Wikipedia quwiki https://qu.wikipedia.org/wiki/Qhapaq_p%27anqa MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter Midya Sapaq Rimanakuy Ruraq Ruraq rimanakuy Wikipidiya Wikipidiya rimanakuy Rikcha Rikcha rimanakuy MediaWiki MediaWiki rimanakuy Plantilla Plantilla rimanakuy Yanapa Yanapa rimanakuy Katiguriya Katiguriya rimanakuy TimedText TimedText talk Módulo Módulo discusión Evento Evento discusión Arjintina 0 822 692051 691343 2026-10-11T02:17:43Z ~2026-54576-32 35536 /* */ 692051 wikitext text/x-wiki {{MamaLlaqta | nombre_oficial = ''República de Argentina''<br />Arhintina Rispuwliku | nombre_común = Argentina | imagen_bandera = Flag of Argentina.svg | imagen_escudo = Coat_of_arms_of_Argentina.svg | imagen_escudo_tamaño = 90px | imagen_mapa = Argentina_orthographic.svg | lema_nacional = ''En unión y libertad'' <small>(kastilla simipi: ''T'inkipi qispipipas'')</small> | himno_nacional = ''[[Himno Nacional Argentino]]'' | capital = [[Buenos Aires]] | capital_población = 2.890.151 | capital_coor = 34_40_S_58_24_W_ 34°40′ S 58°24′ O | ciudad_principal = [[Buenos Aires]] | idioma_oficial = [[Ispanchi simi]] | gobierno = [[Republika]], [[Dimukrasya]] | dirigentes_títulos = [[Arhintinapa umalliqnin|Umalliq]]<br /> [[Umalliq ranti]] | dirigentes_nombres = [[Javier Milei]]<br /> [[Victoria Villaruel]] | fundación = [[Qispikusqa]] | fundación_hitos = &nbsp;• [[Primera Junta]]<br />&nbsp;• Rimarisqa | fundación_fechas = [[Ispaña]]manta<br />[[25 ñiqin aymuray killapi]] [[1810]]<br />[[9 ñiqin anta situwa killapi]] [[1816]] | superficie = 2.791.810 | superficie_puesto = 8 | superficie_agua = 1,1% | fronteras = 9.665 [[kilómetro|km]] | costas = 4.989 km | población = 40.117.096 | población_puesto = 32 | población_densidad = 14,42 hab./km² | PIB_nominal = [[Dólar estadounidense|USD]] 212.702 millones | PIB_nominal_año = 2006 | PIB_nominal_puesto = 31 | PIB_nominal_per_cápita = [[Dólar estadounidense|USD]] 5.458 (2006)} | PIB = [[Dólar estadounidense|USD]] 621.070 millones | PIB_año = 2006 | PIB_puesto = 19 | PIB_per_cápita = [[Dólar estadounidense|USD]] 15.937 (2006) | IDH = 0.863 | IDH_año = 2006 | IDH_puesto = 36 | IDH_categoría = <span style="color:#009900;">alto</span> | moneda = [[Peso Convertible (moneda)|Peso]] ($, <code>[[ISO 4217|ARS]]</code>) | gentilicio = arhintinapa | horario = [[Tiempo Universal Coordinado|UTC]]-3 | cctld = [[.ar]] | código_telefónico = 54 | prefijo_radiofónico = AYA-AZZ, LOA-LWZ, L2A-L9Z | código_ISO = 032 / ARG / AR | miembro_de = [[Organización de las Naciones Unidas|ONU]], [[Organización de los Estados Americanos|OEA]], [[Comunidad Sudamericana de Naciones|CSN]], [[Mercosur]] }} [[Rikcha:Ar-map.png|thumb|right|290px|Saywitu (Arjintina)]] [[Rikcha:Mensaje de fin de año de la Presidenta.jpg|thumb|right|290px|[[Cristina Fernández de Kirchner]], [[ex-umalliq]]]] [[Rikcha:ViñedoCafayate.jpg|thumb|right|290px|[[Salta wamani]]]] '''Arqhintina, Arhintina''' icha '''Qullqillaqta'''qa [[Uralan Awya Yala|Uran Apya Yala]]pi huk [[mama llaqta]]m. [[Uma llaqta]]nqa [[Buenos Aires]] llaqtam. Arhintina suyupiqa 3.921833 tiyaqmi kawsachkanku. Hallka k'iti k'ancharn kay 2.766.890 km&sup2;. == Allpa saywachi == === Sallqa suyukuna === * [[Pampa-pampa]] * [[Hatun Chaku]] * [[Misuputamya (Arhintina)]] * [[Pataqunya]] * [[Antikuna]] === Hatun urqukuna === {| | * [[Aqunqhawaq]], 6962 m * [[Ojos del Salado]], 6880 m * [[Pillanwasi]], 6795 m * [[Bonete urqu (Arhintina)|Bonete]], 6759 m * [[Tres Cruces Sur]], 6748 m * [[Yuyayyaku]], 6739 m * [[Mercedario]], 6720 m * [[Inkawasi urqu|Inkawasi]], 6620 m * [[Tupungato]], 6570 m * [[El Muerto]], 6488 m * [[Antofalla]], 6440 m * [[Nacimiento]], 6436 m * [[Kuntur urqu|Kuntur]], 6414 m * [[El Libertador]], 6380 m * [[Turu urqu (Arhintina)|Turu]], 6168 m * [[Solo]], 6205 m | * [[Tortolas]], 6160 m * [[Famatina]], 6097 m * [[Quela]], 6135 m * [[Palermo (Urqu)|Palermo]], 6120 m * [[San Juan (Berg)|San Juan]], 6111 m * [[Sierra Nevada de Lagunas Bravas]], 6103 m * [[Marmolejo]], 6100 m * [[Negro (Urqu)|Negro]], 6070 m * [[Polleras]], 5993 m * [[Juncal (Urqu)|Juncal]], 5950 m * [[Galan]], 5942 m * [[Maipo]], 5264 m * [[Lanín]] nina urqu , 3747 m * [[Fitz Roy]], 3405 m * [[Torre urqu]], 3133 m * [[Poincenot]], 3002 m |} === Hatun mayukuna === * [[Río de la Plata]] * [[Parawayi mayu]], 2549 km, 4300 m³/s * [[Río Salado del Norte]], 2000 km, 15 m³/s * [[Paraná mayu]], 1800 km, 16806 m³/s * [[Río Salado del Oeste]] (Bermejo-Desaguadero-Salado), 1700 km, 14 m³/s * [[Uruwayi mayu]], 1100 km, 5026 m³/s * [[Río Bermejo-Teuco]], 1000 km, 339 m³/s * [[Río Colorado]], 860 km, 134 m³/s * [[Pillkumayu]], 850 km, 152 m³/s * [[Chubut mayu]], 810 km, 48 m³/s * [[Río Salado (Buenos Aires)]], 700 km, 88 m³/s * [[Yanamayu (Arhintina)|Yanamayu]], 635 km, 865 m³/s * [[San Juan mayu (Arhintina)|San Juan mayu]], 500 km, 56m³/s * [[Mendoza mayu]], 400 km, 50 m³/s === Hatun quchakuna === * [[Laguna Mar Chiquita]], 5770 km² * [[Lago Argentino]], 1415 km² * [[Viedma qucha]], 1088 km² * [[Buenos Aires qucha]], 881 km² * [[Colhué Huapi]], 803 km² * [[Nahuel Huapi]], 550 km² === Hatun wat'akuna === * [[Malwina wat'akuna]] * [[Ninasuyu]] == Tiyaqkuna == Arhintina: 86.4% [[iwrupa]] panakayuq, 8% [[misti]], 1.6% [[indihina]] runa, 750.000 wamaq runa ([[Buliwya]]manta, [[Piruw]]manta, [[Parawayi]]manta, [[Hapun]]manta, [[Kuriya]]manta) === Simikuna === * [[Kastilla simi]] (36.000.000 rimaq) * [[Qhichwa simi]] (100.000 rimaq) * [[Mapuchi simi]] ''(Mapudungun)'' (30.000 rimaq) * [[Waraniyi simi]] (10.000 rimaq) * hukkunapas == Llaqtakuna == {| {{prettytable}} |----- |colspan="7" align="center" bgcolor="#FFA500" | '''Arhintina suyupi hatun llaqtakuna ''' |----- |rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''''' || rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Llaqta''' || colspan="4" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Runakuna''' || rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Suyu''' |----- |align="center" bgcolor="#98FB98" | '''1980''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''1991''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''2001''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''2005''' |----- |align=right | 1. || [[Buenos Aires]] || align=right | 2.922.829 || align=right | 2.965.403 || align=right | 2.776.138 || align=right | 2.746.761 || [[Buenos Aires]] |----- |align=right | 2. || [[Córdoba (Arhintina)|Córdoba]] || align=right | 970.570 || align=right | 1.157.507 || align=right | 1.267.521 || align=right | 1.318.992 || [[Córdoba wamani]] |----- |align=right | 3. || [[La Matanza]] (GBA)|| align=right | 949.566 || align=right | 1.120.088 || align=right | 1.253.921 || align=right | 1.306.729 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 4. || [[Rosario (Arhintina)|Rosario]] || align=right | 794.127 || align=right | 907.718 || align=right | 908.163 || align=right | 923.823 || [[Santa Fe wamani]] |----- |align=right | 5. || [[Lomas de Zamora]] (GBA)|| align=right | 510.130 || align=right | 574.330 || align=right | 591.345 || align=right | 603.699 ||[[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 6. || [[La Plata (llaqta)|La Plata]] || align=right | 459.054 || align=right | 521.759 || align=right | 563.943 || align=right | 568.445 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 7. || [[Mar del Plata]] || align=right | 414.696 || align=right | 512.809 || align=right | 541.733 || align=right | 563.748 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 8. || [[San Miguel de Tucumán]] || align=right | 394.117 || align=right | 470.809 || align=right | 527.150 || align=right | 548.872 || [[Tucumán wamani]] |----- |align=right | 9. || [[Almirante Brown]] (GBA)|| align=right | 331.919 || align=right | 449.018 || align=right | 514.491 || align=right | 548.180 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 10. || [[Quilmes llaqta|Quilmes]] (GBA) || align=right | 446.587 || align=right | 511.234 || align=right | 518.788 || align=right | 530.405 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 11. || [[Salta llaqta|Salta]] || align=right | 260.744 || align=right | 367.550 || align=right | 462.051 || align=right | 503.693 || [[Salta wamani]] |----- |align=right | 12. || [[Merlo (Buenos Aires)|Merlo]] (GBA)|| align=right | 292.587 || align=right | 390.042 || align=right | 468.745 || align=right | 502.641 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 13. || [[Lanús]] (GBA)|| align=right | 466.980 || align=right | 468.561 || align=right | 452.512 || align=right | 453.082 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 14. || [[Moreno]] (GBA)|| align=right | 194.440 || align=right | 285.643 || align=right | 379.300 || align=right | 419.482 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 15. || [[General San Martín]] (GBA)|| align=right | 385.625 || align=right | 406.809 || align=right | 403.107 || align=right | 408.106 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 16. || [[Santa Fe (Arhintina)|Santa Fe]] || align=right | 291.966 || align=right | 348.325 || align=right | 368.668 || align=right | 381.244 || [[Santa Fe wamani]] |----- |align=right | 17. || [[Florencio Varela]] (GBA)|| align=right | 173.452 || align=right | 249.625 || align=right | 341.507 || align=right | 379.789 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 18. || [[Corrientes (llaqta)|Corrientes]] || align=right | 180.612 || align=right | 258.103 || align=right | 314.546 || align=right | 341.176 || [[Corrientes wamani]] |----- |align=right | 19. || [[Tres de Febrero]] (GBA)|| align=right | 345.424 || align=right | 349.376 || align=right | 336.467 || align=right | 334.164 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 20. || [[Avellaneda]] (GBA)|| align=right | 334.145 || align=right | 344.991 || align=right | 328.980 || align=right | 328.969 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 21. || [[Tigre (llaqta)|Tigre]] (GBA)|| align=right | 206.349 || align=right | 254.723 || align=right | 296.189 || align=right | 311.697 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 22. || [[Malvinas Argentinas]] (GBA)|| align=right | k.A. || align=right | 239.113 || align=right | 290.691 || align=right | 307.853 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 23. || [[Berazategui]] (GBA)|| align=right | 201.862 || align=right | 244.083 || align=right | 286.735 || align=right | 303.113 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 24. || [[San Isidro]] (GBA)|| align=right | 289.170 || align=right | 299.023 || align=right | 291.505 || align=right | 293.808 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 25. || [[Resistencia (Chaku)]] || align=right | 174.419 || align=right | 229.212 || align=right | 274.490 || align=right | 292.975 || [[Chaku wamani]] |----- |align=right | 26. || [[Bahía Blanca]] || align=right | 214.370 || align=right | 260.096 || align=right | 274.509 || align=right | 292.206 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 27. || [[Morón]] (GBA) || align=right | 598.420 || align=right | 334.301 || align=right | 309.380 || align=right | 280.561 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 28. || [[Posadas]] || align=right | 143.889 || align=right | 201.663 || align=right | 252.981 || align=right | 275.542 || [[Misiones wamani]] |----- |align=right | 29. || [[Vicente López]] (GBA)|| align=right | 291.072 || align=right | 289.505 || align=right | 274.082 || align=right | 271.327 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 30. || [[San Miguel (Buenos Aires)|San Miguel]] (GBA) || align=right | k.A. || align=right | 212.692 || align=right | 253.086 || align=right | 266.584 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 31. || [[Pilar]] (GBA*)|| align=right | 84.429 || align=right | 136.569 || align=right | 226.517 || align=right | 265.143 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 32. || [[Esteban Echeverría]] (GBA) || align=right | 188.923 || align=right | 196.875 || align=right | 243.186 || align=right | 253.131 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 33. || [[San Salvador de Jujuy]] || align=right | 124.950 || align=right | 178.748 || align=right | 231.229 || align=right | 253.053 || [[Jujuy wamani]] |----- |align=right | 34. || [[Paraná (Entre Ríos)|Paraná]] || align=right | 161.638 || align=right | 207.041 || align=right | 235.967 || align=right | 249.539 || [[Entre Ríos wamani]] |----- |align=right | 35. || [[Santiago del Estero (llaqta)|Santiago del Estero]] || align=right | 148.758 || align=right | 189.947 || align=right | 230.614 || align=right | 245.853 || [[Santiago del Estero wamani]] |----- |align=right | 36. || [[José Carlos Paz]] (GBA) || align=right | k.A. || align=right | 186.681 || align=right | 230.208 || align=right | 244.358 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 37. || [[Villa Nueva]] (GM) || align=right | 164.670 || align=right | 200.447 || align=right | 223.365 || align=right | 233.213 || [[Mendoza wamani]] |----- |align=right | 38. || [[Neuquén]] || align=right | 90.089 || align=right | 167.296 || align=right | 201.868 || align=right | 227.460 || [[Neuquén wamani]] |----- |align=right | 39. || [[Formosa (Arhintina)|Formosa]] || align=right | 93.603 || align=right | 147.636 || align=right | 198.074 || align=right | 221.477 || [[Formosa wamani]] |----- |align=right | 40. || [[Belén de Escobar]] (GBA*) || align=right | 71.801 || align=right | 121.833 || align=right | 173.155 || align=right | 196.433 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 41. || [[Godoy Cruz]] (GM) || align=right | 142.408 || align=right | 179.553 || align=right | 182.563 || align=right | 189.432 || [[Mendoza wamani]] |----- |align=right | 42. || [[Las Heras]] (GM) || align=right | 101.579 || align=right | 145.650 || align=right | 169.248 || align=right | 181.536 || [[Mendoza wamani]] |----- |align=right | 43. || [[Hurlingham]] (GBA) || align=right | k.A. || align=right | 166.935 || align=right | 172.245 || align=right | 173.178 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 44. || [[San Luis (Arhintina)|San Luis]] || align=right | 70.999 || align=right | 110.136 || align=right | 153.322 || align=right | 171.336 || [[San Luis wamani]] |----- |align=right | 45. || [[Ituzaingó]] (GBA) || align=right | k.A. || align=right | 142.317 || align=right | 158.121 || align=right | 162.653 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 46. || [[La Rioja (Arhintina)|La Rioja]] || align=right | 67.043 || align=right | 103.727 || align=right | 143.684 || align=right | 161.183 || [[La Rioja wamani]] |----- |align=right | 47. || [[Qhatamarka]] || align=right | 78.799 || align=right | 109.882 || align=right | 140.741 || align=right | 153.159 || [[Qhatamarka wamani]] |----- |align=right | 48. || [[Rio Cuarto]] || align=right | 110.254 || align=right | 134.355 || align=right | 144.021 || align=right | 149.986 || [[Córdoba wamani]] |----- |align=right | 49. || [[San Fernando (Arhintina)|San Fernando]] (GBA) || align=right | 133.624 || align=right | 141.063 || align=right | 148.064 || align=right | 149.562 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 50. || [[Concordia (Arhintina)|Concordia]] || align=right | 94.222 || align=right | 117.865 || align=right | 138.099 || align=right | 144.884 || [[Entre Ríos wamani]] |----- |align=right | 51. || [[Comodoro Rivadavia]] || align=right | 96.817 || align=right | 124.104 || align=right | 135.632 || align=right | 142.810 || [[Chubut wamani]] |----- |align=right | 52. || [[Ezeiza]] (GBA) || align=right | k.A. || align=right | 74.114 || align=right | 118.072 || align=right | 135.580 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 53. || [[San Nicolás de los Arroyos|San Nicolás]] || align=right | 98.495 || align=right | 119.302 || align=right | 125.408 || align=right | 129.868 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 54. || [[San Juan (Argentinien)|San Juan]] || align=right | 118.046 || align=right | 119.423 || align=right | 112.778 || align=right | 115.195 || [[San Juan wamani]] |----- |align=right | 55. || [[San Rafael (Argentinien)|San Rafael]] || align=right | 70.959 || align=right | 94.651 || align=right | 106.386 || align=right | 111.013 || [[Mendoza wamani]] |----- |align=right | 56. || [[Mendoza|Mendoza]] || align=right | 119.088 || align=right | 121.620 || align=right | 110.993 || align=right | 109.526 || [[Mendoza wamani]] |----- |align=right | 57. || [[Villa Krause]] (GSJ) || align=right | 66.693 || align=right | 83.872 || align=right | 102.225 || align=right | 108.752 || [[San Juan wamani]] |----- |align=right | 58. || [[Villa Mercedes]] || align=right | 50.992 || align=right | 77.077 || align=right | 96.781 || align=right | 106.377 || [[San Luis wamani]] |----- |align=right | 59. || [[La Banda]] (SDE) || align=right | 47.701 || align=right | 71.877 || align=right | 95.178 || align=right | 105.401 || [[Santiago del Estero wamani]] |----- |align=right | 60. || [[Tandil]] || align=right | 79.429 || align=right | 91.101 || align=right | 101.010 || align=right | 104.507 || [[Buenos Aires wamani]] |----- |align=right | 61. || [[Santa Rosa de Toay]] || align=right | 51.689 || align=right | 75.067 || align=right | 94.340 || align=right |102.610 || [[La Pampa wamani]] |----- |align=right | 62. || [[Olavarría]] || align=right | 64.097 || align=right | 75.714 || align=right | 83.738 || align=right | 102.055 || [[Buenos Aires wamani]] |} == Suyukuna == [[Rikcha:Argentina - Map - Provinces with names.png|thumb|right|290px|[[Arhintina]] suyupi pruwinsyakuna]] Kanmi 23 wamani astawan huk ''Autónoma Llaqta'': * [[Buenos Aires]] Autónoma Llaqta * [[Buenos Aires wamani]] * [[Qhatamarka wamani]] * [[Córdoba wamani]] * [[Corrientes wamani]] * [[Chaku wamani]] * [[Chubut wamani]] * [[Mayupura wamani]] * [[Formosa wamani]] * [[Jujuy wamani]] * [[Pampa wamani]] * [[La Rioja wamani]] * [[Mendoza wamani]] * [[Misiones wamani]] * [[Neuquén wamani]] * [[Yanamayu wamani]] * [[Salta wamani]] * [[San Juan wamani]] * [[San Luis wamani]] * [[Santa Krus wamani]] * [[Santa Fe wamani]] * [[Santiago del Estero wamani]] * [[Ninasuyu wamani]] * [[Tucumán wamani]] == Llaqta taki == * [[Oíd, Mortales]] == Rikchakuna == <gallery> Rikcha:Tour to the Quebrada de las Conchas.jpg|Quebrada de las conchas Rikcha:Acta Independencia argentina quechua.jpg|Arhintinap [[Kachariy|kacharina]] qillqan ([[kastilla simi]]pi [[qhichwa simi]]pipas) Rikcha:Population of Argentina 1869 to 2015.png|Arhintinapi runakuna 1869 watamanta 2015 watakama Rikcha:Argentina population pyramid 2005.png|Runakunap chuntun, Arhintina Rikcha:Cerro Torre.jpg|[[Torre urqu]] Rikcha:Glaciar-Perito-Moreno-01.jpg|[[Lago Argentino]] [[Galciar Perito Moreno]]wan, [[Pataqunya]] Rikcha:Rio de la Plata BA 2.JPG|[[Río de la Plata]] [[Buenos Aires]]wan </gallery> == Kaypipas qhaway == ==Hawa t'inkikuna== {{commons|Argentina}} {{Punku p'anqa Arhintina|Punku p'anqa: Arhintina}} * [https://web.archive.org/web/20060825022404/http://usuarios.arnet.com.ar/yanasu/ActaIndependencia.html El Acta de la Independencia] (''Versión original en quechua/ Versión en español/ Versión en quechua moderno'') * [https://web.archive.org/web/20061218134455/http://usuarios.arnet.com.ar/yanasu/himno.htm Qollqe Llaqta Puytu] {{Urin Awya Yalapi mama llaqtam}} [[Katiguriya:Mama llaqta (Awya Yala)]] [[Katiguriya:Arhintina|!]] fdnlefvqx4t3dfgei6d1i9onu50nbf4 Ispaña simi 0 2103 692047 691516 2026-10-11T02:11:07Z ~2026-54576-32 35536 /* */ 692047 wikitext text/x-wiki {{Ispanchi |Ispanchi simi}} {{Rimay | nombre = Ispanchi simi | nativo = Castellano - Español | color = #B6D7A8 | oficial_paises = * {{ATG}}<ref name="gab1">{{cita web|url=https://ab.gov.ag/detail_template.php?page=media/cabinet_notes/2026/2026_may_13-cabinet_meeting|título=Notas de Cabildo|fecha=13 de mayo de 2026|autor=Antigua Barbuda mama llaqtap Kamachiqnin|idioma=inglés}}</ref><ref name="antn">{{Cita web|url=https://antigua.news/2026/05/17/pm-defends-policy-to-make-spanish-the-countrys-official-second-language/|título=Kamachiqpa español simita mamallaktap iskay kaq kamachisqa simin kananta amachakusqan|fecha=17 de mayo de 2026|fechaacceso=5 de junio de 2026|sitioweb=Antigua.news|idioma=inglés}}</ref> * {{ARG}}<ref>{{Cita web|url=https://www.argentina.gob.ar/pais|título=Argentina mama llaqta|fechaacceso=28 de junio de 2024}}</ref> * {{BOL}}<ref>[http://bolivia.infoleyes.com/shownorm.php?id=469 Bolivia mama llaqtap Kamachikuyninpa 5 kaq qillqan]. Bolivia mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{CHI}}<ref>Kamachikuypiqa manam español simi kamachisqa simi kananta willakusqachu; ichaqa español simiqa runa kamachiqkunap llamk'ayninkunapi ''de facto'' llamk'achisqa simim. Chile mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{COL}}<ref>[http://www.constitucioncolombia.com/titulo-1/capitulo-0/articulo-10 Colombia mama llaqtap Kamachikuyninpa 10 kaq qillqan]. Colombia mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{CRC}}<ref>[http://www.costaricaweb.com/general/constitucion.htm#la%20educación%20y%20la%20cultura Costa Rica mama llaqtap Kamachikuyninpa 76 kaq qillqan]. Costa Rica mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{CUB}}<ref>[http://www.cuba.cu/gobierno/cuba.htm Cuba mama llaqtap Kamachikuynin], 2 kaq qillqa.</ref> * {{ECU}}<ref>[http://www.asambleanacional.gov.ec/documentos/constitucion_de_bolsillo.pdf Ecuador mama llaqtap Kamachikuynin], 2 kaq qillqa. Ecuador mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{SLV}}<ref>[http://www.constitution.org/cons/elsalvad.htm El Salvador mama llaqtap Kamachikuynin], 62 kaq qillqa.</ref> * {{ESP}}<ref name="Constitución ESP">{{Cita web|url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-1978-31229&tn=1&p=20110927#a3|título=España mama llaqtap Kamachikuyninpa 3 kaq qillqan|autor=Estado Boletín Oficialpa Agencia|fecha=29 de diciembre de 1978|publicación=Boletín Oficial del Estado, 311 yupayniyuq}}</ref> * {{GTM}}<ref>[https://guatemala.justia.com/nacionales/constitucion-de-la-republica-de-guatemala/titulo-iii/capitulo-i/#articulo-143 Guatemala mama llaqtap Kamachikuyninpa 143 kaq qillqan]. Guatemala mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{GNQ}}<ref name="Guinea Ecuatorial 1995">[http://www.guineaecuatorialpress.com/imgdb/2012/LEYFUNDAMENTALREFORMADA.pdf Guinea Ecuatorial mama llaqtap Kamachikuynin], 4 kaq qillqa. Guinea Ecuatorial mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{HON}}<ref>[https://honduras.justia.com/federales/constitucion-politica-de-la-republica-de-honduras-de-1982/titulo-i/capitulo-i/#articulo-6 Honduras mama llaqtap Kamachikuyninpa 6 kaq qillqan]. Honduras mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{MEX}}<ref>[http://www.diputados.gob.mx/LeyesBiblio/pdf/257_171215.pdf Indígena runakunap siminkunap hayñinkunap Kamachikuynin], 4 kaq qillqa. Español simi hinallataq riqsisqa indígena simikunaqa mama llaqtap siminkunam.</ref> * {{NIC}}<ref>[https://www.oas.org/juridico/spanish/mesicic3_nic_const.pdf Nicaragua mama llaqtap Kamachikuynin], 11 kaq qillqa. Nicaragua mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{PAN}}<ref>[http://www.unesco.org/culture/natlaws/media/pdf/panama/pan_constpol_04_spaorof Panamá mama llaqtap Kamachikuynin], 7 kaq qillqa. Panamá mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{PAR}}<ref>[http://jme.gov.py/transito/leyes/cn1992.html Paraguay mama llaqtap Kamachikuynin], 140 kaq qillqa.</ref> * {{PER}}<ref>[http://www4.congreso.gob.pe/ntley/Imagenes/Constitu/Cons1993.pdf Perú mama llaqtap Kamachikuynin], 48 kaq qillqa. Perú mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{DOM}}<ref>[http://economia.gob.do/mepyd/wp-content/uploads/archivos/transparencia/base-legal/constitucion-de-la-republica-dominicana.pdf República Dominicana mama llaqtap Kamachikuynin], 29 kaq qillqa.</ref> * {{URU}}<ref>Kamachikuypiqa manam español simi kamachisqa simi kananta willakusqachu; ichaqa español simiqa runa kamachiqkunap llamk'ayninkunapi ''de facto'' llamk'achisqa simim.</ref> * {{VEN}}<ref name="Venezuela">{{Cita web|url=http://www.tsj.gov.ve/legislacion/constitucion1999.htm|título=Venezuela mama llaqtap Kamachikuynin|fechaacceso=10 de enero de 2014|autor=1999 watapi Venezuela mama llaqtap Kamachikuyninta Rurasqa Tantanakuy|fecha=24 de marzo de 2000|editorial=Venezuela mama llaqtap Kamachiq Tribunal Supremo|cita=9 kaq qillqa: Kamachisqa simiqa castellano simim. Indígena simikunapas indígena runakunapaq kamachisqa llamk'achisqa simikunam; llapa República suyuntinpi respetasqa kanan, Naciónpa kawsayninpa, runakunap yachayninpa patrimonio kasqanrayku.}}</ref> | oficial_territorios = [[Burinkin]]<ref>{{Cita web|url=http://www.montraykreyol.org/article/puerto-rico-declara-el-espanol-lengua-oficial-y-relega-el-ingles-a-segundo-idioma|título=Puerto Rico declara el español lengua oficial y relega el inglés a segundo idioma|fecha=13 de octubre de 2015}}</ref> | no_oficial = {{ESH}}<ref>{{Cita web|url=https://archive.spsrasd.info/ar/articles/2018/11/29/18612.html|título=Información sobre la posición de la República Árabe Saharaui Democrática}}</ref> {{AND}} {{ATG}} {{BLZ}} {{GIB}} {{ESH}} | organizaciones = [[Awya Yala Mama Llaqtakunap Tantanakuynin|AYMLLT ]]<br /> Mercosur<br /> Afrikap Huklla kaypaq Tantanakuynin<br /> [[Iwrupa Huñu |Iwrupa Huñu (IH)]]<br /> [[Hukllachasqa Kawsayllaqtakuna|Hukllachasqa Kawsayllaqtakuna (HK)]] | hablantes = 635,7 hunu | h1 = 519,1 hunu | h2 = 116,6 hunu | rank = 2 | fam1 = [[Indu iwrupiyu rimaykuna]] | fam2 = [[Italiku rimaykuna]] | fam3 = [[Latinu-Falisku rimaykuna]] | fam4 = [[Romanu rimaykuna]] | fam5 = [[Uksidintal Romanu rimaykuna]] | fam6 = [[Iberu-Romanu rimaykuna]] | escritura = [[Latin siq'i llumpa]] | agencia = [[Asociación de Academias de la Lengua Española]] | iso1 = es | iso2 = spa | iso3 = spa | sil = spa | mapa = Detailed SVG map of the Hispanophone world.svg | mapa_leyenda = Kay mapapi Kastilla simi rimaypa churasqanmi rikuriy. }} '''Kastilla simi'''qa ''(Kastilla simipi: Español, Castellano)'' huk [[romanu simi|rumanu simi]]m, [[latin simi]]manta paqarisqa. [[Ispaña]] mama llaqtapi yurispa, Ispaña llaqtamanta atipaqkunaqa lliw [[Tiksi muyu|Tiqsi muyu]]ntinpi, tukuy chawpiwan uralan [[Awya Yala]]pi mast'arichirqan, chaypi rimasqa simikunata [[kastillanuchay]] nisqawan anchuchispa. Kunanqa ispaña simitaqa kay mama llaqtakunapim riman: * [[Ispaña]] * [[Kuba]], [[Duminikana]] ''(Ayti wat'api)'', [[Burinkin]] ''(Puerto Rico)'' * [[Mishiku]] ''([[de facto]])'', [[Watimala]], [[El Salvador]], [[Honduras]], [[Nikarawa]], [[Kustarika]], [[Panama]] * [[Arhintina]], [[Bulibya]], [[Chili]], [[Ikwadur]], [[Kulumbiya]], [[Parawayi]], [[Piruw]], [[Uruwayi]], [[Winiswila]] * [[Hukllachasqa Amirika Suyukuna]] ''(USA)'' ([[aslla simi]]) * [[Chawpi Pacha Winiya]] ''(Ikwaturyal Winiya)'', [[Kunti Sahara]], chinchay [[Maruku]] * [[Wilis]] ([[aslla simi]]) * [[Philipina wat'akuna]] ([[aslla simi]]) == Hawa t'inkikuna == === Ispaña simipi multimidyam === * [http://www.indepa.gob.pe/principal/galerias/himno/v05.htm INDEPA, Piruwpa llaqta takin (kastilla simipi widyum)] [[Katiguriya:Romanu rimay]] sel33jxwd55rivjpm5qpt2itma2vt4o 692048 692047 2026-10-11T02:12:13Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 34768 Undid edits by [[Special:Contribs/~2026-54576-32|~2026-54576-32]] ([[User talk:~2026-54576-32|talk]]) to last version by Andeanscorpion 692048 wikitext text/x-wiki {{Waylas rimay|Kastilla shimi}} {{Rimay | nombre = Kastilla simi | nativo = Castellano - Español | color = #B6D7A8 | oficial_paises = * {{ATG}}<ref name="gab1">{{cita web|url=https://ab.gov.ag/detail_template.php?page=media/cabinet_notes/2026/2026_may_13-cabinet_meeting|título=Notas de Cabildo|fecha=13 de mayo de 2026|autor=Antigua Barbuda mama llaqtap Kamachiqnin|idioma=inglés}}</ref><ref name="antn">{{Cita web|url=https://antigua.news/2026/05/17/pm-defends-policy-to-make-spanish-the-countrys-official-second-language/|título=Kamachiqpa español simita mamallaktap iskay kaq kamachisqa simin kananta amachakusqan|fecha=17 de mayo de 2026|fechaacceso=5 de junio de 2026|sitioweb=Antigua.news|idioma=inglés}}</ref> * {{ARG}}<ref>{{Cita web|url=https://www.argentina.gob.ar/pais|título=Argentina mama llaqta|fechaacceso=28 de junio de 2024}}</ref> * {{BOL}}<ref>[http://bolivia.infoleyes.com/shownorm.php?id=469 Bolivia mama llaqtap Kamachikuyninpa 5 kaq qillqan]. Bolivia mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{CHI}}<ref>Kamachikuypiqa manam español simi kamachisqa simi kananta willakusqachu; ichaqa español simiqa runa kamachiqkunap llamk'ayninkunapi ''de facto'' llamk'achisqa simim. Chile mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{COL}}<ref>[http://www.constitucioncolombia.com/titulo-1/capitulo-0/articulo-10 Colombia mama llaqtap Kamachikuyninpa 10 kaq qillqan]. Colombia mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{CRC}}<ref>[http://www.costaricaweb.com/general/constitucion.htm#la%20educación%20y%20la%20cultura Costa Rica mama llaqtap Kamachikuyninpa 76 kaq qillqan]. Costa Rica mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{CUB}}<ref>[http://www.cuba.cu/gobierno/cuba.htm Cuba mama llaqtap Kamachikuynin], 2 kaq qillqa.</ref> * {{ECU}}<ref>[http://www.asambleanacional.gov.ec/documentos/constitucion_de_bolsillo.pdf Ecuador mama llaqtap Kamachikuynin], 2 kaq qillqa. Ecuador mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{SLV}}<ref>[http://www.constitution.org/cons/elsalvad.htm El Salvador mama llaqtap Kamachikuynin], 62 kaq qillqa.</ref> * {{ESP}}<ref name="Constitución ESP">{{Cita web|url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-1978-31229&tn=1&p=20110927#a3|título=España mama llaqtap Kamachikuyninpa 3 kaq qillqan|autor=Estado Boletín Oficialpa Agencia|fecha=29 de diciembre de 1978|publicación=Boletín Oficial del Estado, 311 yupayniyuq}}</ref> * {{GTM}}<ref>[https://guatemala.justia.com/nacionales/constitucion-de-la-republica-de-guatemala/titulo-iii/capitulo-i/#articulo-143 Guatemala mama llaqtap Kamachikuyninpa 143 kaq qillqan]. Guatemala mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{GNQ}}<ref name="Guinea Ecuatorial 1995">[http://www.guineaecuatorialpress.com/imgdb/2012/LEYFUNDAMENTALREFORMADA.pdf Guinea Ecuatorial mama llaqtap Kamachikuynin], 4 kaq qillqa. Guinea Ecuatorial mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{HON}}<ref>[https://honduras.justia.com/federales/constitucion-politica-de-la-republica-de-honduras-de-1982/titulo-i/capitulo-i/#articulo-6 Honduras mama llaqtap Kamachikuyninpa 6 kaq qillqan]. Honduras mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{MEX}}<ref>[http://www.diputados.gob.mx/LeyesBiblio/pdf/257_171215.pdf Indígena runakunap siminkunap hayñinkunap Kamachikuynin], 4 kaq qillqa. Español simi hinallataq riqsisqa indígena simikunaqa mama llaqtap siminkunam.</ref> * {{NIC}}<ref>[https://www.oas.org/juridico/spanish/mesicic3_nic_const.pdf Nicaragua mama llaqtap Kamachikuynin], 11 kaq qillqa. Nicaragua mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{PAN}}<ref>[http://www.unesco.org/culture/natlaws/media/pdf/panama/pan_constpol_04_spaorof Panamá mama llaqtap Kamachikuynin], 7 kaq qillqa. Panamá mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{PAR}}<ref>[http://jme.gov.py/transito/leyes/cn1992.html Paraguay mama llaqtap Kamachikuynin], 140 kaq qillqa.</ref> * {{PER}}<ref>[http://www4.congreso.gob.pe/ntley/Imagenes/Constitu/Cons1993.pdf Perú mama llaqtap Kamachikuynin], 48 kaq qillqa. Perú mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{DOM}}<ref>[http://economia.gob.do/mepyd/wp-content/uploads/archivos/transparencia/base-legal/constitucion-de-la-republica-dominicana.pdf República Dominicana mama llaqtap Kamachikuynin], 29 kaq qillqa.</ref> * {{URU}}<ref>Kamachikuypiqa manam español simi kamachisqa simi kananta willakusqachu; ichaqa español simiqa runa kamachiqkunap llamk'ayninkunapi ''de facto'' llamk'achisqa simim.</ref> * {{VEN}}<ref name="Venezuela">{{Cita web|url=http://www.tsj.gov.ve/legislacion/constitucion1999.htm|título=Venezuela mama llaqtap Kamachikuynin|fechaacceso=10 de enero de 2014|autor=1999 watapi Venezuela mama llaqtap Kamachikuyninta Rurasqa Tantanakuy|fecha=24 de marzo de 2000|editorial=Venezuela mama llaqtap Kamachiq Tribunal Supremo|cita=9 kaq qillqa: Kamachisqa simiqa castellano simim. Indígena simikunapas indígena runakunapaq kamachisqa llamk'achisqa simikunam; llapa República suyuntinpi respetasqa kanan, Naciónpa kawsayninpa, runakunap yachayninpa patrimonio kasqanrayku.}}</ref> | oficial_territorios = [[Burinkin]]<ref>{{Cita web|url=http://www.montraykreyol.org/article/puerto-rico-declara-el-espanol-lengua-oficial-y-relega-el-ingles-a-segundo-idioma|título=Puerto Rico declara el español lengua oficial y relega el inglés a segundo idioma|fecha=13 de octubre de 2015}}</ref> | no_oficial = {{ESH}}<ref>{{Cita web|url=https://archive.spsrasd.info/ar/articles/2018/11/29/18612.html|título=Información sobre la posición de la República Árabe Saharaui Democrática}}</ref> {{AND}} {{ATG}} {{BLZ}} {{GIB}} {{ESH}} | organizaciones = [[Awya Yala Mama Llaqtakunap Tantanakuynin|AYMLLT ]]<br /> Mercosur<br /> Afrikap Huklla kaypaq Tantanakuynin<br /> [[Iwrupa Huñu |Iwrupa Huñu (IH)]]<br /> [[Hukllachasqa Kawsayllaqtakuna|Hukllachasqa Kawsayllaqtakuna (HK)]] | hablantes = 635,7 hunu | h1 = 519,1 hunu | h2 = 116,6 hunu | rank = 2 | fam1 = [[Indu iwrupiyu rimaykuna]] | fam2 = [[Italiku rimaykuna]] | fam3 = [[Latinu-Falisku rimaykuna]] | fam4 = [[Romanu rimaykuna]] | fam5 = [[Uksidintal Romanu rimaykuna]] | fam6 = [[Iberu-Romanu rimaykuna]] | escritura = [[Latin siq'i llumpa]] | agencia = [[Asociación de Academias de la Lengua Española]] | iso1 = es | iso2 = spa | iso3 = spa | sil = spa | mapa = Detailed SVG map of the Hispanophone world.svg | mapa_leyenda = Kay mapapi Kastilla simi rimaypa churasqanmi rikuriy. }} '''Kastilla simi'''qa ''(Kastilla simipi: Español, Castellano)'' huk [[romanu simi|rumanu simi]]m, [[latin simi]]manta paqarisqa. [[Ispaña]] mama llaqtapi yurispa, Ispaña llaqtamanta atipaqkunaqa lliw [[Tiksi muyu|Tiqsi muyu]]ntinpi, tukuy chawpiwan uralan [[Awya Yala]]pi mast'arichirqan, chaypi rimasqa simikunata [[kastillanuchay]] nisqawan anchuchispa. Kunanqa ispaña simitaqa kay mama llaqtakunapim riman: * [[Ispaña]] * [[Kuba]], [[Duminikana]] ''(Ayti wat'api)'', [[Burinkin]] ''(Puerto Rico)'' * [[Mishiku]] ''([[de facto]])'', [[Watimala]], [[El Salvador]], [[Honduras]], [[Nikarawa]], [[Kustarika]], [[Panama]] * [[Arhintina]], [[Bulibya]], [[Chili]], [[Ikwadur]], [[Kulumbiya]], [[Parawayi]], [[Piruw]], [[Uruwayi]], [[Winiswila]] * [[Hukllachasqa Amirika Suyukuna]] ''(USA)'' ([[aslla simi]]) * [[Chawpi Pacha Winiya]] ''(Ikwaturyal Winiya)'', [[Kunti Sahara]], chinchay [[Maruku]] * [[Wilis]] ([[aslla simi]]) * [[Philipina wat'akuna]] ([[aslla simi]]) == Hawa t'inkikuna == === Ispaña simipi multimidyam === * [http://www.indepa.gob.pe/principal/galerias/himno/v05.htm INDEPA, Piruwpa llaqta takin (kastilla simipi widyum)] [[Katiguriya:Romanu rimay]] f395jebdo2ztpem3m7kq71904vbbao4 692049 692048 2026-10-11T02:12:39Z ~2026-54576-32 35536 /* */ 692049 wikitext text/x-wiki {{Waylas rimay|Kastilla shimi}} {{Rimay | nombre = Kastilla simi | nativo = Castellano - Español | color = #B6D7A8 | oficial_paises = * {{ATG}}<ref name="gab1">{{cita web|url=https://ab.gov.ag/detail_template.php?page=media/cabinet_notes/2026/2026_may_13-cabinet_meeting|título=Notas de Cabildo|fecha=13 de mayo de 2026|autor=Antigua Barbuda mama llaqtap Kamachiqnin|idioma=inglés}}</ref><ref name="antn">{{Cita web|url=https://antigua.news/2026/05/17/pm-defends-policy-to-make-spanish-the-countrys-official-second-language/|título=Kamachiqpa español simita mamallaktap iskay kaq kamachisqa simin kananta amachakusqan|fecha=17 de mayo de 2026|fechaacceso=5 de junio de 2026|sitioweb=Antigua.news|idioma=inglés}}</ref> * {{ARG}}<ref>{{Cita web|url=https://www.argentina.gob.ar/pais|título=Argentina mama llaqta|fechaacceso=28 de junio de 2024}}</ref> * {{BOL}}<ref>[http://bolivia.infoleyes.com/shownorm.php?id=469 Bolivia mama llaqtap Kamachikuyninpa 5 kaq qillqan]. Bolivia mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{CHI}}<ref>Kamachikuypiqa manam español simi kamachisqa simi kananta willakusqachu; ichaqa español simiqa runa kamachiqkunap llamk'ayninkunapi ''de facto'' llamk'achisqa simim. Chile mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{COL}}<ref>[http://www.constitucioncolombia.com/titulo-1/capitulo-0/articulo-10 Colombia mama llaqtap Kamachikuyninpa 10 kaq qillqan]. Colombia mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{CRC}}<ref>[http://www.costaricaweb.com/general/constitucion.htm#la%20educación%20y%20la%20cultura Costa Rica mama llaqtap Kamachikuyninpa 76 kaq qillqan]. Costa Rica mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{CUB}}<ref>[http://www.cuba.cu/gobierno/cuba.htm Cuba mama llaqtap Kamachikuynin], 2 kaq qillqa.</ref> * {{ECU}}<ref>[http://www.asambleanacional.gov.ec/documentos/constitucion_de_bolsillo.pdf Ecuador mama llaqtap Kamachikuynin], 2 kaq qillqa. Ecuador mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{SLV}}<ref>[http://www.constitution.org/cons/elsalvad.htm El Salvador mama llaqtap Kamachikuynin], 62 kaq qillqa.</ref> * {{ESP}}<ref name="Constitución ESP">{{Cita web|url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-1978-31229&tn=1&p=20110927#a3|título=España mama llaqtap Kamachikuyninpa 3 kaq qillqan|autor=Estado Boletín Oficialpa Agencia|fecha=29 de diciembre de 1978|publicación=Boletín Oficial del Estado, 311 yupayniyuq}}</ref> * {{GTM}}<ref>[https://guatemala.justia.com/nacionales/constitucion-de-la-republica-de-guatemala/titulo-iii/capitulo-i/#articulo-143 Guatemala mama llaqtap Kamachikuyninpa 143 kaq qillqan]. Guatemala mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{GNQ}}<ref name="Guinea Ecuatorial 1995">[http://www.guineaecuatorialpress.com/imgdb/2012/LEYFUNDAMENTALREFORMADA.pdf Guinea Ecuatorial mama llaqtap Kamachikuynin], 4 kaq qillqa. Guinea Ecuatorial mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{HON}}<ref>[https://honduras.justia.com/federales/constitucion-politica-de-la-republica-de-honduras-de-1982/titulo-i/capitulo-i/#articulo-6 Honduras mama llaqtap Kamachikuyninpa 6 kaq qillqan]. Honduras mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{MEX}}<ref>[http://www.diputados.gob.mx/LeyesBiblio/pdf/257_171215.pdf Indígena runakunap siminkunap hayñinkunap Kamachikuynin], 4 kaq qillqa. Español simi hinallataq riqsisqa indígena simikunaqa mama llaqtap siminkunam.</ref> * {{NIC}}<ref>[https://www.oas.org/juridico/spanish/mesicic3_nic_const.pdf Nicaragua mama llaqtap Kamachikuynin], 11 kaq qillqa. Nicaragua mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{PAN}}<ref>[http://www.unesco.org/culture/natlaws/media/pdf/panama/pan_constpol_04_spaorof Panamá mama llaqtap Kamachikuynin], 7 kaq qillqa. Panamá mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{PAR}}<ref>[http://jme.gov.py/transito/leyes/cn1992.html Paraguay mama llaqtap Kamachikuynin], 140 kaq qillqa.</ref> * {{PER}}<ref>[http://www4.congreso.gob.pe/ntley/Imagenes/Constitu/Cons1993.pdf Perú mama llaqtap Kamachikuynin], 48 kaq qillqa. Perú mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{DOM}}<ref>[http://economia.gob.do/mepyd/wp-content/uploads/archivos/transparencia/base-legal/constitucion-de-la-republica-dominicana.pdf República Dominicana mama llaqtap Kamachikuynin], 29 kaq qillqa.</ref> * {{URU}}<ref>Kamachikuypiqa manam español simi kamachisqa simi kananta willakusqachu; ichaqa español simiqa runa kamachiqkunap llamk'ayninkunapi ''de facto'' llamk'achisqa simim.</ref> * {{VEN}}<ref name="Venezuela">{{Cita web|url=http://www.tsj.gov.ve/legislacion/constitucion1999.htm|título=Venezuela mama llaqtap Kamachikuynin|fechaacceso=10 de enero de 2014|autor=1999 watapi Venezuela mama llaqtap Kamachikuyninta Rurasqa Tantanakuy|fecha=24 de marzo de 2000|editorial=Venezuela mama llaqtap Kamachiq Tribunal Supremo|cita=9 kaq qillqa: Kamachisqa simiqa castellano simim. Indígena simikunapas indígena runakunapaq kamachisqa llamk'achisqa simikunam; llapa República suyuntinpi respetasqa kanan, Naciónpa kawsayninpa, runakunap yachayninpa patrimonio kasqanrayku.}}</ref> | oficial_territorios = [[Burinkin]]<ref>{{Cita web|url=http://www.montraykreyol.org/article/puerto-rico-declara-el-espanol-lengua-oficial-y-relega-el-ingles-a-segundo-idioma|título=Puerto Rico declara el español lengua oficial y relega el inglés a segundo idioma|fecha=13 de octubre de 2015}}</ref> | no_oficial = {{ESH}}<ref>{{Cita web|url=https://archive.spsrasd.info/ar/articles/2018/11/29/18612.html|título=Información sobre la posición de la República Árabe Saharaui Democrática}}</ref> {{AND}} {{ATG}} {{BLZ}} {{GIB}} {{ESH}} | organizaciones = [[Awya Yala Mama Llaqtakunap Tantanakuynin|AYMLLT ]]<br /> Mercosur<br /> Afrikap Huklla kaypaq Tantanakuynin<br /> [[Iwrupa Huñu |Iwrupa Huñu (IH)]]<br /> [[Hukllachasqa Kawsayllaqtakuna|Hukllachasqa Kawsayllaqtakuna (HK)]] | hablantes = 635,7 hunu | h1 = 519,1 hunu | h2 = 116,6 hunu | rank = 2 | fam1 = [[Indu iwrupiyu rimaykuna]] | fam2 = [[Italiku rimaykuna]] | fam3 = [[Latinu-Falisku rimaykuna]] | fam4 = [[Romanu rimaykuna]] | fam5 = [[Uksidintal Romanu rimaykuna]] | fam6 = [[Iberu-Romanu rimaykuna]] | escritura = [[Latin siq'i llumpa]] | agencia = [[Asociación de Academias de la Lengua Española]] | iso1 = es | iso2 = spa | iso3 = spa | sil = spa | mapa = Detailed SVG map of the Hispanophone world.svg | mapa_leyenda = Kay mapapi Kastilla simi rimaypa churasqanmi rikuriy. }} '''Ispanchi simi'''qa ''(Ispanchi simipi: Español, Castellano)'' huk [[romanu simi|rumanu simi]]m, [[latin simi]]manta paqarisqa. [[Ispaña]] mama llaqtapi yurispa, Ispanya llaqtamanta atipaqkunaqa lliw [[Tiksi muyu|Tiqsi muyu]]ntinpi, tukuy chawpiwan uralan [[Awya Yala]]pi mast'arichirqan, chaypi rimasqa simikunata [[kastillanuchay]] nisqawan anchuchispa. Kunanqa Ispanchi simitaqa kay mama llaqtakunapim riman: * [[Ispaña]] * [[Kuba]], [[Duminikana]] ''(Ayti wat'api)'', [[Burinkin]] ''(Puerto Rico)'' * [[Mishiku]] ''([[de facto]])'', [[Watimala]], [[El Salvador]], [[Honduras]], [[Nikarawa]], [[Kustarika]], [[Panama]] * [[Arhintina]], [[Bulibya]], [[Chili]], [[Ikwadur]], [[Kulumbiya]], [[Parawayi]], [[Piruw]], [[Uruwayi]], [[Winiswila]] * [[Hukllachasqa Amirika Suyukuna]] ''(USA)'' ([[aslla simi]]) * [[Chawpi Pacha Winiya]] ''(Ikwaturyal Winiya)'', [[Kunti Sahara]], chinchay [[Maruku]] * [[Wilis]] ([[aslla simi]]) * [[Philipina wat'akuna]] ([[aslla simi]]) == Hawa t'inkikuna == === Ispaña simipi multimidyam === * [http://www.indepa.gob.pe/principal/galerias/himno/v05.htm INDEPA, Piruwpa llaqta takin (kastilla simipi widyum)] [[Katiguriya:Romanu rimay]] jpks2c3wv3idwh65wsg0mtsf4yitrda 692050 692049 2026-10-11T02:13:39Z ~2026-54576-32 35536 /* */ 692050 wikitext text/x-wiki {{Waylas rimay|Ispanchi shimi}} {{Rimay | nombre = Ispanchi simi | nativo = Castellano - Español | color = #B6D7A8 | oficial_paises = * {{ATG}}<ref name="gab1">{{cita web|url=https://ab.gov.ag/detail_template.php?page=media/cabinet_notes/2026/2026_may_13-cabinet_meeting|título=Notas de Cabildo|fecha=13 de mayo de 2026|autor=Antigua Barbuda mama llaqtap Kamachiqnin|idioma=inglés}}</ref><ref name="antn">{{Cita web|url=https://antigua.news/2026/05/17/pm-defends-policy-to-make-spanish-the-countrys-official-second-language/|título=Kamachiqpa español simita mamallaktap iskay kaq kamachisqa simin kananta amachakusqan|fecha=17 de mayo de 2026|fechaacceso=5 de junio de 2026|sitioweb=Antigua.news|idioma=inglés}}</ref> * {{ARG}}<ref>{{Cita web|url=https://www.argentina.gob.ar/pais|título=Argentina mama llaqta|fechaacceso=28 de junio de 2024}}</ref> * {{BOL}}<ref>[http://bolivia.infoleyes.com/shownorm.php?id=469 Bolivia mama llaqtap Kamachikuyninpa 5 kaq qillqan]. Bolivia mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{CHI}}<ref>Kamachikuypiqa manam español simi kamachisqa simi kananta willakusqachu; ichaqa español simiqa runa kamachiqkunap llamk'ayninkunapi ''de facto'' llamk'achisqa simim. Chile mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{COL}}<ref>[http://www.constitucioncolombia.com/titulo-1/capitulo-0/articulo-10 Colombia mama llaqtap Kamachikuyninpa 10 kaq qillqan]. Colombia mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{CRC}}<ref>[http://www.costaricaweb.com/general/constitucion.htm#la%20educación%20y%20la%20cultura Costa Rica mama llaqtap Kamachikuyninpa 76 kaq qillqan]. Costa Rica mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{CUB}}<ref>[http://www.cuba.cu/gobierno/cuba.htm Cuba mama llaqtap Kamachikuynin], 2 kaq qillqa.</ref> * {{ECU}}<ref>[http://www.asambleanacional.gov.ec/documentos/constitucion_de_bolsillo.pdf Ecuador mama llaqtap Kamachikuynin], 2 kaq qillqa. Ecuador mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{SLV}}<ref>[http://www.constitution.org/cons/elsalvad.htm El Salvador mama llaqtap Kamachikuynin], 62 kaq qillqa.</ref> * {{ESP}}<ref name="Constitución ESP">{{Cita web|url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-1978-31229&tn=1&p=20110927#a3|título=España mama llaqtap Kamachikuyninpa 3 kaq qillqan|autor=Estado Boletín Oficialpa Agencia|fecha=29 de diciembre de 1978|publicación=Boletín Oficial del Estado, 311 yupayniyuq}}</ref> * {{GTM}}<ref>[https://guatemala.justia.com/nacionales/constitucion-de-la-republica-de-guatemala/titulo-iii/capitulo-i/#articulo-143 Guatemala mama llaqtap Kamachikuyninpa 143 kaq qillqan]. Guatemala mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{GNQ}}<ref name="Guinea Ecuatorial 1995">[http://www.guineaecuatorialpress.com/imgdb/2012/LEYFUNDAMENTALREFORMADA.pdf Guinea Ecuatorial mama llaqtap Kamachikuynin], 4 kaq qillqa. Guinea Ecuatorial mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{HON}}<ref>[https://honduras.justia.com/federales/constitucion-politica-de-la-republica-de-honduras-de-1982/titulo-i/capitulo-i/#articulo-6 Honduras mama llaqtap Kamachikuyninpa 6 kaq qillqan]. Honduras mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{MEX}}<ref>[http://www.diputados.gob.mx/LeyesBiblio/pdf/257_171215.pdf Indígena runakunap siminkunap hayñinkunap Kamachikuynin], 4 kaq qillqa. Español simi hinallataq riqsisqa indígena simikunaqa mama llaqtap siminkunam.</ref> * {{NIC}}<ref>[https://www.oas.org/juridico/spanish/mesicic3_nic_const.pdf Nicaragua mama llaqtap Kamachikuynin], 11 kaq qillqa. Nicaragua mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{PAN}}<ref>[http://www.unesco.org/culture/natlaws/media/pdf/panama/pan_constpol_04_spaorof Panamá mama llaqtap Kamachikuynin], 7 kaq qillqa. Panamá mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{PAR}}<ref>[http://jme.gov.py/transito/leyes/cn1992.html Paraguay mama llaqtap Kamachikuynin], 140 kaq qillqa.</ref> * {{PER}}<ref>[http://www4.congreso.gob.pe/ntley/Imagenes/Constitu/Cons1993.pdf Perú mama llaqtap Kamachikuynin], 48 kaq qillqa. Perú mama llaqtap siminkunatapas qhaway.</ref> * {{DOM}}<ref>[http://economia.gob.do/mepyd/wp-content/uploads/archivos/transparencia/base-legal/constitucion-de-la-republica-dominicana.pdf República Dominicana mama llaqtap Kamachikuynin], 29 kaq qillqa.</ref> * {{URU}}<ref>Kamachikuypiqa manam español simi kamachisqa simi kananta willakusqachu; ichaqa español simiqa runa kamachiqkunap llamk'ayninkunapi ''de facto'' llamk'achisqa simim.</ref> * {{VEN}}<ref name="Venezuela">{{Cita web|url=http://www.tsj.gov.ve/legislacion/constitucion1999.htm|título=Venezuela mama llaqtap Kamachikuynin|fechaacceso=10 de enero de 2014|autor=1999 watapi Venezuela mama llaqtap Kamachikuyninta Rurasqa Tantanakuy|fecha=24 de marzo de 2000|editorial=Venezuela mama llaqtap Kamachiq Tribunal Supremo|cita=9 kaq qillqa: Kamachisqa simiqa castellano simim. Indígena simikunapas indígena runakunapaq kamachisqa llamk'achisqa simikunam; llapa República suyuntinpi respetasqa kanan, Naciónpa kawsayninpa, runakunap yachayninpa patrimonio kasqanrayku.}}</ref> | oficial_territorios = [[Burinkin]]<ref>{{Cita web|url=http://www.montraykreyol.org/article/puerto-rico-declara-el-espanol-lengua-oficial-y-relega-el-ingles-a-segundo-idioma|título=Puerto Rico declara el español lengua oficial y relega el inglés a segundo idioma|fecha=13 de octubre de 2015}}</ref> | no_oficial = {{ESH}}<ref>{{Cita web|url=https://archive.spsrasd.info/ar/articles/2018/11/29/18612.html|título=Información sobre la posición de la República Árabe Saharaui Democrática}}</ref> {{AND}} {{ATG}} {{BLZ}} {{GIB}} {{ESH}} | organizaciones = [[Awya Yala Mama Llaqtakunap Tantanakuynin|AYMLLT ]]<br /> Mercosur<br /> Afrikap Huklla kaypaq Tantanakuynin<br /> [[Iwrupa Huñu |Iwrupa Huñu (IH)]]<br /> [[Hukllachasqa Kawsayllaqtakuna|Hukllachasqa Kawsayllaqtakuna (HK)]] | hablantes = 635,7 hunu | h1 = 519,1 hunu | h2 = 116,6 hunu | rank = 2 | fam1 = [[Indu iwrupiyu rimaykuna]] | fam2 = [[Italiku rimaykuna]] | fam3 = [[Latinu-Falisku rimaykuna]] | fam4 = [[Romanu rimaykuna]] | fam5 = [[Uksidintal Romanu rimaykuna]] | fam6 = [[Iberu-Romanu rimaykuna]] | escritura = [[Latin siq'i llumpa]] | agencia = [[Asociación de Academias de la Lengua Española]] | iso1 = es | iso2 = spa | iso3 = spa | sil = spa | mapa = Detailed SVG map of the Hispanophone world.svg | mapa_leyenda = Kay mapapi Kastilla simi rimaypa churasqanmi rikuriy. }} '''Ispanchi simi'''qa ''(Ispanchi simipi: Español, Castellano)'' huk [[romanu simi|rumanu simi]]m, [[latin simi]]manta paqarisqa. [[Ispaña]] mama llaqtapi yurispa, Ispanya llaqtamanta atipaqkunaqa lliw [[Tiksi muyu|Tiqsi muyu]]ntinpi, tukuy chawpiwan uralan [[Awya Yala]]pi mast'arichirqan, chaypi rimasqa simikunata [[kastillanuchay]] nisqawan anchuchispa. Kunanqa Ispanchi simitaqa kay mama llaqtakunapim riman: * [[Ispaña]] * [[Kuba]], [[Duminikana]] ''(Ayti wat'api)'', [[Burinkin]] ''(Puerto Rico)'' * [[Mishiku]] ''([[de facto]])'', [[Watimala]], [[El Salvador]], [[Honduras]], [[Nikarawa]], [[Kustarika]], [[Panama]] * [[Arhintina]], [[Bulibya]], [[Chili]], [[Ikwadur]], [[Kulumbiya]], [[Parawayi]], [[Piruw]], [[Uruwayi]], [[Winiswila]] * [[Hukllachasqa Amirika Suyukuna]] ''(USA)'' ([[aslla simi]]) * [[Chawpi Pacha Winiya]] ''(Ikwaturyal Winiya)'', [[Kunti Sahara]], chinchay [[Maruku]] * [[Wilis]] ([[aslla simi]]) * [[Philipina wat'akuna]] ([[aslla simi]]) == Hawa t'inkikuna == === Ispaña simipi multimidyam === * [http://www.indepa.gob.pe/principal/galerias/himno/v05.htm INDEPA, Piruwpa llaqta takin (kastilla simipi widyum)] [[Katiguriya:Romanu rimay]] osykpwxwl5qsxzhwhscamedv9ckqsuc Inlis simi 0 2112 692054 691526 2026-10-11T02:53:11Z Tumas quechua 35537 /* */ 692054 wikitext text/x-wiki {{Rimay | nombre = Anklichi simi | nativo = English | color = #B6D7A8 | oficial_paises = * {{GBR}} * {{IRL}} * {{USA}} * {{CAN}} * {{AUS}} * {{NZL}} * {{ZAF}} * {{BLZ}} * {{IND}} * {{LBR}} * {{PHL}} | oficial_territorios = * [[Iwrupa Huñu]] | no_oficial = 57 mama llaqtakunapi, 30 kamachisqa suyukunapi | organizaciones = [[Huñusqa Nasyunkuna]] [[Iwrupa Huñu]] [[Commonwealth]] [[International Criminal Court|ICC]] [[International Monetary Fund|IMF]] [[International Olympic Committee|IOC]] [[ISO]] [[NATO]] [[World Trade Organization|WTO]] [[ASEAN]] [[Organization of American States|OAS]] [[OECD]] | hablantes = 1.457 hunu | h1 = 380 hunu | h2 = 1.077 hunu | rank = | fam1 = [[Indu iwrupiyu rimaykuna]] | fam2 = [[Qirmanu simikuna|Qirmanu rimaykuna]] | fam3 = Kinti Qirmanu rimaykuna | fam4 = Chincha Mamaqucha Qirmanu rimaykuna | fam5 = Anklichi rimaykuna | escritura = [[Latin siq'i llumpa]] | dialectos = Britaniya Anklichi simi, Amirika Norte anklichi simi, Karibin anklichi simi, Awstralya Anklichi simi, Musuq Silanda Anklichi simi, Uralan Afrika Anklichi simi, Ilanda Anklichi simi | agencia = Mana kanchu, mana kamachisqa | iso1 = en | iso2 = eng | iso3 = eng | lingua = 52-ABA | glotto = stan1293 | glottorefname = English | mapa = English language distribution.svg | mapa_leyenda = Kay mapapi anklichi simi rimaypa churasqanmi rikuriy. }} '''Inlis simi''' icha '''Inlish simi''' ''(English language)'' nisqaqa huk [[Qirmanu simikuna|Qirmañamanta simim]], tukuy [[Tiksimuyu]]ntinpi mast'arisqam. 456.000.000-chá rimaqninkuna kachkan. * [[Hukllachasqa Qhapaq Suyu]] ''(United Kingdom)'', [[Irihallp'a]] * [[Hukllachasqa Amirika Suyukuna|Hukllachasqa Amirika Mamallaqtakuna]] (USA), [[Kanata]], [[Shamayka]], [[Pahamakuna]], [[Purinkin]] (Puerto Rico), [[Wilis]], [[Wayana]] * [[Awustaralya]], [[Musuq Silantha]], [[Phiyi]], [[Guam]], [[Samwa]] * [[Nihirya]], [[Qampiya]], [[Kinya]], [[Namipya]], [[Simpapwi]], [[Urin Aprika|Urin Apirika]] * [[Inriya]], [[Paqistan]], [[Philipina wat'akuna]], [[Hong Kong]], [[Sinqapur]] [[Katiguriya:Hirmanik rimay]] f0ctex1kmv28dmixu4ezznhy5gqrznr Alimania 0 2125 692040 686213 2026-10-11T01:26:19Z ~2026-54618-44 35534 /* */ Hirmanya 692040 wikitext text/x-wiki HirmanyaHHirmanchia == Tiqsi Yuyaykuna == * [[Uma llaqta|Uma llaq]]<nowiki/>s[[Uma llaqta|ta]]: [[Berlin|Be]]<nowiki/>u[[Berlin|l]]Hirmanya6.000 runakuna, 2005 watapi, *52°31′ NIwrupa2 E) * [[Umalliq]] (''Bundespräsident'', "Tantasqap umalliqnin"): [[Frank-Walter Steinmeier]] * [[Kansillir]] (''Bundeskanzler'', "Tantasqap kansillirnin"): [[Angela Merkel]] * 357.093 km² * 82.468.000 runakuna (2005 watapi) * 242 runa/km² == Allpa saywachi == * '''[[Urqu|Urqukuna]]:''' [[Alpikuna]] - [[Zugspitze]] - [[Feldberg]] - [[Großer Arber]] - [[Rhön]] - [[Taunus]] * '''[[Qucha|Quchakuna]]:''' [[Kunstansa qucha]] ([[Bodensee]]) - [[Chiemsee]] - [[Müritz]] - [[Schweriner See]] - [[Starnberger See]] - [[Ammersee]] * '''[[Mayu|Mayukuna]]:''' [[Rhein]] - [[Donau]] - [[Mosel]] - [[Elbe]] - [[Oder]] - [[Main]] - [[Weser]] * '''[[Wat'a|Wat'akuna]]:''' [[Norderney]] - [[Sylt]] - [[Jüst]] - [[Borkum]] - [[Helgoland]] - [[Fehmarn]] - [[Hiddensee]] - [[Rügen]] - [[Usedom]] - [[Mainau]] - [[Reichenau]] == Simikuna == Runakunaq rimasqa simi [[aliman simi]] kan, ichaqa sapa llaqta huqta rimarun == Wiñay kawsay == * [[843]] watapi [[Phranku qhapaq suyu]] rakikun * [[843]]-[[1806]] Aliman Nasyunpa Willka Romanu Qhapaq Suyun * [[1806]]-[[1871]] Aliman mama llaqta mana karqanchu * [[1848]]-[[1849]] Chinkasqa aliman pachakutiy * [[1871]]-[[1918]] Aliman Qhapaq Suyu * [[1918]]-[[1933]] Weimar Republika * [[1933]]-[[1945]] Nasyunal-susyalista pusaq suyu (''Pusaq'', "Führer" nisqa: [[Adolf Hitler]]) * [[1945]]-[[1949]] [[Aliyadu|Aliyadukunap]] ukupasyun suyunkuna * [[1949]]-[[1990]] iskay aliman mama llaqtakuna: [[Aliman Dimukratiku Republika|Aliman&nbsp;Dimukratiku&nbsp;Republika]], [[Tantasqa Republika Alimanya|Tantasqa&nbsp;Republika&nbsp;Alimanya]] * [[3 ñiqin kantaray killapi]] [[1990]] [[Alimanyap hukllachakuynin]], chaymanta pacha Tantasqa republika Alimanyalla Hatun [[Maqanakuy|maqanakuykuna]]: * [[1618]]-[[1648]] [[Kimsa chunka wata maqanakuy]] * [[1866]] [[Aliman maqanakuy]] * [[1870]]-[[1871]] [[Aliman-phransis maqanakuy]] * [[1914]]-[[1918]] [[Huk ñiqin pachantin maqanakuy]] * [[1939]]-[[1945]] [[Iskay ñiqin pachantin maqanakuy]] == Pulitika rakiy == 16 ''Land'' nisqa suyukuna: # [[Baden-Württemberg]] # [[Bayern]] # [[Berlin]] # [[Brandenburg]] # [[Bremen suyu|Bremen]] # [[Hamburg]] # [[Hessen]] # [[Mecklenburg-Vorpommern]] # [[Niedersachsen]] # [[Nordrhein-Westfalen]] # [[Rheinland-Pfalz]] # [[Saarland]] # [[Sachsen]] # [[Sachsen-Anhalt]] # [[Schleswig-Holstein]] # [[Thüringen]] == Hatun Llaqtakuna == {| class="bonita" style="margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" width="98%" cellspacing="0" cellpadding="4" {{prettytable}} ! !Llaqta !Ru. 1990 !Ru. 2000 !Ru. 2005 !km² !Ru../km² !+ (%) !Bundesland !Hatun llaqta |- align="right" |1 | align="left" |[[Berlin]] |3433695 |3382169 |3395189 |891.82 |3807 |0.06 | align="left" |[[Berlin]] |1740 |- align="right" |2 | align="left" |[[Hamburg]] |1652363 |1715392 |1743627 |755.24 |2309 |0.27 | align="left" |[[Hamburg]] |1787 |- align="right" |3 | align="left" |[[München]] |1229026 |1210223 |1259677 |310.46 |4057 |0.68 | align="left" |[[Bayern]] |1854 |- align="right" |4 | align="left" |[[Köln]] |953551 |962884 |983347 |405.15 |2427 |0.35 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1855 |- align="right" |5 | align="left" |[[Frankfurt am Main]] |644865 |646550 |651899 |248.31 |2625 |0.14 | align="left" |[[Hessen]] |1875 |- align="right" |6 | align="left" |[[Stuttgart]] |579988 |583874 |592569 |207.36 |2858 |0.25 | align="left" |[[Baden-Württemberg]] |1874 |- align="right" |7 | align="left" |[[Dortmund]] |599055 |588994 |588168 |280.37 |2098 | -0.02 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1895 |- align="right" |8 | align="left" |[[Essen]] |626973 |595243 |585430 |210.38 |2783 | -0.27 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1896 |- align="right" |9 | align="left" |[[Düsseldorf]] |575794 |569364 |574514 |217.01 |2647 |0.15 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1882 |- align="right" |10 | align="left" |[[Bremen]] |551219 |539403 |546852 |326.55 |1675 |0.23 | align="left" |[[Bremen (Land)|Bremen]] |1875 |- align="right" |11 | align="left" |[[Hannover]] |513010 |515001 |515729 |204.01 |2377 |0.02 | align="left" |[[Niedersachsen]] |1873 |- align="right" |12 | align="left" |[[Leipzig]] |511079 |493208 |502651 |297.60 |1689 |0.32 | align="left" |[[Sachsen]] |1871 |- align="right" |13 | align="left" |[[Duisburg]] |535447 |514915 |501564 |232.81 |2154 | -0.43 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1904 |- align="right" |14 | align="left" |[[Nürnberg]] |493692 |488400 |499237 |186.37 |2679 |0.37 | align="left" |[[Bayern]] |1881 |- align="right" |15 | align="left" |[[Dresden]] |490571 |477807 |495181 |328.30 |1508 |0.61 | align="left" |[[Sachsen]] |1852 |- align="right" |16 | align="left" |[[Bochum]] |396486 |391147 |385626 |145.43 |2652 | -0.24 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1904 |- align="right" |17 | align="left" |[[Wuppertal]] |383660 |366434 |359237 |168.37 |2134 | -0.33 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1929 |- align="right" |18 | align="left" |[[Bielefeld]] |319037 |321758 |326925 |257.83 |1268 |0.27 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1929 |- align="right" |19 | align="left" |[[Bonn]]<sup>1</sup> |292234 |302247 |312818 |141.22 |2215 |0.58 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1934 |- align="right" |20 | align="left" |[[Mannheim]] |310411 |306729 |307900 |144.96 |2124 |0.08 | align="left" |[[Baden-Württemberg]] |1897 |- align="right" |21 | align="left" |[[Karlsruhe]] |275061 |278558 |285263 |173.46 |1645 |0.40 | align="left" |[[Baden-Württemberg]] |1901 |- align="right" |22 | align="left" |[[Wiesbaden]]<sup>1</sup> |260301 |270109 |274611 |203.90 |1347 |0.28 | align="left" |[[Hessen]] |1905 |- align="right" |23 | align="left" |[[Münster (Westfalen)|Münster]]<sup>1</sup> |259438 |265609 |270868 |302.91 |894 |0.33 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1915 |- align="right" |24 | align="left" |[[Gelsenkirchen]] |293714 |278695 |268102 |104.86 |2557 | -0.63 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1903 |- align="right" |25 | align="left" |[[Augsburg]] |256877 |254982 |262676 |146.78 |1790 |0.50 | align="left" |[[Bayern]] |1907 |- align="right" |26 | align="left" |[[Mönchengladbach]] |259436 |263014 |261444 |170.44 |1534 | -0.10 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1922 |- align="right" |27 | align="left" |[[Aachen]] |241861 |244386 |258208 |160.83 |1605 |0.94 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1889 |- align="right" |28 | align="left" |[[Chemnitz]] |294244 |259246 |246587 |220.85 |1117 | -0.81 | align="left" |[[Sachsen]] |1883 |- align="right" |29 | align="left" |[[Braunschweig]] |258833 |245816 |245273 |192.09 |1277 | -0.04 | align="left" |[[Niedersachsen]] |1890 |- align="right" |30 | align="left" |[[Krefeld]] |244020 |239916 |237701 |137.75 |1726 | -0.18 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1887 |- align="right" |31 | align="left" |[[Halle (Saale)|Halle]] |310234 |247736 |237198 |135.01 |1757 | -0.71 | align="left" |[[Sachsen-Anhalt]] |1890 |- align="right" |32 | align="left" |[[Kiel]] |245567 |232612 |234433 |118.40 |1980 |0.13 | align="left" |[[Schleswig-Holstein]] |1898 |- align="right" |33 | align="left" |[[Magdeburg]] |278807 |231450 |229126 |200.94 |1140 | -0.20 | align="left" |[[Sachsen-Anhalt]] |1882 |- align="right" |34 | align="left" |[[Oberhausen]]<sup>1</sup> |223840 |222151 |218898 |77.04 |2841 | -0.24 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1915 |- align="right" |35 | align="left" |[[Freiburg im Breisgau|Freiburg]]<sup>1</sup> |191029 |205102 |215966 |153.06 |1411 |0.88 | align="left" |[[Baden-Württemberg]] |1934 |- align="right" |36 | align="left" |[[Lübeck]]<sup>1</sup> |214758 |213399 |211825 |214.13 |989 | -0.12 | align="left" |[[Schleswig-Holstein]] |1911 |- align="right" |37 | align="left" |[[Erfurt]] |208989 |200564 |202844 |269.11 |754 |0.19 | align="left" |[[Thüringen]] |1906 |- align="right" |38 | align="left" |[[Rostock]] |248088 |200506 |199288 |181.07 |1101 | -0.12 | align="left" |[[Mecklenburg-Vorpommern]] |1935 |- align="right" |39 | align="left" |[[Hagen]] |214449 |203151 |196934 |160.36 |1228 | -0.51 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1928 |- align="right" |40 | align="left" |[[Kassel]] |194268 |194766 |194427 |106.79 |1820 | -0.03 | align="left" |[[Hessen]] |1899 |- align="right" |41 | align="left" |[[Mainz]]<sup>1</sup> |179486 |182870 |194372 |97.75 |1988 |1.05 | align="left" |[[Rheinland-Pfalz]] |1902 |- align="right" |42 | align="left" |[[Hamm]] |179639 |182427 |184239 |226.24 |814 |0.17 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1975 |- align="right" |43 | align="left" |[[Saarbrücken]]<sup>1</sup> |191694 |183257 |178914 |167.07 |1071 | -0.39 | align="left" |[[Saarland]] |1909 |- align="right" |44 | align="left" |[[Herne]]<sup>1</sup> |178132 |174529 |170992 |51.41 |3326 | -0.34 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1933 |- align="right" |45 | align="left" |[[Mülheim an der Ruhr|Mülheim]] |177681 |172862 |169917 |91.29 |1861 | -0.28 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1908 |- align="right" |46 | align="left" |[[Osnabrück]]<sup>1</sup> |163168 |164101 |163814 |119.80 |1367 | -0.03 | align="left" |[[Niedersachsen]] |1940 |- align="right" |47 | align="left" |[[Solingen]] |165401 |164973 |163581 |89.47 |1832 | -0.14 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1929 |- align="right" |48 | align="left" |[[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]]<sup>1</sup> |162233 |163383 |163343 |77.67 |2103 |0.00 | align="left" |[[Rheinland-Pfalz]] |1921 |- align="right" |49 | align="left" |[[Leverkusen]] |160919 |161047 |161227 |78.85 |2045 |0.02 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1963 |- align="right" |50 | align="left" |[[Oldenburg (Oldenburg)|Oldenburg]] |143131 |154832 |158565 |102.96 |1540 |0.40 | align="left" |[[Niedersachsen]] |1946 |- align="right" |51 | align="left" |[[Neuss]] |147019 |150013 |151610 |99.48 |1524 |0.18 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1963 |- align="right" |52 | align="left" |[[Potsdam]] |139794 |129324 |147583 |187.27 |788 |0.82 | align="left" |[[Brandenburg]] |1939 |- align="right" |53 | align="left" |[[Paderborn]] |120680 |139084 |143769 |179.38 |801 |0.56 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1975 |- align="right" |54 | align="left" |[[Heidelberg]] |136796 |140259 |142993 |108.83 |1314 |0.32 | align="left" |[[Baden-Württemberg]] |1946 |- align="right" |55 | align="left" |[[Darmstadt]]<sup>1</sup> |138920 |138242 |140562 |122.23 |1150 |0.28 | align="left" |[[Hessen]] |1937 |- align="right" |56 | align="left" |[[Würzburg]] |127777 |127966 |133906 |87.55 |1529 |0.77 | align="left" |[[Bayern]] |1932 |- align="right" |57 | align="left" |[[Regensburg]] |121691 |125676 |129859 |80.76 |1608 |0.55 | align="left" |[[Bayern]] |1940 |- align="right" |58 | align="left" |[[Göttingen]] |121831 |124132 |121884 |117.26 |1039 | -0.30 | align="left" |[[Niedersachsen]] |1964 |- align="right" |59 | align="left" |[[Recklinghausen]] |125060 |124785 |121827 |66.42 |1834 | -0.40 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1949 |- align="right" |60 | align="left" |[[Heilbronn]] |115843 |119305 |121613 |99.88 |1218 |0.32 | align="left" |[[Baden-Württemberg]] |1970 |- align="right" |61 | align="left" |[[Ingolstadt]] |105489 |115722 |121314 |133.35 |910 |0.81 | align="left" |[[Bayern]] |1989 |- align="right" |62 | align="left" |[[Wolfsburg]] |128510 |121805 |121199 |204.01 |594 | -0.08 | align="left" |[[Niedersachsen]] |1972 |- align="right" |63 | align="left" |[[Ulm]]<sup>1</sup> |110529 |117233 |120625 |118.69 |1016 |0.48 | align="left" |[[Baden-Württemberg]] |1980 |- align="right" |64 | align="left" |[[Offenbach am Main|Offenbach]] |114992 |117535 |119430 |44.90 |2660 |0.27 | align="left" |[[Hessen]] |1954 |- align="right" |65 | align="left" |[[Bottrop]] |118936 |120611 |119356 |100.61 |1186 | -0.17 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1953 |- align="right" |66 | align="left" |[[Pforzheim]] |112944 |117156 |119021 |98.03 |1214 |0.27 | align="left" |[[Baden-Württemberg]] |1975 |- align="right" |67 | align="left" |[[Bremerhaven]]<sup>1</sup> |130446 |120822 |116615 |77.68 |1501 | -0.58 | align="left" |[[Bremen (Land)|Bremen]] |1939 |- align="right" |68 | align="left" |[[Remscheid]]<sup>1</sup> |123155 |119287 |115864 |74.60 |1553 | -0.48 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1929 |- align="right" |69 | align="left" |[[Fürth]]<sup>1</sup> |103362 |110477 |113422 |63.35 |1790 |0.44 | align="left" |[[Bayern]] |1950 |- align="right" |70 | align="left" |[[Reutlingen]] |103687 |110650 |112252 |87.06 |1289 |0.24 | align="left" |[[Baden-Württemberg]] |1988 |- align="right" |71 | align="left" |[[Salzgitter]]<sup>1</sup> |114355 |112302 |107726 |223.91 |481 | -0.68 | align="left" |[[Niedersachsen]] |1942 |- align="right" |72 | align="left" |[[Moers]]<sup>1</sup> |104595 |107062 |107547 |67.75 |1587 |0.08 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1987 |- align="right" |73 | align="left" |[[Koblenz]] |108733 |107950 |106501 |105.02 |1014 | -0.22 | align="left" |[[Rheinland-Pfalz]] |1962 |- align="right" |74 | align="left" |[[Siegen]] |109174 |108476 |106293 |114.67 |927 | -0.34 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1975 |- align="right" |75 | align="left" |[[Bergisch Gladbach]] |104037 |105693 |105761 |83.12 |1272 |0.01 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1975 |- align="right" |76 | align="left" |[[Cottbus]] |125891 |108491 |105309 |164.28 |641 | -1.22 | align="left" |[[Brandenburg]] |1976 |- align="right" |77 | align="left" |[[Gera]] |129037 |112835 |103948 |151.93 |684 | -1.31 | align="left" |[[Thüringen]] |1959 |- align="right" |78 | align="left" |[[Erlangen]]<sup>1</sup> |102440 |100778 |103197 |76.85 |1343 |0.40 | align="left" |[[Bayern]] |1974 |- align="right" |79 | align="left" |[[Hildesheim]] |105291 |103909 |102575 |92.57 |1108 | -0.21 | align="left" |[[Niedersachsen]] |1974 |- align="right" |80 | align="left" |[[Jena]]<sup>1</sup> |102518 |99893 |102532 |114.48 |896 |0.44 | align="left" |[[Thüringen]] |1975 |- align="right" |81 | align="left" |[[Witten]] |105403 |103196 |100793 |72.37 |1393 | -0.39 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1975 |} == Rikchakuna == <gallery> Rikcha:Deutschland_topo.png Rikcha:Germany_Laender_Map.png|Suyukuna (Alimanya) </gallery> == Kaypipas qhaway == == Hawa tinkikuna == {{Commons|Category:Germany|Alimanya}} == Pukyukuna == [[Katiguriya:Mama llaqta (Iwrupa)]] [[Katiguriya:Alimanya]]  <references /> {{Iwrupa}} 4xtlg0meh1l8pjp4jpmxjyamvy5tcrb 692041 692040 2026-10-11T01:29:10Z ~2026-54618-44 35534 /* */ MrLimaBall 692041 wikitext text/x-wiki == Tiqsi Yuyaykuna == * [[Uma llaqta|Uma llaq]]<nowiki/>s[[Uma llaqta|ta]]: [[Berlin|Be]]<nowiki/>u[[Berlin|l]]Hirmanya6.000 runakuna, 2005 watapi, *52°31′ NIwrupa2 E) * [[Umalliq]] (''Bundespräsident'', "Tantasqap umalliqnin"): [[Frank-Walter Steinmeier]] * [[Kansillir]] (''Bundeskanzler'', "Tantasqap kansillirnin"): [[Angela Merkel]] * 357.093 km² * 82.468.000 runakuna (2005 watapi) * 242 runa/km² == Allpa saywachi == * '''[[Urqu|Urqukuna]]:''' [[Alpikuna]] - [[Zugspitze]] - [[Feldberg]] - [[Großer Arber]] - [[Rhön]] - [[Taunus]] * '''[[Qucha|Quchakuna]]:''' [[Kunstansa qucha]] ([[Bodensee]]) - [[Chiemsee]] - [[Müritz]] - [[Schweriner See]] - [[Starnberger See]] - [[Ammersee]] * '''[[Mayu|Mayukuna]]:''' [[Rhein]] - [[Donau]] - [[Mosel]] - [[Elbe]] - [[Oder]] - [[Main]] - [[Weser]] * '''[[Wat'a|Wat'akuna]]:''' [[Norderney]] - [[Sylt]] - [[Jüst]] - [[Borkum]] - [[Helgoland]] - [[Fehmarn]] - [[Hiddensee]] - [[Rügen]] - [[Usedom]] - [[Mainau]] - [[Reichenau]] == Simikuna == Runakunaq rimasqa simi [[aliman simi]] kan, ichaqa sapa llaqta huqta rimarun == Wiñay kawsay == * [[843]] watapi [[Phranku qhapaq suyu]] rakikun * [[843]]-[[1806]] Aliman Nasyunpa Willka Romanu Qhapaq Suyun * [[1806]]-[[1871]] Aliman mama llaqta mana karqanchu * [[1848]]-[[1849]] Chinkasqa aliman pachakutiy * [[1871]]-[[1918]] Aliman Qhapaq Suyu * [[1918]]-[[1933]] Weimar Republika * [[1933]]-[[1945]] Nasyunal-susyalista pusaq suyu (''Pusaq'', "Führer" nisqa: [[Adolf Hitler]]) * [[1945]]-[[1949]] [[Aliyadu|Aliyadukunap]] ukupasyun suyunkuna * [[1949]]-[[1990]] iskay aliman mama llaqtakuna: [[Aliman Dimukratiku Republika|Aliman&nbsp;Dimukratiku&nbsp;Republika]], [[Tantasqa Republika Alimanya|Tantasqa&nbsp;Republika&nbsp;Alimanya]] * [[3 ñiqin kantaray killapi]] [[1990]] [[Alimanyap hukllachakuynin]], chaymanta pacha Tantasqa republika Alimanyalla Hatun [[Maqanakuy|maqanakuykuna]]: * [[1618]]-[[1648]] [[Kimsa chunka wata maqanakuy]] * [[1866]] [[Aliman maqanakuy]] * [[1870]]-[[1871]] [[Aliman-phransis maqanakuy]] * [[1914]]-[[1918]] [[Huk ñiqin pachantin maqanakuy]] * [[1939]]-[[1945]] [[Iskay ñiqin pachantin maqanakuy]] == Pulitika rakiy == 16 ''Land'' nisqa suyukuna: # [[Baden-Württemberg]] # [[Bayern]] # [[Berlin]] # [[Brandenburg]] # [[Bremen suyu|Bremen]] # [[Hamburg]] # [[Hessen]] # [[Mecklenburg-Vorpommern]] # [[Niedersachsen]] # [[Nordrhein-Westfalen]] # [[Rheinland-Pfalz]] # [[Saarland]] # [[Sachsen]] # [[Sachsen-Anhalt]] # [[Schleswig-Holstein]] # [[Thüringen]] == Hatun Llaqtakuna == {| class="bonita" style="margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" width="98%" cellspacing="0" cellpadding="4" {{prettytable}} ! !Llaqta !Ru. 1990 !Ru. 2000 !Ru. 2005 !km² !Ru../km² !+ (%) !Bundesland !Hatun llaqta |- align="right" |1 | align="left" |[[Berlin]] |3433695 |3382169 |3395189 |891.82 |3807 |0.06 | align="left" |[[Berlin]] |1740 |- align="right" |2 | align="left" |[[Hamburg]] |1652363 |1715392 |1743627 |755.24 |2309 |0.27 | align="left" |[[Hamburg]] |1787 |- align="right" |3 | align="left" |[[München]] |1229026 |1210223 |1259677 |310.46 |4057 |0.68 | align="left" |[[Bayern]] |1854 |- align="right" |4 | align="left" |[[Köln]] |953551 |962884 |983347 |405.15 |2427 |0.35 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1855 |- align="right" |5 | align="left" |[[Frankfurt am Main]] |644865 |646550 |651899 |248.31 |2625 |0.14 | align="left" |[[Hessen]] |1875 |- align="right" |6 | align="left" |[[Stuttgart]] |579988 |583874 |592569 |207.36 |2858 |0.25 | align="left" |[[Baden-Württemberg]] |1874 |- align="right" |7 | align="left" |[[Dortmund]] |599055 |588994 |588168 |280.37 |2098 | -0.02 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1895 |- align="right" |8 | align="left" |[[Essen]] |626973 |595243 |585430 |210.38 |2783 | -0.27 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1896 |- align="right" |9 | align="left" |[[Düsseldorf]] |575794 |569364 |574514 |217.01 |2647 |0.15 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1882 |- align="right" |10 | align="left" |[[Bremen]] |551219 |539403 |546852 |326.55 |1675 |0.23 | align="left" |[[Bremen (Land)|Bremen]] |1875 |- align="right" |11 | align="left" |[[Hannover]] |513010 |515001 |515729 |204.01 |2377 |0.02 | align="left" |[[Niedersachsen]] |1873 |- align="right" |12 | align="left" |[[Leipzig]] |511079 |493208 |502651 |297.60 |1689 |0.32 | align="left" |[[Sachsen]] |1871 |- align="right" |13 | align="left" |[[Duisburg]] |535447 |514915 |501564 |232.81 |2154 | -0.43 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1904 |- align="right" |14 | align="left" |[[Nürnberg]] |493692 |488400 |499237 |186.37 |2679 |0.37 | align="left" |[[Bayern]] |1881 |- align="right" |15 | align="left" |[[Dresden]] |490571 |477807 |495181 |328.30 |1508 |0.61 | align="left" |[[Sachsen]] |1852 |- align="right" |16 | align="left" |[[Bochum]] |396486 |391147 |385626 |145.43 |2652 | -0.24 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1904 |- align="right" |17 | align="left" |[[Wuppertal]] |383660 |366434 |359237 |168.37 |2134 | -0.33 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1929 |- align="right" |18 | align="left" |[[Bielefeld]] |319037 |321758 |326925 |257.83 |1268 |0.27 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1929 |- align="right" |19 | align="left" |[[Bonn]]<sup>1</sup> |292234 |302247 |312818 |141.22 |2215 |0.58 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1934 |- align="right" |20 | align="left" |[[Mannheim]] |310411 |306729 |307900 |144.96 |2124 |0.08 | align="left" |[[Baden-Württemberg]] |1897 |- align="right" |21 | align="left" |[[Karlsruhe]] |275061 |278558 |285263 |173.46 |1645 |0.40 | align="left" |[[Baden-Württemberg]] |1901 |- align="right" |22 | align="left" |[[Wiesbaden]]<sup>1</sup> |260301 |270109 |274611 |203.90 |1347 |0.28 | align="left" |[[Hessen]] |1905 |- align="right" |23 | align="left" |[[Münster (Westfalen)|Münster]]<sup>1</sup> |259438 |265609 |270868 |302.91 |894 |0.33 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1915 |- align="right" |24 | align="left" |[[Gelsenkirchen]] |293714 |278695 |268102 |104.86 |2557 | -0.63 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1903 |- align="right" |25 | align="left" |[[Augsburg]] |256877 |254982 |262676 |146.78 |1790 |0.50 | align="left" |[[Bayern]] |1907 |- align="right" |26 | align="left" |[[Mönchengladbach]] |259436 |263014 |261444 |170.44 |1534 | -0.10 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1922 |- align="right" |27 | align="left" |[[Aachen]] |241861 |244386 |258208 |160.83 |1605 |0.94 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1889 |- align="right" |28 | align="left" |[[Chemnitz]] |294244 |259246 |246587 |220.85 |1117 | -0.81 | align="left" |[[Sachsen]] |1883 |- align="right" |29 | align="left" |[[Braunschweig]] |258833 |245816 |245273 |192.09 |1277 | -0.04 | align="left" |[[Niedersachsen]] |1890 |- align="right" |30 | align="left" |[[Krefeld]] |244020 |239916 |237701 |137.75 |1726 | -0.18 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1887 |- align="right" |31 | align="left" |[[Halle (Saale)|Halle]] |310234 |247736 |237198 |135.01 |1757 | -0.71 | align="left" |[[Sachsen-Anhalt]] |1890 |- align="right" |32 | align="left" |[[Kiel]] |245567 |232612 |234433 |118.40 |1980 |0.13 | align="left" |[[Schleswig-Holstein]] |1898 |- align="right" |33 | align="left" |[[Magdeburg]] |278807 |231450 |229126 |200.94 |1140 | -0.20 | align="left" |[[Sachsen-Anhalt]] |1882 |- align="right" |34 | align="left" |[[Oberhausen]]<sup>1</sup> |223840 |222151 |218898 |77.04 |2841 | -0.24 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1915 |- align="right" |35 | align="left" |[[Freiburg im Breisgau|Freiburg]]<sup>1</sup> |191029 |205102 |215966 |153.06 |1411 |0.88 | align="left" |[[Baden-Württemberg]] |1934 |- align="right" |36 | align="left" |[[Lübeck]]<sup>1</sup> |214758 |213399 |211825 |214.13 |989 | -0.12 | align="left" |[[Schleswig-Holstein]] |1911 |- align="right" |37 | align="left" |[[Erfurt]] |208989 |200564 |202844 |269.11 |754 |0.19 | align="left" |[[Thüringen]] |1906 |- align="right" |38 | align="left" |[[Rostock]] |248088 |200506 |199288 |181.07 |1101 | -0.12 | align="left" |[[Mecklenburg-Vorpommern]] |1935 |- align="right" |39 | align="left" |[[Hagen]] |214449 |203151 |196934 |160.36 |1228 | -0.51 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1928 |- align="right" |40 | align="left" |[[Kassel]] |194268 |194766 |194427 |106.79 |1820 | -0.03 | align="left" |[[Hessen]] |1899 |- align="right" |41 | align="left" |[[Mainz]]<sup>1</sup> |179486 |182870 |194372 |97.75 |1988 |1.05 | align="left" |[[Rheinland-Pfalz]] |1902 |- align="right" |42 | align="left" |[[Hamm]] |179639 |182427 |184239 |226.24 |814 |0.17 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1975 |- align="right" |43 | align="left" |[[Saarbrücken]]<sup>1</sup> |191694 |183257 |178914 |167.07 |1071 | -0.39 | align="left" |[[Saarland]] |1909 |- align="right" |44 | align="left" |[[Herne]]<sup>1</sup> |178132 |174529 |170992 |51.41 |3326 | -0.34 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1933 |- align="right" |45 | align="left" |[[Mülheim an der Ruhr|Mülheim]] |177681 |172862 |169917 |91.29 |1861 | -0.28 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1908 |- align="right" |46 | align="left" |[[Osnabrück]]<sup>1</sup> |163168 |164101 |163814 |119.80 |1367 | -0.03 | align="left" |[[Niedersachsen]] |1940 |- align="right" |47 | align="left" |[[Solingen]] |165401 |164973 |163581 |89.47 |1832 | -0.14 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1929 |- align="right" |48 | align="left" |[[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]]<sup>1</sup> |162233 |163383 |163343 |77.67 |2103 |0.00 | align="left" |[[Rheinland-Pfalz]] |1921 |- align="right" |49 | align="left" |[[Leverkusen]] |160919 |161047 |161227 |78.85 |2045 |0.02 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1963 |- align="right" |50 | align="left" |[[Oldenburg (Oldenburg)|Oldenburg]] |143131 |154832 |158565 |102.96 |1540 |0.40 | align="left" |[[Niedersachsen]] |1946 |- align="right" |51 | align="left" |[[Neuss]] |147019 |150013 |151610 |99.48 |1524 |0.18 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1963 |- align="right" |52 | align="left" |[[Potsdam]] |139794 |129324 |147583 |187.27 |788 |0.82 | align="left" |[[Brandenburg]] |1939 |- align="right" |53 | align="left" |[[Paderborn]] |120680 |139084 |143769 |179.38 |801 |0.56 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1975 |- align="right" |54 | align="left" |[[Heidelberg]] |136796 |140259 |142993 |108.83 |1314 |0.32 | align="left" |[[Baden-Württemberg]] |1946 |- align="right" |55 | align="left" |[[Darmstadt]]<sup>1</sup> |138920 |138242 |140562 |122.23 |1150 |0.28 | align="left" |[[Hessen]] |1937 |- align="right" |56 | align="left" |[[Würzburg]] |127777 |127966 |133906 |87.55 |1529 |0.77 | align="left" |[[Bayern]] |1932 |- align="right" |57 | align="left" |[[Regensburg]] |121691 |125676 |129859 |80.76 |1608 |0.55 | align="left" |[[Bayern]] |1940 |- align="right" |58 | align="left" |[[Göttingen]] |121831 |124132 |121884 |117.26 |1039 | -0.30 | align="left" |[[Niedersachsen]] |1964 |- align="right" |59 | align="left" |[[Recklinghausen]] |125060 |124785 |121827 |66.42 |1834 | -0.40 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1949 |- align="right" |60 | align="left" |[[Heilbronn]] |115843 |119305 |121613 |99.88 |1218 |0.32 | align="left" |[[Baden-Württemberg]] |1970 |- align="right" |61 | align="left" |[[Ingolstadt]] |105489 |115722 |121314 |133.35 |910 |0.81 | align="left" |[[Bayern]] |1989 |- align="right" |62 | align="left" |[[Wolfsburg]] |128510 |121805 |121199 |204.01 |594 | -0.08 | align="left" |[[Niedersachsen]] |1972 |- align="right" |63 | align="left" |[[Ulm]]<sup>1</sup> |110529 |117233 |120625 |118.69 |1016 |0.48 | align="left" |[[Baden-Württemberg]] |1980 |- align="right" |64 | align="left" |[[Offenbach am Main|Offenbach]] |114992 |117535 |119430 |44.90 |2660 |0.27 | align="left" |[[Hessen]] |1954 |- align="right" |65 | align="left" |[[Bottrop]] |118936 |120611 |119356 |100.61 |1186 | -0.17 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1953 |- align="right" |66 | align="left" |[[Pforzheim]] |112944 |117156 |119021 |98.03 |1214 |0.27 | align="left" |[[Baden-Württemberg]] |1975 |- align="right" |67 | align="left" |[[Bremerhaven]]<sup>1</sup> |130446 |120822 |116615 |77.68 |1501 | -0.58 | align="left" |[[Bremen (Land)|Bremen]] |1939 |- align="right" |68 | align="left" |[[Remscheid]]<sup>1</sup> |123155 |119287 |115864 |74.60 |1553 | -0.48 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1929 |- align="right" |69 | align="left" |[[Fürth]]<sup>1</sup> |103362 |110477 |113422 |63.35 |1790 |0.44 | align="left" |[[Bayern]] |1950 |- align="right" |70 | align="left" |[[Reutlingen]] |103687 |110650 |112252 |87.06 |1289 |0.24 | align="left" |[[Baden-Württemberg]] |1988 |- align="right" |71 | align="left" |[[Salzgitter]]<sup>1</sup> |114355 |112302 |107726 |223.91 |481 | -0.68 | align="left" |[[Niedersachsen]] |1942 |- align="right" |72 | align="left" |[[Moers]]<sup>1</sup> |104595 |107062 |107547 |67.75 |1587 |0.08 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1987 |- align="right" |73 | align="left" |[[Koblenz]] |108733 |107950 |106501 |105.02 |1014 | -0.22 | align="left" |[[Rheinland-Pfalz]] |1962 |- align="right" |74 | align="left" |[[Siegen]] |109174 |108476 |106293 |114.67 |927 | -0.34 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1975 |- align="right" |75 | align="left" |[[Bergisch Gladbach]] |104037 |105693 |105761 |83.12 |1272 |0.01 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1975 |- align="right" |76 | align="left" |[[Cottbus]] |125891 |108491 |105309 |164.28 |641 | -1.22 | align="left" |[[Brandenburg]] |1976 |- align="right" |77 | align="left" |[[Gera]] |129037 |112835 |103948 |151.93 |684 | -1.31 | align="left" |[[Thüringen]] |1959 |- align="right" |78 | align="left" |[[Erlangen]]<sup>1</sup> |102440 |100778 |103197 |76.85 |1343 |0.40 | align="left" |[[Bayern]] |1974 |- align="right" |79 | align="left" |[[Hildesheim]] |105291 |103909 |102575 |92.57 |1108 | -0.21 | align="left" |[[Niedersachsen]] |1974 |- align="right" |80 | align="left" |[[Jena]]<sup>1</sup> |102518 |99893 |102532 |114.48 |896 |0.44 | align="left" |[[Thüringen]] |1975 |- align="right" |81 | align="left" |[[Witten]] |105403 |103196 |100793 |72.37 |1393 | -0.39 | align="left" |[[Nordrhein-Westfalen]] |1975 |} == Rikchakuna == <gallery> Rikcha:Deutschland_topo.png Rikcha:Germany_Laender_Map.png|Suyukuna (Alimanya) </gallery> == Kaypipas qhaway == == Hawa tinkikuna == {{Commons|Category:Germany|Alimanya}} == Pukyukuna == [[Katiguriya:Mama llaqta (Iwrupa)]] [[Katiguriya:Alimanya]]  <references /> {{Iwrupa}} sasl30q2xhkplbzebonzikoez8iix1z Aliman simi 0 2625 692042 673389 2026-10-11T01:36:27Z ~2026-54752-67 35535 Alimanya/Alimania he cambiado a Hirmanya 692042 wikitext text/x-wiki <syntaxhighlight lang="abap" line="1" start="464346446344"> 1202o2i2o </syntaxhighlight>'''Hirmanchi simi''' ''(Deutsch, Deutsche Sprache)'' nisqaqa huk [[qirmanu simi]]m, pachak iskay chunka hunuchá rimaqniyuq. Aliman simitaqa Hirmanya, [[Awstiriya]], [[Suysa]], [[Luksimbur]] mama llaqtakunapim, anti [[Bilhika]]pi, chinchaysapa [[Italya]]pipas ([[uralan Tirul]]pi) rimanku. [[Katiguriya:Germanu rimay]] stw3dcbuvwfn5k823g7ly7844rcct2h Pusnusuyu, Hirsiquwina ima 0 2797 692043 677547 2026-10-11T01:56:59Z ~2026-54576-32 35536 /* */ Error ortográfico 692043 wikitext text/x-wiki {{MamaLlaqta | nombre_oficial = Босна и Херцеговина<br />''Bosna i Hercegovina'' <br />Pusna-Hirsikuwina | nombre_común = Pusna | imagen_bandera = Flag of Bosnia and Herzegovina.svg | imagen_escudo = Coat_of_arms_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg | imagen_escudo_tamaño = 90px | símbolos = | imagen_mapa = Europe location BHG.png | lema_nacional = no hay | himno_nacional = https://en.m.wikipedia.org/wiki/File:National_anthem_of_Bosnia_and_Hercegobina.ogg[[Intermeco]] | capital = [[Sarajevo]] | capital_población = 447.700 ([[2000]]) | capital_coor_fmt = | capital_coor = 43_52_N_18_25_E_ 43°52′ N 18°25′ E | ciudad_principal = [[Sarajevo]] | idiomas_oficiales = [[Pusnachi simi]], [[Krwatchi simi]] [[Sirpichi simi]]-pas | gobierno = [[Phidirasyun|Phidiral republika]] | dirigentes_títulos =[[Jefe de estado|Jefes de estado]]<br />''Miembro bosníaco''<br />''Miembro croata''<br />''Miembro serbio''<br />[[Consejo de Ministros de Bosnia-Herzegovina|Pdte. Cjo. de Ministros]] | dirigentes_nombres = [[Presidencia de Bosnia-Herzegovina|Presidencia colegiada]]<br />[[Denis Bećirović]] ¹<br />[[Željko Komšić]] <br />[[Željka Cvijanović]] <br />[[Borjana Krišto]] Alto Representante: [[Christian Schmidt]] | fundación = [[Independencia]] | fundación_hitos = &nbsp;• Fecha | fundación_fechas = De [[República Federal Socialista de Yugoslavia|Yugoslavia]]<br />[[5 de abril]] de [[1992]] | superficie = 51.129 | superficie_puesto = 124 | superficie_marítima = 12 | fronteras = 1.459 [[kilómetro|km]] | costas = 20 km | población = 4.025.476 ([[2004]]) | población_puesto = 119 | población_densidad = 78 | PIB = US$ 22.840 millones | PIB_año = 2005 | PIB_puesto = 107 | PIB_per_cápita = US$ 5.827 | IDH = 0.800 | IDH_año = 2006 | IDH_puesto = 62 | IDH_categoría = <span style="color:#009900;">alto</span> | moneda = [[Marco convertible]] (<code>[[ISO 4217|BHK]]</code>) | etnias = 48% [[bosníacos]], 37% serbios, 14% croatas, 1% otros | gentilicio = Bosnio, bosnioherzegovino | horario = [[CET]] ([[Tiempo Coordinado Universal|UTC]]+1) | horario_verano = [[CEST]] ([[Tiempo Coordinado Universal|UTC]]+2) | cctld = .ba | código_telefónico = 387 | prefijo_radiofónico = T9A-T9Z | código_ISO = 070 / BIH / BA | miembro_de = [[Naciones Unidas|ONU]], [[OSCE]] | notas = ¹ Actualmente Presidente. }} [[Image:Map Bih entities.png|thumb|250px|right]] '''Pusna-Hirsikuwina''' icha '''Pusna, Hirsikuwina ima''' ''(Bosna i Hercegovina)'' nisqaqa [[Iwrupa]]pi huk mama llaqtam. Uma llaqtanqa [[Sarajevo]] llaqtam. == Hatun Llaqtakuna == {| {{prettytable}} |----- |colspan="7" align="center" bgcolor="#FFA500" | '''Pusna Hirsiquwina ima (Llaqtakuna)''' |----- |rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''.''' || colspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Suti''' || colspan="3" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Runakuna''' || rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Suyu''' |----- |align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Latin simi''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''kyrillisch''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''1981''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''1991''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''~ 2005''' |----- |align=right | 1. || [[Sarajevo]] || Сарајево || align=right | 319.017 || align=right | 416.497 || align=right | 297.523 || [[Kanton Sarajevo]] |----- |align=right | 2. || [[Banja Luka]] || Бања Лука || align=right | 123.937 || align=right | 143.079 || align=right | 173.748 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 3. || [[Tuzla]] || Тузла || align=right | 65.091 || align=right | 83.770 || align=right | 88.521 || [[Kanton Tuzla]] |----- |align=right | 4. || [[Zenica]] || Зеница || align=right | 63.569 || align=right | 96.027 || align=right | 85.649 || [[Kanton Zenica-Doboj]] |----- |align=right | 5. || [[Mostar]] || Мостар || align=right | 63.427 || align=right | 75.865 || align=right | 64.301 || [[Kanton Herzegowina-Neretva]] |----- |align=right | 6. || [[Bihać]] || Бихаћ || align=right | 29.875 || align=right | 45.995 || align=right | 39.195 || [[Kanton Una-Sana]] |----- |align=right | 7. || [[Brčko]] || Брчко || align=right | 31.437 || align=right | 41.405 || align=right | 38.479 || [[Brčko|Distrikt Brčko]] |----- |align=right | 8. || [[Bijeljina]] || Бијељина || align=right | 31.124 || align=right | 37.216 || align=right | 37.692 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 9. || [[Prijedor]] || Приједор || align=right | 29.449 || align=right | 34.613 || align=right | 36.347 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 10. || [[Trebinje]] || Требиње || align=right | 17.271 || align=right | 22.206 || align=right | 33.178 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 11. || [[Travnik]] || Травник || align=right | 15.888 || align=right | 21.038 || align=right | 31.127 || [[Kanton Mittelbosnien]] |----- |align=right | 12. || [[Doboj]] || Добој || align=right | 23.558 || align=right | 27.579 || align=right | 27.235 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 13. || [[Cazin]] || Цазин || align=right | k.A. || align=right | 15.138 || align=right | 21.741 || [[Kanton Una-Sana]] |----- |align=right | 14. || [[Bugojno]] || Бугојно || align=right | 16.402 || align=right | 26.557 || align=right | 21.179 || [[Kanton Mittelbosnien]] |----- |align=right | 15. || [[Velika Kladuša]] || Велика Кладуша || align=right | k.A. || align=right | 14.469 || align=right | 19.330 || [[Kanton Una-Sana]] |----- |align=right | 16. || [[Visoko]] || Високо || align=right | 11.653 || align=right | 15.310 || align=right | 17.890 || [[Kanton Zenica-Doboj]] |----- |align=right | 17. || [[Goražde]] || Горажде || align=right | 13.022 || align=right | 18.751 || align=right | 17.650 || [[Kanton Bosnisches Podrinje]] |----- |align=right | 18. || [[Konjic]] || Коњиц || align=right | k.A. || align=right | 14.501 || align=right | 15.950 || [[Kanton Herzegowina-Neretva]] |----- |align=right | 19. || [[Gračanica]] || Грачаница || align=right | k.A. || align=right | 12.711 || align=right | 15.758 || [[Kanton Tuzla]] |----- |align=right | 20. || [[Gradačac]] || Градачац || align=right | k.A. || align=right | 12.872 || align=right | 15.659 || [[Kanton Tuzla]] |----- |align=right | 21. || [[Bosanska Krupa]] || Босанска Крупа || align=right | 12.055 || align=right | 15.553 || align=right | 15.193 || [[Kanton Una-Sana]] |----- |align=right | 22. || [[Mrkonjić Grad]] || Мркоњић Град || align=right | k.A. || align=right | 11.261 || align=right | 14.737 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 23. || [[Foča]] || Фоча || align=right | 11.530 || align=right | 16.628 || align=right | 14.615 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 24. || [[Zavidovići]] || Завидовићии || align=right | k.A. || align=right | 14.820 || align=right | 14.380 || [[Kanton Zenica-Doboj]] |----- |align=right | 25. || [[Živinice]] || Живинице || align=right | k.A. || align=right | 11.956 || align=right | 13.641 || [[Kanton Tuzla]] |----- |align=right | 26. || [[Sanski Most]] || Сански Мост || align=right | 14.027 || align=right | 17.948 || align=right | 13.551 || [[Kanton Una-Sana]] |----- |align=right | 27. || [[Bosanska Gradiška]] || Босанска Градишка || align=right | 13.475 || align=right | 18.671 || align=right | 13.346 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 28. || [[Bileća]] || Билећа || align=right | k.A. || align=right | 10.125 || align=right | 13.257 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 29. || [[Lukavac]] || Лукавац || align=right | k.A. || align=right | 12.178 || align=right | 12.607 || [[Kanton Tuzla]] |----- |align=right | 30. || [[Kakanj]] || Какањ || align=right | k.A. || align=right | 12.016 || align=right | 12.406 || [[Kanton Zenica-Doboj]] |----- |align=right | 31. || [[Livno]] || Ливно || align=right | 9.002 || align=right | 10.925 || align=right | 11.748 || [[Kanton Herceg-Bosnien]] |----- |align=right | 32. || [[Odžak]] || Оџак || align=right | k.A. || align=right | 9.377 || align=right | 11.621 || [[Kanton Posavina]] |----- |align=right | 33. || [[Stijena]] || Стијена || align=right | k.A. || align=right | 7.866 || align=right | 10.844 || [[Kanton Una-Sana]] |----- |align=right | 34. || [[Šipovo]] || Шипово || align=right | k.A. || align=right | 8.955 || align=right | 10.738 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 35. || [[Prozor]] || Прозор || align=right | k.A. || align=right | 7.600 || align=right | 10.349 || [[Kanton Herzegowina-Neretva]] |----- |align=right | 36. || [[Novi Travnik]] || Нови Травник || align=right | k.A. || align=right | 11.520 || align=right | 10.006 || [[Kanton Mittelbosnien]] |} [[Katiguriya:Iwrupa]] dewyvg9wr0ipp3p7voxiq4o9e84brhm 692044 692043 2026-10-11T02:01:10Z ~2026-54576-32 35536 /* */ 692044 wikitext text/x-wiki {{MamaLlaqta | nombre_oficial = Босна и Херцеговина<br />''Bosna i Hercegovina'' <br />Pusna-Hirsikuwina | nombre_común = Pusna | imagen_bandera = Flag of Bosnia and Herzegovina.svg | imagen_escudo = Coat_of_arms_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg | imagen_escudo_tamaño = 90px | símbolos = | imagen_mapa = Europe location BHG.png | lema_nacional = no hay | himno_nacional = https://en.m.wikipedia.org/wiki/File:National_anthem_of_Bosnia_and_Hercegobina.ogg[[Intermeco]] | capital = [[Sarajevo]] | capital_población = 447.700 ([[2000]]) | capital_coor_fmt = | capital_coor = 43_52_N_18_25_E_ 43°52′ N 18°25′ E | ciudad_principal = [[Sarajevo]] | idiomas_oficiales = [[Pusnachi simi]], [[Krwatchi simi]] [[Sirpichi simi]]-pas | gobierno = [[Phidirasyun|Phidiral republika]] | dirigentes_títulos =[[Jefe de estado|Jefes de estado]]<br />''Miembro bosníaco''<br />''Miembro croata''<br />''Miembro serbio''<br />[[Consejo de Ministros de Bosnia-Herzegovina|Pdte. Cjo. de Ministros]] | dirigentes_nombres = [[Presidencia de Bosnia-Herzegovina|Presidencia colegiada]]<br />[[Denis Bećirović]] ¹<br />[[Željko Komšić]] <br />[[Željka Cvijanović]] <br />[[Borjana Krišto]] Alto Representante: [[Christian Schmidt]] | fundación = [[Independencia]] | fundación_hitos = &nbsp;• Fecha | fundación_fechas = De [[República Federal Socialista de Yugoslavia|Yugoslavia]]<br />[[5 de abril]] de [[1992]] | superficie = 51.129 | superficie_puesto = 124 | superficie_marítima = 12 | fronteras = 1.459 [[kilómetro|km]] | costas = 20 km | población = 4.025.476 ([[2004]]) | población_puesto = 119 | población_densidad = 78 | PIB = US$ 22.840 millones | PIB_año = 2005 | PIB_puesto = 107 | PIB_per_cápita = US$ 5.827 | IDH = 0.800 | IDH_año = 2006 | IDH_puesto = 62 | IDH_categoría = <span style="color:#009900;">alto</span> | moneda = [[Marco convertible]] (<code>[[ISO 4217|BHK]]</code>) | etnias = 48% [[bosníacos]], 37% serbios, 14% croatas, 1% otros | gentilicio = Bosnio, bosnioherzegovino | horario = [[CET]] ([[Tiempo Coordinado Universal|UTC]]+1) | horario_verano = [[CEST]] ([[Tiempo Coordinado Universal|UTC]]+2) | cctld = .ba | código_telefónico = 387 | prefijo_radiofónico = T9A-T9Z | código_ISO = 070 / BIH / BA | miembro_de = [[Naciones Unidas|ONU]], [[OSCE]] | notas = ¹ Actualmente Presidente. }} [[Image:Map Bih entities.png|thumb|250px|right]] '''Pusna-Hirsikuwina''' icha '''Pusna, Hirsikuwina ima''' ''(Bosna i Hercegovina)'' nisqaqa [[Iwrupa]]pi huk mama llaqtam. Uma llaqtanqa [[Sarahiwu|Sarajevo]] llaqtam. == Hatun Llaqtakuna == {| {{prettytable}} |----- |colspan="7" align="center" bgcolor="#FFA500" | '''Pusna Hirsiquwina ima (Llaqtakuna)''' |----- |rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''.''' || colspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Suti''' || colspan="3" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Runakuna''' || rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Suyu''' |----- |align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Latin simi''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''kyrillisch''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''1981''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''1991''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''~ 2005''' |----- |align=right | 1. || [[Sarajevo]] || Сарајево || align=right | 319.017 || align=right | 416.497 || align=right | 297.523 || [[Kanton Sarajevo]] |----- |align=right | 2. || [[Banja Luka]] || Бања Лука || align=right | 123.937 || align=right | 143.079 || align=right | 173.748 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 3. || [[Tuzla]] || Тузла || align=right | 65.091 || align=right | 83.770 || align=right | 88.521 || [[Kanton Tuzla]] |----- |align=right | 4. || [[Zenica]] || Зеница || align=right | 63.569 || align=right | 96.027 || align=right | 85.649 || [[Kanton Zenica-Doboj]] |----- |align=right | 5. || [[Mostar]] || Мостар || align=right | 63.427 || align=right | 75.865 || align=right | 64.301 || [[Kanton Herzegowina-Neretva]] |----- |align=right | 6. || [[Bihać]] || Бихаћ || align=right | 29.875 || align=right | 45.995 || align=right | 39.195 || [[Kanton Una-Sana]] |----- |align=right | 7. || [[Brčko]] || Брчко || align=right | 31.437 || align=right | 41.405 || align=right | 38.479 || [[Brčko|Distrikt Brčko]] |----- |align=right | 8. || [[Bijeljina]] || Бијељина || align=right | 31.124 || align=right | 37.216 || align=right | 37.692 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 9. || [[Prijedor]] || Приједор || align=right | 29.449 || align=right | 34.613 || align=right | 36.347 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 10. || [[Trebinje]] || Требиње || align=right | 17.271 || align=right | 22.206 || align=right | 33.178 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 11. || [[Travnik]] || Травник || align=right | 15.888 || align=right | 21.038 || align=right | 31.127 || [[Kanton Mittelbosnien]] |----- |align=right | 12. || [[Doboj]] || Добој || align=right | 23.558 || align=right | 27.579 || align=right | 27.235 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 13. || [[Cazin]] || Цазин || align=right | k.A. || align=right | 15.138 || align=right | 21.741 || [[Kanton Una-Sana]] |----- |align=right | 14. || [[Bugojno]] || Бугојно || align=right | 16.402 || align=right | 26.557 || align=right | 21.179 || [[Kanton Mittelbosnien]] |----- |align=right | 15. || [[Velika Kladuša]] || Велика Кладуша || align=right | k.A. || align=right | 14.469 || align=right | 19.330 || [[Kanton Una-Sana]] |----- |align=right | 16. || [[Visoko]] || Високо || align=right | 11.653 || align=right | 15.310 || align=right | 17.890 || [[Kanton Zenica-Doboj]] |----- |align=right | 17. || [[Goražde]] || Горажде || align=right | 13.022 || align=right | 18.751 || align=right | 17.650 || [[Kanton Bosnisches Podrinje]] |----- |align=right | 18. || [[Konjic]] || Коњиц || align=right | k.A. || align=right | 14.501 || align=right | 15.950 || [[Kanton Herzegowina-Neretva]] |----- |align=right | 19. || [[Gračanica]] || Грачаница || align=right | k.A. || align=right | 12.711 || align=right | 15.758 || [[Kanton Tuzla]] |----- |align=right | 20. || [[Gradačac]] || Градачац || align=right | k.A. || align=right | 12.872 || align=right | 15.659 || [[Kanton Tuzla]] |----- |align=right | 21. || [[Bosanska Krupa]] || Босанска Крупа || align=right | 12.055 || align=right | 15.553 || align=right | 15.193 || [[Kanton Una-Sana]] |----- |align=right | 22. || [[Mrkonjić Grad]] || Мркоњић Град || align=right | k.A. || align=right | 11.261 || align=right | 14.737 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 23. || [[Foča]] || Фоча || align=right | 11.530 || align=right | 16.628 || align=right | 14.615 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 24. || [[Zavidovići]] || Завидовићии || align=right | k.A. || align=right | 14.820 || align=right | 14.380 || [[Kanton Zenica-Doboj]] |----- |align=right | 25. || [[Živinice]] || Живинице || align=right | k.A. || align=right | 11.956 || align=right | 13.641 || [[Kanton Tuzla]] |----- |align=right | 26. || [[Sanski Most]] || Сански Мост || align=right | 14.027 || align=right | 17.948 || align=right | 13.551 || [[Kanton Una-Sana]] |----- |align=right | 27. || [[Bosanska Gradiška]] || Босанска Градишка || align=right | 13.475 || align=right | 18.671 || align=right | 13.346 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 28. || [[Bileća]] || Билећа || align=right | k.A. || align=right | 10.125 || align=right | 13.257 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 29. || [[Lukavac]] || Лукавац || align=right | k.A. || align=right | 12.178 || align=right | 12.607 || [[Kanton Tuzla]] |----- |align=right | 30. || [[Kakanj]] || Какањ || align=right | k.A. || align=right | 12.016 || align=right | 12.406 || [[Kanton Zenica-Doboj]] |----- |align=right | 31. || [[Livno]] || Ливно || align=right | 9.002 || align=right | 10.925 || align=right | 11.748 || [[Kanton Herceg-Bosnien]] |----- |align=right | 32. || [[Odžak]] || Оџак || align=right | k.A. || align=right | 9.377 || align=right | 11.621 || [[Kanton Posavina]] |----- |align=right | 33. || [[Stijena]] || Стијена || align=right | k.A. || align=right | 7.866 || align=right | 10.844 || [[Kanton Una-Sana]] |----- |align=right | 34. || [[Šipovo]] || Шипово || align=right | k.A. || align=right | 8.955 || align=right | 10.738 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 35. || [[Prozor]] || Прозор || align=right | k.A. || align=right | 7.600 || align=right | 10.349 || [[Kanton Herzegowina-Neretva]] |----- |align=right | 36. || [[Novi Travnik]] || Нови Травник || align=right | k.A. || align=right | 11.520 || align=right | 10.006 || [[Kanton Mittelbosnien]] |} [[Katiguriya:Iwrupa]] 89d4orsjgtowlijetrly6qxoi812m1t 692052 692044 2026-10-11T02:20:23Z ~2026-54576-32 35536 /* */ 692052 wikitext text/x-wiki {{MamaLlaqta | nombre_oficial = Босна и Херцеговина<br />''Bosna i Hercegovina'' <br />Pusna-Hirsikuwina | nombre_común = Pusna | imagen_bandera = Flag of Bosnia and Herzegovina.svg | imagen_escudo = Coat_of_arms_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg | imagen_escudo_tamaño = 90px | símbolos = | imagen_mapa = Europe location BHG.png | lema_nacional = no hay | himno_nacional = https://en.m.wikipedia.org/wiki/File:National_anthem_of_Bosnia_and_Hercegobina.ogg[[Intermeco]] | capital = [[Sarajevo]] | capital_población = 447.700 ([[2000]]) | capital_coor_fmt = | capital_coor = 43_52_N_18_25_E_ 43°52′ N 18°25′ E | ciudad_principal = [[Sarajevo]] | idiomas_oficiales = [[Pusnachi simi]], [[Krwatchi simi]] [[Sirpichi simi]]-pas | gobierno = [[Phidirasyun|Phidiral republika]] | dirigentes_títulos =[[Jefe de estado|Jefes de estado]]<br />''Miembro bosníaco''<br />''Miembro croata''<br />''Miembro serbio''<br />[[Consejo de Ministros de Bosnia-Herzegovina|Pdte. Cjo. de Ministros]] | dirigentes_nombres = [[Presidencia de Bosnia-Herzegovina|Presidencia colegiada]]<br />[[Denis Bećirović]] ¹<br />[[Željko Komšić]] <br />[[Željka Cvijanović]] <br />[[Borjana Krišto]] Alto Representante: [[Christian Schmidt]] | fundación = [[Independencia]] | fundación_hitos = &nbsp;• Fecha | fundación_fechas = De [[República Federal Socialista de Yugoslavia|Yugoslavia]]<br />[[5 de abril]] de [[1992]] | superficie = 51.129 | superficie_puesto = 124 | superficie_marítima = 12 | fronteras = 1.459 [[kilómetro|km]] | costas = 20 km | población = 4.025.476 ([[2004]]) | población_puesto = 119 | población_densidad = 78 | PIB = US$ 22.840 millones | PIB_año = 2005 | PIB_puesto = 107 | PIB_per_cápita = US$ 5.827 | IDH = 0.800 | IDH_año = 2006 | IDH_puesto = 62 | IDH_categoría = <span style="color:#009900;">alto</span> | moneda = [[Marco convertible]] (<code>[[ISO 4217|BHK]]</code>) | etnias = 48% [[bosníacos]], 37% serbios, 14% croatas, 1% otros | gentilicio = Bosnio, bosnioherzegovino | horario = [[CET]] ([[Tiempo Coordinado Universal|UTC]]+1) | horario_verano = [[CEST]] ([[Tiempo Coordinado Universal|UTC]]+2) | cctld = .ba | código_telefónico = 387 | prefijo_radiofónico = T9A-T9Z | código_ISO = 070 / BIH / BA | miembro_de = [[Naciones Unidas|ONU]], [[OSCE]] | notas = ¹ Actualmente Presidente. }} [[Image:Map Bih entities.png|thumb|250px|right]] '''Pusna-Hirsikuwina''' icha '''Pusna''' ''(Bosna i Hercegovina)'' nisqaqa [[Iwrupa]]pi huk mama llaqtam. Uma llaqtanqa [[Sarahiwu|Sarajevo]] llaqtam. == Hatun Llaqtakuna == {| {{prettytable}} |----- |colspan="7" align="center" bgcolor="#FFA500" | '''Pusna Hirsiquwina ima (Llaqtakuna)''' |----- |rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''.''' || colspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Suti''' || colspan="3" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Runakuna''' || rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Suyu''' |----- |align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Latin simi''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''kyrillisch''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''1981''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''1991''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''~ 2005''' |----- |align=right | 1. || [[Sarajevo]] || Сарајево || align=right | 319.017 || align=right | 416.497 || align=right | 297.523 || [[Kanton Sarajevo]] |----- |align=right | 2. || [[Banja Luka]] || Бања Лука || align=right | 123.937 || align=right | 143.079 || align=right | 173.748 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 3. || [[Tuzla]] || Тузла || align=right | 65.091 || align=right | 83.770 || align=right | 88.521 || [[Kanton Tuzla]] |----- |align=right | 4. || [[Zenica]] || Зеница || align=right | 63.569 || align=right | 96.027 || align=right | 85.649 || [[Kanton Zenica-Doboj]] |----- |align=right | 5. || [[Mostar]] || Мостар || align=right | 63.427 || align=right | 75.865 || align=right | 64.301 || [[Kanton Herzegowina-Neretva]] |----- |align=right | 6. || [[Bihać]] || Бихаћ || align=right | 29.875 || align=right | 45.995 || align=right | 39.195 || [[Kanton Una-Sana]] |----- |align=right | 7. || [[Brčko]] || Брчко || align=right | 31.437 || align=right | 41.405 || align=right | 38.479 || [[Brčko|Distrikt Brčko]] |----- |align=right | 8. || [[Bijeljina]] || Бијељина || align=right | 31.124 || align=right | 37.216 || align=right | 37.692 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 9. || [[Prijedor]] || Приједор || align=right | 29.449 || align=right | 34.613 || align=right | 36.347 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 10. || [[Trebinje]] || Требиње || align=right | 17.271 || align=right | 22.206 || align=right | 33.178 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 11. || [[Travnik]] || Травник || align=right | 15.888 || align=right | 21.038 || align=right | 31.127 || [[Kanton Mittelbosnien]] |----- |align=right | 12. || [[Doboj]] || Добој || align=right | 23.558 || align=right | 27.579 || align=right | 27.235 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 13. || [[Cazin]] || Цазин || align=right | k.A. || align=right | 15.138 || align=right | 21.741 || [[Kanton Una-Sana]] |----- |align=right | 14. || [[Bugojno]] || Бугојно || align=right | 16.402 || align=right | 26.557 || align=right | 21.179 || [[Kanton Mittelbosnien]] |----- |align=right | 15. || [[Velika Kladuša]] || Велика Кладуша || align=right | k.A. || align=right | 14.469 || align=right | 19.330 || [[Kanton Una-Sana]] |----- |align=right | 16. || [[Visoko]] || Високо || align=right | 11.653 || align=right | 15.310 || align=right | 17.890 || [[Kanton Zenica-Doboj]] |----- |align=right | 17. || [[Goražde]] || Горажде || align=right | 13.022 || align=right | 18.751 || align=right | 17.650 || [[Kanton Bosnisches Podrinje]] |----- |align=right | 18. || [[Konjic]] || Коњиц || align=right | k.A. || align=right | 14.501 || align=right | 15.950 || [[Kanton Herzegowina-Neretva]] |----- |align=right | 19. || [[Gračanica]] || Грачаница || align=right | k.A. || align=right | 12.711 || align=right | 15.758 || [[Kanton Tuzla]] |----- |align=right | 20. || [[Gradačac]] || Градачац || align=right | k.A. || align=right | 12.872 || align=right | 15.659 || [[Kanton Tuzla]] |----- |align=right | 21. || [[Bosanska Krupa]] || Босанска Крупа || align=right | 12.055 || align=right | 15.553 || align=right | 15.193 || [[Kanton Una-Sana]] |----- |align=right | 22. || [[Mrkonjić Grad]] || Мркоњић Град || align=right | k.A. || align=right | 11.261 || align=right | 14.737 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 23. || [[Foča]] || Фоча || align=right | 11.530 || align=right | 16.628 || align=right | 14.615 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 24. || [[Zavidovići]] || Завидовићии || align=right | k.A. || align=right | 14.820 || align=right | 14.380 || [[Kanton Zenica-Doboj]] |----- |align=right | 25. || [[Živinice]] || Живинице || align=right | k.A. || align=right | 11.956 || align=right | 13.641 || [[Kanton Tuzla]] |----- |align=right | 26. || [[Sanski Most]] || Сански Мост || align=right | 14.027 || align=right | 17.948 || align=right | 13.551 || [[Kanton Una-Sana]] |----- |align=right | 27. || [[Bosanska Gradiška]] || Босанска Градишка || align=right | 13.475 || align=right | 18.671 || align=right | 13.346 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 28. || [[Bileća]] || Билећа || align=right | k.A. || align=right | 10.125 || align=right | 13.257 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 29. || [[Lukavac]] || Лукавац || align=right | k.A. || align=right | 12.178 || align=right | 12.607 || [[Kanton Tuzla]] |----- |align=right | 30. || [[Kakanj]] || Какањ || align=right | k.A. || align=right | 12.016 || align=right | 12.406 || [[Kanton Zenica-Doboj]] |----- |align=right | 31. || [[Livno]] || Ливно || align=right | 9.002 || align=right | 10.925 || align=right | 11.748 || [[Kanton Herceg-Bosnien]] |----- |align=right | 32. || [[Odžak]] || Оџак || align=right | k.A. || align=right | 9.377 || align=right | 11.621 || [[Kanton Posavina]] |----- |align=right | 33. || [[Stijena]] || Стијена || align=right | k.A. || align=right | 7.866 || align=right | 10.844 || [[Kanton Una-Sana]] |----- |align=right | 34. || [[Šipovo]] || Шипово || align=right | k.A. || align=right | 8.955 || align=right | 10.738 || [[Republika Srpska]] |----- |align=right | 35. || [[Prozor]] || Прозор || align=right | k.A. || align=right | 7.600 || align=right | 10.349 || [[Kanton Herzegowina-Neretva]] |----- |align=right | 36. || [[Novi Travnik]] || Нови Травник || align=right | k.A. || align=right | 11.520 || align=right | 10.006 || [[Kanton Mittelbosnien]] |} [[Katiguriya:Iwrupa]] s187xf8ln3544a5424p8bqjqn7hluwu Sirpiya 0 5790 692046 686551 2026-10-11T02:09:24Z ~2026-54576-32 35536 /* */ 692046 wikitext text/x-wiki {{MamaLlaqta | nombre_oficial = Република Србија<br />''Republika Srbija''<br />Sirpya Rispuwliko | nombre_común = Sirpya | de = p | imagen_bandera =Flag_of_Serbia.svg | imagen_escudo = Coat of arms of Serbia.svg | imagen_escudo_tamaño = 85px | Lema=Само слога Србина спашава" "Samo Sloga Srbina Spašava" ("Sólo la unidad salva a los serbios”). | símbolos = | imagen_mapa =Location_of_Serbia_in_Europe,_Kosovo_included.png | himno_nacional = ''[[Bože Pravde]]'' | capital = [[Beograd]] | capital_población = 1.710.000 ([[2007]]) | capital_coor_fmt = | capital_coor = 44_48_N_20_28_E_ 44º 48' N 20º 28' E | ciudad_principal = [[Beograd]] | idioma_oficial = [[simi Sirbichi|Sirpichi]] <sup>1</sup> | gobierno = [[República]] [[semipresidencialismo|semipresidencialista]] | dirigentes_títulos = [[Presidente de Serbia|Presidente]]<br /><br />[[Primer ministro]] | dirigentes_nombres = [[:sr:Александар Вучић|Aleksandar Vučić]] (Александар Вучић)</br>[[:sr: Ђуро Мацут|Đuro Macut]] (Ђуро Мацут) | fundación = [[Independencia]] | fundación_hitos = &nbsp;• Declarada | fundación_fechas = De [[Serbia y Montenegro]]<br />[[3 de junio]] de [[2006]] | superficie = 88.361 | superficie_puesto = 112 | superficie_agua = - | fronteras = 2.026,3 [[km]] | costas = 0 [[km]] | población = 11.206.847<br />([[2008]]) | población_puesto = 84 | población_densidad = 115 | PIB_nominal = US$ 40.524 millones | PIB_nominal_año = 2007 | PIB_nominal_puesto = 72 | PIB_nominal_per_cápita = US$ 5.397 (2007) | PIB = US$ 54.547millones | PIB_año = 2007 | PIB_puesto = 80 | PIB_per_cápita = US$ 7.265 (2007) | IDH = 0,772 | IDH_año = 2002 | IDH_puesto = ¿? | IDH_categoría = <font color="FFCC00#">medio</font> | moneda = [[Dinar serbio|Dinar]] (<code>[[ISO 4217|RSD]]</code>) | gentilicio = Sirpimanta/Sirpiruna | horario = [[CET]] ([[UTC]]+1) | horario_verano = [[CEST]] ([[UTC]]+2) | cctld = [[.rs]] <sup>2</sup> | código_telefónico = 381 | prefijo_radiofónico = YT–YU, YZ, 4N–4O | código_ISO = 688 / SRB / RS | miembro_de = [[ONU]], [[OSCE]], [[Consejo de Europa|COE]] | notas = <sup>1</sup> También se habla [[Hunkarchi simi]], [[Rumchi simi ]], [[Krwatchi simi|Krwatchi]], [[Rutinchi simi]] y [[Sluwakchi simi|Sluwakchi]] en [[Vojvodina]].<br /><sup>2</sup>Desde [[septiembre de 2007]], aunque [[.yu]] coexistirá hasta [[septiembre de 2009]]. }} '''Sirpiya''' [[Iwrupa]]pi mama llaqtam. Uma llaqtanqa [[Beograd]] llaqtam. * 88.361 km² * 10.208.175 [[runa]]kuna (2005) == Allpa saywachi == * '''[[Urqu]]kuna:''' * '''[[Qucha]]kuna:''' * '''[[Mayu]]kuna:''' === Simikuna === * [[Sirbya simi|Sirpiya simi]]: ufisyal rimay == Pulitika Rakiy == == Hatun Llaqtakuna == * [[Beograd]] * [[Nish]] * [[Novi Sad]] {| {{prettytable}} |----- |colspan="7" align="center" bgcolor="#FFA500" | '''Llaqtakuna (Sirpiya)''' |----- |rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''''' || colspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Llaqta''' || colspan="3" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Runakuna''' || rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Suyu''' |----- |align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Transkripsyun''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''Sirpiya simi''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''1991''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''2002''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''2006''' |----- |align=right | 1. || [[Beograd]] || Београд || align=right | 1.130.241 || align=right | 1.120.092 || align=right | 1.113.589 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 2. || [[Priština]] || Приштина || align=right | 155.499 || align=right | k.A. || align=right | 262.686 || [[Kosovo]] |----- |align=right | 3. || [[Novi Sad]] || Нови Сад || align=right | 177.055 || align=right | 191.405 || align=right | 195.657 || [[Vojvodina]] |----- |align=right | 4. || [[Niš]] || Ниш || align=right | 173.250 || align=right | 173.724 || align=right | 173.835 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 5. || [[Prizren]] || Призрен || align=right | 92.303 || align=right | k.A. || align=right | 165.227 || [[Kosovo]] |----- |align=right | 6. || [[Kragujevac]] || Крагујевац || align=right | 144.608 || align=right | 146.373 || align=right | 150.218 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 7. || [[Subotica]] || Суботица || align=right | 98.873 || align=right | 99.981 || align=right | 99.618 || [[Vojvodina]] |----- |align=right | 8. || [[Uroševac]] || Урошевац || align=right | 59.500 || align=right | k.A. || align=right | 97.741 || [[Kosovo]] |----- |align=right | 9. || [[Đakovica]] || Ђаковица || align=right | 59.008 || align=right | k.A. || align=right | 97.156 || [[Kosovo]] |----- |align=right | 10. || [[Peć]] || Пећ || align=right | 68.163 || align=right | k.A. || align=right | 95.190 || [[Kosovo]] |----- |align=right | 11. || [[Gnjilane]] || Гњилане || align=right | 51.912 || align=right | k.A. || align=right | 91.595 || [[Kosovo]] |----- |align=right | 12. || [[Kosovska Mitrovica]] || Косовска Митровица || align=right | 64.323 || align=right | k.A. || align=right | 86^.359 || [[Kosovo]] |----- |align=right | 13. || [[Zrenjanin]] || Зрењанин || align=right | 80.174 || align=right | 79.773 || align=right | 79.346 || [[Vojvodina]] |----- |align=right | 14. || [[Pančevo]] || Панчево || align=right | 71.668 || align=right | 77.087 || align=right | 77.562 || [[Vojvodina]] |----- |align=right | 15. || [[Čačak]] || Чачак || align=right | 69.625 || align=right | 73.217 || align=right | 75.650 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 16. || [[Leskovac]] || Лесковац || align=right | 61.487 || align=right | 63.185 || align=right | 63.846 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 17. || [[Smederevo]] || Смедерево || align=right | 61.990 || align=right | 62.805 || align=right | 63.161 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 18. || [[Valjevo]] || Ваљево || align=right | 58.172 || align=right | 61.035 || align=right | 62.807 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 19. || [[Kraljevo]] || Краљево || align=right | 56.643 || align=right | 57.411 || align=right | 58.247 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 20. || [[Kruševac]] || Крушевац || align=right | 57.871 || align=right | 57.347 || align=right | 57.407 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 21. || [[Vranje]] || Врање || align=right | 51.122 || align=right | 55.052 || align=right | 56.583 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 22. || [[Novi Pazar]] || Нови Пазар || align=right | 50.149 || align=right | 54.604 || align=right | 56.495 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 23. || [[Užice]] || Ужице || align=right | 53.279 || align=right | 54.717 || align=right | 55.864 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 24. || [[Šabac]] || Шабац || align=right | 53.604 || align=right | 55.163 || align=right | 55.195 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 25. || [[Sombor]] || Сомбор || align=right | 48.145 || align=right | 51.471 || align=right | 51.825 || [[Vojvodina]] |----- |align=right | 26. || [[Podujevo]] || Подујево || align=right | 26.300 || align=right | k.A. || align=right | 48.526 || [[Kosovo]] |----- |align=right | 27. || [[Požarevac]] || Пожаревац || align=right | 41.160 || align=right | 41.736 || align=right | 42.105 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 28. || [[Kikinda]] || Кикинда || align=right | 42.707 || align=right | 41.825 || align=right | 41.650 || [[Vojvodina]] |----- |align=right | 29. || [[Pirot]] || Пирот || align=right | 39.850 || align=right | 40.632 || align=right | 41.011 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 30. || [[Zaječar]] || Зајечар || align=right | 39.160 || align=right | 39.491 || align=right | 39.894 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 31. || [[Sremska Mitrovica]] || Сремска Митровица || align=right | 38.162 || align=right | 39.084 || align=right | 39.361 || [[Vojvodina]] |----- |align=right | 32. || [[Bor (Serbien)|Bor]] || Бор || align=right | 40.325 || align=right | 39.387 || align=right | 39.360 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 33. || [[Borča]] || Борча || align=right | 26.044 || align=right | 35.150 || align=right | 38.842 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 34. || [[Vršac]] || Вршац || align=right | 35.586 || align=right | 36.623 || align=right | 36.044 || [[Vojvodina]] |----- |align=right | 35. || [[Jagodina]] || Јагодина || align=right | 36.662 || align=right | 35.589 || align=right | 35.190 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 36. || [[Ruma]] || Рума || align=right | 28.135 || align=right | 32.229 || align=right | 33.458 || [[Vojvodina]] |----- |align=right | 37. || [[Kosovo Polje]] || Косово Поље || align=right | 20.800 || align=right | k.A. || align=right | 33.276 || [[Kosovo]] |----- |align=right | 38. || [[Bačka Palanka]] || Бачка Паланка || align=right | 26.511 || align=right | 29.449 || align=right | 30.470 || [[Vojvodina]] |----- |align=right | 39. || [[Inđija]] || Инђија || align=right | 22.354 || align=right | 26.247 || align=right | 27.569 || [[Vojvodina]] |----- |align=right | 40. || [[Prokuplje]] || Прокупље || align=right | 27.729 || align=right | 27.673 || align=right | 26.895 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 41. || [[Orahovac]] || Ораховац || align=right | 17.100 || align=right | k.A. || align=right | 26.598 || [[Kosovo]] |----- |align=right | 42. || [[Vrbas]] || Врбас || align=right | 25.583 || align=right | 25.907 || align=right | 26.020 || [[Vojvodina]] |----- |align=right | 43. || [[Smederevska Palanka]] || Смедеревска Паланка || align=right | 24.470 || align=right | 25.300 || align=right | 25.577 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 44. || [[Bečej]] || Бечеј || align=right | 26.282 || align=right | 25.774 || align=right | 25.509 || [[Vojvodina]] |----- |align=right | 45. || [[Paraćin]] || Параћин || align=right | 24.623 || align=right | 25.292 || align=right | 25.450 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 46. || [[Lazarevac]] || Лазаревац || align=right | 22.480 || align=right | 23.551 || align=right | 24.792 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 47. || [[Aranđelovac]] || Аранђеловац || align=right | 23.089 || align=right | 24.309 || align=right | 24.782 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 48. || [[Gornji Milanovac]] || Горњи Милановац || align=right | 22.067 || align=right | 23.982 || align=right | 24.757 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 49. || [[Obrenovac]] || Обреновац || align=right | 21.624 || align=right | 23.620 || align=right | 24.478 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 50. || [[Kaluđerica]] || Калуђерица || align=right | 17.534 || align=right | 22.248 || align=right | 24.229 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 51. || [[Mladenovac]] || Младеновац || align=right | 22.536 || align=right | 22.114 || align=right | 22.063 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 52. || [[Veternik]] || Ветерник || align=right | 9.869 || align=right | 18.611 || align=right | 21.937 || [[Vojvodina]] |----- |align=right | 53. || [[Loznica]] || Лозница || align=right | 18.477 || align=right | 19.863 || align=right | 21.484 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 54. || [[Ćuprija]] || Ћуприја || align=right | 20.480 || align=right | 20.585 || align=right | 20.355 || [[Engeres Serbien]] |----- |align=right | 55. || [[Temerin]] || Темерин || align=right | 16.563 || align=right | 19.143 || align=right | 20.127 || [[Vojvodina]] |} [[Katiguriya:Iwrupa]] [[Katiguriya:Sirbya| ]] r15mn5xsvbqjy85qqlac8f929i1mpv4 Rusu simi 0 8742 692045 679309 2026-10-11T02:03:56Z ~2026-54576-32 35536 /* */ 692045 wikitext text/x-wiki {{idioma|Ruski simi|nativo=Русский язык |color=lawngreen |oficial=[[Rusya]], [[Pilarus]], [[Qasaqstan]], [[Kirqistan]], [[Huñusqa Nasyunkuna]] |países=[[Rusya]], [[Bilarus]], [[Qasaqsuyu]], [[Kirkisuyu]], aslla simi: huk anti [[Iwrupa]]pi, chawpi [[Asya]]pi mama llaqtakuna. |zona= |hablantes=285 hunu|h1=160|h2=125|rank=6 | familia = [[Indu iwrupiyu rimaykuna]]<br /> &nbsp;[[Islaw rimaykuna]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[Anti islaw rimaykuna]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;'''Rusu simi''' |agencia=[[Ruski kuraq yachay suntur]] (Российская академия наук) | escritura = [[Kirilitsa]] |iso1=ru|iso2=rus |iso3=rus|sil=RUS | mapa = [[Rikcha:Ruština_ve_světě.svg|frameless|center|upright=1.25]] }} '''Ruschi''' nisqaqa [[Rusya]] mama llaqtapi rimasqa [[rimay|simim]]. Ancha rimaqsapam, 285 hunu rimaqninmi, 160 hunu mama rimaqnin. Ruschi simitaqa [[kirilitsa]] nisqa [[siq'i llumpa]]wan qillqanku. Anti [[islaw rimaykuna|islaw rimaymi]]. [[File:Валуєвський циркуляр. Valuev Circular.jpg|thumb|200px|Piotr Valuev 1863 watapi kamachiynin: manam ima Ukraina simipas karqanchu, manam kanchu, manataqmi kanmanchu, pipas kay nisqanwan mana acuerdopi kaptinqa Rusiyap awqanmi.]] Hinallataqmi mastarikurqan Rusifikación (Русификация) nisqa kamachiywan - atipasqa llaqtakunap rimayninkunata sistematicamente sarunchaspa. Kay kamachiypa ancha riqsisqa rikch'anachiyninkunaqa Ems kamachiymi (Эмский указ) Rusiyap ukhu ministrun Piotr Valuev (Валуевский циркуляр) kamachiyninpas, Ukranya runakunap mama siminta rimananta hark'arqan<ref>[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Valuievskyj_tsyrkuliar ВАЛУЄВСЬКИЙ ЦИРКУЛЯР]</ref>. == Willay pukyukuna == [[Katiguriya:Islaw rimay]] qmehq74tvb42m6ie3gcoc1hrc45j22u Vigo 0 35667 692062 652635 2026-10-11T08:06:01Z InternetArchiveBot 25132 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 692062 wikitext text/x-wiki {{Huk sut'ikuna|Vigo}} {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="1" align="right" width=290px style="margin-left:1em; background:#CC3300; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CC3300" ! colspan="2" | {| border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" align="center" |- bgcolor="#CC3300" | <font size="+0" color="white">'''Vigo'''</font> |} |- |- bgcolor="#FFFFFF" ! colspan="2" align="center" | [[Rikcha:En Vigo Galicia.jpg|290px|Vigo]] |-bgcolor="#FFFFFF" |colspan="2" style="text-align:center; font-size:smaller" | Vigo, Ispaña |- style="color: white; background: #CC3300; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Saywitu''' | style="color: white; border-left:1px solid #999"| '''Wallqanqa''' |- style="background: white" |rowspan=6| [[Rikcha:Localización de Vigo.png|145px|center|Vigo, Ispaña]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Rikcha:Coat of Arms of Vigo.svg|70px|center|Vigo wallqanqa]] |- style="background: #FFFFFF;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CC3300; text-align:center;" |style="color: white; border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Unancha''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Rikcha:Vigo bandera 2.png|100px|center|border|Vigo unancha]] |- style="background: #FFFFFF; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- align="center" ! colspan="2" | . |- bgcolor="#FFFFFF" | [[Mama llaqta]] || [[Rikcha:Flag of Spain.svg|25px]] [[Ispaña]] |- bgcolor="#FFFFFF" | [[Tinkurachina siwi]]kuna || 42°14′10″ N 8°43′36″ O |- bgcolor="#FFFFFF" | [[:Katiguriya:Suyu (Ispaña)|Suyu]]</br> (''Comunidad Autónoma'')|| [[Rikcha:Flag of Galicia.svg|25px|Galisya unancha]] [[Galisya]] |- bgcolor="#FFFFFF" | [[:Katiguriya:Pruwinsya (Ispaña)|Pruwinsya]] || [[Rikcha:Flag Pontevedra Province.svg|25px]] [[Pontevedra]] [[pruwinsya]] |- bgcolor="#FFFFFF" | [[:Katiguriya:Comarca (Ispaña)|''Comarca'']] || [[Vigo (comarca)|Vigo]] |- bgcolor="#FFFFFF" | [[Runa]]kuna || 297 332 <small>(2009)</small> |- bgcolor="#FFFFFF" | [[Runa ñit'inakuy]] || 2 725,32 runa / km² |- bgcolor="#FFFFFF" | [[Hallka k'iti kanchar]] || 109,1 km² |- bgcolor="#FFFFFF" | Hanaq kay || 0 m |- bgcolor="#FFFFFF" | [[Kuraka]] || [[Abel Caballero]] ([[PSdeG]]) |- bgcolor="#FFFFFF" |[[Karu rimay yupay]] || |- bgcolor="#FFFFFF" | [[Pacha suyu]]|| |- bgcolor="#FFFFFF" | Llika tiyanan|| www. |- ! colspan="2" | |} [[Rikcha:Vigo shopping street.jpg|thumb|right|280px|Vigo ñam]] [[Rikcha:Casa do concello de Vigo, Galiza.jpg|thumb|right|280px|Vigo munisipyu]] [[Rikcha:Panoramica de Vigo.JPG|thumb|right|280px|Vigo]] '''Vigo''' ([[latin simi]]pi: "Vicus") llaqtaqa [[Ispaña]]pi huk [[hatun llaqta]]m. [[Galisya]] llaqtapa. == Waki == === Runakuna === 297 332 runa === Iñiy === * [[Kathuliku Inlisya]] ==== Llaqtap amachana santun ==== [[Rikcha:Santiagodevigo1.jpg|thumb|200px|left|Santiago inlisya, Vigo]] * [[Qullana Mariya]] == Pulitika Rakiy == Parruqiakuna: Vigo Centro, Alcabre (Santa Baia), Beade (Santo Estevo), Bembrive (Santiago), Cabral (Santa Mariña), Candeán (San Cristovo), Castrelos (Santa María), Comesaña (Santo André), Coruxo (San Salvador), Lavadores (Santa Cristina), Matamá (San Pedro), Navia (San Paio), Oia (San Miguel), Saiáns (San Xurxo), Sárdoma (San Pedro), Teis (San Salvador), Valadares (Santo André) y Zamáns (San Mamede). == Karu puriy == === Raymikuna === * [[28 ñiqin pawqar waray killapi]]: La Reconquista. * [[Simana Santa]] * [[Chakra yapuy killa]]: ** Cristo de la Victoria ** [[16 ñiqin chakra yapuy killapi]]: [[Roque (santu)|San Roque]] * [[17 ñiqin anta situwa killapi]]: Festa do Veciño: Torneu Memorial Pablo Gallego "Pecheche". * Festa da Cereixa == Yachachiy == * [[Wawa wasi]]kuna : * [[Huch'uy yachay wasi]]kuna: * [[Chawpi yachay wasi]]kuna: * [[Yachay suntur]]kuna: ** Universidad de Vigo == Musiku == 231 200 000 Euro <small>(2008)</small> == Llaqtapi paqarisqa == == Ñaña llaqtakuna == {| | valign = "top"| * {{ARG}}, [[Buenos Aires]] * {{VEN}}, [[Caracas]] | valign = "top"| * {{FRA}}, [[Lorient]] * {{POR}}, [[Oporto]] |} == Kaypipas qhaway == * [[Vigo ria]] * [[Real Klub Vigopi Celta]] == Pukyumanta willaykuna == {{Listaref}} == Hawa t'inkikuna == {{commonscat|Vigo}} {{commons|Vigo}} * [http://www.consorciocascovellovigo.org Consorcio del Casco Vello de Vigo] * [http://www.vigocio.es Agenda de Ocio en Vigo] * [https://web.archive.org/web/20100119042030/http://hoxe.vigo.org/ Concello de Vigo] [[Rikcha:Centro e porto de Vigo cropped.jpg|thumb|680px|center|Vigo]] [[Katiguriya:Vigo| ]] [[Katiguriya:Llaqta (Galisya)]] [[Katiguriya:Llaqta (Ispaña)]] ch7g94c3crbw7457eg3l3frexf8r458 Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 0 43358 692059 691942 2026-10-11T05:38:36Z InternetArchiveBot 25132 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 692059 wikitext text/x-wiki '''Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa''' ([[inlish simi]]pi: ''FIFA World Cup'', [[kastilla simi]]pi: ''Copa Mundial de Fútbol'') nisqaqa llapa tawa kaq watapi kaq ancha hatun mamallaqtapura [[piluta hayt'ay]] [[atinakuy]]mi, lliw [[Tiksimuyu]]ntinpi kaq [[allpa pacha]]kunapi [[mama llaqta]]kunap [[FIFA]] nisqapi wankurisqa piluta hayt'ay quchuntinkunap pukllasqan. Atiqnin hatun [[Kupa]] nisqatam chaskin. 1930 watamantam ruranku, manataq 1942, 1946 watakunallapi ([[iskay ñiqin pachantin maqanakuy]]rayku). == Lluqsiykuna, Ranuykuna == === Hatun Atipanakuykuna === {| cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0.5em 1em 0.5em 0; background: #f5faff; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" |- bgcolor=#006699 style="color:white; border: 1px #aaa solid;" !width=5%|Wata !width=15%|Ñiqi |width=1% rowspan=26 bgcolor=ffffff| !width=15%|<br />Atipaq !width=5%|Final<br />Lluqsiy !width=15%|<br />Iskay ñiqin |width=1% rowspan=4 bgcolor=ffffff| !width=15%|<br />Kimsa ñiqin !width=5%|<br />Lluqsiy !width=15%|<br />Tawa ñiqin |- align=center |[[1930]]<br />''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1930|Imaymana]]'' |[[Rikcha:Flag of Uruguay.svg|border|30px]]<br />[[Uruwayi]] |[[Rikcha:Flag of Uruguay.svg|border|30px]]<br />'''[[Uruwayi]]''' |'''4:2''' |[[Rikcha:Flag of Argentina (civil).svg|border|30px]]<br />[[Arhintina]] |[[Rikcha:US flag 48 stars.svg|border|30px]]<br />[[Jukllachasqa Amirika Llaqtakuna]]<br /> |'''n.r.'''<ref name="wc1930">No existe certeza de qué ocurrió efectivamente con el partido de definición del tercer lugar. De acuerdo a algunos reportes, {{Sel|Yuguslawya}} no se habría presentado como protesta por supuestos errores referiles en el partido de semifinales ante {{Sel|Uruwayi}} ([https://web.archive.org/web/20070714231559/http://www.bohemia.cu/2006/05/30/deportes/uruguay-tomo-iniciativa.html][https://web.archive.org/web/20070421182524/http://www.todoslosmundiales.com.ar/mundiales/1930uruguay/historias/0023sinmedalla.htm]), mientras el ''FIFA Bulletin'' de [[1984]] afirma que el partido se realizó, con victoria yugoslava de 3:1 sobre {{Sel|Estados Unidos|de=de los}}; otras fuentes incluso afirman que este partido sólo fue instituido en [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1934|1934]] ([http://www.rsssf.com/tables/30full.html]).<br />En la actualidad, la [[FIFA]] entrega oficialmente el tercer lugar a los Estados Unidos, lo que puede deberse a la utilización de la [[diferencia de goles]] para dirimir la situación (ver clasificación oficial [https://web.archive.org/web/20060810210100/http://www.fifa.com/infoplus/IP-201_06E-WC-ranking.pdf aquí]).</ref> |[[Rikcha:Flag of the Kingdom of Yugoslavia.svg|border|30px]]<br />[[Yuguslawya]] |- align=center bgcolor=#D0E7FF |[[1934]]<br />''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1934|Imaymana]]'' |[[Rikcha:Flag of Italy (1861-1946).svg|border|30px]]<br />[[Italya]] |[[Rikcha:Flag of Italy (1861-1946).svg|border|30px]]<br />'''[[Italya]]''' |'''2:1'''<ref name=p>Unayachisqa pukllay (''prórroga'' nisqayuq)</ref> |[[Rikcha:Flag of the Czech Republic.svg|border|30px]]<br />[[Chikusluwakya]] |[[Rikcha:Flag of Nazi Germany (1933-1945).svg|border|30px]]<br />[[Alimanya]] |'''3:2''' |[[Rikcha:Flag of Austria.svg|border|30px]]<br />[[Awstiriya]] |- align=center |[[1938]]<br />''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1938|Imaymana]]'' |[[Rikcha:Flag of France.svg|border|30px]]<br />[[Ransiya]] |[[Rikcha:Flag of Italy (1861-1946).svg|border|30px]]<br />'''[[Italya]]''' |'''4:2''' |[[Rikcha:Flag of Hungary 1940.svg|border|30px]]<br />[[Unriya]] |[[Rikcha:Flag of Brazil (1889-1960).svg|border|30px]]<br />[[Prasil]] |'''4:2''' |[[Rikcha:Flag of Sweden.svg|border|30px]]<br />[[Suysya]] |- align=center bgcolor=#D0E7FF |[[1942]] |— |colspan=7|'''Manam karqanchu'''<ref name=GM>[[Iskay ñiqin pachantin maqanakuy]]rayku [[1942]], [[1946]] watakunapi Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa manam karqanchu.</ref> |- align=center |[[1946]] |— |colspan=7|'''Manam karqanchu'''<ref name=GM /> |- align=center bgcolor=#D0E7FF |[[1950]]<br />''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1950|Imaymana]]'' |[[Rikcha:Flag of Brazil (1889-1960).svg|border|30px]]<br />[[Prasil]] |[[Rikcha:Flag of Uruguay.svg|border|30px]]<br />'''[[Uruwayi]]''' |'''2:1'''<ref name="1950f">En la [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1950]], no existió partido final ni definición del tercer lugar. La definición de los cuatro lugares se realizó mediante un cuadrangular simple, en que se enfrentaron los cuatro semifinalistas. Éstos fueron {{Sel|Uruguay}}, {{Sel|Prasil}}, {{Sel|Suecia}} y {{Sel|España}}, ordenados de acuerdo a su clasificación al finalizar el cuadrangular. Los partidos indicados en la tabla equivalen a los encuentros que, coincidentemente, fueron los últimos de cada equipo, definieron su posición final y en que se enfrentaron los eventuales campeones con los segundos y los terceros con los cuartos.</ref> |[[Rikcha:Flag of Brazil (1889-1960).svg|border|30px]]<br />[[Prasil]] |rowspan=20 bgcolor=ffffff| |[[Rikcha:Flag of Sweden.svg|border|30px]]<br />[[Suysya]] |'''3:1'''<ref name="1950f" /> |[[Rikcha:Flag of Spain 1945 1977.svg|border|30px]]<br />[[Ispaña]] |- align=center |[[1954]]<br />''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1954|Imaymana]]'' |[[Rikcha:Flag of Switzerland.svg|border|25px]]<br />[[Suwisa]] |[[Rikcha:Flag of Germany.svg|border|30px]]<br />'''[[Kunti Alimanya]]''' |'''3:2''' |[[Rikcha:Flag of Hungary 1949-1956.svg|border|30px]]<br />[[Unriya]] |[[Rikcha:Flag of Austria.svg|border|30px]]<br />[[Awstiriya]] |'''3:1''' |[[Rikcha:Flag of Uruguay.svg|border|30px]]<br />[[Uruwayi]] |- align=center bgcolor=#D0E7FF |[[1958]]<br />''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1958|Imaymana]]'' |[[Rikcha:Flag of Sweden.svg|border|30px]]<br />[[Suysya]] |[[Rikcha:Flag of Brazil (1889-1960).svg|border|30px]]<br />'''[[Prasil]]''' |'''5:2''' |[[Rikcha:Flag of Sweden.svg|border|30px]]<br />[[Suysya]] |[[Rikcha:Flag of France.svg|border|30px]]<br />[[Ransiya]] |'''6:3''' |[[Rikcha:Flag of Germany.svg|border|30px]]<br />[[Kunti Alimanya]] |- align=center |[[1962]]<br />''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1962|Imaymana]]'' |[[Rikcha:Flag of Chile.svg|border|30px]]<br />[[Chili]] |[[Rikcha:Flag of Brazil (1960-1968).svg|border|30px]]<br />'''[[Prasil]]''' |'''3:1''' |[[Rikcha:Flag of the Czech Republic.svg|border|30px]]<br />[[Chikusluwakya]] |[[Rikcha:Flag of Chile.svg|border|30px]]<br />[[Chili]] |'''1:0''' |[[Rikcha:Flag of SFR Yugoslavia.svg|border|30px]]<br />[[Yuguslawya]] |- align=center bgcolor=#D0E7FF |[[1966]]<br />''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1966|Imaymana]]'' |[[Rikcha:Flag of England.svg|border|30px]]<br />[[Inlatirra]] |[[Rikcha:Flag of England.svg|border|30px]]<br />'''[[Inlatirra]]''' |'''4:2'''<ref name=p /> |[[Rikcha:Flag of Germany.svg|border|30px]]<br />[[Kunti Alimanya]] |[[Rikcha:Flag of Portugal.svg|border|30px]]<br />[[Purtugal]] |'''2:1''' |[[Rikcha:Flag of the Soviet Union.svg|border|30px]]<br />[[Susyalista Suwit Republikakunap Huñun|Suwit Huñu]] |- align=center |[[1970]]<br />''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1970|Imaymana]]'' |[[Rikcha:Flag of Mexico.svg|border|30px]]<br />[[Mishiku]] |[[Rikcha:Flag of Brazil (1968-1992).svg|border|30px]]<br />'''[[Prasil]]''' |'''4:1''' |[[Rikcha:Flag of Italy.svg|border|30px]]<br />[[Italya]] |[[Rikcha:Flag of Germany.svg|border|30px]]<br />[[Kunti Alimanya]] |'''1:0''' |[[Rikcha:Flag of Uruguay.svg|border|30px]]<br />[[Uruwayi]] |- align=center bgcolor=#D0E7FF |[[1974]]<br />''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1974|Imaymana]]'' |[[Rikcha:Flag of Germany.svg|border|30px]]<br />[[Kunti Alimanya]] |[[Rikcha:Flag of Germany.svg|border|30px]]<br />'''[[Kunti Alimanya]]''' |'''2:1''' |[[Rikcha:Flag of the Netherlands.svg|border|30px]]<br />[[Urasuyu]] |[[Rikcha:Flag of Poland.svg|border|30px]]<br />[[Pulunya]] |'''1:0''' |[[Rikcha:Flag of Brazil (1968-1992).svg|border|30px]]<br />[[Prasil]] |- align=center |[[1978]]<br />''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1978|Imaymana]]'' |[[Rikcha:Flag of Argentina (civil).svg|border|30px]]<br />[[Arhintina]] |[[Rikcha:Flag of Argentina (civil).svg|border|30px]]<br />'''[[Arhintina]]''' |'''3:1'''<ref name=p /> |[[Rikcha:Flag of the Netherlands.svg|border|30px]]<br />[[Urasuyu]] |[[Rikcha:Flag of Brazil (1968-1992).svg|border|30px]]<br />[[Prasil]] |'''2:1''' |[[Rikcha:Flag of Italy.svg|border|30px]]<br />[[Italya]] |- align=center bgcolor=#D0E7FF |[[1982]]<br />''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1982|Imaymana]]'' |[[Rikcha:Flag of Spain.svg|border|30px]]<br />[[Ispaña]] |[[Rikcha:Flag of Italy.svg|border|30px]]<br />'''[[Italya]]''' |'''3:1''' |[[Rikcha:Flag of Germany.svg|border|30px]]<br />[[Kunti Alimanya]] |[[Rikcha:Flag of Poland.svg|border|30px]]<br />[[Pulunya]] |'''3:2''' |[[Rikcha:Flag of France.svg|border|30px]]<br />[[Ransiya]] |- align=center |[[1986]]<br />''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1986|Imaymana]]'' |[[Rikcha:Flag of Mexico.svg|border|30px]]<br />[[Mishiku]] |[[Rikcha:Flag of Argentina.svg|border|30px]]<br />'''[[Arhintina]]''' |'''3:2''' |[[Rikcha:Flag of Germany.svg|border|30px]]<br />[[Kunti Alimanya]] |[[Rikcha:Flag of France.svg|border|30px]]<br />[[Ransiya]] |'''4:2'''<ref name=p /> |[[Rikcha:Flag of Belgium.svg|border|25px]]<br />[[Bilhika]] |- align=center bgcolor=#D0E7FF |[[1990]]<br />''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1990|Imaymana]]'' |[[Rikcha:Flag of Italy.svg|border|30px]]<br />[[Italya]] |[[Rikcha:Flag of Germany.svg|border|30px]]<br />'''[[Kunti Alimanya]]''' |'''1:0''' |[[Rikcha:Flag of Argentina.svg|border|30px]]<br />[[Arhintina]] |[[Rikcha:Flag of Italy.svg|border|30px]]<br />[[Italya]] |'''2:1''' |[[Rikcha:Flag of England.svg|border|30px]]<br />[[Inlatirra]] |- align=center |[[1994]]<br />''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1994|Imaymana]]'' |[[Rikcha:Flag of the United States.svg|border|30px]]<br />[[Jukllachasqa Amirika Llaqtakuna]] |[[Rikcha:Flag of Brazil.svg|border|30px]]<br />'''[[Prasil]]''' |'''0:0'''<ref name=p /><br /><small>'''3:2'''<br />[[Tiros desde el punto penal|pinalkuna]]</small> |[[Rikcha:Flag of Italy.svg|border|30px]]<br />[[Italya]] |[[Rikcha:Flag of Sweden.svg|border|30px]]<br />[[Suysya]] |'''4:0''' |[[Rikcha:Flag of Bulgaria.svg|border|30px]]<br />[[Bulgarya]] |- align=center bgcolor=#D0E7FF |[[1998]]<br />''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1998|Imaymana]]'' |[[Rikcha:Flag of France.svg|border|30px]]<br />[[Ransiya]] |[[Rikcha:Flag of France.svg|border|30px]]<br />'''[[Ransiya]]''' |'''3:0''' |[[Rikcha:Flag of Brazil.svg|border|30px]]<br />[[Prasil]] |[[Rikcha:Flag of Croatia.svg|border|30px]]<br />[[Hurwatsuyu]] |'''2:1''' |[[Rikcha:Flag of the Netherlands.svg|border|30px]]<br />[[Urasuyu]] |- align=center |[[2002]]<br />''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2002|Imaymana]]'' |[[Rikcha:Flag of South Korea.svg|border|30px]] [[Rikcha:Flag of Japan.svg|border|30px]]<br />[[Urin Kurya]], [[Nihun]]pas |[[Rikcha:Flag of Brazil.svg|border|30px]]<br />'''[[Prasil]]''' |'''2:0''' |[[Rikcha:Flag of Germany.svg|border|30px]]<br />[[Alimanya]] |[[Rikcha:Flag of Turkey.svg|border|30px]]<br />[[Turkiya]] |'''3:2''' |[[Rikcha:Flag of South Korea.svg|border|30px]]<br />[[Urin Kurya]] |- align=center bgcolor=#D0E7FF |[[2006]]<br />''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2006|Imaymana]]'' |[[Rikcha:Flag of Germany.svg|border|30px]]<br />[[Alimanya]] |[[Rikcha:Flag of Italy.svg|border|30px]]<br />'''[[Italya]]''' |'''1:1'''<ref name=p /><br /><small>'''5:3'''<br />[[Tiros desde el punto penal|pinalkuna]]</small> |[[Rikcha:Flag of France.svg|border|30px]]<br />[[Ransiya]] |[[Rikcha:Flag of Germany.svg|border|30px]]<br />[[Alimanya]] |'''3:1''' |[[Rikcha:Flag of Portugal.svg|border|30px]]<br />[[Purtugal]] |- align=center |[[2010]]<br />''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2010|Imaymana]]'' |[[Rikcha:Flag of South Africa.svg|border|30px]]<br />[[Urin Aphrika]] |[[Rikcha:Flag of Spain.svg|border|30px]]<br />'''[[Ispaña]]''' |'''1:0'''<ref name=p /> |[[Rikcha:Flag of the Netherlands.svg|border|30px]]<br />[[Urasuyu]] |[[Rikcha:Flag of Germany.svg|border|30px]]<br />[[Alimanya]] |'''3:2''' |[[Rikcha:Flag of Uruguay.svg|border|30px]]<br />[[Uruwayi]] |- align=center bgcolor=#D0E7FF |[[2014]]<br />''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2014|Imaymana]]'' |[[Rikcha:Flag of Brazil.svg|border|30px]]<br />[[Prasil]] |[[Rikcha:Flag of Germany.svg|border|30px]]<br />'''[[Alimanya]]''' |'''1:0'''<ref name=p /> |[[Rikcha:Flag of Argentina.svg|border|30px]]<br />[[Arhintina]] |[[Rikcha:Flag of the Netherlands.svg|border|30px]]<br />[[Urasuyu]] |'''3:0''' |[[Rikcha:Flag of Brazil.svg|border|30px]]<br />[[Prasil]] |- align=center |[[2018]]<br />''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2018|Imaymana]]'' |[[Rikcha:Flag of Russia.svg|border|30px]]<br />[[Rusya]] |[[Rikcha:Flag of France.svg|border|30px]]<br />'''[[Ransiya]]''' |'''4:2'''<ref name=p /> |[[Rikcha:Flag of Croatia.svg|border|30px]]<br />[[Hurwatsuyu]] |[[Rikcha:Flag of Belgium.svg|border|30px]]<br />[[Bilhika]] |'''2:0''' |[[Rikcha:Flag of England.svg|border|30px]]<br />[[Inlatirra]] |- align=center bgcolor=#D0E7FF |[[2022]]<br />''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2022|Imaymana]]'' |[[Rikcha:Flag of Qatar.svg|border|30px]]<br />[[Qatar]] |[[Rikcha:Flag of Argentina.svg|border|30px]]<br />'''[[Arhintina]]''' |'''3:3'''<ref name=p /><br /><small>'''4:2'''<br />[[Tiros desde el punto penal|pinalkuna]]</small> |[[Rikcha:Flag of France.svg|border|30px]]<br />[[Ransiya]] |[[Rikcha:Flag of Croatia.svg|border|30px]]<br />[[Hurwatsuyu]] |'''2:1''' |[[Rikcha:Flag of Morocco.svg|border|30px]]<br />[[Maruku]] |- align=center |[[2026]]<br />''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2026|Imaymana]]'' |[[Rikcha:Flag of the United States.svg|border|30px]] [[Rikcha:Flag of Mexico.svg|border|30px]] [[Rikcha:Flag of Canada.svg|border|30px]]<br />[[Jukllachasqa Amirika Llaqtakuna]], [[Mishiku]], [[Kanata]]pas |[[Rikcha:Flag of Spain.svg|border|30px]]<br />'''[[Ispaña]]''' |'''1:0'''<ref name=p /> |[[Rikcha:Flag of Argentina.svg|border|30px]]<br />[[Arhintina]] |[[Rikcha:Flag of England.svg|border|30px]]<br />[[Inlatirra]] |'''6:4''' |[[Rikcha:Flag of France.svg|border|30px]]<br />[[Ransiya]] |} {{Pun|2|12|2010}} [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2018]], [[2022]] watakunapi kana mama llaqtakunas riqsikunqa.<ref>{{cita web|url=http://www.marca.com/2010/05/14/futbol/seleccion/1273846082.html|título=La Candidatura Ibérica ofrece un Mundial "alegre" y "seguro"|autor=Marca.com|fecha=14 de mayo de 2010|fechaacceso=18/06/2010}}</ref> === Quchuntinkuna === {{AP|Anexo:Tabla estadística de la Copa Mundial de Fútbol|Ranuy wachuchasqa|AP2=Piluta Hayt'ay Pachantin Kupapi pukllaq kasqa quchuntinkuna|l2=Pukllaq kasqa quchuntinkuna}} [[Rikcha:World cup countries best results.png|thumb|Piluta Hayt'ay Pachantin Kupapi lliwmanta aswan allin quchuntinkuna, pukllachiq mama llaqtakunapas.]] 75 [[quchuntin]]kunañam Piluta Hayt'ay Pachantin Kupakunapi pukllaq karqan, ichataq 11-llam final pukllaykunapi pukllarqan. [[Selección de fútbol de Brasil|Prasil]] pichqa kutiñam atiparqan, [[Selección de fútbol de Italya|Italya]] tawa kutiña, [[Selección de fútbol de Alimanya|Alimanya]] kimsa kutiña. === Lliwmanta aswan allin quchuntinkuna === Kay qatiqpiqa lliwmanta 24 quchuntinkunatam rikunki, huk icha aswan kuti lliwmanta tawa aswan allinpura kasqa. ''Wiksu qillqapitaq'' rikunki, chay quchuntinpa mama llaqtanpi kasqa. {| cellpadding="2" cellspacing="2" style="margin: 0.5em 1em 0.5em 0; background: #f5faff; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" width=95% |- bgcolor=#006699 style="color:white; border: 1px #aaa solid;" !width=18%|Quchuntin !width=22%|Atipaq !width=20%|Iskay ñiqin !width=20%|Kimsa ñiqin !width=20%|Tawa ñiqin |- |{{selb|BRA}} |5 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1958|1958]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1962|1962]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1970|1970]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1994|1994]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2002|2002]]) |2 (''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1950|1950]]'', [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1998|1998]]) |2 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1938|1938]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1978|1978]]) |2 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1974|1974]], ''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2014|2014]]'') |- bgcolor=#D0E7FF |{{selb|GER}}<ref>[[Kunti Alimanya]]pas</ref> |4 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1954|1954]], ''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1974|1974]]'', [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1990|1990]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2014|2014]]) |4 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1966|1966]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1982|1982]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1986|1986]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2002|2002]]) |4 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1934|1934]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1970|1970]], ''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2006|2006]]'', [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2010|2010]]) |1 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1958|1958]]) |- |{{selb|ITA}} |4 (''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1934|1934]]'', [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1938|1938]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1982|1982]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2006|2006]]) |2 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1970|1970]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1994|1994]]) |1 (''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1990|1990]]'') |1 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1978|1978]]) |- bgcolor=#D0E7FF |{{selb|ARG}} |3 (''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1978|1978]]'', [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1986|1986]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2022|2022]]) |4 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1930|1930]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1990|1990]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2014|2014]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2026|2026]]) | | |- |{{selb|FRA}} |2 (''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1998|1998]]'', [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2018|2018]]) |2 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2006|2006]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2022|2022]]) |2 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1958|1958]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1986|1986]]) |2 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1982|1982]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2026|2026]]) |- bgcolor=#D0E7FF |{{selb|URU}} |2 (''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1930|1930]]'', [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1950|1950]]) | | |3 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1954|1954]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1970|1970]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2010|2010]]) |- |{{selb|ESP}} |2 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2010|2010]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2026|2026]]) | | |1 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1950|1950]]) |- bgcolor=#D0E7FF |{{selb|ENG}} |1 (''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1966|1966]]'') | |1 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2026|2026]]) |2 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1990|1990]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2018|2018]]) |- |{{selb|NED}} | |3 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1974|1974]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1978|1978]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2010|2010]]) |1 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2014|2014]]) |1 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1998|1998]]) |- bgcolor=#D0E7FF |{{selb|HUN}} | |2 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1938|1938]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1954|1954]]) | | |- |{{selb|CZE}}<ref>[[Chikusluwakya]]pas</ref> | |2 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1934|1934]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1962|1962]]) | | |- bgcolor=#D0E7FF |{{selb|SWE}} | |1 (''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1958|1958]]'') |2 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1950|1950]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1994|1994]]) |1 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1938|1938]]) |- |{{selb|CRO}} | |1 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2018|2018]]) |2 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1998|1998]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2022|2022]]) | |- bgcolor=#D0E7FF |{{selb|POL}} | | |2 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1974|1974]], [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1982|1982]]) | |- |{{selb|AUT}} | | |1 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1954|1954]]) |1 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1934|1934]]) |- bgcolor=#D0E7FF |{{selb|POR}} | | |1 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1966|1966]]) |1 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2006|2006]]) |- |{{selb|BEL}} | | |1 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2018|2018]]) |1 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1986|1986]]) |- bgcolor=#D0E7FF |{{selb|USA}} | | |1 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1930|1930]])<ref name="wc1930" /> | |- |{{selb|CHI}} | | |1 (''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1962|1962]]'') | |- bgcolor=#D0E7FF |{{selb|TUR}} | | |1 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2002|2002]]) | |- |{{selb|SRB}}<ref name=SRB>[[Selección de fútbol de Yugoslavia|Yuguslawya]], [[Selección de fútbol de Serbia y Montenegro|Sirbya-Muntinikru]]pas</ref> | | | |2 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1930|1930]],<ref name="wc1930" /> [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1962|1962]]) |- bgcolor=#D0E7FF |{{selb|RUS}}<ref name=RUS>[[Selección de fútbol de la Unión Soviética|Suwit Huñu]]pas</ref> | | | |1 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1966|1966]]) |- |{{selb|BUL}} | | | |1 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1994|1994]]) |- bgcolor=#D0E7FF |{{selb|KOR}} | | | |1 (''[[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2002|2002]]'') |- |{{selb|MAR}} | | | |1 ([[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2022|2022]]) |} === Pukllaqkuna === Yaqa 6.000 pukllaqkunañam Piluta Hayt'ay Pachantin Kupapi pukllarqan. [[Rikcha:Kylian_Mbappe_France_v_Senegal_16_June_2026-391_(cropped).jpg|thumb|[[Kylian Mbappé]], lliwmanta aswan kuti punkuta taripaq.]] [[Rikcha:Lionel_Messi_Argentina_v_Egypt_7_July_2026-130_(cropped).jpg|thumb|[[Lionel Messi]], lliwmanta iskay kaq aswan kuti punkuta taripaq.]] {| align=center cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f5faff; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" width=40% |- align=center bgcolor=#006699 style="color:white;" !width=50%|Pukllaq !width=45%|Mama llaqtap quchuntin !width=5%|Taripasqa punkukuna |- bgcolor=#D0E7FF |'''[[Kylian Mbappé]]''' |[[Rikcha:Flag of France.svg|border|20px]]&nbsp;'''{{Sel|Ransiya}}''' !22 |- |[[Lionel Messi]] |[[Rikcha:Flag of Argentina.svg|border|20px]]&nbsp;{{Sel|Argentina}} !21 |- |[[Miroslav Klose]] |[[Rikcha:Flag of Germany.svg|border|20px]]&nbsp;{{Sel|Alimanya}} !16 |- |[[Ronaldo]] |[[Rikcha:Flag of Brazil.svg|border|20px]]&nbsp;{{Sel|Prasil}} !15 |- |[[Gerd Müller]] |[[Rikcha:Flag of Germany.svg|border|20px]]&nbsp;{{Sel|Alimanya}} !14 |- |[[Harry Kane]] |[[Rikcha:Flag of England.svg|border|20px]]&nbsp;{{Sel|Inlatirra}} !14 |- |[[Just Fontaine]] |[[Rikcha:Flag of France.svg|border|20px]]&nbsp;{{Sel|Ransiya}} !13 |- |[[Pelé]] |[[Rikcha:Flag of Brazil.svg|border|20px]]&nbsp;{{Sel|Prasil}} !12 |- |[[Sándor Kocsis]] |[[Rikcha:Flag of Hungary.svg|border|20px]]&nbsp;{{Sel|Unriya}} !11 |- |[[Jürgen Klinsmann]] |[[Rikcha:Flag of Germany.svg|border|20px]]&nbsp;{{Sel|Alimanya}} !11 |- |[[Cristiano Ronaldo]] |[[Rikcha:Flag of Portugal.svg|border|20px]]&nbsp;{{Sel|Purtuyal}} !11 |- |[[Helmut Rahn]] |[[Rikcha:Flag of Germany.svg|border|20px]]&nbsp;{{Sel|Alimanya}} !10 |- |[[Gabriel Batistuta]] |[[Rikcha:Flag of Argentina.svg|border|20px]]&nbsp;{{Sel|Argentina}} !10 |- |[[Gary Lineker]] |[[Rikcha:Flag of England.svg|border|20px]]&nbsp;{{Sel|Inlatirra}} !10 |- |[[Teófilo Cubillas]] |[[Rikcha:Flag of Peru.svg|border|20px]]&nbsp;{{Sel|Piruw}} !10 |- |[[Thomas Müller]] |[[Rikcha:Flag of Germany.svg|border|20px]]&nbsp;{{Sel|Alimanya}} !10 |- |[[Grzegorz Lato]] |[[Rikcha:Flag of Poland.svg|border|20px]]&nbsp;{{Sel|Pulunya}} !10 |} == Pukyu qillqakuna == <references /> [[Katiguriya:Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa|!]] [[Katiguriya:Piluta hayt'ay]] 58uhns3rk9n1wjyk9e49cu0f24ni1u9 Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1970 0 43457 692060 670003 2026-10-11T05:40:09Z InternetArchiveBot 25132 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 692060 wikitext text/x-wiki [[Rikcha:Estadio Azteca from above.jpg|thumb|250px|Azteca Istadyu.]] [[Rikcha:1970 world cup.png|thumb|250px|Saywiti "resultado"kuna, 1970.]] '''Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1970''' ([[inlish simi]]pi: ''FIFA World Cup 1970'', [[kastilla simi]]pi: ''Copa Mundial de Fútbol de 1970'') nisqaqa [[1970]] watapi [[Mishiku]] mama llaqtapi IX ñiqin [[Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa]]m. [[Jules Rimet]] Kupa. * Atipaq: {{BRA}} ** Piluta hayt'aq: 1. [[Félix Miélli Venerando]] - 2. [[Brito|Hércules Brito Ruas]] - 3. [[Piazza|Wilson da Silva Piazza]] - 4. [[Carlos Alberto|Carlos Alberto Torres]] - 5. [[Clodoaldo]] - 6. [[Marco Antônio]] - 7. [[Jairzinho]] - 8. [[Gérson]] - 9. [[Tostão]] - 10. [[Pelé]] - 11. [[Roberto Rivelino]] - 12. [[Ado]] - 13. [[Roberto Miranda]] - 14. [[José Guilherme Baldocchi]] - 15. [[José de Anchieta Fontana]] - 16. [[Everaldo]] - 17. [[Joel Camargo]] - 18. [[Paulo Cézar Caju]] - 19. [[Jonas Eduardo Américo]] - 20. [[Dadá Maravilha]] - 21. [[José Maria Rodrigues Alves]] - 22. [[Emerson Leao]] ** Pukllaykamachiq: [[Mário Zagallo]] * Iskay ñiqin: {{ITA}}. * Kimsa ñiqin: {{GER}}. * Tawa ñiqin: {{URU}}. == Kaypipas qhaway == * [[Franz Beckenbauer]] * [[Anatoly Bishovets]] * [[Roberto Boninsegna]] * [[Luis Cubilla]] * [[Teófilo Cubillas]] * [[Ladislao Mazurkiewicz]] * [[Gerd Müller]] * [[Luigi Riva]] * [[Gianni Rivera]] * [[Uwe Seeler]] == Hawa t'inkikuna == {{commonscat|FIFA World Cup 1970}} * [https://web.archive.org/web/20131215050640/http://es.fifa.com/worldcup/archive/edition=32/overview.html FIFA.com - Mishiku 1970] (kastilla simipi) * [https://web.archive.org/web/20070421182407/http://www.todoslosmundiales.com.ar/mundiales/1970mexico/1970.htm Todos Los Mundiales - Mishiku 1970] (kastilla simipi) * [https://web.archive.org/web/20100612132947/http://www.worldcup-history.com/index.php?siden=VM&aaret=1970 World Cup History - Mexico 1970] (inlish simipi) [[Katiguriya:Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa]] [[Katiguriya:1970]] bcjphqa77li0j139eljv4wibx2nceus Boquerón suyu 0 51147 692039 605727 2026-10-11T00:36:59Z InternetArchiveBot 25132 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 692039 wikitext text/x-wiki [[Rikcha:Paraguay Boqueron.png|thumb|300px|Boquerón suyu saywitu (Parawayi)]] '''Boquerón suyu''' ([[kastilla simi]]pi: ''Departamento de Boquerón''), nisqaqa huk suyum [[Parawayi]] mama llaqtapi. [[Uma llaqta]]nqa [[Filadelfia (Parawayi)|Filadelfia]]mi. 91 699 km² == Wiñay kawsay == Pilar suyu (1906). Kamasqa {{Pun|7|12|1973}} == Waki == === Runakuna === 69 648 runakuna == Pulitika rakiy == === Distritukuna === 3 distritukuna: {|class="wikitable" |-bgcolor=gray |- !Distritu !Hallka k'iti k'anchar (km²) !Runakuna (2002) |- |'''1.''' [[Filadelfia (Parawayi) distritu|Filadelfia]] |align="right" |13.879 |align="right" |— |- |'''2.''' [[Loma Plata distritu|Loma Plata]] |align="right" |1.787 |align="right" |— |- |'''3.''' [[Mariscal José Félix Estigarribia distritu|Mariscal José Félix Estigarribia]] |align="right" |76.003 |align="right" |67.534 |- |Total '''Boquerón''' |align="right" |91.669 |align="right" |67.534 |- |} === Llaqtakuna === * [[Filadelfia (Parawayi)|Filadelfia]] * [[Loma Plata‎]] == Pukyumantakuna == {{Listaref}} == Kaypipas qhaway == * [[Pulitika rakiy (Parawayi)]] == Hawa t'inkikuna == {{commonscat|Boquerón Department}} * [https://web.archive.org/web/20141031090100/http://www.boqueron.gov.py/ Web site Boquerón suyu]. {{Suyukuna (Parawayi)}} [[Category:Suyu (Parawayi)]] [[Category:Boquerón suyu|!]] 0pry4g8d38goopuj3zu3qgc2ulmcnek Joe Cocker 0 58474 692055 687147 2026-10-11T02:55:53Z InternetArchiveBot 25132 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 692055 wikitext text/x-wiki {{Kawsay}} [[Rikcha:Joe cocker.jpg|thumb|right|260px| Joe Cocker, 1980]] '''John Robert Cocker''' sutiyuq runaqa, icha '''Joe Cocker''' (* {{Pun|20|5|1944}} paqarisqa [[Sheffield]] llaqtapi - {{Pun|22|12|2014}} wañusqa [[Crawford (Colorado)|Crawford]] llaqtapi) huk {{ENG}} mama llaqtayuq Rock, blues, soul, pop [[takiq]]mi, [[takina qillqaq]]mi, [[takichaq]]mi wan harmonika & [[yatana qallwa]] wakachiq qarqan. Taytan: Harold Cocker, Maman: Madge Lee.<br>Warmi: Eileen Webster (1963-1976) / [[Jane Fonda]] (1987 watamanta)<br>Churi: Yachaywasi: . == The Grease Band (1965-1969)== * [[Chris Stainton]] * [[Grease Band]] * [[B.J. Wilson]] * [[Alan Spenner]] * [[Neil Hubbard]] == Diskukuna == *''[[With a Little Help from My Friends (álbum)|With a Little Help from My Friends]]'' (1969) *''[[Joe Cocker!]]'' (1969) *''[[Mad Dogs and Englishmen]]'' (1970) *''[[Joe Cocker (álbum)|Joe Cocker]]'' (1972) *''[[I Can Stand a Little Rain]]'' (1974) *''[[Jamaica Say You Will]]'' (1975) *''[[Stingray (álbum)|Stingray]]'' (1976) *''[[Live in L.A.]]'' (1976) *''[[Space Captain]]'' (1976) *''[[Luxury You Can Afford]]'' (1978) *''[[Sheffield Steel]]'' (1982) *''[[Civilized Man]]'' (1984) *''[[Cocker (álbum)|Cocker]]'' (1986) *''[[Unchain My Heart]]'' (1987) *''[[One Night of Sin]]'' (1989) *''[[Joe Cocker Live]]'' (1990) *''[[Night Calls]]'' (1991) *''[[Have a Little Faith]]'' (1994) *''[[Organic (álbum)|Organic]]'' (1996) *''[[Across from Midnight]]'' (1997) *''[[No Ordinary World]]'' (1999) *''[[Respect Yourself]]'' (2002) *''[[Heart & Soul]]'' (2004) *''[[Hymn for My Soul]]'' (2007) *''[[Hard Knocks]]'' (2010) *''[[Fire It Up]]'' (2012) *''Fire It Up Live'' (2013) == Suñaykuna == == Willay pukyukuna == {{Listaref}} == Kaypipas qhaway == * [[The Rolling Stones]] * [[Black Sabbath]] * [[Elvis Presley]] * [[Eddy Arnold]] * [[Ray Charles]] * [[Chuck Berry]] * [[John Lee Hooker]] * [[Muddy Waters]] * [[Jimmy Page]] == Hawa t'inkikuna == {{commons}} * [https://web.archive.org/web/20070627224338/http://www.cocker.com/ (inlish simipi)] {{DEFAULTSORT:Cocker Joe}} [[Katiguriya:Qhari]] [[Katiguriya:Paqarisqa 1944]] [[Katiguriya:Wañusqa 2014]] [[Katiguriya:Takichaq (Inlatirra)]] [[Katiguriya:Takiq (Inlatirra)]] fxb3fg2t3dx1j7gqu1ii7y4q4nwf86c Qhichwa Huñunakuy 0 60739 692061 651491 2026-10-11T06:16:38Z InternetArchiveBot 25132 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 692061 wikitext text/x-wiki '''Qhichwa Huñunakuy''', [[inlish simi]]pi '''Quechua Alliance''' nisqaqa [[Antikuna]] nisqamanta hamuq, [[qhichwa simi]] rimaq runakunap [[tantanakuy]]ninmi, [[Hukllachasqa Amirika Suyukuna]]pim. == Wiñay kawsaynin == Qhichwa Huñunakuy nisqataqa 2015 watapim kamarirqanku [[Philadelphia (Pennsylvania)|Philadelphia]] llaqtapim, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi kawsachkaq yachaqaqkuna, llak'aqkuna, yachakunam. Chaymantapacha llapa watapim huñunakunku.<ref>https://remezcla.com/features/culture/meet-elva-ambia-the-woman-who-started-a-quechua-school-in-ny-to-pass-on-the-language/</ref> Llapa kuti pachakchá runakuna hamun, tukuy Hukllachasqa Amirika Suykunamantam.<ref>https://web.archive.org/web/20201028082341/https://www.wfmz.com/espanol/comunidad/cuarto-encuentro-quechua-en-estados-unidos/article_f8175caf-b315-522d-addb-51a0c58a108b.html</ref> 2015, 2016, 2018 watakunapiqa [[University of Pennsylvania]] nisqapim huñunakurqan,<ref>https://panamericana.pe/buenosdiasperu/internacionales/255382-eeuu-realiza-cuarto-encuentro-quechua-universidad-pensilvania</ref> 2017 watapitaq [[New York University]] nisqapim,<ref>https://as.nyu.edu/content/nyu-as/as/research-centers/clacs/events/fall-2017/3rd-quechua-student-alliance-meeting-.html</ref> 2019 watapi [[Ohio State University]] nisqapim, Columbus llaqtapim.<ref>https://clas.osu.edu/events/2019-quechua-alliance-annual-meeting</ref> == Qhichwa Suñay == Qhichwa Huñunakuy nisqaqa llaqa wata Qhichwa Suñay nisqatam qun. Kay runakunam chay Qhichwa Suñay nisqataqa chaskirqan: * [[Clodoaldo Soto Ruiz]] (2015) * Julia García (2016) * [[Kichwa Hatari]] (2017) * [[Elva Ambía]] (2018) * [[Luis Morato]] (2019).<ref>https://thequechua.org/lifetime-awardees/</ref> == Hawa t'inkikuna == * https://thequechua.org/ (llika tiyaynin) == Pukyukuna == <references /> [[Katiguriya:Indihina tantanakuy (Hukllachasqa Amirika Suyukuna)]] befbftyt2w1x1hkakvi6tajryxsgu1s Tumas Wan Masikuna 0 65077 692053 2026-10-11T02:46:58Z Tumas quechua 35537 Creado al traducir la introducción de la página «[[:es:Special:Redirect/revision/175765295|Thomas y sus amigos]]» 692053 wikitext text/x-wiki Tumas wan masikuna( [[Inlis simi|Anklichi]] '''''Thomas the Tank Engine & Friends''''' ) nisqaqa [[Hukllachasqa Qhapaq Marka|Hukllachasqa Qhapaq Suyu]] mama llaqtayuq wawakunapaq kawsaq siq'isqa pilikulam, ñawpaq kuti ITV kanalpi 9 ñiqin chakra yapuy killapi 1984 watapi [[Hukllachasqa Qhapaq Marka|Hukllachasqa Qhapaq Suyupi]] qhawasqa. Chayqa riman huk huñu antropomorfizado [[Antakuyukuyu|lukumutiwakunaq]], [[Apa|antawakunaq]] aventurankunamanta, paykunan tiyanku chay ficcional isla Sodor nisqapi. [[Jukllachasqa Amirika Llaqtakuna|Hukllachasqa Amirika Suyukunapiqa]] ñawpaq kutim 29 ñiqin kantaray killapi 1989 watapi ( ''Shining Time Station'' nisqap huk rakin hina) Servicio Público de Difusión nisqa llikapi qhawasqa karqan. Chayqa 5 ñiqin qhapaq raymi killapi 2000 watapi 8:00 p.m. Hukllachasqa Amirika Suyukunapiqa nacionpi. Willaqninkunaqa [[Ringo Starr]] (1984-1986 [[Hukllachasqa Qhapaq Marka|Pritanya hatunpi]], willakurqataqmi ''Shining Time Station'' 1989-90 nisqapaq 1-2 kaq pachakwatap EE.UU.-pa rikch'ayninkunata), [[Michael Angelis]] (1992-2012, [[Hukllachasqa Qhapaq Marka|Hukllachasqa Qhapaq]] Suyupi ), George Carlin ( 1991-96, [[Jukllachasqa Amirika Llaqtakuna|USA]], 1-2 pachakunapipas EE.UU (1998-02, [[Jukllachasqa Amirika Llaqtakuna|USA]] ), Michael Brandon (2004-2012, [[Jukllachasqa Amirika Llaqtakuna|USA]], willakurqataqmi 6 kaq pachakwatap wakin rakinkunata 8 kaq pachakwatap willayninkunapaq, Alec Baldwinpa willakuyninta llamk'achinanmantaqa), [[Pierce Brosnan]] (2008, "The Great Discovery", [[Hukllachasqa Qhapaq Marka|HQM]] and [[Jukllachasqa Amirika Llaqtakuna|JAL]] ) nisqapi, [[Mark Moraghan]] (2013-2017, [[Hukllachasqa Qhapaq Marka|Pritanya Hatun]] wan [[Jukllachasqa Amirika Llaqtakuna|USA]] ) nisqakunapi. 3uxf2ipwxrmg4101l4s2a7vqfm17lw2 Chichinya 0 65078 692056 2026-10-11T03:57:04Z Valintia 35540 Creado al traducir la introducción de la página «[[:es:Special:Redirect/revision/175467738|Chechenia]]» 692056 wikitext text/x-wiki {{MamaLlaqta|fundación={{Fecha|11|enero|1991}}|dirigentes_títulos=[[Jefe de Chechenia|Jefe]]<br>[[Parlamento]]|dirigentes_nombres=[[Ramzán Kadírov]] ([[Rusia Unida|RU]])<br>[[Parlamento de Chechenia|Parlamento de la República]]|superficie=16 171|superficie_puesto=[[Organización territorial de Rusia|77]]|superficie_agua=n/d|población=1&nbsp;510&nbsp;824|población_puesto=[[Demografía de Rusia|49]]|gentilicio=[[Pueblo checheno|Checheno, -na]]<ref>«[https://www.fundeu.es/recomendacion/checheno/ ''checheno'', gentilicio apropiado]», [[Fundéu]], 4 de febrero de 2011. Consultado el 10 de enero de 2022.</ref>}} '''Chichinya''', kamachiypi '''Chechen Republika''' {{Lang-ru|Чеченская Республика}} , tr .: ''Chechenskaya Respúblika llaqtapi'' ; {{lang-ce|Нохчийн Республика}} , tr.: ''Nokhchiin Republika,'' [[Rusu simi|rus simipi]] : Чечня, tr .: ''Chechenia'' ; Chechen simipi: Нохчийчоь, tr.: ''Nokhchicho'' ), iskay chunka tawayuq republikakunamanta hukninmi, tawa chunka pusaqniyuq oblastokunawan, isqun krais, tawa autónomo distritukunawan, kimsa federal llaqtakunawan huk autónomo oblastwan kuska, [[Rususuyu|Rusiyap]] pusaq chunka isqunniyuq federal kamachisqankunatam ruran. Uma llaqtanqa Grozny llaqtam. Uralan Kaukasu mama llaqtapi, Chinchay Iwrupap aswan uralanpi, [[Kaspi hatun qucha|Kaspi mama quchamanta]] mana 100 kilumitru karum . <ref>{{Cite web|url=http://www.worldatlas.com/webimage/countrys/europe/chechnya.htm#.VEOgwiKsX44}}</ref> Wichay-inti chinkaykuy larupi Stavropol Kraiwan, uralan inti lluqsimuy ladupi [[Lakhisuyu]] Republikawan, uralanpi [[Kartulsuyu|GKartulsuyuwan]], inti chinkaykuy larupitaq Ingushetiawan Alaniawan (Norte Osetia) autónomo ripuwlikakunawan. Uralan Kawkasu mama llaqtap federal distritunpi tarikun . 2010 watapi Rusiyamanta yupayninpiqa 1 runayuqmi karqan&nbsp;268. 268&nbsp;989 runakuna, <ref name="2010Census">{{Cite web|url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/perepis_itogi1612.htm}}</ref> ichaqa kay yupayta tapurqanku askha demógrafos nisqakuna, paykunan yuyaykunku iskay yawar maqanakuy qhepaman runaq yapakuynin ancha mana atikuq kasqanmanta. <ref name="Fuller">{{Cite web|url=http://www.rferl.org/content/Preliminary_Chechen_Census_Findings_Unveiled/2209723.html}}</ref> <ref name="Dzutsev">{{Cite journal|url=http://www.jamestown.org/single/?no_cache=1&tx_ttnews%5Btt_news%5D=37171}}</ref> jool6vj77vwazl9nbnhpc6prd8sj2in Quchasuyup kamachiynin 0 65079 692057 2026-10-11T04:03:36Z Valintia 35540 Creado al traducir la introducción de la página «[[:es:Special:Redirect/revision/175652298|Principado de Sealand]]» 692057 wikitext text/x-wiki '''Quchasuyu''', kamachiypi '''Sealand Principality''' ( {{lang-en|Principality of Sealand}} ) nisqaqa huk huch'uy mama llaqtam, kikinmanta kamachikuqmi, kamachiypa rikch'ayninqa mamakamachiy, parlamentario, huklla kamachiymi . Principadoqa [[Llaqta (marka)|kikin kamachiq allpan]] hinam ''Roughs Tower'' mama quchap plataformantam willan, <ref>{{Cite web|url=https://interestingengineering.com/10-facts-you-definitely-didnt-know-about-sealand-the-worlds-tiniest-country}}</ref> 1942 watapi ''Royal Navy'' nisqap rurasqan, Uralan mama quchapi tarikun, chunka kilumitru Suffolk quchapatanpi, [[Hukllachasqa Qhapaq Marka|Hukllachasqa Qhapaq Suyu mama]] llaqtapi, chaynallataq allpa yakukunatapas chunka iskayniyuq mama quchap radunpi. Quchasuyu llaqtaqa Paddy Roy Bates sutiyuq runap ayllunwan, yanapaqninkunawanmi tiyarqan, payqa principado nisqatam willarqan, pay kikinpaqpas Su Real Alteza Principe Roy de Sealand nisqap sutintam paqarichirqan. Instalacionesninpi runakunaqa pisillapim pichqa runakunamanta aswan achka kanku chaynallataqmi torrepa habitable nisqa suyunqa 550 m2 . Manan mayqen suyupas Quchasuyupa soberanía nisqa kayninta, legitimidad nisqa kaynintapas reqsirqanchu. Sapa kutinmi utilizakun estudio de caso hina, chaypin rimakun imaynatas derecho internacional nisqapi kamachikuykunata churakunman huk territorio ch’aqwaypi. <ref>{{Cite web|url=https://www.elmundo.es/viajes/europa/2020/11/16/5fabfe58fc6c831c6c8b4593.html}}</ref> snavfbm3ki75ccawi5dz125pwiam9zf Rusiya-Ukranya awqanakuy (2022-kunankama) 0 65080 692058 2026-10-11T04:45:28Z Cfffxd 35541 Creado al traducir la introducción de la página «[[:af:Special:Redirect/revision/2975760|Russies-Oekraïense Oorlog (2022-tans)]]» 692058 wikitext text/x-wiki 24 ñiqin pawqar waray killapi 2022 p'unchawpi [[Rususuyu]] [[Ukrayina|Ukrayinaman]] yaykurqan, [[Iskay ñiqin pachantin maqanakuy|iskay ñiqin pachantin maqanakuymanta]] pacha [[Iwrupa|Iwrupapi]] aswan hatun, aswan wañuchiq maqanakuymi tukurqan. Kayqa karqan hatun yapakusqanraykun iskaynin suyukunaq kunan kaq maqanakuynin, chaymi qallarirqan Rususuyu UKrayina Ukrayinaman 2014 watapi haykuqtin Chay maqanakuypiqa pachak waranqa awqaqkunam wañurqan, chunka waranqa Ucrania nacionmanta civilkunapas. 2021 watapi tukukuyninpi Rususuyuqa Ukrayinap linderonpa hichpanpi awqaqkunata huñuspa Occidente mama llaqtakunaman mañakuykunata rurarqan, Ukranya mama llaqtap OTAN nisqaman hamuq pachaman haykuyta hark'arqan. Ukranyaman atakanapaq yuyaykuna kasqanmanta achka kuti negaspa, Rusiyap umalliqnin [[Vladimir Putin]] 24 ñiqin pawqar waray killapi 2022 p'unchawpi " awqaq suyup llamk'aynin" nisqatam willarqan, Rusiyap yanapasqan Donetsk, Luhansk nisqa rakisqa república nisqakunata yanapanapaqmi karqan, chaypa paramilitar kallpankunam 2014 watamanta pacha Donbas maqanakuypi Ukranyawan maqanakurqan. Putinqa irredentista hinaspa imperialista posiciónkunatam hapirqa, chaykunam Ukrayina nacionpa legitimidadninta estado hina tapukun. Payqa nirqam, mana pruebayuq, Ukranyap kamachiyninqa neonazi runakunamantam karqan, Donbaspi pisilla Rusiyap contranpi genocidio ruwasqankumanta, Rusiyap munayninqa Ukranyata "desmilitarizar, desnacionaliza" nisqa kasqanmanta. <ref>{{Cite journal|last=Marples|first=David R.|date=3 July 2022|title=Russia's war goals in Ukraine|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00085006.2022.2107837|journal=Revue Canadienne des Slavistes|volume=64|issue=2–3|pages=207–219|doi=10.1080/00085006.2022.2107837|issn=0008-5006}}</ref> Rusiyap awqaqkunap awqankunata, allpapi awqanakuypas huk wichay ñawpaqpi [[Pilurusya|Pilurusyamanta]] Uma llaqta [[Kiyiw]] llaqtaman qallarirqan; huk sur frentepi hap'isqa Crimeamanta ; hinaspa Inti lluqsimuy ladupi Donbasmanta Jarkiv llaqtaman. [[Ukrayina]] nacionqa ley marcial nisqatan willarqan, llapa runakunaq movilizacionninta kamachirqan, [[Rususuyu]] nacionwanpas diplomático nisqa rimanakuynintan p’akirqan. [[Rususuyu|Rususuyup]] awqaqninkunaqa 2022 watapi ayriway killakama Kiev llaqtap wichayninmanta, hawa llaqtamantapas lluqsirqan, sinchi hark'akuywan, logística sasachakuykunawanpas tupaspa. Bucha llaqtapi wañuchinakuyqa tarisqa karqan paykunaq lloqsisqanku qhepamanmi. Rusiyaqa Donbas llaqtapi awqanakuyta qallarirqan, Mariupol llaqtatataq hap'irqan, sinchi muyuchisqa kaptin. Rusiyaqa ñawpaqmanta karupi awqaqkunap, civilkunap ima dianakunatam bombardearqan, chiri killapitaq [[Ukrayina|Ukrayinap]] llika energética nisqatam atacarqan. 2022 watapi tukukuyninpi Ukranyaqa uralanpi, inti lluqsimuy ladupipas allintam kutin awqanakuykunata qallarirqan, Jarkiv suyup yaqa llapan suyunta kacharichispa. Pisi pachamantataq [[Rususuyu|Rususuyuqa]] tawa wakin pruwinsyakunata (Donetsk, Kherson, Luhansk, Zaporizhia Oblast) mana kamachiyman hina hap'irqan. Noviembre killapin Ucrania nacionqa Kherson llaqtata kacharichirqan, Dnipro mayu inti haykuy lado ladotapas . 2024 watapi ñawpaq kuskanpi Rusiyap inti lluqsimuy ladupi huch'uy ichataq mana chiriyaspa ñawpaqman purisqanmanta, [[Ukrayina]] [[Rususuyu|Rususuyup]] Kursk Oblast nisqapi agosto killapi maqanakuyta qallarirqan, chaypi [[Patan Kurya|Patan Qurya]] awqaqkunata Rusiyata yanapanankupaq kacharqanku. [[Hukllachasqa Kawsayllaqtakuna|HK]] derechos humanos nisqamanta oficina willan Rusia nacionqa Ucrania nacionqa ocupasqa nacionpi derechos humanos nisqakunata sinchita sarunchasqanmanta. [[Rususuyu]] nacionpa civil runakunata atacasqanrayku, chaynallataq ocupasqa territoriokunapi política ruwasqanpas, chaymi runakuna wañuchisqankumanta rimanku. <ref name="Etkind">{{Cite journal|title=Ukraine, Russia, and Genocide of Minor Differences}}</ref> <ref name="q611">{{Cite web|title=Genocide Scholar: 'I Do Think that Russia's Violence in Ukraine is Genocidal'|url=https://www.rferl.org/a/russia-genocide-ukraine-scholar-war-crimes-prosecution-hague/32888386.html}}</ref> <ref name="v008">{{Cite web|title=Unmarked graves, violent repression and cultural erasure: the devastating human toll of Russia's invasion of Ukraine|url=https://theconversation.com/unmarked-graves-violent-repression-and-cultural-erasure-the-devastating-human-toll-of-russias-invasion-of-ukraine-223337}}</ref> Rusiyapaqqa chay awqanakuypa chiqan qullqinqa 450 hunumanta aswanmi.&nbsp;waranqa waranqa waranqa qullqita, [[Pacha Qullqiwasi|Grupo del Banco Mundial]] nisqataqmi [[Ukrayina]] suyupi musuqmanta wasichakuypaq 588 dolar qullqita yuparqan&nbsp;waranqa waranqa waranqa qullqi. Rususuyup invasionninmi mamallaqtapura huchachasqa karqan. Achka mama llaqtakunam Rusiyaman, yanapaqnin [[Bielorrusiyamanpas]] hark'aykunata churarqan, Ukranyaman runap yanapayninta, awqaq suyunpa yanapaynintapas quspa. Tukuy pachantinpi protestakuna ruwakurqan. Rususuyu nacionqa fronteranku ukhupin askha runakunata hap’ispa, medios de comunicación nisqakunaq aswan sinchi censurawan ima, protestantekunawan maqanakurqan. [[Ukrayina]] suyupi chakra llamk’ay, barcokuna ima, awqanakuywan ima, ch’aqwayqa, pachantinpi mikhuy sasachakuyta astawan yaparqa; awqanakuywan tupaq dañokunataqa "pachamama chinkachiy" nispam sutichanku. Tribunal Penal Internacional (ICC) nisqa, runap contranpi huchakunamanta, awqanakuy huchakunamanta, Ukrayinamanta wawakunata secuestrasqankumanta, Ucraniamanta runakuna wañuchiymanta ima investigacionta qallarirqan. CPI nisqa [[Vladimir Putin|Putinta]], huk pichqa Rusia kamachiqkunatapas hap'inapaq kamachiykunata hurqurqan. Hawka kawsay rimanakuyqa sayasqañam, Rususuyu nacionpas achka kutim mana chaskirqachu maqanakuy sayachiyta mañakusqankuta. t95tm87mxoqvp9xnifw0gn3drfj2dms