ဝီကီးပီးဒီးယား rkiwiki https://rki.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%93%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွီးနွီးချက် အသုံးပြုလူ အသုံးပြုလူ ဆွီးနွီးချက် ဝီကီးပီးဒီးယား ဝီကီးပီးဒီးယား ဆွီးနွီးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွီးနွီးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွီးနွီးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွီးနွီးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွီးနွီးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွီးနွီးချက် TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 4845 19270 2026-06-24T15:12:32Z Retkhaberi 224 Created page with "ဓညဝတီ၊ ဟံသာဝတီ၊ ရတနာပူရ၊ ရတနာသီခ၊ နရသေဌ် နင်း၊ မင်းဆက်မင်းရို့၊ နှိမ်နင်းတိုက်ဖျက်၊ လက်နက်နိုင်ငံ စီမံချဲ့ထွင်ကတ်ပုံတိကို မှတ်တမ်းပိုင် တင်ထားအပ်ရေ အရေးတော်ပုံ ကျမ်းငါ..." 19270 wikitext text/x-wiki ဓညဝတီ၊ ဟံသာဝတီ၊ ရတနာပူရ၊ ရတနာသီခ၊ နရသေဌ် နင်း၊ မင်းဆက်မင်းရို့၊ နှိမ်နင်းတိုက်ဖျက်၊ လက်နက်နိုင်ငံ စီမံချဲ့ထွင်ကတ်ပုံတိကို မှတ်တမ်းပိုင် တင်ထားအပ်ရေ အရေးတော်ပုံ ကျမ်းငါးစောင်အနက် '''ဓညဝတီအရေးတော်ပုံ ကျမ်း'''စွာလေ့ တစောင် အပါအဝင်ဖြစ်တေ။ ထိုကျမ်းကို သက္ကရာဇ် ၁၁၄၉ ခုနှစ်မာ ဒွါရဝတီမြို့ သာသနာပြုဆရာတော် ကဝိသာရာဘိသီရိပဝရ အဂ္ဂမဟာဓမ္မရာဇာ ဓိရာဇဂုရု စီရင်ပြုစုခလီရေ။ ထိုကျမ်းမာ ဓညဝတီဒုတိယမြို့တည် ကံရာဇာကြီးမင်းမှ ၂၈ ဆက်မြောက် မင်းသီရိရာဇာ လက်ထက်မှစပြီးကေ၊ မဟာ သမ္မတမင်းလက်ထက် (၁၁၄၆ ခုနှစ်)အထိ၊ ရခိုင်မင်းများ လက်ထက်မာ ဖြစ်ပျက်ပုံတိကို မှတ်တမ်းတင်ထားလီရေ။ ရခိုင်ပြည်စွာ မြန်မာနိုင်ငံနန့်တစပ်တည်း တည်နိန်ရေ် လည်း၊ ပထဝီဝင် အနိန်အထားအရ၊ ခရီး အထောက်အလှမ်း မသင့်ခြင်းကြောင့်၊ မြန်မာရို့က ရခိုင်ကို အတိုက်အခိုက် နည်း ပါးခရေ။ တိုက်ခိုက်ပြန်ကေလေ့၊ အရှည်အကြာ သိမ်းပိုက် မထားနိုင်ချေ။ ပုစံအားဖြင့်ဆိုရကေ၊ အင်းဝဘုရင်မင်းခေါင်ဧ့ သားတော် မင်းရဲကျော်စွာစွာ ရခိုင်ကိုတိုက်ပနာ၊ ဘုရင် မင်းခေါင်ဧ့ သားမက်တော် နော်ရထာကို လောင်းကြက်မြို့ မာ နန်းတင်ရေ။ ယကေလေ့ သံတွဲစားရေ ပဲခူးမင်း ရာဇာ ဓိရာဇ်ဧ့ အကူအညီနန့် ဘင်္ဂါလီကုလား တဆယ့်နှစ်မြို့ (ဘင်္ဂလား)သို့ ပြေးလေသူ နောင်တော် နရမိတ်လှမင်းအား ပြန်ပနာနန်းတင်လီရေ။ မြန်မာနိုင်ငံနန့် ခရီးအထောက်အလှမ်း မသင့်သော်လေး ဘင်္ဂလားပြည်နယ်မင်းတိနန့် အဆက်အဆံဟိကြောင်း၊ ရခိုင်ရို့ က လားပနာတိုက်ခိုက်ရေအခါလည်းဟိပြီးကေ၊ ကုလားရို့က ထိပါး လာရေအခါလည်းဟိကြောင်းများ မှတ်တမ်းတင်ထားရေ။ သက်လူမျိုးရို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လာခြင်း၊ ယင်းရို့အား တိုက်ထုတ်ခြင်း အကြောင်းတိလေ့ ယင်းအရေးတော်ပုံ ကျမ်းမာ တွိရရေ။ ထိုကျမ်းကြီးမာ ရခိုင်မင်းရို့၏ စစ်မက်ရီးများ၊ တပ်ဆင် တပ်ခွဲပုံများ၊ စစ်ဆင် စစ်တက်ပုံများ ပါဝင်သော်လေး ပညာဟိ အမတ်ကြီးဝိမလ၊ အမတ်ကြီး မဟာပညာကျော်ရို့၏ လျှောက် ထားချက်တိက ပိုပြီးကေများ ပြားစွာပါဝင်ရေ။ ယင်းရေ လျှောက်ထားချက်တိစွာ ပြည်ရီးပြည်ရာ မင်းရီးမင်းရာ နန်းမားရီး နန်းမားရာတိအတွက် အရီးသင့်ရာကို အမတ် ကြီးက မင်းရို့ ချင့်ချိန်ဝေဖန်ရန် လျှောက်တင်ချက်တိ ဖြစ် ရေ။ လျှောက်ထားချက်တိမာ ဗဟုသုတဖြစ်ဖွယ်ရာ မြန်မာ့ ထုံးတမ်းဓလိ့များ၊ အတိတ်နိမိတ်ဖတ်ပုံများ၊ မြန်မာ့ထုံးဟောင်း ပုံပြင်များ၊ စာကားပုံတိလေ့ မကန်မဝှန် ပါဝင်ရေ။ ပုံစံဆိုရကေ ဒသရာဇာမင်း၏ ဘိသိက်ခံအခန်းမာ ဘိသိက် ပွဲကျင်းပပုံကို အဆောင်အယောင် အခမ်းအနားတိနန့်တကွ အသေးစိတ်ဖော် ပြထားလီရေ။ ရခိုင်ဘုရင် မဟာသမ္မတမင်း လက်ထက် ၁၁၄၆ ခုနှစ်မာ အမရပူရပြည့်ရှင် ဘိုးတော်ဘုရားမင်းစွာ သားတော်ကြီး အိမ်ရှိဥပရာဇာအား ရခိုင်သို့ချီတက် သိမ်းပိုက် စီရေမာ၊ ဓညဝတီမာ ရခိုင်မင်းဆက်ပြတ်ပနာ၊ ဓညဝတီအရီး တော်ပုံကျမ်းစွာ ထိုအကြောင်းဖြင့် ကြက်စာကောက်လီရေ။ ယင်းရေအရေးတော်ပုံကျမ်းစွာ ပျို့လင်္ကာသမိုင်းရို့နန့် အထွတ်ညီသော ရာဇဝင်ကြီးက ကောက်နုတ်လို့ စကားပြေ အရီးအသားဖြင့်၊ ခန့်ညား ခမ်းနားစွာ ဖွဲ့နွဲ့ရီးသားထားရေ ကျမ်းဖြစ်တေ။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းတိ}} [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရာဇဝင်ကျမ်းတိ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်သမိုင်း]] the8wntkno94pktkeu7lk7axzjpyvxo 14 4846 19271 2026-06-24T15:13:28Z Retkhaberi 224 Created page with "[[ကဏ္ဍ: ရခိုင်သမိုင်း]]" 19271 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ: ရခိုင်သမိုင်း]] gpwdtoml0xfu8fm2h93nd6kswlykzc4 0 4847 19272 2026-06-24T15:20:31Z Retkhaberi 224 Created page with "'''မေယုနယ်ခြား ခရိုင်''' စွာ နယ်ခြားအုပ်ချုပ်ရီးဌာနမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ရန် ပြဋ္ဌာန်းထားရေခရိုင်နယ်ဖြစ်တေ။ နယ်ခြားအုပ်ချုပ်ရီးကို နိုင်ငံအစိုးရက ပြဋ္ဌာန်းကြေညာပြီးကေ မ..." 19272 wikitext text/x-wiki '''မေယုနယ်ခြား ခရိုင်''' စွာ နယ်ခြားအုပ်ချုပ်ရီးဌာနမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ရန် ပြဋ္ဌာန်းထားရေခရိုင်နယ်ဖြစ်တေ။ နယ်ခြားအုပ်ချုပ်ရီးကို နိုင်ငံအစိုးရက ပြဋ္ဌာန်းကြေညာပြီးကေ မေယုနယ်ခြားခရိုင်ကို လွှဲပြောင်းပီးခရေ။ ယကေလေ့ အကြောင်းကြောင်းရို့ကြောင့် လက်တွိအကောင်အထည် မဖော်နှိုင်ခပါ၊၊ ၁၉၆၁ ခုနှစ် မေလ ၃ဝ ရက်နိမာမှစပြီးကေ ထိရောက်တေ အုပ်ချုပ်ရီးကို ဆောင်ရွက်ခလီရေ။ == တည်နီရာ == မေယု နယ်ခြားခရိုင်စွာ အရှိပါကစ္စတန်နန့် မြန်မာနိုင်ငံ စပ်ကြားမာ တည်ဟိရေ။ [[နတ်မြစ်]]အားဖြင့် နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ထားဗျာယ်ဟိရေ။ မေယုနယ်ခြားခရိုင်စွာ အနောက်ဘက် လားသော် အရှိပါကစ္စတန်၊ အယှိဖက်လားသော် မယူမြစ်စိုင်တင်ချောင်းအားဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ တောင်ဘက်လားသော် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်း၊ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ရို့နန့် ပင်ဖြစ်ဖြစ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ထားဧ့။ အယင်[[ရခိုင်တိုင်း]] [[စစ်တွေခရိုင်]]အထဲဟိ [[ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်]]၊ [[မောင်တောမြို့နယ်]]နန့် [[ရသေ့တောင်မြို့နယ်|ရသေ့တောင်အနောက်မြောက်မြို့နယ်]]များပါဝင်ရေ ဒေသဖြစ်တေ။ မယူတောင်တန်းကို ဗဟိုပြုပနာ မယူမြစ်နန့် နတ်မြစ်ကြားဟိ နီရာတိစွာ မေယုနယ်ခြားခရိုင်အထဲပါဝင်လီရေ။ မေယုနယ်ခြား ခရိုင်စွာ တောအထပ်ထပ်၊ တောင်အလျှိုလျှို၊ မြစ်ချောင်းအင်းအိုင်တိနန့် ရောယှက်ဝန်းရံကေလည်းဟိရေ ဒေသတခုဖြစ်၏။ မြောက်ဖက်မာ မြင့်ပနာ၊ တောင်ဘက်ကို ဆင်ခြီလျှော တဆတ်ဆတ် နိမ့်ဆင်းလားရေ။ စိုင်တင်တောင်နန့် မယူတောင်တန်းဆိုပနာ တောင်တန်းနှစ်ခုဟိပြီးးလျှင်၊ မယူမြစ်နန့် နတ်မြစ်လို့ဆိုရေ ထင်ရှားရေမြစ်နှစ်သွယ်ကလေ့ မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်ကို စီးဆင်းလို့ရေ။ == လူမှုပထဝီဝင် == မေယုနယ်ခြား ခရိုင်မာ လူဦးရွီ ၄ သိန်းကျော် ၅ သိန်းနီးပါးဟိ၏။ များရေအားဖြင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရီး လုပ်ငန်းနန့် တံငါလုပ်ငန်းတိနန့်သာ အသက်မွီးကတ်တေ။ လူများစု (၇၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်) မာ [[ဘင်္ဂါလီ]]လူမျိုးဖြစ်ပနာ၊ ရခိုင်၊ ဒိုင်းနက်မြို၊ ခမွီး အစဟိရေတိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတိလေ့ နီထိုင်ဗျာယ်ဟိရေ။ ဘင်္ဂလီ ရို့စွာ အစ္စလာမ်အယူဝါဒီများဖြစ်၏။ ရခိုင်လူမျိုးတိကား ဗုဒ္ဓအယူ ဝါဒီများဖြစ်ပနာ၊ ကျန်လူမျိုးစုတိစွာ နတ်တိကို ကိုးကွယ် ဆည်းကပ်ကတ်လီရေ။ လောလောဆယ်အားဖြင့် မေယုနယ်ခြားခရိုင်ဌာနချုပ်ကို မောင်တောမြို့မာ ဖွင့်လှစ်ထားရေ။ ရခိုင်တပ်ပေါင်းစုမှူးစွာ မေယုနယ်ခြားခရိုင်ဧ့လုံခြုံရီး၊ ကာကွယ်ရီး၊ ငြိမ်းချမ်းရီး၊ တရားဥပဒေ စိုးမိုးရီးနန့် လူမှုဖွံ့ဖြိုးရီးရို့ကို ဆောင်ရွက်ဖို့အတွက် မေယုနယ်ခြား ခရိုင်အထူးအုပ်ချုပ်ရီး အရာဟိအဖြစ် အာဏာကုန် လွှဲအပ်ထားခြင်း ခံရရေ။ မေယုနယ်ခြားခရိုင်မာ အထူးအနိန်နန့် [[မောင်းတောမြို့]]၊[[ဘူးသီးတောင်မြို့]]များမာ အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရေ အစိုးရရုံးများ မကန်မဝှန်ဟိရေ။ ထိုအပြင် အစိုးရစာသင်ကျောင်းတိ လည်းဟိရေ။ == ရည်ရွယ်ချက် == မေယုနယ်ခြားခရိုင် ဖွဲ့စည်းရခြင်းဧ့ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မာ တရားဥပဒေ စိုးမိုးရီးနန့် ရပ်ရွာအီးချမ်းရီးရို့ ဖြစ်၏။ လောလောဆယ်အားဖြင့် မေယုနယ်ခြားခရိုင် အုပ်ချုပ်ရီး အာဏာပိုင်ရို့စွာ အောက်ပါအချက်တိကို အဓိကထားပနာ ဆောင်ရွက်ဗျာယ်ဟိကတ်တေ။ ယင်းရို့မာ ဆူပူသောင်းကျန်းနိန်ရေ မူဂျာဟစ် သူပုန်တိအား ထိရောက်စွာ နှိမ်နင်းရန်၊ တရားဥပဒေ အပြင်ဖက်မှ နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ဆိုးညစ်ကေလည်းဟိရေ စီးပွားရီး သူပုန်တိနန့် လာဘ်ပီး လာဘ်ယူ ကိစ္စများကို ထိရောက်စွာအရီးယူရန်၊ နယ်ခြားဒေသများမာ တွိကြုံရမြဲဖြစ်ရေ တရားဥပဒေမဲ့ ဝင်ရောက်လှာသူတိအား နိုင်နင်းစွာ ဟန့်တားပိတ်ပင်ရန်၊မေယုနယ်ခြား ခရိုင်မာ လူမျိုးရီးအားဖြင့် ဖြစ်စီ၊ အယူဝါဒရီးအားဖြင့် ဖြစ်စီ ခွဲခြားမှုမဟိဘဲ ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ်မွေးမြူရီးကို အဓိကထားပနာ တရားမျှတစွာအုပ်ချုပ်လားဖို့၊ နိုင်ငံအစိုးရ၏ ချမှတ်ထားရေဝါဒဧ့အရ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံဖြစ်ရေ ပါကစ္စတန်အစိုးရနန့် ချစ်ကြီကေးနှီးမှုတိုးတက်ရန် ဇကုန် ဆောင်ရွက်ရန်၊ မေယုနယ်ခြားခရိုင်မာ တရားဥပဒေစိုးမိုးရီးနန့် လုံခြုံရီးတိုးတက်ကောင်းမွန် လာရေနန့်တတူ အထူးလိုအပ်ဗျာယ် ဟိရေ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရီး လုပ်ငန်းတိကို ဆက်ပနာ လုပ်ကိုင်လားဖို့၊ နယ်ခြားဒေသို့ လားရောက် အမှုထမ်းကတ်တေ အမှုထမ်းတိစွာ လလီးပပစ် ပြုပျင်လို့ အတတ်နိုင်ဆုံး သံတမန်စိတ်ဓာတ်ဖြင့် ဆောင်ရွက် လားဖို့၊ ပြည်ထောင်စု အစိုးရ ပို့ထားရေ အမှုထမ်းအရာထမ်းများ အားလုံးစွာ နယ်ခြားဒေသအုပ်ချုပ်ရီးဧ့ဦးဆောင်မှု အောက်မာ တစည်း တလုံးတည်း စုပေါင်းကတ်လို့ ပြဿနာ အရပ်ရပ်ကို ညီညာစွာ ရင်ဆိုင်ဖြေယှင်းလားဖို့ အစဟိစွာရို့ဖြစ်လီရေ။ == ဖျက်သိမ်းခြင်း == မေယုနယ်ခြားခရိုင်ကို ဧပိုင် နယ်ခြားဒေသ အုပ်ချုပ်ရီးဌာနမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်လာခရာ၊ ဂုချိန်ခါမာ အခြီအနီများ တိုးတက် ကောင်းမွန်လာရေ။ ယင်းအတွက်နန့် မေယု နယ်ခြားခရိုင်ကို စစ်တွေခရိုင် ဓါတ်သို ပြန်ပနာ သွတ်သွင်းပြီးကေ ပြည်ထဲရီးဌာနဧ့ အုပ်ချုပ်မှုလက်အောက်ကို ပြန်ပနာထားဟိရန် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ တော်လှန်ရီးအစိုးရ အဖွဲ့က ဆုံးဖြတ်ခဧ့။ မေယုနယ်ခြား ခရိုင်ကို နယ်ခြားဒေသ အုပ်ချုပ်ရီး လက်အောက်မှ ပြည်ထဲရီးဌာန လက်အောက်ကို ၁၉၆၄ ခုနှစ် ဖေဖဝါရီလ ၁ ရက်နိမာ လွှဲပြောင်းပီးခလီရေ။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)</ref> == ကိုးကား == <references/> [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည် ပထဝီဝင်]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်သမိုင်း]] s2l9gw1he1q6tl6s1aetlglrv55sje7 14 4848 19273 2026-06-24T15:21:18Z Retkhaberi 224 Created page with "[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည် ပထဝီဝင်]]" 19273 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည် ပထဝီဝင်]] b6xrc6x07tydzitke0wfx46rym9vxqx 0 4849 19274 2026-06-24T15:36:27Z Retkhaberi 224 Created page with "[[File:L12345.jpeg|thumb|ရန်ကုန်မြို့၊ ကန့်ကူစိတား မြို့နယ်၊ မဟာဗန္ဓုလပန်းခြံအထဲဟိ လွတ်လပ်ရီးကျောက်တိုင်မှ]] ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်စွာ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဂျန်နဝါရီလ (၄) ရက်နိ မိုးထ (၄) နာ..." 19274 wikitext text/x-wiki [[File:L12345.jpeg|thumb|ရန်ကုန်မြို့၊ ကန့်ကူစိတား မြို့နယ်၊ မဟာဗန္ဓုလပန်းခြံအထဲဟိ လွတ်လပ်ရီးကျောက်တိုင်မှ]] ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်စွာ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဂျန်နဝါရီလ (၄) ရက်နိ မိုးထ (၄) နာရီ မိနစ် (၂၀) အချိန်မာ နယ်ချဲ့ဗြိတိသျှရို့၏ ကိုလိုနီကျွန်ဘဝမှ လွတ်မြောက်ခရေ။ ယင်းချင့် လွတ်လပ်ရေးနိမာ ထုတ်ပြန်ကြေညာသော လွတ်လပ်ရီးကြော်ငြာစာတမ်းအပြည့်အစုံမာ -<br /> {{Quote box|[[File:State Seal of Burma (1948-1974) in colour.png|center|frameless|50px]]<br /> <center>'''လွတ်လပ်ရီးကြော်ငြာစာတမ်း'''</center><br /> <center>အောင်စေသတည်း</center> &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; ၁။ [[မြန်မာ သက္ကရာဇ်|မြန်မာသက္ကရာဇ်]] ၁၃၀၉-ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆုတ်၉-ရက် (အိန်းဂလိချ်သက္ကရာဇ် ၁၉၄၈-ခုနှစ်၊ ဂျန်နဝါရီလ ၄-ရက်)တနင်္ဂနွီနိ ကောင်းမြတ်သန့်စင် မင်္ဂလာ အပေါင်းနန့် ပြည့်စုံရေအခါမာ ဒေငါရို့မြန်မာပြည်စွာ လုံးဝလွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာ နိုင်ငံတော်ကြီး အဖြစ်သို့ ရောက်ယာ။ &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; ၂။ ဒေငါရို့ မြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီးရေ လိုရာမတ ပြည့်စုံလှလို့ ဘူမိနက်သန်မှန်သော မြေထူးမြေမြတ်လည်းဖြစ်၏။ မွန်မြတ်သန့်စင်သော တရားထူး တရားမြတ်ရို့ တည်ရာ မြီကောင်းမြေမွန်လည်းမှန်ဧ့။ မြေမားမြီပြင် အထူးထူးသော ရတနာ အပေါင်းတိနန့် ပြည့်စုံသဖြင့် သတ္တဝါအပေါင်းတိ ဆွတ်ယူစားသုံး ကမ္ဘာဆုံးသော် လည်း မသုဉ်းမကုန်နှိုင်ရေ ပဒေသာစစ် အနှစ်သာရကတ်ွယ်ဝပြည့်စုံသော မြေလည်း ဖြစ်၏။ ဘူမိနက်သန် မှန်လှထူးချွန် ဒေမြေမွန် မြေမြတ်မာ ရှမ်း၊ ကချင်၊ ကရင်၊ ချင်း၊ မွန်၊ မြန်မာစသည်အနိန်နန့် တသွေးတသား တမိဖွားဖြစ်ကတ်ကုန်သော ငါရို့ စွာ နှစ် ပေါင်းထောင်ရာ သင်္ချာပွားတက် ရွီတွက် ခြင်းငှါမတတ်နိုင်ရာသော ရာဇဝင်ရှည်ဝီး ရှီးပဝေဏီ မှစပြီးကေ တညီတညွတ် တစုတရုံး လွတ် လပ်သောလူမျိုးအဖြစ် တည်ခကတ်၏။ တကောင်း၊ သရေတနားချေတဗွေချေရာ၊ ပုဂံ၊ မြင်စိုင်း၊ စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယ၊ အင်းဝ၊ ကုန်းဘောင် ထို့ နောက် မန္တလေးအထိ ငါရို့၏လွတ်လပ်ရီးစွာ နီရောင် လဝါချေတိပိုင် တဖြာဖြာ တဝင်းဝင်း ကမ္ဘာချိုင်းအောင်ထွန်းလင်းခဲ့ပေဧ့။ ယေကေလဲကမ္ဘာ့တန်ဆာ ကာလ အသင်္ချေတည်နေအပ်ရေ နီမင်းသူရိယာ လစန္ဒာရို့ပင် ဆီးနှင်းမြူတိမ်ဖုံးအုပ်ပြီးကေ ခဏ တနားချေတဗွေချေ အဟိတ် ညှိုးလျော်နွမ်းလျ မထွန်းမပဖြစ်ဘိပိုင် ငါရို့၏လွတ်လပ်သော မြန်မာနိုင်ငံတော် စွာလေ့ လွန်ခရေ နှစ်ပေါင်းလေးရာခန့်က ဥရောပ တိုက်မှ ထွက်ပေါ်လှာလို့ တကမ္ဘာလုံးကို ရစ်ပတ်အုပ်ဖုံးခရေ နယ်ချဲ့ဝါဒကြီး နန့် မရှောင် မကွင်းသာ ကြုံ ကြိုက်ဆုံတွိမိလို့ ပဌမ အိန်းဂလိချ်မြန်မာစစ်မာ ရခိုင်, တနင်္သာရီ၊ ဒုတိယ အိန်းဂလိချ် မြန်မာစစ်မာ ဟံသာဝတီ, ပဲခူး၊ တတိယအိန်းဂလိချ် မြန် မာစစ်မာ မန္တလေးရတနာပုံ သုံးကတ်ိမ် သုံးတန် ချအပ်ရခြင်းနန့် ဒေ မြေထူး မြေမြတ်မာ နှစ်ပေါင်း ထောင်ရာစောင့်ထိန်းလို့ လာ ခကတ်ရေ ငါရို့၏ လွတ် လပ် ရီးရေ ငါရို့ လက်မှလွတ်ပနာ လက်အောက်ခံဘဝသို့ လုံးဝ ရောက်ခကတ်ရရေ။ သို့ သော် နီမင်းသူရိယာ လစန္ဒာရို့ကို ဆီးနှင်းမြူတိမ်ရို့စွာ ဇာပိုင်ပင်ဖုံး လွှမ်းစီကာမူ နီလရို့၏ အဟိန်အတောက်ကို မခံနိုင်ရပြီးကေး တနားချေတဗွေချေလှောက်နန့်ပင် စိုင် ကွယ်ပျောက်လို့ နေဝါလရောင်စွာ ပကတိအသရေကို ပြန်ပနာဆောင်လေဘိပိုင် ငါရို့အပေါ်မာလွှမ်းဖုံးအပ်ရေ နယ်ချဲ့ဝါဒစွာ ငါရို့၏ ကမ္ဘာရှည်မြင့် ရင့်လှသော လွတ်လပ်ရီး စိတ်ဓာတ်ဧ့ အဟိန်အတောက်ကို မခံနိုင်ရပြီးကေး ခြောက်ဆယ့်တနှစ်တလနန့် တရက် သောအခိုက်အတန့်ကောင်မချေှာပင် အလိုအလျောက် ကွယ်ပျောက်လားရသဖြင့် ဒေနိဒေအခါမှစပြီးကေ ငါရို့စွာ အသူရိန်ခံမားမှ ရှင်းရှင်းကြီး လွတ်မြောက်အပ်ရေ လပြည့်စန်းပမာ ရှင်းသန့်စင်ကြယ် ချမ်းမြေ့သာယာစွာဖြင့် လွတ်လပ်သော ဘဝထူးဘဝမြတ်ကို လက်ဆုပ်လက်ကိုင် အပိုင်ရဟိကတ်ရာ။ &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; ၃။ အဂု ငါရို့ရဟိအပ်ရေ လွတ်လပ် ရီးရေ ရေမာရုပ်ရီး မြသွီးကောင်းကင် တိမ်ရိပ်ထင် ပိုင်သော လွတ်လပ် ရီးမဟုတ်၊ ငါရို့အား လွတ်လပ်ရီးလမ်းစဉ်သို့ ညွှန်လည်းညွှန်ပြ လမ်းစရှာကြံ အပြင်းရောက်ယောင် ပို့ဆောင်ခကတ်ပေသော [[အောင်ဆန်း|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]နန့်တကွ အဝဝသော ကတို့မှူးဂေါင်းဆောင်ကြီးရို့၏ မဆုတ်မနစ် သောလုံ့လ မလျော့သောဝီရိယ ဆီမီးတန်ဆောင်ပိုင် ထွန်းပအပ်ရေ ဉာဏ်မျက်စိ ဝဇီရစိန်လားကဲ့သို့ စူးရှသောသတ္အတို့ကြောင့် အဟံမမ သံပကြုံးဝါး အရာအရာ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံကြီးရို့နန့်တန်းတူ မြူတခြမ်းမျှ မလျော့မလို ထိုယင်းပိုင်သော တန်ခိုးဟိန်ဝါ တေဇာအပေါင်းတိနန့် ပြည့်စုံသော အချုပ်အချာလို့ဆိုရေ အာဏာထူး အမြတ်ကို ငါရို့လက်ကိုင် အပိုင်ရဟိကတ်ရာ။ &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; ၄။ ငါရို့စွာ တမျိုးဘာသာ တစိတ်တဒေသဧ့ ကောင်းကျိုးချမ်းသာကို မလိုလား ကျောသား ရင်သား သူပဲ ငါကား ခွဲခြားခြင်းကိုအလိုမဟိ မြစ်ချောင်း သီတာ သမုဒ္ဒရာ တောင်တန်းရို့နန့် ကမ္ဘာ့ဓမ္မတာ သဘာဝအပိုင်းအရာ ထင်ရှားစွာ သတ်မှတ်အပ်ရေ ရာဇဝင်ရှည်ဝီး ရှီးပဝေဏီမှစပြီးကေအဂုထက်တိုင် မြန်မာနိုင်ငံသားဟု သမုတ်အပ်သူ တိုင်းရင်းသားအပေါင်းတိ ဇာတိချက်ကြွီ နီထိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံတော်တဝှမ်းကို တသွေးတသားလို့ဆိုရေ ကြိုးထူး၊ တစိတ်တဝမ်းလို့ဆိုရေ ကြိုးထူး၊ အလိုအလျေက် သဘာဝအထောက်အပံ့ဖြင့်ရာကေ ဖြစ်ပေါ်အပ်ရေ စေတနာလို့ဆိုရေ ကြိုးထူး ဒေ ကြိုးသုံးပါးဖြင့် ကမ္ဘာဆုံးတိုင် မြဲခိုင်တည်တံ့ယောင် ရစ်ပတ်ဖွဲ့စည်းအပ်ရေ ပြည်ထောင်စုအဖြစ်ကို လက်ဆုပ် လက်ကိုင် ငါရို့အပိုင်ရလီဗျာယ်။ &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; ၅။ ငါရို့နိုင်ငံတော်ကြီးရေ ဇာသူ တဦးတယောက် တစ်တိုင်တသင်းဧ့ အမွီအနှစ်မဟုတ်၊ ဇာသူတဦးတယောက်တစ်တိုင်တသင်းဧ့ ပုဂ္ဂလိကအပိုင် ပစ္စည်းမဟုတ်၊ ဇာသူတဦးတယောက် တစ်တိုင်တသင်းက ချုပ်ကိုင်အနိုင်သိမ်းယူ အကျိုးခံစားအပ်ရေ နိုင်ငံမဟုတ်၊ အတိတ်ကာလကယင်း၊ အဂုမျက်မှောက်မာယင်း၊ နောင်လာလတံ့သော အနာဂတ်ကာလမာယင်း၊ ငါရို့ပြည်ထောင်စုကြီးအတွင်းမာ မှီတင်း နီထိုင်ကတ်သော ကြီးငယ် ဝေးနီး ကျား/မ မခြား သစ္စာတော်ခံ နိုင်ငံသား ဟူသရွီ့ ဒို့ဧ့အမွီအနှစ် အပိုင်ပစ္စည်း အကျိုးခံစားရာဖြစ်တေ ဆိုရေ လူ့ဘာသာ လူ့တရားနန့်အညီ ကမ္ဘာဦးကာလလူရို့ဧ့ စည်းရုံးမှုမာ လူအပေါင်းရို့ဧ့ သဘောဆန္ဒအရ လူအဝှမ်းဧ့ အကျိုးကိုကောင်းစွာဆောင်ရွက်နိုင်အံ့သောပုဂ္ဂိုလ်ကို ရွီးကောက်လို့ သမ္မတတင်မြှောက်ကတ်ရေ မဖောက်မပြန် မစွန်းမငြိ ပကတိရှင်းသန့်ဖြူစင်သော မူလလူ့ဝါဒနန့် လျော်စွာစည်းကမ်းဥပဒေ သေချာထင်ရှားစွာ ပိုင်းခြားသတ်မှတ် တူညီရေတရား တူညီရေအခွင့်အရီး တူညီရေအဆင့်အတန်းအားဖြင့် ကမ္ဘာအရှည် တည်ချင်တွက်နန့် လူအပေါင်းရို့ဧ့ဆန္ဒရာကေ အဓိကဖြစ်ရေ သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် လို့ဆိုရေ မြတ်သော အဖြစ်ကို လက်ဆုပ်လက်ကိုင် ငါရို့အပိုင်ရယာ။ &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; ၆။ သိကတ်ကုန်လော့၊ ဒေနိ မင်္ဂလာအပေါင်းနန့်ပြည့်စုံသော ဒေအချိန်မှစပြီးကေ ငါရို့၏ မူလအပိုင်ဖြစ်ရေ လုံးဝလွတ်လပ်ရီးကို ငါရို့ပြန်ပနာယူပြီ။ တိုင်းရင်းသား အပေါင်းတိသွီးစည်းညီညွတ်ဗျာယ် အခွင့်အရီးအဆင့်အတန်း တူညီရေ ပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံတော်ကြီးကို တည်ထောင်ပြီ။ ငါရို့လွတ်လပ်ရီးနန့် ငါရို့နိုင်ငံတော်ကြီးဧ့ သစ္စာကို ကမ္ဘာဆုံးတိုင် မယိမ်းမယိုင် တည်မည်၊ ငါရို့စွာ လွတ်လပ်သောနိုင်ငံဖြစ်တေနန့်အညီ ကမ္ဘာ့လွတ်လပ်သောနိုင်ငံအပေါင်းတိ တရားနည်းလမ်းတကျ ကျင့်ဆောင်အပ် သော ကျင့်ဝတ်ကို စောင့်ယှောက်ကျင့်ဆောင်မည်၊ ငါရို့၏လွတ်လပ်ရီးကို ငါရို့ချစ်မြတ်နိုးစွာနန့်အညီ တပါးသူရို့၏ လွတ်လပ်ရီးကိုလေ့ ငါရို့လေးစားစောင့်စည်းမည်။ ငါရို့စွာ ငြိမ်းချမ်းရီးကို အလိုဟိရေနန့်အညီ ငရို့ကဲ့သို့ လိုလားသူတိနန့် တတူလက်တွဲပြီးကေ ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရီးကို ကာကွယ်စောင့်ယှောက်မည်။<br /> <center>ဒေငရို့ကြေညာချက်ကို တကမ္ဘာလုံး တယောက်မကျန် ကြားသိစီသတည်း။</center>}} {{clear}} {{Infobox document |document_name=လွတ်လပ်ရီးကြော်ငြာစာတမ်း |image=Declaration of Independence of Burma.jpg |image_size=200px |image_alt= |caption= |orig_lang_code=my |title_orig=လွတ်လပ်ရီးကြော်ငြာစာတမ်း |date_created= |date_presented= |date_ratified= |date_effective={{start date and age|1948|1|4}} |date_repeal= |location_of_document=ရန်ကုန်မြို့ |commissioned= |writer=ဦးသိန်းဟန်(ဆရာ [[ဇော်ဂျီ (စာရီးတတ်)|ဇော်ဂျီ]])၊ ဦးဝန်(မင်းသုဝဏ်)၊ ဆရာယော ([[ဆရာဇေယျ]])၊ ဆရာဦးအုန်းဖေ([[တက်တိုး]])၊ ဦးဝင်းစိန် (တင့်ရေ) |signers= |media_type= |subject= |purpose= }} == ရီးသားသူတိ == ယင်းချင့် လွတ်လပ်ရီးကြော်ငြာစာ တမ်းရီးသူတိမာ ဦးသိန်းဟန်(ဆရာ [[ဇော်ဂျီ (စာရီးတတ်)|ဇော်ဂျီ]])၊ ဦးဝန်(မင်းသုဝဏ်)၊ ဆရာယော ([[ဆရာဇေယျ]])၊ ဆရာဦးအုန်းဖေ([[တက်တိုး]])၊ ဦးဝင်းစိန် (တင့်ရေ)စသူရို့ဖြစ်ကတ်တေ။ == အိန်းဂလိချ်ဘာသာပြန်သူ == လွတ်လပ်ရီးကြော်ငြာစာတမ်း၊ အိန်းဂလိချ်ပြန်ဆိုချက်ပထမမူကြမ်းကို [[မောင်မောင် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဒေါက်တာမောင်မောင်]]ရီးရန် ဦးသန့်၊ ဦးခင်မောင် (ကျွန်းသား)၊ ဦးခင်ဇော်(ကေ)ရို့က တာဝန်ပီးရေ။ အိန်းဂလိချ်ဘာသာ ပြန်ဆိုချက်မူကြမ်းကို ယင်းချင့်ဆရာတိက ပြင်ဆင် တီးဖြတ် အတည်ပြုကတ်တေ။ == ကိုးကား == [http://www.thuriya.org/knowedge/all%20for%20myanmar.htm သူရိယသုတစာမျက်နှာ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100613074511/http://thuriya.org/knowedge/all%20for%20myanmar.htm |date=13 June 2010 }} {{reflist}} == ပြင်ပလင့်များ == {{Wikisource|လွတ်လပ်ရီးကြော်ငြာစာတမ်း}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံဧ့ သမိုင်း]] 1and8y4mm7sukcgy1gm926i96b3jjl9 10 4850 19275 2026-06-24T18:35:31Z ~2026-36623-12 1140 Created page with "{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Pelican|Pelecanus |parent=Pelecanidae |extinct=<!--leave blank for "not extinct"; put "yes" for "extinct" --> |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }}" 19275 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Pelican|Pelecanus |parent=Pelecanidae |extinct=<!--leave blank for "not extinct"; put "yes" for "extinct" --> |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 11s082datm5qmlzu6eyrprfia3gzhnn 10 4851 19276 2026-06-24T18:38:31Z ~2026-36623-12 1140 Created page with "{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=familia |link=Pelecanidae |parent=Pelecani |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }}" 19276 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=familia |link=Pelecanidae |parent=Pelecani |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} a6b1x27ecrs9eorf11kqj6f5mtrf06p 10 4852 19277 2026-06-24T18:39:21Z ~2026-36623-12 1140 Created page with "{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=subordo |link=Pelecani |parent=Pelecaniformes |extinct= <!--leave blank or delete this line for "not extinct"; put "yes" for "extinct" --> |refs= <!--full citation supporting parent, ideally to secondary source; shown on this page only; don't include <ref> tags --> }}" 19277 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=subordo |link=Pelecani |parent=Pelecaniformes |extinct= <!--leave blank or delete this line for "not extinct"; put "yes" for "extinct" --> |refs= <!--full citation supporting parent, ideally to secondary source; shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 5a50a0nzf0023cn1ghul3sickmjkv0s 10 4853 19278 2026-06-24T18:40:02Z ~2026-36623-12 1140 Created page with "{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=ordo |link=Pelecaniformes |parent=Pelecanes |extinct= |refs=http://paleodb.org/cgi-bin/bridge.pl }}" 19278 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=ordo |link=Pelecaniformes |parent=Pelecanes |extinct= |refs=http://paleodb.org/cgi-bin/bridge.pl }} gcmrcgp1nbiyq3kgtqh1gsdx2ccemxq 10 4854 19279 2026-06-24T18:41:18Z ~2026-36623-12 1140 Created page with "{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Pelecanes |parent=Pelecanimorphae |extinct= <!--leave blank or delete this line for "not extinct"; put "yes" for "extinct" --> |refs= <!--full citation supporting parent, ideally to secondary source; shown on this page only; don't include <ref> tags --> }}" 19279 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Pelecanes |parent=Pelecanimorphae |extinct= <!--leave blank or delete this line for "not extinct"; put "yes" for "extinct" --> |refs= <!--full citation supporting parent, ideally to secondary source; shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} hxckxd4kufpw4amqq2ifgd1msgmc1kg 10 4855 19280 2026-06-24T18:42:14Z ~2026-36623-12 1140 Created page with "{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=superordo |link=Pelecanimorphae |parent=Feraequornithes |extinct= |refs=http://paleodb.org/cgi-bin/bridge.pl }}" 19280 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=superordo |link=Pelecanimorphae |parent=Feraequornithes |extinct= |refs=http://paleodb.org/cgi-bin/bridge.pl }} ewfiwlq4aldiloz5ihx4a4x5q8ygpe0 10 4856 19281 2026-06-24T18:43:41Z ~2026-36623-12 1140 Created page with "{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Aequornithes|Feraequornithes |parent=Aequornithes |extinct= <!--leave blank or delete this line for "not extinct"; put "yes" for "extinct" --> |refs= <!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }}" 19281 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Aequornithes|Feraequornithes |parent=Aequornithes |extinct= <!--leave blank or delete this line for "not extinct"; put "yes" for "extinct" --> |refs= <!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 4clybn8085o7daugljhs9da0of64mj8 10 4857 19282 2026-06-24T18:44:24Z ~2026-36623-12 1140 Created page with "{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Aequornithes |parent=Phaethoquornithes |extinct= |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }}" 19282 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Aequornithes |parent=Phaethoquornithes |extinct= |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} h6st25jdw19i0s42ua8pyurwtp3a0yq 10 4858 19283 2026-06-24T18:45:29Z ~2026-36623-12 1140 Created page with "{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Phaethoquornithes |parent=Elementaves |extinct= |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }}" 19283 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Phaethoquornithes |parent=Elementaves |extinct= |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} e113ci6pfmj1avas1rpsmqgf8cv5lxm 10 4859 19284 2026-06-24T18:46:29Z ~2026-36623-12 1140 Created page with "{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Elementaves |parent=Neoaves |extinct= <!--leave blank or delete this line for "not extinct"; put "yes" for "extinct" --> |refs= {{cite journal|display-authors=1|vauthors=Stiller J, Feng S |title=Complexity of avian evolution revealed by family-level genomes |journal=Nature|year=2024|doi=10.1038/s41586-024-07323-1|doi-access=|pmid=38560995 |pmc=}} }}" 19284 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Elementaves |parent=Neoaves |extinct= <!--leave blank or delete this line for "not extinct"; put "yes" for "extinct" --> |refs= {{cite journal|display-authors=1|vauthors=Stiller J, Feng S |title=Complexity of avian evolution revealed by family-level genomes |journal=Nature|year=2024|doi=10.1038/s41586-024-07323-1|doi-access=|pmid=38560995 |pmc=}} }} kd4tm6d0jf5rafa0mb39a7p7r300xqo 10 4860 19285 2026-06-24T18:47:13Z ~2026-36623-12 1140 Created page with "<noinclude>{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=cladus |link=Neoaves |parent=Neognathae }}" 19285 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=cladus |link=Neoaves |parent=Neognathae }} 6n8apzl7gur3sj1ziaaqn8t97ngc3vb 10 4861 19286 2026-06-24T18:48:05Z ~2026-36623-12 1140 Created page with "<noinclude>{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=infraclassis |link=Neognathae |parent=Aves |refs={{cite taxon|IOC|title=Screamers, ducks, geese, swans |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/waterfowl/ |version=15.1 |access-date=18 August 2025}} }}" 19286 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=infraclassis |link=Neognathae |parent=Aves |refs={{cite taxon|IOC|title=Screamers, ducks, geese, swans |url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/waterfowl/ |version=15.1 |access-date=18 August 2025}} }} 15pdsiv16qruj9mux4ls4gzp9kfvios 10 4862 19287 2026-06-24T18:49:48Z ~2026-36623-12 1140 Created page with "<noinclude>{{pp-template}}{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=classis |link=Bird|Aves |parent=Ornithurae/skip }}" 19287 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{pp-template}}{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=classis |link=Bird|Aves |parent=Ornithurae/skip }} 9oiki3w7qeyfty7cwehy4kq5rdeojo8 10 4863 19288 2026-06-24T18:52:35Z ~2026-36623-12 1140 Created page with "<noinclude><!--The skip here is to prevent [[Bird]]'s taxobox from having dinosaur stuff in it; only used by [[Bird]]-->{{pp-template}}{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |same_as=Ornithurae |parent=Theropoda/skip }}" 19288 wikitext text/x-wiki <noinclude><!--The skip here is to prevent [[Bird]]'s taxobox from having dinosaur stuff in it; only used by [[Bird]]-->{{pp-template}}{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |same_as=Ornithurae |parent=Theropoda/skip }} g768l6b7uxuzv3lm82if3m4qqfrk4tp 10 4864 19289 2026-06-24T18:54:24Z ~2026-36623-12 1140 Created page with "<noinclude>{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=cladus |link=Theropoda |parent=Dinosauria/skip |refs= }}" 19289 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=cladus |link=Theropoda |parent=Dinosauria/skip |refs= }} id15vpcei6wdzw2g7t6q7voyhyop46k 10 4865 19290 2026-06-24T18:56:30Z ~2026-36623-12 1140 Created page with "<noinclude>{{pp-template}}{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=cladus |link=Dinosaur|Dinosauria |parent=Avemetatarsalia/skip |refs= }}" 19290 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{pp-template}}{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=cladus |link=Dinosaur|Dinosauria |parent=Avemetatarsalia/skip |refs= }} 1es633ix06u60j7ydod2eypvp8pe7r0 10 4866 19291 2026-06-24T18:57:17Z ~2026-36623-12 1140 Created page with "<noinclude><!--This template, whose immediate child is Dinosauria/skip, prevents Class Aves and Class Reptilia both appearing in a taxobox-->{{High-use}}</noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Avemetatarsalia |parent=Archosauria/skip }}" 19291 wikitext text/x-wiki <noinclude><!--This template, whose immediate child is Dinosauria/skip, prevents Class Aves and Class Reptilia both appearing in a taxobox-->{{High-use}}</noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Avemetatarsalia |parent=Archosauria/skip }} 6j3n9cydxw7kds04vendhq9z7kcz2bj 10 4867 19292 2026-06-24T18:58:42Z ~2026-36623-12 1140 Created page with "<noinclude>{{pp-template}}{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |same as=Archosauria |parent=Sauropsida }}" 19292 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{pp-template}}{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |same as=Archosauria |parent=Sauropsida }} 0zydxdcf30eomw9d833zmaxz18zrdf8 0 4868 19293 2026-06-25T01:02:19Z Retkhaberi 224 Created page with "{{Infobox canal |name = ဆူးအက်တူးမြောင် <br> Suez Canal |image = SuezCanal-EO.JPG |image_size = 280px |image_caption = |former_names = |modern_name = |original_owner = Suez Canal Company (''Compagnie Universelle du Canal Maritime de Suez'') |engineer = |other_engineer = |date_act = |date_began = {{Start date|df=yes|1859|09|25}} |date_use = |date_completed = {{End date|df=yes|1869|11|1..." 19293 wikitext text/x-wiki {{Infobox canal |name = ဆူးအက်တူးမြောင် <br> Suez Canal |image = SuezCanal-EO.JPG |image_size = 280px |image_caption = |former_names = |modern_name = |original_owner = Suez Canal Company (''Compagnie Universelle du Canal Maritime de Suez'') |engineer = |other_engineer = |date_act = |date_began = {{Start date|df=yes|1859|09|25}} |date_use = |date_completed = {{End date|df=yes|1869|11|17}} |date_extended = |date_closed = |creator = |date_restored = |len = |len_in = |original_boat_length = |original_boat_length_in = |len_note = |beam_m = 77.5 |original_beam = |original_beam_in = |beam_note = |start_point = Port Said |original_start = |start_note = |end_point = Port Tewfik, Suez |original_end = |end_note = |branch = |branch_of = |connects_to = |locks = None |original_num_locks = |lock_note = | length_km =193.3 | original_length_km = |elev = |elev_note = |status = |navigation_authority = Suez Canal Authority |min_boat_draft={{cvt|20.1|m}} |min_boat_air_draft={{cvt|68|m}} }} '''ဆူးအက်တူးမြောင်း''' (အိန်းဂလိချ်: Suez Canal) စွာ [[အီဂျစ်နိုင်ငံ]]မာ တည်ဟိပြီး [[မြေထဲပင်လယ်]]နန့် [[ပင်လယ်နီ]]ကို ဆက်စပ်ပီးရေ အရေးပါရေ [[ရီကြောင်းလားလာခြင်း|ရီကြောင်း]]လမ်းကြောင်းတခုဖြစ်တေ။ ယင်းတူးမြောင်းကို [[၁၈၆၉]] ခုနှစ်၊ နိုဗန်ဘာလမာ စတင်ဖွင့်လှစ် အသုံးပြုခပြီးကေ [[ဥရောပ]]နန့် [[အာသျှ|အာသျှတိုက်]]အကြား ရီကြောင်းပို့ဆောင်ရီးမာ အာဖရိကတိုက်ကို ကွေ့ဝိုက်လားဖို့ မလိုအပ်တော့ပါ၊၊ == တည်နီရာနန့် အတိုင်းအတာ == ဆူးအက်တူးမြောင်းစွာ မြေထဲပင်လယ်ကမ်းခြီပေါ်ဟိ ပို့ဆက်မြို့နန့် ပင်လယ်နီကမ်းခြီပေါ်ဟိ ဆူးအက်မြို့ရို့ကို ဆက်သွယ်ထားရေ။ ယင်းစွာ အာသျှတိုက်နန့် အာဖရိကတိုက်ကတ်ီးနှစ်တိုက်ကို ဆက်စပ်ကေလည်းဟိရေ ဆူးအက်ကျွန်းဆက်ကို ဖြတ်ပနာ ဖောက်လုပ်ထားရေ။ * ဖောက်လုပ်စ ကနဦး: ၁၆၄ ကီလိုမီတာ (၁၀၂ မိုင်) ရှည်လျားပြီး ၈ မီတာ (၂၆ ပေ) နက်ရေ။ * ၂၀၁၀ ခုနှစ်မာ တိုးချဲ့ပြီးစီးမှု: ၁၉၃.၃၀ ကီလိုမီတာ (၁၂၀.၁၁ မိုင်) ရှည်လျားပြီး၊ ၂၄ မီတာ (၇၉ ပေ) နက်ကာ ၂၀၅ မီတာ (၆၇၃ ပေ) ကျယ်ရေ။ ဒေတူးမြောင်းကြောင့် [[လန်ဒန်မြို့]]မှ [[မွမ်ဘိုင်းမြို့|ဘုံဘိုင်မြို့]]သို့ လားရာမာ မိုင်ပေါင်း ၁၁,၀၀၀ ကျော်မှ ၆,၀၀၀ ကျော်သို့ လျော့ကျလားပြီးကေ မိုင် ၅,၀၀၀ ခန့် ခရီးပိုနီးလာရေ။ သင်္ဘောတိစွာ တူးမြောင်းတဖက်မှ အရာတဖက်သို့ရောက်ဖို့ ၁၁ နာရီခွဲနီးပါး ခုတ်မောင်းရရေ။ == သမိုင်းကြောင်းနန့် ဖောက်လုပ်ခြင်း == ဆူးအက်တူးမြောင်းဖောက်လုပ်ဖို့ စိတ်ကူးရေ ရှီးအခါကတည်းက ဟိခကေလေ့ ၁၈၅၄ ခုနှစ်မာ ပြင်သစ်လူမျိုး အိန်ဂျန်နီယာ ဖာဒီနန် မားရီး ဒလက်ဆက်ရေ အီဂျစ်နိုင်ငံဘုရင်ခံချုပ် ဆာအိပါးရှားပါးက တူးမြောင်းဖောက်လုပ်ဖို့ ခွင့်ပြုချက် ရဟိခရေ။ * စတင်ဖောက်လုပ်ခြင်း: ၁၈၅၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၅ ရက်နိမာ စတင်ဖောက်လုပ်ခပြီး ၁၀ နှစ်ကြာမှ ပြီးစီးခရေ။ * ဖွင့်လှစ်ခြင်း: ၁၈၆၉ ခုနှစ်၊ နိုဗန်ဘာလ ၁ ရက်နိမာ အခမ်းအနားဖြင့် ဖွင့်လှစ်ခပြီးကေနောက် နိုင်ငံပေါင်းစုံမှ သင်္ဘော ၆၈ စင်းရို့စွာ ဆူးအက်တူးမြောင်းကို ပထမဆုံးဖြတ်ကူးခရေ။ ရှေ့ဆုံးသင်္ဘောမာ ပြင်သစ်နိုင်ငံဘုရင်မ ယူဇေးနီးနန့် အိန်ဂျန်နီယာ လက်ဆက်ရို့ကိုယ်တိုင် စီးနင်းလိုက်ပါခရေ။ * ကုန်ကျစရိတ်: တူးမြောင်းဖောက်လုပ်ရာမာ ပေါင် ၁၇,၀၀၀,၀၀၀ ခန့် ကုန်ကျခရေ။ == အုပ်ချုပ်မှုနန့်ပိုင်ဆိုင်မှု == ဆူးအက်တူးမြောင်းကို စတင်ဖောက်လုပ်စဉ်က အီဂျစ်နန့် [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]အစိုးရရို့က ငွီကြေးရင်းနှီးမြှုပ်နှံခရေ။ * ဗြိတိသျှရို့၏ ပိုင်ဆိုင်မှု: နောက်ပိုင်းမာ ဗြိတိသျှနန်းရင်းဝန် ဒစ်ဇရေလီလက်ထက်မာ အီဂျစ်ပိုင်အစုတိကို [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ|ဗြိတိသျှ]]ရို့က ဝယ်ယူခရေ။ ဗြိတိသျှရို့စွာ ဆူးအက်တူးမြောင်းကုမ္ပဏီဧ့ အစုရှယ်ယာ ၈၀၀,၀၀၀ အနက် ၃၅၃,၅၀၄ အထိ တိုးတက်ဝယ်ယူခပြီး တူးမြောင်းအုပ်ချုပ်ထိန်းသိမ်းမှု အခွင့်အရီးကိုလေ့ တိုးတက်ရယူခရေ။ * လက်ဟိအုပ်ချုပ်ရီးအဖွဲ့ (အယင်): တူးမြောင်းအုပ်ချုပ်ရီးအဖွဲ့မာ ပြင်သစ် ၁၆ ဦး၊ ဗြိတိသျှ ၉ ဦး၊ အီဂျစ် ၅ ဦး၊ အမေရိကန် ၁ ဦးနန့် ဒပ်ချ် ၁ ဦးရို့ ပါဝင်ခရေ။ ၁၈၈၈ ခုနှစ် သဘောတူစာချုပ်: ၁၈၈၈ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နိမာ [[တူရကီနိုင်ငံ]]၊ [[အစ်စတန်ဘူလ်မြို့|ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့]]မာ ချုပ်ဆိုခရေ သဘောတူစာချုပ်အရ ကမ္ဘာပေါ်ဟိ နိုင်ငံအားလုံးစွာ တူးမြောင်းကို လွတ်လပ်စွာ ဖြတ်သန်းခွင့်ဟိရေ။ == မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် သက်ရောက်မှု == ဆူးအက်တူးမြောင်း မဖောက်လုပ်မီက မြန်မာနိုင်ငံမှ [[ဆန်]]တင်ပို့ရောင်းချရေ လုပ်ငန်းမာ မပြောပလောက်ခပါ၊၊ ယကေလေ့ တူးမြောင်းဖောက်လုပ်ပြီးကေ အရှိနန့်အနောက် ဆက်သွယ်ရီး ပိုပြီးကေလွယ်ကူလာရေအတွက် မြန်မာနိုင်ငံမှ ဆန်တင်ပို့ရောင်းချမှုစွာ များစွာတိုးတက်ခရေ။ မြန်မာ့ဆန်စွာ ကမ္ဘာ့စျီးကွက်မာ မျက်နှာပန်းပွင့်လာယား မြန်မာတောင်သူ လယ်သမားရို့လေ့ စီးပွားဖြစ်ထွန်းပါလတ်တေ။ == ပြည်သူပိုင်သိမ်းခြင်း == ၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ ဂျူလိုင်လ ၂၇ ရက်နိမာ ဆူးအက်ဒေသဟိ ဗြိတိသျှစစ်တပ်အားလုံးကို လပေါင်း ၂၀ အထဲ ပြန်ပနာရုပ်သိမ်းရန် သဘောတူစာချုပ်တရပ်ကို ချုပ်ဆိုခရေ။ ထိုစာချုပ်အရ ဗြိတိသျှစစ်တပ်အားလုံးကို ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဂျုန်လ ၁၃ ရက်နိမာ ရုပ်သိမ်းခရေ။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်မာ ဖာရော့ဘုရင်အား နန်းချပနာ [[အီဂျစ်နိုင်ငံ|အီဂျစ်]]ကို သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် ကြေညာခပြီးကေနောက် ကာနယ် နက်ဆာရေ အီဂျစ်နိုင်ငံဧ့ သမ္မတဖြစ်လာခရေ။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်မာ အမေရိကန်နန့် ဗြိတိသျှနိုင်ငံရို့စွာ အီဂျစ်နိုင်ငံ ဆူးအက်ဝန်ဆည်ရိုး တူးဖော်နိုင်ရီးအတွက် ဖေသာချီးဖို့လို့ ကတိပြုခကေလေ့ အီဂျစ်နိုင်ငံဧ့ စီးပွားရီး မခိုင်မြဲဟု အကြောင်းပြကာ ကတိကို ရုပ်သိမ်းခရေ။ ဒေအချက်ကို တုံ့ပြန်ရေတွက်နန့် သမ္မတနက်ဆာရေ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဂျူလိုင်လ ၂၆ ရက်နိညမာ အီဂျစ်နိုင်ငံ၊ [[အယ်လက်ဇန္ဒြီးယားမြို့]]မာ ဆူးအက်တူးမြောင်းကို အီဂျစ်အစိုးရက ပြည်သူပိုင်အဖြစ် သိမ်းယူလိုက်ယာဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခရေ။ ဒေကြေညာချက်ကြောင့် ကမ္ဘာတဝန်းမာ လှုပ်ယှားမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခပြီးကေ အထူးအနိန်နန့် စစ်ရီးနန့် စီးပွားရီးအရ အရေးကြီးသော အိန်းဂလိချိနန့် ပြင်သစ်နိုင်ငံရို့မာ များစွာ လှုပ်ရှားခရေ။ ယကေလေ့ ဆူးအက်တူးမြောင်းကိစ္စနန့် ပတ်သက်ပြီးကေ အိန်းဂလိချိနန့် ပြင်သစ်ရို့၏ ကန့်ကွက်ချက်မာ မအောင်မြင်ခပါ၊၊<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:ဆူးအက် တူးမြောင်း]] [[Category:အီဂျစ်နိုင်ငံဟိ တူးမြောင်းတိ]] [[Category:ပင်လယ်နီ]] [[Category:အီဂျစ်နိုင်ငံဧ့ ပထဝီဝင်]] [[Category:အီဂျစ်နိုင်ငံဧ့ စီးပွားရီး]][[Category:ပထဝီဝင်]] pnzmm6x223dsfm5kzm4reuzztq8vozo 0 4869 19294 2026-06-25T01:11:29Z Retkhaberi 224 Created page with "{{Infobox body of water | lake_name = '''ပင်လယ်နီ''' | image_lake = | caption_lake = | image_bathymetry = Red Sea topographic map-en.jpg | caption_bathymetry= | location = | coords = {{Coord|22|N|38|E|region:EG_type:adm1st_scale:10000000|display=inline}} | type = | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = | length = {{convert|2250|km|mi|a..." 19294 wikitext text/x-wiki {{Infobox body of water | lake_name = '''ပင်လယ်နီ''' | image_lake = | caption_lake = | image_bathymetry = Red Sea topographic map-en.jpg | caption_bathymetry= | location = | coords = {{Coord|22|N|38|E|region:EG_type:adm1st_scale:10000000|display=inline}} | type = | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = | length = {{convert|2250|km|mi|abbr=on}} | width = {{convert|355|km|mi|abbr=on}} | area = {{convert|438000|km2|sqmi|abbr=on}} | depth = {{convert|490|m|ft|abbr=on}} | max-depth = {{convert|2211|m|ft|abbr=on}} | volume = {{convert|233000|km3|cumi|abbr=on}} | residence_time = | shore = | elevation = | frozen = | islands = | cities = | reference = }} [[File:Red_Sea_37.95521E_21.41271N.jpg|thumb|right|250px|အာဖရိကနန့် အာရပ်ကျွန်းဆွယ်ကြားဟိ ပင်လယ်နီ]] [[File:RedSeaEgyptReef.jpg|thumb|right|250px|အီဂျစ်နိုင်ငံ မာဆာအလန် နံဘေးဟိ သန္စွာကျောက်တန်း]] '''ပင်လယ်နီ'''စွာ အရှိမြောက်ဘက် အာသျှဘက်ခြမ်း အာရပ်ကျွန်းဆွယ်နန့် အနောက်တောင်ဘက် အာဖရိကရို့ကြားမာ တည်ဟိရေ ပင်လယ်ဖြစ်ပြီးကေ [[အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ]]ဧ့ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်တေ။ ပင်လယ်နီစွာ ၂၂၀၀ ကီလိုမီတာလှောက် ရှည်လျားကေလေ့ အကျယ်မာ ၃၃၀ ကီလိုမီတာလှောက်ရာ ဖြစ်တေ။ သင်္ဘောမကန်မဝှန်စွာ ပင်လယ်နီကို ဖြတ်သန်း လားလာကတ်တေ။ အကြောင်းမာ [[စူးအက်တူးမြောင်း]]စွာ ပင်လယ်နီကို မြေထဲပင်လယ်နန့် ဆက်ထားပီးရား အခြားတစ်ဖက်မှာ [[အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ]]သို့ ထွက်ပေါက်ဖြစ်တေ။ ပင်လယ်နီဟိ ရီတိမာ [[ဆား]] ပိုများပြီး အရာ ပင်လယ်တိနန့် နှိုင်းယှဉ်ကေ ပိုပြီးကေ ရီကြိုင်ရေ။ အကြောင်းမာ ပင်လယ်နီ အတွင်းကို စီးဝင်သော [[မြစ်]] မဟိသလောက် နီးပါး ဖြစ်တေ။ ပင်လယ်နီ နံဘေးပတ်ဝန်းကျင်ဧ့ [[ရာသီဥတု]]မာ ခြောက်သွိပြီး ပူနွေးရေ။ ယင်းအတွက်ကြောင့် ဥရောပနန့် ကမ္ဘာ့အရာအရပ်မှ လူရို့စွာ ပင်လယ်နီသို့ အပန်းဖြီရန် လာရောက်ကြလေ့ ဟိရေ။ ပင်လယ်နီနန့် ကပ်နိန်ရေ တိုင်းပြည်တိမာ [[အီဂျစ်နိုင်ငံ]]၊ [[ဆူဒန်နိုင်ငံ]]၊ [[အီရီထရီးယားနိုင်ငံ]]၊ [[ယီမင်နိုင်ငံ]] ၊ [[ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ]]၊ [[ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ]] နန့် [[အစ္စရီးနိုင်ငံ]]ရို့ ဖြစ်တေ။ [[Category:ပင်လယ်နီ]] [[Category:စူးအက် တူးမြောင်း]] [[Category:အီဂျစ်နိုင်ငံဟိ လည်ပတ်စရာနီရာတိ]] cbomuihf80i3x6ji7teoab26z7yxc04 19295 19294 2026-06-25T01:15:05Z Retkhaberi 224 19295 wikitext text/x-wiki {{Infobox body of water | lake_name = '''ပင်လယ်နီ''' | image_lake = | caption_lake = | image_bathymetry = Red Sea topographic map-en.jpg | caption_bathymetry= | location = | coords = {{Coord|22|N|38|E|region:EG_type:adm1st_scale:10000000|display=inline}} | type = | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = | length = {{convert|2250|km|mi|abbr=on}} | width = {{convert|355|km|mi|abbr=on}} | area = {{convert|438000|km2|sqmi|abbr=on}} | depth = {{convert|490|m|ft|abbr=on}} | max-depth = {{convert|2211|m|ft|abbr=on}} | volume = {{convert|233000|km3|cumi|abbr=on}} | residence_time = | shore = | elevation = | frozen = | islands = | cities = | reference = }} [[File:Red_Sea_37.95521E_21.41271N.jpg|thumb|right|250px|အာဖရိကနန့် အာရပ်ကျွန်းဆွယ်ကြားဟိ ပင်လယ်နီ]] [[File:RedSeaEgyptReef.jpg|thumb|right|250px|အီဂျစ်နိုင်ငံ မာဆာအလန် နံဘေးဟိ သန္စွာကျောက်တန်း]] '''ပင်လယ်နီ'''စွာ အရှိမြောက်ဘက် အာသျှဘက်ခြမ်း အာရပ်ကျွန်းဆွယ်နန့် အနောက်တောင်ဘက် အာဖရိကရို့ကြားမာ တည်ဟိရေ ပင်လယ်ဖြစ်ပြီးကေ [[အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ]]ဧ့ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်တေ။ ပင်လယ်နီစွာ ၂၂၀၀ ကီလိုမီတာလှောက် ရှည်လျားကေလေ့ အကျယ်မာ ၃၃၀ ကီလိုမီတာလှောက်ရာ ဖြစ်တေ။ သင်္ဘောမကန်မဝှန်စွာ ပင်လယ်နီကို ဖြတ်သန်း လားလာကတ်တေ။ အကြောင်းမာ [[ဆူးအက်တူးမြောင်း]]စွာ ပင်လယ်နီကို မြေထဲပင်လယ်နန့် ဆက်ထားပီးရား အခြားတစ်ဖက်မှာ [[အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ]]သို့ ထွက်ပေါက်ဖြစ်တေ။ ပင်လယ်နီဟိ ရီတိမာ [[ဆား]] ပိုများပြီး အရာ ပင်လယ်တိနန့် နှိုင်းယှဉ်ကေ ပိုပြီးကေ ရီကြိုင်ရေ။ အကြောင်းမာ ပင်လယ်နီ အတွင်းကို စီးဝင်သော [[မြစ်]] မဟိသလောက် နီးပါး ဖြစ်တေ။ ပင်လယ်နီ နံဘေးပတ်ဝန်းကျင်ဧ့ [[ရာသီဥတု]]မာ ခြောက်သွိပြီး ပူနွေးရေ။ ယင်းအတွက်ကြောင့် ဥရောပနန့် ကမ္ဘာ့အရာအရပ်မှ လူရို့စွာ ပင်လယ်နီသို့ အပန်းဖြီရန် လာရောက်ကြလေ့ ဟိရေ။ ပင်လယ်နီနန့် ကပ်နိန်ရေ တိုင်းပြည်တိမာ [[အီဂျစ်နိုင်ငံ]]၊ [[ဆူဒန်နိုင်ငံ]]၊ [[အီရီထရီးယားနိုင်ငံ]]၊ [[ယီမင်နိုင်ငံ]] ၊ [[ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ]]၊ [[ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ]] နန့် [[အစ္စရီးနိုင်ငံ]]ရို့ ဖြစ်တေ။ [[Category:ပင်လယ်နီ]] [[Category:ဆူးအက် တူးမြောင်း]] [[Category:အီဂျစ်နိုင်ငံဟိ လည်ပတ်စရာနီရာတိ]] [[Category:ပထဝီ]] cpiqc6qll18rn2swz63qmbysv5j007g 19296 19295 2026-06-25T01:15:59Z Retkhaberi 224 19296 wikitext text/x-wiki {{Infobox body of water | lake_name = '''ပင်လယ်နီ''' | image_lake = | caption_lake = | image_bathymetry = Red Sea topographic map-en.jpg | caption_bathymetry= | location = | coords = {{Coord|22|N|38|E|region:EG_type:adm1st_scale:10000000|display=inline}} | type = | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = | length = {{convert|2250|km|mi|abbr=on}} | width = {{convert|355|km|mi|abbr=on}} | area = {{convert|438000|km2|sqmi|abbr=on}} | depth = {{convert|490|m|ft|abbr=on}} | max-depth = {{convert|2211|m|ft|abbr=on}} | volume = {{convert|233000|km3|cumi|abbr=on}} | residence_time = | shore = | elevation = | frozen = | islands = | cities = | reference = }} [[File:Red_Sea_37.95521E_21.41271N.jpg|thumb|right|250px|အာဖရိကနန့် အာရပ်ကျွန်းဆွယ်ကြားဟိ ပင်လယ်နီ]] [[File:RedSeaEgyptReef.jpg|thumb|right|250px|အီဂျစ်နိုင်ငံ မာဆာအလန် နံဘေးဟိ သန္စွာကျောက်တန်း]] '''ပင်လယ်နီ'''စွာ အရှိမြောက်ဘက် အာသျှဘက်ခြမ်း အာရပ်ကျွန်းဆွယ်နန့် အနောက်တောင်ဘက် အာဖရိကရို့ကြားမာ တည်ဟိရေ ပင်လယ်ဖြစ်ပြီးကေ [[အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ]]ဧ့ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်တေ။ ပင်လယ်နီစွာ ၂၂၀၀ ကီလိုမီတာလှောက် ရှည်လျားကေလေ့ အကျယ်မာ ၃၃၀ ကီလိုမီတာလှောက်ရာ ဖြစ်တေ။ သင်္ဘောမကန်မဝှန်စွာ ပင်လယ်နီကို ဖြတ်သန်း လားလာကတ်တေ။ အကြောင်းမာ [[ဆူးအက်တူးမြောင်း]]စွာ ပင်လယ်နီကို မြေထဲပင်လယ်နန့် ဆက်ထားပီးရား အခြားတစ်ဖက်မှာ [[အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ]]သို့ ထွက်ပေါက်ဖြစ်တေ။ ပင်လယ်နီဟိ ရီတိမာ [[ဆား]] ပိုများပြီး အရာ ပင်လယ်တိနန့် နှိုင်းယှဉ်ကေ ပိုပြီးကေ ရီကြိုင်ရေ။ အကြောင်းမာ ပင်လယ်နီ အတွင်းကို စီးဝင်သော [[မြစ်]] မဟိသလောက် နီးပါး ဖြစ်တေ။ ပင်လယ်နီ နံဘေးပတ်ဝန်းကျင်ဧ့ [[ရာသီဥတု]]မာ ခြောက်သွိပြီး ပူနွေးရေ။ ယင်းအတွက်ကြောင့် ဥရောပနန့် ကမ္ဘာ့အရာအရပ်မှ လူရို့စွာ ပင်လယ်နီသို့ အပန်းဖြီရန် လာရောက်ကြလေ့ ဟိရေ။ ပင်လယ်နီနန့် ကပ်နိန်ရေ တိုင်းပြည်တိမာ [[အီဂျစ်နိုင်ငံ]]၊ [[ဆူဒန်နိုင်ငံ]]၊ [[အီရီထရီးယားနိုင်ငံ]]၊ [[ယီမင်နိုင်ငံ]] ၊ [[ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ]]၊ [[ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ]] နန့် [[အစ္စရီးနိုင်ငံ]]ရို့ ဖြစ်တေ။ [[Category:ပင်လယ်နီ]] [[Category:ဆူးအက် တူးမြောင်း]] [[Category:အီဂျစ်နိုင်ငံဟိ လည်ပတ်စရာနီရာတိ]] [[Category:ပထဝီဝင်]] hp9g76skqb94mi1za50gar4ovch5sgu 19297 19296 2026-06-25T01:16:45Z Retkhaberi 224 19297 wikitext text/x-wiki {{Infobox body of water | lake_name = '''ပင်လယ်နီ''' | image_lake = | caption_lake = | image_bathymetry = Red Sea topographic map-en.jpg | caption_bathymetry= | location = | coords = {{Coord|22|N|38|E|region:EG_type:adm1st_scale:10000000|display=inline}} | type = | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = | length = {{convert|2250|km|mi|abbr=on}} | width = {{convert|355|km|mi|abbr=on}} | area = {{convert|438000|km2|sqmi|abbr=on}} | depth = {{convert|490|m|ft|abbr=on}} | max-depth = {{convert|2211|m|ft|abbr=on}} | volume = {{convert|233000|km3|cumi|abbr=on}} | residence_time = | shore = | elevation = | frozen = | islands = | cities = | reference = }} [[File:Red_Sea_37.95521E_21.41271N.jpg|thumb|right|250px|အာဖရိကနန့် အာရပ်ကျွန်းဆွယ်ကြားဟိ ပင်လယ်နီ]] [[File:RedSeaEgyptReef.jpg|thumb|right|250px|အီဂျစ်နိုင်ငံ မာဆာအလန် နံဘေးဟိ သန္စွာကျောက်တန်း]] '''ပင်လယ်နီ'''စွာ အရှိမြောက်ဘက် အာသျှဘက်ခြမ်း အာရပ်ကျွန်းဆွယ်နန့် အနောက်တောင်ဘက် အာဖရိကရို့ကြားမာ တည်ဟိရေ ပင်လယ်ဖြစ်ပြီးကေ [[အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ]]ဧ့ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်တေ။ ပင်လယ်နီစွာ ၂၂၀၀ ကီလိုမီတာလှောက် ရှည်လျားကေလေ့ အကျယ်မာ ၃၃၀ ကီလိုမီတာလှောက်ရာ ဖြစ်တေ။ သင်္ဘောမကန်မဝှန်စွာ ပင်လယ်နီကို ဖြတ်သန်း လားလာကတ်တေ။ အကြောင်းမာ [[ဆူးအက်တူးမြောင်း]]စွာ ပင်လယ်နီကို မြေထဲပင်လယ်နန့် ဆက်ထားပီးရား အခြားတစ်ဖက်မှာ [[အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ]]သို့ ထွက်ပေါက်ဖြစ်တေ။ ပင်လယ်နီဟိ ရီတိမာ [[ဆား]] ပိုများပြီး အရာ ပင်လယ်တိနန့် နှိုင်းယှဉ်ကေ ပိုပြီးကေ ရီကြိုင်ရေ။ အကြောင်းမာ ပင်လယ်နီ အတွင်းကို စီးဝင်သော [[မြစ်]] မဟိသလောက် နီးပါး ဖြစ်တေ။ ပင်လယ်နီ နံဘေးပတ်ဝန်းကျင်ဧ့ [[ရာသီဥတု]]မာ ခြောက်သွိပြီး ပူနွေးရေ။ ယင်းအတွက်ကြောင့် ဥရောပနန့် ကမ္ဘာ့အရာအရပ်မှ လူရို့စွာ ပင်လယ်နီသို့ အပန်းဖြီရန် လာရောက်ကြလေ့ ဟိရေ။ ပင်လယ်နီနန့် ကပ်နိန်ရေ တိုင်းပြည်တိမာ [[အီဂျစ်နိုင်ငံ]]၊ [[ဆူဒန်နိုင်ငံ]]၊ [[အီရီထရီးယားနိုင်ငံ]]၊ [[ယီမင်နိုင်ငံ]] ၊ [[ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ]]၊ [[ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ]] နန့် [[အစ္စရေးနိုင်ငံ]]ရို့ ဖြစ်တေ။ [[Category:ပင်လယ်နီ]] [[Category:ဆူးအက် တူးမြောင်း]] [[Category:အီဂျစ်နိုင်ငံဟိ လည်ပတ်စရာနီရာတိ]] [[Category:ပထဝီဝင်]] cgfjnhpfiq6zyly8eopy7vqej12bs3k 0 4870 19298 2026-06-25T01:24:39Z Retkhaberi 224 Created page with " {{Infobox body of water|name=ပါရှန်ဂျိုင်တာလောင်|image=PersianGulf vue satellite du golfe persique.jpg|caption=အာကာသမှ ပါရှင်ဂျိုင်တာလောင် လှမ်းမြင်ရပုံ|image_bathymetry=|caption_bathymetry= |location= [[အာသျှ|အနောက်အာသျှ]] |coords={{Coord|26|N|52|E|type:waterbody_scale:5000000}} |type=ဂျိုင်တာလော..." 19298 wikitext text/x-wiki {{Infobox body of water|name=ပါရှန်ဂျိုင်တာလောင်|image=PersianGulf vue satellite du golfe persique.jpg|caption=အာကာသမှ ပါရှင်ဂျိုင်တာလောင် လှမ်းမြင်ရပုံ|image_bathymetry=|caption_bathymetry= |location= [[အာသျှ|အနောက်အာသျှ]] |coords={{Coord|26|N|52|E|type:waterbody_scale:5000000}} |type=[[ဂျိုင်တာလောင်]]|inflow=[[မိုမန်ဂျိုင်တာလောင်]], [[Shatt al-Arab]]|outflow=|catchment= |basin_countries=[[အီရန်နိုင်ငံ]], [[အီရတ်နိုင်ငံ]], [[ကူဝိတ်နိုင်ငံ]], [[ဆော်ဒီအာရီးဘီးယားနိုင်ငံ]], [[ဘာရိန်းနိုင်ငံ]], [[ကာတာနိုင်ငံ]], [[အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ]], နန့် [[အိုမန်နိုင်ငံ]] |length={{convert|989|km|abbr=on}}|area={{convert|251000|km2|abbr=on}}|depth={{convert|50|m|abbr=on}}|max-depth={{convert|90|m|abbr=on}}|volume={{cvt|8780|km3|cumi|-2}}|other_name=}} [[ဖိုင်:ISS-63_Persian_Gulf_at_night.jpg|thumb|၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ [[နိုင်ငံတိုင်း အာကာသ စခန်း|ISS]] မှ ညအချိန်မာ ပါရှန်ဂျိုင်တာလောင်။]] '''ပါရှန်ဂျိုင်တာလောင်''' ၊ {{Efn|{{langx|fa|خلیج فارس|translit=Xalīj-i Fârs}}, {{IPA|fa|xæˈliːdʒ e ˈfɒːɹs|pron}}.}} တခါတရီမာ '''အာရေဗျဂျိုင်တာလောင်''' လို့လေ့ ခေါ်ဆိုကတ်ပြီး {{Efn|{{langx|ar|الخليج العربي|al-Khalīj al-ˁArabiyy}}, {{IPA|ar|al.xaˈliːdʒ al.ʕaraˈbijj, - alˈʕarabiː|pron}}.}} စွာ [[အာသျှ|အနောက်အာသျှ]]ဟိ မြေထဲပင်လယ်တခုဖြစ်တေ။ ရီပြင်စွာ [[အာရေဗျမော်|အာရေဗျ မော်]] နန့် [[အီရန်နိုင်ငံ|အီရန်]] (ပါရှား) အကြားမာ တည်ဟိရေ [[အာရေဗျပင်လယ်]] နန့် [[အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ]] ကြီးဧ့ တိုးချဲ့မှုတခုဖြစ်တေ။ <ref>{{Cite web |title=Persian Gulf summary {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/summary/Persian-Gulf |access-date=2025-02-22 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> <ref name="unstats.un.org">United Nations Group of Experts on Geographical Names [http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/ungegn/docs/23-gegn/wp/gegn23wp61.pdf Working Paper No. 61] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121003154349/http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/23-gegn/wp/gegn23wp61.pdf|date=2012-10-03}}, 23rd Session, Vienna, 28 March – 4 April 2006. accessed 9 October 2010</ref> ယင်းစွာ အရှိဖက်ဟိ အိုမန်ဂျိုင်တာလောင် နန့် [[ဟော်မုဇ် ရီလက်ကြား|ဟော်မုဇ်ရီလက်ကြား]]ဖြင့် ဆက်သွယ်ထားရေ။ ရှတ်အယ်လ်-အာရပ် [[မြစ်ဝကျွန်းပေါ်|မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ]]စွာ အနောက်မြောက်ကမ်းရိုးတန်းကို ဖွဲ့စည်းရေ။ == ပထဝီဝင် == ပါရှန်ဂျိုင်တာလောင်စွာ ဧရိယာစတုရန်းကီလိုမီတာပေါင်း ၂၅၁,၀၀၀ ခန့် ကျယ်ဝန်းပြီး အရှည် ၉၈၉ ကီလိုမီတာလှောက် ဟိရေ။ ယင်းကို ဝန်းရံထားရေ နိုင်ငံတိမာ- * အီရန်နိုင်ငံ * အိုမန်နိုင်ငံ * အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု * ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ * ကာတာနိုင်ငံ * ဘာရိန်းနိုင်ငံ * ကူဝိတ်နိုင်ငံ * အီရတ်နိုင်ငံ ဂျိုင်တာလောင်စွာ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၅၀ မီတာ (၁၆၀ ပေ) လှောက်သာ နက်သဖြင့် တိမ်သော ပင်လယ်အမျိုးအစားမာ ပါဝင်ရေ။ === သီးသန့်စီးပွားရီးဇုန် === ပါရှန်ဂျိုင်တာလောင်ဟိ သီးသန့်စီးပွားရီးဇုန်များ - <ref>{{Cite web |title=EEZ |url=http://www.seaaroundus.org/data/#/eez |access-date=2021-02-25 |website=www.seaaroundus.org}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Catches by Taxon in the waters of Oman (Musandam) |url=http://www.seaaroundus.org/data/#/eez/911?chart=catch-chart&dimension=taxon&measure=tonnage&limit=10 |access-date=2021-02-25 |website=www.seaaroundus.org}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size:100%" ! width="75" |နံပါတ် ! width="250" | နိုင်ငံ ! width="100" | ဧရိယာ (ကီလိုမီတာ ^၂ ) |- | align="center" | ၁ |'''{{IRN}}''' | align="center" | ၉၇,၈၆၀ |- | align="center" | ၂ |'''{{ARE}}''' | align="center" | ၅၂,၄၅၅ |- | align="center" | ၃ |'''{{SAU}}''' | align="center" | ၃၃,၇၉၂ |- | align="center" | ၄ |'''{{QAT}}''' | align="center" | ၃၁,၈၁၉ |- | align="center" | ၅ |'''{{KWT}}''' | align="center" | ၁၁,၇၈၆ |- | align="center" | ၆ |'''{{BHR}}''' | align="center" | ၈,၈၂၆ |- | align="center" | ၇ |'''{{OMN}}''' | align="center" | ၃,၆၇၈ |- | align="center" | ၈ |'''{{IRQ}}''' | align="center" | ၅၄၀ |- style="background:#9acdff;" ! စုစုပေါင်း | '''ပါရှန်ဂျိုင်တာလောင်''' | align="center" | '''၂၄၀,၇၅၆''' |} === ကမ်းရိုးတန်းများ === ကမ်းရိုးတန်းအရှည် အလိုက် နိုင်ငံများ {| class="wikitable" style="font-size:100%" ! width="75" |နံပါတ် ! width="250" | နိုင်ငံ ! width="100" | အရှည် (ကီလိုမီတာ) |- | align="center" | ၁ |'''{{IRN}}''' | align="center" | ၁,၅၃၆ |- | align="center" | ၂ |'''{{SAU}}''' | align="center" | ၁,၃၀၀ |- | align="center" | ၃ |'''{{ARE}}''' | align="center" | ၉၀၀ |- | align="center" | ၄ |'''{{QAT}}''' | align="center" | ၅၆၃ |- | align="center" | ၅ |'''{{KWT}}''' | align="center" | ၄၉၉ |- | align="center" | ၆ |'''{{BHR}}''' | align="center" | ၁၆၁ |- | align="center" | ၇ |'''{{OMN}}''' | align="center" | ၁၀၀ |- | align="center" | ၈ |'''{{IRQ}}''' | align="center" | ၅၈ |- style="background:#9acdff;" ! စုစုပေါင်း | '''ပါရှန်ဂျိုင်တာလောင်''' | align="center" | '''၅,၁၁၇''' |} ပါရှန်ဂျိုင်တာလောင်မာ အာရပ်နိုင်ငံတခုဖြစ်ရေ ဘာရိန်းပိုင်ယှောင် ကျွန်းများစွာဟိရေ။ ပထဝီဝင်အနိန်အထားအရ ပါရှန်ဂျိုင်တာလောင်ဟိ အကြီးဆုံးကျွန်းမာ အီရန်ပိုင် ကွစ်ဟမ်ကျွန်း ဖြစ်ပြီးကေ [[ဟော်မုဇ် ရီလက်ကြား|ဟော်မုဇ်ရီလက်ကြား]] မာ တည်ဟိရေ။ ပါရှန်ဂျိုင်တာလောင်ဟိ အရာအရေးပါသောကျွန်းများမာ အီရန်အုပ်ချုပ်ရေ Greater Tunb ၊ Lesser Tunb နန့် Kish ၊ ကူဝိတ်အုပ်ချုပ်ရေ Bubiyan ၊ ဆော်ဒီအာရေဗျအုပ်ချုပ်ရေ Tarout နန့် UAE အုပ်ချုပ်ရေ Dalma ရို့ ပါဝင်ရေ။ မကြာသိမ့်ခင်နှစ်များအထဲ [[ဒူဘိုင်းမြို့|ဒူဘိုင်း]] ဟိ The World Islands နန့် [[ဒိုဟာမြို့|ဒိုဟာ]] ဟိ The Pearl Island ပိုင်ယှောင် ခရီးလားသိမ်းသွင်းမှု တိအတွက် လူလုပ်ကျွန်းတိကို ထပ်မံထည့်သွင်းလာကတ်တေ။ ပါရှန်ဂျိုင်တာလောင်ကျွန်းများစွာ သမိုင်းကြောင်းအရ အရေးပါသောကျွန်းများဖြစ်ပြီးကေ [[ပေါ်တူဂီ အင်ပါယာ|ပေါ်တူဂီ]] နန့် [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ|ဗြိတိသျှ]] ပိုင်ယှောင် ကိုလိုနီအင်အားကြီးနိုင်ငံတိက အတိတ်ကာလက ယင်းရို့၏ ကုန်သွယ်မှုမာ သို့မဟုတ် ယင်းရို့၏ အင်ပါယာတိအတွက် ဝယ်ယူမှုတိအဖြစ် အသုံးပြုခကတ်တေ။ <ref>{{Cite web |last=Ramerini |first=Marco |title=Portuguese in the Arabia and the Persian Gulf |url=http://www.colonialvoyage.com/eng/asia/persian_gulf/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150911015234/http://www.colonialvoyage.com/portuguese-persian-gulf-arabian-peninsula/ |archive-date=2015-09-11 |access-date=2010-11-27}}</ref> == သမုဒ္ဒရာဗေဒ == ပါရှန်ဂျိုင်တာလောင်စွာ [[ဟော်မုဇ် ရီလက်ကြား|ဟော်မုဇ်ရီလက်ကြား]]ကတဆင့် [[အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ]]နန့် ဆက်သွယ်ထားပြီးသား ယင်းဧ့ ရေပမာဏမျှခြေကို သဘာဝအလျောက် ထိန်းညှိဗျာယ်ဟိရေ။ <ref>{{Cite journal |last=Pous |first=Stéphane |year=2015 |title=A model of the general circulation in the Persian Gulf and in the Strait of Hormuz: Intraseasonal to interannual variability |url=https://archimer.ifremer.fr/doc/00244/35563/ |journal=Continental Shelf Research |volume=94 |pages=55–70 |bibcode=2015CSR....94...55P |doi=10.1016/j.csr.2014.12.008}}</ref>ဒေသမား အပူချိန်မြင့်မားမှုကြောင့် ရေဖေသာ့ပျံနှုန်းမာ ကောင်းကောင်းများလှသဖြင့် အီရန်နန့် အီရတ်နိုင်ငံရို့မှ စီးဝင်လှာသော မြစ်ရီတိနန့် မိုးရီချိန်ပမာဏရို့ ပေါင်းစပ်လျှင်ပင် ရေဆုံးယှုံးမှုကို မကာမိဘဲ တနှစ်လျှင် ရီကုဗမီတာအမြောက်အမြား လိုဖေသာပြဗျာယ်ဟိရေ။<ref>{{Cite journal |last=Xue |first=Pengfei |date=July 2015 |title=Estimation of the Heat and Water Budgets of the Persian (Arabian) Gulf Using a Regional Climate Model |journal=Journal of Climate |volume=28 |issue=13 |pages=5041–5062 |bibcode=2015JCli...28.5041X |doi=10.1175/JCLI-D-14-00189.1}}</ref> ဒေကွာဟချက်ကို ဖြည့်ဆည်းဖို့အတွက် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမှ ဆားငန်ဓာတ်နည်းသော ရီများစွာ ရီလက်ကြားဧ့ အပေါ်ယံပိုင်းကတဆင့် ဂျိုင်တာလောင်ထဲကို စီးဝင်လှာပြီး၊ ဆားငန်ဓာတ် ပိုပြီးကေများပြားကာ လီးလံသော ဂျိုင်တာလောင်ရီများစွာ ရီလက်ကြားဧ့ အောက်ခြီအလွှာကတဆင့် ပြန်ပနာစီးထွက်ခြင်းနန့် ရေဝင်ရီထွက်ကို မျှတအောင် ထိန်းညှိပီးနေခြင်းဖြစ်တေ။ == မြို့တိနန့် လူဦးရွီ == ပါရှန်းဂျိုင်တာလောင်တလျှောက်မာ နိုင်ငံသျှစ်နိုင်ငံစွာ ကမ်းရိုးတန်းတိဟိပါယင့်- [[ဘာရိန်းနိုင်ငံ|ဘာရိန်း]] ၊ [[အီရန်နိုင်ငံ|အီရန်]] ၊ [[အီရတ်နိုင်ငံ|အီရတ်]] ၊ [[ကူဝိတ်နိုင်ငံ|ကူဝိတ်]] ၊ [[အိုမန်နိုင်ငံ|အိုမန်]] ၊ [[ကာတာနိုင်ငံ|ကာတာ]] ၊ [[ဆော်ဒီအာရီးဘီးယားနိုင်ငံ|ဆော်ဒီအာရေဗျ]] နန့် [[အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ|အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု]] ။ ပါရှန်းဂျိုင်တာလောင်ဧ့ မဟာဗျူစွာကျသော တည်နီရာကြောင့် အချိန်ကြာလာရေနန့်တတူ လူသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် စံပြနီရာတခု ဖြစ်လာခရေ။ ဒေနိခေတ်မာ အရှိအလယ်ပိုင်းဟိ အဓိကမြို့ကြီးများစွာရေ ဒေဒေသမာ တည်ဟိရေ။ {| |<gallery mode="packed"> ဖိုင်:سواحل_کیش_در_روز_طبیعت1400011322240458522511884.jpg|alt=Kish island, Iran| ကစ်ရှ်ကျွန်း ၊ [[အီရန်နိုင်ငံ|အီရန်]] ဖိုင်:Murthadha.80.jpg|alt=Kuwait City, Kuwait| [[ကူဝိတ်မြို့]] ၊ [[ကူဝိတ်နိုင်ငံ|ကူဝိတ်]] မြို့ ဖိုင်:Abu_dhabi_skylines_2014.jpg|alt=Abu Dhabi, UAE| [[အဘူဒါဘီမြို့|အဘူဒါဘီ]] ၊ [[အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ|ယူအေအီး]] ဖိုင်:Dubai_skyline_unsplash.jpg|alt=Dubai skyline at night, Dubai, UAE| ဒူဘိုင်းမြို့၊ [[ဒူဘိုင်းမြို့]] ၊ ညည့်ခါသား မိုးကုပ်စက်ဝိုင်း ဖိုင်:Bandarabbashomahotel.jpg|alt=Bandar Abbas, Iran| ဘန်ဒါ အဘတ်စ် ၊ အီရန် ဖိုင်:Dhow_in_the_fjords_of_Khasab,_Oman_-_panoramio.jpg|alt=Khasab, Musandam, Oman| ခါဆက် ၊ မူဆန်ဒမ် ၊ [[အိုမန်နိုင်ငံ|အိုမန်]] ဖိုင်:مرسى_القوارب_بالجبيل_الصناعية.jpg|alt=Jubail, Saudi Arabia| ဂျူဘိုင်းလ် ၊ [[ဆော်ဒီအာရီးဘီးယားနိုင်ငံ|ဆော်ဒီအာရေဗျ]] ဖိုင်:Al-Ahsa_Palm_Oasis_2023.jpg|alt=Al-Ahsa Oasis, Saudi Arabia| အယ်လ်-အာဆာ အိုအေစစ် ၊ ဆော်ဒီအာရေဗျ ဖိုင်:West_Bay_district_of_Doha_seen_from_the_corniche_at_night.jpg|alt=Doha, Qatar| [[ဒိုဟာမြို့|ဒိုဟာ]] ၊ [[ကာတာနိုင်ငံ|ကာတာ]] ဖိုင်:Manama_Night_(59168542).jpeg|alt=Manama, Bahrain| [[မာနာမာမြို့|မနာမာ]] ၊ [[ဘာရိန်းနိုင်ငံ|ဘာရိန်း]] ဖိုင်:Basrah_faw_shat_alarab.jpg|alt=Al-Faw, Iraq| အယ်လ်-ဖော ၊ [[အီရတ်နိုင်ငံ|အီရတ်]] </gallery> |} == ရီနံနန့် သဘာဝဓာတ်ငွိ == [[ဖိုင်:Oil_and_Gas_Infrastructure_Persian_Gulf_(large).gif|thumb|[[ရီနံ]] နန့် [[သဘာဝဓာတ်ငွိ|သဘာဝဓာတ်ငွိပိုက်လိုင်း]] တိနန့် လယ်ပြင်များ]] ပါရှန်ဂျိုင်တာလောင်နန့် ယင်းဧ့ကမ်းရိုးတန်းဒေသများစွာ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ရီနံအရင်းအမြစ်တခုတည်းဖြစ်ပြီးကေ <ref>{{Cite book |last=Northrup |first=Cynthia Clark |year=2013 |title=Encyclopedia of World Trade: From Ancient Times to the Present |publisher=Routledge |location=London, UK |via=Credo Reference}}</ref> ဆက်စပ်စက်မှုလုပ်ငန်းများစွာ ဒေသမားကို လွှမ်းမိုးထားရေ။ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ကမ်းလွန်ရီနံမြေဖြစ်ရေ Safaniya ရီနံမြေစွာ ပါရှန်ဂျိုင်တာလောင်မာ တည်ဟိရေ။ ကာတာနန့် အီရန်ရို့စွာ နယ်မြီအလယ်မျှိုင်းတလျှောက်ဟိ ဧရာမမြီကွက်တခုကို မျှဝီသုံးစွဲခြင်းနန့် ကြီးမားရေဓာတ်ငွိတွိ့ဟိမှုတိလေ့ ဟိခရေ (ကာစွာကဏ္ဍမာ မြောက်ပိုင်းမြီကွက်၊ အီရန်ကဏ္ဍမာ တောင်ပိုင်းပါ့စ်မြီကွက်)။ ဒေဓာတ်ငွိကို အသုံးပြုပနာ ကာစွာရေ ကကောင်းများလွန်းရေ [[အယ်လ်အန်ဂျီ (LNG)|အရည်ပျော်သဘာဝဓာတ်ငွိ]] (LNG) နန့် ရီနံဓာတုဗေဒလုပ်ငန်းကို တည်ဆောက်ခရေ။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်မာ ဘာရိန်း၊ အီရန်၊ အီရတ်၊ ကူဝိတ်၊ ကာတာ၊ ဆော်ဒီအာရေဗျနန့် ယူအေအီးရို့ပါဝင်သော ပါရှန်းဂျိုင်တာလောင်နိုင်ငံများစွာ ကမ္ဘာ့ရီနံဧ့ ၂၅% လောက်ကို ထုတ်လုပ်ခပြီး ကမ္ဘာ့ ရီနံစိမ်းသိုက် ဧ့ သုံးပုံနှစ်ပုံနီးပါးနန့် ကမ္ဘာ့ [[သဘာဝဓာတ်ငွိ]] သိုက်ဧ့ ၃၅% လောက်ကို ထိန်းချုပ်ထားရေ။ <ref>{{Cite web |last=Persian Gulf Online |title=Persian Gulf Oil and Gas Exports Fact Sheet (U.S. Department of Energy) |url=http://www.persiangulfonline.org/interestgroups/oilfacts.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20090714233158/http://www.persiangulfonline.org/interestgroups/oilfacts.htm |archive-date=14 July 2009 |access-date=4 March 2011}}</ref> <ref>{{Cite web |last=U.S. Energy Information Administration (EIA) |title=Persian Gulf Oil and Gas Export Fact Sheet |url=http://www.eia.doe.gov/cabs/pgulf2.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110102032341/http://www.eia.doe.gov/cabs/pgulf2.html |archive-date=2 January 2011 |publisher=EIA/DOE (Energy Information Administration/Department of Energy)}}</ref> ပါရှန်းဂျိုင်တာလောင်မာ ကမ်းရိုးတန်းဟိရေ ရီနံကြွယ်ဝသောနိုင်ငံများ ( [[အီရတ်နိုင်ငံ|အီရတ်]] မှအပ) ကို ပါ ''[[ပါရှန်ဂျိုင်တာလောင်ဟိ အာရပ်ပြည်များ|ရှန်းဂျိုင်တာလောင်နိုင်ငံများ]]'' ဟု ရည်ညွှန်းရေ။ ပါရှန်းဂျိုင်တာလောင်သို့ အီရတ်ဧ့ ထွက်ပေါက်စွာ ကျိုင်းမြောင်းပြီး အလွယ်ချေ ထီးထားပြီးသား [[ယူဖရီးတီးမြစ်|ယူဖရီးတီးစ်]] နန့် [[တိုင်းဂရစ်မြစ်|တိုက်ဂရစ်]] မြစ်တိ၏ ရီတိကို သယ်ဆောင်လာရေ ရှတ်အယ်လ်အာရပ် မြစ်ဧ့ ဗိတ်ကျူတ်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ ပါဝင်ဗျယ် အရှိဖက်ကမ်းကို အီရန်က ထိန်းချုပ်ထားရေ။ == ဆက်ပနာ ဖတ်ရှုရန် == * [[ဂျိုင်တာလောင် စစ်ပွဲ|ဂျိုင်တာလောင်စစ်ပွဲ]] == မှတ်စုများ == {{Notelist}} == ကိုးကားချက်တိ == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:အာသျှတိုက်ဧ့ ပင်လယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အနောက်အာသျှဧ့ ပထဝီဝင်]] [[ကဏ္ဍ:အရှိအလယ်ပိုင်းဒေသဧ့ ပထဝီဝင်]] [[ကဏ္ဍ:အာရပ်ဘာသာစကား ပါဝင်ရေ ဆောင်းပါးတိ]] [[ကဏ္ဍ:ပါရှန်းဘာသာစကား ပါဝင်ရေ ဆောင်းပါးတိ]] [[ကဏ္ဍ:ဝီကီးဒေတာဟိ ကိုဩဒိနိတ်တိ]] [[ကဏ္ဍ:ပထဝီဝင်]] pqvnbh9nz7gpo312owmpbh0nc7lmbp0 19299 19298 2026-06-25T01:26:03Z Retkhaberi 224 19299 wikitext text/x-wiki {{Infobox body of water|name=ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ |image=PersianGulf vue satellite du golfe persique.jpg|caption=အာကာသမှ ပါရှင်ပင်လယ်ကွေ့ လှမ်းမြင်ရပုံ|image_bathymetry=|caption_bathymetry= |location= [[အာသျှ|အနောက်အာသျှ]] |coords={{Coord|26|N|52|E|type:waterbody_scale:5000000}} |type=[[ပင်လယ်ကွေ့ ]]|inflow=[[မိုမန်ပင်လယ်ကွေ့ ]], [[Shatt al-Arab]]|outflow=|catchment= |basin_countries=[[အီရန်နိုင်ငံ]], [[အီရတ်နိုင်ငံ]], [[ကူဝိတ်နိုင်ငံ]], [[ဆော်ဒီအာရီးဘီးယားနိုင်ငံ]], [[ဘာရိန်းနိုင်ငံ]], [[ကာတာနိုင်ငံ]], [[အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ]], နန့် [[အိုမန်နိုင်ငံ]] |length={{convert|989|km|abbr=on}}|area={{convert|251000|km2|abbr=on}}|depth={{convert|50|m|abbr=on}}|max-depth={{convert|90|m|abbr=on}}|volume={{cvt|8780|km3|cumi|-2}}|other_name=}} [[ဖိုင်:ISS-63_Persian_Gulf_at_night.jpg|thumb|၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ [[နိုင်ငံတိုင်း အာကာသ စခန်း|ISS]] မှ ညအချိန်မာ ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ ။]] '''ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ ''' ၊ {{Efn|{{langx|fa|خلیج فارس|translit=Xalīj-i Fârs}}, {{IPA|fa|xæˈliːdʒ e ˈfɒːɹs|pron}}.}} တခါတရီမာ '''အာရေဗျပင်လယ်ကွေ့ ''' လို့လေ့ ခေါ်ဆိုကတ်ပြီး {{Efn|{{langx|ar|الخليج العربي|al-Khalīj al-ˁArabiyy}}, {{IPA|ar|al.xaˈliːdʒ al.ʕaraˈbijj, - alˈʕarabiː|pron}}.}} စွာ [[အာသျှ|အနောက်အာသျှ]]ဟိ မြေထဲပင်လယ်တခုဖြစ်တေ။ ရီပြင်စွာ [[အာရေဗျမော်|အာရေဗျ မော်]] နန့် [[အီရန်နိုင်ငံ|အီရန်]] (ပါရှား) အကြားမာ တည်ဟိရေ [[အာရေဗျပင်လယ်]] နန့် [[အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ]] ကြီးဧ့ တိုးချဲ့မှုတခုဖြစ်တေ။ <ref>{{Cite web |title=Persian Gulf summary {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/summary/Persian-Gulf |access-date=2025-02-22 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> <ref name="unstats.un.org">United Nations Group of Experts on Geographical Names [http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/ungegn/docs/23-gegn/wp/gegn23wp61.pdf Working Paper No. 61] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121003154349/http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/23-gegn/wp/gegn23wp61.pdf|date=2012-10-03}}, 23rd Session, Vienna, 28 March – 4 April 2006. accessed 9 October 2010</ref> ယင်းစွာ အရှိဖက်ဟိ အိုမန်ပင်လယ်ကွေ့ နန့် [[ဟော်မုဇ် ရီလက်ကြား|ဟော်မုဇ်ရီလက်ကြား]]ဖြင့် ဆက်သွယ်ထားရေ။ ရှတ်အယ်လ်-အာရပ် [[မြစ်ဝကျွန်းပေါ်|မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ]]စွာ အနောက်မြောက်ကမ်းရိုးတန်းကို ဖွဲ့စည်းရေ။ == ပထဝီဝင် == ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ စွာ ဧရိယာစတုရန်းကီလိုမီတာပေါင်း ၂၅၁,၀၀၀ ခန့် ကျယ်ဝန်းပြီး အရှည် ၉၈၉ ကီလိုမီတာလှောက် ဟိရေ။ ယင်းကို ဝန်းရံထားရေ နိုင်ငံတိမာ- * အီရန်နိုင်ငံ * အိုမန်နိုင်ငံ * အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု * ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ * ကာတာနိုင်ငံ * ဘာရိန်းနိုင်ငံ * ကူဝိတ်နိုင်ငံ * အီရတ်နိုင်ငံ ပင်လယ်ကွေ့ စွာ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၅၀ မီတာ (၁၆၀ ပေ) လှောက်သာ နက်သဖြင့် တိမ်သော ပင်လယ်အမျိုးအစားမာ ပါဝင်ရေ။ === သီးသန့်စီးပွားရီးဇုန် === ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ ဟိ သီးသန့်စီးပွားရီးဇုန်များ - <ref>{{Cite web |title=EEZ |url=http://www.seaaroundus.org/data/#/eez |access-date=2021-02-25 |website=www.seaaroundus.org}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Catches by Taxon in the waters of Oman (Musandam) |url=http://www.seaaroundus.org/data/#/eez/911?chart=catch-chart&dimension=taxon&measure=tonnage&limit=10 |access-date=2021-02-25 |website=www.seaaroundus.org}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size:100%" ! width="75" |နံပါတ် ! width="250" | နိုင်ငံ ! width="100" | ဧရိယာ (ကီလိုမီတာ ^၂ ) |- | align="center" | ၁ |'''{{IRN}}''' | align="center" | ၉၇,၈၆၀ |- | align="center" | ၂ |'''{{ARE}}''' | align="center" | ၅၂,၄၅၅ |- | align="center" | ၃ |'''{{SAU}}''' | align="center" | ၃၃,၇၉၂ |- | align="center" | ၄ |'''{{QAT}}''' | align="center" | ၃၁,၈၁၉ |- | align="center" | ၅ |'''{{KWT}}''' | align="center" | ၁၁,၇၈၆ |- | align="center" | ၆ |'''{{BHR}}''' | align="center" | ၈,၈၂၆ |- | align="center" | ၇ |'''{{OMN}}''' | align="center" | ၃,၆၇၈ |- | align="center" | ၈ |'''{{IRQ}}''' | align="center" | ၅၄၀ |- style="background:#9acdff;" ! စုစုပေါင်း | '''ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ ''' | align="center" | '''၂၄၀,၇၅၆''' |} === ကမ်းရိုးတန်းများ === ကမ်းရိုးတန်းအရှည် အလိုက် နိုင်ငံများ {| class="wikitable" style="font-size:100%" ! width="75" |နံပါတ် ! width="250" | နိုင်ငံ ! width="100" | အရှည် (ကီလိုမီတာ) |- | align="center" | ၁ |'''{{IRN}}''' | align="center" | ၁,၅၃၆ |- | align="center" | ၂ |'''{{SAU}}''' | align="center" | ၁,၃၀၀ |- | align="center" | ၃ |'''{{ARE}}''' | align="center" | ၉၀၀ |- | align="center" | ၄ |'''{{QAT}}''' | align="center" | ၅၆၃ |- | align="center" | ၅ |'''{{KWT}}''' | align="center" | ၄၉၉ |- | align="center" | ၆ |'''{{BHR}}''' | align="center" | ၁၆၁ |- | align="center" | ၇ |'''{{OMN}}''' | align="center" | ၁၀၀ |- | align="center" | ၈ |'''{{IRQ}}''' | align="center" | ၅၈ |- style="background:#9acdff;" ! စုစုပေါင်း | '''ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ ''' | align="center" | '''၅,၁၁၇''' |} ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ မာ အာရပ်နိုင်ငံတခုဖြစ်ရေ ဘာရိန်းပိုင်ယှောင် ကျွန်းများစွာဟိရေ။ ပထဝီဝင်အနိန်အထားအရ ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ ဟိ အကြီးဆုံးကျွန်းမာ အီရန်ပိုင် ကွစ်ဟမ်ကျွန်း ဖြစ်ပြီးကေ [[ဟော်မုဇ် ရီလက်ကြား|ဟော်မုဇ်ရီလက်ကြား]] မာ တည်ဟိရေ။ ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ ဟိ အရာအရေးပါသောကျွန်းများမာ အီရန်အုပ်ချုပ်ရေ Greater Tunb ၊ Lesser Tunb နန့် Kish ၊ ကူဝိတ်အုပ်ချုပ်ရေ Bubiyan ၊ ဆော်ဒီအာရေဗျအုပ်ချုပ်ရေ Tarout နန့် UAE အုပ်ချုပ်ရေ Dalma ရို့ ပါဝင်ရေ။ မကြာသိမ့်ခင်နှစ်များအထဲ [[ဒူဘိုင်းမြို့|ဒူဘိုင်း]] ဟိ The World Islands နန့် [[ဒိုဟာမြို့|ဒိုဟာ]] ဟိ The Pearl Island ပိုင်ယှောင် ခရီးလားသိမ်းသွင်းမှု တိအတွက် လူလုပ်ကျွန်းတိကို ထပ်မံထည့်သွင်းလာကတ်တေ။ ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ ကျွန်းများစွာ သမိုင်းကြောင်းအရ အရေးပါသောကျွန်းများဖြစ်ပြီးကေ [[ပေါ်တူဂီ အင်ပါယာ|ပေါ်တူဂီ]] နန့် [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ|ဗြိတိသျှ]] ပိုင်ယှောင် ကိုလိုနီအင်အားကြီးနိုင်ငံတိက အတိတ်ကာလက ယင်းရို့၏ ကုန်သွယ်မှုမာ သို့မဟုတ် ယင်းရို့၏ အင်ပါယာတိအတွက် ဝယ်ယူမှုတိအဖြစ် အသုံးပြုခကတ်တေ။ <ref>{{Cite web |last=Ramerini |first=Marco |title=Portuguese in the Arabia and the Persian Gulf |url=http://www.colonialvoyage.com/eng/asia/persian_gulf/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150911015234/http://www.colonialvoyage.com/portuguese-persian-gulf-arabian-peninsula/ |archive-date=2015-09-11 |access-date=2010-11-27}}</ref> == သမုဒ္ဒရာဗေဒ == ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ စွာ [[ဟော်မုဇ် ရီလက်ကြား|ဟော်မုဇ်ရီလက်ကြား]]ကတဆင့် [[အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ]]နန့် ဆက်သွယ်ထားပြီးသား ယင်းဧ့ ရေပမာဏမျှခြေကို သဘာဝအလျောက် ထိန်းညှိဗျာယ်ဟိရေ။ <ref>{{Cite journal |last=Pous |first=Stéphane |year=2015 |title=A model of the general circulation in the Persian Gulf and in the Strait of Hormuz: Intraseasonal to interannual variability |url=https://archimer.ifremer.fr/doc/00244/35563/ |journal=Continental Shelf Research |volume=94 |pages=55–70 |bibcode=2015CSR....94...55P |doi=10.1016/j.csr.2014.12.008}}</ref>ဒေသမား အပူချိန်မြင့်မားမှုကြောင့် ရေဖေသာ့ပျံနှုန်းမာ ကောင်းကောင်းများလှသဖြင့် အီရန်နန့် အီရတ်နိုင်ငံရို့မှ စီးဝင်လှာသော မြစ်ရီတိနန့် မိုးရီချိန်ပမာဏရို့ ပေါင်းစပ်လျှင်ပင် ရေဆုံးယှုံးမှုကို မကာမိဘဲ တနှစ်လျှင် ရီကုဗမီတာအမြောက်အမြား လိုဖေသာပြဗျာယ်ဟိရေ။<ref>{{Cite journal |last=Xue |first=Pengfei |date=July 2015 |title=Estimation of the Heat and Water Budgets of the Persian (Arabian) Gulf Using a Regional Climate Model |journal=Journal of Climate |volume=28 |issue=13 |pages=5041–5062 |bibcode=2015JCli...28.5041X |doi=10.1175/JCLI-D-14-00189.1}}</ref> ဒေကွာဟချက်ကို ဖြည့်ဆည်းဖို့အတွက် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမှ ဆားငန်ဓာတ်နည်းသော ရီများစွာ ရီလက်ကြားဧ့ အပေါ်ယံပိုင်းကတဆင့် ပင်လယ်ကွေ့ ထဲကို စီးဝင်လှာပြီး၊ ဆားငန်ဓာတ် ပိုပြီးကေများပြားကာ လီးလံသော ပင်လယ်ကွေ့ ရီများစွာ ရီလက်ကြားဧ့ အောက်ခြီအလွှာကတဆင့် ပြန်ပနာစီးထွက်ခြင်းနန့် ရေဝင်ရီထွက်ကို မျှတအောင် ထိန်းညှိပီးနေခြင်းဖြစ်တေ။ == မြို့တိနန့် လူဦးရွီ == ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ တလျှောက်မာ နိုင်ငံသျှစ်နိုင်ငံစွာ ကမ်းရိုးတန်းတိဟိပါယင့်- [[ဘာရိန်းနိုင်ငံ|ဘာရိန်း]] ၊ [[အီရန်နိုင်ငံ|အီရန်]] ၊ [[အီရတ်နိုင်ငံ|အီရတ်]] ၊ [[ကူဝိတ်နိုင်ငံ|ကူဝိတ်]] ၊ [[အိုမန်နိုင်ငံ|အိုမန်]] ၊ [[ကာတာနိုင်ငံ|ကာတာ]] ၊ [[ဆော်ဒီအာရီးဘီးယားနိုင်ငံ|ဆော်ဒီအာရေဗျ]] နန့် [[အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ|အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု]] ။ ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ ဧ့ မဟာဗျူစွာကျသော တည်နီရာကြောင့် အချိန်ကြာလာရေနန့်တတူ လူသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် စံပြနီရာတခု ဖြစ်လာခရေ။ ဒေနိခေတ်မာ အရှိအလယ်ပိုင်းဟိ အဓိကမြို့ကြီးများစွာရေ ဒေဒေသမာ တည်ဟိရေ။ {| |<gallery mode="packed"> ဖိုင်:سواحل_کیش_در_روز_طبیعت1400011322240458522511884.jpg|alt=Kish island, Iran| ကစ်ရှ်ကျွန်း ၊ [[အီရန်နိုင်ငံ|အီရန်]] ဖိုင်:Murthadha.80.jpg|alt=Kuwait City, Kuwait| [[ကူဝိတ်မြို့]] ၊ [[ကူဝိတ်နိုင်ငံ|ကူဝိတ်]] မြို့ ဖိုင်:Abu_dhabi_skylines_2014.jpg|alt=Abu Dhabi, UAE| [[အဘူဒါဘီမြို့|အဘူဒါဘီ]] ၊ [[အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ|ယူအေအီး]] ဖိုင်:Dubai_skyline_unsplash.jpg|alt=Dubai skyline at night, Dubai, UAE| ဒူဘိုင်းမြို့၊ [[ဒူဘိုင်းမြို့]] ၊ ညည့်ခါသား မိုးကုပ်စက်ဝိုင်း ဖိုင်:Bandarabbashomahotel.jpg|alt=Bandar Abbas, Iran| ဘန်ဒါ အဘတ်စ် ၊ အီရန် ဖိုင်:Dhow_in_the_fjords_of_Khasab,_Oman_-_panoramio.jpg|alt=Khasab, Musandam, Oman| ခါဆက် ၊ မူဆန်ဒမ် ၊ [[အိုမန်နိုင်ငံ|အိုမန်]] ဖိုင်:مرسى_القوارب_بالجبيل_الصناعية.jpg|alt=Jubail, Saudi Arabia| ဂျူဘိုင်းလ် ၊ [[ဆော်ဒီအာရီးဘီးယားနိုင်ငံ|ဆော်ဒီအာရေဗျ]] ဖိုင်:Al-Ahsa_Palm_Oasis_2023.jpg|alt=Al-Ahsa Oasis, Saudi Arabia| အယ်လ်-အာဆာ အိုအေစစ် ၊ ဆော်ဒီအာရေဗျ ဖိုင်:West_Bay_district_of_Doha_seen_from_the_corniche_at_night.jpg|alt=Doha, Qatar| [[ဒိုဟာမြို့|ဒိုဟာ]] ၊ [[ကာတာနိုင်ငံ|ကာတာ]] ဖိုင်:Manama_Night_(59168542).jpeg|alt=Manama, Bahrain| [[မာနာမာမြို့|မနာမာ]] ၊ [[ဘာရိန်းနိုင်ငံ|ဘာရိန်း]] ဖိုင်:Basrah_faw_shat_alarab.jpg|alt=Al-Faw, Iraq| အယ်လ်-ဖော ၊ [[အီရတ်နိုင်ငံ|အီရတ်]] </gallery> |} == ရီနံနန့် သဘာဝဓာတ်ငွိ == [[ဖိုင်:Oil_and_Gas_Infrastructure_Persian_Gulf_(large).gif|thumb|[[ရီနံ]] နန့် [[သဘာဝဓာတ်ငွိ|သဘာဝဓာတ်ငွိပိုက်လိုင်း]] တိနန့် လယ်ပြင်များ]] ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ နန့် ယင်းဧ့ကမ်းရိုးတန်းဒေသများစွာ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ရီနံအရင်းအမြစ်တခုတည်းဖြစ်ပြီးကေ <ref>{{Cite book |last=Northrup |first=Cynthia Clark |year=2013 |title=Encyclopedia of World Trade: From Ancient Times to the Present |publisher=Routledge |location=London, UK |via=Credo Reference}}</ref> ဆက်စပ်စက်မှုလုပ်ငန်းများစွာ ဒေသမားကို လွှမ်းမိုးထားရေ။ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ကမ်းလွန်ရီနံမြေဖြစ်ရေ Safaniya ရီနံမြေစွာ ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ မာ တည်ဟိရေ။ ကာတာနန့် အီရန်ရို့စွာ နယ်မြီအလယ်မျှိုင်းတလျှောက်ဟိ ဧရာမမြီကွက်တခုကို မျှဝီသုံးစွဲခြင်းနန့် ကြီးမားရေဓာတ်ငွိတွိ့ဟိမှုတိလေ့ ဟိခရေ (ကာစွာကဏ္ဍမာ မြောက်ပိုင်းမြီကွက်၊ အီရန်ကဏ္ဍမာ တောင်ပိုင်းပါ့စ်မြီကွက်)။ ဒေဓာတ်ငွိကို အသုံးပြုပနာ ကာစွာရေ ကကောင်းများလွန်းရေ [[အယ်လ်အန်ဂျီ (LNG)|အရည်ပျော်သဘာဝဓာတ်ငွိ]] (LNG) နန့် ရီနံဓာတုဗေဒလုပ်ငန်းကို တည်ဆောက်ခရေ။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်မာ ဘာရိန်း၊ အီရန်၊ အီရတ်၊ ကူဝိတ်၊ ကာတာ၊ ဆော်ဒီအာရေဗျနန့် ယူအေအီးရို့ပါဝင်သော ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ နိုင်ငံများစွာ ကမ္ဘာ့ရီနံဧ့ ၂၅% လောက်ကို ထုတ်လုပ်ခပြီး ကမ္ဘာ့ ရီနံစိမ်းသိုက် ဧ့ သုံးပုံနှစ်ပုံနီးပါးနန့် ကမ္ဘာ့ [[သဘာဝဓာတ်ငွိ]] သိုက်ဧ့ ၃၅% လောက်ကို ထိန်းချုပ်ထားရေ။ <ref>{{Cite web |last=Persian Gulf Online |title=Persian Gulf Oil and Gas Exports Fact Sheet (U.S. Department of Energy) |url=http://www.persiangulfonline.org/interestgroups/oilfacts.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20090714233158/http://www.persiangulfonline.org/interestgroups/oilfacts.htm |archive-date=14 July 2009 |access-date=4 March 2011}}</ref> <ref>{{Cite web |last=U.S. Energy Information Administration (EIA) |title=Persian Gulf Oil and Gas Export Fact Sheet |url=http://www.eia.doe.gov/cabs/pgulf2.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110102032341/http://www.eia.doe.gov/cabs/pgulf2.html |archive-date=2 January 2011 |publisher=EIA/DOE (Energy Information Administration/Department of Energy)}}</ref> ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ မာ ကမ်းရိုးတန်းဟိရေ ရီနံကြွယ်ဝသောနိုင်ငံများ ( [[အီရတ်နိုင်ငံ|အီရတ်]] မှအပ) ကို ပါ ''[[ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ ဟိ အာရပ်ပြည်များ|ရှန်းပင်လယ်ကွေ့ နိုင်ငံများ]]'' ဟု ရည်ညွှန်းရေ။ ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ သို့ အီရတ်ဧ့ ထွက်ပေါက်စွာ ကျိုင်းမြောင်းပြီး အလွယ်ချေ ထီးထားပြီးသား [[ယူဖရီးတီးမြစ်|ယူဖရီးတီးစ်]] နန့် [[တိုင်းဂရစ်မြစ်|တိုက်ဂရစ်]] မြစ်တိ၏ ရီတိကို သယ်ဆောင်လာရေ ရှတ်အယ်လ်အာရပ် မြစ်ဧ့ ဗိတ်ကျူတ်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ ပါဝင်ဗျယ် အရှိဖက်ကမ်းကို အီရန်က ထိန်းချုပ်ထားရေ။ == ဆက်ပနာ ဖတ်ရှုရန် == * [[ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ|ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ]] == မှတ်စုများ == {{Notelist}} == ကိုးကားချက်တိ == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:အာသျှတိုက်ဧ့ ပင်လယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အနောက်အာသျှဧ့ ပထဝီဝင်]] [[ကဏ္ဍ:အရှိအလယ်ပိုင်းဒေသဧ့ ပထဝီဝင်]] [[ကဏ္ဍ:အာရပ်ဘာသာစကား ပါဝင်ရေ ဆောင်းပါးတိ]] [[ကဏ္ဍ:ပါရှန်းဘာသာစကား ပါဝင်ရေ ဆောင်းပါးတိ]] [[ကဏ္ဍ:ဝီကီးဒေတာဟိ ကိုဩဒိနိတ်တိ]] [[ကဏ္ဍ:ပထဝီဝင်]] 5fkd94fjxxuiizvatvitf53g80svaf0