သစ်သီးဝလံ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="rki">
  <siteinfo>
    <sitename>ဝီကီးပီးဒီးယား</sitename>
    <dbname>rkiwiki</dbname>
    <base>https://rki.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%93%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.11</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">မီဒီယာ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">အထူး</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">အသုံးပြုလူ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">အသုံးပြုလူ ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ဝီကီးပီးဒီးယား</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ဝီကီးပီးဒီးယား ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ဖိုင်</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ဖိုင် ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">မီဒီယာဝီကီ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">မီဒီယာဝီကီ ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">တမ်းပလိတ်</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">တမ်းပလိတ် ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">အကူအညီ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">အကူအညီ ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ကဏ္ဍ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ကဏ္ဍ ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>သစ်သီးဝလံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5294</id>
    <revision>
      <id>19807</id>
      <timestamp>2026-07-18T10:13:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;[[File:Fruit trees עצי פרי (48).JPG|thumb|သစ်သီးဝလံ]] သစ်သီးနန့်ဝလံသည် မတူပါ၊၊ အပူပိုင်းဒေသထွက် သစ်သီးနန့် အအီးပိုင်းဒေသထွက်သစ်သီး၊ စီးပွားကုန်သွယ်ရီးမာ အရေးပါသော လုပ်ငန်းတရပ်၊ မြန်မာနိုင်ငံဧ...&quot;</comment>
      <origin>19807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63064" sha1="jrv3s2fjztezaiquisuz5sbwjod38nn" xml:space="preserve">[[File:Fruit trees עצי פרי (48).JPG|thumb|သစ်သီးဝလံ]]
သစ်သီးနန့်ဝလံသည် မတူပါ၊၊ အပူပိုင်းဒေသထွက် သစ်သီးနန့် အအီးပိုင်းဒေသထွက်သစ်သီး၊ စီးပွားကုန်သွယ်ရီးမာ အရေးပါသော လုပ်ငန်းတရပ်၊ မြန်မာနိုင်ငံဧ့သစ်သီးဝလံများ၊ သစ်သီးဝလံ တိုးတက်ထွက်ဟိရေး ပိုင်အလာများ။ 

==ဝေါဟာရ==
''သစ်သီးဝလံ''ဆိုရေ မြန်မာဝေါဟာရမာအသီးနှစ်မျိုးနှစ်စား ပါဝင်နီရေ။ သစ်သီးဟူသည် [[နွားစားသရက်|သရက်]]၊ [[ပိန္နဲသီး|ပိန္နဲ]]၊ [[လိမ္မော်သီး|လိမ္မော်]]၊ အစဟိရေအပင် ကြီးငယ်ရို့မှသီးသော အသီးကို ယေဘုယျအနိန်နန့် ခေါ်ဝေါ်ကြလို့ [[စပျစ်သီး]]၊ [[ဖရဲသီး]]ပိုင်ယှောင် အနွယ်မှသီးသော အသီးရို့ကို ဝလံဟုခေါ်ကတ်တေ။ [[နန္ဒရာသီး]]ကိုမူ အနွယ်ပင်မျိုးမှ သီးခြင်းမဟုတ်ဘဲ အပင်မှသီးသဖြင့် သစ်သီးအမျိုးအစားမာပင် ထည့်သွင်းရပေမည်။

ရုက္ခဗေဒအရဆိုကေ သစ်သီးဝလံဆိုစွာမှာ အပင်ကြီးမှ သီးသည်ဖြစ်စီ၊ အပင်ငယ်မှသီးသည်ဖြစ်စီ၊ အစိနန့်တကွ အစိကိုဆောင်ကြဉ်းထားရေ အစိတ်အပိုင်းတခုလုံးသည် သစ်သီးဖြစ်လီရေ။ သစ်သီးသည် ဝတ်မှုန်ကူးယှက်ခြင်းမျိုးဖြင့် မျိုးတည်ရန်အောင်မြင်သော အစိလောင်းကြီးထွား ဖြစ်ပေါ်ခြင်းဟုဆိုရေ။ သန္ဓေအောင်မြင်သဖြင့် အစိအိမ်ဧ့ပါးလွှာလို့ အစိမ်းရောင်ဟိရေ နံရံသည် အသီးခွံအဖြစ်သို့ အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလှာရေ။ 

အသီးခွံသည် အသားတိစွာလေ့ ဟိရေ။ ပျိုင်းတွဲတွဲနိန်ရေလည်း ဟိရေ။ မာကျောကျောနိန်ရေလည်းဟိလီရေ။ သစ်သီးတိကိုအဓိကကတော့ခါ 
#အသားထူအသီးမျိုး၊ 
#အစိခွံမာသီးမျိုး၊ 
#ဂန်ဒူးသီးမျိုးဆိုပနာ သုံးမျိုး ပိုင်းခြာထားရေ။ 


အသားထူအသီးမျိုးမာ အစိကိုဖုံးအုပ်ထားရေ အသားသည်ထူလို့ အရည်လည်းရွှမ်းရေ။ ပန်းသီး၊ လိမ်မ္မော်သီး၊ နွားစားသရက်ရို့စွာ ထိုအမျိုးအစားမာ ပါဝင်ရေ။ ဒေစိခွံမာ သီးမျိုးမာ အပြင်ဘက်ဟိ အသားသည်ထူလို့ အရည်ရွှမ်းတတ်ရေ်လည်း မက်မုံသီး၊ ဘင်္ဂလားဆီးသီး၊ ချယ်ရီသီး၊ ရို့ကဲ့သို့ အစိကို အခွံမာတထပ် ဖုံးပနာနီတတ်ရေ။ ဂန်ဒူးသီးဆိုလိုစွာကား အစိဆန်စားရရေ အသီးသီးမျိုးနန့် အသီးတောက်မျိုးရို့ ပါဝင်ရေ။ 

ရုက္ခဗေဒအရ သစ်သီးစစ်နန့် သစ်သီးတုဆိုပနာ ခွဲခြားပြန်ရေ။ သစ်သီးစစ်သား အစိထရံကြီးထွား ဖြစ်ပေါ်သော အသီးမျိုးဖြစ်တေ။ သစ်သီးစစ်မာ ပဲသီးတောင့်ပိုင် ကွဲအက်ထွက်သော အသီးမျိုး နန့် ချယ်ရီ၊ ဗာဒမ်ရို့ ပိုင် အစိခွံမာသီးအစဟိရေ အစိခွဲကွဲမထွက်သော အသီးမျိုးဆိုပနာ နှစ်မျိုးနှစ်စား ဟိပြန်ရေ။
သစ်သီးတုဟူစွာကား ပန်းသီး၊ သစ်သော့သီးရို့ကဲ့သို့ ပွင့်ရင်းခံကြီးထွားလို့ အသားထူထဲကာ ဖြစ်ပေါ်လှာသော အသီးမျိုးဖြစ်တေ။ စတြောဗဲရီသီးစွာလေ့ သစ်သီးတု တမျိုးဖြစ်လီရေ။

လူရို့သည် စားရရေသစ်သီးတိကိုရာ အသိတိကြရေ။ ယကေလေ့ မစားရရေ သစ်သီးတိလေ့ အများအစား ဟိလီရေ။ စားရရေသစ်သီးအမျိုးနာမည် ရာထောင်မက 
ဟိရေအနက် အသားစားရရေ သစ်သီးမျိုးလည်းဟိပြီးကေ အဆန်ကိုရာ စားရရေသစ်သီးမျိုးလည်းဟိရေ။ သစ်သီးနန့် ဟင်းသီးခြားနားချက်မာ သစ်သီးဝလံရို့ကို မချက်မပြုတ်ဘဲ မူလအတိုင်းစားသုံးနှိုင်ကတ်ရေ။ 

သစ်သီးဝလံရို့စွာ အနံ့အရသာနန့် သဘာဝအလျောက် ပြည့်စုံကြသဖြင့် သစ်သီးဝလံကိုမကြိုက်မကြိုက်သူ ဖရချီးပေလိမ့်မေ။ သစ်သီးဝလံရို့မာ အဓိကပါဟိရေအရာတိကား သကြားနန့်ရေ ဖြစ်တေ။ 
ယင်းအပြင် အက်ဆစ်နန့် ဗီတာမင်များပါဟိရာ သစ်သီးဝလံတိကို စားသောက်ပေးခြင်းနန့် ကျမ်းမာရီးနန့် ညီညွတ်နိုင်စီရေ 
ကြောင့် သစ်သီးဝလံတိစွာ လူရို့အတွက် 
အရေးပါသေ ာအာဟာရတမျိုးပင် ဖြစ်လီရေ။ သစ်သီး စိမ်းစိမ်းလတ်လတ်များမာ ရေဖေသာ့ ၇၅ မှ ၉၆ ရာခိုင်နှုန်းမျှပါဟိတတ်သဖြင့် အာဟာရဖြစ်စီသော အထည်ဒြဗ် မကန်မဝှန်မပါဟိပါ၊၊ ယင်းအတွက်နန့် 
ကိုယ်ခန္ဓာတည်ဆောက်ပီးရေ ပရိုတင်း အနည်းအကျိုင်းလှောက်ရာ ပီးနှိုင်ရေ။ အဆီဆိုပနာကားမပါဟိပါ၊၊ သစ်သီးမှည့်တိစွာ အစာကြေလွယ်ရေ။ ယကေလေ့ 
အခွံနန့်အစိတိကိုမူ စွန့်ပစ်သင့်လီရေ။ သစ်သီးဝလံတိက ရဟိနှိုင်ရေ အာဟာရဓာတ်တိကား ဗီတာမင်များ၊ သတ္တုဓာတ်တိနန့် အက်ဆစ်ရို့ဖြစ်ကတ်လီရေ။ 
ယင်းရို့စွာ လူရို့ ကျမ္မာသန်စွမ်း'အသက်ရှည်ရီးအတွက် ထိန်းပီးကတ်လီရေ။

သစ်သီးများမာ အများဆုံးပါဟိတတ်ရေ ဗီတာမင်စီသည် အရင်လားသွားဖုံးတိကိုကြံ့ခိုင်စီပနာ ကိုယ်ခန္ဓာကို သွက်လက်ပေါ့ပါးစီရေ။ ဂန်ဒူးသီးမျိုးမာ ပါဝင်ရေ 
တချို့သစ်သီးများမာ ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားခြင်း၊ မျက်စိ ကြက်မျက်သင့်ခြင်းရို့မှ တွန်းလှန်ကာကွယ်နှိုင်ရေ ဗီတာမင်အေ ပါဟိရေ။ တချို့သစ်သီးမျိုးမာ အာရုံ
နာဗ်ကြောရို့ကို ထိမ်းပီးရေ ဗီတာမင် ဘီ ၁၊ 
ကိုယ်ခန္ဓာဖွံ့ဖြိုးမှုကို ဖြစ်စီသော ဗီတာမင် ဘီ ၂၊ ရို့ ပါဝင်ရေ။ သစ်သီးဟူသမျှသည် ကယ်လစီယမ်၊ ဖွစဖောရပ်၊ သံဓာတ်ရို့ ပါဝင်ရာသွီးစင်ကြယ်ကောင်းမွန်ခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်ကြံ့ခိုင်ခြင်းရို့ကို အားပီးရေ။ သစ်သီး 
များမာ ပါဝင်ရေ အရည်နန့်အဖတ်တိစွာ ကိုယ်ခန္ဓာမားဟိ အဆိပ်များ၊ အညစ်အကြီးများ စွန့်ထုတ်ပစ်ရာမာ များစွာ အကူအညီပီးလီရေ။

အာဟာရဖြစ်စီသော သစ်သီးဝလံတိကို 
လေးမျိုးခွဲခြားနှိုင်ရေ။ ယင်းရို့မာ (၁) ပန်းသီး၊ သစ်သော့၊ နှပျိုးအစဟိရေ ပဘိယိုပါလို့ အားဖြစ်စီပြီးကေ ဝမ်းသက်စီတတ်ရေ အသီးမျိုး၊ (၂) စပျစ်သီး၊ ရက်စဗဲရီ 
စရေ သတ္တုဓာတ်ကြွယ်ဝလို့ ကျောက်ကပ်နန့်အာရုံနာဗ်ကြောတိကို အားပီးရေ ဗဲရီဟုခေါ်သောစိများ၊ ခွံပျော့သီးမျိုး၊ (၃) လိမ်မော်၊ ရှောက်စရေ အယ်လကလိုင်ဓာတ်ပါလို့ အစာကြေလွယ်သော အသီးမျိုးနန့် (၄) စွံပလွန်၊ ဆီးသီးရို့ကဲ့သို့ အလွန်ခွန်အားဖြစ်စီပြီးကေ ဓာတ်မှန်စီရေအသီးမျိုးရို့
ဖြစ်ကတ်လီရေ။

သစ်သီးဝလံရို့စွာ စားသုံးသူရို့အား 
အာဟာရဖြစ်စီလို့ ကျမ်းမာရီးနန့်ညီညွတ်စေကာ ရောဂါရို့ကို တွန်းလှန်နိုင်စွမ်းပေးရေပြင် အစိတိကို ပြန့်ပွားစီခြင်းနန့် 
အပင်မျိုးပျံ့နှံ့မှုကို လည်းဆောင်ရွက်ရေ။ အသီးမှအစိတိစွာ လီထခြင်းကြောင့်ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ရေကြောင့်ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ တိရစ္ဆာန်တိကြောင့်ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ လူရို့ကြောင့်ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ အသီးပေါက်ကွဲပနာ မျိုးပျံ့နှံ့ကြ 
လီရေ။

အင်သီး၊ သစ်စေးသီးရို့စွာ လေအဟုန်စီးပနာပါလားနိုင်ဖို့ အတောင်ပိုင် အစိတ်အပိုင်းများ ပါဟိရေ။ အင်သီးမာ
အတောင်အရှည်နှစ်ခုပါလို့ သစ်စေးသီးမာ ရိုးတံနန့် ဆက်ဗျာယ် အတောင်ငါးခုပါရေ။ လီထခတ်လို့ ထိုအသီးတိကြွေရေအခါ မြီပေါ်သို့ ဗြုန်းခနဲမကျဘဲ 
လေအဟုန်ဖြင့် အင်တန်ဝီးဝေးသို့ ရွင့်ပါလားကတ်တေ။ 
ပိတောက်သီးမာ အမြှေးပါးပိုင်ယှောင် ဖီးအသားသည် ဝိုက်ဗျာယ်တည်ဟိလို့ ကြောင်လျှာစိနန့် ဒန့်သလွန်စိရို့မာ 
စက္ကူပိုင်ပါးလွှာသော အတောင်များဟိသဖြင့် လီထရာသို့ ရွင့်ပါနှိုင်ကတ်ရေ။ တချို့အသီးများမာမူလီတိုက်ရာသို့ 
ရွင့်ပါနှိုင်ရေ အမွီးများဟိ လီရေ။

ရေစပ်မာ ပေါက်ရောက်သော အပင်များ၊ 
သို့မဟုတ် ရေမာ ပေါက်ရောက်သော အပင်တိကအသီးတိစွာ 
ရေထက်မာ ပေါလောမျိုးပါလားကတ်တေ။ ယင်းပိုင်ဖြင့် 
အပူပိုင်းဇုန် ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်မာ 
အုန်းပင်များပေါက်ရောက်ကတ်လီရေ။

တချို့အသီးတိ၏ အစိတိစွာ တိရစ္ဆာန်ရို့၏ ကိုယ်မာတွယ်ကပ်လို့ပါနှိုင်ရေ ချိတ်ပိုင် စူးကောင်မချေျား ကေလည်းကောင်း၊ အစီးများရေ်ပင်ဖြစ်ဖြစ်ပါဟိရေ။ စုတ်ဖွားသီးနန့် 
သမင်မွီးသီးရို့စွာ ယင်းပိုင်အားဖြင့် မျိုးစိများပျံ့နှံ့ကတ်တေ။ ရှဉ့်၊ ကြွက်၊ လင်လုပ်အစဟိရေအကောင်တိစွာ အသီးနန့် 
အစိကို စုဆောင်းလှောင်ထားကြသဖြင့်လည်း မျိုးစိပျံ့နှံ့ရရေ။ မြီစီး၊ ကျုတ်နစ်များထက်တို့ ကျရောက်သောအစိငယ်များ 
သည် ကျီးငှက်တိ၏ခြီထောက်များမာကပ်ပါလားလို့ နီရာအဝှမ်းသို့ မျိုးစိများရောက်ဟိရလီရေ။
လူရို့စွာလေ့ သစ်သီးဝလံတိကို 
တနီရာမှတစ်နီရာသို့ သယ်ဆောင်စားသုံးကတ်ခြင်းနန့် မျိုးစိများပြန့်ပွားကတ်လီရေ။ 

တချို့အသီးတိစွာ ခြောက်လာရေအခါ 
အသီးခွံကွဲပနာ အထဲက အစိများ အဝီးကိုစဉ်ထွက်ကတ်တေ။ 
သစ်ကတိုးသီးသည် ယင်းပိုင်သော အသီးမျိုးဖြစ်တေ။ 
စဉ်ထွက်သော အစိတိစွာ အဝီးကိုရောက်ဟိရာ မျိုးပျံ့နှံ့လီရေ။ 

ရှေးရှေးကလူရို့သည် သစ်သီးဝလံတိကို 
တလိတမန် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကတ်တေဆိုပနာ မဟိခဲ့ပါ၊၊ 
အလိပေါက်အပင်တိက ရာသီအလိုက်သီးသော 
အသီးတိကိုရာ ခူးဆွတ်စားသုံးခကတ်တေ။ နောင်အခါမှမူ ပြည်မားသုံးလောက်ငှရုံမျှစိုက်ပျိုးလာကရာမှ 
သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရီးကို တစတစတိုးတက် ချဲ့ထွင်လှာကြသဖြင့် လုပ်ငန်းကြီးတရပ်ဖြစ်လာရေ။ 

ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မာ ရီမြီနန့်ရာသီဥတုကိုလိုက်လို့ 
သစ်သီးဝလံရို့ကို အကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကတ်တေ 
တိုင်းပြည်များ ပေါ်ပေါက်များပြားလာရေ။ သစ်သီးဝလံ 
စိုက်ပျိုးရီးသည် လုပ်ငန်းကြီးတရပ်ဖြစ်လာရေနန့်အညီ 
သစ်သီးခြံစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သူရို့စွာ ကမ္ဘာဦးကဟိခရေ 
သစ်သီးမျိုးရို့နန့်သာ မတင်းတိမ်မရောင့်ရဲကြဘဲ 
မျိုးစပ်စိုက်ပျိးခြင်းရို့ကို လည်းပြုခကတ်တေ။ ယင်းပိုင် 
မျိုးစပ်ယူခြင်း၊ အခွံပါးသောအသီး၊ စူးမဲ့သောအသီး၊ အစိနည်းသောအသီး၊ အဆင်း ပိုလှသောအသီး၊ ပိုပြီးကေထွားကြိုင်းသော အသီးများဖြစ်ထွန်းအောင်မြင်ခလို့ 
သစ်သီးအမျိုးနာမည်များပိုပြီးကေများ ပြားပါလတ်တေ။ ယကေလေ့ 
အထူးဂရုထူလို့ ပြုစုစိုက်ပျိုးသော မျိုးပင်တိနန့်မျိုးသန့်ထားရေ 
အပင်တိစွာပင် အစိစိုက်ခြင်းနန့် မျိုးပွားယူရေအခါ 
မူလအရိုင်းပင်ဧ့ ဇာတိလက္ခဏာများ ပြန်ပနာ ပေါ်လှာတတ်ရေ။ 
ယင်းခါ ယင်းပိုင်အပင်များ ပြန်ရိုင်းမလားစီရန် တီထွင်ကြံဆခရေ အကိုင်းဆက် စိုက်ပျိုးခြင်းနန့် ထိုအခက်အခဲကို 
အောင်မြင်နှိုင်ကြောင်း တွိကတ်ရလီရေ။

ရှေးက သစ်သီးတိကို ယင်းရို့ထွက်ဟိရေဒေသမာရာ စိမ်းစိမ်းလတ်လတ် စားသုံးကတ်ရရေ။ ဂုချိန်ခါမာမူ 
ကကောင်းလျင်သော သယ်ယူပို့ဆောင်ရီးစံနစ်နန့် အအီးခန်းတိနန့် 
တာရှည် လတ်ဆတ်နီအောင် ထားနှိုင်ရေ စံနစ်များ 
ပေါ်ပေါက်လာရေ ကျေးဇုကြောင့် သစ်သီးမျိုးစုံကိုကမ္ဘာအနှံ့ 
လတ်ဆတ်စွာ စားသုံးနှိုင်ကတ်အောင်တင်ပို့ကတ်တေ။ ယင်းအပြင် 
ရာသီမရွီး၊ အချိန်မရွီးရနှိုင်ရေ စည်သွတ်သစ်သီး၊ သစ်သီးခြောက် ၊ သစ်သီးဝလံမှပြုလုပ်ရေ အဖျော်ယမကာတိကိုလည်း ပိုပြီးကေပိုပြီးကေသုံးစွဲလှာကတ်လီရေ။ 
ကမ္ဘာ့အပူပိုင်းဇုန်ဒေသကလည်းကောင်း၊ သမပိုင်းဒေသကလည်းကောင်း 
သစ်သီးများထွက်ဟိရာ အပူပိုင်းဒေသထွက် ကျော်ကြားပနာ 
ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားရီးမာ အရေးပါသောသစ်သီးတိကို အစီအစိုင်အလိုက် ဖော်ပြရကေ နှပျိုး၊ အုန်း၊ သရက်နန့် နာနတ်ရို့ဖြစ်တေ။ ယင်းရို့နောက် ဒုတိယတန်းစား 
အရေးပါသော သစ်သီးတိမာ ကိုကိုး၊ သင်္ဘော၊ မာလကာ၊ သီဟိုဠ်သရက် အစဟိစွာရို့ဖြစ်တေ။

သစ်သီးဝလံလောကမာပိုပြီးကေ ထင်ရှားကျော်ကြားသော အသီးတိမာ သမပိုင်းထွက်သစ်သီးများ ဖြစ်ကတ်လို့ ယင်းရို့မာ စပျစ်သီး၊ ပန်းသီး၊ သစ်သော့သီး၊ မက်မုန်သီး၊ တည်သီး၊ 
အဟောင်းသီး၊ စွံပလွန်သီး၊လိမ်မ္မော်၊ စတော်ဇာရက်ီ၊ ရှောက်၊ သံပရာအစဟိစွာရို့ဖြစ်ကတ်လီရေ။

သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရီးလုပ်ငန်း ကြီးကျယ်သော 
တိုင်းပြည်များ မာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ထိပ်ဆုံးဖြစ်တေ။ ရာသီဥတုရီမြီအနိန်အထား အမျိုးမျိုးဟိသဖြင့် ကာလဒေသအလိုက် သစ်သီးဝလံ အမျိုးမျိုးကို မြီယာဧကပေါင်းကဋီကုဋာနန့်ချီလို့ စိုက်ပျိုး 
လုပ်ကိုင်ကတ်တေ။ သမပိုင်းထွက်သစ်သီးများ ရာမက အပူပိုင်းဇုန်သစ်သီးတိကိုပါ နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကတ်ရာ ဖြစ်မြောက်အောင်မြင်ဗျာယ်ဟိရေ။ 
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် သမုဒ္ဒရာနှစ်စင်းအကြားမာ တည်ဟိလို့နိုင်ငံအတွင်းမာလည်း မြစ်ချောင်းအင်းအိုင်များ မကန်မဝှန်ဟိပြီးးလျှင် မီးရထား၊မော်တော်ကားလမ်းကောင်းများ 
ဖြင့် ပြည့်စုံသဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရီးလွယ်ကူခြင်း၊ အအီးခန်းတိထားနိုင်သဖြင့် အချိန်ရာသီမရွီး သစ်သီးဝလံအမျိုးမျိုးကို ရနိုင်ခြင်းရို့ကြောင့် သစ်သီးဝလံလုပ်ငန်းမာ 
အမေရိကန်နိုင်ငံသည် ရှေ့ပြေးဂေါင်းဆောင် ဖြစ်ခလီရေ။ တချို့တိုင်းပြည်များမာ ခြောက်သွိသောဒေသများမာပင် ရေသွယ်စံနစ်ဖြင့်သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရီးကို လုပ်ကိုင်ကတ်ရရေ။ ကနိန်ဒါနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ အာဂျင်တီးနားနန့် ဩစတြေးလီးယားနိုင်ငံရို့မာ ထိုစံနစ်ဖြင့်စိုက်ပျိုးရရေ သစ်သီခြံကြီးများဟိလီရေ။ 

ကမ္ဘာမာ အများဆုံးစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကတ်တေ သစ်သီးဝလံရို့မာ ပန်းသီး၊ [[သစ်သော့သီး]]၊ လိမ္မော်၊ [[အူနီသီး|ကျွဲကော]]၊ [[ယှောက်ချိုသီး|ရှောက်]] ၊ [[နပျိုးသီး|နှပျိုး]]၊ စပျစ်သီးရို့ဖြစ်တေ။ ပန်းသီးစိုက်ပျိုးသော တိုင်းပြည်တိကို အသီးထွက် အနည်းအများ အစီအစိုင်အလိုက် ဖော်ပြရကေ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဂျာမနီ၊ ဆိုဗီယက် ရုရှ၊ ပြင်သစ်၊ ဂရိတ်ဖလောင်း၊ ကနိန်ဒါနန့် ဩစတြေးလီးယား ရို့ ဖြစ်ကတ်တေ။

သစ်သော့သီးစိုက်ပျိုးရီး ကြီးကျယ်သောတိုင်းပြည်တိကား အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဆိုဗီ ယက်ရုရှ၊ ဂျာမနီ၊ ပြင်သစ်၊ ဂျပန်၊ အာဂျင်တီးနား၊ ဩစတြေးလီးယား၊ 
ဂရိတ်ဖလောင်းနန့် တောင်အာဖရိကရို့ ဖြစ်ကတ်တေ။ လိမ္မော်၊ ရှောက်၊ ကျွဲကောရို့စွာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဂျပန်၊ စပိန်၊ ဗရာဇီး ၊ကျွဲကောရို့စွာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဂျပန်၊ စပိန်၊ ဗရာဇီး၊ဣတလီ၊ ပယ်လက်စတိုင်၊ တောင်အာဖရိက၊ ဩစတြေးလီးယားနန့် အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုတိက မကန်မဝှန်ထွက်ဟိရေ။ စားပွဲတင် စပျစ်သီးတိကိုမကန်မဝှန်စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ရေ တိုင်းပြည်တိမာ ဗူလဂေးရီးယား၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဣတလီ၊ ဟန်ဂေရီ၊ နယ်သာလန်၊ တောင်အာဖရိက၊ ဗဲလဂျီယမ်၊ အယ်လဂျီးရီးယားနန့် အာဂျင်တီးနားရို့ဖြစ်တေ။ စပျစ်သီး[[ဝိုင်အရက်]]တိကို ပြင်သစ်၊ ဣတလီ၊ စပိန်၊အယ်လဂျီးရီးယား၊ ပေါ်တူဂီ၊ တောင်အာဖရိကနန့် ဩစတြေးလီးယားနိုင်ငံရို့မှ ထုတ်လုပ်ဗလင်ရေ။

စပျစ်သီးခြောက်၊ ဆီးသီးခြောက်အစဟိစွာရို့စွာ 
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ဂရိ၊ ဩစတြေးလီးယားနိုင်ငံရို့၏ အရေးပါသောထွက်ကုန်များဖြစ်ပနာ တူရကီနိုင်ငံကလည်း အတော်အသင့်ထွက်လီရေ။ အပူပိုင်းဇုန် သစ်သီးတိအနက် အရီးအပါဆုံးသော နပျိုးသီးကို ဟာဝိုင်းရီကျွန်းစု၊ အမင်ရိကတိုက်အလယ်ပိုင်း၊ မက္ကဗားကို၊ ကျူးဗား၊ကနိန်ရီကျွန်းစု၊ အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစု၊ အက်ကွာဒေါ၊ ဗရာဇီး နိုင်ငံရို့မာအကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်ရေ။ အုန်းသီးကို အကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သော ဒေသတိမာ မလ္လာယုမော်မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစုနန့် ပိုလီနီရှားရို့ဖြစ်ပနာ အမင်ရိကတိုက်အပူပိုင်းဇုန် 
ဒေသတိကလည်း မကန်မဝှန်ထွက်ရေ။ 

နွားစားသရက်သည်အပူပိုင်းဒေသများမာ မကန်မဝှန်ထွက်ဟိကေလေ့ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားရန် 
ကြီးကြီးကျကျယ် စိုက်ပျိုးသောနိုင်ငံမာ အိန္ဒိယတနိုင်ငံတည်းရာ ဟိလီရေ။ နန္ဒရာသီးကိုလေ့ အပူပိုင်းဒေသများမာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နှိုင်ရေ။ ယကေလေ့ 
ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မာ စည်သွတ်နာနတ်တိကိုအသုံးများလို့ ထိုလုပ်ငန်း ကြီးကျယ်သောတိုင်းပြည်တိမာ ဟာဝိုင်းရီကျွန်းစု၊ မလ္လာယုမော်နန့် ကွင်းစလန်ပြည်နယ် 
(ဩစတြေးလီးယား) ရို့ဖြစ်ကတ်လီရေ။

သစ်သီးဝလံတိကိုစိုက်ပျိုးရာမာ စိုက်ပျိုးဖို့အပင်နန့် သင့်လျော်သောရေ၊ မြေ ၊ ရာသီဥတုဟိဖို့ဒေသကို ပထမဆုံး 
ရွီးချယ်ရရေ။ စိုက်ပျိုးဖို့ဒေသမာ မြေဩဇာကောင်းမွန်လို့ 
ရေမဝပ်ဖို့နီရာမျိုးကို ရွီးချယ်ရဖို့။ သစ်သီးခြံ စတင်ပနာမပျိုးမီ တနှစ်၊ နှစ်နှစ်ခန့်က ကြိုတင်ပနာ စိုက်ပျိုးခင်းများမာ အပင်များပျိုးယူရရေ။ ယပြီးနောက်မှ 
စိုက်ပျိုးခင်းတိသို့ပြောင်းရွိပြီးကေ တပင်နန့် တပင် သင့်တော်ပိုင်ခွာလို့ စိုက်ပျိုးကတ်ရရေ။ ခြံမြီကို မြေဩဇာ 
ထက်သန်အောင်ပြုလုပ်ရာမာ တချို့ဒေသများမာ ကျွဲ၊ နွား၊ ဆိတ်၊ ဝက်တိကို ခြံမြီနီရာများမာ ကျောင်းပီးပြီးကေ 
ယင်းရို့စွန့်ပစ်သော အညစ်အကြီးတိကို မြေဩဇာအဖြစ် အသုံးပြုကတ်လီရေ။

သစ်သီးပင်စိုက်ပျိုးရေ နီရာတိုင်းမာ 
အဖျက်ပိုးတိနန့် မှိုရောဂါများ ကျတတ်ပေရာ ယင်းရို့ကို ဆိုင်ရေစိုက်ပျိုးရီးပါရဂူတိ၏ ညွှန်ကြားချက်အရ သင့်တော်ရာဆီးရည်နန့် ဆီးမှုန့်တိနန့် ပက်ဖျန်းပီးရရေ။ 
နိုင်ငံကြီးများဟိ သစ်သီးခြံကြီးများမာ သစ်သီးစိုက်ပျိုးသူရို့စွာ ကိုယ်ရို့ခြံမှ ပထမတန်းစား အသီးထွက်ဟိနိုင်ဖို့ ကြိုးစားကတ်လို့ အဖျက်ပိုးနန့်ရောဂါတိကိုကြိုးစားတိုက်ဖျက် 
တွန်းလှန်ကတ်တေ။ ဆီးများပက်ဖျန်းရာမာဘူးသီးပိုးရရေ ဆီးဖျန်းကိရိယာ၊ လက်လှည့်ဆီးဖျန်းစက်၊ သို့မဟုတ် ဆီးဖျန်းအင်ဂျင်စက်ဖြင့် အပင်တိကို ဆီးဖျန်းပီးရရေ။ 
ခေတ်မွှီရေ သစ်သီးခြံကြီးများမာမူ ဆီးပက်ဖျန်းဖို့အတွက် လီယာဉ်ပျံတိကိုပင်အသုံးပြုကတ်လီရေ။

သစ်သီးကောင်းရဟိရီးအတွက် အပင်တိကို 
ဆီးပက်ဖျန်းပီးရယင့်နည်းတူ ဂရုတစိုက်ဆောင်ရွက်ပီးရ သောအလုပ်တခုမာ အပင်မှ အကိုင်းအလက်တိကို ချိုင်ပီးရခြင်းဖြစ်တေ။ စံနစ်တကျ ချိုင်ပေးခြင်းစွာ 
အပင်တိကို အားသစ်တက်လာစီရေ။ 
ညပ်နိန်ရေအကိုင်းအခက်တိကြောင့် အသီး နန့် တကွ အရာအစိတ်အပိုင်းတိစွာ လောင်းအရိပ်ကျနီရာမှ အလင်းရောင်ကို ရဟိနှိုင်လာကတ်တေ။ ဆွေးနိန်ရေ အကိုင်းများ 
ကို ခုတ်ထွင်ပေးကေစိမ်းလန်းနိန်ရေအရာအကိုင်းတိကို အဆွီးလာခြင်းမှ ကာကွယ်ပီးရာရောက်ရေပြင် အပင်ကို အန္တရာယ်ပြုရေ ပိုးမွှားရို့၏ အသိုက်အအုံကိုလေ့ 
တပြိုင်တည်း ဖျက်ဆီးပေးပိုင်ဖြစ်တေ။ စွန့်ပယ်ထားရေ အပင်တိကိုပင် စံနစ်တကျချိုင်ပီးပြီးကေ ကောင်းစွာပြုစုပီးပါက အသီးများထပ်မံပနာ သီးလာနိုင်လီရေ။ အေးသောဒေသများမာ သစ်သီးတိ၏ဆိုးရွားသော 
အန္တရာယ်တခုမာ ဆီးနှင်းပင်ဖြစ်တေ။ ထိုဒေသများမာ ဆီးနှင်းကျရောက်ရေအကြောင်းကို လေဒီအိုမှ 
သတင်းကျေညာလိုက်ကေ ဟင်းခင်းမှူးရို့စွာ ကိုယ်ရို့ အဖိုးတန်အပင်များမပျက်မစီးရယောင် ကြိုတင်ကာကွယ်မှုတိကို ပြုလုပ်ကတ်ရရေ။ တချို့ သောသစ်သီးခြံကြီးများမာ 
ပိုက်လုံးတိကိုမြီအောက်မာမြုပ်လို့ အအီးဓာတ်လွန်ကဲရေ အချိန်မာ ရပူများလွှတ်ပီးကတ်ရရေ။ တချို့ခြံများမာမူ 
ဆီဖြင့်ဖြစ်စီ၊ ကျောက်မီးသွီးဖြင့်ဖြစ်စီ မီးဖိုပီးကတ်ရရေ။ 
အပူတိုက်ပီးရရေအလုပ်ရေ အလွန်စရိတ်ကြီးရေ်လည်း 
ရေရှည်အတွက်ကြည့်ကေ တွက်သားကိုက်ကြောင်း၊ အပူတိုက်မပီးရေခြံတိထက် အမြတ်အစွန်းပိုကြောင်း တွိရလီရေ။

သစ်သီးတိကိုအချိန်မီဆွတ်ခူးခြင်း၊ စံနစ်တကျ 
ကိုင်တွယ်ခြင်း ရို့ကို ဆောင်ရွက်နှိုင်ပါမ ယင်းရို့၏ နှစ်လိုဖွယ်အရသာကို အပြည့်အဝခံစားနှိုင်ကတ်ရရေ။ ဝီးလံသောအရပ်သို့ တင်ပို့ရဖို့သစ်သီးတိကို မှည့်စပြုချိန်မာ ဆွတ်ခူးကတ်ရလို့ ယင်းချိန်တွင် စကေ မာနိန်သိမ့်ပါ့စီ ဈီးသို့အရောက်မာ ရောင်းပန်းလှလှနန့် စားသုံးရန်အဆင်သင့် အခြီအနီဖြစ်လားရေ။ ဆွတ်ခူးစဉ် စိမ်းလွန်းကေလည်း 
အရသာညံ့ဖျင်းတတ်လို့ မှည့်မှ ခူးပြန်ကေလေ့ အမှည့်လွန်ကာ ပုပ်ရိလားနှိုင်ရေ။ ထိုကြောင့် သစ်သီးလုပ်ငန်းကြီးကျယ်သော 
နိုင်ငံကြီးများမာ အသီးဆွတ်ရန်သင့် မသင့် စမ်းသပ်သော ကိရိယာကို အသုံးပြုကတ်တေ။ အသီးဆွတ်စဉ် အကိုင်အတွယ်
ကြမ်းက သစ်သီးပွန်းပြီး ပုပ်လားနှိုင်သဖြင့်အကိုင်အတွယ် သတိထားရရေ။ ခေတ်မီ သစ်သီးခြံကြီးများမာမူ သီးသန့်တံချုတံတိကိုအသုံးပြုကြလို့ သစ်သီးကိုင်တွယ်သူတိသည် လက်အိတ် စွတ်ထားကတ်ရလီရေ။

သစ်သီးတိကို အကောင်းအညံ့ဆိုပနာ 
အမျိုးအစား ခွဲခြားထုတ်ရာမာလည်း ခေတ်မီစံနစ်များ အသုံးပြုကာ အလွန်တိုးတက်လာရေ။ သစ်သီးလုပ်ငန်း
ကြီးကျယ်သောတိုင်းပြည်ကြီးများမာ သစ်သီးအမျိုးအစား 
ခွဲခြားရီးဥပဒေတိကိုပင်ပြဋ္ဌာန်းထားလီရေ။ 
သစ်သီးတိကို ထုပ်ပိုးတင်ပို့ရာမာလည်း အယင်ကထက် ဂရုတစိုက် ဆောင်ရွက်ကတ်ရရေ။ သစ်သီးတိကို မခူးမီ 
အပင်ပေါ်မာဟိစဉ်က ပိုးသတ်ဆီးများပက်ဖျန်းထားသဖြင့် သစ်သီးတိကို ထုပ်ပိုးခြင်းမပြုမီ သစ်သီးတိကို 
ဆီးကြောပစ်ရသိမ့်ရေ။ နိုင်ငံခြားသို့တင်ပို့ရေအခါ သစ်သီးတိကို သင်္ဘောဟိ အအီးခန်းများမာ ထည့်လို့ ပို့ဆောင်ကြ 
ရရေ။ သစ်သီးလုပ်ငန်းကြီးကျယ်သော တချို့တိုင်းပြည်ကြီးများမာမူ သစ်သီးတင်အထူးသင်္ဘောကြီးတိကိုပင် အသုံးပြုကတ်လီရေ။

၁၉၃၃ ခုနှစ် အသီးအနှံထွက်အစီအစာခံစာအရ 
မြန်မာနိုင်ငံမာသစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးသော ဧကပေါင်း ၄၄ဝဝဝဝ ဟိရေဟုသိဟိရလီရေ။ ယင့်ထဲက ၉၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း မိုးများရေ ဒေသများမာ ဟိကြလို့ သစ်သီးအထွက်များဆုံးဒေသသည် 
တနင်္သာရီတိုင်းဖြစ်လီရေ။ 

တနင်္သာရီတိုင်းမာ သစ်သီးအပင်အတော်အမျိုးစုံစွာ ပေါက်ရောက်ဖြစ်ထွန်းနှိုင်ရေ ရေ၊ မြေ နန့် ရာသီဥတု ဟိလီရေ။ ထိုဒေသမှအဓိကထွက်သော သစ်သီးတိမာ သရက်၊ 
မင်းကွတ်၊ ဒူးရင်း၊ မရမ်း၊ [[မာလကာ]]၊ မော်လမြိုင်ကြက်မောက်၊ နှပျိုး၊ [[သီဟိုဠ်သရက်]]၊ နာနတ်၊ ပိန္နဲ၊ သံပရာ၊ ကျွဲကော၊ ဥသျှစ်ရို့ဖြစ်ကတ်လို့ ပေါင်သီး၊ [[သကြားသီး]]၊လိမ္မော်၊[[တောကြက်မောက်]]၊ [[ဒူးရင်းဩဇာ]] ရို့လေ့ အတော်အသင့် ထွက်ဟိလီရေ။

ဧရာဝတီနန့်ပဲခူးတိုင်းရို့မာ တနင်္သာရီတိုင်းလောက် သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးခြင်းဖြစ်ထွန်းလိမဟိချေ။ ယင်းဒေသရို့မှ 
အဓိကထွက်သော သစ်သီးတိမာ သရက်၊ မရန်း၊ နှပျိုး၊ ပိန္နဲ၊ ရှောက်၊ သံပရာရို့ဖြစ်ကတ်လို့ မြောင်းမြနန့် ပုသိမ်ခရိုင် 
ကမ်းရိုးတန်းဒေသများမာ သီဟိုဠ်သရက်ပင်တိကို တွိရရေ။ မိုးပါးသော ပြည်နန့် သာယာဝတီခရိုင်တိက 
ဩဇာသီးနန့် လိမ်မ္မော်သီးရို့ထွက်လီရေ။
ရခိုင်တိုင်းရေ တနင်္သာရီတိုင်းနည်းတူ မိုးရီချိန်ဟိပြီးကေ သရက်၊ မရမ်း၊ နှပျိုး၊ ပိန္နဲ၊ ရှောက်၊ သံပရာရို့ မကန်မဝှန် ထွက်ရေ။ တောကြက်မောက်နန့် သီဟိုဠ် 
သရက်ပင်ရို့ကိုလည်း ရံဖန်ရံခါ တွိရ ရေ။ ယကေလေ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရီးအခက်အခဲတိကြောင့် ပြည်မသို့တင်ပို့ခြင်း အလွန်တရာနည်းပါးလှလီရေ။
အထက်မြန်မာနိုင်ငံမာ မိုးအလွန်ပါးသဖြင့် 
သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရီး မဖြစ်ထွန်းလှချေ။ ယကေလေ့မြေဩဇာကောင်းပနာ ရေသွင်းစိုက်ပျိုးနှိုင်ရေ မန္တလေး၊ ကျောက်ဆည်၊ သရက်မြို့နန့် မုံရွာခရိုင်များမာမူ သစ်သီးဝလံအထွက်ကောင်းရေ။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံထွက် သစ်သီးဝလံတိမာ သရက်၊ နှပျိုး၊ မရန်း၊ ပိန္နဲ၊ သံပရာ၊ ရှောက်၊ သင်္ဘော၊ ဝရာဇ်သီးနန့်ဆီးသီးရို့ဖြစ်ကတ်လို့ တည်သီး၊ဩဇာသီး၊ သင်္ဘောဩဇာနန့် စပျစ်သီးရို့လေ့ အနည်းအကျိုင်းထွက်ရေ။ ဗန်းမော်မြို့အနီးမာ 
တရုတ်တည်သီးနန့် တရုတ် ဆီးသီး ခေါ် တရုတ်စုတ်ဖွားသီး 
ရို့ ပေါက်ရောက်ဖြစ်ထွန်းလီရေ။

သျှမ်းပြည်နယ်မာ လိမ်မ္မော်နန့် စတော်ဇာရက်ီခြံတိကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကတ်တေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ်မာ သျှမ်းပြည်နယ်မာ သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရီးကို ပိုပြီးကေလုပ်ကိုင်လှာကတ်ရာ သစ်သော့သီး၊ ရှောက်ချိုသီးများ၊ ပိုပြီးကေထွက်ဟိလာခလှေးရေ။ 
မြန်မာနိုင်ငံမာ ရန်ကုန်လူထုသည် သစ်သီးဝလံကို အများဆုံးစားသုံးကတ်ကြောင်း တွိရရေ။ ရန်ကုန်မြို့ကိုတင်ပို့ကတ်တေသစ်သီးဝလံတိနန့် ထွက်ဟိတင်ပို့ကတ်တေ ဒေသအရပ်ရပ်ရို့မာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လီရေ။ 
ရန်ကုန်မြို့ကိုရောက်ဟိလာရေနပျိုးသီးရို့စွာ ဟင်္သာတနန့် ပုသိမ်နယ်များအထဲဟိ ယုံစလင်းနန့် မက္ကလာစုရို့မှ တင်ပို့ခြင်းဖြစ်တေ။ မုတ္တမနယ်သည် 
နှပျိုးအထွက်ကောင်းရေ်လည်း မှန်မှန်တင်ပို့နိုင်ခြင်း မဟိချေ။ ဖူးကြီး၊ ခမောင်းနား၊ တောင်ငူ၊ ရေတာရှည်ရို့မှလည်း 
တင်ပို့ကတ်လီရေ။ 

နွားစားသရက်သည် ရန်ကုန်ဆင်ခြီဖုံးဒေသတိကလည်း မကန်မဝှန်ထွက်ရေ။ မြစ်ငယ်၊ ခမောင်းနားနန့် ကျောက်ဆည်
နယ်ရို့မှလည် ရန်ကုန်သို့တင်ပို့ကတ်လီရေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မရောက်ခင်ခေတ်က ပြည်မားထွက်သရက်များ ''တုံး''ချိန်မာ မဒရပ်နန့် ကာလကတ္တားမှ ဗင်္ဂလားသရက်တိကို နှစ်စိုင် ကျပ်ဖေသာ နှစ်သိန်းဖိုးခန့် တင်သွင်းခလီရေ။ လိမ်မ္မော်သီးတိကို သီပေါနန့် အောင်ပန်း(ရပ်စောက်)ရို့မှတင်ပို့ ရေ။ ရန်ကုန်မှတဆင့် 
မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်ကိုဖြန့်ဖြူးရရေ။ သီပေါလိမ္မော်သည် အောင်ပန်းလိမ္မော်ထက် ပိုပြီးကေအမျိုးအခြီရေရေ။ 
တောင်ငူခရိုင် တောင်ကုန်းဒေသတိနန့်ရွှီကျင်နယ်ကလည်းလိမ္မော်သီး အနည်းအကျိုင်းထွက်ဟိပြီးကေ ရန်ကုန်သို့ တင်ပို့ကတ်လီရေ။ 

ရှောက်၊ သံပရာရို့ကိုမြစ်ငယ်နယ်မှ အများဆုံးတင်ပို့ပနာ ရွှီကျင်နန့်မုတ္တမမှ ကျွဲကောနန့်သံပရာ အတော်အသင့်တင်ပို့ရေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မရောက်ခင်ခေတ်က အူနီသီးတိကို မလ္လာယုမော်မှ နှစ်စိုင်တင်သွင်းရလီရေ။ 
မင်းကွတ်သီးတိကိုသထုံ၊ မော်လမြိုင်၊ ထားဝယ်၊ အစဟိရေတနင်္သာရီတိုင်းဟိခရိုင်တိက တင်ပို့ ခြင်းဖြစ်လီရေ။ 
ဒိုးယိုင်းသီးတိကိုလည်း မော်လမြိုင်၊ သထုံနန့် 
ထားဝယ်ရို့မှပင် တင်ပို့ကတ်လီရေ။

နန္ဒရာသီးသည်အောက်မြန်မာနိုင်ငံဒေသများစွာမာ 
မကန်မဝှန်ထွက်ဟိပြီးကေ သျှမ်းပြည်နယ်မာလည်း အတော်အသင့် 
စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကတ်တေ။ မြန်မာနာနတ်မျိုးထက် အလုံးပိုကြီး 
လို့ အရသာပိုကောင်းရေ ကျူးနာနတ်မျိုးကို မော်လမြိုင်ဘက် 
မာ စတင်စိုက်ပျိုးရာမှ အောက်မြန်မာနိုင်ငံ တချို့အရပ်ဒေသများ 
မာလည်း တိုးချဲ့ စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးဗျာယ် ဟိကတ်တေ။
ရာသီအလိုက်ရန်ကုန်သို့ရောက်ဟိလာရေအရာ
သစ်သီးတိမာ ရဖို့းသင်း၊ ပြည်နန့်သာယာဝတီရို့ဘက်မှ 
လာရေဝရာဇ်သီးများ၊ ပြည်ခရိုင်ကလာရေဩဇာသီး၊ 
ကျိုက္ခမီနန့် သထုံရို့မှလာရေ စုတ်ဖွားသီးရို့ဖြစ်
ကတ်တေ။ ဖရဲသီးတိကို ပဲခူးနန့် တောင်ငူဖက်ကလည်းကောင်း၊ကျောက်ဖရုံသီးတိကို 
ပြည်မီးရထားလမ်းဘက်ကလည်းကောင်း တင်ပို့ကတ်လီရေ။ 
အုန်းသီးတိကိုထားဝယ်၊ မြိတ်၊ ပုသိမ်၊ စစ်တွေအစဟိရေ 
ကမ်းရိုး တန်းဒေသတိနန့်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်မြို့တိက တင်ပို့ကြ 
ရေ။ ကုန်းကျသောမြို့တိအနက် ခမောင်းနားနယ်မှ 
ရာကေ အုန်းသီးမကန်မဝှန် တင်ပို့နှိုင်ရေ။ 

မြန်မာနိုင်ငံမာ ပြည်မားထွက်အုန်းတိနန့်မလောက်ငှသဖြင့် စင်္ကာပူ၊ ကာလကတ္တား၊ မဒရပ်၊ ကိုကိုးကျွန်းရို့မှလည်း တင်သွင်းခရလီရေ။ ပိန္နဲသီးတိကို ရန်ကုန်ဆင်ခြီဖုံးဒေသတိက တင်ပို့ကတ်တေ။ ပဒကာသီးသည် နိုင်ငံအရပ်ရပ်မာ ထွက်ဟိကေလေ့ 
သယ်ယူပို့ဆောင်ရန် မလွယ်ကူသဖြင့် နီးစပ်သောမြို့နယ်တိကသာ အနည်းအကျိုင်း တင်ပို့ကတ်လီရေ။ 
ဆီးသီးတိကို ပြည်မီးရထားလမ်းဟိ မှော်ဇာနန့် 
ပုတီးကုန်းရို့မှပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ မန္တလေးမီးရထားလမ်းဟိ 
ရဖို့းသင်း အစဟိရေမြို့တိကပင်ဖြစ်ဖြစ်တင်ပို့ကတ်လီရေ။ 
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ်မာ ရှောက်ချိုသီးတိကို 
မကန်မဝှန်စားသုံးလာကြလို့ ယင်းရို့ကို မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်း၊ တောင်ငူ၊ မော်လမြိုင်၊ စစ်တွေ၊ မှော်ဘီခရိုင်တိနန့် 
သျှမ်းပြည်နယ်များမာ မကန်မဝှန် စိုက်ပျိုး
လုပ်ကိုင်လာကတ်လီရေ။ 

မြန်မာနိုင်ငံမာသစ်သီးတိကို ပို့ဆောင်ပုံမာ 
ဩဇာသီး၊ လိမ္မော်သီးအစဟိစွာတိကိုခြင်းနန့်ထည့်သိုပို့ရေမှ လွဲလို့ အရာအသီးအနှံအတိကို များရေအားဖြင့် ဂါရီများ၊ ခရာဝရီကားတိပေါ်မာ ယိုင်ပတ်များ ကာပြီးကေ အပုံလိုက်ပို့ဆောင်ခြင်းဖြစ်တေ။ ထိုကြောင့်သစ်သီးတိစွာ ရန်ကုန်အရောက်မာ ၁၅ ရာခိုင် နှုန်းခန့် ပုပ်ရိပျက်စီးကတ်ရလီရေ။ 

သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရီးမာလည်း အထူးအနိန်နန့် 
အထက်မြန်မာနိုင်ငံမာ မန္တလေးနန့် ကျောက်ဆည်ခရိုင်ရို့မာ သရက်နန့် နှပျိုးဟင်းခင်းတိကိုလည်းကောင်း၊ အောက်မြန်မာနိုင်ငံ 
တချို့မြို့ကြီးများနံဘေးအနားမှ ဟင်းခင်းတိကိုလည်းကောင်း၊ သျှမ်းပြည်နယ်မာ လိမ်မ္မော်၊ စတော်ဇာရက်ီနန့် သစ်သော့တိကိုလေ့သော့၊ 
စံနစ်တကျအကွက် ချပနာစိုက်ပျိုးကပင်လွဲလို့ 
စိုက်ပျိုးပြုအပုံလိုက်စံနစ်တိစွာ ခေတ်မမီလှသေးချေ။ 
အရာအရပ်ဒေသများမာ သရက်ခြံ၊ မရမ်းခြံတိစွာလည်း 
အရာအပင်များပါရောနှောပေါက်သော ခြံဟင်းခင်းများဖြစ်ကတ်လို့ 
အပင်တိကျန်းမာသန်စွမ်းကာ အသီးထွက်များအောင် 
မြီတောင်မြှောက်ပီးခြင်း ၊အကိုင်းအခက်ချိုင် 
ပေးခြင်းရို့ကိုဆောင်ရွက်ခဲလှရေ။ အသီးမျိုးကောင်းရရန် 
ဆောင်ရွက်ခြင်းလေ့မဟိကြဘဲ အပင်မှသီးသမျှကို 
ဆွတ်ခူးစားသုံးရောင်းဝယ်ဖောက်ကားခြင်းကိုရာ 
ပြုခကတ်လီရေ။ 

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ်မာမူ သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုး 
ရီးကို ပြည်ပိုင်အစိုးရတိက ဦးဆောင်အားပီးခြင်း 
ပြုလာရေ။ သစ်သီးအမျိုးနာမည်တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးရီးကိုလေ့ 
ဆောင်ရွက်လာရေ။ သျှမ်းပြည်နယ်မာ သစ်သော့ခြံတိကို 
တိုးချဲ့လုပ်ကိုင်လာကြလို့ ကချင်ပြည်နယ်၊ ချင်းတောင်တန်းဒေသ 
ရို့မာလည်း စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးအောင်မြင်ဗျာယ်ဟိရေ။ 
ပုပ္ပါးတောင်တဝိုက်ဒေသများမာ မျိုးကောင်းလိမ္မော်၊ သစ်သော့၊ စပျစ်၊ ပန်းသီးရို့ကို စမ်းသပ်စိုက်ပျိုး အောင်မြင်ဗျာယ်ဟိပြီးကေ 
ပြည်မားသုံး လောက်ငှအောင်ချဲ့ထွင် စိုက်ပျိုးလားဖို့ ဆောင်ရွက်ဗျာယ် ဟိလီရေ။ သရက်၊ နာနတ် အစဟိစွာရို့ 
စည်သွတ်ခြင်း၊ အဖျော်ယမကာပြုခြင်း ရို့ကိုလည်း အောင်မြင်စွာထုတ်လုပ်နှိုင်လာလီရာ။ 

ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မာ သစ်သီးလုပ်ငန်းသည် 
ရှေးကထက်အဆပေါင်းများစွာ တိုးတက်ပါလတ်တေ 
ဆိုရေအချက်ကိုကား ဇာသူလေ့မငြင်းနိုင်ပါ၊၊ ရှေးက 
အနောက်နိုင်ငံများမာဆောင်းရာသီမာ ပန်းသီးလွဲပြီးကေအရာ 
သစ်သီးဝလံကိုမစားကတ်ရချေ။ နပျိုးသီးစွာလေ့ 
ဖရချီးလို့မြို့ကြီးများမာသာရနိုင်ခရေ။ လွန်ခရေအနှစ် သုံးလီးဆယ်လှောက်ထိအောင် စပျစ်သီးသည် မြန်မာနိုင်ငံမာ အမြင်အတွိရ နည်းပါးပြီးကေ အလွန်အဖိုးတန်လို့ မင်းသုံး သဌီးသုံးသစ်သီးမျိုးဖြစ်ခရေ။ ဂုချိန်ခါမာမူ အနောက်တိုင်းထွက် သစ်သီးဝလံတိကိုအရှိတိုင်းများမာ အလွယ်ချေ 
ဝယ်ယူ ရဟိနှိုင်ရားလျှင် အရှိတိုင်းထွက် နွားစားသရက်၊ မင်းကွတ်သီးရို့စွာလည်း အနောက်နိုင်ငံတိသို့ ပေါက်ရောက် ကျော်ကြားဗျာယ် ဟိလီရေ။ &lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;

[[Category:အစားအစာ]]</text>
      <sha1>jrv3s2fjztezaiquisuz5sbwjod38nn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>19808</id>
      <parentid>19807</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:40:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>19808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63013" sha1="mcluxjcmszxtvnnkvsjf9jidccz93ad" xml:space="preserve">[[File:Fruit trees עצי פרי (48).JPG|thumb|သစ်သီးဝလံ]]
သစ်သီးနန့်ဝလံစွာ မတူပါ၊၊ အပူပိုင်းဒေသထွက် သစ်သီးနန့် အအီးပိုင်းဒေသထွက် သစ်သီး၊ စီးပွားကုန်သွယ်ရီးမာ အရေးပါရေ လုပ်ငန်းတရပ်၊ မြန်မာနိုင်ငံဧ့သစ်သီးဝလံတိ၊ သစ်သီးဝလံ တိုးတက်ထွက်ဟိရီး အစိုင်အလာတိ။ 

==ဝေါဟာရ==
''သစ်သီးဝလံ''ဆိုရေ ရခိုင်ဝေါဟာရမာ အသီးနှစ်မျိုးနှစ်စား ပါဝင်နီရေ။ သစ်သီးဟူဆိုရေ [[နွားစားသရက်|သရက်]]၊ [[ပိန္နဲသီး|ပိန္နဲ]]၊ [[လိမ္မော်သီး|လိမ္မော်]]၊ အစဟိရေအပင် ကြီးငယ်ရို့ကသီးရေ အသီးကို ယေဘုယျအနိန်နန့် ခေါ်ဝေါ်ကတ်လို့ [[စပျစ်သီး]]၊ [[ဖရဲသီး]]ပိုင်ယှောင် အနွယ်က သီးရေ အသီးရို့ကို ဝလံဟု ခေါ်ကတ်တေ။ [[နန္ဒရာသီး]]ကိုမူ အနွယ်ပင်မျိုးက သီးခြင်းမဟုတ်ဘဲ အပင်က သီးတွက်နန့် သစ်သီးအမျိုးအစားမာပင် ထည့်သွင်းရလီဖို့။

ရုက္ခဗေဒအရဆိုကေ သစ်သီးဝလံဆိုစွာမှာ အပင်ကြီးက သီးစွာဖြစ်စီ၊ အပင်ငယ်က သီးသည်ဖြစ်စီ၊ အစိနန့်တကွ အစိကိုဆောင်ကြဉ်းထားရေ အစိတ်အပိုင်းတခုလုံးစွာ သစ်သီးဖြစ်လီရေ။ သစ်သီးစွာ ဝတ်မှုန်ကူးယှက်ခြင်းမျိုးနန့် မျိုးတည်ဖို့ အောင်မြင်ရေ အစိလောင်းကြီးထွား ဖြစ်ပေါ်ခြင်းဟု ဆိုရေ။ သန္ဓီအောင်မြင်သဖြင့် အစိအိမ်ဧ့ ပါးလွှာလို့ အစိမ်းရောင်ဟိရေ နံရံစွာ အသီးခွံအဖြစ်သို့ အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလှာရေ။ 

အသီးခွံစွာ အသားတိစွာလေ့ ဟိရေ။ ပျိုင်းတွဲ တွဲနိန်ရေစွာလည်း ဟိရေ။ မာကျောကျောနိန်စွာလည်း ဟိလီရေ။ သစ်သီးတိကို အဓိကကတော့ခါ 
#အသားထူအသီးမျိုး၊ 
#အစိခွံမာသီးမျိုး၊ 
#ဂန်ဒူးသီးမျိုးဆိုပနာ သုံးမျိုး ပိုင်းခြာထားရေ။ 


အသားထူအသီးမျိုးမာ အစိကိုဖုံးအုပ်ထားရေ အသားသည်ထူလို့ အရည်လည်းရွှမ်းရေ။ ပန်းသီး၊ လိမ်မ္မော်သီး၊ နွားစားသရက်ရို့စွာ ထိုအမျိုးအစားမာ ပါဝင်ရေ။ ဒေစိခွံမာ သီးမျိုးမာ အပြင်ဘက်ဟိ အသားစွာထူလို့ အရည်ရွှမ်းတတ်ကေလေ့ မက်မုံသီး၊ ဘင်္ဂလားဆီးသီး၊ ချယ်ရီသီး၊ ရို့ပိုင် အစိကို အခွံမာတထပ် ဖုံးပနာနီတတ်ရေ။ ဂန်ဒူးသီးဆိုလိုစွာကား အစိဆန်စားရရေ အသီးသီးမျိုးနန့် အသီးတောက်မျိုးရို့ ပါဝင်ရေ။ 

ရုက္ခဗေဒအရ သစ်သီးစစ်နန့် သစ်သီးတုဆိုပနာ ခွဲခြားပြန်ရေ။ သစ်သီး စစ်သား အစိနံရံကြီးထွား ဖြစ်ပေါ်ရေ အသီးမျိုးဖြစ်တေ။ သစ်သီးစစ်မာ ပဲသီးတောင့်ပိုင် ကွဲအက်ထွက်ရေ အသီးမျိုး နန့် ချယ်ရီ၊ ဗာဒမ်ရို့ ပိုင် အစိခွံမာသီးအစဟိရေ အစိခွဲကွဲမထွက်သော အသီးမျိုးဆိုပနာ နှစ်မျိုးနှစ်စား ဟိပြန်ရေ။
သစ်သီးတုဟူစွာကား ပန်းသီး၊ သစ်တော်သီးရို့ပိုင် ပွင့်ရင်းခံကြီးထွားလို့ အသားထူထဲပနာ ဖြစ်ပေါ်လှာသော အသီးမျိုးဖြစ်တေ။ စတြောဗဲရီသီးစွာလေ့ သစ်သီးတု တမျိုးဖြစ်လီရေ။

လူတိစွာ စားရရေသစ်သီးတိကိုရာ အသိများကတ်တေ။ ယဒါလေ့ မစားရရေ သစ်သီးတိလေ့ အများအပြား ဟိလီရေ။ စားရရေ သစ်သီးအမျိုးနာမည် ရာထောင်မက 
ဟိရေအနက် အသားစားရရေ သစ်သီးမျိုးလည်း ဟိပြီးကေ အဆန်ကိုရာ စားရရေသစ်သီးမျိုးလည်း ဟိရေ။ သစ်သီးနန့် ဟင်းသီးခြားနားချက်မာ သစ်သီးဝလံရို့ကို မချက်မပြုတ်ဘဲ မူလအတိုင် းစားသုံးနှိုင်ကတ်ရေ။ 

သစ်သီးဝလံရို့စွာ အနံ့အရသာနန့် သဘာဝအလျောက် ပြည့်စုံကတ်တွက်နန့် သစ်သီးဝလံကို မကြိုက်မကြိုက်သူ အများအပြားဟိရေ။ သစ်သီးဝလံရို့မာ အဓိကပါဟိရေအရာတိကား သကြားနန့် ရီ ဖြစ်တေ။ 
ယင်းအပြင် အက်ဆစ်နန့် ဗီတာမင်တိပါဟိရာ သစ်သီးဝလံတိကို စားသောက်ပီးခြင်းနန့် ကျမ်းမာရီးနန့် ညီညွတ်နိုင်စီတွက်နန့် သစ်သီးဝလံတိစွာ လူရို့အတွက် 
အရေးပါရေ အာဟာရတမျိုးပင် ဖြစ်လီရေ။ သစ်သီး စိမ်းစိမ်းလတ်လတ်တိမာ ရီဓာတ် ၇၅ က ၉၆ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ပါဟိတတ်တွက်နန့် အာဟာရဖြစ်စီရေ အထည်ဒြဗ် အများအပြားမပါဟိပါ၊၊ ယင်းအတွက်နန့်  ကိုယ်ခန္ဓာတည်ဆောက်ပီးရေ ပရိုတင်း အနည်းအကျိုင်းလှောက်ရာ ပီးနှိုင်ရေ။ အဆီဆိုပနာကားမပါဟိပါ၊၊ သစ်သီးမှည့်တိစွာ အစာကြေလွယ်ရေ။ ယကေလေ့ 
အခွံနန့် အစိတိကိုမူ စွန့်ပစ်သင့်လီရေ။ သစ်သီးဝလံတိက ရဟိနှိုင်ရေ အာဟာရဓာတ်တိကား ဗီတာမင်တိ၊ သတ္တုဓာတ်တိနန့် အက်ဆစ်ရို့ဖြစ်ကတ်လီရေ။ 
ယင်းရို့စွာ လူရို့ ကျမ္မာသန်စွမ်း'အသက်ရှည်ရီးအတွက် ထိန်းပီးကတ်လီရေ။

သစ်သီးတိမာ အများဆုံး ပါဟိတတ်ရေ ဗီတာမင်စီစွာ အရင်လားသွားဖုံးတိကို ကြံ့ခိုင်စီပနာ ကိုယ်ခန္ဓာကို သွက်လက်ပေါ့ပါးစီရေ။ ဂန်ဒူးသီးမျိုးမာ ပါဝင်ရေ  တချို့ သစ်သီးများမာ ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားခြင်း၊ မျက်စိ ကြက်မျက်သင့်ခြင်းရို့က တွန်းလှန်ကာကွယ်နှိုင်ရေ ဗီတာမင်အေ ပါဟိရေ။ တချို့သစ်သီးမျိုးမာ အာရုံကြောရို့ကို ထိမ်းပီးရေ ဗီတာမင် ဘီ ၁၊ 
ကိုယ်ခန္ဓာဖွံ့ဖြိုးမှုကို ဖြစ်စီသော ဗီတာမင် ဘီ ၂၊ ရို့ ပါဝင်ရေ။ သစ်သီးဟူသမျှစွာ ကယ်လစီယမ်၊ ဖွစဖောရပ်၊ သံဓာတ်ရို့ ပါဝင်ရာသွီးစင်ကြယ်ကောင်းမွန်ခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်ကြံ့ခိုင်ခြင်းရို့ကို အားပီးရေ။ သစ်သီးတိမာ ပါဝင်ရေ အရည်နန့် အဖတ်တိစွာ ကိုယ်ခန္ဓာမာဟိ အဆိပ်တိ၊ အညစ်အကြီးများ စွန့်ထုတ်ပစ်ရာမာ များစွာ အကူအညီပီးလီရေ။

အာဟာရဖြစ်စီရေ သစ်သီးဝလံတိကို လေးမျိုးခွဲခြားနှိုင်ရေ။ ယင်းရို့မာ 
*(၁) ပန်းသီး၊ သစ်သော့၊ နှပျိုးအစဟိရေ ပဘိယိုပါလို့ အားဖြစ်စီပြီးကေ ဝမ်းသက်စီတတ်ရေ အသီးမျိုး၊ 
*(၂) စပျစ်သီး၊ ရက်စဗဲရီ 
စရေ သတ္တုဓာတ်ကြွယ်ဝလို့ ကျောက်ကပ်နန့်အာရုံနာဗ်ကြောတိကို အားပီးရေ ဗဲရီဟုခေါ်သောစိများ၊ ခွံပျော့သီးမျိုး၊ 
*(၃) လိမ်မော်၊ ရှောက်စရေ အယ်လကလိုင်ဓာတ်ပါလို့ အစာကြေလွယ်သော အသီးမျိုးနန့် 
*(၄) စွံပလွန်၊ ဆီးသီးရို့ကဲ့သို့ အလွန်ခွန်အားဖြစ်စီပြီးကေ ဓာတ်မှန်စီရေအသီးမျိုးရို့
ဖြစ်ကတ်လီရေ။

သစ်သီးဝလံရို့စွာ စားသုံးသူရို့အား 
အာဟာရဖြစ်စီလို့ ကျမ်းမာရီးနန့်ညီညွတ်စေကာ ရောဂါရို့ကို တွန်းလှန်နိုင်စွမ်းပေးရေပြင် အစိတိကို ပြန့်ပွားစီခြင်းနန့် 
အပင်မျိုးပျံ့နှံ့မှုကို လည်းဆောင်ရွက်ရေ။ အသီးမှအစိတိစွာ လီထခြင်းကြောင့်ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ရေကြောင့်ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ တိရစ္ဆာန်တိကြောင့်ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ လူရို့ကြောင့်ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ အသီးပေါက်ကွဲပနာ မျိုးပျံ့နှံ့ကြ 
လီရေ။

အင်သီး၊ သစ်စေးသီးရို့စွာ လေအဟုန်စီးပနာပါလားနိုင်ဖို့ အတောင်ပိုင် အစိတ်အပိုင်းများ ပါဟိရေ။ အင်သီးမာ
အတောင်အရှည်နှစ်ခုပါလို့ သစ်စေးသီးမာ ရိုးတံနန့် ဆက်ဗျာယ် အတောင်ငါးခုပါရေ။ လီထခတ်လို့ ထိုအသီးတိကြွေရေအခါ မြီပေါ်သို့ ဗြုန်းခနဲမကျဘဲ 
လေအဟုန်ဖြင့် အင်တန်ဝီးဝေးသို့ ရွင့်ပါလားကတ်တေ။ 
ပိတောက်သီးမာ အမြှေးပါးပိုင်ယှောင် ဖီးအသားသည် ဝိုက်ဗျာယ်တည်ဟိလို့ ကြောင်လျှာစိနန့် ဒန့်သလွန်စိရို့မာ 
စက္ကူပိုင်ပါးလွှာသော အတောင်များဟိသဖြင့် လီထရာသို့ ရွင့်ပါနှိုင်ကတ်ရေ။ တချို့အသီးများမာမူလီတိုက်ရာသို့ 
ရွင့်ပါနှိုင်ရေ အမွီးများဟိ လီရေ။

ရေစပ်မာ ပေါက်ရောက်သော အပင်များ၊ 
သို့မဟုတ် ရေမာ ပေါက်ရောက်သော အပင်တိကအသီးတိစွာ 
ရေထက်မာ ပေါလောမျိုးပါလားကတ်တေ။ ယင်းပိုင်ဖြင့် 
အပူပိုင်းဇုန် ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်မာ 
အုန်းပင်များပေါက်ရောက်ကတ်လီရေ။

တချို့အသီးတိ၏ အစိတိစွာ တိရစ္ဆာန်ရို့၏ ကိုယ်မာတွယ်ကပ်လို့ပါနှိုင်ရေ ချိတ်ပိုင် စူးကောင်မချေျား ကေလည်းကောင်း၊ အစီးများရေ်ပင်ဖြစ်ဖြစ်ပါဟိရေ။ စုတ်ဖွားသီးနန့် 
သမင်မွီးသီးရို့စွာ ယင်းပိုင်အားဖြင့် မျိုးစိများပျံ့နှံ့ကတ်တေ။ ရှဉ့်၊ ကြွက်၊ လင်လုပ်အစဟိရေအကောင်တိစွာ အသီးနန့် 
အစိကို စုဆောင်းလှောင်ထားကြသဖြင့်လည်း မျိုးစိပျံ့နှံ့ရရေ။ မြီစီး၊ ကျုတ်နစ်များထက်တို့ ကျရောက်သောအစိငယ်များ 
သည် ကျီးငှက်တိ၏ခြီထောက်များမာကပ်ပါလားလို့ နီရာအဝှမ်းသို့ မျိုးစိများရောက်ဟိရလီရေ။
လူရို့စွာလေ့ သစ်သီးဝလံတိကို 
တနီရာမှတစ်နီရာသို့ သယ်ဆောင်စားသုံးကတ်ခြင်းနန့် မျိုးစိများပြန့်ပွားကတ်လီရေ။ 

တချို့အသီးတိစွာ ခြောက်လာရေအခါ 
အသီးခွံကွဲပနာ အထဲက အစိများ အဝီးကိုစဉ်ထွက်ကတ်တေ။ 
သစ်ကတိုးသီးသည် ယင်းပိုင်သော အသီးမျိုးဖြစ်တေ။ 
စဉ်ထွက်သော အစိတိစွာ အဝီးကိုရောက်ဟိရာ မျိုးပျံ့နှံ့လီရေ။ 

ရှေးရှေးကလူရို့သည် သစ်သီးဝလံတိကို 
တလိတမန် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကတ်တေဆိုပနာ မဟိခဲ့ပါ၊၊ 
အလိပေါက်အပင်တိက ရာသီအလိုက်သီးသော 
အသီးတိကိုရာ ခူးဆွတ်စားသုံးခကတ်တေ။ နောင်အခါမှမူ ပြည်မားသုံးလောက်ငှရုံမျှစိုက်ပျိုးလာကရာမှ 
သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရီးကို တစတစတိုးတက် ချဲ့ထွင်လှာကြသဖြင့် လုပ်ငန်းကြီးတရပ်ဖြစ်လာရေ။ 

ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မာ ရီမြီနန့်ရာသီဥတုကိုလိုက်လို့ 
သစ်သီးဝလံရို့ကို အကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကတ်တေ 
တိုင်းပြည်များ ပေါ်ပေါက်များပြားလာရေ။ သစ်သီးဝလံ 
စိုက်ပျိုးရီးသည် လုပ်ငန်းကြီးတရပ်ဖြစ်လာရေနန့်အညီ 
သစ်သီးခြံစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သူရို့စွာ ကမ္ဘာဦးကဟိခရေ 
သစ်သီးမျိုးရို့နန့်သာ မတင်းတိမ်မရောင့်ရဲကြဘဲ 
မျိုးစပ်စိုက်ပျိးခြင်းရို့ကို လည်းပြုခကတ်တေ။ ယင်းပိုင် 
မျိုးစပ်ယူခြင်း၊ အခွံပါးသောအသီး၊ စူးမဲ့သောအသီး၊ အစိနည်းသောအသီး၊ အဆင်း ပိုလှသောအသီး၊ ပိုပြီးကေထွားကြိုင်းသော အသီးများဖြစ်ထွန်းအောင်မြင်ခလို့ 
သစ်သီးအမျိုးနာမည်များပိုပြီးကေများ ပြားပါလတ်တေ။ ယကေလေ့ 
အထူးဂရုထူလို့ ပြုစုစိုက်ပျိုးသော မျိုးပင်တိနန့်မျိုးသန့်ထားရေ 
အပင်တိစွာပင် အစိစိုက်ခြင်းနန့် မျိုးပွားယူရေအခါ 
မူလအရိုင်းပင်ဧ့ ဇာတိလက္ခဏာများ ပြန်ပနာ ပေါ်လှာတတ်ရေ။ 
ယင်းခါ ယင်းပိုင်အပင်များ ပြန်ရိုင်းမလားစီရန် တီထွင်ကြံဆခရေ အကိုင်းဆက် စိုက်ပျိုးခြင်းနန့် ထိုအခက်အခဲကို 
အောင်မြင်နှိုင်ကြောင်း တွိကတ်ရလီရေ။

ရှေးက သစ်သီးတိကို ယင်းရို့ထွက်ဟိရေဒေသမာရာ စိမ်းစိမ်းလတ်လတ် စားသုံးကတ်ရရေ။ ဂုချိန်ခါမာမူ 
ကကောင်းလျင်သော သယ်ယူပို့ဆောင်ရီးစံနစ်နန့် အအီးခန်းတိနန့် 
တာရှည် လတ်ဆတ်နီအောင် ထားနှိုင်ရေ စံနစ်များ 
ပေါ်ပေါက်လာရေ ကျေးဇုကြောင့် သစ်သီးမျိုးစုံကိုကမ္ဘာအနှံ့ 
လတ်ဆတ်စွာ စားသုံးနှိုင်ကတ်အောင်တင်ပို့ကတ်တေ။ ယင်းအပြင် 
ရာသီမရွီး၊ အချိန်မရွီးရနှိုင်ရေ စည်သွတ်သစ်သီး၊ သစ်သီးခြောက် ၊ သစ်သီးဝလံမှပြုလုပ်ရေ အဖျော်ယမကာတိကိုလည်း ပိုပြီးကေပိုပြီးကေသုံးစွဲလှာကတ်လီရေ။ 
ကမ္ဘာ့အပူပိုင်းဇုန်ဒေသကလည်းကောင်း၊ သမပိုင်းဒေသကလည်းကောင်း 
သစ်သီးများထွက်ဟိရာ အပူပိုင်းဒေသထွက် ကျော်ကြားပနာ 
ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားရီးမာ အရေးပါသောသစ်သီးတိကို အစီအစိုင်အလိုက် ဖော်ပြရကေ နှပျိုး၊ အုန်း၊ သရက်နန့် နာနတ်ရို့ဖြစ်တေ။ ယင်းရို့နောက် ဒုတိယတန်းစား 
အရေးပါသော သစ်သီးတိမာ ကိုကိုး၊ သင်္ဘော၊ မာလကာ၊ သီဟိုဠ်သရက် အစဟိစွာရို့ဖြစ်တေ။

သစ်သီးဝလံလောကမာပိုပြီးကေ ထင်ရှားကျော်ကြားသော အသီးတိမာ သမပိုင်းထွက်သစ်သီးများ ဖြစ်ကတ်လို့ ယင်းရို့မာ စပျစ်သီး၊ ပန်းသီး၊ သစ်သော့သီး၊ မက်မုန်သီး၊ တည်သီး၊ 
အဟောင်းသီး၊ စွံပလွန်သီး၊လိမ်မ္မော်၊ စတော်ဇာရက်ီ၊ ရှောက်၊ သံပရာအစဟိစွာရို့ဖြစ်ကတ်လီရေ။

သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရီးလုပ်ငန်း ကြီးကျယ်သော 
တိုင်းပြည်များ မာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ထိပ်ဆုံးဖြစ်တေ။ ရာသီဥတုရီမြီအနိန်အထား အမျိုးမျိုးဟိသဖြင့် ကာလဒေသအလိုက် သစ်သီးဝလံ အမျိုးမျိုးကို မြီယာဧကပေါင်းကဋီကုဋာနန့်ချီလို့ စိုက်ပျိုး 
လုပ်ကိုင်ကတ်တေ။ သမပိုင်းထွက်သစ်သီးများ ရာမက အပူပိုင်းဇုန်သစ်သီးတိကိုပါ နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကတ်ရာ ဖြစ်မြောက်အောင်မြင်ဗျာယ်ဟိရေ။ 
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် သမုဒ္ဒရာနှစ်စင်းအကြားမာ တည်ဟိလို့နိုင်ငံအတွင်းမာလည်း မြစ်ချောင်းအင်းအိုင်များ မကန်မဝှန်ဟိပြီးးလျှင် မီးရထား၊မော်တော်ကားလမ်းကောင်းများ 
ဖြင့် ပြည့်စုံသဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရီးလွယ်ကူခြင်း၊ အအီးခန်းတိထားနိုင်သဖြင့် အချိန်ရာသီမရွီး သစ်သီးဝလံအမျိုးမျိုးကို ရနိုင်ခြင်းရို့ကြောင့် သစ်သီးဝလံလုပ်ငန်းမာ 
အမေရိကန်နိုင်ငံသည် ရှေ့ပြေးဂေါင်းဆောင် ဖြစ်ခလီရေ။ တချို့တိုင်းပြည်များမာ ခြောက်သွိသောဒေသများမာပင် ရေသွယ်စံနစ်ဖြင့်သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရီးကို လုပ်ကိုင်ကတ်ရရေ။ ကနိန်ဒါနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ အာဂျင်တီးနားနန့် ဩစတြေးလီးယားနိုင်ငံရို့မာ ထိုစံနစ်ဖြင့်စိုက်ပျိုးရရေ သစ်သီခြံကြီးများဟိလီရေ။ 

ကမ္ဘာမာ အများဆုံးစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကတ်တေ သစ်သီးဝလံရို့မာ ပန်းသီး၊ [[သစ်သော့သီး]]၊ လိမ္မော်၊ [[အူနီသီး|ကျွဲကော]]၊ [[ယှောက်ချိုသီး|ရှောက်]] ၊ [[နပျိုးသီး|နှပျိုး]]၊ စပျစ်သီးရို့ဖြစ်တေ။ ပန်းသီးစိုက်ပျိုးသော တိုင်းပြည်တိကို အသီးထွက် အနည်းအများ အစီအစိုင်အလိုက် ဖော်ပြရကေ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဂျာမနီ၊ ဆိုဗီယက် ရုရှ၊ ပြင်သစ်၊ ဂရိတ်ဖလောင်း၊ ကနိန်ဒါနန့် ဩစတြေးလီးယား ရို့ ဖြစ်ကတ်တေ။

သစ်သော့သီးစိုက်ပျိုးရီး ကြီးကျယ်သောတိုင်းပြည်တိကား အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဆိုဗီ ယက်ရုရှ၊ ဂျာမနီ၊ ပြင်သစ်၊ ဂျပန်၊ အာဂျင်တီးနား၊ ဩစတြေးလီးယား၊ 
ဂရိတ်ဖလောင်းနန့် တောင်အာဖရိကရို့ ဖြစ်ကတ်တေ။ လိမ္မော်၊ ရှောက်၊ ကျွဲကောရို့စွာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဂျပန်၊ စပိန်၊ ဗရာဇီး ၊ကျွဲကောရို့စွာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဂျပန်၊ စပိန်၊ ဗရာဇီး၊ဣတလီ၊ ပယ်လက်စတိုင်၊ တောင်အာဖရိက၊ ဩစတြေးလီးယားနန့် အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုတိက မကန်မဝှန်ထွက်ဟိရေ။ စားပွဲတင် စပျစ်သီးတိကိုမကန်မဝှန်စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ရေ တိုင်းပြည်တိမာ ဗူလဂေးရီးယား၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဣတလီ၊ ဟန်ဂေရီ၊ နယ်သာလန်၊ တောင်အာဖရိက၊ ဗဲလဂျီယမ်၊ အယ်လဂျီးရီးယားနန့် အာဂျင်တီးနားရို့ဖြစ်တေ။ စပျစ်သီး[[ဝိုင်အရက်]]တိကို ပြင်သစ်၊ ဣတလီ၊ စပိန်၊အယ်လဂျီးရီးယား၊ ပေါ်တူဂီ၊ တောင်အာဖရိကနန့် ဩစတြေးလီးယားနိုင်ငံရို့မှ ထုတ်လုပ်ဗလင်ရေ။

စပျစ်သီးခြောက်၊ ဆီးသီးခြောက်အစဟိစွာရို့စွာ 
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ဂရိ၊ ဩစတြေးလီးယားနိုင်ငံရို့၏ အရေးပါသောထွက်ကုန်များဖြစ်ပနာ တူရကီနိုင်ငံကလည်း အတော်အသင့်ထွက်လီရေ။ အပူပိုင်းဇုန် သစ်သီးတိအနက် အရီးအပါဆုံးသော နပျိုးသီးကို ဟာဝိုင်းရီကျွန်းစု၊ အမင်ရိကတိုက်အလယ်ပိုင်း၊ မက္ကဗားကို၊ ကျူးဗား၊ကနိန်ရီကျွန်းစု၊ အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစု၊ အက်ကွာဒေါ၊ ဗရာဇီး နိုင်ငံရို့မာအကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်ရေ။ အုန်းသီးကို အကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သော ဒေသတိမာ မလ္လာယုမော်မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစုနန့် ပိုလီနီရှားရို့ဖြစ်ပနာ အမင်ရိကတိုက်အပူပိုင်းဇုန် 
ဒေသတိကလည်း မကန်မဝှန်ထွက်ရေ။ 

နွားစားသရက်သည်အပူပိုင်းဒေသများမာ မကန်မဝှန်ထွက်ဟိကေလေ့ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားရန် 
ကြီးကြီးကျကျယ် စိုက်ပျိုးသောနိုင်ငံမာ အိန္ဒိယတနိုင်ငံတည်းရာ ဟိလီရေ။ နန္ဒရာသီးကိုလေ့ အပူပိုင်းဒေသများမာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နှိုင်ရေ။ ယကေလေ့ 
ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မာ စည်သွတ်နာနတ်တိကိုအသုံးများလို့ ထိုလုပ်ငန်း ကြီးကျယ်သောတိုင်းပြည်တိမာ ဟာဝိုင်းရီကျွန်းစု၊ မလ္လာယုမော်နန့် ကွင်းစလန်ပြည်နယ် 
(ဩစတြေးလီးယား) ရို့ဖြစ်ကတ်လီရေ။

သစ်သီးဝလံတိကိုစိုက်ပျိုးရာမာ စိုက်ပျိုးဖို့အပင်နန့် သင့်လျော်သောရေ၊ မြေ ၊ ရာသီဥတုဟိဖို့ဒေသကို ပထမဆုံး 
ရွီးချယ်ရရေ။ စိုက်ပျိုးဖို့ဒေသမာ မြေဩဇာကောင်းမွန်လို့ 
ရေမဝပ်ဖို့နီရာမျိုးကို ရွီးချယ်ရဖို့။ သစ်သီးခြံ စတင်ပနာမပျိုးမီ တနှစ်၊ နှစ်နှစ်ခန့်က ကြိုတင်ပနာ စိုက်ပျိုးခင်းများမာ အပင်များပျိုးယူရရေ။ ယပြီးနောက်မှ 
စိုက်ပျိုးခင်းတိသို့ပြောင်းရွိပြီးကေ တပင်နန့် တပင် သင့်တော်ပိုင်ခွာလို့ စိုက်ပျိုးကတ်ရရေ။ ခြံမြီကို မြေဩဇာ 
ထက်သန်အောင်ပြုလုပ်ရာမာ တချို့ဒေသများမာ ကျွဲ၊ နွား၊ ဆိတ်၊ ဝက်တိကို ခြံမြီနီရာများမာ ကျောင်းပီးပြီးကေ 
ယင်းရို့စွန့်ပစ်သော အညစ်အကြီးတိကို မြေဩဇာအဖြစ် အသုံးပြုကတ်လီရေ။

သစ်သီးပင်စိုက်ပျိုးရေ နီရာတိုင်းမာ 
အဖျက်ပိုးတိနန့် မှိုရောဂါများ ကျတတ်ပေရာ ယင်းရို့ကို ဆိုင်ရေစိုက်ပျိုးရီးပါရဂူတိ၏ ညွှန်ကြားချက်အရ သင့်တော်ရာဆီးရည်နန့် ဆီးမှုန့်တိနန့် ပက်ဖျန်းပီးရရေ။ 
နိုင်ငံကြီးများဟိ သစ်သီးခြံကြီးများမာ သစ်သီးစိုက်ပျိုးသူရို့စွာ ကိုယ်ရို့ခြံမှ ပထမတန်းစား အသီးထွက်ဟိနိုင်ဖို့ ကြိုးစားကတ်လို့ အဖျက်ပိုးနန့်ရောဂါတိကိုကြိုးစားတိုက်ဖျက် 
တွန်းလှန်ကတ်တေ။ ဆီးများပက်ဖျန်းရာမာဘူးသီးပိုးရရေ ဆီးဖျန်းကိရိယာ၊ လက်လှည့်ဆီးဖျန်းစက်၊ သို့မဟုတ် ဆီးဖျန်းအင်ဂျင်စက်ဖြင့် အပင်တိကို ဆီးဖျန်းပီးရရေ။ 
ခေတ်မွှီရေ သစ်သီးခြံကြီးများမာမူ ဆီးပက်ဖျန်းဖို့အတွက် လီယာဉ်ပျံတိကိုပင်အသုံးပြုကတ်လီရေ။

သစ်သီးကောင်းရဟိရီးအတွက် အပင်တိကို 
ဆီးပက်ဖျန်းပီးရယင့်နည်းတူ ဂရုတစိုက်ဆောင်ရွက်ပီးရ သောအလုပ်တခုမာ အပင်မှ အကိုင်းအလက်တိကို ချိုင်ပီးရခြင်းဖြစ်တေ။ စံနစ်တကျ ချိုင်ပေးခြင်းစွာ 
အပင်တိကို အားသစ်တက်လာစီရေ။ 
ညပ်နိန်ရေအကိုင်းအခက်တိကြောင့် အသီး နန့် တကွ အရာအစိတ်အပိုင်းတိစွာ လောင်းအရိပ်ကျနီရာမှ အလင်းရောင်ကို ရဟိနှိုင်လာကတ်တေ။ ဆွေးနိန်ရေ အကိုင်းများ 
ကို ခုတ်ထွင်ပေးကေစိမ်းလန်းနိန်ရေအရာအကိုင်းတိကို အဆွီးလာခြင်းမှ ကာကွယ်ပီးရာရောက်ရေပြင် အပင်ကို အန္တရာယ်ပြုရေ ပိုးမွှားရို့၏ အသိုက်အအုံကိုလေ့ 
တပြိုင်တည်း ဖျက်ဆီးပေးပိုင်ဖြစ်တေ။ စွန့်ပယ်ထားရေ အပင်တိကိုပင် စံနစ်တကျချိုင်ပီးပြီးကေ ကောင်းစွာပြုစုပီးပါက အသီးများထပ်မံပနာ သီးလာနိုင်လီရေ။ အေးသောဒေသများမာ သစ်သီးတိ၏ဆိုးရွားသော 
အန္တရာယ်တခုမာ ဆီးနှင်းပင်ဖြစ်တေ။ ထိုဒေသများမာ ဆီးနှင်းကျရောက်ရေအကြောင်းကို လေဒီအိုမှ 
သတင်းကျေညာလိုက်ကေ ဟင်းခင်းမှူးရို့စွာ ကိုယ်ရို့ အဖိုးတန်အပင်များမပျက်မစီးရယောင် ကြိုတင်ကာကွယ်မှုတိကို ပြုလုပ်ကတ်ရရေ။ တချို့ သောသစ်သီးခြံကြီးများမာ 
ပိုက်လုံးတိကိုမြီအောက်မာမြုပ်လို့ အအီးဓာတ်လွန်ကဲရေ အချိန်မာ ရပူများလွှတ်ပီးကတ်ရရေ။ တချို့ခြံများမာမူ 
ဆီဖြင့်ဖြစ်စီ၊ ကျောက်မီးသွီးဖြင့်ဖြစ်စီ မီးဖိုပီးကတ်ရရေ။ 
အပူတိုက်ပီးရရေအလုပ်ရေ အလွန်စရိတ်ကြီးရေ်လည်း 
ရေရှည်အတွက်ကြည့်ကေ တွက်သားကိုက်ကြောင်း၊ အပူတိုက်မပီးရေခြံတိထက် အမြတ်အစွန်းပိုကြောင်း တွိရလီရေ။

သစ်သီးတိကိုအချိန်မီဆွတ်ခူးခြင်း၊ စံနစ်တကျ 
ကိုင်တွယ်ခြင်း ရို့ကို ဆောင်ရွက်နှိုင်ပါမ ယင်းရို့၏ နှစ်လိုဖွယ်အရသာကို အပြည့်အဝခံစားနှိုင်ကတ်ရရေ။ ဝီးလံသောအရပ်သို့ တင်ပို့ရဖို့သစ်သီးတိကို မှည့်စပြုချိန်မာ ဆွတ်ခူးကတ်ရလို့ ယင်းချိန်တွင် စကေ မာနိန်သိမ့်ပါ့စီ ဈီးသို့အရောက်မာ ရောင်းပန်းလှလှနန့် စားသုံးရန်အဆင်သင့် အခြီအနီဖြစ်လားရေ။ ဆွတ်ခူးစဉ် စိမ်းလွန်းကေလည်း 
အရသာညံ့ဖျင်းတတ်လို့ မှည့်မှ ခူးပြန်ကေလေ့ အမှည့်လွန်ကာ ပုပ်ရိလားနှိုင်ရေ။ ထိုကြောင့် သစ်သီးလုပ်ငန်းကြီးကျယ်သော 
နိုင်ငံကြီးများမာ အသီးဆွတ်ရန်သင့် မသင့် စမ်းသပ်သော ကိရိယာကို အသုံးပြုကတ်တေ။ အသီးဆွတ်စဉ် အကိုင်အတွယ်
ကြမ်းက သစ်သီးပွန်းပြီး ပုပ်လားနှိုင်သဖြင့်အကိုင်အတွယ် သတိထားရရေ။ ခေတ်မီ သစ်သီးခြံကြီးများမာမူ သီးသန့်တံချုတံတိကိုအသုံးပြုကြလို့ သစ်သီးကိုင်တွယ်သူတိသည် လက်အိတ် စွတ်ထားကတ်ရလီရေ။

သစ်သီးတိကို အကောင်းအညံ့ဆိုပနာ 
အမျိုးအစား ခွဲခြားထုတ်ရာမာလည်း ခေတ်မီစံနစ်များ အသုံးပြုကာ အလွန်တိုးတက်လာရေ။ သစ်သီးလုပ်ငန်း
ကြီးကျယ်သောတိုင်းပြည်ကြီးများမာ သစ်သီးအမျိုးအစား 
ခွဲခြားရီးဥပဒေတိကိုပင်ပြဋ္ဌာန်းထားလီရေ။ 
သစ်သီးတိကို ထုပ်ပိုးတင်ပို့ရာမာလည်း အယင်ကထက် ဂရုတစိုက် ဆောင်ရွက်ကတ်ရရေ။ သစ်သီးတိကို မခူးမီ 
အပင်ပေါ်မာဟိစဉ်က ပိုးသတ်ဆီးများပက်ဖျန်းထားသဖြင့် သစ်သီးတိကို ထုပ်ပိုးခြင်းမပြုမီ သစ်သီးတိကို 
ဆီးကြောပစ်ရသိမ့်ရေ။ နိုင်ငံခြားသို့တင်ပို့ရေအခါ သစ်သီးတိကို သင်္ဘောဟိ အအီးခန်းများမာ ထည့်လို့ ပို့ဆောင်ကြ 
ရရေ။ သစ်သီးလုပ်ငန်းကြီးကျယ်သော တချို့တိုင်းပြည်ကြီးများမာမူ သစ်သီးတင်အထူးသင်္ဘောကြီးတိကိုပင် အသုံးပြုကတ်လီရေ။

၁၉၃၃ ခုနှစ် အသီးအနှံထွက်အစီအစာခံစာအရ 
မြန်မာနိုင်ငံမာသစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးသော ဧကပေါင်း ၄၄ဝဝဝဝ ဟိရေဟုသိဟိရလီရေ။ ယင့်ထဲက ၉၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း မိုးများရေ ဒေသများမာ ဟိကြလို့ သစ်သီးအထွက်များဆုံးဒေသသည် 
တနင်္သာရီတိုင်းဖြစ်လီရေ။ 

တနင်္သာရီတိုင်းမာ သစ်သီးအပင်အတော်အမျိုးစုံစွာ ပေါက်ရောက်ဖြစ်ထွန်းနှိုင်ရေ ရေ၊ မြေ နန့် ရာသီဥတု ဟိလီရေ။ ထိုဒေသမှအဓိကထွက်သော သစ်သီးတိမာ သရက်၊ 
မင်းကွတ်၊ ဒူးရင်း၊ မရမ်း၊ [[မာလကာ]]၊ မော်လမြိုင်ကြက်မောက်၊ နှပျိုး၊ [[သီဟိုဠ်သရက်]]၊ နာနတ်၊ ပိန္နဲ၊ သံပရာ၊ ကျွဲကော၊ ဥသျှစ်ရို့ဖြစ်ကတ်လို့ ပေါင်သီး၊ [[သကြားသီး]]၊လိမ္မော်၊[[တောကြက်မောက်]]၊ [[ဒူးရင်းဩဇာ]] ရို့လေ့ အတော်အသင့် ထွက်ဟိလီရေ။

ဧရာဝတီနန့်ပဲခူးတိုင်းရို့မာ တနင်္သာရီတိုင်းလောက် သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးခြင်းဖြစ်ထွန်းလိမဟိချေ။ ယင်းဒေသရို့မှ 
အဓိကထွက်သော သစ်သီးတိမာ သရက်၊ မရန်း၊ နှပျိုး၊ ပိန္နဲ၊ ရှောက်၊ သံပရာရို့ဖြစ်ကတ်လို့ မြောင်းမြနန့် ပုသိမ်ခရိုင် 
ကမ်းရိုးတန်းဒေသများမာ သီဟိုဠ်သရက်ပင်တိကို တွိရရေ။ မိုးပါးသော ပြည်နန့် သာယာဝတီခရိုင်တိက 
ဩဇာသီးနန့် လိမ်မ္မော်သီးရို့ထွက်လီရေ။
ရခိုင်တိုင်းရေ တနင်္သာရီတိုင်းနည်းတူ မိုးရီချိန်ဟိပြီးကေ သရက်၊ မရမ်း၊ နှပျိုး၊ ပိန္နဲ၊ ရှောက်၊ သံပရာရို့ မကန်မဝှန် ထွက်ရေ။ တောကြက်မောက်နန့် သီဟိုဠ် 
သရက်ပင်ရို့ကိုလည်း ရံဖန်ရံခါ တွိရ ရေ။ ယကေလေ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရီးအခက်အခဲတိကြောင့် ပြည်မသို့တင်ပို့ခြင်း အလွန်တရာနည်းပါးလှလီရေ။
အထက်မြန်မာနိုင်ငံမာ မိုးအလွန်ပါးသဖြင့် 
သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရီး မဖြစ်ထွန်းလှချေ။ ယကေလေ့မြေဩဇာကောင်းပနာ ရေသွင်းစိုက်ပျိုးနှိုင်ရေ မန္တလေး၊ ကျောက်ဆည်၊ သရက်မြို့နန့် မုံရွာခရိုင်များမာမူ သစ်သီးဝလံအထွက်ကောင်းရေ။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံထွက် သစ်သီးဝလံတိမာ သရက်၊ နှပျိုး၊ မရန်း၊ ပိန္နဲ၊ သံပရာ၊ ရှောက်၊ သင်္ဘော၊ ဝရာဇ်သီးနန့်ဆီးသီးရို့ဖြစ်ကတ်လို့ တည်သီး၊ဩဇာသီး၊ သင်္ဘောဩဇာနန့် စပျစ်သီးရို့လေ့ အနည်းအကျိုင်းထွက်ရေ။ ဗန်းမော်မြို့အနီးမာ 
တရုတ်တည်သီးနန့် တရုတ် ဆီးသီး ခေါ် တရုတ်စုတ်ဖွားသီး 
ရို့ ပေါက်ရောက်ဖြစ်ထွန်းလီရေ။

သျှမ်းပြည်နယ်မာ လိမ်မ္မော်နန့် စတော်ဇာရက်ီခြံတိကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကတ်တေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ်မာ သျှမ်းပြည်နယ်မာ သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရီးကို ပိုပြီးကေလုပ်ကိုင်လှာကတ်ရာ သစ်သော့သီး၊ ရှောက်ချိုသီးများ၊ ပိုပြီးကေထွက်ဟိလာခလှေးရေ။ 
မြန်မာနိုင်ငံမာ ရန်ကုန်လူထုသည် သစ်သီးဝလံကို အများဆုံးစားသုံးကတ်ကြောင်း တွိရရေ။ ရန်ကုန်မြို့ကိုတင်ပို့ကတ်တေသစ်သီးဝလံတိနန့် ထွက်ဟိတင်ပို့ကတ်တေ ဒေသအရပ်ရပ်ရို့မာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လီရေ။ 
ရန်ကုန်မြို့ကိုရောက်ဟိလာရေနပျိုးသီးရို့စွာ ဟင်္သာတနန့် ပုသိမ်နယ်များအထဲဟိ ယုံစလင်းနန့် မက္ကလာစုရို့မှ တင်ပို့ခြင်းဖြစ်တေ။ မုတ္တမနယ်သည် 
နှပျိုးအထွက်ကောင်းရေ်လည်း မှန်မှန်တင်ပို့နိုင်ခြင်း မဟိချေ။ ဖူးကြီး၊ ခမောင်းနား၊ တောင်ငူ၊ ရေတာရှည်ရို့မှလည်း 
တင်ပို့ကတ်လီရေ။ 

နွားစားသရက်သည် ရန်ကုန်ဆင်ခြီဖုံးဒေသတိကလည်း မကန်မဝှန်ထွက်ရေ။ မြစ်ငယ်၊ ခမောင်းနားနန့် ကျောက်ဆည်
နယ်ရို့မှလည် ရန်ကုန်သို့တင်ပို့ကတ်လီရေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မရောက်ခင်ခေတ်က ပြည်မားထွက်သရက်များ ''တုံး''ချိန်မာ မဒရပ်နန့် ကာလကတ္တားမှ ဗင်္ဂလားသရက်တိကို နှစ်စိုင် ကျပ်ဖေသာ နှစ်သိန်းဖိုးခန့် တင်သွင်းခလီရေ။ လိမ်မ္မော်သီးတိကို သီပေါနန့် အောင်ပန်း(ရပ်စောက်)ရို့မှတင်ပို့ ရေ။ ရန်ကုန်မှတဆင့် 
မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်ကိုဖြန့်ဖြူးရရေ။ သီပေါလိမ္မော်သည် အောင်ပန်းလိမ္မော်ထက် ပိုပြီးကေအမျိုးအခြီရေရေ။ 
တောင်ငူခရိုင် တောင်ကုန်းဒေသတိနန့်ရွှီကျင်နယ်ကလည်းလိမ္မော်သီး အနည်းအကျိုင်းထွက်ဟိပြီးကေ ရန်ကုန်သို့ တင်ပို့ကတ်လီရေ။ 

ရှောက်၊ သံပရာရို့ကိုမြစ်ငယ်နယ်မှ အများဆုံးတင်ပို့ပနာ ရွှီကျင်နန့်မုတ္တမမှ ကျွဲကောနန့်သံပရာ အတော်အသင့်တင်ပို့ရေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မရောက်ခင်ခေတ်က အူနီသီးတိကို မလ္လာယုမော်မှ နှစ်စိုင်တင်သွင်းရလီရေ။ 
မင်းကွတ်သီးတိကိုသထုံ၊ မော်လမြိုင်၊ ထားဝယ်၊ အစဟိရေတနင်္သာရီတိုင်းဟိခရိုင်တိက တင်ပို့ ခြင်းဖြစ်လီရေ။ 
ဒိုးယိုင်းသီးတိကိုလည်း မော်လမြိုင်၊ သထုံနန့် 
ထားဝယ်ရို့မှပင် တင်ပို့ကတ်လီရေ။

နန္ဒရာသီးသည်အောက်မြန်မာနိုင်ငံဒေသများစွာမာ 
မကန်မဝှန်ထွက်ဟိပြီးကေ သျှမ်းပြည်နယ်မာလည်း အတော်အသင့် 
စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကတ်တေ။ မြန်မာနာနတ်မျိုးထက် အလုံးပိုကြီး 
လို့ အရသာပိုကောင်းရေ ကျူးနာနတ်မျိုးကို မော်လမြိုင်ဘက် 
မာ စတင်စိုက်ပျိုးရာမှ အောက်မြန်မာနိုင်ငံ တချို့အရပ်ဒေသများ 
မာလည်း တိုးချဲ့ စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးဗျာယ် ဟိကတ်တေ။
ရာသီအလိုက်ရန်ကုန်သို့ရောက်ဟိလာရေအရာ
သစ်သီးတိမာ ရဖို့းသင်း၊ ပြည်နန့်သာယာဝတီရို့ဘက်မှ 
လာရေဝရာဇ်သီးများ၊ ပြည်ခရိုင်ကလာရေဩဇာသီး၊ 
ကျိုက္ခမီနန့် သထုံရို့မှလာရေ စုတ်ဖွားသီးရို့ဖြစ်
ကတ်တေ။ ဖရဲသီးတိကို ပဲခူးနန့် တောင်ငူဖက်ကလည်းကောင်း၊ကျောက်ဖရုံသီးတိကို 
ပြည်မီးရထားလမ်းဘက်ကလည်းကောင်း တင်ပို့ကတ်လီရေ။ 
အုန်းသီးတိကိုထားဝယ်၊ မြိတ်၊ ပုသိမ်၊ စစ်တွေအစဟိရေ 
ကမ်းရိုး တန်းဒေသတိနန့်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်မြို့တိက တင်ပို့ကြ 
ရေ။ ကုန်းကျသောမြို့တိအနက် ခမောင်းနားနယ်မှ 
ရာကေ အုန်းသီးမကန်မဝှန် တင်ပို့နှိုင်ရေ။ 

မြန်မာနိုင်ငံမာ ပြည်မားထွက်အုန်းတိနန့်မလောက်ငှသဖြင့် စင်္ကာပူ၊ ကာလကတ္တား၊ မဒရပ်၊ ကိုကိုးကျွန်းရို့မှလည်း တင်သွင်းခရလီရေ။ ပိန္နဲသီးတိကို ရန်ကုန်ဆင်ခြီဖုံးဒေသတိက တင်ပို့ကတ်တေ။ ပဒကာသီးသည် နိုင်ငံအရပ်ရပ်မာ ထွက်ဟိကေလေ့ 
သယ်ယူပို့ဆောင်ရန် မလွယ်ကူသဖြင့် နီးစပ်သောမြို့နယ်တိကသာ အနည်းအကျိုင်း တင်ပို့ကတ်လီရေ။ 
ဆီးသီးတိကို ပြည်မီးရထားလမ်းဟိ မှော်ဇာနန့် 
ပုတီးကုန်းရို့မှပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ မန္တလေးမီးရထားလမ်းဟိ 
ရဖို့းသင်း အစဟိရေမြို့တိကပင်ဖြစ်ဖြစ်တင်ပို့ကတ်လီရေ။ 
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ်မာ ရှောက်ချိုသီးတိကို 
မကန်မဝှန်စားသုံးလာကြလို့ ယင်းရို့ကို မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်း၊ တောင်ငူ၊ မော်လမြိုင်၊ စစ်တွေ၊ မှော်ဘီခရိုင်တိနန့် 
သျှမ်းပြည်နယ်များမာ မကန်မဝှန် စိုက်ပျိုး
လုပ်ကိုင်လာကတ်လီရေ။ 

မြန်မာနိုင်ငံမာသစ်သီးတိကို ပို့ဆောင်ပုံမာ 
ဩဇာသီး၊ လိမ္မော်သီးအစဟိစွာတိကိုခြင်းနန့်ထည့်သိုပို့ရေမှ လွဲလို့ အရာအသီးအနှံအတိကို များရေအားဖြင့် ဂါရီများ၊ ခရာဝရီကားတိပေါ်မာ ယိုင်ပတ်များ ကာပြီးကေ အပုံလိုက်ပို့ဆောင်ခြင်းဖြစ်တေ။ ထိုကြောင့်သစ်သီးတိစွာ ရန်ကုန်အရောက်မာ ၁၅ ရာခိုင် နှုန်းခန့် ပုပ်ရိပျက်စီးကတ်ရလီရေ။ 

သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရီးမာလည်း အထူးအနိန်နန့် 
အထက်မြန်မာနိုင်ငံမာ မန္တလေးနန့် ကျောက်ဆည်ခရိုင်ရို့မာ သရက်နန့် နှပျိုးဟင်းခင်းတိကိုလည်းကောင်း၊ အောက်မြန်မာနိုင်ငံ 
တချို့မြို့ကြီးများနံဘေးအနားမှ ဟင်းခင်းတိကိုလည်းကောင်း၊ သျှမ်းပြည်နယ်မာ လိမ်မ္မော်၊ စတော်ဇာရက်ီနန့် သစ်သော့တိကိုလေ့သော့၊ 
စံနစ်တကျအကွက် ချပနာစိုက်ပျိုးကပင်လွဲလို့ 
စိုက်ပျိုးပြုအပုံလိုက်စံနစ်တိစွာ ခေတ်မမီလှသေးချေ။ 
အရာအရပ်ဒေသများမာ သရက်ခြံ၊ မရမ်းခြံတိစွာလည်း 
အရာအပင်များပါရောနှောပေါက်သော ခြံဟင်းခင်းများဖြစ်ကတ်လို့ 
အပင်တိကျန်းမာသန်စွမ်းကာ အသီးထွက်များအောင် 
မြီတောင်မြှောက်ပီးခြင်း ၊အကိုင်းအခက်ချိုင် 
ပေးခြင်းရို့ကိုဆောင်ရွက်ခဲလှရေ။ အသီးမျိုးကောင်းရရန် 
ဆောင်ရွက်ခြင်းလေ့မဟိကြဘဲ အပင်မှသီးသမျှကို 
ဆွတ်ခူးစားသုံးရောင်းဝယ်ဖောက်ကားခြင်းကိုရာ 
ပြုခကတ်လီရေ။ 

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ်မာမူ သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုး 
ရီးကို ပြည်ပိုင်အစိုးရတိက ဦးဆောင်အားပီးခြင်း 
ပြုလာရေ။ သစ်သီးအမျိုးနာမည်တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးရီးကိုလေ့ 
ဆောင်ရွက်လာရေ။ သျှမ်းပြည်နယ်မာ သစ်သော့ခြံတိကို 
တိုးချဲ့လုပ်ကိုင်လာကြလို့ ကချင်ပြည်နယ်၊ ချင်းတောင်တန်းဒေသ 
ရို့မာလည်း စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးအောင်မြင်ဗျာယ်ဟိရေ။ 
ပုပ္ပါးတောင်တဝိုက်ဒေသများမာ မျိုးကောင်းလိမ္မော်၊ သစ်သော့၊ စပျစ်၊ ပန်းသီးရို့ကို စမ်းသပ်စိုက်ပျိုး အောင်မြင်ဗျာယ်ဟိပြီးကေ 
ပြည်မားသုံး လောက်ငှအောင်ချဲ့ထွင် စိုက်ပျိုးလားဖို့ ဆောင်ရွက်ဗျာယ် ဟိလီရေ။ သရက်၊ နာနတ် အစဟိစွာရို့ 
စည်သွတ်ခြင်း၊ အဖျော်ယမကာပြုခြင်း ရို့ကိုလည်း အောင်မြင်စွာထုတ်လုပ်နှိုင်လာလီရာ။ 

ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မာ သစ်သီးလုပ်ငန်းသည် 
ရှေးကထက်အဆပေါင်းများစွာ တိုးတက်ပါလတ်တေ 
ဆိုရေအချက်ကိုကား ဇာသူလေ့မငြင်းနိုင်ပါ၊၊ ရှေးက 
အနောက်နိုင်ငံများမာဆောင်းရာသီမာ ပန်းသီးလွဲပြီးကေအရာ 
သစ်သီးဝလံကိုမစားကတ်ရချေ။ နပျိုးသီးစွာလေ့ 
ဖရချီးလို့မြို့ကြီးများမာသာရနိုင်ခရေ။ လွန်ခရေအနှစ် သုံးလီးဆယ်လှောက်ထိအောင် စပျစ်သီးသည် မြန်မာနိုင်ငံမာ အမြင်အတွိရ နည်းပါးပြီးကေ အလွန်အဖိုးတန်လို့ မင်းသုံး သဌီးသုံးသစ်သီးမျိုးဖြစ်ခရေ။ ဂုချိန်ခါမာမူ အနောက်တိုင်းထွက် သစ်သီးဝလံတိကိုအရှိတိုင်းများမာ အလွယ်ချေ 
ဝယ်ယူ ရဟိနှိုင်ရားလျှင် အရှိတိုင်းထွက် နွားစားသရက်၊ မင်းကွတ်သီးရို့စွာလည်း အနောက်နိုင်ငံတိသို့ ပေါက်ရောက် ကျော်ကြားဗျာယ် ဟိလီရေ။ &lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;

[[Category:အစားအစာ]]</text>
      <sha1>mcluxjcmszxtvnnkvsjf9jidccz93ad</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>19809</id>
      <parentid>19808</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T10:58:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>19809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62910" sha1="87y4w05eecp84t72zss99cavjm238no" xml:space="preserve">[[File:Fruit trees עצי פרי (48).JPG|thumb|သစ်သီးဝလံ]]
သစ်သီးနန့်ဝလံစွာ မတူပါ၊၊ အပူပိုင်းဒေသထွက် သစ်သီးနန့် အအီးပိုင်းဒေသထွက် သစ်သီး၊ စီးပွားကုန်သွယ်ရီးမာ အရေးပါရေ လုပ်ငန်းတရပ်၊ မြန်မာနိုင်ငံဧ့သစ်သီးဝလံတိ၊ သစ်သီးဝလံ တိုးတက်ထွက်ဟိရီး အစိုင်အလာတိ။ 

==ဝေါဟာရ==
''သစ်သီးဝလံ''ဆိုရေ ရခိုင်ဝေါဟာရမာ အသီးနှစ်မျိုးနှစ်စား ပါဝင်နီရေ။ သစ်သီးဟူဆိုရေ [[နွားစားသရက်|သရက်]]၊ [[ပိန္နဲသီး|ပိန္နဲ]]၊ [[လိမ္မော်သီး|လိမ္မော်]]၊ အစဟိရေအပင် ကြီးငယ်ရို့ကသီးရေ အသီးကို ယေဘုယျအနိန်နန့် ခေါ်ဝေါ်ကတ်လို့ [[စပျစ်သီး]]၊ [[ဖရဲသီး]]ပိုင်ယှောင် အနွယ်က သီးရေ အသီးရို့ကို ဝလံဟု ခေါ်ကတ်တေ။ [[နန္ဒရာသီး]]ကိုမူ အနွယ်ပင်မျိုးက သီးခြင်းမဟုတ်ဘဲ အပင်က သီးတွက်နန့် သစ်သီးအမျိုးအစားမာပင် ထည့်သွင်းရလီဖို့။

ရုက္ခဗေဒအရဆိုကေ သစ်သီးဝလံဆိုစွာမှာ အပင်ကြီးက သီးစွာဖြစ်စီ၊ အပင်ငယ်က သီးသည်ဖြစ်စီ၊ အစိနန့်တကွ အစိကိုဆောင်ကြဉ်းထားရေ အစိတ်အပိုင်းတခုလုံးစွာ သစ်သီးဖြစ်လီရေ။ သစ်သီးစွာ ဝတ်မှုန်ကူးယှက်ခြင်းမျိုးနန့် မျိုးတည်ဖို့ အောင်မြင်ရေ အစိလောင်းကြီးထွား ဖြစ်ပေါ်ခြင်းဟု ဆိုရေ။ သန္ဓီအောင်မြင်သဖြင့် အစိအိမ်ဧ့ ပါးလွှာလို့ အစိမ်းရောင်ဟိရေ နံရံစွာ အသီးခွံအဖြစ်သို့ အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလှာရေ။ 

အသီးခွံစွာ အသားတိစွာလေ့ ဟိရေ။ ပျိုင်းတွဲ တွဲနိန်ရေစွာလည်း ဟိရေ။ မာကျောကျောနိန်စွာလည်း ဟိလီရေ။ သစ်သီးတိကို အဓိကကတော့ခါ 
#အသားထူအသီးမျိုး၊ 
#အစိခွံမာသီးမျိုး၊ 
#ဂန်ဒူးသီးမျိုးဆိုပနာ သုံးမျိုး ပိုင်းခြာထားရေ။ 


အသားထူအသီးမျိုးမာ အစိကိုဖုံးအုပ်ထားရေ အသားသည်ထူလို့ အရည်လည်းရွှမ်းရေ။ ပန်းသီး၊ လိမ်မ္မော်သီး၊ နွားစားသရက်ရို့စွာ ထိုအမျိုးအစားမာ ပါဝင်ရေ။ ဒေစိခွံမာ သီးမျိုးမာ အပြင်ဘက်ဟိ အသားစွာထူလို့ အရည်ရွှမ်းတတ်ကေလေ့ မက်မုံသီး၊ ဘင်္ဂလားဆီးသီး၊ ချယ်ရီသီး၊ ရို့ပိုင် အစိကို အခွံမာတထပ် ဖုံးပနာနီတတ်ရေ။ ဂန်ဒူးသီးဆိုလိုစွာကား အစိဆန်စားရရေ အသီးသီးမျိုးနန့် အသီးတောက်မျိုးရို့ ပါဝင်ရေ။ 

ရုက္ခဗေဒအရ သစ်သီးစစ်နန့် သစ်သီးတုဆိုပနာ ခွဲခြားပြန်ရေ။ သစ်သီး စစ်သား အစိနံရံကြီးထွား ဖြစ်ပေါ်ရေ အသီးမျိုးဖြစ်တေ။ သစ်သီးစစ်မာ ပဲသီးတောင့်ပိုင် ကွဲအက်ထွက်ရေ အသီးမျိုး နန့် ချယ်ရီ၊ ဗာဒမ်ရို့ ပိုင် အစိခွံမာသီးအစဟိရေ အစိခွဲကွဲမထွက်သော အသီးမျိုးဆိုပနာ နှစ်မျိုးနှစ်စား ဟိပြန်ရေ။
သစ်သီးတုဟူစွာကား ပန်းသီး၊ သစ်တော်သီးရို့ပိုင် ပွင့်ရင်းခံကြီးထွားလို့ အသားထူထဲပနာ ဖြစ်ပေါ်လှာသော အသီးမျိုးဖြစ်တေ။ စတြောဗဲရီသီးစွာလေ့ သစ်သီးတု တမျိုးဖြစ်လီရေ။

လူတိစွာ စားရရေသစ်သီးတိကိုရာ အသိများကတ်တေ။ ယဒါလေ့ မစားရရေ သစ်သီးတိလေ့ အများအပြား ဟိလီရေ။ စားရရေ သစ်သီးအမျိုးနာမည် ရာထောင်မက 
ဟိရေအနက် အသားစားရရေ သစ်သီးမျိုးလည်း ဟိပြီးကေ အဆန်ကိုရာ စားရရေသစ်သီးမျိုးလည်း ဟိရေ။ သစ်သီးနန့် ဟင်းသီးခြားနားချက်မာ သစ်သီးဝလံရို့ကို မချက်မပြုတ်ဘဲ မူလအတိုင် းစားသုံးနှိုင်ကတ်ရေ။ 

သစ်သီးဝလံရို့စွာ အနံ့အရသာနန့် သဘာဝအလျောက် ပြည့်စုံကတ်တွက်နန့် သစ်သီးဝလံကို မကြိုက်မကြိုက်သူ အများအပြားဟိရေ။ သစ်သီးဝလံရို့မာ အဓိကပါဟိရေအရာတိကား သကြားနန့် ရီ ဖြစ်တေ။ 
ယင်းအပြင် အက်ဆစ်နန့် ဗီတာမင်တိပါဟိရာ သစ်သီးဝလံတိကို စားသောက်ပီးခြင်းနန့် ကျမ်းမာရီးနန့် ညီညွတ်နိုင်စီတွက်နန့် သစ်သီးဝလံတိစွာ လူရို့အတွက် 
အရေးပါရေ အာဟာရတမျိုးပင် ဖြစ်လီရေ။ သစ်သီး စိမ်းစိမ်းလတ်လတ်တိမာ ရီဓာတ် ၇၅ က ၉၆ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ပါဟိတတ်တွက်နန့် အာဟာရဖြစ်စီရေ အထည်ဒြဗ် အများအပြားမပါဟိပါ၊၊ ယင်းအတွက်နန့်  ကိုယ်ခန္ဓာတည်ဆောက်ပီးရေ ပရိုတင်း အနည်းအကျိုင်းလှောက်ရာ ပီးနှိုင်ရေ။ အဆီဆိုပနာကားမပါဟိပါ၊၊ သစ်သီးမှည့်တိစွာ အစာကြေလွယ်ရေ။ ယကေလေ့ 
အခွံနန့် အစိတိကိုမူ စွန့်ပစ်သင့်လီရေ။ သစ်သီးဝလံတိက ရဟိနှိုင်ရေ အာဟာရဓာတ်တိကား ဗီတာမင်တိ၊ သတ္တုဓာတ်တိနန့် အက်ဆစ်ရို့ဖြစ်ကတ်လီရေ။ 
ယင်းရို့စွာ လူရို့ ကျမ္မာသန်စွမ်း'အသက်ရှည်ရီးအတွက် ထိန်းပီးကတ်လီရေ။

သစ်သီးတိမာ အများဆုံး ပါဟိတတ်ရေ ဗီတာမင်စီစွာ အရင်လားသွားဖုံးတိကို ကြံ့ခိုင်စီပနာ ကိုယ်ခန္ဓာကို သွက်လက်ပေါ့ပါးစီရေ။ ဂန်ဒူးသီးမျိုးမာ ပါဝင်ရေ  တချို့ သစ်သီးများမာ ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားခြင်း၊ မျက်စိ ကြက်မျက်သင့်ခြင်းရို့က တွန်းလှန်ကာကွယ်နှိုင်ရေ ဗီတာမင်အေ ပါဟိရေ။ တချို့သစ်သီးမျိုးမာ အာရုံကြောရို့ကို ထိမ်းပီးရေ ဗီတာမင် ဘီ ၁၊ 
ကိုယ်ခန္ဓာဖွံ့ဖြိုးမှုကို ဖြစ်စီသော ဗီတာမင် ဘီ ၂၊ ရို့ ပါဝင်ရေ။ သစ်သီးဟူသမျှစွာ ကယ်လစီယမ်၊ ဖွစဖောရပ်၊ သံဓာတ်ရို့ ပါဝင်ရာသွီးစင်ကြယ်ကောင်းမွန်ခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်ကြံ့ခိုင်ခြင်းရို့ကို အားပီးရေ။ သစ်သီးတိမာ ပါဝင်ရေ အရည်နန့် အဖတ်တိစွာ ကိုယ်ခန္ဓာမာဟိ အဆိပ်တိ၊ အညစ်အကြီးများ စွန့်ထုတ်ပစ်ရာမာ များစွာ အကူအညီပီးလီရေ။

အာဟာရဖြစ်စီရေ သစ်သီးဝလံတိကို လေးမျိုးခွဲခြားနှိုင်ရေ။ ယင်းရို့မာ 
*(၁) ပန်းသီး၊ သစ်သော့၊ နှပျိုးအစဟိရေ ပဘိယိုပါလို့ အားဖြစ်စီပြီးကေ ဝမ်းသက်စီတတ်ရေ အသီးမျိုး၊ 
*(၂) စပျစ်သီး၊ ရက်စဗဲရီ 
စရေ သတ္တုဓာတ်ကြွယ်ဝလို့ ကျောက်ကပ်နန့်အာရုံနာဗ်ကြောတိကို အားပီးရေ ဗဲရီဟုခေါ်သောစိများ၊ ခွံပျော့သီးမျိုး၊ 
*(၃) လိမ်မော်၊ ရှောက်စရေ အယ်လကလိုင်ဓာတ်ပါလို့ အစာကြေလွယ်သော အသီးမျိုးနန့် 
*(၄) စွံပလွန်၊ ဆီးသီးရို့ကဲ့သို့ အလွန်ခွန်အားဖြစ်စီပြီးကေ ဓာတ်မှန်စီရေအသီးမျိုးရို့
ဖြစ်ကတ်လီရေ။

သစ်သီးဝလံရို့စွာ စားသုံးသူရို့အား 
အာဟာရဖြစ်စီလို့ ကျမ်းမာရီးနန့် ညီညွတ်စီကာ ရောဂါရို့ကို တွန်းလှန်နိုင်စွမ်း ပီးရေပြင် အစိတိကို ပြန့်ပွားစီခြင်းနန့် 
အပင်မျိုးပျံ့နှံ့မှုကို လည်းဆောင်ရွက်ရေ။ အသီးက အစိတိစွာ လီထခြင်းကြောင့်ပင်ဖြစ်စီ၊ ရီကြောင့်ပင်ဖြစ်စီ၊ တိရစ္ဆာန်တိကြောင့်ပင်ဖြစ်စီ၊ လူရို့ကြောင့်ပင်ဖြစ်စီ၊ အသီးပေါက်ကွဲပနာ မျိုးပျံ့နှံ့ကတ် 
လီရေ။

အင်သီး၊ သစ်စီးသီးရို့စွာ လီအဟုန်စီးပနာ ပါလားနိုင်ဖို့ အတောင်ပိုင် အစိတ်အပိုင်းတိ ပါဟိရေ။ အင်သီးမာ
အတောင်အရှည်နှစ်ခုပါလို့ သစ်စီးသီးမာ ရိုးတံနန့် ဆက်ပနာ အတောင်ငါးခုပါရေ။ လီတိုက်ခတ်လို့ ယင့်အသီးတိကြွီရေအခါ မြီထက်သို့ ဗြုန်းခနဲ မကျဘဲ 
လီအဟုန်နန့် အင်တန်ဝီးဝီးသို့ ရွင့်ပါလားကတ်တေ။ 
ပိတောက်သီးမာ အမြှေးပါးပိုင်ယှောင် ဖီးအသားစွာ ဝိုက်ပနာ တည်ဟိလို့ ကြောင်လျှာစိနန့် ဒန့်သလွန်စိရို့မာ 
စက္ကူပိုင်ပါးလွှာရေ အတောင်တိ ဟိတွက်နန့် လီထရာသို့ ရွင့်ပါနှိုင်ကတ်ရေ။ တချို့အသီးတိမာမူလီတိုက်ရာသို့ 
ရွင့်ပါနှိုင်ရေ အမွီးတိဟိ လီရေ။

ရီစပ်မာ ပေါက်ရောက်ရေ အပင်တိ၊ 
သို့မဟုတ် ရီမာ ပေါက်ရောက်ရေ အပင်တိက အသီးတိစွာ 
ရီထက်မာ ပေါလောမျိုးပါလားကတ်တေ။ ယင်းပိုင်နန့် 
အပူပိုင်းဇုန် ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်မာ 
အုန်းပင်တိ ပေါက်ရောက်ကတ်လီရေ။

တချို့အသီးတိ၏ အစိတိစွာ တိရစ္ဆာန်ရို့၏ ကိုယ်မာတွယ်ကပ်လို့ပါနှိုင်ရေ ချိတ်ပိုင် စူးကောင် အချွန်လည်းကောင်း၊ အစီးတိ ဖြစ်ဖြစ်ပါဟိရေ။ စုတ်ဖွားသီးနန့် 
သမင်မွီးသီးရို့စွာ ယင်းပိုင်အနိန်နန့် မျိုးစိတိ ပျံ့နှံ့ကတ်တေ။ ရှဉ့်၊ ကြွက်၊ လင်လုပ်အစဟိရေအကောင်တိစွာ အသီးနန့် 
အစိကို စုဆောင်းလှောင်ထားကြသဖြင့်လည်း မျိုးစိပျံ့နှံ့ရရေ။ မြီစီး၊ ကျုတ်နစ်များထက်တို့ ကျရောက်သောအစိချေတိ 
စွာ ကျီးငှက်တိ၏ ခြီထောက်တိမာ ကပ်ပါလားလို့ နီရာ အဝှမ်းသို့ မျိုးစိတိ ရောက်ဟိရလီရေ။
လူရို့စွာလေ့ သစ်သီးဝလံတိကို 
တနီရာက တစ်နီရာသို့ သယ်ဆောင် စားသုံးကတ်ခြင်းနန့် မျိုးစိများပြန့်ပွားကတ်လီရေ။ 

တချို့အသီးတိစွာ ခြောက်လာရေအခါ 
အသီးခွံကွဲပနာ အထဲက အစိတိ အဝီးကိုစဉ်ထွက် ကတ်တေ။ 
သစ်ကတိုးသီးစွာ ယင်းပိုင်သော အသီးမျိုးဖြစ်တေ။ 
စဉ်ထွက်ရေ အစိတိစွာ အဝီးကိုရောက်ဟိရာ မျိုးပျံ့နှံ့လီရေ။ 

ရှိးရှိးက လူရို့စွာ သစ်သီးဝလံ တိကို 
တလိတမန် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကတ်တေဆိုပနာ မဟိခပါ၊၊ 
အလိကျပေါက်အပင်တိက ရာသီအလိုက်သီးသော 
အသီးတိကိုရာ ခူးဆွတ်စားသုံး ခကတ်တေ။ နောင်အခါမှရာ ပြည်သူသုံး လောက်ငှရုံမျှ စိုက်ပျိုးလာကရာက 
သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရီးကို တစတစတိုးတက် ချဲ့ထွင်လှာကတ်တွက်နန့် လုပ်ငန်းကြီးတရပ်ဖြစ်လာလီရေ။ 

ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မာ ရီမြီနန့် ရာသီဥတုကို လိုက်လို့ 
သစ်သီးဝလံရို့ကို အကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကတ်တေ 
တိုင်းပြည်တိ ပေါ်ပေါက်များပြားလာရေ။ သစ်သီးဝလံ 
စိုက်ပျိုးရီးစွာ လုပ်ငန်းကြီးတရပ်ဖြစ်လာစွာနန့်အညီ 
သစ်သီးခြံ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သူရို့စွာ ကမ္ဘာဦးက ဟိခရေ 
သစ်သီးမျိုးရို့နန့်သာ မတင်းတိမ်မရောင့်ရဲကတ်ဘဲ 
မျိုးစပ်စိုက်ပျိးခြင်းရို့ကို လည်းပြုခကတ်တေ။ ယင်းပိုင် 
မျိုးစပ်ယူခြင်း၊ အခွံပါးရေ အသီး၊ စူးမပါရေ အသီး၊ အစိနည်းရေ အသီး၊ အဆင်း ပိုလှရေ အသီး၊ ပိုပြီးကေထွားကြိုင်းရေ အသီးတိဖြစ်ထွန်းအောင်မြင်ခလို့ 
သစ်သီးအမျိုးနာမည်တိ ပိုပြီးကေများ ပြားပါလတ်တေ။ ယကေလေ့ 
အထူးဂရုထူလို့ ပြုစုစိုက်ပျိုးရေ မျိုးပင်တိနန့်မျိုးသန့်ထားရေ 
အပင်တိစွာပင် အစိစိုက်ခြင်းနန့် မျိုးပွားယူရေအခါ 
မူလအရိုင်းပင်ဧ့ ဇာတိလက္ခဏာတိ ပြန်ပနာ ပေါ်လှာတတ်ရေ။ 
ယင်းခါ ယင်းပိုင်အပင်တိ ပြန်ရိုင်းမလားစီဖို့ တီထွင်ကြံဆခရေ အကိုင်းဆက် စိုက်ပျိုးခြင်းနန့် ယင့်အခက်အခဲကို 
အောင်မြင်နှိုင်ကြောင်း တွိကတ်ရလီရေ။

ရှိးက သစ်သီးတိကို ယင်းရို့ထွက်ဟိရေ ဒေသမာရာ စိမ်းစိမ်းလတ်လတ် စားသုံးကတ်ရရေ။ ဂုချိန်ခါမာ 
ကကောင်းမြန်ဆန်ရေ သယ်ယူပို့ဆောင်ရီးစံနစ်နန့် အအီးခန်းတိနန့် 
တာရှည် လတ်ဆတ်နီအောင် ထားနှိုင်ရေ စံနစ်တိ 
ပေါ်ပေါက်လာရေ ကျေးဇုကြောင့် သစ်သီးမျိုးစုံကို ကမ္ဘာအနှံ့ 
လတ်ဆတ်စွာ စားသုံးနှိုင်ကတ်အောင် တင်ပို့ကတ်တေ။ ယင်းအပြင် 
ရာသီမရွီး၊ အချိန်မရွီး ရနှိုင်ရေ စည်သွတ်သစ်သီး၊ သစ်သီးခြောက် ၊ သစ်သီးဝလံက ပြုလုပ်ရေ အဖျော်ယမကာတိကိုလည်း ပိုပြီးကေ ပိုပြီးကေ သုံးစွဲလှာကတ်လီရေ။ 
ကမ္ဘာ့အပူပိုင်းဇုန်ဒေသကလည်းကောင်း၊ မြီမြင့်ပိုင်းဒေသကလည်းကောင်း 
သစ်သီးများထွက်ဟိရာ အပူပိုင်းဒေသထွက် ကျော်ကြားပနာ 
ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားရီးမာ အရေးပါရေ သစ်သီးတိကို အစီအစိုင်အလိုက် ဖော်ပြရကေ နှပျိုး၊ အုန်း၊ သရက်နန့် နာနတ်ရို့ဖြစ်တေ။ ယင်းရို့နောက် ဒုတိယတန်းစား 
အရေးပါရေ သစ်သီးတိမာ ကိုကိုး၊ သင်္ဘော၊ ဂေါ်ရင်၊ သီဟိုဠ်သရက် အစဟိစွာရို့ဖြစ်တေ။

သစ်သီးဝလံလောကမာ ပိုပြီးကေ ထင်ရှားကျော်ကြားရေ အသီးတိမာ မြီမြင့်ပိုင်းထွက်သစ်သီးများ ဖြစ်ကတ်လို့ ယင်းရို့မာ စပျစ်သီး၊ ပန်းသီး၊ သစ်တော်သီး၊ မက်မုန်သီး၊ တည်သီး၊ 
အဟောင်းသီး၊ စွံပလွန်သီး၊လိမ်မ္မော်၊ စတော်ဘေရီ၊ ရှောက်၊ သံပရာအစဟိစွာရို့ဖြစ်ကတ်လီရေ။

သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရီးလုပ်ငန်း ကြီးကျယ်သော 
တိုင်းပြည်များ မာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ထိပ်ဆုံးဖြစ်တေ။ ရာသီဥတုရီမြီအနိန်အထား အမျိုးမျိုးဟိသဖြင့် ကာလဒေသအလိုက် သစ်သီးဝလံ အမျိုးမျိုးကို မြီယာဧကပေါင်းကဋီကုဋာနန့်ချီလို့ စိုက်ပျိုး 
လုပ်ကိုင်ကတ်တေ။ သမပိုင်းထွက်သစ်သီးများ ရာမက အပူပိုင်းဇုန်သစ်သီးတိကိုပါ နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကတ်ရာ ဖြစ်မြောက်အောင်မြင်ဗျာယ်ဟိရေ။ 
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် သမုဒ္ဒရာနှစ်စင်းအကြားမာ တည်ဟိလို့နိုင်ငံအတွင်းမာလည်း မြစ်ချောင်းအင်းအိုင်များ မကန်မဝှန်ဟိပြီးးလျှင် မီးရထား၊မော်တော်ကားလမ်းကောင်းများ 
ဖြင့် ပြည့်စုံသဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရီးလွယ်ကူခြင်း၊ အအီးခန်းတိထားနိုင်သဖြင့် အချိန်ရာသီမရွီး သစ်သီးဝလံအမျိုးမျိုးကို ရနိုင်ခြင်းရို့ကြောင့် သစ်သီးဝလံလုပ်ငန်းမာ 
အမေရိကန်နိုင်ငံသည် ရှေ့ပြေးဂေါင်းဆောင် ဖြစ်ခလီရေ။ တချို့တိုင်းပြည်များမာ ခြောက်သွိသောဒေသများမာပင် ရေသွယ်စံနစ်ဖြင့်သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရီးကို လုပ်ကိုင်ကတ်ရရေ။ ကနိန်ဒါနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ အာဂျင်တီးနားနန့် ဩစတြေးလီးယားနိုင်ငံရို့မာ ထိုစံနစ်ဖြင့်စိုက်ပျိုးရရေ သစ်သီခြံကြီးများဟိလီရေ။ 

ကမ္ဘာမာ အများဆုံးစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကတ်တေ သစ်သီးဝလံရို့မာ ပန်းသီး၊ [[သစ်သော့သီး]]၊ လိမ္မော်၊ [[အူနီသီး|ကျွဲကော]]၊ [[ယှောက်ချိုသီး|ရှောက်]] ၊ [[နပျိုးသီး|နှပျိုး]]၊ စပျစ်သီးရို့ဖြစ်တေ။ ပန်းသီးစိုက်ပျိုးသော တိုင်းပြည်တိကို အသီးထွက် အနည်းအများ အစီအစိုင်အလိုက် ဖော်ပြရကေ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဂျာမနီ၊ ဆိုဗီယက် ရုရှ၊ ပြင်သစ်၊ ဂရိတ်ဖလောင်း၊ ကနိန်ဒါနန့် ဩစတြေးလီးယား ရို့ ဖြစ်ကတ်တေ။

သစ်သော့သီးစိုက်ပျိုးရီး ကြီးကျယ်သောတိုင်းပြည်တိကား အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဆိုဗီ ယက်ရုရှ၊ ဂျာမနီ၊ ပြင်သစ်၊ ဂျပန်၊ အာဂျင်တီးနား၊ ဩစတြေးလီးယား၊ 
ဂရိတ်ဖလောင်းနန့် တောင်အာဖရိကရို့ ဖြစ်ကတ်တေ။ လိမ္မော်၊ ရှောက်၊ ကျွဲကောရို့စွာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဂျပန်၊ စပိန်၊ ဗရာဇီး ၊ကျွဲကောရို့စွာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဂျပန်၊ စပိန်၊ ဗရာဇီး၊ဣတလီ၊ ပယ်လက်စတိုင်၊ တောင်အာဖရိက၊ ဩစတြေးလီးယားနန့် အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုတိက မကန်မဝှန်ထွက်ဟိရေ။ စားပွဲတင် စပျစ်သီးတိကိုမကန်မဝှန်စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ရေ တိုင်းပြည်တိမာ ဗူလဂေးရီးယား၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဣတလီ၊ ဟန်ဂေရီ၊ နယ်သာလန်၊ တောင်အာဖရိက၊ ဗဲလဂျီယမ်၊ အယ်လဂျီးရီးယားနန့် အာဂျင်တီးနားရို့ဖြစ်တေ။ စပျစ်သီး[[ဝိုင်အရက်]]တိကို ပြင်သစ်၊ ဣတလီ၊ စပိန်၊အယ်လဂျီးရီးယား၊ ပေါ်တူဂီ၊ တောင်အာဖရိကနန့် ဩစတြေးလီးယားနိုင်ငံရို့မှ ထုတ်လုပ်ဗလင်ရေ။

စပျစ်သီးခြောက်၊ ဆီးသီးခြောက်အစဟိစွာရို့စွာ 
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ဂရိ၊ ဩစတြေးလီးယားနိုင်ငံရို့၏ အရေးပါသောထွက်ကုန်များဖြစ်ပနာ တူရကီနိုင်ငံကလည်း အတော်အသင့်ထွက်လီရေ။ အပူပိုင်းဇုန် သစ်သီးတိအနက် အရီးအပါဆုံးသော နပျိုးသီးကို ဟာဝိုင်းရီကျွန်းစု၊ အမင်ရိကတိုက်အလယ်ပိုင်း၊ မက္ကဗားကို၊ ကျူးဗား၊ကနိန်ရီကျွန်းစု၊ အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစု၊ အက်ကွာဒေါ၊ ဗရာဇီး နိုင်ငံရို့မာအကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်ရေ။ အုန်းသီးကို အကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သော ဒေသတိမာ မလ္လာယုမော်မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစုနန့် ပိုလီနီရှားရို့ဖြစ်ပနာ အမင်ရိကတိုက်အပူပိုင်းဇုန် 
ဒေသတိကလည်း မကန်မဝှန်ထွက်ရေ။ 

နွားစားသရက်သည်အပူပိုင်းဒေသများမာ မကန်မဝှန်ထွက်ဟိကေလေ့ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားရန် 
ကြီးကြီးကျကျယ် စိုက်ပျိုးသောနိုင်ငံမာ အိန္ဒိယတနိုင်ငံတည်းရာ ဟိလီရေ။ နန္ဒရာသီးကိုလေ့ အပူပိုင်းဒေသများမာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နှိုင်ရေ။ ယကေလေ့ 
ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မာ စည်သွတ်နာနတ်တိကိုအသုံးများလို့ ထိုလုပ်ငန်း ကြီးကျယ်သောတိုင်းပြည်တိမာ ဟာဝိုင်းရီကျွန်းစု၊ မလ္လာယုမော်နန့် ကွင်းစလန်ပြည်နယ် 
(ဩစတြေးလီးယား) ရို့ဖြစ်ကတ်လီရေ။

သစ်သီးဝလံတိကိုစိုက်ပျိုးရာမာ စိုက်ပျိုးဖို့အပင်နန့် သင့်လျော်သောရေ၊ မြေ ၊ ရာသီဥတုဟိဖို့ဒေသကို ပထမဆုံး 
ရွီးချယ်ရရေ။ စိုက်ပျိုးဖို့ဒေသမာ မြေဩဇာကောင်းမွန်လို့ 
ရေမဝပ်ဖို့နီရာမျိုးကို ရွီးချယ်ရဖို့။ သစ်သီးခြံ စတင်ပနာမပျိုးမီ တနှစ်၊ နှစ်နှစ်ခန့်က ကြိုတင်ပနာ စိုက်ပျိုးခင်းများမာ အပင်များပျိုးယူရရေ။ ယပြီးနောက်မှ 
စိုက်ပျိုးခင်းတိသို့ပြောင်းရွိပြီးကေ တပင်နန့် တပင် သင့်တော်ပိုင်ခွာလို့ စိုက်ပျိုးကတ်ရရေ။ ခြံမြီကို မြေဩဇာ 
ထက်သန်အောင်ပြုလုပ်ရာမာ တချို့ဒေသများမာ ကျွဲ၊ နွား၊ ဆိတ်၊ ဝက်တိကို ခြံမြီနီရာများမာ ကျောင်းပီးပြီးကေ 
ယင်းရို့စွန့်ပစ်သော အညစ်အကြီးတိကို မြေဩဇာအဖြစ် အသုံးပြုကတ်လီရေ။

သစ်သီးပင်စိုက်ပျိုးရေ နီရာတိုင်းမာ 
အဖျက်ပိုးတိနန့် မှိုရောဂါများ ကျတတ်ပေရာ ယင်းရို့ကို ဆိုင်ရေစိုက်ပျိုးရီးပါရဂူတိ၏ ညွှန်ကြားချက်အရ သင့်တော်ရာဆီးရည်နန့် ဆီးမှုန့်တိနန့် ပက်ဖျန်းပီးရရေ။ 
နိုင်ငံကြီးများဟိ သစ်သီးခြံကြီးများမာ သစ်သီးစိုက်ပျိုးသူရို့စွာ ကိုယ်ရို့ခြံမှ ပထမတန်းစား အသီးထွက်ဟိနိုင်ဖို့ ကြိုးစားကတ်လို့ အဖျက်ပိုးနန့်ရောဂါတိကိုကြိုးစားတိုက်ဖျက် 
တွန်းလှန်ကတ်တေ။ ဆီးများပက်ဖျန်းရာမာဘူးသီးပိုးရရေ ဆီးဖျန်းကိရိယာ၊ လက်လှည့်ဆီးဖျန်းစက်၊ သို့မဟုတ် ဆီးဖျန်းအင်ဂျင်စက်ဖြင့် အပင်တိကို ဆီးဖျန်းပီးရရေ။ 
ခေတ်မွှီရေ သစ်သီးခြံကြီးများမာမူ ဆီးပက်ဖျန်းဖို့အတွက် လီယာဉ်ပျံတိကိုပင်အသုံးပြုကတ်လီရေ။

သစ်သီးကောင်းရဟိရီးအတွက် အပင်တိကို 
ဆီးပက်ဖျန်းပီးရယင့်နည်းတူ ဂရုတစိုက်ဆောင်ရွက်ပီးရ သောအလုပ်တခုမာ အပင်မှ အကိုင်းအလက်တိကို ချိုင်ပီးရခြင်းဖြစ်တေ။ စံနစ်တကျ ချိုင်ပေးခြင်းစွာ 
အပင်တိကို အားသစ်တက်လာစီရေ။ 
ညပ်နိန်ရေအကိုင်းအခက်တိကြောင့် အသီး နန့် တကွ အရာအစိတ်အပိုင်းတိစွာ လောင်းအရိပ်ကျနီရာမှ အလင်းရောင်ကို ရဟိနှိုင်လာကတ်တေ။ ဆွေးနိန်ရေ အကိုင်းများ 
ကို ခုတ်ထွင်ပေးကေစိမ်းလန်းနိန်ရေအရာအကိုင်းတိကို အဆွီးလာခြင်းမှ ကာကွယ်ပီးရာရောက်ရေပြင် အပင်ကို အန္တရာယ်ပြုရေ ပိုးမွှားရို့၏ အသိုက်အအုံကိုလေ့ 
တပြိုင်တည်း ဖျက်ဆီးပေးပိုင်ဖြစ်တေ။ စွန့်ပယ်ထားရေ အပင်တိကိုပင် စံနစ်တကျချိုင်ပီးပြီးကေ ကောင်းစွာပြုစုပီးပါက အသီးများထပ်မံပနာ သီးလာနိုင်လီရေ။ အေးသောဒေသများမာ သစ်သီးတိ၏ဆိုးရွားသော 
အန္တရာယ်တခုမာ ဆီးနှင်းပင်ဖြစ်တေ။ ထိုဒေသများမာ ဆီးနှင်းကျရောက်ရေအကြောင်းကို လေဒီအိုမှ 
သတင်းကျေညာလိုက်ကေ ဟင်းခင်းမှူးရို့စွာ ကိုယ်ရို့ အဖိုးတန်အပင်များမပျက်မစီးရယောင် ကြိုတင်ကာကွယ်မှုတိကို ပြုလုပ်ကတ်ရရေ။ တချို့ သောသစ်သီးခြံကြီးများမာ 
ပိုက်လုံးတိကိုမြီအောက်မာမြုပ်လို့ အအီးဓာတ်လွန်ကဲရေ အချိန်မာ ရပူများလွှတ်ပီးကတ်ရရေ။ တချို့ခြံများမာမူ 
ဆီဖြင့်ဖြစ်စီ၊ ကျောက်မီးသွီးဖြင့်ဖြစ်စီ မီးဖိုပီးကတ်ရရေ။ 
အပူတိုက်ပီးရရေအလုပ်ရေ အလွန်စရိတ်ကြီးရေ်လည်း 
ရေရှည်အတွက်ကြည့်ကေ တွက်သားကိုက်ကြောင်း၊ အပူတိုက်မပီးရေခြံတိထက် အမြတ်အစွန်းပိုကြောင်း တွိရလီရေ။

သစ်သီးတိကိုအချိန်မီဆွတ်ခူးခြင်း၊ စံနစ်တကျ 
ကိုင်တွယ်ခြင်း ရို့ကို ဆောင်ရွက်နှိုင်ပါမ ယင်းရို့၏ နှစ်လိုဖွယ်အရသာကို အပြည့်အဝခံစားနှိုင်ကတ်ရရေ။ ဝီးလံသောအရပ်သို့ တင်ပို့ရဖို့သစ်သီးတိကို မှည့်စပြုချိန်မာ ဆွတ်ခူးကတ်ရလို့ ယင်းချိန်တွင် စကေ မာနိန်သိမ့်ပါ့စီ ဈီးသို့အရောက်မာ ရောင်းပန်းလှလှနန့် စားသုံးရန်အဆင်သင့် အခြီအနီဖြစ်လားရေ။ ဆွတ်ခူးစဉ် စိမ်းလွန်းကေလည်း 
အရသာညံ့ဖျင်းတတ်လို့ မှည့်မှ ခူးပြန်ကေလေ့ အမှည့်လွန်ကာ ပုပ်ရိလားနှိုင်ရေ။ ထိုကြောင့် သစ်သီးလုပ်ငန်းကြီးကျယ်သော 
နိုင်ငံကြီးများမာ အသီးဆွတ်ရန်သင့် မသင့် စမ်းသပ်သော ကိရိယာကို အသုံးပြုကတ်တေ။ အသီးဆွတ်စဉ် အကိုင်အတွယ်
ကြမ်းက သစ်သီးပွန်းပြီး ပုပ်လားနှိုင်သဖြင့်အကိုင်အတွယ် သတိထားရရေ။ ခေတ်မီ သစ်သီးခြံကြီးများမာမူ သီးသန့်တံချုတံတိကိုအသုံးပြုကြလို့ သစ်သီးကိုင်တွယ်သူတိသည် လက်အိတ် စွတ်ထားကတ်ရလီရေ။

သစ်သီးတိကို အကောင်းအညံ့ဆိုပနာ 
အမျိုးအစား ခွဲခြားထုတ်ရာမာလည်း ခေတ်မီစံနစ်များ အသုံးပြုကာ အလွန်တိုးတက်လာရေ။ သစ်သီးလုပ်ငန်း
ကြီးကျယ်သောတိုင်းပြည်ကြီးများမာ သစ်သီးအမျိုးအစား 
ခွဲခြားရီးဥပဒေတိကိုပင်ပြဋ္ဌာန်းထားလီရေ။ 
သစ်သီးတိကို ထုပ်ပိုးတင်ပို့ရာမာလည်း အယင်ကထက် ဂရုတစိုက် ဆောင်ရွက်ကတ်ရရေ။ သစ်သီးတိကို မခူးမီ 
အပင်ပေါ်မာဟိစဉ်က ပိုးသတ်ဆီးများပက်ဖျန်းထားသဖြင့် သစ်သီးတိကို ထုပ်ပိုးခြင်းမပြုမီ သစ်သီးတိကို 
ဆီးကြောပစ်ရသိမ့်ရေ။ နိုင်ငံခြားသို့တင်ပို့ရေအခါ သစ်သီးတိကို သင်္ဘောဟိ အအီးခန်းများမာ ထည့်လို့ ပို့ဆောင်ကြ 
ရရေ။ သစ်သီးလုပ်ငန်းကြီးကျယ်သော တချို့တိုင်းပြည်ကြီးများမာမူ သစ်သီးတင်အထူးသင်္ဘောကြီးတိကိုပင် အသုံးပြုကတ်လီရေ။

၁၉၃၃ ခုနှစ် အသီးအနှံထွက်အစီအစာခံစာအရ 
မြန်မာနိုင်ငံမာသစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးသော ဧကပေါင်း ၄၄ဝဝဝဝ ဟိရေဟုသိဟိရလီရေ။ ယင့်ထဲက ၉၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း မိုးများရေ ဒေသများမာ ဟိကြလို့ သစ်သီးအထွက်များဆုံးဒေသသည် 
တနင်္သာရီတိုင်းဖြစ်လီရေ။ 

တနင်္သာရီတိုင်းမာ သစ်သီးအပင်အတော်အမျိုးစုံစွာ ပေါက်ရောက်ဖြစ်ထွန်းနှိုင်ရေ ရေ၊ မြေ နန့် ရာသီဥတု ဟိလီရေ။ ထိုဒေသမှအဓိကထွက်သော သစ်သီးတိမာ သရက်၊ 
မင်းကွတ်၊ ဒူးရင်း၊ မရမ်း၊ [[မာလကာ]]၊ မော်လမြိုင်ကြက်မောက်၊ နှပျိုး၊ [[သီဟိုဠ်သရက်]]၊ နာနတ်၊ ပိန္နဲ၊ သံပရာ၊ ကျွဲကော၊ ဥသျှစ်ရို့ဖြစ်ကတ်လို့ ပေါင်သီး၊ [[သကြားသီး]]၊လိမ္မော်၊[[တောကြက်မောက်]]၊ [[ဒူးရင်းဩဇာ]] ရို့လေ့ အတော်အသင့် ထွက်ဟိလီရေ။

ဧရာဝတီနန့်ပဲခူးတိုင်းရို့မာ တနင်္သာရီတိုင်းလောက် သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးခြင်းဖြစ်ထွန်းလိမဟိချေ။ ယင်းဒေသရို့မှ 
အဓိကထွက်သော သစ်သီးတိမာ သရက်၊ မရန်း၊ နှပျိုး၊ ပိန္နဲ၊ ရှောက်၊ သံပရာရို့ဖြစ်ကတ်လို့ မြောင်းမြနန့် ပုသိမ်ခရိုင် 
ကမ်းရိုးတန်းဒေသများမာ သီဟိုဠ်သရက်ပင်တိကို တွိရရေ။ မိုးပါးသော ပြည်နန့် သာယာဝတီခရိုင်တိက 
ဩဇာသီးနန့် လိမ်မ္မော်သီးရို့ထွက်လီရေ။
ရခိုင်တိုင်းရေ တနင်္သာရီတိုင်းနည်းတူ မိုးရီချိန်ဟိပြီးကေ သရက်၊ မရမ်း၊ နှပျိုး၊ ပိန္နဲ၊ ရှောက်၊ သံပရာရို့ မကန်မဝှန် ထွက်ရေ။ တောကြက်မောက်နန့် သီဟိုဠ် 
သရက်ပင်ရို့ကိုလည်း ရံဖန်ရံခါ တွိရ ရေ။ ယကေလေ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရီးအခက်အခဲတိကြောင့် ပြည်မသို့တင်ပို့ခြင်း အလွန်တရာနည်းပါးလှလီရေ။
အထက်မြန်မာနိုင်ငံမာ မိုးအလွန်ပါးသဖြင့် 
သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရီး မဖြစ်ထွန်းလှချေ။ ယကေလေ့မြေဩဇာကောင်းပနာ ရေသွင်းစိုက်ပျိုးနှိုင်ရေ မန္တလေး၊ ကျောက်ဆည်၊ သရက်မြို့နန့် မုံရွာခရိုင်များမာမူ သစ်သီးဝလံအထွက်ကောင်းရေ။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံထွက် သစ်သီးဝလံတိမာ သရက်၊ နှပျိုး၊ မရန်း၊ ပိန္နဲ၊ သံပရာ၊ ရှောက်၊ သင်္ဘော၊ ဝရာဇ်သီးနန့်ဆီးသီးရို့ဖြစ်ကတ်လို့ တည်သီး၊ဩဇာသီး၊ သင်္ဘောဩဇာနန့် စပျစ်သီးရို့လေ့ အနည်းအကျိုင်းထွက်ရေ။ ဗန်းမော်မြို့အနီးမာ 
တရုတ်တည်သီးနန့် တရုတ် ဆီးသီး ခေါ် တရုတ်စုတ်ဖွားသီး 
ရို့ ပေါက်ရောက်ဖြစ်ထွန်းလီရေ။

သျှမ်းပြည်နယ်မာ လိမ်မ္မော်နန့် စတော်ဇာရက်ီခြံတိကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကတ်တေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ်မာ သျှမ်းပြည်နယ်မာ သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရီးကို ပိုပြီးကေလုပ်ကိုင်လှာကတ်ရာ သစ်သော့သီး၊ ရှောက်ချိုသီးများ၊ ပိုပြီးကေထွက်ဟိလာခလှေးရေ။ 
မြန်မာနိုင်ငံမာ ရန်ကုန်လူထုသည် သစ်သီးဝလံကို အများဆုံးစားသုံးကတ်ကြောင်း တွိရရေ။ ရန်ကုန်မြို့ကိုတင်ပို့ကတ်တေသစ်သီးဝလံတိနန့် ထွက်ဟိတင်ပို့ကတ်တေ ဒေသအရပ်ရပ်ရို့မာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လီရေ။ 
ရန်ကုန်မြို့ကိုရောက်ဟိလာရေနပျိုးသီးရို့စွာ ဟင်္သာတနန့် ပုသိမ်နယ်များအထဲဟိ ယုံစလင်းနန့် မက္ကလာစုရို့မှ တင်ပို့ခြင်းဖြစ်တေ။ မုတ္တမနယ်သည် 
နှပျိုးအထွက်ကောင်းရေ်လည်း မှန်မှန်တင်ပို့နိုင်ခြင်း မဟိချေ။ ဖူးကြီး၊ ခမောင်းနား၊ တောင်ငူ၊ ရေတာရှည်ရို့မှလည်း 
တင်ပို့ကတ်လီရေ။ 

နွားစားသရက်သည် ရန်ကုန်ဆင်ခြီဖုံးဒေသတိကလည်း မကန်မဝှန်ထွက်ရေ။ မြစ်ငယ်၊ ခမောင်းနားနန့် ကျောက်ဆည်
နယ်ရို့မှလည် ရန်ကုန်သို့တင်ပို့ကတ်လီရေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မရောက်ခင်ခေတ်က ပြည်မားထွက်သရက်များ ''တုံး''ချိန်မာ မဒရပ်နန့် ကာလကတ္တားမှ ဗင်္ဂလားသရက်တိကို နှစ်စိုင် ကျပ်ဖေသာ နှစ်သိန်းဖိုးခန့် တင်သွင်းခလီရေ။ လိမ်မ္မော်သီးတိကို သီပေါနန့် အောင်ပန်း(ရပ်စောက်)ရို့မှတင်ပို့ ရေ။ ရန်ကုန်မှတဆင့် 
မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်ကိုဖြန့်ဖြူးရရေ။ သီပေါလိမ္မော်သည် အောင်ပန်းလိမ္မော်ထက် ပိုပြီးကေအမျိုးအခြီရေရေ။ 
တောင်ငူခရိုင် တောင်ကုန်းဒေသတိနန့်ရွှီကျင်နယ်ကလည်းလိမ္မော်သီး အနည်းအကျိုင်းထွက်ဟိပြီးကေ ရန်ကုန်သို့ တင်ပို့ကတ်လီရေ။ 

ရှောက်၊ သံပရာရို့ကိုမြစ်ငယ်နယ်မှ အများဆုံးတင်ပို့ပနာ ရွှီကျင်နန့်မုတ္တမမှ ကျွဲကောနန့်သံပရာ အတော်အသင့်တင်ပို့ရေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မရောက်ခင်ခေတ်က အူနီသီးတိကို မလ္လာယုမော်မှ နှစ်စိုင်တင်သွင်းရလီရေ။ 
မင်းကွတ်သီးတိကိုသထုံ၊ မော်လမြိုင်၊ ထားဝယ်၊ အစဟိရေတနင်္သာရီတိုင်းဟိခရိုင်တိက တင်ပို့ ခြင်းဖြစ်လီရေ။ 
ဒိုးယိုင်းသီးတိကိုလည်း မော်လမြိုင်၊ သထုံနန့် 
ထားဝယ်ရို့မှပင် တင်ပို့ကတ်လီရေ။

နန္ဒရာသီးသည်အောက်မြန်မာနိုင်ငံဒေသများစွာမာ 
မကန်မဝှန်ထွက်ဟိပြီးကေ သျှမ်းပြည်နယ်မာလည်း အတော်အသင့် 
စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကတ်တေ။ မြန်မာနာနတ်မျိုးထက် အလုံးပိုကြီး 
လို့ အရသာပိုကောင်းရေ ကျူးနာနတ်မျိုးကို မော်လမြိုင်ဘက် 
မာ စတင်စိုက်ပျိုးရာမှ အောက်မြန်မာနိုင်ငံ တချို့အရပ်ဒေသများ 
မာလည်း တိုးချဲ့ စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးဗျာယ် ဟိကတ်တေ။
ရာသီအလိုက်ရန်ကုန်သို့ရောက်ဟိလာရေအရာ
သစ်သီးတိမာ ရဖို့းသင်း၊ ပြည်နန့်သာယာဝတီရို့ဘက်မှ 
လာရေဝရာဇ်သီးများ၊ ပြည်ခရိုင်ကလာရေဩဇာသီး၊ 
ကျိုက္ခမီနန့် သထုံရို့မှလာရေ စုတ်ဖွားသီးရို့ဖြစ်
ကတ်တေ။ ဖရဲသီးတိကို ပဲခူးနန့် တောင်ငူဖက်ကလည်းကောင်း၊ကျောက်ဖရုံသီးတိကို 
ပြည်မီးရထားလမ်းဘက်ကလည်းကောင်း တင်ပို့ကတ်လီရေ။ 
အုန်းသီးတိကိုထားဝယ်၊ မြိတ်၊ ပုသိမ်၊ စစ်တွေအစဟိရေ 
ကမ်းရိုး တန်းဒေသတိနန့်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်မြို့တိက တင်ပို့ကြ 
ရေ။ ကုန်းကျသောမြို့တိအနက် ခမောင်းနားနယ်မှ 
ရာကေ အုန်းသီးမကန်မဝှန် တင်ပို့နှိုင်ရေ။ 

မြန်မာနိုင်ငံမာ ပြည်မားထွက်အုန်းတိနန့်မလောက်ငှသဖြင့် စင်္ကာပူ၊ ကာလကတ္တား၊ မဒရပ်၊ ကိုကိုးကျွန်းရို့မှလည်း တင်သွင်းခရလီရေ။ ပိန္နဲသီးတိကို ရန်ကုန်ဆင်ခြီဖုံးဒေသတိက တင်ပို့ကတ်တေ။ ပဒကာသီးသည် နိုင်ငံအရပ်ရပ်မာ ထွက်ဟိကေလေ့ 
သယ်ယူပို့ဆောင်ရန် မလွယ်ကူသဖြင့် နီးစပ်သောမြို့နယ်တိကသာ အနည်းအကျိုင်း တင်ပို့ကတ်လီရေ။ 
ဆီးသီးတိကို ပြည်မီးရထားလမ်းဟိ မှော်ဇာနန့် 
ပုတီးကုန်းရို့မှပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ မန္တလေးမီးရထားလမ်းဟိ 
ရဖို့းသင်း အစဟိရေမြို့တိကပင်ဖြစ်ဖြစ်တင်ပို့ကတ်လီရေ။ 
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ်မာ ရှောက်ချိုသီးတိကို 
မကန်မဝှန်စားသုံးလာကြလို့ ယင်းရို့ကို မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်း၊ တောင်ငူ၊ မော်လမြိုင်၊ စစ်တွေ၊ မှော်ဘီခရိုင်တိနန့် 
သျှမ်းပြည်နယ်များမာ မကန်မဝှန် စိုက်ပျိုး
လုပ်ကိုင်လာကတ်လီရေ။ 

မြန်မာနိုင်ငံမာသစ်သီးတိကို ပို့ဆောင်ပုံမာ 
ဩဇာသီး၊ လိမ္မော်သီးအစဟိစွာတိကိုခြင်းနန့်ထည့်သိုပို့ရေမှ လွဲလို့ အရာအသီးအနှံအတိကို များရေအားဖြင့် ဂါရီများ၊ ခရာဝရီကားတိပေါ်မာ ယိုင်ပတ်များ ကာပြီးကေ အပုံလိုက်ပို့ဆောင်ခြင်းဖြစ်တေ။ ထိုကြောင့်သစ်သီးတိစွာ ရန်ကုန်အရောက်မာ ၁၅ ရာခိုင် နှုန်းခန့် ပုပ်ရိပျက်စီးကတ်ရလီရေ။ 

သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရီးမာလည်း အထူးအနိန်နန့် 
အထက်မြန်မာနိုင်ငံမာ မန္တလေးနန့် ကျောက်ဆည်ခရိုင်ရို့မာ သရက်နန့် နှပျိုးဟင်းခင်းတိကိုလည်းကောင်း၊ အောက်မြန်မာနိုင်ငံ 
တချို့မြို့ကြီးများနံဘေးအနားမှ ဟင်းခင်းတိကိုလည်းကောင်း၊ သျှမ်းပြည်နယ်မာ လိမ်မ္မော်၊ စတော်ဇာရက်ီနန့် သစ်သော့တိကိုလေ့သော့၊ 
စံနစ်တကျအကွက် ချပနာစိုက်ပျိုးကပင်လွဲလို့ 
စိုက်ပျိုးပြုအပုံလိုက်စံနစ်တိစွာ ခေတ်မမီလှသေးချေ။ 
အရာအရပ်ဒေသများမာ သရက်ခြံ၊ မရမ်းခြံတိစွာလည်း 
အရာအပင်များပါရောနှောပေါက်သော ခြံဟင်းခင်းများဖြစ်ကတ်လို့ 
အပင်တိကျန်းမာသန်စွမ်းကာ အသီးထွက်များအောင် 
မြီတောင်မြှောက်ပီးခြင်း ၊အကိုင်းအခက်ချိုင် 
ပေးခြင်းရို့ကိုဆောင်ရွက်ခဲလှရေ။ အသီးမျိုးကောင်းရရန် 
ဆောင်ရွက်ခြင်းလေ့မဟိကြဘဲ အပင်မှသီးသမျှကို 
ဆွတ်ခူးစားသုံးရောင်းဝယ်ဖောက်ကားခြင်းကိုရာ 
ပြုခကတ်လီရေ။ 

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ်မာမူ သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုး 
ရီးကို ပြည်ပိုင်အစိုးရတိက ဦးဆောင်အားပီးခြင်း 
ပြုလာရေ။ သစ်သီးအမျိုးနာမည်တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးရီးကိုလေ့ 
ဆောင်ရွက်လာရေ။ သျှမ်းပြည်နယ်မာ သစ်သော့ခြံတိကို 
တိုးချဲ့လုပ်ကိုင်လာကြလို့ ကချင်ပြည်နယ်၊ ချင်းတောင်တန်းဒေသ 
ရို့မာလည်း စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးအောင်မြင်ဗျာယ်ဟိရေ။ 
ပုပ္ပါးတောင်တဝိုက်ဒေသများမာ မျိုးကောင်းလိမ္မော်၊ သစ်သော့၊ စပျစ်၊ ပန်းသီးရို့ကို စမ်းသပ်စိုက်ပျိုး အောင်မြင်ဗျာယ်ဟိပြီးကေ 
ပြည်မားသုံး လောက်ငှအောင်ချဲ့ထွင် စိုက်ပျိုးလားဖို့ ဆောင်ရွက်ဗျာယ် ဟိလီရေ။ သရက်၊ နာနတ် အစဟိစွာရို့ 
စည်သွတ်ခြင်း၊ အဖျော်ယမကာပြုခြင်း ရို့ကိုလည်း အောင်မြင်စွာထုတ်လုပ်နှိုင်လာလီရာ။ 

ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မာ သစ်သီးလုပ်ငန်းသည် 
ရှေးကထက်အဆပေါင်းများစွာ တိုးတက်ပါလတ်တေ 
ဆိုရေအချက်ကိုကား ဇာသူလေ့မငြင်းနိုင်ပါ၊၊ ရှေးက 
အနောက်နိုင်ငံများမာဆောင်းရာသီမာ ပန်းသီးလွဲပြီးကေအရာ 
သစ်သီးဝလံကိုမစားကတ်ရချေ။ နပျိုးသီးစွာလေ့ 
ဖရချီးလို့မြို့ကြီးများမာသာရနိုင်ခရေ။ လွန်ခရေအနှစ် သုံးလီးဆယ်လှောက်ထိအောင် စပျစ်သီးသည် မြန်မာနိုင်ငံမာ အမြင်အတွိရ နည်းပါးပြီးကေ အလွန်အဖိုးတန်လို့ မင်းသုံး သဌီးသုံးသစ်သီးမျိုးဖြစ်ခရေ။ ဂုချိန်ခါမာမူ အနောက်တိုင်းထွက် သစ်သီးဝလံတိကိုအရှိတိုင်းများမာ အလွယ်ချေ 
ဝယ်ယူ ရဟိနှိုင်ရားလျှင် အရှိတိုင်းထွက် နွားစားသရက်၊ မင်းကွတ်သီးရို့စွာလည်း အနောက်နိုင်ငံတိသို့ ပေါက်ရောက် ကျော်ကြားဗျာယ် ဟိလီရေ။ &lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;

[[Category:အစားအစာ]]</text>
      <sha1>87y4w05eecp84t72zss99cavjm238no</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>