ကဏ္ဍ:ရခိုင် အဆိုတော်တိ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="rki">
  <siteinfo>
    <sitename>ဝီကီးပီးဒီးယား</sitename>
    <dbname>rkiwiki</dbname>
    <base>https://rki.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%93%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.16</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">မီဒီယာ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">အထူး</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">အသုံးပြုလူ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">အသုံးပြုလူ ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ဝီကီးပီးဒီးယား</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ဝီကီးပီးဒီးယား ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ဖိုင်</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ဖိုင် ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">မီဒီယာဝီကီ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">မီဒီယာဝီကီ ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">တမ်းပလိတ်</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">တမ်းပလိတ် ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">အကူအညီ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">အကူအညီ ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ကဏ္ဍ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ကဏ္ဍ ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင် အဆိုတော်တိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>819</id>
    <revision>
      <id>20986</id>
      <parentid>14349</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T18:14:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q136190221}}</comment>
      <origin>20986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="139" sha1="apnkrdnvu82qos4ahcfulj2vxn29lr2" xml:space="preserve">ရခိုင် အဆိုတော်တိ
[[ကဏ္ဍ:အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂီတ‎]]</text>
      <sha1>apnkrdnvu82qos4ahcfulj2vxn29lr2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျပန်လူဦးရေ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2568</id>
    <revision>
      <id>20987</id>
      <parentid>10901</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T22:40:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q1124220}}</comment>
      <origin>20987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33185" sha1="cy4xpqe8mk4gyb03ogwdw456jl7njv3" xml:space="preserve">[[File:Bjs48 02 Ainu.jpg|thumb|250px|ဂျပန်နိုင်ငံဟိ လူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်ရေ အအိနု လူမျိုးတိ]]
[[File:Meiji-jingu wedding procession - P1000847.jpg|thumb|250px|မေဂျီဘုရားကျောင်းမှ ဂျပန်မင်္ဂလာပွဲ]]

ဂျပန်နိုင်ငံဧ လူဦးရေမှာ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၁၂၇.၃သန်းမျှ ဟိပြီး ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းရေ လူဦးရေမှာ ဟွန်ရှူးကျွန်းပေါ်တွင် နီထိုင်ကတ်ရေ။ ဂျပန်လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ ဘာသာစကားအားဖြင့် ဖြစ်စေ၊ ယဉ်ကျေးမှုအားဖြင့် ဖြစ်စေ တူညီကတ်ပြီး &lt;ref name=MulticulturalJapan&gt;{{Cite news|title='Multicultural Japan' remains a pipe dream|url=http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/fl20070327zg.html|accessdate=January 16, 2011|newspaper=Japan Times|date=March 27, 2007|archiveurl=https://archive.is/20120716140322/http://www.japantimes.co.jp/text/fl20070327zg.html%23.UAQfIKgo9Rw|archivedate=16 July 2012}}&lt;/ref&gt; ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဂျပန်လူမျိုးတိ ဖြစ်ကာ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html |title=CIA Factbook: Japan |publisher=Cia.gov |accessdate=November 9, 2011 |archivedate=20 December 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151220044055/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html }}&lt;/ref&gt; နိုင်ငံခြား အလုပ်သမား လူနည်းစု ဟိရေ။&lt;ref name=MulticulturalJapan/&gt; ဇိုင်းနိချိကိုရီးယားလူမျိုး၊ &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Japan-born Koreans live in limbo|url=http://www.nytimes.com/2005/04/01/news/01iht-nurse.html|accessdate=January 16, 2011|newspaper=The New York Times|date=April 2, 2005}}&lt;/ref&gt; ဇိုင်းနိချိ တရုတ်လူမျိုး၊ ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုး၊ အများအားဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင်း ဆင်းသက်လာကတ်ရေ ဘရာဇီးလူမျိုး &lt;ref name=&quot;nikkeijin&quot;&gt;{{Cite news|title=An Enclave of Brazilians Is Testing Insular Japan|url=http://www.nytimes.com/2008/11/02/world/asia/02japan.html|accessdate=January 16, 2011|newspaper=The New York Times|date=November 1, 2008|first=Norimitsu|last=Onishi}}&lt;/ref&gt; နန့် ပီရူးလူမျိုး ရို့မှာ ဂျပန်နိုင်ငံအတွင်း လူနည်းစု လူမျိုးတိ ဖြစ်ရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite news|title='Home' is where the heartbreak is for Japanese-Peruvians|url=http://www.atimes.com/japan-econ/AJ16Dh01.html|accessdate=January 16, 2011|newspaper=Asia Times|date=October 16, 1999|archivedate=6 January 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100106194749/http://atimes.com/japan-econ/AJ16Dh01.html}}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် လက်တင်အမေရိကမှ မဟုတ်ရေ အနောက်တိုင်းသား ၁၃၄,၇၀၀ နန့် လက်တင် အမေရိကမှ ၃၄၅,၅၀၀ မျှ ဟိရေ နိုင်ငံခြားသား ကျွမ်းကျင်ပညာသျှင်တိ ဟိကတ်ရေ။ လက်တင်အမေရိကသားထဲမှ ၂၇၄,၇၀၀ ဦးမှာ ဘရာဇီးလူမျိုးတိ ဖြစ်ကတ်ပြီး (ဂျပန်နိုင်ငံတွင်း အဆင့်ဆင့် ဆင်းသက်လာသူ သို့မဟုတ် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ရွှေ့ပြောင်းရောက်ဟိလားသူတိနန့် ၎င်းရို့ဧ အိမ်ထောင်ဘက်တိ) ဂျပန်နိုင်ငံအတွင်း အကြီးမားဆုံးရေ အနောက်နိုင်ငံသား အစုအဝီးဖြစ်ရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Registered Foreigners in Japan by Nationality|url=http://www.stat.go.jp/data/nenkan/pdf/y0213014.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050824195238/http://www.stat.go.jp/data/nenkan/pdf/y0213014.pdf|archivedate=August 24, 2005|publisher=Statistics Bureau|accessdate=January 16, 2011}}&lt;/ref&gt;

ဌာနေလူမျိုးစုတိထဲတွင် အများဆုံးမှာ ယာမာတိုလူမျိုးတိ ဖြစ်ပြီး အဓိက လူနည်းစု လူမျိုးတိတွင် ရှေးဦးနေ အအိနု လူမျိုးတိ &lt;ref&gt;{{Cite news |first= Philippa |last= Fogarty|title= Recognition at last for Japan's Ainu|url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7437244.stm|publisher=BBC|date= June 6, 2008|accessdate=June 7, 2008 }}&lt;/ref&gt; နန့် ရူကျူးလူမျိုးတိ အပြင် လူမှုရီး အရ လူနည်းစု ဖြစ်ရေ ဘူရာကူမင် လူစု တိလည်း ဟိရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite news|title=The Invisible Race|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,910511,00.html|accessdate=January 16, 2011|newspaper=Time|date=January 8, 1973|archivedate=16 December 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121216231723/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,910511,00.html}}&lt;/ref&gt; ယင့်ချင့်အပြင် ဘိုးစဉ်ဘောင်ဆက်က သွေးနှောနေခရေ လူတိလည်း ဂျပန်လူမျိုး သို့ ယာမာတိုတိထဲတွင် ဟိနေပြီး ဥပမာအားဖြင့် အိုဂါဆာဝါရာ ကျွန်းစုတိမှ ဂျပန်တိတွင် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ ဥရောပ၊ အမေရိကန်၊ မိုက်ခရိုနီးရှန်း နန့် ပိုလီနီးသျှင်း နောက်ခံတိ ဟိနေပြီး အချို့မှာ မျိုးဆက် ခုနစ်ဆက်မျှ ဟိရေ။ လူအများစုက ဂျပန်တွင် လူမျိုးအားဖြင့် အားလုံးတူညီရေဟု ယုံကြည်ကတ်ပြီး (၂၀၀၉တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၌ နေရင်းမဟုတ်ရေ နိုင်ငံခြားသား အလုပ်သမားမှာ လူဦးရေဧ ၁.၇ ရာခိုင်နှုန်းမျှသာ ဟိရေ။) &lt;ref&gt;&quot;[https://web.archive.org/web/20121228222338/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1892469,00.html Japan to Immigrants: Thanks, But You Can Go Home Now] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121228222338/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1892469,00.html |date=28 December 2012 }}&quot;. ''[[Time (magazine)|Time]]''. April 20, 2009.&lt;/ref&gt; ဂျပန်နိုင်ငံသားတိတွင် လူမျိုးစု နန့် ဆိုင်ရေ စာရင်းဇယားမဟိကေလည်း ပရော်ဖက်ဆာ ဇွန်လိုင်း ကဲ့သို့ရေ အနည်းဆုံး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု တစ်ခုအရ ဂျပန်တွင် လူမျိုးကွဲများစွာဟိရေ လူ့အဖွဲ့အစည်းဟု ဆိုရေ။ &lt;ref&gt;[[John Lie]] ''Multiethnic Japan'' (Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 2001)&lt;/ref&gt; ယကေလည်းလည်း ထိုယူဆချက်ကို ဂျပန် လူ့အဖွဲ့အစည်းဧ အလွှာပေါင်း များစွာမှ လက်ခံရန် ငြင်းဆန်ကတ်ပြီး သူရို့ အနေနန့် ဂျပန်နိုင်ငံရေ ယဉ်ကျေးမှု တစ်ခုတည်းဟိရေ နိုင်ငံ ဆိုရေ အယူအဆကိုသာ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်း လိုကတ်ရေ။ ထိုအယူအဆကို လူနည်းစု လူမျိုးစုတိ ဖြစ်ရေ အအိနုနန့် ရူကျူးလူမျိုးတိကပင် ငြင်းဆန်ကတ်ရေ။ ယင်းပိုင်ရေ လူမျိုးတစ်မျိုးတည်းသာ ဟိရေဟူရေ အယူအဆကြောင့် လူမျိုးကွဲပြားမှုကို အသိအမှတ်ပြုရန် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ငြင်းဆန်လေ့ ဟိကတ်ရေ။ ဂျပန်နိုင်ငံဧ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း တာရို အာဆိုက ဂျပန်ရေ &quot;လူမျိုးတစ်မျိုး၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု၊ ဘာသာစကားတစ်မျိုး၊ ယဉ်ကျေးမှု တစ်ခု&quot; ဟု ဆိုခဖူးရေ။ &lt;ref&gt;&quot;[https://web.archive.org/web/20160129014929/http://www.japantimes.co.jp/news/2005/10/18/national/aso-says-japan-is-nation-of-one-race/ Aso says Japan is nation of 'one race']&quot;. The Japan Times. October 18, 2005.&lt;/ref&gt;

ဂျပန်နိုင်ငံရေ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူ့သက်တမ်းအားဖြင့် ဒုတိယမြောက် အရှည်ဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၀-၂၀၁၅ အတွင်း မွေးဖွားရေ လူတိဧ သက်တမ်းမှာ ၈၃.၅ နှစ် ဖြစ်ရေ။ &lt;ref name=&quot;haaretz.com&quot;&gt;{{Cite news|title=WHO: Life expectancy in Israel among highest in the world|url=http://www.haaretz.com/news/who-life-expectancy-in-israel-among-highest-in-the-world-1.276618|accessdate=January 15, 2011|newspaper=Haaretz|date=May 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Table A.17&quot;&gt;{{Cite web|title=Table A.17|url=http://www.un.org/esa/population/publications/wpp2006/WPP2006_Highlights_rev.pdf|work=United Nations World Population Prospects'', 2006 revision''|publisher=UN|accessdate=January 15, 2011}}&lt;/ref&gt; ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ် လူဦးရေ အများအပြား တိုးတက်မှု နန့် နောက်ပိုင်း မွေးဖွားနှုန်းကျဆင်းမှုကြောင့် လူဦးရေမှာ အသက်ကြီးသူ တိပြားလာရေ။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေဧ ၂၄.၁ ရာခိုင်နှုန်းမှာ အသက်၆၅ နှစ်ကျော်ပြီ ဖြစ်ပြီး ထိုအချိုးမှာ ၂၀၅၀တွင် ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းသို့ တိုးတက်လာလိမ့်မည် ဖြစ်ရေ။&lt;ref name=&quot;handbook&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.stat.go.jp/english/data/handbook/c0117.htm#c02 |title=Statistical Handbook of Japan 2013: Chapter 2—Population |publisher=Statistics Bureau |accessdate=February 14, 2014}}&lt;/ref&gt;

ယင်းပိုင် လူဦးရေ အချိုးအစား ပြောင်းလဲလာခြင်းရေ လူမှုရီး ဆိုင်ရာ ပြဿနာများစွာကို ဖြစ်ပေါ်စေရေ။ အထူးအတွက်နန့် အလုပ်လုပ်နိုင်ရေ လူဦးရေ ကျဆင်းနိုင်ခြင်း နန့် ပင်စင် ကဲ့သို့ရေ လူမှုဖူလုံရီး စရိတ်တိ တိပြားလာခြင်းရို့ ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;[[Gonzalo Garland]] et al &quot;Dynamics of Demographic Development and its impact on Personal Saving : case of Japan&quot;, with Albert Ando, Andrea Moro, Juan Pablo Cordoba, in ''Ricerche Economiche'', Vol 49, August 1995&lt;/ref&gt; 
ဂျပန်လူငယ်တိထဲတွင် လက်မထပ်လိုသူနန့် မိသားစု မထူထောင်လိုသူ တိပြားလာရေ။&lt;ref name=&quot;Ogawa&quot;/&gt;
၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံဧ လူဦးရေမှာ ငါးနှစ်မြောက် အဖြစ် ကျဆင်းခပြီး ၁၂၆.၂၄ သန်းမှ ၂၀၄,၀၀၀ ကျဆင်းခခြင်း ဖြစ်ရေ။ ယင်းပိုင် ကျဆင်းမှုမှာ ၁၉၄၇ ခုနှစ် နှိုင်းယှဉ်နိုင်ရေ စာရင်းဇယား စတင်ကောက်ယူသည့် အချိန်မှစ၍ ပထမအကြိမ် အများဆုံး ကျဆင်းခခြင်း ဖြစ်ရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bloomberg.com/news/2012-01-02/japanese-population-drops-most-since-world-war-ii-after-quake.html |title=Japan Population Drops Most Since World War II |date=January 2, 2012}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက် ငလျင်နန့် [[ဆူနာမီ]]ကလည်း ယင်းပိုင် ကျဆင်းမှုကို ပိုပြီးကေဆိုးရွားစီခပြီး လူပေါင်း ၁၆,၀၀၀ နီးပါး သေဆုံးကာ ခန့်မှန်းခြေ လူ ၃,၀၀၀ ခန့်မှာ ပျောက်ဆုံးနေဆဲ ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Ryall|first=Julian|title=Japan's population contracts at fastest rate since at least 1947|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/japan/8989372/Japans-population-contracts-at-fastest-rate-since-at-least-1947.html|accessdate=October 29, 2013|newspaper=The Telegraph|date=January 3, 2012}}&lt;/ref&gt;

ဂျပန်နိုင်ငံဧ လူဦးရေမှာ ၂၀၅၀တွင် ၉၅ သန်းသို့ ကျဆင်းမည်ဟု ခန့်မှန်းရရေ။&lt;ref name=&quot;handbook&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_GraphicalDisplay.aspx?ListNames=%27Population%2c+History+and+Forecast%27&amp;HistFor=True&amp;GrpOp=0&amp;Dim1=81&amp;File=0 Forecast provided] by [[International Futures]]&lt;/ref&gt;လူဦးရေ အချိုးအစား လေ့လာသူတိနန့် အစိုးရ စီမံကိန်း ရီးဆွဲသူတိက ထိုပြဿနာကို မည်သို့မည်ပုံ ဖြေသျှင်းမည် ဆိုရေ အချက်ကို အပြင်းအထန် ငြင်းခုံဆွေးနွေးလျက် ဟိကတ်ရေ။&lt;ref name=&quot;Ogawa&quot;&gt;{{Cite web|last=Ogawa|first=Naohiro|title=Demographic Trends and their implications for Japan's future|url=http://www.mofa.go.jp/j_info/japan/socsec/ogawa.html|work=Transcript of speech delivered on 7 March 1997|publisher=Ministry of Foreign Affairs|accessdate=May 14, 2006}}&lt;/ref&gt; ရွှေ့ပြောင်းနီထိုင်သူတိကို လက်ခံခြင်းနန့် ကလေးမွေးသူတိကို အကျိုးအမြတ်ပီးခြင်းရို့ဖြင့် လူငယ်တိ အနိန်နန့် အသက်ကြီးသူ အများအပြားကို ထောက်ပံ့လာနိုင်မည်ဟု 
ဆွေးနွေး အဖြေရှာခြင်းမျိုးလည်း ဟိရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://jipi.gr.jp/english/message.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929222250/http://jipi.gr.jp/english/message.html |archivedate=September 29, 2007 |title=Japan Immigration Policy Institute: Director's message| first= Hidenori|last=Sakanaka| publisher=Japan Immigration Policy Institute |date=October 5, 2005 |accessdate=January 5, 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=French|first=Howard|title=Insular Japan Needs, but Resists, Immigration|url=http://www.nytimes.com/2003/07/24/international/asia/24JAPA.html?ei=5007&amp;en=53c7315175389e69&amp;ex=1374379200&amp;partner=USERLAND&amp;pagewanted=all&amp;position=|accessdate=February 21, 2007|newspaper=The New York Times|date=July 24, 2003}}&lt;/ref&gt; ဂျပန်နိုင်ငံရေ နိုင်ငံသား အသစ် ၁၅,၀၀၀ ကို နှစ်စဉ် ပုံမှန် လက်ခံလျက် ဟိရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=帰化許可申請者数等の推移|url=http://www.moj.go.jp/TOUKEI/t_minj03.html|publisher=Ministry of Justice|accessdate=March 17, 2011|language=Japanese}}&lt;/ref&gt; ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခရေတိဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံးဧ အဆိုအရ ဂျပန်အနေနန့် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဒုက္ခရေ ၁၈ ဦးကိုသာ ပြန်လည် အခြီချနိုင်ရန် လက်ခံခရေဟု ဆိုရေ။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=2012 saw record-high 2,545 people apply for refugee status in Japan |url=http://www.japantimes.co.jp/news/2013/03/20/national/2012-saw-record-high-2545-people-apply-for-refugee-status-in-japan/#.UXWOPEpnhIE |newspaper=Japan Times|date=March 20, 2013}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန်နိုင်ငံကမူ ဒုက္ခရေပေါင်း ၇၆,၀၀၀ ကို ယင့်အချိန်က လက်ခံခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Presidential Memorandum--Fiscal Year 2012 Refugee Admissions Numbers and Authorizations of In-Country Refugee Status|url=http://www.whitehouse.gov/the-press-office/2011/09/30/presidential-memorandum-fiscal-year-2012-refugee-admissions-numbers-and- |publisher=The White House|date=September 30, 2011}}&lt;/ref&gt;

ဂျပန်နိုင်ငံတွင် မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်မှုနှုန်း အလွန်တိပြားရေ။&lt;ref name=&quot;NYT&quot;&gt;{{Cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F00E1DB173FF936A25754C0A96F958260&amp;sec=health&amp;spon=&amp;scp=29&amp;sq=suicide%20japan&amp;st=cse|title=In Japan, Mired in Recession, Suicides Soar|last=Strom|first=Stephanie|date=July 15, 1999|newspaper=The New York Times|accessdate=September 20, 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Times&gt;{{Cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article4170649.ece|title=Japan gripped by suicide epidemic|last=Lewis|first=Leo|date=June 19, 2008|newspaper=[[The Times (London)|The Times]]|accessdate=September 20, 2008}}&lt;/ref&gt;၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် မိမိကိုယ်ကို သတ်သေသူ ၃၀,၀၀၀ ကျော်ရေမှာ ၁၂ နှစ်ဆက်တိုက် ဖြစ်ခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite news| title = Bare statistics mask human cost of Japan’s high suicide rate| newspaper = Japan Today| date = March 31, 2010| url = http://www.japantoday.com/category/opinions/view/bare-statistics-mask-human-cost-of-japan%E2%80%99s-high-suicide-rate| accessdate = February 3, 2014| archivedate = 4 March 2016| archiveurl = https://web.archive.org/web/20160304080231/http://www.japantoday.com/category/opinions/view/bare-statistics-mask-human-cost-of-japan%E2%80%99s-high-suicide-rate}}&lt;/ref&gt; မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်မှုမှာ အသက် ၃၀ အောက် လူငယ်တိအတွက် အဓိက သေဆုံးရသည့် အကြောင်းအရင်း ဖြစ်ရေ။&lt;ref name=&quot;ozawa-desilva&quot;&gt;{{Cite journal| last = Ozawa-de Silva| first = Chikako
 | title = Too Lonely to Die Alone: Internet Suicide Pacts and Existential Suffering in Japan| url = https://archive.org/details/sim_culture-medicine-and-psychiatry_2008-12_32_4/page/516| journal = Cult Med Psychiatry | volume = 32 | issue = 4 | pages = 516–551 |date=December 2008 | doi = 10.1007/s11013-008-9108-0| pmid = 18800195}}&lt;/ref&gt;

==ဘာသာရီး==
[[File:Itsukushima torii distance.jpg|thumb|250px|ဟီရိုရှီးမားမြို့ အနီးဟိ အိဆုကူရှီးမား ဝတ်ပြုကျောင်းမှ ဂိတ်တံခါး ရေ ဂျပန်နိုင်ငံဧ အလှဆုံးနီရာသုံးခုတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေခံ နီရာတစ်ခု ဖြစ်ရေ။]]

ဂျပန်နိုင်ငံရေ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြီခံဥပဒေဧ အပိုဒ် ၂၀ အရ ဘာသာရီး လွတ်လပ်ခွင့် အပြည့်အဝ ဟိရေ။ ခန့်မှန်းချက်အရ ဂျပန်လူဦးရေ ဧ ၈၄ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၉၆ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ သို့မဟုတ် သျှင်တိုဘာသာကို ကိုးကွယ်ကတ်ရေပြီး ထိုဘာသာ နှစ်ခု စလုံးကို လက်ခံသူလည်း အများ အပြား ဟိရေ။&lt;ref name=&quot;cia&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2006/71342.htm |title=International Religious Freedom Report 2006 |author=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |publisher=US Department of State |date=September 15, 2006 |accessdate=December 4, 2007}}&lt;/ref&gt;ယကေလည်းလည်း ထိုခန့်မှန်းချက်မှာ ဘုရားကျောင်းနန့် ဆက်နွယ်နေသူကိုသာ ခန့်မှန်းခြင်း ဖြစ်ပြီး အမှန်တကယ် ယုံကြည်သက်ဝင်သူကို ခန့်မှန်းခြင်း မဟုတ်ပေ။ အခြားလေ့လာချက်တစ်ခု အရ လူဦးရေဧ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းက နီပြီးကေ ဘာသာတရား တစ်ခုခုကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်သူတိဟု မိမိရို့ဘာသာ ဆိုကတ်ရေ ဟု ဆိုရေ။&lt;ref name=Kisala&gt;{{Cite book| last = Kisala | first = Robert | editor= Wargo, Robert| title = The Logic Of Nothingness: A Study of Nishida Kitarō | url = https://archive.org/details/logicofnothingne0000warg | publisher = University of Hawaii Press| year = 2005| pages = [https://archive.org/details/logicofnothingne0000warg/page/n3 3]–4 | isbn = 0-8248-2284-6}}&lt;/ref&gt;အက်ဒ်ဝင် ရိုင်းရှာဝါ နန့် မားရီးယပ်စ် ဂျန်ဆန်ရို့ဧ အဆိုအရ ဂျပန်လူမျိုး ၇၀ မှ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ စာရင်းဇယား ကောက်ယူသူတိအား သူရို့ရေ မည်သည့်ဘာသာကိုမှ ကိုးကွယ်သူတိ မဟုတ်ဟု ပြောလေ့ဟိကြောင်း သိရရေ။&lt;ref name=ReischauerJansen215&gt;{{Cite book
| publisher = Belknap Press of Harvard University Press
| isbn = 978-0-674-47184-9
| last1 =
| first1 = Edwin Oldfather
| author1-link = Edwin O. Reischauer
| first2 = Marius B.
| last2 = Jansen
| author2-link = Marius Jansen
| title = The Japanese today: change and continuity
| year = 1988
| edition = 2nd
| page = 215
}}&lt;/ref&gt;

ယကေလည်းလည်း ဘာသာရီးတွင် ပါဝင်ပတ်သက်မှုမှာ မြင့်မားပြီး အထူးအတွက်နန့် ပွဲတော်တိနန့် နန့် နှစ်သစ်ကူး ပထမဆုံး ဘုရားကျောင်းသို့ လားခြင်း စရေ အခါကြီးတိတွင် ဖြစ်ရေ။ တရုတ်နိုင်ငံမှာ တာအိုဘာသာ နန့် ကွန်ဖြူးရှပ် ဘာသာရို့မှာလည်း ဂျပန်ရို့ဧ ယုံကြည်မှုနန့် ထုံးတမ်းစဉ်လာတိကို လွှမ်းမိုးမှု ဟိရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Totman|first=Conrad|title=A History of Japan ''(2nd ed.)''|year=2005|publisher=Blackwell|isbn=1-4051-2359-1|page=72}}&lt;/ref&gt; ဂျပန်နိုင်ငံ ဟိ လမ်းတိမှာ တာနာဘာတာ (ကြယ်ပွဲတော်)၊ အိုဘွန် (သင်္ချိုင်းကန်တော့ပွဲ) နန့် ခရစ်စမတ်ရို့တွင် အလှဆင်ထားလေ့ ဟိရေ။ ဂျပန်လူဦးရေဧ ၁ ရာခိုင်နှုန်း အောက်မှာသာ ခရစ်ယာန် ဘာသာ ကိုးကွယ်ကတ်ရေ။ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]ကိုကိုးကွယ်သူတိလည်းဟိရေ။[[File:Tokyo Camii 2009.jpg|thumb|ဂျပန်နိုင်ငံတိုကျိုမြို့ဟိဗလီပုံ]]ျပန်နိုင်ငံဟိ[[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]ဝင်လူဦးရေဧ၉၀ရာခိုင်နှုန်းမှာ[[ပါကစ္စတန်]]၊[[အင်ဒိုနီရှား]]အစဟိသည့်[[မွတ်ဆလင်]]နိုင်ငံတိမှလာရောက်အလုပ်လုပ်ကိုင်ကြသည့်ပြောင်းရွှေ့လုပ်သားတိဖြစ်ပြီးကျန်၁၀ရာခိုင်နှုန်းမှာဂျပန်နိုင်ငံသားတိဖြစ်ရေ။[[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]အားကိုးကွယ်သူ၂၀၀၀၀၀ဟိရေ။[[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]ကိုဂျပန်နိုင်ငံလူဦးရေဧဝဒဿမ၁ရာခိုင်နှုန်းကိုးကွယ်ကတ်ရေ&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Kato|first=Mariko|title=Christianity's long history in the margins|newspaper=Japan Times|date=February 24, 2009}}&lt;/ref&gt; ယင့်ချင့်အပြင်ဟိန္ဒူဘာသာဝင်၊ ဆစ်ခ်ဘာသာဝင်နန့် ဂျူးဘာသာဝင် တဖဲ့ချေမျှလည်း ဟိရေ။&lt;ref name=&quot;Clarke&quot;&gt;{{Cite book|title=The World's religions : understanding the living faiths|url=https://archive.org/details/isbn_9780895775016|year=1993|publisher=Reader's Digest|isbn=978-0-89577-501-6|editor=Clarke, Peter|page=[https://archive.org/details/isbn_9780895775016/page/208 208]}}&lt;/ref&gt;

==ဘာသာစကား==
ဂျပန်လူဦးရေဧ ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းမှာ [[ဂျပန်ဘာသာစကား]]ကို ပထမ ဘာသာစကားအနိန်နန့် ပြောဆိုကတ်ရေ။&lt;ref name=&quot;cia&quot;/&gt;  ဂျပန်ဘာသာမှာ အဓိပ္ပာယ်ဟိသာ စာလုံးတစ်လုံးစီကို ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် စာလုံးတွဲ ဖြစ်ပေါ်ရေ ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး ဂုဏ်ပြုခြင်း ချီးမြှောက်ခြင်းကို အလေးပီးကာ ဂျပန် လူ့အဖွဲ့အစည်းဧ ဝါစဉ် ခွဲခြားမှု သဘာဝကို ထင်ဟပ်ပြနေပြီး ကြိယာနန့် အချို့ရေ စကားလုံးတိမှာ နားထောင်သူနန့် ပြောကြားသူရို့ဧ အဆင့်ကို ညွှန်းဆိုလျက် ဟိရေ။ ဂျပန် စာ ရီးသားရာတွင် ခန်းဂျီး ဟု ခေါ်ရေ တရုတ်စကားလုံးတိကို အသုံးပြုကတ်ပြီး ရိုးသျှင်းရေ တရုတ်အက္ခရာတိကို အခြီခံထားရေ ခါန ဟုခေါ်ရေ အက္ခရာစဉ် နှစ်မျိုးဟိကာ လက်တင် အက္ခရာနန့် အာရပ်ကိန်းဂဏန်းတိကိုလည်း အသုံးပြုကတ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Miyagawa|first=Shigeru|title=The Japanese Language|url=http://web.mit.edu/jpnet/articles/JapaneseLanguage.html|publisher=Massachusetts Institute of Technology|accessdate=January 16, 2011}}&lt;/ref&gt;

ဂျပန်ဘာသာစကား အပြင် ရူကျူးဘာသာစကားတိ ဖြစ်ရေ အာမာမိ၊ ကူနိဂါမိ၊ အိုကီနာဝန်၊ မိယာကို၊ ယဲယမာ၊ ယိုနဂူနိ အစဟိရေ ဂျပိုနစ် မိသားစုဝင် ဖြစ်ရေ ဘာသာစကား ဖြစ်ရေ ဘာသာစကားတိကိုလည်း ရူကျူးကျွန်းတိတွင် ပြောဆိုကတ်ရေ။ ကလေးငယ်တိထဲမှ ထိုဘာသာစကားတိကို သင်ယူသူ နည်းပါးရေ။&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Heinrich|first=Patrick|title=Language Planning and Language Ideology in the Ryūkyū Islands|journal=Language Policy|date=January 2004|volume=3|issue=2|pages=153–179|doi=10.1023/B:LPOL.0000036192.53709.fc}}&lt;/ref&gt;ယကေလည်းလည်း ဂု လတ်တလောနှစ်တိတွင် ဒေသခံ အစိုးရတိက ရိုးရာ ဘာသာစကားနန့် ပတ်သက်၍ စိတ်ဝင်စားမှု တိုးပွားလာရန် လုပ်ဆောင်လျက် ဟိရေ။ အိုကီနာဝါ ဂျပန်ဘာသာစကားခွဲကိုလည်း ထိုနယ်မြေတွင် ပြဆိုကတ်ရေ။ အအိနု ဘာသာစကားမှာ ဂျပန်ဘာသာစကားနန့် မည်သည့် ဘာသာစကားနန့်မျှ ဆက်စပ်ခြင်း မဟိဘဲ ပျောက်ကွယ်မည်ကို စိုးရိမ်ရသည့် အခြီအနေဖြစ်နီပြီး ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင်သာ အသက်ကြီးရေ ဌာနေ စကားပြောသူ အချို့  ကျန်ဟိရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.un.org/works/culture/japan_story.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080106062419/http://www.un.org/works/culture/japan_story.html |archivedate=January 6, 2008 |title=15 families keep ancient language alive in Japan |publisher=UN | accessdate=March 27, 2007}}&lt;/ref&gt; အစိုးရကျောင်းနန့် ပုဂ္ဂလိက ကျောင်း အတော်တိတိတွင် ကျောင်းသားတိ အနေနန့် ဂျပန်ဘာသာနန့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ နှစ်ခုစလုံးကို သင်ယူရန် လိုအပ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.indiana.edu/~japan/digest5.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060427225148/http://www.indiana.edu/~japan/digest5.html |archivedate=April 27, 2006 |title=Japan Digest: Japanese Education |date=September 1, 2005 |first= Lucien|last=Ellington|publisher=Indiana University |accessdate=April 27, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ItaGiappone&gt;Ambasciata d'Italia a Tokio: [http://www.ambtokyo.esteri.it/Ambasciata_Tokyo/Menu/I_rapporti_bilaterali/Cooperazione_culturale/linguaitaliana_Giappone/ Lo studio della lingua e della cultura italiana in Giappone.]&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>cy4xpqe8mk4gyb03ogwdw456jl7njv3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျာမေနီယမ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2571</id>
    <revision>
      <id>20988</id>
      <parentid>11082</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T22:40:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q867}}</comment>
      <origin>20988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6897" sha1="747ddq3qny36lfsme669ljezjnsl7fd" xml:space="preserve">'''ဂျာမေနီယမ်''' ရေ အက်တမ်နံပါတ် ၃၂၊ သင်္ကေတ '''Ge''' ဟိရေ [[ဒြပ်စင်]]ဖြစ်ပြီး ကာဗွန်အုပ်စုတွင် ပါဝင်ရေ။ ဓာတုသဘောအားဖြင့် ဆီလီကွန်အုပ်စုနန့် ဆင်တူရေ။ သန့်စင်ရေ ဂျာမေနီယမ်ရေ [[ဆီလီကွန်]]ကဲ့သို့ရေ တစ်ပိုင်းလျပ်ကူးဖြစ်ရေ။ သဘာဝအားဖြင့် ဂျာမေနီယမ်ရေ အောက်ဆီဂျင်နန့် ဓာတ်ပြုရေ။ သိပ်ရီးဆ မြင့်မားရေနိရာတွင် တွိ့ဟိရရေကြောင့် ဂျာမေနီယမ်အား အောက်ကျပြီးမှ ယှာဖွီတွိ့ဟိခရေ။

သန့်စင်ရေ ဂျာမေနီယမ် Germanium ရေ ကြွပ်ဆတ်ရေ အဖြူရောင်သမ်းနိသည့် metalloid ဖြစ်ရေ။ ဖွဲ့စည်းပုံမှာ စိန်နန့် တူနိပြီး ရုပ်ဂုဏ်သတ္တိ၊ ဓာတ်ဂုဏ်သတ္တိရို့တွင် ဆီလီကွန်နန့် တူနိပါရေ။ ဂျာမေနီယမ်ရေ လီထုထဲနန့် ရေထဲတွင် မည်သူနန့်မျှ ဓာတ်မပြုပဲ တည်မြဲရေပုံစံနန့် နိနိုင်ပြီး နိုက်ထရစ်အက်ဆစ် မှလွဲပြီးမည်သည့် အက်ဆစ်တွင်မှ ဂျာမေနီယမ်အပေါ် သက်ရောက်နိုင်ခြင်း မဟိပါ။

==အသုံးပြုခြင်း==

ဂျာမေနီယမ်ရေ အရီးကြီးရေ တစ်ပိုင်းလျှပ်ကူးပစ္စည်းဖြစ်ပြီး ထရန်စစ်စတာ (Tarnsistor) နန့် ဆားကစ်ပြားတိတွင် အဓိကအသုံးပြုပါရေ။ ထရန်စစ်စတာတိ ဆားကစ်ပြားတိတွင် ဂျာမေနီယမ်ကို အဓိကထားပြီး အာဆဲနစ်၊ ဂယ်လီယမ် နန့် အခြားသတ္တုတိကို ဇကေ့ချေစီ ရောစပ်ပြီး ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်ရေ။ ဂျာမေနီယမ်ကို အခြားရေ ဒြပ်ပေါင်းတိ ပြုလုပ်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုရေ။ ဂျာမေနီယမ် အောက်ဆိုဒ်ကို အလင်းယိုင်ညွန်းကိန်း တိုးမြင့်စီရန် ဖန်ထဲသို့ ပေါင်းထည့်ပါရေ။ သန့်စင်ရေ ဂျာမေနီယမ်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားရေ ရေဒီယိုသတ္တုကြွခြင်း (Radiation) စမ်းသပ်ကိရိယာတိစွာတိကျစွာ စမ်းသပ်နိုင်ရေကြောင့် ၎င်းကိုရိယာတိကို လီဆိပ်လုံခြုံရီးတွင် အထူးအသုံးပြုကတ်ရေ။ ဂျာမေနီယမ်ရေ သံဖြူနန့် ခဲ ရို့က်ပင် သဘာဝတွင် ပေါတိခြင်းမဟိပါ။ ဂျာမေနီယမ်ကို သဘာဝတွင်းထွက် အနိန်နန့် ဇကေ့ချေမျှသာ ထုတ်နိုင်သည့်အတွက် ထုတ်လုပ်မှု ပမာဏနည်းနိခြင်း ဖြစ်ရေ။ ဂျာမေနီယမ် အရိုင်းတုံးတိစွာအလွန်ကိုရှားပါးပါရေ။ copper-iron-germanium sulfide (germanite) ရေ ရှားပါးရေဂျာမေနီယမ် အရိုင်းတုံး ဖြစ်ပြီး ရှာပါးစွာ တူးဖော်ရဟိရေ။

==ကျန်းမာရီးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုတိ==

ဂျာမေနီယမ်ကို နိ့စဉ်တစ်မီလီဂရမ် စားသုံးသင့်ပါရေ။ ဂျာမေနီယမ်ကို သိပ္ပံနည်းကျ သက်သေပြနိုင်မှု မဟိသေးကေလည်း လူ့ကျန်းမားရီးကို ကောင်းကျိုး ဖြစ်ထွန်းစေနိုင်ရေ။ ဂျာမေနီယမ်ရေ လူ့ခန္ဓာကိုယ် အတွက် အောက်ဆီဂျင် ရယူရာတွင်လည်း တိစွာအထောက်အကူပီးနိုင်ပြီး လူ့ကျန်းမာရီး ကိုလည်း ပိုပြီးကေကောင်းမွန်စေရေ။ အောက်ပြီးဆိုးကျိုးဖြစ်စေရေ free radicals တိကိုလည်း ချေဖျက်ပီးပါရေ။ ဂျာမေနီယမ်ရေ သုံးစွဲသူကို ဓာတ်ရောင်ခြည်သင့်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပီးပါရေ။ Germaniumhydride နန့် germaniumtetrahydride ရို့ရေ မီးက်လွယ်ပါရေ။ လီနန့်တွိ့ကေ ပေါက်ကွဲ စေနိုင်ရေ။ ရှူရှိုက်မိပါက ဗိုက်နာခြင်း၊ ချောင်ဆိုးခြင်း၊ အရီပြားနာကျင်ယားယံခြင်း၊ မျက်စိအောင့်ခြင်း ရို့ဖြစ်စေနိုင်ရေ။

==ပတ်ဝန်းကျင်သို့သက်ရောက်မှုတိ==

လီထုထက် ပိုပြီးကေလီးလံရေကြောင့် မြေပြင်တွင် ပျံ့နှံ့တည်ဟိနိပါရေ။&lt;ref&gt;ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား ဘာသာပြန်ဆိုမှု ပရောဂျက်တွင် ပါဝင်သူ ကိုတင်ကျော်ဦး ဘာသာပြန်ဆိုရေ။ &lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


[[Category:ဓာတုဗေဒ]]</text>
      <sha1>747ddq3qny36lfsme669ljezjnsl7fd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျိန်းဘာသာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2572</id>
    <revision>
      <id>20989</id>
      <parentid>11086</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T22:40:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q9232}}</comment>
      <origin>20989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11320" sha1="gl6w8i081s0ntorw2vmkmbu8my35hkc" xml:space="preserve">ဂျိန်းဘာသာ (အင်္ဂလိပ်: Jainism) ကို ဂျိန်းဓမ္မအဖြစ် ရိုးရာစဉ်ဆက်ခေါ်ဆိုကတ်၍ ဤဘာသာတရားရေ ရှေးဟောင်း အိန္ဒိယဘာသာတစ်ခုဖြစ်ရေ။ ဂျိန်းဓမ္မရေ အဆက်ဆက်ပွင့်ခရေ တိရ်သံကာရ (ဘုရား) (သို့) ခေါင်းဆောင် (၂၄) ဆူသော ဘုရားတိမှတဆင့် ၎င်းရို့ဧ နာမ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အယူအဆ၊ သမိုင်း စရေရို့ကို ခြေရာကောက်ပြန်ပြောင်း ကြည့်ရှုနိုင်ရေ။&lt;ref&gt;&quot;tirthankar&quot;၊ Jainism Knowledge&lt;/ref&gt; ပထမဆုံး တိရ်သံကာရမှာ ရိရှဘနာထ (ရသဘဒေဝ) (Rishabhanatha) (သို့) ဤခေတ်ဧ အဒိနဘဂဝါဖြစ်ကာ ဂျိန်းရိုးရာသဘောအရ သူရေ လွန်ခရေ နှစ်သန်းပေါင်းတိစွာက နီထိုင်ခရေဟု ယူဆထားရေ။ (၂၃) ဆူမြောက် ပရရှ်ဝနာထ (Parshvanatha) ကို သမိုင်းဆရာတိက ဘီစီ ၇ (သို့) ၈ ရာစုတိကဟု ဆိုကတ်ကာ (၂၄) ဆူမြောက် မဟာဝီရကို ဘီစီ ငါးရာဟူ၍ ဖော်ပြကတ်ရေ။ ဂျိမ်းဘာသာဝင်တိက ဂျိမ်းဘာသာဧ စကြဝဠာသဘောတရားမှ သံသရာ ကို လမ်းညွှန်ပြသကတ်ရေ တိရ်သံကာရ ဘုရားသျှင်တိနန့်အတူ ဂျိန်းဘာသာရေ ထာဝရဓမ္မ ဖြစ်ရေဟု ယုံကြည်ကတ်ရေ။

အဓိကဘာသာရီး ယုံကြည်ချက်တိမှာ အဟိံသဝါဒ (ahiṃsā, မညှင်းဆဲခြင်း)၊ အနေကန္တဝါဒ (anekāntavāda, ဘက်ပေါင်းစုံမှ ရှုမြင်ခြင်း)၊ အပါရိဂရာဟ (aparigraha, သံယောဇဉ်၊ တွယ်တာမှု မဟိခြင်း)၊ ခြိုးခြံစွာကျင့်ခြင်း (asceticism, ကာမဂုဏ်မမှီဝဲခြင်း) စရေရို့ဖြစ်ကတ်ရေ။

ဘာသာရီးကိုင်းရှိုင်းရေ ဂျိန်းဘာသာဝင်တိရေ အောက်ပါ အချက်ငါးခုကို လိုက်နာကတ်ရေ။ အဟိံသ၊ အမှန်တရား (satya, သစ္စာ)၊ အစေယ (asteya, မခိုးယူခြင်း)၊ ဗြဟ္မစာရီအကျင့် (brahmacharya)၊ အပါရိဂရာဟ (ပိုင်ဆိုင်မှုမဟိခြင်း) ရို့ဖြစ်ကတ်ရေ။ ဤမူတိရေ ဂျိန်းဘာသာဝင်ရို့ဧ လူမှုယဉ်ကျေးမှုကို တိစွာရေနည်းလမ်းတိဖြင့် အကျိုးသက်ရောက်ရာ နီမှုထိုင်ရာ၌ သက်သက်လွတ်စားသောက်ခြင်းတိကိုလည်း ဖြစ်ပေါ်စေခရေ။ Parasparopagraho Jīvānām (ပါရာစပရောပါဂရာဟို ဂျိဝါနမ်) ရေ ဂျိန်းဘာသာဧ ဆောင်ပုဒ်ဖြစ်၍ အနက်မှာ နာမ်(ဝိဉာဉ်)တစ်ခုရေ အခြားနာမ်(ဝိဉာဉ်)ကို ကူညီဆောင်မရန် (သို့) အချင်းချင်း အထောက်အပံ့ အမှီသဟဲပြုရန် ဖြစ်ရေ။ နမောကာရ မန္တန်ရေ အခြေခံအကျဆုံး ဘုရားစာဖြစ်ဧ။

ဂျိန်းဓမ္မရေ ကမ္ဘာ့အစောဆုံးရေ ဘာသာတရားတိထဲက တစ်ခုဖြစ်၍ ဂိုဏ်းခွဲနှစ်ခုဟိရေ။ ဒိဂမ်ဘာရ နန့် စဗိတမ်ဘာရ ရို့ဖြစ်ကတ်ရေ။ ခြိုးခြံမှုအကျင့်၊ လိင်၊ လက်ခံရေကျမ်းစာ အပေါ်တွင် မူတည်၍ ကွဲပြားလားရေ။ နှစ်ဂိုဏ်စလုံး၌ ဒါယကာ/မ တိက လှူဒါန်းထောက်ပံ့ရေ အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်တိ ဟိကတ်ရေ။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဂျိမ်းဘာသာဝင် ၄-၅ သန့်းကြားဟိ၍ အိန္ဒိယပြင်ပတွင် လည်းဟိကတ်၍ အနီများသာနိုင်ငံတိမှာ ကနေဒါ၊ အမေရိကန်၊ ဥရောပနိုင်ငံတိဖြစ်ကတ်ရေ။ ဂျပန်တွင်လည်း ဂျိန်းဘာသာ ထွန်းကားလာနီ၍ ဂျပန်တိုင်းရင်းသားမိသားစု ငါးထောင်ခန့် ဂျိန်းဘာသာဝင်တိဖြစ်လာရေဟု မှန်းဆရရေ။ ဂျိန်းဘာသာနန့်ပတ်သက်ရေ အဓိကပွဲတော်တိလည်းဟိကတ်ရေ။

==သမိုင်းကြောင်းနန့် အထွေထွေ==

ဂျိန်းဘာသာရေ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၆-ရာစုတွင် ဝါဓမ္မာနမဟာဝိရက ဟိန္ဒူဘာသာနန့် ခွဲခြား၍ ထူထောင်ရေ ဘာသာတစ်ရပ် ဖြစ်ရေ။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းနန့် မြောက်ပိုင်းတွင် ကိုးကွယ်သူအတိအပြား ဟိရေ။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကိုးကွယ်သူ တစ်သန်းခွဲခန့် ဟိရေ။ ဂျိန်းဘာသာတည်ထောင်သူ မဟာဝီရ(ခေါ်) နိဏ္ဌဋနာလပုတ္တကို ဘက်ဆာရနယ်၌ ခရစ်တော် မပေါ်မီ ၅၉၉ တွင် ဖွားမြင်၍ အသက် ၄၂-နှစ်တွင် ဉာဏ်အမြင်ရကာ နှစ် ၃၀ တရားဟောပြီးနောက် အနိစ္စရောက်လားရေ။ ရုပ်တုကိုးကွယ်ရာ မထားချေ။ ကံနန့် ဘဝသစ်ဖြစ်ပေါ်မှုကို လက်ခံရေ။ ဒီဂမ္ဘရနန့် ဆွီဂမ္ဘရ ဟူ၍ နှစ်ဂိုဏ်း ကွဲပြားရေ။&lt;ref&gt; လှသမိန် (ဧပြီ ၁၉၇၈)။ &quot;ဂျိန်းဘာသာ&quot; (pdf)။ in စာပေစိစစ်ရေးကော်မတီ (ed.)။ ဗဟုသုတ စွယ်စုံ (ပထမအကြိမ် ed.)။ တောက်တောက်ဝင်း ပုံနှိပ်တိုက်၊ ရန်ကုန်မြို့။: ဇော်မော် စာပေ။&lt;/ref&gt;

ဂျိန်းဘာသာရေ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ကိုးကွယ်ကျင့်သုံးကတ်ရေ ဘာသာတစ်မျိုး ဖြစ်ပြီး သတ္တဝါအားလုံးအား အကြမ်းမဖက်ရီး လမ်းစဉ်ပေါ်တွင် အခြေခံထားရေ။ ၎င်းဧ အတွေးအခေါ်နန့် ကျင့်စဉ်တိတွင် ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုး၍ မိမိဧ စိတ်ဝိဉာဉ်ကို မြင့်မြတ်ရာသို့ ရောက်ဟိရန် နန့် လွတ်မြောက်ရန်အတွက်ကို အဓိက ထားရေ။ မိမိဧ ကိုယ်တွင်းဟိ ရန်သူကို အောင်နိုင်ပြီး ကြီးမြတ်ရေ အဖြစ်သို့ ရောက်ဟိရေ စိတ်ဝိဉာဉ်ကို ဂျိန်းဘာသာတွင် ဂျိန သို့မဟုတ် အောင်မြင်သူ၊ အောင်နိုင်သူ ဟု ခေါ်ကတ်ရေ။ ဂျိန်းဘာသာကို ရှာမန (Shramana ) (ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုး တရား) သို့မဟုတ် နာဂရန်သာ (Nirgrantha ) အတွယ်အတာမဲ့ ဟု ရှေးခေတ်ကျမ်းစာတိတွင် ညွှန်းဆိုလေ့ ဟိကတ်ရေ။ ဂျိန်းဘာသာအား အထွတ်အထိပ်သို့ရောက်စေရေသူမှာ ဗုဒ္ဓနန့် ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်ရေ မဟာဝီရ(ခေါ်) နိဏ္ဌဋနာလပုတ္တ ဖြစ်ရေ။

ဂျိန်းဘာသာဝင်ရို့ရေ တိရစ္ဆာန်တိကို ညှင်းပန်းမှုနဲ့ သတ်ဖြတ်မှုမဖြစ်ရအောင် ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးသည့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းအမှုကို မပြုလုပ်ပဲ ကုန်သွယ်စည်းပွားရီးကိုပဲ ဇောက်ချလုပ်ကိုင်ရေကြောင့် ကြွယ်ဝချမ်းသာကတ်ပြီး အသိပညာသျှင်၊ အနုပညာသျှင်တိ ဖြစ်ခကတ်ရေ။ အုပ်ချုပ်သူ အာဏာပိုင်လုပ်ခြင်းရေ လူနန့်တိရစ္ဆာန်ကို ညှင်းပန်းရာ ကျရေဟု ဆိုပြီး ဂျိန်းဘာသာဝင်တိရေ အုပ်ချုပ်သူ ဖြစ်အောင် မကြိုးစားခြင်းကြောင့် ဂျိန်းဘာသာရေ ခေတ်အဆက်ဆက် ဘုရင်တိဧ ချီးမြှောက်ခြင်းကို မခံခရ၍ သာသနာပြန့်ပွားမှုနှုန်း အားနည်းခပြီး၊ လူနည်းစုသာသနာသာ ဖြစ်ခရရေ။

[[Category:ဂျိန်းဘာသာ]]


{{ကမ္ဘာ့ဘာသာတိ}}</text>
      <sha1>gl6w8i081s0ntorw2vmkmbu8my35hkc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျိမ်းစ် ကွတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2573</id>
    <revision>
      <id>20990</id>
      <parentid>11089</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T22:40:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q7324}}</comment>
      <origin>20990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17274" sha1="21exrwlyvbqxnav3h8e60xt9s9y1rau" xml:space="preserve">
[[File:Captainjamescookportrait.jpg|thumb|250px|James Cook]]
ဗြိတိန်အတွက်[[ဩစတေးလျတိုက်]]တွင် နယ်သစ်ရှာပီးသူ '''ဂျိမ်းစ် ကွတ်'''('''ကက်ပတိန်ကွတ်''')ကို ထင်ရှားရေ ဗြိတိသျှရီကြောင်းခရီးရေဟု လူသိများလီရေ။ ယကေလည်း ယင်းပိုင် ဖြစ်လာနိုင်ရန် ဇာလောက်ကြိုးစားလုပ်ကိုင်လာရကြောင်းကိုမူ သိကတ်လီဖို့ မဟုတ်။ သာမန်သင်္ဘောသားဘဝမှ လေ့လာသင်ယူမှု၊ စူးစမ်းရှာဖွီမှု၊ အမြော်အမြင်ပီးတတ်မှုရို့ကို လက်ကိုင်ပြုကာ ဆောင်ရွက်လာခခြင်းကြောင့် ဗြိတိသျှသမိုင်းတွင် ဥဒါန်းတွင်ရစ်သူ ဖြစ်လာရကြောင်းတိကို အောက်တွင် ဖော်ပြထားလီရေ။

ကက်ပတိန်ဂျမ်းကွတ်ရေ နာမည်ထင်ရှားရေ ဗြိတိသျှရီကြောင်းခရီးရေတစ်ဦး ဖြစ်ရေ။ ယော့ရှိုင်ယာခရိုင်၌ ၁၇၂၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နိတွင် ဆင်းရဲရေ မိဖတိမှ ဖွားမြင်ခရေ။ ငယ်စဉ်က ပညာလုံလောက်စွာ မသင်ခရဘဲ ဆယ့်သုံးနှစ်အရွယ်ကပင် ကမ်းရိုးတန်းမြို့ကလေး တစ်မြို့ပီး ဆိုင်တစ်ဆိုင်တွင် အကူဝင်ပနာ လုပ်ခရဧ။ ပင်လယ်နန့် နီးနီးကပ်ကပ် နေရရေအခါ ကွတ်ရေ သင်္ဘောသား အလုပ်ကို သဘောကျလာပနာ သင်္ဘောသားအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခရာ အသက် ၂၇ နှစ်အရွယ်တွင် သင်္ဘောငယ်တစ်စင်းဧ မာလိန် ဖြစ်လာခရေ။ ၁၇၅၅ ခုနှစ်တွင် ဘုရင့်ရေတပ်မတော်၌ ဝင်ရောက်အမှုထမ်းခဧ။

လေးနှစ်မျှ ကြာရေအခါ ကွတ်ဧ အရည်အချင်းကို သဘောကျကြရေအတွက်နန့် ရာထူးတိုးမြှင့်ပီးလီရေ။ ထိုနောက် မြောက်အမေရိကတိုက်ပီး ကွီဗက်မြို့ကို တိုက်ခိုက်မည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးဝုအား ကူညီရန် စစ်ကူပို့ရေ မာကျူရီနာမည်ပီး သင်္ဘောတွင် ရီကြောင်းပြအဖြစ် လိုက်ပါလားခလီရေ။ စစ်ဆင်ရီးအတွက် လိုအပ် သည့်အတိုင်း ကွတ်ရေ စိန်လောရင့်မြစ်ဧ အတိမ်အနက်ကို ဘေးအန္တရာယ်တိအကြားတွင် အသက်ကို စွန့်ပနာ တိကျမှန်ကန်စွာ စူးစမ်းတိုင်းထွာပြီးကေ မြေပုံဆွဲပီးခရေ။ သို့ဖြစ်ပနာ ကွီဗက်မြို့ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခရေမှာ တစ်စိတ်တစ်ဒေသအနိန်နန့် သူဧကြိုးပမ်းချက်ကြောင့် ဖြစ်ရေဟု ဆိုရပေမည်။ ယင့်ချင့်အပြင် သူရေ နယူးဖောင်း လန်းကျွန်းနန့် လားဗရာဒေါကမ်းရိုးတန်းတဝိုက်ကို စူးစမ်းတိုင်းထွာပနာ မြေပုံတိ ရီးဆွဲပီးခဧ။ ဒေပိုင်ဖြင့် ကွတ်ရေ တိကျသေချာစွာ စူးစမ်းတိုင်းထွာတတ်ရေ မြေပုံဆွဲကောင်းအဖြစ် ကျော်ကြားလာလီရေ။ မကြာမီ ဗြိတိသျှတော်ဝင် အသင်းကြီးက ကွတ်အား ဂရုပြုလာလီရေ။ ထိုအတောအတွင်း ကွတ်ရေ ပညာဗဟုသုတ ပြည့်စုံသူတစ်ဦး ဖြစ်မြောက်လာရန်အတွက် ရနိုင်သမျှရေ စာအုပ်စာတမ်းတိကို လေ့လာမှတ်သား ဆည်းပူးခလီရေ။

၁၇၆၈ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတော်ဝင်အသင်းကြီးဧ တိုက်တွန်းချက်အရ [[ရေကြာဂြိုဟ်]] ဖြတ်ကျော်မည့် လမ်းကို သေချာစွာ စောင့်ကြည့်မှတ်သားရန် ကွတ်အား စေလွှတ်ဧ။ ယင့်ချင့်အပြင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတောင်ပိုင်း၌ ပီးရေဆိုရေ တိုက်သစ်ကို ရှာဖွီရန်နန့် ဒေပိုင် စူးစမ်းရှာဖွီ တွေ့ပီးသမျှကို ဗြိတိန်နိုင်ငံအတွက် သိမ်းယူ ရန် တာဝန်တိကို ပီးအပ်လိုက်ရေ။ သို့ဖြင့် သိပ္ပံကဝိတိပါဝင်ရေ အဖွဲ့ကို ကွတ်ရေ ခေါင်းဆောင်ပနာ ခရီးထွက်ခဲလီရေ။ ရေကြာဂြိုဟ်ကျော်ဖြတ်မည်ကို မြင်နိုင်မည့်ဒေသမှာ ဂု တဟီးတီးဟု ခေါ်ရေ ကျွန်းဖြစ်ရေ။ ထိုကျွန်းသို့ ချောမောစွာရောက်ခပြီးနောက်၊ ၁၇၆၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃ ရက်နိတွင် ရေကြာဂြိုဟ် ဖြတ်ကျော်ရေကို ကောင်းမွန်စွာ မြင်ကြရရေ။ ယပြီးနောက် တောင်ပိုင်းတိုက်သစ်ကို ရှာဖွီရန် ထွက်ခရာတွင် တောင်လတ္တီတွဒ် ၄ဝ အထိ ရောက်ပီးပြီးမှ နယူးဇီလန်ကျွန်းတိပီးရာ အနောက်ဘက်သို့ ခရီးလွှင့်ခရေ။ နယူးဇီလန်ကျွန်းကမ်းခြီတစ်လျှောက်ကို လှည့်ပတ်စူးစမ်း တိုင်းထွာပြီးနောက်၊ ဩစတေးလျတိုက် အရှေ့ဘက်ကမ်းကို ရောက်ပနာ၊ ထိုဒေသကို ဗြိတိန်နိုင်ငံအတွက် သိမ်းယူခလီရေ။ ထိုစဉ်က ဩစတေးလျတိုက်ကို နယူးဟော်လန်ဟု ခေါ်ကတ်ရေ။ ကွတ်ရေ ဩစတေးလျတိုက်နန့် နယူးဂင်းနီကျွန်းရို့အကြားပီး၊ ရေလက်ကြားတလျှောက် သင်္ဘောလွှင့်ခပြီးကေ ဗတေးဗီးယားတွင် ခရီးတစ်ထောက်နားကာ၊ [[ဂွတ်ဒ်ဟုပ်အငူ]]ကို ပတ်ပနာ ပြန်ခ ဧ။ ၁၇၇၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ပြန်ရောက်ပနာ၊ ကွတ်မှာ သင်္ဘောသူကြီး (ကွန်မန်ဒါ) ရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်းခံရရေ။

ကွတ်ရေ ၁၇၇၂ ခုနှစ်မှ ၁၇၇၅ ခုနှစ်အထိ လေးနှစ်အတွင်း ဒုတိယအကြိမ် ခရီးထွက်ပြန်ရာ၊ အတိ ယုံကြည်ခန့်မှန်းကတ်ရေ တောင်ပိုင်းတိုက်သစ် မပီးကြောင်းကို ထုတ် ဖော် ပြောဆိုနိုင်ခရေ။ သို့ရာတွင် အန္တာတိတ်ဒေသဧ တောင်ဘက်ဆီတွင်ကား အပြောကျယ်လီရေ ရေခဲလွှမ်းသည့် ဒေသတိပီးလိမ့်မည်ဟု ကွတ်က ခန့်မှန်းခဧ။ ထိုအကြိမ် ခရီးထွက်ခရာတွင် မိုင်ပေါင်း ၆ဝဝဝဝ ခန့်မျှ ခရီးပေါက် ခပြီးကေ တောင်ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာအတွင်းပီး ကျွန်းကလေး မြောက်မြားစွာကို တွေ့ပီးခလီရေ။

အပြန်တွင် ကွတ်ရေ ကပ္ပတိန်ရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ခန့်ထား ခြင်းခံရဧ။ ယင့်ချင့်အပြင် သူဧခရီးလားမှတ်တမ်းတိကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝီခလီရေ။ ၁၇၇၆ ခုနှစ်တွင် တတိယအကြိမ်မြောက် ခရီးထွက်ပြန်ရာ ယင့်အချိန်တွင် ကွတ်ရေ အသက်လေးဆယ့် ရှစ်နှစ်အရွယ်မျှ ပီးနီလီပြီ။ ထိုအကြိမ်တွင် ကွတ်ရေ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာမှ ဟဒ်ဆန်ပင်လယ်အော်သို့ ပေါက်ရေ အနောက်မြောက်ပင်လယ်ခရီးလမ်း ရှာဖွီရန်အတွက် ခရီးထွက်ခလီရေ။ ကွတ်ရေ ၁၇၇၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၁ ရက်နိတွင် သင်္ဘော ၂ စင်းဖြင့် ခရီးစတင်ထွက်ခရာ ဂွတ်ဒ်ဟုပ်အငူ၊ တက်စမေးနီးယားကျွန်း၊ နယူးဇီလန်ကျွန်းတိကို ကျော်လွန်ခပြီးနောက် ၁၇၇၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် တဟီးတီးကျွန်းသို့ ရောက်လီရေ။ နောက်ပြီးကေ မြောက်အမေရိကတိုက်ဖက်သို့ သင်္ဘောလွှင့်ခရေအခါ ဟာဝိုင်းယန်းကျွန်းတိကို ၁၇၇၈ ခု နှစ်ဦးတွင် တွေ့ပီးလီရေ။ ယပြီးနောက်လာခရင်း ကိစ္စအတွက် မြောက်အမေရိကတိုက် အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက် ခရီးဆက်လက်ထွက်ခရာ [[ဗဲရင်းပင်လယ်|ဗဲရင်းရေလက်ကြား]]သို့ အရောက်တွင် ခရီးမဆက်နိုင်တော့ရေအတွက်နန့် လက်လျှော့ပနာ ပြန်ခရလီရေ။ ၁၇၇၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါလထဲတွင် ဟာဝိုင်ယန်းကျွန်းစုသို့ ပြန်လည်ရောက်ခလီရေ။ 

ကွတ်ရေ နယ်မြေသစ်တိ ရှာဖွီရာ၌ တိုင်းရင်းသားလူရိုင်းတိနန့် တွိ့ကြုံရသည့်အခါ ယဉ်ကျေးလိမ်မာစွာ ဆက်ဆံတတ်ရေအတွက်နန့် ကွတ်နန့် တိုင်းရင်းသားရို့ဧ ဆက်ဆံမှုမှာ အတိအနိန်နန့် ချောမော ပြေပြစ်ခရေ။ ကွတ်ဧ ရည်မှန်းချက်နန့် လုပ်ငန်းတိမှာလည်း လွယ်ကူချောမောစွာအောင်မြင်ရေသာ တိခရေ။ ယကေလည်း တတိယအကြိမ် ခရီးထွက်ပနာအပြန်၊ ဟာဝိုင်းယန်းကျွန်းသို့ ရောက်သည့်အခါတွင် ကား၊ မမြှော်လင့်ရေ ကိစ္စတစ်ရပ်နန့် ကြုံခရဧ။ ထိုကိစ္စမှာ ကွတ်ရို့ဧ သင်္ဘောမှ လှေငယ်တစင်း ပျောက်ဆုံးလားခြင်းပင် ဖြစ်လီရေ။ လှေငယ်ပျောက်ဆုံးသည့်အတွက် ကွတ်က တိုင်းရင်းသားရို့ဧ အကြီးအကဲကို ဖမ်းမည်အပြုတွင် ရုန်းရင်းဆန်ခတ် ဖြစ်ပွားရာမှ တိုင်းရင်းသားတစ်ဦးဧ လက်ချက်ဖြင့် ကွတ်မှာ အသက်ဆုံးရှုံးရရေ။ ကွတ်ရေ ဩစတြေးလီးယားနန့် နယူးဇီလန်ကျွန်းဒေသတိကို ဗြိတိသျှအင်ပိုင်ယာအတွင်းသို့ သိမ်းသွင်းနိုင်ရန်အတွက် လမ်းခင်းပီးခသူ ဖြစ်ရေဟု ဆိုနိုင်ရေ။ ကွတ်ဧ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့်နိန်ပြီးကေ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာဧ တိကျရေမြေပုံကို နောင်လာနောက်သားတိ ရပီးခလီရေ။ ကွတ်ရီးဆွဲခရေ မြေပုံတိမှာ တိကျမှန်ကန်ရေအတွက်နန့် ဂုထက်တိုင် အပြောင်းအလဲ မပြုလုပ်ရသေးဘဲ ဆက်လက်သုံးစွဲလျက် နေကြရပေသေးရေ။ နယ်မြေသစ် ရှာဖွီခကြသူတိထဲတွင် ကွတ်ရေ နောင်အခါတွင် ရပီးမည့် ဂုဏ်ထူးဘွဲ့ထူးဆု စရေရို့ကို မမျှော်လင့်လှဘဲ စွန့်စားကာ ဝီးရပ်နယ်မြေတိကို လားရောက်ကြည့်ရှုလိုရေဆန္ဒနန့်သာ ခရီး ထွက်ခသူ ဖြစ်ရေပြင် ခရီးအရှည်ဆုံး စူးစမ်းလှည့်လည် ခသူလည်း ဖြစ်ရေ။ ကွတ်ရေ ရိုးသားတော်တည့်ဖြောင့်မှန် 
ပနာ ရဲစွမ်းသတ္တိနန့် ပြည့်စုံဧ။ လက်အောက်ငယ်သားတိအား သက်ညှာစွာ ပြုမူဆက်ဆံတတ်ရေအတွက်နန့် လူချစ်လူခင်လည်း ပေါများလီရေ။ ယကေလည်း မဖြစ်လောက်ရေ အရီးကိစ္စ အတွက်ကြောင့် လူအဖိုးတန်တစ်ယောက်မှာ မမျှော်လင့်ဘဲ ရုတ်တရက် ရန်သူဧလက်ချက်ဖြင့် ဝမ်းနည်းဖွယ် အသက် ဆုံးရှုံးခရရှာလီရေ။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;

{{Lifetime|၁၇၂၈|၁၇၇၉}}
[[Category:ရီသူရဲတိ‎ ]]</text>
      <sha1>21exrwlyvbqxnav3h8e60xt9s9y1rau</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျိုးဆက်ဝေဇမ်ဘောင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2577</id>
    <revision>
      <id>20991</id>
      <parentid>11104</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T22:40:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q75778}}</comment>
      <origin>20991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7441" sha1="7zkt9otudnv3hdnmuz390alisf8fu0s" xml:space="preserve">{{Infobox scientist
| name             = ဂျိုးဆက် ဝေဇမ်ဘောင်း
| image            = Joseph Weizenbaum.jpg
| caption          = ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ ဘာလင်
| birth_date       = {{Birth date|1923|1|8|df=y}}
| birth_place      = [[ဘာလင်မြို့]]၊ [[ဂျာမနီနိုင်ငံ]]
| death_date       = {{Death date and age|df=yes|2008|3|5|1923|1|8}}
| death_place      = Ludwigsfelde-Gröben, [[ဂျာမနီနိုင်ငံ]]
| citizenship      = ဂျာမန်
| nationality      = ဂျာမနီနိုင်ငံ
| alma_mater       = ဝိန်းစတိတ် တက္ကသိုလ်
| workplaces       = MIT
| spouse           = Ruth Manes Weizenbaum (ကွာသျှင်း)
| children         = Sharon, Miriam, Naomi, Pm
| fields           = [[ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]
| doctoral_advisor =
| known_for        = 
}}

'''ဂျိုးဆက်ဝေဇမ်ဘောင်း''' (Joseph Weizenbaum) အား ၁၉၂၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်တွင် [[ဘာလင်မြို့]]၌ မွေးဖွားခရေ။ သူရေ ဂျာမန် အမေရိကန်လူမျိုးဖြစ်ပြီး [[မက်ဆာချူးဆက် စက်မှုတက္ကသိုလ်]]တွင်ပီးရေ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံမှ ပရော်ဖက်ဆာနန့် စာရီးဆရာဖြစ်ရေ။ သူရေ ဂျူးမိသားစုမှ မွေးဖွားခသူဖြစ်ပြီး ၁၉၃၅ခုနှစ်တွင် နာဇီဂျာမနီရို့ဧ လက်အတွင်းမှ လွတ်မြောက်ခပြီး သူ့ ဧမိသားစုရေ [[အမေရိကန်နိုင်ငံ]]ကို ပြောင်းရွှေ့ခကတ်ရေ။

သူရေ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ၁၉၄၁ခုနှစ်က စတင်ပြီး [[သင်္ချာ]] ပညာရပ်ကို စတင်လေ့လာခရေ။ ယကေလည်း သူဧ  လေ့လာမှုရေ စစ်ပွဲကြောင့် ရပ်ခရပြီး ထိုအတောအတွင်း သူရေ စစ်ပွဲတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင် ခရရေ။ ၁၉၅၂ခုနှစ်တိ အတွင်းမှာသူရေကွန်ပျူတာတိနန့် လုပ်ကိုင် ခရပြီး ဝိန်းပြည်နယ်တက္ကသိုလ်အတွက်  ၎င်းဂျစ်တယ်ကွန်ပျူတာကို သူကတီထွင်ပီးကာ ကူညီမှု ပြုခရေ။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်မှာ သူရေ ဘဏ်စနစ်အတွက်  ပထမဆုံးကွန်ပျူတာကို သုံးစွဲပြီးတော့ General Electric တွင် လုပ်ကိုင်ပီးခရေ။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှာ မက်ဆာချူးဆက် စက်မှုတက္ကသိုလ် မှာဝင်ရောက်ပြီးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခရေ။ ၁၉၆၂ခုနှစ်မှာ သူက ELIZA ဟုခေါ်ရေ ရိုးသျှင်းသည့်ပရိုဂရမ်ကို ထုတ်ခရေ။ ၎င်းပရိုဂရမ်မှာ  ဂုသုံးစွဲနေသည့် chatter bots ဟု ခေါ် သည့်ပရိုဂရမ် ဖြစ်ရေ သူဧ ၁၉၇၆ ခုနှစ်မှာထုတ်သည့် Computer Power နန့် Human Reason စာအုပ်မှာ လွှမ်းမိုးမှုပီးသည့် စာအုပ်တစ်ခု ဖြစ်ရေ သူရေကွန်ပျူတာတိကို အရီးပါသည့်ဆုံးဖြတ်ချက်တွေချခိုင်းဖို့ခွင့်မပြုချေ။ ဇာကြောင့်ဆိုကေ ကွန်ပျူတာတိ၌  လူသားတိ၌ပီးသည့်အရည်အသွေးတိ ဖြစ်ရေ ဉာဏ်ပညာနန့် ဆက်စပ်တွေးခေါ်ပေါင်းစည်းယူမှုတိ မလုပ်နိုင်သည့် အတွက် ကြောင့် ဖြစ်ရေ။ Weizanbaum က SLIP ပရိုဂရမ်ဘာသာရပ် ကို ဖန်တီးခရေ။ ၁၉၉၆ မှာ Weizanbaum ကဘာလင်ကိုရွှေ့ပြောင်းခပြီး သူ့မိဘတွေ နေခသည့်နီရာမှာ ပြန်ပြီးနေထိုင်ခရေ။&lt;ref name=&quot;lowbio&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20210703072226/https://www.agmb.de/mbi/2003_1/41-43loew.pdf Joseph Weizenbaum&amp;nbsp;– a biography (German)] Wolfgang Löw, Leibniz-Institut für Neurobiologie, Magdeburg, Germany&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.ilmarefilm.org/W_E_2.htm Weizenbaum. Rebel at Work.] Documentary film by Peter Haas and Silvia Holzinger.&lt;/ref&gt; Weizanbaum ဧအတ္ထုပ္ပတ္တိကို ၂၀ဝ၇ ခုနှစ်မှာ ရုပ်သျှင်အဖြစ် ရိုက်ကူးခရေ။ အဆိုပါ ရုပ်သျှင်ကို ဂျာမနီမှာဖြန့်ချိခသပိုင် အင်္ဂလိပ်လိုပါ ထုတ်ဝီပီးခရေ။&lt;ref name='Information Week'&gt;[http://www.informationweek.com/news/showArticle.jhtml?articleID=206903443 Remembering Joe Weizenbaum, ELIZA Creator - Artificial Intelligence - InformationWeek]{{Dead link|date=August 2021 }}&lt;/ref&gt; သူရေသေဆုံးချိန်ထိဘာလင်မှာပီးသည့် အီလက်ထရောနစ်စီးပွားရီးလုပ်ငန်း Institute မှာ သိပ္ပံကောင်စီဧဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခရေ။ Weizanbaum မှာ  MITမှာ လုပ်ကိုင်ရေပိုင် ဟားဗတ်၊ စတန်းဖို့လ်နန့် ဘာလင်တက္ကသိုလ်အပြင် အခြား ရေတက္ကသိုလ်တိအတွက် လည်း ပညာရီးဆိုင်ရာလုပ်ငန်းတိအတွက် ဝိုင်းဝန်းကူညီလုပ်ကိုင်ပီးခရေ။ Weizanbaumမှာ  ၂၀ဝ၈ ခုနှစ် မတ်လ ၅ ရက်နိမှာ ကွယ်လွန်ခပြီး ဘာလင်မြို့ပီး ဂျူးသုသာန်မှာ မြေမြှုပ်ခရေ။ အတိပြည်သူအမှတ်တရနေ့အဖြစ် ဘာလင်မြို့မှာ ၂၀ဝ၈ ခုနှစ် မတ်လ ၁၈ ရက်နိကို သတ်မှတ်ပီးခရေ။

==ကိုးကား==
{{Reflist}}

{{Lifetime|၁၉၂၃|၂၀၀၈}}
[[Category:ကွန်ပျူတာ ပညာသျှင်တိ]]</text>
      <sha1>7zkt9otudnv3hdnmuz390alisf8fu0s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျေ ကာတီယေး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2588</id>
    <revision>
      <id>20992</id>
      <parentid>11150</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T22:40:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q7321}}</comment>
      <origin>20992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7489" sha1="5scozrl1lgu67wx0gqbkojm8ycacbpf" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = ဂျေ ကာတီယေး
| image       = Jacques Cartier 1851-1852.jpg
| caption     = စိန်လောရင့်မြစ်ကို စတင်တွေ့ပီးသူ ဇက် ကာတီယေး
| birth_date  = ၃၁ [[ဒီဇင်ဘာ]] ၁၄၉၁
| birth_place = [[Saint-Malo]], [[Duchy of Brittany]]
| death_date  = {{Death date and age|1557|9|1|1491|12|31|df=yes}}
| death_place = Saint-Malo, [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]
| nationality = ပြင်သစ်လူမျိုး
| occupation  = [[Navigator]] and explorer
| known_for   = First [[Europeans|European]] to travel inland in North America. Claimed what is now known as Canada for the Kingdom of France.
| spouse      = {{Marriage|Mary Catherine des Granches|1520}}
| signature   = Jacques Cartier Signature.svg
}}

'''ဂျေ ကာတီယေး''' (ခရစ် ၁၄၉၁-၁၅၅၇) ရေ မြောက်အမေရိကတိုက်၌ ပြင်သစ်ကိုလိုနီနယ်သစ်တိ စတင်ထူထောင်နိုင်ရန် အခြီချပီးခသူ ဖြစ်ရေ။ ကာတီယေး ရေ ပြင်သစ်နိုင်ငံဧ သင်္ဘောသားကောင်းတိ ထွက်ပေါ်ရာ ဗရစ်တနီယ် စန်မာလိုမြို့သား တစ်ဦးဖြစ်ကြောင်းမှတစ်ပါး သူဧ ငယ်ရွယ်စဉ်က အဖြစ်အပျက်တိကို မသိရပေ။
သူဧအကြောင်းကို စတင်သိပီးရရေမှာ ၁၅၃၄ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်ဘုရင် ပထမ ဖရန်စစ်က သူ့အား ရီသစ်၊ မြီသစ် ရှာဖွီဖို့နန့် တရုတ်နိုင်ငံဘက်သို့ လမ်းပေါက်ရှာရန် စေလွှတ် သည့်အခါမှ ဖြစ်ဧ။ ထိုစဉ်က ကာတီယေးရေ စန်မာလိုမြို့မှ သင်္ဘောငယ် ၂စင်းနန့်   ဧပြီလ ၂ဝ ရက်နိတွင် စတင် ခရီး ထွက်ခရာ နယူးဖောင်းလန်းဒေသသို့ မေလ ၁ဝရက်နိတွင် ရောက်ခရေ။ ကာတီယေးရေ လာဘရာဒေါ တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းကို ဆန်တက်လားပြီးကေ ကေလအိုင်ီလက် ကြားမှ စိန့်လောရင့် ပင်လယ်ကျွန်းဆွယ်ကို ပြင်သစ်ပိုင်အဖြစ် သိမ်းယူခဧ။ ယင်းသို့ဖြင့် မြောက်အမေရိကတိုက်၌ ပြင်သစ် [[ကိုလိုနီ]]ကို စတင်တည်ထောင်ခလီရေ။

၁၅၃၆ ခုနှစ်တွင် နယ်သစ်တည်ထောင်ရန် သင်္ဘော ၃စင်း နန့် အမေရိကတိုက်သို့ ခရီးထွက်ခပြန်ရေ။ စိန်လောရင့် ပင်လယ်ကွေ့ထဲသို့ ရောက်ပြီးကေ  နောက်ဘက်သို့ ဆန် တက်ကြည့်ခါ ထိုရီ ပြင်ကြီးမှာ မြစ်ကြီးတစ်မြစ် ဖြစ်ကြောင်း ကို တွေ့ရရေ။ ယင်းပိုင် သိရရေ နိ (ဩဂုတ်လ ၁ဝ ရက် နိ )မှာ စိန်လောရင့်သူတော်စင်ဧ ပွဲတော်နိ  ဖြစ်နီရေကြောင့်  ကာတီယေးစွာ  ထိုမြစ်ကို စိန်လောရင့်မြစ်ဟု နာမည်ပီးခ လီရေ။

မြစ်ကြောင်းအတိုင်း ဆန်တက်ခရာ၌ ဂု [[မွန်းထရီးအောမြို့]] တည်ရာတွင် တိုင်းရင်းသားလူရိုင်းရို့ဧ ဟိုချီလာ ဂါရွာချေ ကိုတွိ့ရရေ။ ယင်းရွာချေ  အနားမှာ  မိုးမိုးမားမား  ဟိနီရေ တောင်ကြီး တစ်တောင်ကို ကာတီယေးရေ မွန်းထရီးအောဟု နာမည်ပီးခဧ။ နောက်ခါ   ရွာချေက တိုးတက် စည်ပင်လာပနာ မြို့ဖြစ်လာရေအခါ တောင်ဧနာမည် ကို စွဲပနာ မွန်းထရီးအောမြို့ဟု ခေါ်ကတ်ပါလီရေ။

၁၅၄၁ ခုနှစ်တွင် တတိယအကြိမ် အမေရိကတိုက်ဖက်သို့ ခရီးထွက်ခရပြန်ဧ။ ထိုအကြိမ်တွင် ကျောက်မျက်ရတနာတိ ပေါများရေဟုဆိုရေ ဆက်ဂနေးနယ်ကို ပြင်သစ်ဘုရင် အတွက် ရှာဖွီပီးရန် ဖြစ်ရေ ဆီညာဒါ ရိုဗါဗါးရို့အဖွဲ့ အတွက် ကာတီယေးက ရှေ့တော်ပြေး လမ်းထွင်ပီးရန် ဖြစ်ရေ။ ကာတီယေးရေ လာသျှင်းရေမော်တိကို စူးစမ်း ရှာဖွီခပြီးကေ ကေင်သစ်နိုင်ငံသို့ ပြန်ခရေ။ ရိုဗါဗါးရေ ကာတီယေးပြန်လားပြီးမှ ရောက်လာပနာ တာဝန်ယူခရေရေတိုင်း အဖိုးတန်ရတနာတိ ထွက်ရေရေဒေသကို စူးစမ်း ရှာဖွီကေလည်း မတွိ့ခပါ။ ယင့်ချင့်ကြောင့် ပြင်သစ်ဘုရင်ရေ ရိုဗါဗါးအား ပြန်ခေါ်ရန် ကာတီယေးကို ၁၅၄၃ ခုနှစ်တွင် 
စေလွှတ်လိုက်ပြန်ရေ။ ထိုနောက်တွင်ကား ခရီး မထွက်တော့ ဘဲ စန်မာလိုမြို့ပီး ဘုရင်က ပီးသနားထားရေ ခြံတိနန့်အိမ် ကြီးတွင် အေးချမ်းစွာ နေယင်း စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းရေ သူဧ ခရီးလားမှတ်တမ်းတိကို ရီးသားခရေ။ ကာတီးယေး ရေ ၁၅၅၇ ခု စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နိတွင် ကွယ်လွန်လီရေ။
&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;

[[Category:ကိုလိုနီ ထူထောင်သူတိ]]
{{Lifetime|၁၄၉၁|၁၅၅၇}}</text>
      <sha1>5scozrl1lgu67wx0gqbkojm8ycacbpf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျော့ချ် ဝါသျှင်တန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2590</id>
    <revision>
      <id>20993</id>
      <parentid>11158</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T22:40:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q23}}</comment>
      <origin>20993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45437" sha1="a8h3xhdi4ytnwrbmbofovjvqu0jrjfh" xml:space="preserve">{{Infobox နိုင်ငံဝန်ထမ်း
| အခေါ်အဝေါ် အသုံးအနှုံး = ဂျော့ချ်
| နာမည်(ရခိုင်အက္ခရာ) = ဝါသျှင်တန်
| နာမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = George Washington
| နာမည်(အခြားဘာသာအက္ခရာ) =
| နာမည်ရင်း = ဂျော့ချ် ဝါသျှင်တန်
| နာမည်ကွဲ၁ =
| ဂုဏ်ထူးဆောင်နာမည်၁ =
| ကလောင်နာမည်၁=
| ပုံ = Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg
| ဓာတ်ပုံစာတမ်း =
| တာဝန် ထမ်းဆောင်ရာဌာန ၁ = အမေရိကန် သမ္မတ
| ရာထူး ၁ = ၁ ကြိမ်မြောက် 
| ရာထူး ၁ စတင်သည့် နိရက် = 
| ရာထူး ၁ ကုန်ဆုံးရေ နိရက် = 
| ဒုတိယ သမ္မတ အဖြစ်(ပီးက) = 
| ယခင်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၁ = 
| ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၁ = [[ဂျွန် အာဒမ်းဇ်]]
| တာဝန် ထမ်းဆောင်ရာဌာန ၂ = 
| ရာထူး ၂ = [[ဂျွန် အာဒမ်းဇ်]]
| ရာထူး ၂ စတင်သည့် နိရက် = 
| ရာထူး ၂ ကုန်ဆုံးရေ နိရက် = 
| ယခင်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၂ = 
| ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၂ = 
| တာဝန် ထမ်းဆောင်ရာဌာန ၃ = 
| ရာထူး ၃ = 
| ရာထူး ၃ စတင်သည့် နိရက် = 
| ရာထူး ၃ ကုန်ဆုံးရေ နိရက် = 
| ယခင်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၃ = 
| ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၃ = 
| စစ်မှုထမ်းရာ ဌာန =
| စစ်မှုထမ်း စတင်သည့် နိရက် =
| စစ်မှုထမ်း ကုန်ဆုံးရေ နိရက် =
| စစ်မှုထမ်း ရာထူး =
| မွီးရက် =
| မွီးနိ = {{Birth date|၁၇၃၂|၂|၂၂}} 
| မိဘတိ(ပီး/မပီး)- ပီးလျင် (ပီး)ဟုရီးပနာ မပီးလျင် ကွက်လပ်ချန်ရန် =
| ဖခင်နာမည် =
| မိခင်နာမည် =
| မောင်ရင်းနှမ၁ =
| တော်ဆက်ပုံ၁=
| မွီးရပ်ဇာတိ = [[ဝိတ်ခ်ဖီးလ်]]၊ [[ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်]]၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]] 
| လူမျိုး= 
| နိုင်ငံသား= အမေရိကန်
| ဘာသာ = 
| တက်ရောက်ခရေ ပညာဘာသာရပ်၁ = 
| ပညာစည်းပူးခရေ ကျောင်းနာမည်၁ =
| တက်ရောက်ခရေ ပညာဘာသာရပ်၂ = 
| ပညာစည်းပူးခရေ ကျောင်းနာမည်၂ = 
| အလုပ်အကိုင် = လယ်ပိုင်သျှင်၊ စစ်ဗိုလ်ချုပ်၊ အမေရိကန်သမ္မတ
| တည်ထောင်ခရေ အဖွဲ့အစည်း = 
| နိုင်ငံရီး ပါတီ = 
| လူသိတိခြင်း= 
| ကြင်ဖော်၁= 
| သားသမီး၁ = 
| သားသမီး၂ = 
| ကွယ်လွန်ရက် ={{Birth date|၁၇၉၉|၁၂|၁၄}} 
| ကွယ်လွန်ရာဒေသ = [[ဝိတ်ခ်ဖီးလ်]]၊ [[ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်]]၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]] 
| သင်္ဂြိုဟ်ရာဒေသ =
| ရပီးခရေ အထူးဆုတိ၁ = 
| ရပီးခရေ ခုနှစ်၁ = 
| လက်မှတ် = George Washington signature.svg
| ဝဘ်ဆိုတ် =  }}

'''ဂျော့ချ်ဝါသျှင်တန်'''ရေ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]ဧပထမဦးဆုံး သမ္မတဖြစ်ရေ။ အမေရိကန် ပြည်သူလူထုကလည်းကောင်း၊ အခြားတိုင်းတစ်ပါးရို့ကလည်းကောင်း ဂျော့ဝါသျှင်တန်ကို 'အမေရိကန်နိုင်ငံဧဖခင်' ဆိုရေ ဘွဲ့နာမည်ဖြင့် ကင်ပွန်းတပ်ခေါ်လေ့ပီးကတ်ရေ။ စင်စစ်အနိန်နန့် ဂျော့ချ်ဝါသျှင်တန်ရေ ဖခင်ကောင်းတစ်ဦးက မိမိဧသားကို ပြုစုစောင့်ရှောက်သည့်နည်းတူ သူဧနိုင်ငံကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ခသူ ဖြစ်လီရေ။ မိမိနိုင်ငံအတွက် စစ်တိုက်ရန် အရီးပေါ်လာသည့်အခါ စစ်တိုက်ခဧ။ ကြီးပွားတိုးတက်ပနာ အင်အားတောင့်တင်းလာရန် ကူညီခရေ။ လွတ်လပ်သည့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တည်ထောင်ခါစတွင် အခြီအနေ မတိမ်းမစောင်းရအောင် ဖေးမထိန်းသိမ်းခပနာ နိုင်ငံသားရို့နန့် သင့်တော်ရေ အုပ်ချုပ်ရီး ဖြစ်မြောက်လာရန်အတွက်ကိုလည်း အခြီချပီးခရေ။ ယင့်ချင့်ကြောင့် ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် ဂျော့ချ်ဝါသျှင်တန်ပိုင် မိမိဧ တိုင်းပြည်အတွက် အကျိုးဆောင်နိုင်သူ မပီးဟူပနာ ဆိုရလောက်အောင်ပင် နိုင်ငံ့အကျိုးကို ရေပိုးခသူဖြစ်လီရေ။ ဝါသျှင်တန်ရေ ငယ်စဉ်အခါကပင် မိမိဧတိုင်းပြည်ကို ချစ်ခင်သူဖြစ်ဧ။ တိုင်းပြည်အတွင်းပီး ရေ၊ မြေ၊ တောတောင် ရို့ကိုလည်း မြတ်နိုးသူဖြစ်ဧ။ တိုင်းသူပြည်သားရို့ နေထိုင်ပုံနန့် ကျင့်သုံးသည့် ဓလေ့ထုံးစံရို့ကိုလည်း နှစ်သက်သူဖြစ်ဧ။ ဝါသျှင်တန်ရေ ထိုအရာတိထက် တိုင်းသူ ပြည်သားရို့တွင်ပီးရေ လွတ်လပ်မှုကို လိုလားသည့်စိတ်ဓာတ်နန့် ထိုလွတ်လပ်မှုကို ကာကွယ်လိုသည့် သတ္တိရို့ကို အမြတ်နိုးဆုံးဖြစ်ရေ။

ဂျော့ချ်ဝါသျှင်တန်ကို [[ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်]] ဝိက္ကဖီး လယ်တောတွင် ၁၇၃၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်နိ၌ ဖွားမြင်ဧ။ မျိုးရိုးအနိန်နန့် လယ်မြေပိုင်သျှင်တိဖြစ်ပနာ ပစ္စည်းကြွယ်ဝရေ။ ဖခင်ဖြစ်သူ အောဂပ်စတင်းဝါသျှင်တန်တွင် အိမ်ထောင်နှစ်ဆက်ပီးပနာ ပထမအိမ်ထောင်ဖြင့် သား (၃) ယောက်နန့် သမီး (၁) ယောက် ကျန်ရစ်ခရေ။ ဂျော့ချ်ဝါသျှင်တန်ကား ဒုတိယအိမ်ထောင်ဖြင့်ရရေ သားဦးဖြစ်ရေ။ ဂျော့တွင် ညီ (၃) ယောက်နန့် 
ညီမ (၂) ယောက်ပီးရေ။ အသက် ၁၁ နှစ်အရွယ်တွင် ဖခင်ကွယ်လွန်ခရာ မိခင်အုပ်ထိန်းမှုဖြင့် ကြီးပြင်းလာရလီရေ။ ဂျော့ချ်ကို မွီးပြီးနောက် မကြာမီ သူဧမိဘရို့ရေ ရက်ပါဟန်နောက် မြစ်ကမ်းပီး ဖယ်ရီဖမ်းစိုက်ခင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကတ်ရေ။ ဂျော့ချ်ဝါသျှင်တန်ရေ ကျောင်းတွင် စာကို စနစ်ကျစွာသင်ကြားခရရေ မဟုတ်ချေ။ မြေတိုင်းပညာဘက်တွင် ဝါသနာပါသဖြင့် ဂဏန်းသင်္ချာကို အထူးစူးစိုက်သင်ကြားခရေ။ အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် အစ်ကိုတော်သူ လောရင့်ဝါသျှင်တန်မှတစ်ဆင့် လော့ဖဲယားဖက် ဆိုသူ မြေပိုင်သျှင်နန့် ဆက်သွယ်သိကျွမ်းရသဖြင့် ထိုမြေပိုင်သျှင်ထံ၌ မြေတိုင်းစာရီးအလုပ်ကို ရပီးလီရေ။ ဂျော့ချ်ဝါသျှင်တန်ရေ လော့ဖဲယားဖက်ထံမှအခကြေးငွေ ရပီးသည့်အပြင် မြေယာလုပ်ငန်း၌ ငွေအရင်းအနှီး ထည့်ဝင်ခွင့်ကိုလည်း ရပီးရေ။

၁၇၅၁ ခုနှစ်တွင် လောရင့်ရေ မကျန်းမမာဖြစ်သဖြင့် အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုပီး ဗာဗေးဒိုးကျွန်းသို့ လားရောက်နေထိုင်ရာ ဂျော့ချ်ဝါသျှင်တန်လည်း လိုက်ပါလားရလီရေ။ ထိုကျွန်းသို့အလားတွင် ဂျော့ဝါသျှင်တန်ရေ ကျောက်ပေါက်ခပနာ လောရင့်ဧရောဂါမှာလည်း မသက်သာခချေ။ ယင့်ချင့်ကြောင့် လောရင့်ပိုင်ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်ပီး မောင့်ဗာနွန်နေအိမ်သို့ ပြန်လာကတ်ရေ။ မကြာမီ လောရင့်သေဆုံးလားရာ သူပိုင်ဆိုင်ရေ မောင့်ဗာနွန်ခြံမြေကို ဂျော့ချ်ဝါသျှင်တန်က ဆက်ခံရပီးလီရေ။ ယင်းပိုင်အနိန်နန့် ဂျော့ချ်ဝါသျှင်တန်ရေ မြေပိုင်သျှင်တစ်ဦး ဖြစ်လာလီရေ။ 

၁၇၅၃ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်ရို့ရေ အိုဟိုင်းအိုကုမ္ပဏီ ပိုင်နယ်မြေကို ထိပါးလာကြရာ ဗာဂျင်းနီးယားဘုရင်ခံက ဂျော့ချ်ဝါသျှင်တန်အား နယ်ခြား၌ အငြင်းပွားသည့်ကိစ္စကို လားရောက်စုံစမ်းရန် ရွီးချယ်စေလွှတ်လီရေ။ ထိုစဉ်အခါက ဂျော့ချ်ဝါသျှင်တန်ရေ အသက် ၂၁ နှစ် အရွယ်ပီးပနာ ဗာဂျီးနီးယားတပ်ဖွဲ့တွင် ဗိုလ်မှူးအဆင့်၌ စစ်မှုထမ်းလျက်ပီးရေ။ ပြင်သစ်ရို့ရေ ကုမ္ပဏီပိုင်နက်ထဲမှ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာရန် ငြင်းဆိုကြကြောင်း အစီရင်ခံရေတွင် ဘုရင်ခံရေ ဝါသျှင်တန်ကို ဒုဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခန့်ထားပြီးကေ ပြင်သစ်ရို့ကို နှိမ်နင်းရန် တာဝန်ပီးအပ်လီရေ။ ယင့်ချင့်ကြောင့် ၁၇၅၄ ခုနှစ်တွင် ဒုဗိုလ်မှူးကြီးဝါသျှင်တန်ရေ ဗာဂျီးနီးယား တပ်ဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကို ခေါင်းဆောင်ပနာ ပြင်သစ်ရို့ကို ချီတက်တိုက်ခိုက်ရေ။ သို့ရာတွင် ဝါသျှင်တန်ဧ တပ်ဖွဲ့၌ လက်နက် ပစ္စည်းအင်အား မပြည့်စုံရေကြောင့် အရီးနိမ့်ခလီရေ။

တစ်ဖန် ၁၇၅၅ ခုနှစ်တွင် ဝါသျှင်တန်ရေ ဗြိတိသျှဗိုလ်ချုပ်ဗရက်ဒေါ့နန့်အတူ ပြင်သစ်ရို့ကို တိုက်ခိုက်ရန်အတွက် လိုက်ပါခရေ။ ပြင်သစ်ရို့ဘက်မှ တိုင်းရင်းသားရက်အင်ဒီးယန်းရို့က ကူညီတိုက်ခိုက်ကတ်ရေ။ ယင့်ချင့်ကြောင့် ပြင်သစ်တပ်တိရေ တောတွင်းပုန်းပနာ တိုက်ခိုက်နည်းကို ကျွမ်းကျင်ရေ ရက်အင်ဒီးယန်းရို့ဧ အကူအညီဖြင့် ဗြိတိသျှတပ်တိကို ရုတ်တရက် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ရာ ဗိုလ်ချုပ်ဗရက်ဒေါ့ရေ ပြင်းထန်စွာ ဒဏ်ရာရပနာ တပ်လည်းပျက်လီရေ။ အရာပီး စစ်ဗိုလ်တိတွင် ဝါသျှင်တန်တစ်ဦးတည်း အသက်မသေဘဲ လွတ်မြောက်ခရေ။ ယပြီးနောက် ဝါသျှင်တန်ကို ဗိုလ်မှူးကြီးရာထူးသို့ တိုးမြှင့်လျက် ဗာဂျီးနီးယားတပ်တွင် သေနာပတိအဖြစ်ခန့်လီရေ။ သုံးနှစ်မျှ စစ်မှုထမ်းပြီးနောက် ၁၇၅၈ ခုနှစ်တွင် ရာထူးမှနုတ်ထွက်ခရေ။ ၁၇၅၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဝါသျှင်တန်ရေ ပစ္စည်းကြွယ်ဝရေ မာသာကပ်စတစ် ဆိုသူ မုဆိုးမတစ်ဦးနန့် လက်ထပ်ရေ။ ၁၅ နှစ်မျှ မြေပိုင်သျှင်အဖြစ်နန့် လည်းကောင်း၊ ဗာဂျီးနီးယားနယ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်အဖြစ်နန့်လည်းကောင်းအေးချမ်းစွာ နေထိုင်လီရေ။

ယင့်အချိန်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရနန့် အမေရိကတိုက်ပီး ကိုလိုနီရို့ရေ အခွန်ကောက်သည့် ကိစ္စနန့် စပ်လျဉ်းပနာ မသင့်မတင့်ဖြစ်လာကတ်ရေ။ ယင်းသို့ တစ်ဖက်နန့်တစ်ဖက် ဆက်ဆံရီး တင်းမာလျက်ပီးစဉ် [[ဘော့စတွန်မြို့]]၌ လက်ဖက်ခြောက်အရီးအခင်း ဖြစ်ပွားခြင်းအနိန်နန့် အမေရိကန်လွတ်လပ်ရီးစစ်ပွဲကို အစပျိုးခလီရေ။ ဂျော့ဝါသျှင်တန်ရေ လွတ်လပ်မှုကို မြတ်နိုးသူတစ်ဦးဖြစ်ရေကြောင့် ဗြိတိသျှအစိုးရဧ ချုပ်ချယ်ခြင်းကို တိုက်ဖျက်ရန် ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်ဖက်တွင် စစ်သားတိစုဆောင်းပနာ အရီးပီးက အသင့်ဖြစ်စီရန် လေ့ကျင့်ပီးထားလီရေ။

၁၇၇၄ ခုနှစ်တွင် [[ဖီလာဒဲလ်ဖီးယားမြို့]]၌ ကျင်းပရေ ပထမဦးဆုံး ကိုလိုနီကိုယ်စားလှယ်တိ ညီလာခံသို့ ဗာဂျီးနီးယားနယ်မှ ဝါသျှင်တန်အား ရွီးချယ်စေလွှတ်ခရေ။ တစ်ဖန် ၁၇၇၅ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပရေ ဒုတိယညီလာခံ၌ ဂျော့ဝါသျှင်တန်ကို အမေရိကန် ကိုလိုနီတပ်ပေါင်းစုဧ သေနာပတိအဖြစ် သဘောတူ ခန့်အပ်ကြလီရေ။ ထိုစဉ်အခါက ကိုလိုနီ တပ်ပေါင်းစုတွင် ပါဝင်ကြသူရို့မှာ တိုက်ခိုက်ရီး၌ ကျင့်သားမပီးရေ လယ်သမားတိဖြစ်ရေ။ လက်နက်နန့် ရိက္ခာပစ္စည်းလည်း မပြည့်စုံသည့်ပြင် ကိုလိုနီတိဆိုင်ရာ ကွန်ဂရက်အဖွဲ့ကိုလည်း အားမကိုးရချေ။ ယင့်ချင့်ကြောင့် စစ်တပ်ကိုခေါင်းဆောင်ပနာ ဗြိတိန်နိုင်ငံမှ ကျင့်သားရပြီးရေ  စစ်တပ်တိနန့် ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်ရဖို့မှာ မလွယ်ကူချေ။ ယကေလည်းလည်း ဝါသျှင်တန်ရေ ကိုလိုနီတပ်ပေါင်းစုကို မိမိအလိုပီးရေ အခြီအနေမျိုးသို့ ရောက်ရန် စိတ်ရှည်စွာ ပြုပြင်ခလီရေ။

၁၇၇၆ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်စစ်တပ်ရေ [[ဘော့စတွန်မြို့]]ကို ဗြိတိသျှရို့ဧလက်မှ ပြန်ပနာသိမ်းပိုက်နိုင်ခလီရေ။ ယင်းသို့ အောင်ပွဲရခသဖြင့် ဝါသျှင်တန်ရေ သူရဲကောင်းအာဇာနည်အဖြစ် ထင်ရှားလာလီရေ။ ၁၇၇၈ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်ရို့ရေ အမေရိကန်တပ်တိဖက်မှ ဝင်ရောက်ကူညီကတ်ရေ။ နောက်ဆုံး ၁၇၈၁ ခုနှစ်တွင် ယော့တောင်းမြို့၌ တပ်စွဲလျက်ပီးရေ လော့ကွန်ဝေါလစ်ဦးစီးသည့် ဗြိတိသျှတပ်တိရေ ဂျော့ချ်ဝါသျှင်တန်ထံ လက်နက်ချအညံ့ခံရလီရေ။ ယော့တောင်းတိုက်ပွဲရေ အမေရိကန်လွတ်လပ်ရီးစစ်ပွဲ အရှုံးအနိုင်ကို ဆုံးဖြတ်ရေ တိုက်ပွဲဖြစ်ရာ ၁၇၈၃ ခုနှစ်တွင် ထိုစစ်ပွဲပြီးဆုံးလီရေ။

စစ်ပွဲအပြီးတွင် ဝါသျှင်တန်ရေ မောင့်ဗာနွန်ပီး မိမိဧ နေအိမ်သို့ပြန်လားပနာ လုပ်ငန်းတိကို စီမံခန့်ခွဲလျက် ချမ်မြေ့စွာနေထိုင်ခလီဧ။ ယင့်အချိန်တွင် အမေရိကန် ကိုလိုနီနယ်တိရေ လွတ်လပ်ရီးရပြီးဖြစ်ကေလည်း အုပ်ချုပ်ရီး၌ အခြီမကျဘဲပီးကြပနာ ဗဟိုအစိုးရ၌လည်း ဩဇာကင်းမဲ့လျက်ပီးဧ။ ယင့်ချင့်ကြောင့် ဝါသျှင်တန်ရေ အခြီမကျဖြစ်နီရေ တိုင်းပြည်အရီးအတွက် နိုင်ငံရီးထဲသို့ ပြန်ဝင်ခရပြန်လီရေ။ ဝါသျှင်တန်ရေ အမေရိကန်ကိုလိုနီတိမှာ အုပ်ချုပ်ရီးဘက်၌ အင်အားတောင့်တင်းရေ ဗဟိုအစိုးရမျိုးနန့် ဘဏ္ဍာရီးဘက်၌ အခြီခံကောင်းရေ စနစ်မျိုးလိုအပ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြဆိုပြီးကေ အကူအညီပီးနိုင်သူတိထံမှ အကူအညီတောင်းလီရေ။ ယင့်ချင့်ကြောင့် အုပ်ချုပ်ရီးကို အသစ်ပြုပြင်ရန် တတ်စွမ်းသူတိဧ အကူအညီနန့်ဆောင်ရွက်ပနာ အုပ်ချုပ်ရီးအခြီခံဥပဒေသစ်ကို အမေရိကန်ပြည်နယ်တိအားလုံးက လက်ခံဆောင်ရွက်ရန် ကြိုးစားလေဧ။ ဝါသျှင်တန်ဧ ကြိုးစားမှုကြောင့်ပင် ပြည်နယ်တိက ထိုအုပ်ချုပ်ရီးအခြီခံ ဥပဒေသစ်ကို လက်ခံခကြပနာ ဝါသျှင်တန်ကိုလည်း ထိုဥပဒေသစ်အရ ၁၇၈၉ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုအစိုးရဧ ပထမဦးဆုံး သမ္မတအဖြစ် တင်မြှောက်ကြလီရေ။ ၁၇၉၃ ခုနှစ်တွင် သမ္မတအဖြစ် ဒုတိယအကြိမ် ထပ်မံအရွေးခံရပြီးနောက်၊ တတိယအကြိမ်မြောက် ထပ်မံရွေးကောက်ကြ ကေလည်း ဝါသျှင်တန်က လက်မခံခပေ။ ယင်းသို့ဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် သမ္မတတိရေ နှစ်ကြိမ်မျှသာ ဆက်ပနာဆောင်ရွက်ရန် အစဉ်အလာတစ်ရပ် ဖြစ်ပေါ်ခရာ ၂ဝ ရာစုနှစ်အတွင်း [[ရူးဇဗဲ့အက်(ဖ)၊ ဒီ|ဖရန်ကလင်ရူးဇဗဲ့]] လက်ထက်တွင်မှာ ထိုအစဉ်အလာ ပျက်ခလီဧ။ 

၁၇၉၇ ခုနှစ်တွင် ဝါသျှင်တန်ရေ နိုင်ငံရီးမှ အနားယူပြီးကေ မောင့်ဗာနွန်သို့ပြန်ပနာ မိမိရို့ဧ လယ်မြေ ယာမြေလုပ်ငန်းတွင်သာ လုံးပန်းလျက် စိတ်အေးချမ်းသာစွာ နေထိုင်ခလီရေ။ ၁၇၉၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ 
၁၃ ရက်နိတွင် မိမိနယ်မြေကို လှည့်လည်ကြည့်ရှုရန် မြင်းစီးပနာ ထွက်လားရာမှ အအေးမိလာလီရေ။ ထိုအအေးမိသည့်ဒဏ်မှာ ဆိုးရွားပြင်းထန်လာခရာ နောက်တစ်နေ့ ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်နိတွင် ကွယ်လွန်လေ 
ဧ။ သူဧအလိုဆန္ဒအတိုင်း အလောင်းကို မောင့်ဗာနွန်၌ပင် မြှုပ်နှံထားကြလီရေ။

ဂျော့ဝါသျှင်တန်ရေ ရုပ်ရည်ခန့်ညားပနာ မျက်နှာထားတည်သူဖြစ်ရေ။ လားလာနေထိုင်ပုံကို ကြည့်ရခြင်းအနိန်နန့် မာန်မာနကြီးသူဟု ထင်ရကေလည်း စင်စစ်အနိန်နန့် သူတစ်ပါးအား ကြင်နာတတ်သူဖြစ်ရေ။ အထူးသဖြင့် ကလေးသူငယ်တိကို ချစ်ခင်ရေ။ လက်တွေ့သမားတစ်ဦး ဖြစ်ရေကြောင့် အရီးကိစ္စပေါ်ကေ မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်တတ်ရေ။ ယင့်ချင့်ကြောင့် 'ဂျော့ဝါသျှင်တန်ရေ စစ်ပွဲ၌လည်း ထိပ်ဆုံး၊ ငြိမ်းချမ်းသည့် 
အခါ၌လည်းထိပ်ဆုံး၊ ပြည်သူလူထုဧ အရီးနှလုံး၌လည်း ထိပ်ဆုံးရောက်ပီးသူ' ဟူပနာ ချီးကျူးထောမနာပြုခြင်းကို ခံရသူဖြစ်လီရေ။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)&lt;/ref&gt;


'''ဂျော့ချ် ဝါသျှင်တန်''' (George Washington; တခြား အသံထွက်။ '''ဂျော့ချ်ဝေါသျှင်တင်'''; ၁၇၃၂-၁၇၉၉) အား [[အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု]] [[ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်]]၊ ဝိတ်ခ်ဖီးလ် တွင် ချမ်းသာသည့်မြေပိုင်သျှင် မိသားစုမှ မွီးဖွားရေ။ အသက် ၂၀တွင် အမွေအတိအပြားရသဖြင့် ငယ်ငယ်နန့် သူကြွယ်ဖြစ်လာရေ။ ၁၇၅၃ မှ ၅၈ ထိ ပြင်သစ်-အင်ဒီးယန်း စစ်ပွဲတိတွင် လိုက်ပါ စစ်မှုထမ်းဖူးပြီး တိုက်ခိုက်ရီးဖက်တွင် နာမည်ရခရေ။ စစ်မှ နုတ်ထွက်ပြီး ဇာတိသို့ ပြန်လာကာ ကလေး ၂ ယောက်မိခင် ချမ်းသာရေ မုဆိုးမနန့် အိမ်ထောင်ပြုရေ။ ယကေလည်း သားသမီးမထွန်းကားပေ။ ၁၅နှစ်တိုင်တိုင် မိမိပိုင်စိုက်ခင်းတွင် နေထိုင်လုပ်ကိုင်ခရေ။

၁၇၇၄ ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်တွင် ပထမအကြိမ်ကွန်တီနယ်တယ်ကွန်ဂရတ်တွင် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးအနိန်နန့် ပါဝင်တက်ရောက်ရေ။ ယကေလည်း အင်္ဂလိပ်လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်ရန် လှုံ့ဆော်ကြိုးပမ်းသူတိထဲတွင် မပါဝင်ပေ။ ယကေလည်း ၁၇၇၅ ဇွန်လဒုတိယအကြိမ်ကွန်တီနယ်တယ်ကွန်ဂရတ်တွင် အမေရိကန်လွတ်မြှောက်ရီး အတွက် စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် အတိသဘောတူ (ကန့်ကွက်သူမပီး) ခန့်အပ်ကတ်ရေ။ တည်ကြည်ရေဥပဓိ၊ အကျင့်စာရိတ္တ၊ ထူးချွန်သည့် အုပ်ချုပ်ရီးနန့် စစ်ရီး ရို့ကြောင့် ၎င်းအားအတိက ကိုးစားကြခြင်းဖြစ်ရေ။ စစ်အတွင်းကာလတိတွင် လစာမယူပဲ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခရေ။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအတွက် ဝါသျှင်တန်ဧ စွမ်းဆောင်ချက်တိကိုကြည့်ကေ
*လွတ်လပ်ရီးစစ်ပွဲတွင် အောင်မြင်သည့် စစ်ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ရေ။ အလွန်တော်ရေဟု မဆိုနိုင်ကေလည်း သူနန့်ရင်ဆိုင်တိုက်သည့် ရန်သူ[[အင်္ဂလိပ်]]ဗိုလ်ချုပ်ရို့ ညံ့ဖျင်းမှုတိကို ကောင်းစွာ အသုံးချနိုင်သည့်အတွက် ဖြစ်ရေ။ မိမိဖက်မှ အထိမနာရအောင် ထိန်းသိမ်းစွမ်းဆောင်နိုင်ရေ။ ယင့်ချင့်အပြင် မြင်းစီးကောင်းရေ မြင်းရေကျော်တစ်ဦးလည်းဖြစ်ရေ။ 
*ဖွဲ့စည်းပုံအခြီခံ ဥပဒေရီးဆွဲရာတွင် အထွေအထူး အကြံဉာဏ်ထုတ်ရေ မပီးပေ။ ယကေလည်း ဖွဲ့စည်းပုံ ရီးဆွဲစဉ်အတွင်း အငြင်းပွားမှုတိအကြား သူဧကြီးမားသည့် ဂုဏ်ရှိန်ကြောင့် သူထောက်ခံကေ ကန့်ကွက်သူ နည်းရရေဟု ဆိုနိုင်ရေ။
*အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဧ ပထမဆုံးသမ္မတအဖြစ် သူပိုင် အကျင့်စာရိတ္တ၊ အတွေးအခေါ်၊ အုပ်ချုပ်ရီး ဘက်စုံကောင်းသူအား တင်မြှောက်နိုင်ရေမှာလည်း အလွန်အကျိုးများရေဟုဆိုနိုင်ရေ။ နိုင်ငံအတိစုတွင် ထိုပိုင် ရာထူးနီရာမျိုးတွင် အရွေးခံရသူအတိစုမှာ အဖျားရှုးလားလေ့ပီးသဖြင့် ဝါသျှင်တန်မှာ အလွန်သင့်တော်မြတ်သည့် ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ရေဟုဆိုရဖို့။ မူလချမှတ်ထားသည့် အမေရိကန် လွတ်လပ်ရီး ကြေညာစာတမ်း နန့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြီခံပါ အနှစ်သာရတိမပျက် အုပ်ချုပ်နိုင်ခရေ။ လက်ရအာဏာကို တည်ငြိမ်စွာ လက်လွှဲသည့် အစဉ်အလာကို ဖော်ဆောင်ပီးခရေ။
*ယင့်ချင့်အပြင် သမ္မတသက်တမ်း နှစ်ကြိမ်သာ ထမ်းဆောင်ခြင်းဖြင့် အစဉ်အလာကောင်းကို စတင်သူလည်းဖြစ်ရေ။ ထိုစဉ်က [[ဖွဲ့စည်းပုံ အခြီခံ ဥပဒေ]] အရ သမ္မတအဖြစ် အကြိမ်အရေအတွက် ကန့်သက်မဲ့ ထမ်းဆောင်နိုင်ကေလည်း၊ တစ်ဦးတစ်ယောက်မှ အာဏာထူထောင်ပြီး အာဏာသျှင်ဆန်သည့် အုပ်ချုပ်ရီးဖြစ်မည်ကို တွေးဆကာ ရာထူးသက်တမ်းနှစ်ကြိမ်သာ ထမ်းဆောင်ခခြင်းဖြစ်ရေ။

အခြားရေ အမေရိကန်ခေါင်းဆောင်တိဖြစ်ကြသည့် [[ဂျွန် အဒမ်]]၊ [[ဂျိမ်း မဒီဆင်]]၊ [[ရေမတ် ဂျက်ဖာဆင်]]၊ [[ဘင်ဂျမင် ဖရမ်ကလင်]] ရို့ပိုင် အတွေးအခေါ်၊ ထိုးထွင်းဉာဏ် ကောင်းလွန်းသူမဟုတ်ကေငြား စစ်အတွင်း၊ စစ်လွန် ကာလတိတွင် စံပြအဖြစ်အတိကို ဩဇာလွှမ်းမိုးပြီး ထိန်းသိမ်းနိုင်သူဖြစ်ရေကိုမူမငြင်းသာပေ။

သမ္မတရာထူး လက်ခံရန်အတွက် မောင့်ဗာနွန်မှ [[နယူးယောက်ခ်]][[မြို့တော်]]သို့ လားခရေ အချိန်က ခံစားချက်ကို “လူသတ်ကုန်း အပို့ခံနေရတဲ့ တရားခံနန့်တူရေ”ဟုနောင်တွင်ဖော်ပြခရေ။ (ထိုစဉ်က ဝါသျှင်တန် ဒီစီ မြို့တော်မတည်ရသေးပါ။ နယူးယောက်ခ်ကို မြို့တော်အဖြစ် သတ်မှတ်ရေ။) သူ့လက်ထက်တွင် အမေရိကန်ရေ သမ္မတစနစ်ကျင့်သုံးသည့် နိုင်ငံသစ်ဖြစ်လာကေလည်း ပဒေသရာဇ်ဟန်ပန် မကုန်တတ်သေးပေ။ အင်္ဂလန်ပြည့်သျှင် ဂျော့ချ်ထက် အမေရိကန်ပြည့်သျှင် ဂျော့ချ်က ရှေ့ဝင်းနောက်ဝင်း ပိုပြီးကေခင်းကျင်းရေဟုပင် ပြောစမှတ်ပီးခရေ။ ယင့်ချင့်အပြင် အာဏာသျှင်ကြီး၊ ဘုရင်ကြီးဟုပင် သတင်းစာတိ၊ စာပေတိက ရီးသားခကတ်ရေ။ ယကေလည်း စာရိတ္တနန့် စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာသူ ဂျော့ချ်ဝါသျှင်တန်အတွက်မူ တိုင်းပြည်အာဏာရေ မက်မောဖွယ်မဟုတ်ခပေ။

== ရင်ဆိုင်ရသည့် အခက်အခဲတိ ==
သမ္မတအဖြစ်သို့ရောက်ရေအခါ ဝါသျှင်တန်အနိန်နန့် ပြဿနာကြီး နှစ်ရပ်ဖြင့် ရင်ဆိုင်ရပြီး နောက်ပိုင်းတွင် နောက်ထပ် ပြဿနာတစ်ရပ်န့်ထပ်မံကြုံတွိ့ိ့ရရေ။ 
*ပထမအခက်အခဲမှာ သမ္မတဧ လုပ်ပိုင်ခွင့်နန့် တာဝန်ကို ပြဋ္ဌာန်းနိုင်ရန်ဖြစ်ရေ။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြီခံဥပဒေအရ အပ်နှင်းထားသည့်အာဏာဆိုရေမှာလည်း စီမံခန့်ခွဲရီးအာဏာဟုသာဆိုထားပြီး အုပ်ချုပ်ရီးနန့် နိုင်ငံခြားရီးတာဝန်တိကို လွှတ်တော်ဧထောက်ခံမှုဖြင့်ဆောင်ရွက်နိုင်ရေ ဟုသာ အကြမ်းဖျဉ်းအနိန်နန့် ဖော်ပြထားရေ။ ယင့်ချင့်ကြောင့် မည်သည့်အကြောင်းကိစ္စမဆို လွှတ်တော်ဧ ထောက်ခံမှုရပီးရန် မဖြစ်မနေတင်ပြရမည့် သဘောဆောင်နေရေ။ အစပိုင်းတွင် အထက်ပါအတိုင်း ဆောင်ရွက်ခကေလည်း အချိန်ကြာလာရေနန့်အမျှ ရီးမခံနိုင်တော့သဖြင့် (ရှားရှားပါးပါး) ဒေါသပေါက်ကွဲကာ လွှတ်တော်တွင်းမှ ထွက်ခွာခရေနောက်တွင် ထိုအစဉ်အလာချုပ်ငြိမ်းခရေ။ 
*ဒုတိယပြဿနာမှာ ငွေကြေးနန့် ဘဏ္ဍာရီးဖြစ်ရေ။ တော်လှန်ရီးစစ်ပွဲကာလတွင်းက ငွေကြေး လိုအပ်ချက်တိကြောင့် တိုင်းပြည်စီးပွားရီးကျဆင်းကာ ငွေကြေးတန်ဖိုးလည်း အလွန်မှနှိမ့်ပါးနေခရရေ။ အစိုးရငွေတိုက်စာချုပ်(ဘွန်း)တိဧ တန်ဖိုးမှာ ဥရောပတန်ဖိုးဧ အဆ ၄၀ မျှ တန်ဖိုးလျော့နည်းနေရေ။ စစ်ဗိုလ်ချုပ်သာဖြစ်ပနာ ဘဏ္ဍာရီးပိုင်းကို အားမသာသည့် ဝါသျှင်တန်ရေ အသက်ငယ်ရွယ်ပြီး လုပ်ရဲကိုင်ရဲပီးသည့် ဗိုလ်မှူး[[အလက်ဇန္ဒား ဟာမီတန်]]အား ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ကာ စီမံဆောင်ရွက်စေသဖြင့် သမ္မတသက်တမ်း နှစ်ဆက်အပြီး ရာထူးမှ အနားယူချိန်တွင် အမေရိကန်အစိုးရ ငွေတိုက်စာချုပ်တိမှာ တိစွာတန်ဖိုးတက်လာပြီး၊ ငွေကြေးဖောင်းပွနှုန်းလည်း ကျဆင်းခရေ။ အစပိုင်းတွင် ဘဏ္ဍာရီး လိုအပ်ချက်ကြောင့် အခွန်အတုပ်တိတိုးမြင့်ခရာ နီရာအတော်တိတိတွင် ဆူပူပုန်ကန်မှုတိဖြစ်ခရသည့်အတွက် စစ်တပ်ဖြင့်ပင်နှိမ်နှင်းခရရေ။ 
*သမ္မတသက်တမ်းနောက်ပိုင်းတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် အပြောင်းအလဲကြီးမားစွာဖြစ်လာခရေ။ ဝါသျှင်တန်ဧ မိတ်ဆွေကြီး [[လာဖာရက်]] ပြည်ပြေးဘဝရောက်ပြီး၊ စာတမ်းသျှင် [[တွမ်ပိန်း]] (ရေမက် ပိန်း) လည်းအချုပ်ကျရေ။ သို့ဖြင့် မိတ်ဖက် ပြင်သစ်အရီးတွင် အကူအညီပီးရီးအတွက် [[ရေမက် ဂျက်ဖာဆင်]]ကတစ်ဖက်၊ အင်္ဂလန်နန့် စီးပွားလမ်းသင့်နေရေကို မပျက်ဆီးစေလိုသည့် အလက်ဇန္ဒားဟာလ်မီတန် ကတစ်ဖက် အငြင်းပွားလာရေ။ ([[ပြင်သစ် တော်လှန်ရီး]]တွင် အင်္ဂလန်မှပါဝင်ပက်သက်ခရေ။) ယကေလည်း ဝါသျှင်တန်အနိန်နန့် မည်သည့်ဖက်မှ မယိမ်းယိုင်စေပဲ မျှတစွာဆက်ဆံနိုင်ခရေ။ မကျေနပ်သည့် အမေရိကန်ဆိုင်ရာ ပြင်သစ်သံအမတ်က ဆူပူနှောင့်ယှက်သဖြင့် သံအမတ်အဖြစ်မှ ရုပ်သိမ်းရန် တောင်းဆိုရရေ။ သို့ဖြင့် ရာထူးမှ အနားယူချိန်တွင် မိန့်ကြားခရေ နောက်ဆုံး နှုတ်ဆက်စကားပါ “တစ်ချိန်မှာတော့ အမေရိကားဟာ စစ်နန့် ငြိမ်းချမ်းရီး ကိုကြိုက်ရာရွေးနိုင်တဲ့ ပြည်သူတွေ ဦးဆောင်တဲ့နိုင်ငံ ဖြစ်လာမှာပါ။ လက်ပီးအချိန်မှာတော့ စိတ်ရှည်လက်ရှည် စောင့်ကြပါစို့။” ရေအတိုင်း သူဦးဆောင်ရသည့် နုနုနုယ်နုယ်တိုင်းပြည်သစ်လေးကို မဆုံးနိုင်သည့် စစ်ပွဲတိဆီသို့လားရာလမ်းမှ လွှဲဖယ်စေနိုင်ခရေ။

ရာထူးမှ အနားယူပြီးနောက် ဂျော့ချ် ဝါသျှင်တန်ရေ အောင်မြင်သည့် လူချမ်းသာလယ်ပိုင်သျှင်ကြီးအဖြစ် ဇာတိရပ်ရွာတွင် ငြိမ်းချမ်းစွာနေထိုင်ပြီး ၁၇၉၉ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်လားခရေ။

== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
* ကျော်စွာ(၁၀၀)-[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]]
* အိမ်ဖြူတော်သို့ တန်းစီခြင်း- ကြည်မင်း
[[Category:ကမ္ဘာ့ဩဇာအကြီးမားဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်(၁၀၀)‎]]
[[Category:အမေရိကန် သမ္မတတိ]]
{{Lifetime|၁၇၃၂|၁၇၉၉}}</text>
      <sha1>a8h3xhdi4ytnwrbmbofovjvqu0jrjfh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျွန်ဒီး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2596</id>
    <revision>
      <id>20994</id>
      <parentid>11179</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T22:40:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q201484}}</comment>
      <origin>20994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62530" sha1="4z4yxpj07cxph9uhocx5mn2du6fcg6c" xml:space="preserve">{{Infobox scientist
|name              = ဂျွန်ဒီး 
|image             = John Dee Ashmolean.jpg
|caption           = ၁၆ရာစုမှ ဂျွန်ဒီးဧ့ပုံတူ။&lt;br /&gt;အဖို့မသိပန်းချီဆရာ&lt;ref&gt;ချားလော့ ဖဲလ်စမစ်ဧ့အဆိုအရ အဆိုပါပုံတူကို ဂျွန်ဒီး အသက်၆၇အရွယ်တွင်ဆွဲထားခခြင်းဖြစ်ပြီးကေ မြေးဖြစ်သူ ရိုလန်ဒီးမှတဆင့် အဲလိယတ်စ် အတ်ရှ်မိုးထံရောက်ကာ ထိုမှတဆင့် အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်သို့ရောက်လာရေ။&lt;/ref&gt;
|birth_date        = {{Birth date|df=yes|1527|07|13}}&lt;ref name=QC3&gt;{{Citation |page=3 |title=The Queen's Conjuror |author=Benjamin Woolley |publisher=HarperCollins UK |date=2012 |isbn=9780007401062}}&lt;/ref&gt;
|birth_place       = တာဝါရပ်၊ လန်ဒန်။&lt;ref name=QC3/&gt;
|death_date        = ၁၆၀၈ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ သို့မဟုတ် ၁၆၀၉ခုနှစ် မတ်လ (အသက် ၈၁ နှစ်)
|death_place       = မော့လိတ်၊ ဆာရီး၊  အင်္ဂလန်။
|residence         = အင်္ဂလန်
|citizenship       = အင်္ဂလန်ဘုရင့်နိုင်ငံသား
|nationality       = အင်္ဂလိပ်
|alma_mater        = ကိန်းဘရစ် တက္ကသိုလ်&lt;br /&gt;လူဗိန်း တက္ကသိုလ်
|academic_advisors = ဂမ္မာ ဖရစ်ဆီးယတ်စ်၊ ဂရားဒတ်စ် မာကေတာ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=119224 |title=Mathematics Genealogy Project |publisher=Genealogy.math.ndsu.nodak.edu |accessdate=2 April 2010}}&lt;/ref&gt;
|notable_students  = ရေမတ်စ် ဒစ်ဂျစ်&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.dcs.warwick.ac.uk/bshm/zingaz/C.html |title=British Society for the History of Mathematics |publisher=Dcs.warwick.ac.uk |accessdate=2 April 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100516075947/http://www.dcs.warwick.ac.uk/bshm/zingaz/C.html |archivedate=2010-05-16}}&lt;/ref&gt;
|known_for         = အယ်လီစဘက် ပထမ ဧ့ အကြံပေး
|author_abbrev_bot =
|author_abbrev_zoo =
|influences        =
|influenced        =
|signature         =
|footnotes         =
|ethnicity         =
|field             = သင်္ချာ၊ [[အဂ္ဂိရတ်]]၊ [[နက္ခတ္တဗေဒ]]၊ [[ဝိဇ္ဇာဓိုရ်]]အတတ်၊ ရေကြောင်းပညာ။
|work_institutions = ခရစ်ကောလိပ်၊ မန်ချက်စတာ။ စိန့်ဂျွန်းကောလိပ်၊ ကိန်းဘရစ်။
|prizes            = 
|religion          =
}}
'''ဂျွန်ဒီး''' (၁၃ ဂျူလိုင် ၁၅၂၇ - ၁၆၀၈ သို့မဟုတ် ၁၆၀၉) ရေ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး သင်္ချာပညာသျှင်၊[[နက္ခတ္တဗေဒ]]ပညာသျှင်၊ [[နက္ခတ်ဗေဒင်]]ဆရာ၊[[ဂမ္ဘီရ]]ပညာသျှင်နန့် [[နယ်ချဲ့ဝါဒီ]]တစ်ဦးဖြစ်ရေ။&lt;ref name=&quot;ODNB&quot;&gt;{{Cite web|authorlink=Julian Roberts|author=Roberts, R. Julian|title=Dee, John (1527–1609)|work=Oxford Dictionary of National Biography|publisher=Oxford University Press|year=2006|orig-year=2004|url=http://www.oxforddnb.com/view/article/7418|accessdate=6 December 2011|doi=10.1093/ref:odnb/7418}}&lt;/ref&gt; ထို့ပြင် [[အယ်လီဇဘက် ပထမ]]ဧ့ အကြံပေးတစ်ဦးလည်းဖြစ်ရေ။ သူ့ဘဝဧ့ အချိန်အများစုကို [[အဂ္ဂိရတ်]]၊ [[ဂမ္ဘီရဉာဏ်]]နန့် [[ဝိဇ္ဇာဓိုရ်]]အတတ်တိအား လိ့လာခြင်းဖြင့် ကုန်ဆုံးခသူဖြစ်ရေ။

ဒီးရေ [[သိပ္ပံ]]ပညာနန့် [[မှော်]]ပညာရို့ရေ ခွဲခြားမရနိုင်ရေ နယ်ပယ်နှစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ခြေစုံရပ်တည်ခသူဖြစ်ရေ။ သူ့ခေတ်သူ့အခါက  ပညာတတ်တိတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်ရေ ဒီးရေ အသက်နှစ်ဆယ်ဝန်းကျင်ကပင် [[ယူကလစ်]]ဧ့ [[ဂျီဩမေတြီ]]ပညာကို လာရောက်သင်ကြားပေးပါဖို့ [[ပါရီတက္ကသိုလ်]]မှ ဖိတ်ကြားခြင်းခံရသူလည်းဖြစ်ရေ။ ဒီးရေ လေးစားဖွယ် [[နက္ခတ္တဗေဒ]]ပညာသျှင်ဖြစ်ရေအပြင် တက်ကြွရေ သင်္ချာသမားတစ်ဦးလည်းဖြစ်ရေ။ ထို့ပြင် ရေကြောင်းလားလာရီးအတတ်ပညာတွင်လည်း ထိပ်တန်းရှေ့ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ရေ။

ဒေသို့ တဖက်တွင် ကြိုးသားအားထုတ်နီသကဲ့သို့ အခြားတဖက်တွင်လည်း ဒီးရေ [[ဝိဇ္ဇာဓိုရ်]]ပညာ၊  [[မှော်]]ပညာနန့် [[နက္ခတ်ဗေဒင်]]ပညာကို နှစ်မြုပ်လိ့လာနီလေရေ။ သူ့ဘဝဧ့ နှောင်းပိုင်းနှစ်သုံးဆယ်တွင် [[ကောင်းကင်တမန်တော်]](ဝါ) နတ်တိဖြင့် ဆက်သွယ်မှုပြုကာ [[စကြဝဠာ ဘာသာစကား]]ကို လိ့လာနိုင်ဖို့ ကြိုးစားခရေ။


သူ့ဘဝတစ်လျောက် ဒီးရေ အင်္ဂလန်တွင် အကြီးမားဆုံးရေ စာကြည့်တိုက်ဖြစ်အောင်ပင် စာအုပ်တိ စုဆောင်းခရေ။

==ဘဝဖြစ်စဉ်==

===ငယ်ဘဝ===

ဒီးကို လန်ဒန်မြို့၊ တာဝါရပ်တွင် ဖွားမြင်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|author=|url=http://www.bbc.co.uk/blogs/waleshistory/2010/12/john_dee_magician_astronomer_astrologer.html |title=Blogs - Wales - John Dee, magician to Queen Elizabeth |publisher=BBC |date=2010-12-18 |accessdate=2012-10-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://wbo.llgc.org.uk/en/s-DEE0-JOH-1527.html |title=The National Library of Wales :: Dictionary of Welsh Biography |publisher=Wbo.llgc.org.uk |date= |accessdate=2012-10-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Dee.html |title=Dee biography |publisher=History.mcs.st-andrews.ac.uk |date= |accessdate=2012-10-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://welshjournals.llgc.org.uk/browse/viewpage/llgc-id:1191402/llgc-id:1197855/llgc-id:1197889/getText |title=Welsh Journals Online |publisher=Welshjournals.llgc.org.uk |date= |accessdate=2012-10-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.history.ac.uk/resources/e-seminars/poole-paper |title=John Dee and the English Calendar: Science, Religion and Empire |last=Poole |first=Robert |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110613195912/http://www.history.ac.uk/resources/e-seminars/poole-paper |archivedate=2011-06-13 |publisher=The Institute of Historical Research}}&lt;/ref&gt;သူဧ့ မျိုးရိုးနာဖို့ &quot;ဒီး&quot;ဟူရေမှာ ဝေ့လရှ်စကား ''ဒူ'' ({{Lang|en|အနက်ရောင်}})မှဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီးကေ သူဧ့အဖိုးမှာ ဘေဒိုဒူဖြစ်ရေ။ သူဧ့အဖေ ရိုလန်မှာ ပိုးကုန်ရေတစ်ဦးဖြစ်ရေအပြင် [[ဟင်နရီ အဌမ]]ဘုရင်မင်းမြတ်ထံ ခစားရရေ ဂုဏ်သရေဟိ လူကြီးလူကောင်း နန်းတွင်းသားတစ်ဦးဖြစ်ရေ။ ဒီးမိသားစု လန်ဒန်သို့ စတင်ရောက်ဟိလာချိန်မှာ ကျူဒေါမင်းဆက်ဧ့ ဟင်နရီ သတ္တမ နန်းတက်နီစဉ်ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;[http://yba.llgc.org.uk/en/s-DEE0-JOH-1527.html?query=rhodri&amp;field=content [[National Library of Wales]];] accessed 28 November 2015&lt;/ref&gt;

ဒီးရေ အသက် ဆယ့်ငါးနှစ်အရွယ်၁၅၄၂ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ကိန်းဘရစ်ဟိ စိန့်ဂျွန်းကောလိပ်ကို စတင်တက်ရောက်ရေ။ ၁၅၄၅ သို့မဟုတ် ၁၅၄၆ အစီာပိုင်းတွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရရေ။&lt;ref name=&quot;CFS 15-16&quot;&gt;{{Cite book|author=Fell Smith, Charlotte |date=1909 |title=John Dee: 1527–1608 |location=London |publisher=Constable and Company |pages=15 &amp; 16 |accessdate=31 December 2015 |url=https://books.google.co.uk/books?id=-6XeBgAAQBAJ&amp;pg=PA15&amp;lpg=PA15&amp;dq=%22John+Dee%22+Chelmsford+1542&amp;source=bl&amp;ots=GlB4oHwi7y&amp;sig=5vtyu4JRo1tVIsk_W-GFq9yOXgk&amp;hl=cy&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwipmt6a8IXKAhUHOBoKHfOMBegQ6AEISTAG#v=onepage&amp;q=%22John%20Dee%22%20Chelmsford%201542&amp;f=false}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;St John's&quot;&gt;{{Cite web |year=2014 |title=A true &amp; faithful relation of what passed for many yeers between Dr John Dee ... and some spirits (London, 1659) |publisher=[[St John's College, Cambridge]] |url=http://www.joh.cam.ac.uk/library/special_collections/early_books/pix/dee.htm |accessdate=31 December 2015}}&lt;/ref&gt;၁၅၄၆ တွင် ဟင်နရီ အဌမ ဘုရင်မင်းမြတ်တည်ထောင်ရေ ကိန်းဘရစ်၊ ထရီနီတီကောလိပ်တွင် တက်ရောက်ဖို့ အရည်အချင်းပြည့်မှီသူအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရရေ။&lt;ref name=&quot;CFS 16&quot;&gt;{{Cite book|author=Fell Smith, Charlotte |date=1909 |title=John Dee: 1527–1608 |location=London |publisher=Constable and Company |page=15 |accessdate=31 December 2015 |url=https://books.google.co.uk/books?id=-6XeBgAAQBAJ&amp;pg=PA16&amp;dq=%22John+Dee%22+Trinity+1546&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjb5prU-4XKAhVIvhQKHRv0CgEQ6AEIUDAJ#v=onepage&amp;q=%22John%20Dee%22%20Trinity%201546&amp;f=false}}&lt;/ref&gt;၁၅၄၀၊ ၁၅၅၀နှစ်တိတွင် သူရေ ဥရောပတခွင်လှည့်လည်လားလာခပြီးကေ လူဗိန်းတက္ကသိုလ်၊ [[ဘရက်ဆဲလ်]]ရို့တွင် ပညာသင်ခပြီးကေ ပါရီတွင် [[ယူကလစ်]]ဧ့ပညာကို ပို့ချခရေ။ ဂမ္မာ ဖရစ်ဆီးယတ်စ်နန့်အတူ ပညာဆည်းပူးခပြီးကေ မြေပုံဆွဲသူ ဂရားဒတ်စ် မာကေတာ နန့် အရင်းနှီးဆုံးသူငယ်ချင်းဖြစ်လာရေ။ သင်္ချာနန့် နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ ကိရိယာတိစုဆောင်းပြီးကေ အင်္ဂလန်သို့ပြန်လာရေ။ ၁၅၅၂ တွင် လန်ဒန်၌ ဂျီရိုလာမို ကာဒါနိုနန့်ပူးပေါင်းပြီးကေ အစဉ်ရွေ့လျားနိုင်ရေ စက်တစ်မျိုးနန့် မှော်အစွမ်းသတ္တိဟိရေ ကျောက်မြတ်တစ်လုံးကို စူးစမ်းလိ့လာခရေ။&lt;ref name=&quot;GC&quot;&gt;{{Cite book|title=De Vita Propria (The Book of My Life)|author=Gerolamo Cardano (trans. by Jean Stoner)|location=New York|publisher=New York Review of Books|date=2002|nopp=true|page=viii}}&lt;/ref&gt;

၁၅၅၅တွင် ဒီးရေ ပိုးကုန်ရေတိအသင်းဝင်ဖြစ်လာရေ။&lt;ref name=&quot;RM&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.adam-matthew-publications.co.uk/digital_guides/ren_man_series1_prt1/chronology.aspx|work=Renaissance Man: The Reconstructed Libraries of European Scholars: 1450–1700 Series One: The Books and Manuscripts of John Dee, 1527–1608|title=A John Dee Chronology, 1509–1609|editor=[[Julian Roberts]]|publisher=Adam Matthew Publications|date=2005|accessdate=27 October 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080720090857/http://www.adam-matthew-publications.co.uk/digital_guides/ren_man_series1_prt1/chronology.aspx|archivedate=2008-07-20}}&lt;/ref&gt;

ထို ၁၅၅၅ခုနှစ်မှာပင် မေရီဘုရင်မနန့် အယ်လီဇဘက် ပထမရို့ဧ့ ဇာတာခွင်ကို တွက်ချက်ကာ ဟောကိန်းထုတ်ပနာ အဖမ်းခံလိုက်ရရေ။&lt;ref name=&quot;mortlake&quot;&gt;{{Cite journal|title=Mortlake|journal=The Environs of London: County of Surrey|volume=1|date=1792|pages=364–88| url=http://www.british-history.ac.uk/report.asp?compid=45385|accessdate=27 October 2006}}&lt;/ref&gt;ဒီးရေ ကြယ်ခန်းမဆောင်တွင် မိမိအပြစ်မှကင်းလွှတ်ကြောင်း လျှောက်လှဲခကေလည်း ကတ်တလစ်ဘုန်းတော်ကြီး ဘိုနာဧ့ ဘာသာရီးအရ စစ်ဆေးမှုကို ခံယူရဧ့။ လျှို့ဝှက်မှုအပေါ် သူဧ့ ခိုင်ခံ့ရေ ရာသက်ပန်ခုံမင်မှုမှာ အဆိုးဘက်သို့သာဦးတည်လာပြီးကေ ဒေဖြစ်ရပ်ကြောင့် သူ့ဘဝတစ်လျောက်လုံး ထိုးနှက်တိုက်ခိုက်မှုတိကို ကြုံရလေရေ။

၁၅၅၆ခုနှစ်တွင် ဒီးရေ ရှေးဟောင်းစာအုပ်တိ၊ လက်ရီးမူတိ၊မှတ်တမ်းတိကို ထိန်းသိမ်းစီာင့်ရှောက်ဖို့နန့် နိုင်ငံတော်စာကြည့်တိုက်တည်ထောင်ဖို့ အမြော်အမြင်ဖြင့် မေရီဘုရင်မထံ တင်ပြကေလည်း သူဧ့တင်ပြမှုကို အရီးမလုပ်ခံရပေ။ ထို့ကြောင့် မော့လိတ်ဟိ သူဧ့နီအိမ်မှ စာကြည့်တိုက်ကိုသာ တိုးချဲ့ပြီးကေ အင်္ဂလန်နန့် ဥရောပတိုက်တခွင်မှ စာအုပ်တိ၊ လက်ရီးမူတိကို တရပ်စပ်စုဆောင်းတော့ဧ့။ တက္ကသိုလ်စာကြည့်တိုက်တိမှလွဲပနာ ဒီးဧ့စာကြည့်တိုက်ရေ အင်္ဂလန်တွင် အကြီးဆုံးစာကြည့်တိုက်ဖြစ်လာပြီးကေ ပညာသင်တိကို ဆွဲဆောင်နိုင်ခရေ။&lt;ref name=&quot;SJCC&quot;&gt;{{Cite web
|url=http://www.joh.cam.ac.uk/library/special_collections/early_books/pix/provenance/dee/dee.htm
|title=Books owned by John Dee|publisher=St. John's College, Cambridge|accessdate=26 October 2006}}&lt;/ref&gt;
[[File:Dee glyph (fixed width).svg|thumb|ဒီးဧ့ [[glyph]]၊''[[Monas Hieroglyphica]]''ကျမ်းတွင် သျှင်းပြထား.]]


၁၅၅၈ခုနှစ်တွင် အယ်လီစဘက် နန်းတက်လာရေအခါ ဒီးရေ ဘုရင်မကြီးဧ့ သိပ္ပံနန့် နက္ခတ္တပိုင်းဆိုင်ရာ ယုံကြည်ရရေ အကြံပေးဖြစ်လာရေ။ နန်းတက်ပွဲ ကျင်းပမည့်ရက်ကိုပင် ဒီးက အခါတော်ပေးရရေ။&lt;ref name=&quot;IHR&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.history.ac.uk/eseminars/sem2.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930073802/http://www.history.ac.uk/eseminars/sem2.html|archivedate=2007-09-30| title=John Dee and the English Calendar: Science, Religion and Empire|author = Dr. Robert Poole|publisher=Institute of Historical Research|date=6 September 2005|accessdate=26 October 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|journal=Literature Compass|author=Szönyi, György E.|title=John Dee and Early Modern Occult Philosophy|volume=1|issue=1|pages=1–12|date=2004}}&lt;/ref&gt;၁၅၅၀မှ ၁၅၇၀ထိ အင်္ဂလန်ဧ့ နယ်မြေရှာဖွေရီး ရေကြောင်းခရီးစဉ်တိတွင် အကြံပေးတာဝန်ယူခပြီးကေ ရေကြောင်းလားလာရီးအတွက် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာကူညီခရေ။ ထို့အပြင် &quot;ဗြိတိသျှ အင်ပါယာ&quot;တည်ထောင်နိုင်ရီးအတွက် နောက်ကွယ်မှ နိုင်ငံရီးသဘောတရားတည်ဆောက်ရာတွင် ပါဝင်ခရေ။ (&quot;ဗြိတိသျှ အင်ပါယာ&quot;ဟူရေ အသုံးကို ဒီးက ပထမဆုံးစသုံးစွဲခခြင်းဖြစ်ရေ။)&lt;ref name=&quot;nav&quot;&gt;{{Cite journal|journal=Canadian Journal of History|title=Discourse on history, geography, and law: John Dee and the limits of the British empire, 1576–80|author=Ken MacMillan|date=April 2001|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-76020627.html}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121104164837/http://www.highbeam.com/doc/1G1-76020627.html |date=4 November 2012 }}&lt;/ref&gt;

၁၅၇၀တွင် [[ယူကလစ်]]ဧ့ အခြီခံသဘောတရားတိကျမ်းကို ဟင်နရီ ဘီလင်စလေက အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ဆိုရေ ကျမ်းတွင် ဒီးက သင်္ချာဆိုင်ရာ ကျမ်းဦးနိဒါန်းရီးသားခရေ။ ထိုကျမ်းဦးနိဒါန်းတွင် ဒီးက သင်္ချာဧ့ ဗဟိုအရီးပါမှုနန့် သိပ္ပံနန့် အခြားအနုပညာတိအပေါ် သင်္ချာဧ့လွှမ်းမိုးမှုတိကို အကြမ်းဖျဉ်းဆွေးနွေးခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=John Dee (1527–1608): Alchemy – the Beginnings of Chemistry|url=http://www.msim.org.uk/uploadedDocs/Document_Depository_01/John%20Dee.pdf|publisher=Museum of Science and Industry in Manchester|date=2005|accessdate=26 October 2006|format=PDF|archiveurl = https://web.archive.org/web/20060928120544/http://www.msim.org.uk/uploadedDocs/Document_Depository_01/John%20Dee.pdf |archivedate = 28 September 2006|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;ထိုဆွေးနွေးချက်ရေ တက္ကသိုလ်ပြင်ပမှ လိ့လာသူတိကိုရည်ရွယ်ပြီးကေ ဒီးဧ့ လွှမ်းမိုးမှုအဟိဆုံးနန့် အကြိမ်ကြိမ် ပြန်လည်ရိုက်နှိပ်ရရေ လက်ရာဖြစ်ရေ။ &lt;ref name=&quot;SJ&quot;&gt;{{Cite web|title=The identity of the mathematical practitioner in 16th-century England|url=http://www.mhs.ox.ac.uk/staff/saj/texts/mathematicus.htm|author=Stephen Johnston|publisher=Museum of the History of Science, Oxford|date=1995|accessdate=27 October 2006}}&lt;/ref&gt;

===နှောင်းပိုင်းဘဝ===
[[File:John Dee's Seal of God.jpg|thumb|left|[[ဗြိတိသျှပြတိုက်]]ဟိ ဘုရားသခင် တံဆိပ်တော်]]

၁၅၈၀ ခုနှစ် အစီာပိုင်းတွင် ဒီးရေ သူဧ့ သဘာဝတရားလျှို့ဝှက်ချက်တိကို လိ့လာမှုတိနန့် လွှတ်ရုံးအတွင်း သူဧ့ ဩဇာအခြီအနီကျဆင်းလာခြင်း အပေါ် မကျေမနပ်ဖြစ်လာရေ။ ပြက္ခဒိန်ကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ဖို့နန့် မြောက်အမေရိကကို စူးစမ်းရှာဖွေဖို့ သူပေးသမျှ အကြံရို့ကျရှူံးခရရေအတွက် သူဧ့ နိုင်ငံရီးမှာ ဆုံးခန်းတိုင်ပြီဖြစ်ရေ။ ယကေလည်း အခြားတစ်ဖက်ကကြည့်လျင်မူ သဘာဝလွန်ကိစ္စတိကို ပိုမိုစူးစမ်းလိ့လာနိုင်လာရေ။ အထူးယေအတွက်နန့် သူရေ ဖန်လုံးကြည့်သူတိကို ကြားခံအဖြစ်သုံးပနာ ကောင်းကင်တမန်ရို့နန့် ဆက်သွယ်နိုင်ဖို့  အပူတပြင်းကြိုးပမ်းခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite journal|journal=Canadian Journal of History|title=John Dee's Conversations with Angels: Cabala, alchemy, and the end of nature|author=Frank Klaassen|date=August 2002}}&lt;/ref&gt;


ဖန်လုံးကြည့်သူအများအပြားနန့် ဒီးဧ့ပထမဆုံးအားထုတ်စမ်းသပ်မှုမှာ ကျေနပ်ဖွယ်မဖြစ်ခလီ။ ယကေလည်း ၁၅၈၂ ခုနှစ်တွင် သူရေ အက်ဒ်ဝက် ကယ်လီနန့် ဆုံဆည်းခပြီးကေ ကယ်လီဧ့အရည်အချင်းရေ ဒီးကို သဘောကျစီနိုင်ခရေ။&lt;ref name=&quot;Calder&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.johndee.org/calder/html/TOC.html| author=Calder, I. R. F.| date=1952|title=John Dee Studied as an English Neo-Platonist|publisher=University of London|accessdate=26 October 2006}}&lt;/ref&gt; ဒီးရေ ကယ်လီ့ကို သူဧ့စူးစမ်းလိ့လာမှုတိတွင် ကူညီဖို့ခေါ်ခပြီးကေ အစွမ်းကုန်ကြိုးစားတော့ရေ။&lt;ref name=&quot;Calder&quot; /&gt;ဒီးရေ လူသားရို့အတွက် အကျိုးဟိရေ အရာတိကို သူဧ့စူးစမ်းလိ့လာမှုမှ တွိ့ဟိနိုင်ဖို့ဟု ယုံကြည်နီခရေ။&lt;ref name=&quot;EB&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|title=Dee, John|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|date= 2006|publisher=Encyclopædia Britannica Online|url=http://www.britannica.com/eb/article-9029722/John-Dee|accessdate=27 October 2006}}&lt;/ref&gt; ဒီးရေ ကယ်လီမှတဆင့် ကောင်းကင်တမန်တိက သူ့အား စာအုပ်အများအပြားကို အထူးနတ်စကားတစ်မျိုး(ဝါ)[[အီနိုခီယံ]]ဘာသာစကားဖြင့် နုတ်တိုက်ချပေးခရေဟု ဆိုရေ။&lt;ref name=&quot;MC&quot;&gt;{{Cite book|author=Meric Casaubon| title=A True &amp; Faithful Relation of What passed for many Yeers between Dr. John Dee (A Mathematician of Great Fame in Q. Eliz. and King James their Reignes) and some spirits|orig-year=First published 1659 - Republished by Magickal Childe (1992)|isbn =0-939708-01-9|publisher=Magickal Childe Pub.|location=New York}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JD1&quot;&gt;{{Cite book|author=Dee, John|title=Quinti Libri Mysteriorum|location=British Library}}&lt;/ref&gt;
[[File:Edward Kelly prophet or seer to Dr Dee 02355.jpg|thumb|အက်ဒ်ဝက် ကယ်လီ]]
၁၅၈၃ ခုနှစ်တွင် ဒီးထံသို့ အထည်ကြီးပျက် ပို့လစ်ရှ်တော်ဝင်လူကြီးလူကောင်းတစ်ဦးဖြစ်သူ အယ်လဘတ် လာစကီး ရောက်လာရေ။ သူ [[ပိုလန်]]သို့ပြန်ရာတွင် ဒီးကို အတူ လိုက်ခဖို့ လာရောက်ဖိတ်ကြားခြင်းဖြစ်ရေ။&lt;ref name=&quot;mortlake&quot; /&gt;ကယ်လီမှတဆင့် ကောင်းကင်တမန်ရို့က ဒီးကို ခရီးထွက်ဖို့ လှုံ့ဆော်ခရေဟုဆိုကာ ၁၅၈၃ စက်တင်ဘာတွင် ဒီး၊ ကယ်လီနန့် သူရို့ဧ့မိသားစုတိ အတူ ထွက်ခွာခရေ။ ယကေလည်း လာစကီးမှာ သူဧ့နိုင်ငံတွင် ဒေဝါလီခံထားရအောင် အခြီအနီကျဆင်းနီသူဖြစ်ရေ။&lt;ref name=&quot;CM&quot;&gt;{{Cite book|title=Memoirs of Extraordinary Popular Delusions and the Madness of Crowds|author=Mackay, Charles|chapter=4|location=London|publisher=Office of the National Illustrated Library|date=1852|url=http://www.econlib.org/LIBRARY/Mackay/macEx4b.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090111055919/http://www.econlib.org/LIBRARY/Mackay/macEx4b.html|archivedate=2009-01-11}}&lt;/ref&gt;ဒီးနန့် ကယ်လီရေ သူရို့ဧ့ ဝိဉာဉ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တွိ့ဆုံမှုတိလုပ်ရင်းကပင် အလယ်ဥရောပတွင် ရေကြည်ရာမြက်နုခရရေ။&lt;ref name=&quot;MC&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;JD1&quot; /&gt;သူရို့ရေ ရိုမန်အင်ပါယာပြည့်သျှင် ရူးဒေါ့ ဒုတိယ၊ ပိုလန်ပြည့်သျှင် စတီဖင် ကတ်ဆယ်ရို့နန့် ပရာ့ဂ်ရဲတိုက်တွင် တွိ့ဆုံခပြီးကေ ကောင်းကင်တမန်တိနန့် ဆက်သွယ်ဖို့အားထုတ်နီမှုဧ့ အရီးပါပုံကို ဖျားယောင်းဆွဲဆောင်ခရေ။ ဒီးအား အသိဉာဏ်ပညာနန့် ပြည့်စုံရေ ပညာဟိတစ်ဦးအဖြစ် ၎င်းရို့က အသိအမှတ်ပြုလက်ခံကြကေလည်း ဒီးဧ့ အယ်လီစဘက် ပထမ နန့် အဆက်အသွယ်ဟိမှုကြောင့် မယုံကြည်ကြပေ။ သူရို့တွိ့ဆုံမှုဧ့ နောက်ကွယ်တွင် နိုင်ငံရီးအရဖုံးကွယ်မှုတိ ဟိနိုင်ရေဟု မသေချာကြပေ။ အချို့က ဒီးရေ ဗြိတိသျှ ဧကရာဇ်ဧ့ သူလျှိုဖြစ်ရေဟု ထင်ကတ်ရေ။( အချို့က ထင်ဆဲဖြစ်ရေ။) ပိုလန်ဘုရင်ရေ ဘာသာတရားကိုင်းရှိုင်းရေ ကတ်တလစ်တစ်ယောက်ဖြစ်ပြီးကေ သဘာဝလွန်ကိစ္စတိအပေါ်တွင် သတိထားလိ့ဟိသူဖြစ်ကေငြားလည်း သူရို့ဧ့အစည်းအဝေးတိရေ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးဧ့ခွင့်ပြုချက်နန့်အတူ ကတ်သလစ်ကျောင်းတော်ဧ့ သာသနာပြုမူဘောင်အတွင်း၊ [[ယေရှု ခရစ်]]ဧ့ သင်ကြားမှုတိမှ သွေဖည်ခြင်းမဟိရဟူရေ ကန့်သတ်ချက်တိနန့် လက်ခံတွိ့ဆုံခရေ။

၁၅၈၇ ခုနှစ်၌ ဘိုဟီးမီးယားဘုရင့်နိုင်ငံအတွင်း ပြုလုပ်ရေ ဝိဉာဉ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တွိ့ဆုံပွဲတစ်ခုအတွင်းတွင် ကယ်လီက ကောင်းကင်တမန်တော် [[ယူရီယယ်]]ရေ လူသားရို့အား မိမိရို့ပိုင်ဆိုင်သမျှ(ဇနီးမယားတိပါ အပါအဝင်) အရာအားလုံးကို မျှဝေသုံးစွဲကြဖို့ ညွှန်ကြားလာရေဟု ဒီးအားသတင်းပို့ရေ။ ထိုကာလတွင် ကယ်လီရေ အဂ္ဂိရတ်ဆရာတစ်ယောက်အဖြစ် လူသိလူသိတိလာပြီဖြစ်ရေ။ ဒီးမှာမူ ကောင်းကင်တမန်ရို့နန့် ဆက်သွယ်ဖို့သာ အားသန်နီပြီးကေ ၎င်းရို့က သူ့အား ကောင်းကင်ဘုံဧ့ လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်မှုတိကို အလင်းဆိုင်ရာပညာရပ်၊ နက္ခတ်အတတ်၊ သိပ္ပံနန့် သင်္ချာမှတဆင့် ဖြေသျှင်းနိုင်ဖို့ ကူညီလမ်းညွှန်စောင်မဖို့ဟုသာ ယုံကြည်နီရေ။ တကယ်တမ်းတွင် ကယ်လီရေ သူ့အားကြားခံအဖြစ် ဒီးဧ့မှီခိုနီရမှုကို အဆုံးသတ်စီချင်ပနာဖြစ်ရေ။&lt;ref name=&quot;CM&quot; /&gt;မယားမျှသုံးရီးညွှန်ကြားချက်ရေ ဒီးအား အတော်ချေ မချိတင်ကဲဖြစ်စီခကေလည်း သံသယနည်းနည်းမှ ဖြစ်ပုံမရချေ။ တကယ်တမ်းလည်း မယားတိကို မျှသုံးခကတ်ရေ။ သို့ရာတွင် နောက်ပိုင်းတွင် ဒီးက တွိ့ဆုံပွဲတိကို တောက်လျှောက်ဆက်တိုက် ချက်ချင်းဖျက်ပစ်ရေ။ ၁၅၈၉ခုနှစ်တွင် ဒီး အင်္ဂလန်သို့ပြန်လာရေ။ ကယ်လီကမူ ရူးဒေါ့ ဒုတိယထံတွင် အဂ္ဂိရတ်ဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းရစ်ရေ။&lt;ref name=&quot;CM&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AG&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.alchemyguild.org/history.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090228120813/http://www.alchemyguild.org/history.htm|archivedate=2009-02-28|title=History of the Alchemy Guild|publisher=International Alchemy Guild|accessdate=26 October 2006|subscription=yes}}&lt;/ref&gt; ကိုးလကြာအပြီးကေ ၁၅၈၈ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်တွင် ဒီးဧ့ဇနီးမှ သားချေတစ်ယောက်ဖွားမြင်ရေ။ ထိုချေကို ဒီးက သီယိုဒိုးယတ်စ် ထရီဘနျီာယတ်စ် ဒီးအဖြစ် နှစ်ခြင်းခံကာ သူဧ့သားအရင်းကဲ့သို့ ပြုစုပျိုးထောင်ခရေ။ ထိုစဉ်က ဒီးမှာ အသက် ၆၀ ဟိနီပြီးကေ ကယ်လီမှာ ၃၂နှစ် သာဟိသေးပနာ ထိုချေမှာ ကယ်လီဧ့ ချေသာဖြစ်နိုင်ရေဟု ဆိုကတ်ရေ။

===နောက်ဆုံးနှစ်တိ===
[[File:John Dee's Aztec Scrying Mirror.jpg|thumb|ဒီးဧ့ ဖန်ကျောက် အက်ဇတက် မှော်မှန်]]
[[File:John Dee memorial plaque at S Mary the Virgin Mortlake.jpg|thumb|၂၀၁၃ခုနှစ်တွင် မော့လိတ်ဟိ အပျိုစင် စိန့်မေရီချာ့ခ်ျတွင် တပ်ဆင်ထားရေ ဒီးအမှတ်တရ ပလိတ်ပြား]]
ပြည်ပတွင် ခြောက်နှစ်ကြာပြီးကေနောက် မော့လိတ်သို့ ဒီးပြန်ရောက်ရေအခါ သူဧ့အိမ်မှာ လက်သရမ်းဖျက်ဆီးခံထားရပြီးကေ သူဧ့ စာကြည့်တိုက်မှာလည်း ပျက်စီးနီပြီဖြစ်ကာ တန်ဖိုးဟိ ကိရိယာတိ၊ စာအုပ်တိမှာလည်း အခိုးခံရလိုက်လေရေ။&lt;ref name=&quot;SJCC&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;CM&quot; /&gt;နောက်ထပ်ပနာ ဒီးတွိ့ကြုံရရေမှာ ထိုအချိန်တွင် အင်္ဂလန်၌ ပုံမှန်မဟုတ်ရေ ဘာသာရီးအသစ်တိကို ဝေဖန်ဆန့်ကျင်မှုမှာ မြင့်တက်နီပြီးကေ ဒီးဧ့ မှော်ပညာကို လိ့လာမှုနန့် သဘာဝတရားဆိုင်ရာ အတွေးအခေါ်သစ်အတွက် ကောင်းရေ ဝန်းကျင်တစ်ခုမဟုတ်ပေ။ အဂ္ဂိရတ်ဖြင့် အင်္ဂလန်ဧ့ စီးပွားရီးကို အထောက်အပံ့ဖြစ်စီခြင်းငှာ ကယ်လီ့ကို အိမ်ပြန်လာအောင် ဒီးက ကြိုးစားနိုင်လိမ့်ဖို့ဟု မျှော်လင့်ပြီးကေ အယ်လီစဘက် ဘုရင်မက ဒီးကို ကူညီရေ။ ၁၅၉၅တွင် မန်ချက်စတာဟိ &quot;ခရစ်တော်ဧ့ ကောလိပ်&quot; တွင် ဒီးအား ကြီးကြပ်မှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ရေ။&lt;ref&gt;Dee, John (1842) ''Diary''. Manchester: Chetham Society; p. 33&lt;/ref&gt;

၁၆၀၅ ခုနှစ်တွင် မန်ချက်စတာမှ လန်ဒန်သို့ပြန်လာရေ။&lt;ref name=&quot;CFS2&quot;&gt;{{Cite book|author=Fell-Smith, Charlotte|date=1909|title=John Dee: 1527–1608: Appendix 1|location=London|publisher=Constable and Company|url=http://www.johndee.org/charlotte/Appendix1/ap1.html}}&lt;/ref&gt;ယကေလည်းလည်း သူသေရေအထိ သူ့အား ကြီးကြပ်မှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ထားဆဲဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;Frangopulo, N. J. (1962) ''Rich Inheritance''. Manchester: Education Committee; pp. 129–30&lt;/ref&gt;အယ်လီစဘက် နတ်ရွာစံပနာ ဂျိမ်းစ် ပထမ နန်းတက်လာကေ ဒီးမှာ အထောက်အပံ့မရတော့ပေ။ ကွယ်လွန်ရေအထိ သူနန့်အတူနီကာ စီာင့်ရှောက်ရေ သမီး ကတ်သရင်းနန့်အတူ သူ့ဘဝနောက်ဆုံးကာလကို ဟိစုမဲ့စုမှန်သမျှ ကို ရောင်းချစားရေက်ကာ အသက်ဆက်ရလေရေ။&lt;ref name=&quot;CFS2&quot; /&gt; အသက် ၈၂ နှစ်ဝန်းကျင် ၁၆၀၈ သို့မဟုတ် ၁၆၀၉ခုနှစ်တွင် မော့လိတ်၌ ကွယ်လွန်ရေ။ (ကွယ်လွန်ရေ ရက်စွဲအများအကျကို မှတ်တမ်းမှတ်ရာမဟိပေ။ ဒီးဧ့ သင်္ချိုင်းဂူ အမှတ်တရကျောက်တိုင်မှာလည်း ပျောက်ဆုံးနီရေ။)&lt;ref name=&quot;BL&quot;&gt;{{Cite book|title=Brief Lives chiefly of Contemporaries set down John Aubrey between the Years 1669 and 1696|author=John Aubrey|editor=Rev. Andrew Clark|publisher=Clarendon Press|date=1898|url=http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Obits2/Dee_Aubrey.html}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် စိန့်မေရီဘုရားကျောင်းဧ့ တောင်ဘက်နံရံတွင် ဒီးအမှတ်တရ ပလိတ်ပြားတစ်ခုကို ချိတ်ဆွဲခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://johndeemortlakesoc.org/|title=John Dee of Mortlake Society-Home|work=Johndeemortlakesoc.org|accessdate=2015-06-02|archivedate=2 June 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130602195254/http://johndeemortlakesoc.org/}}&lt;/ref&gt;

===ပုဂ္ဂလိက ဘဝ===
ဒီးရေ အိမ်ထောင် သုံးကြိမ်ပြုခပြီးကေ သားသမီး ရှစ်ယောက်ထွန်းကားခရေ။ ၁၅၆၅ တွင် ကတ်သရင်း ကွန်စတေဘယ်နန့် ပထမဆုံး အိမ်ထောင်ကျခရေ။ သူမမှာ ၁၅၇၄ တွင် ကွယ်လွန်ရေ။ သားသမီးမရဟိခလီ။ ဒုတိယအိမ်ထောင်မှာ အဖို့မသိအမျိုးသမီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီးကေ အိမ်ထောင်သက်မှာလည်း သူမကွယ်လွန်လားရေ ၁၅၇၆ ထိ တစ်နှစ်သာကြာမြင့်ပြီးကေ သားသမီးမထွန်းကားခလီ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.uncarved.org/turb/articles/deemap.html|title=ALCHEMICAL MANCHESTER - THE DEE CONNECTION|publisher=Uncarved.org|accessdate=2015-06-02}}&lt;/ref&gt;၁၅၇၇ခုမှ ၁၆၀၁ခုထိ ဒီးရေ ပြတ်တောင်းပြတ်တောင်း မှတ်တမ်းရီးလိ့ဟိရာ ထိုကာလအတွင်း ကျွန်ုပ်ရို့သိရသမျှ သူ့အကြောင်းသတင်းရို့မှာ ထိုမှတ်တမ်း၌ ပါသမျှသာဖြစ်ရေ။ ၁၅၇၈ တွင် တတိယအိမ်ထောင်အဖြစ် အသက် ၂၃ နှစ်အရွယ် ဂျိန်း ဖရိုမွန်နန့် လက်ထပ်ခရေ။ ထိုအချိန်တွင် ဒီးမှာ ငါးဆယ့်တစ်နှစ်ဟိနီပြီဖြစ်ရေ။ ၁၅၈၇တွင် ကယ်လီလုပ်ဇာတ်ထိုးရေ ဇနီးမယားမျှသုံးဖို့ ကောင်းကင်တမန်က မှာကြားရေဆိုရေကာလက ဇနီးမှာ ထို ဂျိန်း ဒီး( အပျိုဘဝက ဖရိုမွန်)ပင်ဖြစ်ရေ။

ဂျိန်းမှာ ၁၆၀၄ ခုနှစ် မန်ချက်စတာတွင်ပင် အကျိတ်ထွက်ရေ ပလိပ်ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ရှာလေရေ။&lt;ref&gt;Manchester Cathedral Archive, MS 1&lt;/ref&gt; ပရာ့ဂ်တွင် မွေးရေ သား မိုက်ကယ်မှာ ၁၅၉၄ခုနှစ် ဒီးဧ့ မွေးနိတွင်ပင် ကွယ်လွန်ရေ။ ထရီဘိုနျီာတွင် မွေးရေ သား သီယိုဒိုမှာ ၁၆၀၁ခုနှစ်တွင် မန်ချက်စတာ၌ ကွယ်လွန်ရေ။ သူကွယ်လွန်ရေအထိ အနီးကပ် စီာင့်ရှောက်ရေ သမီး ကတ်သရင်းနန့် သားနှစ်ဦးဖြစ်ရေ အာသာ ဒီးနန့် ရိုလန် ဒီးရို့သာ အသက်ရှည်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.johndee.org/charlotte/pdf/Appendix1.pdf |format=PDF |title=Appendix 1 : The Descendants of John Dee |publisher=Johndee.org |accessdate=2015-06-02}}&lt;/ref&gt;သူဧ့ သမီးအငယ်တိဖြစ်ရေ မက်ဒီနီယာ၊ ဖဖို့စစ်နန့် မာဂရက်ရို့အကြောင်း ၁၆၀၄ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် မှတ်တမ်းမှတ်ရာ မတွိ့ရပနာ ၎င်းရို့အမေကွယ်လွန်ရေ ပလိပ်ရောဂါဘေးတွင်ပင် ကွယ်လွန်ခကြပုံရရေဟု မှန်းဆကတ်ရေ။

ဝက်မင်စတာကျောင်းတွင် အာသာကျောင်းတက်နီစဉ် ဒီးက ထိုကျောင်းအုပ်ထံ သူ့သားအတွက် စိတ်ပူကြောင်း စာရီးပို့ခရေ။ အာသာရေ သူ့ဖခင်ဧ့ သိပ္ပံပညာ၊ အဂ္ဂိရတ်ပညာတိကို လက်ဆင့်ကမ်းသင်ယူနိုင်သူဖြစ်ပြီးကေ အထူးယေအတွက်နန့် ကယ်လီနန့် လမ်းခွဲပြီးကေနောက် သူ့ဖခင်ဧ့ နတ်ဝင်ရေအဖြစ် ကူညီခသူဖြစ်ရေ။ အာသာရေ နောက်ပိုင်းတွင် အဂ္ဂိရတ်ဆရာဖြစ်လာပြီးကေ အဂ္ဂိရတ်၊ ဂမ္ဘီရစာရီးဆရာလည်းဖြစ်လာပြီးကေ သူဧ့စာအုပ်တိကို အဲလိယတ်စ် အတ်ရှ်မိုးက ထုတ်ဝီပေးခရေ။

ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတိ စုဆောင်းလိ့လာသူ ဂျွန် အော်ဘရေ&lt;ref&gt;၎င်းဧ့ အဘေး ဝီလျံ အော်ဘရေမှာ ဒီးနန့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ရေအပြင် ဆွေးမျိုးနီးစပ်လည်းတော်ရေ&lt;/ref&gt;က ဒီးဧ့ ရုပ်ပုံသွင်ပြင်နန့်ပတ်သက်ပနာ ဒေသို့ဆိုခရေ။ &quot;သူက အရပ်ရှည်ပြီးကေ ကျစ်လျစ်သွယ်လျတယ်။ အနုပညာသျှင်တစ်ယောက်ဝတ်လိ့ဟိတဲ့ ဝတ်ရုံလိုမျိုး ဝတ်ရုံကိုဝတ်ဆင်ထားတယ်။ လက်ကသီစတွေကျလျက်နဲ့ဟာပေါ့။ အဆင်းလှပြီးကေသျှင်းလင်းတဲ့ အသားအရည်မျိုးဟိတယ်။ နို့လို ဖြူဖွေးနီတဲ့ မုတ်ဆိတ်ဖြူကြီးတွေနဲ့။ ရုပ်အရမ်းဖြောင့်တယ်။&quot;&lt;ref name=&quot;BL&quot; /&gt;

==အောင်မြင်ပိုင်ဆိုင်မှုတိ==
[[File:Chart in the hand of Dr John Dee. Steganographiae.png|thumb|ဂျိုဟန်းနတ်စ် ထရိုင်သမီးယတ်စ်ဧ့ စတက်ဂန်နိုဂရပ်ဖီယာမှ ပုံစံကားချပ်တစ်ခု(၁၅၉၁ တွင် လက်ရီးမူတစ်ခုလုံးကို ဂျွန်ဒီးက ကူးယူခ)]]

===အတွေးအမြင်===
ဒီးရေ အပြင်းအထန် ဘာသာတရားကိုင်းရှိုင်းရေ ခရစ်ယာန်တစ်ဦးဖြစ်ခရေ။ ယကေလည်း သူဧ့ယုံကြည်မှုအမြင်တွင် ဝိဇ္ဇာဓိုရ်နန့် ရီနီးဆွန့်ကာလတွင် ပျံ့နှံ့ခရေ ပလေတိုးနစ် ပိုက်သာဂိုရီယန် အယူဝါဒဧ့ လွှမ်းမိုးမှုတိပါရေ။&lt;ref name=&quot;WIT&quot;&gt;{{Cite journal|journal=Journal of the History of Ideas|jstor=2708083|title=God and Expansion in Elizabethan England: John Dee, 1527–1583|author=Walter I. Trattner|volume=25|issue=1|date=January 1964|pages=17–34|doi=10.2307/2708083}}&lt;/ref&gt; ကိန်းဂဏန်းရို့ရေ အရာအားလုံးရို့ဧ့ အခြီခံအကြောင်းတရားဖြစ်ပြီးကေ အသိဉာဏ်ပညာအတွက်အခရာဖြစ်ကာ ဘုရားသခင်ဧ့ ဖန်ဆင်းမှုရေ ကိန်းဂဏန်းအရဖြစ်ရေဟု ယုံကြည်ရေ။&lt;ref name=&quot;IHR&quot; /&gt;[[ဝိဇ္ဇာဓိုရ်]]အတတ်မှ သူဧ့ယုံကြည်ချက်မှာ လူသားရို့ရေ သိဒ္ဓိတန်ခိုးရဟိနိုင်ရေ အလားအလာဟိပြီးကေ ထိုသိဒ္ဓိတန်ခိုးကို ကိန်းဂဏန်းတိကို လိ့ကျင့်ခြင်းမှ ရဟိနိုင်ရေဟု ယုံကြည်ရေ။ သူဧ့ လျှို့ဝှက်နက်နဲရေ ဒေဝတာမှော်နန့် လက်တွိ့အသုံးချသင်္ချာရို့ရေ ၎င်းရို့အား ဂနိအများက ဖြောင့်ဖြောင့် ဆန့်ကျင်ဘက်နယ်ပယ်နှစ်ခုအဖြစ်မြင်နီသကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ တူညီရေလမ်းစဉ်တစ်ခုတည်းမှ ကြီးမြတ်ရေနန့် သူလိုငါလိုဟူရေ အစွန်းနှစ်ဖက်သာဖြစ်ရေ။&lt;ref name=&quot;SJ&quot; /&gt;သူဧ့ အန္တိမရည်မှန်းချက်မှာ ရိုးသျှင်းပနာ ညီညွှတ်ရေ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘာသာတရားတစ်ရပ်ကို တည်ထောင်ဖို့ဖြစ်ရေ။&lt;ref name=&quot;IHR&quot; /&gt;

==ဂုဏ်သတင်းနန့် အရီးပါမှု==
===ပြက္ခဒိန်===
ဒီးရေ တိုင်ချို ဘရာဟီဧ့ သူငယ်ချင်းတစ်ဦးဖြစ်ရေအပြင် [[ကော်ပါးနိကပ်စ်၊ နီကိုလာ့စ်|နီကိုးလတ်စ် ကော့ပါးနိကတ်စ်]]ဧ့ လုပ်ငန်းစဉ်နန့် အကျွမ်းတဝင်ဟိသူဖြစ်ရေ။ သူဧ့ နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုအများအပြားမှာ ကော့ပါးနိကတ်စ် ယူဆချက်တိအပေါ် အခြီခံထားခြင်းဖြစ်ရေ။ [[ပြက္ခဒိန်]]ပြန်လည်ပြုပြင်ရာတွင် ဒီးရေ ကော့ပါးနိကတ်စ် သီအိုရီကို အသုံးပြုခရေ။ ၁၅၈၃ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်မကြီးမှ ဒီးအား [[ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်|ဂရီဂိုရီယန် ပြက္ခဒိန်]]ကို ပြုပြင်ရာတွင် အကြံပေးဖို့ အကူအညီတောင်းခရေ။ ယကေလည်းလည်း သူအကြံပေးခရေတိကို ငြင်းဆန်ခရေ။&lt;ref name=&quot;IHR&quot; /&gt;

===ဗွိုင်းနစ်ချ် လက်ရီးမူ===
[[ဗွိုင်းနစ်ခ်ျ လက်ရီးမူ|ဗွိုင်းနစ်ချ် လက်ရီးမူ]]နန့် ဒီးမှာ မကြာခဏ အတူဆက်နွယ်ခရေ။ &lt;ref name=&quot;Calder&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&amp;articleID=0000E3AA-70E1-10CF-AD1983414B7F0000&amp;pageNumber=4&amp;catID=2
|title=The Mystery of the Voynich Manuscript|last=Rugg|first=Gordon|publisher=Scientific American|date=July 2004|accessdate=28 October 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071013165530/http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&amp;articleID=0000E3AA-70E1-10CF-AD1983414B7F0000&amp;pageNumber=4&amp;catID=2|archivedate=2007-10-13}}&lt;/ref&gt;၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် မူလလက်ရီးမူကို ပြန်လည်ဝယ်ယူခရေ ဆက်ခံသူ ဝီးလ်ဖရစ် မိုက်ကယ် ဗွိုင်းနစ်ချ်က ဒီးရေ မူလလက်ရီးမူကို ပိုင်ဆိုင်ခပြီးကေ ရိုမန်အင်ပါယာပြည့်သျှင် ရူးဒေါ့ ဒုတိယထံရောင်းချခခြင်းဖြစ်နိုင်ရေဟု မှန်းဆရေ။ ယကေလည်း ဒီးဧ့ မှတ်တမ်းစာအုပ်တွင်မူ ရောင်းချမှုနန့်ပတ်သက်ပနာ ရီးမှတ်ထားရေ အထောက်အထားမတွိ့ရပေ။ အခြား သက်သေပဟေဠိဝှက် စာအုပ်တစ်အုပ်ဖြစ်ရေ &quot;[[ဆွိုင်ဂါ စာအုပ်]]&quot;ကိုလည်း ဒီးပိုင်ဆိုင်ခရေဟု သိကတ်ရေ။&lt;ref name=&quot;JR&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.dtc.umn.edu/~reedsj/soyga.pdf|last=Reeds|first=Jim|title=John Dee and the Magic Tables in the Book of Soyga|date=1996|accessdate=8 November 2006|format=PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070305174955/http://www.dtc.umn.edu/~reedsj/soyga.pdf|archivedate=2007-03-05}}&lt;/ref&gt;

===ရီးသားခသမျှ===
* မိုနတ်စ် ဟိုင်ရာရိုဂလစ်ဖစ်ကာ ကျမ်း၊ ၁၅၆၄ ခုနှစ်။
* [[ယူကလစ်]]ဧ့ အခြီခံသဘောတရားတိကျမ်းကို ဘီလင်စလေ ဘာသာပြန်ရေမူတွင် ကျမ်းဦးနိဒါန်းစကား၊ ၁၅၇၀ ခုနှစ်။
* ''[[De Heptarchia Mystica|ဂြိုဟ်ကြီး ခုနှစ်လုံးဧ့ ထူးခြားဆန်းပြား နည်းဥပဒေတိ]]''၊ ၁၅၈၂-၈၃။

===ရှေးခေတ်လူ့အသုံးအဆောင်ပစ္စည်း===
[[File:Artefatos de Dee.jpg|thumb|လက်ဟိ [[ဗြိတိသျှ ပြတိုက်]]တွင်ပြသထားရေ ဒီးမှော်စီရင်ရာတွင် သုံးခရေ ပစ္စည်းတိ]]

ဒီးပိုင်ဆိုင်ရေ ဝိဉာဉ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တွိ့ဆုံပွဲတိနန့် ပတ်သက်ရေ ပစ္စည်းအများအပြားကို [[ဗြိတိသျှ ပြတိုက်]]တွင် ပြသထားရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.britishmuseum.org/explore/highlights/highlight_objects/pe_mla/d/dr_dees_magic.aspx|title=Dr Dee's magic|publisher=British Museum |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100706023923/http://www.britishmuseum.org/explore/highlights/highlight_objects/pe_mla/d/dr_dees_magic.aspx |archivedate=2010-07-06}}&lt;/ref&gt;
* ဒီးဧ့ ကြေးမုံ (သို့မဟုတ်) [[မီဆိုအမေရိကန် ယဉ်ကျေးမှုမှ မှန်ချပ်တိ]] (၁၅၂၀ ဝန်းကျင်တွင် ဥရောပသို့ ရောက်လာရေ အက်ဇတက်ရို့ဧ့ မီးသင့်ကျောက်ကို ဖန်ကဲ့သို့သွေးပြီးကေပြုလုပ်ထားရေ လက်ကိုင်မှန်ပုံစံ အစီအရင်ပစ္စည်းတစ်ခု)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.britishmuseum.org/explore/highlights/highlight_objects/pe_mla/d/dr_dees_mirror.aspx|title=Dr Dee's mirror|publisher=British Museum |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100707022436/http://www.britishmuseum.org/explore/highlights/highlight_objects/pe_mla/d/dr_dees_mirror.aspx |archivedate=2010-07-07}}&lt;/ref&gt; ဂျနီဖာ ရမ်ပလင်က ဒေပစ္စည်းကို ဒီးမပိုင်ခဟုဆိုရေ။
* ဒီး အစီအရင်ပြုရာ စားပွဲဧ့ ခြေတွင် ကပ်ထားရေ ချိတ်တံဆိပ်ငယ်လေးတိ။
* &quot;ရှူးကျောက်တုံး&quot;ဟုခေါ်ရေ သလင်းကျောက်လုံးတွင် ပီပီသသ အလှဆင်ရီးချယ်ထားရေ &quot;ဘုရားသခင်ဧ့ တံဆိပ်တော်&quot;ဟူရေ ချိတ်တံဆိပ်ကြီး။
* ကယ်လီဧ့ အမြင်တိမှ တစ်ခုကို ထွင်းထားရေ ရွှေနန့်ပြုလုပ်ရေ အဆောင်လက်ဖွဲ့တစ်ခု။
* သလင်းကျောက်လုံးတစ်လုံး၊ ဒီး ပိုင်ဆိုင်ခရေ ကျောက်မြတ်တွင်းထွက်ဆိုင်ရာ စုဆောင်းမှုတွင် နှစ်တိစွာ သတိမထားမိခကတ်ရေ အချင်း ၆ စင်တီမီတာဟိ ကျောက်လုံး။ &lt;ref name=&quot;BM&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.dcs.warwick.ac.uk/bshm/zingaz/London2.html|title=BSHM Gazetteer – LONDON: British Museum, British Library and Science Museum|publisher=British Society for the History of Mathematics|date=August 2002|accessdate=27 October 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061211081852/http://www.dcs.warwick.ac.uk/bshm/zingaz/London2.html|archivedate=2006-12-11}}&lt;/ref&gt;

၂၀၀၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် &quot;ရှူးကျောက်တုံး&quot;နန့် နစ်ကိုးလတ်စ် ကူလ်ပက်ပါ ရီးရေ ၁၇ ရာစု အလယ်မူ ၎င်းကျောက်တုံး အသုံးပြုနည်း နှစ်ခုလုံးကို လန်ဒန်ဟိ ပြတိုက်မှ အခိုးခံရရေ။ နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည် ရှာဖွေတွိ့ဟိခရေ။&lt;ref name=&quot;G&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/article/0,,2-1398477,00.html|title=Museum thief spirits away old crystal ball|author=Adam Fresco|work=The Times |date=11 December 2004|accessdate=27 October 2006 | location=London}}&lt;/ref&gt;

==စာပီနန့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ညွှန်းဆိုခံရမှု==
ဒီးရေ သူ့ခေတ်ပြိုင်တိဧ့ စာပီ အရီးအသားတိတွင် ထင်ရှားရေ ပုံရိပ်တစ်ခုအဖြစ် ဖော်ကျူးခံခရရေ။ ဆက်လက်ပနာလည်း မှော်၊ အစီအရင်ရို့နန့်သက်ဆိုင်ကာ ဒီးဧ့ဘဝကာလအချိန်တွင် အခြီတည်ထားရေ စိတ်ကူးယဉ်ဝတ္ထုတိတွင် ထင်ရှားရေ ပုံရိပ်အဖြစ် သရုပ်ဖော်ခံရဆဲဖြစ်ရေ။

'''၁၆ နန့် ၁၇ ရာစုတိ'''
* အက်ဒ်မွန် စပန်ဆာရေ ဒီးကို ၁၅၉၆ထုတ် &quot;ဖယ်ရီ ဘုရင်မ&quot;တွင် ညွှန်းဆိုခရေ။&lt;ref name=&quot;Woolley&quot;&gt;Woolley, Benjamin ''The Queen's Conjuror: The Science and Magic of Dr. John Dee, Adviser to Queen Elizabeth I.'' New York: Henry Holt and Company (2001)&lt;/ref&gt;
* ၁၆၁၀-၁၁ တွင် ရီးသားခရေ မုန်တိုင်း ပြဇာတ်တွင် [[ဝီလီယံ ဟိတ်စပီးယား]]ရေ ဇာတ်ကောင် ပရိုစပါရိုကို ဒီးအားအခြီခံပနာ ဖန်တီးခခြင်းဖြစ်ရေ။&lt;ref name=&quot;Calder&quot; /&gt;
* ၁၆၆၆ ခုနှစ်ထုတ် မာဂရက် ကာဗန်ဒစ်ခ်ျဧ့ &quot;လှောင်မြိုက်နီရေ ကမ္ဘာ&quot;စာအုပ်မှ ဝိဉာဉ်တိရေ ဒီးအကြောင်းထည့်ပြောခရေ။

'''၁၉ ရာစု'''
* ၁၈၄၀ ခုနှစ်ထုတ် &quot;ဂိုင်း ဖောကစ်&quot;ဝတ္ထုတွင် စာရီးဆရာ ဝီလီယံ ဟာရစ်ဆင် အိန်းဆွော့က ဒီးအား ဇာတ်ကောင်တစ်ကောင်အဖြစ် ထည့်သွင်း ဖန်တီးခရေ။

'''၂၀ ရာစု'''
* ဂျွန်ဒီးအား သူဧ့ စိတ်ကူးယဉ် အမွေခံ ဘာရွန် မြူရယ်လာနန့်အတူ အဓိက ဇာတ်ကောင်အဖြစ် ဂူစတဗ် မေရင့်ခ်က သူဧ့၁၉၂၇ ခုနှစ်ထုတ် &quot;အနောက်ပြတင်းမှ တမန်တော်&quot;(မူရင်း ဂျာမန် ခေါင်းစဉ်- ''Der Engel vom westlichen Fenster'')တွင် ထည့်သွင်းဖန်တီးခရေ။
* [[အီယန် ဖလန်းမင်း]]ရေ [[ဂျိမ်းစ် ဘွန်း]]ဧ့ ကုဒ်နံပါတ် 007 ကို ဂျွန်ဒီးထံမှ ယူခခြင်းဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Ferreras Savoye|first1=Daniel|title=The Signs of James Bond: Semiotic Explorations in the World of 007|date=2013|publisher=McFarland|isbn=9781476600123|pages=37|url=https://books.google.cl/books?id=YI5y_E7tKbgC&amp;pg=PA37|accessdate=25 November 2015}}&lt;/ref&gt;ဖလန်းမင်းရေ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး ဂျိမ်းစ် ဘွန်း ဝတ္ထု ကိုရီးနီစဉ် ဒီးဧ့ ဘဝအမှတ်တရ စာတစ်ပုဒ်ကို ဖတ်မိရာမှ စိတ်ကူးရခခြင်းဖြစ်ရေ။
* ၁၉၇၈ခုနှစ်ထုတ် ရုပ်သျှင်ဇာတ်ကား &quot;ဂျူဘလီ&quot;တွင် ဒီးရေ အဓိက ဇာတ်ကောင်ဖြစ်ရေ။
* ၁၉၈၇ မှ ၂၀၀၇ အတွင်း ထွက်ဟိခရေ ''Ægypt'' အဖို့ဟိ ဝတ္ထုလေးအုပ်တွဲတွင် ဒီးရေ အဓိက ဇာတ်ကောင်ဖြစ်ရေ။&lt;ref name=&quot;Park&quot;&gt;{{Cite news | url=http://www.latimes.com/features/la-bkw-park7oct07,0,4224148.story | title=A word-magus gets his due | work=Los Angeles Times | date=7 October 2007 | accessdate=5 October 2013 | author=Ed Park}}&lt;/ref&gt;
* ၁၉၉၄ ထုတ် [[ဂရန့် လီး ဘက်ဖဲလိုး]]ဧ့ &quot;ကောင်းရေညပါ ဂျွန်ဒီး&quot;သီချင်းဧ့ အကြောင်းအရာမှာ ဂျွန်ဒီးဖြစ်ရေ။

'''၂၁ ရာစု'''
*ဂျွန်ဒီးရေ [[အိုင်းရွန်း မေဒန်]]ရော့ခ်အဖွဲ့ဧ့ ၂၀၁၀မှ သီချင်းတစ်ပုဒ်တွင် အကြောင်းအရာဖြစ်ရေ။

==ကိုးကား==
{{Reflist|2}}


{{Lifetime|၁၅၂၇|၁၆၀၉}}
[[Category:အင်္ဂလန်]]
[[Category:ဖီလိုဆိုဖာတိ]]</text>
      <sha1>4z4yxpj07cxph9uhocx5mn2du6fcg6c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျွန်ဒေးဗီဆန် ရော့ကဖဲလား</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2598</id>
    <revision>
      <id>20985</id>
      <parentid>14729</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T18:01:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q160278}}</comment>
      <origin>20985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7797" sha1="gqpvfx4cjpku9dfx6cyu75rthpig3z2" xml:space="preserve">[[File:Portrait of J. D. Rockefeller.jpg|thumb|ဂျွန် ဒီ ရော့ကဖဲလား]]

'''ဂျွန်ဒေးဗီဆန် ရော့ကဖဲလား''' ({{Lang-en|John Davison Rockefeller Sr.}}; ဇူလိုင် ၈၊ ၁၈၃၉ – မေ ၂၃၊ ၁၉၃၇)ရေ သူဧ့ခေတ်တွင် ကမ္ဘာပေါ်၌ အကြွယ်ဝဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအဖြစ် ထင်ယှားခရေ 
အမေရိကန်လူမျိုး ဖြစ်ရေ။ သူဦးစီးတည်ထောင်ရေ စတင်း 
ဒတ်ရေနံကုမ္ပဏီရေ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင်းဟိ ရေနံလုပ်ငန်း 
ဟူသမျှလိုလိုကို ချုပ်ကိုင်ထားသည့် တစ်ဦးတည်း ရောင်းဝယ် 
ခွင့်ရရေ လုပ်ငန်းကြီး ဖြစ်လီရေ။ ရော့ကဖဲလားဧ
စီးပွားရီးလုပ်ငန်းရေ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်သို့ပင် ကျယ်ပြန့်လာရာ၊ 
ပြိုင်ဘက်ကင်းသည့် ဓနသျှင်အဖြစ် စီးပွားရီးနယ်တွင် ထင်ယှား 
ခရေ။ ရော့ကဖဲလားရေ စီးပွားရီးလုပ်ငန်းမှ အနားယူပြီး 
သည့်နောက် ကမ္ဘာပေါ်ဟိလူတိ ကောင်းစားရီးအတွက် 
ထောက်ပံ့ရီးအဖွဲ့အစည်းတိကို ဖွဲ့စည်းခရေ။ မိမိဧ့စည်းစိမ် 
ဥစ္စာထဲမှ ဒေါ်လာငွေ အမြောက်အမြားကို ထိုအဖွဲ့အစည်းတိ 
အတွက် ရက်ရောစွာလှူဒါန်းခရေ။ ရော့ကဖဲလားဖောင် 
ဒေးသျှင်းအဖွဲ့၊ ရှီကားဂိုး တက္ကသိုလ်၊ ရော့ကဖဲလား ဆီးဘက် 
သုတေသနအသင်း၊ ပညာရီးအဖွဲ့ စရေရို့မှာ ထင်ယှားရေ 
အသင်းအဖွဲ့တိ ဖြစ်ရေ။

ရော့ကဖဲလားရေ ၁၈၃၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နိ 
တွင် နယူးယော့ပြည်နယ်၊ ရစ်ချဖို့မြို့၌ ဖွားမြင်ဧ့။ ၁၄ နှစ် 
သား အရွယ်တွင် မိဘတိနန့်အတူ အိုဟိုင်းအိုပြည်နယ်၊ ကလိ 
ဗလန်မြို့သို့ ပြောင်းရွေ့နီထိုင်ရေ။ ထိုမြို့ဟိ အထက်တန်း 
ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားပြီးနောက်၊ အသက် ၁၉ နှစ် 
အရွယ်၌ ကလတ်နန့် ရော့ကဖဲလား လက်ကားရောင်းဝယ်ရီး 
ပွဲရုံတွင် အစုစပ် ပါဝင်လီရေ။ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် ပင်ဆီလ 
ဗေးနီးယားပြည်နယ်၌ ရေနံကို စတင်တွေ့ဟိဧ့။ ယင့်ချင့်ကြောင့် 
၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင် ကလတ်နန့် ရော့ကဖဲလားရို့ရေ ရေနံချက် 
လုပ်ငန်း၌ ငွေရင်းမြှုပ်နှံပနာလုပ်ကိုင်ကတ်ရေ။ ကလတ်ရေ 
အစုစပ်အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်လားရေအခါ ရော့ကဖဲလားရေ 
သူဧ့ညီ ဝီလျံရော့ကဖဲလားနန့်အတူ ရေနံလုပ်ငန်းကို ဆက် 
လက် လုပ်ကိုင်လီရေ။ ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အိုဟိုင်းအိုပြည် 
နယ် စတင်းဒတ်ရေနံကုမ္ပဏီဟူပနာဖွဲ့စည်းပြီးကေ ဂျွန်ရော့ 
ကဖဲလားရေလည်း ထိုကုမ္ပဏီ၌ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာဧ့။
ရော့ကဖဲလားရေ မီးရထားအာဏာပိုင်တိနန့် ပူးပေါင်း 
ပနာမိမိကုမ္ပဏီထွက် ရေနံကုန်တင်ခနှုန်းကို လျှော့ယူရန်၎င်း၊ 
အခြားရေနံကုမ္ပဏီတိအတွက်မူ ကုန်တင်ခနှုန်းကို တိုးယူရန်၊ 
သို့မဟုတ် လုံးဝတင်ပို့ခြင်း မပြုရန်၎င်း စီစဉ်လီရေ။ 
ယင့်ချင့်ပိုင်ပြုလုပ်ခြင်းအားဖြင့် ရော့ကဖဲလားရေ မိမိနန့် စီးပွားရီး 
ပြိုင်ဘက်တိကို ဖယ်ရှားနိုင်ပြီးကေ ၁ဝ နှစ်အတွင်း စတင်း 
ဒတ် ရေနံကုမ္ပဏီရေ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ရေနံချက်လုပ်ငန်း 
နန့် ရေနံဖြန့်ဖြူးသည့်လုပ်ငန်း ၉၅ ရာခိုင်နှုန်းကို ချုပ်ကိုင်မိ 
လီရေ။

၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် ရော့ကဖဲလားရေ စတင်းဒတ်ရေနံ 
ကုမ္ပဏီ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ပြီးနောက် သားဖြစ်သူ 
ဂျွန်ရော့ကဖဲလား(အငယ်)အား လုပ်ငန်းတာဝန်ကို လွှဲအပ်ခ 
ရေ။ ထိုနောက် လူအတိအကျိုးကို ရှေးရှုပနာငွေအမြောက် 
အမြား လှူဒါန်းခရေ။ ရော့ကဖဲလားရေ ၁၉၃၇ ခုနှစ် 
မေလ ၂၃ ရက်နိ အသက် ၉၇ နှစ်တွင် ဖလော်ရီဒါနယ်၌ 
ကွယ်လွန်လီရေ။
သားဖြစ်သူ ဂျွန်ဒေးဗီဆန် ရော့ကဖဲလား (အငယ်) (ခရစ် 
၁၈၇၄)ရေလည်း ဖခင်ဧ့ လက်ငုတ်ဖြစ်ရေ ရေနံလုပ်ငန်း 
ကို ဆက်လက်ပနာဦးစီးလုပ်ကိုင်ရေ။ အလှူပီးကမ်းခြင်း၌ 
ဖခင်ကဲ့သို့ပင် ရက်ရောရေ။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် နယူးယော့ 
မြို့ဟိ ပေါင်နှစ်သန်းတန် မိမိပိုင်မြေကို ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့
ကြီးသို့ လှူဒါန်းခလီရေ။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;

{{Lifetime|၁၈၃၉|၁၉၃၇}}
[[Category:ကမ္ဘာကျော် လုပ်ငန်းသျှင်တိ]]</text>
      <sha1>gqpvfx4cjpku9dfx6cyu75rthpig3z2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂွမြို့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2603</id>
    <revision>
      <id>20995</id>
      <parentid>20574</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T22:40:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q5623221}}</comment>
      <origin>20995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8067" sha1="ppu1i4tammgknp893scs7oz7z4mhf3b" xml:space="preserve">ဂွမြို့ရေ မြန်မာနိုင်ငံဧ့ အနောက်ဘက်တွင် တည်ဟိရေ ရခိုင်ပြည်နယ် သံတွဲခရိုင်ဧ့တောင်ဘက်အစွန်ဆုံး ဂွမြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ရေ။ ဂွမြစ်ဧ့ လက်ယာဘက်ကမ်းတွင် တည်ဟိ၍ ဂွမြို့ဟု ခေါ်ရေ။ အရှေ့ဘက်တွင် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ကြီးဟိရေ။ ဂွမြို့မှ မော်တင်စွန်းကို ကွေ့ပြီး ငဝန်မြစ်အတိုင်း ဆန်တက်ကေ ပုသိမ်မြို့သို့ရောက်ရေ။

ဂွမြို့မှ မြောက်ဘက်သို့လားကေ မိုင် ၅ဝ ခန့်တွင် ရှောက်ကုန်းရွာကျောက်ပုံရီးစခန်း၌ သံတွဲမြို့နယ်နန့် ပိုင်းခြားထားရေ နယ်ခြားကျောက်တိုင်ဟိရေ။ ဂွမြို့မှ တောင်ဘက်သို့ ၁၂ မိုင်ခန့်လားကေ သာပေါင်းမြို့နယ်နိမိတ်နန့် စပ်မိဧ့။ အရှေ့ဘက်တွင် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ဟိရေ။ ချောင်းဂွဆုံ၊ မြစ်ဂွဆုံတွင် တည်ဟိသဖြင့် ဂွဟု အမည်တွင်ရေ။ ဧရာဝတီတိုင်းကို ကားလမ်းဖြင့် လွယ်ကူစွာ လားလာနိုင်ရေ။ ဂွကမ်းခြေရေ ဂငယ်ပုံသဏ္ဌာန် ဟိပြီး နှစ်မိုင်ခန့် ရှည်ရေ။ ၁၇၃-ပေမြင့်ရေ မင်းတောင်ရေ ထင်ရှားရေ။ အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ (၁၈၆၈)ပေမြင့်သည့် ဇီးဇောင်းတောင် ဖြစ်ရေ။ မြို့ဧရိယာ စတုရန်းမိုင်မှာ (ဝ.၅၃)စတုရန်းမိုင် ဖြစ်ပြီး မြို့နယ်တစ်ခုလုံးဧ့ စတုရန်းမိုင်မှာ (၈၈၅.၁၁) စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းရေ။ မြို့ပေါ်နီ လူဦးရေရေ ၇၄၂၂-ဦးဟိပြီး မြို့နယ်တစ်ခုလုံးမှာ ၃၇၃၃၉-ဦးဟိရေ။ ပြင်ပသို့ ထွက်ခွာသူ တိသဖြင့် လူဦးရေတိုးနှုန်း အလွန်နှေးကွေးရေ။

==သမိုင်းကြောင်း==

ရခိုင်တိုင်းကို ဗြိတိသျှရို့ သိမ်းပိုက်၍ သံတွဲခရိုင်ကို သတ်မှတ်စဉ်က ဂွမြို့နယ်ရေ သံတွဲခရိုင်၌ အပါအဝင်ဖြစ်ရေ။ ယကေလည်းသော ခရစ် ၁၈၅၂ ခုနှစ် အင်္ဂလိပ် မြန်မာ ဒုတိယစစ်ပွဲ အပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းကို ဗြိတိသျှရို့ သိမ်းပိုက် လိုက်ရေအခါ ဂွမြို့နယ်တွင်းဟိ ကျိန်တလီရွာအထိ ပါဝင်ရေဒေသကို ပုသိမ်မြို့နယ်နန့် ပေါင်းစပ်လိုက်ရေ။ ယကေလည်းသော တစ်ဖန် ခရစ် ၁၈၆၄ ခုနှစ်သို့ ရောက်ရေအခါ ယင်းနယ်ကို သံတွဲခရိုင်သို့ ပြန်လည်သွတ်သွင်းပြီးကေ ဂွမြို့ကို ယခင်က အတိုင်း တည်ဟိစေခရေ။

==စီးပွားရီး==

ဂွမြို့နယ်ဧ့ အဓိကလုပ်ငန်းမှာ တံငါလုပ်ငန်း ဖြစ်ရေ။ ယကေလည်းသော ထိုလုပ်ငန်းရေ မြို့နယ်တွင်း ဖူလုံမျှတစ်ရုံသာ ဟိရေ။ ယင်းမြို့နယ်မှ မျှင်ငါးပိအကောင်းစား ထွက်ကေလည်း အခြားအရပ်သို့ တင်ပို့ရောင်းချလောက်အောင် မထွက်ချေ။ ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးရေ။ သစ်၊ ဝါး၊ အုန်းသီး ပေါရေ။ ရောင်းရီးဝယ်တာအတွက် ဂွမြို့နန့် ပုသိမ်မြို့ရို့တွင် ကတ္တူသမ္ဗန်ကြီးတိဖြင့် အဆက်အသွယ် ဟိကတ်ရေ။ ဂွမြို့မှ မော်တင်စွန်းကိုကွေ့၍ ငဝန်မြစ်အတိုင်း ဆန်တက်ကေ ပုသိမ်မြို့သို့ ရောက်နိုင်ရေ။ ကျိန္တလီ မပါပဲ ဒီရေတောမှာ ၁၂.၁၃-စတုရန်းမိုင်၊ စပါးစိုက်ဧရိယာမှာ ၁၉.၇၆-စတုရန်းမိုင်ဟိရေ။ ကျေးရွာအုပ်စု ၂၁-စု၊ ရွာငယ် ၁၀၄-ရွာဟိရေ။ လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ငါးဖမ်းခြင်း၊ အုန်းပင်နန့် နနွင်းစိုက်ပျိုးခြင်းတိ ဟိရေ။ ပုဇွန်ကန် ၄-ကန်နန့် မွေးမြူရီးဧရိယာ ဧက ၅၀ ဟိရေ။

==အထင်ကရနီရာတိ==

သိမ်ကုန်းစေတီ၊ ကျိန္တလီစေတီ၊ ကမ်းသာယာ၊ သဘာဝအတိုင်း လှပစွာဟိနီသေးရေ ဂွကျွန်း၊ လောင်းကျိုးကျေးရွာကမ်းခြေနန့် တိုင်ကျိုးကျေးရွာဟိကမ်းခြေနန့် သစ်တိုင်တစ်တိုင်တည်းဖြင့် တည်ဆောက်ထားရေ တပင်တိုင်ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းရို့မှာလည်း ထင်ရှားရေ။ ၁၈၅၃ မှ ၁၈၆၄ ထိ (ရခိုင်မှ ဖဲ့ထုတ်ကာ ပလက်ဝကဲ့သို့) ဧရာဝတီဒေသ၊ ပုသိမ်နယ်ထဲသို့ ခေတ္တထည့်သွင်းခြင်း ခံရသေးရေ။&lt;ref&gt; အောင်လှသိန်း၊ ရခိုင်ပြည်ရှိ မြို့များ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ သမိုင်းအကျဉ်းနှင့် အထွေထွေမှတ်သားဖွယ်ရာများ&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==


[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်ဟိမြို့တိ]]


{{ရခိုင်ပြည်နယ်}}</text>
      <sha1>ppu1i4tammgknp893scs7oz7z4mhf3b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂွမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2604</id>
    <revision>
      <id>20996</id>
      <parentid>16736</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T22:40:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q5623218}}</comment>
      <origin>20996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9588" sha1="tgg413ddmm1lxc1kuwnjmjelxaxiyfd" xml:space="preserve">ရခိုင်ရိုးမတောင်ဘက်ဆုံးတွင်ဟိပြီး ရိုးမတောင်ခြေနန့် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် ကြား ကျဉ်းမြောင်းရေ လွင်ပြင်ကို အခြေခံရေ။ မြောက်ဘက်တွင် သံတွဲမြို့နယ်၊အရှေ့ဘက်နန့် တောင်ဘက်တွင် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ အနောက်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလား ပင်လယ်အော်ရို့ ဆက်စပ်နီရေ။ ဂွကမ်းခြေအလွန်၌ ဂွကျွန်းတစ်ခုသာ ဟိရေ။ မြို့နယ်တစ်ခုလုံး တောတောင်တိ ဖုံးလွှမ်းထားပြီး တောင်ခြေဟိ လွင်ပြင်မှာ ကျဉ်းမြောင်း ရေ။ အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ ၄၀၆၂ ပေ ဟိသည့် တောင်နီတောင်ဖြစ်ရေ။ 

ဂွမြို့နယ် အတွင်း ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်းအဆုံးဟိတောင်မှာ ၇၅၇ ပေ ဟိ ရှောက်ပင်တောင်ဖြစ်ရေ။ ကျိန္တလီချောင်း၊ ဆပ်လားချောင်းနန့် ပွချောင်းရို့ မြို့နယ်အတွင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရေ။ ကျောက်ချွန်းချောင်းရေ ရခိုင်ပြည်နယ်နန့် ဧရာဝတီတိုင်းနယ်ခြားအဖြစ် တည်ဟိရေ။
ရခိုင်ဘုရင်လက်ထက်က ကျိန္တလီ၊ ဂွမှရေ မော်တင်စွန်းအထိ တောင်ခွင်တန်း ဟု ခေါ်ခရေ။ မြောက်ဦးခေတ်၌ တောင်ခွင်စားဆိုပနာ ဟိခပြီး ကျိန္တလီကျော်လမ်းရေ ထိုစဉ်က အရီးပါခရေ။ ၁၇၅၉ ခုနှစ် မြောက်ဦးမကျမီကပင် တောင်ခွင်အရပ်ရေ မြောက်ဦးဘုရင်သြဇာမှ လွတ်ကင်းလားခရေ။ ၁၈၂၅ ခုနှစ် အင်္ဂလိပ်ရို့ ရခိုင်ကို သိမ်း သည့်အခါ ဂွမှရေ မော်တင်စွန်းအထိ ပါခရေ။ ၁၈၃၁ ခုနှစ်တွင် ကျိန္တလီဘုန်းကြီးက အင်္ဂလိပ်ရို့အား တော်လှန်ပုန်ကန်ခသေးရေ။ ၁၈၅၃ မှ ၁၈၆၄ အထိ ဂွနယ်ရေ ဧရာဝတီဒေသ ပုသိမ်နယ်တွင် ခေတ္တပါလားရေ။ ထို့နောက် ကျိန္တလီရေ ၁၈၆၄ မှ ၁၀ နှစ်တိုင် မြို့ဖြစ်ခရေ။ ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် ဂွရေ မြို့ဖြစ်လာရေ။ ဂွမြို့ရေ ဂွ ချောင်းဝဧ့ လက်ဝဲဖက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ဟိရေ။

မြို့နယ်ရေ တောင်မြောက် ၆၃ မိုင်၊ အရှေ့အနောက် ၂၅ မိုင်ကျယ်ပြီး ဧရိယာ ၈၈၅.၁၁ စတုရန်းမိုင်ဟိရေ။ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက် ၆ ခု၊ ကျေးရွာအုပ်စု ၃၃ စု၊ ကျေးရွာ ၁၅၉ ရွာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၈၁၉၁ ဦး နီထိုင်ကတ်ရေ။ အိမ်ခြေ ၁၃၇၃၅ အိမ်၊ အိမ် ထောင်စု ၁၃၉ဝ၇ စုနန့် မြို့ပေါ်လူဦးရေ ၁၃၈၇၇ ဦး (၇ + ှလိ) နီထိုင်ရေ။ ကျိန္တလီမြို့နယ်ခွဲ၌ ကျိန္တလီမြို့ပေါ်တွင် ရပ်ကွက် ၃ ခု၊ လူဦးရေ ၅၄၅၅ ဦး ဖြစ်ပြီး မြို့နယ် ခွဲအတွင်း စုစုပေါင်း ၂ဝ၈၅၂ ဦး ဟိရေ။
မြို့နယ်တစ်ခုလုံး သစ်တောတိ ဖုံးလွှမ်းနီသဖြင့် မြို့နယ်ဧ့ ၄% ကိုသာ စိုက်ပျိုးနိုင်ရေ။ လယ်မြေ ၂၄၇၂၉ ဧက၊ တောင်ယာ ၉၈၇ ဧက၊ ကိုင်းမြေ ၈၂၄ ဧက၊ ဥယျာဉ်မြေ ၆၆၉၄ ဧကနန့် ဓနိမြေ ၁၀၇၄ ဧက ဟိရေ။ အုန်းခြံတိဟိရေ။ ဆန်စပါး ဝမ်းစာဖူလုံမှု ၁၂၄.၃% ဟိရေ။ အတိစုရေ ရေလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ကတ်ပြီး ပုစွန်ကန် ၇ ကန်နန့် မွေးမြူဧက ၈၅ ဧကဟိရေ။

သစ်တောလုပ်ငန်း အထူးထင်ရှားရေ။ ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော ၁၅၄၉၄၉ ဧက ဟိရေ။ သံတွဲမြို့နယ်နန့် ဂွမြို့နယ်တွင် သဘာဝထိန်းသိမ်းရီးနယ်မြေ (ဆင်ဘေးမဲ့ ကာကွယ်တော) ၄၃၃၈၄၃ ဧကဟိပြီး ဂွမြို့နယ်အတွင်း ၁၈၇၆၉၉ ဧကဟိရေ။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရီးတွင် ကုန်းလမ်းအဓိကဖြစ်ရေ။ ကျိန္တလီတံတား၊ဆပ်လားတံတားတိကြောင့် ၈၃ မိုင်အကွာဟိရေ သံတွဲသို့ ကားလမ်းပေါက်ရေ။ ဂွ- ငသိုင်းချောင်း၊ တောင်ကျော်လမ်းကြောင့် ဂွမြို့နယ် စီးပွားရီး ဖွံ့ဖြိုးလာရေ။ ဂွနန့် ငသိုင်းချောင်းမှာ ၅၇ မိုင် ဝေးရေ။
ကျန်းမာရီးအတွက် ၂၅ ခုတင်ဆံ့ ဆေးရုံ ၁ ရုံ၊ ၁၆ ခုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ ၁ ရုံ၊ ၁၆ ခုတင်ဆံ့ မြို့နယ်ခွဲဆေးရုံ ၁ ရုံ၊ ကျေးလက်ကျန်းမာရီးဌာန ၅ ခု၊ ကျေးလက် ကျန်းမာရီးဌာနခွဲ ၂ဝ ခုနန့် မိခင်နန့်ကလေး စောင့်ရှောက်ရီးဌာန ၁ ခုဟိရေ။

ပညာရီးအတွက် အထက်တန်းကျောင်း ၃ ကျောင်း၊ အထက်တန်းခွဲကျောင်း ၇ ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း ၂ ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ၃ ကျောင်း၊ မူလွန် ၃ ကျောင်း၊ မူလတန်းကျောင်း ၁၀၀ ကျောင်း၊ မူခွဲကျောင်း ၃ ကျောင်း၊ ဘုန်းတော် ကြီးပညာသင်ကျောင်း ၁ ကျောင်းဟိရေ။ ဂွမြို့အထက်တန်းကျောင်းကို ၁၉၅၈ ခုနှစ် တွင် ဖွင့်လှစ်ခရေ။ မြို့တွင်းသောက်သုံးရေအတွက် ရေကန်ရေတွင်းတိကို အားထား ရရေ။ စည်ပင်သာယာအဖွဲ့ပိုင် ရေတွင်း ၁၂ တွင်း ဟိရေဟုဆိုရေ။

လုံခြုံရီးအတွက် ဂွမြို့မရဲစခန်း၊ ကျိန္တလီနယ်မြေရဲစခန်းနန့် ကမ်းသာယာ နယ်မြေရဲစခန်းရို့ရေ ပထမသတင်းပီးတိုင်ချက်ဖွင့်သည့် စခန်းတိ ဖြစ်ကတ်ရေ။ ရခိုင်လူမျိုးအတိစုဟိပြီး ချင်းနန့် အခြားလူမျိုးအချို့ဟိရေ။ ဘာသာရီး အဆောက်အအုံ အနီနန့် ဂွမြို့ပေါ်ဟိ ၁၇၃ မြင့်ရေ မင်းတောင်ပေါ်ဟိ ဘုရားမှာ ထင်ရှားရေ။&lt;ref&gt;မောင်မောင်စိုး(မြောက်ဦးစစ်တမ်း)&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{ရခိုင်ပြည်နယ်}}


[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိ မြို့နယ်တိ]]</text>
      <sha1>tgg413ddmm1lxc1kuwnjmjelxaxiyfd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဃောသက</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2605</id>
    <revision>
      <id>20997</id>
      <parentid>14436</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T22:40:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q65340310}}</comment>
      <origin>20997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18051" sha1="4yw7pdha7whpjzywaw9uonjrk3r99cn" xml:space="preserve">'''ဃောသက''' ရေ [[ဂေါတမဗုဒ္ဓ|မြတ်စွာဖရား]]လက်ထက် ကောသမ္ဗီပြည်တွင် သူဌေးဖြစ်၏။ ဃောသက၏ ဘဝကံကြမ္မာစွာ ထူးခြားဆန်းကြယ်လီရေ။&lt;ref name=&quot;KuthoAndAKutho&quot;&gt;{{Cite book
|title= ကုသိုလ်နန့် အကုသိုလ်
|author= ဦးရွှေအောင် - မစွာဝိဇ္ဇာ(သက္ကတ)၊ ဝဋံသကာ နန့် သိရောမဏိ 
|publisher=ရာပြည့်စာအုပ်တိုက်
|location= အမှတ် ၃၈၊ ၁၀၉ လမ်း၊ မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့ 
|date= ၁၊ ဖေဖဝါရီလ ၂၀၀၁
|pages= ၁၈၃၊ ၁၈၄၊ ၁၈၅၊ ၁၈၆၊ ၁၈၇၊ ၁၈၈၊ ၁၈၉၊ ၁၉၀၊ ၁၉၁၊ ၁၉၂၊ ၁၉၃၊ ၁၉၄၊ ၁၉၅၊ ၁၉၆၊ ၁၉၇၊ ၁၉၈၊ ၁၉၉၊ ၂၀၀၊ ၂၀၁၊ ၂၀၂ 
}}&lt;/ref&gt;

==ကောတူဟလိက==
နိန်ရာရေ မဇ္ဈိမဒေသ၊ အလ္လကပ္ပတိုင်းတွင် ဖြစ်၏။ ထိုတိုင်းပြည်တွင် ဒုဗ္ဘိက္ခန္တရကပ် ကျရောက်ပနာ ဟိ၏။ ကောတူဟလိကရေ ကပ်ဘေးကို ယှောင်ယှားရန် ကောသမ္ဗီပြည်သို့ ဇနီး ကာဠီ၊ သား ကာပီ ရို့နန့်အတူ လားလီ၏။ သားငယ်ကို ချီပိုးပြီးကေ လားရရေမှာ ကကောင်းပင်ပန်း၏။ ယင်းချင့်ကြောင့် ကောတူဟလိကရေ သားငယ်ကို ပစ်ထားခရန် အကြံဖြစ်လီသည်။ သားငယ် အိပ်ပျော်ရေအခါ ဇနီးမသိယောင် လမ်းခရီးမှာပင် ပစ်ထားခလီ၏။ မိမဖြစ်သူက သားကို မတွိလို့ မီးရေအခါ ပစ်ထားခကြောင်း ပြော၏။ ယင်းခါ ကာဠီက လားပြန်ခေါ်ခိုင်း၏။ ကောတူဟလိကလည်း လားခေါ်ပါ၏။ ယေရာလေ့သော့ အသျှေငယ် ကာပီစွာ ခရီးပင်ပန်းဆင်းရဲလှသော ဒဏ်ကြောင့် သီဆုံးရလီသည်။&lt;ref name=&quot;KuthoAndAKutho&quot;/&gt;

==ခွီးဘဝ၌ ကျင်လည်ခြင်း==
ကောတူဟလိကရို့ ဇနီးမောင်နှံလည်း ခရီးဆက်ထွက်လာခရာ နွားစာသင်သားတစ်ဦးဧ့ အိမ်သို့ရောက်လေဧ့။ ယင့်ချိန်တွင် နွားစာသင်သားရေ နို့ညှစ်မင်္ဂလာပွဲ ပြုလုပ်နိန်ရေ။ မိမိကိုးကွယ်သော ပစ္စေကဗုဒ္ဓအား ဃနာနို့ဆွမ်းနန့် လှူဒါန်းဆပ်ကပ်ဧ့။ အာဂန္တုတိကိုလည်း နို့ဃနာနန့် ဧည့်ခံဧ့။ ကောတူဟလိကလည်း ရက်ကကောင်းကြာ အစားကကောင်း မစားရရာဖြစ်ပြီးကေ နို့ဃနာတိကို မချင့်ချိန်စားမိလေဧ့။ နွားစာသင်သားရေ အာဂန္တုတိကို ကျွေးမွီးပြီးမှ မိမိစားဧ့။ ယပြီးနောက် အိမ်ဟိ ခမကြီးကို နို့ဃနာတိကို ကျွေးဧ့။ ယင်းခါ ကောတူဟလိကဧ့ စိတ်တွင် &quot;မိမိဘဝရေ လူဖြစ်ကေလည်း အငတ်ငတ်အပြတ်ပြန်၊ ဒေအိမ်၌ ခွီးဖြစ်ပြီးကေ နို့ဃနာစားရစော်က ကောင်းဧ့&quot; ဟု တွေးလေဧ့။ ထိုညတွင် အစားမဆင်ခြင်သော ကောတူဟလိကရေ အစာမကြေဖြိုက်ကော သေဆုံးဧ့။ နောက်ဘဝ၌ ထိုအိမ်ဟိခမကြီးဧ့ ဝမ်းဝမ်းတွင် ပဋိသန္ဓေနိန်ကာ ခွီးဖြစ်လီရေ။

ခွီးငယ်ဧ့ သခင်ရေ [[ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ]]တစ်ပါးကို ကိုးကွယ်ဧ့။ နိစိုင် ဆွမ်းဆပ်ကပ်လှူဒါန်းဧ့။ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါရေ ဆွမ်းစားရာတွင် နိစိုင် ထမင်းခဲကို ခွီးငယ်အား ကျွေးဧ့။ ခွီးငယ်စော်လည်း ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအပေါ် အများကြီးချစ်ခင်လီရေ။ နွားစာသင်သားရေ မိမိမအားလပ်ရေအခါ ခွီးငယ်ကို ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအား လားခေါ်ခိုင်းဧ့။ ခွီးငယ်ရေ လမ်းတစ်လျှောက်လုံး မြွီစရေအန္တရာယ်များ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအပေါ် မကျရောက်ဖို့ ဟောင်ဧ့။ တနိန့်ရေအခါ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါရေ ဂန္ဓမာဒနတောင်သို့ သင်္ကန်းချုပ်ရန် လားလီဧ့။ ယင်းခါ ခွီးငယ်ရေ ပြင်းစွာသောအသံနန့် ဝမ်းနည်းစွာ ဟောင်လေရာ ရင်ကွဲကာ အသက်ဆုံးရှုံးရလီရေ။&lt;ref name=&quot;KuthoAndAKutho&quot;/&gt;

==ဃောသကနတ်သား==
ခွီးဘဝမှ လွန်ကေ [[တာဝတိံသာ]]နတ်ပြည်တွင် ဃောသကနာမည်နန့် နတ်သားဖြစ်၏။ ဃောသကနတ်သားရေ နတ်ပြည်တွင် အထူးထင်ရှားသည်။ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအား ချစ်ခင်စိတ်နန့်ဟောင်ခသော ကံကား နတ်ဘဝတွင် အသံဩဇာနန့် ပြည့်စုံစီသော အကျိုးကို ပီး၏။&lt;ref name=&quot;KuthoAndAKutho&quot;/&gt;

==ခုနစ်ကြိမ်တိုင် ကံကြွီးဆပ်ရခြင်း==
===မိခင်ဧ့ စွန့်ပစ်ခြင်း===
နတ်ပြည်မှ လွန်ရေအခါ ပြည့်တန်ဆာမဧ့ ဝမ်းတွင် လူလာဖြစ်ဧ့။ ယင်းခါ ပြည့်တန်ဆာမရေ သားကွလေသျှေဖြစ်အနိန်နန့် မလိုချင်။ အမှိုက်ပုံထက်တွင် စွန့်ပစ်လီရေ။ ယင်းခါ မြို့သားတစ်ယောက်ရေ ဃောသကကို ကောက်ယူမွီးစားလေဧ့။&lt;ref name=&quot;KuthoAndAKutho&quot;/&gt;

===ကောသမ္ဗီသူဌေးကြီးဧ့ မွီးစားသား===
ကောသမ္ဗီသူဌေးကြီးရေ နန်းတော်သို့လားရာ လမ်းတွင် ပုရောဟိတ်နန့် တွိ့ဧ့။ ပုရောဟိတ်က ဒေနိန့်ဖွားမြင်သူစော် သူဌေးကြီး ဖြစ်လိမ့်ဖို့လို့ ပြောဧ့။ ယင်းခါ သူဌေးကြီးရေ ဒေနိန့်ဖွားသူတိကို ယှာဖွီစေရာ ဃောသကကိုတွိ့ဧ့။ မွီးစားမိဘတိကို အသပြာတစ်ထောင်ပီးပြီးကေ ခေါ်ဆောင်လာခရေ။ သူဌေးကြီးရေ မိမိဧ့ ဇနီးရေ မိန်းအသျှေမွီးပါက သူငယ်နန့် ပီးစားမည်။ ကွလေသျှေ မွီးပါက သူငယ်ကို ဖျောက်ပစ်ဖို့လို့ အကြံဟိပြီး ဖြစ်ဧ့။ နှစ်ရက်သုံးရက်ကြာကေ သူဌေးကြီးဧ့ ဇနီးရေ သားကွလေသျှေကို မွီးဖွားလီရေ။ ယင်းခါ သူဌေးကြီးရေ ဃောသကကို သတ်ရန် အားထုတ်ရတော်ရေ။&lt;ref name=&quot;KuthoAndAKutho&quot;/&gt;

===နွားနင်းပြီးကေ သတ်ခြင်း===
သူဌေးကြီးရေ ဃောသကအား နွားနင်းသတ်စီရန် ကြံဧ့။ ကာဠီအကျွန်ကို ဃောသကအား နွားခြံဝတွင် ထားစေဧ့။ နများထွက်လာကေ နွားလားဥသဘတစ်ကောင်ရေ ဃောသကကို ခွထားဧ့။ ယင်းချင့်ကြောင့် အခြားနများရေ မနင်းဘဲ ဟိလီရေ။ ဒေစော်ကို နွားထိန်း မြင်ကေ အသျှေငယ်ကို မွီးစားလေဧ့။ သူဌေးကြီးလည်း မသေကြောင်း သိကေ နွားထိန်းကို အသပြာတစ်ထောင်ပီးပြီးကေ ဝယ်ယူပြန်ရေ။&lt;ref name=&quot;KuthoAndAKutho&quot;/&gt;

===ဂါရီကြိတ်ပြီးကေ သတ်ခြင်း===
အဂုတစ်ခါတွင် အသျှေငယ်ကို ဂါရီလမ်းတွင် ပစ်ထားဧ့။ ဂါရီကုန်ရေရို့ဧ့ ဂါရီများရေ ဃောသကအနားသို့ ရောက်လာလေဧ့။ နွားရို့စွာ ရှေ့ဆက်မလားဘဲ ရပ်မြဲရပ်နိန်ဧ့။ မိုဃ်းလင်းကေ ဂေါင်းဆောင်ရေ ဃောသကကို မြင်လေရာ မွီးစားဧ့။ ဒေစော်ကိုလည်း သူဌေးကြီးသိဧ့။ ဂါရီကုန်ရေပါးက အသပြာနန့် ဝယ်ယူပြန်ရေ။&lt;ref name=&quot;KuthoAndAKutho&quot;/&gt;

===သုသာန်၌ ပစ်ထားခြင်း===
အဂုအခါတွင် ဃောသကကို သင်္ချိုင်း၌ ပစ်ထားဧ့။ ယင်းခါ ဆိတ်မရေ ဃောသကကို ဝပ်ပြီးကေ နို့တိုက်ဧ့။ ဆိတ်စာသင်သားမြင်ကေ ဃောသကကို မွီးစားဧ့။ သူဌေးကြီးသိပြန်ရာ ဝယ်ယူပြန်ဧ့။&lt;ref name=&quot;KuthoAndAKutho&quot;/&gt;

===တောင်ပေါ်မှ ပစ်ချခြင်း===
သူဌေးကြီးရေ ကာဠီအကျွန်အား ဃောသကို တောင်ပေါ်မှ ပစ်ချရန် စီစပ်ဧ့။ ပစ်ချရေအခါ ဃောသကရေ ချင်ရွေးနွယ်ချုံပေါ်သို့ ကျဧ့။ မည်ရေထိခိုက်မှုမှ မဖြစ်လီ။  ဝါးခွတ်သမားရို့စွာ ဃောသကကို တွိ့လေဧ့။ အကြီးအကဲဖြစ်သူက မွီးစားဧ့။ သူဌေးကြီး သိပြန်လေရာ ဝယ်ယူပြန်လီရေ။

===မီးဖုတ်ပြီးကေ သတ်ခြင်း===
ဃောသကရေ အရွယ်ကကောင်းအတန် ကြီးရင့်ခယာ ဖြစ်ဧ့။ တနိန့်ကေ သူဌေးကြီးရေ အိုးထိန်းရေ တစ်ယောက်ကို မိမိဧ့ ဆိုးသွမ်းသော သားတစ်ယောက်ကို အိုးထဲတွင်ထည့်ဖုတ်ကာ သတ်ပီးရန် ပြောဧ့။ အိုးထိန်းစော်လည်း နှက်ဖြန်ခါ လွှတ်လိုက်ရန် ပြောဧ့။ ဃောသကရေ အိုးထိန်ရေပါးသို့ လားဧ့။ လမ်းတွင် သူဌေးကြီးဧ့ သားဖြစ်သူစော် ကစားနိန်ဧ့။ ဃောသကကို တွိ့လေကေ မိမိခုံညင်းရှုံးနိန်အနိန်နန့် မိမိအစား ကစားပီးရန် ပြောဧ့။ သားရင်းဖြစ်သူက မိမိရေ ဂိုးချေဧ့အစား အိုးထိန်းထံသို့ လားပီးဖို့လို့ ပြောဧ့။ ညနိန်စောင်းကေ ဃောသကရေ သူဌေးကြီးထံ ပြန်လာဧ့။ သူဌေးကြီးရေ ဃောသကအား အိုးထိန်းထံသို့ မလားလားဟု မီးဧ့။ ဃောသကရေ ညီဖြစ်သူ အစားလားရေအကြောင်း အကုန်အစင် ပြောပြဧ့။ သူဌေးကြီး အကေအရင်လိုက်လားကေလည်း မရရတော့ပြီဖြစ်ဧ့။ အချိန်နှောင်းကျယာ ဖြစ်ဧ့။&lt;ref name=&quot;KuthoAndAKutho&quot;/&gt;

===ဃောသကအား သတ်ရန်ကြံခြင်း===
သူဌေးကြီးရေ ဦးရီးဖြစ်သူ့ပါး ဃောသကကို စာနန့် လွှတ်လိုက်ဧ့။ ထိုစာရေ ဦးရီးအား ဃောသကကို အသတ်ခိုင်းရေစာ ဖြစ်ဧ့။ စာမတတ်သော ဃောသကရေ ဖခင်ဧ့ စကားကို နားထောင်ဧ့။ လမ်းခရီးအသိအိမ်တွင် စစောစာစားပြီးမှ ဆက်လားရန် ပြောဧ့။ ဃောသကလည်း သူဌေးကြီးဧ့ အသိအိမ်သို့ ဝင်ဧ့။ စားပြီးကေ ဆက်မလားသေးဘဲ တစ်ရီးအိပ်ဧ့။ ခါးတွင် ညှပ်ထားသော စာကို သူဌေးကြီးမိတ်ဆွီဧ့ သမီးမြင်လေဧ့။ ယင်းတိုင်သှျင်မရေ ရှီးဘဝအခါက ကောတူဟလိကဧ့ ဇနီးဖြစ်ဧ့။ ဃောသကအား မြင်မြင်ချင်း ချစ်ခင်နှစ်သက်ဧ့။ ယင်းတိုင်သှျင်မရေ စာကိုယူဖတ်ရာ အဖြစ်မှန်ကို သိလေဧ့။ ယင်းခါ “ဒေသူစော် မိမိဧ့ သားကြီးဖြစ်ရေ။ သူ့ကို ဒေရွာဒေနာမည်ဟိသော မိတ်ဆွီဧ့ သမီးနန့် ပီးစားလိုက်ပါ။ ယပြီးနောက် ရွာလယ်တွင် ဘုံခုနစ်ဆင့်ဟိသော အိမ်ကို ဆောက်ပီးလိုက်ပါ။ လိုအပ်ရေ အကူအညီများ ပီးလိုက်ပါ”ဟု စာကို ပြင်ရီးဧ့။ ဒေတစ်ချိန်တွင်လည်း ဃောသကရေ သေဘေးမှ လွတ်မြီာက်ခလီရေ။&lt;ref name=&quot;KuthoAndAKutho&quot;/&gt;

==ကောသမ္ဗီသူဌေးကြီး ဃောသက==
သူဌေးကြီးရေ မိမိဧ့ အကြံအစည်များ မအောင်မြင်အနိန်နန့် စိတ်နှလုံး ထိခိုက်ဧ့။ သွီးသွန်ရောဂါနန့် အိပ်ရာထဲ လဲလေဧ့။ ဃောသကဧ့ ဇနီးကကောင်းနပ်လိမ္မာမှုနန့် သူဌေးကြီးကွယ်လွန်ကေ ဃောသကကို ဥတေနမင်းကြီးက ကောသမ္ဗီသူဌေးကြီးအဖြစ် မြှောက်စားဧ့။ ဃောသကရေ မြတ်စွာဖရားသျှင်အား ဃောသိတာရုံကျောင်းကို လှူဒါန်းရေ ဒါယိယာ ဖြစ်ရေ။ ယင်းချင့်အပြင် [[သောတာပန်]] အရိယာလည်း ဖြစ်လီရေ။&lt;ref name=&quot;KuthoAndAKutho&quot;/&gt;

==ကိုးကား==
{{Reflist}}

[[Category:ဗုဒ္ဓဝင် ပုဂ္ဂိုလ်တိ]]</text>
      <sha1>4yw7pdha7whpjzywaw9uonjrk3r99cn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဆရာတော်ဦးဥတ္တမ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2946</id>
    <revision>
      <id>20998</id>
      <parentid>18887</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T22:40:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q1247033}}</comment>
      <origin>20998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="97875" sha1="si7u31doki3jus7vfkiacxj4dzmlwzp" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{Infobox religious biography
| background         = #FFD068
| color              = black
| name               = Sayadaw U Ottama
| native_name        = ဆရာတော် ဦးဥတ္တမ
| image              = Ven.Ottama.png
| caption            = 
| birth_name         = ပေါ်ထွန်းအောင်
| alias              = 
| dharma name        = ဥတ္တမ
| birth_date         = ၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၈၇၉
| birth_place        = ရူပရပ်၊ စစ်တွေ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ [[ကိုလိုနီခေတ်|ဗြိတိသျှဘားမား]]။
| death_date         = {{Death date and age|1939|09|09|1879|12|28|df=y}} 
| death_place        = [[ရန်ကုန်]]၊ ပဲခူးတိုင်း၊ [[ကိုလိုနီခေတ်|ဗြိတိသျှဘားမား]]။
| nationality        = [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]]
| religion           = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| school             = [[ထေရဝါဒ]]
| lineage            = 
| title              = [[ဆရာတော်]]
| location           = [[ရွှေစေတီ_ဘုန်းကြီးကျောင်း|ရွှေစေတီကျောင်း]]၊ [[စစ်တွေ]]
| education          = 
| occupation         = [[ရဟန်း]]
| teacher            = 
| predecessor        = 
| successor          = 
| students           = 
| website            = 
}}
[[ဖိုင်:Uttama.jpg|thumb]]
'''ဆြာတော် ဦးဥတ္တမ''' စွာ မြန်မာအမျိုးသား ဝံသာနုတိအား အမျိုးသားစိတ်ဓာတ် ရင့်သန်စီရန် ပထမဆုံး နိုင်ငံရီးမျက်စိ ဖွင့်ပီး ခရေ လွတ်လပ်ရီး မီးရှုးတန်ဆောင် ပုဂ္ဂိုလ်တဦး ဖြစ်ရေ။ ဆြာတော်စွာ သူ့တသက်တာလုံးတွင် မြန်မာအမျိုးသား အမျိုးသမီးတိကို နိုင်ငံရီး အသိစိတ်ဓာတ် နိုးကြားစီရန်နန့် တိုင်းတပါးအုပ်ချုပ်မှုအောက်က လွတ်မြောက်ပနာ လွတ်လပ်ရီးရဟိရန် ဆောင်ရွက် ကြိုးပမ်းသွားခလီရေ။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပထမဆုံး အကျဉ်းချခံရရေ နိုင်ငံရီးသမားမာ ဦးဥတ္တမ ပင်ဖြစ်ရေ။ ဆြာတော်စွာ [[ရက္ခိုင်လူမျိုး]] ဖြစ်ရေ။

== ငယ်ဘဝ ==
ဆြာတော် အသျှင်ဦးဥတ္တမအား [[ရက္ခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[စစ်တွေမြို့]]၊ ရူပရပ် အဖ ဦးစံမြ၊ အမိ ဒေါ်
အောင်ကြွဖြူရို့က ၁၈၇၉ ခု၊ ဒီဇန်ဘာလ (၂၈) ရက်၊ (၁၂၄၁ ခု ပြာသိုလပြည့် ကျော် ၂ ရက်) တနင်္ဂနွီနိမာ&lt;ref&gt;''[http://bcjpvideonetwork6.blogspot.com/2010/09/blog-post_9046.html?m=1]'', နယ်ချဲ့ရို့အား တော်လှန်ခရေ ဆြာတော် ဦးဥတ္တမ&lt;/ref&gt;ဖွားမြင်ခရေ။ မွီးချင်းတိမာ ပေါ်ထွန်းအောင်၊ ကျော်ထွန်းအောင်၊ မအိမ်စိုး ရို့ဖြစ်ရေ။ သားအကြီးဆုံး ပေါ်ထွန်းအောင်မှာ အသျှင်ဦးဥတ္တမ လောင်းလျာပင်ဖြစ်ရေ။ ညီဖြစ်သူ ကျော်ထွန်းအောင် စွာ နောင်အခါမှ &quot;သျှင်အရိယ&quot; ဆိုရေ ဘွဲ့နန့် ရဟန်းဖြစ်တော်မူရေ။ ပေါ်ထွန်းအောင် (၉)နှစ်အရွယ်သို့ ရောက်ရေအခါ ညီဖြစ်သူ ကျော်ထွန်းအောင်မှာ (၆)နှစ်အရွယ် ဟိရေ။ ညီအစ်ကိုနှစ်ယောက် အင်္ဂလိပ်စာ သင်ကြား လိုတွက်နန့် မိဘတိကို ပူဆာကတ်ရာ မရအနိန်နန့် အိမ်က ထွက်ဗြီးခကတ်ရေ။ မိဘတိ လိုက်ရှာကတ်ရာ (၁၅)ရက်ခန့်ကြာမှ အပင်တစ်ပင်အောက်မာ ညီအစ်ကိုနှစ်ယောက်ကို ပြန်တွိရေ။&lt;ref&gt;''[http://www.wanlarkf.com/2011/12/blog-post_31.html?m=1]{{Dead link|date=January 2021 }}'',ဦးဥတ္တမ&lt;/ref&gt; မိဘတိက အချေနှစ်ယောက် ဆန္ဒပြည့်ဝအောင် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ နှစ်ဘာသာသင်ကျောင်းသို့ ပို့ဆောင် အပ်နှံကတ်ရေ။ ကျောင်းအပ်ရေအခါ ထုံးစံအတိုင်း ဝချေတန်းမာ ထားလီရာ ပေါ်ထွန်းအောင်က သူ့ကို တတိယတန်းတွင် ထားခွင့်ပြုဖို့ ပြောဆိုရေ။ ဆြာကြီးက အရည်အချင်းကို သိလိုတွက်နန့် တတိယတန်း ဖတ်စာကို ဖတ်ခိုင်းလီရေ။ ပေါ်ထွန်းအောင်က အထစ်အငေါ့မဟိ ဖောက်ဆတ် ဖတ်ပြလိုက်ရာ ဆြာကြီးမှာ အံ့ဩလားရေ။ ကျောင်းမနိန်သိမ့်ဘဲ ဖတ်ပြနိူင်ခြင်းကာ အိမ်နီးချင်း သူငယ်ချင်းတိပါးက ကြိုတင်သင်ကြားထားခြင်း ကြောင့် ဖြစ်ရေ။ ပေါ်ထွန်းအောင် ကြိုတင်သင်ကြားထားခြင်းကို သူဧ့မိဘတိပင် မသိဟု ဆိုရေ။ ကျောင်းအုပ် ဆြာကြီးက ပေါ်ထွန်းအောင်အား ဒုတိယတန်းတွင် နီခွင့်ပြုခရေ။ 

ကျောင်းနိန်ပနာ (၂)နှစ်မျှ ကြာရေအခါ ပေါ်ထွန်းအောင် ပဉ္စမတန်းရောက်ရာ ညီကျော်ထွန်းအောင် စတုတ္ထတန်းသို့ ရောက်ရေ။ အတန်းတင်စာမီးပွဲ ပြီးဆုံးရေအခါ ပေါ်ထွန်းအောင်မှာ ဒုတိယပညာသင်ဆုကို အင်္ဂလိပ် ဖလောင်း ရက္ခိုင်တိုင်းမတ်ကြီးကိုယ်တိုင် ကြွရောက်ဆုချီးမြှင့်ခြင်း ဖြစ်ရေ။ ပေါ်ထွန်းအောင်မှာ ဆုကိုယူကေလေ့ ဝမ်းသာမှု မဟိခချေ။ ညီကိုခေါ်ပနာ စစ်တွေမြို့ ကမ်းနားဘက်ကို ထွက်လှားကတ်ရေ။ ကမ်းနားသို့ရောက်ရေအခါ ရဟိခသော ဆုကို ချိုးဖဲ့ဆုတ်ဖြဲပြီး ကုလားတန်မြစ်ထဲကို ပစ်ချလိုက်ရေ။ ဧပိုင် ပစ်ချပြီးရေအခါ ပေါ်ထွန်းအောင်က ညီဖြစ်သူအား &quot;ဒေမာ ငါ့ညီ၊ ဆုယူကေ ပထမဆုကိုရာယူ၊ ဒုတိယရို့၊ တတိယရို့ဆိုကေ ဇာခါမှ မယူကေ့&quot;ဟု ဆိုလီရေ။

ပေါ်ထွန်းအောင်ရို့ ညီအစ်ကိုနှစ်ယောက် အတန်းတွင် ပညာသင်ကြားနီစဉ် အင်္ဂလိပ်ခရစ်ယာန်ဘုန်းတော်ကြီး တပါးက မွီးစပ်လိုကေလေ့ မိဘတိက မထည့်အတွက်နန့် ကာလကတ္တားသို့ မလိုက်လီရပါ၊၊ ပေါ်ထွန်းအောင်မှာ တိုင်းတပါးမာ ပညာသင်လိုစိတ်ဟိဧ့။ ယင်းအတွက်နန့် အဖဖြစ်သူအား &quot;အဘာ မေမေရို့ မလွှတ် ယေကေလည်းသော့ တရက်နိန့်ကျ ကျွန်တော် ထွက်ဗြီးပြီးကေ နိုင်ငံခြားမာ ပညာသင်ဖို့လားဖို့&quot;လို့ တခါက ပြောဖူးရေ။ (၁၃)နှစ်သားသို့ ရောက်လှာသော အခါ ပေါ်ထွန်းအောင်စွာ နိုင်ငံခြားသို့ ပညာသင်ကြားရီးကို အထူးအာရုံစိုက်လာရေ။ ဖေသာဟိကေ ပညာလားသင် နှိုင်ရေဟု ယုံကြေချက်နန့် မိခင်ဘက်က တော်စပ်ရေ ဦးရီးဧ့ ဈီးဆိုင်မာ အကူညီလုပ်ကိုင်ရင်း ငွေတိကို စုဆောင်းခရေ။

ကြံရွယ်ရေအတိုင်း မဖြိုက်ခအတွက်နန့် ပေါ်ထွန်းအောင်စွာ ဦးရီးပါးမာလည်း မနီ၊ မိဘတိပါးကိုလည်း မပြန်ဘဲ စစ်တွေမြို့၌ ပရိယတ္တိစာပီ သင်ကြားမှုတွင် ယင်းခါက အကျော်အစောဖြိုက်ရေ [[ရွှေစာတီကျောင်း]] ဆြာတော်ထံ လားရောက်ပနာ ရှီးဦးစွာ ဖိုးသူတော်အဖြိုက်နန့်ဖြင့် [[မင်္ဂလသုတ်]]ကစ၊ သဒ္ဒါရှစ်စောင်နန့် သင်္ဂြိုဟ်ကိုးပိုင်းတထိ သင်ရိုးတန်း ကုန်ရောင် သင်ယူခရေ။ (၁၆)နှစ်အရွယ်ရောက်မှ မိဘတိက မောင်သျှင်ဝတ်ပီးအနိန်နန့် '''ရှင်ဥတ္တမ'''ဟု တွင်ရေ။ သျှင်ဥတ္တမစွာ နက်နဲကျေပြန့်ရေ ပိဋကတ်ရို့ကို သင်အံ လိ့ကျင့်ရာဖြိုက်ရေ ပခုက္ကူစာသင်တိုက်မာလည်း လားရောက် ပညာသင်ကြားလိုအနိန်နန့် လူဝတ်လဲပနာ ဓားတောင်ဆြာတော် [[ဦးဂန္ဓာ]]နန့် လိုက်လားရေ။

== ရဟန်းခံ ==
ရှီးဦးစွာ မအူပင်သို့ရောက်ပနာ မအူပင်က နီပနာ၊ ယင်းကနိန် [[တောင်ငူမြို့]]သို့ ရောက်ရေ။ ဦးဥတ္တမစွာ တောင်ငူမာ သျှင်သာဏေ စာပြန်ပွဲတခုကို ဝင်ရောက်ဖြီဆိုရာ ပထမရဟိခရေ။ စာတော်ရေ သတင်းကြောင့် တောင်ငူမြို့ဟိ ဝန်ဥစ္စာ ပြည့်ဝသော ရှမ်းအမျိုးသမီးကြီးတဦးက သားအဖြိုက်နန့် မွီးစပ်ကာ ကာလာကတ္တား မြို့ကိုပို့ပနာ ပညာသင်ကြားစီရေ။ ကာလကတ္တားမြို့တွင် သုံးနှစ်လှောက်နီပြီးကေ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ (၁၀)တန်းအဆင့်ကို အောင်မြင်ခအတွက်နန့် မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လာဧ့။ မြန်မာပြည်သို့ ရောက်ကေရောက်ချင်း [[ပခုက္ကူမြို့]]ကိုလား၍ ရေစကြို တိုက်တွင် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] စာပီကျမ်းဂန်တိကို သျှင်ဝတ်နန့် ဆက်ပနာသင်ကြားရေ။ ယင်းပိုင် သင်ကြားနီစဉ်ပင် ဦးဥတ္တမအား ဆွီမျိုးတော်သူ [ဘုံဘေဘားမား]] ကိုယ်စားလှယ် ဦးထွန်းအောင်ကျော်က ပဉ္ဇင်းဒါယကာပြုပနာ ရဟန်းခံ ပီးရေ။ ရဟန်းခံစဉ် ဦးဥတ္တမ၏ သက်တော်မှာ (၁၉)နှစ်နန့် (၂)လ ဟိရာဖြစ်ရေ။ ရွှေစာတီကျောင်းဆြာတော် ဘဒ္ဒန္တတေဇာရာမစွာ ဦးဥတ္တမ၏ ဥပဇ္ဈယ်ဆြာတော်ဖြစ်ရေ။

== အိန္ဒိယတွင် လေ့လှာခြင်း ==
အသျှင်ဥတ္တမစွာ ရဟန်းဝတ်နန့်ပင် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] [[ကာလကတ္တားမြို့]]သို့ လားပြန်ရေ။ ကာလကတ္တားမြို့ကို ရောက်ချိန်မာ အိန္ဒိယနိုင်ငံရီးမှာ တစ်မျိုးတစ်ဖုံပြောင်းလဲပြီး အိန္ဒိယဂေါင်းဆောင်ရို့ လွတ်လပ်ရီးအတွက် အုံးထနိုးကြားခိုက်နန့် ကြုံကြိုက်နီရာ ဦးဥတ္တမလည်း နိုင်ငံရီးစွန့်စားလိုစိတ်တိ ရင်တွင်းမာ တကြွကြွဖြစ်ပေါ်လှာလီ၏။ အမျိုးသား စိတ်ဓာတ်လည်း အတောမသတ် ရင့်သန်ခ၏။ ဦးဥတ္တမစွာ အိန္ဒိယမာဟိခိုက် အမျိုးသားကောလိပ်တခုမာ ပါဠိနန့် ဗုဒ္ဓဘာသာစာပီဆိုင်ရာ ဧည့်ပါမောက္ခအဖြိုက်နန့် ဝင်ရောက်ဆောင်ရွက်ရေ။ ယင်းပိုင် ဆောင်ရွက်ရင်းနန့် သင်္ကရိုက်ဘာသာ၊ ဘင်္ဂါလီ၊ နာဂရီအစဟိရေ ရှီးဟောင်း ဟိန္ဒူစာပီကျမ်းတိကို သင်ကြားပြန်ရေ။ 

အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်နီစဉ် ဆြာတော်ဦးဥတ္တမအား ဟိန္ဒူမဟာဆပ်ဗာအသင်းကြီးဧ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြိုက်နန့် ရွီးကောက်တင်မြှောက်ခကတ်ရေ။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅)&lt;/ref&gt;ထိုအသင်း ကြီးဧ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြိုက်နန့် အရွီးခံရဖို့ မလွယ်ပါ၊၊ ဦးဥတ္တမစွာ နာမည်ကြီး ဟိန္ဒူဂေါင်းဆောင်တိဖြိုက်ရေ မဒရပ် ပြည်နယ်မှ နာမည်ကျော်ဂေါင်းဆောင်ကြီး ပဏ္ဍိတ်မာလဗီးယားနန့် နိူင်းပြိုင်အရွီးခံရာ အနိုင်ရအနိန်နန့် အိန္ဒိယနိုင်ငံက ဦးဥတ္တမအား သူရို့ဧ့ ဂေါင်းဆောင်ကြီးအဖြိုက်နန့် အသိအမှတ်ပြုထားကြောင်း ထင်ယှားရေ။ ဟိန္ဒူမဟာဆပ်ဗာအသင်းကြီးမှာ အိန္ဒိယပြည်၌ ကွန်ဂရက်အသင်းကြီးပြီးကေ ဒုတိယအင်အားအကြီးဆုံး အသင်းအဖွဲ့ကြီးဖြစ်ရေ။ ကွန်ဂရက်အသင်းကြီးမှာ အိန္ဒိယလူမျိုးပေါင်းစုံ ပါဝင်ရေ နိုင်ငံရီးအသင်းဖြစ်ပြီးကေ ဟိန္ဒူ မဟာဆပ်ဗာအသင်းကြီးမှာမူ ဟိန္ဒူဘာသာကိုးကွယ်ကြသူတိရာ ပါဝင်ရေ ဘာသာရီးအသင်းကြီး ဖြစ်ရေ။

== ဥရောပတွင် ပညာသင်ခြင်း ==
ဆြာတော် ဦးဥတ္တမစွာ အိန္ဒိယပြည်တွင် (၈)နှစ်ကြာမျှ နီခပြီးကေနောက် [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]သို့ ပညာသင်လားလီရေ။ (၁၉၀၄-၀၅)၌ ဂျပန်ပိုင် နိုင်ငံငယ်သျှေတိက ရုရှားပိုင် နိုင်ငံကြီးတစ်နိုင်ငံကို အနိုင်ရလိုက်အကြောင်း ကြားသိရယေ အချိန်မှစပြီးကေ ဂျပန်ကို ကကောင်းအထင်ကြီးလား အတွက်နန့် စုဆောင်းထားသောဖေသာနန့် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]သို့ လားရောက်ပညာဆည်းပူးရန် ၁၉၀၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖဝါရီလ (၄) ရက်နိတွင် ရန်ကုန်မြို့မှ စင်ကာပူသို့ သင်္ဘောဖြင့် ထွက်ခရေ။

== ဂျပန်သို့ သွားခြင်း ==
ယင်းကနိန်တစ်ဖန် (၁၈) ရက်နိမာ ဂျပန်ပြည်သို့ စင်ကာပူကနိန်တဆင့် သင်္ဘောနန့် ထွက်ခွာခရေ မာ့ခ်ျလ (၇)ရက်နိမာ ဂျပန်နိုင်ငံ ယိုကိုဟားမားမြို့ကို ရောက်လှားရေ။ ဂျပန်သို့ ရောက်ရေအခါ တိုကျိုမြို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ သိပ္ပံကျောင်းကြီးဧ့ ဥက္ကဋ္ဌ အမတ်ကြီး အိုတာနီ (ယင်းခါက စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီး)၏ အထောက်အပံ့နန့် ဂျပန်ဘာသာ နန့် စကားကို နှစ်နှစ်ခန့် သင်ယူအောင်မြင်ရေ။ ဗုဒ္ဓဘာသာသိပ္ပံကျောင်းကြီး၌ နှစ်နှစ်ခန့် သင်္ကရိုက်ဘာသာ ပါမောက္ခအဖြိုက်နန့် ဆောင်ရွက်ခရေ။ ဂျပန်ပြည်သို့ ရောက်ဟိစဉ်က ဦးဥတ္တမဧ့ ဝါတော်မှာ ကိုးဝါလောက် ဟိလားရာဖြစ်ရေ။ တတ်ကျွမ်းသော ဘာသာရပ်တိမာ မြန်မာ၊ ပါဠိ၊ ဟိန္ဒူ၊ သက္ကတ၊ ဘင်္ဂလီ၊ နာဂရီ၊ တိဘက်၊&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;[http://maung0.blogspot.com/2013/07/i.html?m=1 မောင်သုည : ဦးဥတၱမ&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;အင်္ဂလိပ်၊ ပြင်သစ်နန့် ဂျပန်ဘာသာ&lt;ref&gt;''[https://sites.google.com/site/myanmarsite1/home/au/u-aut-ta-ma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160630134454/https://sites.google.com/site/myanmarsite1/home/au/u-aut-ta-ma |date=30 June 2016 }}'',ဦးဥတ္တမ-မှတ်စုစာအုပ်&lt;/ref&gt;ရို့ဖြစ်ရေ။

== ဆွန်ယက်ဆင်ကို တရားဟောခြင်း ==
ဆြာတော်ဦးဥတ္တမ ဂျပန်ပြည်ရောက်လှားချိန်မာ တရုတ်ဂေါင်းဆောင်ကြီး ဒေါက်တာ[[ဆွန်ယက်ဆင်]]ကလည်း ဂျပန်ပြည်တွင် ဟိနိန်ရေ။ တရုတ်စာသင်သားတိလေ့ ဂျပန်ပြည်တွင် အများအပြား ရောက်ဟိနိကတ်ရေ။ တရုတ်စာသင်သားတိစွာ ဦးဥတ္တမထံလာပြီးကေ ဩဝါဒခံယူကတ်ရေ။ ဦးဥတ္တမက တရုတ်စာသင်သားတိအား ဂျပန်ပြည်နန့် နှိုင်းယှဉ်ပနာ တရုတ်ပြည်လွတ်မြောက်ရီးကို ဇာချင့်တိပိုင် ဆောင်ရွက်သင့်ကြောင်း နည်းပီးလမ်းပြ ညွှန်ကြားပြောပြရေ။ 

တရုတ်စာသင်သားတိစွာ ဦးဥတ္တမကို လေးစားကတ် ကြည်ညိုလားကတ်ပြီးကေ ယင်းအချိန်က တရုတ်ပြည်လွတ်မြောက်ရီးကို ဂျပန်ပြည်၌ အခြီချပနာ ကြိုးပမ်းနိန်ရေ သူရို့ဂေါင်းဆောင်ကြီး ဒေါက်တာဆွန်ယက်ဆင်အား ဦးဥတ္တမအကြောင်းကို ပြောပြလီရေ။ ဒေါက်တာဆွန်ယက်ဆင်စွာ ဆြာတော် ဦးဥတ္တမအကြောင်းကို ကြားသိရရေဖြိုအတွက်နန့် ဦးဥတ္တမထံ ကိုယ်တိုင် လားရောက်တွိ့ဆုံပြီး ဦးဥတ္တမနန့် စကားဆွီးနွီး ပြောကြည့်ရေအခါ ဦးဥတ္တမပါးမာ အထူးလေးစားမှု ဟိလားရေဖြိုက်အတွက်နန့် ဒေါက်တာဆွန်ယက်ဆင်က ဦးဥတ္တမအား တရုတ်ပြည်သို့ သူနန့်အတူလိုက်ခဖို့ ပင့်လီရေ။ 

ဦးဥတ္တမစွာ တက္ကသိုလ်က ခွင့်သုံးလယူဖိကေ (၁၉၁၉) ခုနှစ်၌ ဒေါက်တာဆွန်ယက်ဆင်နန့်အတူ ဂျပန်က ကိုးရီးယား၊ ကိုရီးယားက ဆိုက်ပန်၊ ဆိုက်ပန်က မန်ချူးကိုး၊ မန်ချူးကိုး က ကျိဖု၊ ကျိဖု က ရှန်ဟိုင်း၊ ရှန်ဟိုင်းက အမွိုင်မြို့ အသီးသီးသို့ ခရီးလှည့်လည် လားလာခလီရေ။

ထိုခေတ် ယင်းခါက မြန်မာလူမျိုးတဦးအနိန်နန့် ယင့်လောက်များပြားရေ ပြည်ပနိုင်ငံတိသို့ လှည့်လည်လာလှာခြင်း၊ တချို့နိုင်ငံတိမာ နှစ်ရှည်လများ နီထိုင်ခြင်းတိကို ပြုလုပ်နိုင်သူမှာ အံ့သြဖို့ ချီးမွမ်းဖို့ရပါဖို့။ ဆြာတော် ဦးဥတ္တမစွာ ဂျပန်ပြည်၌ ပါမောက္ခလုပ်ခကေလေ့ ဆွမ်းစရိတ်လှောက်ရာယူပနာ စေတနာနန့် ပြသခရေ။ ဂျပန်ပြည်ကအပြန် ကိုရီးယား၊ တရုတ်ပြည်ရို့က နိန်တဆင့် အင်ဒိုချိုင်းနားဟိ ဆိုင်ဂုံ (အဂု [[ဗီယက်နမ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံ]] ဟိုချီမင်းမြို့တော်)သို့ ဝင်ခရေ။

== မြင်ကွန်းမင်းသားကို တရားဟောခြင်း ==
ဆိုင်ဂုံမြို့မာ မိုဃ်းကျောက်မင်းတရားကြီးဧ့ သားတော် မြင်ကွန်းမင်းသားနန့် ယင်းဧ့ သားတော်နှစ်ပါးရို့ နီထိုင်လျက်ဟိရေ။ မြင်ကွန်းမင်းသားက ဆြာတော် ဦးဥတ္တမအကြောင်းကို သတင်းစာတိကနိန်တဆင့် ကြားသိပြီးဖြစ်အတွက်နန့် ကကောင်းတွိ့ချင်နိန်ရေ။ ယပြီးနောက် ဆြာတော် ဦးဥတ္တမ ဆိုင်ဂုံမြို့ကို ရောက်ဟိနီကြောင်း သိကေ သိချင်း မြင်ကွန်းမင်းသားက ဆြာတော်အားပင့်ပနာ ဆွမ်းကျွေးခရေ။ ဆြာတော် ဆွမ်းစားနီစဉ် မြင်ကွန်းမင်းသားက &quot;အသျှင်ဘုရား၊ တပည့်တော် ရာဇပန်လင်ပေါ် ဖင်မထိုင်ရသမျှတော့ခါ မြန်မာပြည်ကို မပြန်ပါရာ&quot;လို့ လျှောက်ထားလီရာ ဆြာတော်က &quot;ဒကာကြီး၊ ကျောက်သီးတလုံးကို ရီထဲချကေ အသံမြည်ပါလိ့မေ၊ မြန်မာပြည်ကတော့ အသံမြည်ဖို့ရာ မဟုတ်လီ&quot;ဟု မိန့်တော်မူရာ မြင်ကွန်း မင်းသားမာ မျက်ရည်တိပင် ကျခရ ရေလို့ ဆိုရေ။

== ဝိုင်အမ်ဘီအေကို ကူညီခြင်း ==
ယပြီးနောက် ၁၉၁၁ ခုနှစ်မာ ရန်ကုန်မြို့ကို ပြန်ပနာဆိုက်ရောက်တော်မူရေ။ ဆြာတော် ဦးဥတ္တမ ပြန်ပနာ ကြွလှာရေအခါ မြန်မာပြည်စွာ ဝိုင်အမ်ဘီအေအသင်း (ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝအသင်း)က နိုင်ငံရီးလုပ်ငန်း တိကို စတင်လုပ်ကိုင်နိန်ရာ ဖြစ်အနိန်နန့် ဦးဥတ္တမလည်း ကူညီဝင်ရောက်ကာ စိတ်အားထက်သန်စွာ လုပ်ဆောင်လီ ရေ။ [[ဝိုင်အမ်ဘီအေ]] ခေါ် ဗုဒ္ဓဘာသာကလျာဏယုဝအသင်းကို (၁၉၀၆) ခု၊ မေလ (၁၀) ရက်၊ ကြာသပတီး၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၆၈) ခု၊ ကဆုန်လပြည့်ကျော် (၄) ရက်တွင် မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် ထက်သန်ကတ်ရေ လူငယ်တိ ဖြိုက်ကတ်ရေ ဦးဘဖေ၊ အမ်အေမောင်ကြီးသျှင်နန့် ဒေါက်တာ ဦးဘရင်ရို့က ရန်ကုန်မြို့ (၂၈)လမ်း၊ အိမ်အမှတ် (၆၈)၊ ကိုမောင်ကြီးသျှင်အိမ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခကတ်ရေ။ 

နောက်ပိုင်းတွင် ခေတ်ပညာတတ်လူငယ်တိဖြိုက်ရေ ဦးပု၊ ဦးသိမ်းမောင်၊[[ပန်းကန်စက်ဦးသော်]]၊ ဦးစု၊ ဦးမေအောင်၊ ဦးမောင်မောင်အုန်းခိုင်၊ ဦးဘစီ၊ ဦးသင်းမောင်၊ ဦးဘလှိုင်၊ ဦးစိန်လှအောင် စသူရို့လေ့ အသင်းကြီးတွင် ဝင်ရောက်ဆောင်ရွက်လာခကတ်ရေ။ ဦးဥတ္တမ ဂျပန်ပြည်မှ ပြန်ရောက်ချိန်မာ ဝိုင်အမ်ဘီအေအသင်းကြီးမှာ အသင့်အတင့်တိုးတက်နီပါရာ။ ဝိုင်အမ်ဘီအေ အသင်းသူ အသင်းသား တိကလည်း ဆြာတော်အား အထူးမျက်စိကျကတ်ရေ။ မြန်မာထဲက ဘာသာစုံတတ်ကျွမ်းရေ ပုဂ္ဂိုလ်ထူးဖြိုက်အတွက်နန့်လေ့ လည်း အထူးကြည်ညိုကတ်ရေ။ ဂျပန်ပြည်တွင် ပါမောက္ခလုပ်ခသူဖြိုက်အတွက်နန့် ပိုပြီးကေလေးစားရေ။

== မြန်မာ အမျိုးသားနိုင်ငံရီးတွင် စတင်ဦးဆောင်သူ ==
ဆြာတော်ဦးဥတ္တမဧ့ လမ်းညွှန်မှုကြောင့် မြန်မာတိ အသင့်အတန့် နိုင်ငံရီးမျက်စိ ပွင့်လာကတ်တေ။ ယင်းပိုင် နိုင်ငံရီးစတင်လုပ်ကေ လုပ်ဆောင်ခြင်းပင် အစိုးရစုံထောက်တိမာ ဆြာတော်ဧ့နောက်ကို တကောက်ကောက် လိုက်ပြီးကေ နီခြင်းကြောင့် ဆြာတော်အား ဗွီလာဦးမာ သံဃာတော်တိ ဆြာတော်ကို မပေါင်းသင်းဝံ့ကတ်ပါ။ ယင်းချင့်အပြင် ဆြာတော်ပြောပုံ နီပုံရို့မာ နိုင်ငံရီးဆြာတော်ပီပီ တိုတိုလိုရင်း ရှင်းရှင်းဘွင်းဘွင်း ဟောဟောဒိုင်းဒိုင်း ပြောဆိုတတ်အတွက်နန့် အရဟတ္တဓဇဂုဏ်နန့် မညီညွတ်လို့ ဆိုကာ ဆြာတော်အား ဇာကျောင်းကမှ လက်မခံဘဲနီအတွက်နန့် အင်းစိန် ဒိစတြိတ်ရှိ သမိုင်းမြို့ (အဂု မရမ်းကုန်းမြို့နယ်)ဟိ အိမ်တအိမ်မာ သီးသန့် သီတင်းသုံးပနာ နီယှာရေ။ 

ယင်းခါ သူရိယသတင်းစာစွာ ဆြာတော် ဦးဥတ္တမဧ့ နိုင်ငံရီးဆောင်ရွက်ပုံတိ ကြိုးစားပန်းစား ထောက်ခံအားပီးရေအပြင် ဆြာတော်ဧ့ အပြုအမူမှာ မှန်ကန်ကြောင်းကို နိစိုင်ပိုင်ပင် ရီးသားခကတ်ရေ။ ဧပိုင် တစတစ လူသိများပနာ ဆြာတော် တရားပွဲတိသို့ လားရောက်ပနာ နိုင်ငံရီးတရားတိကို နာစပြုကတ်လီရေ။ ဆြာတော်စွာ အများဆုံး အနိန်နန့်က သူရိယ သတင်းရုံးတွင်းမာရာ သီတင်းသုံးရေ။ ဦးဥတ္တမ နိုင်ငံရီးလုပ်ဆောင်ရာမှာ ထိုခေတ်အခါက ခေတ်ဧ့ ရှေ့ပြီးဖြိုက်ရေ ဦးဘဘေ၊ ဦးလှဘေ အစဟိရေ ပုဂ္ဂိုလ်တိက အားပီးဧ့။ ၎င်းရို့ဧ့ လုံ့လကြောင့် သူရိယသတင်းစာ တိုက်ဧ့ အကူအညီနန့် တိုင်းသူပြည်သားတိ မျက်စိပွင့်လင်းပြီးလာကတ်လီရေ။ သို့တွက်နန့် သူရိယသတင်းစာဧ့ ဆောင်ရွက်ချက်တိကို ကျေးဇုတင်ထိုက်လီရေ။

== ဂျပန်ရို့ဧ့ အပြုအမူကောင်းတိကို အတူယူရန် နိုးဆော်ခြင်း ==
ဆြာတော် ဦးဥတ္တမစွာ မြန်မာပြည်အနှံ့ နိုင်ငံရီးတရားတိ ဟောပြောတော်မူ ခပြီးနောက် (၁၉၁၂) ခုနှစ်မာ ဂျပန်ပြည်သို့ တစ်ဖန်ပြန်ကြွလှားပြန်ရေ။ နှမဖြိုက်သူ ဒေါ်အိမ်စိုးနန့် မြန်မာလူငယ် သုံးယောက်ရို့ကိုပါ ခေါ်လားပြီးကေ ပညာသင်ကြားစီရေ။ (၁၉၁၂) ခုနှစ်မာ ဦးဥတ္တမစွာ ဂျပန်ပြည်သို့ ပြန်ကြွလှားယပြီးနောက် (၁၉၁၂)ခု မေလတွင် ဂျပန်ပြည်မှ မြန်မာပြည်သို့ ပီးပို့သော စာသုံးစောင်ထဲက မေလ (၁၇) ရက် နိစွဲပါ စာတွင်-

“ဂျပန်အိမ်ရို့စွာ စက္ကူအိမ်တိ ဖြစ်အတွက် အမည်းနီရာ၊ အဖြူနီရာ၊ အဝါနီရာဟိရေ။ ယင့်နီရာမာ မြီဖြူနန့် ဖြိုက်စီ၊ ခဲကလောင်နန့် ဖြိုက်စီ၊ မီးသွီးနန့် ဖြိုက်စီ မရီးရ။ မြန်မာလူမျိုးရို့စွာ ယင်းပိုင်ရီးခြင်းကို ကကောင်း အလိအထ ဟိကတ်ရေ။ မြန်မာပြည်မာ အိမ်တန်းခါးမာလည်းကောင်း၊ ထရံမာလည်းကောင်း၊ စားပွဲခုံမာလည်းကောင်း၊ စာသင်ကျောင်းမာလည်းကောင်း၊ ဘုန်းကြီးကျောင်းမာလည်းကောင်း၊ မီးရထားတွဲမာလည်းကောင်း၊ အိမ်သာမာလည်းကောင်း၊ ဇရပ်မာလည်းကောင်း မြီဖြူနန့် ဖြိုက်စီ၊ မီးသွီးနန့် ဖြိုက်စီ မကောင်းရေ အခြင်းအရာ၊ ရိုင်းပျသော စာသားတိကို ရီးပနာထားတတ် ကတ်ရေ။ ယင်းစွာ မကောင်းရေ ဝသီစာရိတ္တဖြိုက်ကြောင်း ဆိုပနာလည်းကောင်း။

တစ်ဖန် ဂျပန်ပြည်ရှိ ကျောင်းသူစာသင်သားရို့အကြောင်း မေလ (၂၁)ရက် နိစွဲပါ အခြားစာ တစ်စောင် တွင်-

“ဂျပန်ကျွန်းမာ မာ့မချေဖြိုက်စီ၊ ယောကျားချေဖြိုက်စီ ခြောက်နှစ်စေ့ကေ Primary School (မူလတန်း စာသင်ကျောင်း)မှာ သင်ကေ ယင့်ကျောင်းသူ ကျောင်းသားတိစွာ ညကို (၁၀) နာရီမှအိပ်ပြီးကေ မိုးသောက်ဖက် (၅) နာရီကို အိပ်ရာက ထရဖို့ဆိုပနာ အစိုးရမင်းတိကပင် ဥပဒေပြုပနာထားရေ။ ဦးပဉ္ဇင်းရို့ မြန်မာလူမျိုးရို့ကား အအိပ်အနီ၊ အစားအသောက်၊ အနီတထိုင် အစစအရာရာရို့မာ စည်းကမ်းနည်းလမ်း မဟိကတ်၊ ယင့်အတွက်နန့် ပျက်စီးခြင်းမူလ ဖြစ်ဟန်ဟိကြောင်း” ဆိုပနာ စာသုံးစောင်တွင် ဂျပန်ဧ့ အလိ့အထ၊ သန့်ယှင်းရီး၊ စည်းကမ်းပုံရို့ကို အတိအလင်း ကိုယ်တွိ့ ရီးသားထားလီရေ။ ဂျပန်နိုင်ငံမှ မြန်မာပြည်သို့ ပြန်ကြွလှာပြီး သူရိယသတင်းစာရုံးမာ သီတင်းသုံး နီထိုင်တော်မူပြီး “ဂျပန်ပြည်အကြောင်း” စာအုပ်တရွီ ရီးသားထုတ်ဝီခရေ။

ဆြာတော်ဧ့ စာအုပ်၌ ဂျပန်ပြည်အကြောင်းနန့် ပတ်သက်ပြီးကေ ဧပိုင်ဖော်ပြထားလီရေ။

== ရဟန္တာကို ယှာဖွီရန် ကြိုးစားခြင်း ==
ငါရို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာတော်စွာ ရှီးအခါက အိန္ဒိယနိုင်ငံ မဇ္ဈိမဒေသတွင် ကကောင်းကြီးပွားခပြီးကေ ဂုချိန်ခါ ဇာကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာတရားကို မကိုးကွယ်ကတ်လဲ။ မိမိရို့ ဗုဒ္ဓဘာသာတရားတော်စွာ နှစ်ပေါင်း (၂၀၀၀)ကျော် ကာလက တည်တန့်ခပိုင် အဂုလည်း တည်စီလိုရေ ဆန္ဒနန့် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ လားပနာ ယင့်သူရို့ဧ့ ဘာသာ၊ အယူဝါဒ၊ ထုံးစံ၊ စည်းကမ်းနည်းလမ်းရို့ကို သင်ယူခပြီးကေ လိ့လာတတ်မြောက်ခတွက်နန့် ရှင်တော် ဘုရားဧ့ တရားတော်မြတ်ကို ဟောပနာ နီရေအတွင်းမာ တိဗက်နိုင်ငံမာ ရဟန္တာဟိရေလို့ ကြားရအနိန်နန့် ထိုနိုင်ငံသို့ လားလိုရေဆန္ဒဖြင့် ဟိမဝန္စွာတောင်ခြီရင်း၌ တည်ဟိရေ ဒါဂျီလင်မြို့သို့ လားပနာ တိဗက်သို့ လားရ၊ မလားရ စနည်းနာကြေ့ရာ တိဗက်ဘာသာစကားတတ်ကေ လားနှိုင်ရေလို့ သိရအတွက်နန့် မေလမာ စပြီးကေသင်ရေ။ နိုဗန်ဘာလ ကျရေအခါ ကောင်းကောင်းချမ်းရေအတွက်နန့် ကာလကတ္တား (အဂု ကိုးလ်ကတ္တား)သို့ ပြန်ပါလတ်တေ။

ဧပြီကျရေခါ တခါလားပနာ သင်ကြား၊ ဇိကေချေ ပြောတတ်ဆိုတတ်ရေအခါ တိဗက်သို့ ဒါဂျီလင်က လားရေ။ နယ်စပ်သို့ ရောက်ရေအခါ မဝင်ရဆိုအတွက်နန့် ပြန်လှာပြီးကေ ကရိမာယာ (ကသီရ)နိုင်ငံသို့ လားပြန်ဧ့။ ထိုနိုင်ငံက ဆာရီနာဂရမြို့နန့် (၁၅)ရက်ခရီးခန့် ကွာဝီးရေ လဒတ်မြို့ကို ဝင်ရောက် လားပြန်ရေ။ မဝင်ရလို့ ထပ်တားမြစ်အတွက်နန့် စိတ်ပျက်ပြီးကေ အိန္ဒိယနိုင်ငံအတွင်းမာ ရှေးက ကကောင်းကြီးကျယ်ရေ အီဂျစ်နန့် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ဥရောပနိုင်ငံရို့သို့ လှည့်လည်ပနာ လားလာနီစဉ်အတွင်းမာ ဂျပန်လူမျိုးရို့နန့် ရုရှားလူမျိုးရို့ စစ်ပြိုင်၍ တိုက်ကတ်ရာ စစ်တိုက်ရေနိက စပြီးကေ စစ်ပွဲပြီးရေထိတောင် ဂျပန်လူမျိုးရို့စွာ အရီးသာပြီးကေ ရုရှား လူမျိုးရို့ကို နိုင်နင်းကြောင်းကို သတင်းစာ အစောင်စောင်ရို့မာ တွိ့မြင်ရပြီးကေ ရှီးအခါက ရာဇဝင်၊ မဟာဝင်ရို့မာ အပါအဝင်မဟုတ်ရေ နိုင်ငံဧ့ အရီအတွက်တွင် မသွင်းရေ အာသျှတိုက်အရှိဖက်က မီးခွက်လောက် ဂျပန်က ရုရှားကိုနှိုင်ကြောင်း။ ဂျပန်လူမျိုးရို့နန့် ရုရှားလူမျိုးရို့ကို နိူင်း၍ကြည့်လိုက်ကေ ဂျပန်ရို့က လူပုလူငယ်၊ ရုရှားရို့က ဂျပန်ထက် ခွန်အားဗလ ပြည့်စုံကြောင်း၊ ယင်းတွက်နန့် ဂျပန်စွာ ရုရှားလူမျိုးရို့ကို စစ်ပြိုင်တိုက်လျက် ဇာကြောင့် နိုင်ရစွာလဲ ဟု အံ့ဩခြင်းဖြိုက်ပြီးကေ ဂုချိန်ခါ ငါရို့စွာ သူတိုင်းထက် အစစအရာရာမှာ အောက်ကျနီရေ အတွက် ငါရို့ဘာသာတရားစွာလည်း ဇာအခါမှ ကြီးပွားမည်မဟုတ်။

== ဂျပန်တွင် လေ့လှာခြင်း ==
ငါရို့နိုင်ငံ၊ ငါရို့မြန်မာလူမျိုး ကြီးပွားမှကျကေ ငါရို့ကိုးကွယ်ရေ ရှင်တော်ဘုရားဧ့ သာသနာတော်စွာလည်း ကြီးပွားကျော်ဇောပြီးကေ ကမ္ဘာထက်မာ ပေါ်လွင်ထွန်းတောက်လာနှိုင်ဖို့ဟု အထင်ဟိပြီးကေ ဂျပန်လူမျိုးရို့ဧ့ လုံ့လ၊ ဝီရိယ၊ စည်းကမ်းနည်းလမ်း၊ ထုံးစံ ဘာသာ အယူဝါဒ၊ အစားအသောက်၊ အနီတထိုင်၊ အစိုင်အလာ၊ အပြောအဆို၊ ယိုင်ကျေးမှုရို့ကို နည်းခံကတ်မေ အကြံနန့် ၁၉၁၇ ခုနှစ်မာ မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လာပြီးကေ ယင့်နှစ် ဖေဖဝါရီလ (၄) ရက်နိ ရန်ကုန်က စင်ကာပူမြို့ကို သင်္ဘောစီးပနာ ထွက်ခွာလီရေ။ ယင်းကနိန်တစ်ဖန် (၁၀) ရက်နိ ဂျပန်ကျွန်းကြီးသို့ သင်္ဘောစီးပနာ ထွက်ခွာရာ ယိုကိုဟားမားဆိပ်ကမ်းသို့ မာ့ခ်ျလ (၁၇) ရက်နိရောက်ကြောင်း၊ နီရထိုင်ရစွာတိကို စနည်းနာလိုက်ကေ မြန်မာပြည်က ရဟန်းတော်တိပိုင် ဆွမ်းခံစားမရ၊ အခြား ဥရောပတိုက်သား တရားဟောဆြာ ရို့ပိုင် ထောက်ပံ့ကြည့်ရှုသော အသင်းတိလေ့ မဟိ၊ ယဂေလဲ့ မိမိပညာကို အားကိုးပနာ အိန္ဒိယနိုင်ငံမာပင် တစ်ယောက်ယောက် ထောက်ပံ့သောသူ မဟိပဲနန့်လျက် ရှစ်နှစ်ကျော်လှောက် နီထိုင်ခရေ။

ဒေ ဂျပန်ပြည်မာလေ့သော့ နီထိုင်နိုင်အောင် ကြံဖို့ဆိုရေ ဆန္ဒဖြင့် တိုကျိုမြို့ ဗုဒ္ဓဘာသာသိပ္ပံကျောင်းတော်ကြီးမာ အကြီးဥက္ကဋ္ဌဖြိုက်ရေ အမတ်ကြီး အိုတာမီထံ ဦးပဉ္ဇင်းစွာ ရဟန်းဝါ (၉) ဝါရပြီးကေ အင်္ဂလိပ်ဘာသာနန့်တကွ ပါဠိဘာသာ၊ သင်္ကရိုက်ဘာသာ၊ ဘင်္ဂလီ၊ နာဂရီ&lt;ref&gt;''[http://maung0.blogspot.com/2013/07/i.html?m=1]&lt;/ref&gt;အားနူံး ရှစ်ဘာသာကို စာနန့်တကွ တတ်မြောက်၍ အမတ်ကြီးဧ့ သိပ္ပံကျောင်းမာ အသုံးပြုလိုကေ ဦးပဉ္စင်းကို အကြောင်းကြားပါ ဟု စာပီးလိုက်ရာ နှစ်ရက်နိန်ပြီးကေမှ စာပြန်လီရေ။ စာနန့် ကိုယ်တော်ကြွခပါ။ ကိုယ်တော် ဂျပန်စာနန့် စကား အယူဝါဒ၊ ဓလိထုံးစံတိကို သင်ပါ။ သင်နီရေ အတွင်းမာ စရိတ်စကကို ကျွန်တော်က ခံယူပါဖို့လို့ ကြားခါ အင်္ဂလိပ်စာတတ်ရေ ဂျပန်တစ်ယောက် ကို အပ်လျက် သင်ပြစီရေ။ တစ်နှစ်သင်ပြီးကေ ဂျပန်စာကို ဘာသာစကားနန့်တကွ စာမီးပွဲဝင်ပြီးကေ အောင်မြင် ရေ။

ယပြီးနောက် တက္ကသိုလ်မာ ပါဠိနန့် သင်္ကရိုက်ဘာသာ ပရော်ဖက်ဆာ&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot; /&gt;အဖြိုက်နန့် ခန့်အပ်ပြီးကေ အခြားဆြာတိ နည်းတူ လခကို ပီးဖို့လို့ ပြောရေ။ သင့်ကျေးဇူးက ကြီးမားပါရေ။ လစာ မယူပါရစီကေ့။ ရှေးကပိုင်ပင် ကြည့်ရှုထောက်ပံ့ပါ။ ဦးပဉ္စင်းစွာ ထိုသိပ္ပံကျောင်းတော်မာ (၂)နှစ်ကျော်လောက် သင်ကြားနီပြီးနောက် မိမိမွီးရပ်ဌာနီသို့ မရောက်စွာမာ ကြာရာဖြိုက်အတွက်နန့် ပြန်ဖို့သိမ့် အကြံနန့် အမတ်ကြီးကိုပြောရာ စရိတ်ဇာလောက် အလိုဟိပါလဲ ဟု မေးရေ။ ဦးပဉ္စင်းက အဂု မြန်မာပြည်သို့အပြန်မာ ကိုရီးယား၊ မန်ချူးရီးယားပြည်&lt;ref&gt;{{Cite web |title=အစိမ်းရောင်လွင်ပြင်: ရက္ခိုင်ရို့ဌာနေ မြို့စစ်တွေ&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://www.missgreenlady.com/2012/03/blog-post_16.html?m=1 |accessdate=20 May 2015 |archivedate=5 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305014821/http://www.missgreenlady.com/2012/03/blog-post_16.html?m=1 }}&lt;/ref&gt;၊ ရို့အာသာမြို့၊ တရုတ်ပြည်၊ အာနမ်ပြည် (ကမ္ဘောဒီးယား)&lt;ref&gt;[http://moemaka.blogspot.sg/2014/09/blog-post_77.html?m= ဇင်လင်း - ဦးဥတ္တမထုံးကို နှလုံးမူကတ်မေ&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;၊ ထိုင်း၊ သီဟိုဠ်ကျွန်း (သီရိလင်္ကာ)၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံရို့ကို လှည့်လည်ပနာ ပြန်လိုကြောင်း ပြောရေအခါ ဒုတိယတန်း၌ စားစရိတ်၊ ခရီးစရိတ်ကို တွက်၍ပီးလိုက်ရေ။ ဂျပန်မှ (၁၉၁၀) ပြည့်နှစ်မာ ထွက်လှာကြောင်း၊ (၁၉၁၁) ခုနှစ်မာ မြန်မာပြည်သို့ရောက်ကြောင်း အစဟိစော်အနိန်နန့် ရီးသားထားလီရေ။

ဦးဥတ္တမ ရီးသားထားသော “ဂျပန်ပြည်အကြောင်း” စာအုပ်တွင် ဖော်ပြပါဟိရေ စာပိုဒ်တိကို ဖတ်ရှုခြင်းနန့် ဆြာတော် ဦးဥတ္တမစွာ ခိုင်မာရေ ရည်ရွယ်ချက်နန့် ပြည်ပနိုင်ငံတိသို့ လှည့်လည် လားပါလတ်တေ ဆိုလိုစွာကို သိဟိနိုင်လီရေ။

== လူမျိုးပေါင်းစုံက လေးစား ==
သူရိယသတင်းစာက နိန်ပနာလည်း အမျိုးကို စောင့်ယှောက်ရဖို့ ဝံသာနုရက္ခိတ တရားတိကို လှုံ့ဆော်ရီးသား ခရေ။ ယင်းနောက် ကမာရွတ်တွင် တပါးတည်း သီတင်းသုံးကာ နိုင်ငံရီးတရားတိကို လှည့်လည်ဟောပြောမှု ပြုခရေ။ ယင့်ခါက ဆြာတော်အား တရားဟောရေအခါ ကားမဟိကေ ထမ်းစင် (ဝေါ)နန့် လူမျိုးပေါင်းစုံထမ်း၍ တရားဟောစင်မြင့်ထက်ကို အရောက်ပို့ဆောင်ပီးကတ်တေ။

၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဒီဇန်ဘာလမာ ဦးဥတ္တမ နိုင်ငံရီးမျိုးစေ့ချပီးခရေ အဟုန်ကြောင့် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားတိ သပိတ်စတင်မှောက်ကတ်ရေ။ ယင့်ခါက အုပ်ချုပ်နီသူမာ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ဆာရယ်ဂျီနယ်ကရက်ဒေါက် ဖြစ်ရေ။ စာသင်သားတိ သပိတ်မှောက်စဉ်က ဆြာတော်မှာ ကာလကတ္တားမြို့ကို ခေတ္တကြွရောက်နီရေ။ ဆြာတော် ဦးဥတ္တမစွာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းတိ သပိတ်မှောက်ကြောင်းကို ကြားသိစွာနန့် တစ်ပြိုင်တည်း မီရာ သင်္ဘောနန့် ကာလကတ္တားမြို့က ရန်ကုန်မြို့ကို ကြွရောက်လှာခလီရေ။ ယင်းအကြောင်းနန့် ဆက်စပ်ပြီးကေ ဗမာ့ခေတ် သတင်းထောက် ဦးဘရင်စွာ သူရီးသားသော “ဆြာတော်ဦးဥတ္တမ” စာအုပ် စာမျက်နှာ (၄၂)တွင် ဧပိုင် ရီးသား ဖော်ပြခရေ။

“(၁၉၂၀) ပြည့်နှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလမာ ဦးဥတ္တမ ကာလကတ္တားတွင် ရောက်ဟိနီဧ။ ထိုနှစ်က ဦးဥတ္တမဧ့ ဦးရီးတော်ဖြစ်သူ စစ်တွေ့မြို့က ဦးချစ်ခိုင်နန့် ဇနီး မစံလှဖြူရို့စွာ မျက်စိရောဂါကုသဖို့ ကာလကတ္တားသို့ ခေတ္တ လားကတ်ရေ။ ယင်းခါမှ ဦးဥတ္တမဧ့ညီ ကျော်ထွန်းအောင်စွာလည်း လိုက်ပါလားပြီးကေ ကာလကတ္တားမြို့ ရက္ခိုင်ဒဘာချိတ် တဦးဧ့အိမ်တွင် တည်းခိုနီထိုင်ကတ်ရေ။

တရက်နိခါ ဆြာတော် ဦးဥတ္တမစွာ ကြေးနန်းစာရွက်အချေတခုကို ကိုင်ပြီးကေ ပြုံးပြုံးရယ်ရယ်နန့် ဒဘာချိတ်အိမ်သို့ ကြွလှာရေ။ ဦးဒွေးတော်သူ မစံလှဖြူက “ယာ- ဦးပဉ္ဇင်း ဒေတခါ ရယ်လို့မောလို့၊ ဇာတိ သဘောကျပြီးကေ ပြန်လာလေး”လို့ ဆီးကြိုပနာ လျှောက်ထားလီရေ။

“ဒကာမကြီး ဒေတခါတော့ ငကိုယ်ငါ သီပျော်ရာ လို့ ဝမ်းသာအားရ နန့် ပြုံးလာစွာ”ဟု အမိန့် ဟိလီရေ။ ဒွေးတော်က “ဇာတိဖြိုက်လှာလဲ”ဟု မေးရာ ဦးဥတ္တမက “ငါရို့ မြန်မာတိလူနဲ့ သူနဲ့ တူလာ ကတ်ရာ၊ ဒေပိုင် လူစိတ်ဟိလာလို့ ငါဝမ်းသာလာရေ”ဟု ဆိုလီရေ။

“အစကတော့ မြန်မာတိစွာ လူစိတ်မဟိလို့ ခွီးစိတ်ဟိနီပါလား ဘုရား”

ဦးဥတ္တမက “လူစိတ်ဟိရေဆိုစွာ ဧပိုင်လေ့၊ လူစွာ လူ့အခွင့်အရီး ဇာလေးဆိုစွာ နားလည်လှာကတ်ရေ၊ ကိုယ့်အခွင့်အရီး ကိုယ်သိပြီးကေ မရကေရအောင် ကြိုးစားတတ်ကေ ဒေချင့်စွာ လူစိတ်ဟိရေလို့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆိုချင်စွာ။ ကြည့်လိုက်- အဂု ရန်ကုန်ကောလိပ်ကျောင်သားတိက စပြီးကေ အင်္ဂလိပ်ကျောင်းတိက သင်ပီးရေပညာကို မကျေနပ်လို့ သပိတ်မှောက်ကတ်ကုန်ရာလတ်။ ရန်ကုန်မြို့ကနိန်ပြီးကေ ယင့်ကိစ္စကြီးမာ ဦးပဉ္စင်းထံ အကြံ ဉဏ်တိ ယူချင်လို့ ဦးပဉ္စင်းကို ရန်ကုန်ကြွလာပါခဆိုစွာ ကြေးနန်းစာ အဂုရရေ။ မြန်မာတိ ဒေပိုင် စိတ်တိဝင်စားလာကတ်ဖို့ မျှော်လင့်ပြီး ဦးပဉ္စင်း ကြိုးစားနီစွာ အဂုတော့ ကြိုးစားရကျိုးနပ်ရာ။ ယေဇုနန့် ဦးပဉ္စင်း သီပျော်ပါယာလို့ ပြောစွာ”ဟု ယှင်းလင်းခါမှ ဒွေးတော်၊ ဦးရီးနန့် ညီဖြစ်သူရို့ နားရှင်းလားကတ်လီရေ။

ရန်ကုန်ကောလိပ် ပထမသပိတ်ကြီးမှာ (၁၉၂၀) ပြည့်နှစ်၊ ဒီဇန်ဘာလ (၅) ရက်နိ၊ (၁၉၂၀) ပြည့်နှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် (၁၀) ရက်နိမာ သပိတ်မှောက်ခရေ။ ယင်းသတင်းကြေးနန်းကို ရကေရချင်းပင် ဆြာတော်စွာ ရန်ကုန်သို့ မီရာသင်္ဘောနန့် ကြွလှာပြီး ဝိုင်အမ်ဘီအေဂေါင်းဆောင်တိနန့် လက်သပ်ဆွီးနွီးခြင်းကို ပြုခလီရေ။

ရန်ကုန်ကောလိပ် သပိတ်မှောက်ပြီးနောက် နယ်ချဲ့အစိုးရစွာ မျိုးချစ်စိတ်နှိုးဆွရာ လက်နက်ကောင်းတစ်ခု ဖြိုက်ရေ သတင်းစာတိကို ပိတ်ပစ်ရန် အာမခံကြေးတိ တောင်းခရေ။ အင်္ဂလိပ်ငွေ (၂၀၀၀)၊ (၃၀၀၀)၊ (၅၀၀၀) အစဟိစော်အနိန်နန့် အာမခံကြေးတိ ပီးခရ လီရေ။ ဂျာနယ်တချို့ကိုလဲ့ ပိတ်ပစ်လိုက်ရာ သူရိယ၊ မြန်မာ့အလင်း၊ ပညာ့အလင်းနန့် ဗန္ဓုလဂျာနယ် (၄) စောင်သာ ကျန်ရစ်လီရေ။

== ကရက်ဒေါက် ထွက်လှား ==
ယင့်ကာလ ဝေလမင့်သား (အဋ္ဌမမြောက် ဂျော့ဘုရင်) မြန်မာပြည်သို့ လာဖို့ဖြစ်ရာ ဝိုင်အမ် ဘီအေအသင်းက ကြီးမှူးပနာ ဝေလမင့်သားကို မကြိုဆိုကတ်ဖို့အတွက် သပိတ်မှောက်ကတ်ရေ။ ဂေါင်းဆောင်တချို့ကို ဖမ်းပြီး သပိတ်မှောက်ကေ အပြစ်ပီးနှိုင်ရေ ဘွိုင်ကောက် ဥပဒေကို ထုတ်ပြန်ခရေ။

ယင်းပိုင် ဘုရင်ခံက တင်းတင်းမာမာ ဆောင်ရွက်လာရေအခါ မြန်မာပြည်သူတိ ခဲမကျီ ဖြိုက်နီကကေ လည်း မိမိရို့ဧ့ ဆန္ဒကို ဖွင့်ဟထုတ်ပြခြင်း မပြုဝံ့ဖြိုက်နီချိန်မာ ဆြာတော် ဦးဥတ္တမစွာ ဘုရင်ခံထံ စာတစ်စောင် ရီးပို့လိုက်လီရေ။ ထိုစာမာ “ဆာရယ်ဂျီနယ်ကရက်ဒေါက်မင်း မြန်မာပြည်က ထွက်လှား” ဆိုပနာ ဖြိုက်လီရေ။ ယင်း ပြည်နှင်စာကို သူရိယသတင်းစာက ထည့်သွင်းဖော်ပြခရာ တတိုင်းလုံး မျက်လုံးပြူး အံ့အားသင့်ခကတ်ရေ။ အကြောင်းမှာ ဘုရင်ခံကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ပြတ်ပြတ်သားသား ရီးရဲရေ အာဇာနည်ပုဂ္ဂိုလ်ထူးဧ့ စာကြောင့်ပင် ဖြိုက်အတွက်နန့်တည်း။

ဒေစာကြောင့် မြန်မာလူမျိုးတိ အတွင်းမာ မဂျိပြာဖုံးဖြိုက်နီရေ လွတ်လပ်ရီးစိတ်၊ အမျိုးသားစိတ်ဓာတ်ကို တပ်လှန့်နှိုးဆော်ပီးလိုက်တေပိုင် ဖြိုက်လားရေ။ မြန်မာလူမျိုးတိ နိုးကြားအုံးထ လှာကတ်တေ။ ဇာတိသွီး ဇာတိမာန် တက်ကြွလှာရေ။ ယင်းချင့်အပြင် ဧချင့်ပိုင် ပြောနှိုင်ရေ အခွင့်အရီး ဟိရေဆိုရေ အချက်ကို မြန်မာလူမျိုးရို့အား နိုးကြားသိမြင်လာ စီခလီရေ။  ထိုအချိန်က စတင်ခရေ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရီးတိုက်ပွဲစွာ လွတ်လပ်ရီးရရေ တထိ တစတစ ယှင်သန်ကြီးထွား လာရေ။ ဆြာတော်စွာ ထိုအချိန်လှောက်က စပြီးကေ ကျွန်းရွာ၊ ကျေးလက်တိသို့ ဆင်းကာ နိုင်ငံရီးတရားတိ ဆက်တိုက်ဆိုပိုင် ဟောပြောတော်မူလီရေ။ ထိုအတွင်းမာ ဆြာတော်စွာ ရန်ကုန်နန့် ကာလကတ္တားကို လားလိုက် လာလိုက် ပြုလုပ်လျက်ဟိရေ။ &lt;ref&gt;သန်းဝင်းလှိုင်ဧ့ ရုပ်တုမှပြောသော မြန်မာ့သမိုင်းဝင် ပုဂ္ဂိုလ်ထူးတိ&lt;/ref&gt;

== အင်္ဂလိပ်အစိုးရက ဖမ်းဆီး ==
၁၉၁၁ ခုနှစ်မာ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ကြွယပြီးနောက် ဆြာတော် ဦးဥတ္တမစွာ ခရီးလှည့်ကာ ဝံသာနုရက္ခိတ ခေါ် အမျိုးဂုဏ်စောင့်ထိန်းရီး၊ တိုင်းပြည်ချစ်စိတ်အကြောင်း ဟောပြောကာ “ဝံသာနု” အသင်းတိ တတိုင်းပြည်လုံးအနှံ့ ဦးဆောင်စည်းရုံး ဖွဲ့စည်းခရေ။ ယင်းခါ အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့အစိုးရက စစ်ပုလိပ်တိနန့် ၎င်းအစုအဖွဲ့တိကို လိုက်လံဖြိုခွင်းခလီရေ။

ဆြာတော်စွာ နိုင်ငံရီးတရားတိကို ဗြောင်ကျကျ ဟောဟောဒိုင်းဒိုင်း ဟောပြောတတ်ရေအတိုင်း သံဃာတော်တိအား ကျောင်းတွင်သာ ကျိန်းပြီး မနီကတ်ဖို့နန့် တိုင်းပြည်စွာ ကျွန်ဘဝသို့ ဆင်းသက်နီအတွက် တိုင်းသူပြည်သားတိ ကျွန်ဘဝရောက်နီကြောင်း၊ ကျွန်တိကိုးကွယ်ရေ ဘာသာမာလည်း ကျွန်ဘာသာနန့် ကျွန်သာသနာပင် ဖြိုက်ကကြောင်း၊ ကျွန်ဘဝက လွတ်မြောက်အောင် သံဃ့ာသမဂ္ဂီအသင်းအဖွဲ့တိ ဖွဲ့စည်းကာ လွတ်လပ်ရီးရဟိအောင် ကြိုးစားသင့်ကြောင်း ဟောပြောခလီရေ။
၁၉၁၉ ခုနှစ် တွင် ဂျပန်မှ ပြန်လာရေအခါ ဆြာတော်စွာ [[သူရိယသတင်းစာ]]မာ ခေါင်းကြီး၌လိ့ကောင်း၊ ဝံသာနုရက္ခိတတရားကို မြန်မာတိ စောင့်စည်းရီး ဆောင်းပါးတိကို လိ့ကောင်း ရီးသားရေ။

ဆြာတော်ဧ့ ရဲရဲတောက် မိန့်ခွန်းတိကြောင့် ဆြာတော် ဦးဥတ္တမအား အင်္ဂလိပ်အစိုးရက ၁၉၂၁ ခု မာ့ခ်ျလ (၃၁) ရက်နိတွင် အစိုးရအား အကြည်ညိုပျက်အောင် တရားဟောပြောမှုဟုဆိုကာ ရာဇသတ်ကြီး ဥပဒေပုဒ်မ ၁၂၄ (က) အရ ဖျာပုံခရိုင်၊ ဒေးဒရဲမြို့နယ်၊ [[ကျောင်းကုန်းမြို့]]တွင် ဖမ်းဆီးခလီရေ။ ဖမ်းမိန့်ထုတ်ခသူမာ အရီးပိုင် ဦးဘိုးလှ (သမ္မတ ဒေါက်တာဘဦးဧ့ အဖ) ဖြစ်ရေ။ ဆြာတော်စွာ မြန်မာပြည်မာ နိုင်ငံရီးနန့် ပထမဆုံး အပြစ်ပီးခံရရေ ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတော်တပါး ဖြစ်ရေ။  

ဆြာတော်အား ကျောင်းကုန်းမှ အစိုးရသင်္ဘောနန့် မအူပင်တရားရုံးသို့ ခေါ်ဆောင်ကာ အလုပ်ကြမ်းနန့် ထောင်ဒဏ် (၁၂) လ အပြစ်ပီးပြီး မအူပင်ထောင်မာ အကျဉ်းချခရေ။ ဆြာတော်စွာ အကျဉ်းခံရေ နိမှစပြီးကေ သင်္ကန်းချွတ်ပနာ ထောင်အဝတ်ကို ဝတ်ဆင်ရရေ။ ယပြီးနောက် ဆြာတော်စွာ ၁၉၂၂ ခု ဂျုန်လ (၂၆) ရက်နိ မအူပင်ထောင်မှ ပြန်ပနာလွတ်မြောက်ပါ လတ်တေ။ ဆြာတော်ဦးဥတ္တမစွာ လွတ်မြောက်ခပြီးနောက် အစိုးရအား ဦးမညွတ်ဘဲ ဆက်ပြီးကေ မြန်မာပြည်အနှံ့လှည့်ကာ နိုင်ငံရီးတရားတိ ဟောပြောခလီရေ။

ဒေပိုင်နန့် ဆြာတော်စွာ ၁၉၂၄ ခု အောက်တိုဇာလ (၁၆) ရက်နိမာ ရာဇသတ်ပုဒ်မ ၁၂၄ (က) နန့် အလုပ်ကြမ်းနန့် ထောင်ဒဏ် (၃) နှစ် ထပ်မံအပြစ်ပီးခံရပြီးကေ ဒုတိယအကြိမ် အကျဉ်းကျခဲ့ပြန်ရေ။ ဆြာတော်စွာ ၁၉၂၇ ဖေဖဝါရီလတွင် အကျဉ်းမှ ပြန်ပနာ လွတ်မြောက်လာ ပြန်ရေ။ ထောင်က လွတ်မြောက်ပြီးနောက် အမြို့မြို့အနယ်နယ်သို့ လှည့်လည်ပနာ အမျိုးသား နိုးကြားရီးတရားတိကို ဟောကြားရာ ၁၉၂၈ ခုနှစ်မာ တတိယအကြိမ် အဖမ်းခံရပြန်ရေ။

== ဘဝနိဂုံး ==
ထောင်က ထွက်လှာရေအခါ ဆြာတော်စွာ နိုင်ငံရီးကို လုပ်ပြန်ရေ။ ယေကေလဲ မြန်မာနိုင်ငံရီး၌ ခွဲရီးတွဲရီး ကိစ္စတိပေါ်၍ ၁၉၃၅ ခုနှစ်မာ မြန်မာနိုင်ငံကို အိန္ဒိယ နိုင်ငံနန့်ခွဲကာ ၉၁ ဋ္ဌာန အုပ်ချုပ်ရီးပီး ချိန်လည်းဖြစ်ရေ။ မြန်မာနိုင်ငံရီးမာ အကွဲအပြဲနန့် ဂိုဏ်းဂဏစိတ်ဓာတ်တိ ကွဲပြားနီချိန်ဖြစ်ရေ။ ယင်းခါ ဆြာတော်နန့် နိုင်ငံရီးအယူအဆ မတူသူတိလေ့ အများကြီးဟိခရေ။ ဂိုဏ်းဂဏ ကွဲပြဲကတ်ရေအခါ တစ်ဖက်နန့်တစ်ဖက် ပြင်းစွာယိုးစွပ် ဝေဖန်တတ်ကတ် လီရာ၊ တခါက ကကောင်းကြည်ညိုလေးစားခရေ ဆြာတော် 
ကိုပင် ဆိဆောက်ခရောက် ယိုးစွပ် ပြောဆိုကတ်လီရေ။ ဆြာတော်ကား သီးခံတော်မူပြီးကေ ပုဂ္ဂလဓိဋ္ဌာန်နန့် ချေပခြင်းမပြုဘဲ ဓမ္မဓိဋ္ဌာန် 
နန့်သာ ဖြီယှင်းချက်ထုတ်ရေ။

ယင်းပိုင် နိုင်ငံရီး ဗလဗွီသတ်နီချိန်မာ ဆြာတော်စွာ ကျမ်းမာရီးလေ့မကောင်း ဖြိုက်ယှာရေ။ ရပ်စောက်ကိုင်းလိုင်းနန့် ကကောင်းပင် ဦးဏှောက်အင်အား ချိုတေနီရာ ရန်ကုန်မြို့ 
ထဲမာ ဖားကတ်လားတဦးပိုင် လားလာနီတတ်ရေ။ ယင့်အချိန်က ပုဇွန်တောင် ညောင်ကုန်းကျောင်းမာ သီတင်းသုံးနီလီရေ။ ကကောင်းမကျမ္မာအတွက်နန့် ရန်ကုန်ဆီးရုံကြီး 
သို့ တင်ပို့ကုသရာ ၁၃ဝ၁ ခုနှစ် ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် ၁၁ ရက်နိ (၁၉၃၉ ခု၊ စတ်တင်ဇာလ ၉ ရက်) မာ သက်တော် ၆ဝ အရွယ်၌ ပျံလွန်တော်မူရေ။ ပျံလွန်တော်မူစဉ်က ဆြာတော်ဧ့ သက်တော်မှာ (၆၀) နှစ် ဟိပြီးကေ သိက္ခာတော်မှာ (၄၁) ဝါ ဟိရာဖြစ်ရေ။
ဆြာတော်ဧ့ ရုပ်ကလာပ်ကို ဆီးရုံက ယူဆောင်ပနာ မပုပ်မသိုးအောင် ဆေးရည်စိမ်ပြီး မှန်ခေါင်းသွင်းကာ ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်၊ ညောင်တုန်းကျောင်းမာ ထားပနာ ဈာပနအခမ်းအနား ကျင်းပခရေ။ ပျံလွန်တော်မူပြီး (၃) ရက်မြောက်နိ စက်တင်ဘာ (၁၁) ရက်နိမာ ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန် ဦးဘ ဦးစီးပနာ ဆြာတော်ဧ့ အန္တိမဈာပနကို စည်ကားစွာ ကျင်းပခလီရေ။ ဆြာတော် ပျံလွန်တော်မူပြီး (၉) နှစ်မျှကြာခါ ပြည်သူလူထုတရပ်လုံးစွာ ဆြာတော် မျှော်မှန်းခရေ လုံးဝလွတ်လပ်ရီးပန်းတိုင်သို့ အရောက်ချီတက်နိုင်ခလီရေ။

== ဂုဏ်ပြုခံရမှုတိ ==
===ပြည်ပ===
*ဆြာတော် ဦးဥတ္တမဧ့ ဂုဏ်ကျေးဇုကို မှတ်တမ်းတင်ရေတွက်နန့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] ဗာရာဏသီမြို့ရှိ နာဂရီပရကျာရ်နီဆဘာ နာမည်ဟိရေ စာပီအဖွဲ့အစည်းတခုက ထုတ်ဝီရေ ဟိန္ဒူဘာသာစွယ်စုံကျမ်းမာ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရီး တိုက်ပွဲဂေါင်းဆောင် ဆြာတော် ဦးဥတ္တမအကြောင်းကို တခမ်းတနား ရီးသားဖော်ပြထားလီရေ။ 

*[[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ကလည်း [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်းမာက ဂျပန်ဘာသာနန့် ဆြာတော် ဦးဥတ္တမအကြောင်း စာအုပ်တိ ရီးသားထုတ်ဝီခကတ်ရေ။ 

===ပြည်တွင်း===
====ကျောင်းသင်ရိုး====
တချိန်က မြန်မာနိုင်ငံကျောင်းသုံးစာအုပ်တိမာလည်း [[ဆြာတော်ဦးဥတ္တမဧ့ အထ္ထုပ္ပတ္တိအကျဉ်း]]ကို ထည့်သွင်းသင်ကြားစီရေ။

====နိရက်====
*[[စစ်တွေမြို့]]ဟိ သမဂ္ဂအဖွဲ့က ဦးစီးကာ ၁၉၄၇ ခု စက်တာဘာ (၉) ရက်နိမာ အခမ်းအနားတရပ်ကို ရွှေတိဂုံခြီရင်းဟိ ပုလိပ်သမဂ္ဂ အဆောက်အအုံမာ ကျင်းပခကတ်ရေ။ ထိုနိကိုပင် “ဦးဥတ္တမတထိမ်းအမှတ်နိ” အဖြိုက်နန့် သတ်မှတ်ကာ နှစ်စိုင်နှစ်တိုင်း ကျင်းပလာခကတ်ရေ။ 
*[[ရန်ကုန်မြို့]]မာလည်း နှစ်စိုင် စက်တင်ဘာလ (၉) ရက်နိ ကျရောက်တိုင်း ဦးဥတ္တနိ အဖြိုက်နန့် စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပခရေ။ 
*[[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[ဘန်ကောက်မြို့]]တွင် မြန်မာရဟန်းသံဃာတော်တိ၊ ရက္ခိုင်မျိုးချစ်အဖွဲ့အစည်းတိနန့် ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားတိက ဆြာတော် ဦးဥတ္တမနိကို နှစ်စိုင်နှစ်တိုင်း ကျင်းပပါလတ်စွာမှာ ဆယ်စုနှစ်မက ဟိခရာ ဖြစ်ရေ။
&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဆြာတော် ဦးဥတ္တမ အထိမ်းအမှတ်ပွဲ ဘန်ကောက်မြို့မာ ကျင်းပ&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://www.rfa.org/burmese/news/u-ottama-anniversary-bangkok-09082013101318.html |access-date=20 May 2015 |archive-date=15 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115214616/https://www.rfa.org/burmese/news/u-ottama-anniversary-bangkok-09082013101318.html }}&lt;/ref&gt;
*ဆြာတော်ဦးဥတ္တမ ပျံလွန်တော်မူရေ ၇၅ နှစ်ပြည့် တထိမ်းအမှတ်အဖြိုက်နန့် ဆြာတော် ဦးရက္ခဝံသစွာ ဆူးလေမှ တာမွေမြို့နယ်ဟိ နိုင်ငံရီးအကျဉ်းသားများရုံး အထိ လမ်းလျှောက်ဂုဏ်ပြုခရေ။&lt;ref&gt;[http://www.mp3you.eu/index.php?p=videoclip2&amp;id=I9_37rnrnBI mp3you.eu&lt;!-- Bot generated title --&gt;]{{Dead link|date=January 2021 }}&lt;/ref&gt;
*၇၂ ကြိမ်မြောက် ဆြာတော် ဦးဥတ္တမနိကို [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]] အခြီစိုက် ရက္ခိုင်အမျိုးသမီးများအစည်းအရုံးက ဒက္ကားမြို့မာ ကျင်းပခရေ။&lt;ref name=&quot;Kyauk Phru Net&quot;&gt;{{cite web|url=https://kyaukphrunet.wordpress.com/category/ဦးဥတ္တမ/|title=ဦးဥတ္တမနက် အခမ်းအနား}}{{Dead link|date=January 2021 }}&lt;/ref&gt;စစ်တွေ&lt;ref name= RFA &gt;{{cite web|url=http://www.rfa.org/burmese/news/u-ottama-day-09092011112526.html|title=ဦးဥတ္တမနက် အခမ်းအနား|date=၉ စတ်တင်ဘာ ၂၀၁၁|publisher=RFAaccessdate= ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၅|access-date=6 October 2015|archive-date=17 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160317064406/http://www.rfa.org/burmese/news/u-ottama-day-09092011112526.html}}&lt;/ref&gt;ရန်ကုန် မင်းပြား တောင်ကုတ် ပုဏ္ဏားကျွန်း ကျောက်တော်မြို့တိ ကျောက်ဖြူ ဇင်ချောင်းကျေးရွာနန့်&lt;ref name=Narinjara&gt;{{cite web|url=http://www.narinjara.com/detailsbur.asp?id=3465}}{{Dead link|date=January 2021 }}&lt;/ref&gt; ဟိုင်းကြီးကျွန်း &lt;ref name=DVB&gt;{{cite web|url=http://burmese.dvb.no/archives/15339|title=
ဦးဥတ္တမနက် အခမ်းအနားကို လွတ်လပ်စွာ ကျင်းပခွင့်ရ|publisher=DVB|last=နော်နိုရင်း|date=၉ စတ်တင်ဘာ ၂၀၁၁|accessdate= ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၅}}&lt;/ref&gt; ရို့တွင်လည်း ကျင်းပခရေ။

====ပန်းခြံ ပြတိုက် ကြေးရုပ်====
* စစ်တွေမြို့တွင် ဦးဥတ္တမအသင်းနန့် ဦးဥတ္တမပန်းခြံရို့ကို တည်ဆောက်ထား ခကတ်ရေ။ စစ်တွေမြို့ဟိ ဦးဥတ္တမပန်းခြံမာ ၁၉၆၃ ဂျန်နဝါရီလ (၁၀) ရက် ကြာသပတီးနိမာ ဆြာတော် ဦးဥတ္တမ ကြေးရုပ်တုကို သွန်းလုပ် စိုက်ထူခလီရေ။

*[[File:U Ottama Park Gate.jpg|thumb|ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်း တောင်ဘက်ခြီရင်းဟိ ဦးဥတ္တမပန်းခြံ]]ရန်ကုန်မြို့၊ ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်း တောင်ဘက်ခြီရင်းဟိ ကန်တော်မင်ပန်းခြံကို နိုင်ငံတော်အစိုးရက ဆြာတော်အား ဂုဏ်ပြုရေတွက်နန့် ဦးဥတ္တမပန်းခြံဟု မှည့်ခေါ်ခရေ။ 

*ရက္ခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေမြို့ ရွှေစာတီကျောင်းတွင် ဆြာတော် ဦးဥတ္တမပြတိုက် တစ်ခု ဆောက်လုပ်ဖို့ ရန်ပုံငွီယှာဖွီရေး အနိန်နန့် ဆြာတော် ဦးဥတ္တမအတ္ထုပတ္တိ သမိုင်း ဗွီစီဒီခွေကို ၂၀၁၃ ဇွန် ၂၀က စတင်ပြီးကေ  ရောင်းချခကတ်ရေ။&lt;ref&gt;''[http://www.narinjara.com/burmese/?p=6052]{{Dead link|date=January 2021 }}'',ဆြာတော် ဦးဥတ္တမ အတ္ထုပတ္ထိသမိုင်း ဗွီစီဒီခွေ စတင်ဖြန့်ချိ( နိရဉ္စရာ- ၂၁ ဇွန် ၂၀၁၃) / မောင်အေး&lt;/ref&gt;
*မြောက်ဦးမြို့ အနော်မာ ပန်းခြံမာထားဖို့ ကြေးပိဿာချိန် ၃၀၀ ခန့် အသုံးပြုပြီးကေ သွန်းလုပ်နီရေ ဆြာတော် ဦးဥတ္တမ ရုပ်တုတော်မှာ ဂုချိန်ခါ ပြီးစီးလှားရာ ဖြစ်ရေ။ ကြေးရုပ်တုကို မြောက်ဦးမြို့နယ်တခုလုံးက စေတနာရှင်တိဧ့ စုပေါင်းအလှူ ထည့်ဝင်မှုနန့် မောက်ဦးမြို့ကြေးသွန်းဆြာကြီး ဦးကျော်သာညွန့်မှ ၆ လခန့် အချိန်ယူ သွန်းလုပ်ခခြင်း ဖြစ်ရေ။ &lt;ref&gt;''[http://www.simon-vlog.com/2014/08/blog-post_908.html?m=1#axzz3afL6kWch]'',(နိရဉ္စရာ- ၁၈ သြဂတ် ၂၀၁၄) / မောင်အေး&lt;/ref&gt;

*ဆြာတော်ကွယ်လွန်ပြီး နှစ်ရက်အကြာ ၁၉၃၉ ခုနှစ် စတ်တင်ဇာလ (၁၁)ရက်၊ တနင်းလာနိမာ ကျင်းပရေ အောက်လွှတ်တော်အစည်းအဝီး၌ မင်းလက်သပ်အမတ်တိက ဆြာတော်ဦးဥတ္တမ ပျံလွန်တော်မူခြင်းအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်းနန့် ကျန်ရစ်သူ မိသားစုထံ ဝမ်းနည်းသဝဏ်လွှာပို့ရန်၊ ဝမ်းနည်းခြင်းအထိမ်းအမှတ်အဖြိုက်နန့် လွှတ်တော်အား ငါးမိနစ်ရွှိ့ဆိုင်းရန် အဆိုကို ဟံသာဝတီမြီဧ့ မင်းလက်သပ်အမတ် ဦးသင်းမောင်က တင်သွင်းပြီး လွှတ်တော်တက်ရောက်သူ မင်းလက်သပ်အမတ်အားနုန်းက တညီတညွှတ်တည်း အတည်ပြုကတ်ရေ။&lt;ref&gt;''[http://www.ashinpanna.com/2012/09/blog-post_6.html?m=1]{{Dead link|date=January 2021 }}'',အာသျှမီးရှူးတန်ဆောင် ဆြာတော် ဦးဥတ္တမ&lt;/ref&gt;


*ဆြာတော် ဦးဥတ္တမဧ့ မြန်မာ ဂျပန် ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှု နှစ်(၁၀၀)ပြည့် အခမ်းအနားကို ၂၀၁၃ခုနှစ် ဂျုန်လ(၂၂)ရက်နိ(စနီနိ) နိခင်း ၂ နာရီအချိန်မာ ရန်ကုန်မြို့ တော်ဝင်နှင်းဆီခန်းမမာ ကျင်းပခရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.mmjpseda.org/ja/node/438 |accessdate=20 May 2015 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304204227/http://www.mmjpseda.org/ja/node/438 }}&lt;/ref&gt;

== ပိတ်ပင်မှုတိ ==
နေဝင်းဂေါင်းဆောင်ရေ တော်လှန်ရီးကောင်စီအစိုးရလက်ထက်မာ နိုင်ငံရီးဆောင်ရွက်ရေ ရဟန်းသံဃာတော်တိ ပေါ်ပေါက်လာဖို့ကို စိုးရိမ်အတွက်နန့် နီဝင်းဧ့ အမိန့်နန့် တနိုင်ငံလုံးမာ ဦးဥတ္တနိ ကျင်းပခြင်း မှီငြမ်းပနာ ပိတ်ပင်ဟန့်တားလိုက်လီရေ။ ယင့်လောက်ရာမက ဦးဥတ္တမပန်းခြံကိုလဲ့ ကန်တော်မဂ်လာပန်းခြံဟု နာမည်ပြောင်းလဲလိုက်လီရေ။ တပ်မတော်အစိုးရလက်ထက်တွင်လည်း ဆြာတော် ဦးဥတ္တမနန့် ဆြာတော် ဦးဥတ္တမပိုင် နိုင်ငံရီးဆောင်ရွက်ခရေ ဆြာတော်ကြီးဧ့ အကြောင်းကို စာနယ်ဇင်းတိမာ ရီးသားဖော်ပြခြင်းကို စာပီစိစစ်ရီးဌာနက ပိတ်ပင်ထားရေ။&lt;ref&gt;http://arakanreview.net/?p=1967{{Dead link|date=January 2021 }}&lt;/ref&gt;
အာဏာပိုင်ရို့စွာ ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမာ ရွှေတိဂုံ စာတီတော် အနီးဟိ ဦးဥတ္တမပန်းခြံကို ကန်တော်မင် ပန်းခြံ အဖြိုက်နန့် ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုစီခြင်း၊ စစ်တွေမြို့ ဦးဥတ္တမ ပန်းခြံဟိ ဦးဥတ္တမရုပ်တုကို မွမ်းမံမှု မဟိခြင်း၊ ဆြာတော် ရုပ်တုကို အရိုအသေပီးမှုတိအား တားမြစ် အရီးယူခြင်းတိ ပြုလုပ်ခရေ။ ဆြာတော် ဦးဥတ္တမဧ့ နယ်ချဲ့တော်လှန်ရီး စိတ်ဓာတ်အား အတုယူလာဖို့ကို စစ်အာဏာပိုင် တိက စိုးရိမ်ရေ အတွက်ကြောင့် ဖြစ်ရေလို့ အများက ယူဆကတ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.minmawsoe.org/2009/12/blog-post_3108.html?m=1 |accessdate=20 May 2015 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304222203/http://www.minmawsoe.org/2009/12/blog-post_3108.html?m=1 }}&lt;/ref&gt;
စစ်အစိုးရစွာ ၂၀၁၀ခုနှစ်အထိ ဆြာတော်ကို ဂါရဝပြုခွင့်မပီးခပါ၊၊၂၀၁၁ခုနှစ်မာမှ ပန်းခွီချခွင့်၊ ဘုရားမီးထွန်းခွင့်ရရေ။&lt;ref&gt;''[http://www.88generation-ktg.com/2011/09/blog-post_5169.html?m=1]{{Dead link|date=January 2021 }}'',
ဦးဥတ္တမ ရုပ်တုရှိ ပြည်သူတိ ပန်းခွီချ&lt;/ref&gt;ယဂေလဲ့ ၂၀၁၄မာ ရန်ကုန်တွင် ဆြာတော်ဦးဥတ္တမ အခမ်းအနားသို့ ဦးဆောင် တက်ရောက်ကတ်သူ တချို့ကို  ရဲကစစ်ဆီး မှုတိဟိပါယင့်။&lt;ref&gt;[http://www.dawnmanhon.com/2014/09/blog-post_30.html?m=1 ဦးဥတ္တမ အခမ်းအနားသို့ ဦးဆောင် တက်ရောက်ကတ်သူ တချို့ကို ရန်ကုန်မာ ရဲက စစ်ဆီး မှုတိဟိ | dawnmanhon&lt;!-- Bot generated title --&gt;]{{Dead link|date=September 2024 }}&lt;/ref&gt;

==ဆက်စပ်ဖတ်ရန် ==
*[[ဆရာတော်ဦးဥတ္တမရက်စွဲမှတ်တမ်း]]
*[[ဆရာတော်ဦးဥတ္တမအထိမ်းအမှတ်ရုပ်တုတိ]]
*[[ဆရာတော်ဦးဥတ္တမဂုဏ်ပြုသီချင်းတိ]]
*[[ဆရာတော်ဦးဥတ္တမနိအခမ်းအနားတိ]]
*[[ဆရာတော်ဦးဥတ္တမအကြောင်းရီးသားထားစာအုပ်တိ]]
*[[ဆရာတော်ဦးဥတ္တမအဆိုအမိန့်တိ]]
*[[ဆရာတော်ဦးဥတ္တမဂုဏ်ပြု ရတု-ကဗျာတိ]]

== ကိုးကား ==
{{reflist|2}}

==ပြင်ပလင့်ခ်များ==
*[http://winmyint.blogspot.com/2013/06/blog-post_5230.html?m=1 ဆရာတော်ဦးဥတ္တမ အတ္ထုပတ္ထိသမိုင်းဗွီစီဒီခွေစတင်ဖြန့်ချိFrom : .. နိရဉ္စရာ]
*[http://www.dhammaweb.net/MyanmarNews/view.php?id=60 လွတ်လပ်ရေး မီးရှူးတန်ဆောင် ဆရာတော် ဦးဥတ္တမ by ဘစောတင်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140719055140/http://www.dhammaweb.net/MyanmarNews/view.php?id=60 |date=19 July 2014 }}
*[http://ottamashin.blogspot.com/2014/09/blog-post_0.html?m=1 ဦးဥတ္တမ ပျံလွန်တော်မူခြင်း ၇၅ နှစ်မြောက် အခမ်းအနားတွေ ကျင်းပ]
*[http://ottamashin.blogspot.com/2014/09/blog-post_35.html?m=1 ဦးဥတ္တမ ပျံလွန်တော်မူသည့် ၇၅ နှစ်မြောက် စိန်ရတု အခမ်းအနားများ ကျင်းပ]
*[http://www.ygnnews.com/2013/09/video.html?m=1 ဦးဥတ္တမပန်းခြံအဖြစ် ကန်တော်မင်ပန်းခြံကို ပြန်လည် နာမည်ပြောင်းရေး သဘောထားများ(video)]
*[http://myanmarbookscatalog.blogspot.com/2012/06/blog-post_2792.html?m=1 ''လွတ်လပ်ရေးစိတ်ဓာတ်မျိုးစေ့ချခဲ့သူ ဆရာတော် ဦးဥတ္တမ- ဗမာ့ခေတ်ဦးဘရင်''စာအုပ်]
*[http://laywaddyarakan.blogspot.com/2010/09/blog-post_587.html?m=1 ဆရာတော်ဦးဥတ္တမဂုဏ်ပြုကဗျာ-လေးဝတီ]
*[http://www.mingalarpar.org/2012/01/blog-post_08.html?m=1 သခင်လွင် ပြုစုသည်။ ဦးဥတ္တမ လက်ရွေးစင်(မိန့်ခွန်း နှင့် ဆောင်းပါးများ)-သခင်လွင်၏အမှာစာ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305065511/http://www.mingalarpar.org/2012/01/blog-post_08.html?m=1 |date=5 March 2016 }}
*[http://abbsoluteright.blogspot.com/2015/01/blog-post_493.html?m=1 ဦးဥတ္တမ ကြေးသွန်းရုပ်တု တောင်ကုတ်တွင်ထားရှိမည်]
*[http://marrayu.blogspot.com/2014/07/blog-post_31.html?m=1 ဆရာတော်ဦးဥတ္တမနေ့ (၇၅)နှစ်မြောက် စိန်ရတုအထူးထုတ် ဦးဥတ္တမ မော်ကွန်း စာအုပ်ထွက်မည်]
*[http://m.fancy.com/things/448151023383482967/ဆရာေတာ္ဦးဥတၱမ ဆရာတော်ဦးဥတ္တမ ဓာတ်ပုံ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160311081913/https://m.fancy.com/things/448151023383482967/%E1%80%86%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%B1%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%B9%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%A5%E1%80%90%E1%81%B1%E1%80%99 |date=11 March 2016 }}
*[http://www.maharhero.com/2013/07/blog-post_6538.html?m=1 Sunday, July 21, 2013ဆရာတော် ဦးဥတ္တမ ၏ပြတိုက်ကို မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းပထမဆုံးတည်ဆောက်မည်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160309034552/http://www.maharhero.com/2013/07/blog-post_6538.html?m=1 |date=9 March 2016 }}
*[http://sycbyouth.org/burmese/2013/06/26/ဆရာေတာ္-ဦးဥတၱမ-လြတ္လပ္/ ဆရာတော် ဦးဥတ္တမ (လွတ်လပ်ရေးစိတ်ဓာတ် မျိုးစေ့ချခဲ့သူ)]{{Dead link|date=January 2021 }}


{{Lifetime|၁၈၇၉|၁၉၃၉}}
&lt;noinclude&gt;
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်နိုင်ငံရီးဂေါင်းဆောင်တိ]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင် စာရီးဆရာတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ဆြာတော်ဦးဥတ္တမ]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရဟန်းစာရွီးဆရာတိ]]

&lt;noinclude&gt;</text>
      <sha1>si7u31doki3jus7vfkiacxj4dzmlwzp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တမ်းပလိတ်:Infobox Wikipedia user</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2953</id>
    <revision>
      <id>20999</id>
      <parentid>17208</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T22:40:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q6978247}}</comment>
      <origin>20999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14836" sha1="693gnumtkxbvcxg7fz5bh0468pcr5mv" xml:space="preserve">{{Infobox
| bodyclass   = vcard
| bodystyle   = {{#if:{{{fontcolor|}}}|color: {{{fontcolor}}};}} {{#if:{{{width|}}}|width: {{{width}}};}} {{#if:{{{tablecolor|}}}|background-color: {{{tablecolor}}}}}
| headerstyle = {{#if:{{{color|}}}|background-color: {{{color}}}}}; {{#if:{{{headerfontcolor|}}}|color: {{{headerfontcolor}}}}}
| abovestyle  = {{#if:{{{abovecolor|}}}|background-color: {{{abovecolor}}}|}}; {{#if:{{{abovefontcolor|}}}|color: {{{abovefontcolor}}}|}}

| title       = &lt;includeonly&gt;{{#if:{{{abovefontcolor|}}}||{{{title|{{BASEPAGENAME}}}}} {{#if:{{{status|}}}|&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{{status}}}&lt;/small&gt;}}}}&lt;/includeonly&gt;
| above       = {{#if:{{{abovefontcolor|}}}|{{{title|{{BASEPAGENAME}}}}} {{#if:{{{status|}}}|&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{{status}}}&lt;/small&gt;}}}}

| subheader   = —&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;role&quot;&gt;{{#if:{{{role|}}}|{{{role}}}|[[Wikipedia]]n}}&lt;/span&gt;{{#switch:{{lc:{{{gender|{{Gender:{{#titleparts:{{BASEPAGENAME}}|1}}|m|f|NONE}}}}}}} |male|m=&amp;nbsp;{{Tooltip|&amp;#9794;|male|class=gender|style=font-size: larger;|unicode}}[[Category:အမျိုးသား ဝီကီးပီးဒီးယန်းတိ]] |female|f=&amp;nbsp;{{Tooltip|&amp;#9792;|female|class=gender|style=font-size: larger;|unicode}}[[Category:အမျိုးသမီး ဝီကီးပီးဒီးယန်းတိ]] |other|o=&amp;nbsp;{{Tooltip|1=&lt;span style=&quot;line-height: 12px;&quot;&gt;[[File:Gendersign.svg|x12px|&lt;span style=&quot;font-size: larger;&quot;&gt;&amp;#x26a5;&lt;/span&gt;|link=]]&lt;/span&gt;|2=other|class=gender}}|#default=}}&amp;nbsp;—

| image       = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_width|238px}}}|title={{{image_caption|}}}}}
| caption     = {{{image_caption|}}}

| label1      = နာမည်
| data1       = {{#if:{{{honorific prefix|{{{honorific_prefix|}}}}}}|&lt;span class=&quot;honorific-prefix&quot;&gt;{{{honorific prefix|{{{honorific_prefix|}}}}}}&amp;nbsp;&lt;/span&gt;}}{{#if:{{{name|}}}|&lt;includeonly&gt;&lt;span class=&quot;fn&quot;&gt;{{{name|}}}&lt;/span&gt;&lt;/includeonly&gt;}}{{#if:{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|}}}}}}|&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;honorific-suffix&quot;&gt;{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|}}}}}}&lt;/span&gt;}}

| label2      = မွီးဖွား
| data2       = {{br separated entries|1={{#if:{{{birthname|}}}|&lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{birthname}}}&lt;/span&gt;}}|2={{{birthdate|}}}|3={{#if:{{{birthplace|}}}|&lt;span class=&quot;birthplace&quot;&gt;{{{birthplace|}}}&lt;/span&gt;}}}}

| label3      = နာမည်ရင်း
| data3       = {{{real_name|}}}
| class3      = nickname

| label6      = နိုင်ငံသား
| data6       = {{{nationality|}}}
| class6      = category

| label7      = နိုင်ငံ
| data7       = {{#ifexist:template:country data {{ucfirst:{{{country}}}}}|{{flag|{{ucfirst:{{{country}}}}}}}|{{ucfirst:{{{country|}}}}}}}

| label8      = လက်ဟိ နီထိုင်ရာ
| data8       = {{#if:{{{location|}}}| {{#ifeq:{{#if:{{{country|}}}|1|0}}{{#ifexist:{{{location}}}, {{{country}}}|1|0}}|11&lt;!-- i.e. both conditions are met--&gt;|[[{{{location}}}, {{{country}}}|{{{location}}}]] | {{#ifeq:{{#ifeq:{{strfind short|{{{location|}}}|,|1}}|0|0|1}}{{#ifexist:{{{location|}}}|1|0}}|11&lt;!-- i.e. both conditions are met--&gt;| [[{{{location}}}]] | {{{location}}} }} }} }}
| class8      = label

| label9      = ဘာသာစကား
| data9       = {{{languages|}}}
| class9      = category

| label10     = အချိန်ဇုန်
| data10      = {{#if:{{{timezone|}}}|{{#if:{{isValidPageName|{{{timezone}}}}}|[[{{{timezone}}}]]|{{{timezone}}}}}}}

| label11     = လက်ဟိ အချိန်
| data11      = {{{current_time|}}}

| label13     = လူမျိုးစု
| data13      = {{{ethnicity|}}}
| class13     = category

| label14     = လူမျိုး
| data14      = {{{race|}}}
| class14     = category

| label15     = အရပ်အမြင့်
| data15      = {{{height|}}}

| label16     = ကိုယ်အလီးချိန်
| data16      = {{{weight|}}}

| label17     = ဆံပင်
| data17      = {{{hair|}}}

| label18     = မျက်လုံး
| data18      = {{{eyes|}}}

| label19     = လက်အနီအထား
| data19      = {{{handedness|}}}

| label20     = [[သွီးအုပ်စု]]
| data20      = {{{blood_type|}}}

| label21     = ကျား/မ
| data21      = {{{sexuality|}}}
| class21     = category

| label22     = အိုင်ကျူ
| data22      = {{{iq|}}}

| label23     = Personality type
| data23      = {{{personality_type|}}}
| class23     = category

| label24     = {{#switch:{{lc:{{{alignment|}}}}}|lawful good|neutral good|chaotic good|lawful neutral|neutral|true neutral|chaotic neutral|lawful evil|neutral evil|chaotic evil=[[Alignment (Dungeons &amp; Dragons)|Alignment]]|light side|lightside|light|jedi|dark side|darkside|dark|sith=[[Alignment_(role-playing_games)#Star_Wars|Alignment]]|#default=[[Alignment (role-playing games)|Alignment]]}}
| data24      = {{#switch:{{lc:{{{alignment|}}}}}|lawful good|neutral good|chaotic good|lawful neutral|neutral|true neutral|chaotic neutral|lawful evil|neutral evil|chaotic evil=[[{{{alignment|}}}]]|light side|lightside|light|jedi=[[Force (Star Wars)|Light Side]]|dark side|darkside|dark|sith=[[Dark side (Star Wars)|Dark Side]]|#default={{{alignment|}}}}}
| class24     = category

| header25    = {{#if:{{{marital status|}}}{{{spouse|}}}{{{girlfriend|}}}{{{boyfriend|}}}{{{children|}}}{{{siblings|}}}{{{pets|}}}|မိသားစုနှင့် သူငယ်ချင်းများ}}

| label26     = အိမ်ထောင်ရီး
| data26      = {{{marital status|}}}
| class26     = category

| label27     = အိမ်ထောင်ဖက်
| data27      = {{{spouse|{{{partner|}}}}}}

| label28     = ချစ်သူမာ့မချေ
| data28      = {{{girlfriend|}}}

| label29     = ချစ်သူယောကျားချေ
| data29      = {{{boyfriend|}}}

| label30     = ရင်သွီး
| data30      = {{{children|}}}

| label31     = ညီအစ်ကိုမောင်နှမ
| data31      = {{{siblings|}}}

| label32     = အိမ်မွီးတိရစ္ဆာန်
| data32      = {{{pets|}}}

| header33    = {{#if:{{{occupation|}}}{{{employer|}}}{{{education|}}}{{{college|}}}{{{university|}}}{{{highschool|}}}|ပညာရေးနှင့် အလုပ်အကိုင်}}

| label34     = အလုပ်အကိုင်
| data34      = {{{occupation|}}}
| class34     = role

| label35     = အလုပ်သျှင်
| data35      = {{{employer|}}}
| class35     = org

| label36     = ပညာရီး
| data36      = {{{education|}}}

| label37     = မူလတန်းကျောင်း
| data37      = {{{primaryschool|}}}

| label38     = အလယ်တန်းကျောင်း
| data38      = {{{intschool|}}}

| label39     = အထက်တန်းကျောင်း
| data39      = {{{highschool|}}}

| label40     = ကောလိပ်
| data40      = {{{college|}}}

| label41     = တက္ကသိုလ်
| data41      = {{{university|}}}

| header42    = {{#if:{{{hobbies|}}}{{{religion|}}}{{{politics|}}}{{{aliases|}}}{{{movies|}}}{{{books|}}}|ဝါသနာနန့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု}}

| label43     = ဝါသနာတိ
| data43      = {{{hobbies|}}}

| label44     = ကိုးကွယ်ရေ ဘာသာ
| data44      = {{{religion|}}}
| class44     = category

| label45     = နိုင်ငံရီးအမြင်
| data45      = {{{politics|}}}

| label46     = [[ကလောင်နာမည်]]
| data46      = {{{aliases|}}}
| class46     = နာမည်ပြောင်

| label47     = ရုပ်ရှင်နန့် ပြပွဲတိ
| data47      = {{{movies|{{{shows|}}}}}}

| label48     = စာအုပ်တိ
| data48      = {{{books|}}}

| header49    = {{#if:{{{interests|}}}|စိတ်ပါဝင်စားမှု}}

| data50      = {{#if:{{{interests|}}}|&lt;div style=&quot;text-align: left&quot;&gt;
{{{interests|}}}
&lt;/div&gt;}}

| header51    = {{#if:{{{website|}}}{{{blog|}}}{{{email|}}}{{{icq|}}}{{{aim|}}}{{{gtalk|}}}{{{jabber|}}}{{{skype|}}}{{{yahoo|}}}{{{mac|}}}{{{irc|}}}{{{facebook|}}}{{{google+|}}}{{{instagram|}}}{{{linkedin|}}}{{{myspace|}}}{{{pinterest|}}}{{{twitter|}}}{{{youtube|}}}{{{flickr|}}}|ဆက်သွီရန်}}

| label52     = ဝက်ဘ်ဆိုဒ်
| data52      = {{{website|}}}

| label53     = ဘလော့ခ်
| data53      = {{{blog|}}}

| label54     = အီးမေးလ်
| data54      = {{{email|}}}

| label55     = ICQ
| data55      = {{#if:{{{icq|}}}|[http://people.icq.com/people/about_me.php?uin={{urlencode:{{{icq}}}}} {{{icq}}}]}}

| label56     = AIM
| data56      = {{#if:{{{aim|}}}|[https://www.aol.com/{{urlencode:{{{aim}}}}} {{{aim}}}]}}

| label57     = ဂျီတော့ခ်
| data57      = {{#if:{{{gtalk|}}}|[https://www.gtalk.us/{{urlencode:{{{gtalk}}}}} {{{gtalk}}}]}}

| label58     = XMPP
| data58      =  {{#if:{{{jabber|}}}|[https://www.xmpp.jp/{{urlencode:{{{jabber}}}}} {{{jabber}}}]}}

| label59     = စကိုက်ပ်
| data59      = {{#if:{{{skype|}}}|[https://secure.skype.com/{{urlencode:{{{skype}}}}} {{{skype}}}]}}

| label61     = ရာဟူး
| data61      = {{#if:{{{yahoo|}}}|[http://profiles.yahoo.com/{{urlencode:{{{yahoo}}}}} {{{yahoo}}}]}}

| label62     =  မက်
| data62      =  {{#if:{{{mac|}}}|[https://iforgot.apple.com/{{urlencode:{{{mac}}}}} {{{mac}}}]}}

| label63     = အိုင်အာစီ
| data63      = {{#if:{{{irc|}}}|[https://www.irccloud.com/{{urlencode:{{{irc}}}}} {{{irc}}}]}}

| label64     = [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်]]
| data64      = {{#if:{{{facebook|}}}|[https://www.facebook.com/{{urlencode:{{{facebook}}}}} {{{facebook}}}]}}

| label65     = ဂူဂဲလ်+
| data65      = {{#if:{{{google+|}}}|[http://plus.google.com/+{{urlencode:{{{google+}}}}} +{{{google+}}}]}}

| label66     = [[အင်စတာဂရမ်]]
| data66      = {{#if:{{{instagram|}}}|[http://www.instagram.com/{{urlencode:{{{instagram}}}}} {{{instagram}}}]}}

| label67     = LinkedIn
| data67      = {{#if:{{{linkedin|}}}|[http://www.linkedin.com/profile/view?&amp;name={{urlencode:{{{linkedin}}}}} {{{linkedin}}}]}}

| label68     = Myspace
| data68      = {{#if:{{{myspace|}}}|[https://myspace.com/{{urlencode:{{{myspace}}}}} {{{myspace}}}]}}

| label69     = Pinterest
| data69      = {{#if:{{{pinterest|}}}|[https://www.pinterest.com/{{urlencode:{{{pinterest}}}}} {{{pinterest}}}]}}

| label70     = [[တွစ်တာ]]
| data70      = {{#if:{{{twitter|}}}|[https://www.twitter.com/{{urlencode:{{{twitter}}}}} {{{twitter}}}]}}

| label71     = [[ယူကျူ့]]
| data71      = {{#if:{{{youtube|}}}|[http://www.youtube.com/user/{{urlencode:{{{youtube}}}}} {{{youtube}}}]}}

| label72     = [[Flickr]]
| data72      = {{#if:{{{flickr|}}}|[http://www.flickr.com/photos/{{urlencode:{{{flickr}}}}} {{{flickr}}}]}}

| header73    = {{#if:{{{subpages|}}}|[[Special:Prefixindex/User:{{BASEPAGENAMEE}}|{{BASEPAGENAME}} subpages]]}}

| data74      = {{#if:{{{subpages|}}}|&lt;div style=&quot;text-align: left&quot;&gt;
{{{subpages|}}}
&lt;/div&gt;}}

| header75    = {{#if:{{{joined_date|}}}{{{first_edit|}}}{{{edit_count|}}}{{{permissions|}}}|အကောင့်အကြောင်းအရာ}}

| label76     = ဝင်ရောက်ရေနိ
| data76      = {{{joined_date|}}}

| label77     = ပထမဆုံးတည်းဖြတ်မှု
| data77      = {{{first_edit|}}}

| label78     = [[WP:CONFIRM|{{#if:{{{autoconfirmed|}}}|{{#if:{{{confirmed|}}}|Confirmed&lt;br /&gt;}}Autoconfirmed|{{#if:{{{confirmed|}}}|Confirmed}}}}]]
| data78      = {{#if:{{{autoconfirmed|}}}|{{#if:{{{confirmed|}}}|{{{confirmed}}}&lt;br /&gt;}}{{{autoconfirmed}}}|{{#if:{{{confirmed|}}}|{{{confirmed}}}}}}}

| label79     = [[WP:REVIEWER|Reviewer]]
| data79      = {{{reviewer|}}}

| label80     = [[WP:RBK|Rollbacker]]
| data80      = {{{rollbacker|}}}

| label81     = [[WP:AUTOPAT|Autopatrolled]]
| data81      = {{{autopatrolled|}}}

| label82     = [[WP:MMS|{{Tooltip|MMS|Mass message sender}}]]
| data82      = {{{mass_message_sender|}}}

| label83     = [[WP:TPE|Template editor]]
| data83      = {{{template_editor|}}}

| label84     = [[WP:ACCP|Account Creator]]
| data84      = {{{account_creator|}}}

| label85     = [[WP:FMR|File Mover]]
| data85      = {{{file_mover|}}}

| label86     = [[WP:ADMIN|Administrator]]
| data86      = {{{admin|}}}

| label87     = [[WP:EF|Edit filter manager]]
| data87      = {{{edit_filter_manager|}}}

| label88     = [[WP:CRAT|Bureaucrat]]
| data88      = {{{bureaucrat|}}}

| label89     = [[WP:CHK|CheckUser]]
| data89      = {{{check_user|}}}

| label92     = [[WP:OVERSIGHT|Oversighter]]
| data92      = {{{overseer|}}}

| data93      = {{#ifeq:{{Yesno|1={{{adminstats|no}}}}}|yes|{{Adminstats|1={{BASEPAGENAME}}|style={{#ifeq:{{Yesno|1={{{adminstats_style|no}}}}}|yes|{{{adminstats_style|{{BASEPAGENAME}}/Mystyle}}}}}}}}}

| label95     = [//tools.wmflabs.org/supercount/index.php?user={{urlencode:{{BASEPAGENAME}}}}&amp;project=en.wikipedia Edit count]
| data95      = {{{edit_count|}}}

| label96     = {{#if:{{{permissions|}}}|&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ListUsers&amp;limit=1&amp;username={{ROOTPAGENAMEE}} Permissions]&lt;/span&gt;}}
| data96      = {{{permissions|}}}

| label98     = လက်မှတ်
| data98      = {{{signature|}}}

| data101     = {{{module|}}}
| data102     = {{{module2|}}}
| data103     = {{{module3|}}}

| header104    = {{#if:{{{userboxes|}}}|Userboxes}}

| data105      = {{#if:{{{userboxes|}}}|
&lt;table style=&quot;background: transparent; vertical-align: middle !important; text-align: center; font-size: 95%; color: {{{fontcolor|#000000}}}; margin: auto; border-spacing: 0px; border-collapse: collapse;&quot;&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;
{{{userboxes|}}}
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
}}

| header106    = {{{custom_header|}}}

| data107      = {{#if:{{{custom_data|}}}|&lt;div style=&quot;text-align: left&quot;&gt;
{{{custom_data|}}}
&lt;/div&gt;}}
| label111     = {{{custom_label1|}}}
| data111      = {{{custom_data1|}}}
| label112     = {{{custom_label2|}}}
| data112      = {{{custom_data2|}}}
| label113     = {{{custom_label3|}}}
| data113      = {{{custom_data3|}}}
| label114     = {{{custom_label4|}}}
| data114      = {{{custom_data4|}}}
| label115     = {{{custom_label5|}}}
| data115      = {{{custom_data5|}}}
| label116     = {{{custom_label6|}}}
| data116      = {{{custom_data6|}}}
| label117     = {{{custom_label7|}}}
| data117      = {{{custom_data7|}}}
| label118     = {{{custom_label8|}}}
| data118      = {{{custom_data8|}}}
| label119     = {{{custom_label9|}}}
| data119      = {{{custom_data9|}}}
}} &lt;noinclude&gt;{{Documentation}}&lt;/noinclude&gt;

[[ကဏ္ဍ:ဝီကီးပီးဒီးယားယူဆာ တမ်းပလက်တိ]]</text>
      <sha1>693gnumtkxbvcxg7fz5bh0468pcr5mv</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>