ဝီကီးပီးဒီးယား rkiwiki https://rki.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%93%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွီးနွီးချက် အသုံးပြုလူ အသုံးပြုလူ ဆွီးနွီးချက် ဝီကီးပီးဒီးယား ဝီကီးပီးဒီးယား ဆွီးနွီးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွီးနွီးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွီးနွီးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွီးနွီးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွီးနွီးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွီးနွီးချက် TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2437 21535 14889 2026-09-29T13:09:29Z Tejoebārsa 137 21535 wikitext text/x-wiki {{တက္ကသိုလ် | နာမည် =စစ်တွေတက္ကသိုလ် | ဓာတ်ပုံ = | ဆောင်ပုဒ် =ပညာသမာ အာဘာနတ္တိ | တည်ထောင် =စက်တင်ဘာ ၁၈၊ ၁၉၉၆ | ပါမောက္ခချုပ်=ဒေါက်တာခင်မောင်ဇော် | တည်နီရာ=တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလမ်း၊ ဘုမေရပ်ကွက်၊ [[စစ်တွေမြို့]]၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] | ဝဘ်ဆိုဒ် =http://www.stu.edu.mm }} ===စစ်တွေတက္ကသိုလ်=== စစ်တွေတက္ကသိုလ် (အင်္ဂလိပ်: Sittway University) ရေ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ တွင် တည်ဟိ ရေ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ် ရေ။ ===သမိုင်းကြောင်း=== ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရလို့နောက် (ဖဆပလအစိုးရလက်ထက်) ၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၃၀)ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ် ခသည့် ကျောက်ဖြူ ဥပစာကောလိပ်(Kyaukpyu Intermediate College) ရေ ရခိုင်ပြည်နယ်၏ ပထမဆုံး ကောလိပ်တစ်ခုဖြစ် ရေ။ သို့ရာတွင် ကျောင်းသားဦးရေနည်းပါးခြင်းကြောင့် ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၃၁)ရက်နေ့တွင် ကျောက်ဖြူ ဥပစာကောလိပ်ကို ပိတ် ခရ ရေ။ ထို့နောက် ရခိုင်ပြည်နယ်မှ ကျောင်းသား/ သူများ ရေ ရန်ကုန်နှင့် ပုသိမ်မြို့များသို့သွားရောက်လို့ တက္ကသိုလ်ပညာကို သင်ကြား ခရ ရေ။ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း အဆင့်မြင့်ပညာသင်ယူနိုင်ရေးအတွက် တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရ ရေ ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၇)ရက်နေ့တွင် (၂)နှစ်သင် စစ်တွေကောလိပ်ကို ဖွင့်လှစ် ပီး ရေ။ ထိုစဉ်က အထက်တန်းပညာဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦးစံသာအောင်က စစ်တွေကောလိပ်ကို အောင်မြင်စွာဖွင့်လှစ် ပီး ခ ရေ။ စစ်တွေကောလိပ်စဖွင့် ရေနှင့် ပထမဆုံးကျောင်းအုပ်ကြီးမှာ ဦးအောင်မြင့်ဖြစ် ရေ။ ၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၃) ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ကောင်စီ၏ ကြီးကြပ်မှုဖြင့် စစ်တွေကောလိပ်မှ ရခိုင်ပြည်နယ်ဒေသကောလိပ်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲဖွင့်လှစ် ခ ရေ။ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ(၁)ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်ဒေသကောလိပ်ကို စစ်တွေကောလိပ်အဖြစ် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ် ခ ရေ။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၁၂)ရက်နေ့ ပြည်ထောင်စုနေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်ကို ဂုဏ်ပြု ရေအားဖြင့် (၂)နှစ်သင်ကောလိပ်မှ (၄)နှစ်သင် စစ်တွေဒီဂရီကောလိပ်အဖြစ်သို့ တိုးမြှင့် ခ ရေ။ ထိုမှတဖန် ၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၁၈) ရက်နေ့တွင် စစ်တွေဒီဂရီကောလိပ်ကို စစ်တွေတက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ ထပ်ဆင့် တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ် ခ ရေ။ လက်ဟိတွင် ဘာသာရပ်ပေါင်း ၁၈ ခုအားသင်ကြားပိုချလျက်ဟိရာ နေသင်တန်းနှင့် အဝေးသင်သင်တန်းများဖွင့်လှစ်လျက်ဟိ ရေ။<ref>https://web.archive.org/web/20221022090204/http://www.stu.edu.mm/?page_id=948&lang=my</ref> ==ပီးအပ် ရေဘွဲ့များ<ref>https://web.archive.org/web/20221021051957/http://www.stu.edu.mm/?page_id=2464&lang=en</ref>== ===ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (Bachelor of Arts) === • မြန်မာစာ • အင်္ဂလိပ်စာ • ပထဝီ • သမိုင်း • ဒဿနိက • စိတ်ပညာ • ဥပဒေပညာ • အရှေတိုင်းပညာ • စိတ်ကြိုက်မြန်မာစာ ==သိပ္ပံဘွဲ့ (Bachelor of Science) == • ဓာတုဗေဒ • ရူပဗေဒ • သင်္ချာ • ရုက္ခဗေဒ • သတ္တဗေဒ • ဘူမိဗေဒ • ဇီဝဓာတုဗေဒ • အဏုဇီဝဗေဒ • အဏ္ဏဝါသိပ္ပံ ==ကိုးကား== [[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိတက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] 553n79vrg9qou7jr44ayl992rwsb74x 10 5951 21529 21423 2026-09-29T12:02:28Z Tejoebārsa 137 21529 wikitext text/x-wiki <includeonly> {| class="infobox vcard" style="width:300px; font-size:90%;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | {{{name|}}} |- {{#if:{{{image|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align:center;" {{!}} [[File:{{{image}}}|250px|{{{image_alt|}}}]] }} {{#if:{{{caption|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align:center;" {{!}} {{{caption}}} }} {{#if:{{{native_name|}}}| |- ! နာမည် | {{{native_name}}} }} {{#if:{{{former_name|}}}| |- ! အယင်နာမည် | {{{former_name}}} }} {{#if:{{{type|}}}| |- ! အမျိုးအစား | {{{type}}} }} {{#if:{{{established|}}}| |- ! တည်ထောင်ရေနိ | {{{established}}} }} {{#if:{{{founder|}}}| |- ! တည်ထောင်သူ | {{{founder}}} }} {{#if:{{{parent|}}}| |- ! အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ | {{{parent}}} }} {{#if:{{{rector|}}}| |- ! ပါမောက္ခချုပ် | {{{rector}}} }} {{#if:{{{academic_staff|}}}| |- ! ပညာရေးဝန်ထမ်း | {{{academic_staff}}} }} {{#if:{{{students|}}}| |- ! ကျောင်းသားဦးရေ | {{{students}}} }} {{#if:{{{address|}}}| |- ! လိပ်စာ | {{{address}}} }} {{#if:{{{city|}}}| |- ! မြို့ | {{{city}}} }} {{#if:{{{state|}}}| |- ! ပြည်နယ်/တိုင်း | {{{state}}} }} {{#if:{{{country|}}}| |- ! နိုင်ငံ | {{{country}}} }} {{#if:{{{coordinates|}}}| |- ! တည်နေရာ | {{{coordinates}}} }} {{#if:{{{website|}}}| |- ! ဝဘ်ဆိုဒ် | {{{website}}} }} {{#if:{{{logo|}}}| |- {{!}} colspan="2" style="text-align:center;" {{!}} [[File:{{{logo}}}|150px|{{{logo_alt|}}}]] }} |} </includeonly><noinclude> {{documentation}} </noinclude> t38cogfb4aebu81nh7dgcnqx89fg1jx 21536 21529 2026-09-29T13:21:07Z Tejoebārsa 137 21536 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | titleclass = fn org | title = {{{name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}} | subheader = {{#if:{{{native_name|}}} |<div class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</div>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{if empty|{{{image|}}}|{{{image_name|}}}}}|size={{{image_size|}}} |upright={{if empty|{{{image_upright|}}}|1}} |alt={{{image_alt|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | labelstyle = padding-right:0.65em;<!--(to ensure sufficient gap between (long/unwrapped) labels and subsequent data on same line)--> <!--------------------- Names, motto ----------------------> | class1 = nickname | data1 = {{#if:{{{latin_name|}}} |{{langx|la|{{{latin_name}}}}} }} | label2 = {{longitem|အရာနာမည်{{#if:{{{other_names|}}}|တိ}}}} | class2 = nickname | data2 = {{if empty|{{{other_names|}}}|{{{other_name|}}}}} | label3 = {{longitem|အယင် နာမည်{{#if:{{{former_names|}}}|တိ}}}} | class3 = nickname | data3 = {{if empty|{{{former_names|}}}|{{{former_name|}}}}} | label4 = ဆောင်ပုဒ် | data4 = {{#if:{{both|{{{motto|}}}|{{{motto_lang|}}}}}|<div lang="{{{motto_lang}}}">{{{motto}}}</div>|{{{motto|}}}}} | label5 = {{longitem|အိန်းဂလိချ်&nbsp;ဆောင်ပုဒ်}} | data5 = {{{mottoeng|}}} | label6 = {{{top_free_label|}}} | data6 = {{#if:{{{top_free_label|}}} |{{{top_free|}}} }} | label7 = {{{top_free_label1|}}} | data7 = {{#if:{{{top_free_label1|}}} |{{{top_free1}}} }} | label8 = {{{top_free_label2|}}} | data8 = {{#if:{{{top_free_label2|}}} |{{{top_free2}}} }} <!---------- Date/s, type, affiliation, finance -----------> | label9 = အမျိုးအစား | data9 = {{{type|}}} | label10 = {{#if:{{{closed|}}} |သက်ဝင် |တည်ထောင်}} | data10 = {{#if:{{{established|}}} |{{{established}}}{{#if:{{{closed|}}}|–{{{closed}}}}} }} | label11 = {{#if:{{{founders|}}}|တည်ထောင်သူတိ|တည်ထောင်သူ}} | data11 = {{if empty|{{{founders|}}}|{{{founder|}}}}} | label12 = {{longitem|မိခင်အဖွဲ့အစည်း}} | data12 = {{{parent|}}} | label13 = အသိအမှတ်ပြုခြင်း | data13 = {{{accreditation|}}} | label14 = နှီးနွယ်အဖွဲ့အစည်း | data14 = {{{affiliation|}}} | label15 = {{longitem|ဘာသာရီး နှီးနွယ်မှု}} | data15 = {{{religious_affiliation|}}} | label16 = {{longitem|ပညာရီး {{#if:{{{academic_affiliations|}}}|နှီးနွယ်အဖွဲ့အစည်းတိ|နှီးနွယ်အဖွဲ့အစည်း}}}} | data16 = {{if empty|{{{academic_affiliations|}}}|{{{academic_affiliation|}}}}} | label17 = ပံ့ပိုးမှု | data17 = {{{endowment|}}} | label18 = ဘတ်ဂျက် | data18 = {{{budget|}}} <!--------------------- Personnel -------------------------> | label19 = {{longitem|Officer in charge}} | data19 = {{{officer_in_charge|}}} | label20 = နာယက | data20 = {{{chair|}}} | label21 = နာယက | data21 = {{{chairman|}}} | label22 = နာယက | data22 = {{{chairperson|}}} | label23 = [[Visitor]] | data23 = {{{visitor|}}} | label24 = အဓိပတိ | data24 = {{{chancellor|}}} | label25 = ဥက္ကဋ္ဌ | data25 = {{{president|}}} | label26 = {{nowrap|ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ}} | data26 = {{{vice-president|{{{vice_president|}}}}}} | label27 = ဌာနမှူး | data27 = {{{superintendent|}}} | label28 = {{nowrap|ဒု-အဓိပတိ}} | data28 = {{{vice_chancellor|}}} | label29 = စီမံခန့်ခွဲရီး အရာဟိ | data29 = {{{provost|}}} | label30 = [[ပါမောက္ခချုပ်]] | data30 = {{{rector|}}} | label31 = ကျောင်းအုပ်ကြီး | data31 = {{{principal|}}} | label32 = မဟာဌာနမှူး | data32 = {{{dean|}}} | label33 = ညွှန်ကြားရီးမှူး | data33 = {{{director|}}} | label34 = {{{head_label}}} | data34 = {{#if:{{{head_label|}}} |{{{head|}}} }} | label35 = {{longitem|ဆရာဦးရွီ}} | data35 = {{{academic_staff|}}}<!--for backwards compatibility:-->{{{faculty|}}} | label36 = {{longitem|ဝန်ထမ်းဦးရွီ}} | data36 = {{{administrative_staff|}}} | label37 = {{longitem|စုစုပေါင်း}} | data37 = {{{total_staff|}}} | label38 = သင်တန်းသား | data38 = {{br separated entries|{{{students|}}}|{{{enrollment|}}}}} | label39 = ဘွဲ့ကြိုဦးရွီ | data39 = {{{undergrad|}}} | label40 = ဘွဲ့လွန်ဦးရွီ | data40 = {{{postgrad|}}} | label41 = {{longitem|ပါရဂူသင်တန်းသား}} | data41 = {{{doctoral|}}} | label42 = {{longitem|အရာသင်တန်းသား}} | data42 = {{if empty|{{{other_students|}}}|{{{other|}}}}} <!------------ Location, language, {{{free}}} -------------> | label43 = {{#if:{{{address|}}}|လိပ်စာ|တည်နီရာ}} | class43 = adr | data43 = {{Br separated entries | 1 = {{#if:{{{location|}}} | <div style="display:inline" class="extended-address">{{{location}}}</div> | {{Comma separated entries | 1 = {{#if:{{{address|}}}|<div style="display:inline" class="street-address">{{{address}}}</div>}} | 2 = {{#if:{{{city|}}}|<div style="display:inline" class="locality">{{{city}}}</div>}} | 3 = {{#if:{{{canton|}}}{{{prefecture|}}}{{{province|}}}{{{region|}}}{{{state|}}}|<div style="display:inline" class="state">{{Comma separated entries|{{{canton|}}}|{{{prefecture|}}}|{{{province|}}}|{{{region|}}}|{{{state|}}}}}</div>}} | 4 = {{#if:{{{postalcode|}}}{{{postcode|}}}{{{zipcode|}}}|<div style="display:inline" class="postal-code">{{If empty|{{{postalcode|}}}|{{{postcode|}}}|{{{zipcode|}}}}}</div>}} | 5 = {{#if:{{{country|}}}|<div style="display:inline" class="country-name">{{{country}}}</div>}} }} }} | 2 = {{if empty|{{{coordinates|}}}|{{{coor|}}}}} }} | label44 = ပရဝုဏ် | data44 = {{#if:{{{campus_size|}}}|{{#if:{{{campus_type|{{{campus|}}}}}}|{{{campus_type|{{{campus|}}}}}}, {{{campus_size}}}|{{{campus_size}}}}}|{{{campus_type|{{{campus|}}}}}}}} | label45 = ဘာသာစကား | data45 = {{{language|}}} | label46 = {{if empty|{{{free_label|}}}|{{{free_label1|}}}}} | data46 = {{#if:{{{free_label|}}}{{{free_label1|}}} |{{{free|}}} {{{free1|}}} }} | label47 = {{{free_label2|}}} | data47 = {{#if:{{{free_label2|}}} |{{{free2}}} }} <!------------ Colo/urs, sports, website, etc -------------> | label48 = အထိမ်းအမှတ် အရောင် | data48 = {{{colors|}}}{{{colours|}}} | label49 = အားကဇပ်အသင်း နာမည်ပြောင်{{#if:{{{athletics_nicknames|}}}{{{sports_nicknames|}}}|များ}} | data49 = {{if empty|{{{athletics_nicknames|}}}|{{{sports_nicknames|}}}|{{{athletics_nickname|}}}|{{{sports_nickname|}}}|{{{nickname|}}}}} | label50 = {{#if:{{{athletics_affiliations|{{{sporting_affiliations|}}}}}}|{{longitem|အားကဇပ် နှီးနွယ်အဖွဲ့အစည်း}}|နှီးနွယ်အဖွဲ့အစည်းတိ}} | data50 = {{if empty|{{{athletics_affiliations|{{{sporting_affiliations|}}}}}}|{{{affiliations|}}}}} | label52 = လာဘ်ကောင်{{#if:{{{mascots|}}}|များ}} | data52 = {{if empty|{{{mascots|}}}|{{{mascot|}}}}} | label53 = {{{sports_free_label|}}} | data53 = {{{sports_free|}}} | label54 = {{{sports_free_label1|}}} | data54 = {{{sports_free1|}}} | label55 = {{{sports_free_label2|}}} | data55 = {{{sports_free2|}}} | label56 = {{{sports_free_label3|}}} | data56 = {{{sports_free3|}}} | label57 = ဝဘ်ဆိုဒ် | data57 = {{{website|}}} | data58 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{logo|}}}|size={{{logo_size|}}}|upright={{{logo_upright|}}}|alt={{{logo_alt|}}}}} | header59 = {{if empty|{{{nrhp|}}}|{{{embedded|}}}|{{{module|}}}}} <!-------------------- Location map -----------------------> | data60 = {{#if:{{{pushpin_map|}}} | {{Location map|{{{pushpin_map}}} | float = center | caption = {{#if:{{{pushpin_map_caption|}}}|{{{pushpin_map_caption}}}|{{#invoke:Location map|data|{{{pushpin_map}}}|name}}အထဲ တည်နီရာ}} | border = infobox | width = {{if empty|{{{map_size|}}}|250}} | coordinates = {{if empty|{{{coordinates|}}}|{{{coor|}}}}} | position = {{{pushpin_label_position|}}} }} }} | data61 = {{#invoke:Infobox mapframe | auto | onByDefault = {{#if:{{{pushpin_map|}}}|no|yes}} | mapframe-type = landmark | mapframe-marker = college | mapframe-shape = yes }} | data62 = {{#invoke:Infobox mapframe | autocaption | onByDefault = {{#if:{{{pushpin_map|}}}|no|yes}} }} | below = {{{footnotes|}}} }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> jj4lt4q5tr7fs4hpvyfe2mur8mksqe4 0 5959 21532 21383 2026-09-29T12:31:33Z Tejoebārsa 137 21532 wikitext text/x-wiki ''' ဒဂုံတက္ကသိုလ်(Dagon University)'''စွာ မြန်မာနိုင်ငံ၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ဒဂုံမြို့သစ်အရှိပိုင်းမြို့နယ်]]ထဲမာ တည်ဟိရေ။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကျောင်းသားဦးရွီ အများဆုံးနန့် အကြီးဆုံးသော တက္ကသိုလ်တခုဖြစ်တေ။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်မာစတင်တည်ထောင်ခပြီးကေ [[ဝိဇ္ဇာဘာသာရပ်]]၊ [[သိပ္ပံဘာသာရပ်]] တိကို သင်ကြားပို့ချပနာဟိရေ တက္ကသိုလ်ဖြစ်တေ။ == သမိုင်းကြောင်း == ဒဂုံတက္ကသိုလ်ကို ၁၉⁠၉၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (၂၇) ရက်နိမာ ဖွင့်လှစ်ခပြီးကေ ကျောင်းသားတိကို ၁၉⁠၉၃ ခုနှစ် နိုဗန်ဘာလ (၁၅)ရက်နိမာ စတင်လက်ခံသင်ကြားခရေ။ ခွင့်ပြုရေ ကျောင်းသားဦးရီမာ (၆၀⁠၀၀၀) ဖြစ်တေ။ ၁၉⁠၉၃-၉၄ ကျောင်းဖွင့်စ ပညာသင်နှစ်မာ ဘာသာရပ်ဌာန(၈)ခုမာ ပထမနှစ် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူ (၁၂၉၈) ဦးကို လက်ခံသင်ကြားပီးခရေ။<ref>{{cite news|title=History of Dagon University|url=https://www.dagonuniversity.edu.mm/welcome-and-history|url-status=live}}</ref>၂၀⁠၀၂-၂၀⁠၀၃ ပညာသင်နှစ်အစမာ ကျောင်းသားဦးရွီ (၁၅၀⁠၀၀) ကျော်ကို လက်ခံသင်ကြားပီးခရေ။ ၂၀⁠၀၃-၂၀⁠၀၄ ခု ပညာသင်နှစ်မာ ကျောင်းသားဦးရွီ (၂၁၄၆၃) ကိုလက်ခံသင်ကြားပီးခရေ။ ၂၀⁠၀၄-၂၀⁠၀၅ ခု ပညာသင်နှစ်မာ ကျောင်းသားကျောင်းသူဦးရွီ (၂⁠၂၅၉၁)ကို လက်ခံသင်ကြားပီးခရေ။ ၂၀⁠၀၅-၂၀⁠၀၆ ခု ပညာသင်နှစ်မာ ကျောင်းသားကျောင်းသူ ဦးရွီ (၂၄၃၁၄) ကို လက်ခံသင်ကြားပီးခရေ။ ဒဂုံတက္ကသိုလ်မှ ဆရာ၊ ဆရာမတိစွာ အဝီးသင်ကျောင်းသားကျောင်းသူတိ ၏သင်ကြားရီးကိုလည်း တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရရေ။ ၂၀⁠၀၄-၂၀⁠၀၅ ပညာသင်နှစ်မာ ကျောင်းသားကျောင်းသူ ဦးရေစုစုပေါင်း (၅၉၁၄၄) ဦး၊ ၂၀⁠၀၅-၂၀⁠၀၆ ပညာသင်နှစ်မာ ကျောင်းသားကျောင်းသူဦးရွီ စုစုပေါင်း (၆၂၈၉၈) ဦး၏ သင်ကြားရီးကို တာဝန်ယူခရေ။ == တည်နီရာ == မင်းရဲကျော်စွာလမ်း ၊ (၅၂) ရပ်ကွက် ၊ [[ဒဂုံမြို့သစ်အရှိပိုင်းမြို့နယ်]] ၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]မာ တည်ဟိရေ။ အကျယ်အဝန်းမာ ၁၅၈၂.၁၄ဧက ကျယ်ဝန်းရေ။ == ဖွဲ့စည်းပုံ == == ဘာသာရပ်သင်တန်းတိ == အထူးပြုဘာသာရပ်ဌာန (၁၈) ခုဟိပြီးးသင်ကြားပို့ချသော အထူးပြုဘာသာရပ်တိအနက် *ဝိဇ္ဇာဘာသာရပ်များအနိန်နန့် သင်ကြားပို့ချသော အထူးပြု ဘာသာရပ်တိမာ – **[[မြန်မာစာ]]၊ **[[အိန်းဂလိချ်စာ]]၊ **[[ပထဝီဝင်]]၊ **[[သမိုင်း]]၊ **[[ဒဿနိကဗေဒ]]၊ **[[စိတ်ပညာ]]၊ **[[ဥပဒေပညာ]]၊ **[[အရှိတိုင်းပညာ]]၊ **[[နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရီးပညာ]]၊ **[[မနုဿဗေဒ]]၊ **[[ရှီးဟောင်းသုတေသနပညာ]]၊ **[[မြန်မာမှုပညာ]] နန့် **[[ရသစာပီ]] ရို့ဖြစ်တေ။ *သိပ္ပံဘာသာရပ်တိမာ **[[ဓာတုဗေဒ]]၊ **[[ရူပဗေဒ]]၊ **[[သင်္ချာ]]၊ **[[သတ္တဗေဒ]]၊ **[[ရုက္ခဗေဒ]]၊ **[[ဘူမိဗေဒ]]၊ **[[ကုန်ထုတ်ဓာတုဗေဒ]]၊ **[[ဇီဝဓာတုဗေဒ]]၊ **[[မိုးလီဝသဗေဒ]]၊ **[[ဇလဗေဒ]]၊ **[[ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]၊ **[[အဏုဇီဝဗေဒ]]၊ **[[ဇီဝနည်းပညာ]] နန့် **[[အားကဇပ်ပညာ]] ရို့ဖြစ်တေ။ စုစုပေါင်း အထူးပြုဘာသာရပ်နန့် ပေါင်းစပ် ဘာသာရပ်(၂၇) ခုကို ဒဂုံတက္ကသိုလ်မာ သင်ကြားဗျာယ်ဟိရေ။ စုစုပေါင်း ပုံမှန်နီ့သင်တန်း ကျောင်းသား ကျောင်းသူဦးရွီမာ (၂၄၃၁၄) ဦးဖြစ်တေ။ === ဒဂုံတက္ကသိုလ်မှ အပ်နှင်းသော ဘွဲ့၊ မဟာဘွဲ့ နန့် ပါရဂူဘွဲ့တိ=== {| class="wikitable" |- !ဘာသာရပ် !ဘွဲ့ (Bachelor's) !မဟာဘွဲ့ (Master's) !ပါရဂူဘွဲ့ (Doctoral) |- |} ==တက္ကသိုလ် အကြီးအကဲတိ== ===ဒဂုံတက္ကသိုလ်၏ ပါမောက္ခချုပ်တိ=== {| class="wikitable sortable" !# !နာမည် !စတင်နှစ် !ပြီးဆုံးနှစ် |- |၁ |ဦးကောင်းညွန့် |၁၉၉၃ |၁၉၉၈ |- |၂ |ဒေါက်တာမောင်သင်း |၁၉၉၈ |၂၀၀၄ |- |၃ |ဦးကျော်မြင့်ဦး |၂၀၀၅ |၂၀၀၇ |- |၄ |ဦးဆန်း |၂၀၀၇ |၂၀၁၁ |- |၅ |ဒေါက်တာလှဌေး |၂၀၁၂ |၂၀၁၆ |- |၆ |ဒေါက်တာအေးအေးထွန်း |၂၀၁၁ |၂၀၁၇ |- |၇ |ဒေါက်တာဝင်းနိုင် |၂၀၁၇ |၂၀၁၉ |- |၈ |ဒေါက်စွာရာထွန်းမောင် |၂၀၂၁ |၂၀၂၄ |- |၉ |ဒေါက်တာဝင်းဝင်းသန်း |၂၀၂၄ |၂၀၂၅ |- |၁၀ |ဒေါက်တာချစ်စိန် |၂၀၂၆ |ဒေနိထိ |} ==အသင်းအဖွဲ့တိ== ===ကျောင်းသားတိသမဂ္ဂ=== ဒဂုံတက္ကသိုလ်ကျောင်းသားတိသမဂ္ဂကို ၁၉၉၆ ခုနှစ် ၊ ဒီဇန်ဘာလ (၅) ရက်နိတ္ငင် စတင်ဖွဲ့စည်းခရေ။ စစ်အစိုးရ၏ ဖိနှိပ်မှုတိကြောင့် ၁၉၉၆ ခုနှစ် ၊ ဒီဇန်ဘာလ (၉) ရက်နိတ္ငင် ဒဂုံတက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများသမဂ္ဂက ဦးဆောင်ပြီး ၁၉၉၆ ကျောင်းသားလှုပ်ယှားမှု<ref>{{cite news|date=4 August 2017|title=၁၉၉၆ ဒဂုံတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားလှုပ်ယှားမှု အမှတ်တရ|work=ဘုန်းသက်ပိုင်|url=http://www.themeltingpot4u.com/2017/08/blog-post_20.html|url-status=live}}</ref>ကို စတင်ခရေ။ သမဂ္ဂ ဖွဲ့စည်းပြီး လပိုင်းအထဲ ဖြိုခွင်း ဖမ်းဆီးခံခရရေ။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ၊ ဂျူလိုင်လ (၂၃) ရက်နိတ္ငင် သမဂ္ဂကို ပြန်ပနာဖွဲ့စည်းခရေ။ သမဂ္ဂရွီးကောက်ပွဲကို လျှို့ဝှက်ဆန္ဒမဲစနစ်ဖြင့် တကျောင်းလုံးမှဆန္ဒပြုကတ်တေ။ တတိယအကြိမ်မြောက် ဒဂုံတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားတိသမဂ္ဂ ဗဟိုအလုပ်မှုဆောင် အထွေထွေရွီးကောက်ပွဲကို ၂၀၁၉ ခုနှစ် ၊ ဂျန်နဝါရီ ၂၅ ရက်မာကျင်းပခပြီးကေ Future The DAGON အသင်း နန့် Unity & Progress အသင်းရို့မှ ကျောင်းသားကိုယ်စားလှယ် ၂၈ ဦး ဝင်ရောက်နိူင်းပြိုင်ခရေ။<ref>{{cite news|date=25 January 2019|title=ဒဂုံတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားတိသမဂ္ဂ၏ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် အထွေထွေရွီးကောက်ပွဲ ကျင်းပ|work=Eleven Meida Group|url=https://news-eleven.com/article/75139|url-status=dead|archive-date=26 April 2021|access-date=26 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426120421/https://news-eleven.com/article/75139}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့က တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအထဲက တက္ကသိုလ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] o41ftprzx3nl4sjm89mkk4am9oezh21 0 6058 21530 2026-09-29T12:16:27Z Tejoebārsa 137 Created page with "{| class="infobox" style="width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | ထားဝယ်တက္ကသိုလ် |- ! အယင်နာမည် | ထားဝယ်ဒေသကောလိပ်၊<br /> ထားဝယ်ကောလိပ်၊<br /> ထားဝယ်ဒီဂရီကောလိပ် |- ! အမျိုးအစား | အများဆိုင် |- ! တည်ထောင..." 21530 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | ထားဝယ်တက္ကသိုလ် |- ! အယင်နာမည် | ထားဝယ်ဒေသကောလိပ်၊<br /> ထားဝယ်ကောလိပ်၊<br /> ထားဝယ်ဒီဂရီကောလိပ် |- ! အမျိုးအစား | အများဆိုင် |- ! တည်ထောင်ရေနိ | ၂၃ မေ ၁၉၇၇ |- ! လိပ်စာ | ကမြောကင်းကျေးရွာ၊ [[လောင်းလုံမြို့နယ်]] |- ! ပြည်နယ်/တိုင်း | တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး |- ! နိုင်ငံ | မြန်မာနိုင်ငံ |- ! ဝဘ်ဆိုဒ် | {{URL|http://www.daweiuniversity.edu.mm/}} |} '''ထားဝယ်တက္ကသိုလ်''' စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[လောင်းလုံမြို့နယ်]]၊ ကမြောကင်းကျေးရွာမာ တည်ဟိရေ<ref name="tni"/> ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်တခု ဖြစ်တေ။ == သမိုင်းကြောင်း == ၁၉၇၇ ခုနှစ် မေလ ၂၃ ရက်နိမာ ထားဝယ်ဒေသကောလိပ် အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခရေ။ ၁၉၈၀ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နိမာ ထားဝယ်ကောလိပ် အဖြစ်ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ၁၉၉၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၆ ရက်နိမာ ထားဝယ်ဒီဂရီကောလိပ် အဖြစ်၊ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် ဖေဖဝါရီလ ၂၂ ရက်နိမာ ထားဝယ်တက္ကသိုလ် အဖြစ် အဆင့်ဆင့် တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခရေ။<ref name="tni">{{cite web|url=http://www.tniregion.gov.mm/content/206|title=အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန|publisher=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|date=၂၇ စတ်တင်ဘာ ၂၀၁၆|accessdate=၁၀ မတ် ၂၀၁၈|archivedate=1 November 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161101044004/http://www.tniregion.gov.mm/content/206}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်တိ == * {{Official|http://www.daweiuniversity.edu.mm/}} * {{Facebook|932437820248391}} {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] [[Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအထဲက တက္ကသိုလ်တိ]] {{Myanmar-university-stub}} 1681g3x08mf2htg3nfwu2jursltnn18 0 6059 21531 2026-09-29T12:29:09Z Tejoebārsa 137 Created page with " {| class="infobox" style="width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | မြိတ်တက္ကသိုလ် |- ! အယင်နာမည်တိ | မြိတ်ကောလိပ်၊ မြိတ်ဒီဂရီကောလိပ် |- ! အမျိုးအစား | အများဆိုင် |- ! တည်ထောင်ရေနိ | {{start date and years ago|1999|09|24}} |- ! လ..." 21531 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | မြိတ်တက္ကသိုလ် |- ! အယင်နာမည်တိ | မြိတ်ကောလိပ်၊ မြိတ်ဒီဂရီကောလိပ် |- ! အမျိုးအစား | အများဆိုင် |- ! တည်ထောင်ရေနိ | {{start date and years ago|1999|09|24}} |- ! လိပ်စာ | [[မြိတ်မြို့]]၊တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး |- ! နိုင်ငံ | မြန်မာနိုင်ငံ |- ! ဝဘ်ဆိုဒ် | {{{{URL|www.myeikuniversity.edu.mm}} |} '''မြိတ်တက္ကသိုလ်''' ({{lang-en|Myeik University}}; အယင် '''မြိတ်ကောလိပ်''' နန့် '''မြိတ်ဒီဂရီကောလိပ်''') စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အောက်ပိုင်း၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြိတ်မြို့]]မာ တည်ဟိရေ။ ၁၉၉၉ ခုနှစ် စတ်တင်ဘာ ၂၄ ရက်နိမာ မြိတ်ကောလိပ်အဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခပြီးကေ ၂၀၀၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၇ ရက်နိမာ မြိတ်ဒီဂရီကောလိပ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခရေ။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် မေလ ၁၄ ရက်နိမာ မြိတ်တက္ကသိုလ် အဖြစ် တက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ မြှင့်တင်ခရေ။<ref>{{cite web|url=http://www.myeikuniversity.edu.mm//?page_id=1148|title=The Establishment of Myeik University|work=Myeik University|accessdate=18 July 2015|archivedate=6 November 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191106182840/http://www.myeikuniversity.edu.mm/?page_id=1148}}</ref> ၂၀၁၀ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၄ ခုနှစ်အထဲ မြိတ်တက္ကသိုလ်နန့် မြန်မာနိုင်ငံ ငှက်နန့်သဘာဝအသင်းရို့ ပူးပေါင်းပနာ မြန်မာနိုင်ငံဟိ ငှက်မျိုးစိတ်သစ်ပေါင်း ၂၀ ကို ယှာဖွီမှတ်တမ်းတင်နိုင်ခရေ။<ref>{{cite news|url=http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/12873-20-new-bird-species-found.html|title=20 new bird species found|last=Aye Sapay Phyu|date=23 January 2015|work=Myanmar Times|accessdate=18 July 2015}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်တိ== *[http://www.myeikuniversity.edu.mm/ တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုဒ်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170421182835/http://www.myeikuniversity.edu.mm/ |date=21 April 2017 }} {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] [[Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအထဲက တက္ကသိုလ်တိ]] {{Myanmar-university-stub}} pwbhmfbvtdmmkfgrvo61fwt0icdqjk2 0 6060 21533 2026-09-29T12:46:18Z Tejoebārsa 137 Created page with "{| class="infobox" style="width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | ပဲခူးတက္ကသိုလ် |- ! အယင်နာမည် | ပဲခူးကောလိပ်၊ ပဲခူးဒီဂရီကောလိပ်<br /> |- ! အမျိုးအစား | အများဆိုင် |- ! တည်ထောင်‌ရေနိ | ၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ မာ့ခ..." 21533 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | ပဲခူးတက္ကသိုလ် |- ! အယင်နာမည် | ပဲခူးကောလိပ်၊ ပဲခူးဒီဂရီကောလိပ်<br /> |- ! အမျိုးအစား | အများဆိုင် |- ! တည်ထောင်‌ရေနိ | ၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ မာ့ခ်ျလ (၂၇) ရက် |- ! လိပ်စာ | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့]] ဥဿာမြို့သစ်ရပ်ကွက် |- ! ပြည်နယ်/တိုင်း | |- ! နိုင်ငံ | မြန်မာနိုင်ငံ |- ! ဆောင်ပုဒ် | ပညာယအတ္ထံ ဇာနာတိ |- ! ဝဘ်ဆိုဒ် | - |} '''ပဲခူးတက္ကသိုလ်''' စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့]] ဥဿာမြို့သစ်ရပ်ကွက် ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းမကြီးဖီးမာ တည်ဟိရေ။ ၂ဝ၁၁ ခုနှစ် ဇွန် ၁၃ ရက်မာ ပဲခူးဒီဂရီကောလိပ်အဆင့်မှ တက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခခြင်း ဖြစ်တေ။<ref name="moi">{{cite web|url=http://www.moi.gov.mm/?q=news/13/01/2015/id-4884|title=ပဲခူးတက္ကသိုလ်၏ တိုးမြှင့်တည်ဆောက်အောင်မြင်မှုတိ|publisher=ပြန်ကြားရီးဝန်ကြီးဌာန|date=၁၂ ဂျန်နဝါရီ ၂၀၁၅|accessdate=၂၆ ဇွန် ၂၀၁၆}}</ref> အကျယ်အဝန်းမာ ၇၁၈.၆၅ ဧက ကျယ်ဝန်းရေ။<ref>{{cite web|url=http://www.myawady.net.mm/allnews/localnews/item/35622-2014-01-29-13-37-23|title=ပဲခူးတက္ကသိုလ် မာ့ခ်ျလကုန် အပြီးတည်ဆောက်မည်|publisher=မြဝတီ|date=၂၈ ဂျန်နဝါရီ ၂၀၁၄|accessdate=၂၆ ဇွန် ၂၀၁၆}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> ပဲခူးမြို့မှ (၅) မိုင်ခန့် အကွာမာ ဟိရေ။ <ref name="uniweb"/> ဆောင်ပုဒ်မာ "ပညာယအတ္ထံ ဇာနာတိ" ဖြစ်တေ။ == သမိုင်းကြောင်း == ၁၉၇၇ ခုနှစ် မာ့ခ်ျလ (၂၇) ရက်နိ <ref name="uniweb">{{cite web|url=http://bagouni.moe.edu.mm/?page_id=8|title=Official Website မာဖော်ပြထားရေ ပဲခူးတက္ကသိုလ်နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း|accessdate=22 September 2019|archivedate=5 December 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191205223350/http://bagouni.moe.edu.mm/?page_id=8}}</ref> မာ ပဲခူးတိုင်းဒေသကောလိပ်အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခပြီးကေ ၁၉၈၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၃ဝ ရက်မာ ပဲခူးကောလိပ် အဆင့်အဖြစ်၊ ၁၉၉၂ ခုနှစ် သြဂတ် ၁၇ ရက်မာ ပဲခူးဒီဂရီကောလိပ် အဆင့်အဖြစ် အဆင့်ဆင့် တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခရေ။<ref name="moi"/> == သင်တန်းတိ == ပဲခူးတက္ကသိုလ်မာ မြန်မာစာ၊ အိန်းဂလိချ်စာ၊ ပထဝီဝင်၊ သမိုင်း၊ ဒဿနိကဗေဒ၊ စိတ်ပညာ၊အရှိတိုင်းပညာ၊ ဓာတုဗေဒ၊ ရူပ ဗေဒ၊ သင်္ချာ၊ သတ္တဗေဒ၊ ရုက္ခဗေဒ၊ ဘူမိဗေဒနန့် ခရီးလားလုပ်ငန်းပညာဘာသာရပ်တိကို သင်ကြားပို့ချပီးရေ။<ref name="moi"/> ၂၀၁၈- ၂၀၁၉ပညာသင်နှစ်မာ နိသင်တန်းသား (၉၄၅၄) ဟိပြီးကေ အဝီးသင် သင်တန်းသား (၁၀၀၀၀)ကျော်လောက်သင်ကြားပေးဗျာယ်ဟိရေ။ <ref name="uniweb"/> == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|17.270446398341523|96.47260168651904|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအထဲက တက္ကသိုလ်တိ]] {{Myanmar-university-stub}} b2wrgs0pj3tgk3ogvxmszwdcgzj1isb 21534 21533 2026-09-29T12:49:46Z Tejoebārsa 137 21534 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | ပဲခူးတက္ကသိုလ် |- ! အယင်နာမည် | ပဲခူးကောလိပ်၊ ပဲခူးဒီဂရီကောလိပ်<br /> |- ! အမျိုးအစား | အများဆိုင် |- ! တည်ထောင်‌ရေနိ | ၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ မာ့ခ်ျလ (၂၇) ရက် |- ! လိပ်စာ | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့]] ဥဿာမြို့သစ်ရပ်ကွက် |- ! ပြည်နယ်/တိုင်း | |- ! နိုင်ငံ | မြန်မာနိုင်ငံ |- ! ဆောင်ပုဒ် | ပညာယအတ္ထံ ဇာနာတိ |- ! ဝဘ်ဆိုဒ် | - |} '''ပဲခူးတက္ကသိုလ်''' စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့]] ဥဿာမြို့သစ်ရပ်ကွက် ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းမကြီးနံဘေးမာ တည်ဟိရေ။ ၂ဝ၁၁ ခုနှစ် ဇွန် ၁၃ ရက်မာ ပဲခူးဒီဂရီကောလိပ်အဆင့်မှ တက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခခြင်း ဖြစ်တေ။<ref name="moi">{{cite web|url=http://www.moi.gov.mm/?q=news/13/01/2015/id-4884|title=ပဲခူးတက္ကသိုလ်၏ တိုးမြှင့်တည်ဆောက်အောင်မြင်မှုတိ|publisher=ပြန်ကြားရီးဝန်ကြီးဌာန|date=၁၂ ဂျန်နဝါရီ ၂၀၁၅|accessdate=၂၆ ဇွန် ၂၀၁၆}}</ref> အကျယ်အဝန်းမာ ၇၁၈.၆၅ ဧက ကျယ်ဝန်းရေ။<ref>{{cite web|url=http://www.myawady.net.mm/allnews/localnews/item/35622-2014-01-29-13-37-23|title=ပဲခူးတက္ကသိုလ် မာ့ခ်ျလကုန် အပြီးတည်ဆောက်မည်|publisher=မြဝတီ|date=၂၈ ဂျန်နဝါရီ ၂၀၁၄|accessdate=၂၆ ဇွန် ၂၀၁၆}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> ပဲခူးမြို့မှ (၅) မိုင်ခန့် အကွာမာ ဟိရေ။ <ref name="uniweb"/> ဆောင်ပုဒ်မာ "ပညာယအတ္ထံ ဇာနာတိ" ဖြစ်တေ။ == သမိုင်းကြောင်း == ၁၉၇၇ ခုနှစ် မာ့ခ်ျလ (၂၇) ရက်နိ <ref name="uniweb">{{cite web|url=http://bagouni.moe.edu.mm/?page_id=8|title=Official Website မာဖော်ပြထားရေ ပဲခူးတက္ကသိုလ်နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း|accessdate=22 September 2019|archivedate=5 December 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191205223350/http://bagouni.moe.edu.mm/?page_id=8}}</ref> မာ ပဲခူးတိုင်းဒေသကောလိပ်အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခပြီးကေ ၁၉၈၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၃ဝ ရက်မာ ပဲခူးကောလိပ် အဆင့်အဖြစ်၊ ၁၉၉၂ ခုနှစ် သြဂတ် ၁၇ ရက်မာ ပဲခူးဒီဂရီကောလိပ် အဆင့်အဖြစ် အဆင့်ဆင့် တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခရေ။<ref name="moi"/> == သင်တန်းတိ == ပဲခူးတက္ကသိုလ်မာ မြန်မာစာ၊ အိန်းဂလိချ်စာ၊ ပထဝီဝင်၊ သမိုင်း၊ ဒဿနိကဗေဒ၊ စိတ်ပညာ၊အရှိတိုင်းပညာ၊ ဓာတုဗေဒ၊ ရူပ ဗေဒ၊ သင်္ချာ၊ သတ္တဗေဒ၊ ရုက္ခဗေဒ၊ ဘူမိဗေဒနန့် ခရီးလားလုပ်ငန်းပညာဘာသာရပ်တိကို သင်ကြားပို့ချပီးရေ။<ref name="moi"/> ၂၀၁၈- ၂၀၁၉ပညာသင်နှစ်မာ နိသင်တန်းသား (၉၄၅၄) ဟိပြီးကေ အဝီးသင် သင်တန်းသား (၁၀၀၀၀)ကျော်လောက်သင်ကြားပေးဗျာယ်ဟိရေ။ <ref name="uniweb"/> == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|17.270446398341523|96.47260168651904|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအထဲက တက္ကသိုလ်တိ]] {{Myanmar-university-stub}} bna6honyjnnfh3s50nti9jqw5bnrrpf 0 6061 21537 2026-09-29T13:30:12Z Tejoebārsa 137 Created page with "{{Infobox University |name = ‌‌ရွှေဘိုတက္ကသိုလ် |image = Shwebo University.jpg |caption = ရွှေဘိုတက္ကသိုလ် ပင်မလမ်းဝ |logo = Shwebo University Logo.png |logo_size = 120px |motto = |former_names= ရွှေဘိုဒေသကောလိပ် (၁၉၇၇) |established = {{start date and years ago|df=yes|1977}} |location = [[ရွှေဘိုမြို့]] <br> စစ်..." 21537 wikitext text/x-wiki {{Infobox University |name = ‌‌ရွှေဘိုတက္ကသိုလ် |image = Shwebo University.jpg |caption = ရွှေဘိုတက္ကသိုလ် ပင်မလမ်းဝ |logo = Shwebo University Logo.png |logo_size = 120px |motto = |former_names= ရွှေဘိုဒေသကောလိပ် (၁၉၇၇) |established = {{start date and years ago|df=yes|1977}} |location = [[ရွှေဘိုမြို့]] <br> [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |coor = {{coord|22|35|30|N|95|43|30|E|region:MM_type:edu|display=title}} |type = အများဆိုင် |staff = |rector = ဒေါက်တာမျိုးမျိုး <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/npe/rebhiuttkksiuln-nwmakim-meaak-bhainngsbhngkngp|title=ရွှီဘိုတက္ကသိုလ်မာ နဝမအကြိမ်မြောက် ဘွဲ့နှင်းသဘင်ကျင်းပ|work=MOI Myanmar|access-date=၅ သြဂတ် ၂၀၂၄|date=၂၄ ဂျန်နဝါရီ ၂၀၂၄ }}</ref> |students = |undergrad = |postgrad = |city= |website=https://www.sbu.edu.mm/}} '''ရွှေဘိုတက္ကသိုလ်''' ({{lang-en|Shwebo University}}) စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရွှေဘိုမြို့]]မာ တည်ဟိရေ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်တခု ဖြစ်တေ။ ရွှီဘိုတက္ကသိုလ်မာ ဝိဇ္ဇာဘာသာရပ်တိအတွက် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ ဂုဏ်ထူးဘွဲ့နန့်ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ သိပ္ပံဘာသာရပ်တိအတွက် မဟာသိပ္ပံဘွဲ့၊ သိပ္ပံ(ဂုဏ်ထူး)ဘွဲ့နန့်သိပ္ပံဘွဲ့ သင်တန်းတိ တက်ရောက်နှိုင်ရေ။ == သမိုင်းကြောင်း == မန္တလေးကောလိပ် (အဂု [[မန္တလေးတက္ကသိုလ်]]) ၏ လက်အောက်မာ ရွှေဘိုဒေသကောလိပ်ကို ၁၉၇၇ ခုနှစ်မာ စတင်ဖွင့်လှစ်ခရေ။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်မာ ရွှေဘိုကောလိပ်အဖြစ် ၊ ၁၉၉၉ ခုနှစ်မာ ရွှီဘိုဒီဂရီကောလိပ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခပြီးကေ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဂျုန်လ ၁၃ ရက်မာ ရွှေဘိုတက္ကသိုလ် ဖြစ်လာခရေ။<ref>{{cite web|url=https://www.sbu.edu.mm/about/|title=ရွှေဘိုတက္ကသိုလ်၏ သမိုင်းအကျိုင်းချုပ်|work=SHWEBO UNIVERSITY|access-date=၅ သြဂတ် ၂၀၂၄|date=|archive-date=5 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240805072737/https://www.sbu.edu.mm/about/}}</ref> == သင်တန်းတိ== ရွှေဘိုတက္ကသိုလ်မာ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (BA)၊ သိပ္ပံဘွဲ့ (BSc) သင်တန်းတိကို လေးနှစ်ကာလနန့်၊ ဂုဏ်ထူးတန်းဘွဲ့တိအတွက် ငါးနှစ်ကာလဖြင့် သင်တန်းတိ ပို့ချပီးရေ။<ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/rebhiuttkksiuln-nnnypsruppsclngmaaaaa-kiuchiupai-akhmanaakngp|title=ရွှေဘိုတက္ကသိုလ်မာ နည်းပြ/သရုပ်ပြသစ်လွင်တိအား ကြိုဆိုပွဲ အခမ်းအနားကျင်းပ|work=Myanmar Digital News|access-date=၅ သြဂတ် ၂၀၂၄|date=၆ မေ ၂၀၂၂|archive-date=5 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240805072736/https://www.mdn.gov.mm/my/rebhiuttkksiuln-nnnypsruppsclngmaaaaa-kiuchiupai-akhmanaakngp}}</ref> {| class="wikitable" |- !width="300"|'''သင်တန်း''' !width="50"|'''ဘွဲ့''' !width="50"|'''မဟာဘွဲ့''' |- | မြန်မာစာ | BA | MA |- | အိန်းဂလိချ်စာ | BA | MA |- | အရှိတိုင်းပညာ | BA | MA |- | ပထဝီဝင် | BA | MA |- | သမိုင်း | BA | MA |- | ဒဿနိကဗေဒ | BA | MA |- | ရုက္ခဗေဒ | BSc | MSc |- | ဓာတုဗေဒ | BSc | MSc |- | သင်္ချာ | BSc | MSc |- | ရူပဗေဒ | BSc | MSc |- | သတ္တဗေဒ | BSc | MSc |- | ဘူမိဗေဒ | BSc | MSc |} == ကိုးကား == {{reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်တိ== {{Official|http://shwebouni.moe-st.edu.mm}} {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအထဲက တက္ကသိုလ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] {{Myanmar-university-stub}} oggtkagajphs1qfuv3fwaag8hqf0ayf 21539 21537 2026-09-29T13:39:16Z Tejoebārsa 137 21539 wikitext text/x-wiki {{Infobox University |name = ‌‌ရွှေဘိုတက္ကသိုလ် |image = Shwebo University.jpg |caption = ရွှေဘိုတက္ကသိုလ် ပင်မလမ်းဝ |logo = Shwebo University Logo.png |logo_size = 120px |motto = |former_names= ရွှေဘိုဒေသကောလိပ် (၁၉၇၇) |established = {{start date and years ago|df=yes|1977}} |location = [[ရွှေဘိုမြို့]] <br> [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |coor = {{coord|22|35|30|N|95|43|30|E|region:MM_type:edu|display=title}} |type = အများဆိုင် |staff = |rector = ဒေါက်တာမျိုးမျိုး <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/npe/rebhiuttkksiuln-nwmakim-meaak-bhainngsbhngkngp|title=ရွှီဘိုတက္ကသိုလ်မာ နဝမအကြိမ်မြောက် ဘွဲ့နှင်းသဘင်ကျင်းပ|work=MOI Myanmar|access-date=၅ သြဂတ် ၂၀၂၄|date=၂၄ ဂျန်နဝါရီ ၂၀၂၄ }}</ref> |students = |undergrad = |postgrad = |city= |website=https://www.sbu.edu.mm/}} '''ရွှေဘိုတက္ကသိုလ်''' ({{lang-en|Shwebo University}}) စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရွှေဘိုမြို့]]မာ တည်ဟိရေ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်တခု ဖြစ်တေ။ ရွှီဘိုတက္ကသိုလ်မာ ဝိဇ္ဇာဘာသာရပ်တိအတွက် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ ဂုဏ်ထူးဘွဲ့နန့်ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ သိပ္ပံဘာသာရပ်တိအတွက် မဟာသိပ္ပံဘွဲ့၊ သိပ္ပံ(ဂုဏ်ထူး)ဘွဲ့နန့်သိပ္ပံဘွဲ့ သင်တန်းတိ တက်ရောက်နှိုင်ရေ။ == သမိုင်းကြောင်း == မန္တလေးကောလိပ် (အဂု [[မန္တလေးတက္ကသိုလ်]]) ၏ လက်အောက်မာ ရွှေဘိုဒေသကောလိပ်ကို ၁၉၇၇ ခုနှစ်မာ စတင်ဖွင့်လှစ်ခရေ။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်မာ ရွှေဘိုကောလိပ်အဖြစ် ၊ ၁၉၉၉ ခုနှစ်မာ ရွှီဘိုဒီဂရီကောလိပ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခပြီးကေ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဂျုန်လ ၁၃ ရက်မာ ရွှေဘိုတက္ကသိုလ် ဖြစ်လာခရေ။<ref>{{cite web|url=https://www.sbu.edu.mm/about/|title=ရွှေဘိုတက္ကသိုလ်၏ သမိုင်းအကျိုင်းချုပ်|work=SHWEBO UNIVERSITY|access-date=၅ သြဂတ် ၂၀၂၄|date=|archive-date=5 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240805072737/https://www.sbu.edu.mm/about/}}</ref> == သင်တန်းတိ== ရွှေဘိုတက္ကသိုလ်မာ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (BA)၊ သိပ္ပံဘွဲ့ (BSc) သင်တန်းတိကို လေးနှစ်ကာလနန့်၊ ဂုဏ်ထူးတန်းဘွဲ့တိအတွက် ငါးနှစ်ကာလဖြင့် သင်တန်းတိ ပို့ချပီးရေ။<ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/rebhiuttkksiuln-nnnypsruppsclngmaaaaa-kiuchiupai-akhmanaakngp|title=ရွှေဘိုတက္ကသိုလ်မာ နည်းပြ/သရုပ်ပြသစ်လွင်တိအား ကြိုဆိုပွဲ အခမ်းအနားကျင်းပ|work=Myanmar Digital News|access-date=၅ သြဂတ် ၂၀၂၄|date=၆ မေ ၂၀၂၂|archive-date=5 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240805072736/https://www.mdn.gov.mm/my/rebhiuttkksiuln-nnnypsruppsclngmaaaaa-kiuchiupai-akhmanaakngp}}</ref> {| class="wikitable" |- !width="300"|'''သင်တန်း''' !width="50"|'''ဘွဲ့''' !width="50"|'''မဟာဘွဲ့''' |- | မြန်မာစာ | BA | MA |- | အိန်းဂလိချ်စာ | BA | MA |- | အရှိတိုင်းပညာ | BA | MA |- | ပထဝီဝင် | BA | MA |- | သမိုင်း | BA | MA |- | ဒဿနိကဗေဒ | BA | MA |- | ရုက္ခဗေဒ | BSc | MSc |- | ဓာတုဗေဒ | BSc | MSc |- | သင်္ချာ | BSc | MSc |- | ရူပဗေဒ | BSc | MSc |- | သတ္တဗေဒ | BSc | MSc |- | ဘူမိဗေဒ | BSc | MSc |} == ကိုးကား == {{reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်တိ== {{Official|http://shwebouni.moe-st.edu.mm}} {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] [[Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအထဲက တက္ကသိုလ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] {{Myanmar-university-stub}} ly6qkk5ex6zjnn5tderam6q3looi5op 0 6062 21538 2026-09-29T13:36:05Z Tejoebārsa 137 Created page with "{{Infobox university | name = စစ်ကိုင်းတက္ကသိုလ် | other_name = | image = | image_size = | image_alt = | caption = | motto = | motto_lang = | mottoeng = | established = {{start date|2012|12|8}} | type = | affiliation = [[ပညာရီး ဝန်ကြီးဌာန]] | endowment = | officer_in_charge = | chairman = | chancellor = | president = | vice-president = | superintendent = | provost = | vice_chancellor = | rector..." 21538 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = စစ်ကိုင်းတက္ကသိုလ် | other_name = | image = | image_size = | image_alt = | caption = | motto = | motto_lang = | mottoeng = | established = {{start date|2012|12|8}} | type = | affiliation = [[ပညာရီး ဝန်ကြီးဌာန]] | endowment = | officer_in_charge = | chairman = | chancellor = | president = | vice-president = | superintendent = | provost = | vice_chancellor = | rector = | principal = | dean = | director = | head_label = | head = | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | doctoral = | other_students = | city = [[စစ်ကိုင်းမြို့]] | state = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | province = | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | coordinates = | campus = | language = | colours = | athletics = | sports = | sports_nickname = | mascot = | sporting_affiliations = | website = | logo = | logo_size = | logo_alt = }} '''စစ်ကိုင်းတက္ကသိုလ်''' စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]]၊ ပဲကတိုးရပ်နံဘေးမာ တည်ဟိရေ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ် တခု ဖြစ်တေ။ စစ်ကိုင်းတက္ကသိုလ်ကို ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဒီဇန်ဘာ ၈ ရက်နိမာ စတင်ဖွင့်လှစ်ခရေ။<ref>{{cite web|url=http://www.yatanarpon.com.mm/news/news-74424|title=စစ်ကိုင်းတက္ကသိုလ်နံဘေး အိမ်ခြံမြီဈီး မြင့်တက်|author=မျိုးမင်းဦး|date=၁၈ ဂျန်နဝါရီ ၂၀၁၃|accessdate=၂၈ ဒီဇန်ဘာ ၂၀၁၆}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအထဲက တက္ကသိုလ်တိ]] {{Myanmar-university-stub}} b47i6shku52arvt5zmoellsbmw4wxut 0 6063 21540 2026-09-29T13:43:58Z Tejoebārsa 137 Created page with "{{Infobox university | name = ရေနံချောင်းတက္ကသိုလ် | other_name = | image = | image_size = | image_alt = | caption = | motto = | motto_lang = | mottoeng = | established = {{start date and age|1977|5|23}} | type = | affiliation = [[ပညာရီး ဝန်ကြီးဌာန]] | endowment = | officer_in_charge = | chairman = | chancellor = | president = | vice-president = | superintendent = | provost = | vice_chancell..." 21540 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = ရေနံချောင်းတက္ကသိုလ် | other_name = | image = | image_size = | image_alt = | caption = | motto = | motto_lang = | mottoeng = | established = {{start date and age|1977|5|23}} | type = | affiliation = [[ပညာရီး ဝန်ကြီးဌာန]] | endowment = | officer_in_charge = | chairman = | chancellor = | president = | vice-president = | superintendent = | provost = | vice_chancellor = | rector = ဒေါက်တာချိုချိုမြင့် | dean = | director = | head_label = | head = | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | doctoral = | other_students = | city = [[ရေနံချောင်းမြို့]] | state = [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] | province = | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | coordinates = | campus = (၅၂.၇၅) ဧက | language = | colours = | athletics = | sports = | sports_nickname = | mascot = | sporting_affiliations = | website = | logo = | logo_size = | logo_alt = }} '''ရေနံချောင်းတက္ကသိုလ်''' ({{lang-en|Yenangyaung University}}) စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရီနံချောင်းမြို့]]မာ တည်ဟိရေ တက္ကသိုလ်တခု ဖြစ်တေ။<ref>{{Cite web|url=http://placesmap.net/MM/Yenangyaung-Degree-College-2644631/|title=Yenangyaung Degree College|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=}}</ref> [[ပညာရီး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန လက်အောက်မာ ပါဝင်ရေ။ ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၃ ရက်နိမာ ရေနံချောင်းဒေသကောလိပ်ကို BOC‌ဆီးရုံဟောင်း နီရာမာ စတင်ဖွင့်လှစ်ခရေ။ ဒေသကောလိပ်တိကို ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နိမှစပြီးကေ ပညာရီးဝန်ကြီးဌာနက လွှဲပြောင်းယူခပြီး ရေနံချောင်းဒေသကောလိပ်ကို ရေနံချောင်းကောလိပ် အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခရေ။ ၂၀၀၂ ခုနှစ် ဂျုန်လ ၂၆ ရက်နိမာ ရေနံချောင်းကောလိပ်ကို ရေနံချောင်းဒီဂရီကောလိပ်အဖြစ်သို့ တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခပြီးကေ ၂၀၂၀ပြည့်နှစ်၊ သြဂတ်လ (၃၁)ရက်မာ ရီနံချောင်းတက္ကသိုလ်အဖြစ် အဆင့်တိုးမြှင့်ခရေ။ ==တည်နီရာနန့်အကျယ်အဝန်း== ရေနံချောင်းတက္ကသိုလ်သည် [[ရေနံချောင်းမြို့]]၏တောင်ဘက် [[ရန်ကုန်-မန္တလေးပြည်‌ထောင်စုလမ်းမကြီး]]၏ အနောက်ဘက်ခြမ်းမာ တည်ဟိရေ။ [[ဧရာဝတီမြစ်]]၏ အရှိဖက်ကမ်းမာတည်ဟိပြီး {{convert|၅၂.၇၅|acre}} ကျယ်ဝန်းရေ။ == သင်တန်းတိ== ရေနံချောင်းတက္ကသိုလ်မာ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (BA)၊ သိပ္ပံဘွဲ့ (BSc) သင်တန်းတိကို လေးနှစ်ကာလနန့်၊ ဂုဏ်ထူးတန်းဘွဲ့တိအတွက် ငါးနှစ်ကာလဖြင့် သင်တန်းတိ ပို့ချပီးရေ။ {| class="wikitable" |- !width="300"|'''သင်တန်း''' !width="50"|'''ဘွဲ့''' !width="50"|'''မဟာဘွဲ့''' |- | မြန်မာစာ | BA | MA |- | အိန်းဂလိချ်စာ | BA | MA |- | ပထဝီဝင် | BA | MA |- | သမိုင်း | BA | MA |- | ဒဿနိကဗေဒ | BA | MA |- | ရုက္ခဗေဒ | BSc | MSc |- | ဓာတုဗေဒ | BSc | MSc |- | သင်္ချာ | BSc | MSc |- | ရူပဗေဒ | BSc | MSc |- | သတ္တဗေဒ | BSc | MSc |- | ဘူမိဗေဒ | BSc | MSc |} == ချီးမြှင့်အပ်နှင်းရေဘွဲ့တိ == === ဝိဇ္ဇာအထူးပြုဘာသာတွဲတိ === *ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ - BA *ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူးဘွဲ့ - BA (Hons;) *မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ - MA === သိပွံအထူးပြုဘာသာတွဲတိ === *သိပ္ပံဘွဲ့ - BSc *သိပ္ပံဂုဏ်ထူးဘွဲ့ - BSc (Hons;) *မဟာသိပ္ပံဘွဲ့ - MSc == ပညာသင်နှစ် == ပညာသင်ကာလမာ ၄ နှစ်ဖြစ်တေ။ နိကျောင်းသားတိအတွက် ပထမပညာသင်ကာလ သင်တန်းကို ဒီဇန်ဘာလမာ စတင်ဖွင့်လှစ်ပြီး ဒုတိယပညာသင်ကာလ သင်တန်းကို ဂျုန်လမာ စတင်ဖွင့်လှစ်ရေ။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[Category:ရီနံချောင်းမြို့]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] [[Category:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအထဲက တက္ကသိုလ်တိ]] {{Myanmar-university-stub}} dimdwde1midjpdfv1bsfelalryg7w79 0 6064 21541 2026-09-29T13:59:57Z Tejoebārsa 137 Created page with " {| class="infobox" style="width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | အဝီးသင်တက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်) |- ! အယင်နာမည် | - |- ! အမျိုးအစား | အများဆိုင် |- !ပါမောက္ခချုပ် | ဒေါက်တာချစ်စိန် |- ! တည်ထောင်ခုနှစ် | ၉ ရက်၊..." 21541 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | အဝီးသင်တက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်) |- ! အယင်နာမည် | - |- ! အမျိုးအစား | အများဆိုင် |- !ပါမောက္ခချုပ် | ဒေါက်တာချစ်စိန် |- ! တည်ထောင်ခုနှစ် | ၉ ရက်၊ ဂျူလိုင်လ၊ ၁၉၉၂ ခုနှစ် |- ! တည်နီရာ | အင်းယားလမ်း၊ ကမာရွတ်မြို့နယ် |- ! ပြည်နယ်/တိုင်း | ရန်ကုန်တိုင်းဒေသ |- ! နိုင်ငံ | မြန်မာနိုင်ငံ |- ! ဝဘ်ဆိုဒ် | http://www.yude.edu.mm |} '''အဝီးသင်တက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)'''စွာ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ ရန်ကုန်မြို့၊ [[ကမာရွတ်မြို့နယ်]]မာတည်ဟိရေ။ မြန်မာနိုင်ငံဟိ အဝီးသင်တက္ကသိုလ်နှစ်ခုအနက် တခုအပါအဝင်ဖြစ်တေ။ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းဟိ ကျောင်းသားကျောင်းသူတိအား ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ သိပ္ပံဘွဲ့၊ ဥပဒေဘွဲ့နန့် စီးပွားရီးဘွဲ့ သင်တန်းတိ၊ ဒီပလိုမာသင်တန်းအမျိုးမျိုးရို့ကို ဖွင့်လှစ်သင်ကြားဗျာယ်ဟိရေ။ [[File:University of Distance Education Yangon.jpg|thumb|]] ==သမိုင်းကြောင်း== မြန်မာနိုင်ငံမာ အဝီးသင်ပညာသင်ကြားရီးစနစ်ကို ၁၉၇၃ ခုနှစ်မာ [[ရန်ကုန်ပညာရီးတက္ကသိုလ်]]မှ ပညာရီးဒီပလိုမာသင်တန်းကို စာပီးစာယူသင်တန်းအနိန်နန့် စတင်သင်ကြားခပြီး ၁၉၈၁ ခုနှစ်မာ ပညာရီးဘွဲ့(B.Ed)ကို စာပီးစာယူသင်တန်းမှ ပီးအပ်ခရေ။ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]မှ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံ၊ စီးပွားရီးနန့် ဥပဒေဆိုင်ရာ အဝီးသင်ဘွဲ့တိကိုလည်း သင်ကြားပီးခပြီး [[မန္တလေးတက္ကသိုလ်]]မှ စာပီးစာယူသင်တန်းတိကို ၁၉၇၉ ခုနှစ်မာ စတင်ခရေ။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်မာ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်တိနန့် ဒီဂရီကောလိပ်တိ အားလုံးမှ စာပီးစာယူ အဝီးသင် သင်တန်းတိ စတင်ခရေ။ ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဂျူလိုင်လမာ အောက်မြန်မာပြည်အတွက် အဝီးသင်တက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်) နန့် ၁၉၉၈ ခုနှစ်မာ အထက်မြန်မာပြည်အတွက် [[အဝီးသင်တက္ကသိုလ်(မန္တလေး)]]ဆိုပနာ ဖွင့်လှစ်ခရေ။ ==အဝီးသင်ဌာနခွဲတိ== အဝီးသင်တက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)မှ အောက်ပါမြို့တိမာ အဝီးသင်ဌာနခွဲတိကို ဖွင့်လှစ်ထားဟိရေ။<ref>{{cite web|url=http://www.yude.edu.mm/rcenters.html|title=Regional Center|publisher=အဝီးသင်တက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)|accessdate=၂၀၁၄-၁၁-၁၃}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> *[[ရန်ကုန်မြို့]] (ဌာနချုပ်) *[[မော်လမြိုင်မြို့]] *[[ပုသိမ်မြို့]] *[[စစ်တွေမြို့]] *[[တောင်ငူမြို့]] *[[ပြည်မြို့]] *[[ထားဝယ်မြို့]] *ရန်ကုန်အရှိပိုင်း *ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်း *[[ဟင်္သာတမြို့]] *[[ပဲခူးမြို့]] *[[ဘားအံမြို့]] *[[မြိတ်မြို့]] *[[မအူပင်မြို့]] *[[တောင်ကုတ်မြို့]] ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုပါ== * [[အဝီးသင်တက္ကသိုလ်(မန္တလေး)]] ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့က တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအထဲက တက္ကသိုလ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] h9gd1gfhesfq1j7a737siod3f25kjdr 0 6065 21542 2026-09-29T14:11:51Z Tejoebārsa 137 Created page with " {| class="infobox" style="width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | အဝီးသင်တက္ကသိုလ်(မန္တလေး) |- ! တက္ကသိုလ်နာမည်(အိန်းဂလိချ်အက္ခရာ) | University of Distance Education, Mandalay |- ! အမျိုးအစား | အများဆိုင် |- ! တည်ထောင်ခုနှစ် |..." 21542 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | အဝီးသင်တက္ကသိုလ်(မန္တလေး) |- ! တက္ကသိုလ်နာမည်(အိန်းဂလိချ်အက္ခရာ) | University of Distance Education, Mandalay |- ! အမျိုးအစား | အများဆိုင် |- ! တည်ထောင်ခုနှစ် | ၁၉၉၈ | |- ! တည်နီရာ | မန္တလေးမြို့ | |- ! ပြည်နယ်/တိုင်း | မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး |- ! နိုင်ငံ | မြန်မာနိုင်ငံ |- ! ဝဘ်ဆိုဒ် | - |} '''အဝီးသင်တက္ကသိုလ်(မန္တလေး)'''စွာ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မန္တလေးမြို့]]မာ တည်ဟိရေ။ မြန်မာနိုင်ငံက အဝီးသင်တက္ကသိုလ်နှစ်ခုအနက် တခုအပါအဝင်ဖြစ်တေ။ မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်းက ကျောင်းသားကျောင်းသူတိအတွက် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ သိပ္ပံဘွဲ့နန့် စီးပွားရီးဘွဲ့ သင်တန်းတိ ဖွင့်လှစ်သင်ကြားဗျာယ်ဟိရေ။ ==သမိုင်းကြောင်း== အဝီးသင်တက္ကသိုလ်ပညာရီးစနစ်အား ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဂျူလိုင်လမာ ရန်ကုန်မာ စတင်ခပြီးကေ ၁၉၉၈ ခုနှစ်မာ အထက်မြန်မာပြည်အတွက် အဝီးသင်တက္ကသိုလ်(မန္တလေး)ကို ဖွင့်လှစ်ခရေ။ ==အဝီးသင်ဌာနခွဲတိ== အဝီးသင်တက္ကသိုလ်(မန္တလေး)စွာ အောက်ပါဒေသတိမာ အဝီးသင်ဌာနခွဲတိကို ဖွင့်လှစ်ထားဟိရေ။ *[[ဗန်းမော်မြို့]] *[[ကလေးမြို့]] *[[ကျိုင်းတုံမြို့]] *[[ကျောက်ဆည်မြို့]] *[[လားရှိုးမြို့]] *[[လွိုက်ကော်မြို့]] *[[မကွေးမြို့]] *[[မိတ္ထီလာမြို့]] *[[မိုးညှင်းမြို့]] *[[မုံရွာမြို့]] *[[မြစ်ကြီးနားမြို့]] *[[ပခုက္ကူမြို့]] *[[ပင်လုံမြို့]] *[[ရွှေဘိုမြို့]] *[[တောင်ကြီးမြို့]] *[[‌ရေနံချောင်းမြို့]] *[[မြင်းခြံမြို့]] ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုပါ== *[[အဝီးသင်တက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)]] ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအထဲက တက္ကသိုလ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] 18456dcolnruymyvqxxl8fg02t7wkyo 0 6066 21543 2026-09-29T14:17:00Z Tejoebārsa 137 Created page with "{{distinguish|မန္တလေးတက္ကသိုလ်}} {{Infobox university | name = မန္တလာတက္ကသိုလ် | other_name = | image = Mandalar University.jpg | image_size = | image_alt = | caption = ပင်မဆောင် | motto = | motto_lang = | mottoeng = | established = {{start date|2012|12|1}} | type = | affiliation = [[ပညာရီး ဝန်ကြီးဌာန]] | endowment = | officer_in_charge = | chairman = | c..." 21543 wikitext text/x-wiki {{distinguish|မန္တလေးတက္ကသိုလ်}} {{Infobox university | name = မန္တလာတက္ကသိုလ် | other_name = | image = Mandalar University.jpg | image_size = | image_alt = | caption = ပင်မဆောင် | motto = | motto_lang = | mottoeng = | established = {{start date|2012|12|1}} | type = | affiliation = [[ပညာရီး ဝန်ကြီးဌာန]] | endowment = | officer_in_charge = | chairman = | chancellor = | president = | vice-president = | superintendent = | provost = | vice_chancellor = | rector =ဒေါက်တာ မဉ္ဇူမင်း | principal= | dean = | director = | head_label = | head = | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | doctoral = | other_students = | city = [[အမရပူရမြို့နယ်]] | state = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | province = | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | coordinates = | campus = | language = | colours = | athletics = | sports = | sports_nickname = | mascot = | sporting_affiliations = | website = {{URL|http://www.mdl.edu.mm}} | logo = | logo_size = | logo_alt = }} '''မန္တလာတက္ကသိုလ်''' စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အမရပူရမြို့နယ်]] ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းထက်မာ တည်ဟိရေ တက္ကသိုလ်တခု ဖြစ်တေ။ [[ပညာရီး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန လက်အောက်မာ ပါဝင်ရေ။ == သမိုင်းကြောင်း == မန္တလာတက္ကသိုလ်ကို မန္တလာကောလိပ်အဖြစ် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဒီဇန်ဘာလ ၁ ရက်နိမာ စတင်ဖွင့်လှစ်ခရေ။<ref>{{cite web|url=http://www.mandalarcollege.com/index.php/profile|title=Profile|accessdate=၂၈ ဒီဇန်ဘာ ၂၀၁၆|archivedate=29 November 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161129122339/http://www.mandalarcollege.com/index.php/profile}}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ်အတွင်းမှာ မန္တလာကောလိပ်ကို မန္တလာဒီဂရီကောလိပ်အဖြစ် အဆင့်တိုးမြှင့်ခရေ။<ref>{{cite web|url=http://www.maukkha.org/index.php/news-menu/myanmar-educational-news-maukkha/9619-2016-05-07-11-55-52|title=မန္တလာကောလိပ်ကို မန္တလာဒီဂရီကောလိပ်အဖြစ် ပညာရီးဝန်ကြီးဌာနမှ အဆင့်တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခွင့်ပြု|date=၇ မေ ၂၀၁၆|accessdate=၂၈ ဒီဇန်ဘာ ၂၀၁၆}}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref>၂၀၂၀ပြည့်နှစ် စတ်တင်ဘာလ ၁ရက်နိမာ မန္တလာဒီဂရီကောလိပ်အပါအဝင် ဒီဂရီကောလိပ်/ကောလိပ် (၆)ကျောင်းကို တက္ကသိုလ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခရေ။<ref>{{cite web|url=https://www.mdl.edu.mm/mm/about/|title=မန္တလာကောလိပ်|date=|accessdate=|archive-date=2 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210202044337/https://www.mdl.edu.mm/mm/about/}}</ref> [[File:Mandalar College.jpg|thumb|ဝင်ပေါက်]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအထဲက တက္ကသိုလ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] {{Myanmar-university-stub}} 8zeu9y5fm0wcolew54fnrwclcxpn9he 0 6067 21544 2026-09-29T14:26:20Z Tejoebārsa 137 Created page with "{{refimprove}} {{Infobox University |name = မြင်းခြံတက္ကသိုလ် |motto = နတ္ထိဝိဇ္ဇာ သမံမိတ္တံ |former_names= |established = {{start date and age|df=yes|11|2|2004}}<ref>{{cite web|url=http://www.myingyanuniversity.edu.mm/about-us-2/|title=About Us|accessdate=၂၃ ဇွန် ၂၀၁၉|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623145022/http://www.myingyanuniversity...." 21544 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{Infobox University |name = မြင်းခြံတက္ကသိုလ် |motto = နတ္ထိဝိဇ္ဇာ သမံမိတ္တံ |former_names= |established = {{start date and age|df=yes|11|2|2004}}<ref>{{cite web|url=http://www.myingyanuniversity.edu.mm/about-us-2/|title=About Us|accessdate=၂၃ ဇွန် ၂၀၁၉|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623145022/http://www.myingyanuniversity.edu.mm/about-us-2/}}</ref> |location = [[မြင်းခြံမြို့]] <br> [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |coor = {{Coord|21.4233653|95.3735137|region:MM|display=inline,title}} |type = အများဆိုင် |staff = |principle = ဒေါက်တာမောင်မောင် |students = |undergrad = |postgrad = |city= |website = {{URL|http://www.myingyanuniversity.edu.mm}} }} '''မြင်းခြံတက္ကသိုလ်''' ({{lang-en|Myingyan University}}) စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြင်းခြံမြို့]]မာ တည်ဟိရေ တက္ကသိုလ်<ref>{{cite web|url=http://burmese.dvb.no/archives/439660|title=မြင်းခြံတက္ကသိုလ်ဆရာတိနန့် ကျောင်းသားတိက အာဏာသိမ်းအစိုးရကို ဆန့်ကျင်ကန့်}}</ref>တခု ဖြစ်တေ။ == သမိုင်းကြောင်း == ၂၀၀၃ခုနှစ် ဂျုန်လ ၅ရက်နိမာ စတင် တည်ဆောက်ခပြီးကေ ၂၀၀၄ခုနှစ် ဖေဖဝါရီလ ၁၁ရက်နိမာ မြင်းခြံကောလိပ်အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခရေ။၂၀၂၀ပြည့်နှစ် စတ်တင်ဘာလ ၁ရက်နိမာ မြင်းခြံတက္ကသိုလ်ဖြစ်လာခရေ။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအထဲက တက္ကသိုလ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] {{Myanmar-university-stub}} jekzbwa6rp69hs6olw6vssukvualyav 0 6068 21545 2026-09-29T14:29:41Z Tejoebārsa 137 Created page with "{{refimprove}} {{Infobox University |name = မိုးညှင်းတက္ကသိုလ် |image = |caption = |logo = |logo_size = 120px |motto = ပညာရည်တိုး နိုင်ငံအကျိုး |former_names= |established = {{start date and age|df=yes|11|2|2004}}<ref name="bgh"/> |location = [[မိုးညှင်းမြို့]] <br> [[ကချင်ပြည်နယ်]] |coor = |type = အများဆိုင် |staf..." 21545 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{Infobox University |name = မိုးညှင်းတက္ကသိုလ် |image = |caption = |logo = |logo_size = 120px |motto = ပညာရည်တိုး နိုင်ငံအကျိုး |former_names= |established = {{start date and age|df=yes|11|2|2004}}<ref name="bgh"/> |location = [[မိုးညှင်းမြို့]] <br> [[ကချင်ပြည်နယ်]] |coor = |type = အများဆိုင် |staff = |principle = ဒေါက်တာညွန့်စိုး |students = |undergrad = |postgrad = |city= |website = {{URL|http://www.mnuni.edu.mm/}} }} '''မိုးညှင်းတက္ကသိုလ်''' ({{lang-en|Mohnyin University}}) စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[မိုးညှင်းမြို့နယ်]]၊ ရွာသစ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုမာ တည်ဟိရေ ကောလိပ်တခု ဖြစ်တေ။ == သမိုင်းကြောင်း == ၂၀၀၃ခုနှစ် ဂျုန်လ ၅ရက်နိမာ စတင် တည်ဆောက်ခပြီးကေ ၂၀၀၄ခုနှစ် ဖေဖဝါရီလ ၁၁ရက်နိမာ မိုးညှင်းကောလိပ်အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခရေ။၂၀၂၀ပြည့်နှစ် စတ်တင်ဘာလ ၁ရက်နိမာ မိုးညှင်းတက္ကသိုလ်ဖြစ်လာခရေ။<ref name="bgh">{{cite web|url=http://www.mnuni.edu.mm/?page_id=1729&lang=my|title=Background History|accessdate=|archivedate=10 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210510004455/http://www.mnuni.edu.mm/?page_id=1729&lang=my}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[Category:ကချင်ပြည်နယ်အထဲက တက္ကသိုလ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] {{Myanmar-university-stub}} a05yo4iaxcx4hhf56vb5xpiyvm6vnox 0 6069 21546 2026-09-29T16:40:27Z Retkhaberi 224 Created page with "Cambridge တက္ကသိုလ်သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ Cambridge မြို့မာ တည်ဟိရေ ကောလိပ်တိနန့် ဖွဲ့စည်းထားရေ အစိုးရပိုင် သုတေသနတက္ကသိုလ်တခု ဖြစ်တေ။ ၁၂၀၉ ခုနှစ်မာ စတင်တည်ထောင်ခရေ ဒေတက္ကသိုလ်သည် အိ..." 21546 wikitext text/x-wiki Cambridge တက္ကသိုလ်သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ Cambridge မြို့မာ တည်ဟိရေ ကောလိပ်တိနန့် ဖွဲ့စည်းထားရေ အစိုးရပိုင် သုတေသနတက္ကသိုလ်တခု ဖြစ်တေ။ ၁၂၀၉ ခုနှစ်မာ စတင်တည်ထောင်ခရေ ဒေတက္ကသိုလ်သည် အိန်းဂလိချ်ဘာသာစကားပြော ကမ္ဘာ့ဒေသများမာ ဒုတိယမြောက် သက်တမ်းအရင့်ဆုံး တက္ကသိုလ်ဖြစ်ပြီးကေ၊ ကမ္ဘာတဝန်းမာလည်း မပြတ်မလပ် လည်ပတ်ဗျာယ်ဟိရေ တက္ကသိုလ်တိအနက် တတိယမြောက် သက်တမ်းအရင့်ဆုံး တက္ကသိုလ်တခု ဖြစ်တေ။ Oxford တက္ကသိုလ်မှ ပညာသျှင်တချို့သည် ဒေသခံမြို့သူမြို့သားတိနန့် စကားအက်မှုဖြစ်ပွားပြီးကေ Cambridge မြို့ကို ပြောင်းရွိလာခကတ်ရာမှ ဒေတက္ကသိုလ်ကို စတင်တည်ထောင်ဖြစ်ခခြင်း ဖြစ်တေ။[11][12] ရှီးဟောင်းအိန်းဂလိချ်တက္ကသိုလ်ကြီး နှစ်ခုဖြစ်ရေ Oxford နန့် Cambridge ရို့ကို တခါတရီ ပြိုင်ဘက်တိအဖြစ် ဖော်ပြလိ့ဟိကေလေ့ ယင်းရို့မာ တူညီရေလက္ခဏာရပ်များစွာ ဟိကတ်ယား "Oxbridge" ဆိုပနာလည်း ပူးတွဲခေါ်ဝေါ်လေ့ဟိကတ်တေ။ တက္ကသိုလ်စတင်တည်ထောင်ပြီး ၂၂ နှစ်အကြာ ၁၂၃၁ ခုနှစ်မာ ဘုရင် Henry III ပါးက တော်ဝင်အသိအမှတ်ပြုစာချွန်လွှာ (royal charter) ကို ရဟိခရေ။ Cambridge တက္ကသိုလ်မာ တစိတ်တပိုင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဟိရေ ကောလိပ်ပေါင်း ၃၁ ခုနန့် ကျောင်းကြီး (schools) ခြောက်ခုအောက်မာ စုစည်းထားရေ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဌာနများ၊ ဌာနခွဲတိနန့် အရာအဖွဲ့အစည်းပေါင်း ၁၅၀ ကျော် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားရေ။ အကြီးမားဆုံးဌာနမာ Cambridge University Press and Assessment ဖြစ်ပြီးကေ ယင်းမာ ကမ္ဘာ့သက်တမ်းအရင့်ဆုံး တက္ကသိုလ်ထုတ်ဝီရီးဌာန (university press) ပါဝင်ကာ နှစ်စိုင်ဝင်ငွီ ပေါင် ၁ ဘီလီယံဟိပြီးး သင်ယူလိလာသူပေါင်း သန်း ၁၀၀ လောင်းာက်ဟိရေ။[13] ကောလိပ်တိအားလုံးသည် တက္ကသိုလ်အထဲဟိ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ အဖွဲ့အစည်းများဖြစ်ကတ်ပြီး ယင်းရို့၏ ဝန်ထမ်းရီးရာနန့် မူဝါဒတိကို ကိုယ်တိုင်စီမံခန့်ခွဲကတ်တေ။ ယင်းအပြင် ကျောင်းသားအားလုံးသည် တက္ကသိုလ်အထဲဟိ ကောလိပ်တခုခုမာ မဖြစ်မနီ စာရင်းသွင်းပါဝင်ရဖို့ ဖြစ်တေ။ Cambridge မာ ဘွဲ့ကြိုအဆင့် သင်ကြားရီးကို ကောလိပ်များမာ ပြုလုပ်ရေ အပတ်စိုင် အုပ်စုငယ်အလိုက် ကြီးကြပ်လမ်းညွှန်မှု (supervisions) တိအပေါ် အဓိကထား ဆောင်ရွက်ပြီး၊ တက္ကသိုလ်၏ ဗဟိုဌာနကြီးတိနန့် ဌာနခွဲတိကတဆင့် ဟောပြောပို့ချမှုတိ၊ ဆွေးနွေးပွဲများ၊ ဓာတ်ခွဲခန်းလုပ်ငန်းတိနန့် တခါတရီ ထပ်ဆောင်းကြီးကြပ်လမ်းညွှန်မှုတိကိုလေ့ ပံ့ပိုးပီးပါရေ။[14][15] တက္ကသိုလ်သည် Fitzwilliam ပြတိုက်နန့် Cambridge တက္ကသိုလ် ရုက္ခဗေဒဥယျာဉ် (Botanic Garden) အပါအဝင် ယိုင်ကျေးမှုနန့် သိပ္ပံဆိုင်ရာ ပြတိုက်သျှစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်လည်ပတ်ဗျာယ်ဟိရေ။ Cambridge ဟိ စာကြည့်တိုက်ပေါင်း ၁၁၆ ခုမာ စုစုပေါင်း စာအုပ်ပေါင်း ၁၆ သန်းခန့် ဟိပြီးး၊ ယင်းရို့အနက် စာအုပ်ပေါင်း ၉ သန်းလောက်ကို Cambridge တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက် (Cambridge University Library) မာ ထားဟိပါရေ။ ယင်းချင့်တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက်သည် ဥပဒေအရ ထုတ်ဝီစာတိ မဖြစ်မနီ ပီးပို့အပ်နှံရရေ စာကြည့်တိုက် (legal deposit library) တခုဖြစ်ပြီးကေ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ပညာရပ်ဆိုင်ရာ စာကြည့်တိုက်များ ဒေတက္ကသိုလ်မှ ထင်ရှားကျော်ကြားသော ကျောင်းသားဟောင်းများမာ လက်ဟိဘုရင် ချားလ်စ် (၃)၊ ဖရန်စစ် ဘေကွန်၊ လော့ဒ် ဘိုင်ရွန်၊ အိုလီဗာ ခရွန်ဝဲလ်၊ ချားလ်စ် ဒါဝင်၊ ရိုဇလင်း ဖရန်ကလင်၊ ရာဂျစ် ဂန္ဒီ၊ ဂျွန် ဟားဗတ်၊ စတီဖင် ဟော့ကင်း၊ ဂျွန် မေနတ် ကိန်းစ်၊ ဂျွန် မီလ်တန်၊ ဗလာဒီမာ နာဘိုကော့ဗ်၊ ဂျဝါဟာလာ နိန်ရူး၊ အိုင်ဇက် နယူတန်၊ ဆယ်လ်မန် ရပ်ရှ်ဒီ၊ ဘာထရန် ရပ်ဆဲလ်၊ အလန် တူးရင်း၊ လုဒ်ဝစ် ဝစ်ဂင်စတိုင်း၊ ဝီလျံ ဝပ်စဝေါ့သ်၊ လက်ဟိဝန်ကြီးချုပ် အပါအဝင် ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ် (၁၅) ဦးနန့် အိုလံပစ်ဆုတံဆိပ်ရ အားကဇပ်သမား (၁၉၄) ဦးရို့ ပါဝင်ကတ်တေ။[16] ဒေတက္ကသိုလ်၏ ကျောင်းသားဟောင်းများ၊ ပညာသျှင်တိနန့် ဆက်စပ်ပုဂ္ဂိုလ်တိစွာ နိုဇာဆုပေါင်း (၁၂၆) ဆု ရဟိရေလူကတ်တေ။[17] ===သမိုင်းကြောင်း=== ၁၂၀၉ ခုနှစ်မာ Cambridge တက္ကသိုလ်ကို မတည်ထောင်မီကပင် Cambridge နန့် ယင်းဧ့ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသသည် ပညာရပ်ဆိုင်ရာနန့် ဘာသာရီးဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတင်းကျော်ကြားမှု ဟိနန့်ပြီးဖြစ်ပါရေ။ ယင်းမာ နံဖီးအနားဟိ Ely ဘုရားကျောင်းတော် (Ely Cathedral) မှ ဘုန်းတော်ကြီးတိ၏ ဉာဏပိုင်းဆိုင်ရာနန့် ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးမှုတိကြောင့် အဓိကကတော့ခါ ဖြစ်ပေါ်လှာခခြင်း ဖြစ်တေ။ ယကေလေ့ တက္ကသိုလ်တည်ထောင်ဖြစ်ခရရေ အဓိကအကြောင်းရင်းမာ Oxford တက္ကသိုလ်မာ ဖြစ်ပွားခရေ ဖြစ်ရပ်တခုကြောင့် ဖြစ်တေ။ ထိုဖြစ်ရပ်မာ ဒေသခံအမျိုးသမီးတဦး သီဆုံးမှုနန့် ပတ်သက်ပြီးကေ Oxford ပညာသျှင်နှစ်ဦးကို မြို့မားဟိ အရပ်ဘက်အာဏာပိုင်တိက ဖင်ချိတ်တိုက်ကွပ်မျက်ခကတ်တေ။ ဒေပိုင်နန့် ကိစ္စရပ်မျိုးမာ ပုံမှန်ဆိုလို့ဟိကေ ပညာသျှင်တိကို ခွင့်လွှတ်လီ့ဟိရေ ဘာသာရီးဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်တိနန့် လက်သပ်ဆွေးနွေးခြင်း မဟိခပါ၊၊ ထိုအချိန်ကာလအထဲ Oxford မြို့မား အာဏာပိုင်တိစွာ ဘုရင် John နန့် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားဗျာယ်ဟိရေ။ Oxford မြို့ခံများပါးက နောက်ထပ် အကြမ်းဖက်မှုတိ ဖြစ်လှာမည်ကို စိုးရိမ်သနန့် Oxford တက္ကသိုလ်မှ ပညာသျှင်တိသည် ပိုပြီးကေလုံခြုံစိတ်ချရယား နီထိုင်ရန် သင့်လျော်သော Paris၊ Reading နန့် Cambridge ပိုင်ယှောင် မြို့တိသို့ ပြောင်းရွိသွားခကတ်တေ။ နောက်ဆုံးမာ Cambridge သို့ ပြောင်းရွိလာရေ ပညာသျှင်အရွီအတွက်မာ ထိုနီရာမာ ဟိနန့်ပြီးသား ပညာသျှင်တိနန့် ပေါင်းစပ်ကာ တက္ကသိုလ်အသစ် တည်ထောင်ခြင်းအတွက် အခြီခံအုတ်မြစ် ဖြစ်လှာစီရန် လောက်ငှသော ပမာဏတခု ဖြစ်လှာခရေ။[18][19][20] ၁၂၂၅ ခုနှစ်မာ တက္ကသိုလ်၏ အကြီးအကဲ (Chancellor) တဦးကို ခန့်အပ်ခပြီးကေ၊ ၁၂၃၁ ခုနှစ်မာ ဘုရင် Henry III ထုတ်ပြန်ခရေ အမိန့်စာတိအရ Cambridge ဟိ အိမ်ငှားခတိကို "secundum consuetudinem universitatis" (တက္ကသိုလ်၏ ဓလိထုံးစံအတိုင်း) သတ်မှတ်ဖို့ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ကာ ယင်းနှုန်းထားတိကို သတ်မှတ်ဖို့အတွက် ပါမောက္ခ (masters) နှစ်ဦးနန့် မြို့ခံနှစ်ဦး ပါဝင်ရေ ကော်မတီတခုကို ဖွဲ့စည်းခရေ။ နှစ်နှစ်အကြာမာ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး Gregory IX က တက္ကသိုလ်အကြီးအကဲနန့် ပညာသျှင်အဖွဲ့ထံ ပီးပို့သော စာတစောင်မာ တက္ကသိုလ်အသစ်အတွက် "ius non trahi extra" (အပြင်ကို ဆွဲခေါ်မခံရပိုင်ခွင့်) ကို သုံးနှစ်စွာကာလအတွက် ခွင့်ပြုပီးခရေ။ ဆိုလိုစွာမာ တက္ကသိုလ်အဖွဲ့ဝင်တိကို Ely ဘုန်းတော်ကြီးနယ်မြီ (diocese of Ely) ပြင်ပဟိ တရားရုံးတိသို့ ဆင့်ခေါ်ခြင်း မပြုလုပ်နိုင်ဆိုပနာ ဖြစ်တေ။[21] ၁၂၉၀ ခုနှစ်မာ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး Nicholas IV ၏ စာတစောင်မာ Cambridge ကို "studium generale" (အဆင့်မြင့်ပညာသင်ကြားရီးဌာနကြီး) အဖြစ် ဖော်ပြခပြီး[22] ၁၃၁၈ ခုနှစ်မာ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး John XXII ၏ တရားဝင်အမိန့်စာ (papal bull) ဖြင့်လည်း ယင်းပိုင်ဖြစ်ကတ်ောင်း အတည်ပြုခပြီးကေကေ[23] ဥရောပဟိ အခြားသော အလယ်ခေတ် တက္ကသိုလ်တိက သုတေသီတိစွာ Cambridge သို့ လာရောက်လီ့လာခြင်း တနည်း စာပီပို့ချခြင်းများ ပြုလုပ်လာကတ်တေမာ အလိအထတခု ဖြစ်လှာခရေ။[22] ===ကောလိပ်အုတ်မြစ်=== ဒေနိခေတ် Cambridge တက္ကသိုလ်ဟိ ကောလိပ် (၃၁) ခုသည် မူလက တက္ကသိုလ်၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်းများ မဟုတ်ဘဲ နောက်ဆက်တွဲ ပေါ်ပေါက်လာခရေ အရာတိရာ ဖြစ်ကတ်တေ။ တက္ကသိုလ်အထဲဟိ ဇာကောလိပ်မျှ တက္ကသိုလ်ကိုယ်တိုင်လောက် သက်တမ်းမရင့်ကျိုးပါ။ ဒေကောလိပ်တိစွာ အစပိုင်းမာ ပညာသျှင်တိအတွက် ငွီကြီးထောက်ပံ့မှု (endowment) ပါဝင်ရေ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ (fellowships) အဖြစ် တည်ဟိခကတ်တေ။ ငွီကြီးထောက်ပံ့မှု မဟိရေ 'hostels' (အဆောင်များ) ဟုခေါ်ရေ အဖွဲ့အစည်းတိလေ့ ဟိခပြီး ယင်းရို့ကို ရာစုနှစ်များတလျှောက် ကောလိပ်တိက တဆတ်ဆတ်ချင်း ပေါင်းစည်းသိမ်းသွင်းခရေ။ ယင်းရို့၏ အငွီ့အသက်တိကို Cambridge မြို့ဟိ Garret Hostel Lane (လမ်း) နန့် Garret Hostel Bridge (တန်းထား) နာမည်များမာ ဒေနိန့်ထိ တွိမြင်နှိုင်ပါရေ။[24] Cambridge တက္ကသိုလ်၏ ပထမဆုံးကောလိပ်ဖြစ်ရေ Peterhouse ကို ၁၂၈၄ ခုနှစ်မာ Ely မြို့၏ ဘုန်းတော်ကြီး (Bishop) ဖြစ်သူ Hugh de Balsham က တည်ထောင်ခရေ။ ၁၄ ရာစုနန့် ၁၅ ရာစုများအထဲ နောက်ထပ်ကောလိပ်များစွာကို တည်ထောင်ခကတ်ပြီးကေ ခေတ်သစ်ကာလတိမာလည်း ကောလိပ်များ ဆက်ပနာပေါ်ပေါက်ပါလတ်တေ။ ယကေလေ့ ၁၅၉၆ ခုနှစ်မာ Sidney Sussex ကောလိပ်ကို တည်ထောင်ပြီးကေ ၁၈၀၀ ပြည့်နှစ်မာ Downing ကောလိပ်ကို တည်ထောင်သည်အထိ နှစ်ပေါင်း ၂၀၄ နှစ်ကြာ ကွာဟချက်တခု ဟိခရေ။ အသစ်ဆုံးတည်ထောင်ခရေ ကောလိပ်မာ Robinson ကောလိပ်ဖြစ်ပြီးကေ ယင်းကို ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှောင်းပိုင်းမာ တည်ဆောက်ခရေ။ တအောင့်လောက်က၊ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် မာ့ခ်ျလမာ Homerton ကောလိပ်သည် တက္ကသိုလ်၏ အပြည့်အဝအသိအမှတ်ပြု ကောလိပ် (full university college) အဆင့်အတန်းကို ရဟိခပြီး တက္ကသိုလ်၏ နောက်ဆုံးပေါ် အပြည့်အဝကောလိပ် ဖြစ်လှာခရေ။[25] အလယ်ခေတ်ကာလတိမာ ကောလိပ်များစွာကို ယင်းရို့၏အဖွဲ့ဝင်များအနိန်နန့် ကောလိပ်တည်ထောင်သူတိ၏ ဝိညာဉ်တိအတွက် ပသိပီးနိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်လို့ တည်ထောင်ခကတ်တေ။ Cambridge တက္ကသိုလ်ဟိ ကောလိပ်တိစွာ ဘုရားကျောင်းငယ်များ (chapels) တနည်း ဘုန်းကြီးကျောင်းကြီးများ (abbeys) နန့် တနားတခါ ဆက်စပ်ဗျာယ်ဟိခရေ။ ယကေလေ့ ၁၅၃၆ ခုနှစ်မာ ဘုန်းကြီးကျောင်းတိ ဖျက်သိမ်းခံရခြင်းနန့်တတူ ကောလိပ်တိ၏ အာရုံစိုက်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲပါလတ်တေ။ ယင်းချိန်မာ ဘုရင် Henry VIII က တက္ကသိုလ်၏ ဆရာ/ဆရာမတိကို စီမံခန့်ခွဲရေ ဘုရားကျောင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေ (canon law) ကို ဖျက်သိမ်းရန်နန့် scholastic philosophy (အလယ်ခေတ် ဒဿနိကဗေဒ) သင်ကြားမှုကို ရပ်တန့်ရန် အမိန့်ပီးခရေ။[26] ယင်းကို တုံ့ပြန်ရေအနိန်နန့် ကောလိပ်တိစွာ ယင်းရို့၏ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းတိကို canon law မှ ဂန္ထဝင်ဘာသာရပ်များ (classics)၊ သမ္မာကျမ်းစာနန့် သင်္ချာဘာသာရပ်တိသို့ ပြောင်းလဲခကတ်တေ။ တရာစုနီးပါးအကြာမာ တက္ကသိုလ်သည် Protestant ဂိုဏ်းကွဲမှု (Protestant schism) ပြဿနာ၏ ဗဟိုချက်မာ ရောက်ဟိနိန်ခရေ။ မြို့စားကတ်ီးများ၊ ပညာတတ်တိနန့် သာမန်ပြည်သူမကန်မဝှန်က Church of England (အင်္ဂလန်ဘုရားကျောင်း) သည် Catholic ဘုရားကျောင်းနန့် အလွန်တူညီရေဟု မြင်ခကတ်ပြီးကေ၊ ဘုရင်မင်းမြတ် (The Crown) က ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရီးနယ်မြီများ (counties) ၏ ကိမ်းဘရစ်ချ် (Cambridge) မာ ပျူရီတန် (Puritan) လှုပ်ယှားမှုသည် Emmanuel၊ St Catharine Hall၊ Sidney Sussex နန့် Christ's ကောလိပ်များမာ အထူးအနိန်နန့် အားကောင်းခရေ။[27] ဒေကောလိပ်တိစွာ တရားဝင်အသင်းတော်၏ ဝတ်ပြုကိုးကွယ်မှုပုံစံတိကို လက်မခံသူတိ (nonconformists) ဖြစ်ကတ်ရေ ဘွဲ့ရပုဂ္ဂိုလ်များစွာကို မွီးထုတ်ပီးခရေ။ ယင်းရို့စွာ ယင်းရို့၏ လူမှုရီးအဆင့်အတန်း တနည်း တရားဟောပြောမှုတိကတဆင့် ပျူရီတန်ဦးရေ ၂၀,၀၀၀ ခန့်အပေါ် ကြီးမားရေ သက်ရောက်မှုဟိခပြီး၊ ထိုပျူရီတန်တိစွာ ၁၆၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအထဲ ဖြစ်ပွားခရေ 'Great Migration' (လူမကန်မဝှန် ရွှိပြောင်းအခြီချကတ်ရေကာလ) မာ အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှ New England ဒေသ၊ အထူးအနိန်နန့် Massachusetts Bay Colony သို့ ပြောင်းရွိသွားခကတ်တေ။[ကိုးကားချက် လိုအပ်ရေ] ===သင်္ချာနန့် သင်္ချာဆိုင်ရာ ရူပဗေဒ=== ဒေတက္ကသိုလ်သည် သင်္ချာဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ လိလာသင်ယူမှုမာ ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်းအဆင့်သို့ အယင့်ယင် ရောက်ဟိခရေ။ Cambridge တက္ကသိုလ်မာ ပထမဆုံးစတင်ပီးအပ်ခရေ ဘွဲ့အမျိုးအစားဖြစ်ရေ Bachelor of Arts (BA) ဘွဲ့ကို တက်ရောက်နီကတ်တေ ဘွဲ့ကြိုကျောင်းသားအားလုံးအတွက် "Mathematical Tripos" ဟုခေါ်သော သင်္ချာစာမိန်းပွဲမာ မူလက မဖြစ်မနီဖြေဆိုရဖို့ စာမိန်းပွဲတခု ဖြစ်ခရေ။ ၁၇ ရာစုနှောင်းပိုင်း Isaac Newton လက်ထက်မှစပြီးကေ ၁၉ ရာစုအလယ်ပိုင်းကာလအထိ၊ ဒေတက္ကသိုလ်သည် အသုံးချသင်္ချာ (applied mathematics) နန့် အထူးအနိန်နန့် သင်္ချာဆိုင်ရာ ရူပဗေဒ (mathematical physics) ဘာသာရပ်တိကို အလီးပီးဆောင်ရွက်ခရေ။ Mathematical Tripos စာမိန်းပွဲမာ First Class Honours (အမြင့်ဆုံးဂုဏ်ထူး) ရဟိရေ ကျောင်းသားတိကို "Wranglers" ဟုခေါ်ဆိုပြီး၊ ယင်းရို့အနက် အမှတ်အများဆုံးရဟိသူကို "Senior Wrangler" ဟု ခေါ်ဝေါ်သတ်မှတ်ကတ်တေ။ ဒေရာထူးနီရာကို "ဗြိတိန်နိုင်ငံမာ ရဟိနှိုင်ရေ ဉာဏစွမ်းရည်ဆိုင်ရာ အကြီးမားဆုံးအောင်မြင်မှု" အဖြစ် ဖော်ပြလိ့ဟိကတ်တေ။ Cambridge ၏ Mathematical Tripos စာမိန်းပွဲစနစ်သည် ပြိုင်ဆိုင်မှုပြင်းထန်ပြီး James Clerk Maxwell၊ Lord Kelvin နန့် Lord Rayleigh ရို့အပါအဝင် ဗြိတိန်သိပ္ပံလောကမှ ထင်ရှားကျော်ကြားသူတိစွာကို မွီးထုတ်ပီးနှိုင်ခရေ။ ယကေလေ့ G. H. Hardy ပိုင်ယှောင် ထင်ရှားရေကျောင်းသားတချို့မာမူ ဒေ Tripos စနစ်ကို သဘောမကျခကတ်ပါ၊၊ ယင်းရို့၏အမြင်မာ ကျောင်းသားတိသည် ဘာသာရပ်ရေ အနှစ်သာရကို လိလာခြင်းထက် စာမိန်းပွဲမာ အမှတ်ကောင်းများရဟိရီးကိုရာ အလွန်အကျွံ အာရုံစိုက်လာကတ်တေဟု ယူဆခကတ်တေ။ ၁၉ ရာစုအထဲ Cambridge တက္ကသိုလ်မာ သန့်စင်သင်္ချာ (pure mathematics) ဘာသာတန့်ရေ ကြီးမားရေအောင်မြင်မှုတိ ရဟိခကေလေ့၊ ပြင်သစ်နန့် ဂျာမန်သင်္ချာလောကမာ ဖြစ်ပေါ်ခရေ သိသာထင်ရှားရေ တိုးတက်ပြောင်းလဲမှုတိကိုမူ အများစု လက်လွတ်ဆုံးယှုံးခရရေ။ ယကေလေ့ ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းကာလမာမူ G. H. Hardy နန့် ယင်းဧ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တိဖြစ်ကတ်တေ J. E. Littlewood နန့် Srinivasa Ramanujan ရို့၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုတိကြောင့် Cambridge ဟိ သန့်စင်သင်္ချာဆိုင်ရာ သုတေသနလုပ်ငန်းတိစွာ နိုင်ငံတိုင်းအဆင့်မီ အမြင့်ဆုံးစံချိန်စံညွှန်းသို့ ရောက်ဟိခရေ။ ၁၉၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမာ W. V. D. Hodge နန့် အရာပညာသျှင်တိသည် ဂျီဩမေတြီ (geometry) ဘာသာရပ်နယ်ပယ်မာ Cambridge တက္ကသိုလ်ကို ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်းအဆင့်သို့ ရောက်ဟိစီရန် ကူညီပံ့ပိုးပေးခကတ်တေ။ ===ခေတ်သစ်ကာလ=== ၁၈၅၆ ခုနှစ် Cambridge တက္ကသိုလ်ဆိုင်ရာဥပဒေ (Cambridge University Act 1856) သည် တက္ကသိုလ်၏ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံကို တရားဝင်သတ်မှတ်ပီးခပြီးကေ ဘာသာရီးဆိုင်ရာလိလာမှု (theology)၊ သမိုင်းနန့် ခေတ်သစ်ဘာသာစကားတိ အပါအဝင် ဘာသာရပ်အသစ်များစွာကို သင်ကြားပို့ချနိုင်ဖို့ စတင်မိတ်ဆက်ပီးခရေ။[31] အနုပညာ၊ ဗိသုကာပညာနန့် ရှီးဟောင်းသုတေသနပညာရပ်ဆိုင်ရာ သင်တန်းအသစ်တိအတွက် လိုအပ်ရေ အရင်းအမြစ်တိကို Trinity ကောလိပ်မှ Viscount Fitzwilliam က လှူဒါန်းခပြီးကေ၊ ယင်းသည် ၁၈၁၆ ခုနှစ်မာ Fitzwilliam ပြတိုက်ကိုလေ့ တည်ထောင်ခသူဖြစ်တေ။[32] ၁၈၄၇ ခုနှစ်မာ Prince Albert သည် Earl of Powis နန့် အကြိတ်အနယ်နိူင်းပြိုင်ရရေ ရွီးကောက်ပွဲမာ တက္ကသိုလ်၏ အဓိပတိ (Chancellor) အဖြစ် ရွီးချယ်ခံခရရေ။ အဓိပတိအနိန်နန့် Albert သည် သင်္ချာနန့် ဂန္ထဝင်ဘာသာရပ်တိအပေါ် အဓိကထားခရေ တက္ကသိုလ်၏ မူလသင်ရိုးညွှန်းတမ်းတိကို ပြုပျင်ပြောင်းလဲခပြီးကေ ခေတ်သစ်သမိုင်းနန့် သဘာဝသိပ္ပံဘာသာရပ်တိကိုပါ ထပ်မံထည့်သွင်းခရေ။ ၁၈၉၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၀၂ ခုနှစ်အထဲ Downing ကောလိပ်သည် ယင်းဧ့မြီနိန်ရာတချို့ကို ရောင်းချခပြီးကေ၊ ထိုမြေနီရာမာ ခန္ဓာဗေဒ၊ မျိုးရိုးဗီဇပညာနန့် ကမ္ဘာမြေသိပ္ပံဘာသာရပ်များ လိလာဖို့အတွက် သိပ္ပံဆိုင်ရာဓာတ်ခွဲခန်းများ စုစည်းတည်ဟိရာ Downing Site ကို တည်ဆောက်နိုင်ခရေ။[33] ဒေကာလအထဲ New Museums Site ကိုလေ့ တည်ဆောက်ခရာ ယင်းမာ Cavendish ဓာတ်ခွဲခန်း (နောက်ပိုင်းမာ West Cambridge သို့ ပြောင်းရွိခရေ) နန့် ဓာတုဗေဒ၊ ဆီးပညာဆိုင်ရာ ဌာနများ ပါဝင်ခရေ။[34] Cambridge တက္ကသိုလ်သည် ၂၀ ရာစု၏ ပထမပိုင်းကာလမာ PhD ဘွဲ့တိကို စတင်ချီးမြှင့်ခပြီးကေ၊ သင်္ချာဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ ပထမဆုံး Cambridge PhD ဘွဲ့ကို ၁၉၂၄ ခုနှစ်မာ ချီးမြှင့်ခရေ။[35] ===ပါလီမန်မာ ကိုယ်စားပြုခွင့်ရဟိခြင်း=== ပထမကမ္ဘာစစ်အထဲ မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့တိအတွက် ဒေတက္ကသိုလ်မှ အဖွဲ့ဝင် ၁၃,၈၇၈ ဦး ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခပြီးကေ ၂,၄၇၀ ဦးမာ စစ်မြီပြင်မာ ကျဆုံးခရသနန့် တက္ကသိုလ်အနိန်နန့် ကြီးမားရေ ပံ့ပိုးကူညီမှုတိ ပြုလုပ်ခရာရောက်ပါရေ။ စစ်ပွဲကာလအထဲ သင်ကြားရီးလုပ်ငန်းတိနန့် ယင်းမှရဟိရေ ကျောင်းလခဝင်ငွီတိမာ ရပ်တန့်လုနီးပါး ဖြစ်ခရယား ပြင်းထန်သော ငွီကြီးဆိုင်ရာ အခက်အခဲတိနန့် ဟိဆိုင်ခရရေ။ ယင်းအတွက်နန့် ၁၉၁၉ ခုနှစ်မာ တက္ကသိုလ်သည် နိုင်ငံတော်ပါးက စနစ်တကျ ထောက်ပံ့ကူညီမှုကို ပထမဆုံးအကြိမ် ရဟိခပြီး၊ ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်မာ တက္ကသိုလ် (ယင်းဧ့ ကောလိပ်များ မပါဝင်ပါ) အနိန်နန့် နှစ်စိုင် ထောက်ပံ့ငွီငွီ ရဟိသင့်ကြောင်း အကြံပြုဖို့ တော်ဝင်ကော်မသျှင်တခုကို ဖွဲ့စည်းခရေ။[36] ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးမာ ကိန်းဘရစ်ချ်မှ သိပ္ပံပညာသျှင်တိစွာ၏ အောင်မြင်မှုနန့် စွံမှုရို့ကြောင့် တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်ခွင့် လျှောက်ထားသူတိနန့် ကျောင်းသားဦးရေ အယင့်ယင် တိုးတက်များပြားပါလတ်တေ။[37] ယကေလေ့ ဒေကိစ္စရပ်မာ စကားအက်ဖွယ်ရာတိလေ့ ဟိခရေ။ နမူနာအနိန်နန့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်မာ ကိန်းဘရစ်ချ် သုတေသီတိစွာ အီရန်နိုင်ငံအတွက် လက်နက်စနစ်များ တီထွင်ရာမာ ကူညီပီးခရေဆိုရေ ယိုးစွပ်ချက်တိ ပေါ်ပေါက်ခရေ။[38] ကိန်းဘရစ်ချ်တက္ကသိုလ်သည် အင်္ဂလန်ပါလီမန်မာ ပါလီမန်အမတ်နီရာ ရဟိရေလူသီာ တက္ကသိုလ်နှစ်ခုအနက် တခုဖြစ်ခပြီးကေ နောက်ပိုင်းမာ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း (UK) ပါလီမန်မာ တက်စားပြုခွင့်ရဟိရေ တက္ကသိုလ် ၁၉ ခုအနက် တခုအပါအဝင် ဖြစ်လှာခရေ။ ဒေမဲဆန္ဒနယ်ကို ၁၆၀၃ ခုနှစ်ထုတ် တော်ဝင်အမိန့်စာ (Royal Charter) ဖြင့် ဖန်တီးသတ်မှတ်ခပြီး ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်မာ 'ပြည်သူ့တက်စားပြုမှုဆိုင်ရာ ဥပဒေ ၁၉၄၈' (Representation of the People Act 1948) အရ ဖျက်သိမ်းသည်အထိ ပါလီမန်အမတ်နှစ်ဦးကို ရွီးချယ်တင်မြှောက်စီခရေ။ ဒေမဲဆန္ဒနယ်သည် ပထဝီဝင်နယ်မြီတခုအပေါ် အခြီခံထားခြင်းမဟုတ်ဘဲ တက္ကသိုလ်ဘွဲ့ရတိနန့်သာ မဲဆန္ဒရှင်အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းထားခြင်း ဖြစ်တေ။ ၁၉၁၈ ခုနှစ်မရောက်ခင်က မဲပီးပိုင်ခွင့်ကို ပါရဂူဘွဲ့ (Doctorate) တနည်း မဟာဘွဲ့ (MA) ရဟိရေလူသီာ အမျိုးသားဘွဲ့ရတိအတွက်ရာ ကန့်သတ်ထားခရေ။ [ကိုးကားချက် လိုအပ်ရေ] ===အမျိုးသမီးများ ပညာရီး=== တည်ထောင်စကနဦး ရာစုနှစ်များစွာအထဲ အင်္ဂလန်နန့် ကမ္ဘာတဝန်းဟိ အခြီအရဲတိနန့် ယင်းနည်းပိုင်ပင် ကိန်းဘရစ်ချ်တက္ကသိုလ်သည် အမျိုးသားကျောင်းသားတိအတွက်ရာ ဖွင့်လှစ်ထားဟိခရေ။ အမျိုးသမီးတိအတွက် ပထမဆုံး တည်ထောင်ခရေ ကောလိပ်တိမာ ၁၈၆၉ ခုနှစ်မာ Emily Davies တည်ထောင်ခရေ Girton College၊ ၁၈၇၂ ခုနှစ်မာ Anne Clough နန့် Henry Sidgwick ရို့ တည်ထောင်ခရေ Newnham College၊ ၁၈၈၅ ခုနှစ်မာ Elizabeth Phillips Hughes က Cambridge Teaching College for Women အဖြစ် တည်ထောင်ခရေ Hughes Hall၊ ၁၉၅၄ ခုနှစ်မာ Rosemary Murray က New Hall နာမည်ဖြင့် တည်ထောင်ခရေ Murray Edwards College နန့် ၁၉၆၅ ခုနှစ်မာ တည်ထောင်ခရေ Lucy Cavendish College ရို့ ဖြစ်ကတ်တေ။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်မာ တက္ကသိုလ်မာ တရားဝင် ကျောင်းတက်ခွင့် မရဟိမီအချိန်ခါကပင် အမျိုးသမီးကျောင်းသားတိသည် ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းကာလမှစပြီးကေ Cambridge တက္ကသိုလ်၏ စာမိန်းပွဲတိကို ဖြေဆိုခွင့် ရဟိခကတ်တေ။[39] ယင်းအပြင် အမျိုးသမီးတိစွာ ၁၈၈၁ ခုနှစ်ကာလအထိ ပြန်ပနာအကျုံးဝင်စီပြီးကေ ဘာသာရပ်များ လိလာခြင်း၊ စာမီးပွဲဖြီဆိုခြင်းနန့် အယင်ဖြေဆိုခရေ စာမိန်းပွဲရလဒ်တိကို မှတ်တမ်းတင်ခွင့်ရဟိခြင်းရို့ကို ပြုလုပ်နှိုင်ခကတ်တေ။ ၂၀ ရာစုအစပိုင်းကာလ ခဏတာအထဲ ဒေအချက်ကြောင့် "steamboat ladies" ဟုခေါ်မာသော အမျိုးသမီးတိစွာ Dublin တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့များ (ad eundem degrees) ရဟိနှိုင်ခကတ်တေ။[40] ၁၉၉၈ ခုနှစ်မာ အထူးဘွဲ့နှင်းသဘင်အခမ်းအနားတခုကို ကျင်းပခပြီးကေ၊ ၁၉၄၈ ခုနှစ်မာ တရားဝင် ကျောင်းတက်ခွင့် မရဟိမီကာလက Cambridge မာ ပညာသင်ကြားခကတ်ရေ အမျိုးသမီးတိအား ဘွဲ့များ ပီးအပ်ချီးမြှင့်ခရေ။[41]၁၉၂၁ ခုနှစ်မှစတင်ပနာ အမျိုးသမီးတိအား Bachelor of Arts (BA) ဘွဲ့နန့် သက်ဆိုင်ရေ ဘွဲ့နာမည်ကို ပီးအပ်ရေ ဒီပလိုမာလက်မှတ်များ ချီးမြှင့်ခရေ။ ယကေလေ့ အမျိုးသမီးတိအား Bachelor of Arts ဘွဲ့သင်တန်းသို့ တရားဝင်လက်ခံခြင်း မဟိသိမ့်ရေအတွက် တက္ကသိုလ်၏ စီမံခန့်ခွဲမှုနန့် အုပ်ချုပ်ရီးဖွဲ့စည်းပုံမာ ပါဝင်ခွင့်မရဟိခကတ်လီ။ Cambridge တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားတိသည် သီးသန့်ကောလိပ်တခုခုမာ ပါဝင်ရဖို့ဖြစ်ပြီးကေ၊ ယင်းခါက တည်ဟိပြီးသား ကောလိပ်အများစုကတော့ခါ အမျိုးသမီးတိအတွက် ဖွင့်လှစ်ထားခြင်းမဟိခသနန့် အမျိုးသမီးများအနိန်နန့် ယင်းရို့အတွက်ရာ သီးသန့်ဖွင့်လှစ်ထားရေ ကောလိပ်စိကေချေမာသာ ဝင်ခွင့်ရဟိနိုင်ခရေ။ တက္ကသိုလ်၏ ပထမဆုံးသော ဘွဲ့လွန်ကောလိပ်ဖြစ်ရေ Darwin College သည် ၁၉၆၄ ခုနှစ် စတင်တည်ထောင်ချိန်ကပင် အမျိုးသားနန့် အမျိုးသမီး ကျောင်းသားတိကို လက်ခံခပြီး အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီး ရောနှပါဝင်ရေ ပညာသျှင်အဖွဲ့ (fellowship) ကို ဖွဲ့စည်းခရေ။ Churchill၊ Clare နန့် King's ကောလိပ်များ အပါအဝင် ဘွဲ့ကြိုကောလိပ်တိစွာ ၁၉၇၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထဲ အမျိုးသမီးတိကို စတင်လက်ခံခကတ်တေ။ တက္ကသိုလ်ဟိ အမျိုးသဖန်သီးသန့်ကောလိပ်တိအနက် Girton ကောလိပ်သည် ၁၉၇၉ ခုနှစ်မာ အမျိုးသားကျောင်းသားတိကို စတင်လက်ခံခပြီး Lucy Cavendish ကောလိပ်က ၂၀၂၁ ခုနှစ်မာ အမျိုးသားတိကို စတင်လက်ခံခရေ။ ယကေလေ့ အခြားသော အမျိုးသဖန်သီးသန့်ကောလိပ်တိမာမူ ၂၀၂၃ ခုနှစ်အထိ အမျိုးသဖန်သီးသန့်ကောလိပ်တိအဖြစ် ဆက်ပနာတည်ဟိနီတုန်း ဖြစ်တေ။ Oxford တက္ကသိုလ်ဟိ St Hilda's College က အမျိုးသားကျောင်းသားတိအပေါ် ပိတ်ပင်ထားမှုကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်မာ ရုပ်သိမ်းလိုက်ယားကေပိုင်းမာ Cambridge သည် United Kingdom မာ အမျိုးသဖန်သီးသန့်ကောလိပ်များ ဟိနီသိမ့်ရေ တခုတည်းသော တက္ကသိုလ်အဖြစ် ကျန်ဟိနိန်ခရေ (Newnham နန့် Murray Edwards ကောလိပ်တိစွာ အမျိုးသမီးကျောင်းသားတိကိုရာ လက်ခံရေ)။[42][43] ၂၀၁၉-၂၀၂၀ ပညာသင်နှစ်အထိ စာရင်းတိအရ ဘွဲ့လွန်ကျောင်းသားတိ အပါအဝင် တက္ကသိုလ်၏ ကျောင်းသားဦးရေမာ အမျိုးသားနန့် အမျိုးသမီး အချိုးအစားမာတော့ခါ မျှတမှုဟိပြီးး စုစုပေါင်းကျောင်းသားဦးရေ၏ ၅၃% မာ အမျိုးသားတိဖြစ်ကာ ၄၇% မာ အမျိုးသမီးများ ဖြစ်တေ။[44] ၂၀၁၈ ခုနှစ်နန့် နောက်ပိုင်းနှစ်များမာ တက္ကသိုလ်အထဲ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားနှောင့်ယှက်မှုတိ ဟိရေဆိုရေ ယိုးစွပ်ချက်တိနန့် ပတ်သက်ပြီးကေ တက္ကသိုလ်သည် ဝေဖန်မှုတိနန့် ဥပဒေရီးရာ ခေါ်တောင်းမှုတိကို ဟိဆိုင်ခရရေ။[45][46] နမူနာအနိန်နန့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်မာ ကျောင်းသားဟောင်း Danielle Bradford သည် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားနှောင့်ယှက်မှုဆိုင်ရာ ဟိနိန် Ann Olivarius ၏ တက်စားပြုမှုဖြင့် သူမ၏ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မလျော်ကန်သော ပြုမူဆက်ဆံခံရမှု တိုင်ချက်ကို တက္ကသိုလ်က ကိုင်တွယ်ဖြီယှင်းပုံနန့် ပတ်သက်ပြီးကေ တက္ကသိုလ်ကို တရားစွဲဆိုခရေ။ "တိုင်ချက်တခု ပြုလုပ်ခြင်းက ဌာနမားမာမိလို့ အကျွန်၏နီရာကို ထိခိုက်စီနှိုင်ရေအတွက် ဒေကိစ္စကို သေချာတွက်ဖော်သင့်ရေလို့ အကျွန်ကို ပြောကြားခပါရေ" ဟု Bradford က ၂၀၁၉ ခုနှစ်မာ ယိုးစွပ်ပြောဆိုခရေ။[47] ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်မာ လက်ဟိနန့် ကျောင်းဆင်း ကျောင်းသားရာပေါင်းများစွာရို့သည် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မလျော်ကန်သော ပြုမူမှုဆိုင်ရာ တိုင်ချက်တိကို ကိုင်တွယ်ဖြီယှင်းရာမာ "လုံးဝ ကျယှုံးခမှု" ဟိရေဟု ထောက်ပြဗျာယ် တက္ကသိုလ်အား စာတစောင်ဖြင့် ယိုးစွပ်ပြောဆိုခကတ်တေ။[48] ===မြို့ခံနန့် တက္ကသိုလ်အသိုင်းအဝိုင်း=== Cambridge တက္ကသိုလ်နန့် Cambridge မြို့ရို့အကြား ဆက်ဆံရီးသည် တခါတရီမာ တင်းမာမှုတိ ဟိခဖူးရေ။ Cambridge မြို့ခံများ (town) နန့် အယင်ခေါက်က ပညာရီးဆိုင်ရာ ဝတ်စုံတိကို ဝတ်ဆင်လေ့ဟိခကတ်ရေ Cambridge တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားတိ (gown) ရို့ကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရာမာ "town and gown" ဆိုရေ ဝေါဟာရကို ဆက်ပနာအသုံးပြုဗျာယ်ဟိရေ။ ရာစုနှစ်များတလျှောက် Cambridge မြို့ခံတိနန့် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားတိအကြား ပြင်းထန်သော ပဋိပက္ခမား အခါအနိန်နန့် ဖြစ်ပွားခရေ။ ၁၃၈၁ ခုနှစ်မာ ဖြစ်ပွားခရေ တောင်သူလယ်သမားတိ၏ ပုန်ကန်ထမှု (Peasants' Revolt) ကာလအထဲ၊ ဗြိတိသျှအစိုးရက Cambridge တက္ကသိုလ် ပညာရီးဝန်ထမ်းတိအား ပီးအပ်ထားရေ အထူးအခွင့်အရီးတိကို ဒေသခံတိက ကန့်ဆန့်ကျင်ခကတ်ရာမှ ပြင်းထန်သော ထိပ်တိုက်တွိ့ဆုံမှုတိ ဖြစ်ပေါ်ခပြီးကေ တက္ကသိုလ်ပိုင်ဝန်များ တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခံရခြင်းနန့် လုယက်ခံရခြင်းများ ဟိခရေ။ မြို့ခံတိစွာ "ပညာတတ်တိ၏ ပညာရပ်ကို ဖယ်ယှားပစ်ကြ၊ ဖယ်ယှားပစ်ကြ" ဆိုရေ ကျော်ကြားရေ ကြွီးကြော်သံဖြင့် Market Square မာ တက္ကသိုလ်ပိုင်ဝန်တိကို မီးတိုက်ဖျက်ဆီးခကတ်တေ။[49] ထိုဖြစ်ရပ်များအပြီးမာ Cambridge တက္ကသိုလ်၏ အဓိပတိ (Chancellor) အား ပြစ်မှုကျူးလွန်သူတိကို တရားစွဲဆိုနှိုင်ဖို့နန့် မြို့မားမာ တရားဥပဒေစိုးမိုးရီးနန့် စည်းကမ်းသေဝပ်မှုကို ပြန်ပနာထိန်းသိမ်းနိုင်ဖို့ အထူးအာဏာများ အပ်နှင်းခရေ။ ယပြီးကေ မြို့ခံတိနန့် ကျောင်းသားတိအကြား ပြန်ပနာသင့်မြတ်ရီး ကြိုးပမ်းမှုတိ ဟိခပြီး၊ ၁၆ ရာစုမာ မြို့မားဟိ လမ်းတိနန့် ကျောင်းသားတိ၏ နီထိုင်မှုအခြီအရဲတိကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စီရန် သဘောတူညီချက်တိ လက်မှတ်ရီးထိုးခကတ်တေ။ ယကေလေ့ ၁၆၃၀ ပြည့်နှစ်မာ ကပ်ရောဂါ (plague) Cambridge မြို့ကို ရောက်ဟိလှာချိန်မာ ကောလိပ်တိက ယင်းရို့၏နယ်မြီတိကို ပိတ်ထားခြင်းနန့် ရောဂါကူးစက်ခံရသူတိအား ကူညီရန် ငြင်းပယ်ခကတ်သနန့် ထိပ်တိုက်တွိ့ဆုံမှုအသစ်များ ထပ်မံဖြစ်ပွားခရရေ။[50] Cambridge မြို့ခံတိနန့် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားတိအကြား ဖြစ်ပွားလေ့ဟိရေ ယင်းပိုင်သော ပဋိပက္ခတိစွာ ၁၆ ရာစုနှစ်ခါကပင် အများအနိန်နန့် ပပျောက်လားခဗျား၊ တက္ကသိုလ်သည် Cambridge မြို့နန့် ဒေသမားမာ အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများစွာ ဖန်တီးပေးကာ စီးပွားရီးအရ ကြီးမားရေ ကြွယ်ဝချမ်းရာမှုကို ဖြစ်ပေါ်စီရေ အရင်းအမြစ်တခုအဖြစ် ကြီးထွားပါလတ်တေ။[51] ယင်းအပြင် တက္ကသိုလ်သည် နည်းပညာမြင့် (high-tech) နန့် ဇီဝနည်းပညာ (biotech) ဆိုင်ရာ စီးပွားရီးလုပ်ငန်းသစ်များ (start-ups)၊ တည်ထောင်ပြီးသား ကုမ္ပဏီတိနန့် ယင်းရို့အား ဝန်ဆောင်မှုပေးရေ ကုမ္ပဏီတိအတွက် ထူးခြားသော တိုးတက်မှုတိကို ဖြစ်ပေါ်စီရေ အရင်းအမြစ်တခုလည်း ဖြစ်ခရေ။ တက္ကသိုလ်၏ နည်းပညာမြင့်နန့် ဇီဝနည်းပညာဆိုင်ရာ တိုးတက်မှုတိနန့် ဆက်စပ်ကေလည်းဟိရေ စီးပွားရီးတိုးတက်မှုကို "Cambridge Phenomenon" (Cambridge ဖြစ်စိုင်) ဟု ခေါ်ဆိုကတ်ယား၊ ယင်းမာ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်အထဲ ကုမ္ပဏီအသစ်ပေါင်း ၁,၅၀၀ နန့် အလုပ်အကိုင်အသစ်ပေါင်း ၄၀,၀၀၀ အထိ တိုးပွားလာမှုရို့ ပါဝင်ရေ။ ဒေလုပ်ငန်းတိုးတက်မှုအများစုသည် ၂၀ ရာစုနှောင်းပိုင်းမာ တက္ကသိုလ်က စတင်တည်ထောင်ခရေ စီးပွားရီးလုပ်ငန်းစုစည်းရာနယ်မြီ (business cluster) တခုဖြစ်ရေ Silicon Fen မာ ဖြစ်ပေါ်ခခြင်း ဖြစ်တေ။[52] ===ဒဏ္ဍာရီများ၊ ရိုးရာပုံပြင်များနန့် ဓလေ့ထုံးစံတိ=== ဂုချိန်ခါ နှစ်ပေါင်း ၈၀၀ ကျော်ကြာမြင့်ပြီဖြစ်ရေ Cambridge တက္ကသိုလ်၏ ရှည်လျားရေသမိုင်းကြောင်းကြောင့် ယင်းတက္ကသိုလ်မာ ရိုးရာဓလိများ၊ ဒဏ္ဍာရီတိနန့် ပုံပြင်များစွာ ပေါ်ပေါက်ပါလတ်တေ။ တချို့မာ မှန်ကန်ပြီး တချို့မာ မမှန်ကန်ပိုင်၊ တချို့မာ အယင်က မှန်ကန်ခကေလေ့ ဂုချိန်ခါ ရပ်တန့်လားရာဖြစ်တေ၊ ယကေလေ့ ကျောင်းသားတိနန့် ခရီးလားလမ်းညွှန်တိ၏ မျိုးဆက်အလိုက် ဆက်ပနာပြောဆိုနီတုန်း ဖြစ်တေ။ ယင်းပိုင် ရပ်တန့်လားခသော ရိုးရာဓလိတခုမာ "သစ်သားဇွန်း" (wooden spoon) ပီးအပ်ခြင်း ဖြစ်တေ။ ယင်းသည် တက္ကသိုလ်၏ သင်္ချာဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ နောက်ဆုံးစာမိန်းပွဲ (Mathematical Tripos) မာ ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်သူတိအနက် အဆင့်အနိမ့်ဆုံးရဟိရေ ကျောင်းသားအား ပီးအပ်ရေ ဆုတခုဖြစ်တေ။ ဒေသစ်သားဇွန်းကို နောက်ဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ၁၉၀၉ ခုနှစ်မာ St John's ကောလိပ်မှ Lady Margaret တက်ခတ်အသင်းဝင် Cuthbert Lempriere Holthouse အား ပီးအပ်ခီရေ။ ယင်းဇွန်းသည် အလျား တမီစွာကျော် ရှည်လျားပြီး လက်ကိုင်နီရာမာ တက်ခတ်တက်၏ ပြားချပ်သောအပိုင်း (oar blade) ပါဝင်ရေ။ ဂုချိန်ခါ ယင်းကို St John's ကောလိပ်ဟိ Senior Combination Room အပြင်ဖက်မာ မြင်တွိနှိုင်ရေ။ ၁၉၀၈ ခုနှစ်မှစပြီးကေ စာမိန်းပွဲရလဒ်တိကို တိကျသော အဆင့်လိုက်အစိုင်အတိုင်း ဖော်ပြဖို့အစား အတန်းအလိုက် အက္ခရာစိုင်အတိုင်း ထုတ်ပြန်ခရေ၊ ဇွန်းရဟိထိုက်သော အဆင့်အနိမ့်ဆုံးဖြင့် အောင်မြင်သူကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ဖို့ခက်ခဲလားခဗျား ထိုရိုးရာဓလိကို ရပ်တန့်သွားစီခရေ။ ခရစ္စမတ်အကြိုနိတိုင်းမာ King's College ၏ တေးချင်းဆိုအဖွဲ့ (Choir) မှ သီဆိုဖျော်ဖြီရေ "The Festival of Nine Lessons and Carols" အခမ်းအနားကို BBC World Service ရုပ်မြင်သံကြားနန့် လေဒီအိုရို့ကတဆင့် ကမ္ဘာတဝန်း ထုတ်ရွှင့်ပြသပြီး၊ အမင်ရကန်နန့် အရာနိုင်ငံများဟိ လေဒီအိုလိုင်းပေါင်း ရာနန့်ချီလို့လည်း အထက်ဆင့်ထုတ်ရွှင့်ကတ်တေ။ ဒေလေဒီအိုထုတ်ရွှင့်မှုသည် ၁၉၂၈ ခုနှစ်ကပင် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ခရစ္စမတ်အကြိုနိ ရိုးရာဓလိတခု ဖြစ်လှာခကေလေ့၊ အခမ်းအနားမာမူ ၁၉၁၈ ခုနှစ်ကပင် ဟိခပြီးဖြစ်ကာ ယင်းဧ့ မူလအစမာ ၁၈၈၀ ပြည့်နှစ်မာ Cornwall ဟိ Truro ဘုရားကျောင်း (Cathedral) မာ စတင်ခခြင်းဖြစ်တေ။[53] ဒေပွဲတော်ကို ရုပ်မြင်သံကြားကတဆင့် ပထမဆုံးအကြိမ် ထုတ်ရွှင့်ပြသခရီမာ ၁၉၅၄ ခုနှစ်မာ ဖြစ်တေ။[54][55] ===ကိုးကားကျမ်းများ=== Citations Record of the Jubilee Celebrations of the University of Sydney. Sydney, New South Wales: William Brooks and Co. 1903. ISBN 9781112213304. Records of The Tercentenary Festival of Dublin University. Dublin, Ireland: Hodges, Figgis & Co. 1894. ISBN 9781355361602. Actes du Jubilé de 1909 (in Swiss French). Geneva, Switzerland: Georg Keck & Cie. 1910. ISBN 9781360078335. "The University as a charity". University of Cambridge. 21 March 2013. Archived from the original on 16 April 2021. Retrieved 12 April 2021. "Annual Reports and the Financial Statements 2025" (PDF). University of Cambridge. Archived (PDF) from the original on 19 December 2025. Retrieved 18 December 2025. "Who's working in HE?". Higher Education Statistics Agency. Staff numbers by HE provider: HE staff by HE provider and activity standard occupational classification. Retrieved 19 February 2026. "Where do HE students study?". Higher Education Statistics Agency. Students by HE provider: HE student enrolments by HE provider. Retrieved 27 January 2026. "Operational Estate Facts & Figures". Estates Division. University of Cambridge. July 2021. Archived from the original on 1 March 2023. Retrieved 28 February 2023. "Farm Facts & Figures". Estates Division. University of Cambridge. June 2020. Archived from the original on 1 March 2023. Retrieved 28 February 2023. "Identity Guidelines – Colour" (PDF). University of Cambridge Office of External Affairs and Communications. Archived from the original (PDF) on 10 September 2008. Retrieved 28 March 2008. Catto, J. I. (1984). The History of the University of Oxford: I The Early Oxford Schools (1st ed.). Oxford: Clarendon Press. pp. 37–41. ISBN 0199510113. Archived from the original on 26 August 2025. Retrieved 22 August 2025. "A Brief History: Early records". University of Cambridge. Archived from the original on 2 September 2011. Retrieved 17 August 2008. "Cambridge University Press & Assessment grows global impact". University of Cambridge. November 2023. Archived from the original on 5 February 2024. Retrieved 29 January 2024. Tapper, Ted; Palfreyman, David (2011). "The Tutorial System: The Jewel in the Crown". Oxford, the Collegiate University. Higher Education Dynamics. Vol. 34. Springer. pp. 95–115. doi:10.1007/978-94-007-0047-5_6. ISBN 978-94-007-0046-8. ISSN 1571-0378. Archived from the original on 7 June 2021. Retrieved 7 June 2021. "What should students expect from their College and the University?". University of Cambridge. December 2017. Archived from the original on 7 June 2021. Retrieved 7 June 2021. "All Known Cambridge Olympians Archived 8 March 2021 at the Wayback Machine". Hawks Club. Retrieved 17 May 2019. "Cambridge alumnus awarded 2025 Nobel Prize in Physics". Cambridge Universe. 7 October 2025. Archived from the original on 7 October 2025. Retrieved 7 October 2025. "Early records". University of Cambridge. 28 January 2013. Archived from the original on 16 February 2013. Retrieved 5 December 2019. Davies, Mark (4 November 2010). "'To lick a Lord and thrash a cad': Oxford 'Town & Gown'". BBC News. BBC. Archived from the original on 4 January 2014. Retrieved 3 January 2014. Leedham-Green, Elisabeth (1996). A Concise History of the University of Cambridge. Cambridge University Press. p. 3. ISBN 978-0-521-43978-7. Archived from the original on 27 September 2023. Retrieved 9 May 2015. Zutshi, Patrick (2012). "The Dispersal of Scholars from Oxford and the Beginnings of a University at Cambridge: A Study of the Sources". The English Historical Review. 127 (528): 1041–1062. doi:10.1093/ehr/ces209. JSTOR 23272738. Archived from the original on 1 March 2023. Retrieved 1 March 2023. Hackett, M.B. (1970). The original statutes of Cambridge University: The text and its history. Cambridge University Press. p. 178. ISBN 978-0-521-07076-8. Retrieved 2 September 2012. Willey, David (2012). "Vatican reveals Cambridge papers". Cam. 66: 5. Cooper, Charles Henry (1860). Memorials of Cambridge. Vol. 1. W. Metcalfe. p. 32. Archived from the original on 27 September 2023. Retrieved 9 September 2012. "Homerton College: A Timeline". www.homerton.cam.ac.uk. 13 August 2026. Retrieved 16 August 2026. Helmholtz, R.H. (1990). Roman Canon Law in Reformation England. Cambridge Studies in English Legal History. Cambridge University Press. pp. 35, 153. ISBN 978-0-521-38191-8. Thompson, Roger, Mobility & Migration, East Anglian Founders of New England, 1629–1640, Amherst: University of Massachusetts Press, 1994, 19. Forsyth, A. R. (1935). "Old Tripos days at Cambridge". The Mathematical Gazette. 19 (234): 162–179. doi:10.2307/3605871. JSTOR 3605871. S2CID 165040321. Forfar, David (1996). "What became of the Senior Wranglers?". Mathematical Spectrum. 29 (1). "The History of Mathematics in Cambridge". Faculty of Mathematics, University of Cambridge. Archived from the original on 14 December 2020. Retrieved 9 September 2012. The National Archives (ed.). "Cambridge University Act 1856". Archived from the original on 7 April 2012. Retrieved 2 May 2012. University of Cambridge, ed. (4 May 2010). "Biography – The Hon. Richard Fitzwilliam, 7th Viscount FitzWilliam". Archived from the original on 30 June 2013. Retrieved 2 May 2012. Taylor 1994, p. 22 Cambridge University Physics Society (1995). Cambridge University Physics Society (ed.). A Hundred Years and More of Cambridge Physics. Cambridge University Physics Society. ISBN 978-0-9507343-1-6. John Aldrich – "The Maths PhD in the UK: Notes on its History – Economics" Archived 4 March 2016 at the Wayback Machine University of Cambridge, ed. (28 January 2013). "The Revived University of the Nineteenth and Twentieth Centuries". Archived from the original on 7 July 2014. Retrieved 7 August 2014. "A Brief History: The University after 1945". University of Cambridge. Archived from the original on 4 August 2008. Retrieved 9 May 2015. Gabriella Swerling; Louisa Clarence-Smith (8 June 2023). "The 11 UK universities accused of helping to develop Iran's 'suicide drones'". The Telegraph. Archived from the original on 28 September 2023. Retrieved 28 September 2023. Chambers, Suzanna (31 May 1998). "At last, a degree of honour for 900 Cambridge women". The Independent. Archived from the original on 19 August 2016. Retrieved 9 May 2015. "Trinity Hall's Steamboat Ladies". Trinity News | Ireland's Oldest Student Paper. Trinity news. 14 March 2012. Archived from the original on 12 December 2013. Retrieved 9 September 2012. Wade, Francesca (18 October 2019). "'Frustrate the Feminine Fanatics' – how women overcame their critics at Cambridge University". Apollo. Archived from the original on 14 June 2024. Retrieved 20 July 2024. Martin, Nicole (8 June 2006). "St Hilda's to end 113-year ban on male students". The Daily Telegraph. UK. Archived from the original on 2 December 2008. Retrieved 8 September 2008. "Single-sex colleges: a dying breed?". HERO. June 2007. Archived from the original on 12 June 2008. Retrieved 20 April 2009. "Special No 19". Cambridge University Reporter. Archived from the original on 1 December 2020. Retrieved 8 September 2008. "'This isn't right. My rapist is still in my college' Archived 15 August 2020 at the Wayback Machine," Varsity News, 16 November 2018. "She reported her rape to the University, then it was dismissed: How a second student's complaint was stopped in its tracks Archived 26 September 2020 at the Wayback Machine," Varsity News, 28 July 2019. Rosie Bradbury, "Cambridge graduate suing University over handling of sexual misconduct complaint Archived 11 November 2020 at the Wayback Machine," Varsity News, 13 August 2019. James Tapper, "Students slam Cambridge over handling of sexual misconduct cases Archived 13 September 2020 at the Wayback Machine", The Guardian, 22 February 2020. Firth Green, Richard (2002). A Crisis of Truth: Literature and Law in Ricardian England. Philadelphia: University of Pennsylvania Press. ISBN 978-0-8122-1809-1. Shepard, Alexandra; Phil, Withington (2000). Manchester University Press (ed.). Communities in Early Modern England: Networks, Place, Rhetoric. Manchester University Press. pp. 216–234. ISBN 978-0-7190-5477-8. Archived from the original on 27 September 2023. Retrieved 4 September 2012. Bringham, Allan (7 October 2008). "Is Town v Gown a thing of the past?". Cambridge Evening News. Archived from the original on 23 September 2015. Retrieved 9 May 2015 – via Cambridge Online. "What is the Cambridge Phenomenon?". Cambridge Phenomenon. Archived from the original on 11 August 2020. Retrieved 4 September 2012. Gray, Christopher (29 November 2013). "How Truro created Christmas musical history". The Guardian. Archived from the original on 30 January 2023. Retrieved 30 January 2023. "Choir that sings to the world". BBC. 24 December 2001. Archived from the original on 31 December 2007. Retrieved 8 September 2008. Baxter, Elizabeth (18 December 2009). "Carols from King's: Cambridge prepares for Christmas". The Daily Telegraph. Archived from the original on 10 January 2022. [[category: ကိန်းဘရစ်ချ် တက္ကသိုလ် ]] [[category: နိုင်ငံအလိုက် တက္ကသိုလ်နန့် ကောလိပ်တိ ]] [[category: တက္ကသိုလ်နန့် ကောလိပ်တိ ]][[category: အင်္ဂလန်နိုင်ငံဟိ တက္ကသိုလ်နန့် ကောလိပ်တိ ]] iwmgt61r0rqmjib7w8k4usehhss4iac 21547 21546 2026-09-29T16:41:37Z Retkhaberi 224 /* ကိုးကားကျမ်းများ */ 21547 wikitext text/x-wiki Cambridge တက္ကသိုလ်သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ Cambridge မြို့မာ တည်ဟိရေ ကောလိပ်တိနန့် ဖွဲ့စည်းထားရေ အစိုးရပိုင် သုတေသနတက္ကသိုလ်တခု ဖြစ်တေ။ ၁၂၀၉ ခုနှစ်မာ စတင်တည်ထောင်ခရေ ဒေတက္ကသိုလ်သည် အိန်းဂလိချ်ဘာသာစကားပြော ကမ္ဘာ့ဒေသများမာ ဒုတိယမြောက် သက်တမ်းအရင့်ဆုံး တက္ကသိုလ်ဖြစ်ပြီးကေ၊ ကမ္ဘာတဝန်းမာလည်း မပြတ်မလပ် လည်ပတ်ဗျာယ်ဟိရေ တက္ကသိုလ်တိအနက် တတိယမြောက် သက်တမ်းအရင့်ဆုံး တက္ကသိုလ်တခု ဖြစ်တေ။ Oxford တက္ကသိုလ်မှ ပညာသျှင်တချို့သည် ဒေသခံမြို့သူမြို့သားတိနန့် စကားအက်မှုဖြစ်ပွားပြီးကေ Cambridge မြို့ကို ပြောင်းရွိလာခကတ်ရာမှ ဒေတက္ကသိုလ်ကို စတင်တည်ထောင်ဖြစ်ခခြင်း ဖြစ်တေ။[11][12] ရှီးဟောင်းအိန်းဂလိချ်တက္ကသိုလ်ကြီး နှစ်ခုဖြစ်ရေ Oxford နန့် Cambridge ရို့ကို တခါတရီ ပြိုင်ဘက်တိအဖြစ် ဖော်ပြလိ့ဟိကေလေ့ ယင်းရို့မာ တူညီရေလက္ခဏာရပ်များစွာ ဟိကတ်ယား "Oxbridge" ဆိုပနာလည်း ပူးတွဲခေါ်ဝေါ်လေ့ဟိကတ်တေ။ တက္ကသိုလ်စတင်တည်ထောင်ပြီး ၂၂ နှစ်အကြာ ၁၂၃၁ ခုနှစ်မာ ဘုရင် Henry III ပါးက တော်ဝင်အသိအမှတ်ပြုစာချွန်လွှာ (royal charter) ကို ရဟိခရေ။ Cambridge တက္ကသိုလ်မာ တစိတ်တပိုင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဟိရေ ကောလိပ်ပေါင်း ၃၁ ခုနန့် ကျောင်းကြီး (schools) ခြောက်ခုအောက်မာ စုစည်းထားရေ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဌာနများ၊ ဌာနခွဲတိနန့် အရာအဖွဲ့အစည်းပေါင်း ၁၅၀ ကျော် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားရေ။ အကြီးမားဆုံးဌာနမာ Cambridge University Press and Assessment ဖြစ်ပြီးကေ ယင်းမာ ကမ္ဘာ့သက်တမ်းအရင့်ဆုံး တက္ကသိုလ်ထုတ်ဝီရီးဌာန (university press) ပါဝင်ကာ နှစ်စိုင်ဝင်ငွီ ပေါင် ၁ ဘီလီယံဟိပြီးး သင်ယူလိလာသူပေါင်း သန်း ၁၀၀ လောင်းာက်ဟိရေ။[13] ကောလိပ်တိအားလုံးသည် တက္ကသိုလ်အထဲဟိ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ အဖွဲ့အစည်းများဖြစ်ကတ်ပြီး ယင်းရို့၏ ဝန်ထမ်းရီးရာနန့် မူဝါဒတိကို ကိုယ်တိုင်စီမံခန့်ခွဲကတ်တေ။ ယင်းအပြင် ကျောင်းသားအားလုံးသည် တက္ကသိုလ်အထဲဟိ ကောလိပ်တခုခုမာ မဖြစ်မနီ စာရင်းသွင်းပါဝင်ရဖို့ ဖြစ်တေ။ Cambridge မာ ဘွဲ့ကြိုအဆင့် သင်ကြားရီးကို ကောလိပ်များမာ ပြုလုပ်ရေ အပတ်စိုင် အုပ်စုငယ်အလိုက် ကြီးကြပ်လမ်းညွှန်မှု (supervisions) တိအပေါ် အဓိကထား ဆောင်ရွက်ပြီး၊ တက္ကသိုလ်၏ ဗဟိုဌာနကြီးတိနန့် ဌာနခွဲတိကတဆင့် ဟောပြောပို့ချမှုတိ၊ ဆွေးနွေးပွဲများ၊ ဓာတ်ခွဲခန်းလုပ်ငန်းတိနန့် တခါတရီ ထပ်ဆောင်းကြီးကြပ်လမ်းညွှန်မှုတိကိုလေ့ ပံ့ပိုးပီးပါရေ။[14][15] တက္ကသိုလ်သည် Fitzwilliam ပြတိုက်နန့် Cambridge တက္ကသိုလ် ရုက္ခဗေဒဥယျာဉ် (Botanic Garden) အပါအဝင် ယိုင်ကျေးမှုနန့် သိပ္ပံဆိုင်ရာ ပြတိုက်သျှစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်လည်ပတ်ဗျာယ်ဟိရေ။ Cambridge ဟိ စာကြည့်တိုက်ပေါင်း ၁၁၆ ခုမာ စုစုပေါင်း စာအုပ်ပေါင်း ၁၆ သန်းခန့် ဟိပြီးး၊ ယင်းရို့အနက် စာအုပ်ပေါင်း ၉ သန်းလောက်ကို Cambridge တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက် (Cambridge University Library) မာ ထားဟိပါရေ။ ယင်းချင့်တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက်သည် ဥပဒေအရ ထုတ်ဝီစာတိ မဖြစ်မနီ ပီးပို့အပ်နှံရရေ စာကြည့်တိုက် (legal deposit library) တခုဖြစ်ပြီးကေ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ပညာရပ်ဆိုင်ရာ စာကြည့်တိုက်များ ဒေတက္ကသိုလ်မှ ထင်ရှားကျော်ကြားသော ကျောင်းသားဟောင်းများမာ လက်ဟိဘုရင် ချားလ်စ် (၃)၊ ဖရန်စစ် ဘေကွန်၊ လော့ဒ် ဘိုင်ရွန်၊ အိုလီဗာ ခရွန်ဝဲလ်၊ ချားလ်စ် ဒါဝင်၊ ရိုဇလင်း ဖရန်ကလင်၊ ရာဂျစ် ဂန္ဒီ၊ ဂျွန် ဟားဗတ်၊ စတီဖင် ဟော့ကင်း၊ ဂျွန် မေနတ် ကိန်းစ်၊ ဂျွန် မီလ်တန်၊ ဗလာဒီမာ နာဘိုကော့ဗ်၊ ဂျဝါဟာလာ နိန်ရူး၊ အိုင်ဇက် နယူတန်၊ ဆယ်လ်မန် ရပ်ရှ်ဒီ၊ ဘာထရန် ရပ်ဆဲလ်၊ အလန် တူးရင်း၊ လုဒ်ဝစ် ဝစ်ဂင်စတိုင်း၊ ဝီလျံ ဝပ်စဝေါ့သ်၊ လက်ဟိဝန်ကြီးချုပ် အပါအဝင် ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ် (၁၅) ဦးနန့် အိုလံပစ်ဆုတံဆိပ်ရ အားကဇပ်သမား (၁၉၄) ဦးရို့ ပါဝင်ကတ်တေ။[16] ဒေတက္ကသိုလ်၏ ကျောင်းသားဟောင်းများ၊ ပညာသျှင်တိနန့် ဆက်စပ်ပုဂ္ဂိုလ်တိစွာ နိုဇာဆုပေါင်း (၁၂၆) ဆု ရဟိရေလူကတ်တေ။[17] ===သမိုင်းကြောင်း=== ၁၂၀၉ ခုနှစ်မာ Cambridge တက္ကသိုလ်ကို မတည်ထောင်မီကပင် Cambridge နန့် ယင်းဧ့ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသသည် ပညာရပ်ဆိုင်ရာနန့် ဘာသာရီးဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတင်းကျော်ကြားမှု ဟိနန့်ပြီးဖြစ်ပါရေ။ ယင်းမာ နံဖီးအနားဟိ Ely ဘုရားကျောင်းတော် (Ely Cathedral) မှ ဘုန်းတော်ကြီးတိ၏ ဉာဏပိုင်းဆိုင်ရာနန့် ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးမှုတိကြောင့် အဓိကကတော့ခါ ဖြစ်ပေါ်လှာခခြင်း ဖြစ်တေ။ ယကေလေ့ တက္ကသိုလ်တည်ထောင်ဖြစ်ခရရေ အဓိကအကြောင်းရင်းမာ Oxford တက္ကသိုလ်မာ ဖြစ်ပွားခရေ ဖြစ်ရပ်တခုကြောင့် ဖြစ်တေ။ ထိုဖြစ်ရပ်မာ ဒေသခံအမျိုးသမီးတဦး သီဆုံးမှုနန့် ပတ်သက်ပြီးကေ Oxford ပညာသျှင်နှစ်ဦးကို မြို့မားဟိ အရပ်ဘက်အာဏာပိုင်တိက ဖင်ချိတ်တိုက်ကွပ်မျက်ခကတ်တေ။ ဒေပိုင်နန့် ကိစ္စရပ်မျိုးမာ ပုံမှန်ဆိုလို့ဟိကေ ပညာသျှင်တိကို ခွင့်လွှတ်လီ့ဟိရေ ဘာသာရီးဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်တိနန့် လက်သပ်ဆွေးနွေးခြင်း မဟိခပါ၊၊ ထိုအချိန်ကာလအထဲ Oxford မြို့မား အာဏာပိုင်တိစွာ ဘုရင် John နန့် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားဗျာယ်ဟိရေ။ Oxford မြို့ခံများပါးက နောက်ထပ် အကြမ်းဖက်မှုတိ ဖြစ်လှာမည်ကို စိုးရိမ်သနန့် Oxford တက္ကသိုလ်မှ ပညာသျှင်တိသည် ပိုပြီးကေလုံခြုံစိတ်ချရယား နီထိုင်ရန် သင့်လျော်သော Paris၊ Reading နန့် Cambridge ပိုင်ယှောင် မြို့တိသို့ ပြောင်းရွိသွားခကတ်တေ။ နောက်ဆုံးမာ Cambridge သို့ ပြောင်းရွိလာရေ ပညာသျှင်အရွီအတွက်မာ ထိုနီရာမာ ဟိနန့်ပြီးသား ပညာသျှင်တိနန့် ပေါင်းစပ်ကာ တက္ကသိုလ်အသစ် တည်ထောင်ခြင်းအတွက် အခြီခံအုတ်မြစ် ဖြစ်လှာစီရန် လောက်ငှသော ပမာဏတခု ဖြစ်လှာခရေ။[18][19][20] ၁၂၂၅ ခုနှစ်မာ တက္ကသိုလ်၏ အကြီးအကဲ (Chancellor) တဦးကို ခန့်အပ်ခပြီးကေ၊ ၁၂၃၁ ခုနှစ်မာ ဘုရင် Henry III ထုတ်ပြန်ခရေ အမိန့်စာတိအရ Cambridge ဟိ အိမ်ငှားခတိကို "secundum consuetudinem universitatis" (တက္ကသိုလ်၏ ဓလိထုံးစံအတိုင်း) သတ်မှတ်ဖို့ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ကာ ယင်းနှုန်းထားတိကို သတ်မှတ်ဖို့အတွက် ပါမောက္ခ (masters) နှစ်ဦးနန့် မြို့ခံနှစ်ဦး ပါဝင်ရေ ကော်မတီတခုကို ဖွဲ့စည်းခရေ။ နှစ်နှစ်အကြာမာ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး Gregory IX က တက္ကသိုလ်အကြီးအကဲနန့် ပညာသျှင်အဖွဲ့ထံ ပီးပို့သော စာတစောင်မာ တက္ကသိုလ်အသစ်အတွက် "ius non trahi extra" (အပြင်ကို ဆွဲခေါ်မခံရပိုင်ခွင့်) ကို သုံးနှစ်စွာကာလအတွက် ခွင့်ပြုပီးခရေ။ ဆိုလိုစွာမာ တက္ကသိုလ်အဖွဲ့ဝင်တိကို Ely ဘုန်းတော်ကြီးနယ်မြီ (diocese of Ely) ပြင်ပဟိ တရားရုံးတိသို့ ဆင့်ခေါ်ခြင်း မပြုလုပ်နိုင်ဆိုပနာ ဖြစ်တေ။[21] ၁၂၉၀ ခုနှစ်မာ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး Nicholas IV ၏ စာတစောင်မာ Cambridge ကို "studium generale" (အဆင့်မြင့်ပညာသင်ကြားရီးဌာနကြီး) အဖြစ် ဖော်ပြခပြီး[22] ၁၃၁၈ ခုနှစ်မာ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး John XXII ၏ တရားဝင်အမိန့်စာ (papal bull) ဖြင့်လည်း ယင်းပိုင်ဖြစ်ကတ်ောင်း အတည်ပြုခပြီးကေကေ[23] ဥရောပဟိ အခြားသော အလယ်ခေတ် တက္ကသိုလ်တိက သုတေသီတိစွာ Cambridge သို့ လာရောက်လီ့လာခြင်း တနည်း စာပီပို့ချခြင်းများ ပြုလုပ်လာကတ်တေမာ အလိအထတခု ဖြစ်လှာခရေ။[22] ===ကောလိပ်အုတ်မြစ်=== ဒေနိခေတ် Cambridge တက္ကသိုလ်ဟိ ကောလိပ် (၃၁) ခုသည် မူလက တက္ကသိုလ်၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်းများ မဟုတ်ဘဲ နောက်ဆက်တွဲ ပေါ်ပေါက်လာခရေ အရာတိရာ ဖြစ်ကတ်တေ။ တက္ကသိုလ်အထဲဟိ ဇာကောလိပ်မျှ တက္ကသိုလ်ကိုယ်တိုင်လောက် သက်တမ်းမရင့်ကျိုးပါ။ ဒေကောလိပ်တိစွာ အစပိုင်းမာ ပညာသျှင်တိအတွက် ငွီကြီးထောက်ပံ့မှု (endowment) ပါဝင်ရေ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ (fellowships) အဖြစ် တည်ဟိခကတ်တေ။ ငွီကြီးထောက်ပံ့မှု မဟိရေ 'hostels' (အဆောင်များ) ဟုခေါ်ရေ အဖွဲ့အစည်းတိလေ့ ဟိခပြီး ယင်းရို့ကို ရာစုနှစ်များတလျှောက် ကောလိပ်တိက တဆတ်ဆတ်ချင်း ပေါင်းစည်းသိမ်းသွင်းခရေ။ ယင်းရို့၏ အငွီ့အသက်တိကို Cambridge မြို့ဟိ Garret Hostel Lane (လမ်း) နန့် Garret Hostel Bridge (တန်းထား) နာမည်များမာ ဒေနိန့်ထိ တွိမြင်နှိုင်ပါရေ။[24] Cambridge တက္ကသိုလ်၏ ပထမဆုံးကောလိပ်ဖြစ်ရေ Peterhouse ကို ၁၂၈၄ ခုနှစ်မာ Ely မြို့၏ ဘုန်းတော်ကြီး (Bishop) ဖြစ်သူ Hugh de Balsham က တည်ထောင်ခရေ။ ၁၄ ရာစုနန့် ၁၅ ရာစုများအထဲ နောက်ထပ်ကောလိပ်များစွာကို တည်ထောင်ခကတ်ပြီးကေ ခေတ်သစ်ကာလတိမာလည်း ကောလိပ်များ ဆက်ပနာပေါ်ပေါက်ပါလတ်တေ။ ယကေလေ့ ၁၅၉၆ ခုနှစ်မာ Sidney Sussex ကောလိပ်ကို တည်ထောင်ပြီးကေ ၁၈၀၀ ပြည့်နှစ်မာ Downing ကောလိပ်ကို တည်ထောင်သည်အထိ နှစ်ပေါင်း ၂၀၄ နှစ်ကြာ ကွာဟချက်တခု ဟိခရေ။ အသစ်ဆုံးတည်ထောင်ခရေ ကောလိပ်မာ Robinson ကောလိပ်ဖြစ်ပြီးကေ ယင်းကို ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှောင်းပိုင်းမာ တည်ဆောက်ခရေ။ တအောင့်လောက်က၊ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် မာ့ခ်ျလမာ Homerton ကောလိပ်သည် တက္ကသိုလ်၏ အပြည့်အဝအသိအမှတ်ပြု ကောလိပ် (full university college) အဆင့်အတန်းကို ရဟိခပြီး တက္ကသိုလ်၏ နောက်ဆုံးပေါ် အပြည့်အဝကောလိပ် ဖြစ်လှာခရေ။[25] အလယ်ခေတ်ကာလတိမာ ကောလိပ်များစွာကို ယင်းရို့၏အဖွဲ့ဝင်များအနိန်နန့် ကောလိပ်တည်ထောင်သူတိ၏ ဝိညာဉ်တိအတွက် ပသိပီးနိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်လို့ တည်ထောင်ခကတ်တေ။ Cambridge တက္ကသိုလ်ဟိ ကောလိပ်တိစွာ ဘုရားကျောင်းငယ်များ (chapels) တနည်း ဘုန်းကြီးကျောင်းကြီးများ (abbeys) နန့် တနားတခါ ဆက်စပ်ဗျာယ်ဟိခရေ။ ယကေလေ့ ၁၅၃၆ ခုနှစ်မာ ဘုန်းကြီးကျောင်းတိ ဖျက်သိမ်းခံရခြင်းနန့်တတူ ကောလိပ်တိ၏ အာရုံစိုက်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲပါလတ်တေ။ ယင်းချိန်မာ ဘုရင် Henry VIII က တက္ကသိုလ်၏ ဆရာ/ဆရာမတိကို စီမံခန့်ခွဲရေ ဘုရားကျောင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေ (canon law) ကို ဖျက်သိမ်းရန်နန့် scholastic philosophy (အလယ်ခေတ် ဒဿနိကဗေဒ) သင်ကြားမှုကို ရပ်တန့်ရန် အမိန့်ပီးခရေ။[26] ယင်းကို တုံ့ပြန်ရေအနိန်နန့် ကောလိပ်တိစွာ ယင်းရို့၏ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းတိကို canon law မှ ဂန္ထဝင်ဘာသာရပ်များ (classics)၊ သမ္မာကျမ်းစာနန့် သင်္ချာဘာသာရပ်တိသို့ ပြောင်းလဲခကတ်တေ။ တရာစုနီးပါးအကြာမာ တက္ကသိုလ်သည် Protestant ဂိုဏ်းကွဲမှု (Protestant schism) ပြဿနာ၏ ဗဟိုချက်မာ ရောက်ဟိနိန်ခရေ။ မြို့စားကတ်ီးများ၊ ပညာတတ်တိနန့် သာမန်ပြည်သူမကန်မဝှန်က Church of England (အင်္ဂလန်ဘုရားကျောင်း) သည် Catholic ဘုရားကျောင်းနန့် အလွန်တူညီရေဟု မြင်ခကတ်ပြီးကေ၊ ဘုရင်မင်းမြတ် (The Crown) က ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရီးနယ်မြီများ (counties) ၏ ကိမ်းဘရစ်ချ် (Cambridge) မာ ပျူရီတန် (Puritan) လှုပ်ယှားမှုသည် Emmanuel၊ St Catharine Hall၊ Sidney Sussex နန့် Christ's ကောလိပ်များမာ အထူးအနိန်နန့် အားကောင်းခရေ။[27] ဒေကောလိပ်တိစွာ တရားဝင်အသင်းတော်၏ ဝတ်ပြုကိုးကွယ်မှုပုံစံတိကို လက်မခံသူတိ (nonconformists) ဖြစ်ကတ်ရေ ဘွဲ့ရပုဂ္ဂိုလ်များစွာကို မွီးထုတ်ပီးခရေ။ ယင်းရို့စွာ ယင်းရို့၏ လူမှုရီးအဆင့်အတန်း တနည်း တရားဟောပြောမှုတိကတဆင့် ပျူရီတန်ဦးရေ ၂၀,၀၀၀ ခန့်အပေါ် ကြီးမားရေ သက်ရောက်မှုဟိခပြီး၊ ထိုပျူရီတန်တိစွာ ၁၆၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအထဲ ဖြစ်ပွားခရေ 'Great Migration' (လူမကန်မဝှန် ရွှိပြောင်းအခြီချကတ်ရေကာလ) မာ အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှ New England ဒေသ၊ အထူးအနိန်နန့် Massachusetts Bay Colony သို့ ပြောင်းရွိသွားခကတ်တေ။[ကိုးကားချက် လိုအပ်ရေ] ===သင်္ချာနန့် သင်္ချာဆိုင်ရာ ရူပဗေဒ=== ဒေတက္ကသိုလ်သည် သင်္ချာဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ လိလာသင်ယူမှုမာ ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်းအဆင့်သို့ အယင့်ယင် ရောက်ဟိခရေ။ Cambridge တက္ကသိုလ်မာ ပထမဆုံးစတင်ပီးအပ်ခရေ ဘွဲ့အမျိုးအစားဖြစ်ရေ Bachelor of Arts (BA) ဘွဲ့ကို တက်ရောက်နီကတ်တေ ဘွဲ့ကြိုကျောင်းသားအားလုံးအတွက် "Mathematical Tripos" ဟုခေါ်သော သင်္ချာစာမိန်းပွဲမာ မူလက မဖြစ်မနီဖြေဆိုရဖို့ စာမိန်းပွဲတခု ဖြစ်ခရေ။ ၁၇ ရာစုနှောင်းပိုင်း Isaac Newton လက်ထက်မှစပြီးကေ ၁၉ ရာစုအလယ်ပိုင်းကာလအထိ၊ ဒေတက္ကသိုလ်သည် အသုံးချသင်္ချာ (applied mathematics) နန့် အထူးအနိန်နန့် သင်္ချာဆိုင်ရာ ရူပဗေဒ (mathematical physics) ဘာသာရပ်တိကို အလီးပီးဆောင်ရွက်ခရေ။ Mathematical Tripos စာမိန်းပွဲမာ First Class Honours (အမြင့်ဆုံးဂုဏ်ထူး) ရဟိရေ ကျောင်းသားတိကို "Wranglers" ဟုခေါ်ဆိုပြီး၊ ယင်းရို့အနက် အမှတ်အများဆုံးရဟိသူကို "Senior Wrangler" ဟု ခေါ်ဝေါ်သတ်မှတ်ကတ်တေ။ ဒေရာထူးနီရာကို "ဗြိတိန်နိုင်ငံမာ ရဟိနှိုင်ရေ ဉာဏစွမ်းရည်ဆိုင်ရာ အကြီးမားဆုံးအောင်မြင်မှု" အဖြစ် ဖော်ပြလိ့ဟိကတ်တေ။ Cambridge ၏ Mathematical Tripos စာမိန်းပွဲစနစ်သည် ပြိုင်ဆိုင်မှုပြင်းထန်ပြီး James Clerk Maxwell၊ Lord Kelvin နန့် Lord Rayleigh ရို့အပါအဝင် ဗြိတိန်သိပ္ပံလောကမှ ထင်ရှားကျော်ကြားသူတိစွာကို မွီးထုတ်ပီးနှိုင်ခရေ။ ယကေလေ့ G. H. Hardy ပိုင်ယှောင် ထင်ရှားရေကျောင်းသားတချို့မာမူ ဒေ Tripos စနစ်ကို သဘောမကျခကတ်ပါ၊၊ ယင်းရို့၏အမြင်မာ ကျောင်းသားတိသည် ဘာသာရပ်ရေ အနှစ်သာရကို လိလာခြင်းထက် စာမိန်းပွဲမာ အမှတ်ကောင်းများရဟိရီးကိုရာ အလွန်အကျွံ အာရုံစိုက်လာကတ်တေဟု ယူဆခကတ်တေ။ ၁၉ ရာစုအထဲ Cambridge တက္ကသိုလ်မာ သန့်စင်သင်္ချာ (pure mathematics) ဘာသာတန့်ရေ ကြီးမားရေအောင်မြင်မှုတိ ရဟိခကေလေ့၊ ပြင်သစ်နန့် ဂျာမန်သင်္ချာလောကမာ ဖြစ်ပေါ်ခရေ သိသာထင်ရှားရေ တိုးတက်ပြောင်းလဲမှုတိကိုမူ အများစု လက်လွတ်ဆုံးယှုံးခရရေ။ ယကေလေ့ ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းကာလမာမူ G. H. Hardy နန့် ယင်းဧ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တိဖြစ်ကတ်တေ J. E. Littlewood နန့် Srinivasa Ramanujan ရို့၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုတိကြောင့် Cambridge ဟိ သန့်စင်သင်္ချာဆိုင်ရာ သုတေသနလုပ်ငန်းတိစွာ နိုင်ငံတိုင်းအဆင့်မီ အမြင့်ဆုံးစံချိန်စံညွှန်းသို့ ရောက်ဟိခရေ။ ၁၉၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမာ W. V. D. Hodge နန့် အရာပညာသျှင်တိသည် ဂျီဩမေတြီ (geometry) ဘာသာရပ်နယ်ပယ်မာ Cambridge တက္ကသိုလ်ကို ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်းအဆင့်သို့ ရောက်ဟိစီရန် ကူညီပံ့ပိုးပေးခကတ်တေ။ ===ခေတ်သစ်ကာလ=== ၁၈၅၆ ခုနှစ် Cambridge တက္ကသိုလ်ဆိုင်ရာဥပဒေ (Cambridge University Act 1856) သည် တက္ကသိုလ်၏ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံကို တရားဝင်သတ်မှတ်ပီးခပြီးကေ ဘာသာရီးဆိုင်ရာလိလာမှု (theology)၊ သမိုင်းနန့် ခေတ်သစ်ဘာသာစကားတိ အပါအဝင် ဘာသာရပ်အသစ်များစွာကို သင်ကြားပို့ချနိုင်ဖို့ စတင်မိတ်ဆက်ပီးခရေ။[31] အနုပညာ၊ ဗိသုကာပညာနန့် ရှီးဟောင်းသုတေသနပညာရပ်ဆိုင်ရာ သင်တန်းအသစ်တိအတွက် လိုအပ်ရေ အရင်းအမြစ်တိကို Trinity ကောလိပ်မှ Viscount Fitzwilliam က လှူဒါန်းခပြီးကေ၊ ယင်းသည် ၁၈၁၆ ခုနှစ်မာ Fitzwilliam ပြတိုက်ကိုလေ့ တည်ထောင်ခသူဖြစ်တေ။[32] ၁၈၄၇ ခုနှစ်မာ Prince Albert သည် Earl of Powis နန့် အကြိတ်အနယ်နိူင်းပြိုင်ရရေ ရွီးကောက်ပွဲမာ တက္ကသိုလ်၏ အဓိပတိ (Chancellor) အဖြစ် ရွီးချယ်ခံခရရေ။ အဓိပတိအနိန်နန့် Albert သည် သင်္ချာနန့် ဂန္ထဝင်ဘာသာရပ်တိအပေါ် အဓိကထားခရေ တက္ကသိုလ်၏ မူလသင်ရိုးညွှန်းတမ်းတိကို ပြုပျင်ပြောင်းလဲခပြီးကေ ခေတ်သစ်သမိုင်းနန့် သဘာဝသိပ္ပံဘာသာရပ်တိကိုပါ ထပ်မံထည့်သွင်းခရေ။ ၁၈၉၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၀၂ ခုနှစ်အထဲ Downing ကောလိပ်သည် ယင်းဧ့မြီနိန်ရာတချို့ကို ရောင်းချခပြီးကေ၊ ထိုမြေနီရာမာ ခန္ဓာဗေဒ၊ မျိုးရိုးဗီဇပညာနန့် ကမ္ဘာမြေသိပ္ပံဘာသာရပ်များ လိလာဖို့အတွက် သိပ္ပံဆိုင်ရာဓာတ်ခွဲခန်းများ စုစည်းတည်ဟိရာ Downing Site ကို တည်ဆောက်နိုင်ခရေ။[33] ဒေကာလအထဲ New Museums Site ကိုလေ့ တည်ဆောက်ခရာ ယင်းမာ Cavendish ဓာတ်ခွဲခန်း (နောက်ပိုင်းမာ West Cambridge သို့ ပြောင်းရွိခရေ) နန့် ဓာတုဗေဒ၊ ဆီးပညာဆိုင်ရာ ဌာနများ ပါဝင်ခရေ။[34] Cambridge တက္ကသိုလ်သည် ၂၀ ရာစု၏ ပထမပိုင်းကာလမာ PhD ဘွဲ့တိကို စတင်ချီးမြှင့်ခပြီးကေ၊ သင်္ချာဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ ပထမဆုံး Cambridge PhD ဘွဲ့ကို ၁၉၂၄ ခုနှစ်မာ ချီးမြှင့်ခရေ။[35] ===ပါလီမန်မာ ကိုယ်စားပြုခွင့်ရဟိခြင်း=== ပထမကမ္ဘာစစ်အထဲ မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့တိအတွက် ဒေတက္ကသိုလ်မှ အဖွဲ့ဝင် ၁၃,၈၇၈ ဦး ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခပြီးကေ ၂,၄၇၀ ဦးမာ စစ်မြီပြင်မာ ကျဆုံးခရသနန့် တက္ကသိုလ်အနိန်နန့် ကြီးမားရေ ပံ့ပိုးကူညီမှုတိ ပြုလုပ်ခရာရောက်ပါရေ။ စစ်ပွဲကာလအထဲ သင်ကြားရီးလုပ်ငန်းတိနန့် ယင်းမှရဟိရေ ကျောင်းလခဝင်ငွီတိမာ ရပ်တန့်လုနီးပါး ဖြစ်ခရယား ပြင်းထန်သော ငွီကြီးဆိုင်ရာ အခက်အခဲတိနန့် ဟိဆိုင်ခရရေ။ ယင်းအတွက်နန့် ၁၉၁၉ ခုနှစ်မာ တက္ကသိုလ်သည် နိုင်ငံတော်ပါးက စနစ်တကျ ထောက်ပံ့ကူညီမှုကို ပထမဆုံးအကြိမ် ရဟိခပြီး၊ ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်မာ တက္ကသိုလ် (ယင်းဧ့ ကောလိပ်များ မပါဝင်ပါ) အနိန်နန့် နှစ်စိုင် ထောက်ပံ့ငွီငွီ ရဟိသင့်ကြောင်း အကြံပြုဖို့ တော်ဝင်ကော်မသျှင်တခုကို ဖွဲ့စည်းခရေ။[36] ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးမာ ကိန်းဘရစ်ချ်မှ သိပ္ပံပညာသျှင်တိစွာ၏ အောင်မြင်မှုနန့် စွံမှုရို့ကြောင့် တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်ခွင့် လျှောက်ထားသူတိနန့် ကျောင်းသားဦးရေ အယင့်ယင် တိုးတက်များပြားပါလတ်တေ။[37] ယကေလေ့ ဒေကိစ္စရပ်မာ စကားအက်ဖွယ်ရာတိလေ့ ဟိခရေ။ နမူနာအနိန်နန့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်မာ ကိန်းဘရစ်ချ် သုတေသီတိစွာ အီရန်နိုင်ငံအတွက် လက်နက်စနစ်များ တီထွင်ရာမာ ကူညီပီးခရေဆိုရေ ယိုးစွပ်ချက်တိ ပေါ်ပေါက်ခရေ။[38] ကိန်းဘရစ်ချ်တက္ကသိုလ်သည် အင်္ဂလန်ပါလီမန်မာ ပါလီမန်အမတ်နီရာ ရဟိရေလူသီာ တက္ကသိုလ်နှစ်ခုအနက် တခုဖြစ်ခပြီးကေ နောက်ပိုင်းမာ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း (UK) ပါလီမန်မာ တက်စားပြုခွင့်ရဟိရေ တက္ကသိုလ် ၁၉ ခုအနက် တခုအပါအဝင် ဖြစ်လှာခရေ။ ဒေမဲဆန္ဒနယ်ကို ၁၆၀၃ ခုနှစ်ထုတ် တော်ဝင်အမိန့်စာ (Royal Charter) ဖြင့် ဖန်တီးသတ်မှတ်ခပြီး ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်မာ 'ပြည်သူ့တက်စားပြုမှုဆိုင်ရာ ဥပဒေ ၁၉၄၈' (Representation of the People Act 1948) အရ ဖျက်သိမ်းသည်အထိ ပါလီမန်အမတ်နှစ်ဦးကို ရွီးချယ်တင်မြှောက်စီခရေ။ ဒေမဲဆန္ဒနယ်သည် ပထဝီဝင်နယ်မြီတခုအပေါ် အခြီခံထားခြင်းမဟုတ်ဘဲ တက္ကသိုလ်ဘွဲ့ရတိနန့်သာ မဲဆန္ဒရှင်အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းထားခြင်း ဖြစ်တေ။ ၁၉၁၈ ခုနှစ်မရောက်ခင်က မဲပီးပိုင်ခွင့်ကို ပါရဂူဘွဲ့ (Doctorate) တနည်း မဟာဘွဲ့ (MA) ရဟိရေလူသီာ အမျိုးသားဘွဲ့ရတိအတွက်ရာ ကန့်သတ်ထားခရေ။ [ကိုးကားချက် လိုအပ်ရေ] ===အမျိုးသမီးများ ပညာရီး=== တည်ထောင်စကနဦး ရာစုနှစ်များစွာအထဲ အင်္ဂလန်နန့် ကမ္ဘာတဝန်းဟိ အခြီအရဲတိနန့် ယင်းနည်းပိုင်ပင် ကိန်းဘရစ်ချ်တက္ကသိုလ်သည် အမျိုးသားကျောင်းသားတိအတွက်ရာ ဖွင့်လှစ်ထားဟိခရေ။ အမျိုးသမီးတိအတွက် ပထမဆုံး တည်ထောင်ခရေ ကောလိပ်တိမာ ၁၈၆၉ ခုနှစ်မာ Emily Davies တည်ထောင်ခရေ Girton College၊ ၁၈၇၂ ခုနှစ်မာ Anne Clough နန့် Henry Sidgwick ရို့ တည်ထောင်ခရေ Newnham College၊ ၁၈၈၅ ခုနှစ်မာ Elizabeth Phillips Hughes က Cambridge Teaching College for Women အဖြစ် တည်ထောင်ခရေ Hughes Hall၊ ၁၉၅၄ ခုနှစ်မာ Rosemary Murray က New Hall နာမည်ဖြင့် တည်ထောင်ခရေ Murray Edwards College နန့် ၁၉၆၅ ခုနှစ်မာ တည်ထောင်ခရေ Lucy Cavendish College ရို့ ဖြစ်ကတ်တေ။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်မာ တက္ကသိုလ်မာ တရားဝင် ကျောင်းတက်ခွင့် မရဟိမီအချိန်ခါကပင် အမျိုးသမီးကျောင်းသားတိသည် ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းကာလမှစပြီးကေ Cambridge တက္ကသိုလ်၏ စာမိန်းပွဲတိကို ဖြေဆိုခွင့် ရဟိခကတ်တေ။[39] ယင်းအပြင် အမျိုးသမီးတိစွာ ၁၈၈၁ ခုနှစ်ကာလအထိ ပြန်ပနာအကျုံးဝင်စီပြီးကေ ဘာသာရပ်များ လိလာခြင်း၊ စာမီးပွဲဖြီဆိုခြင်းနန့် အယင်ဖြေဆိုခရေ စာမိန်းပွဲရလဒ်တိကို မှတ်တမ်းတင်ခွင့်ရဟိခြင်းရို့ကို ပြုလုပ်နှိုင်ခကတ်တေ။ ၂၀ ရာစုအစပိုင်းကာလ ခဏတာအထဲ ဒေအချက်ကြောင့် "steamboat ladies" ဟုခေါ်မာသော အမျိုးသမီးတိစွာ Dublin တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့များ (ad eundem degrees) ရဟိနှိုင်ခကတ်တေ။[40] ၁၉၉၈ ခုနှစ်မာ အထူးဘွဲ့နှင်းသဘင်အခမ်းအနားတခုကို ကျင်းပခပြီးကေ၊ ၁၉၄၈ ခုနှစ်မာ တရားဝင် ကျောင်းတက်ခွင့် မရဟိမီကာလက Cambridge မာ ပညာသင်ကြားခကတ်ရေ အမျိုးသမီးတိအား ဘွဲ့များ ပီးအပ်ချီးမြှင့်ခရေ။[41]၁၉၂၁ ခုနှစ်မှစတင်ပနာ အမျိုးသမီးတိအား Bachelor of Arts (BA) ဘွဲ့နန့် သက်ဆိုင်ရေ ဘွဲ့နာမည်ကို ပီးအပ်ရေ ဒီပလိုမာလက်မှတ်များ ချီးမြှင့်ခရေ။ ယကေလေ့ အမျိုးသမီးတိအား Bachelor of Arts ဘွဲ့သင်တန်းသို့ တရားဝင်လက်ခံခြင်း မဟိသိမ့်ရေအတွက် တက္ကသိုလ်၏ စီမံခန့်ခွဲမှုနန့် အုပ်ချုပ်ရီးဖွဲ့စည်းပုံမာ ပါဝင်ခွင့်မရဟိခကတ်လီ။ Cambridge တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားတိသည် သီးသန့်ကောလိပ်တခုခုမာ ပါဝင်ရဖို့ဖြစ်ပြီးကေ၊ ယင်းခါက တည်ဟိပြီးသား ကောလိပ်အများစုကတော့ခါ အမျိုးသမီးတိအတွက် ဖွင့်လှစ်ထားခြင်းမဟိခသနန့် အမျိုးသမီးများအနိန်နန့် ယင်းရို့အတွက်ရာ သီးသန့်ဖွင့်လှစ်ထားရေ ကောလိပ်စိကေချေမာသာ ဝင်ခွင့်ရဟိနိုင်ခရေ။ တက္ကသိုလ်၏ ပထမဆုံးသော ဘွဲ့လွန်ကောလိပ်ဖြစ်ရေ Darwin College သည် ၁၉၆၄ ခုနှစ် စတင်တည်ထောင်ချိန်ကပင် အမျိုးသားနန့် အမျိုးသမီး ကျောင်းသားတိကို လက်ခံခပြီး အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီး ရောနှပါဝင်ရေ ပညာသျှင်အဖွဲ့ (fellowship) ကို ဖွဲ့စည်းခရေ။ Churchill၊ Clare နန့် King's ကောလိပ်များ အပါအဝင် ဘွဲ့ကြိုကောလိပ်တိစွာ ၁၉၇၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထဲ အမျိုးသမီးတိကို စတင်လက်ခံခကတ်တေ။ တက္ကသိုလ်ဟိ အမျိုးသဖန်သီးသန့်ကောလိပ်တိအနက် Girton ကောလိပ်သည် ၁၉၇၉ ခုနှစ်မာ အမျိုးသားကျောင်းသားတိကို စတင်လက်ခံခပြီး Lucy Cavendish ကောလိပ်က ၂၀၂၁ ခုနှစ်မာ အမျိုးသားတိကို စတင်လက်ခံခရေ။ ယကေလေ့ အခြားသော အမျိုးသဖန်သီးသန့်ကောလိပ်တိမာမူ ၂၀၂၃ ခုနှစ်အထိ အမျိုးသဖန်သီးသန့်ကောလိပ်တိအဖြစ် ဆက်ပနာတည်ဟိနီတုန်း ဖြစ်တေ။ Oxford တက္ကသိုလ်ဟိ St Hilda's College က အမျိုးသားကျောင်းသားတိအပေါ် ပိတ်ပင်ထားမှုကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်မာ ရုပ်သိမ်းလိုက်ယားကေပိုင်းမာ Cambridge သည် United Kingdom မာ အမျိုးသဖန်သီးသန့်ကောလိပ်များ ဟိနီသိမ့်ရေ တခုတည်းသော တက္ကသိုလ်အဖြစ် ကျန်ဟိနိန်ခရေ (Newnham နန့် Murray Edwards ကောလိပ်တိစွာ အမျိုးသမီးကျောင်းသားတိကိုရာ လက်ခံရေ)။[42][43] ၂၀၁၉-၂၀၂၀ ပညာသင်နှစ်အထိ စာရင်းတိအရ ဘွဲ့လွန်ကျောင်းသားတိ အပါအဝင် တက္ကသိုလ်၏ ကျောင်းသားဦးရေမာ အမျိုးသားနန့် အမျိုးသမီး အချိုးအစားမာတော့ခါ မျှတမှုဟိပြီးး စုစုပေါင်းကျောင်းသားဦးရေ၏ ၅၃% မာ အမျိုးသားတိဖြစ်ကာ ၄၇% မာ အမျိုးသမီးများ ဖြစ်တေ။[44] ၂၀၁၈ ခုနှစ်နန့် နောက်ပိုင်းနှစ်များမာ တက္ကသိုလ်အထဲ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားနှောင့်ယှက်မှုတိ ဟိရေဆိုရေ ယိုးစွပ်ချက်တိနန့် ပတ်သက်ပြီးကေ တက္ကသိုလ်သည် ဝေဖန်မှုတိနန့် ဥပဒေရီးရာ ခေါ်တောင်းမှုတိကို ဟိဆိုင်ခရရေ။[45][46] နမူနာအနိန်နန့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်မာ ကျောင်းသားဟောင်း Danielle Bradford သည် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားနှောင့်ယှက်မှုဆိုင်ရာ ဟိနိန် Ann Olivarius ၏ တက်စားပြုမှုဖြင့် သူမ၏ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မလျော်ကန်သော ပြုမူဆက်ဆံခံရမှု တိုင်ချက်ကို တက္ကသိုလ်က ကိုင်တွယ်ဖြီယှင်းပုံနန့် ပတ်သက်ပြီးကေ တက္ကသိုလ်ကို တရားစွဲဆိုခရေ။ "တိုင်ချက်တခု ပြုလုပ်ခြင်းက ဌာနမားမာမိလို့ အကျွန်၏နီရာကို ထိခိုက်စီနှိုင်ရေအတွက် ဒေကိစ္စကို သေချာတွက်ဖော်သင့်ရေလို့ အကျွန်ကို ပြောကြားခပါရေ" ဟု Bradford က ၂၀၁၉ ခုနှစ်မာ ယိုးစွပ်ပြောဆိုခရေ။[47] ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်မာ လက်ဟိနန့် ကျောင်းဆင်း ကျောင်းသားရာပေါင်းများစွာရို့သည် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မလျော်ကန်သော ပြုမူမှုဆိုင်ရာ တိုင်ချက်တိကို ကိုင်တွယ်ဖြီယှင်းရာမာ "လုံးဝ ကျယှုံးခမှု" ဟိရေဟု ထောက်ပြဗျာယ် တက္ကသိုလ်အား စာတစောင်ဖြင့် ယိုးစွပ်ပြောဆိုခကတ်တေ။[48] ===မြို့ခံနန့် တက္ကသိုလ်အသိုင်းအဝိုင်း=== Cambridge တက္ကသိုလ်နန့် Cambridge မြို့ရို့အကြား ဆက်ဆံရီးသည် တခါတရီမာ တင်းမာမှုတိ ဟိခဖူးရေ။ Cambridge မြို့ခံများ (town) နန့် အယင်ခေါက်က ပညာရီးဆိုင်ရာ ဝတ်စုံတိကို ဝတ်ဆင်လေ့ဟိခကတ်ရေ Cambridge တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားတိ (gown) ရို့ကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရာမာ "town and gown" ဆိုရေ ဝေါဟာရကို ဆက်ပနာအသုံးပြုဗျာယ်ဟိရေ။ ရာစုနှစ်များတလျှောက် Cambridge မြို့ခံတိနန့် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားတိအကြား ပြင်းထန်သော ပဋိပက္ခမား အခါအနိန်နန့် ဖြစ်ပွားခရေ။ ၁၃၈၁ ခုနှစ်မာ ဖြစ်ပွားခရေ တောင်သူလယ်သမားတိ၏ ပုန်ကန်ထမှု (Peasants' Revolt) ကာလအထဲ၊ ဗြိတိသျှအစိုးရက Cambridge တက္ကသိုလ် ပညာရီးဝန်ထမ်းတိအား ပီးအပ်ထားရေ အထူးအခွင့်အရီးတိကို ဒေသခံတိက ကန့်ဆန့်ကျင်ခကတ်ရာမှ ပြင်းထန်သော ထိပ်တိုက်တွိ့ဆုံမှုတိ ဖြစ်ပေါ်ခပြီးကေ တက္ကသိုလ်ပိုင်ဝန်များ တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခံရခြင်းနန့် လုယက်ခံရခြင်းများ ဟိခရေ။ မြို့ခံတိစွာ "ပညာတတ်တိ၏ ပညာရပ်ကို ဖယ်ယှားပစ်ကြ၊ ဖယ်ယှားပစ်ကြ" ဆိုရေ ကျော်ကြားရေ ကြွီးကြော်သံဖြင့် Market Square မာ တက္ကသိုလ်ပိုင်ဝန်တိကို မီးတိုက်ဖျက်ဆီးခကတ်တေ။[49] ထိုဖြစ်ရပ်များအပြီးမာ Cambridge တက္ကသိုလ်၏ အဓိပတိ (Chancellor) အား ပြစ်မှုကျူးလွန်သူတိကို တရားစွဲဆိုနှိုင်ဖို့နန့် မြို့မားမာ တရားဥပဒေစိုးမိုးရီးနန့် စည်းကမ်းသေဝပ်မှုကို ပြန်ပနာထိန်းသိမ်းနိုင်ဖို့ အထူးအာဏာများ အပ်နှင်းခရေ။ ယပြီးကေ မြို့ခံတိနန့် ကျောင်းသားတိအကြား ပြန်ပနာသင့်မြတ်ရီး ကြိုးပမ်းမှုတိ ဟိခပြီး၊ ၁၆ ရာစုမာ မြို့မားဟိ လမ်းတိနန့် ကျောင်းသားတိ၏ နီထိုင်မှုအခြီအရဲတိကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စီရန် သဘောတူညီချက်တိ လက်မှတ်ရီးထိုးခကတ်တေ။ ယကေလေ့ ၁၆၃၀ ပြည့်နှစ်မာ ကပ်ရောဂါ (plague) Cambridge မြို့ကို ရောက်ဟိလှာချိန်မာ ကောလိပ်တိက ယင်းရို့၏နယ်မြီတိကို ပိတ်ထားခြင်းနန့် ရောဂါကူးစက်ခံရသူတိအား ကူညီရန် ငြင်းပယ်ခကတ်သနန့် ထိပ်တိုက်တွိ့ဆုံမှုအသစ်များ ထပ်မံဖြစ်ပွားခရရေ။[50] Cambridge မြို့ခံတိနန့် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားတိအကြား ဖြစ်ပွားလေ့ဟိရေ ယင်းပိုင်သော ပဋိပက္ခတိစွာ ၁၆ ရာစုနှစ်ခါကပင် အများအနိန်နန့် ပပျောက်လားခဗျား၊ တက္ကသိုလ်သည် Cambridge မြို့နန့် ဒေသမားမာ အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများစွာ ဖန်တီးပေးကာ စီးပွားရီးအရ ကြီးမားရေ ကြွယ်ဝချမ်းရာမှုကို ဖြစ်ပေါ်စီရေ အရင်းအမြစ်တခုအဖြစ် ကြီးထွားပါလတ်တေ။[51] ယင်းအပြင် တက္ကသိုလ်သည် နည်းပညာမြင့် (high-tech) နန့် ဇီဝနည်းပညာ (biotech) ဆိုင်ရာ စီးပွားရီးလုပ်ငန်းသစ်များ (start-ups)၊ တည်ထောင်ပြီးသား ကုမ္ပဏီတိနန့် ယင်းရို့အား ဝန်ဆောင်မှုပေးရေ ကုမ္ပဏီတိအတွက် ထူးခြားသော တိုးတက်မှုတိကို ဖြစ်ပေါ်စီရေ အရင်းအမြစ်တခုလည်း ဖြစ်ခရေ။ တက္ကသိုလ်၏ နည်းပညာမြင့်နန့် ဇီဝနည်းပညာဆိုင်ရာ တိုးတက်မှုတိနန့် ဆက်စပ်ကေလည်းဟိရေ စီးပွားရီးတိုးတက်မှုကို "Cambridge Phenomenon" (Cambridge ဖြစ်စိုင်) ဟု ခေါ်ဆိုကတ်ယား၊ ယင်းမာ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်အထဲ ကုမ္ပဏီအသစ်ပေါင်း ၁,၅၀၀ နန့် အလုပ်အကိုင်အသစ်ပေါင်း ၄၀,၀၀၀ အထိ တိုးပွားလာမှုရို့ ပါဝင်ရေ။ ဒေလုပ်ငန်းတိုးတက်မှုအများစုသည် ၂၀ ရာစုနှောင်းပိုင်းမာ တက္ကသိုလ်က စတင်တည်ထောင်ခရေ စီးပွားရီးလုပ်ငန်းစုစည်းရာနယ်မြီ (business cluster) တခုဖြစ်ရေ Silicon Fen မာ ဖြစ်ပေါ်ခခြင်း ဖြစ်တေ။[52] ===ဒဏ္ဍာရီများ၊ ရိုးရာပုံပြင်များနန့် ဓလေ့ထုံးစံတိ=== ဂုချိန်ခါ နှစ်ပေါင်း ၈၀၀ ကျော်ကြာမြင့်ပြီဖြစ်ရေ Cambridge တက္ကသိုလ်၏ ရှည်လျားရေသမိုင်းကြောင်းကြောင့် ယင်းတက္ကသိုလ်မာ ရိုးရာဓလိများ၊ ဒဏ္ဍာရီတိနန့် ပုံပြင်များစွာ ပေါ်ပေါက်ပါလတ်တေ။ တချို့မာ မှန်ကန်ပြီး တချို့မာ မမှန်ကန်ပိုင်၊ တချို့မာ အယင်က မှန်ကန်ခကေလေ့ ဂုချိန်ခါ ရပ်တန့်လားရာဖြစ်တေ၊ ယကေလေ့ ကျောင်းသားတိနန့် ခရီးလားလမ်းညွှန်တိ၏ မျိုးဆက်အလိုက် ဆက်ပနာပြောဆိုနီတုန်း ဖြစ်တေ။ ယင်းပိုင် ရပ်တန့်လားခသော ရိုးရာဓလိတခုမာ "သစ်သားဇွန်း" (wooden spoon) ပီးအပ်ခြင်း ဖြစ်တေ။ ယင်းသည် တက္ကသိုလ်၏ သင်္ချာဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ နောက်ဆုံးစာမိန်းပွဲ (Mathematical Tripos) မာ ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်သူတိအနက် အဆင့်အနိမ့်ဆုံးရဟိရေ ကျောင်းသားအား ပီးအပ်ရေ ဆုတခုဖြစ်တေ။ ဒေသစ်သားဇွန်းကို နောက်ဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ၁၉၀၉ ခုနှစ်မာ St John's ကောလိပ်မှ Lady Margaret တက်ခတ်အသင်းဝင် Cuthbert Lempriere Holthouse အား ပီးအပ်ခီရေ။ ယင်းဇွန်းသည် အလျား တမီစွာကျော် ရှည်လျားပြီး လက်ကိုင်နီရာမာ တက်ခတ်တက်၏ ပြားချပ်သောအပိုင်း (oar blade) ပါဝင်ရေ။ ဂုချိန်ခါ ယင်းကို St John's ကောလိပ်ဟိ Senior Combination Room အပြင်ဖက်မာ မြင်တွိနှိုင်ရေ။ ၁၉၀၈ ခုနှစ်မှစပြီးကေ စာမိန်းပွဲရလဒ်တိကို တိကျသော အဆင့်လိုက်အစိုင်အတိုင်း ဖော်ပြဖို့အစား အတန်းအလိုက် အက္ခရာစိုင်အတိုင်း ထုတ်ပြန်ခရေ၊ ဇွန်းရဟိထိုက်သော အဆင့်အနိမ့်ဆုံးဖြင့် အောင်မြင်သူကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ဖို့ခက်ခဲလားခဗျား ထိုရိုးရာဓလိကို ရပ်တန့်သွားစီခရေ။ ခရစ္စမတ်အကြိုနိတိုင်းမာ King's College ၏ တေးချင်းဆိုအဖွဲ့ (Choir) မှ သီဆိုဖျော်ဖြီရေ "The Festival of Nine Lessons and Carols" အခမ်းအနားကို BBC World Service ရုပ်မြင်သံကြားနန့် လေဒီအိုရို့ကတဆင့် ကမ္ဘာတဝန်း ထုတ်ရွှင့်ပြသပြီး၊ အမင်ရကန်နန့် အရာနိုင်ငံများဟိ လေဒီအိုလိုင်းပေါင်း ရာနန့်ချီလို့လည်း အထက်ဆင့်ထုတ်ရွှင့်ကတ်တေ။ ဒေလေဒီအိုထုတ်ရွှင့်မှုသည် ၁၉၂၈ ခုနှစ်ကပင် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ခရစ္စမတ်အကြိုနိ ရိုးရာဓလိတခု ဖြစ်လှာခကေလေ့၊ အခမ်းအနားမာမူ ၁၉၁၈ ခုနှစ်ကပင် ဟိခပြီးဖြစ်ကာ ယင်းဧ့ မူလအစမာ ၁၈၈၀ ပြည့်နှစ်မာ Cornwall ဟိ Truro ဘုရားကျောင်း (Cathedral) မာ စတင်ခခြင်းဖြစ်တေ။[53] ဒေပွဲတော်ကို ရုပ်မြင်သံကြားကတဆင့် ပထမဆုံးအကြိမ် ထုတ်ရွှင့်ပြသခရီမာ ၁၉၅၄ ခုနှစ်မာ ဖြစ်တေ။[54][55] ===ကိုးကားကျမ်းများ=== Citations # Record of the Jubilee Celebrations of the University of Sydney. Sydney, New South Wales: William Brooks and Co. 1903. ISBN 9781112213304. # Records of The Tercentenary Festival of Dublin University. Dublin, Ireland: Hodges, Figgis & Co. 1894. ISBN 9781355361602. # Actes du Jubilé de 1909 (in Swiss French). Geneva, Switzerland: Georg Keck & Cie. 1910. ISBN 9781360078335. # "The University as a charity". University of Cambridge. 21 March 2013. Archived from the original on 16 April 2021. Retrieved 12 April 2021. # "Annual Reports and the Financial Statements 2025" (PDF). University of Cambridge. Archived (PDF) from the original on 19 December 2025. Retrieved 18 December 2025. # "Who's working in HE?". Higher Education Statistics Agency. Staff numbers by HE provider: HE staff by HE provider and activity standard occupational classification. Retrieved 19 February 2026. # "Where do HE students study?". Higher Education Statistics Agency. Students by HE provider: HE student enrolments by HE provider. Retrieved 27 January 2026. # "Operational Estate Facts & Figures". Estates Division. University of Cambridge. July 2021. Archived from the original on 1 March 2023. Retrieved 28 February 2023. # "Farm Facts & Figures". Estates Division. University of Cambridge. June 2020. Archived from the original on 1 March 2023. Retrieved 28 February 2023. # "Identity Guidelines – Colour" (PDF). University of Cambridge Office of External Affairs and Communications. Archived from the original (PDF) on 10 September 2008. Retrieved 28 March 2008. # Catto, J. I. (1984). The History of the University of Oxford: I The Early Oxford Schools (1st ed.). Oxford: Clarendon Press. pp. 37–41. ISBN 0199510113. Archived from the original on 26 August 2025. Retrieved 22 August 2025. # "A Brief History: Early records". University of Cambridge. Archived from the original on 2 September 2011. Retrieved 17 August 2008. # "Cambridge University Press & Assessment grows global impact". University of Cambridge. November 2023. Archived from the original on 5 February 2024. Retrieved 29 January 2024. # Tapper, Ted; Palfreyman, David (2011). "The Tutorial System: The Jewel in the Crown". Oxford, the Collegiate University. Higher Education Dynamics. Vol. 34. Springer. pp. 95–115. doi:10.1007/978-94-007-0047-5_6. ISBN 978-94-007-0046-8. ISSN 1571-0378. Archived from the original on 7 June 2021. Retrieved 7 June 2021. # "What should students expect from their College and the University?". University of Cambridge. December 2017. Archived from the original on 7 June 2021. Retrieved 7 June 2021. # "All Known Cambridge Olympians Archived 8 March 2021 at the Wayback Machine". Hawks Club. Retrieved 17 May 2019. # "Cambridge alumnus awarded 2025 Nobel Prize in Physics". Cambridge Universe. 7 October 2025. Archived from the original on 7 October 2025. Retrieved 7 October 2025. # "Early records". University of Cambridge. 28 January 2013. Archived from the original on 16 February 2013. Retrieved 5 December 2019. # Davies, Mark (4 November 2010). "'To lick a Lord and thrash a cad': Oxford 'Town & Gown'". BBC News. BBC. Archived from the original on 4 January 2014. Retrieved 3 January 2014. # Leedham-Green, Elisabeth (1996). A Concise History of the University of Cambridge. Cambridge University Press. p. 3. ISBN 978-0-521-43978-7. Archived from the original on 27 September 2023. Retrieved 9 May 2015. # Zutshi, Patrick (2012). "The Dispersal of Scholars from Oxford and the Beginnings of a University at Cambridge: A Study of the Sources". The English Historical Review. 127 (528): 1041–1062. doi:10.1093/ehr/ces209. JSTOR 23272738. Archived from the original on 1 March 2023. Retrieved 1 March 2023. # Hackett, M.B. (1970). The original statutes of Cambridge University: The text and its history. Cambridge University Press. p. 178. ISBN 978-0-521-07076-8. Retrieved 2 September 2012. # Willey, David (2012). "Vatican reveals Cambridge papers". Cam. 66: 5. # Cooper, Charles Henry (1860). Memorials of Cambridge. Vol. 1. W. Metcalfe. p. 32. Archived from the original on 27 September 2023. Retrieved 9 September 2012. # "Homerton College: A Timeline". www.homerton.cam.ac.uk. 13 August 2026. Retrieved 16 August 2026. # Helmholtz, R.H. (1990). Roman Canon Law in Reformation England. Cambridge Studies in English Legal History. Cambridge University Press. pp. 35, 153. ISBN 978-0-521-38191-8. # Thompson, Roger, Mobility & Migration, East Anglian Founders of New England, 1629–1640, Amherst: University of Massachusetts Press, 1994, 19. # Forsyth, A. R. (1935). "Old Tripos days at Cambridge". The Mathematical Gazette. 19 (234): 162–179. doi:10.2307/3605871. JSTOR 3605871. S2CID 165040321. # Forfar, David (1996). "What became of the Senior Wranglers?". Mathematical Spectrum. 29 (1). # "The History of Mathematics in Cambridge". Faculty of Mathematics, University of Cambridge. Archived from the original on 14 December 2020. Retrieved 9 September 2012. # The National Archives (ed.). "Cambridge University Act 1856". Archived from the original on 7 April 2012. Retrieved 2 May 2012. # University of Cambridge, ed. (4 May 2010). "Biography – The Hon. Richard Fitzwilliam, 7th Viscount FitzWilliam". Archived from the original on 30 June 2013. Retrieved 2 May 2012. # Taylor 1994, p. 22 # Cambridge University Physics Society (1995). Cambridge University Physics Society (ed.). A Hundred Years and More of Cambridge Physics. Cambridge University Physics Society. ISBN 978-0-9507343-1-6. # John Aldrich – "The Maths PhD in the UK: Notes on its History – Economics" Archived 4 March 2016 at the Wayback Machine # University of Cambridge, ed. (28 January 2013). "The Revived University of the Nineteenth and Twentieth Centuries". Archived from the original on 7 July 2014. Retrieved 7 August 2014. # "A Brief History: The University after 1945". University of Cambridge. Archived from the original on 4 August 2008. Retrieved 9 May 2015. # Gabriella Swerling; Louisa Clarence-Smith (8 June 2023). "The 11 UK universities accused of helping to develop Iran's 'suicide drones'". The Telegraph. Archived from the original on 28 September 2023. Retrieved 28 September 2023. # Chambers, Suzanna (31 May 1998). "At last, a degree of honour for 900 Cambridge women". The Independent. Archived from the original on 19 August 2016. Retrieved 9 May 2015. # "Trinity Hall's Steamboat Ladies". Trinity News | Ireland's Oldest Student Paper. Trinity news. 14 March 2012. Archived from the original on 12 December 2013. Retrieved 9 September 2012. # Wade, Francesca (18 October 2019). "'Frustrate the Feminine Fanatics' – how women overcame their critics at Cambridge University". Apollo. Archived from the original on 14 June 2024. Retrieved 20 July 2024. # Martin, Nicole (8 June 2006). "St Hilda's to end 113-year ban on male students". The Daily Telegraph. UK. Archived from the original on 2 December 2008. Retrieved 8 September 2008. # "Single-sex colleges: a dying breed?". HERO. June 2007. Archived from the original on 12 June 2008. Retrieved 20 April 2009. # "Special No 19". Cambridge University Reporter. Archived from the original on 1 December 2020. Retrieved 8 September 2008. # "'This isn't right. My rapist is still in my college' Archived 15 August 2020 at the Wayback Machine," Varsity News, 16 November 2018. # "She reported her rape to the University, then it was dismissed: How a second student's complaint was stopped in its tracks Archived 26 September 2020 at the Wayback Machine," Varsity News, 28 July 2019. # Rosie Bradbury, "Cambridge graduate suing University over handling of sexual misconduct complaint Archived 11 November 2020 at the Wayback Machine," Varsity News, 13 August 2019. # James Tapper, "Students slam Cambridge over handling of sexual misconduct cases Archived 13 September 2020 at the Wayback Machine", The Guardian, 22 February 2020. # Firth Green, Richard (2002). A Crisis of Truth: Literature and Law in Ricardian England. Philadelphia: University of Pennsylvania Press. ISBN 978-0-8122-1809-1. # Shepard, Alexandra; Phil, Withington (2000). Manchester University Press (ed.). Communities in Early Modern England: Networks, Place, Rhetoric. Manchester University Press. pp. 216–234. ISBN 978-0-7190-5477-8. Archived from the original on 27 September 2023. Retrieved 4 September 2012. # Bringham, Allan (7 October 2008). "Is Town v Gown a thing of the past?". Cambridge Evening News. Archived from the original on 23 September 2015. Retrieved 9 May 2015 – via Cambridge Online. # "What is the Cambridge Phenomenon?". Cambridge Phenomenon. Archived from the original on 11 August 2020. Retrieved 4 September 2012. # Gray, Christopher (29 November 2013). "How Truro created Christmas musical history". The Guardian. Archived from the original on 30 January 2023. Retrieved 30 January 2023. # "Choir that sings to the world". BBC. 24 December 2001. Archived from the original on 31 December 2007. Retrieved 8 September 2008. # Baxter, Elizabeth (18 December 2009). "Carols from King's: Cambridge prepares for Christmas". The Daily Telegraph. Archived from the original on 10 January 2022. # [[category: ကိန်းဘရစ်ချ် တက္ကသိုလ် ]] [[category: နိုင်ငံအလိုက် တက္ကသိုလ်နန့် ကောလိပ်တိ ]] [[category: တက္ကသိုလ်နန့် ကောလိပ်တိ ]][[category: အင်္ဂလန်နိုင်ငံဟိ တက္ကသိုလ်နန့် ကောလိပ်တိ ]] ikiovs5ee7yddzxo4uzoqwgv3r91v6b 0 6070 21548 2026-09-30T02:21:42Z Tejoebārsa 137 Created page with "{{refimprove}} {{Infobox University |name = အမျိုးသားစီမံခန့်ခွဲမှုပညာဒီဂရီကောလိပ် |image =https://share.google/1PRoiEGjiPITdD86b |caption = |logo =https://share.google/1PRoiEGjiPITdD86b |logo_size = |motto =သီလ ပညာ သမာဓိ စေတနာ |former_names=(၁၉၄၈) သက်ကြီးတက္ကသိုလ် (၁၉၆၄) လုပ်သားတိကောလ..." 21548 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{Infobox University |name = အမျိုးသားစီမံခန့်ခွဲမှုပညာဒီဂရီကောလိပ် |image =https://share.google/1PRoiEGjiPITdD86b |caption = |logo =https://share.google/1PRoiEGjiPITdD86b |logo_size = |motto =သီလ ပညာ သမာဓိ စေတနာ |former_names=(၁၉၄၈) သက်ကြီးတက္ကသိုလ် (၁၉၆၄) လုပ်သားတိကောလိပ် (၁၉၇၆) ဒေသကောလိပ် (၁၉၈၄) ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် (ဗိုလ်တထောင်နယ်မြီ) (၂၀၀၄) အမျိုးသားစီမံခန့်ခွဲမှုပညာကောလိပ် (NMC) |established = {{start date and years ago|df=yes|2004}} |location = [[ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်]] <br> [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |coor = |type = အများဆိုင် |staff = |principle = |students =၁၃၂၄ |undergrad = |postgrad = |academic_staff = ၄၈<ref name="nmc"/> |administrative_staff = ၄၂<ref name="nmc"/> |city= |website = {{URL|https://www.nmdc.edu.mm}} |principal=ဒေါက်တာခင်သီတာငြိမ်း}} '''အမျိုးသားစီမံခန့်ခွဲမှုပညာဒီဂရီကောလိပ်''' ({{lang-en|National Management Degree College}}) စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်]]မာ တည်ဟိရေ ကောလိပ်တခု ဖြစ်တေ။ အကျယ်အဝန်းမာ ၃.၀၇၈ ဧက ဖြစ်တေ။ == သမိုင်းကြောင်း == အမျိုးသားစီမံခန့်ခွဲမှုပညာဒီဂရီကောလိပ်မရောက်ခင် ၁၉၄၈ ခုနှစ်မာ သက်ကြီးတက္ကသိုလ် အဖြစ်ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ၁၉၆၄ ခုနှစ်မာ လုပ်သားတိကောလိပ်အဖြစ် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ၁၉၇၆ ခုနှစ်မာ ဒေသကောလိပ်အဖြစ် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ၁၉၈၄ ခုနှစ်မာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် (ဗိုလ်တထောင်နယ်မြီ) အဖြစ်ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ၂၀၀၄ ခုနှစ်မာ အမျိုးသားစီမံခန့်ခွဲမှုပညာကောလိပ် (NMC) အဖြစ် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်မာ အမျိုးသားစီမံခန့်ခွဲမှုပညာဒီဂရီကောလိပ် (NMDC) အဖြစ် ပင်ဖြစ်ဖြစ် ဖွင့်လှစ်ခရေ။<ref>{{cite web|url=http://nmcygn.moe-st.gov.mm/?page_id=8|title=Background history of National Management Degree College|accessdate=၈ ဂျန်နဝါရီ ၂၀၁၈|archivedate=6 February 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180206083009/http://nmcygn.moe-st.gov.mm/?page_id=8}}</ref> == ဖွဲ့စည်းပုံ == အမျိုးသားစီမံခန့်ခွဲမှုပညာဒီဂရီကောလိပ်မာ အဓိကကတော့ခါ သင်ကြားရီးဌာနတိ နန့် စီမံခန့်ခွဲရီးဌာနတိပါဝင်ရေ။<ref name="nmc">{{cite web|url=http://nmcygn.moe-st.gov.mm/?page_id=690|title=အမျိုးသားစီမံခန့်ခွဲမှုပညာဒီဂရီကောလိပ်၏ ဖွဲ့စည်းပုံ|accessdate=၈ ဂျန်နဝါရီ ၂၀၁၈}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> ===သင်ကြားရီးဌာနတိ === # စီးပွားရီးလုပ်ငန်းနန့်စီးပွားရီးပညာဌာန # သတင်းအတတ်ပညာဌာန # ခရီးလားလုပ်ငန်းပညာဌာန # အိန်းဂလိချ်စာဌာန # မြန်မာစာဌာန # သင်္ချာဌာန # ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာဌာန === စီမံခန့်ခွဲရီးဌာနတိ === # စီမံဌာန # ဘဏ္ဍာဌာန # သင်တန်းရီးရာဌာန # စာကြည့်တိုက်ဌာန # အိန်ဂျန်နီယာဌာန # ကွန်ပျူတာဌာန # အားကဇပ်ဌာန == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအထဲက တက္ကသိုလ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] {{Myanmar-university-stub}} kdzffdhmot5hqkhuvjpwom69th2z1ag 21549 21548 2026-09-30T02:23:09Z Tejoebārsa 137 21549 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{Infobox University |name = အမျိုးသားစီမံခန့်ခွဲမှုပညာဒီဂရီကောလိပ် |image =https://share.google/1PRoiEGjiPITdD86b |caption = |logo =https://share.google/1PRoiEGjiPITdD86b |logo_size = |motto =သီလ ပညာ သမာဓိ စေတနာ |former_name=(၁၉၄၈) သက်ကြီးတက္ကသိုလ် (၁၉၆၄) လုပ်သားတိကောလိပ် (၁၉၇၆) ဒေသကောလိပ် (၁၉၈၄) ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် (ဗိုလ်တထောင်နယ်မြီ) (၂၀၀၄) အမျိုးသားစီမံခန့်ခွဲမှုပညာကောလိပ် (NMC) |established = {{start date and years ago|df=yes|2004}} |location = [[ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်]] <br> [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |coor = |type = အများဆိုင် |staff = |principle = |students =၁၃၂၄ |undergrad = |postgrad = |academic_staff = ၄၈<ref name="nmc"/> |administrative_staff = ၄၂<ref name="nmc"/> |city= |website = {{URL|https://www.nmdc.edu.mm}} |principal=ဒေါက်တာခင်သီတာငြိမ်း}} '''အမျိုးသားစီမံခန့်ခွဲမှုပညာဒီဂရီကောလိပ်''' ({{lang-en|National Management Degree College}}) စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်]]မာ တည်ဟိရေ ကောလိပ်တခု ဖြစ်တေ။ အကျယ်အဝန်းမာ ၃.၀၇၈ ဧက ဖြစ်တေ။ == သမိုင်းကြောင်း == အမျိုးသားစီမံခန့်ခွဲမှုပညာဒီဂရီကောလိပ်မရောက်ခင် ၁၉၄၈ ခုနှစ်မာ သက်ကြီးတက္ကသိုလ် အဖြစ်ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ၁၉၆၄ ခုနှစ်မာ လုပ်သားတိကောလိပ်အဖြစ် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ၁၉၇၆ ခုနှစ်မာ ဒေသကောလိပ်အဖြစ် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ၁၉၈၄ ခုနှစ်မာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် (ဗိုလ်တထောင်နယ်မြီ) အဖြစ်ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ၂၀၀၄ ခုနှစ်မာ အမျိုးသားစီမံခန့်ခွဲမှုပညာကောလိပ် (NMC) အဖြစ် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်မာ အမျိုးသားစီမံခန့်ခွဲမှုပညာဒီဂရီကောလိပ် (NMDC) အဖြစ် ပင်ဖြစ်ဖြစ် ဖွင့်လှစ်ခရေ။<ref>{{cite web|url=http://nmcygn.moe-st.gov.mm/?page_id=8|title=Background history of National Management Degree College|accessdate=၈ ဂျန်နဝါရီ ၂၀၁၈|archivedate=6 February 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180206083009/http://nmcygn.moe-st.gov.mm/?page_id=8}}</ref> == ဖွဲ့စည်းပုံ == အမျိုးသားစီမံခန့်ခွဲမှုပညာဒီဂရီကောလိပ်မာ အဓိကကတော့ခါ သင်ကြားရီးဌာနတိ နန့် စီမံခန့်ခွဲရီးဌာနတိပါဝင်ရေ။<ref name="nmc">{{cite web|url=http://nmcygn.moe-st.gov.mm/?page_id=690|title=အမျိုးသားစီမံခန့်ခွဲမှုပညာဒီဂရီကောလိပ်၏ ဖွဲ့စည်းပုံ|accessdate=၈ ဂျန်နဝါရီ ၂၀၁၈}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> ===သင်ကြားရီးဌာနတိ === # စီးပွားရီးလုပ်ငန်းနန့်စီးပွားရီးပညာဌာန # သတင်းအတတ်ပညာဌာန # ခရီးလားလုပ်ငန်းပညာဌာန # အိန်းဂလိချ်စာဌာန # မြန်မာစာဌာန # သင်္ချာဌာန # ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာဌာန === စီမံခန့်ခွဲရီးဌာနတိ === # စီမံဌာန # ဘဏ္ဍာဌာန # သင်တန်းရီးရာဌာန # စာကြည့်တိုက်ဌာန # အိန်ဂျန်နီယာဌာန # ကွန်ပျူတာဌာန # အားကဇပ်ဌာန == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအထဲက တက္ကသိုလ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] {{Myanmar-university-stub}} 23cq0jmcovq8fww0jgu46zaiz57ykrp 0 6071 21550 2026-09-30T02:44:05Z Tejoebārsa 137 Created page with "{{Infobox တက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်နာမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = ရန်ကုန်ပညာရီးတက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်နာမည်(အိန်းဂလိချ်အက္ခရာ)=Yangon University of Education |တက္ကသိုလ်နာမည်(အရာအက္ခရာ)= |ဒေသအခေါ်နာမည် =YUOE |တံဆိပ် = Yangon Institut..." 21550 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်နာမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = ရန်ကုန်ပညာရီးတက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်နာမည်(အိန်းဂလိချ်အက္ခရာ)=Yangon University of Education |တက္ကသိုလ်နာမည်(အရာအက္ခရာ)= |ဒေသအခေါ်နာမည် =YUOE |တံဆိပ် = Yangon Institute of Education.svg |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = အားလုံးဆောင်ရွက်၊ အားလုံးတွက်တည့် |ဆောင်ပုဒ်(အိန်းဂလိချ်အက္ခရာ) = '''All for All''' |ဆောင်ပုဒ်(အရာအက္ခရာ) = |တည်ထောင်ခုနှစ် = ၁၉၃၁ |ပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်စွာကေသွယ်လှိုင် |မော်ကွန်းထိန်း = ညိုဝင်း |ဝန်ထမ်း =၃၀၀ |ဆရာ = ၃၀၀ |ဘွဲ့ကြိုကျောင်းသား = ၅၀၀၀ကျော် |ဘွဲ့လွန်ကျောင်းသား = ၁၀၀၀ |တည်နီရာ = [[ကမာရွတ်မြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] |အကျယ်အဝန်း = ၆.၇၅ဧက |ပိုင်ဆိုင်မှု =[[ပညာရီးဝန်ကြီးဌာန]] |အထိမ်းအမှတ်အရောင် = }} {| class="infobox" style="width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | ရန်ကုန်ပညာရီးတက္ကသိုလ် |- ! တက္ကသိုလ်နာမည်(အိန်းဂလိချ်အက္ခရာ) | Yangon University of Education |- ! ဒေသအခေါ်နာမည် | YUOE |- ! တံဆိပ် | Yangon Institute of Education.svg |- ! ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) | အားလုံးဆောင်ရွက်၊ အားလုံးတွက်တည့် |- ! ဆောင်ပုဒ်(အိန်းဂလိချ်အက္ခရာ) | '''All for All''' |- ! တည်ထောင်ခုနှစ် | ၁၉၃၁ |- ! ပါမောက္ခချုပ် | ဒေါက်စွာကေသွယ်လှိုင် |- ! မော်ကွန်းထိန်း | ညိုဝင်း |- !ဝန်ထမ်း | ၃၀၀ |- ! ဆရာ | ၃၀၀ |- !ဘွဲ့ကြိုကျောင်းသား | ၅၀၀၀ကျော် |- ! ဘွဲ့လွန်ကျောင်းသား | ၁၀၀၀ |- !တည်နီရာ | [[ကမာရွတ်မြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] |- !အကျယ်အဝန်း | ၆.၇၅ဧက |- !ပိုင်ဆိုင်မှု | [[ပညာရီးဝန်ကြီးဌာန]] |- ! လိပ်စာ | [[ကမာရွတ်မြို့နယ်]]၊ ပြည်လမ်းမကြီး၊ စိုက်ပျိုးရီးမှတ်တိုင်နံဘေး |- ! ပြည်နယ်/တိုင်း | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] |- ! နိုင်ငံ | မြန်မာနိုင်ငံ |- ! ဝဘ်ဆိုဒ် | - |} '''ရန်ကုန်ပညာရီးတက္ကသိုလ်'''စွာ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကမာရွတ်မြို့နယ်]] ပြည်လမ်းမကြီးဖီး စိုက်ပျိုးရီးမှတ်တိုင်နံဘေးမာ တည်ဟိပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ပထမဆုံးသော [[ပညာရီးတက္ကသိုလ်]] ဖြစ်တေ။ [[File:Main Building of YUOE1.jpg|thumb|ရန်ကုန်ပညာရီးတက္ကသိုလ်]] ==တံဆိပ်== ဆီမီးစွာ ပညာကိုရည်ညွန်းရေ။ အစိမ်းရောင်စွာ ဆရာ ဆရာမတိနန့် ကျောင်းသားကျောင်းသူတိကို စိမ်းလမ်းစိုပြည် အီးချမ်းသာယာမှုကို ဖော်ဆောင်ရေ။ စာအုပ်စွာ ဗဟုသုတဟိမှုနန့် အသိညဏ်ကို ဖော်ညွန်းရေ။ [[File:Yangon University of Education Pyay Road.jpg|thumb|ရန်ကုန်ပညာရီးတက္ကသိုလ်၊ ပြည်လမ်း]] == သမိုင်းကြောင်း == [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]မာ ပညာရီးဌာန အဖြစ် စတင်ခရေ။ ၁၉၃၀ မာ ရန်ကုန်ဆရာတတ်သင်သိပ္ပံအဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခရေ။ ၁၉၆၄ မာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ခွဲထုတ်ပြီး ရန်ကုန်ပညာရီးတက္ကသိုလ် အဖြစ်တည်ထောင်ခရေ။ ပထမဆုံး ပါမောက္ခချုပ်မာ ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီးစံမြင့်(B.A,B.Ed)ဖြစ်တေ။ == အကျယ်အဝန်း == {{empty section}} [[File:Yangon University of Education Side.jpg|thumb|ရန်ကုန်ပညာရီးတက္ကသိုလ် ]] == သင်တန်းတိနန့်ဘွဲ့တိ == === ပီးအပ်ရေဘွဲ့တိ === * B.Ed(Bachelor of Education) * M.Ed(Master of Education) * M.phill(Master of Philosophy in Education) * Ph.D(doctor of Philosophy) *DELTM(DIploma in English Language Teaching Methodology) *M.A(TEFL) ( Teaching English as a Foreign Language) *PGDMA(Post Graduate Diploma In Multimedia Arts in Education) *Dip.Ed(Diploma in Education) === ဖွင့်လှစ်ရေသင်တန်းတိ === # ဘွဲ့ကြိုလေးနှစ်သင်တန်း(စနစ်ဟောင်း) # ဘွဲ့ကြိုငါးနှစ်သင်တန်း(၂၀၁၁ မှစပြီးကေ) # ပေါင်းကူးဘွဲ့ကြိုသုံးနှစ် သင်တန်း (ပညာရီးကောလိပ်မှ) # PGDMA(post graduate diploma in multimedia-arts)တနှစ်သင်တန်း # M.Ed သုံးနှစ်သင်တန်း # M.Phill သုံးနှစ်သင်တန်း # [[Ph.D]] တနှစ်သင်တန်း # [[ပညာရီးဘွဲ့]]စာပီးစာယူ နှစ်နှစ်သင်တန်း #M.A(TEFL) တနှစ်သင်တန်း #[[DETL]] တနှစ်သင်တန်း #Dip.Ed(Correspondence Course) === ပေါင်းကူးဘွဲ့ကြိုသုံးနှစ် သင်တန်း === # [[ကျောက်ဖြူပညာရီးကောလိပ်]] # [[တောင်ငူပညာရီးကောလိပ်]] # [[ထားဝယ်ပညာရီးကောလိပ်]] # [[ပုသိမ်ပညာရီးကောလိပ်]] # [[ပြည်ပညာရီးကောလိပ်]] # [[ဘားအံပညာရီးကောလိပ်]] # [[ဘိုအချေပညာရီးကောလိပ်]] # [[မော်လမြိုင်ပညာရီးကောလိပ်]] # [[မြောင်းမြပညာရီးကောလိပ်]] # [[ရန်ကင်းပညာရီးကောလိပ်]] # [[ဂါရီကူးပညာရီးကောလိပ်]] # [[သင်္ဃန်းကျွန်းပညာရီးကောလိပ်]] ==ဌာနတိ == ===ပညာရီးဘာသာရပ်ဌာနတိ=== * ပညာရီးသဘောတရားဌာန *ပညာရီးစိတ်ပညာဌာန *[[ပညာရီး]]သင်ပြနည်းဌာန ===Academic ဌာနတိ=== * [[မြန်မာစာ]]ဌာန * [[အိန်းဂလိချ်ဘာသာ|အိန်းဂလိချ်စာ]]ဌာန * [[သင်္ချာ]]ဌာန * [[ရူပဗေဒ]]ဌာန * [[ဓာတုဗေဒ]]ဌာန * [[ဘောဂဗေဒ]]ဌာန * [[ဇီဝဗေဒ]]ဌာန * [[ပထဝီဝင်]]ဌာန * [[သမိုင်း]]ဌာန ===စီမံနန့် သင်တန်းရီးရာဌာနတိ=== *စီမံ/ဘဏ္ဍာဌာန **စီမံဌာန **ဘဏ္ဍာဌာန **အင်ဂျီနီယာဌာန *သင်တန်းရီးရာဌာန **ကျောင်းသားရီးရာဌာန **စာပီးစာယူသင်တန်းဌာန **စာကြည့်တိုက်ဌာန **ကွန်ပျူတာဌာန **ဓာတ်ခွဲခန်းဌာန **[[ပညာရီးတက္ကသိုလ် လိ့ကျင့်ရီးကျောင်း]] (TTC) == အဆောင်တိ == *[[File:Yangon University of Education Hostels.jpg|thumb|ရန်ကုန်ပညာရီးတက္ကသိုလ် အမျိုးသမီး အဆောင်တိ]] *ပုဂံဆောင်(မ) * တကောင်းဆောင်(မ) * ပြည်ဆောင်(မ) * နဝဒေးဆောင်(မ) * အုန်းတောဆောင်(မ) * သံပျင်ဆောင်(မ) * မလိခဆောင်(မ) * ဒူးယားဆောင်(ကျား) * ပုပ္ပားဆောင်(ကျား) *မဟော်သဓာဆောင်(ကျား) *မေခဆောင် (ကျား) [[File:Ma Haw Tha Da Hostel YUOE.jpg|thumb|မဟော်သဓာဆောင်]] <ref>ပညာရီးတက္ကသိုလ်မဂ္ဂဇင်း</ref> [[File:Main Building of YUOE.jpg|thumb|ရန်ကုန်ပညာရီးတက္ကသိုလ်]] ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့က တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအထဲက တက္ကသိုလ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] o61w3fl79om93jis0syn1okjt9s1enu 21551 21550 2026-09-30T02:44:36Z Tejoebārsa 137 21551 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | ရန်ကုန်ပညာရီးတက္ကသိုလ် |- ! တက္ကသိုလ်နာမည်(အိန်းဂလိချ်အက္ခရာ) | Yangon University of Education |- ! ဒေသအခေါ်နာမည် | YUOE |- ! တံဆိပ် | Yangon Institute of Education.svg |- ! ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) | အားလုံးဆောင်ရွက်၊ အားလုံးတွက်တည့် |- ! ဆောင်ပုဒ်(အိန်းဂလိချ်အက္ခရာ) | '''All for All''' |- ! တည်ထောင်ခုနှစ် | ၁၉၃၁ |- ! ပါမောက္ခချုပ် | ဒေါက်စွာကေသွယ်လှိုင် |- ! မော်ကွန်းထိန်း | ညိုဝင်း |- !ဝန်ထမ်း | ၃၀၀ |- ! ဆရာ | ၃၀၀ |- !ဘွဲ့ကြိုကျောင်းသား | ၅၀၀၀ကျော် |- ! ဘွဲ့လွန်ကျောင်းသား | ၁၀၀၀ |- !တည်နီရာ | [[ကမာရွတ်မြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] |- !အကျယ်အဝန်း | ၆.၇၅ဧက |- !ပိုင်ဆိုင်မှု | [[ပညာရီးဝန်ကြီးဌာန]] |- ! လိပ်စာ | [[ကမာရွတ်မြို့နယ်]]၊ ပြည်လမ်းမကြီး၊ စိုက်ပျိုးရီးမှတ်တိုင်နံဘေး |- ! ပြည်နယ်/တိုင်း | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] |- ! နိုင်ငံ | မြန်မာနိုင်ငံ |- ! ဝဘ်ဆိုဒ် | - |} '''ရန်ကုန်ပညာရီးတက္ကသိုလ်'''စွာ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကမာရွတ်မြို့နယ်]] ပြည်လမ်းမကြီးဖီး စိုက်ပျိုးရီးမှတ်တိုင်နံဘေးမာ တည်ဟိပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ပထမဆုံးသော [[ပညာရီးတက္ကသိုလ်]] ဖြစ်တေ။ [[File:Main Building of YUOE1.jpg|thumb|ရန်ကုန်ပညာရီးတက္ကသိုလ်]] ==တံဆိပ်== ဆီမီးစွာ ပညာကိုရည်ညွန်းရေ။ အစိမ်းရောင်စွာ ဆရာ ဆရာမတိနန့် ကျောင်းသားကျောင်းသူတိကို စိမ်းလမ်းစိုပြည် အီးချမ်းသာယာမှုကို ဖော်ဆောင်ရေ။ စာအုပ်စွာ ဗဟုသုတဟိမှုနန့် အသိညဏ်ကို ဖော်ညွန်းရေ။ [[File:Yangon University of Education Pyay Road.jpg|thumb|ရန်ကုန်ပညာရီးတက္ကသိုလ်၊ ပြည်လမ်း]] == သမိုင်းကြောင်း == [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]မာ ပညာရီးဌာန အဖြစ် စတင်ခရေ။ ၁၉၃၀ မာ ရန်ကုန်ဆရာတတ်သင်သိပ္ပံအဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခရေ။ ၁၉၆၄ မာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ခွဲထုတ်ပြီး ရန်ကုန်ပညာရီးတက္ကသိုလ် အဖြစ်တည်ထောင်ခရေ။ ပထမဆုံး ပါမောက္ခချုပ်မာ ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီးစံမြင့်(B.A,B.Ed)ဖြစ်တေ။ == အကျယ်အဝန်း == {{empty section}} [[File:Yangon University of Education Side.jpg|thumb|ရန်ကုန်ပညာရီးတက္ကသိုလ် ]] == သင်တန်းတိနန့်ဘွဲ့တိ == === ပီးအပ်ရေဘွဲ့တိ === * B.Ed(Bachelor of Education) * M.Ed(Master of Education) * M.phill(Master of Philosophy in Education) * Ph.D(doctor of Philosophy) *DELTM(DIploma in English Language Teaching Methodology) *M.A(TEFL) ( Teaching English as a Foreign Language) *PGDMA(Post Graduate Diploma In Multimedia Arts in Education) *Dip.Ed(Diploma in Education) === ဖွင့်လှစ်ရေသင်တန်းတိ === # ဘွဲ့ကြိုလေးနှစ်သင်တန်း(စနစ်ဟောင်း) # ဘွဲ့ကြိုငါးနှစ်သင်တန်း(၂၀၁၁ မှစပြီးကေ) # ပေါင်းကူးဘွဲ့ကြိုသုံးနှစ် သင်တန်း (ပညာရီးကောလိပ်မှ) # PGDMA(post graduate diploma in multimedia-arts)တနှစ်သင်တန်း # M.Ed သုံးနှစ်သင်တန်း # M.Phill သုံးနှစ်သင်တန်း # [[Ph.D]] တနှစ်သင်တန်း # [[ပညာရီးဘွဲ့]]စာပီးစာယူ နှစ်နှစ်သင်တန်း #M.A(TEFL) တနှစ်သင်တန်း #[[DETL]] တနှစ်သင်တန်း #Dip.Ed(Correspondence Course) === ပေါင်းကူးဘွဲ့ကြိုသုံးနှစ် သင်တန်း === # [[ကျောက်ဖြူပညာရီးကောလိပ်]] # [[တောင်ငူပညာရီးကောလိပ်]] # [[ထားဝယ်ပညာရီးကောလိပ်]] # [[ပုသိမ်ပညာရီးကောလိပ်]] # [[ပြည်ပညာရီးကောလိပ်]] # [[ဘားအံပညာရီးကောလိပ်]] # [[ဘိုအချေပညာရီးကောလိပ်]] # [[မော်လမြိုင်ပညာရီးကောလိပ်]] # [[မြောင်းမြပညာရီးကောလိပ်]] # [[ရန်ကင်းပညာရီးကောလိပ်]] # [[ဂါရီကူးပညာရီးကောလိပ်]] # [[သင်္ဃန်းကျွန်းပညာရီးကောလိပ်]] ==ဌာနတိ == ===ပညာရီးဘာသာရပ်ဌာနတိ=== * ပညာရီးသဘောတရားဌာန *ပညာရီးစိတ်ပညာဌာန *[[ပညာရီး]]သင်ပြနည်းဌာန ===Academic ဌာနတိ=== * [[မြန်မာစာ]]ဌာန * [[အိန်းဂလိချ်ဘာသာ|အိန်းဂလိချ်စာ]]ဌာန * [[သင်္ချာ]]ဌာန * [[ရူပဗေဒ]]ဌာန * [[ဓာတုဗေဒ]]ဌာန * [[ဘောဂဗေဒ]]ဌာန * [[ဇီဝဗေဒ]]ဌာန * [[ပထဝီဝင်]]ဌာန * [[သမိုင်း]]ဌာန ===စီမံနန့် သင်တန်းရီးရာဌာနတိ=== *စီမံ/ဘဏ္ဍာဌာန **စီမံဌာန **ဘဏ္ဍာဌာန **အင်ဂျီနီယာဌာန *သင်တန်းရီးရာဌာန **ကျောင်းသားရီးရာဌာန **စာပီးစာယူသင်တန်းဌာန **စာကြည့်တိုက်ဌာန **ကွန်ပျူတာဌာန **ဓာတ်ခွဲခန်းဌာန **[[ပညာရီးတက္ကသိုလ် လိ့ကျင့်ရီးကျောင်း]] (TTC) == အဆောင်တိ == *[[File:Yangon University of Education Hostels.jpg|thumb|ရန်ကုန်ပညာရီးတက္ကသိုလ် အမျိုးသမီး အဆောင်တိ]] *ပုဂံဆောင်(မ) * တကောင်းဆောင်(မ) * ပြည်ဆောင်(မ) * နဝဒေးဆောင်(မ) * အုန်းတောဆောင်(မ) * သံပျင်ဆောင်(မ) * မလိခဆောင်(မ) * ဒူးယားဆောင်(ကျား) * ပုပ္ပားဆောင်(ကျား) *မဟော်သဓာဆောင်(ကျား) *မေခဆောင် (ကျား) [[File:Ma Haw Tha Da Hostel YUOE.jpg|thumb|မဟော်သဓာဆောင်]] <ref>ပညာရီးတက္ကသိုလ်မဂ္ဂဇင်း</ref> [[File:Main Building of YUOE.jpg|thumb|ရန်ကုန်ပညာရီးတက္ကသိုလ်]] ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့က တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအထဲက တက္ကသိုလ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] r560grxyuhr14pxj0we03nl6k88m87m 0 6072 21552 2026-09-30T02:48:47Z Tejoebārsa 137 Created page with "{{Infobox University |name = စစ်ကိုင်းပညာရီးတက္ကသိုလ် |image = |caption = |logo = |logo_size = |motto = |former_names= |established = {{start date and age|df=yes|27|6|2000}} |location = [[စစ်ကိုင်းမြို့]] <br> [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] |coor = |type = အများဆိုင် |staff = |principle = |students = |undergrad = |postgrad = |city=..." 21552 wikitext text/x-wiki {{Infobox University |name = စစ်ကိုင်းပညာရီးတက္ကသိုလ် |image = |caption = |logo = |logo_size = |motto = |former_names= |established = {{start date and age|df=yes|27|6|2000}} |location = [[စစ်ကိုင်းမြို့]] <br> [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] |coor = |type = အများဆိုင် |staff = |principle = |students = |undergrad = |postgrad = |city= |website = {{URL|http://suoe.moe.edu.mm}} }} '''စစ်ကိုင်းပညာရီးတက္ကသိုလ်'''စွာ မြန်မာနိုင်ငံက ပညာရီးတက္ကသိုလ်နှစ်ခုမှ တခုဖြစ်တေ။ [[စစ်ကိုင်းမြို့]] ပတ္တမြားရပ်ကွက် စစ်ကိုင်းစက်မှုဇုန်နံဘေးမာတည်ဟိရေ။ စစ်ကိုင်းပညာရီးတက္ကသိုလ်မာ အဓိကကတော့ခါ ပညာရီးဘာသာတိဖြစ်ကတ်တေ ပညာရီးစိတ်ပညာ (Educational Psychology)၊ ပညာရီးသဘောတရား (Educational Theory) နန့် သင်ပြနည်း(Methodology) ဆိုရေ ဘာသာရပ် ၃ မျိုးကို အဓိကထားပြီးသား သင်ကြားပို့ချရေ။ လာရောက်သင်ကြားရေ ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူ ဆရာ၊ဆရာမလောင်းရို့ နီထိုင်ဖို့အတွက် ကျောင်းဝင်းအတွင်းမာ အဆောင်တိကို တည်ဆောက်ထားရေ။ == သမိုင်းကြောင်း == ၁၉၉၂ ခုနှစ် နိုဗန်ဘာလ ၁၆ ရက်နိမာ မန္တလေးပညာရီးတက္ကသိုလ်အဖြစ် [[မန္တလေးမြို့]]မာ စတင်ဖွင့်လှစ်ခရေ။ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် ဂျုန်လ ၂၇ ရက်နိမာ စစ်ကိုင်းပညာရီးတက္ကသိုလ်အဖြစ် စစ်ကိုင်းမြို့၊ ပတ္တမြားရပ်ကွက် သို့ ပြောင်းရွိဖွင့်လှစ်ခရေ။ ကွင်းအမှတ် ၇၈၄ အကျယ်အဝန်း၁၃၂.၇၁ ဧကကျယ်ဝန်းရေ။ စစ်ကိုင်းပညာရီးတက္ကသိုလ် (မန္တလေးဌာနခွဲ) ကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်အထိ ထားဟိခရေ။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဂျုန်လမာ စစ်ကိုင်းပညာရီးတက္ကသိုလ်၏ အိန်းဂလိချ်နာမည်ကို Institute မှ University သို့ ပြောင်းလဲပြင်ဆင်ခရေ။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဂျုန်လမာ ‌‌ရွှေမင်းဝံအလယ်တန်းကျောင်းကို စစ်ကိုင်းပညာရီးတက္ကသိုလ် လိ့ကျင့်ရီးအထက်တန်းကျောင်းအဖြစ် တွဲဖက်သတ်မှတ်ပီးခရေ။<ref>{{cite web|url=http://suoe.moe.edu.mm/?page_id=8|title=Background History|accessdate=၂၃ ဇွန် ၂၀၁၉|archivedate=23 June 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190623161837/http://suoe.moe.edu.mm/?page_id=8}}</ref> == ပီးအပ်ရေ ဘွဲ့တိ == စစ်ကိုင်းပညာရီးတက္ကသိုလ်မာ အောက်ပါဘွဲ့အမျိုးအစားတိကို ပီးအပ်ချီးမြှင့်ရေ။<ref>{{cite web|url=http://suoe.moe.edu.mm/?page_id=1379|title=Degrees Conferred|accessdate=၂၃ ဇွန် ၂၀၁၉|archivedate=23 June 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190623161749/http://suoe.moe.edu.mm/?page_id=1379}}</ref> {| class=wikitable !စဉ် !!ဘွဲ့ !!စာသင်နှစ် |- | ၁ || ပညာရီးဘွဲ့<br/> B.Ed (Bachelor of Education) || ၅ နှစ် |- | ၂ || ပညာရီးဘွဲ့ - EC ပေါင်းကူး<br/> B.Ed (Bachelor of Education) || ၃ နှစ် |- | ၃ || ပညာရီးဘွဲ့ (စာပီးစာယူ)<br/> B.Ed (Bachelor of Education) || ၂ နှစ် |- | ၄ || မဟာပညာရီးဘွဲ့<br/> M.Ed (Master of Education)|| ၂ နှစ် |- | ၅ || မဟာဒဿနပညာရီးဘွဲ့<br/> M.Phil (Master of Philosophy in Education) || ၂ နှစ် |- | ၆ || မာလ်တီမီဒီယာအတတ်ပညာ ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ<br/> PGDMA (Postgraduate Diploma in Multimedia Arts) || ၁၀ လ |- |၇ || ပါရဂူဘွဲ့ <br/> PhD (Doctor of Philosophy) || ၅ နှစ် |} == ကျောင်းသားအမျိုးအစားတိ== စစ်ကိုင်းပညာရီးတက္ကသိုလ်မာ ကျောင်းသားအမျိုးစား ၅ မျိုး တက်ရောက်ပညာသင်ယူနီပါရေ။ # တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအောင် လို့တိုက်ရိုက်တက်ရောက်သောကျောင်းသား # ပညာရီးကောလိပ်တိက အဆင့်မီလို့တက်ရောက်ခွင့်ရရေကျောင်းသား # မဟာပညာရီးဘွဲ့ကျောင်းသားနန့် # pgdma ကျောင်းသားတိ #PHD ‌ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူတိ ဖြစ်တေ။ ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] [[Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအထဲက တက္ကသိုလ်တိ]] {{Myanmar-university-stub}} g51ema2ekvjzfosyv4s1bt6z9hltith 0 6073 21553 2026-09-30T02:54:13Z Tejoebārsa 137 Created page with "'''ကသာပညာရီးဒီဂရီကောလိပ်'''({{lang-en|Kathar Education College; KEC}})စွာ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကသာမြို့]]ဟိ [[ပညာရီးဝန်ကြီးဌာန]] [[အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန]] လက်အောက်ခံ [[ပညာရီးကောလိပ်]]ကျောင်း ဖြစ်တေ။ ၂..." 21553 wikitext text/x-wiki '''ကသာပညာရီးဒီဂရီကောလိပ်'''({{lang-en|Kathar Education College; KEC}})စွာ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကသာမြို့]]ဟိ [[ပညာရီးဝန်ကြီးဌာန]] [[အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန]] လက်အောက်ခံ [[ပညာရီးကောလိပ်]]ကျောင်း ဖြစ်တေ။ ၂၀၁၉ ဒီဇန်ဘာလ ၁၈ မာ စတင်ဖွင့်လှစ်ရာ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း အစိုးရအဖွဲ့ တက်ရောက်ဖွင့်လှစ်ရေ။<ref>{{Cite web |title=ကသာပညာရီးကောလိပ် ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်<!-- ဘော့က ထုတ်ပီးရေ ဂေါင်းစိုင် --> |url=https://www.sagaingregion.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=898:2019-12-18-11-52-45&catid=34&Itemid=277 |accessdate=3 October 2020 |archivedate=26 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210126012742/https://www.sagaingregion.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=898:2019-12-18-11-52-45&catid=34&Itemid=277 }}</ref> <ref>{{Cite web|title=တက္ကသိုလ်ဝင့်ခွင့် လျှောက်ထားခြင်းနန့် ဘာသာရပ် ရွီးချယ်ခြင်းဆိုင်ရာ သိမှတ်ဖွယ်ရာ – Internet Journal|url=https://internetjournal.media/%E1%80%90%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%B9%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B7%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B7-%E1%80%B1%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BA/|access-date=3 October 2020|archive-date=7 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201007175217/https://internetjournal.media/%E1%80%90%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%B9%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B7%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B7-%E1%80%B1%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BA/}}</ref> ==ကျောင်းပရဝုဏ်== ကသာပညာရီး ဒီဂရီကောလိပ်မာ * သုံးထပ်စာသင်ဆောင်(၁)ဆောင်၊ * နှစ်ထပ်စာသင်ဆောင် (သိပ္ပံလက်တွိဆောင်)(၁)ဆောင် * သင်တန်းသား ၁၆၀ ဆံ့ နှစ်ထပ်အိပ်ဆောင်(၂)ဆောင်၊ * လေးခန်းတွဲ လေးထပ် ဆရာ/ဆရာမ ဆောင် (၁)ဆောင် * စားရိပ်သာ ၁ ဆောင် * ကျောင်းအုပ်ကြီးနီအိမ် ၁ ဆောင် ဟိရေ။ ၂၀၁၈-၂၀၁၉ ပညာသင်နှစ်မာ [[ကသာမြို့နယ်|ကသာ]]၊ [[အင်းတော်မြို့နယ်|အင်းတော်]]၊ [[ဗန်းမောက်မြို့နယ်|ဗန်းမောက်]]၊ [[ထီးချိုင့်မြို့နယ်|ထီးချိုင့်]]၊ [[ဝန်းသိုမြို့နယ်|ဝန်းသို]]၊ [[ပင်လယ်ဘူးမြို့နယ်|ပင်လည်ဘူး]]၊ [[ကောလင်းမြို့နယ်|ကောလင်း]]၊ [[ရွှေဘိုမြို့နယ်|ရွှေဘို]]နန့် [[ကန့်ဘလူမြို့နယ်]]ရို့မှ ဝင်ခွင့်ရ ကျောင်းသူကျောင်းသား ၆၅ ဦး ပညာသင်ယူနီကာ၊ ၂၀၁၉-၂၀၂၀ ပညာသင်နှစ်မာ သင်တန်းသား ၂၀ဝ ဦး ခေါ်ယူလားဖို့ ဖြစ်တေ။ ဆရာ/မဝန်ထမ်းအင်အား ၃၀ ဟိရေ။<ref>[https://7day.news/%E1%80%80%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%95%E1%80%8A%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%92%E1%80%AE%E1%80%82%E1%80%9B%E1%80%AE%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BA-%E1%80%92%E1%80%AE%E1%80%87%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%96%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%8A%E1%80%BA-----165748 7Day News | ကသာပညာရီးဒီဂရီကောလိပ် ဒီဇန်ဘာမာ ဖွင့်မည်<!-- ဘော့က ထုတ်ပီးသော ဂေါင်းစိုင် -->]{{Dead link|date=April 2021 }}</ref> မီတာ ၄၀၀ ပြေးလမ်းပါ ဘောလုံးကွင်းကို ထည့်သွင်း တည်ဆောက်ထားရေ။<ref>{{Cite web |title=ကသာမြို့မာ ကသာပညာရီးကောလိပ်ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနား ကျင်းပ {{!}} Myanmar Digital News<!-- ဘော့က ထုတ်ပီးသော ဂေါင်းစိုင် --> |url=https://www.mdn.gov.mm/my/ksaamiun-ksaapnnyaarekeaalipphngpaiakhmanaa-kngp |accessdate=3 October 2020 |archivedate=21 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210421050810/https://www.mdn.gov.mm/my/ksaamiun-ksaapnnyaarekeaalipphngpaiakhmanaa-kngp }}</ref>လက်ဟိမာ စစ်ဘေးကြောင့် ရန်ကင်းပညာရီးဒီဂရီကောလိပ်ဝင်းအထဲ ပူးတွဲဖွင့်လှစ်ထားရေ။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအထဲက တက္ကသိုလ်တိ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] pg38tcrku5vh7z5twa0sos5o1ihg1d4 0 6074 21554 2026-09-30T04:49:28Z Tejoebārsa 137 Created page with "ကျိုင်းတုံပညာရီးဒီဂရီကောလိပ်စွာ ရှမ်းပြည်နယ်အရှိပိုင်း၊ ကျိုင်းတုံမြို့မာ ဖွင့်လှစ်ထားရေ ပညာရီးဒီဂရီကောလိပ် တခု ဖြစ်ပါရေ။ {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" |+ ကျိုင်းတုံပညာရီးဒီဂရ..." 21554 wikitext text/x-wiki ကျိုင်းတုံပညာရီးဒီဂရီကောလိပ်စွာ ရှမ်းပြည်နယ်အရှိပိုင်း၊ ကျိုင်းတုံမြို့မာ ဖွင့်လှစ်ထားရေ ပညာရီးဒီဂရီကောလိပ် တခု ဖြစ်ပါရေ။ {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" |+ ကျိုင်းတုံပညာရီးဒီဂရီကောလိပ်နန့် အရာအချက်အလက်တိ ! စိုင် !! အကြောင်းအရာ !! အသေးစိတ်ဖော်ပြချက် |- | ၁ || ကျောင်းနာမည် || ကျိုင်းတုံပညာရီးဒီဂရီကောလိပ် |- | ၂ || တည်နီရာ || သျှမ်းပြည်နယ်အရှိပိုင်း၊ ကျိုင်းတုံမြို့ |- | ၃ || အခြီအနီ || ရှမ်းပြည်နယ်အရှိပိုင်းဒေသ၏ ဆရာအတတ်ပညာနန့် ပညာရီးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရီးကို အဓိကဆောင်ရွက်နိန်ရေ ကောလိပ်တခု ဖြစ်ပါရေ။ |- |} ==သမိုင်းကြောင်း== == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်အထဲဟိ တက္ကသိုလ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] {{Myanmar-university-stub}} dnj6m7rns09wzcr75o9egp3vczok0wo 0 6075 21555 2026-09-30T04:56:40Z Tejoebārsa 137 Created page with "'''ကျောက်ဖြူပညာရီးကောလိပ်'''({{lang-en|Kyaukphyu Education College}})စွာ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကျောက်ဖြူမြို့]]ဟိ [[ပညာရီးဝန်ကြီးဌာန]] [[အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန]] လက်အောက်ခံ [[ပညာရီးကောလိပ်]]ကျောင်း ဖြစ်တေ။ ကျေ..." 21555 wikitext text/x-wiki '''ကျောက်ဖြူပညာရီးကောလိပ်'''({{lang-en|Kyaukphyu Education College}})စွာ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကျောက်ဖြူမြို့]]ဟိ [[ပညာရီးဝန်ကြီးဌာန]] [[အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန]] လက်အောက်ခံ [[ပညာရီးကောလိပ်]]ကျောင်း ဖြစ်တေ။ [[ကျောင်းသားသမဂ္ဂ]] ဟိရေ။ ၂၀၁၉ ဒီဇန်ဘာမှ စလို့၊ နိုင်ငံတဝန်း ပညာရီးကောလိပ် ၂၅ ကျောင်းကို ပညာရီးဒီဂရီကောလိပ်အဖြစ် အဆင့်တိုးမြှင့်ရာ ကျောက်ဖြူပညာရီးဒီဂရီကောလိပ် ဖြစ်လာရေ။ အယင် ၂ နှစ်သင်တန်းမှ ၄ နှစ်သင်တန်းသို့ ပြောင်းလဲခရေ။<ref>{{Cite web|title=တက္ကသိုလ်ဝင့်ခွင့် လျှောက်ထားခြင်းနန့် ဘာသာရပ် ရွီးချယ်ခြင်းဆိုင်ရာ သိမှတ်ဖွယ်ရာ – Internet Journal|url=https://internetjournal.media/%E1%80%90%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%B9%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B7%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B7-%E1%80%B1%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BA/|access-date=2 October 2020|archive-date=7 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201007175217/https://internetjournal.media/%E1%80%90%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%B9%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B7%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B7-%E1%80%B1%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BA/}}</ref> ==အဆောင်== #ရမ္မာဆောင် #ပင်ပဆောင် <ref>[https://vymaps.com/MM/1809405325962522/ ပင်ပဆောင်& ကျောက်ဖြူပညာရီးကောလိပ်, Rakhine<!-- ဘော့က ထုတ်ပီးသော ဂေါင်းစိုင် -->]</ref> ==သင်တန်း== *လုပ်ငန်းခွင်အကြို ဆရာအတတ်သင်ပညာဒီပလိုမာသင်တန်း(DTED) *မူလတန်းဆရာ အတတ်ပညာဒီပလိုမာသင်တန်း(PPTT) <ref>[https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-231 (ခ)-မြောက်ဦးမြို့နယ်အထဲပညာရီးကောလိပ် အသစ် တခု ဖွင့်လှစ်ပီးဖို့ အစီအစိုင်ဟိ/မဟိနန့် စပ်လျဉ်းရေ မီးခွန်း | Pyithu Hluttaw<!-- ဘော့က ထုတ်ပီးသော ဂေါင်းစိုင် -->]{{Dead link|date=June 2023 }}</ref> ==ဆန္ဒပြပွဲ== ဆရာအတတ်သင် ပညာရီးသင်တန်းနန့်ပတ်သက်ပနာ ကျောင်းသူကျောင်းသားတိအတွက် နစ်နာဆုံးယှုံးမှုတိ ဟိရေဟု ဆိုကာ၊ ၂၀၁၈ စတ်တင်ဘာမာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂက ဦးဆောင်ရေ ကျောင်းသား ၂၀၀ ‌‌‌‌‌လောက်စွာ ဆန္ဒပြခကတ်တေ။ <ref>https://www.dmgburmese.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8/%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%9D%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%90%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%9A%E1%82%8F%E1%80%BD%E1%80%85%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%BD-%E1%80%90%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B7%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%B8-%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%BB%E1%80%96%E1%80%B4%E1%80%95%E1%80%8A%E1%80%AC%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%B9-%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%86%E1%82%8F%E1%81%B5%E1%80%B1%E1%80%96%E1%80%AC%E1%80%B9%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%B9-%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8-%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%BB%E1%80%96%E1%80%B4-%E1%81%8Admg-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9C-%E1%81%81%E1%81%86%E1%81%8A%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%BB%E1%80%96%E1%80%B4-%E1%80%95%E1%80%8A%E1%80%AC%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%B9%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%81%8A%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%95%E1%80%8A%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%9A%E1%80%B0%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%B9-%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B3%E1%80%B6.html</ref> ၂၀၁၉ သြဂတ်မာ မြန်မာပြည်အနှံ့ လှုပ်ခတ်လားရေ ဖဲကြိုးစိမ်း လှုပ်ယှားမှုမာလည်း ပါဝင်ပြီး၊ ပညာရီးဝန်ကြီးဌာနမှ စီမံရေ ဒီပလိုမာရပြီးနောက် ဘွဲ့မရသိမ့်ရေ ကျောင်းသား သောင်းချီအနက်က ၆၀၀၀ လောက်ကိုသာ BA နန့် BSc ဘွဲ့အတွက် ကန့်သတ် သင်တန်းပီးဖို့ ကိစ္စအပေါ် မကျီနပ်ရာ၊ ကျောင်းသားသမဂ္ဂက လိုလားချက်တိ တောင်းဆိုခကတ်တေ။ <ref>[https://burmese.narinjara.com/news/detail/5d6110ccf0a6c3040bf35422 ကျောက်ဖြူပညာရီးကောလိပ် ကျောင်းသား၊ကျောင်းသူတိဖဲကြိုးစိမ်းကမ်ပိန်း လှုပ်ယှားမှုပြုလုပ် | Narinjara News<!-- ဘော့က ထုတ်ပီးသော ဂေါင်းစိုင် -->]</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်အထဲက တက္ကသိုလ်တိ]] s5po9jk7fqqcvmvwpy4rhhl3pyr3yl0 0 6076 21556 2026-09-30T05:24:52Z Tejoebārsa 137 Created page with "{{Short description|စစ်ကိုင်းမြို့ဟိ ဆရာအတတ်ပညာသင်ကြားရီးကောလိပ်}} {{Use dmy dates}} {{Infobox university | name = စစ်ကိုင်းပညာရီးကောလိပ် | native_name = Sagaing Education College | type = အစိုးရ ပညာရီးကောလိပ် | city = [[စစ်ကိုင်းမြို့]] | region = စစ်ကိုင်း..." 21556 wikitext text/x-wiki {{Short description|စစ်ကိုင်းမြို့ဟိ ဆရာအတတ်ပညာသင်ကြားရီးကောလိပ်}} {{Use dmy dates}} {{Infobox university | name = စစ်ကိုင်းပညာရီးကောလိပ် | native_name = Sagaing Education College | type = အစိုးရ ပညာရီးကောလိပ် | city = [[စစ်ကိုင်းမြို့]] | region = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | parent = [[ပညာရီးဝန်ကြီးဌာန]] }} '''စစ်ကိုင်းပညာရီးကောလိပ်''' ({{lang-en|Sagaing Education College}}) စွာ [[စစ်ကိုင်းမြို့]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]မာ တည်ဟိရေ [[ပညာရီးဝန်ကြီးဌာန]]လက်အောက်ဟိ ဆရာအတတ်ပညာသင်ကြားရီး အဖွဲ့အစည်းတခု ဖြစ်တေ။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဆရာအတတ်ပညာသင်ကြားရီးစနစ်မာ ပညာရီးကောလိပ်တိစွာ မူလတန်းနန့် အခြီခံပညာအဆင့် ဆရာ၊ ဆရာမတိ လိ့ကျင့်မွီးထုတ်ပီးရေ အဖွဲ့အစည်းတိအဖြစ် ပါဝင်ရေ။<ref>{{cite journal |title=Teacher Education in Myanmar |author=U Pyae Phyo Thu |journal=Journal of Myanmar Academy of Arts and Science |volume=XIX |issue=9 |publisher=Myanmar Academy of Arts and Science |date=2021 |pages=145–158 |url=https://maas.edu.mm/Research/Admin/pdf/11.%20U%20Pyae%20Phyo%20Thu%28145-158%29.pdf |access-date=30 September 2026}}</ref> == သမိုင်း == စစ်ကိုင်းပညာရီးကောလိပ်စွု မြန်မာနိုင်ငံဟိ ပညာရီးကောလိပ်တိအနက် တခုဖြစ်ပြီးကေ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]အထဲ ဆရာအတတ်ပညာသင်ကြားရီးလုပ်ငန်းတိကို ဆောင်ရွက်ရေ။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ပညာရီးဝန်ကြီးဌာန၏ ပညာရီးကောလိပ်ဝင်ခွင့်စာရင်းမာ စစ်ကိုင်းပညာရီးကောလိပ်ကို နိုင်ငံတဝန်းဟိ ပညာရီးကောလိပ်တိစာရင်းမာ ထည့်သွင်းဖော်ပြထားရေ။<ref>{{cite web |title=ပညာရီးကောလိပ်ဝင်ခွင့်တိ (၂၀၁၉) |author=ပညာရီးဝန်ကြီးဌာန |publisher=ပညာရီးဝန်ကြီးဌာန |date=2019 |url=https://moe.gov.mm/my/ec-admission-2019 |access-date=30 September 2026}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်မာ စစ်ကိုင်းပညာရီးကောလိပ်၏ ကျောင်းဝင်းအထဲ ICT သုံးထပ်စာသင်ဆောင် တိုးချဲ့ဆောက်လုပ်ခရေ။ ယင်းချင့် အဆောက်အအုံစွာ အလျား ၇၀ ပေ၊ အနံ ၃၀ ပေဟိပြီးး ၂၀၁၆–၂၀၂၁ အမျိုးသားပညာရီးမဟာဗျူဟာစီမံကိန်းအရ ၂၀၁၉–၂၀၂၀ ဘဏ္ဍာနှစ် ပြည်ထောင်စုရန်ပုံငွီနန့် ဆောက်လုပ်ခခြင်း ဖြစ်တေ။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် သြဂတ်လ ၂၇ ရက်နိမာ ဆောက်လုပ်မှု ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ပြီးစီးခရေ။<ref>{{cite news |title=စစ်ကိုင်းပညာရီးကောလိပ် ICT သုံးထပ်စာသင်ဆောင် ဆောက်လုပ်မှု ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ပြီးစီး |author=ဇော်မြင့်နိုင် |work=Myanmar Digital News |publisher=Myanmar Digital News |date=27 August 2020 |url=https://www.mdn.gov.mm/en/node/94552 |access-date=30 September 2026}}</ref> ယင်းနည်းပိုင် ၂၀၁၉–၂၀၂၀ ဘဏ္ဍာနှစ်မာ ကျောင်းဝင်းအထဲ နှစ်ထပ်စာကြည့်တိုက် အဆောက်အအုံကိုလေ့ ဆောက်လုပ်ခပြီး ၂၀၂၀ ခုနှစ် သြဂတ်လ ၃၀ ရက်နိမာ ဆောက်လုပ်မှု ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ပြီးစီးခရေ။<ref>{{cite web |title=စစ်ကိုင်းပညာရီးကောလိပ်မာ စာကြည့်တိုက် ဆောက်လုပ်မှု (၇၅) ရာခိုင်နှုန်းကျော် ပြီးစီး |author=ဇော်မြင့်နိုင် |publisher=ပြန်ကြားရီးနန့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရီးဦးစီးဌာန |date=30 August 2020 |url=https://www.moi.gov.mm/iprd/index.php/news/7642 |access-date=30 September 2026}}</ref> == ပညာရီး == စစ်ကိုင်းပညာရီးကောလိပ်မာ ဆရာအတတ်ပညာသင်တန်းတိကို ဖွင့်လှစ်သင်ကြားရေ။ ၂၀၁၈–၂၀၁၉ ပညာသင်နှစ်မာ လုပ်ငန်းခွင်အကြို ဆရာအတတ်ပညာဒီပလိုမာသင်တန်း သင်ရိုးဟောင်းမှ သင်တန်းသား ၁၆၀ ဦးနန့် လေးနှစ်သင် ပညာရီးကောလိပ် ပထမနှစ် သင်တန်းသား ၉၂ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၂၅၂ ဦး တက်ရောက်ပညာသင်ကြားခကြောင်း အစိုးရသတင်းထုတ်ပြန်ချက်မာ ဖော်ပြထားရေ။<ref>{{cite news |title=စစ်ကိုင်းပညာရီးကောလိပ် ICT သုံးထပ်စာသင်ဆောင် ဆောက်လုပ်မှု ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ပြီးစီး |author=ဇော်မြင့်နိုင် |work=Myanmar Digital News |publisher=Myanmar Digital News |date=27 August 2020 |url=https://www.mdn.gov.mm/en/node/94552 |access-date=30 September 2026}}</ref> ပညာရီးကောလိပ်တိစွာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဆရာအတတ်ပညာသင်ကြားရီးစနစ်မာ မူလတန်းနန့် အခြီခံပညာအဆင့် ဆရာ၊ ဆရာမတိကို လိ့ကျင့်ပီးဖို့ တာဝန်ယူသော အဖွဲ့အစည်းတိဖြစ်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံအနုပညာနန့်သိပ္ပံပညာသျှင်တိအဖွဲ့၏ သုတေသနစာတမ်းမာ ဖော်ပြထားရေ။<ref>{{cite journal |title=Teacher Education in Myanmar |author=U Pyae Phyo Thu |journal=Journal of Myanmar Academy of Arts and Science |volume=XIX |issue=9 |publisher=Myanmar Academy of Arts and Science |date=2021 |pages=145–158 |url=https://maas.edu.mm/Research/Admin/pdf/11.%20U%20Pyae%20Phyo%20Thu%28145-158%29.pdf |access-date=30 September 2026}}</ref> == အခြီခံအဆောက်အအုံ == ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်မာ စစ်ကိုင်းပညာရီးကောလိပ်မာ သင်တန်းသားအရွီအတွက် တိုးမြှင့်လက်ခံနှိုင်ရန် ရည်ရွယ်လို့ ICT သုံးထပ်စာသင်ဆောင် တိုးချဲ့ဆောက်လုပ်ခရေ။ ဆောက်လုပ်ပြီးစီးပါက သင်တန်းသား၊ သင်တန်းသူ ၈၀၀ ဦးအထိ ပညာသင်ကြားနှိုင်ဖို့ဟု ယင်းခါက ကျောင်းအုပ်ဆရာမကြီးက ပြောကြားခကြောင်း Myanmar Digital News က ဖော်ပြထားရေ။<ref>{{cite news |title=စစ်ကိုင်းပညာရီးကောလိပ် ICT သုံးထပ်စာသင်ဆောင် ဆောက်လုပ်မှု ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ပြီးစီး |author=ဇော်မြင့်နိုင် |work=Myanmar Digital News |publisher=Myanmar Digital News |date=27 August 2020 |url=https://www.mdn.gov.mm/en/node/94552 |access-date=30 September 2026}}</ref> ယင်းချင့်အပြင် ကျောင်းဝင်းအထဲ အလျား ၉၀ ပေ၊ အနံ ၃၀ ပေဟိ နှစ်ထပ်စာကြည့်တိုက် အဆောက်အအုံကိုလေ့ ၂၀၁၉–၂၀၂၀ ဘဏ္ဍာနှစ်မာ ပြည်ထောင်စုရန်ပုံငွီဖြင့် ဆောက်လုပ်ခကြောင်း ပြန်ကြားရီးနန့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရီးဦးစီးဌာနက ထုတ်ပြန်ထားရေ။<ref>{{cite web |title=စစ်ကိုင်းပညာရီးကောလိပ်မာ စာကြည့်တိုက် ဆောက်လုပ်မှု (၇၅) ရာခိုင်နှုန်းကျော် ပြီးစီး |author=ဇော်မြင့်နိုင် |publisher=ပြန်ကြားရီးနန့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရီးဦးစီးဌာန |date=30 August 2020 |url=https://www.moi.gov.mm/iprd/index.php/news/7642 |access-date=30 September 2026}}</ref> == ဆရာအတတ်ပညာသင်ကြားရီး == မြန်မာနိုင်ငံမာ [[ရန်ကုန်ပညာရီးတက္ကသိုလ်]]နန့် [[စစ်ကိုင်းပညာရီးတက္ကသိုလ်]]ရို့က အဆင့်မြင့်ဆရာအတတ်ပညာသင်ကြားရီးကို ဆောင်ရွက်ကတ်ယား ပညာရီးကောလိပ်တိက မူလတန်းနန့် အခြီခံပညာအဆင့် ဆရာ၊ ဆရာမတိကို လိ့ကျင့်ပီးကတ်တေ။ စစ်ကိုင်းပညာရီးကောလိပ်သည် ထိုပညာရီးကောလိပ်တိအနက် တခုအဖြစ် ပညာရီးဆိုင်ရာ သုတေသနစာတမ်းမာ ဖော်ပြထားရေ။<ref>{{cite journal |title=Teacher Education in Myanmar |author=U Pyae Phyo Thu |journal=Journal of Myanmar Academy of Arts and Science |volume=XIX |issue=9 |publisher=Myanmar Academy of Arts and Science |date=2021 |pages=145–158 |url=https://maas.edu.mm/Research/Admin/pdf/11.%20U%20Pyae%20Phyo%20Thu%28145-158%29.pdf |access-date=30 September 2026}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်မာ စစ်ကိုင်းပညာရီးဒီဂရီကောလိပ်မာ လူငယ်အသိပညာပီးစကားဝိုင်းတရပ် ကျင်းပခပြီးကေ ဆရာအတတ်ပညာသင်တန်းသားတိက ကျမ္မာရီး၊ လူငယ်နန့်စာပီ စရေ အကြောင်းအရာတိကို ဆွေးနွေးခကြောင်း ပြန်ကြားရီးနန့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရီးဦးစီးဌာနက ဖော်ပြထားရေ။<ref>{{cite web |title=စစ်ကိုင်းပညာရီး ဒီဂရီကောလိပ်သို့ လူငယ်အသိပညာပီး စကားဝိုင်းဆွေးနွေးပွဲကျင်းပ |author=ပြန်ကြားရီးနန့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရီးဦးစီးဌာန |publisher=ပြန်ကြားရီးဝန်ကြီးဌာန |date=2023 |url=https://www.moi.gov.mm/iprd/news/125281 |access-date=30 September 2026}}</ref> == ဆက်စပ်ကြည့်ပါ == [[စစ်ကိုင်းပညာရီးတက္ကသိုလ်]] [[ပညာရီးဝန်ကြီးဌာန]] [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရီး]] [[ဆရာအတတ်ပညာ]] == ကိုးကား == {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} == ပြင်ပလင့်ခ်တိ == {{cite web |title=ပညာရီးကောလိပ်ဝင်ခွင့်တိ (၂၀၁၉) |author=ပညာရီးဝန်ကြီးဌာန |publisher=ပညာရီးဝန်ကြီးဌာန |date=2019 |url=https://moe.gov.mm/my/ec-admission-2019 |access-date=30 September 2026}} [[Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးက ပညာရီးအဖွဲ့အစည်းတိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] 1ndgks766atl29vsnyoifqb8eow7wqh 0 6077 21557 2026-09-30T05:32:39Z Tejoebārsa 137 Created page with "{{Infobox University |name = တောင်ငူပညာရီးဒီဂရီကောလိပ် |image = |caption = |logo = |logo_size = 120px |motto = |former_names= |established = {{start date and years ago|df=yes|1|12|1998}} |location = [[တောင်ငူမြို့]] <br> [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] |coor = |type = အများဆိုင် |staff = |rector = |students = |undergrad = |postgrad = |city= |websit..." 21557 wikitext text/x-wiki {{Infobox University |name = တောင်ငူပညာရီးဒီဂရီကောလိပ် |image = |caption = |logo = |logo_size = 120px |motto = |former_names= |established = {{start date and years ago|df=yes|1|12|1998}} |location = [[တောင်ငူမြို့]] <br> [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] |coor = |type = အများဆိုင် |staff = |rector = |students = |undergrad = |postgrad = |city= |website = {{URL|http://taungooeducationcollege.moe.edu.mm}} }} '''တောင်ငူပညာရီးဒီဂရီကောလိပ်''' ({{lang-en|Taungoo Education Degree College}}) စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]မာ တည်ဟိရေ။ တောင်ငူရိုမန်ကက်သလစ်အသင်းတော်၏ ကွန်ဗင့်အထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်ခပြီးကေ ပြည်သူပိုင်အဖြစ် သိမ်းလိုက်ပြီးနောက် ဆရာအတတ်မတ်ကောလိပ် ဖြစ်လာခရေ။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်မာ တောင်ငူပညာရီးကောလိပ်အဖြစ် နာမည်ပြောင်းလဲခရေ။ ၂၀၁၉မာ ပညာရီးဒီဂရီကာလိပ်အဖြစ်တိုးမြင့်လိုက်ရေ။ အဂုလက်ဟိကျောင်းအုပ်ကြီးမာ ‌‌ဒေါက်တာလွင်လွင်စန်း ဖြစ်တေ။ == သမိုင်းကြောင်း == ၁၉၆၅ ခုနှစ်မာ စိန်ဂျိုးဇက်ကွန်ဗင့်ကျောင်းအား တောင်ငူဆရာအတတ်သင်ကျောင်းအဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခရေ။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်မာ ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းအဖြစ်ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ၁၉၉၃ ခုနှစ်မာ ဆရာအတတ်သင်သိပ္ပံ အဖြစ်ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဒီဇန်ဘာလ ၁ ရက်နိမာ ပညာရီးကောလိပ်အဖြစ်ပင်ဖြစ်ဖြစ် တိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်ခရေ။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/?q=news/21/01/2017/id-13105|title=တောင်ငူပညာရီးကောလိပ် ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနား ကျင်းပ|date=၂၁ ဂျန်နဝါရီ ၂၀၁၇|accessdate=၂၄ ဇွန် ၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ် နိုဗန်ဘာလ ၂၇ ရက်နိမာ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ ဆင်ဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၊ ရှမ်းရွာနံဘေး သို့ ပြောင်းရွိ ဖွင့်လှစ်ခရေ။<ref>{{cite web|url=http://taungooeducationcollege.moe.edu.mm/?page_id=1605|title=Background History|accessdate=၂၄ ဇွန် ၂၀၁၉|archivedate=24 June 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190624183657/http://taungooeducationcollege.moe.edu.mm/?page_id=1605}}</ref> ==သင်တန်းတိ== *DTEd (Diploma in Teacher Education) (စနစ်ဟောင်း - ၂ နှစ်) *ပညာရီးသိပ္ပံဘွဲ့ (BSc.Ed) (စနစ်သစ် - ၄ နှစ်) *ပညာရီးဝိပ္ပံဘွဲ့ (BA.Ed) (စနစ်သစ် - ၄ နှစ်) *PPTT (ဘွဲ့လွန် မူလတန်း ဆရာအတတ်သင်တန်း - ၁နှစ်) == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအထဲက တက္ကသိုလ်တထ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] {{Myanmar-university-stub}} jjnwxbuyo3udhqxpuf0t5ad6nukn5l3 0 6078 21558 2026-09-30T09:29:52Z Retkhaberi 224 Created page with "{{Coord|52|N|20|E|type:country_region:PL|display=title}} {{Infobox country | နိုင်ငံနာမည်အပြည့် = ပိုလန်သမ္မတနိုင်ငံ | common_name = ပိုလန်နိုင်ငံ | နာမည်_ရင်း = {{native name|pl|Rzeczpospolita Polska}} | ပုံ_အလံ = Flag of Poland.svg | flag_border = Flag of Poland (normative).svg | ပုံ_တံဆိပ် = Herb Po..." 21558 wikitext text/x-wiki {{Coord|52|N|20|E|type:country_region:PL|display=title}} {{Infobox country | နိုင်ငံနာမည်အပြည့် = ပိုလန်သမ္မတနိုင်ငံ | common_name = ပိုလန်နိုင်ငံ | နာမည်_ရင်း = {{native name|pl|Rzeczpospolita Polska}} | ပုံ_အလံ = Flag of Poland.svg | flag_border = Flag of Poland (normative).svg | ပုံ_တံဆိပ် = Herb Polski.svg | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = | နိုင်ငံတော်တေးခြင်း = "[[:en:Poland Is Not Yet Lost|Mazurek Dąbrowskiego]]"<br />({{Lang-en|"Poland Is Not Yet Lost"}})<div style="padding-top:0.5em;">{{center|[[File:Mazurek Dabrowskiego.ogg]]}}</div> | ပုံ_နီရာ = {{Switcher|[[File:EU-Poland (orthographic projection).svg|frameless]]|ကမ္ဘာလုံးမာ ပြဖို့|[[File:EU-Poland.svg|upright=1.15|frameless]]|ဥရောပတိုက်မာ ပြဖို့|default=1}} | map_caption = {{map caption |location_color=အစိမ်းရင့် |region=ဥရောပတိုက် |region_color=မီးခိုးရင့် |subregion=[[ဥရောပသမဂ္ဂ]] |subregion_color=green |legend=EU-Poland.svg}} | မြို့တော် = [[ဝါဆောမြို့]] | coordinates = {{Coord|52|13|N|21|02|E|type:city}} | အကြီးဆုံးမြို့ = မြို့တော် | အကြီးဆုံးပြည်နယ် = | ရုံးသုံးဘာသာတိ = [[ပိုလန်ဘာသာစကား|ပိုလန်]]<ref>[[s:en:Constitution of the Republic of Poland/Chapter 1|Constitution of the Republic of Poland]], Article 27.</ref> | languages_type = Recognised minority languages<!--Protected and/or co-official (regional) languages--> | ethnic_groups = {{unbulleted list | ၉၈% [[:en:Poles|ပိုးလူမျိုး]]{{notetag|1=Many declared more than one ethnic or national identity. The percentages of ethnic Poles and minorities depend on how they are counted. 94.83% declared exclusively Polish identity, 96.88% declared Polish as their first identity and 97.10% as either first or second identity. Around 98% declared [[Poles#Ethnography|some sort of Polish]] as their first identity.|group=Note}} | ၂% [[:en:Poles#National minorities|အရာ တနည်း မဖော်ပြခ]] }} | ethnic_groups_year = ၂၀၁၁<ref name="GUS97">{{cite book |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5670/22/1/1/struktura_narodowo-etniczna.pdf |title=Struktura narodowo-etniczna, językowa i wyznaniowa ludności Polski. Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011 |trans-title=National-ethnic, linguistic and religious structure of Poland. National Census of Population and Housing 2011 |language=pl |publisher=Central Statistical Office |year= 2015 |isbn=978-83-7027-597-6}}</ref><ref name="GUS98">{{cite book |url=https://stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/LUD_ludnosc_stan_str_dem_spo_NSP2011.pdf |title=Ludność. Stan i struktura demograficzno-społeczna. Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011 |trans-title=Population. Number and demographical-social structure. National Census of Population and Housing 2011 |language=pl |publisher=Central Statistical Office |year=2013 |isbn=978-83-7027-521-1}}</ref> | religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |၉၀% [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] |—၈၆% [[:en:Catholic Church in Poland|ကက်သလစ်]] |—၄% အရာ[[:en:Christians|ခရစ်ယာန်များ]] |၆% [[ဘာသာမဲ့ အယူဝါဒ|ဘာသာမဲ့]] |၁% [[:en:Religion in Poland|အရာ]] |၃% မဖြေကြားခဲံ}} | religion_year = ၂၀၁၉<ref name="2019 Eurobarometer">{{Cite web|url=https://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/index.cfm/Survey/getSurveyDetail/instruments/SPECIAL/surveyKy/2251|title=Special Eurobarometer 493, European Union: European Commission, September 2019, pages 229–230|website=ec.europa.eu|language=en|access-date=3 October 2020}}</ref> | demonym = {{hlist|[[:en:Poles|Polish]]|[[:en:Poles|Pole]]}} | government_type = {{nowrap|[[ပြည်ထောင်စုစနစ်|ပြည်ထောင်စု]] [[:en:Parliamentary republic|ပါလီမန်]]<br/>[[သမ္မတနိုင်ငံ|ဖွဲ့စည်းပုံ သမ္မတနိုင်ငံ]]}}<ref name="CIA-2021">{{cite web |title=Poland - The World Factbook |date=22 September 2021 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/poland/#government |access-date=8 October 2021 |archive-date=8 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211008070737/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/poland/#government |url-status=dead }}</ref> | leader_title1 = [[ပိုလန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] | leader_name1 = {{nowrap|Andrzej Duda}} | leader_title2 = [[ပိုလန်နိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] | leader_name2 = Mateusz Morawiecki | legislature = [[ပိုလန်နိုင်ငံ၏ ပါလီမန်|ပါလီမန်]] | upper_house = [[ပိုလန်နိုင်ငံ၏ ဆီးနိတ်လွှတ်တော်|ဆီးနိတ်လွှတ်တော်]] | lower_house = ''[[Sejm|စိမ်းလွှတ်တော်]]'' | sovereignty_type = [[ပိုလန်နိုင်ငံ၏ သမိုင်း|တည်‌ထောင်ခြင်း]] | established_event1 = [[:en:Christianization of Poland|ပိုလန်အား ခရစ်ယာန်ဝါဒ သွတ်သွင်းခြင်း]]{{efn|1=The adoption of Christianity in Poland is seen by many Poles, regardless of their religious affiliation or lack thereof, as one of the most significant events in their country's history, as it was used to unify the [[Polish tribes]].<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=39SoSG4NGAoC&pg=PA77 |title=Disruptive Religion: The Force of Faith in Social-movement Activism |via=Google Books |author=Christian Smith |publisher=Psychology Press |date=1996 |access-date=9 September 2013|isbn=978-0-415-91405-5}}</ref>}} | established_date1 = ၉၆၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၄ ရက် | established_event2 = {{nowrap|[[:en:Kingdom of Poland (1025–1385)|ပိုလန်ဘုရင့်နိုင်ငံ]]}} | established_date2 = ၁၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၈ ရက် | established_event3 = [[:en:Polish–Lithuanian Commonwealth|ပိုလန်-လစ်သူရီးနီးယား ဓနသဟာယနိုင်ငံ]] | established_date3 = ၁၅၆၉ ခုနှစ် ဂျူလိုင်လ ၁ ရက် | established_event4 = {{nowrap|[[:en:Partitions of Poland|ပိုလန်အား စိတ်ပိုင်းခြင်း]]}} | established_date4 = ၁၇၉၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၄ ရက် | established_event5 = {{nowrap|[[:en:History of Poland (1918–1939)|ဒုတိယသမ္မတနိုင်ငံ]]}} | established_date5 = ၁၉၁၈ ခုနှစ် နိုဗန်ဘာလ ၁၁ ရက် | established_event6 = {{nowrap|[[:en:Polish government-in-exile|အဝီးရောက်အစိုးရ]]}} | established_date6 = ၁၉၃၉ ခုနှစ် စတ်တင်ဘာလ ၁၇ ရက် | established_event7 = {{nowrap|[[:en:Polish People's Republic|ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]}} | established_date7 = ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖဝါရီလ ၁၉ ရက် | established_event8 = {{nowrap|[[:en:History of Poland (1989–present)|တတိယသမ္မတနိုင်ငံ]]}} | established_date8 = ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဒီဇန်ဘာလ ၃၁ ရက်<ref>{{cite web|url=http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19890750444|title=The Act of December 29, 1989 amending the Constitution of the Polish People's Republic.|publisher=Internetowy System Aktów Prawnych|access-date=18 October 2020}} {{in lang|pl}}</ref> | area_km2 = ၃၁၂,၆၉၆<ref>{{cite web|url=http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/powierzchnia-i-ludnosc-w-przekroju-terytorialnym-w-2018-roku,7,15.html|title=Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2018 roku|last=GUS}}</ref> | area_footnote = {{efn|1=The area of Poland, as given by the Central Statistical Office, is {{convert|312679|km2|sqmi|abbr=on}}, of which {{convert|311888|km2|sqmi|abbr=on}} is land and {{convert|791|km2|sqmi|abbr=on}} is internal water surface area.<ref name="CSO_2008" />}} | area_rank = ၆၉ | area_sq_mi = ၁၂၀,၆၉၆.၄၁ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | ဧရိယာရေရာခိုင်နှုန်း = ၁.၄၈ (၂၀၁၅ ခုနှစ်အရ)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 October 2020|publisher=Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD)|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#}}</ref> | population_estimate = {{DecreaseNeutral}} ၃၈,၂၆၈,၀၀၀<ref>{{cite web|url=https://stat.gov.pl/en/topics/population/population/population-size-and-structure-and-vital-statistics-in-poland-by-territorial-divison-as-of-december-31-2019,3,27.html|title=Population. Size and structure and vital statistics in Poland by territorial division. As of December 31, 2019|last=demografia.stat.gov.pl/|website=stat.gov.pl|accessdate=22 October 2021|archivedate=18 June 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200618203015/https://stat.gov.pl/en/topics/population/population/population-size-and-structure-and-vital-statistics-in-poland-by-territorial-divison-as-of-december-31-2019,3,27.html}}</ref> | population_estimate_year = ၂၀၂၀ | population_estimate_rank = ၃၈ | population_density_km2 = ၁၂၃ | population_density_sq_mi = ၃၁၉.၉ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]] --> | population_density_rank = ၈၃ | GDP_PPP = {{increase}} $၁.၄၁၂ ထရီလီယံ<ref name="IMFWEOPL">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/October/weo-report?c=964,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2020&ey=2026&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2021 |publisher=[[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွီကြေးရန်ပုံငွီအဖွဲ့]] |website=IMF.org |access-date=13 October 2021}}</ref> | GDP_PPP_year = ၂၀၂၁ | GDP_PPP_rank = ၁၉ | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $၃၇,၃၂၃<ref name="IMFWEOPL" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ၃၉ | GDP_nominal = {{increase}} $၆၅၅ ဘီလီယံ<ref name="IMFWEOPL" /> | GDP_nominal_year = ၂၀၂၁ | GDP_nominal_rank = ၂၂ | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $၁၇,၃၁၈<ref name="IMFWEOPL" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ၄၄ | Gini = ၂၈.၅ <!--number only--> | Gini_year = ၂၀၁၉ | Gini_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref>{{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tessi190&plugin=1 |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |website=ec.europa.eu |access-date=20 March 2020}}</ref> | Gini_rank = | HDI = ၀.၈၈၀ <!--number only--> | HDI_year = ၂၀၁၉<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref>{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/content/latest-human-development-index-ranking|title=Human Development Report 2020|language=en|publisher=[[ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှု အစီအစိုင်]]|date=10 December 2019|access-date=10 December 2019|format=PDF}}</ref> | HDI_rank = ၃၅ | ဗဟိုဘဏ် = | ငွီ = [[ပိုလန် ဇိုတီ|ဇိုတီ]] | currency_code = PLN | time_zone = [[ဗဟိုဥရောပဒေသ စံတော်ချိန်|CET]] | utc_offset = +1 | utc_offset_DST = +2 | time_zone_DST = [[ဗဟိုဥရောပဒေသ နွီရာသီစံတော်ချိန်|CEST]] | date_format = dd/mm/yyyy {{small|([[Common Era|CE]])}} | drives_on = ညာ | calling_code = [[ပိုလန်နိုင်ငံဟိ ရေလီဖုန်းနံပါတ်များ|+၄၈]] | cctld = [[.pl]] | official_website = [https://poland.pl/ poland.pl] | အထိမ်းအမှတ်များ = <!----ORPHANED: | footnote_? = {{note|?|?}} See, however, Unofficial mottos of Poland. | footnote_? = {{note|?|?}} Although not official languages, Czech language, Kashubian language, [[ဂျာမန်ဘာသာစကား|German]], Hungarian language, Lithuanian language, Silesian language, Slovak language, Belarusian language, andUkrainian language are used in twenty communal offices.{{Citation needed|date=March 2017}} -----> | today = }} '''ပိုလန်နိုင်ငံ''' (တရားဝင်အခေါ်အားဖြင့် ပိုလန်သမ္မတနိုင်ငံ) စွာ [[ဥရောပ]]အလယ်ပိုင်းမာ ဟိရေ နိုင်ငံတနိုင်ငံဖြစ်တေ။ အနောက်ဖက်မာ [[ဂျာမနီနိုင်ငံ]]၊ တောင်ဖက်မာ [[ချက်သမ္မတနိုင်ငံ]]နန့် [[ဆလိုဗက်ကီးယားနိုင်ငံ]]၊ အရှိဖက်မာ [[ယူကရိန်းနိုင်ငံ]]၊ [[ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ]] နန့် [[လစ်သူယေးနီးယားနိုင်ငံ]]၊ မြောက်ဖက်မာ [[ဘော်လကန်ပင်လယ်]]၊ [[ရုရှားနိုင်ငံ]]မှ ကာလီနင်ဂရင် အုပ်ချုပ်ရီးဒေသ ရို့ တည်ဟိကတ်တေ။ ဧရိယာ အကျယ်အဝန်းမှဦ ၃၁၂,၆၇၉ စတုရန်း ကီလိုမီတာ (၁၂၀,၇၂၆ စတုရန်းမိုင်) ဖြစ်ပြီးကေ ကမ္ဘာထက်မာ ၆၉ခုမြောက် အကြီးဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်ကာ ဥရောပမာ နဝမမြောက် အကြီးဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်တေ။ ပိုလန်မာ လူဦးရွီ ၃၈ သန်းမျှ ဟိသဖြင့် ကမ္ဘာထက်မာ ၃၄ ခုမြောက် လူဦးရွီ အများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ပြီးကေ ဥရောပသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ မာ ဆဋ္ဌမမြောက် လူဦးရွီ အများဆုံး နိုင်ငံဖြစ်တေ။ [[ကွန်မြူနစ်]]စနစ် အလွန် နိုင်ငံများမာ လူဦးရွီ အများဆုံး နိုင်ငံလည်း ဖြစ်တေ။ == မှတ်ချက်တိ == {{notefoot}} {{notelist}} == ကိုးကား == {{reflist|refs= <ref name="CSO_2008">{{cite web|title=Concise Statistical Yearbook of Poland, 2008 |publisher=Central Statistical Office |date=28 July 2008 |url=http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_maly_rocznik_statystyczny_2008.pdf |access-date=12 August 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081028221046/http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_maly_rocznik_statystyczny_2008.pdf |archive-date=28 October 2008 }}</ref> }} [[Category:ပိုလန်နိုင်ငံ| ]] [[Category:နေတိုး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိ]] [[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိ]] [[Category:ဥရောပ သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံတိ]] [[Category:သမ္မတနိုင်ငံတိ]] [[Category:ဥရောပတိုက်ဟိ နိုင်ငံတိ]] [[ကဏ္ဍ:မြေထဲပင်လယ်သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိ]] [[Category:နိုင်ငံအလိုက်]] t3x46hbubcy7zibcqjddkprfq3zrn6u 0 6079 21559 2026-09-30T09:48:24Z Retkhaberi 224 Created page with "{{Infobox country | နိုင်ငံနာမည်အပြည့် = ဟန်ဂေရီသမ္မတနိုင်ငံ | common_name = ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ | ပုံ_အလံ = Flag of Hungary.svg | ပုံ_တံဆိပ် = Coat of Arms of Hungary.svg | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = | ပုံ_နီရာ = EU-Hungary.svg | မြို့တော် = ဘူဒါပတ်စ်မြိ..." 21559 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | နိုင်ငံနာမည်အပြည့် = ဟန်ဂေရီသမ္မတနိုင်ငံ | common_name = ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ | ပုံ_အလံ = Flag of Hungary.svg | ပုံ_တံဆိပ် = Coat of Arms of Hungary.svg | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = | ပုံ_နီရာ = EU-Hungary.svg | မြို့တော် = ဘူဒါပတ်စ်မြို့ | အကြီးဆုံးမြို့ = မြို့တော် | ဧရိယာ = ၉၃,၀၃၀ km² | ဧရိယာအဆင့် = ၁၀၉ | ဧရိယာရေရာခိုင်နှုန်း = ၀.၇၄ | အမြင့်ဆုံးနီရာ = | time zone = +၁ | ရုံးသုံးဘာသာတိ = [[ဟန်ဂေရီဘာသာစကား|ဟန်ဂေရီ]] | လူဦးရွီ = ၉,၉၇၉,၀၀၀ | လူဦးရွီအဆင့် = ၈၃ | လူဦးရွီအထူ = ၁၀၇.၂/km²(၂၇၉.၀/sq mi) | လူဦးရွီအထူအဆင့် = ၉၄ | လူမျိုးများ = | အမျိုးအစား = ပါလီမန် သမ္မတစနစ် | ဂေါင်းဆောင်_ရာထူး(၁) = သမ္မတ | ဂေါင်းဆောင်_နာမည်(၁) = János Áder | ဂေါင်းဆောင်_ရာထူး(၂) = ဝန်ကြီးချုပ် | ဂေါင်းဆောင်_နာမည်(၂) = Viktor Orbán | ထူထောင်ရီး_နာမည်(၁) = ဟန်ဂေရီ | ထူထောင်ရီး_ခုနှစ်(၁) = ၈၉၅ | ထူထောင်ရီး_နာမည်(၂) = ခရစ်ယာန် ဘုရင်နိုင်ငံ | ထူထောင်ရီး_ခုနှစ်(၂) = ၁၀၀၀ | ထူထောင်ရီး_နာမည်(၃) = တတိယသမ္မတနိုင်ငံတော် | ထူထောင်ရီး_ခုနှစ်(၃) = ၁၉၈၉ အောက်တိုဘာ ၂၃ | GDP_PPP = US $ ၁၈၇.၆၂၇ ဘီလီယံ | GDP_PPP_အဆင့် = | GDP_PPP_per_capita = US $၁၈,၇၃၈ | GDP_PPP_per_capita_အဆင့် = | HDI = ၀.၈၀၅ | HDI_အဆင့် = | ငွီ = ဖိုရင့် | cctld = .hu | calling_code = +၃၆ }} '''ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ''' (တရားဝင်အခေါ်အားဖြင့် <ref>Before 1 January 2012. At this date, a new constitutions comes into effect where the official name is simply Hungary: [http://www.kozlonyok.hu/nkonline/MKPDF/hiteles/mk11043.pdf Magyar Közlöny]</ref>ဟန်ဂေရီ သမ္မတနိုင်ငံ) စွာ ဥရောပ အလယ်ပိုင်းမာ ဟိရေ ကုန်းတွင်းပိတ်် နိုင်ငံ တနိုင်ငံ ဖြစ်တေ။ ပန်နိုနီယမ် မြစ်ဝှမ်းဒေသမာ တည်ဟိပြီး မြောက်ဖက်မာ ဆလိုဗက်ကီးယားနိုင်ငံ၊ အရှိဖက်မာ [[ယူကရိန်းနိုင်ငံ]] နန့် [[ရိုမေးနီးယားနိုင်ငံ]]၊ တောင်ဖက်မာ [[ဆားဘီးယားနိုင်ငံ]] နန့် [[ခရိုအေးရှားနိုင်ငံ]]၊အနောက်တောင်ဖက်မာ [[ဆလိုဗေးနီးယားနိုင်ငံ]] နန့် အနောက်ဖက်မာ [[ဩစတြီးယားနိုင်ငံ]] ရို့ ဟိကတ်တေ။ မြို့တော်နန့် အကြီးဆုံးမြို့မာ [[ဘူဒါပတ်စ်မြို့]] ဖြစ်တေ။ ဟန်ဂေရီသည် [[ဥရောပသမဂ္ဂ]]၊ [[နေတိုးအဖွဲ့]]၊ အိုအီးစီဒီ အဖွဲ့ နန့် ဝမ်းစ်ဂရက်ဒ် အဖွဲ့ ရို့၏ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံ ဖြစ်တေ အပြင် ရှန်ဂန်နယ်နိမိတ်မာ ပါဝင်ရေ နိုင်ငံတနိုင်ငံလည်း ဖြစ်တေ။ ရုံးသုံးဘာသာစကားမာ ယူရားလစ် မိသားစုဝင် ဘာသာစကား ဖြစ်ရေ ဟန်ဂေရီ ဘာသာစကားဖြစ်ပြီးကေ အင်ဒို-ဥရောပ အစုအဖွဲ့မာ မပါဝင်ရေ ဘာသာစကားထဲမာ ဥရောပမာ အသုံးအများဆုံး ဘာသာစကားဖြစ်တေ။ <ref>{{Cite book|url=http://books.google.com/books?id=nlWU3CkTAi4C&lpg=PA82&ots=wiY3TdhJ5F&dq=%22largest%20non-indo%20european%22%20europe%20hungarian&pg=PA82#v=onepage&q=%22largest%20non-indo%20european%22%20europe%20hungarian&f=false|title=Globally speaking: motives for adopting English vocabulary in other languages – Google Books |publisher=Books.google.co.uk |accessdate=20 September 2010}}</ref> == ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ == ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ ဥရောပတိုက် အလယ်ပိုင်းဟိ ကုန်းတွင်းနိုင်ငံ ဖြစ်တေ။ တချိန်က ဥရောပတိုက်၏တန်ခိုးကြီး နိုင်ငံတနိုင်ငံ ဖြစ်ခလို့ ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီ အင်ပိုင်ယာနိုင်ငံကြီး၏ တစိတ်တဒေသဖြစ်ခရေ။ အနှစ် ၁ဝဝဝ ခန့် စိုးမိုးခရေ ဘုရင်အုပ်ချုပ်မှုစံနစ်ကို ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဖေဖဝါရီလ ၁ ရက်နိမှ စပြီးကေ ပယ်ဖျက်ကာ သမ္မတနိုင်ငံ ထူထောင်လိုက်ရာ ဂုချိန်ခါ ဟန်ဂေရီယန် ပြည်သူ့သမ္မတ နိုင်ငံဟု မာရေ။ မက်ဂျာဘာသာနန့်မူ မက်ဂျာရောစာဆက် နိုင်ငံဟု ခေါ်လီရေ။ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၄၅° ၄၈′ မှ ၄၈° ၃၁′ အကြားနန့် အရှိလီာင်ဂျီတွဒ် ၁၆° ၁′ မှ ၂၂° ၅၈′ အကြားမာ တည်ဟိရေ။ ဗော်လကန်မော်၏ မြောက်ဖက်မာ အရှိဖက်မာ ရူးမေးနီးယား နိုင်ငံနန့် ၁၉၆ မိုင်၊ တောင်ဘက်မာ ယူဂိုစလားဗီးယား နိုင်ငံနန့် ၃၁၁ မိုင်၊ အနောက်ဘက်မာ ဩစတြီးယား နိုင်ငံနန့် ၁၁၂ မိုင်၊ မြောက်ဘက်မာ ချက်ကိုစလိုဗားကီးယား နိုင်ငံနန့် ၃၅၃ မိုင် နယ်နိမိတ်ခြင်း စပ်ဗျာယ်ဟိရေ။ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဆိုပနာကား လုံးဝ မဟိချေ။ ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီး ချုပ်ဆိုရေ တြီအနွန် စာချုပ်အရ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၃၅၉၁၈ စတုရန်းမိုင်သာ ကျန်လီရေ။ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၏ မြီမျက်နှာပြင်သည် များရေအားဖြင့် လွင်ပြင်ကြီးများဖြစ်ပနာ ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် ရေ မျက်နှာပြင် အထက် ၃၃ဝ ပေမြင့်ရေ။ မြောက်ဘက်ဟိ ပေ ၃၃ဝဝ မြင့်သော မတြာ တောင်တန်းနန့် အရှိမြောက်ဘက်ဟိ ပေ ၂၂၈၁ မြင့်သော ဗာကိုနီဖောရက်ဒေသမှ လွဲလို့ ပိုပြီးကေမြင့်သော တောင်တန်းဆိုပနာ မဟိ ချေ။ အရာထင်ရှားသော တောင်များ မာ၊ ဗတ်၊ တိုကစ်၊ မက်ဆက် စရေ တောင်တန်းများ ဖြစ် ကတ်တေ။ မြောက်ဖက်မာ ဟန်ဂေရီဘာသာဖြင့် ဒူးနောခေါ် ဒန်းနျူ မြစ်သည် ဟန်ဂေရီနန့် ချက်ကိုစလိုဗားကီးယား နိုင်ငံအကြားမာ နယ်နိမိတ်ပိုင် ပိုင်းခြား စီးဆင်းပနာ နောက်ထပ် တောင်ဘက်ကို ချိုးကာ စီးဆင်းလားရေ။ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၏ အရာထင်ရှားသော မြစ်တခုမာ အရှိပိုင်းကို မြောက်မှ တောင်သို့ ဖြတ်စီးသော တဇာ မြစ်ခေါ် သီစမြစ် ဖြစ်တေ။ ယင်းသည် ဒန်းညုမြစ်၏ မြစ်လက်တက်ဖြစ်တေ။ ဥရောပတိုက်၏ အကြီးဆုံး ကုန်းမာ ရီအိုင်ကြီး ဖြစ်ရေ ဗာလတန်အိုင်သည် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်းမာ တည်ဟိရေ။ အရာထင်ရှားသော ရီအိုင်တခုမာ ဩစတြီးယားနိုင်ငံနန့် စပ်ဗျာယ် ဟိရေနီရာမာ တည်ဟိရေ။ ဟန်ဂေရီ ဘာသာဖြင့် ဖားတောအိုင်ဟု ခေါ်သော နျူဆေပွဲစား ရီအိုင် ဖြစ်တေ။ ဒန်းညုမြစ်၏ အရှိဖက်မာ ဥရောပတိုက်မာ အကြီးဆုံးသော လွင်ပြင်ကြီးဖြစ်ရေ ဟန်ဂေရီလွင်ပြင်ကြီးခေါ် အယ်လဖိုး လွင်ပြင်ကြီး ဟိရေ။ ဗာကိုနီဖောရက်၏ အနောက်ဖက်မာမူ ဟန်ဂေရီလွင်ပြင် အချေခေါ် အောလဖိုး လွင်ပြင်အချေ ဟိရေ။ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ နွေအခါများမာ ခြောက်သွိပူပြင်းလို့ ဆောင်းအခါများမာ ကောင်းကောင်းစိမ့်ရေ။ ဆောင်းကူး ရာသီနန့် ဆောင်းရာသီများမာ မိုးအများဆုံး ရွာသွန်းတတ်တေ။ တောင်ကုန်းဒေသများမာ တနှစ် အထဲ ပျမ်းမျှမိုးရီချိန် လက်မ ၄ဝ ခန့်ရွာသွန်းလို့ လွင်ပြင်ကြီး၏ အရှိဖက်ပိုင်းမာ ပျမ်းမျှ မိုးရီချိန် ၁၅ လက်မလှောက်သာ ရွာသွန်းရေ။ အချုပ် ဆိုရကေ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ အရှိပိုင်းသည် အနောက်ပိုင်းလောက် မိုးမရချေ။ ၁၉၇၂ ခုနှစ် လှောက်မှန်း သန်ကောင်စာရင်းအရ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၏ လူဦးရွီသည် ၁ဝ,၄ဝဝ,ဝဝဝ ဖြစ်တေ။ လူဦးရွီ ၉၃ ရာခိုင်နှုန်းမာ မက်ဂျာခေါ် ဟန်ဂေရီယန် လူမျိုးများဖြစ်ရေ။ ယင်းရို့စွာ တူရကီလူမျိုးနန့် ဖင်းလူမျိုးရို့ ပြောဆိုရေ ဘာသာစကားတိနန့်တူသော ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကတ်တေ။ သူရို့စွာ မွန်ဂိုလူမျိုးတိနန့်သွီးစပ်ဟန် တူလီရေ။ ဒန်းညုမြစ်ကမ်းခြီတလျှောက်မာ လာရောက် မနီထိုင်မီက သူရို့စွာ ရုရှနိုင်ငံတောင်ပိုင်းမာ နီထိုင်ခရေလို့ ထင်မြင်ယူဆရန် အကြောင်းလည်း ဟိရေ။ သူရို့၏ ရှီးဟောင်းပုံပြင်တိအရဆိုကေ သူရို့စွာ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံသို့ ဟန်းလူမျိုးတိနန့်တတူ ရောက်လှာကတ်ကြောင်း သိရရေ။ မက်ဂျာလူမျိုးတိစွာ ဥရောပတိုက်သားတိပင် ဖြစ်ကတ်ကေလေ့ အရာဥရောပ တိုက်သားတိထက် စိကေချေ အရပ်နိမ့်ရေ။ အင်အား တောင့်တင်းကြံ့ခိုင်ခြင်း မဟိရေ်လည်း နီမှုထိုင်မှုမာ စနစ်ကျပနာ ရှင်းသန့်ရေ။ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံမာ ဂျာမန်၊ ဆလိုဗက်၊ ရူမေးနီးယန်း၊ ကရိုးအေးရှန်း၊ ဆဗ်နန့် ဂျစ်ပစီ လူနည်းစုတိလေ့ နီထိုင် ဗျာယ်ဟိရေ။ ပြောဆိုကတ်တေ ဘာသာစကားမာမူ ၉ဝ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဟန်ဂေရီဘာသာစကား ဖြစ်တေ။ ပျင်းစကားရေ တခြားသော ဥရောပဘာသာစကားတိနန့် အတော်ပင် ကွဲပြား ခြားနားမှု ဟိရေ။ ဖင်းနန့် လက်ဘာသာစကားရို့နန့် စိကေချေ နီးစပ်ရေ။ စာပီရီးသားရာမာမူ ရောမအက္ခရာတိကိုပင် သုံးကတ်တေ။ တနိုင်ငံလုံးဟိ လူဦးရွီ၏ ၆၇ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင်များ ဖြစ်ကတ်တေ။ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ လယ်ယာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သော နိုင်ငံ ဖြစ်တေ။ နိုင်ငံဟိ လူဦးရွီထက်ဝက်ကျော်သည် လယ်ယာ လုပ်ကိုင်ကြလို့ နိုင်ငံ၏ ဝင်ငွီထက်ဝက်လောက်ကို လယ်ယာလုပ်ငန်းမှ ရဟိရေ။ အထူးအနိန်နန့် စုပေါင်း လယ်ယာလုပ်ငန်းမှ ရဟိရေ။ အထူးအနိန်နန့် စုပေါင်းလယ်ယာ၏ အဓိက စိုက်ပျိုးသော ကောက်ပဲ သီးနှံတိမာ ဂျုံ၊ ပြောင်း၊ ရိုင်းဂျုံ၊ မြင်းစားဂျုံ၊ ဗာလီ၊ အာလူး၊ ပြောင်းနန့် သကြားမုန်လာရို့ ဖြစ်တေ။ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ အရသာဟိရေ သစ်သီးများထွက်ရေ နိုင်ငံအဖြစ်လည်း ထင်ရှားလီရာ ထွက်သော သစ်သီးတိမာ စပျစ်သီး၊ ပန်းသီး၊ သစ်သော့သီး၊ နှင်းသီး၊ တရုတ်ဆီးသီးနန့် ကျောက်ဖရုံသီးတိပင် ဖြစ်လီရေ။ မြောက်ဘက်ဟိ တိုကေတောင် တန်းနံဘေး ဟေဂျာလဇာဒေသမှ ထွက်ရေ စပျစ်သီးဖြင့် ပြုလုပ်ရေ တိုကေ ဝိုင်အရက်သည် အလွန်နာမည်ရလီရေ။ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံမာ မြင်းများ၊ သိုးများ၊ နများနန့် ဝက်တိကို မွိးမြူကတ်တေ။ ဟန်ဂေရီလူမျိုးတိစွာ မြင်းကို အလွန်မြတ်နိုးကတ်တေ။ ဟန်ဂေရီမြင်းမျိုးကောင်းတိကို ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတိသို့ မကန်မဝှန် တင်ပို့ ရောင်းချကတ်တေ။ ဒန်းညုမြစ်နန့် တဇာမြစ်များမာပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ဗာလတန်အိုင်မာလည်း ကောင်း တံငါလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ကတ်တေ။ ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီးမာ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ သတ္တုတိ အကြီးအကျယ်ထွက်ရာ ဒေသတိကို လက်လွှတ် လိုက်ရကေလေ့ ၁၉၁၄ ခုနှစ်နန့် ၁၉၃၉ ခုနှစ်များအထဲ ထွက်ကုန်ချောတိမာ အယင်နှစ်တိထက် များပြားလီရေ။ အကြောင်းရင်းမာ ထိုနှစ်များအထဲ စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း အများအစား တည်ထောင်ခရေကြောင့် ဖြစ်ရေ။ ထင်ရှားသောလုပ်ငန်းတိမာ အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း၊ စက္ကူလုပ်ငန်း၊ ဂျုံထုတ်လုပ်ငန်း၊ သကြားထုတ်လုပ်ငန်း၊ အရက်ချက်လုပ်ငန်း၊ သံနန့် သံမဏိလုပ်ငန်း၊ စက်သုံး ကိရိယာများလုပ်ငန်း အစဟိစွာရို့ဖြစ်ပနာ အားလုံးပိုင်ပင် ပြည်သူပိုင်ပြုလုပ်ထားပြီးသား ဖြစ်လီရေ။ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၏ မြို့တော်မာ ဗူဒါပက်မြို့ ဖြစ်ရေ။ ( ဗူဒါပက်မြို့။) အရာထင်ရှားသော မြို့တိမာ ဆဲဂက်၊ ဒယ်ဗရယ်ဆန်၊ပက်ချ၊ မစ္စံကောမြို့များ ဖြစ်ကတ်တေ။ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံမာ မီးရထားလမ်းမိုင်ပေါင်း ၆၃ဝ၇ မိုင်လှောက်ဟိရေ။ ယကေလေ့သော့ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အထဲကအတော်ပင် ပျက်စီးခရေ။ ဒန်းညုမြစ်သည် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံမာ ကူးသန်းလားလာရီးအတွက် လမ်းမပိုင် ဖြစ်လီရေ။ အရာနိုင်ငံတိနန့်လီကြောင်းဖြင့်ပင်ဖြစ်ဖြစ် မီးရထား ဖြင့်ပင်ဖြစ်ဖြစ် အဆက်အသွယ် ဟိလီရေ။ လယ်ယာလုပ်ငန်းထွက်ကုန်းတိမာ ထွက်ကုန်၏ သုံးပုံ တပုံခန့်ဖြစ်ရေ။ အဓိကထုတ်ကုန်မာ ဂျုံ၊ ဂျုံမှုန့်၊ ဝက်၊ နွား၊ သကြား၊ ကြက်၊ ငှက်မွေးများ၊ လတ်ဆတ်သော သစ်သီးများ၊ ဝိုင်အရက်တိနန့် သိုးမွီး ဖြစ် လီရေ။ ဝင်ကုန်မာ ကျောက်မီးသွီး၊ သစ်၊ သတ္တုအရိုင်း၊ ဝါဂွမ်း၊ စက္ကူနန့် အရာ ကုန်ချောများ ဖြစ်ရေ။ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ (ရှေးအခေါ် ပန်နိုးနီးယားနန့် ဒေးဆီးယားပြည်နယ်များ)မာ ရှီးဦးစွာ ကဲ့အနွယ် လူမျိုးစုတိနန့် ဆလဗအနွယ် အမျိုးစုများ နီထိုင်ခလီရေ။ ယပြီးနောက် ရောမရို့ တန်ခိုးနိမ့်ကျချိန်မာ ဂျာမန် အနွယ် လူမျိုးစုရို့ ဝင်ရောက် စိုးမိုးခရေ။ ထိုနောက်မာ ဟန်းလူမျိုးတိက တလှည့် အုပ်စိုးခရေ။ ၄၄၅ ခုနှစ်မာ ဟန်းဘုရင် အတ္တီလာ ကွယ်လွန်လို့ ဟန်းရို့၏ နိုင်ငံပျက်စီးရေအခါ ဂျာမန်အနွယ် ဖြစ်ရေ ဂေါ့သလူမျိုးများ ဝင်ရောက်လှာကတ်ပြန်ရေ။ ခြောက်ရာစုနှစ်အစမာ နောက်ထပ် လောင်းဗတ်လူမျိုးရို့စွာ ပန်နိုးနီးယားပြည်နယ်ကို သိမ်းပိုက် အုပ်စိုးကတ်ပြန်လေရေ။ ၅၆၇ ခုနှစ်မာ အဗာလူမျိုးရို့စွာ လောင်းဗတ်ရို့နန့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ပြီးကေ ဝင်ရောက်လှာပြီးကေ ဒေးဆီးယားနန့် ပန်နိုးနီးယားပြည် နယ်ရို့ကို သိမ်းယူလိုက်ကတ်သဖြင့် လောင်းဗတ်ရို့လေ့ အီတလီနိုင်ငံသို့ ရွှိပြောင်းခကတ်ရလီရေ။ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံမာ အဗာလူမျိုးရို့စွာ တဆတ်ဆတ် တန်ခိုးမှိန်လားခါ ဟန်ဂေရီ အနောက်ပိုင်းနန့် မြောက်ပိုင်းရို့စွာ လွတ်လပ်ရီးကို အရယူလိုက်ကတ်လီရေ။ ၇၉၁ ခုနှစ်မှ ၇၉၇ ခုနှစ်အထဲ အဗာ ရို့ကို ဧကရာဇ်ရှားလမိန်းက ခြီမှုန်းလိုက်ယားနောက် ၈၂၈ ခုနှစ်မာ မော်ရီးဗီးယားနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခလီရေ။ ၁၈၉၆ ခုနှစ်မာ အာသျှတိုက် အရှိတောင်ပိုင်းမှ မက်ဂျာလူမျိုးတိစွာ မော်ရီးဗီးယားနိုင်ငံကို ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်လို့ အနောက်ဘက်မှ စုစည်းခုခံလာရေ ဂျာမန်လူမျိုးတိကိုလည်း ၉ဝ၇ ခုနှစ်မာ တိုက်ခိုက် အောင်မြင်ပြန်အတွက်နန့် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံမာ နနောင်း အခြီစိုက် နီထိုင်ခကတ်လီရေ။ မက်ဂျာလူမျိုးတိစွာ မြင်းစီးကောင်း စစ်သားကျော်များဖြစ်ကတ်လို့ တိုက်ခိုက်သမျှနှိုင်ရေခြည်း ဖြစ်ရေ။ ၁၉ဝ၇ ခုနှစ် မှ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တိုင် မက်ဂျာမြင်းစီးကျော်ရို့စွာ သူရင်ဂီယ၊ ဆွာဗီးယားနန့် ဗာဗေးရီးယားနိုင်ငံများ အတွင်းကို ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခကတ်လီရေ။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်မာ ဟန်ဂေရီထီးနန်းကို ဆက်ခံစိုးစံခရေ ဂီဇာဘုရင်လက်ထက်မာ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ အတွင်းကို ဥရောပ အနောက်ဖျားမှ ခရစ်ယန် အယူဝါဒ ရောက်လှာရေ။ ၁၉၇၅ခုနှစ်မာ ဂီဇာဘုရင် ကိုယ်တိုင် ရေဖျန်းမင်္ဂလာ ခံယူလိုက်ယား နောက် တိုင်းသူပြည်သားရို့သည် ခရစ်ယန်များ ဖြစ်လာခကတ်တေ။ ဂီဇာဘုရင်၏ လက်ထက်မာ ရောမနိုင်ငံသို့ သံတမန်များ စီလွှတ်ခရေ။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်မာ ဂီဇာဘုရင် နတ်ရွာစံလို့ ပထမ စတီဖင်ဘုရင်က ဆက်ခံအုပ်စိုးလီရေ။ ထိုမင်းသည် နိုင်ငံသမိုင်းမာ ထင်ရှားသော တိုင်းပြည်ပြု မင်းတပါး ဖြစ်လီရေ။ သူ၏ လက်ထက်မာ ရှေးကပိုင် ကံကျွေးစံနစ် အုပ်ချုပ်ရီးကို မထားဘဲနန့် အလယ်ပိုင်းနန့် အနောက်ပိုင်းပြည်နယ်များ ကို နယ်ပေါင်း ၄၆ နယ် ခွဲရားသော် တနယ်တနယ်စီမာ ဘုရင့်တက်စား အုပ်ချုပ်သူတဦးကျ ခန့်ထားပနာ အုပ်ချုပ်ရေ။ ကောက်ခံ ရဟိသော အခွန်တော်၏ သုံးပုံနှစ်ပုံကို ဘုရင်၏ ဘဏ္ဍာတော်အဖြစ် သိမ်းယူပနာ ကျန်သုံးပုံတပုံကို နယ်အုပ်ချုပ်ရီးအတွက် သုံးစွဲရန် ဆိုင်ရာအုပ်ချုပ်ရီးမှူးက သိမ်းဆည်းထားရရေ။ ထိုမင်းလက်ထက်မှစပြီးကေ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံမာ အခွန်တော် ခန့်ခွဲကောက်ခံရာမာ ဆင်းရဲသားများ နစ်နာခကတ် လီရေ။ ဇာပိုင်ပင်ဖြစ်စီ စတီဖင်ဘုရင်သည် အယူဝါဒဆိုင်ရာမာ တိုင်းပြည်အတွက် တကူးတကဆောင်ရွက် ပီးခသူဖြစ်ပနာ သူ့အား စိန့်စတီဖင်ဟုပင် ခေါ်ဝေါ်ခကတ်တေ။ စတီဖင်ဘုရင် ၁ဝ၃၈ ခုနှစ်မာ နတ်ရွာစံလို့ ပီတာဘုရင် နန်းတက်ရေမှအစ အနှစ်လေးဆယ်လုံးလုံး ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ အပြင်ရန်သူတိ၏ အနှောက်အယှက် ခံနီရသောကြောင့် ဂျာမန်နိုင်ငံကို မှီခို အားထား ခရလီရေ။ စတီဖင်ဘုရင် ၁ဝ၇၇ ခုနှစ်မာ ဟန်ဂေရီ ထီးနန်းသို့ ပထမ လဒစ္စလဘုရင် တက်လာရေအခါ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ အခြီအနီ ကောင်းလာပြီးကေ တရားစီရင်ရီးနန့် ဒေသန္တရ အုပ်ချုပ်ရီးရို့မာ ပြုပျင်ပြောင်းလဲ တိုးတက်မှုတိ ဟိလာရေ။ ထိုဘုရင်နောက် ဆက်ခံသော ကော်လမန်ဘုရင် လက်ထက်မာ အခွန်ကောက်ခံပုံစံနစ်ကို လွယ်ကူအောင် ပြုပျင်ခရုံမက ကူးသန်းလားလာရီးနန့် ခရီးလမ်းတိကို တိုးတက် ကောင်းမွန်အောင် ပြုလုပ်ပီးခဲ့သဖြင့် နိုင်ငံ၏ ကုန်သွယ်မှု တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာရေ။ ထိုမင်းနှစ်ပါးလုံးသည် ရောမပုဒ်ရဟန်းမင်းနန့် မဟာမိတ်များဖြစ်ကတ်လို့ တန်ခိုးအာဏာကြီးမားကတ်တေ။ ကရိုးအေးရှားနန့် ဒါလမေး ရှန်းနယ်ရို့ကိုလည်း ဟန်ဂေရီနိုင်ငံအတွင်းကို သွတ်သွင်းနိုင်ခရေ။ ၁၂၃၅ ခုနှစ်မာ နန်းတက်သော စတုတ္ထ ဗီလာဘုရင်လက်ထက် ၁၂၄၂ ခုနှစ်မာ တာတာလူမျိုးရို့စွာ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးကတ်တေ။ ဗီလာဘုရင်သည် တာစွာရို့၏ ရန်ကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် ရဲတိုက်များ၊ ခံတပ်များ တည်ဆောက်ခြင်း၊ လူအင်အားများအောင် တိုင်းတပါးသားရို့အား နိုင်ငံမားသို့ ဝင်ရောက် နီထိုင်စီခြင်းရို့ကို ပြုလီရေ။ ယေကေလဲ ရန်ကို ကာကွယ်ရန် တည်ဆောက်ခရေ ရဲတိုက်များ၊ ခံတပ်တိစွာ နောင်အခါမှ မှူးမတ်များ ပုန်ကန်ခြားနားဖို့အတွက် နီရာကောင်းကြီးများ ဖြစ်လားရေ။ ပုန်ကန်ခြားနားကတ်တေ မှူးမတ်တိကို မနှိမ်နင်းနိုင်သဖြင့် ၁၃ဝ၁ ခုနှစ်မှ စတင်ပနာ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံမာ ပြည်မားစစ် သျှစ်နှစ်ကြာမျှ ဖြစ်ပွားခလီရေ။ ယင်းခါမာ ဟန်ဂေရီ ထီးနန်းမာ မက်ဂျာမင်းဆက် ပြတ်ပနာ အန်ဇူမင်းသား ချားရောဗတ်သည် ပထမချားဆိုရေနာမည်ဖြင့် အုပ်ချုပ်လီရေ။ အန်ဇူမင်းများ စိုးစံရေအခါမှ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံကို ပြန်ပနာ ထူထောင်နှိုင်ကတ်လေလီရေ။ ပြည်မားစစ် ဖြစ်ပွားစဉ်က ဆူပူထခရေ မှူးမတ် လူကုံထံများစွာ အသတ်ခံခရလီရာ အန်ဇူမင်းတိစွာ အတိုက်အခံမဟိဘဲ အလွယ်ကာသား အုပ်စိုးနိုင် ခြင်းကြောင့် ဖြစ်တေ။ ယေကေလဲ ၁၃၄၇ ခုနှစ်မှ ၁၃၆ဝ ပြည့်နှစ်အထိ ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ ကပ်ရောဂါကြီး နှိပ်စက်သဖြင့် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၏ လူဦးရွီ တစ်ပွာအာဒီခန့် ပျက်စီးခဲ့လို့ နိုင်ငံအခြီမာလေ့သော့ ယိမ်းယိုင်ခရလီရေ။ ၁၃၈၂ ခုနှစ်မာ အန်ဇူမင်း ပထမချား၏ သားတော် လူဝီဘုရင် နတ်ရွာစံသဖြင့် လူဝီ၏ သမီးတော် မေရီအား ဘုရင်မအဖြစ် တင်မြှောက်ကတ်လီရေ။ မေရီသည် လပ်ဇင်ဗူးမင်းသား ဆစ်ဂျစ်စမန်းနန့် ထိမ်းမြားလိုက်သဖြင့် ဟန်ဂေရီ ထီးနန်းကို ဆစ်ဂျစ်စမန်းသည် ၁၃၈၇ ခုနှစ်မှ ၁၄၃၇ ခုနှစ်တိုင် စိုးစံခဲ့ လီရေ။ ထိုအထဲ ၁၄၁ဝ ပြည့်နှစ်မာ သာသနာစောင့် ရောမ ဧကရာဇ်အဖြစ် ရွီးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခရသိမ့်ရေ။ ဒေမင်းလက်ထက်မာလည်း ဟန်ဂေရီ နိုင်ငံစွာ တူရကီရို့၏ ဖီးရန်နန့် ရှိဆိုင်နီရသောကြောင့် တောင်ပိုင်းနယ်ခြားမာ တောင့်တင်းနနောင်းသော ခံတပ်တိကို ဆောက်လုပ်ထားရလီရေ။ ပြည်မားမာ ညီညွတ်သွီးစည်းမှုရဟိရန် ကြိုးစားခကေလေ့ အကြောင်းကြောင်းတိုကြောင့် ယှူရေခဲ့ချေ။ ယင်းချိန်တွင် အနောက်ဘက်မှ လူတန်းစားညီမျှရီး၊ အခွင့်အရီးတူ ခံစားသည်းဝါဒများ ဝင်ရောက်လှာကာ ၁၄၃၃ ခုနှစ်မှစပြီးကေ ပြည်မား မငြိမ်မသက်မှုတိ ပေါ်ပေါက်လာလီရေ။ ၁၄၃၆ ခုနှစ်မာမှ အီးငြိမ်းလားရေ။ ၁၄၃၇ ခုနှစ်မာ ဆစ်ဂျစ်စမန်း လွန်ခသဖြင့် သားတော် ပဉ္စမ အဲလဗတ် နန်းတက်လီရေ။ နှစ်နှစ်မျှ စိုးစံပြီးကေ အဲလဗတ် နတ်ရွာစံအတွက်နန့် ၁၄၄ဝ ပြည့်နှစ်မာ ပိုလန်ဘုရင် တတိယ ဗလာဒစ္စလာအား ဟန်ဂေရီထီးနန်းကို အပ်ကတ်လီရေ။ ယင်းချိန်တွင် အဲလဗတ်၏ မိဖုရား အယ်လစ်ဇဗက်မာ ကိုယ်ဝန် အရင့်အမာနန့် ကျန်ရစ်လို့ အချိန်စိသဖြင့် သားယောက်ျား ဖွားမြင်လီရာ ပဉ္စမ လဒစ္စလဘုရင်အဖြစ် ကျေညာခရေ။ ယင်းခါမာ ပြည်မားစစ် ဖြစ်ပွားရပြန်လီရာ ၁၄၄၃ ခုနှစ်မာ အယ်လစ်ဇဗက် ကွယ်လွန်လို့ ၁၄၄၄ ခုနှစ်မာ တတိယ ဗလာဒစ္စလာဘုရင်စစ်ပွဲမာ ကျမှ ပြီးဆုံးလားရေ။ ယင့်အတောအတွင်း တောင်းပိုင်းမှ တူရကီရို့ကလည်း အပြင်းအထန် ဖိဗျာယ်ဟိလီရေ။ ယေကေလဲ ဇိုရင်နီ ဘုရင်ခံ ဂျွန်ကော်ဗီနပ် ဟွန်ယော်ဒီသည် တူရကီရို့အား ရွပ်ရွပ်ချွံချွံခုခံ တွန်းလှန် အောင်မြင်ဗျာယ် ဟိသဖြင့် တူရကီရို့ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံထဲကို မဝင်နိုင်ပဲ ဟိရေ။ ၁၄၄၆ ခုနှစ်မာ ဂျွန်ဟွန်ယော်ဒီအား ပဉ္စမ လဒစ္စလဘုရင်အချေ တက်စား ဟန်ဂေရီနိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ရန် ဥပဒေပြု လွှတ်တော်က အပ်ခကေလေ့ ကရိုးအေးရှား မှူးမတ်ရို့က သဘောမတူကတ်ချေ။ ယေကေလဲ ဟွန်ယော်ဒီ၏ ဇွဲလုံ့လဖြင့် ၁၄၅၆ ခုနှစ်မာ တူရကီရို့ရန်မှ လွတ်မြောက်ခရပြန်ရေ။ ထိုနှစ်မာပင် ဂျွန်ယော်ဒီ ကွယ်လွန်လို့ သူ၏ သားအကြီးဆုံး လက်ဇလိုလည်း ၁၄၅၇ ခုနှစ်မာ ကွယ်လွန်ပြန်ကာ နောက်ခြောက်လ ခန့်အကြာမှာ ပဉ္စမလဒစ္စပါ ဆုံးပါးလားပြန်အတွက်နန့် ဟွန်ယော်ဒီ၏ သားငယ် မတ်သီးယတ် ဟွန်ယော်ဒီအား ၁၄၅၈ ခုနှစ်မာ ဟန်ဂေရီဘုရင်အဖြစ် တင်မြှောက်လိုက်ကတ်တေ။ မတ်သီးယတ်သည် ၁ဝ နှစ်ခန့်အမာ တိုင်းပြည် တည်တံ့ခိုင်မြဲမှုကို အားထုတ် ဆောင်ရွက်ခပြီးကေနောက် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၏ ဥပဒေစည်းမျှိုင်းတိကို ပြုပျင်ပီးခဲလေ့ရေ။ ယင်းအပြင် အုပ်ချုပ်ရီး၊ စီးပွားရီးနန့် ကာကွယ်ရီးတိကို တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ဆောင်နှိုင်ခလို့ ပညာရီးအတွက် တက္ကသိုလ်ကျောင်း ဟောင်းကြီးတိကို အသက်ဆက်ပီးပြီးကေ ပရက်စဗူး တက္ကသိုလ်ကိုလေ့ ၁၄၆၇ ခုနှစ်မာ တည်ထောင်ခရေ။ ဒေမင်းသည် မြို့ပြပြည်ရွာ တိုးတက် စည်ပင်ရီးနန့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရီး ကောင်းမွန်ရန်ရို့အတွက် မနေမနား အားထုတ် ဆောင်ရွက်ခရေ။ သူ၏ လက်ထက်မာ တူရကီရို့လေ့ တိုက်ခိုက်ရန် သီရုံမျှ မသီဝံ့တော့ချေ။ ၁၄၅၈ ခုနှစ်မာ ဗီယင်နားမြို့ကို တိုက်ခိုက် အောင်မြင်ပြီးကေ ဩစတြီးယား၊ စတိုင်းရီးယားနန့် ကာရင်သီးယားနယ်ရို့ကို သိမ်းသွင်း ခလီရေ။ ဗီယင်းနားမြို့ကို နန်းတော်ကို ပြောင်းရွိ ပြီးကေ ၁၄၉ဝ ပြည့်နှစ်မာ နတ်ရွာစံလီရာ သူ၏သားတော် ဂျေနော့ကောဗီနပ်က ထီးနန်းကို ဆက်ခံလီရေ။ မတ်သီးယတ် ဘုရင်လက်ထက်မာ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ခရေလို့ ဆိုရပေမည်။ သူ့နောက်မင်းတိကား တိုင်းပြည် အုပ်ချုပ်ရန် အရည်အခြင်း ပြည့်ဝသူ တဦးတယောက်လှောက် မဟိချေ။ မတ်သီးယတ် လက်ထက်က သိမ်းသွင်းခရေ ဩစတြီးယန်း နယ်ပယ်တိကိုလည်း နောက်မင်းများ လက်ထက် ပြန်ပနာ ပီးအပ်ရရုံမက စစ်လျော်ကြီးကိုလေ့ အဆမတန် ပီးလိုက်ရလီရေ။ ၁၅၁၆ ခုနှစ်မာ နန်းတက်သော ဒုတိယ လူဝီဘုရင်သည် ပိစိကလောင်ရွယ်ရပြီးကေး ပြည်ရီးပြည်ရာရို့ကို ကာဒင်နယ်ဗကော့က ကြိုးကိုင်ခရေ။ ကာဒင်နယ်ဗကော့သည် ၁၅၂၁ ခုနှစ်မာ ကွယ်လွန်ရေအခါ အုပ်ချုပ်ရီး အာဏာလုများ ပေါ်ပေါက်ခရေ။ ယင်းပိုင်ဟိစဉ် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံတောင်ပိုင်းကို တူရကီရို့ ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ရေအခါ ပြည်မား အာဏာလုမှု တိကြောင့် အကွဲကွဲဖြစ်နီသော ဟန်ဂေရီရို့စွာ ၁၅၂၆ ခုနှစ်မာ မိုဟက်စစ်မြီပြင်မာ စစ်ယှုံးသဖြင့် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ အားလုံး တူရကီရို့လက်အောက်ကို ကျရောက်ခလီရေ။ တူရကီရို့၏ လက်အောက်မာ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ နှစ်ပေါင်း ၁၅ဝ ခန့် နာလှန်မထူနိုင်ပဲ အချုပ်အချယ် ခံခရပြီးနောက် ၁၆၇၈ ခုနှစ်မာ ဟန်ဂေရီမြောက်ပိုင်းဟိ ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းသားရို့သွီးစည်းကာ တူရကီရို့ကို တွန်းလှန်ရန် ကြိုးစားခကတ်တေ။ သူရို့၏ ဂေါင်းဆောင်မာ ကောင့်တိုကိုလီ ဖြစ်ရေ။ ယေကေလဲ အင်အား မမျှအတွက်နန့် ယှူရေခဲ့ ကြချေ။ တူရကီရို့၏ ရက်စက်စွာ နှိပ်ကွပ် အုပ်ချုပ်ခြင်းကိုရာခံ ကတ်ရရေ။ ၁၆၉၉ ခုနှစ်မာ ဗရင်ဂျီ အယူဝါဒေနိုင်ငံများ ဖြစ်ကတ်သော ဩစတြီးယား၊ ရုရှားနန့် ပိုလန်နိုင်ငံရို့၏ အကူအညီနန့် တူရကီရို့ကို ဟန်ဂေရီနိုင်ငံအထဲမှ ကြက်စာကောက် မောင်းထုတ်လိုက်ကတ်လီရေ။ ယကေလေ့ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံကား လွတ်လပ်ရီး မရခဲ့ချေ။ ဩစတြီးယန်း ဟက်စဗတ်မင်းဆက်၏ သက်ဦးဆံပိုင် အုပ်စိုးခြင်းကိုရာ ခံကတ်ရလီရေ။ လွတ်လပ်ရီးကိုရာ လိုလားသော ဟန်ဂေရီနိုင်ငံသား ရို့စွာ အခွင့်ကောင်းကို စောင့်နီခကတ်လီရာ ၁၇ဝ၄ ခုနှစ်မာ စပိန်နန်းလုစစ်ပွဲမာ ဩစတြီးယား ပါဝင်ရရေအခါထ ပုန်ကန်ကတ်လီရေ။ ယင်းရေ တော်လှန်မှုကြီးရေ ခုနှစ်နှစ်မျှကြာမှ ပြီးဆုံးလားကေလေ့ ဟန်ဂေရီသည် ရည်မှန်းရေ လုံးဝ လွတ်လပ်ရီးကိုကား မရခကတ်သေးပဲ အခွင့်အရီးတိရာ ရှေးကထက် တိုးတက်ပိုပြီးကေ ရဟိခကတ်လီရေ။ ၁၇၄ဝ ပြည့်နှစ်မာ ဩစတြီးယန်း နန်းလုစစ်ပွဲမာ ဟန်ဂေရီမှူးမတ်ရို့စွာ ဩစတြီးယန်း ဘုရင်မ မရီးယာတရီးဇားဘက်မှ အင်တိုက်အားတိုက် ကူညီခကတ်တေ။ ယင်းချိန်တွင် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံမှ ဩစတြီးယား နိုင်ငံရို့စွာ အတော်ပင် သင့်မြတ်လာခကတ်လီရေ။ ယကေလေ့ မရီးယားတရီးဇား၏ မြစ်တော် ဒုတိယ လီယိုပိုဘုရင် လက်ထက် ၁၇၈၉ ခုနှစ်မာ ပြင်သစ် အရီးတော်ပုံကြီး ဖြစ်ပွားခရေ ယင်းရေ အရီးတော်ပုံ မီးတောက်သည် လွတ်လပ်ရီးကို များစွာ လိုလားကေလည်းဟိရေ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံအတွင်းကို ကူးစက်လာခလှေးရေ။ ( မရီးယာတရီးဇား။) ၁၈၁၅ ခုနှစ်နောက်မာ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံမာ လူဝီကော့ရွှပ်ရို့ ဂေါင်းဆောင်သော လစ်ဗရယ် အဖွဲ့သည် အင်အားကောင်းလှာပြီးကေ ဩစတြီးယန်း ဟစ်စဗတ်မင်းရို့ကို အပြင်းအထန် အတိုက်အခံ ပြုလေလီရေ။ ၁၈၄၈ ခုနှစ်မာ ဟန်ဂေရီ တနိုင်ငံလုံး လူဝီကော့ရွှပ်ကို ဂေါင်းဆောင်အဖြစ် တင်မြှောက်လို့ ပုန်ကုန် တော်လှန်ကြလေလီရေ။ အခိုက်အတန့်အားဖြင့် တောလှန်ပုန်ကန်သူရို့ အရီးရာခရေ ဂေါင်းဆောင်ကြီး လူဝီကော့ရွှပ်ကို သမ္မတအဖြစ် တင်မြှောက်ကာ လွတ်လပ်သော ဟန်ဂေရီ သမ္မတနိုင်ငံကို တည်ထောင်လိုက်ကတ်တေ။ ယေကေလဲ ယင်းရေ လွတ်လပ်ရီးကား မတည်မြဲခဲ့ချေ။ မက်ဂျာနန့် ဆလဗလူမျိုးရို့စွာ ဘာသာစကား ကွဲလွဲမှုမာ စကားအက်ကပင်အစသွီးကွဲလာကတ်တေကြောင့်တကြောင်း၊ ထို ဆလဗရို့နန့် ရုရှရို့၏ အကူအညီနန့် တော်လှန်မှုကြီးကို နှိမ်နင်းနှိုင်ခအတွက်နန့်တကြောင်း ကောင်းမကြာခင်အတွင်းမှာကပင် အသက်ပေါင်းများစွာ အသီခံလို့ တိုက်ယူခရရေ လွတ်လပ်ရီးကို အဆုံးခံလိုက်ရပြီးကေ ဩစတြီးယန်း ဘုရင် ဖရန်စစ်ဂျိုးဇက်၏ လက်အောက်ကို နောက်ထပ်ပြန်ပနာ ရောက်ခရလီရေ။ ( ဖရန်စစ်ဂျိုးဇက်။) ၁၈၆၆ ခုနှစ်မာ ဩစတြီးယားနိုင်ငံစွာ ပရပ်ရှားနိုင်ငံ၊ အီတလီနိုင်ငံရို့နန့် စစ်ဖြစ်ပွားရပြန်လီရေ။ ယင်းခါမာ ပြည်မားရန်ကို စိုးရိမ်အတွက်နန့် ဖရန်စစ်ဂျိုးဇက်သည် ၁၈၆၇ ခုနှစ်မာ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံကို ဩစတြီးယားနိုင်ငံနန့် တန်းတူအခွင့်အရီးများ ပေးကာ ဟန်ဂေရီလွှတ်တော်အား တာဝန်ခံရရေ သီးသန့် အစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ခွင့် ပြုလီရေ။ နှစ်ပြည်ထောင် အုပ်ချုပ်ရီးကိုမူ ဩစတြီးယန်းဘုရင်က ကိုင်ပနာ နိုင်ငံတော်ကိုလေ့ ဩစတြီးယား ဟန်ဂေရီ နိုင်ငံတော်ဟု ခေါ်မာစီရေ။ ( ဩစတြီးယား ဟန်ဂေရီ။) ယပိုင်နန့်လည်း ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၏ ပြဿနာတိမာ မပြေလည်ခသိမ့်လီ။ လုံးဝ လွတ်လပ်ရီးကို ရမှရာ ပြေလည်မည်ဖြစ်တေအတွက် ဂေါင်းဆောင်ကြီး လူဝီကော့ရွှပ်ပင်လျှင် ဦးစီးကာ လုံးဝ လွတ်လပ်ရီးအတွက် လုံးပန်းကတ်ရပြန်ရေ။ ပထမကမ္ဘာစစ်အထဲ မက်ဂျာလူမျိုးရို့စွာ ဩစတြီးယန်းရို့နန့် ပူးပေါင်းကာ တိုက်ပွဲဝင်ခကတ်လီရေ။ ပထမကမ္ဘာစစ် ပြီးဆုံးရေအခါ ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ စစ်ယှုံးနိုင်ငံဖြစ်ခလို့ ဟက်ပစဗတ်မင်းဆက်လည်း ပြတ်လားလီရေ။ ဟန်ဂေရီနန့်အရာဩစတြီးယား လက်အောက်ခံ နိုင်ငံတိစွာလည်း လွတ်လပ်ရီး ရဟိခကတ်တေ။ ထရန်ဆီလဗေနီးယန်းလူမျိုး၊ ဆလိုဗက်လူမျိုးနန့် ကရုတ် လူမျိုးရို့စွာ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံမားမှ ခွဲထွက်လားလီရေ။ အယင်ဦးဆုံး ဟန်ဂေရီ တော်လှန်ရီးသမားတိစွာ ဟန်ဂေရီသမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်ခလီရေ။ ထရီယေးနွံ(ဗာဆီး) စာချုပ်အရ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံပိုင် နယ်သုံးပုံ နှစ်ပုံလောက်ကို ရိုမေးနီးယား၊ ချက်ကိုစလို ဗားကီးယားနန့် ယူဂိုစလားဗီးယား နိုင်ငံတိသို့ ဖဲ့ပီးလိုက်ရရေ။ ပြဒါး၊ ကြီးနီ၊ ရွှီ၊ ငွီ၊ ဆား အစဟိရေ သတ္တုမားအားလုံး ကျောက်မီးသွီးမား သုံးပုံတပုံ၊ သံမားများ၊ သစ်တောငါးပုံချေပုံလောက်ကို စွန့်လွှတ်ခရသဖြင့် ဆိုရှယ်လစ်နန့် ကွန်မြူနစ်ရို့ အခဲမကျီဖြစ်ကာ အုပ်ချုပ်ရီးအာဏာကို ရယူပြီးရေ် ဆိုဗီယက်သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် ကျေညာရေ။ ကွန်မြူနစ်ဂေါင်းဆောင်ကြီး ဗေးလားကွန်အား သမ္မတအဖြစ် တင်မြှောက်ခကတ်လီရေ။ ယေကေလဲ အခြီမခိုင်မီ ဟန်ဂေရီရီကြောင်း ဗိုလ်ချုပ် ဟော့ထေး ဂေါင်းဆောင်သော စစ်တပ်တိက နိုင်ငံခြား အကူ အညီဖြင့် တော်လှန် တိုက်ခိုက်ပြန်လီရာ ဗေးလားကွန် အစိုးရပျက်လီရေ။ ထိုနောက် ဘုရင်အစိုးရမျိုးကို ပြန်ပနာတည်ထောင်လို့ ဟောထေးက နန်းစောင့်အဖြစ် အုပ်ချုပ်ခရေ။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်မာ ကောင့်စတီဖင် ဗေးသလင်အား ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တင်မြှောက်ရာ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ အခြီအနီ တိုးတက် ကောင်းမွန်လာရေ။ ဥရောပတိုက်မာ ဖက်ဆစ်ဝါဒ ပေါ်ပေါက်လာရေအခါ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံမာ ကြီးလီးခက်ခဲသော ပြဿနာတိနန့် ရှိဆိုင်ခရလီရေ။ ၁၉၃၂ ခုနှစ်မာ ဟန်ဂေရီ ဖက်ဆစ် ဂေါင်းဆောင် ဂွန်ဗိုသည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာရေ။ ယင်းခါမှစပြီးကေ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ ဣတလီနိုင်ငံ ဂျာမနီနိုင်ငံရို့နန့် တဆတ်ဆတ် ရင်းနှီးစွာထက် ရင်းနှီးလာခရေပြင် အထူးအနိန်နန့် စီးပွားရီးအားဖြင့် ဂျာမနီနိုင်ငံကို မှီခိုရရေ အခြီသို့ ရောက်လားလီရေ။ ၁၉၃၉ ခုနှစ် မာ့ခ်ျလမာ ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံကို အပိုင်းပိုင်း ခွဲဝီလိုက်ရအခါမှာ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ ပထမကမ္ဘာစစ် မဖြစ်မီက ယင်းပိုင်နက်တချို့ကို ပြန်ပနာ ရဟိခရေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်စက ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ ကြားနီနိုင်ငံအဖြစ် နီလိုကေလေ့ ကိုယ့်အယင်က ပိုင်ခရေ ထရန်ဆီလဗေးနီးယား ပြည်နယ်ကို ပြန်ပနာ ပီးအပ်မည်ဆိုရေ ဂျာမနီရို့၏ ကတိကြောင့် ဝင်ရိုးတန်း အုပ်စုဘက်ကို ပါလားရေ။ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ ဝင်ရိုးတန်းနိုင်ငံတိနန့် ပူးပေါင်းခကေလေ့ ဖက်ဆစ်ဝါဒကို ဆန့်ကျင်သော မက်ဂျာလူမျိုးများစွာပင် ဟိရေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မားမာ စစ်တလင်း ဖြစ်နီသော ဟန်ဂေရီနိုင်ငံအထဲဟိ မက်ဂျာလူမျိုးရို့စွာ ပြေးလွှား ပုန်းအောင်းကာ ဒုက္ခဆင်းရဲကြီးစွာနန့် နီခကတ်ရလီရေ။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်မာ ရုရှစစ်တပ်တိက ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ကတ်တေအခါ ဝင်ရိုးတန်း စစ်တပ်တိစွာ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံမှ တဆတ်ဆတ် ခံစစ်တိုက်ရင်း မီးတိုက်ဖျက်ဆီးကား ထွက်ဗြီးခလီရေ။ ထိုနှစ် ဒီဇင်္ဘာလမာ ဗိုလ်ချုပ် ဗေလာမစ်ကလော့ရှ ဂေါင်းဆောင်သော ယာယီအစိုးရအဖွဲ့တခုကို ဖွဲ့စည်းခရေ။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဂျန်နဝါရီလ ၂ဝ ရက်နိမာ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံတိနန့် ယာယီ စစ်ပြေငြိမ်းရီး စာချုပ်လက်မှတ်ရီးထိုးကာ ထိုနှစ် နိုဗန်ဘာလမာ ပြည်သူ့ရွီးကောက်ပွဲကြီးတရပ် ကျင်းပခရေ။ ထိုရွီးကောက်ပွဲမာ သျှိတ်ရှင်ကောင်မချေျားအဖွဲ့မှ အမတ်အများဆုံး ရွီးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရလီရေ။ သျှိတ်ရှင်ကောင်မချေျား အဖွဲ့မှ ဗယ်ရွန် ဇိုလတန် တလဒီ ဂေါင်းဆောင်ကာ အစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းနှိုင်ခကေလေ့ နိုင်ငံမာ ဖြစ်ပေါ်နိန်ရေ အခြီအနီတိကြောင့် လက်ဝဲသမား အတော်အသင့် ပါရေ ညွန့်ပေါင်းအစိုးရ အဖွဲ့တခု ဖွဲ့စည်းလိုက်ရရေ။ ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဖေဖဝါရီ ၁ ရက်နိမာ ကျင်းပသော အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံမာ ဟန်ဂေရီသမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်ရန် အတိက သဘောတူ ဆုံးဖြတ်ကြလို့ ဒေါက်တာ ဇိုလတန်တလဒီအား သမ္မတအဖြစ် တင်မြှောက်ကတ်လီရေ။ ထိုအချိန်မှစပြီးကေ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၏ ပြန်ပနာထူထောင်ရီးကို အားတိုက်အင်တိုက် ဆောင်ရွက်ကြရေ အပြင် သျှိတ်ရှင်ကြီးများ လက်ဝယ်ဟိ မြီယာတိကို တောင်သူလယ်သမား ဆင်းရဲသား အလုပ်သမားတိအား တဦးလျှင် မြေတဧကခွဲခန့်စီ ဝေပီးဗလင့်ရေ။ ယပြီးနောက် ငွီကြေးတန်ဖိုး ယုတ်လျှော့သွား ပြန်သဖြင့် လူလတ်တန်းစားများ အနီအထိုင် ကျပ်တည်း ခဲယဉ်းရေအခြီသို့ ရောက်ရပြန်လီရေ။ ယပိုင်နန့်ပင် ၁၉၄၈ခုနှစ်တိုင်ယောင်အောင် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံကို ညွန့်ပေါင်းအစိုးရက အုပ်ချုပ် ကြိုးကိုင်ခလီရေ။ ထိုနှစ်မာ သမ္မတကြီး တလဒီရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရေအခါ အလုပ်သမားသမဂ္ဂဥက္ကဋ္ဌဟောင်း အာပတ် ဇလကစစ်အား သမ္မတအဖြစ် တင်မြှောက်ကတ်လီရေ။ အမျိုးသားလွှတ်တော်မာ သျှိတ်ရှင်ကောင်မချေျားအဖွဲ့က အင်အားကောင်းဗျာယ်ပင် ဟိကေလေ့ သမ္မတအစိုးရအဖွဲ့၏ အချက်အချာ ဌာနတိကို ကွန်မြူနစ်တိက ကြိုးကိုင်ထားလီရေ။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်မာ ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ အခြီခံဥပဒေကို ရီးဆွဲ အတည်ပြုခကတ်တေ။ ယင်းဥပဒေကား ဆိုဗီယက် အုပ်ချုပ်မှု စနစ်အတိုင်းဖြစ်တေ။ စက်ရုံအလုပ်ရုံတိကို ပြည်သူပိုင် ပြုလုပ်ခြင်း၊ စုပေါင်း လယ်ယာလုပ်ငန်းများ ပြုလုပ်ခြင်းရို့ ပေါ်ပေါက်လာ သည်၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမာ ကွန်မြူနစ်အစိုးရ အုပ်ချုပ်ရီးကို ဟန်ဂေရီ ပြည်သူပြည်သားတိ ထ ပုန်ကန်ကတ်ကေလေ့ ရုရှစစ်တပ်များ အကူအညီနန့် ပုန်ကန်သူတိကို နှိမ်နင်းနှိုင်ခလီရေ။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)</ref> <br /> [[ဖိုင်:Budapest Panorama R01.jpg|center|thumb|400x400px]] <br /> [[ဖိုင်:A Dunakanyar Borfjúfőről nézve, Okt 24.jpg|center|thumb|400x400px]] [[ဖိုင်:Danube at Esztergom.jpg|center|thumb|300x300px]] <br /> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဥရောပတိုက်ဟိ နိုင်ငံတိ]] [[ကဏ္ဍ:နေတိုး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိ]] [[ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိ]] [[ကဏ္ဍ:ဥရောပ သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံတိ]] [[ကဏ္ဍ:ကုန်းတွင်းပိတ််နိုင်ငံတိ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာအလိုက်]] [[ကဏ္ဍ:မြေထဲပင်လယ်သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိ]] fi2iey0jfzx5cgztxq3kjbia31akljv 21560 21559 2026-09-30T09:59:22Z Retkhaberi 224 21560 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | နိုင်ငံနာမည်အပြည့် = ဟန်ဂေရီသမ္မတနိုင်ငံ | common_name = ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ | ပုံ_အလံ = Flag of Hungary.svg | ပုံ_တံဆိပ် = Coat of Arms of Hungary.svg | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = | ပုံ_နီရာ = EU-Hungary.svg | မြို့တော် = ဘူဒါပတ်စ်မြို့ | အကြီးဆုံးမြို့ = မြို့တော် | ဧရိယာ = ၉၃,၀၃၀ km² | ဧရိယာအဆင့် = ၁၀၉ | ဧရိယာရေရာခိုင်နှုန်း = ၀.၇၄ | အမြင့်ဆုံးနီရာ = | time zone = +၁ | ရုံးသုံးဘာသာတိ = [[ဟန်ဂေရီဘာသာစကား|ဟန်ဂေရီ]] | လူဦးရွီ = ၉,၉၇၉,၀၀၀ | လူဦးရွီအဆင့် = ၈၃ | လူဦးရွီအထူ = ၁၀၇.၂/km²(၂၇၉.၀/sq mi) | လူဦးရွီအထူအဆင့် = ၉၄ | လူမျိုးများ = | အမျိုးအစား = ပါလီမန် သမ္မတစနစ် | ဂေါင်းဆောင်_ရာထူး(၁) = သမ္မတ | ဂေါင်းဆောင်_နာမည်(၁) = János Áder | ဂေါင်းဆောင်_ရာထူး(၂) = ဝန်ကြီးချုပ် | ဂေါင်းဆောင်_နာမည်(၂) = Viktor Orbán | ထူထောင်ရီး_နာမည်(၁) = ဟန်ဂေရီ | ထူထောင်ရီး_ခုနှစ်(၁) = ၈၉၅ | ထူထောင်ရီး_နာမည်(၂) = ခရစ်ယာန် ဘုရင်နိုင်ငံ | ထူထောင်ရီး_ခုနှစ်(၂) = ၁၀၀၀ | ထူထောင်ရီး_နာမည်(၃) = တတိယသမ္မတနိုင်ငံတော် | ထူထောင်ရီး_ခုနှစ်(၃) = ၁၉၈၉ အောက်တိုဘာ ၂၃ | GDP_PPP = US $ ၁၈၇.၆၂၇ ဘီလီယံ | GDP_PPP_အဆင့် = | GDP_PPP_per_capita = US $၁၈,၇၃၈ | GDP_PPP_per_capita_အဆင့် = | HDI = ၀.၈၀၅ | HDI_အဆင့် = | ငွီ = ဖိုရင့် | cctld = .hu | calling_code = +၃၆ }} '''ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ''' (တရားဝင်အခေါ်အားဖြင့် <ref>Before 1 January 2012. At this date, a new constitutions comes into effect where the official name is simply Hungary: [http://www.kozlonyok.hu/nkonline/MKPDF/hiteles/mk11043.pdf Magyar Közlöny]</ref>ဟန်ဂေရီ သမ္မတနိုင်ငံ) စွာ ဥရောပ အလယ်ပိုင်းမာ ဟိရေ ကုန်းတွင်းပိတ်် နိုင်ငံ တနိုင်ငံ ဖြစ်တေ။ ပန်နိုနီယမ် မြစ်ဝှမ်းဒေသမာ တည်ဟိပြီး မြောက်ဖက်မာ ဆလိုဗက်ကီးယားနိုင်ငံ၊ အရှိဖက်မာ [[ယူကရိန်းနိုင်ငံ]] နန့် [[ရိုမေးနီးယားနိုင်ငံ]]၊ တောင်ဖက်မာ [[ဆားဘီးယားနိုင်ငံ]] နန့် [[ခရိုအေးရှားနိုင်ငံ]]၊အနောက်တောင်ဖက်မာ [[ဆလိုဗေးနီးယားနိုင်ငံ]] နန့် အနောက်ဖက်မာ [[ဩစတြီးယားနိုင်ငံ]] ရို့ ဟိကတ်တေ။ မြို့တော်နန့် အကြီးဆုံးမြို့မာ [[ဘူဒါပတ်စ်မြို့]] ဖြစ်တေ။ ဟန်ဂေရီသည် [[ဥရောပသမဂ္ဂ]]၊ [[နေတိုးအဖွဲ့]]၊ အိုအီးစီဒီ အဖွဲ့ နန့် ဝမ်းစ်ဂရက်ဒ် အဖွဲ့ ရို့၏ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံ ဖြစ်တေ အပြင် ရှန်ဂန်နယ်နိမိတ်မာ ပါဝင်ရေ နိုင်ငံတနိုင်ငံလည်း ဖြစ်တေ။ ရုံးသုံးဘာသာစကားမာ ယူရားလစ် မိသားစုဝင် ဘာသာစကား ဖြစ်ရေ ဟန်ဂေရီ ဘာသာစကားဖြစ်ပြီးကေ အင်ဒို-ဥရောပ အစုအဖွဲ့မာ မပါဝင်ရေ ဘာသာစကားထဲမာ ဥရောပမာ အသုံးအများဆုံး ဘာသာစကားဖြစ်တေ။ <ref>{{Cite book|url=http://books.google.com/books?id=nlWU3CkTAi4C&lpg=PA82&ots=wiY3TdhJ5F&dq=%22largest%20non-indo%20european%22%20europe%20hungarian&pg=PA82#v=onepage&q=%22largest%20non-indo%20european%22%20europe%20hungarian&f=false|title=Globally speaking: motives for adopting English vocabulary in other languages – Google Books |publisher=Books.google.co.uk |accessdate=20 September 2010}}</ref> == ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ == ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ ဥရောပတိုက် အလယ်ပိုင်းဟိ ကုန်းတွင်းနိုင်ငံ ဖြစ်တေ။ တချိန်က ဥရောပတိုက်၏တန်ခိုးကြီး နိုင်ငံတနိုင်ငံ ဖြစ်ခလို့ ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီ အင်ပိုင်ယာနိုင်ငံကြီး၏ တစိတ်တဒေသဖြစ်ခရေ။ အနှစ် ၁ဝဝဝ ခန့် စိုးမိုးခရေ ဘုရင်အုပ်ချုပ်မှုစံနစ်ကို ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဖေဖဝါရီလ ၁ ရက်နိမှ စပြီးကေ ပယ်ဖျက်ကာ သမ္မတနိုင်ငံ ထူထောင်လိုက်ရာ ဂုချိန်ခါ ဟန်ဂေရီယန် ပြည်သူ့သမ္မတ နိုင်ငံဟု မာရေ။ မက်ဂျာဘာသာနန့်မူ မက်ဂျာရောစာဆက် နိုင်ငံဟု ခေါ်လီရေ။ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၄၅° ၄၈′ မှ ၄၈° ၃၁′ အကြားနန့် အရှိလီာင်ဂျီတွဒ် ၁၆° ၁′ မှ ၂၂° ၅၈′ အကြားမာ တည်ဟိရေ။ ဗော်လကန်မော်၏ မြောက်ဖက်မာ အရှိဖက်မာ ရူးမေးနီးယား နိုင်ငံနန့် ၁၉၆ မိုင်၊ တောင်ဘက်မာ ယူဂိုစလားဗီးယား နိုင်ငံနန့် ၃၁၁ မိုင်၊ အနောက်ဘက်မာ ဩစတြီးယား နိုင်ငံနန့် ၁၁၂ မိုင်၊ မြောက်ဘက်မာ ချက်ကိုစလိုဗားကီးယား နိုင်ငံနန့် ၃၅၃ မိုင် နယ်နိမိတ်ခြင်း စပ်ဗျာယ်ဟိရေ။ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဆိုပနာကား လုံးဝ မဟိချေ။ ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီး ချုပ်ဆိုရေ တြီအနွန် စာချုပ်အရ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၃၅၉၁၈ စတုရန်းမိုင်သာ ကျန်လီရေ။ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၏ မြီမျက်နှာပြင်သည် များရေအားဖြင့် လွင်ပြင်ကြီးများဖြစ်ပနာ ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် ရေ မျက်နှာပြင် အထက် ၃၃ဝ ပေမြင့်ရေ။ မြောက်ဘက်ဟိ ပေ ၃၃ဝဝ မြင့်သော မတြာ တောင်တန်းနန့် အရှိမြောက်ဘက်ဟိ ပေ ၂၂၈၁ မြင့်သော ဗာကိုနီဖောရက်ဒေသမှ လွဲလို့ ပိုပြီးကေမြင့်သော တောင်တန်းဆိုပနာ မဟိ ချေ။ အရာထင်ရှားသော တောင်များ မာ၊ ဗတ်၊ တိုကစ်၊ မက်ဆက် စရေ တောင်တန်းများ ဖြစ် ကတ်တေ။ မြောက်ဖက်မာ ဟန်ဂေရီဘာသာဖြင့် ဒူးနောခေါ် ဒန်းနျူ မြစ်သည် ဟန်ဂေရီနန့် ချက်ကိုစလိုဗားကီးယား နိုင်ငံအကြားမာ နယ်နိမိတ်ပိုင် ပိုင်းခြား စီးဆင်းပနာ နောက်ထပ် တောင်ဘက်ကို ချိုးကာ စီးဆင်းလားရေ။ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၏ အရာထင်ရှားသော မြစ်တခုမာ အရှိပိုင်းကို မြောက်မှ တောင်သို့ ဖြတ်စီးသော တဇာ မြစ်ခေါ် သီစမြစ် ဖြစ်တေ။ ယင်းသည် ဒန်းညုမြစ်၏ မြစ်လက်တက်ဖြစ်တေ။ ဥရောပတိုက်၏ အကြီးဆုံး ကုန်းမာ ရီအိုင်ကြီး ဖြစ်ရေ ဗာလတန်အိုင်သည် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်းမာ တည်ဟိရေ။ အရာထင်ရှားသော ရီအိုင်တခုမာ ဩစတြီးယားနိုင်ငံနန့် စပ်ဗျာယ် ဟိရေနီရာမာ တည်ဟိရေ။ ဟန်ဂေရီ ဘာသာဖြင့် ဖားတောအိုင်ဟု ခေါ်သော နျူဆေပွဲစား ရီအိုင် ဖြစ်တေ။ ဒန်းညုမြစ်၏ အရှိဖက်မာ ဥရောပတိုက်မာ အကြီးဆုံးသော လွင်ပြင်ကြီးဖြစ်ရေ ဟန်ဂေရီလွင်ပြင်ကြီးခေါ် အယ်လဖိုး လွင်ပြင်ကြီး ဟိရေ။ ဗာကိုနီဖောရက်၏ အနောက်ဖက်မာမူ ဟန်ဂေရီလွင်ပြင် အချေခေါ် အောလဖိုး လွင်ပြင်အချေ ဟိရေ။ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ နွေအခါများမာ ခြောက်သွိပူပြင်းလို့ ဆောင်းအခါများမာ ကောင်းကောင်းစိမ့်ရေ။ ဆောင်းကူး ရာသီနန့် ဆောင်းရာသီများမာ မိုးအများဆုံး ရွာသွန်းတတ်တေ။ တောင်ကုန်းဒေသများမာ တနှစ် အထဲ ပျမ်းမျှမိုးရီချိန် လက်မ ၄ဝ ခန့်ရွာသွန်းလို့ လွင်ပြင်ကြီး၏ အရှိဖက်ပိုင်းမာ ပျမ်းမျှ မိုးရီချိန် ၁၅ လက်မလှောက်သာ ရွာသွန်းရေ။ အချုပ် ဆိုရကေ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ အရှိပိုင်းသည် အနောက်ပိုင်းလောက် မိုးမရချေ။ ၁၉၇၂ ခုနှစ် လှောက်မှန်း သန်ကောင်စာရင်းအရ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၏ လူဦးရွီသည် ၁ဝ,၄ဝဝ,ဝဝဝ ဖြစ်တေ။ လူဦးရွီ ၉၃ ရာခိုင်နှုန်းမာ မက်ဂျာခေါ် ဟန်ဂေရီယန် လူမျိုးများဖြစ်ရေ။ ယင်းရို့စွာ တူရကီလူမျိုးနန့် ဖင်းလူမျိုးရို့ ပြောဆိုရေ ဘာသာစကားတိနန့်တူသော ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကတ်တေ။ သူရို့စွာ မွန်ဂိုလူမျိုးတိနန့်သွီးစပ်ဟန် တူလီရေ။ ဒန်းညုမြစ်ကမ်းခြီတလျှောက်မာ လာရောက် မနီထိုင်မီက သူရို့စွာ ရုရှနိုင်ငံတောင်ပိုင်းမာ နီထိုင်ခရေလို့ ထင်မြင်ယူဆရန် အကြောင်းလည်း ဟိရေ။ သူရို့၏ ရှီးဟောင်းပုံပြင်တိအရဆိုကေ သူရို့စွာ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံသို့ ဟန်းလူမျိုးတိနန့်တတူ ရောက်လှာကတ်ကြောင်း သိရရေ။ မက်ဂျာလူမျိုးတိစွာ ဥရောပတိုက်သားတိပင် ဖြစ်ကတ်ကေလေ့ အရာဥရောပ တိုက်သားတိထက် စိကေချေ အရပ်နိမ့်ရေ။ အင်အား တောင့်တင်းကြံ့ခိုင်ခြင်း မဟိရေ်လည်း နီမှုထိုင်မှုမာ စနစ်ကျပနာ ရှင်းသန့်ရေ။ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံမာ ဂျာမန်၊ ဆလိုဗက်၊ ရူမေးနီးယန်း၊ ကရိုးအေးရှန်း၊ ဆဗ်နန့် ဂျစ်ပစီ လူနည်းစုတိလေ့ နီထိုင် ဗျာယ်ဟိရေ။ ပြောဆိုကတ်တေ ဘာသာစကားမာမူ ၉ဝ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဟန်ဂေရီဘာသာစကား ဖြစ်တေ။ ပျင်းစကားရေ တခြားသော ဥရောပဘာသာစကားတိနန့် အတော်ပင် ကွဲပြား ခြားနားမှု ဟိရေ။ ဖင်းနန့် လက်ဘာသာစကားရို့နန့် စိကေချေ နီးစပ်ရေ။ စာပီရီးသားရာမာမူ ရောမအက္ခရာတိကိုပင် သုံးကတ်တေ။ တနိုင်ငံလုံးဟိ လူဦးရွီ၏ ၆၇ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင်များ ဖြစ်ကတ်တေ။ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ လယ်ယာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သော နိုင်ငံ ဖြစ်တေ။ နိုင်ငံဟိ လူဦးရွီထက်ဝက်ကျော်သည် လယ်ယာ လုပ်ကိုင်ကြလို့ နိုင်ငံ၏ ဝင်ငွီထက်ဝက်လောက်ကို လယ်ယာလုပ်ငန်းမှ ရဟိရေ။ အထူးအနိန်နန့် စုပေါင်း လယ်ယာလုပ်ငန်းမှ ရဟိရေ။ အထူးအနိန်နန့် စုပေါင်းလယ်ယာ၏ အဓိက စိုက်ပျိုးသော ကောက်ပဲ သီးနှံတိမာ ဂျုံ၊ ပြောင်း၊ ရိုင်းဂျုံ၊ မြင်းစားဂျုံ၊ ဗာလီ၊ အာလူး၊ ပြောင်းနန့် သကြားမုန်လာရို့ ဖြစ်တေ။ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ အရသာဟိရေ သစ်သီးများထွက်ရေ နိုင်ငံအဖြစ်လည်း ထင်ရှားလီရာ ထွက်သော သစ်သီးတိမာ စပျစ်သီး၊ ပန်းသီး၊ သစ်သော့သီး၊ နှင်းသီး၊ တရုတ်ဆီးသီးနန့် ကျောက်ဖရုံသီးတိပင် ဖြစ်လီရေ။ မြောက်ဘက်ဟိ တိုကေတောင် တန်းနံဘေး ဟေဂျာလဇာဒေသမှ ထွက်ရေ စပျစ်သီးဖြင့် ပြုလုပ်ရေ တိုကေ ဝိုင်အရက်သည် အလွန်နာမည်ရလီရေ။ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံမာ မြင်းများ၊ သိုးများ၊ နများနန့် ဝက်တိကို မွိးမြူကတ်တေ။ ဟန်ဂေရီလူမျိုးတိစွာ မြင်းကို အလွန်မြတ်နိုးကတ်တေ။ ဟန်ဂေရီမြင်းမျိုးကောင်းတိကို ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတိသို့ မကန်မဝှန် တင်ပို့ ရောင်းချကတ်တေ။ ဒန်းညုမြစ်နန့် တဇာမြစ်များမာပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ဗာလတန်အိုင်မာလည်း ကောင်း တံငါလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ကတ်တေ။ ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီးမာ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ သတ္တုတိ အကြီးအကျယ်ထွက်ရာ ဒေသတိကို လက်လွှတ် လိုက်ရကေလေ့ ၁၉၁၄ ခုနှစ်နန့် ၁၉၃၉ ခုနှစ်များအထဲ ထွက်ကုန်ချောတိမာ အယင်နှစ်တိထက် များပြားလီရေ။ အကြောင်းရင်းမာ ထိုနှစ်များအထဲ စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း အများအစား တည်ထောင်ခရေကြောင့် ဖြစ်ရေ။ ထင်ရှားသောလုပ်ငန်းတိမာ အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း၊ စက္ကူလုပ်ငန်း၊ ဂျုံထုတ်လုပ်ငန်း၊ သကြားထုတ်လုပ်ငန်း၊ အရက်ချက်လုပ်ငန်း၊ သံနန့် သံမဏိလုပ်ငန်း၊ စက်သုံး ကိရိယာများလုပ်ငန်း အစဟိစွာရို့ဖြစ်ပနာ အားလုံးပိုင်ပင် ပြည်သူပိုင်ပြုလုပ်ထားပြီးသား ဖြစ်လီရေ။ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၏ မြို့တော်မာ ဗူဒါပက်မြို့ ဖြစ်ရေ။ ( ဗူဒါပက်မြို့။) အရာထင်ရှားသော မြို့တိမာ ဆဲဂက်၊ ဒယ်ဗရယ်ဆန်၊ပက်ချ၊ မစ္စံကောမြို့များ ဖြစ်ကတ်တေ။ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံမာ မီးရထားလမ်းမိုင်ပေါင်း ၆၃ဝ၇ မိုင်လှောက်ဟိရေ။ ယကေလေ့သော့ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အထဲကအတော်ပင် ပျက်စီးခရေ။ ဒန်းညုမြစ်သည် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံမာ ကူးသန်းလားလာရီးအတွက် လမ်းမပိုင် ဖြစ်လီရေ။ အရာနိုင်ငံတိနန့်လီကြောင်းဖြင့်ပင်ဖြစ်ဖြစ် မီးရထား ဖြင့်ပင်ဖြစ်ဖြစ် အဆက်အသွယ် ဟိလီရေ။ လယ်ယာလုပ်ငန်းထွက်ကုန်းတိမာ ထွက်ကုန်၏ သုံးပုံ တပုံခန့်ဖြစ်ရေ။ အဓိကထုတ်ကုန်မာ ဂျုံ၊ ဂျုံမှုန့်၊ ဝက်၊ နွား၊ သကြား၊ ကြက်၊ ငှက်မွေးများ၊ လတ်ဆတ်သော သစ်သီးများ၊ ဝိုင်အရက်တိနန့် သိုးမွီး ဖြစ် လီရေ။ ဝင်ကုန်မာ ကျောက်မီးသွီး၊ သစ်၊ သတ္တုအရိုင်း၊ ဝါဂွမ်း၊ စက္ကူနန့် အရာ ကုန်ချောများ ဖြစ်ရေ။ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ (ရှေးအခေါ် ပန်နိုးနီးယားနန့် ဒေးဆီးယားပြည်နယ်များ)မာ ရှီးဦးစွာ ကဲ့အနွယ် လူမျိုးစုတိနန့် ဆလဗအနွယ် အမျိုးစုများ နီထိုင်ခလီရေ။ ယပြီးနောက် ရောမရို့ တန်ခိုးနိမ့်ကျချိန်မာ ဂျာမန် အနွယ် လူမျိုးစုရို့ ဝင်ရောက် စိုးမိုးခရေ။ ထိုနောက်မာ ဟန်းလူမျိုးတိက တလှည့် အုပ်စိုးခရေ။ ၄၄၅ ခုနှစ်မာ ဟန်းဘုရင် အတ္တီလာ ကွယ်လွန်လို့ ဟန်းရို့၏ နိုင်ငံပျက်စီးရေအခါ ဂျာမန်အနွယ် ဖြစ်ရေ ဂေါ့သလူမျိုးများ ဝင်ရောက်လှာကတ်ပြန်ရေ။ ခြောက်ရာစုနှစ်အစမာ နောက်ထပ် လောင်းဗတ်လူမျိုးရို့စွာ ပန်နိုးနီးယားပြည်နယ်ကို သိမ်းပိုက် အုပ်စိုးကတ်ပြန်လေရေ။ ၅၆၇ ခုနှစ်မာ အဗာလူမျိုးရို့စွာ လောင်းဗတ်ရို့နန့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ပြီးကေ ဝင်ရောက်လှာပြီးကေ ဒေးဆီးယားနန့် ပန်နိုးနီးယားပြည် နယ်ရို့ကို သိမ်းယူလိုက်ကတ်သဖြင့် လောင်းဗတ်ရို့လေ့ အီတလီနိုင်ငံသို့ ရွှိပြောင်းခကတ်ရလီရေ။ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံမာ အဗာလူမျိုးရို့စွာ တဆတ်ဆတ် တန်ခိုးမှိန်လားခါ ဟန်ဂေရီ အနောက်ပိုင်းနန့် မြောက်ပိုင်းရို့စွာ လွတ်လပ်ရီးကို အရယူလိုက်ကတ်လီရေ။ ၇၉၁ ခုနှစ်မှ ၇၉၇ ခုနှစ်အထဲ အဗာ ရို့ကို ဧကရာဇ်ရှားလမိန်းက ခြီမှုန်းလိုက်ယားနောက် ၈၂၈ ခုနှစ်မာ မော်ရီးဗီးယားနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခလီရေ။ ၁၈၉၆ ခုနှစ်မာ အာသျှတိုက် အရှိတောင်ပိုင်းမှ မက်ဂျာလူမျိုးတိစွာ မော်ရီးဗီးယားနိုင်ငံကို ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်လို့ အနောက်ဘက်မှ စုစည်းခုခံလာရေ ဂျာမန်လူမျိုးတိကိုလည်း ၉ဝ၇ ခုနှစ်မာ တိုက်ခိုက် အောင်မြင်ပြန်အတွက်နန့် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံမာ နနောင်း အခြီစိုက် နီထိုင်ခကတ်လီရေ။ မက်ဂျာလူမျိုးတိစွာ မြင်းစီးကောင်း စစ်သားကျော်များဖြစ်ကတ်လို့ တိုက်ခိုက်သမျှနှိုင်ရေခြည်း ဖြစ်ရေ။ ၁၉ဝ၇ ခုနှစ် မှ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တိုင် မက်ဂျာမြင်းစီးကျော်ရို့စွာ သူရင်ဂီယ၊ ဆွာဗီးယားနန့် ဗာဗေးရီးယားနိုင်ငံများ အတွင်းကို ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခကတ်လီရေ။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်မာ ဟန်ဂေရီထီးနန်းကို ဆက်ခံစိုးစံခရေ ဂီဇာဘုရင်လက်ထက်မာ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ အတွင်းကို ဥရောပ အနောက်ဖျားမှ ခရစ်ယန် အယူဝါဒ ရောက်လှာရေ။ ၁၉၇၅ခုနှစ်မာ ဂီဇာဘုရင် ကိုယ်တိုင် ရေဖျန်းမင်္ဂလာ ခံယူလိုက်ယား နောက် တိုင်းသူပြည်သားရို့သည် ခရစ်ယန်များ ဖြစ်လာခကတ်တေ။ ဂီဇာဘုရင်၏ လက်ထက်မာ ရောမနိုင်ငံသို့ သံတမန်များ စီလွှတ်ခရေ။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်မာ ဂီဇာဘုရင် နတ်ရွာစံလို့ ပထမ စတီဖင်ဘုရင်က ဆက်ခံအုပ်စိုးလီရေ။ ထိုမင်းသည် နိုင်ငံသမိုင်းမာ ထင်ရှားသော တိုင်းပြည်ပြု မင်းတပါး ဖြစ်လီရေ။ သူ၏ လက်ထက်မာ ရှေးကပိုင် ကံကျွေးစံနစ် အုပ်ချုပ်ရီးကို မထားဘဲနန့် အလယ်ပိုင်းနန့် အနောက်ပိုင်းပြည်နယ်များ ကို နယ်ပေါင်း ၄၆ နယ် ခွဲရားသော် တနယ်တနယ်စီမာ ဘုရင့်တက်စား အုပ်ချုပ်သူတဦးကျ ခန့်ထားပနာ အုပ်ချုပ်ရေ။ ကောက်ခံ ရဟိသော အခွန်တော်၏ သုံးပုံနှစ်ပုံကို ဘုရင်၏ ဘဏ္ဍာတော်အဖြစ် သိမ်းယူပနာ ကျန်သုံးပုံတပုံကို နယ်အုပ်ချုပ်ရီးအတွက် သုံးစွဲရန် ဆိုင်ရာအုပ်ချုပ်ရီးမှူးက သိမ်းဆည်းထားရရေ။ ထိုမင်းလက်ထက်မှစပြီးကေ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံမာ အခွန်တော် ခန့်ခွဲကောက်ခံရာမာ ဆင်းရဲသားများ နစ်နာခကတ် လီရေ။ ဇာပိုင်ပင်ဖြစ်စီ စတီဖင်ဘုရင်သည် အယူဝါဒဆိုင်ရာမာ တိုင်းပြည်အတွက် တကူးတကဆောင်ရွက် ပီးခသူဖြစ်ပနာ သူ့အား စိန့်စတီဖင်ဟုပင် ခေါ်ဝေါ်ခကတ်တေ။ စတီဖင်ဘုရင် ၁ဝ၃၈ ခုနှစ်မာ နတ်ရွာစံလို့ ပီတာဘုရင် နန်းတက်ရေမှအစ အနှစ်လေးဆယ်လုံးလုံး ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ အပြင်ရန်သူတိ၏ အနှောက်အယှက် ခံနီရသောကြောင့် ဂျာမန်နိုင်ငံကို မှီခို အားထား ခရလီရေ။ စတီဖင်ဘုရင် ၁ဝ၇၇ ခုနှစ်မာ ဟန်ဂေရီ ထီးနန်းသို့ ပထမ လဒစ္စလဘုရင် တက်လာရေအခါ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ အခြီအနီ ကောင်းလာပြီးကေ တရားစီရင်ရီးနန့် ဒေသန္တရ အုပ်ချုပ်ရီးရို့မာ ပြုပျင်ပြောင်းလဲ တိုးတက်မှုတိ ဟိလာရေ။ ထိုဘုရင်နောက် ဆက်ခံသော ကော်လမန်ဘုရင် လက်ထက်မာ အခွန်ကောက်ခံပုံစံနစ်ကို လွယ်ကူအောင် ပြုပျင်ခရုံမက ကူးသန်းလားလာရီးနန့် ခရီးလမ်းတိကို တိုးတက် ကောင်းမွန်အောင် ပြုလုပ်ပီးခဲ့သဖြင့် နိုင်ငံ၏ ကုန်သွယ်မှု တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာရေ။ ထိုမင်းနှစ်ပါးလုံးသည် ရောမပုဒ်ရဟန်းမင်းနန့် မဟာမိတ်များဖြစ်ကတ်လို့ တန်ခိုးအာဏာကြီးမားကတ်တေ။ ကရိုးအေးရှားနန့် ဒါလမေး ရှန်းနယ်ရို့ကိုလည်း ဟန်ဂေရီနိုင်ငံအတွင်းကို သွတ်သွင်းနိုင်ခရေ။ ၁၂၃၅ ခုနှစ်မာ နန်းတက်သော စတုတ္ထ ဗီလာဘုရင်လက်ထက် ၁၂၄၂ ခုနှစ်မာ တာတာလူမျိုးရို့စွာ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးကတ်တေ။ ဗီလာဘုရင်သည် တာစွာရို့၏ ရန်ကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် ရဲတိုက်များ၊ ခံတပ်များ တည်ဆောက်ခြင်း၊ လူအင်အားများအောင် တိုင်းတပါးသားရို့အား နိုင်ငံမားသို့ ဝင်ရောက် နီထိုင်စီခြင်းရို့ကို ပြုလီရေ။ ယေကေလဲ ရန်ကို ကာကွယ်ရန် တည်ဆောက်ခရေ ရဲတိုက်များ၊ ခံတပ်တိစွာ နောင်အခါမှ မှူးမတ်များ ပုန်ကန်ခြားနားဖို့အတွက် နီရာကောင်းကြီးများ ဖြစ်လားရေ။ ပုန်ကန်ခြားနားကတ်တေ မှူးမတ်တိကို မနှိမ်နင်းနိုင်သဖြင့် ၁၃ဝ၁ ခုနှစ်မှ စတင်ပနာ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံမာ ပြည်မားစစ် သျှစ်နှစ်ကြာမျှ ဖြစ်ပွားခလီရေ။ ယင်းခါမာ ဟန်ဂေရီ ထီးနန်းမာ မက်ဂျာမင်းဆက် ပြတ်ပနာ အန်ဇူမင်းသား ချားရောဗတ်သည် ပထမချားဆိုရေနာမည်ဖြင့် အုပ်ချုပ်လီရေ။ အန်ဇူမင်းများ စိုးစံရေအခါမှ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံကို ပြန်ပနာ ထူထောင်နှိုင်ကတ်လေလီရေ။ ပြည်မားစစ် ဖြစ်ပွားစဉ်က ဆူပူထခရေ မှူးမတ် လူကုံထံများစွာ အသတ်ခံခရလီရာ အန်ဇူမင်းတိစွာ အတိုက်အခံမဟိဘဲ အလွယ်ကာသား အုပ်စိုးနိုင် ခြင်းကြောင့် ဖြစ်တေ။ ယေကေလဲ ၁၃၄၇ ခုနှစ်မှ ၁၃၆ဝ ပြည့်နှစ်အထိ ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ ကပ်ရောဂါကြီး နှိပ်စက်သဖြင့် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၏ လူဦးရွီ တစ်ပွာအာဒီခန့် ပျက်စီးခဲ့လို့ နိုင်ငံအခြီမာလေ့သော့ ယိမ်းယိုင်ခရလီရေ။ ၁၃၈၂ ခုနှစ်မာ အန်ဇူမင်း ပထမချား၏ သားတော် လူဝီဘုရင် နတ်ရွာစံသဖြင့် လူဝီ၏ သမီးတော် မေရီအား ဘုရင်မအဖြစ် တင်မြှောက်ကတ်လီရေ။ မေရီသည် လပ်ဇင်ဗူးမင်းသား ဆစ်ဂျစ်စမန်းနန့် ထိမ်းမြားလိုက်သဖြင့် ဟန်ဂေရီ ထီးနန်းကို ဆစ်ဂျစ်စမန်းသည် ၁၃၈၇ ခုနှစ်မှ ၁၄၃၇ ခုနှစ်တိုင် စိုးစံခဲ့ လီရေ။ ထိုအထဲ ၁၄၁ဝ ပြည့်နှစ်မာ သာသနာစောင့် ရောမ ဧကရာဇ်အဖြစ် ရွီးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခရသိမ့်ရေ။ ဒေမင်းလက်ထက်မာလည်း ဟန်ဂေရီ နိုင်ငံစွာ တူရကီရို့၏ ဖီးရန်နန့် ရှိဆိုင်နီရသောကြောင့် တောင်ပိုင်းနယ်ခြားမာ တောင့်တင်းနနောင်းသော ခံတပ်တိကို ဆောက်လုပ်ထားရလီရေ။ ပြည်မားမာ ညီညွတ်သွီးစည်းမှုရဟိရန် ကြိုးစားခကေလေ့ အကြောင်းကြောင်းတိုကြောင့် ယှူရေခဲ့ချေ။ ယင်းချိန်တွင် အနောက်ဘက်မှ လူတန်းစားညီမျှရီး၊ အခွင့်အရီးတူ ခံစားသည်းဝါဒများ ဝင်ရောက်လှာကာ ၁၄၃၃ ခုနှစ်မှစပြီးကေ ပြည်မား မငြိမ်မသက်မှုတိ ပေါ်ပေါက်လာလီရေ။ ၁၄၃၆ ခုနှစ်မာမှ အီးငြိမ်းလားရေ။ ၁၄၃၇ ခုနှစ်မာ ဆစ်ဂျစ်စမန်း လွန်ခသဖြင့် သားတော် ပဉ္စမ အဲလဗတ် နန်းတက်လီရေ။ နှစ်နှစ်မျှ စိုးစံပြီးကေ အဲလဗတ် နတ်ရွာစံအတွက်နန့် ၁၄၄ဝ ပြည့်နှစ်မာ ပိုလန်ဘုရင် တတိယ ဗလာဒစ္စလာအား ဟန်ဂေရီထီးနန်းကို အပ်ကတ်လီရေ။ ယင်းချိန်တွင် အဲလဗတ်၏ မိဖုရား အယ်လစ်ဇဗက်မာ ကိုယ်ဝန် အရင့်အမာနန့် ကျန်ရစ်လို့ အချိန်စိသဖြင့် သားယောက်ျား ဖွားမြင်လီရာ ပဉ္စမ လဒစ္စလဘုရင်အဖြစ် ကျေညာခရေ။ ယင်းခါမာ ပြည်မားစစ် ဖြစ်ပွားရပြန်လီရာ ၁၄၄၃ ခုနှစ်မာ အယ်လစ်ဇဗက် ကွယ်လွန်လို့ ၁၄၄၄ ခုနှစ်မာ တတိယ ဗလာဒစ္စလာဘုရင်စစ်ပွဲမာ ကျမှ ပြီးဆုံးလားရေ။ ယင့်အတောအတွင်း တောင်းပိုင်းမှ တူရကီရို့ကလည်း အပြင်းအထန် ဖိဗျာယ်ဟိလီရေ။ ယေကေလဲ ဇိုရင်နီ ဘုရင်ခံ ဂျွန်ကော်ဗီနပ် ဟွန်ယော်ဒီသည် တူရကီရို့အား ရွပ်ရွပ်ချွံချွံခုခံ တွန်းလှန် အောင်မြင်ဗျာယ် ဟိသဖြင့် တူရကီရို့ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံထဲကို မဝင်နိုင်ပဲ ဟိရေ။ ၁၄၄၆ ခုနှစ်မာ ဂျွန်ဟွန်ယော်ဒီအား ပဉ္စမ လဒစ္စလဘုရင်အချေ တက်စား ဟန်ဂေရီနိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ရန် ဥပဒေပြု လွှတ်တော်က အပ်ခကေလေ့ ကရိုးအေးရှား မှူးမတ်ရို့က သဘောမတူကတ်ချေ။ ယေကေလဲ ဟွန်ယော်ဒီ၏ ဇွဲလုံ့လဖြင့် ၁၄၅၆ ခုနှစ်မာ တူရကီရို့ရန်မှ လွတ်မြောက်ခရပြန်ရေ။ ထိုနှစ်မာပင် ဂျွန်ယော်ဒီ ကွယ်လွန်လို့ သူ၏ သားအကြီးဆုံး လက်ဇလိုလည်း ၁၄၅၇ ခုနှစ်မာ ကွယ်လွန်ပြန်ကာ နောက်ခြောက်လ ခန့်အကြာမှာ ပဉ္စမလဒစ္စပါ ဆုံးပါးလားပြန်အတွက်နန့် ဟွန်ယော်ဒီ၏ သားငယ် မတ်သီးယတ် ဟွန်ယော်ဒီအား ၁၄၅၈ ခုနှစ်မာ ဟန်ဂေရီဘုရင်အဖြစ် တင်မြှောက်လိုက်ကတ်တေ။ မတ်သီးယတ်သည် ၁ဝ နှစ်ခန့်အမာ တိုင်းပြည် တည်တံ့ခိုင်မြဲမှုကို အားထုတ် ဆောင်ရွက်ခပြီးကေနောက် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၏ ဥပဒေစည်းမျှိုင်းတိကို ပြုပျင်ပီးခဲလေ့ရေ။ ယင်းအပြင် အုပ်ချုပ်ရီး၊ စီးပွားရီးနန့် ကာကွယ်ရီးတိကို တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ဆောင်နှိုင်ခလို့ ပညာရီးအတွက် တက္ကသိုလ်ကျောင်း ဟောင်းကြီးတိကို အသက်ဆက်ပီးပြီးကေ ပရက်စဗူး တက္ကသိုလ်ကိုလေ့ ၁၄၆၇ ခုနှစ်မာ တည်ထောင်ခရေ။ ဒေမင်းသည် မြို့ပြပြည်ရွာ တိုးတက် စည်ပင်ရီးနန့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရီး ကောင်းမွန်ရန်ရို့အတွက် မနေမနား အားထုတ် ဆောင်ရွက်ခရေ။ သူ၏ လက်ထက်မာ တူရကီရို့လေ့ တိုက်ခိုက်ရန် သီရုံမျှ မသီဝံ့တော့ချေ။ ၁၄၅၈ ခုနှစ်မာ ဗီယင်နားမြို့ကို တိုက်ခိုက် အောင်မြင်ပြီးကေ ဩစတြီးယား၊ စတိုင်းရီးယားနန့် ကာရင်သီးယားနယ်ရို့ကို သိမ်းသွင်း ခလီရေ။ ဗီယင်းနားမြို့ကို နန်းတော်ကို ပြောင်းရွိ ပြီးကေ ၁၄၉ဝ ပြည့်နှစ်မာ နတ်ရွာစံလီရာ သူ၏သားတော် ဂျေနော့ကောဗီနပ်က ထီးနန်းကို ဆက်ခံလီရေ။ မတ်သီးယတ် ဘုရင်လက်ထက်မာ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ခရေလို့ ဆိုရပေမည်။ သူ့နောက်မင်းတိကား တိုင်းပြည် အုပ်ချုပ်ရန် အရည်အခြင်း ပြည့်ဝသူ တဦးတယောက်လှောက် မဟိချေ။ မတ်သီးယတ် လက်ထက်က သိမ်းသွင်းခရေ ဩစတြီးယန်း နယ်ပယ်တိကိုလည်း နောက်မင်းများ လက်ထက် ပြန်ပနာ ပီးအပ်ရရုံမက စစ်လျော်ကြီးကိုလေ့ အဆမတန် ပီးလိုက်ရလီရေ။ ၁၅၁၆ ခုနှစ်မာ နန်းတက်သော ဒုတိယ လူဝီဘုရင်သည် ပိစိကလောင်ရွယ်ရပြီးကေး ပြည်ရီးပြည်ရာရို့ကို ကာဒင်နယ်ဗကော့က ကြိုးကိုင်ခရေ။ ကာဒင်နယ်ဗကော့သည် ၁၅၂၁ ခုနှစ်မာ ကွယ်လွန်ရေအခါ အုပ်ချုပ်ရီး အာဏာလုများ ပေါ်ပေါက်ခရေ။ ယင်းပိုင်ဟိစဉ် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံတောင်ပိုင်းကို တူရကီရို့ ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ရေအခါ ပြည်မား အာဏာလုမှု တိကြောင့် အကွဲကွဲဖြစ်နီသော ဟန်ဂေရီရို့စွာ ၁၅၂၆ ခုနှစ်မာ မိုဟက်စစ်မြီပြင်မာ စစ်ယှုံးသဖြင့် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ အားလုံး တူရကီရို့လက်အောက်ကို ကျရောက်ခလီရေ။ တူရကီရို့၏ လက်အောက်မာ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ နှစ်ပေါင်း ၁၅ဝ ခန့် နာလှန်မထူနိုင်ပဲ အချုပ်အချယ် ခံခရပြီးနောက် ၁၆၇၈ ခုနှစ်မာ ဟန်ဂေရီမြောက်ပိုင်းဟိ ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းသားရို့သွီးစည်းကာ တူရကီရို့ကို တွန်းလှန်ရန် ကြိုးစားခကတ်တေ။ သူရို့၏ ဂေါင်းဆောင်မာ ကောင့်တိုကိုလီ ဖြစ်ရေ။ ယေကေလဲ အင်အား မမျှအတွက်နန့် ယှူရေခဲ့ ကြချေ။ တူရကီရို့၏ ရက်စက်စွာ နှိပ်ကွပ် အုပ်ချုပ်ခြင်းကိုရာခံ ကတ်ရရေ။ ၁၆၉၉ ခုနှစ်မာ ဗရင်ဂျီ အယူဝါဒေနိုင်ငံများ ဖြစ်ကတ်သော ဩစတြီးယား၊ ရုရှားနန့် ပိုလန်နိုင်ငံရို့၏ အကူအညီနန့် တူရကီရို့ကို ဟန်ဂေရီနိုင်ငံအထဲမှ ကြက်စာကောက် မောင်းထုတ်လိုက်ကတ်လီရေ။ ယကေလေ့ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံကား လွတ်လပ်ရီး မရခဲ့ချေ။ ဩစတြီးယန်း ဟက်စဗတ်မင်းဆက်၏ သက်ဦးဆံပိုင် အုပ်စိုးခြင်းကိုရာ ခံကတ်ရလီရေ။ လွတ်လပ်ရီးကိုရာ လိုလားသော ဟန်ဂေရီနိုင်ငံသား ရို့စွာ အခွင့်ကောင်းကို စောင့်နီခကတ်လီရာ ၁၇ဝ၄ ခုနှစ်မာ စပိန်နန်းလုစစ်ပွဲမာ ဩစတြီးယား ပါဝင်ရရေအခါထ ပုန်ကန်ကတ်လီရေ။ ယင်းရေ တော်လှန်မှုကြီးရေ ခုနှစ်နှစ်မျှကြာမှ ပြီးဆုံးလားကေလေ့ ဟန်ဂေရီသည် ရည်မှန်းရေ လုံးဝ လွတ်လပ်ရီးကိုကား မရခကတ်သေးပဲ အခွင့်အရီးတိရာ ရှေးကထက် တိုးတက်ပိုပြီးကေ ရဟိခကတ်လီရေ။ ၁၇၄ဝ ပြည့်နှစ်မာ ဩစတြီးယန်း နန်းလုစစ်ပွဲမာ ဟန်ဂေရီမှူးမတ်ရို့စွာ ဩစတြီးယန်း ဘုရင်မ မရီးယာတရီးဇားဘက်မှ အင်တိုက်အားတိုက် ကူညီခကတ်တေ။ ယင်းချိန်တွင် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံမှ ဩစတြီးယား နိုင်ငံရို့စွာ အတော်ပင် သင့်မြတ်လာခကတ်လီရေ။ ယကေလေ့ မရီးယားတရီးဇား၏ မြစ်တော် ဒုတိယ လီယိုပိုဘုရင် လက်ထက် ၁၇၈၉ ခုနှစ်မာ ပြင်သစ် အရီးတော်ပုံကြီး ဖြစ်ပွားခရေ ယင်းရေ အရီးတော်ပုံ မီးတောက်သည် လွတ်လပ်ရီးကို များစွာ လိုလားကေလည်းဟိရေ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံအတွင်းကို ကူးစက်လာခလှေးရေ။ ( မရီးယာတရီးဇား။) ၁၈၁၅ ခုနှစ်နောက်မာ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံမာ လူဝီကော့ရွှပ်ရို့ ဂေါင်းဆောင်သော လစ်ဗရယ် အဖွဲ့သည် အင်အားကောင်းလှာပြီးကေ ဩစတြီးယန်း ဟစ်စဗတ်မင်းရို့ကို အပြင်းအထန် အတိုက်အခံ ပြုလေလီရေ။ ၁၈၄၈ ခုနှစ်မာ ဟန်ဂေရီ တနိုင်ငံလုံး လူဝီကော့ရွှပ်ကို ဂေါင်းဆောင်အဖြစ် တင်မြှောက်လို့ ပုန်ကုန် တော်လှန်ကြလေလီရေ။ အခိုက်အတန့်အားဖြင့် တောလှန်ပုန်ကန်သူရို့ အရီးရာခရေ ဂေါင်းဆောင်ကြီး လူဝီကော့ရွှပ်ကို သမ္မတအဖြစ် တင်မြှောက်ကာ လွတ်လပ်သော ဟန်ဂေရီ သမ္မတနိုင်ငံကို တည်ထောင်လိုက်ကတ်တေ။ ယေကေလဲ ယင်းရေ လွတ်လပ်ရီးကား မတည်မြဲခဲ့ချေ။ မက်ဂျာနန့် ဆလဗလူမျိုးရို့စွာ ဘာသာစကား ကွဲလွဲမှုမာ စကားအက်ကပင်အစသွီးကွဲလာကတ်တေကြောင့်တကြောင်း၊ ထို ဆလဗရို့နန့် ရုရှရို့၏ အကူအညီနန့် တော်လှန်မှုကြီးကို နှိမ်နင်းနှိုင်ခအတွက်နန့်တကြောင်း ကောင်းမကြာခင်အတွင်းမှာကပင် အသက်ပေါင်းများစွာ အသီခံလို့ တိုက်ယူခရရေ လွတ်လပ်ရီးကို အဆုံးခံလိုက်ရပြီးကေ ဩစတြီးယန်း ဘုရင် ဖရန်စစ်ဂျိုးဇက်၏ လက်အောက်ကို နောက်ထပ်ပြန်ပနာ ရောက်ခရလီရေ။ ( ဖရန်စစ်ဂျိုးဇက်။) ၁၈၆၆ ခုနှစ်မာ ဩစတြီးယားနိုင်ငံစွာ ပရပ်ရှားနိုင်ငံ၊ အီတလီနိုင်ငံရို့နန့် စစ်ဖြစ်ပွားရပြန်လီရေ။ ယင်းခါမာ ပြည်မားရန်ကို စိုးရိမ်အတွက်နန့် ဖရန်စစ်ဂျိုးဇက်သည် ၁၈၆၇ ခုနှစ်မာ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံကို ဩစတြီးယားနိုင်ငံနန့် တန်းတူအခွင့်အရီးများ ပေးကာ ဟန်ဂေရီလွှတ်တော်အား တာဝန်ခံရရေ သီးသန့် အစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ခွင့် ပြုလီရေ။ နှစ်ပြည်ထောင် အုပ်ချုပ်ရီးကိုမူ ဩစတြီးယန်းဘုရင်က ကိုင်ပနာ နိုင်ငံတော်ကိုလေ့ ဩစတြီးယား ဟန်ဂေရီ နိုင်ငံတော်ဟု ခေါ်မာစီရေ။ ( ဩစတြီးယား ဟန်ဂေရီ။) ယပိုင်နန့်လည်း ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၏ ပြဿနာတိမာ မပြေလည်ခသိမ့်လီ။ လုံးဝ လွတ်လပ်ရီးကို ရမှရာ ပြေလည်မည်ဖြစ်တေအတွက် ဂေါင်းဆောင်ကြီး လူဝီကော့ရွှပ်ပင်လျှင် ဦးစီးကာ လုံးဝ လွတ်လပ်ရီးအတွက် လုံးပန်းကတ်ရပြန်ရေ။ ပထမကမ္ဘာစစ်အထဲ မက်ဂျာလူမျိုးရို့စွာ ဩစတြီးယန်းရို့နန့် ပူးပေါင်းကာ တိုက်ပွဲဝင်ခကတ်လီရေ။ ပထမကမ္ဘာစစ် ပြီးဆုံးရေအခါ ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ စစ်ယှုံးနိုင်ငံဖြစ်ခလို့ ဟက်ပစဗတ်မင်းဆက်လည်း ပြတ်လားလီရေ။ ဟန်ဂေရီနန့်အရာဩစတြီးယား လက်အောက်ခံ နိုင်ငံတိစွာလည်း လွတ်လပ်ရီး ရဟိခကတ်တေ။ ထရန်ဆီလဗေနီးယန်းလူမျိုး၊ ဆလိုဗက်လူမျိုးနန့် ကရုတ် လူမျိုးရို့စွာ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံမားမှ ခွဲထွက်လားလီရေ။ အယင်ဦးဆုံး ဟန်ဂေရီ တော်လှန်ရီးသမားတိစွာ ဟန်ဂေရီသမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်ခလီရေ။ ထရီယေးနွံ(ဗာဆီး) စာချုပ်အရ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံပိုင် နယ်သုံးပုံ နှစ်ပုံလောက်ကို ရိုမေးနီးယား၊ ချက်ကိုစလို ဗားကီးယားနန့် ယူဂိုစလားဗီးယား နိုင်ငံတိသို့ ဖဲ့ပီးလိုက်ရရေ။ ပြဒါး၊ ကြီးနီ၊ ရွှီ၊ ငွီ၊ ဆား အစဟိရေ သတ္တုမားအားလုံး ကျောက်မီးသွီးမား သုံးပုံတပုံ၊ သံမားများ၊ သစ်တောငါးပုံချေပုံလောက်ကို စွန့်လွှတ်ခရသဖြင့် ဆိုရှယ်လစ်နန့် ကွန်မြူနစ်ရို့ အခဲမကျီဖြစ်ကာ အုပ်ချုပ်ရီးအာဏာကို ရယူပြီးရေ် ဆိုဗီယက်သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် ကျေညာရေ။ ကွန်မြူနစ်ဂေါင်းဆောင်ကြီး ဗေးလားကွန်အား သမ္မတအဖြစ် တင်မြှောက်ခကတ်လီရေ။ ယေကေလဲ အခြီမခိုင်မီ ဟန်ဂေရီရီကြောင်း ဗိုလ်ချုပ် ဟော့ထေး ဂေါင်းဆောင်သော စစ်တပ်တိက နိုင်ငံခြား အကူ အညီဖြင့် တော်လှန် တိုက်ခိုက်ပြန်လီရာ ဗေးလားကွန် အစိုးရပျက်လီရေ။ ထိုနောက် ဘုရင်အစိုးရမျိုးကို ပြန်ပနာတည်ထောင်လို့ ဟောထေးက နန်းစောင့်အဖြစ် အုပ်ချုပ်ခရေ။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်မာ ကောင့်စတီဖင် ဗေးသလင်အား ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တင်မြှောက်ရာ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ အခြီအနီ တိုးတက် ကောင်းမွန်လာရေ။ ဥရောပတိုက်မာ ဖက်ဆစ်ဝါဒ ပေါ်ပေါက်လာရေအခါ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံမာ ကြီးလီးခက်ခဲသော ပြဿနာတိနန့် ရှိဆိုင်ခရလီရေ။ ၁၉၃၂ ခုနှစ်မာ ဟန်ဂေရီ ဖက်ဆစ် ဂေါင်းဆောင် ဂွန်ဗိုသည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာရေ။ ယင်းခါမှစပြီးကေ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ ဣတလီနိုင်ငံ ဂျာမနီနိုင်ငံရို့နန့် တဆတ်ဆတ် ရင်းနှီးစွာထက် ရင်းနှီးလာခရေပြင် အထူးအနိန်နန့် စီးပွားရီးအားဖြင့် ဂျာမနီနိုင်ငံကို မှီခိုရရေ အခြီသို့ ရောက်လားလီရေ။ ၁၉၃၉ ခုနှစ် မာ့ခ်ျလမာ ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံကို အပိုင်းပိုင်း ခွဲဝီလိုက်ရအခါမှာ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ ပထမကမ္ဘာစစ် မဖြစ်မီက ယင်းပိုင်နက်တချို့ကို ပြန်ပနာ ရဟိခရေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်စက ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ ကြားနီနိုင်ငံအဖြစ် နီလိုကေလေ့ ကိုယ့်အယင်က ပိုင်ခရေ ထရန်ဆီလဗေးနီးယား ပြည်နယ်ကို ပြန်ပနာ ပီးအပ်မည်ဆိုရေ ဂျာမနီရို့၏ ကတိကြောင့် ဝင်ရိုးတန်း အုပ်စုဘက်ကို ပါလားရေ။ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံစွာ ဝင်ရိုးတန်းနိုင်ငံတိနန့် ပူးပေါင်းခကေလေ့ ဖက်ဆစ်ဝါဒကို ဆန့်ကျင်သော မက်ဂျာလူမျိုးများစွာပင် ဟိရေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မားမာ စစ်တလင်း ဖြစ်နီသော ဟန်ဂေရီနိုင်ငံအထဲဟိ မက်ဂျာလူမျိုးရို့စွာ ပြေးလွှား ပုန်းအောင်းကာ ဒုက္ခဆင်းရဲကြီးစွာနန့် နီခကတ်ရလီရေ။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်မာ ရုရှစစ်တပ်တိက ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ကတ်တေအခါ ဝင်ရိုးတန်း စစ်တပ်တိစွာ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံမှ တဆတ်ဆတ် ခံစစ်တိုက်ရင်း မီးတိုက်ဖျက်ဆီးကား ထွက်ဗြီးခလီရေ။ ထိုနှစ် ဒီဇင်္ဘာလမာ ဗိုလ်ချုပ် ဗေလာမစ်ကလော့ရှ ဂေါင်းဆောင်သော ယာယီအစိုးရအဖွဲ့တခုကို ဖွဲ့စည်းခရေ။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဂျန်နဝါရီလ ၂ဝ ရက်နိမာ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံတိနန့် ယာယီ စစ်ပြေငြိမ်းရီး စာချုပ်လက်မှတ်ရီးထိုးကာ ထိုနှစ် နိုဗန်ဘာလမာ ပြည်သူ့ရွီးကောက်ပွဲကြီးတရပ် ကျင်းပခရေ။ ထိုရွီးကောက်ပွဲမာ သျှိတ်ရှင်ကောင်မချေျားအဖွဲ့မှ အမတ်အများဆုံး ရွီးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရလီရေ။ သျှိတ်ရှင်ကောင်မချေျား အဖွဲ့မှ ဗယ်ရွန် ဇိုလတန် တလဒီ ဂေါင်းဆောင်ကာ အစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းနှိုင်ခကေလေ့ နိုင်ငံမာ ဖြစ်ပေါ်နိန်ရေ အခြီအနီတိကြောင့် လက်ဝဲသမား အတော်အသင့် ပါရေ ညွန့်ပေါင်းအစိုးရ အဖွဲ့တခု ဖွဲ့စည်းလိုက်ရရေ။ ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဖေဖဝါရီ ၁ ရက်နိမာ ကျင်းပသော အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံမာ ဟန်ဂေရီသမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်ရန် အတိက သဘောတူ ဆုံးဖြတ်ကြလို့ ဒေါက်တာ ဇိုလတန်တလဒီအား သမ္မတအဖြစ် တင်မြှောက်ကတ်လီရေ။ ထိုအချိန်မှစပြီးကေ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၏ ပြန်ပနာထူထောင်ရီးကို အားတိုက်အင်တိုက် ဆောင်ရွက်ကြရေ အပြင် သျှိတ်ရှင်ကြီးများ လက်ဝယ်ဟိ မြီယာတိကို တောင်သူလယ်သမား ဆင်းရဲသား အလုပ်သမားတိအား တဦးလျှင် မြေတဧကခွဲခန့်စီ ဝေပီးဗလင့်ရေ။ ယပြီးနောက် ငွီကြေးတန်ဖိုး ယုတ်လျှော့သွား ပြန်သဖြင့် လူလတ်တန်းစားများ အနီအထိုင် ကျပ်တည်း ခဲယဉ်းရေအခြီသို့ ရောက်ရပြန်လီရေ။ ယပိုင်နန့်ပင် ၁၉၄၈ခုနှစ်တိုင်ယောင်အောင် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံကို ညွန့်ပေါင်းအစိုးရက အုပ်ချုပ် ကြိုးကိုင်ခလီရေ။ ထိုနှစ်မာ သမ္မတကြီး တလဒီရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရေအခါ အလုပ်သမားသမဂ္ဂဥက္ကဋ္ဌဟောင်း အာပတ် ဇလကစစ်အား သမ္မတအဖြစ် တင်မြှောက်ကတ်လီရေ။ အမျိုးသားလွှတ်တော်မာ သျှိတ်ရှင်ကောင်မချေျားအဖွဲ့က အင်အားကောင်းဗျာယ်ပင် ဟိကေလေ့ သမ္မတအစိုးရအဖွဲ့၏ အချက်အချာ ဌာနတိကို ကွန်မြူနစ်တိက ကြိုးကိုင်ထားလီရေ။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်မာ ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ အခြီခံဥပဒေကို ရီးဆွဲ အတည်ပြုခကတ်တေ။ ယင်းဥပဒေကား ဆိုဗီယက် အုပ်ချုပ်မှု စနစ်အတိုင်းဖြစ်တေ။ စက်ရုံအလုပ်ရုံတိကို ပြည်သူပိုင် ပြုလုပ်ခြင်း၊ စုပေါင်း လယ်ယာလုပ်ငန်းများ ပြုလုပ်ခြင်းရို့ ပေါ်ပေါက်လာ သည်၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမာ ကွန်မြူနစ်အစိုးရ အုပ်ချုပ်ရီးကို ဟန်ဂေရီ ပြည်သူပြည်သားတိ ထ ပုန်ကန်ကတ်ကေလေ့ ရုရှစစ်တပ်များ အကူအညီနန့် ပုန်ကန်သူတိကို နှိမ်နင်းနှိုင်ခလီရေ။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)</ref> <br /> [[ဖိုင်:Budapest Panorama R01.jpg|center|thumb|400x400px]] <br /> [[ဖိုင်:A Dunakanyar Borfjúfőről nézve, Okt 24.jpg|center|thumb|400x400px]] [[ဖိုင်:Danube at Esztergom.jpg|center|thumb|300x300px]] <br /> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဥရောပတိုက်ဟိ နိုင်ငံတိ]] [[ကဏ္ဍ:နေတိုး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတိ]] [[ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိ]] [[ကဏ္ဍ:ဥရောပ သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံတိ]] [[ကဏ္ဍ:ကုန်းတွင်းပိတ််နိုင်ငံတိ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာအလိုက်]] [[ကဏ္ဍ:မြေထဲပင်လယ်သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိ]] pq1aqa39zl8ogtvm49dfseft8kvp1w1 14 6080 21561 2026-09-30T10:00:08Z Retkhaberi 224 Created page with "[[category:မြေထဲပင်လယ်သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိ]]" 21561 wikitext text/x-wiki [[category:မြေထဲပင်လယ်သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိ]] oomui8aqrr2345bkl8s5dc513m4giu7 0 6081 21562 2026-09-30T10:06:15Z Retkhaberi 224 Created page with "{{Infobox country | နိုင်ငံနာမည်အပြည့်= ဟွန်ဒူးရပ်စ်သမ္မတနိုင်ငံ | common_name = ဟွန်ဒူးရပ်စ်နိုင်ငံ | ပုံ_အလံ = Flag of Honduras (1949–2022, 2026–present).svg | ပုံ_တံဆိပ် = Coat of arms of Honduras.svg | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = "Free, Sovereign and Independent" | ပုံ_န..." 21562 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | နိုင်ငံနာမည်အပြည့်= ဟွန်ဒူးရပ်စ်သမ္မတနိုင်ငံ | common_name = ဟွန်ဒူးရပ်စ်နိုင်ငံ | ပုံ_အလံ = Flag of Honduras (1949–2022, 2026–present).svg | ပုံ_တံဆိပ် = Coat of arms of Honduras.svg | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = "Free, Sovereign and Independent" | ပုံ_နီရာ =Honduras (orthographic projection).svg | မြို့တော် = တေဂူဆီဂါလ်ပါမြို့ | အကြီးဆုံးမြို့ = မြို့တော် | ဧရိယာ = ၁၁၂,၄၉၂ km² | ဧရိယာအဆင့် = ၁၀၂ | ဧရိယာရေရာခိုင်နှုန်း = | အမြင့်ဆုံးနီရာ = | time zone = -၆ | ရုံးသုံးဘာသာတိ = [[စပိန်ဘာသာစကား|စပိန်]]၊ [[Garifuna]]၊ [[Miskito]]၊ [[Bay Islands Creole English]] | လူဦးရွီ = ၈,၂၄၉,၅၇၂ | လူဦးရွီအဆင့် = ၉၄ | လူဦးရွီအထူ = ၆၄/km²(၁၆၆/sq mi) | လူဦးရွီအထူအဆင့်= ၁၂၈ | လူမျိုးများ = | အမျိုးအစား = ဖွဲ့စည်းပုံအခြီခံဥပဒေ သမ္မတစနစ် | ဂေါင်းဆောင်_ရာထူး(၁) = သမ္မတ | ဂေါင်းဆောင်_နာမည်(၁) = ပေါ်ဖီရီယို လိုဘို ဆိုဆာ | ဂေါင်းဆောင်_ရာထူး(၂) = | ဂေါင်းဆောင်_နာမည်(၂) = | ထူထောင်ရီး_နာမည်(၁) = လွတ်လပ်ရီး ကြေညာခြင်း | ထူထောင်ရီး_ခုနှစ်(၁) = နိုဝင်ဘာ ၅၊ ၁၈၃၈ | ထူထောင်ရီး_နာမည်(၂) = | ထူထောင်ရီး_ခုနှစ်(၂) = | GDP_PPP = US $၃၃.၆၃၁ ဘီလီယံ | GDP_PPP_အဆင့် = | GDP_PPP_per_capita = US $ ၄,၄၁၇ | GDP_PPP_per_capita_အဆင့် = | HDI = ၀.၆၀၄ | HDI_အဆင့် = ၄၄ | ငွီ = လန်ပီယာ | cctld = .hn | calling_code = +၅၀၄ }} '''ဟွန်ဒူးရပ်စ်''' ( ရုံးသုံးအခေါ်အဝေါ်မာ ဟွန်ဒူးရပ်စ် သမ္မတနိုင်ငံ) သည် အမေရိက အလယ်ပိုင်းမာ ဟိရေ သမ္မတနိုင်ငံ တနိုင်ငံဖြစ်တေ။ အယင်က စပိန် ဟွန်ဒူးရပ်စ်ဟု ခေါ်ဝေါ်ခပြီးကေ အဂုလက်ဟိ [[ဘလိဇ်နိုင်ငံ]] ဟုခေါ်ကတ်တေ ဗြိတိသျှ ဟွန်ဒူးရပ်စ်မှ ခွဲခြားနိုင်ဖို့ အတွက် ဖြစ်တေ။ အနောက်ဖက်မာ [[ဂွာတီမာလာနိုင်ငံ]]၊ အနောက်တောက်ဖက်မာ [[အယ်ဆာဗေဒိုနိုင်ငံ]] နန့် အရှိတောင်ဖက်မာ [[နီကာရာဂွာနိုင်ငံ]] ရို့ဟိကတ်ယား တောင်ဖက်မာမူ ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ၏ ဖွန်စီကာ ဂျိုင်တာလောင်၊မြောက်ဖက်မာ [[ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်]]၏ စီးဝင်ရာ နီရာတခုဖြစ်ရေ ဟွန်ဒူးရပ်စ် ဂျိုင်တာလောင် တည်ဟိရေ။ == ဟွန်ဒူးရပ်နိုင်ငံ == ဟွန်ဒူးရပ်နိုင်ငံစွာ အမေရိကတိုက်အလယ်ပိုင်းဟိ လွတ်လပ်တေ နိုင်ငံတခု ဖြစ်တေ။ မူလကအမေရိကတိုက် အလယ်ပိုင်းပြည်နယ်များ အဖွဲ့မာ ပါဝင်ခလို့ ၁၈၃၈ ခုနှစ်မာ လွတ်လပ်သောသမ္မတနိုင်ငံအဖြစ်သို့ ရောက်ဟိခရေ။ မြောက်ဖက်မာ ကာရစ်ဘီယံပင်လယ်တောင်ဖက်မာ နီကာရာဂွာနိုင်ငံနန့် အယ်ဆာဗဒေါနိုင်ငံ၊ အနောက်ဖက်မာ ဂွာတီမာလာနိုင်ငံရို့အသီးသီးတည်ဟိကတ်တေ။ ယင်းနိုင်ငံစွာ ၄၃၂၇၇ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းလို့ လူဦးရွီ၂၆၉ဝဝဝဝ ခန့် (၁၉၇၂) ဟိရေ။ ဟွန်ဒူးရပ်နိုင်ငံစွာ အများအားဖြင့် တောတောင်ထူထပ်လို့ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရီး မကောင်းချေ။ မြောက်ဘက် ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက် မြေနိမ့်လွင်ပြင်ပိုင်းမာ ရာသီဥတုမာ ပူပြင်း စိုစွတ်ရေ။ မေလမှ နိုဗန်ဘာလအထိသည် မိုးခါသား ဖြစ်၏။ အထဲဘက်ကျသော ကုန်းမြင့်ပိုင်းမာ မူကား ရာသီဥတု သင့်တင့်မျှတရေ။ အချို့ တောင်ထိပ်တိစွာပေ ၁ဝဝဝဝ အထိ မြင့်ရေ။ ယေကေလဲနဂါးတောင်များ မဟိချေ။ မြောက်ဘက် ပြားမာ မြစ်များချောင်းများ ဟိရေ။ သွန်ဒူးရပ်နိုင်ငံမှ အဓိကထွက်ကုန်မာ နပျိုးသီး ဖြစ်တေ။ မြောက်ဘက် ကာရစ်ဘီယံကမ်းခြီ ပြားမာ နပျိုးပင်ကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးရေ။ ပြောင်း၊ ပဲ၊ ကြံ၊ အုန်းပင်၊ ဆီးပင်နန့် ကာဖီပင် ရို့ကိုလည်း စိုက်ပျိုးရေ။ ကုန်းမြင့်ပိုင်းမာ နွားနန့် ဝက်ကို မွိးမြူကတ်တေ။ ရွှီ၊ ငွီ၊ ကြီးနီ၊ သံ၊ ခနောက်စိမ်း၊ သွပ်၊ ကျောက်မီးသွီး အစဟိရေ တွင်းထွက်ပစ္စည်းတိကို တူးဖော်ရဟိရေ။ သစ်တောတိက မဟောဂနီ၊ ဆီဒါ၊ ထင်ရှူးနန့် အရာအဖိုးတန် သစ်များထွက်ရေ။ ဟွန်ဒူးရပ်နိုင်ငံစွာ ယင်းပိုင် သဘာဝ ပစ္စည်းအားကောင်းကေလည်းစက်မှုလုပ်ငန်းဘက်မာ မတိုးတက်လှသိမ့်အနိန်နန့် ချဲ့ထွင် လိုက်ကိုင်နိုင်ခြင်း မဟိ သေးချေ။ သွန်ဒူးရပ်နိုင်ငံမာ မီးရထားလမ်း မိုင်ပေါင်း ၈ဝဝကျော်လှောက်သာဟိပြီးကေ မော်တော်ကားလမ်း ၁၂၃၈ မိုင်လှောက်ဟိရေ။ နပျိုးပင် စိုက်သောမြောက်ဘက် ကမ်းခြီအရပ်မာရာမီးရထားလမ်း ဟိရေ။ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာဘက်ကိုပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ မြို့တော်ဖြစ်ရေ တဲဂူးစီဂယ်လပါမြို့ကိုလည်း ကောင်း မီးရထားလမ်း မပေါက်ချေ။ ထိုကြောင့် နိုင်ငံမားမာ တနီရာမှတစ်နီရာသို့ လီကြောင်းခရီးဖြင့် အလွယ်ချေကူးသန်း သွာလာကြ ရလီရေ။ ၁၅ဝ၂ ခုနှစ်မာ ကိုလံဗပ်သည် ဟွန်ဒူးရပ်သို့ စတင် ရောက်ဟိလားခီရေ။ ဟွန်ဒူးရပ်ရေ ထိုအချိန် မရောက်ခင် ရှီးရာစုနှစ်ပေါင်း များစွာကပင် မာယာယိုင်ကျေးမှု ဗဟို ဌာနတခု ဖြစ်ခရေ။ ၁၅၂၄ ခုနှစ်မှ ၁၈၂၁ ခုနှစ်အထိ စပိန်အစိုးရ၏ ကိုလိုနီနယ်အဖြစ် တည်ဟိခရေ။ ၁၈၂၁ ခုနှစ်မာ စပိန်လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်ခပြီးကေနောက် တခြားသော အမေရိက အလယ်ပိုင်းတိုင်းပြည်လေးခုနန့် တတူ မက္ကဗားကိုနိုင်ငံ အထဲ သွတ်သွင်းခြင်း ခံရလီရေ။ ယကေလေ့ ၁၈၂၅ ခုနှစ်မာ ဟွန်ဒူးရပ်ရေ မက္ကဗားကိုနိုင်ငံမှ ခွဲထွက်ခပြီးကေ အမေရိက အလယ်ပိုင်းပြည်ထောင်စုမာ ပါဝင်ခရေ။ ၁၈၃၈ ခုနှစ်မာ အမေရိက အလယ်ပိုင်း ပြည်ထောင်စုမှ ခွဲထွက်ခလို့ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံဖြစ်လှာခကေလေ့ ပြည်မားစစ်ပွဲများ၊ တော်လှန် ပုန်ကန်မှုတိ တနားတခါ ဖြစ်ပွားခလီရေ။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်မာ အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော ဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်ပုံ အခြီခံ ဥပဒေအရ နိုင်ငံတော် သမ္မတကို ပြည်သူ လူထုက ခြောက်နှစ်တခေါက် ရွီးကောက်တင်မြှောက်ရေ။ ဥပဒေပြုလွှတ်တော် တခုတည်းဟိပြီးကေ ပြည်သူ့ ကိုယ်စားလှယ် အမတ် ၆၄ ဦး ပါဝင်ရေ။ ယင်းရို့ကိုလည်း ခြောက်နှစ် တခေါက်ကျ ရွီးကောက်ရရေ။ ဟွန်ဒူးရပ် နိုင်ငံသားရို့စွာ အများအားဖြင့် စပိန် လူမျိုးနန့် တိုင်းရင်းသား အင်ဒီးယန်း လူမျိုးရို့၏ အဆက် အနွှယ်များ ဖြစ်ကတ်တေ။ မြောက်ဘက် ကမ်းခြီပိုင်းမာ ကလမဲလူမျိုးတိလေ့ နီထိုင်ရေ။ ဟွန်ဒူးရပ်နိုင်ငံသား ရို့စွာ အများအားဖြင့် ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင်များ ဖြစ်ကတ်တေ။ စာသင်ကျောင်းတိမာ အခမဲ့ ပညာသင်ကြားခွင့်ဟိပြီးကေ အသက် ခနစ်နှစ်မှ ၁၅ နှစ်အရွယ်အထိ ပညာမသင်မနီရဆိုပနာ ပြဋ္ဌာန်းထားရေ။ တဲဂူးစီဂယ်လပါမြို့တော်မာ အမျိုးသားတက္ကသိုလ်ကျောင်းတိ ဟိရေ။ သွန်ဒူးရပ်နိုင်ငံ၏ မြို့တော် တဲဂူးစီဂပ်လပါမြို့မာ လူဦးရွီ ၂၃၂၂၇၆ ယောက် (၁၉၇၂) ဟိရေ။ သွန်ဒူးရပ် နိုင်ငံစွာ ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်လည်းဖြစ်ပနာ အမေရိကန်နိုင်ငံများအဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်တေ။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:ဟွန်ဒူးရပ်စ်နိုင်ငံ| ]] [[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိ]] [[Category:ကာရစ်ဘီယံဒေသဟိ နိုင်ငံတိ]] [[Category:နိုင်ငံတိ]] [[Category:သမ္မတနိုင်ငံတိ]] [[Category:ဗဟိုအမေရိကဟိ နိုင်ငံတိ]] [[Category:မြောက်အမေရိကတိုက်ဟိ နိုင်ငံတိ]] gfbmbx91rn4u2ts5bv00aycdmjccb9t 14 6082 21563 2026-09-30T10:10:00Z Retkhaberi 224 Created page with "[[category:မြောက်အမေရိကတိုက်ဟိ နိုင်ငံတိ]]" 21563 wikitext text/x-wiki [[category:မြောက်အမေရိကတိုက်ဟိ နိုင်ငံတိ]] tq589qmbmn0t2s7oufa6xtxm30dgak4