တမ်းပလိတ်:Related portals

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="rki">
  <siteinfo>
    <sitename>ဝီကီးပီးဒီးယား</sitename>
    <dbname>rkiwiki</dbname>
    <base>https://rki.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%93%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.22</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">မီဒီယာ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">အထူး</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">အသုံးပြုလူ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">အသုံးပြုလူ ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ဝီကီးပီးဒီးယား</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ဝီကီးပီးဒီးယား ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ဖိုင်</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ဖိုင် ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">မီဒီယာဝီကီ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">မီဒီယာဝီကီ ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">တမ်းပလိတ်</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">တမ်းပလိတ် ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">အကူအညီ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">အကူအညီ ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ကဏ္ဍ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ကဏ္ဍ ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>တမ်းပလိတ်:Related portals</title>
    <ns>10</ns>
    <id>393</id>
    <revision>
      <id>21842</id>
      <parentid>19961</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T08:44:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4482" sha1="t2qr40083f20iey9v6ms22aqpinolwi" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;clear:both; width:100%&quot;&gt;
{{Box-header colour|Categories}}
[[Image:C Puzzle.png|42px|right|Category puzzle]]
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;small&gt;Select [►] to view subcategories&lt;/small&gt;&lt;/div&gt;
{{div col|colwidth=25em}}
&lt;categorytree depth=&quot;1&quot;&gt;ပင်မကဏ္ဍ&lt;/categorytree&gt;
{{div col end}}
{{Box-footer}}

&lt;templatestyles src=&quot;Wikipedia's sister projects/styles.css&quot; /&gt;
&lt;div class=&quot;smallcaps&quot; style=&quot;font-variant:small-caps;&quot;&gt;{{center|'''ရခိုင်ဝီကီးမှာနောက်ထပ် ပိုတယ်တိလည်းကြည့်နိုင်ပါရေ'''}}&lt;/div&gt;

{{plainlist}}
&lt;ul id=&quot;sister-projects-list&quot;&gt;

&lt;li&gt;
&lt;div&gt;[[ဖိုင်:Lorentzian Wormhole.svg|35px|center|link=Portal:Contents/Portals|List of all portals|alt=ပိုတယ်တိအားလုံး]]&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;&lt;span&gt;[[Portal:Contents/Portals|ပိုတယ်တိအားလုံး]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/li&gt;

&lt;li&gt;
&lt;div&gt;[[ဖိုင်:Nuvola apps package graphics.png|35px|center|link=Portal:Arts|အနုပညာ]]&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;&lt;span&gt;[[Portal:Arts|အနုပညာ]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/li&gt;

&lt;li&gt;
&lt;div&gt;[[ဖိုင်:P_vip.svg|35px|center|link=Portal:Biography|အတ္ထုပ္ပတ္တိ]]&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;&lt;span&gt;[[Portal:Biography|အတ္ထုပ္ပတ္တိ]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/li&gt;

&lt;li&gt;
&lt;div&gt;[[ဖိုင်:A_coloured_voting_box.png|35px|center|link=Portal:Political|နိုင်ငံရီးl]]&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;&lt;span&gt;[[Portal:Political|နိုင်ငံရီး]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/li&gt;

&lt;li&gt;
&lt;div&gt;[[ဖိုင်:Terra.png|35px|center|link=Portal:Geography|ပထဝီ]]&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;&lt;span&gt;[[Portal:Geography|ပထဝီ]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/li&gt;

&lt;li&gt;
&lt;div&gt;[[ဖိုင်:P_history.svg|35px|center|link=Portal:History|သမိုင်း]]&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;&lt;span&gt;[[Portal:History|သမိုင်း]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/li&gt;

&lt;li&gt;
&lt;div&gt;[[ဖိုင်:Nuvola apps edu mathematics blue-p.svg|35px|center|link=Portal:Mathematics|သင်္ချာ]]&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;&lt;span&gt;[[Portal:Mathematics|သင်္ချာ]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/li&gt;

&lt;li&gt;
&lt;div&gt;[[ဖိုင်:Nuvola apps kalzium.svg|35px|center|link=Portal:Science|သိပ္ပံ]]&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;&lt;span&gt;[[Portal:Science|သိပ္ပံ]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/li&gt;

&lt;li&gt;
&lt;div&gt;[[ဖိုင်:Crystal_Clear_app_Login_Manager.svg|35px|center|link=Portal:Society|လူအဖွဲ့အစည်း]]&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;&lt;span&gt;[[Portal:Society|လူအဖွဲ့အစည်း]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/li&gt;

&lt;li&gt;
&lt;div&gt;[[ဖိုင်:Telecom-icon.svg|35px|center|link=Portal:Technology|နည်းပညာ]]&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;&lt;span&gt;[[Portal:Technology|နည်းပညာ]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/li&gt;

&lt;li&gt;
&lt;div&gt;[[ဖိုင်:Religious_symbols.png|35px|center|link=Portal:Religion|ဘာသာရီး]]&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;&lt;span&gt;[[Portal:Religion|ဘာသာရီး]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/li&gt;

&lt;li&gt;
&lt;div&gt;[[ဖိုင်:P_culture.svg|35px|center|link=Portal:Culture|ယဉ်ကျေးမှု]]&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;&lt;span&gt;[[Portal:Culture|ယဉ်ကျေးမှု]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/li&gt;

&lt;li&gt;
&lt;div&gt;[[ဖိုင်:Nuvola_apps_kmessedwords.png|35px|center|link=Portal:Literature|စာပီ]]&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;&lt;span&gt;[[Portal:Literature|စာပီ]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/li&gt;

&lt;li&gt;
&lt;div&gt;[[ဖိုင်:Socrates.png|35px|center|link=Portal:Philosophy|ဖီလိုဆိုဖီ]]&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;&lt;span&gt;[[Portal:Philosophy|ဖီလိုဆိုဖီ]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/li&gt;

&lt;li&gt;
&lt;div&gt;[[ဖိုင်:Greek uc psi icon.svg|35px|center|link=Portal:Psychology|စိတ်ပညာ]]&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;&lt;span&gt;[[Portal:Psychology|စိတ်ပညာ]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/li&gt;

&lt;li&gt;
&lt;div&gt;[[ဖိုင်:Star_of_life_globe.svg|35px|center|link=Portal:Health|ကျန်းမာရီး]]&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;&lt;span&gt;[[Portal:Health|ကျန်းမာရီး]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/li&gt;

&lt;li&gt;
&lt;div&gt;[[ဖိုင်:SI_base_unit.svg|35px|center|link=Portal:Measurements|တိုင်းတာမူတိ]]&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;&lt;span&gt;[[Portal:Measurements|တိုင်းတာမူတိ]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/li&gt;

&lt;li&gt;
&lt;div&gt;[[ဖိုင်:FAO_logo.svg|35px|center|link=Portal:Food and agriculture|အစားအစာနန့် စိုက်ပျိုးရီး]]&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;&lt;span&gt;[[Portal:Food and agriculture|အစားအစာနန့် စိုက်ပျိုးရီး]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/li&gt;

&lt;li&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
{{endplainlist}}
&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
[[ကဏ္ဍ:ဆက်စပ်ပိုတယ်]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t2qr40083f20iey9v6ms22aqpinolwi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ခေတ်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>689</id>
    <revision>
      <id>21738</id>
      <parentid>20701</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:05:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="ibo1rj0tcbcciu3p27shnwywpd2rldu" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်သမိုင်း]]</text>
      <sha1>ibo1rj0tcbcciu3p27shnwywpd2rldu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ဂီတ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>694</id>
    <revision>
      <id>21759</id>
      <parentid>15530</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:54:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="jz3u38y711bchce4ohyumvrjwczyjrv" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:အနုပညာ]]</text>
      <sha1>jz3u38y711bchce4ohyumvrjwczyjrv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ပညာယှိအမတ်တိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>755</id>
    <revision>
      <id>21671</id>
      <parentid>13104</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T13:48:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99" sha1="44zd7liwbc53h7flb6mwxgs3m70939x" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုး အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ]]</text>
      <sha1>44zd7liwbc53h7flb6mwxgs3m70939x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရိုးရာပွဲတော်တိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>772</id>
    <revision>
      <id>21711</id>
      <parentid>2762</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:35:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>YaThaWinTha moved page [[ကဏ္ဍ:ပွဲတော်တိ]] to [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရိုးရာပွဲတော်တိ]]</comment>
      <origin>2761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="erzyhlghieewmjt3wtsfjiiqjfozjxk" xml:space="preserve">ပွဲတော်တိ

[[ကဏ္ဍ:ယဉ်ကျေးမှု]]</text>
      <sha1>erzyhlghieewmjt3wtsfjiiqjfozjxk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>21728</id>
      <parentid>21711</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:49:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66" sha1="5qtrv4src0g5x791yv5qqa8kt7mrd7k" xml:space="preserve">
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ယဥ်ကျေးမှု]]</text>
      <sha1>5qtrv4src0g5x791yv5qqa8kt7mrd7k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင် စာရီးဆရာတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>818</id>
    <revision>
      <id>21660</id>
      <parentid>15043</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T13:40:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="147" sha1="b26zbk4dqjeoofz4hptl9y1lpg8sg9m" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်စာပီ]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုး အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ]]</text>
      <sha1>b26zbk4dqjeoofz4hptl9y1lpg8sg9m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင် အဆိုတော်တိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>819</id>
    <revision>
      <id>21658</id>
      <parentid>20986</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T13:39:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="179" sha1="evdpctrbprtnq8f5vm3v914wp1tme3r" xml:space="preserve">ရခိုင် အဆိုတော်တိ
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုး အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂီတ‎]]</text>
      <sha1>evdpctrbprtnq8f5vm3v914wp1tme3r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင် အမျိုးသမီး စာရီးဆရာတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>820</id>
    <revision>
      <id>21657</id>
      <parentid>14199</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T13:39:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="148" sha1="kudbaxzbagmacqkwsy7pequfd701b9m" xml:space="preserve">
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုး အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်စာပီ]]</text>
      <sha1>kudbaxzbagmacqkwsy7pequfd701b9m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>823</id>
    <revision>
      <id>21753</id>
      <parentid>2929</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:42:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="pcgg1aqq39sxd29xzj4lmhd19pfz132" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ဘာသာစကား]]</text>
      <sha1>pcgg1aqq39sxd29xzj4lmhd19pfz132</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်စာဆိုတော်တိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>824</id>
    <revision>
      <id>21656</id>
      <parentid>14194</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T13:39:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="199" sha1="mp7hiq0ob7ftpfaqzeagqdjpeheoedj" xml:space="preserve">ရခိုင်စာဆိုတော်တိ
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်စာပီ]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုး အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ]]</text>
      <sha1>mp7hiq0ob7ftpfaqzeagqdjpeheoedj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်တူရိယာတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>827</id>
    <revision>
      <id>21689</id>
      <parentid>2943</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:07:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="102" sha1="2f9njz9z19ej88by3dgl1b54kr9b28i" xml:space="preserve">
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ယဥ်ကျေးမှု]]
[[ကဏ္ဍ:အနုပညာ]]</text>
      <sha1>2f9njz9z19ej88by3dgl1b54kr9b28i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်နိုင်ငံရီးဂေါင်းဆောင်တိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>829</id>
    <revision>
      <id>21669</id>
      <parentid>2954</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T13:44:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99" sha1="44zd7liwbc53h7flb6mwxgs3m70939x" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုး အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ]]</text>
      <sha1>44zd7liwbc53h7flb6mwxgs3m70939x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်ဘုရင်တိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>836</id>
    <revision>
      <id>21667</id>
      <parentid>20702</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T13:43:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="178" sha1="69rb3nl9ohrrykkaet5u0g8dsi6tfvm" xml:space="preserve">ရခိုင်ဘုရင်တိ
[[ကဏ္ဍ:သမိုင်း]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုး အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ]]</text>
      <sha1>69rb3nl9ohrrykkaet5u0g8dsi6tfvm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>21737</id>
      <parentid>21667</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:04:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="157" sha1="ez1gcj7dvqervxsq4p12xwbl4xo42i2" xml:space="preserve">
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်သမိုင်း]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုး အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ]]</text>
      <sha1>ez1gcj7dvqervxsq4p12xwbl4xo42i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်ဘုရင်တိ စာရင်း</title>
    <ns>14</ns>
    <id>837</id>
    <revision>
      <id>21739</id>
      <parentid>18838</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:06:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="183" sha1="8cglyvckwhwuua70dvsvedzjxm50iqg" xml:space="preserve">
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်သမိုင်း]]
[[ကဏ္ဍ:စရင်းဇယားတိ]]
[[ကဏ္ဍ:လူပုဂ္ဂိုလ်စာရင်းတိ]]</text>
      <sha1>8cglyvckwhwuua70dvsvedzjxm50iqg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်မင်းဆက်တိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>838</id>
    <revision>
      <id>21741</id>
      <parentid>20703</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:06:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="ibo1rj0tcbcciu3p27shnwywpd2rldu" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်သမိုင်း]]</text>
      <sha1>ibo1rj0tcbcciu3p27shnwywpd2rldu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်မိဘုရားတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>839</id>
    <revision>
      <id>21666</id>
      <parentid>2988</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T13:43:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99" sha1="44zd7liwbc53h7flb6mwxgs3m70939x" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုး အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ]]</text>
      <sha1>44zd7liwbc53h7flb6mwxgs3m70939x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်မျိုးနွယ်စုတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>840</id>
    <revision>
      <id>21736</id>
      <parentid>20661</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:04:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="194" sha1="qcbi24axa5y7cyzy7yw944fpsvcd1bm" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်သမိုင်း]]
[[ကဏ္ဍ:လူအဖွဲ့အစည်း]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>qcbi24axa5y7cyzy7yw944fpsvcd1bm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရဟန်းစာရွီးဆရာတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>841</id>
    <revision>
      <id>21665</id>
      <parentid>14193</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T13:43:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="147" sha1="bivn4xr8da3uwjx279k2o82mrgz1pih" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုး အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်စာပီ]]</text>
      <sha1>bivn4xr8da3uwjx279k2o82mrgz1pih</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရိုးရာ ကဗျာ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>843</id>
    <revision>
      <id>21688</id>
      <parentid>15042</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:07:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="4gmxolemmet8x8r247edrekz8f2qg4t" xml:space="preserve">

[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ယဥ်ကျေးမှု]]</text>
      <sha1>4gmxolemmet8x8r247edrekz8f2qg4t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရိုးရာသာခြင်း</title>
    <ns>14</ns>
    <id>844</id>
    <revision>
      <id>21687</id>
      <parentid>15062</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:06:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="181" sha1="6lfdvyky4h53qxc2hxkyxo9tvtkk1ml" xml:space="preserve">{{DEFAULTSORT:ရခိုင်ရိုးရာသာခြင်းတိ}}
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ယဥ်ကျေးမှု]]
[[ကဏ္ဍ:အနုပညာ]]</text>
      <sha1>6lfdvyky4h53qxc2hxkyxo9tvtkk1ml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရိုးရာအစားအစာ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>845</id>
    <revision>
      <id>21686</id>
      <parentid>3007</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:05:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66" sha1="5qtrv4src0g5x791yv5qqa8kt7mrd7k" xml:space="preserve">
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ယဥ်ကျေးမှု]]</text>
      <sha1>5qtrv4src0g5x791yv5qqa8kt7mrd7k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရိုးရာအားကစား</title>
    <ns>14</ns>
    <id>846</id>
    <revision>
      <id>21685</id>
      <parentid>3010</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:04:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66" sha1="5qtrv4src0g5x791yv5qqa8kt7mrd7k" xml:space="preserve">
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ယဥ်ကျေးမှု]]</text>
      <sha1>5qtrv4src0g5x791yv5qqa8kt7mrd7k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရှေးခေတ်စစ်ဗျူဟာတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>847</id>
    <revision>
      <id>21735</id>
      <parentid>3012</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:03:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="ibo1rj0tcbcciu3p27shnwywpd2rldu" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်သမိုင်း]]</text>
      <sha1>ibo1rj0tcbcciu3p27shnwywpd2rldu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်သဒ္ဒါ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>851</id>
    <revision>
      <id>21732</id>
      <parentid>20705</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:53:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="pcgg1aqq39sxd29xzj4lmhd19pfz132" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ဘာသာစကား]]</text>
      <sha1>pcgg1aqq39sxd29xzj4lmhd19pfz132</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်အမျိုးသားသရုပ်ဆောင်တိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>853</id>
    <revision>
      <id>21662</id>
      <parentid>3032</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T13:42:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="141" sha1="by19ga80qehg8wssdrp6r7jm1f5z82t" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုး အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ရုပ်ရှင်]]</text>
      <sha1>by19ga80qehg8wssdrp6r7jm1f5z82t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရိုးရာနတ်တိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>855</id>
    <revision>
      <id>21681</id>
      <parentid>3038</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:02:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>YaThaWinTha moved page [[ကဏ္ဍ:ရိုးရာနတ်တိ]] to [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရိုးရာနတ်တိ]]</comment>
      <origin>3037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="6azybn6ki8tzzrjnn5c1fm64vijzauv" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ယဉ်ကျေးမှု]]</text>
      <sha1>6azybn6ki8tzzrjnn5c1fm64vijzauv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>21684</id>
      <parentid>21681</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:04:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="eh4pbih2bqib92n014og6mefqxn487x" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ယဥ်ကျေးမှု]]</text>
      <sha1>eh4pbih2bqib92n014og6mefqxn487x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရှေးဟောင်းအမွီအနှစ်တိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>865</id>
    <revision>
      <id>21680</id>
      <parentid>3068</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:02:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="eh4pbih2bqib92n014og6mefqxn487x" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ယဥ်ကျေးမှု]]</text>
      <sha1>eh4pbih2bqib92n014og6mefqxn487x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ဝတီလေးရပ်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>872</id>
    <revision>
      <id>21740</id>
      <parentid>3085</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:06:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="ibo1rj0tcbcciu3p27shnwywpd2rldu" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်သမိုင်း]]</text>
      <sha1>ibo1rj0tcbcciu3p27shnwywpd2rldu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရိုးရာဝတ်စားဆင်ယင်မူ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>873</id>
    <revision>
      <id>21676</id>
      <parentid>3088</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:00:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="eh4pbih2bqib92n014og6mefqxn487x" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ယဥ်ကျေးမှု]]</text>
      <sha1>eh4pbih2bqib92n014og6mefqxn487x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>21677</id>
      <parentid>21676</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:00:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>YaThaWinTha moved page [[ကဏ္ဍ:ဝတ်စားဆင်ယင်မူ]] to [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရိုးရာဝတ်စားဆင်ယင်မူ]]</comment>
      <origin>21676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="eh4pbih2bqib92n014og6mefqxn487x" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ယဥ်ကျေးမှု]]</text>
      <sha1>eh4pbih2bqib92n014og6mefqxn487x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရိုးရာအကတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>888</id>
    <revision>
      <id>21691</id>
      <parentid>3140</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:09:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>YaThaWinTha moved page [[ကဏ္ဍ:အကတိ]] to [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရိုးရာအကတိ]]</comment>
      <origin>3139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="1l1s1han61w4j9wckp9wlt09ftdt3st" xml:space="preserve">အကတိ
[[ကဏ္ဍ:ယဉ်ကျေးမှု]]
[[ကဏ္ဍ:အနုပညာ]]</text>
      <sha1>1l1s1han61w4j9wckp9wlt09ftdt3st</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>21695</id>
      <parentid>21691</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:13:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="hvegwc43y6ql3hoyg04kk7db4jdopgz" xml:space="preserve">အကတိ
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ယဥ်ကျေးမှု]]</text>
      <sha1>hvegwc43y6ql3hoyg04kk7db4jdopgz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အာရကံ (ရက္ခိုင်)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1280</id>
    <revision>
      <id>21747</id>
      <parentid>19843</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:27:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="136" sha1="18ngxtou8e1g6exv3r4fywr2pejxv8k" xml:space="preserve">ရခိုင်၊အာရကန်၊မောဂ့်၊မာရမာ

[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုး]]</text>
      <sha1>18ngxtou8e1g6exv3r4fywr2pejxv8k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>၁၂-ရာသီပွဲတော်အကတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360</id>
    <revision>
      <id>21713</id>
      <parentid>21006</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:36:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4132" sha1="9ssguzf1dex4uahgx2tf3op05wy1h8c" xml:space="preserve">(၁) တန်ခူးလ                      အတာသင်္ကြန်၊ ရီသွန်းပွဲ၊ ဘုရားရီသပ္ပာယ်ပွဲ၊ လောင်းပြိုင်ပွဲ ။ 

(၂) ကဆုန်လ                     ညောင်ရီပွဲ။ 

(၃) နယုန်လ                      မဟာပိန္နဲနတ်ပွဲနှင့်ကိန္နရီဖိုမကပွဲ၊ ဗလိနတ်စာကျွေးပွဲ၊ ရွာရှင်၊ အိမ်ရှင်၊ ကျွန်းရှင်၊ နတ်တက်ပွဲ။ 

(၄) ဝါဆိုလ                        ပဉ္စင်းခံပွဲ၊ ဓမ္မစကြာရွတ်ပွဲ။ 

(၅) ဝါခေါင်လ                     စာရေးတံဆွမ်းပွဲ။ 

(၆) တော်သလင်းလ              လောင်းပြိုင်ပွဲ၊ ရီနန်းသဘင်ပွဲ၊ ကရဝိတ် ဖောင်တော်အက။ 

(၇) ဝါကျွတ်                        သက်ကြီးပူဇော်ပွဲ၊ ဆီမီးမြင်းမိုရ်ပွဲတာဝတိံသာစူဠာမဏိပွဲ၊ ထမင်းထောင်၊  ဟင်းထောင်၊ ပန်းထောင်၊ ဆီမီးထောင်ပွဲ။ 

(၈) တန်ဆောင်မုန်းလ           ကထိန်ပွဲ၊ မေတ္တယျသုတ်တက်ပွဲ၊ ကောင်းကင်ဆီမီးညှိပွဲ။ 

(၉) နတ်တော်လ                 ဆင်ခင်းသဘင်ပွဲ၊ မြင်းခင်းသဘင်ပွဲ။ 

(၁၀) ပြာသိုလ                    မီးပုံးကြာသွတ်အိုးပွဲ။ 

(၁၁) တပို့တွဲ                      [[ရထားငင်ပွဲ]]၊ ရာဂုပွဲ၊ မီးပွဲ။ 

(၁၂) တပေါင်း                    သဲပုံစေတီပွဲ၊ ပင်လယ်ပွဲ၊ ဘုရားပွဲတော်များ၊ လှေပြိုင်ပွဲ။ 
 
ဒေ ၁၂-ရာသီပွဲတော်ရို့တွင် နယုန်လ၌ ကိန္နရာကိန္နရီရို့ဧ့ ဇာတ်တော်လာ အဖြစ်အပျက်တိကို ကခုန်ကတ်ရေ။ သဘင်ပွဲတော်တွင် ဆင်မြင်းတိကို စီးလျက်သိုင်းအက၊ ကျိုင်အကရို့ကို ကပြကတ်သည်။ ယင်းချင့်ကလွဲပနာ ကျန်ရေ ကာလတိတွင်ပွဲတော်နန့် လိုက်လျောညီစွာ ဆင်ယင်ကျင်းပကခုန်ကတ်သည်။ ယင်းချင့်တိမှတစ်ပါးအခြား အက အခုန်တိကို ဂနိတိုင်အောင် သုတေသနလေ့လာခြင်းနန့် ဆန်းစစ်ယှာဖွီ နီဆဲဖြစ်ရေ။ ကဟန် ခုန်ဟန်တိ ကို ရှေးဟောင်းပုထိုးတော်ကြီးတိအတွင်း ရုပ်လုံးရုပ်ကြွရို့ကို ကြည့်ရှုခြင်းအားဖြင့် သက်သီ ယုတ္တိရသည်။ တူရိယာအမျိုးမျိုးရို့ကိုလည်း ယင်းဂူကြီးအတွင်းတို့၌ပင် ဟိသည်။ 

==ကိုးကား==

အသျှင်စက္ကိန္ဒ (ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှုများ အမှတ်(၅)-အသျှင်စက္ကိန္ဒ) စာအုပ်မှကူးယူဖော်ပြပါသည်။

[[Category:ရခိုင်ရိုးရာပွဲတော်တိ]]</text>
      <sha1>9ssguzf1dex4uahgx2tf3op05wy1h8c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လောင်းပြိုင်ပွဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1583</id>
    <revision>
      <id>21714</id>
      <parentid>20767</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:36:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28946" sha1="td2j855x4p6ojo4xqgdjqiw6cag33o4" xml:space="preserve">
ရခိုင်ပြည်မာ သင်္ကြန်လမာ ရီလောင်းပွဲကိုလည်းကောင်း၊ ကျင်ပွဲ (ခေါ်) လက်ပန်းလုံးပွဲကိုလည်းကောင်း၊ လှီပြိုင်ပွဲ (ခေါ်) ပြိုင်လောင်းပြိုင်ပွဲကိုလည်းကောင်း ရာသီပွဲတိအဖြစ်ကျင်းပလေ့ဟိရေ။ ဒေဆောင်းပါးမာ ပြိုင်လောင်းပွဲသဘင် ဆင်ယင်ကျင်းပပုံကို တင်ပြချင်ဘာရေ။

ပြိုင်လောင်းပွဲကို သင်္ကြန်လမာကျင်းပကြောင်း စာဆိုဥက္ကာပျံ ရွှန်းလိုက်ရတုမာ
&quot;ရက္ခမှန်ဖူး၊ မြောက်ဦးရွှီပြည်သာ၌
တိစွာရေ ရွှီလှီပေါင်း
သိင်္ဂနဒီ နန်းတောင်ဆီဝယ်
ရွှီလှီမင်းဆိပ်ချောင်းမာ
တသောင်းသောင်းပျော်စဉ်မာ
တူစုံရှုကြည့်ချင်ရေ သင်္ကြန်အခါတဲးလေ&quot;
ဆိုပနာ ရွီးဖွဲ့ထားရေကိုတွိရရေသာမက တန်းခိုးဆရာထွန်းကြီးကလည်း -
&quot;လှီပွဲသဘင်၊ ရီထဲမာက၊ ပျော်ရွှင်မြူးထူး၊ မင်းလွင်ကျူးလျှက်၊ တန်ခူးခါမှီ၊ လရာသီဝယ်၊ လောကီဇာသာ၊ ဓမ္မတာဖြင့်၊ နာဝါချင်းယှဉ်၊ လောင်းချင်းပြိုင်လျှက်၊ ငါနိုင်သူယှုံး၊ တပြုံးပြုံးနန့်၊ ဖက်နှုန်းလှီလှော်၊ ရီအထက်မာ၊ ရွှင်ကာပျော်မွိ၊ လုပ်ကြံမိအောင်၊ လှီဖွဲ့သံချို၊ 
ဆိုသူတဖြာ၊ လှော်သူတဝ၊ ကသူအပေါင်း၊ တရောင်းရောင်းနန့်၊ မောင်းတဟီးဟီး၊ ခတ်တီးမညံ၊ အောင်လံဝီဝီ၊ ပြိုင်လှီပြိုင်လောင်း၊ ရီချောင်းမလပ်၊ ပရိသတ်တိ၊ ပွဲကြည့်သားရို့&quot;
ဆိုပနာ စပ်ဆိုထားခရေ။ ပြိုင်လောင်းပြိုင်ပွဲကို သင်္ကြန် (မဟုတ်ကေလဲ့) သင်္ကြန်လွန်ပနာ ကဆုန်ညောင်ရီမသွန်းမှီကာလအတွင်း ကျင်းပရခြင်းဧ့အကြောင်းမှာ လူထုပွဲလမ်းသဘင်အားဖြင့် လူထုအားလပ်ချိန်ကို ရွီးချယ်ရခြင်းဖြစ်ရေ။

လူထုဆိုရေမှာလည်း တောင်သူလယ်သမားတိရာဖြစ်တေအတွက်ကြောင့်   လယ်သမားအဖို့ တလင်းပွဲစပါးရောင်းဗျာလ်ချိန် အားလပ်ရေအချိန် ဖြစ်တေ။ 

ဒေပြိုင်လောင်းပြိုင်ပွဲစွာ ဆင်းရဲသားတိဧ့ပွဲလမ်းသဘင်ဖြစ်ဗျာလ် စုပေါင်းပနာ အားကြိုးမာန်တက်လုပ်ဆောင်ရရေားကစပ်ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲတရပ်လည်းဖြစ်ရေ။ 

စုပေါင်းညီညာ၊ အောင်ကြောင်းဖြာဆိုသည့်ဆောင်ပုဒ်အတိုင်း ညီညွတ်ရေးကိုဟိရှုရေ ပွဲလမ်းသဘင်ဖြစ်ပီရေ။

ပြိုင်လောင်းလျာ[ပြင်ဆင်ရန်]
ပြိုင်လောင်းပြိုင်ပွဲ ကိုကျင်းပနိုင်ရန်အတွက် &quot;ပြိုင်လှီ၊ ပြိုင်လောင်း&quot; ခေါ်သည့် ပြိုင်ပွဲဝင်မည့် လောင်းကောင်းရဟိရေးမှာ ပထမအရေးအကြီးဆုံးဖြစ်ပိုင် လောင်းကောင်းရရေးကို ဟိရှုပနာ သစ်ပင်ခွတ်လှဲရန် တရပ်လုံးတရွာလုံး အားပီးပါဝင်လေ့ဟိရေ။ 

သသန်မမာဟိရေ ယောက်ျားတိကဦးဆောင်ဗျာလ် တောသုံးတောင် ကုန်အောင်လားကာ သစ်ကောင်းရှာရရေ။ 

သစ်ရှာမထွက်မှီကပင် ဓလေ့အတိုင်း ဗေဒင်ဆရာနန့် ရွာကျောင်းဆရာတော်ရို့ ဩဝါဒကိုခံယူဗျာလ် ရက်ကောင်းနိသာရွီးချယ်ပနာ သစ်ခွတ်ရရေ။

လိုက်ပါရရေသူတိအထဲမာ ကိုယ်အင်္ဂါချို့တဲ့ရေ၊ မသန်စွမ်းသူတိ မပါဝင်ရ။ 
အတိအားဖြင့် ဆယ့်ခြောက်လံဟိရေ ပြိုင်လောင်းတိကို ပြိုင်ပွဲမာ အသုံးချလေ့ဟိရေ ကကောင်း အသက်ကြီးရေသစ်ပင်တိကို တွိအောင်ရှာရရေ။

သစ်အကြောင်း ကောင်းစွာနားလည်သည့်ဆရာတိနန့်တိုင်ပင်ဗျာလ် အနာအဆာမပါရေ သစ်ကိုခွတ်ယူရရေ။

သစ်ပင်ခွတ်ကတဲးက သစ်ပင်လဲပုံကို နိမိတ်ကောင်းယူလေ့ဟိရေ။
 
သစ်ပင်ရေ သစ်ငုတ်နန့် အနီးကပ်ဆုံးလဲကေ လောင်းလှော်ပနာလားမည့် လောင်းမဖြစ်ဆိုပနာယူဆရေ။

သစ်ငုတ်နန့် ဝီးရာသို့ကျသည့်သစ်ကိုက ပိုဗျာလ်ကြိုက်ရေ။ တချို့ရွာတိက ပြိုင်လောင်းတိမှာဆိုကေ တောင်တလုံး၊ နှစ်လုံးကိုပင် ကျော်ပနာလှဲရေဆိုပနာ အဆိုဟိရေ။ ယင်းန ပြိုင်လောင်းရှာထွက်ကတဲးက -
&quot;သုံးတောင်ကျော်လို့ လဲလတ်ရေ
ထူးကဲလှရေ ထိုနိမိတ်ကြောင့်
မောင်ရို့ပြိုင်လောင်း လှော်ရေခါ
လျင်မြန်ရာမှာအတုမဟိ
နီလရထားပုံပမာ
ယုဇနာတာ လွန်မြောက်အောင်
တစ်မုဟုတ်ချင်း ရောက်နိုင်ရေ
အမှန်ပြောရေ မြင်းသိန္ဓော
တိမ်ညွန့်စားနန့်နှိုင်းစရာ
သုံးလူ့ဆရာ လောင်းသိဒ္ဓတ်က
လှေးတော်တင်လို့ ပစ်လွှတ်ရာ
မြှားတံပမာ အဟုန်ပြင်း
ဂဠုန်မင်းလည်း မတုနိုင်
ပြိုင်ဖို့လာရေ လှီတော်သားရို့
ဝီးကယှောင်ယှားပါကတ်လီ
ဇာမထီ ဇာနီပြိုင်လောင်း&quot;
ဆိုပနာ မိမိရို့ပြိုင်လောင်းရေ သစ်ခွတ်ကတဲးက တောင်သုံးလုံးကျော်ပနာလဲသည့် သစ်လောင်းလျာကို ပြုလုပ်ထားရေလောင်းဖြစ်သဖြင့် နီလရထားပိုင် လျင်မြန်လှရေဆိုပနာ ပြိုင်လောင်းဂုဏ်ပုဒ်ကိုဖော်ကျူးဗျာလ် တဘက်သားမခံချင်အောင် သံကျပ်ကြီးထိုးထားခြင်းဖြစ်ရေ။

==ပြိုင်လောင်းပုံသဏ္ဌာန်==
ရခိုင်ပြည်မာ ရီလမ်းခရီးတိလှသဖြင့် လောင်းလှီကိုအများသုံးဟိရေပိုင်   ရခိုင်ဘုရင်တိလက်ထက်က လှီအမျိုးမျိုးဟိခရေ။ 

ဘားမဲ့၊ သက္ကဒါန်၊ ဂျွတ်၊ ကရဝိတ်၊ ရိတော်စပ်တင်၊ လှော်ကား၊ လွန်းကြင်၊ ပြာဿဒ်၊ ဖောင်လှီ၊ ရွှီလောင်း၊ ရွှီမီးကျောင်း၊ ရွှီကြက်၊ ရွှီကျီ၊ ရွှီစာမရီ စရေဖြင့်ဖြစ်ရေ။

ယခုအထိသုံးလောင်းလှီရို့မှာ &quot;ထွင်းလောင်း၊ စပ်လောင်း&quot; ဟူပနာနှစ်မျိုးဟိရေ။

ယင်းရို့ကို အသုံးချသည့်အတိုင်း ပြိုင်လောင်း၊ စီလောင်း၊ လောင်းကြီးလှီကြီးဆိုပနာ အမျိုးမျိုးခေါ်ရေ။

ပြိုင်လောင်းမှာ ထွင်းလောင်းမျိုးဖြစ်ရေ။ ပြိုင်လောင်းမှာ (၆) လံက (၁၆) လံထိ အရှည်ဟိရေ။
 
ဦး၊ ပဲ့၊ ရီစားဟူပနာ အစိတ်အပိုင်းတိကို စနစ်ကျအောင်၊ အချိုးကျအောင် လုပ်ရရေ။

လောင်းထွင်းရေအခါ မီးတိုက်၊ ဆီချောတိုက်၊ မိုဟင်းခေါင်းနန့်တိုက် အစဟိသည့် တန်းဆာဆင်ခြင်းတိပြုလုပ်ရရေ။
 
(၁၆) လံရှည် ပြိုင်လောင်းမှာ ဦးနန့်ပဲ့ကို တလံလောက်စီ အရှည်ထားရရေ။
 
ဦးက သပြီအိုးအပြင် နဂါးရုပ်၊ ကိန္နရာရုပ်၊ နယားရုပ်၊ ဟင်္သာရုပ်၊ ပန်းကနုတ်တိကို ထုဆစ်တပ်ဆင်ထားရေ။
 
ဆီးခြယ်သပ္ပါယ်ထားရေမှာ ကြည့်ပနာအလွန်လှရေ။
 
ပဲ့ဆိုကေ &quot;မြာဒင်&quot; ခေါ် တက်မခုံကို ကျီး၊ ကျား၊ ငှက်ရုပ်၊ ကြာပန်းရုပ်တိဖြင့် မွမ်းမံထားရေ။
 
တက်မဆိုကေ &quot;မြာတံရှည်&quot; ဆိုပနာခေါ်ရေ တက်မကို အသုံးပြုရေ။

လောင်းဝမ်းမှာဆိုကေ လောင်းလှော်သားတိထိုင်ဖို့ &quot;ဒဂုံ&quot; တပ်ဗျာလ် &quot;ပင်းတန်း တိကို (၂) လံလောက်မာ (၃) ခုလောက် တပ်ဆင်ထားရရေ။ 
လောင်းကို လူအတိက ထမ်းချထမ်းတင်ပြုလုပ်ရရေ။

အမျိုးသမီးတိကျော်မတက်ရ စည်းကမ်းသတ်မှတ်ထားရေ။

==လောင်းလှော်သားတိ==
ဆယ့်သျှစ်ယောက်စီးရရေ (၆) လံ ပြိုင်းလောင်းမှာဆိုကေ နောက်ဆုံးက တက်မကိုတဦး၊ တက်မကိုင်ဟိက ပဲ့ထောင်နှစ်ဦး၊ ဟိမာ ဦးစီဦးပေါက်ခေါ်သည့် ပန်းဆွဲတဦး၊ ဦးစီးနောက်က &quot;ပိုင်င်ဆစ်တောင်ဖျံ&quot; ခေါ်သည့် ဦးထောင်စီးနှစ်ဦး၊ ကျန်ဆယ့်နှစ်ဦးမှာ တပင်းကန်နှစ်ယောက်တတွဲစီ အလှော်သမား (၆) ဆိုင်းထိုင်ရရေ။ (၁၆) လံ ပြိုင်လောင်မှာဆိုကေ လူလေးဆယ်ယောက် တက်စီးရရေ။ လောင်းလှော်သားတိမှာ အဝတ်ဆင်တူ၊ ဂေါင်းပေါင်းစွန်ထောင်၊ ရင်စည်း၊ စလွယ်သိုင်း၊ ရင်သိုင်းအမျိုးမျိုး ဝတ်ဆင်ရရေ။ လောင်းလှော်သူတိရေ ဦးစီးတက်ချရေကိုကြည့်ပနာ တက်ညီအောင်ပိုင်က်လှော်ရရေ။ 
ဦးစီးလုပ်သူက တက်လှော်ရေကို ကြီးကြပ်ရရေပိုင် ပဲ့ကိုင်ကလည်း လောင်းတဒေ့လားအောင် တာဝန်ယူရရေ။
ဦးစီးလုပ်သူမှာ အလွန်တော်ရရေ။ 
ကိုယ့်လောင်းအလားအလာကိုကြည့်ဗျာလ် တက်ချရရေ။ 
ပြိုင်လောင်းတာအထွက် တက်ကိုရီမြှုပ်ဗျာလ် အရှည်ဆွဲလှော်ပနာ ပန်းအဝင် တက်ကို အယင်အယင်လှော်ရရေ။ တနည်းဆိုကေ ပြိုင်လောင်းယင်ဖို့အင်အားမှာ ဦးစီးဧ့လှုပ်လျှားမှုအပေါ်မာ တည်ရေ။
ပြိုင်လောင်းအသျှိန်ယူပနာ တာထွက်လာရေအခါ မစောင်းဖို့ အရေကြီးရေ။ တာအထွက်မာ လောင်းဦးစီးလုပ်သူက စောင်းပိုက်ဖို့ဆိုကေ ပြန်ပနာတည့်အောင်လုပ်ရရေ အချိန်ကြာတတ်ဗျာလ် နောက်ကျကျန်ခဖို့စာကို ကြောင်းကြရရေ။

ပြိုင်လောင်းလှော်ပနာ အင်တန်အသျှိန်ရလာသည့်အခါ အယင်အယင်လှော်လာရေအခါ တက်မကိုင်လုပ်သူက တက်မကို ရီထဲနစ်ရုံလောက်ရာ ချထားလေ့ဟိရေ။ 
တော်သည့်ကျွမ်းသည့် တက်မကိုင်တိဆိုကေ တက်မကိုရီပေါ်ဖော်ပနာ ယူလာတတ်ရေ။

ယေနဖြိုက်လို့
&quot;ကိုးစိပ်ကိုးလံ၊ ကိုးပင်းကန်
ကျင်သန်တိရာ တက်ပျာစီးလို့
မဟာလောင်းကြီးထွက်လို့လာ
ဇမ္ဗူဒီပါ လက်ယာကျွန်းမှာ
ထွန်းရေနီလ ပုံပမာ
သတင်းကြေညာ နာမည်ကြီး
ပြိုင်လောင်းဦးစီး &quot;ဆရာအောင်&quot;
သူကဟိဆောင် လမ်းညွှန်ပြလို့
ပြိုင်လောင်းဝမ်းမ ပင်းကန်မှာ
ဟိနောက်ဘယ်ညာ နီရာစိအောင်
လူစိတက်စိ ထိုင်ဗျာလ်သကာ
ဦးစီးဆရာ ချရေတက်နန့်
မပျက်မကွက် ညီညီညာ
ရီပန်းဖွားအောင် တက်ကိုစွဲလို့
တဆိုပနာန်တဲးနန့် ထွက်လီခါ
ပြိုင်လောင်းပဲ့မှာ &quot;ဆရာထွန်း&quot;က
ရပ်စောက်ထလို့ ဟိကိုမျှော်
သူ့လက်စွဲတော် ထိုတက်မကို
မြာဒင်ထက်က နောင်းနောင်းကိုင်
မယိမ်းမယိုင် လှီမစောင်းအောင်
ဖြောင့်ဖြောင့်တန်းတန်း ကိုင်လို့လာ
ဇာသူတခါ ပြိုင်ဝံ့ဖို့လဲ
အပွဲပွဲ နွှဲလို့လာ ယှုံးရေဆိုစွာ သူရို့မသိ”
ဟူပနာ &quot;ကျင်သန်&quot; ခေါ်လူသန်တိစီးရေ မဟာလောင်းကြီးမှာ နာမည်ကြီးသည့် ဆရာအောင်က လောင်းဦးစီး၊ ပဲ့ကိုင်မှာ နာမည်ကျော်ဆရာထွန်းဖြစ်သည့်အကြောင်း၊ လူစိတက်စိလှော်လာသည့်ဒေမဟာလောင်းကြီးကို ဇာသူပြိုင်ဝံ့ပါမည်နည်းဆိုပနာ သံကျပ်ထိုးထားခြင်းဖြစ်ရေ။

==လောင်းပြိုင်ပွဲ ကျင်းပပုံ==
ပြိုင်လောင်းပွဲကို ရပ်ရွာအချင်းချင်း (မဟုတ်ကေလဲ) မြို့နယ်ခရိုင်အချင်းချင်း ကျင်းပလေ့ဟိရေ။
 
ရာသီပွဲအဖြစ်သာမက ဘုရားပွဲ၊ မင်းပွဲစိုးပွဲတိနန့်တွဲဖက်ပနာလည်း ကျင်းပရေ။

ပြိုင်ပွဲဝင်ဖို့ဆိုကေ မပြိုင်ခင်ကပင် ရွာသျှင်မ၊ ချောင်းသျှင်မတိကို လောင်းဦးတိုက်ဗျာလ် အတီးအမှုတ်၊ အဆိုအကတိ နန့် ပ,သပူဇော်လေ့ဟိရေ။
 
လောင်းပြိုင်ပွဲကို ချောင်းတိမာ ကျင်းပလေ့ဟိဗျာလ် ဖျားရီကမ်းနဖူးပြည့်နီရေ လဆန်းစ၊ လဆုတ်စအခါတိမာ ကျင်းပရေ။

လောင်းပြိုင်ပွဲကို ဖြားတလတ်ထောက်တက်ရေ မိုးထက်သား (၁၀) ချက်တီး၊ (၁၁) ချက်တီးလောက်ကအစပြုဗျာလ် ဖြားကျချိန် ညဇာ (၃-၄) ချက်တီးခန့်လောက်မာ အဆုံးသတ်ရေ။ 

ပွဲကို (၃) ရက်အထိ ကျင်းပရေ။ 
နိုင်ရေလူတိကို နောက်ဆုံးနိမှာ ရွှေလောင်းနန့် အောင်ဆုအောင်လံကို ချီးမြှင့်ရေ။

ရပ်ရွာလူကြီးတိကို ဒိုင်လူကြီးတိအဖြစ် ရွီးချယ်တင်မြှောက်လေ့ဟိရေ။ အငြင်းမပွားရအောင် အရပ်ရပ်ကပြိုင်လာရေ လောင်းဦးစီးတိစုပေါင်းဆွေးနွေးဗျာလ် စီစဉ်ရရေ။ 
ဆုံးဖြတ်ရရေ။
ပြိုင်လောင်းပြိုင်ပွဲအတွက် တာအထွက်အစကကပင် အဆုံးပန်းဖူးတိုင်အကွာအဝီးကို သတ်မှတ်ထားရရေ။
 
ပြိုင်ရေအခါ ရိုးရာဓလေ့အတိုင်းဆိုကေ တာအညီထွက်နိုင်ရန် သံတုံးကို စင်မြင့်က ကြိုးနန့်ဆွဲဗျာလ် ရီကိုချပနာ အချက်ပီးရရေ။ အေခုအခါ ခေတ်အလျှောက် သေနတ်ပစ်ဖောက်ရေ။
 
ပန်းဖူးအဝင်မှာလည်း အနိုင်အယှုံးကို စက်နန့်ပန်းဆွဲနည်းနန့် ဆုံးဖြတ်လေ့ဟိရေ။

စက်နန့်နည်းမှာ လောင်းဦးကဓားကိုစိုက်ထားလျှက် ပန်းဖူးက တားထားသည့်ကြိုးကို အပိုင်အလျောက်ဖြတ်လားရေနန့်တပြိုင်နက် ပန်းဖူးမှာညွတ်ကျလာရေ။
ပန်းဆွဲမှာ ဝါးလုံးကိုဖောက်ဗျာလ် ကြိမ်နွယ်တခုခုထိုးသွင်းထားရေ။
 
ယင်းကို ဦးစီးပန်းဆွဲအစ လောင်းသမားရို့အထိ ဆွဲယူရရေ။
 
ဒေပိုင် ပန်းဖူးကိုစီစဉ်ထားဗျာလ် အနိုင်အယှုံးဆုံးဖြတ်ရေ။

==ပြိုင်လောင်းသံကျပ်ကြီး==
ပြိုင်လောင်းနိမှာ ချောင်းကမ်းပါးတဘက်တချက်မာ ရပ်ရွာအပိုင် မဏ္ဍပ်တိထိုးဗျာလ် ဧည့်ခံကျွေးမွီးရေ။ 
ကမ်းထောင်းအပြည့် ပရိသတ် စည်ကားလှရေ။

မိမိရို့ရပ်ရွာမာ ဟိသမျှလောင်းလှီတိနန့် ချောင်းရိုးတလျှောက် ပြည့်ကျပ်နီအောင် ပွဲကြည့်ပရိသတ် တိပြားလှရေ။

တချို့မှာ နပျိုးပင်တိကိုဖောင်လုပ်ပနာ ကြည့်တတ်ရေ။

လောင်းပြိုင်ပွဲမစခင် ကိုယ့်ရွာကိုယ့်လောင်းဂုဏ်ပုဒ်ကိုဖော်ထုတ်ပနာ သံကျပ်ကြီးတိ ထိုးလေ့ဟိရေ။

အိုးစည်ဗုံမောင်းတီးမှုတ်ဗျာလ် သံကျပ်ကြီးတိထိုးရေမှာ အလွန်သာယာနားပျော်ဖို့ကောင်းရေ။

သံကျပ်ကြီးတိကို &quot;ပြိုင်လောင်း သံကျပ်ကြီးတိ&quot; ဆိုပနာ ခေါ်မာလာလတ်ရေ။

ပြိုင်လောင်းပွဲတိမှာ သံကျပ်ကြီးတိပေါ်ပေါက်လာသည့် အောက်ခြီရီရေက်မြစ်တိဖြစ်ရေဆိုပနာ ယူဆရရေ။
ပြိုင်လောင်းမပြိုင်ခင်&quot;လှီစိုင်း&quot; လည်းပြုရေ။

မြင်းစိုင်းသည့်သဘော ကမ်းထောင်းတလျှောက် သံကျပ်ကြီးတိထိုးကာ အသာအညင် လူးလာခေါက်ပြန် ကခုန်တီးမှုတ် လှော်ခတ်လားကတ်ရေမှာ ပျော်စရာပကတိဖြစ်ရေ။

နားထောင်ပနာ စိတ်ကြွစီရေ။ လောင်းသမားအချင်းချင်း ကိုယ်ရို့ဂုဏ်ပုဒ်ဖော်ပနာ သံကျပ်ထိုးရေတိကို အနည်းငယ်ဖော်ပြဗျာလ်ဖြစ်ရေ။

သံကျပ်ကို ပြိုင်လောင်းသမားအချင်းချင်း ထိုးရေသာမဆိုပနာတ်၊ ပွဲကြည့်ပရိသတ်ကိုပါ စောင်းချိတ်ထိုးလေ့ဟိရေ။

ဂေါင်းပေါင်းထီထီး ဘကြီးလေ
ကျန်းခန့်သာ မာပါယင့်လား
မိတ္တာဟိလို့ မီးစွာရာ
စိတ်ဆိုးမာန်ပါ မဟိပါကဲ့။
နှခွမ်းဗက်လန် ကန်တော်ကြီးနန့်
ပြိုင်လောင်းကြည့်ဖို့ လာလတ်တေ
မောင်ရို့လှော်မည် အားမငယ်ကဲ့။
ပြိုင်လောင်းလှော်လို့ လက်မောင်းနာ
တချက်ဖျစ်ပါ အိုမမရို့။
မက္ကလာကို ဂေါင်းမှာဆောင်း
ကမ်းထောင်းထက်က အရီးလေ
သမက်လောင်းချေ နိုင်စီကြောင်းကို
ဆုမွန်တောင်းဖို့ ကောင်းပါရေ။
ကညာပျိုချေ အိုမမရို့
ကမ်းထောင်းထက်က လူးကျမည်
စေတနာနန့် ပြောခပါယင့်။ ” ကစပ်စာဖြစ်ရေ။

လက်လံအပိုင်က် ယှဉ်ပြိုင်ရေးအစီအစဉ်တိကို လူကြီးတိက စီစဉ်ပီးရရေ။

အနိုင်ရသည့် ပြိုင်လောင်းတိကို နောက်ဆုံးနိမာ ရွှေမောင်းငွေမောင်းတိနန့် အောင်ဆုအောင်လံ ချီးမြှင့်ရေ။

နောက်ဆုံး ဆုရသည့်ပြိုင်လောင်းဦးစီးက ရွှေမောင်းကိုဆွဲပနာ လှီတော်သားတိက အောင်လံကိုင်ဗျာလ် ချောင်းရိုးတလျှောက်စုံဆန်စိုင်းလျှက် ကခုန်တီးမှုတ်သီဆိုကာ ပရိသတ်အားနှုတ်ဆက်လေ့ဟိရေ။

လူထုပွဲလမ်းသဘင် လယ်သမားလုပ်သားတိဧ့ ပွဲလမ်းသဘင်၊ စုပေါင်းညီညွတ်လုပ်ဆောင်ကေ အောင်သည့် ပွဲလမ်းသဘင်ဖြစ်ရေ။ ရခိုင်ပြိုင်လောင်းပြိုင်ပွဲကို ရိုးရာမပျက် အစဉ်အမြဲကျင်းပနိုင်စီရန် တောင့်တမျှော်လင့်ကာဖြင့် နိဂုံးချုပ်လို  က်ပါရေ။

==ကိုးကား== 

[[Category:ရခိုင်ရိုးရာပွဲတော်တိ]]
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာအားကစား‎‎]]</text>
      <sha1>td2j855x4p6ojo4xqgdjqiw6cag33o4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်သမက်တက်ပွဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1694</id>
    <revision>
      <id>21716</id>
      <parentid>13445</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:37:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31455" sha1="jjrdcskrdcarcz0i1r6eworxaqdm9iv" xml:space="preserve">ရခိုင်လပျိုအပျိုရို့ အရွယ်ရောက်ကေ လူငယ်ချင်းချစ်ကြိုက်ပနာ လက်ထပ်မင်္ဂလာဆောင်စော်တိဟိပိုင် အများစုက မိဘတိ အိမ်ထောင်ဘက်ကို ရွေးချယ်ပီးစော်တွိ့ရရေ။ ရခိုင်လူမျိုးရေ မိဘစကားကိုနာခံတတ်တေ လူတိဖြိုက်ပါပနာ မိဘတိဧ့အစီအမံကိုလက်ခံတတ်လေ့ဟိရေ။ သားသမီးတိအချိန်တန်အရွယ်ရောက်ကေ အိမ်ထောင်ဖက်ကို အများအားဖြင့်မိဘတိက ရွေးချယ်ပီးစော်ဓ‌လေ့ရေ ရခိုင်လူမျိုးတွင် အဂုချိန်ထိခေတ်စားပနာ ဟိရေ။ ဟိရိုးအစဉ်အဆက် ကျင့်သုံးလာခရေ ရခိုင်လူမျိုးရို့ဧ့ လက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲဓလေ့ရေ ဗမာလူမျိုးနန့်မတူ တမူထူးခြားရေ ဓလေ့ထုံးစံတိဖြိုက်ရေ။ ရခိုင်ရိုးရာမင်္ဂလာဆောင်စော် ဗမာရိုးရာမင်္ဂလာဆောင်နန့်မတူ တမူထူးခြားရေ။ သမီးရှင် (သရို့သမီး) နှင့် သမက်ရှင် (သရို့သား) လက်ထက်ထိမ်းမြားရေမင်္ဂလာဆောင်ပွဲကို ရခိုင်စကားမာ “သမက်တက်ပွဲ” ဟုခေါ်ရေ။ ယောက္ခမအိမ်မာ သမက်ရှင်ကိုတင်ပို့ရရေကြောင့်လည်းကောင်း၊ လက်ထပ်ရန်လားရသောကြောင့်လည်းကောင်း “သမက်တက်” ဟုခေါ်ရခြင်းဖြစ်ရေ။ ဂွ၊ သံတွဲ၊ တောင်ကုတ်၊ ကျောက်ဖြူ၊ မာန်အောင်နှင့် အခြားသော ရခိုင်မြို့နယ် ဒေသတိတွင် အနည်းငယ်ကွဲလွဲချက်ရှိရေ။

== မယားလျှာတောင်းရေကိစ္စ ==
ပထမယောက်ျား‌ချေဘက်က မိန်းမပျိုချေကိုကြိုက်ကေ အရပ်ကလူကြီးမိဘတိဘားက တဆင့်ပြောကြားပနာ ရက်တည့်မတည့် ဇာတာတိယှဉ်ပြီး စိစစ်ရရေ။ ယပြီးကေ ကောင်းရေရက်ကိုရွေးချယ်ပြီး စေ့စပ်ကြောင်းလမ်း ပြုလုပ်ရေ။

== ရက်သတ်တေ (အသွင်းနှင်းစာနန့် ပန်းဆင်စာ) ==
စေ့စပ်ကြောင်းလမ်း မင်္ဂလာပွဲကို သမီးသျှင်အိမ်မာ ပြုလုပ်ရေ။ 

ပထမဦးစွာ သမီးသျှင်ထိုင်ရန်နေရာဧ့ လက်ဝဲလက်ယာဘက်တွင် အမျိုးသမီး(အိမ်ထောင်ရေနှစ်ဦး) ထိုင်ရရေ။

ဆွေမျိုးတိနန့်ဖိတ်ကြားထားရေ ဧည့်သီတိက ယင်းရို့ဧ့ ရှေ့တွင် နေရာယူရရေ။

ယင်းအချိန်မာ သမီးသျှင်ထွက်မလာရ‌သိပါ။

သတ်မှတ်ထားရေ မင်္ဂလာအချိန်ရောက်တေအခါ သမက်သျှင် (သတိုးသား) ဘက်က ဆွေမျိုးပရိသတ်တိလာရောက်ရေ။

လာရောက်ရေအခါ သမီးသျှင်ကိုဆင်မြန်းပီးရန် ပန်းတိနန့်စားစရာမုန့်အချိုတိ၊ ကောက်ညှင်းပေါင်းတိကို ငွေဖလားထဲတွင် ထုံးတမ်းစဉ်လာနှင့်အညီထည့်၍ ယူလာရရေ။

ငွေဖလားဦးရေမှာလည်း မဂဏန်းအရေအတွက်တိုင်း ကြိုက်ပိုင်အသုံးပြုနိုင်ရေ။

သမီးသျှင်ရေ အမျိုးသမီးအရံတဦးနှင့်အတူထွက်လာပြီး သတ်မှတ်ထားသောနေရာတွင် ထိုင်ရရေ။

ပန်းတိ၊မုန့်တိနှင့်အတူ သမက်သျှင်မိဘတိထံမှ သမီးသျှင်အား စေ့စပ်ကြောင်းလမ်းခြင်း၊ ရခိုင်အခါ် (ကတိသစ္စာပြုခြင်း) အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် သားသျှင်ဘက်မှ အမိ (သို့မဟုတ်) သမီးသျှင်ဘက်မှ အမိက ဆင်မြန်းပီးရရေ။
ယနောက် လက်ဝတ်ရတနာတိကို ရွှေကျပ်ချိန်ဖြင့်ပီးပြီး အသွင်းပီးဆောင်ရရေ။

ယင်းရတနာဆင်မြန်းစော်၊ သမီးသျှင်အား ပန်းပန်ပီးခြင်းပြုလုပ်သူကို သမီးသျှင်က အရိုအသေပြုကန်တော့ပြီးရေအခါ စီးစပ်မင်္ဂလာအောင်မြင်ပါယာ။

မင်္ဂလာလက်ထပ်ဖို့နိရက်ကို ယင်းအချိန်မှာပင် နှစ်ဦးနှစ်ဘက် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးသတ်မှတ်ရရေ။

ဆွီမျိုးပရိသတ်တိကို မင်္ဂလာရက်ကြေညာပီးရရေ။

ထို့နောက် ကြွရောက်လာသော နှစ်ဦးနှစ်ဘက်ဆွီမျိုးပရိသတ်တိကို ဧည့်ခံကျွေးမွီးရရေ။ 

စိစပ်ပွဲပြီး၍ သမက်သျှင်ဘက်မှပြန်ကျသောအခါ သမက်သျှင်ဘက်မှယူလာသော ငွေဖလားထဲမှမုန့်အချိုတိကို သမီးသျှင်ဘက်မှလက်ခံယူပြီးနောက် ယင်းဖလားထဲသို့ သမီးသျှင်ဘက်မှလည်း မုန့်တိကို ပြန်ထည့်ပီးရရေ။

== သမက်တက်မင်္ဂလာပွဲ ==
လက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲတွက် မင်္ဂလာပွဲတင်ကို အယင်ကြိုတင်ပြုလုပ်ရရေ။

မင်္ဂလာပွဲတင်ရေ လက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲအတွက် ရှိဦးစွာဆောင်ရွက်ရသော အလုပ်ဖြစ်ရေ။

ယင်းပွဲကို သမီးသျှင်အိမ်၌သာပြုလုပ်ရရေ။

မင်္ဂလာပွဲနိရောက်သောအခါ ယင်းနိမိုးထက်အရုဏ်တွင် သမီးသျှင်သမက်သျှင်ရို့အား မိမိအိမ်တိမှာပင် မြတ်စွာဘုရားအားဦးထိပ်ထား၍ ဘုန်းကြီးငါးပါးအား မင်္ဂလာဆွမ်းကပ်ပြီး မင်္ဂလာပရိတ်နာရရေ။

အဘိုးအဘောင်လူကြီးမိဘတိကိုကန်တော့၊ မင်္ဂလာစကားတတ်ကျွမ်းသူတိက နံ့သာရည်တိဖြင့်ပတ်ဖြန်းခြင်းတိပြုလုပ်ကာ မင်္ဂလာမြှောက်ရရေ။

ပရိတ်နာရာတွင် ပရိတ်ကြီးမှာ လက်ထက်မင်္ဂလာပွဲအတွက် အဓိကအရေးကြီးဆုံးဖြစ်ရေ။

ရှိဦးစွာ မင်္ဂလာစားပွဲငယ်ကို ပျင်ဆင်ရရေ။

ယင်းစားပွဲတွင်ပါဝင်ရမည့်အချက်တိမှာ-

•	မင်္ဂလာမြှောက်စာ

•	မင်္ဂလာထမင်းပွဲပျင်ဆင်စာ

သီးသန့်ပြုလုပ်ထားသော မင်္ဂလာစားပွဲကိုစားပွဲခင်း၍ အပေါ်တွင်စပါးဖြူးထားရေ။

ဖြန့်ကြဲထားသောစပါးပေါ်တွင် ဘဲဥပုံမင်္ဂလာကြွီလောင်ပန်းကြီးတွင် ကောက်ညှင်းနှင့်ထမင်းတိထည့်၍ တင်ထားရရေ။

ယင်းထမင်းပေါ်တွင် ချက်ပြီးသားခြီလက်အမွှီးစုံသော ပုစွန်တုပ်ကြီးနှစ်ကောင်၊ အမွှီးစုံအကြီးခွံပါသော ငါးကန်သားနှစ်ကောင်၊ ဘဲဥနှစ်လုံး၊ မြောက်ဥ (ခေါ်) ကင်းစွန်းဥနှစ်ဥနှင့် အခွံနွှာပြီးသောနှပျိုးသီးနှစ်လုံးစီဖြင့် ပျင်ဆင်ထားရရေ။  

ငါး၊ ပုစွန်၊ ဥ၊ သီးနှံစပါးပေါကြွယ်စီရန် အတိတ်နမိတ်ယူထားခြင်းဖြစ်ရေ။ 

စပါးတိထဲတွင် ရွှေဒင်္ဂါး၊ ငွေဒင်္ဂါးတိမြှပ်နှံထားရရေ။ ရွှေငွေပွားတိအောင် ရည်ရွယ်ခြင်းဖြစ်ရေ။

သမီးသျှင်ထိုင်ရေနီရာလက်ယာဘက်တွင် ရီစင်အိုးဟုခေါ်သော ကြီးအိုးငယ်နှစ်လုံးတင်ထားရရေ။ 

ကြီးအိုးအပြင်ဘက်ပတ်လည်ကို မင်္ဂလာပရိတ်ခြည်ဖြင့် ပတ်ထားပီးရရေ။ ကြီးအိုး၌ရီထည့်ထားပြီး သပြီပန်း၊ အချိန်ခါကောင်းသတ်မှတ်သောစာရွက် (အခါစာ) ရို့ကို ထိုးထားရရေ။
ထမင်းလောင်ပွန်းဧ့လက်ဝဲဘက်တွင် လောင်ပွန်းငယ်တိတင်ပြီး ယင်းလောင်ပွန်းငယ်အသီးသီးတွင် ကြက်တကောင်လုံးအူအသဲစုံစွာ ငရုတ်သီးမပါဘဲ ချက်ရရေ။ 

ပုစွန်တုပ်ကို အကောင်မပျက်ကျော်ရရေ။ 

ရွှေဖရုံသီးချက်ထည့်ရရေ။ ကျန်လောင်ပွန်းနှစ်ခုတွင် ကြက်နှင့်ပုစွန်ပဲ ထည့်ရရေ။ 

ကြက်နှစ်လောင်ပွန်း၊ ပုစွန်နှစ်လောင်ပွန်း၊ ရွှေဖရုံသီးနှစ်လောင်ပွန်းဖြစ်ရေ။ 

မင်္ဂလာလက်ဆုံထမင်းပွဲတွင် ငကန်သား (အကြီးဟိသောငါး)၊ ကြက်သား၊ ဘဲဥ၊ ပုစွန်၊ မြောက်ဥ၊ ကင်းစွန်းဥ၊ ချိုင်ပေါင်ဟင်းတိထည့်ထားသည့် ဟင်းဇားပန်းကန်ကတဖက် ထားဟိရေ။ ပုစွန်ဆိုလျှင် နှခွမ်းမွှီးမျှင်မပြတ်စီရ။ 

အကျိုးအပဲ့အနာအဆာတိမပါစီရန် အထူးဂရုပြုရရေ။

ဤမင်္ဂလာစားပွဲကို မင်္ဂလာဆောင်မည့်နီရာတွင်ထားဟိပြီး မင်္ဂလာမြှောက်ခြင်းပြုလုပ်ရရေ။ 

အညွှန့်ဟိသောအမျိုးသမီးက သမက်သျှင်အိမ်မှ ဆန်နို့ဆီဗူးနှစ်ဗူး၊

လေးဗူး၊ ခြောက်ဘူးစသဖြင့် စုံဂဏန်းကို သမီးသျှင်အိမ်သို့လားပို့ကာ သမီးသျှင်အိမ်မှဆန်တိနှင့်ရောပြီး အညွှန့်ဟိသောအမျိုးသမီးက မင်္ဂလာလက်ဆုံထမင်းပွဲအတွက် ချက်ရရေ။ အညွှန့်ဟိသောအမျိုးသမီးဆိုရေမှာ လူပျိုအပျိုလက်ထပ်ပြီး မကွဲမကွာမောင်နှံစုံအတူတကွနီထိုင်၍ သားသမီးတယောက်တလီမှ ပျက်စီးခြင်းမဟိသော “အိမ်ထောင်သျှင်မ” ကိုဆိုလိုရေ။
အထက်ပါ မင်္ဂလာပွဲပျင်ဆင်ခြင်းအလုပ်ကို ဘုန်းကြီးမကြွမှီ ပျင်ဆင်ထားရရေ။

ဘုန်းကြီးကြွလာပြီး ပရိတ်နာသည့်အခါ မင်္ဂလာစားပွဲမှာ ဘုန်းကြီးတိရှိတွင် တည်ဟိနီရမည်။

ယင်းမင်္ဂလာစားပွဲရှိတွင် သမီးသျှင်က အမျိုးသမီးနှစ်ဦး လက်ဝဲလက်ယာရံ၍ ထိုင်ရရေ။

ထိုအရံအမျိုးသမီးနှစ်ဦးမှာ သမီးသျှင်မွီးရက်နှင့် နိနံသင့်သူတိဖြစ်ရေ။

ရှိဦးစွာသီလခံယူပြီးလျှင် ပရိတ်ကြိုးဖြင့် စည်းဝိုင်းချရေ။

== သမီးစောင့်စာ ==
သမက်တက်သည့်နိ မိုးထက်ကိုးချက်တီးခန့်တွင် သမီးသျှင်နန့်ရင်းနှီးရေ မိတ်ဆွီကုလိမ္မေချေတိ၊ ဆွီမျိုးတိကို ထမင်းကျွေးရရေ။

သမီးသျှင်မှာ အလှပဆုံးဝတ်စားဆင်ယင်ကာ နိသင့်နံသင့်အပျိုရံနှစ်ယောက် လက်ဝဲလက်ယာရံလျှက် မင်္ဂလာဆောင်မည့်နီရာတွင်ထိုင်၍ ဧည့်ခံရရေ။

== သမက်တက်စာ ==
သမက်သျှင်ဘက်က သမီးသျှင်ဘက်သို့လားသောအခါ သမက်သျှင်အဖ၊ အဘိုး၊ ဆွီမျိုး သက်ကြီးဝါကြီးတိက ရှိမှဦးဆောင်လာလတ်ပြီး အမိ၊ အဘောင်စသောသက်ကြီးဝါကြီးမိမ္မတိက နောက်မှလိုက်ရရေ။

ထို့နောက် အုပ်ထမ်းသူအညွန့်မိမ္မတိက တယောက်ချင်းတန်းစီ၍ လျှောက်ရရေ။ အုပ်ထမ်းသူတိမှာ မိမ္မချောမိန်းမလှတိဖြစ်ရေ။

ရှိဆုံးမှအညွန့်ပန်းအုပ်ကို သမက်သျှင်ဧ့အစ်မ (သို့မဟုတ်) ဆွီမျိုးရင်းချာထဲက ထမ်းရရေ။

နောက်အုပ်တိတွင် မုန့်အမျိုးမျိုး၊ နှပျိုးသီးတိထည့်ကာ ထမ်းလာရရေ။

အုပ်ထမ်းသူတိအတွက်လက်ဆောင်အဖြစ် ပုဝါပိုင်းတိကို အုပ်တိတွင်ချိုင်နှောင်ထားဟိရေ။

အုပ်တိကို သမက်သျှင်တတ်နိုင်သည့်အလျှောက် (၇) အုပ် (၉) အုပ်ထားဟိရေ။
အုပ်ထမ်းသူတိဧ့နောက်နားတွင် သမက်သျှင်အဖွဲ့ပါရေ။

သမက်သျှင်ဧ့ဦးသျှောင်နှင့် ရီစင်အိုးကို ရှိကသယ်ယူလာရပြီး သမက်သျှင်မှာ ခေါင်းပေါင်း၊ ပန်းဖော်တောင်ရှည်ပုဆိုး၊ လိုင်ထောင်အင်္ကျီ၊ ရင်ဖုံးပြင်ခံအင်းကျီတိကိုဝတ်ဆင်ကာ ဓားရှည်လွယ်သူ၊ ယပ်ရှည်ကိုင်သူတိခြံရံလျှက် လိုက်ပါလာရရေ။

၎င်းရို့ဧ့နောက်တွင် သမက်သျှင်ဧ့အပေါင်းအဖော်တိမှာ တေတ္တာနှင့်အိပ်ရာလိပ်တိကို သယ်ဆောင်လာလတ်ပြီး ဗုံ၊ လင်ခွင်း၊ ပုလီတီးမှုတ်သူတိနှင့် တပျော်တပါးတီးမှုတ်လိုက်ပါလာရရေ။
သမီးသျှင်အိမ်ရောက်သည့်အခါ သမီးသျှင်မိဘဆွီမျိုးတိကဆီးကြို၍ဧည့်ခံပြီး နီရာထိုင်ခင်းတိပီးရေ။ ရှိဦးစွာအညွန့်အုပ်ထမ်းသူက အညွန့်အုပ်နှင့်အတူပန်းဆင်ပီးရန် သမီးသျှင်အနားနီရာယူရရေ။ ကျန်အုပ်တိကို သမီးသျှင်အိမ်မှလက်ခံယူ၍ နီရာချထားရေ။ သမက်သျှင်ဘက်မှသယ်ဆောင်လာသော မင်္ဂလာရီစင်အိုးကိုလည်း မင်္ဂလာစားပွဲပေါ်တွင် သမီးသျှင်ဧ့ရီစင်အိုးနှင့်အတူ ထားရရေ။ အညွန့်အုပ်ထမ်းလာသူ သမက်သျှင်ဧ့အစ်မဆွီမျိုးတိက သမီးသျှင်ကို ပန်းဆင်ပီးရရေ။ အညွန့်အုပ်တွင် ရာသီအလိုက်ပန်းတိပါလာရရေ။

ဥပမာ-

•	နှင်းပန်း အီးချမ်းစီရန်

•	နှင်းဇီပန်း မွှီးကြိုင်လန်းဆန်းစီရန်

•	သဇင်ပန်း သန့်ယှင်းစင်ကြည်စီရန်

•	အချစ်တရာ (အချပ်တရာ) ပန်း အချစ်အနှစ်တရာတိုင်စီရန်

•	စံကားပန်း စံစားရစီရန်
ပန်းတိပန်းကုံးတိကို တစုံစီအညွန့်အုပ်တွင်ထည့်ယူလာရရေ။

ပန်းဆင်ပီးသူက ပန်းတိကို တစုံစီ ငါးစုံဆင်မြန်းပီးရရေ။ ဆံထုံးထဲတွင်လည်း ပန်းကုံးတိထိုး၍ ပန်းပန်ပီးရရေ။

ထို့နောက် သမီးသျှင်ကိုသျှောင်ဆောင်းပီးပြီး မျက်နှာကိုဖုံးအုပ်ထားရရေ။ သမီးသျှင်ကိုပန်းပန်ဆင်ပြီးနောက် သမက်သျှင်ကို အိမ်ထဲသို့ဝင်စီရေ။

အဝင်တွင် သမီးသျှင်ဧ့ညီမအပျိုတိက ခြီဆီး၍ငွေတောင်းခံရေ။

လူပျိုရံတိက ဈီးဆစ်ခြင်းဖြင့် အချေအတင်ပြောဆိုရရေ။

လူပျိုရံ၊အပျိုရံတိ တစိတစောင်းပြောဆိုရသဖြင့် ပျော်စရာကောင်းရေ။

အိမ်ပေါ်သို့ရောက်သောအခါ သမက်သျှင်ကို ရီတခွက်တိုက်ရရေ။

ထို့နောက် သမက်သျှင်ကို သမီးသျှင်ဧ့ညာဘက်တွင် နီရာယူစီပြီး သျှောင်ဆောင်းပီးရရေ။

ထိမ်းမြားပီးသူတိက မင်္ဂလာစားပွဲပေါ်ဟိ မင်္ဂလာထမင်းပွဲကိုလည်းကောင်း၊ ရီစင်အိုးတိကိုလည်းကောင်း (၇) ပတ်၊ (၉) ပတ်ပတ်ထားသော ပရိတ်ခြည်မျှင်ကွင်းတိဖြင့် တမျိုးတစုံကျစီ ရစ်ပတ်ပီးရရေ။

ထို့နောက် မောင်နှံအစုံအပါအဝင် မင်္ဂလာစားပွဲ၊ အိပ်ရာလိပ်၊ တေတ္တာတိအားလုံးကို ပရိတ်ခြည်မျှင်တိဖြင့်ရစ်ပတ်ပီးရရေ။

ထို့နောက် သမက်သျှင်ဧ့ညာလက်နှင့် သမီးသျှင်ဧ့ညာလက်ကိုပေါင်း၍ ခြည်မျှင်တိဖြင့် ရစ်ပတ်ပီးရရေ။

လက်ထပ်ပီးသည့်အမျိုးသမီးကြီးတိက မောင်နှံစုံကို အောင်သပြီခက်ဖြင့် ရီစင်အိုးနှစ်စုံပေါင်းစပ်ထားသော ရီစင်တိဖြန်းကာ ဆုတောင်းမိတ္တာပို့ရရေ။

ဆက်လက်၍ သမတ်သျှင်နှင့်သမီးသျှင်လက်တိကိုပေါင်းပြီး ရီစင်သွန်းလောင်းရရေ။

သမီးသျှင်လက်ကိုအောက်တွင်ထားပြီး သမက်သျှင်လက်ကိုအပေါ်မှာ ထားရရေ။ အချို့မှာ သမက်သျှင်လက်ကိုအောက်ကလှန်ပြီး သမီးသျှင်လက်ကို အထက်ကမှောက်ရေ။

အဓိပ္ပာယ်မှာ သမက်သျှင်က သမီးသျှင်ကို ညာလက်ဖြင့်တောင်းဆိုခြင်းကို သမီးသျှင်က ညာလက်ဖြင့်လက်ခံခြင်းသဘော၊ သမက်သျှင်က သမီးသျှင်ကို တသက်လုံးစောင့်ယှောက် ထောက်ပံတာဝန်ယူလားမည်ဟူသော သဘောကိုဆောင်ရေ။

== မိဘကန်တော့စာ ==
သရို့သမီးရှေ့တွင် သရို့သားဖခင်၊ သရို့သားရှေ့တွင် သရို့သမီးဖခင်ရို့က နေရာယူရရေ။

သရို့သားသရို့သမီးရို့က ဖခင်နှစ်ဦးရုံလာသောတဘက်ဖြူထဲသို့ ထမင်းခုနှစ်ဆုပ်တပြိုင်တည်းထည့်ပေးခြင်း၊ မိခင်တိအားလည်း ထမင်းခုနှစ်ဆုပ် တပြိုင်တည်းထည့်ပီးခြင်းရေ မိဘနှစ်ပါးကိုကန်တော့ခြင်းသဘောဖြစ်ရေ။

== လက်ဆုံစား ==
စာ
မိဘတိကိုကန်တော့ပြီးနောက် မောင်နှံစုံက မင်္ဂလာထမင်းကို ခုနှစ်ဆုပ်စီလက်ဆုံစားရရေ။

စားသောက်ပြီး ငွေဖလားတွင်အတူလက်ဆီးရရေ။

== လက်ဖွဲ့စာ ==
ထမင်းလက်ဆုံစားပြီးနောက် မိဘဆွီမျိုးမိတ်ဆွီတိက သမီးသျှင်သမက်သျှင်ရှိ ငွေဖလားနှစ်ခုထဲသို့ လက်ဖွဲ့ငွေတိထည့်ရရေ။

လက်ဖွဲ့လက်ခံပြီးသောဖလားကို် သမက်သျှင်က သမီးသျှင်ကိုအပ်ရရေ။

သမီးသျှင်ကကန်တော့၍ လက်ခံယူရရေ။

== သျှောင်ချသျှောင်တင် ==
သမက်သျှင်က မိမိသျှောင်ကိုချွတ်၍ စားပွဲပေါ်တင်ထားပြီးလျှင် သမီးသျှင်ဧ့သျှောင်ကိုချွတ်ယူကာ မိမိဧ့သျှောင်ကိုဆောင်းပေးရရေ။

သျှောင်တင်သျှောင်ချပြုလုပ်စဉ် သမီးသျှင်က သမက်သျှင်ကို ရှိခိုးရရေ။

သျှောင်တင်သျှောင်ခအဖြစ် သမက်သျှင်က သမီးသျှင်ကို ငွေလက်ဖွဲ့သဖြင့် သမီးသျှင်ကကန်တော့ပြီး လက်ခံရယူရရေ။

မင်္ဂလာအခမ်းအနားပွဲအပြီးတွင် ထွက်ခွာခွင့်ရရန် သမက်သျှင်က သမီးသျှင်ဘက်မှအပျိုရံလူပျိုရံတိက ရွှေကြိုးတားထား၍ ကြိုးတားခပီးရရေ။

နောက်ဆုံးခန်းဝင်ခ ပီးဆောင်ရရေ။

== (၇)ရက်လည်စာ ==
သမက်တက်ပြီး (၇) ရက်နိတွင် သမီးသျှင်သမက်သျှင်တိရေ သမက်သျှင်ဧ့မိဘအိမ်သို့ မိုးထက်မှစ၍လည်ရရေ။ 

သမက်သျှင်ဧ့မိဘ၊ အဘိုးအဘောင်တိကို သမီးသျှင်၊ သမက်သျှင်ရို့က ကန်တော့ရရေ။

ညဇာစားပြီးမှပြန်ရရေ။

သို့ဖြင့် ကြင်စဦးဇနီးမောင်နှံနှစ်ဦးရေ အိုးအိမ်တည်ထောင်ကာ တလင်တမယားစနစ်ဖြင့် တသက်လုံးပေါင်းဖော်ရတော့ရေ။

ရခိုင်လူမျိုးတိရေ မင်္ဂလာပွဲကို ဝါတွင်းနှင့်ပြာသိုလတိတွင် ယှောင်ကြည်လေ့ဟိပြီး တပေါင်းတန်ခူးလတိမာ အတိဆုံးကျင်းပပြုလုပ်ရေ။

ပြာသိုလတွင် မင်္ဂလာဆောင်က အိမ်ထောင်စီးပွားရေးမဖြစ်ဘဲ မွဲပြာကျတတ်ရေဟု အယူဟိရေ။

ရခိုင်ဓလေ့ထုံးတမ်းစဉ်လာအရ မင်္ဂလာပွဲနှင့်ပတ်သက်၍ လိုက်နာရမည့်စည်းကမ်းချက်တိစွာဟိရေ။

ထိုချမှတ်ထားသောစည်းကမ်းချက်တိကိုလိုက်နာပြီး လက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲရေ ပကာသနမဖက် အရိုးခံသက်သက်ဖြင့် ရိုးရာမပျက်ချစ်မြတ်နိုးစရာဖြစ်ရေ။

ရခိုင်လူမျိုးရို့ဧ့ချစ်စရာကောင်းသောဓလေ့၊ တမူထူးခြားသော မင်္ဂလာအယူအဆတိဖြစ်ရေ။

== ကိုးကား ==
1. မောင်အောင်မွန်။ သားချင်းတိအကြောင်းတစေ့တစောင်း။

2.	တက္ကသိုလ်သျှင်သီရိ။ ပြည်ထောင်စုသားတိဧ့ရိုးရာလက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲဓလေ့တိ။

3. ရခိုင်အမျိုးသမီးအသင်း (ရန်ကုန်) (၂၀၀၇)။ မြတ်ပန်းသဇင်။

[[Category:ရခိုင်ရိုးရာပွဲတော်တိ]]</text>
      <sha1>jjrdcskrdcarcz0i1r6eworxaqdm9iv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်သျှင်ပြုဓလေ့နန့် ရတုဆိုပွဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1698</id>
    <revision>
      <id>21715</id>
      <parentid>20780</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:37:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုကား */</comment>
      <origin>21715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42800" sha1="emffscvwfs9eyor5uhoelexbj8wj7yh" xml:space="preserve">ဘုရားသျှင် လက်ထက်ကပင် သျှင်ပြုခွင့် ရဟိလာရေမှ စ၍ သျှင်ပြုလေ့ရေ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် လူမျိုးရို့တွင် ကု သိုလ်တော်ပွဲထူး တစ်ခုဖြစ်လာရေ။ မိဘတိလည်း သာသနာ့အမွေပီးရာ ခံရာရောက်၍ မြင့်မြတ်ရေ ဟု ယုံကြည်ကတ်ရေ။ ရခိုင်ဘုရင်မင်းတိလည်း ပဉ္ဇင်းတစ်ထောင်ခံပွဲတိကို ပြု၍လည်းကောင်း၊ သာသနာ အတွက် ထောက်ပံ့ကူညီ လှူဒါန်းပြု၍ လည်းကောင်း၊ သာသနာ့ကရ၊ သာသနဒါယဒ၊ သာသနာ ဒါယပ၊ သာ သနာ့နုဂ္ဂဟူရေ ဘွဲ့ထူးကို အမြတ်တနိုးခံယူခဲ့ကတ်ကြောင်း ကျောက်စာရို့တွင် တွေ့ဟိနိုင်ပေရေ။

သျှင်ပြုအရွယ်ရောက်သူကို ရခိုင်က &quot;ဗောင်းတင်ချေ&quot; ဟုခေါ်လေရေ။ သျှင်ပြလိုသူတိမှာ သာရဏဂုံသီလ၊ သျှင်ကျင့်ဝတ် စရေရို့ကို ပီသစေရန် ကြိုတင်၍ ဆရာတော်ထံ လျှောက်ထားအပ်နှံကာ သင်ယူစေရရေ။
သျှင်လောင်းမှာလည်း သျှင်ပြုပွဲအတွက် မကျန်းမာခြင်းစရေ ဘေးအန္တရာယ်အတွက် ကင်းသျှင်းစေရန် ရေကူး၊ သစ်ပင်တက်၊ ခရီးဝေးသွားခြင်း အမှုရို့ကို ရှောင်ရရေ။ ဆရာတော်နန့် နိ့ရက်ကောင်းကို သတ်မှတ်ပြီး ပရိက္ခရာတိကို ကျောင်းသို့ပီးပို့ ထားရရေ။ ရှေးကဆိုလျှင် ပရိက္ခရာတိမှာ သင်္ကန်းစုံအတွက် ပိတ်ဖျင် ကိုကိုက်ဖြတ်၍ လက်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့ကတ်ရရေ။ သပိတ်မှာ မြေကိုလုပ်၍ မည်းနီစေအောင် မီးဖုတ်ထား ခြင်းဖြစ်ရေ။ ထိုပရိက္ခရာ (သျှင်ရဟန်းအသုံးအဆာင်)တိကို သျှင်မပြုမီ တစ်ရက်တွင် ဆရာဘုန်းတော်ကြီး ကျောင်းသို့ အခမ်းအနားဖြင့် သွားရောက်၍ ပင့်ပွဲပြုရေ။ တံခွန်၊ ကုက္ကား ကိုင်ဆောင်ကာ လူကြီးတိက ရှေ့ဆောင်လျက် သွားရောက်ပြီး ဆရာတော်ထံမှ သီလခံယူ၍ ပင့်ဆောင်ကတ်လေရေ။

သျှင်လောင်းလှည့်ပွဲကို ပြုလုပ်သူတိ ဟိခကေလည်း နည်းပါးသွားလေပြီ။ သျှင်လောင်းလည့်ပွဲ၌ သီဆိုရေ ရတုတိမှာ သျှိုးလိုက်ရတုဟူ၍ လည်းကောင်း ခေါ်တွင်ကတ်ရေ။ ဗုဒ္ဓဝင် တောထွက်ခန်းတိကို စပ်ဆိုထားရေ ကြိုးတန်းရတုတိပင်တည်း။ နောက်၌ ထိုရတုကို ဖော်ပြပါအံ့။ တန်းခိုးဆရာထွန်းလည်း &quot;သျှင်အာနိသန်နိဗ္ဗာန် မျက်ချစ် သာခြင်းသစ်&quot; ဟူ၍ ရေးစပ်ဖွဲ့ဆိုခဲ့ပီသေးရေ။

နံနက်စောစော သျှင်လောင်းအား ရေမိုးချိုး၊ တောင်ရှည် ပုဆိုးဝတ်၊ ခေါင်းပေါင်း ဦးသျှေင်ဆင်မြန်းရရေ။ ဆင်မြန်းရာတွင် ၎င်းဧ့ အထက်နံဖြစ်ရေ စေနီသားက ဦးခေါင်းကိုလည်းကောင်း၊ အောက်နံဖြစ်ရေ တနင်္လာသားက အဝတ်တန်ဆာကို လည်းကောင်း ဆင်ရရေ။ ရေစင်အညွန့်ကိုလည်း မိမိမွေးနံဧ့ အထက် ဖြစ်ရေ စနီ၊ရေကြာ၊ကြသပတေးအညွှန့်ရို့ကို ထည့်ရရေ။ ထို့နောက် သီလယူစေကာ ဘိသိတ်သွန်း မြှောက်ရေ။ သျှင်ပြုမင်္ဂလာ မြှောက်ရေဟုခေါ်ရေ။ ရဟန်းသံဃာတော်တိက မင်္ဂလာပွဲ အခမ်း အနား စီစဉ်ပုံမှာ ထိမ်းမြားမင်္ဂလာ (သမက်တက်မင်္ဂလာ) ပွဲနန့် အတူပင်ဖြစ်ရေ။

==သျှင်ပြုမင်္ဂလာပွဲပြုလုပ်နည်း==

မင်္ဂလာမြှောက်ရန်အတွက် မင်္ဂလာထမင်းပွဲကို စီရင်ရရေ။ ပြုလုပ်ရာ၌ နှမ်းမဖြူးရရေ ကောက်ညှင်း တစ်ပေါင်း၊ ကန်စွန်းမြောက်ဥ၊ ဂရင်ငှက်ပျောသီးနှစ်လုံး၊ ဘဲဥနှစ်လုံး၊ အကြေးခွံမခွာရေ အကောင်လိုက် ငါးကန်သား ကောင်ကျိုးနှစ်ကောင်၊ ပုစွန်တုတ်အကောင်လိုက် နှစ်ကောင်ရို့ကို အားလုံးချက်ပြုတ် ကြော် လှော်ပြီးသား ဖြစ်ရရေ။ ထိုကို မင်္ဂလာထမင်းပွဲ မနောလင်ပန်းတွင် ထည့်ရရေ။ ထမင်းပွဲဧ့ လက်ယာ ဘက်တွင် မြောက်ညွန့်၊ သပြေညွန့်၊ အုန်းညွန့်၊ နှစ်ညွန့်စီပါရေ ရေစင်အိုးနှစ်လုံး၊ လက်ဝဲဘက်မှာ ရွှေဖရုံ သီးနှစ်ပွဲ၊ ပုစွန်နှစ်ကောင် နှစ်ပွဲ၊ ငါးနှစ်ကောင် သို့မဟုတ် ကြက်သားအူစုံ ရေးစုံချက်ရေ ပွဲတစ်ပွဲ၊ စုစု ပေါင်း ဟင်းငါးခွက်ပါရေ ဟင်းရံပွဲတစ်မျိုး ထားရရေ။

မင်္ဂလာထမင်းပွဲကို မင်္ဂလာစားပွဲခုံ (ရှေးကဆိုလျှင် ဒေါင်းလှန်) ရခိုင်အခေါ် ပွဲတင်ပေါ်တွင် သံသျှင်စပါးတိ ဖြန့်ခင်း၍ ငွေသားအစစ် ဒင်္ဂါးတစ်ကျပ်ကို အပေါ်ကတင်ထားရေ။ တချို့မှာ နင်းတားစရာ သံတိုသံစ သံ ပိုင်းတိလည်း ချထားပါဟိလေရေ။ မင်္ဂလာပွဲနန့် ဟင်းလျာတိကို နီထားတကျ စီစဉ်ချပီးကတ်ရရေ။ အ ကြောင်းမှာ ပြင်ဆင်ထားြ့ီးရေ မင်္ဂလာပွဲကို နီရာရွေ့ခြင်း၊ ပြောင်းလဲခြင်း မပြုရတော့ချေ။ ချက်ပြုတ် ကတ်ရသူတိမှာလည်း အမျိုးသမီး အပျိုတိချည်းသာ ဖြစ်ကတ်ရလေရေ။ မင်္ဂလာမြှောက်စဉ် လူပျိုရံတိက ဝဲယာ သင့်ရာက ခြံရံ၍၊ ပရိတ်ချည် ဝိုင်းပတ်ကာရံထားရေ စည်းတွင်းက ဟိနီရေ။ ဝဲယာထားရာ၌ သျှင် လောင်း တနင်္ဂနွေသားဖြစ်လျှင် ဓါတ်ဖက်တူ နံ(စနီ)သားကို လက်ယာရံထားရရေ။ မိတ်ဖက်တူရေ နံ (ကြသပတေး)သားကို လက်ဝဲရံထားရရေ။ ပရိတ်ရွတ် မင်္ဂလာမြှောက် ဘိသိက်ရေ ပက်ဖျန်းပြီးလျှင် ပွဲရံမှ ထမင်းဟင်းငါးရို့ကို အနည်းဆုံး ခုနစ်လုတ်စီရေ်လည်းကောင်း စားရေက်ကတ်ရလေရေ။ လက်ဆေး ရန်နန့် စားကြွင်းပစ်ရန် ထွေးအိုးအဖြစ် အသုံးပြုစရာ မြေအိုးသစ်တိလည်း ထားဟိပီးးရလေရေ။ ထို နောက် မိဘတိက ဦးစွာလက်ဖွဲ့လေသဖြင့် ဦးချ၍ ခံယူရလေရေ။ သျှင်ပြုရန်မှာ နံနက်ဖြစ်စေ၊ နိ့လည် ဖြစ်စေ သတ်မှတ်ပြုနီကတ်ရပီဧ့။ ဆံချစဉ် အမိဖြစ်သူလည်းကောင်း၊ မိထွေးနှမ၊ အစ်မရို့ကလည်းကောင်း ဆံပင်ကို အဝတ်ဖြင့် ခံယူကတ်လေဧ့။

သျှင်ပြုပွဲတွင် ဓလေ့တိအရ သျှင်လောင်းရွက်ပို့ခ၊ သင်္ကန်းထုပ်ထားခ၊ မာရ်နတ် မှောင့်(နှောက်ယှက်) ခရို့ အတွက် လူပျို၊ကျောင်းသား မင်းကျွန်ရို့အား အသီးသီးပီး၍ ကျေနပ်စေရဧ့။ ရှေးက သျှင်ပြုပွဲတွင် စည်တီး လေ့ဟိကြောင်းကို ထင်ရှားစေရေကား ပတ်တီးသာချင်းတိက သက်သေခံနီပေဧ့။

'''သျှင်စည်သံလေ သျှင်စည်သံ'''

'''စေတနာမြတ်မွန်၊ သျှင်စည်သံလေ'''

'''(ငါ့သားလှမောင်၊ ဝင်းဝင်းပြောင်'''

'''သင်္ကန်းလည်းဆီး၊ ရှုမငြီး)'''

'''မောင်သျှင်ကြီးလေ၊ သျှင်ကြီးလေ။'''

သျှင်ပြုပွဲရို့၌ စည်သံတိမှာ မင်းပြားနယ်၊ မြောက်ဦးနယ်ရို့၌ ထိန်းသိမ်းခဲ့ကတ်ပေဧ့။ ယအခုဆိုလျှင် ရခိုင် ရိုးရာမပျက် ယဉ်ကျေးမှုအတုယူ ပြုလေ့တိလည်း ပြန့်ပွားလာခဲ့ပြီး ဖြစ်ပေဧ့။ ရှေးက သျှင်ပြုပွဲတွင် မြို့ရော တောပါ စည်သံ၊ ဗြောသံ၊ ဆိုင်းသံရို့ဖြင့် နာပျော်ဖွယ် ဧည့်ခံခဲ့ကတ်ရေ်လည်း၊ ယခုကား ခေတ်အလိုက် အသံချဲ့စက် တအော်အော်ဖြင့် ကျင်းပနီကတ်ရေကိုပါ တွေ့ဟိလာကတ်ရဧ့။ ကိုယ့်ရွာ ကိုယ့်ဓလေ့ တီးဝိုင်း တိဖြင့်လည်း ပြုလုပ်နီကတ်ပေသေးရေ။ အဟောင်းအသစ် ရောပြွမ်းမှုလည်း မလွှဲရှောင်သာ ဟိကတ်ရမည် ကား ဓမ္မတာတည်း။

ရမ်းဗြဲ၊ မာန်အောင်ဒေသ၌ သျှင်မပြုမီ ညနီတွင် ကာလသား/သမီးရို့ စီမံပြုလုပ်ကတ်ရင်း တစ်ဖက်နန့် တစ်ဖက် အတင်အချ ကဗျာပညာစမ်းရေ။ ဇမ်းကစားခြင်းဖြင့် အရှုံးမခံ အနိုင်မပီးဘဲ ပျော်စရာအတိ ဟိခဲ့ကတ်ဧ့။ သျှင်ပြုပွဲတွင် အထူးရွေးချယ်ရရေ ဓလေ့မဟိချေ။ တချို့မှာ ရထားမီးဟို့ရေ (တပို့တွဲ)လတါင် သျှင်မပြုဘဲ ရှောင်ကတ်ရေကို တွေ့ရဧ့။ သျှင်အဖြစ်လည်း &quot;စုံ&quot;ကျကို ရှောင်ပြီး &quot;မ&quot;ကျရေ နိ့တွင်သာ လိင် ပြန် (သျှင်လူထွက်)ကတ်ရဧ့။ ဥပမာ ၇၊ ၉၊ ၁၁ စရေနိ့တိတွင်ဖြစ်ကတ်ဧ့။

သျှင်သာမဏေဘောင်သို့ ခေတ္တဝင်သူကို ရခိုင်က မောင်သျှင်ဟုခေါ်ဧ့။ မောင်သျှင်လူထွက်တိရေ သျှင်ဘဝက ရှည်ထွက်ပြုရေ ဆံပင်ကို ရိတ်ပစ်လေ့ဟိကတ်ဧ့။ အဖော်မိတ်ဆွေတိ၊ ကျောင်းသားတိက &quot;မောင်သျှင်လူ ထွက် ကလူကွက်၊ ဇာနန့်စားဖို့၊ ထွက်လတ်တေ&quot;ဟူ၍ ပြောင်လှောင်ပြောကတ်ဧ့။ ကလူကွက်ငှက်ကား ဦးခေါင်းထိပ် ပြောင်သလက်ဟိရေကြောင့် ထိုငှက်နန့် နှိုင်းခိုင်းတင်စား ပြောဆိုခြင်းဖြစ်သတည်း။

အချို့က ခေါင်းတုံးပြောင်ကို ထိပ်ခေါက်ကစေားလေ့ဟိကတ်ရေ။ သို့ရေ် ခေါင်းတုံးပြောင်ဘဝဖြင့် မနီရ ချေ။ ဦးခေါင်းတွင် အဝတ်စတစ်ခုခုကို ပေါင်းရစ်ထားရဧ့။ ထိုသို့ ပေါင်းရစ်မထားလျှင် ထောင်ထွက် (ထောင် ကျသား) အဖြစ် ကဲ့ရဲ့ခံရခြင်း၊ တခြားမကျန်းမမာမှုစရေ အကြောင်းကြောင့် ဆံပင်ရိတ်ပယ်ခံရရေ နာ လန်ထစနန့် ရောထွေးထင်မှားနိုင်ခြင်းရို့ ဟိတတ်လေရေ။

ရှေးက အသက်ဆယ်ကျော်လျှင် (ဝိနည်းခွင့်ပြုချက်အရ ကျီးငှက်မောင်နှင်၊ စာခြောက်နိုင်ရေအရွယ်) သျှင် ပြုလေ့ဟိခဲ့ကတ်ရေ။

ထိုသျှင်လောင်း သူငယ်အား သျှင်လူထွက်ဟု သတ်မှတ်လျက် ဦးခေါင်းတွင် အဝတ်စတစ်ခုခုနန့် ပေါင်းရစ်ထား ရရေ။ ထိုကို အစွဲပြု၍ ဆယ်ကျော်အရွယ် သျှင်ကောင်းအရွယ် သူငယ်တိကို ဗောင်းတင်သျှေဟု ခေါ်ကတ် လေ့ဟိလာခဲ့ရေ။ ရခိုင်ထီးနန်း ပျက်သုန်း၍ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကတ်ရာတွင် အနောက်ပြည် ပင်းဝါ(ရာမူး) သို့ ရောက်ရကတ်ရေ ဆရာတော်တိအနက် အရစ်ပေါင်း(ဦးရစ်ပေါင်း) ဆရာတော်လည်း တစ်ပါးပါဝင်ခရာ ထိုဆရာတော် သီတင်းသုံးခဲ့ရာ ကျောင်းနီရာကို ယခုတိုင် အရစ်ပေါင်း ကျေးရွာဟု ခေါ်စမှတ်ဟိနီကတ်ပေ သေးဧ့။ ရခိုင်ဘုရင်မင်းဧ့ သားတော် ဦးရစ်ပေါင်းအရွယ် မင်းသားငယ်ဧ့ ဆရာရင်းဖြစ်ရေကြောင့် အရစ် ပေါင်းဆရာတော် ဟူဧ့။

ဤစာရေူးသူရေ ငယ်စဉ်ကပင် သျှင်ဝတ်ဆင်လာခဲ့ရေ။ အဘိုးအဘောင်ရို့ အိုမင်းရင့်ရော်နီပြီးရကား မသေမီ မြေးမြစ်တိကို သျှင်ဝတ်ဖြင့် မြင်သွားစေလိုရေ။ ကုသိုလ်အာရုံတစ်ခုကို အမှတ်ရစေသဖြင့် သေခါ နီးဘဝပြောင်း ဖြူးဖြောင့်မည်သာတည်း။ သျှင်ပြုဓလေ့၊ သျှင်ပြုပွဲတိကား သသနာတည်သရွေ့ ဟိနီကတ်မည် သာဖြစ်ဧ့။ သားယောက်ျားရဟိလျှင် သျှင်ပြုရန် ရည်မှန်းချက် ဟိလာခဲ့ကတ်ဧ့။ မဖြစ်မနီ ကြိုးစား၍ တတ်စွမ်း သလောက် ဆောင်ရွက်ကတ်ရရေကား။ ပွဲပြင်ဖြင့် မတတ်နိုင်ထားဘိဦး၊ ကျောင်းထက်သျှင်ခေါ် ဆွမ်းတစ်ပွဲ နန့်ရေ်လည်း ကျောင်းပေါ်တင်၍ သျှင်အဖြစ်ကို အရယူစေခဲ့ကတ်ပေဧ့။

သျှင်ပြုပွဲ၊ သျှင်ပြုပွဲ သာသနာဘောင် ရောက်အောင် ဆောင်ကြဉ်းပေ။ လူရယ်လို့ဖြစ်လာ သားသျှင် မိဘတိမှာ သျှင်ပြုရ တာဝန်လည်းဟိကတ်ပေ။ သာသနာ တာဝန်ကျေပြွန်အောင် သားသျှင်မိဘတိမှန်က သျှင်အဖြစ် သာသ နာတော်ကို သွတ်သွင်း လှူဒါန်းနိုင်ကတ်ရမည် မလွဲပေ။ သျှင်ပြုပွဲတိစွာ ကြုံခဲ့ရပေပြီ။ သျှင်ပြုပွဲတိမှာ စီမံပီး ခဲ့ရပေပြီ။ သျှင်ပြုပွဲတိစွာ ပြုလုပ်ပီးခဲ့ရလေပြီ။ သျှင်လောင်းတိစွာကိုလည်း သျှင်ပြုပီးခဲ့ရလေပြီ။ ဤသျှင်အ ဖြစ် သျှင်ပြုပွဲစနစ်ကား မဟောင်းနိုင် မရိုးနိုင် မဆိတ်သုဉ်းနိုင် မကွယ်ပျောက်နိုင်ရေ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘိသိက် တင်ပွဲ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ အမွှမ်းတင်ပွဲ၊ ဗုဒ္ဓသာသနာ အခြေမဏ္ဍိုင် တည်နိုင်ပွဲသာ တကားဟု ဝမ်းသာမျှော်ခေါ် ဟိနီပေရေ။

ထို့ကြောင့် ၁၂-၅-၇၅ နိ့ နတ်မြစ်တွင် သျှင်ပြုပွဲနန့်ကြုံဆုံရင်း၊ အမှတ်တရဓလေ့ ကဗျာတစ်ပိုဒ်ကို ရေးစပ်မိ လေရေကို ဖော်ပြလိုပေဧ့။

'''စည်တော်စိန်း၊ ဗြိန်း-ဗြိန်း'''

'''တခြိမ်းခြိမ်း၊ ခြိမ်းသံမြည်'''

'''စည်စည်ကားကား၊ ပွဲသံကြား'''

'''မောက်သားမောင်'''

'''တောင်ပေါ်ကျောင်းမှာ သျှင်ပြုလားရေ'''

'''ပရိက္ခရာ၊ ပဒေသာ'''

'''မေ့မှာကိုယ်စီ၊ လက်ဆောင်ချီ'''

'''အညီတကွ၊ တင့်တယ်လှ'''

'''နောက်မှလူပျို၊ အရွေ့ဆို'''

'''အပျိုမယ်ရ၊ လွန်အားရ'''

'''ဆရာသျှင်၊ ထေရ်ကျော်ရင်းမှာ'''

'''သျှင်သွင်းရလေ သျှင်သွင်းရ။'''

သျှင်ပြုမင်္ဂလာ ရတုစာကြိုးတန်း

* ၁။         မကုဋ ကုဋ၊ တုမရရေ၊ လူ့ဘက်မြတ်ဆရာ                                        (ရွှန်း)
* ၂။         ဆယ်ဖြာဓမ္မ၊ သာဝက၊ အဌပုဂ္ဂလာကို                                                   ။
* ၃။         သဒ္ဓါရိုကျိုး၊ လက်စုံမိုး၊ ဟိခိုးကန်တော့ပြီး၍                                               ။
* ၄။         ကျေးဇူးတော်သျှင်၊ မွေးရေမိ                                                              ။
* ၅။         ဂုဏ်အင်ကြီးဘိ၊ ဘပီတာကို                                                               ။
* ၆။         ဒွါရသုံးဖြာ၊ ဝန္ဒာမိ                                                                           ။
* ၇။         ပညာအထူး၊ သင်ပီးဖူးရေ၊ ဂုဏ်ထူးမြတ်အာစရိအား                             ။
* ၈။         ဆယ်ဖြာညွတ်ကျိုး၊ လက်စုံမိုး၊ ဟိခိုးကန်တော့ပြီး၍                                     ။
* ၉။         ပညာဟိရို့၊ နှစ်သိမ့်ရှေးစဉ်လာ                                                            ။
* ၁၀။       သျှင်ပြုမင်္ဂလာ၊ ရတုစာကို                                                                   ။
* ၁၁။       ချိုသာအေးမြ၊ ဆိုလိုက်မည်လေ                                                          ။
* ၁၂။       ချိုသာအေးမြ၊ ဆိုလိုက်မလေ                                                           (ရွှန်း)
* ၁၃။       ကြားသူနာသူ၊ သဒ္ဓါဖြူရေ                                                               ။
* ၁၄။       နာသူရောင့်ရဲ နိုင်ဘူးလေ                                                                  ။
* ၁၅။       နာသူရောင့်ရဲနိုင်ဘူးလေ၊ နိဒါတ်ပြီးပြီ                                                    ။
* ၁၆။       ရတနာရောင်ညီး၊ အောင်စည်တီး၊ တိုင်းကြီးရွှေကပ္ပီ                                   ။
* ၁၇။       ခမည်းတော်မြတ်၊ စောနိနတ်၊ မင်းမြတ်အသမ္ဘိန်ကား                                ။
* ၁၈။       သမ္ဘာဟိန်ရေ၊ ရာဇိန် သုဒ္ဓေါဒန                                                           ။
* ၁၉။       မဂ္ဂမည်ဟိ၊ သီရိမာယာ၊ နန်းဆောင်ညာ၊ မာတာမိခင်မြတ်၍                          ။
* ၂၀။       သုံးလူနတ်၊ လောင်းြတ်ရို့ဆရာည                                                        ။
* ၂၁။       သက်တော်ဆယ့်ခြောက်၊ ရွယ်တော်ရောက်၊ မင်းမြှောက်တင်တော်ရှာရေ      ။
* ၂၂။      ဗိမ္မာယရေ်၊ နတ်နန့်ဆေး                                                                  ။
* ၂၃။      နန်းမ သုံးဆောင်၊ စွင့်စွင့်ထောင်ရေ                                                     ။
* ၂၄။      ပြောင်ပြောင်မြေက၊ ပေါက်ကဲ့လေ                                                         ။
* ၂၅။      မြေကပေါက်၊ အံ့လောက် နန်းသုံးဆောင်                                                 ။
* ၂၆။      ရမ္မ၊ သုတ၊ သုရမ္မဟူ၊ နာမ တံခွန်ထောင်ရေ                                           ။
* ၂၇။      လူ့ဘောင်တူဖက် ဟိဘူးလေ                                                                 ။
* ၂၈။      နတ်ရို့နီရာ၊ ဝတိ ံသာမှ                                                                   ။
* ၂၉။      ရှာရေ်အလွန် ရှားကဲ့လေ                                                                 ။
* ၃၀။      ရမ္မ၊ သုဘ သုရမ္မဟု၊ နန်းမသုံးဆောင်ပေါ်                                                ။
* ၃၁။      ရို့ဘုရား၊ မြတ်လောင်းတော်                                                               ။
* ၃၂။      ပျော်ပျော်စံစားတုန်း                                                                          ။
* ၃၃။      သက်တော်ချိုးရေ၊ နှစ်ဆယ့်ကိုးမှာ၊ သတိုးရွှေပန်းကုံးသို့                               ။
* ၃၄။      ချစ်မဆုံးရေ၊ ရွှေတုံးမြတ် သားရတနာကို                                              ။
* ၃၅။      ဖွားမည်သာ ထိုရေ့နိ့                                                                    ။
* ၃၆။      စိတ်တော်မရွှင်၊ ပန်းဥယျာဉ်ကို                                                             ။
* ၃၇။      ဘုန်းသျှင်လည်တော်မူလေး                                                                  ။
* ၃၈။      လောင်းမြတ်ဘုန်းမော်၊ ဥယျာဉ်တော်မှာ                                                 ။
* ၃၉။      စိတ်တော်ရွှင်ရွှင်၊ စီးကြောင်းလေး                                                         ။
* ၄၀။      သစ်သီးကစီး၊ ပန်းကမွှေး၊ ပျော်လည်း ပျော်ဖွယ်ရာ                                    ။
* ၄၁။      ဥယျာဉ်တော်မြတ်၊ ဆယ့်နှစ်ရပ် လှည့်ပတ်ကြွမြန်းလာရေ်                         ။
* ၄၂။      ရှေးဆီမှာ၊ မြန်စွာကာဆီးဆီး                                                               ။
* ၄၃။      နတ်တို့ပြဟိတ်၊ လေးနိမိတ်၊ ထိတ်ထိတ်သံ ဝေငြီးဖို့                                   ။
* ၄၄။      သူအိုကြီး၊ ရှေ့ကလာ                                                                        ။
* ၄၅။      သူသေ၊ သူနာ၊ ယပ်ကိုထမ်းလို့                                                            ။
* ၄၆။      ဆရာရဟန်း၊ ကြွမမြန်းလာ                                                                 ။
* ၄၇။      မည်သူမည်ဝါ၊ ငါမသိဟု                                                                    ။
* ၄၈။      ဝါစေယျာသီး                                                                                  ။
* ၄၉။      ဗျာဒိတ်တော်သံ၊ အာဏံစက်ကို                                                           ။
* ၅၀။      ဦးခေါင်းယှက်တင်၊ ဆယ်ဖြာလက်ဖြင့်                                                    ။
* ၅၁။      ပျောင်းညွတ်တင်တော်ရှာရေ                                                           ။
* ၅၂။      စုံစွာနားလည် ကြောင်းတဲ့လေး                                                            ။
* ၅၃။      ညှိုးရွှေမျက်နှာ၊ မသက်သာရေ                                                         ။
* ၅၄။      လွန်စွာပူပင်၊ ပွားကြောင်းလေ                                                             ။
* ၅၅။     စိတ်တော်မအေး၊ သံဝေစွဲ၊ နီဆဲခဏတွင်                                               ။
* ၅၆။     တောင်ညာနန်းပျော်၊ မေယရေ်၊ သားတော်မြတ်ရွှေစင်ကို                          ။
* ၅၇။     ဖွားမြင်ပါကြောင်း၊ သဝဏ်တော်ဟု၊ ညွတ်ပျောင်းဆက်သလာရေ်                ။
* ၅၈။     နတ်ကြိးသူရိတ်၊ ရာဟုမင်းရေ                                                           ။
* ၅၉။     ဖန်နန်းဘုံရှည်၊ ရွှေလမင်းကို                                                               ။
* ၆၀။     ကျပ်ကျပ်တင်းတင်း၊ ဖမ်းတော်ရှာရေ ပမာထိုထက်၊ ကဲစီးလေ                    ။
* ၆၁။     ရာဟုသညာ၊ သားရတနာကို                                                              ။
* ၆၂။     နာမဘွဲ့တော်၊ ပီးစီလေး                                                                   ။
* ၆၃။     ရာဟုရေ၊ သားရတနာကို၊ နာမဘွဲ့ပီး၊ စိတ်မအေး                                  ။
* ၆၄။     ကြာပြန့်မူ၊ ဆာပူတထင့်ထင့်                                                               ။
* ၆၅။     ဂနိ့ညပင်၊ တောမြိုင်ခွင်။ အလျှင်ထွက်မှသင့်ဟု                                     ။
* ၆၆။     စိတ်တော်ချင့်၍ ချိန်သင့် သန်းခေါင်ယံမှာ                                               ။
* ၆၇။     ဖွားဖက်တော်မှန်၊ မတ်မောင်ဆန်ကို၊ အြမ်သွား၍နှိုး                                  ။
* ၆၈။     ငါ့အကျိုး သယ်ပိုးကတ်လေလို                                                               ။
* ၆၉။     ဖွားဖက်တော်လှ၊ ကဏ္ဍကကို၊ ကကြိုးဆင်ချေ ဆိုရေ                              ။
* ၇၀။     မြိုင်ညိုတောသို့၊ ထွက်ကြောင်းလေ                                                      ။
* ၇၁။     မကြာမတင်၊ ယနိ့ပင်လျှင်                                                               ။
* ၇၂။     အသျှင် ရဟန်းပြုကြောင်းလေ                                                            ။
* ၇၃။     ရဟန်းပြုကြောင်း၊ မိန့်တော်ညောင်း ထပ်လောင်း ငဆန်တင်                       ။
* ၇၄။     တော်ဘူးသခင်၊ သားရွှေစင်ကို၊ ဖွားမြင်ယနိ့ည                                      ။
* ၇၅။     သွေးသံနုနယ်၊ ရာဟုမေမှာ၊ ခက်ဖွယ်မှန်မုခချဟု                                     ။
* ၇၆။     အကြောင်းမူ၊ ပေါင်းစုတင်လေရေ်                                                     ။
* ၇၇။     မတားနန့်ဖွားဖက်၊ မတ်မောင်ဆန်                                                       ။
* ၇၈။     လျင်စွာခဏ၊ ဖွားဖက်လှ၊ ကကြိုးဆင်၍လာရေ်                                    ။
* ၇၉။     ထပ်ခါထပ်ခါရေ၊ အာဏာသံညောင်းညောင်း                                       ။
* ၈၀။     မိန့်တော်မကြာ၊ မပယ်သာရေ                                                         ။
* ၈၁။     လွယ်စွာပြင်၍ ပြီးကြောင်းလေ                                                           ။
* ၈၂။     ကျွန်သျှင်သုံးဖော်၊ တူပျော်ပျော်ရေ                                                     ။
* ၈၃။     ချိန်တော်သန်းခေါင်ကြီး၌လေ                                                            ။
* ၈၄။     ချိန်တော်သန်းခေါင်၊ ညဉ့်နက်မှောင်၊ ဘုန်းခေါင်ထွက်ဆဲဆဲ၌                       ။
* ၈၅။     သံသရာဝဲ၊ ကန္တာခဲမှ၊ အမြဲနှောင်၍လာ                                                  ။
* ၈၆။     သံယောဇဉ်ထယ်စင်း၊ ကြိုးတင်းလင်း၊ အတင်းချည်နှောင်လာသို့                   ။
* ၈၇။     ရင်သွေး ရတနာ၊ ရာဟုလာ၊ နန်းလျာမောင်သက်စုအား                             ။
* ၈၈။     မြင်ပါချင်မှု၊ စိတ်တော်ညု(ငြု)၊ ဖြေမှုအတန်တန်                                      ။
* ၈၉။     စိတ်တော်မပြယ်၊ လောင်းဘန်းဝေမှာ၊ ကြာခြည်သွား၍လှစ်                         ။
* ၉၀။     သားတော်မေတော်၊ တူနှစ်ဖော်၊ စက်တော်ပျော်တုန်းခိုက်                          ။
* ၉၁။     ရင်သွေးမျက်နှာ၊ လစကြာကို၊ ရာဇာရိမြင်လိုက်က                                   ။
* ၉၂။     အရေးနစ်အောင်၊ စွဲချစ်ဘလောင်ဆန်                                              ။
* ၉၃။     မြင်၍မဝ၊ သားပန်းခိုင်ကို၊ ချတိုင်းနှမ်းချင်လှဟု                                       ။
* ၉၄။     မြတ်ဗုဒ္ဓ၊ လောင်းလှဗုဒ္ဓကူ                                                                ။
* ၉၅။     စိတ်တော်ကိုထိန်း၊ အာရုံသိမ်း၊ ထွက်ကိန်းဆင်တော်မူ                              ။
* ၉၆။     ပြည်သူ အိပ်ပျော်တုန်း၌လေ                                                            ။
* ၉၇။     သံယောခြူခြာ၊ ပူဆာဆာရေ                                                         ။
* ၉၈။     ရာဇာကြံတော်၊ ပျက်လုလေ                                                             ။
* ၉၉။     စိတ်တော်ကိုထိန်း၊ မြင်းကိုစိမ်း၊ ထွက်ကိန်းဆင်ကာ၊ ထွက်လာမြန်စွာထိုခဏ   ။
* ၁၀၀။   ဗိုလ်တစ်ထောင်အား၊ မြို့တံခါးကို၊ နတ်တိကူဖွင့်ကတ်၍                              ။
* ၁၀၁။   ချမ်းမြသာယာ၊ ကြွတော်ရှာ၊ ဒေဝါနတ်အတိ                                         ။
* ၁၀၂။   မီးခိုး၊ မီးဝါ၊ မီးပြာ၊ မီးစိမ်း၊ တထိန်ထိန်ညီး၊နတ်ဆီမီးကို                              ။
* ၁၀၃။   ထွန်းညီးပျော်ပျော်၊ လောင်းတော်ကြွမြန်း၊ ကန္တာလမ်းသို့                            ။
* ၁၀၄။   ဝိုင်းဝန်းပို့တော်ရှာရေ                                                                   ။
* ၁၀၅။   ခေမာအငူကမ်းသို့လေ                                                                    ။
* ၁၀၆။   နတ်လူဗြဟ္မာ၊ ငုံတျာတျာရေ                                                          ။
* ၁၀၇။   လွယ်စွာအမြန်၊ ပွင့်ကြောင်းလေး                                                       ။
* ၁၀၈။   ဝေနီယျတြာ၊ ဗိုလ်သတ္တဝါရေ                                                       ။
* ၁၀၉။   အောင်ချာရွှေမြို့၊ ဆိုင်ကြောင်းလေ                                                    ။
* ၁၁၀။   သျှင်ပြုမင်္ဂလာ၊ ရတုစာ၊ ကြိုးတန်း၊ တောထွက်ခန်းရေ                             ။
* ၁၁၁။   တစ်ခန်း ဤတွင်ရပ်ဧ့လေး                                                             ။
* ၁၁၂။   တစ်ခန်း ဤတွင်ရပ်ဧ့လေး                                                             ။
* ၁၁၃။   ကြားသူနာသူ၊ သဒါ္ဓဖြူရေ                                                             ။
* ၁၁၄။   နာသူသာဓု၊ ခေါ်ဧ့လေး                                                                 ။
* ၁၁၅။   နာသူသာဓု၊ ခေါ်ဧ့လေး                                                                 ။

သျှင်ပြုမင်္ဂလာ ရတုစာကြိုန်းတန်းပြီးပြီ။

မှတ်ချက်။    ။ ဒေကြိုးတန်းရတုစာကို မြောက်ဦးမြို့နယ်၊ လေးမြို့ချောင်း၊ နန်းကျားကျောင်းဆရာတော် ဦးသုန္ဒရထံမှ ကျေးဇူးပြုရေ။&lt;ref&gt;အသျှင်စက္ကိန္ဒ (ရခိုင်ပြည်) ၁၉၈၅-၈၆ စစ်တွေ ဒီဂရီကောလိပ်မဂ္ဂဇင်း

၁၉၈၇ခု၊ မတ်လထုတ်မှ(အသျှင်စက္ကိန္ဒ- ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှုတိ အမှတ်(၈)မှ -)&lt;/ref&gt;

==ကိုကား==


[[Category:ရခိုင်ရိုးရာပွဲတော်တိ]]</text>
      <sha1>emffscvwfs9eyor5uhoelexbj8wj7yh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင် မင်္ဂလာပွဲပြုလုပ်နည်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1818</id>
    <revision>
      <id>21720</id>
      <parentid>20818</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:44:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4519" sha1="2fmwx6llwr7t86t5exyl5lzfbobfk4h" xml:space="preserve">
မင်္ဂလာမြှောက်ရန်အတွက် မင်္ဂလာထမင်းပွဲကို စီရင်ရရေ။ ပြုလုပ်ရာ၌ နှမ်းမဖြူးရရေ ကောက်ညှင်း တစ်ပေါင်း၊ ကန်စွန်းမြောက်ဥ၊ ဂရင်ငှက်ပျောသီးနှစ်လုံး၊ ဘဲဥနှစ်လုံး၊ အကြေးခွံမခွာရေ အကောင်လိုက် ငါးကန်သား ကောင်ကျိုးနှစ်ကောင်၊ ပုစွန်တုတ်အကောင်လိုက် နှစ်ကောင်တိကို အားလုံးချက်ပြုတ် ကြော် လှော်ပြီးသား ဖြစ်ရရေ။ ယင်းချင့်တိကို မင်္ဂလာထမင်းပွဲ မနောလင်ပန်းတွင် ထည့်ရရေ။ ထမင်းပွဲဧ့ လက်ယာ ဘက်တွင် မြောက်ညွန့်၊ သပြေညွန့်၊ အုန်းညွန့်၊ နှစ်ညွန့်စီပါရေ ရေစင်အိုးနှစ်လုံး၊ လက်ဝဲဘက်မှာ ရွှေဖရုံ သီးနှစ်ပွဲ၊ ပုစွန်နှစ်ကောင် နှစ်ပွဲ၊ ငါးနှစ်ကောင် သို့မဟုတ် ကြက်သားအူစုံ ရေးစုံချက်ရေ ပွဲတစ်ပွဲ၊ စုစု ပေါင်း ဟင်းငါးခွက်ပါရေ ဟင်းရံပွဲတစ်မျိုး ထားရရေ။

မင်္ဂလာထမင်းပွဲကို မင်္ဂလာစားပွဲခုံ (ရှေးကဆိုလျှင် ဒေါင်းလှန်) ရခိုင်အခေါ် ပွဲတင်ထက်တွင် သံရှင်စပါးတိ ဖြန့်ခင်းပနာ ငွေသားအစစ် ဒင်္ဂါးတစ်ကျပ်ကို အထက်ကတင်ထားရေ။ တချို့မှာ နင်းတားစရာ သံတိုသံစ သံ ပိုင်းတိလည်း ချထားပါဟိပါရေ။ မင်္ဂလာပွဲနန့် ဟင်းလျာတိကို နီထားတကျ စီစဉ်ချပီးကတ်ရရေ။ အ ကြောင်းမှာ ပြင်ဆင်ထားပြီးရေ မင်္ဂလာပွဲကို နီရာရွေ့ခြင်း၊ ပြောင်းလဲခြင်း မပြုရတော့ချေ။ ချက်ပြုတ် ကတ်ရသူတိမှာလည်း အမျိုးသမီး အပျိုတိချည်းသာ ဖြစ်ကတ်ရရေ။ မင်္ဂလာမြှောက်စဉ် လူပျိုရံတိက ဝဲယာ သင့်ရာက ခြံရံပနာ၊ ပရိတ်ကြိုးဝိုင်းပတ်ကာရံထားရေ စည်းတွင်းက ဟိနီရေ။ ဝဲယာထားရာ၌ ရှင် လောင်း တနင်္ဂနွေသားဖြစ်လျှင် ဓါတ်ဖက်တူ နံ(စနီ)သားကို လက်ယာရံထားရရေ။ မိတ်ဖက်တူရေ နံ (ကြသပတေး)သားကို လက်ဝဲရံထားရရေ။ ပရိတ်ရွတ် မင်္ဂလာမြှောက် ဘိသိက်ရေ ပက်ဖျန်းပြီးလျှင် ပွဲရံမှ ထမင်းဟင်းငါးတိကို အနည်းဆုံး ခုနစ်လုတ်စီလည်းကောင်း စားသောက်ကတ်ရပါရေ။ လက်ဆေး ရန်နန့် စားကြွင်းပစ်ရန် ထွေးအိုးအဖြစ် အသုံးပြုစရာ မြေအိုးသစ်တိလည်း ထားဟိပီးရလေရေ။ ထို နောက် မိဘတိက ဦးစွာလက်ဖွဲ့လေသဖြင့် ဦးချပနာ ခံယူရပါရေ။

[[Category:ယဉ်ကျေးမှု]]
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာပွဲတော်တိ]]</text>
      <sha1>2fmwx6llwr7t86t5exyl5lzfbobfk4h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့မှု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1832</id>
    <revision>
      <id>21679</id>
      <parentid>20827</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:01:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2225" sha1="dovq8yobplfexw8g8yc9h8bo7nyq606" xml:space="preserve">ယှေးအခါက ရခိုင်အမျိုးသားတိမှာ  ဒယောအရှည် (တောင်ရှည်ပုဆိုး)၊ ခေါင်းပေါင်း (ပေါင်းတော်)၊ ပြင်ခံ (တိုက်ပုံ)၊ ပုဝါရှည်ပုဆိုးပိုင်းတိကို ဆင်ယင်ကတ်တေ။

အမျိုးသမီးတိမှာ ရင်ကန့်၊ ပုဆိုးပိုင်းပုဝါရှည်၊ နောက်စထမိန်၊ ဘာဇူအင်းကျီ၊ ခါးကြိုး၊ ရေ့ကြိုး စရေအရာတိ ဆင်မြန်းရရေ။ ဘုရားကျောင်းကန်သို့လားကေကေင်ကပ် ခေါ် ရင်ဘတ်မှဒူးအထိရစ်ကာ လုံအောင်ဖုံးရရေ အဝတ်စကို ဝတ်ရရေ။

ရခိုင်ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့မှုနန့် ပတ်သက်ပနာ ယှေးအခါက “ဘောင်းတော်လေးဆယ်၊ စလွယ်ကိုးပါး၊ ခါးကြိုးငါးရပ်၊ လက်စွပ်ရှစ်ဆယ်တစ်၊ လည်ရစ်ကိုးခွေ၊ နဘေကိုးဆင့်၊ ကြယ်ပွင့် တစ်ဆယ့်ခြောက်၊ လက်ကောက်နှစ်ဆယ်၊ ပန်းသွယ်ငါးမျိုး၊ ဆံထိုးရှစ်ခု၊ ပန်းပုရှစ်ချပ်၊ ခြေစွပ်ခုနစ်ပါး၊ ကိုယ်လွှားငါးမျိုး၊ ဆံထုံးငါးဆယ်ငါး” စရေအားဖြင့် ဟိခရေ။ အဆင့်တန်းအလိုက် စည်းကမ်းတကျ ဝတ်ရခြင်း ဖြစ်ရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာဝတ်စားဆင်ယင်မူ]]</text>
      <sha1>dovq8yobplfexw8g8yc9h8bo7nyq606</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်ဆီမီးခွက်အက</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1833</id>
    <revision>
      <id>21693</id>
      <parentid>13511</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:12:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3094" sha1="e58ucxya2n3ra7g9jgza4qnzsg6xj0j" xml:space="preserve">ဆီမီးခွက်အကစွာ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာသုံးပါးကို ဆီမီးနန့် ရှိခိုးပူဇော်ပြီးကေ ဗုဒ္ဓသျှင်တော်မြတ်ဘုရားဧ ဂုဏ်ကျေးဇူးတိကိုဖွဲ့နွဲ့သီဆိုပနာ ပူဇော်ကပြရေ ရခိုင်ရိုးရာအကလည်းဖြစ်ရေ။ ဗုဒ္ဓဘာသာ စတင်ထွန်းကားခရေ ဓညဝတီခေတ်တွင်ပေါ်ပေါက်ခရေ ဆီမီးခွက်အကစွာ ရခိုင်လူမျိုးရို့ဧ့မူပိုင် ရိုးရာအကတစ်မျိုးဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;https://www.bnionline.net/mm/news-90403&lt;/ref&gt;

'''ရခိုင်ဆီမီးခွက်အက'''ရေ ဘာသာရေးနှင့်ဆက်နွယ်ရေ အကတစ်မျိုးဖြစ်ရေ။ ရခိုင်ဆီမီးခွက် အကနန့်  1966- ခုနှစ် ပြည်ထောင်စုနေ့ အခမ်းအနား၊ တိုင်းရင်းသားပဒေသာကပွဲတွင် ရခိုင်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့မှ ရခိုင်ပြည်နယ် ကိုယ်စား တင်ဆက်ကပြခရေ သမိုင်းဝင် ရခိုင့်မူပိုင် အကတစ်ခုလည်းဖြစ်ပါရေ။&lt;ref&gt;https://rakhinesaryin.blogspot.com/2014/08/blog-post.html&lt;/ref&gt; ရခိုင်လူမျိုးတိရေ ဘာသာရေး၊ ပွဲတော်အခမ်းအနားတိ ကျင်းပရေအခါတိုင်း ဗုဒ္ဓရှင်တော်မြတ်ဘုရားကို ပူဇော်လေ့ရှိကြရေ။ ဒေအကရေ မြတ်စွာဘုရားအား ဆီမီးခွက်နန့်တစ်မျိုး၊ ပန်းတိဖြင့်တဖုံကိုင်မြှောက်ပနာ ဘုရားရှင်ဧ့ ဂုဏ်ကျေးဇူးတိကို ဖွဲ့နွဲ့သီဆိုကာ ပူဇော်ကပြကြရေ ကဟန်တိဖြစ်ရေ။ အကမှာလည်း တည်ငြိမ်မှု၊ လေးနက်မှု၊ သိမ်မွေ့မှုတို့နှင့် ပေါင်းစပ်ပနာကပြရရေ အကတစ်မျိုးဖြစ်ရေ။ အေအကကို ၁၉၆၂ ခုနှစ် တောင်ကြီးမြို့ ပြည်ထောင်စုနေ့တွင် ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့က ပထမဆုံးတင်ဆက် ကပြခရေ။

==ကိုးကား==

[[Category:ရခိုင်ရိုးရာအကတိ‎‎]]</text>
      <sha1>e58ucxya2n3ra7g9jgza4qnzsg6xj0j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်ရိုးရာ ဒိုးကစပ်ပွဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1871</id>
    <revision>
      <id>21719</id>
      <parentid>20844</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:44:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17229" sha1="cvx3lnzdyjmxpskcy57qymghpk0unpl" xml:space="preserve">
လူမျိုးတိုင်းမှာ ရိုးရာ အားကဇပ်နည်း အမျိုးမျိုးဟိကတ်ပါရေ။ ရခိုင်ဒေသ အားကဇပ်နည်းများမှာ ကျန်းမာ ရေးအတွက် အထောက်အကူဖြစ်တေပိုင် အချင်းချင်း စည်းလုံးညီညွတ်မှုနန့် စည်းကမ်းလိုက်နာမှု အဖွဲ့ လိုက်နန့် တစ်ဦးချင်း ကြိုးစားစိတ်ဟိမှု အလေ့အကျင့်တိကို ရရှိစီပါရေ။ ယင်းအားကစားနည်းများမှာ ဆိုပါကေ ကျင်ပွဲ၊ ရထားပွဲ၊ ရီလှီပြိုင်ပွဲ၊ ကုန်းလှီပြိုင်ပွဲ၊ အောင်လူပြိုင်ပွဲ၊ အဗြီးပြိုင်ပွဲ၊ ဒေါင်းပြောက်ခုန်ပွဲ၊ ကြက်ခွတ်ပြိုင်ပွဲ၊ ဒိုးပြိုင်ပွဲ၊ ခတ်ကျောက်သီးပြိုင်ပွဲ၊ ဂိုင်ထိုးပွဲ၊ ကွမ်းသီးဝှက်ပွဲ၊ ဆိတ်ခိုးပွဲ၊ အပင်တက်ပြိုင်ပွဲ၊ ချေတိုင်တက်ပွဲ၊ ငှက်ပျောပင်တက်ပြိုင်ပွဲ ဆိုပြီးကေ ကစပ်တေနည်း အများကြီးဟိကတ်ပါရေ။

ယင်းအားကစပ်တေပွဲမှာ လူကြီးလူငယ်စုပေါင်းလို့ တစ်မျိုး၊ အပျို လူပျိုး စုပေါင်းလို့တစ်မျိုး၊ အပျိုမချေတိ သက်သက်တစ်မျိုး၊ လူပျိုချေတိ သက်သက်တစ်မျိုးစီ ခွဲခြား ကဇတ်ရရေပွဲတိ ဟိခပါရေ။ ဒိုးပြိုင်ပွဲဆိုပါက အပျိုချေတိ အထူးတလည် နှစ်သက်ရေ ပွဲတစ်မျိုးဖြစ်ပါရေ။ နိခင်းနိလည် အားလပ်ချိန်မှာ တစ်မျိုး၊ လပ, ရေ ညဉ့်အချိန်မှာ တစ်မျိုး၊ အထူးစည်ကားရေ ဒိုးပြိုင်ပွဲကြီး ဟိခကတ်ပါရေ။

စာရီးသူရို့ လူပျိုပေါက်အရွယ်မှာ အပျိုတစ်ဘက်၊ လူပျိုတစ်ဘက် ကိုယ်တိုင်ဝင်ရောက် ကဇပ်ခစွာပုံရိပ်ကို မြင်ယောင်နီပါသိမ့်ရေ။ ယင်းပွဲရို့မှာ ဒိုးကဇပ်ထူးချွန်ရေ မိန်းမကြီးတစ်ဦးကို ဂေါင်းလူကြီး (ခေါင်းဆောင်) အဖြစ် တင်ထားရပါရေ။ ဒိုးကဇပ်နည်း အဆင့်ဆင့် (၂၆)ဆင့် အောင်မြင်ပြီးမှ အနိုင်ဆုကို ပီးကပ်၊ ချီးမြှင့်ကတ်ရပါရေ။

==ညိုမေ (အညို့မေ)==

ကိုယ်ပစ်တေဒိုးကို လက်နန့်လိမ့်လွှတ်ပြီး သတ်မှတ်ထားရေ စည်းတာကို မကျော်မီ၊ ကိုယ်ပစ်လိုရေ နီရာမှာ ဖမ်းပြီးကေ ထောင်ထားရေ ဒိုးကိုလဲအောင် ပစ်ရပါရေ။

==ဖူးမှုတ်ကောက်တဲ==

ဒိုးကို ပါးစပ်ထဲက ဖူးလို့မှုတ်ပြီး လွှတ်လိုက်ရရေ။ နီရာမှ လုံးဝမရွိစီဘဲ ထောင်ထားရေဒိုးကို ထိမိအောင် ပစ်ရပါရေ။

==ဆင်ခြီလှမ်း==

တာမ,ကနီလို့ ညာဘက်ခြီဖမိုးထက်မှာ ဒိုးကိုတင်ပြိးကေ ဘယ်ခြီတစ်လှမ်း လှမ်းပနာ ညာခြီထောက်ကို လှမ်းပြီးကေ ပစ်ရပါရေ။

==လျှပ်ထိုး==

ဒိုးကို ခြီဖျားတိအောက်မှာထိုးလို့ အပြားလိုက်ဖိညှပ်ဗျာယ် ကျန်ခြီတစ်ဖက်ကို မြှောက်ပြီး လျှပ်တိုက်လို့ လားရပါရေ။ ထောင်ဒိုးကို (၃)ပတ်တိတိ ပတ်ရပါရေ။ အကယ်၍ ဒိုးမှာ ဖဝါးအောက်ကို လျှောဝင်လား ပါကေ မအောင်မြင်(သီရေ)လို့ ဆိုပါရေ။

==ခြီတင်ခုံ==

ခြီဖမိုးပေါ် ဒိုးကို အပြားလိုက်တင်ထားပြီးကေ တဖက်ခြီကို မြှင့်ပနာ ဒေါက်ခုန် ဒေါက်ခုန်နန့် ထောင်ထားရေဒိုးကို (၃)ပတ် ပတ်ရပါရေ။

==ခြီတင်သွေ==

ခြီတင်ခုံလုပ်နည်းအတိုင်း ဒေါက်ခုန် ဒေါက်ခုန်နန့် ယူလာပြီးကေ ထောင်ထားရေဒိုး စည်းတာနားမှာ ရပ်ပနာ ဒိုးတင်ထားရေခြီကို လွှဲယူကာ ခြီဖမိုးနန့် ထောင်ထားရေ ဒိုးကို ပစ်ရပါရေ။

==မြင်းလွှတ်==

ဒိုးလွှတ်တာက ပစ်ဒိုးကို လက်နန့်ထိန်းပြီးကေ ထောင်ဒိုးကို မလွန်အောင် ပစ်ရပါရေ။ ဒိုးရောက်တေနီရာက ခြီတစ်ဖက်နန့်ထောက်ပြီး ကျန်ခြီတစ်ဖက်ကို မ,ဗျာယ် ဒိုးကို တိုးလို့ တိုးလို့ ယူလာပြီးကေ ပစ်ရပါရေ။ (အေနီရာမှာ ဒိုးမပစ်ခင်က မြင်းလွှတ်စည်းမှာကျကေ &quot;ဒွီး&quot;လို့ ဆိုပြီးကေ ပစ်ကတ်ရပါရေ။)

==ပေါင်ရင်းကြီး==

ဒိုးကို ပေါင်ရင်းမှာ ညှပ်ပနာ တာမှလွှတ်ပြီး ထောင်ဒိုးကို မကျော်ရအောင် ထိန်းလို့ ပစ်ရပါရေ။

==ပေါင်ရင်းလတ်==

ပေါင်ရင်းကြပီးပစ်တေပိုင်သျှောင် ပေါင်လယ်မှာ ညှပ်ပနာ ပစ်ရပါရေ။

==ပေါင်ရင်းသျှေ==

ဒိုးကို ပေါင်အောက်မှာ ညှပ်လို့ ပစ်ရပါရေ။

==ဒူးငုတ်(ဒူးမောင်း)==

ဒူးနှစ်ခုကြား ဒိုးကိုညှပ်လို့ လွှတ်ပြီးကေ ပေါင်ရင်းကြီးနည်းပိုင်သျှောင် ပစ်ရပါရေ။

==ဒူးလိမ်==

ညိုမေ(အညို့မေ) ပြုလုပ်တေနည်းအတိုင်း သတ်မှတ်တာမှ မှန်းလို့လွှတ်တာ လက်နန့်လုံးဝမထိန်းဘဲ ရောက်တေနီရာက ထောင်ဒိုးကို ထိမိအောင် လက်နန့်ပစ်ရပါရေ။

==ခြီမျက်စိညှပ်==

ခြီမျက်စိနှစ်ခုကြား ဒိုးကိုညှပ်ပြီး ရပ်စောက်ရပ်ပနာ လွှတ်လို့ ပေါင်ရင်းကြီးပိုင် ပစ်ရပါရေ။

==ဖနောင့်ဆွဲ==

ဖနောင့်နှစ်ခုကြားမှာ ဒိုးကိုညှပ်ပြီးကေ ခြီမျက်စိညှပ် ပစ်တေသျှောင်ပိုင် ပစ်ရပါရေ။

==ဖဝါးလယ်==

ဖဝါးလယ်မှာ ဒိုးကိုညှပ်လို့ အထက်ကနည်းပိုင်သျှောင် ပစ်ရပါရေ။

==ခြီမညှပ်==

ခြီမနှစ်ခုကြားမှာ ဒိုးကိုညှပ်လို့ အထက်ပါနည်းပိုင်သျှောင် ပစ်ရပါရေ။

==ခြီမကြားညှပ်==

ခြီမနန့် ခြီလယ်ကြား ဒိုးကိုညှပ်ပနာ ရပ်စောက်ရပ်ပြီးကေ တာမှ လှိမ့်ရပါရေ။ လှိမ့်လာရေဒိုးကို လက်နန့်ဖမ်းလို့ ပစ်ရပါရေ။

==ခြီလယ်ညှပ်==

ခြီလယ်နန့် ခြီသူကြွယ်ကြားမှာ ဒိုးကိုညှပ်ပြီး လယ်ညှပ်ပိုင် ပစ်ရပါရေ။

==ခေါင်းတင်==

ဒိုးကို ဂေါင်းထက်မှာ အပြားလိုက်တင်ပြီး လက်နန့်လုံးဝမကိုင်ဘဲ တဖြည်းဖြည်း လျှောက်လာပြီးကေ ထောင်ဒိုး အနီးအနားကို ရောက်တေခါ ဦးခေါင်းညွတ်လို့ ပစ်ရပါရေ။ (ပစ်တေခါ ခါးကို လုံး၀ မညွတ်စီရပါ။)

==ပါးတင်==

ခေါင်းကို စကေချေစောင်းပနာ ဒိုးကို ပါးထက်မှာတင်ပြိးကေ ခေငါးတင်အတိုင်း ပစ်ရပါရေ။

==နားတင်==

ဒိုးကို နားထက်မှာတင်ပြီးကေ ပါးတင်အတိုင်း ပစ်ရပါရေ။

==နဖူးတင်==

မျက်နှာကို မော့ပနာ ဒိုးကိုနဖူးထက်မှာ တင်ပြီးကေ လမ်းလျှောက်လားပနာ ပစ်ရပါရေ။

==ထမင်းပို့==

ဒိုးကို ခြီခုံမှတင်ပြီးကေ ခြီတစ်ဖက်တည်း ထောင်ပနာ ခုန်လို့လားဗျာယ် ထောင်ဒိုးကို တစ်ပတ် ပတ်ရပါရေ။

==နန့်တို့စား==

ဒိုးူကို ခြီမကြားမှာညှပ်ပြီး ခြီတစ်ဖက်တည်းနန့် ခုန်လို့လားဗျာယ် ထောင်ဒိုးကို တစ်ပတ် ပတ်ရပါရေ။ ယင်း ပိုင်သျှောင် ပစ်တေခါ စိုက်ထားရေထောင်ဒိုးကို မြီမှာ မလဲစီရဘဲ၊ ခြီမကြားမှာ ညှပ်ထားရေဒိုးနန့် ထောင်ဒိုး ကို (၃)ကြိမ်တိတိ တို့ပြီးကေ ပြန်လာရပါရေ။ ယင်းပိုင်သျှောင် (၃)ကြိမ်တိုင်အောင် ပြုလုပ်ရပါရေ။

==ပုလင်းထောင်==

ထောင်ဒိုးနန့်ထိအောင် တာမ,ကနီဗျာယ် လက်နန့်ပစ်ရပါရေ။ ပစ်ဒိုးနန့် ထောင်ဒိုးကို ပစ်လိုက်ပြီး လဲကျ လားပါကေ မူလစည်းတာမှ နီပနာ ရှိကို တစ်တောင်တိုးလို့ ပစ်ရပါရေ။ ယင်းပိုင်သျှောင် တစ်တောင်စီ တိုးလို့၊ တိုးလို့ ပစ်ခြင်းဖြင့် တဆတ်ဆတ်နန့် ပါးလာပြီးကေ နောက်ဆုံး တစ်တောင့်တစ်ထွာအကွာမှ ပစ်ပြီး ပါက ဒိုင်ပွဲ (အောင်ပွဲခံ) ဒိုင်းပွဲက ပြီးဆုံးလားပါရေ။

ယင်းပိုင် တစ်ဖက်နန့်တစ်ဖက် တလှည့်စီ ကဇပ်ကတ်စွာမာ အဆင့်ဆင့်တက်ပြီးကေ အစ,ကနဦးပြီးသူ ဖက်က အနိုင်ရရေ ပွဲအောင်မြင်ပြီးဆုံးပနာ အနိုင်ရပါရေ။ အကယ်၍ ဒိုးကဇပ်တေခါ တစ်ဖက်ဒိုးကိုရာ ထိမိ,ပစ်မိပါကေ (ချောက်ခိုးရေ) လို့ ဆိုပါရေ။ ဆိုလိုစွာက (မိမိခင်ပွန်းအပြင် အခြားသူနန့် တိတ်တဆိတ် ဖောက်ပြန်စွာကို ခေါ်စွာပါ) ဒိုးကဇပ်တေခါ ချောက်ခုးမိပါက တဖွဲ့လုံး ဆုံးရှုံါ်(သီဆုံး)ပါရေ။ ကျန်အဖွဲ့က ဆက်ပြီးကေ ပြန်လို့စလို့ ကဇပ်ကတ်ရပါရေ။ တစ်ပွဲကို ဆက်တိုက်နိုင်ဖို့ဆိုစွာ သာမန်ကိစ္စမဟုတ်ပါ။ တဖွဲ့ လုံး အညောင်းခံပြီးကေ ဒိုင်ခေါင်းဆောင်လုပ်သူမျာ အချိန်ကန့်သတ် အနားပီးရပါရေ။

ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်တေ လုပ်ငန်းကို ခွန်အားတစ်ခုတည်းနန့် ဖန်တီးလို့မရနိုင်ပါ။ မလျှော့ရေ ဇွဲနန့် ဖန်တီး ရယူပါမှ အောင်မြင်နိုင်ရေလို့ အဆိုဟိပါရေ။ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဒိုးပြိုင်ပွဲ အားကဇပ်နည်းကို ဖန်တီးကြံဆစွာ ကိုပင် ဂုဏ်ယူဖို့ကောင်းပါရေ။ ယေဇုနန့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ပျောက်ကွယ်ကေ လူမျိုးလည်း ဆိတ်သုဉ်းနိုင် ပါရေ။

အားကဇပ်နန့် ပတ်သက်လို့ ဘာသာရီးပွဲတော်ရို့မှာ ရိုးရာကျင်ပွဲ၊ လှီပြိုင်ပွဲအဆင့်လောက်ရာ ကျန်ပါဗျာယ်။ အေခေတ်လူချေ၊ လူငယ်ရို့မှာ ဒိုးပြိုင်ပွဲနန့် တခြားအားကဇပ်ပွဲနည်းရို့ကို လုံးဝမမြင်ဖူးကတ်ဗျာယ်။ ရိုးရာ အားကဇပ်နည်းတိ တိမ်မြှုပ်လားစွာ ဝမ်းနည်းစရာတစ်ရပ်ပင် မဟုတ်ပါလား။ မိမိရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုကို အမျိုးသားရီးအနီနန့် ဖော်ထုတ်ထိန်းသိမ်းဖို့ လိုအပ်ကြောင်း ဒိုးအားကဇပ်နည်းကို လေ့လာရင်း တင်ပြလိုက် ရပါရေ။&lt;ref&gt;စောဝဠာ - မင်းပြား(ရခိုင်ရိုးရာ ဒိုးကစပ်ပွဲ)&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{Reflist}}

[[Category:ရခိုင်ရိုးရာပွဲတော်တိ]]
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာအားကစား‎‎]]</text>
      <sha1>cvx3lnzdyjmxpskcy57qymghpk0unpl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်ရိုးရာ ဒုံးယိမ်းပွဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1872</id>
    <revision>
      <id>21718</id>
      <parentid>20845</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:43:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12626" sha1="sicsswy64dwa0nxq3lsl6pat4lpsgla" xml:space="preserve">ဒုံးပွဲ နန့် ဒုံးယိမ်းမှာ ရခိုင်ပြည်နယ်တစ်ဝန်းတွင် ဂနိတိုင် ထိန်းသိမ်းနီရေ ရိုးရာအမွီအနှစ်တစ်ခု ဖြစ်နီပါသိမ့်ရေ။ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ဘုန်းကြီးပျံပွဲကို ဒုံးပွဲဟု ခေါ်ခြင်းဖြစ်တေ။ ဒုံးပွဲတွင် အဓိကကြည့်ရှုစရာ နှစ်မျိုးဟိရေ။ ယင်းရို့မှာ ဘုန်းတော်ကြီးရုပ်ကလာပ် ယာယီစံကျောင်းဆီသို့ ယမ်းတုံးတိဖြင့် ဒုံးတိုက်ခြင်းဖြစ်ပြီးကေ နောက်တစ်ခုမှာ လှပစွာပြင်ဆင်ထားရေ တလားတိကို ဒုံးယိမ်း အဖွဲ့တိက တစ်ဖွဲ့နှင့်တစ်ဖွဲ့ အပြိုင်သီဆို ကပြခြင်းပင်ဖြစ်ရေ။

ဘုန်းကြီးပျံပွဲတိတွင် ဘုန်းတော်ကြီး၏ ရုပ်ကလာပ်ကို ဒုံးဟုခေါ်ရေ အခေါင်းပြုလုပ်ထားသည့် သစ်သားတုံးကို မီးစနက်တံဖြင့် မီးရှို့ပြီး ရုပ်ကလာပ်သို့ ကြိုးဖြင့်သွယ်ပြီး ပစ်ဖောက်ရသဖြင့် ယင်းကို အစွဲပြုကာ ဘုန်းကြီးပျံပွဲကို ဒုံးပွဲဟုပင် ခေါ်လာခခြင်းဖြစ်ကြောင်း မှတ်သားရရေ။

ဒုံးပွဲတိတွင် သီဆိုကခုန်ရန် ဖွဲ့နွဲ့ရေးသားခြင်းကို ဒုံးချင်းဟု ခေါ်ကတ်ရေ။ သီဆိုကခုန်ရေ ယိမ်းကို ဒုံးယိမ်းဟုခေါ်ရေ။ ကုန်းဘောင်ခေတ်က ဖိုးသူတော်ဦးမင်းနန့် လူဦးမင်းရို့မှာ ဒုံးချင်းတိကို အပြိုင် စပ်ဆိုခဲ့ကတ်ကြောင်းလည်း သိရရေ။ ယကေလည်း ရိုးမအရှေ့ဘက်တွင် ဒုံးချင်းမှာ ကုန်းဘောင်ခေတ်မှ အစပြုကာ ထွန်းကားခကေလည်း ဂနိအချိန်ခါ ကရင်ဒုံးချင်း၊ ကရင်ဒုံးအကရို့မှအပ ပျောက်ကွယ် ခဲ့လေပြီဖြစ်ရေ။

ရခိုင်ဒုံးချင်းမှာကား မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၀ ကျော်ခန့် မြောက်ဦးခေတ်ကတည်းကပင် ထွန်းကားခဲ့ကြောင်း သိရရေ။ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ဒုံးပွဲဟုခေါ်ရေ ဘုန်းကြီးပျံပွဲတိကို တပေါင်းလတွင် ကျင်းပကတ်ပြီး ဒုံးချင်း ဟုခေါ်ရေ ယိမ်းသီချင်းတိ၊ အကသီချင်းတိကိုလည်း စပ်ဆိုကတ်ရေ။

ဒုံးချင်းတိမှာ ကခုန်မှုတီးကွက်နန့် ပြည့်ဝစုံလင်သည့်အပြင် တစ်ဦးကိုတစ်ဦး ချိုးနှိမ်ပြောင်လှောင် ပြိုင်ဆိုင်လိုရေ သဘောဖြင့် ရေးစပ်ရေအဖွဲ့အနွဲ့မျိုး ဖြစ်ရေသာမက ဇာတိမာန် တက်ကြွစေရေ နိုးကြားစေရေ၊ စည်းလုံးညီညွတ်မှုရှိစေရန် စေ့ဆော်စေရေ သဘောပါဝင်ရေ အပြင်၊ တက်ကြွ ဖွယ်အရီး အဖွဲ့နန့် တီးကွက်ပါရေ စာပီအစီကုံး တစ်မျိုးဖြစ်ရေ။ ရခိုင်ရိုးရာတွင် ဒုံးအကနန့် ပတ်သက်ပနာ ဒုံးကြမ်းနန့် ဒုံးယိမ်းအကဟု နှစ်မျိုးရှိကြောင်းမှတ်သားရရေ။

ယကေလည်း ဒုံးကြမ်းကို သက္ကရာဇ် ၈၉၀ ကျော်တွင် ဆရာတော် အဂ္ဂသိဉ္စေယျဧ့ ဈာပနာပွဲတော်မှ အစပြုကာ ကပြခကြောင်း သိရရေ။ ယောကျ်ားသီးသန့်ကပြကတ်ပြီး လူငယ် ၂၅ယောက်မှ ၅၀ ထိ လေးယောက်တစ်တွဲစီတန်းကာ တူရိယာစုံဖြင့် ကွက်စုံနင်း ကလေ့ ဟိကြောင်းသိရရေ။

ဒုံးကြမ်းအကတွင် အရေးကြီးရေအပိုင်းမှာ အတက်အဆင်းအကပင် ဖြစ်ရေ။ အတက်အဆင်းကကြိုး ကကွက်တိကို သရုပ်ဖော်ရေ ဇာတ်နိပါတ်တော်ကိုလိုက်ကာ ကပြကတ်ရရေ။ ယင်းချင့်အပြင် ဒုံးကြမ်းအကမှာ ခြေနင်းတစ်ကွက်တွင် လက်ခုပ်တစ်ချက်စီမြှောက်ကာ တစ်နီရာမှ  ကုန်းထ လက်ခုပ်တီးရသဖြင့် ကပြသူတိအဖို့ တိစွာပင်ပန်းခက်ခဲကတ်ရေ။ ယင်းအတွက် ဂုချိန်အခါ ဒုံးကြမ်းကလူတိ မရှိသလောက် ဖြစ်လာရာဖြစ်ဖြစ်ကြောင်းလည်း သိရရေ။ ပြီးကေ ဒုံးကြမ်းအကကို ဘုန်းကြီးပျံပွဲမှလွဲပနာ တခြားပွဲတိတွင် ထည့်သွင်းကပြမှု မရှိခဲ့ကြောင်းလည်း သိရရေ။

ရခိုင်တွင် ဒုံးယိမ်းအကကို ကပြရာတွင် စစ်ချီတက်ပုံ၊ စစ်တိုက်ပုံရို့ကို သရုပ်ဖော် ကပြခဲ့ကတ်ရေ။

ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းတွင် ဗြိတိသျှရို့ကိုသော်လည်းကောင်း၊ တိုင်းရင်းသားရို့ဧ့ စရိုက်ဘာသာ လုပ်ကိုင်စားသောက်မှုရို့ကိုသော် လည်းကောင်း ဖော်ထုတ်ကပြခဲ့ကြောင်း သိရရေ။ စစ်သားဒုံးအက တွင် စစ်ချီတက်ပုံ၊ တိုက်ခိုက်ပုံ၊ အမိန့်ပီးပုံရို့မှာ တကယ့်စစ်တပ်နှင့် မခြား သရုပ်ဖော် ကကတ်သဖြင့် ယင်းခေတ်က မျက်နှာဖြူခရိုင်ရဲဝန် (DSP)ရို့သဘောကျသဖြင့် ဒေးဝန်းမြောက်မှာကရေ စစ်တပ်ဒုံး အဖွဲ့ဧ့ ယိမ်းအဖွဲ့ဆရာနှစ်ဦးကို တိုက်ရိုက်ရဲကြပ် (HE) ရာထူးပီခဲ့ရေတိလည်းရှိကြောင်း မှတ်သား ရရေ။


ဒုံးယိမ်းအကမှာ အမျိုးသား၊အမျိုးသမီး ကနိုင်သဖြင့် ဂုချိန်အခါ တွင်ကျယ်နီသိမ်းရေ။ ထူးခြားချက်မှာ ယိမ်းတစ်ယိမ်းတွင် လူငယ် ၆၀ မှ ၁၀၀ ထိ ပါဝင်ရပြီး နှစ်တန်း၊ လေးတန်း စသည်ဖြင့် အတန်းတိခွဲကာ ကပြရရေ။ ဒုံးယိမ်းအကရို့ကို ခေတ်နှင့်အညီ သီချင်းစာသားတိကို ပြောင်းလဲခကတ်ရေ။

&quot;လမ်းတကာ ကွမ်းယာရောင်းစားတာက ကျွန်စာရေးထက်လည်း တကယ်သာ။ ဝမ်းည်း ဝသဗျ ခြောက်ပြစ်စင်ပါ။ နှစ်ဖက်စားခါ ပလီတာတာတတ်ပါတဲ့ ပလီဒါ အလုပ်ကိုလည်း မလုပ်ချင်ပါဗျာ။ ရှေ့နီအလုပ်ကိုလည်း အန်ချင့်ပါ့သဗျာ။ မဲလိမ်တောင်းခါ တိုင်းပြည်ကို ရောင်းပါတဲ့၊ မင်းတိုင်ပင် အလုပ်ကိုလည်း မလုပ်ချင်ပါကွယ်၊ အမ်းအိပ်ချာအလုပ်ကိုလည်း အော့ဂလီဆန်သဗျာ&quot; 

စသဖြင့် ဒုံးသီချင်းတိမှာ ခေတ်ကို သရော်ခသဖြင့် လူထုက နှစ်သက်သဘောကျခရေ။ သက္ကရာဇ် ၁၃၀၀ ပြည့်နှစ်ကလည်း ကိုလိုနီပညာရေးစန်စကို တိုက်ဖက်သည့်သဘောကိုလည်းကောင်း၊ ဗြိတိသျှရို့ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုကိုလည်းကောင်း၊ အလုပ်သမား၊ လယ်သမားရို့ဧ့ ဘဝတိုက်ပွဲကိုလည်းကောင်း ဖော်ထုတ်ရေ တစ်ရာကိုးယိမ်း၊ ရေနံမြေသပိတ်၊ လယ်သမားနန့် သခင်ယိမ်း စသည်ရို့ဖြင့် နယ်ချဲ့တော်လှန်ရေးယိမ်းတိလည်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရေ။

မင်းတိုင်ပင်အမတ်ယိမ်းတိတွင် သီဆိုရေ ဒုံးချင်းစာသား တချို့မှာ &quot;ကြားပါစ အမတ်မင်းရို့ရယ်၊ ဟောဟိုထောင့်က လယ်သမားတိ၊ သူရို့ချောင်ရေးလုပ်ပီးစီချင်၊ တောင်းပန်နီပါရေ။&quot; &quot;အိုမဟုတ်စွာ ပီးနိုင်ပါဘူးကွယ်၊ သူရို့တိချောင်ရင် ရို့မှာကျပ်မယ်&quot;ဟု ခေတ်ကို သရော်ခဲ့ကတ်သေးရေ။

ဒုံးချင်း၊ ဒုံးယိမ်းတိမှာ ဘုန်းကြီးပျံပွဲတိတွင်သာ တွေ့မြင်လာရကေလည်း ခေတ်ကို ထင်မြင်စီရေ ဒုံးချင်းတိ၊ ဒုံးယိမ်းတိအဖြစ် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းသွားရန် ဖြစ်ရေ။

==ကိုးကား==
ရခိုင်တို့ကတဲ့ ဒုံးယိမ်းပွဲ- သားရွှေဦး(ကစ္ဆပ) -Weekly Eleven Journal Vol(5),No(9)မှ-
[[Category:ယဉ်ကျေးမှု]]
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာပွဲတော်တိ]]</text>
      <sha1>sicsswy64dwa0nxq3lsl6pat4lpsgla</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်ရိုးရာ ရထားဆွဲပွဲအစ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1874</id>
    <revision>
      <id>21717</id>
      <parentid>7128</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:37:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7252" sha1="ogpl37l7uxs81mk1jsrpym3x657inc0" xml:space="preserve">သက္ကရာဇ် (၈၇၈) ခုနှစ် မြောက်ဦးနန်းတက်စိုးစံ ဘုရင်မင်းဘာ လက်ထက်၌ မဟာပညာ ကျော်နှင့် ဦးမြဝါ (သျှင်ငယ်မြဝါ) ကဲ့သို့ ပညာဟိတိနှင့် လောကီပညာသျှင်တိ ပေါ်ထွန်းခ ကြောင်း သိရရေ။ ဦးမြဝါ (သျှင်ငယ်မြဝါ) မှာ ဘုရင့်တိုင်းပြည်ရေးရာကို လောကီပညာဖြင့် ကူညီထမ်းဆောင်နီသူအဖြစ် ထင်ရှားရေ။ တစ်ခါသော် သျှင်ငယ်မြဝါရေ တိုင်းပြည်ရှေ့ရေးအတိတ်နိမိတ် မကောင်းခြင်းကို မြင်ရာ မင်းဘာဘုရင်ထံ သွားရောက်ပြီး ကြာသပတေးရက်သားသျှင်တစ်ဦးဧ့ ရင်ကိုခွဲ၊ အူကို ထုတ်ကာ ၎င်းလဲကျကွယ်လွန်ရာနီရာတွင်သာ မြုပ်နှံရန် လျှောက်တင်ရေ။ ထိုစဉ်လောကီ ပညာသျှင်ဦးမြဝါမှာ ကြာသပတေးရက်သားဖြစ်ပြီး မိမိဧ့ရင်ကိုခွဲကာ အူကိုထုတ်ပနာ နန်းတော်အား ပတ်စဉ် ယုတ်ညံ့ရေအရပ်၌ လဲကျကွယ်လွန်ခကြောင်း သိရရေ။ ထိုသို့ မျိုးချစ်တိုင်းပြည်ရတနာဖြစ်သူအား ဘုရင်က ယုတ်နိမ့်အရပ်တွင် မမြုပ်စေဘဲ မြင့်မြတ်အရပ်၌သာ မြုပ်နှံစေရာ ပြည်သူအပေါင်းနှင့် သဘောထားကွဲလွဲပြီး သျှင်ငယ်မြဝါဧ့ ကြွင်းကျန်ရုပ်အလောင်းအား ပန်းရထားပေါ်တွင်တင်ပြီး ပြည်သူတစ်ဘက်၊ ဘုရင်ဖက်တော်သားရို့က တစ်ဘက်၊ သူ့ဘက်ကိုယ့်ဘက် အနိုင်ရဟိစေရန် အပြိုင်ဆွဲခကတ် ကြောင်း သမိုင်းအရ သိဟိရပါရေ။ ထိုအချိန်မှစတင်ကာ လောကီပညာသျှင် သျှင်ငယ် ဦးမြဝါအား ဂုဏ်ပြုပြီး နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း တပို့တွဲလ ရောက်တိုင်း ရထားဆွဲပွဲ ကျင်းပကတ်ခြင်းဖြစ်ပါရေ။

==ကုံရာသီ တပို့တွဲ ရထားဆွဲ==

တစ်နှစ်လုံးဧ့ ဆောင်းရာသီ တစ်လတည်း၌သာ ရထားဆွဲပွဲကို ကျင်းပရေ။ တောင်သူလယ်သမားတိနှင့် ပြည်သူအပေါင်း စပါးရိတ်ပြီးချိန် ငွေရွှင်ချိန်နှင့် ရှေ့လာမည့်နှစ်တွင် ရာသီဥတုကောင်းမွန်စေရန်နှင့် စပါးဆန်ရေပေါတိစေရန် ရည်ရွယ်ပနာလည်း တပို့တွဲလတွင် ရထားဆွဲကတ်ကြောင်း စာဆိုသုတေသီအပေါင်းက ဆိုရေ။ မြောက်ဦးခေတ်က အစပျိုးကာ ဗြိတိသျှခေတ်နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နှောင်းပိုင်းတွင်လည်း စဉ်ဆက်မပြတ် ရထားဆွဲပွဲကို ရခိုင်ဒေသအသီးသီးတွင် ကျင်းပခကတ်ကြောင်း သိရရေ။ ဂနီ့ အချိန်အခါတွင် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ရထားပွဲကို ကျင်းပသော်လည်း စစ်တွေမြို့တွင် လွန်ခရေနှစ်ပေါင်း (၄၀) ခန့်ကပင် ရထားဆွဲပွဲ မကျင်းပခကြောင်း သိရပါရေ။ ရထားဆွဲရန် သစ်သားဘောင်ကို ခိုင်ခန့်အောင် လုပ်ပြီး သစ်သားဘီးတိဖြင့် တွဲဆက်ကာ ရထားအလယ်၌ ဝါးညွှန့်ပင်ကို စိုက်ထူကာ ရထားတစ်ဘက်တစ်ချက်၌ ကြိုးဖြင့် ဆွဲကတ်ရေ။ ရပ်ကွက်အသီးသီးမှ တစ်ဘက်နှင့်တစ်ဘက် အပြိုင်ဆွဲ (သံကျိပ်) သံချပ်ထိုးကတ် ရေ။ ညီညွတ်စုပေါင်းခွန်အားနှင့် အားကစားစိတ်ဓာတ်၊ မိသားစုစိတ်ဓာတ်ကို အခြေခံကာ ယှဉ်ပြိုင်ကတ်ရေ။

ရှေးနှစ်ပေါင်းတိစွာကပင် ရထားဆွဲပွဲကို တပို့တွဲလဆန်းတွင် ဆွဲကတ်ပြီး တပို့တွဲလပြည့်ည ရောက်တိုင်း ရထားကို အနိုင်ရသည့်ဘက်က မီးရှို့လေ့ဟိကတ်ရေ။ ရခိုင်ရိုးရာ ရထားဆွပြွဲကို ကျင်းပသည့်ရပ်ကွက်ရေ (၃) နှစ်ဆက်တိုက် ကျင်းပရသည့် ဓလေ့ဟိကြောင်း သိရရေ။ သို့ဖြစ်ပါပနာ ရခိုင်ရိုးရာအစဉ်အလာပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်သည့် မပျောက်ကွယ်ရလေအောင် ထိန်းသိမ်းကတ်ရပါမည်။ ၁၉၆၈ ခု၊ ပြည်ထောင်စုနိ့ပွဲတွင် ရခိုင်ပြည်နယ် ကိုယ်စားပြု ရထားပန်းယိုင်ယိမ်းကို ကျောက်ဖြူမြို့နယ်မှ တင်ဆက်ခဖူးပြီး၊ ရေးစပ်သူမှာ ဆရာကြီး ဦးလုံး ဖြစ်ပါရေ။

==ကိုးကား==


[[Category:ရခိုင်ရိုးရာပွဲတော်တိ]]
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာအားကစား]]</text>
      <sha1>ogpl37l7uxs81mk1jsrpym3x657inc0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မယိမ်တက်ပွဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1890</id>
    <revision>
      <id>21721</id>
      <parentid>13538</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:45:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3019" sha1="9qh4oswo403l3trkodhyz7dwffk5w0a" xml:space="preserve">မယိမ်တက် (ခေါ်) မအိမ်တက် ပွဲအခမ်းအနားရေ ရခိုင်ပြည် သံတွဲမြို့နယ် မှာ ယှေးနှစ်ပေါင်း များစွာတိကပင် အစဉ်အလာ တည်ဟိခရေ သမက်တက်စာနန့် ဆိုင်ရေ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု တစ်ခုဖြိုက်ရေ။

==ဝေါဟာရ အဓိပ္ပာယ်==

မယိမ်တက် စကား ဝေါဟာရ စာ  &quot;မယားအိမ်တက်&quot;၊ &quot;မအိမ်တက်&quot;ဆိုရေ စကား အသုံးအနှုန်းက ပြောင်းလဲခေါ်တွင်လာရေ ဝေါဟာရ စကားအသုံးအနှုန်း တစ်ခုဖြိုက်ရေ။
၎င်းကို &quot;မယားအိမ်တက်&quot; ဆိုပနာလည်း ပြောကပ်သိပါရေ။

ဟိဟိစကား မယားအိမ်တက်ကို မယအိမ်တက်၊ မယိမ်တက် ဆိုပနာ သံတွဲနယ်က ရခိုင်တိက အသံထွက်ဓလေ့ဟိကပ်ပါရေ။ ယင်းအတူ မယားအိမ်တက် ဆိုရေ စကားအသုံးအနှုန်းကိုလည်း &quot;မယိမ်တက်&quot;ဆိုပနာ ခေါ်‌ဝေါသုံးစွဲခြင်းလည်း ဟိကပ်ပါရေ။

မ´အိမ်တက် ဆိုပနာ မ´စကားလုံးနန့် ယိမ်စကားလုံးကို ခွဲပနာ  ရွတ်ဆိုရေ အသံထွက်မျိုး လုံးဝမဟုတ်ပါ။
မယိမ်တက်ဆိုပနာယာ ခေါ်ပါရေ။

ယင်းကြောင့် မယိမ်တက်အခမ်းအနားရေ သမက်တက်ရေ ရိုးရာဓလေ့မာ သမက်သျှင် ယောက်ျားဖြစ်လူက မယားလောင်း (ဝါ) ဇနီးလောင်း သမီးသျှင်မအိမ်ကို တက်ရောက်သမက်တက်ရရေအခမ်းအနားပင် ဖြစ်ရေ။

==မယိမ်တက် အခမ်းအနားဆိုင်ရာ ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းတိ==

မယိမ်တက်အခမ်းအနားရေ ရခိုင်ရိုးရာ သမက်တက် ဓလေ့ထုံးတမ်းဧ့ အစိတ်အပိုင်း တစ်ရပ်ဖြစ်ပါရေ။

==ကိုးကား==

1.	↑ ရခိုင်ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှု စာတမ်း

[[Category:ယဉ်ကျေးမှု]]
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာပွဲတော်တိ]]</text>
      <sha1>9qh4oswo403l3trkodhyz7dwffk5w0a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မယူရှင်မနတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1893</id>
    <revision>
      <id>21683</id>
      <parentid>20851</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:03:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1040" sha1="4t6603u3piciucntj1p1doqt9qfoxpl" xml:space="preserve">ဓညဝတီနတ်စိုင်အရ မယူမြစ်ဝကို စောင့်ရှောက်ထားရေ ရိုးရာနတ်ဖြစ်ပြီး ရခိုင်ဒေသစောင့်နတ် ၁၁၂ ပါးမှာအဓိကရပြည်ပိုင်မနတ် ဖြစ်တေ။ သူမဧနတ်ကွန်းမှာ မြစ်ဝအနောက်ကမ်း မကျည်းချောင်း မြောက်ဘက်အနီးမှာဟိရေ။ ဝေသာလီခေတ်နတ်ကွန်း ကျောက်ဆစ်လက်ရာတိ ဟိရေ။ မယူရှင်မမှာရဲပန်ဇင်းနန့် ရဲအောင်တိုင်ဆိုရေ သားနှစ်ပါး ဟိရေ။&lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရိုးရာနတ်တိ]]</text>
      <sha1>4t6603u3piciucntj1p1doqt9qfoxpl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပန်းရထားဆွဲပွဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2121</id>
    <revision>
      <id>21723</id>
      <parentid>13694</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:45:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11752" sha1="p0k13w6nh3o922rif48tr4dlom2dbkv" xml:space="preserve">==သမိုင်းအကျဉ်း==

ဗုဒ္ဓရှင်တော် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှင် ခမည်းတော်မှာ ကပိလဝတ်ပြည်ရှင် သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး ဖြိုက်ပြီး မယ်တော်မာယာမှာ ဒေဝဒဟတိုင်းပြည်သူဖြိုက်ပါရေ။

မယ်တော်မာယာမှာ ဗုဒ္ဓလောင်းလျာအား ပဋိသန္ဓေယူချိန်၌ မိမိဇာတိမြေ ဒေဝဒဟပြည်ကို ပဋိသန္ဓေအမှန်ဟိနီကြောင်းသက်သေပြဖို့ပြန်လာစဉ် လမ်းခရီးဝက် တိုင်းပြည်နှစ်ပြည်ကြား ``လုမ္ဗိနီတော´´ဟိ ဗုဒ္ဓလောင်းလျာ သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားအား ဖွားသန့်စင်တော်မူပြီး နောက်ခုနစ်ရက်နေ့တွင် လွန်တော်မူရေ။

ထိုစဉ် ကပိလဝတ်တိုင်းနန့် ဒေဝဒဟတိုင်း နှစ်ပြည်ထောင်သားအပေါင်းရို့မှာ မယ်တော် မာယာ အကြွင်းအကျန် ရုပ်ကလာပ်တော်ကို သင်္ဂြိုဟ်တာဝန်ယူလိုသည့် တစ်ပြည်နန့်တစ်ပြည် အငြင်းပွားဖွယ်ဖြိုက်လာရေ။

ယေနဖြိုက်လို့ မယ်တော်မာယာဧ့ ကြွင်းကျန်ရုပ်ကလာပ်တော်ကို ပန်းယိုင်ရထားဆင်ပြီး နှစ်ပြည်ထောင်သားအပေါင်းရို့က အပြိုင်ဆွဲကာ ဆုံးဖြတ်ခရကြောင်း သိရပါရေ။

==ရခိုင်ရိုးရာ ရထားဆွဲပွဲအစ==

သက္ကရာဇ် (၈၇၈) ခုနှစ် မြောက်ဦးနန်းတက်စိုးစံ ဘုရင်မင်းဘာ လက်ထက်၌ မဟာပညာ ကျော်နန့် ဦးမြဝါ (သျှင်ငယ်မြဝါ) ကဲ့သို့ ပညာဟိတိနန့် လောကီပညာရှင်တိ ပေါ်ထွန်းခ ကြောင်း သိရပါရေ။

ဦးမြဝါ (သျှင်ငယ်မြဝါ) မှာ ဘုရင့်တိုင်းပြည်ရေးရာကို လောကီပညာနန့် ကူညီထမ်းဆောင်နီသူအဖြိုက် ထင်ရှားပါရေ။

တစ်ခါသော် သျှင်ငယ်မြဝါရေ တိုင်းပြည်ယှေးရေးအတိတ်နိမိတ် မကောင်းခြင်းကို မြင်ရာ မင်းဘာဘုရင်ပါးကို လားရောက်ပြီး ကြာသပတေးရက်သားရှင်တစ်ဦးဧ့ ရင်ကိုခွဲ၊ အူကို ထုတ်ကာ ၎င်းလဲကျကွယ်လွန်ရာနီရာတွင်သာ မြုပ်နှံဖို့ လျှောက်တင်ပါရေ။

ထိုစဉ်လောကီ ပညာရှင်ဦးမြဝါမှာ ကြာသပတေးရက်သားဖြိုက်ပြီး မိမိဧ့ရင်ကိုခွဲကာ အူကိုထုတ်ပနာ နန်းတော်အား ပတ်စဉ် ယုတ်ညံ့ရေအရပ်၌ လဲကျကွယ်လွန်ခကြောင်း သိရရေ။

ထိုသို့ မျိုးချစ်တိုင်းပြည်ရတနာဖြိုက်သူအား ဘုရင်က ယုတ်နိမ့်အရပ်တွင် မမြုပ်စေဘဲ မြင့်မြတ်အရပ်၌သာ မြုပ်နှံစေရာ ပြည်သူအပေါင်းနန့် သဘောထားကွဲလွဲပြီး သျှင်ငယ်မြဝါဧ့ ကြွင်းကျန်ရုပ်အလောင်းအား ပန်းရထားပေါ်တွင်တင်ပြီး ပြည်သူတစ်ဘက်၊ ဘုရင်ဖက်တော်သားရို့က တစ်ဘက်၊ သူ့ဘက်ကိုယ့်ဘက် အနိုင်ရဟိစေဖို့ အပြိုင်ဆွဲခကြ ကြောင်း သမိုင်းအရ သိဟိရရေ။

ထိုအချိန်မှစတင်ကာ လောကီပညာရှင် သျှင်ငယ် ဦးမြဝါအား ဂုဏ်ပြုပြီး နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း တပို့တွဲလ ရောက်တိုင်း ရထားဆွဲပွဲ ကျင်းပကတ်ခြင်းဖြိုက်ပါရေ။

==ကုံရာသီ တပို့တွဲ ရထားဆွဲ==

တစ်နှစ်လုံးဧ့ ဆောင်းရာသီ တစ်လတည်း၌သာ ရထားဆွဲပွဲကို ကျင်းပရေ။

တောင်သူလယ်သမားတိနန့် ပြည်သူအပေါင်း စပါးရိတ်ပြီးချိန် ငွေရွှင်ချိန်နန့် ရှေ့လာမည့်နှစ်တွင် ရာသီဥတုကောင်းမွန်စေဖို့နန့် စပါးဆန်ရေပေါတိစေဖို့ ရည်ရွယ်ပနာလည်း တပို့တွဲလတွင် ရထားဆွဲကြကြောင်း စာဆိုသုတေသီအပေါင်းက ဆိုရေ။

မြောက်ဦးခေတ်က အစပျိုးကာ ဗြိတိသျှခေတ်နန့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နှောင်းပိုင်းတွင်လည်း စဉ်ဆက်မပြတ် ရထားဆွဲပွဲကို ရခိုင်ဒေသအသီးသီးမာ ကျင်းပခကြကြောင်း သိရရေ။

ဒေဂု အချိန်အခါတွင် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ရထားပွဲကို ကျင်းပသော်လည်း စစ်တွေမြို့မာ လွန်ခရေနှစ်ပေါင်း (၄၀) ခန့်ကပင် ရထားဆွဲပွဲ မကျင်းပခကြောင်း သိရရေ။

ရထားဆွဲဖို့ သစ်သားဘောင်ကို ခိုင်ခန့်အောင် လုပ်ပနာ သစ်သားဘီးတိနန့် တွဲဆက်ကာ ရထားအလယ်၌ ဝါးညွှန့်ပင်ကို စိုက်ထူကာ ရထားတစ်ဘက်တစ်ချက်၌ ကြိုးနန့် ဆွဲကြရေ။

ရပ်ကွက်တိုင်းမာ တစ်ဘက်နန့်တစ်ဘက် အပြိုင်ဆွဲ (သံကျိပ်) သံချပ်ထိုးကြ ရေ။

ညီညွတ်စုပေါင်းခွန်အားနန့် အားကစားစိတ်ဓာတ်၊ မိသားစုစိတ်ဓာတ်ကို အခြေခံကာ ယှဉ်ပြိုင်ကပ်ရေ။

ဟိဟိနှစ်ပေါင်းတိစွာကပင် ရထားဆွဲပွဲကို တပို့တွဲလဆန်းတွင် ဆွဲကြပြီး တပို့တွဲလပြည့်ည ရောက်တိုင်း ရထားကို အနိုင်ရသည့်ဘက်က မီးရှို့လေ့ဟိကြရေ။

ရခိုင်ရိုးရာ ရထားဆွပြွဲကို ကျင်းပသည့်ရပ်ကွက်ရေ (၃) နှစ်ဆက်တိုက် ကျင်းပရသည့် ဓလေ့ဟိကြောင်း သိရရေ။

ယေနဖြိုက်လို့ ရခိုင်ရိုးရာအစဉ်အလာပွဲတော်တစ်ခုဖြိုက်ရေ မပျောက်ကွယ်ရလေအောင် ထိန်းသိမ်းယင်း ရထားဆွဲပွဲ ပါဝင်ဆင်နွှဲပါဖို့ ဖိတ်ခေါ်လိုက်ရရေ။

==ပြန်ပနာဖော်ထုတ်မှု==

၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ မိဇံရပ်ကွက်၊ ရခိုင်ရိုးရာ ရထားပွဲကျင်းပရေးကော်မတီအနီနန့် နှစ် (၄၀) မျှ ပျောက်ဆုံးနီသည့် ရထားဆွဲပွဲအား အသက် (၆၅) နှစ်အထက် မိမိကိုယ်တိုင် ပါဝင်ခဖူးသူ အသက်ကြီးသူတိ၊ အသက် (၉၃) နှစ် အထက်ဟိသူတိကို သဘာပတိ (၉) ဦး တင်မြှောက် ပနာ သက်ဆိုင်ရာ မိဇံရပ်ကွက်လူကြီးလူငယ်တိ မြို့ပေါ်စေတနာရှင်တိအပါအဝင် ဖွဲ့စည်းထားရေ။

==ဖိတ်ခေါ်သံချပ်==

မောင်ရို့ ၊ မယ်ရို့ - လေး-လေး-လေး-လေး

ချမ်းရေကြက်တေ ၊ အိမ်မှာနီလို့

ပုဆိုးခြုံဗျာ ၊ ကုပ်ပီးကေ

မီးလှုံဗနာ ၊ ဆောင့်ကြောင့်ထိုင်လို့

ထိုစကား၊ ဒေစကား ၊ ပြောနီလာ

တပို့တွဲလမှာ ၊ ရထားပွဲ

ချမ်းစွာတိကို ၊ ဘေးဖယ်ထား

ချွေးထွက်သံယို ၊ ရထားဆွဲဖို့

အားလုံးလာလတ် ၊ ဖိတ်ခေါ်ရေ။

ရိုးရာစိုင်လာ ၊ မမိန့်ကောင်း

ထိန်းသိမ်းဂတ်မေ ၊ ရခိုင်သားရို့

ထိန်းသိမ်းဂတ်မေ ၊ ရခိုင်သားရို့

(မောင်ရို့ - မောင်ရို့ - လေး-လေး-လေး-လေး)၂

ရာသီကုံလွဲ၊ တပို့တွဲရေ၊ လွမ်းဖွေပင်

ပျော်ရွှင်လူ့ရပ်မြေ၊ ရထားသဘင်၊

နှစ်စဉ်ငင်ရေ၊ သောင်းခွင်

ဤလူ့ပြည်ထက် ပျော်ရွှင်ဖွယ်လူရို့၌


==ကိုးကား==

(စာဆိုဥက္ကာပျံဧ့ ရထားသဘင်ဖွဲ့၊ တပို့တွဲလရတု)

[[Category:ယဉ်ကျေးမှု]]
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာပွဲတော်တိ]]
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာအားကစား‎‎]]</text>
      <sha1>p0k13w6nh3o922rif48tr4dlom2dbkv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပုခက်တင်မင်္ဂလာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2156</id>
    <revision>
      <id>21722</id>
      <parentid>20894</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:45:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2215" sha1="h6dfuv55ayrczhhmheoahxfjpc3tevb" xml:space="preserve">ရခိုင်ရိုးရာမှာဒေမင်္ဂလာကို ဆင်းရဲချမ်းသာမရွေး ဆင်ယင်ရရေ။ မင်္ဂလာနိ၌ သံဃာတော်တိကို ပင့်ဖိတ်ကာ ဆွမ်းကပ်လှူပြီး မင်္ဂလာသုတ်တိ၊ အန္တရာယ်ကင်း ပရိတ်တော်တိကို နာယူကတ်ရေ။ ကလေးငယ်ကို နာမည်နာမပေးကတ်ရေ။

ယှေးကပုခက်ကို ဝါးနှီးဖြင့်ရက်ပြီး လူနတ်ဘီလူးစရေဖြင့် ရေတွက်ကာ နတ်အကွက်ကျအောင်နန့် တစ်ရက်တည်း အပြီးရက်ရရေ။ ပုခက်တင်ခြင်းကို ဖြား(ဒီရေ)တက်ချိန်ကို ရွေးကတ်ရေ။ ကလေးကို စတိသဘောဖြင့် အောင်မြေနင်းစေရေ။ လူဖြစ်လေပြီ၊ နီလကို ကြည့်လော့ဟုဆိုကာ နီလကို ပြရရေ။ ရေစင်ထည့်ထားရေ ငွေဖလားမှာရွှေစငွေစရို့ကို ထည့်ပြီး ရွှေရည်ငွေရည် ပြုလျက် ကလေးငယ်နန့် ပုခက်ရို့ကို သပြေခက်ဖြင့်ဖြန်းကာ ဆုတောင်းရရေ။ ပုခက်မှာဒိုး (ဂုံညင်း) တစ်လက်၊ သံမှိုတစ်ချောင်းနန့် ကျောက်ခဲငယ်တစ်လုံးရို့ကို ထည့်ထားရရေ။ အန္တရာယ်ကင်းရန်နန့် ကျန်းမာစေရန် ဖြစ်ရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာပွဲတော်တိ]]</text>
      <sha1>h6dfuv55ayrczhhmheoahxfjpc3tevb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထမင်းထောင် ပန်းထောင်ပွဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2193</id>
    <revision>
      <id>21725</id>
      <parentid>8887</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:46:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1538" sha1="royobbdsa0us2vw96z35oujzgr2art5" xml:space="preserve">ကောက်သစ်ဆန်အား ဗုဒ္ဓသျှင်တော် ကို ဦးဦးဖျားဖျား ပူဇော် ကန်တော့ရရေ ရွာလုံးကျွတ်ပွဲ ဖြစ်ရေ။ ဝါကျွတ် -လပြည့်နိ၊ တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်နိရို့တွင် ကျင်းပ ကတ်ရေ။ သင်ပုန်းတင်ပွဲ ဟုလည်း တွင်ရေ။ သင်ပုန်းဆွမ်းကို စေတီပုံ ပြုလုပ်၍ လှူရရေ။ နှီးစေတီပုံတွင် ထမင်းကို လိမ်းကျံ ၍လည်း ကပ်လှူကတ်ရေ။ ပန်းထောင် ပြုလုပ်ပုံမှာ ပန်းကို တုတ်စေတီပုံ ပေါ်အောင် စိုက်ထူကတ်ရေ။ အချို့က နှီးစေတီကြီးတွင် ပန်းပွင့်ရို့ကို စိုက်ပီးကတ်ရေ။ စပါးနှံရို့ကိုလည်း စေတီပုံ ပေါ် အောင် စိုက်ထူ လှူဒါန်းလေ့ ဟိကတ်ရေ။&lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာပွဲတော်တိ]]</text>
      <sha1>royobbdsa0us2vw96z35oujzgr2art5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နတ်လင်ဖမ်းပွဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2263</id>
    <revision>
      <id>21724</id>
      <parentid>20909</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:46:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="854" sha1="mite0cpmnsdb6yaheyw9vn83vf18iwj" xml:space="preserve">ရခိုင်ရိုးရာနတ်ဓလိ့အရ နှစ်စဉ် နတ်တက်ပွဲမှာရွာသျှင် ခေါ် နတ်လင်ကို ရွေးချယ်ရေပွဲ ဖြစ်ရေ။ အိမ်တိုင်းစေ့ ယောက်ျားတိ တက်ရပြီး နတ်ကောက်မက နတ်ဝင်လျက် ပန်းကုံးစွပ်ကာ ရွေးချယ်ပေးရရေ။ ရွာသျှင်(နတ်လင်)မှာ ရွာသားကိုယ်စားလှယ်ပင် ဖြစ်ရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာပွဲတော်တိ]]</text>
      <sha1>mite0cpmnsdb6yaheyw9vn83vf18iwj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ငစည်အက</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2403</id>
    <revision>
      <id>21694</id>
      <parentid>20931</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:12:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21232" sha1="qyyrjjukbwhx950b0ec0hs2xtk0pzhy" xml:space="preserve">ငစည်အကရေ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အထူးသဖြင့် ရမ်းဗြည့်ကျွန်း၌ ကပြပါရေ။ သို့ သော် ရခိုင်သက္ကရာဇ် ၉၉၉-ခု၊ သီရိသုဓမ္မမင်း လက်ထက်က နန်းတွင်းတွင် ငပုသလအမတ် စီစဉ်တင်ဆက် ခရေ ငစည်(ငစွေ) အကနန့် နောက်ပိုင်း ကပြကတ်ရေ ငစည်(ငစွေ)အကတို့မှာ ရည်ရွယ်ချက်ချင်းကား အများကြီးကွာခြား လီရေ။

သီရိသုဓမ္မမင်း လက်ထက်က မြောက်ဦးမြို့တွင် ကပြရေ ငစည် (ငစွေ)အကမှာ နတ်ရှင်မယ်မိဖုရားနန့် ငကုသလအမတ်တို့က ဘုရင်ဧ့ နံကိုအကြောင်းပြုပနာ ဘုရင်သုဓမ္မရာဇာ မြန်မြန် နတ်ရွာစံအောင် တဘောင်၊ ယတြာ၊ အတိတ်၊ နိမိတ်တို့ဖြင့် လုပ်ကြံ ဖန်တီးပနာ ကပြခဲ့ရေအကဖြစ်ရေ။

ရခိုင်ကျေးလက်တွင် နောက်ပိုင်းကပြကတ်ရေ ငစည်(ငစွေ) အကမှာမူ နတ်ရှင်မယ်နန့် ငကုသလအမတ်တိက ဘုရင် သုဓမ္မရာဇာအား ယုတ်မာရက်စက်စွာ လုပ်ကြံခကတ်ပုံကို နောင်လာ နောက်သားတိ သတိသံဝေဂ ရစေခြင်းငှာ ကပြရေ ငစည် (ငစွေ)အကဖြစ်ရေ။ သို့ကြောင့် ရည်ရွယ်ချက်ချင်းကား တိစွာကွာခြား လှ ရေ။

ငစည်(ငစွေ)အက ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက် တစ်လျှောက်လုံးတွင် လူငယ်ကြိုက် ရယ်ရွှင်ဖွယ်ရာ ဟာသ တိ နန့် လူကြီးကြိုက်မှတ်သားဖွယ်ရာ အတိတ်၊ နိမိတ်၊ တဘောင်၊ တြင်းနန့် နောင်ဖြစ် လာမည့် အနာဂါတ် စသည်တိ ကိုလည်း ငစည် (ငစွေ)ဆရာက ပြောဆို ကပြသွားလီရေ။

ရခိုင် သက္ကရာဇ် ၉၉၉-ခုတွင် ငကုသလနန့် နတ်ရှင်မယ်တို့က ဖန်တီးထားခဲ့ရေ ငစည်အကမှာ အလွန် ရှေးကျရေ ရခိုင်ရိုးရာ အကတစ်မျိုးအဖြစ် တွင်ကျန်ရစ်ခဲ့ရေ။ သီရိသုဓမ္မမင်း လက်ထက် က မြောက်ဦး မြို့၌ နန်းတွင်း နန်းပြင်ကပြခဲ့ရေ ထိုအကရေ ကာလကြာသော် ကျေးလက်ထိပျံ့နှံ့ကာ ယဉ်ကျေးမှု တစ်ရပ် အဖြစ်သို့ ရောက်ဟိသွားခဲ့ရေ။

ရမ်းဗြည့်ကျွန်းတွင် သီတင်း ဝါလကျွတ်ချိန်မှရေ မိုးဦးမကျမီ အချိန်ထိ ငစည် (ငစွေ) တတ် ခေါ် ငစည်(ငစွေ)ဆရာက ရွာစဉ်လှည့် ကပြရေ။ သူ့အတွက် အခကြေးငွေမှာ တစ်အိမ်လျှင် ဆန်နို့ဆီဘူး တစ်လုံး၊ တတ်နိုင်သူတိက ဆန်သုံးလေးတောင်း ပီးပနာလည်းကောင်း အက ခိုင်းတတ်ကတ် ရေ။ အဖိုးအခ သက်သာသလို ကျေးလက်တောရွာတိတွင် လရောင်အောက်၌ လည်းကောင်း၊ မီးခွက်၊မီးတိုင်၊ အောက် လင်း ဓါတ်မီး ထွန်းပနာ လည်းကောင်း မြေကွက်လပ် တလင်းပြင်တွင် ကပြရေ။ ငစည် (ငစွေ) အကအတွက် လိုအပ်ရေ ပစ္စည်းတိမှာလည်း အပန်းမကြီးလှ။ ဘုရင်ဧ့ ရာဇပလ္လင်အဖြစ် ငစည် (ငစွေ)ဆရာထိုင်ရန် တောရွာတိုင်းတွင်ဟိရေ ဆန်ဖွတ်ဆုံ တစ်လုံး(သို့) ကုလားထိုင်တစ်လုံး၊ ငါးသဲ့ရန် ယက်သဲ့တစ်ခု၊ ငစည် (ငစွေ)ရလျှင် ထည့် ရန်ပလိုင်းတစ်လုံး၊ ငစည်အရှာ ထွက်ရန် လှော် တက်တစ်ချောင်း၊ တောင်းတစ်လုံး၊ ဆန်တစ်ခွက်၊ ကန်တော့ပွဲ တစ်ခုသာဖြစ်ရေ။

ငစည် (ငစွေ)တတ် ငစည် (ငစွေ)ဆရာဧ့ အဝတ်အဆင်မှာလည်း သာမန်သစ်သစ် လွင်လွင် အဝတ်အဆင် တစ်ထည် သာဖြစ်ရေ။ ငစည်(ငစွေ)ဧ့ အစွယ်ပမာ ရှေ့တည့်တည့်ကို တစ်ထွာတစ်မိုက် အစွန်းထုတ်ပနာ ပဝါကို ခေါင်းပေါင်း ပေါင်းထားပြီး၊ လံချည်စကို နောက်သို့ အမြီးထုတ်ပနာ ခါးတောင်းကျိုက်ထားရေ။ ငစည် (ငစွေ) ဆရာရေ ဘုရင်အသံ၊ အမတ်အသံ၊ ယောကျ်ားအသံ၊ မိန်းမအသံ၊ လှိုင်းအသံ၊ လေသံ၊ အမျိုးမျိုး ကို ဆိုရွတ်ပနာ ခြေလှမ်းဟန်ကို အဓိကထားကာ လက်ဖျောက်တီးပြီး ဟန်မာန် အပြည့်နန့် ကပြလေရေ။ ငစည် (ငစွေ)ချင်းကို အသံနီ အသံထားနန့် ဌာန်၊ ကရိုဏ်းကျကျ ရွှတ်ဆိုကာ တိုင်းပြည်တည်ခြင်း၊ ဇာတ် ကွက် ဖေါ်ခြင်း၊ အပြန်(၃၀) ပါရမည်ဟုရေ စည်းကမ်းအတိုင်း ဘုရင် သုဓမ္မရာဇာက ဝါလှဖြူ(ဝါစိုးဖြူ) မည်ရေ တင်းဝါးစား အမတ်ဧ့သမီး အလှဂုဏ်သတင်းကြောင့် မိဖုရားမြှောက်ထိုက်၊ မမြှောက်ထိုက်ကို အမတ်မင်းတိအား ကြည့်ရှု လေ့လာခိုင်း လိုက်ရေ။ ထိုအခါ ဝါလှဖြူ (ဥပမာ) ကျောင်းသို့ ဆွမ်းပို့သွားရာ ၌ ဝါလှဖြူဧ့ အလှကို မြင်သဖြင့် ကယောင် ချောက်ချား ဖြစ်ကာ အမြင်မှောက်ကတ်ပုံကို “ဆွမ်းအုပ်က ဝါလှဖြူ ကို ရွက်ယူလား။ ဘုန်းကြီးထက်မှာ ပြူတင်းပေါက်ထိုင်ယာ” စသည်ဖြင့် အမြင်မှောက်ကတ်ပုံကို ပရိသတ်တိ ပွဲကျအောင် ကပြနိုင်သည့်အပြင် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းနန့် မဇ္စိုမတစ်ခါင် ပြဲပြဲစင်အောင် ဗူးစင်ရွာသား ဘာရဲဖ ငစည် ရှာထွက်ရာ၌လည်း မာန်အောင်ကျွန်းက ငါးမျိုးစုံသည့် သစ်ပုံချောင်းထိ ရောက်ခဲ့ကြောင်းကို ပရိ သတ်တိ တဝါးဝါး တဟားဟား ဖြစ်အောင် ကပြတတ်လေရေ။

ငစည်(ငစွေ)ဆရာရေ ပထမဦးဆုံး အောင်အတိတ် အောင်နိမိတ်ယူကာ အနန္တော အနန္တ ငါးပါးကို ယှိခိုးဦး တင် ကန်တော့စွာမှာ-

“××× အောင်မင်္ဂလာ အောင်နိမိတ်နန့်၊ဘိသိတ်ဖြာကေ အောင်ရာသမှု အောင်ပါလေ၊ ဇောယျတုန အောင် ဆုကိုရှာ အောင်မ မောင်အောင်သံပလို့ ဉာဏဂမီ ္ဘ၊ ဉာဏ်သင်္ဂီ ဉာဏ်ဆီတစ်လုံး ပဒေသာ လိုရာသုံးကေ၊ ဉာဏ်ဘုန်းတော်ကြွ အာကာသမှာ သရဏဝီလက်ချေ၊ တိမ်တိုက်ထဲမှာ အလင်းပြလို့ ဗုဒ္ဓဉာဏ်ရှင် ကိုးဂုဏ် အင်ကို ကျွန်လျှင် လိမ္မာကန်တော့ပါရဲ့။ မာတာမိခင်၊ ကျေးဇူးရှင် ဖခင်ကိုလည်း ကာယဝစီ မနောချီ ဆယ်လီ ညွှတ်ခ သီးနှိမ်ချလို့ သိပ္ပပညာ ဆယ့်ရှစ်ဖြာကို လိမ္မာစေကြောင်း မြတ်ဆရာ ဝိဟာကျောင်းမှာ နည်းကောင်း ခံလို့ ကျီး သန္တာပျံကာဝဲကေ ရမ်းဗြည့်သားမှာ××××”

ငစည်(ငစွေ)ဆရာက ထိုသို့အနန္တောအနန္တငါးပါးကို ယှိခိုးပြီးရေအခါ ငစည်(ငစွေ)အက တတ်အောင် သင် ကြားပီးရေ သူ့ဆရာနာမည်၊သူ့အရပ်သူ့ရွာကို ဖေါ်ကျူးချီးပရေမှာ-

“××× စိမ့်စမ်းရေ ဉာဏ်ကျယ်ဆရာ ရှေ့တောင်ရွာမှာ ဆရာဂုဏ်ထွန်း အပြည်ပြည်လာ နီဆန်းကေ ကျော် ပန်းလိမ္မာ၊ ကျွန့်ဆရာကို၊ ဆယ်ဖြာလက်ဦး  ကန်တော့ဖူးခါ၊ သက်ေ၀ ထွန်းရောင် အပျို့မြင်ကေ၊ ကြင်မဝလို့ ကျော်ပန်း မောင်က××××”

အပျိုမြင်တိုင်းကို သူချစ်၍ ကြင်၍ မဝနိုင်ကြောင်းကို ဆိုလိုက်ရေအခါ ပရိသတ်တိမှာ ဝါးခနဲ ပွဲကျသွားကတ် ရေ။ အပျို မြင်သမျှကို ချစ်ချင် ကြင်ချင်ရေဆိုရေ ငစည်(ငစွေ)ဆရာ ဦးကျော်ပန်းဧ့ အသက်(၅၀) ကျော်(၆၀) အရွယ်ဧ့ သရုပ်ပြသွားဟန်မှာ ပရိသတ်ကို ပတ်တုတ်မရအောင်ဖြစ်စေဧ့။

ထို့နောက် ငစည်(ငစွေ)ရှာ သွားရမည်ဖြစ်ရေကြောင့် မိုးလင်းခါနီး၌ အအိပ်ကြီးရေ ဇနီးသည်ဧ့ တင်ပါး ကို ဗုံတီးသလို တီးပနာ နှိုးရဟန်၊ အအိပ်ကြီးပြီး အိပ်ရာထဲ သေးပေါက်သဖြင့် လင်ခယောက် စိုသွားဟန်၊ ပွဲပြင် သွားရာ၌ လှချင် ပချင်လွန်းပနာ သူတိဆီမှ ငှားဝတ်ထားရေ လက်ကောက်၊ နားဋောင်းတို့ကို ပိုင်ရှင်ထံ ချက်ချင်း ပြန်မပီးသေးဘဲ ရွာရိုးကိုးပေါက်လျှောက်ပြီး ခွေးတစီစီနန့် ဟန်ရေးပြနီတတ်ရေ သူ့မိန်းမပုံ ကို-

“ဘုဝေမိလေ ဘုဝေမိ၊ ဘုဝေမိ။ အရင်ရာလည်းထ၊ ထပါယင့်လေ၊ အယိုးလေး၊ အယိုးလေး။ ယားယားယူယူ ငါ့နံပါးအိပ်တေသူ၊ ငါ့နားထိုင် တင်ပျဉ်ကြီးမ ဗုံတီးမလိုင် မယားလိုင်။ မိုးလင်းနိမ်ခါ ဆန်ကိုပြာ ကြက်လာ မလိုင် အယိုးလိုင်။ ပွဲသို့လားခါ သူ့လက်ကောက်ကို ငှားလို့ပန် ပြန်ခါပီးခ အိပ်ရာဝင် လင်ခယောက်ကို သီး ပေါက်မလိုင် အယိုးလိုင်၊××× နီ့ခြင်းကြောင်တောင် ခွီးဟောင်မလိုင် အယိုးလိုင်”

ဟု မိန်းမဖြစ်သူကို ငယ်ကျိုးငယ်နာဖေါ်ပနာ နှိုးလိုက်ရေအခါ မိန်းမက စိတ်ဆိုးပြီး ထလာစွာကို ချော့ပြန် စွာမှာ-

“ ××× အဝန်းကိုးရာ၊ မဇ္စိုမာ လကျ်ာကျငန်း အနောက်ပြည် ငစည်ရှာ လားပါခိမယ် အထွေထွေ ဘုဝေမိကို မှာခဲ့ မယ်ကား။ သုံးပေါ်နိမ် နိမ်မွန်းစောင်းမှာ ငါးရှာခေါ် မတော်သည့်ခိုက် လှကေသွယ် မယ်မလိုက်ကေ့၊ ငါးချင်းမတူ ငါးတောက်တူ ငါးခူစူးကေ့ အီးလိမယ်နှောင်း၊ ဟင်းရှာခေါ် မတော်သည်ခိုက် လှကေ သွယ် မေမလိုက်ကေ့၊ တန်းပျင်းကုန်းဖြီ မောင်မရောက်မီ ကုန်ပတ်စီ၊ ယင်းဟာမလောက် မောင်းဂါတိုင် တိုင် ခြောက်လုံးကို ထင်းပေါက် ဆိတ်လီ၊ ပေါက်ဆိတ် လီနှ၊ နောက်ဆုံးတစ်တွေ လှသက်ဝေကို မှာခဲ့မည်ကား ငကြောင်ချေကို ဝါစိထုတ် ကျားကြုတ်ကိုက်မေ ငါ့နှမမှာ ကိုယ်နန့်အတူ တင်သိပ်လီနှောင်း တင်သိပ်လီ × ××”

ငစည်(ငစွေ)ရှာ သွားရမည့် ဘာရဲဖက သူ့မိန်းမကို ချော့မော့ဖျောင်းဖျ ချစ်ကြောင်းပြလိုက်ရေအခါ မယား သည်က ဘာရဲဖကို စိုးရိမ်ပနာ တစ်ခါမှာပြန်စွာမှာ-

“×××အငယ်ကပင် ချစ်ကျွမ်းဝင် သားရှင်ဖကို မှာလိုက်မေကား-(မိန်းမသံနွဲ့နွ့ဲနန့်) ဂြိုးချေကူကေ မပူလီကေ့၊ ကိုယ့်မှာကြင် သျှင်ရေကြီး အရီသားလိုင်။ ကျီးကန်းအာကေ မရှာလီကေ့၊ ကိုယ့်သဇင် နောက်ပြန် ထားကေ ချစား မောင်လှိုင်၊ ငှက်တော်ထိုး မညှိုးလီကေ့၊ အသားဖြူကို မယူလီကေ့၊ အသားပြာကို မရှာလီ ကေ့၊ ခါးထ မီ မလိမ်လီကေ့၊ ဆံတောက်ကော့ကော့ နောက်ကျော့ကျော့န အပျိုမတိကိုလည်း အကြိုက်လီ ကေ့နှောင်း ×××”

ယင်းချင့်တိမှာ ဇာတ်သဘောအရ လူငယ်ကာလသား ကာလသမီးတိ အကြိုက်နှစ်ပါးသွားခန်းဟု ပြော၍ရ ရေ။ &lt;ref&gt;ဖိုးကျော့ ၊(ငစည်(ငစွေ)အက&lt;/ref&gt;

ငစည်အကလို့ခေါ်တွင်ရေ ငစည်အကဇာတ်ကွက်ဆိုကေ ပန်းတျားစည်သံတီးကွက်နန့် ကရရေ အက ဖြစ်သည်။ 

ငပြီငါး တက်သက်သံဟန်ဆိုပနာ ကရပါရေ။ ငါးငစည်(ငရှဉ့်)ယှာရေပုံစံ ဇာတ်လမ်းအစမှာကား သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀ပြည့်နှစ်တွင် မြောက်ဦး နန်းတော်၌ နန်းတွင်းအရှုပ်အထွေးတိကို သတိရစီခြင်းငှာ စာဆိုတော်ပညာယှိကြီးဦးဒိုးဝေက ရက္ခိုင်ဒဏ္ဍာရီတိ(Folk Dance) ရို့ကို ရပ်ရွာတိုင်းဟိ ကလေး သူ ငယ်ရို့ကို သီဆိုကပြစီသည်။ 

ယင်းပိုင်ခါမှာ နန်းတွင်းအရှုပ်အထွေးတွင် အဓိကပါဝင်ရေ မိဖုရားခေါင်ကြီးနတ်ရှင်မယ်က စာဆိုတော်ကြီး ဦးဒိုးဝေအားဖမ်းဆီးစီသည်။ စာဆိုတော်ကြီးရှောင်တိမ်းထွက်ပြီးပြီးကေ ရမ္မာဝတီ မြို့က စလို့ အကျယ်ချဲ့ပနာ တစ်ညလုံး ကပြနိုင်ရေ ကကွက်ကြီးတစ်ခုကို ကပြစီပါ‌ရေ။ 

ယင့်အခါကပင်စပနာ ပေါ်ပေါက်ကပြလာကတ်စွာဆိုကေ ဂနိထိတိုင်အောင်ဖြစ်သည်။ ယကေလည်းသော ၁၁၄၆ ခုနှစ်မှစတင်ပနာ လူအများကြီးပါဝင် မ ကပြနိုင်ဖဲ တစ်ယောက်တည်းလုံးချင်းရာ ကပြနိုင်လေသည်။ 

ကနည်းမှာ အဆိုနန့်အက နှစ်ခုပါပြီးကေ အတီးလွတ်အကမျိုး ဖြစ်ပါရေ။ ယကေလည်းသော ပထမအချေတိ သီဆိုရေ ပန်တျာချင်းတွင် စည်တော်တိ၊ တီးကွက်တိကို တီးနိုင်သည်။ 

ငစည်အကဟူ၍ ခေါ်တွင်ရခြင်းမှာ ယင်းနန်းတွင်း ဇာတ်တော်ကြီးဧ့ အဓိကမှာ ငစည်ကို အကြောင်းပြုပြီးကေ ဖြစ်ပျက်နီခြင်းကြောင့် ငစည်အကဟူ၍ နာမည်တွင်ပါရေ။&lt;ref&gt;ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှုများ အမှတ်(၅)-အသျှင်စက္ကိန္ဒ&lt;/ref&gt;

[[Category:ရခိုင်ရိုးရာအကတိ‎‎]]

==ကိုးကား==</text>
      <sha1>qyyrjjukbwhx950b0ec0hs2xtk0pzhy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကင်းပွန်းတပ်နန့် ပုခက်တင်မင်္ဂလာဓလေ့တံထွာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2710</id>
    <revision>
      <id>21727</id>
      <parentid>20964</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:48:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကားချက် */</comment>
      <origin>21727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34698" sha1="2ureqnbgix8quwhjvn6srmv4lakwd73" xml:space="preserve">==ကိုယ်ဝန်အတွက်ရှောင်စရာ==

ရခိုင်လူမျိုးတို့တွင် မွေးစအချိန်မှစပနာ မင်္ဂလာမှုပြုလုပ်ရရေ ဓလေ့ထုံးစံတိ ဟိကတ်ရေ။ မိန်းမတိ ကိုယ်ဝန် ဆောင်လျှင် လင် ယောကျ်ားတိရေ အသုဘတို့တွင် အလှူငွေ မထည့်ရချေ။ မသာ လူသေအလောင်း ကောင်နန့် စပ်ဆိုင်ရေ ကိစ္စတိတွင် ဝင်ရောက်ကိုင်တွယ်ခြင်း မပြုလုပ်ရပေ။ တစ်ချို့တွင် ပေါက်တူး၊ဓါးမ၊ သေတ္တာ၊ ဖျာအခင်းတိ မသွင်းရ မဝယ်ရချေ။ အိမ်ရာအသစ် ဆောက်လုပ်ခြင်း အိမ်ရာမြေ ဝယ်ယူခင်း မပြု ရချေ။

==မွေးဖွားစဉ်ဓလေ့==
အချို့ရေ ရခိုင်အမျိုးသားတိရေ မိမိအိမ်တွင် ကလေးမျက်နှာမြင်ဟိလျှင်ပင် ယင်းအိမ်က ချက်ပြုရေ ထ မင်းကို မစားတော့ချေ။ လောကီပညာ လက်ဖွဲ့အင်းအိုင် အသုံးပြုဟိကတ်သူတိမှာ မွေးဖွားအိမ်ကို ရှောင်လေ့ ဟိကတ်ပါရေ။ထိရှပွန်းပဲ့ပနာ ဒဏ်ရာရရေ်လည်းကောင်း၊ အနာပေါက်နီရေ်လည်းကောင်း၊ မွေးဖွားအိမ်သို့ ဝင်မိပါက ကင်းပွန်းသင့်ရေဟု ယူဆကတ်ရေ။ အနာယောင်ယမ်း(ရောင်ယမ်း) လာရေကိုပင် ကင်းပွန်း သင့်ရေဟု ဆိုကတ်ရေ။

မွေးဖွားရာဌာနမှ မထွက်ခွာမီ မွေးခန်းထဲတွင် ဟိနီခိုက်ကို မွေးတွင်း(မွီးတွင်း)ဟု ခေါ်ရေ။ မွေးဖွားပြီးစ သားရေမိခင်တိရေ မီးကင်လေ့ဟိကတ်ရေ။ ယင်းမီးကင်စဉ်ကာလ(ဝါ) မီးကင်ခြင်း မပြတ်ကင်းမီကို စွဲပနာ မီးတွင်းဟုလည်း ခေါ်ရေ။ ကလေးမွေးဖွားရေ အမျိုးသမီးအား မွေးမ(မွီးမ)ဟု ခေါ်တွင်လေ့ဟိရေ။ မွေးဖွားရာဌာနတွင် မွေးမအား အမြဲစောင့်ကတ်ပ်ရရေ။ အစားအစာတိနန့် အသုံးပြုစရာတိပါ သီးခြား ပီး ထားလေရေ။ ဆွေမျိုးတော်စပ်ရေ မိန်းမတိဖြစ်စီ၊ အိမ်နားနီးချင်းစပ်ရေ မိန်းမတိကဖြစ်စီ စောင့် အိပ်ရရေကို မွီးစောင့် (မီးစောင့်)ရေဟု ခေါ်ရေ။ မွေးမေတစ်ဦးတည်း ထားဟိက မွီးရပ်မ(မရပ်မန) ခေါ်မိစ္ဆာကောင်မက နှောင့်ယှက် ခြောက်လှည့်ရေဟူဧ့။ ယင်း့ကေတ်ာင့် အစောင့်အရှောက်တိနန့်သာမက မရပ်မ မနှောက်ယှက်နိုင်စီရန် အကာအကွယ်တိလည်း ပြုထားကတ်သေးရေ။ အကာအကွယ်အတွက် အိမ်လေးထောင့်တွင် ဇူးခက်တိ ချိတ်ဆွဲကတ်ရေ။ သြဇာရွက်တိ စိုက်ထားကတ်ရေ။

==မွေးဖွားပြီးနောက်==

ကလေးမွေးဖွားပြီးနောက် သုံးရက်သို့မဟုတ် ငါးရက်တွင် မွီးထွက်ရရေ။ ၎င်းကို မွီးပစ်ရေဟုလည်း ခေါ် ရေ။ မွီးထွက်မည့် မွီးပစ်မည့်နိ့တွင် တစ်အိမ်လုံးကိုပါ စပါးစိ့တိဖြင့် ကြဲဖြန်းရေ။ ယင်း့ပြင် ဆူးခက် (စ လူခက်)နန့် ရိုက်ကာရိုက်ကာ နာနာဘာဝတိကို နှင်ထုတ်ခြင်းပြုရရေ။ မွေးခန်းတွင်းဟိသမျှ အိပ်ရာအဝတ် အထည်တိကို လျှော်ဖွပ်ရရေ။ အခန်းကိုလည်း စင်ကတ်ယ်အောင် ဆေးကေတ်ာရရေ။ ယင်းနောက် လက် ရေမက ကလေးကို ရေမိုးချိုးပြီး နားထွင်း(နားသ)ရေ။ တချို့မှာ မွေးထွက်ရေ့နိ့တွင် နားမထွင်းသေး ဘဲ နောက်မှ သီးသန့် နားထွင်းမင်္ဂလာ ဟူ၍ ပြုလုပ်ကတ်ရေ။

==ကင်ပွန်းတပ်၊ ကင်ပွန်းကိုင်==

ရှေးက ကင်းပွန်းထွက်ရေနိ့ သို့မဟုတ် နားထွင်းရေနိ့တိတွင် အမည်ပီးလေ့ဟိကတ်ရေ။ ကင်းပွန်း သီးရည် စရေတို့ဖြင့် မွေးစကလေးမကို ခေါင်းဆေးမင်္ဂလာပြုရေ။ နာမည်ပီးရေကိုပင် ကင်းပွန်းတပ် ရေဟု ခေါ်ဆိုလေရေ။ မွေးထွက်မည့်နိ့ နိ့လယ်တွင် ဖိတ်ထားရေ မိန်းမဧည့်ရေတိကို ကျွေးမွေး ဧည့်ခံရရေ။ ဧည့်ရေတိကလည်း တတ်အားသမျှ လက်ဆောင်ပစ္စည်းဖြစ်စီ၊ ငွေကေတ်းဖြစ်စီ ပီးကတ် ရေ။ ယင်းနောက် ဆုမွန်ကောင်းတိ ပီးကတ်ရေကို &quot;ပသီပီးရေ&quot;ဟု ခေါ်လေရေ။ ကင်းပွန်းအတွက် ဆန်ကောတစ်ချပ်တွင် နနွင်းဆီ၊ ကင်းပွန်းသီးနယ်ပနာ ကျောက်၊ဓါး စရေထည့်လျက် အသင့်စီစဉ်ဟိရေ။ ယင်းကိုလာရောက်ကတ်ရေ ဧည့်မိန်းမတိက အနည်းငယ်စီတို့ပနာ ရေဆေးပစ်ကတ်ရေ။ ဤရေကို &quot;ကင်းပွန်း ကိုင်ရေ&quot;ဟု ခေါ်လေရေ။ ယင်းနောက် ကလေးအား စတိသဘောဖြင့် ခြေကိုကျောက်တွင်တစ်ခါ၊ ဓါးတွင် တစ်ချက် ထိစီပါရေ။ ကျောက်လိုမာကျိုင်းပနာ ဓါးလိုထက်မြက် စီလိုကေတ်ာင်း သဘောထားကတ်ပုံရရေ။

==အချင်းမြှုပ်ရာ (ချက်မြှုပ်မြေ)==

ယင်းပြင် ယောကျ်ားကလေး ဆိုပါက မှန်နန့်ခေါင်းပေါင်းကို လည်းကောင်း၊ မိန်းကလေးဖြစ်က ဘီးနန့်မှန်ကို လည်းကောင်း ပြသေးရေ။ ယင်းနောက် ကင်းပွန်းတပ်ရေနန့် တစ်ချိန်တည်းတွင် နားထွင်းပီးလေ့ ဟိခဲ့ကတ် ရေ။ ယခုအခါ ကင်းပွန်းကိုင်လေ့ မပြုကတ်တော့ဘဲ တပျော်တပါး စား‌ေသာက်

==ပုခက်တင်ပြုစဉ်==

ယင်းနောက် ပုခက်တင်ရသဖြင့် ပုခက်တင် မင်္ဂလာပြုကတ်ရရေ။ ယင်းသို့ ပုခက်တင်ခြင်းကို ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု တစ်ရပ်အဖြစ်ဖြင့် ပြုလေ့ဟိရေကို ဤသို့ ချီးကျူးရေးစပ် ထားဟိလေရေ။

&quot;ရက္ခမဏ္ဍိုင်၊ ပြည်ရခိုင်လေ၊ ရခိုင်ညွန့်ဖူး၊ ကတ်ယ်ရေက်ရှူးသို့၊ ကွန့်မြူးဂုဏ်ရောင်၊ သေလာတောင်ဆိုင်း၊ ပြိုင်ကရိုင်းတည့်၊ အုံ့မှိုင်းဝီဝီ၊ ကမ်းခြီဒေသ၊ မဏ္ဍလဝယ်၊ ဝံသမျိုးမှန်၊ တန်းခိုးလျှံပနာ၊ စိုးစံပိုင်သ၊ ဆိုစဉ်ကပင်၊ အကတ်င်အိမ်ယာ၊ ဓမ္မတာမှီး၊ သမီးသားသျှေ၊ ထွန်းလတ်တေခါ၊ ရာဇာရာဇ၊ နရိန္ဒက၊ ဒလိဒ္ဓဆုံး၊ တပြုံးရွှင်ရွှင်၊ ပုခက်တင်ကေ၊ မင်္ဂလာခန်း၊ ရီစင်ဖျန်းပနာ ထုံးတမ်းစဉ်လာ၊ ခိုင်အမာလေ၊ ရိုးရာမပျက်&quot;ဟူ၍ ဖြစ်ရေ။

==အဘုသျှေအတွက် ပုခက်တင် ဧချင်းဖွဲ့==

ရှေးရခိုင် မြန်မာမင်းတိတွင် ပုခက်တင် မင်္ဂလာကို ကြီးကျယ်စွာ ကျင်းပခဲ့ကေတ်ာင်း၊ ပုချက်တင် ဧချင်းဖွဲ့တိ က သက်သေခံနီရေ။ မြန်မာမင်းတိလက်ထက် ပုခက်တင်လွှဲရာ၌ သီဆိုရေ ဧချင်းတစ်စောင်ကို လည်း တွေ့ရရေ။ ဧချင်းသက်တမ်းအရ မြန်မာဧချင်း ၁၂စောင်ထက် စောရေ။ ဧချင်းဆိုရေမှာ ဘုရင် မင်းမြတ်ဧ့ သားတော်၊ သမီးတော်၊ မြေးတော်တို့ကို အိပ်ပျော်စီခြင်းငှာ ပုခက်လွှဲကာ သာယာငြိမ့်ညောင်း နာဖွယ်ကောင်းအောင် ဏကာရန်အစ၊ ဧကာရန်ချလျက် စပ်ဆိုထားရေ ကဗျာပင်တည်း။

==အတုမင်းညို(အဒူမင်းညို)==

ရခိုင်တွင် ပုခက်တင်အရွယ် ကလေးငယ်ကို အဘုသျှေဟုခေါ်ရေ။ ယင်းပုခက်တင်အရွယ် အဘုသျှေတို့အား ပုခက်လွှဲရန် စပ်ဆိုရရေ ဧချင်းစပ်ဆိုသူကို &quot;အတု&quot;ဟူရေအမည်ကို ဂုဏ်ပြုတပ်ဆင်ထားသဖြင့် အတု မင်းညို (အဒူမင်းညို)ဟု မည်တွင်လာခဲ့ရခြင်းဖြစ်ရေ။ ဘစောဖြူမင်းဧ့ သမီးတော်(စောရွှေကတ်ာ) မှောက် တော် ဧချင်းကို အမတ်ကြီးစာဆို မင်းညိုက စပ်ဆိုခဲ့ရေ။ ယင်းစာဆိုအမတ်ကြီး မင်းညိုကား ပုခက်တင် ဧချင်းကို စပ်ဆိုသူဖြစ်၍ အတုမင်းညိုဟု ခေါ်တွင်ခဲ့လေရေ။

==ပုခက်တင်မင်္ဂလာပြုပုံတိ==

သမိုင်းသုတေသီ ဆရာကြီး ဦးအောင်သာဦးရေ ဘစောဖြူမင်းဧ့ သမီးတော် ဧချင်း(ရွှေဇာတီမူ)ကို ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်က တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေခဲ့ရေ။ ယင်းဧခြင်းကို ရခိုင်ရာဇဝင်အသင်း သတင်းစာတွင် ထည့်သွင်း ဖော်ပြ ခဲ့သေးရေ။ ယင်းအသင်းမှာ ခရစ် `၉၂၉-ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ရွှေဇာတီဆရာတော် နာယကဖြစ်ခဲ့ ရေ။ ဆရာ ဦးအောင်သာဦး တည်းဖြတ် ထုတ်ဝေရေ ရွှေဇာတီမူ ဧချင်းစာအုပ် စကားဦး၌ ပုခက်တင် အခမ်းအနား ကိစ္စနန့် ပတ်သက်ပနာ ဤသို့ ရေးသားထားရေကို ဖော်ပြအပ်ပေရေ။

&quot;ပုခက်တင် မင်္ဂလာအခမ်းအနားရေ ရခိုင်ပြည်နယ်၌ အလွန်ရှေးကျရေ ခေတ်ကပင် ဆင်းရဲချမ်းသာ မရွေး လုပ်လေ့လုပ်ထဟိရေ အခမ်းအနား တစ်ရပ်ဖြစ်ပါရေ။ မင်း၊ မှူးမတ်၊ သူဌေး၊ သူကတ်ွယ်၊ ကုန်သွယ်၊ လယ်လုပ်တို့ဧ့ သားသမီးတိကို မွေးဖွားပြီးနောက် မကတ်ာမီ ပုခက်တင်ပနာ ပုခက်လွှဲကာ အိပ်ပျော်လွယ်စိမ့် ရေငှာ သီခြင်းဖြင့် ဖြေဖျော်သိပ်တတ်ရေ အလေ့အထဟိခဲ့ကတ်ပါရေ။ ကလေးကိုစပနာ ပုခက်တင်ရေ အခါ သံဃာတော်အရှင်မြတ်တိကို ပင့်ဖိတ်ပနာ ဆွမ်းပီးပြီးလျှင် မင်္ဂလသုတ်တိ အန္တရာယ်ကင်း ပရိတ်တော် တိကို ရွတ်ဖတ်ပြီး အမည်နာမပီးကတ်ရေ။

&quot;သူဆင်းရဲတို့အဖို့မှာ နှီးဖြင့်ရက်လုပ်ရေ ပုခက်၊ ကေတ်းငွေချမ်းသာသူတို့အဖို့မှာ သစ်သားဖြင့်ပြုလုပ်ရေ ပုခက်တိကို အသုံးပြုကတ်ပါရေ။ မင်းသားမင်းသမီးတို့ အဖို့မှာကား ရွှေငွေရတနာတိဖြင့် မွမ်းမံပြုလုပ် ရေ ပုခက်ကို အသုံးပြုကတ်ကေတ်ာင်း ဘစောဖြူမင်း သမီးတော်ဧချင်း အပိုဒ်(၄)တွင်-

&quot;သသန္ဓိ ဘိုးနဂ်၊ ညံ့သက်ပင်ခြည်၊ လျားနံရှည်နန့်၊ နောက်ပြည်မင်းတို့၊ ခွန်ဆက်တို့သား၊ နှစ်လိုချင်စွာ၊ ခါ သာပိတ်အုပ်၊ နတ်လုပ်မယွင်း၊ အောက်နှီးခင်းပနာ၊ ပေါ်တင်းကတ်က်ဟန်၊ ဗိတာန်ဆောင်ထား၊ ကိုးပါးရတနာ၊ စီမြွာချယ်ယှက်၊ ရွှေပုခက်ဝ.်၊ ရွှေရွက်လူလူ၊ ရွေခြူသွင်သွင်၊ လက်ငင်ကိုင်အုပ်၊ မျှင်မျှင်တုပ်လျက်၊ တမုတ် ကြိုးကိုင် နှစ်ဘက်ဆိုင်ရေ...&quot;ဟူ၍ စပ်ဆိုထားရေကို တွေ့ရပါရေ။

ဆိုလိုရင်းသဘောမှာ သိန္ဓတိုင်းပြည်၌ ရက်လုပ်ရေ ချောမွတ် ညံ့သက်လှစွာရေ ခါသာပိတ်ကို အနှီး ခင်းပနာ အပေါ်၌ ဗိတောင်ကတ်က်ကာ ရတနာကိုးပါးဖြင့် စီခြယ်ထားရေ ရွှေပုခက်၌ ရွှေရွက်တလူလူ ရွှေခြူ တသွင်သွင် နန့် ပုခက်လွှဲရေကြိုး (တမုတ်ကြိုး)ကိုလည်း ပုခက်တစ်ဘက်တစ်ချက်၌ တပ်ဆင်ထားရေ ဟူ၍ စာဆိုတော် မင်းညိုရေ ပုခက်ကို သဏ္ဍာန်ဖော်ထားရေ။ အပိုဒ်(၅)၌မူကား ဧချင်းကို စည်းနန့် ဝါးနန့် လက်ခုပ်တဖြောက်ဖြောက်တီးကာ &quot;နာဖွယ်နှစ်သိမ့်၊ နှလုံးငြိမ့်အောင်&quot;  သံပြိုင်သီဆိုရကေတ်ာင်း ဖော်ပြ ထားရေကို တွေ့ရပါရေ။

ရခိုင်ပြည်နယ်၌ အလွန်ရှေးကျရေ ခေတ်ကပင် နို့စို့ကလေး သူငယ်တိကို နန်းတော်ကအစ ကျေးလက် တောရွာထိ ပုခက်နန့် သိပ်လေ့ဟိကတ်ဧ့။ ယင်းကေတ်ာင့် ကလေးသူငယ်တိကို ပုခက်လွှဲပနာဖြစ်စီ၊ ယိုင်း(ဒန်း) စီးပနာဖြစ်စီ အိပ်ပျော်လွယ်စိမ့်ရေငှာ သီချင်းသီဆိုရေ အလေ့အထဟိလာခဲ့ပါရေ။ ယင်းအလေ့အထ ရေ မြို့ကြီးပြကြီးတိ၌လည်း ဟိခဲ့ကတ်ပါရေ။ သို့ရေ် တစ်စတစ်စ ပျောက်ကွယ်သလောက် ဖြစ်လာ ခဲ့ရေ်လည်း ကျေးလက်တောရွာတိ၌ကား အတန်အသင့် တွေ့ရပါသေးရေ။ ယင်းကေတ်ာင့်လည်း ယင်းသီ ချင်း၊ တေးကဗျာတိကို &quot;ကျေးလက် တေးကဗျာတိ&quot;ဟူ၍ ခေါ်စမှတ် ပြုကတ်ပါရေ။ ယင်းကျေးလက် တေး ကဗျာတိပင် တစ်စတစ်စ ပျောက်ကွယ်လာခဲ့ပြီးဖြစ်သဖြင့် အသျှင်စက္ကိန္ဒ ရှာဖွေစုဆောင်း ပြုစုထားရေမှာ အားရစဖွယ် ကောင်းလှပါရေ။ ယင်းတေးကဗျာတိကို ဖတ်ရှုခြင်းအားဖြင့် ရှေးဖြစ်ဟောင်း အောက်မေ့ဖွယ် လည်း ကောင်းလှပါရေ။

&quot;ယိုင်း&quot; ဆိုရေစကားမှာ ကလေးသူငယ်ကို ရင်ခွင်ပိုက်ပနာ လူကြီးပါ တက်စီးနိုင်ရေ ပုခက်တစ်မျိုးဖြစ်ပါ ရေ။ ရှေးခေတ်က ယောကျ်ား၊ မိန်းမ၊ လူငယ်လူရွယ်တိ စီးဖူးကတ်ပါရေ။ နို့စို့အရွယ် ကလေးသူငယ်ကို ရင်ခွင်ပိုက်ပနာ သီချင်းဆိုကာ သိပ်တတ်ကတ်ပါရေ။ ယင်း့ကေတ်ာင့် ဧချင်းရေ ယခုအခါ ခေါ်ဝေါ်ကတ်ရေ ကျေး လက်တေးကဗျာ၊ ရှေးကတောရောမြို့ပါ သီဆိုကတ်ရေ တေးကဗျာတိမှ မြစ်ဖျားခံကာ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ ရေဟု ယုံကတ်ည်ရပါရေ...&quot;

==ပုခက်လုပ်ရာတွင်==

ရှေးက ပုခက်ကိုဝါးနှီးဖြင့် ရက်လုပ်ရာတွင် အကွက်တိပေါ်လွင်အောင် ရက်လုပ်ရေ။ လူ၊ နတ်၊ ဘီလူး စရေဖြင့် ရေတွက်ပြီးလျှင် နတ်ကွက်တွင် ကျစီရန် ရက်လုပ်ရရေ။ တစ်နည်းဆိုလျှင် သုံးခုစီ ရေတွက် ပြီး တစ်ခုစွန်းထားရပါရေ။ ဘီလူးကွက်ကျလျှင် ကလေးကို ဥပဒ်ဖြစ်စီရေဟု အယူဟိကတ်ရေ။ ယင်းပုခက် ကို တစ်နိ့တည်းဖြင့် အပြီးရက်လုပ်ရလေရေ။

ယင်းကေတ်ာင့် ၁၉၇၂-ခုနှစ် တောင်ကုတ်မြို့နယ်မှ &quot;ယိုင်းယိမ်း&quot;တွင် သရုပ်ဖော် စပ်ဆိုထားရေတိကို ဤသို့ တွေ့နိုင်ပေဧ့။

နှီးပုခွက်ချေ ပန်းယိုင်ထိုးနန့်

အဘိုးချေရက်လို့ လှလိုက်တေ
နှီးပခွက်ချေ၊ ပုချေစီးဖို့
နိချင်းရက်ချင်း ပြီးလတ်ကေ
(စီကာ-ရီကာ-စီကာထပ်လို့ လူနတ် ဘီလူး ကွက်ထူးဖော်ရေ)၂
အသူ့ယိုင်းစင် မောင့်ယိုင်းစင်
ဘာဘာပီးရေ လျှော်ကြိုးတင်။

==ပုခက်တင်ရေ့အခါ==

ပုခက်တင် မင်္ဂလာပွဲနိ့တွင် ချမ်းသာဆင်းရဲအလျောက် တတ်နိုင်သမျှ ဧည့်ခံ ကျွေးမွေးလေ့ဟိရေ။ ပုခက် တင်မည့်နိ့ကို အခါရွေးပြီး နိ့ကောင်းရက်သာရေ့အခါ နံနက်ဖြားရီ (ဒီရေ)ပြည့်ချိန်တွင် ပြုလုပ်ကတ်လေ ရေ။ ကလေးကို စတိသဘော အောင်မြေကို နင်းစီရရေ။ &quot;လူဖြစ်လေပြီ၊ နိလကတ်ည့်တော့&quot;ဟုဆိုကာ နိ၊လ တို့ကိုပြလေ့ ဟိကတ်ရေ။ ရေစင်ထည့်ထားရေ ငွေဖလားတွင် ရွှေစငွေစတို့ကို ထည့်ပြီး ရွှေရည် ငွေရည်ပြုလျက် အပြေခက်ငယ်ဖြင့် ကလေးနန့်ပုခက်ကိုပါ ပက်ဖျန်းရေ။ ယင်း့ပြင် ဆုမွန်ကောင်းတိပါ ပီးလျက် ပုခက်တင်လွှဲရေ။ ပုခက်တွင်း၌လည်း လင်းလှေတစ်ခက်၊ ဒိုး( ဂုံညင်း)တစ်လက်၊ သံမှိုတစ် ချောင်း၊ ကျောက်ခဲငယ်တစ်လုံးကို ထည့်ထားတတ်ကတ်သေးရေ။ ဒိုးမှာ အံ့အဲသရဲကိုလည်းကောင်း၊ လင်း လှေမှာ တစ္ဆေမှင်စာကို ကာကွယ်ရန်လည်းကောင်း၊ သံနန့်ကျောက်တို့မှာ ကျန်းမာခိုင်ခံ့မှုကို ဖြစ်စီရန် ရည်ရွယ်ခြင်းတည်း။ မာန်အောင် သံတွဲ ရမ်းဗြဲဒေသတို့၌ဆိုလျှင် သာခြင်းတတ်မ၊ သို့မဟုတ် အဆိုတတ်သူ တိက ယိုင်းသာခြင်း သံပြိုင်ဆိုပနာ ပုခက်တင်ပွဲတွင် လွှဲငင်ကတ်ရေဆိုဧ့။

==ပုခက်တင်သာခြင်း==

ဤပုခက်တင်ရေကို ရေးရခိုင်သာခြင်း၌ ဤသို့ ပေါ်လွင်အောင် စပ်ဆိုထားပေရေ။

နိကောင်းရက်သာ၊ အခါမီးလို့၊ မွီးမာတာမှာ၊ ပုခွက်ရှာရေ၊ သားလျှင်ဘုလှ၊ ဆုပြည့်ဝဖို့၊ ပသီးပေါင်းစုံ၊ ဆုကုန် အောင်ပင်၊ ရွှေစင်ငွေစင်၊ ရီစင်ဖျန်းလို့၊ ပီးလတ်တေလေ ပီးလတ်တေ။ ကမ်းဆိပ်နဒီ၊ ဖြားရီဘောင်းပြည့်၊ အချိန်နာရီ၊ ဗဟိုရ်ဟ်စီမှာ၊ ဧယိုင်ပုခွက်၊ သိုင်းကြိုးခက်လို့၊ မိချင်မျက်ရှု၊ သားရွှေဥကို၊ ညံ့နုလှထွတ်၊ တမွတ် ပြောင်ပြောင်၊ ဝမ်းရောင်ပြိုးပြက်၊ ရွှေယိုင်းထက်ဝယ်၊ ကာသိင်္ဂရာဇ်၊ တိုင်းဖြစ်ပုဆိုး၊ လွှမ်းခြုံမိုးကာ၊ တိလှမိ ဿံ၊ မောင်းမရလျက်၊ သံပြိုင်သာခြင်း၊ စည်သံညှင်းလို့၊ ဒုံမင်းပလွီ၊ တလီကေတ်းနင်း၊ ခွက်ခွင်းပတ်သာ၊ တူရိ ယာလေ၊ ကတ်ားကေမဝ၊ ဧချဧတင်၊ ရွှေရင်ပုခွက်၊ နွဲ့လျက်ရွက်ကာ၊ ဧယင့်သာဝယ်၊ စက်ပါပျော်မွိ၊ လွှဲဘိ တည့်လေ၊ ဧလေယင်ယင်၊ ဧယင်ယင်လေး။

==သားလှဧယင်==

အဘိုးသျှင်ရက် နှီးပုခွက်
အဘာပြင် သျှော်ကြိုးခက်
အဘောင်သျှင်ရို့ လင်းညှိလက်
အထက်ကေခြင်ဆင် ယောင်စောင်းပြင်
အမင်လွှဲ ယိုင်းကြိုးငင်
သားသျှင်ဇူေ၀ အိပ်ပါမေ
ဧလည်း ယင်ယင် ဧ...
ဇဝေ...ေ၀ ... လေ... ဇဝေေ၀...။

                                         (ရခိုင်သဘာဝတေးကဗျာတိမှ)

==အံအဲသရဲမဖြစ်စီရန်==

ကလေးငယ်ကို နှုတ်လျှာမကောင်းသူတိ အံ့အဲသရဲ မပြောဆိုမိရန်လည်း စောင့်ရှောက်ထားလေ့ဟိရေ။ ကလေးငယ်ကို ဖြူဖြူဖွေးဖွေး ဆူဆူ၀၀လေး ချစ်ဖွယ်ကောင်းသနဲ့ဟု ပြင်ပလူတိက ချီးကျူးပြောတတ် ကတ်ရေ။ ယင်းသို့ အပြောခံရလျှင် အံ့သင့်၊ အံ့ကျတတ်ရေ ဟူဧ့။ အံ့ကျလျှင် ကလေးမှာ ရောဂါဝေဒနာ ရတတ်ရေဟု အယူဟိကတ်လေရေ။ ယင်း့ကေတ်ာင့် ပြေပျောက်စီရန် ညဉ့်အိပ်ရာဝင်ခါနီး ဒိုး(ဂုံညင်း) တစ် လက်ကို ကလေးအပေါ်ယွန်းပြီးလျှင် &quot;ဖီးမကောင်း၊ ဒဏ်မကောင်း၊ နင့်ပါးမှာရောင်း၊ အားလုံးပါပါလိ&quot;ဟု ဆို ကာ မီးတွင်ဖုတ်ရရေ။ ဖောင်းခနဲ့ပေါက်မှ အံ့ကျရေဟု ဆိုပါရေ။ မပေါက်က အံ့ကျရေဟု မယုံကတ်ည် ရ၍ ထပ်မံပနာ မီးဖုတ်ရလေရေ။

==ကလေးနန့်ရှောင်စရာ ဆောင်စရာ==

ဝါခေါင်လ မွေးဖွားလျှင်လည်းကောင်း၊ စုံ( ၄၊၆၊၈)လတွင် သွားထွက်လျှင်လည်းကောင်း စတိသဘောဖြင့် အရောင်းအဝယ် ပြုကတ်ရရေဟု ဆိုဧ့။ ယင်းချင့့်အပြင် တချို့ ကလေးမတင်၊ သားမအောင်မြင်ရေသူတိမှာ သင်္ချိုင်းမှ ပုချက်၊ အလောင်းချည်နှောင်ကြိုး၊ လူသေအလောင်းကောင်ကို ရထားတင်ဆွဲရေကြိုးတိနန့် ပုခက်တင်ကတ်ရေတိလည်း ဟိပေရေ။ တချို့မှာ သံဃာတော်တိထံ လှူဒါန်းလေ့ဟိရေ။ ယင်းချင့် နောက် နို့ထိန်းပီးသဘော ပြန်ယူပနာ မွေးစားတတ်ကတ်ရေ။

အထက်ပါ ဓလေ့ထုံးစံတိကား လူမျိုးဟိသရွေ့ အနည်းအပါး တည်ဟိသေးမည်သာဖြစ်ဧ့။ နို့ထိန်းရွေးချယ် ရေး ဓလေ့တိလည်း ဘုရင်မင်းတိခေတ်တွင် ဟိခဲ့ပေဧ့။ မွေးမြူပြုစု ကတ်ည့်ရှုသွန်သင်မှုပြုရန် မှူးမတ်တိ ကိုယ်ရံတိကိုပါ ခန့်ထားလေ့ဟိပေဧ့။ ရံရွှေတော်၊ အထိန်းတော်၊ အကြီးတော်၊ အပါးတော်တိကား ယင်းချင့်ကဲ့သို့ တာဝန် ထမ်းဆောင်သူတိဧ့ ဘွဲ့၊ ဂုဏ်၊ ရာထူးပင်တည်း။ ရာဇသင်္ကြန်ဆရာတော်၊ ဦးရစ်ပေါင်းဆရာတေ်၊ စစ်ကွပ် ဆရာတော်၊ ရာဇဂုရု ဆရာတော်တို့လည်း ဘုရင်မင်းညီမင်းသားတိ အတတ်ပညာ၊ လိမ္မာရေးခြား စရေတို့အတွက် ကွပ်ကဲဆုံးမ ပြုပြင်ပီးခဲ့ရရေ ပုဂ္ဂိုလ်တိ ဖြစ်ကတ်ရေ။ ယင်းချင့်သို့ သူငယ်တစ်ယောက် အ ဆင့်အတန်းမြင့် တက်ရောက်နိုင်ရန်ရေးမှာ မွေးဖွားရေမှစပနာ လူ့ဘဝတစ်လျှောက် မင်္ဂလာမှု၊ ထိန်းသိမ်း ကွပ်ကဲပြုပြင်မှု၊ သင်ကတ်ားမှုစနစ်နန့် မကင်းကွာနိုင်ကေတ်ာင်း သိသင့်အပ်ပေသတည်း။

==ကိုးကားချက်==
#နတ်မြစ်-ညိုဇံမောင်ကျော်ရှီ(ရက္ခိုင်မဂ္ဂဇင်း၊ အမှတ်(၁၁) ၁၉၈၇ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလထုတ်မှ)
#နတ်မြစ်စန်းအောင်။  &quot;ရခိုင်ပုခက်လွှဲ ကလေးချော့ကဗျာတိ&quot;။  ရခိုင်ပြည်နယ်စာစောင်။အမှတ်(၁၂)
#အသျှင်စက္ကိန္ဒ &quot;ရခိုင်သဘာဝတေးကဗျာတိ ၁၉၆၁&quot;။
#ရခိုင်ပြည်နယ်ဖြစ်စဉ်သမိုင်း (ပဉ္စမတွဲ) မိတ္တူပွားမူ။
#အရှင်စက္ကိန္ဒ- ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှုတိ အမှတ်(၈)

[[Category:ရခိုင်ရိုးရာပွဲတော်တိ]]</text>
      <sha1>2ureqnbgix8quwhjvn6srmv4lakwd73</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကုန်းပြိုင်လောင်းပြိုင်ပွဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2773</id>
    <revision>
      <id>21726</id>
      <parentid>14115</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:47:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7775" sha1="nl1mzslb3qf5g0j492bc4q8cb2lig0t" xml:space="preserve">==ရခိုင်ကုန်းလောင်းပြိုင်ပွဲ==

ပြိုင်လောင်းဆိုပနာပြောကေ အကျွန်ရို့ရခိုင်သားတိ ရီကိုပြီးမြင်ကတ်လိမ့်မည်။

ဒေခု အကျွန်ရွီးဖို့ပြိုင်လောင်းအကြောင်းရေ ရီမာပြိုင်စာမဟုတ်၊ ကုန်းထက်မာ ထူးထူးဆန်းဆန်း ပြိုင်ခြင်းဖြစ်ရေ။

အကျွန်ဘဝတသက်မာ တခါရာ မြင်ဖူးပါရေ။

အကျွန်အသက် (၁၂) အရွယ်ခန့်မာဖြစ်ရေ။

ပေါက်တောတွင် လိုင်ရိုးတော်ဓာတ်စေတီပွဲ ကျင့်ပရေ။

ယင်းဘုရားပွဲကို နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းကျင့်ပပနာ စည်လည်းကကောင်းစည်ပါရေ။

လူပေါင်းထောင်သောင်းတိစွာ ပါဝင်ဆင်နွဲကတ်ပါရေ။

ထိုပွဲမာ ရခိုင်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုအဖုံဖုံ၊ အက၊ အားကစပ်၊ ခရမ်းသီးဇာတ် ယင်းပိုင်အစုံပါရေ။

အကျွန် ယင်းပြိုင်လောင်းအကြာင်း အသက် (၁၂) အရွယ်ခန့်ဖြစ်ပနာ လုံးစိပတ်စိမမှတ်မိပါ။

ယေကေလည်း မှတ်မိသလောက်တင်ပြလားပါမည်။

ယင်းကုန်းပြိုင်လောင်းကို ပုံဖော်ရာမာ ပုတ်၊ ဖျာ (ဝါ) ရိုင်လိပ်တိကို လောင်းပုံပိုင် ဓားနန့်ပိုင်းဖြတ်ပုံဖော်ရရေ။

အားကောင်းမောင်းသန်၊ ဖျတ်လတ်ရေ လောင်းလှော်သားတိက ဘေးတဖတ်တချက်တွင် ထိုလောင်းပုံဖော်ထားရေ ပုတ်၊ ဖျာ (ဝါ) ရိုင်လိပ်တိကို ဝါး (သို့မဟုတ်) သစ်သားဒဂုံတိနန့် ပူးချိုင်ရရေ။

ဒဂုံကွင်တိမှာ တခုနန့်တခု အကွာအဝီး (၁) ပီ (၇) လက်မလောက် အကွာဟိရေ။

လောင်းလှော်သားတိရေ ဒဂုံကွင်းတိအလယ်မာ ရပ်လျှက်အနီထားနန့် ကုန်းပြိုင်လောင်းအား ခိုင်မာရေကြိုးတိနန့် ပက်ခုံးထက်တွင် ထမ်းတင်ထားရရေ။

လောင်းတလောင်းတွင်ဦးရေ (၁၅) ယောက်မှ (၁၇) ယောက်ထိပါဝင်ရေ။

အဝီးကကြည့်ဖို့ဆိုပါကေ အလွန်လှပခန့်ငြားရေ ကုန်းပြိုင်လောင်းကြီးကိုမြင်နိုင်ရေ။

ပြိုင်လောင်းဧ့ပြင်ဘက်နံတိကိုလည်း ပန်းချီအလှတိနန့် ပုံဖော်ထားရေ။

လောင်းလှောင်းသားတိအနီထားမှာ ရီပြိုင်လောင်းပိုင် အတူတူဖြစ်ရေ။

လောင်းလှော်သားတိရေ သူရို့ဧ့လှော်တက်တိကို အားမာန်အပြည့်နန့် ကိုင်ထားကတ်ရရေ။

ပြိူင်ပွဲဝင်အသင်းတိရေ တာမထွက်ခင် တစင်းနန့်တစင်းပြိုင်တူရပ်လျှက် ဒိုင်လူကြီးအချက်ပီး ပုလီသံကို စောင့်နီကတ်ရရေ။

ရီပြိုင်လောင်းနန့် စည်ကမ်းချက်တိအတူတူဖြစ်ရေ။

ပုလီအချက်ပီးသံကြားလျှင်ကြားချင်း ပန်းတိုင်သို့ အယင်ဆုံးရောက်ရန် လှော်တက်တိကိုလှော်ပနာ ပြိုင်တူပြီးကတ်ရရေ။

အေကုန်းပြိုင်လောင်းပွဲကြည့်ရရေမှာ ရယ်ဖို့ပျော်ဖို့ကောင်းရေပိုင် အားပါဖို့လည်း ကကောင်းကောင်းပါရေ။

ကုန်းပြိုင်လောင်းရေ ရီပြိုင်လောင်းထက် အဆတရာခက်ခဲသိမ်မွိဖို့လို့ အကျွန်ထင်ရေ။

ကုန်းပြိုင်လောင်းတွင် အတိုင်ဖောက် ကကောင်းညီဖို့လိုဘာရေ လောင်းလှော်သားအချင်းချင်း အဟုန်အတူတူပြီးစာက ကကောင်းအရေးကြီးရေ။

မဟုတ်ပါက တစင်းလုံး ဂွမ်းဂွမ်းပြို လဲကျမည်ဖြစ်ရေ။

ပန်းတိုင်သို့ စပြီးရာမာ လှော်တက်တိကိုလည်း တပါတည်းလှော်ရရေအခါ Balanced ဖြစ်ဖို့ ကကောင်းခက်ခဲရေအလုပ်ဖြစ်ရေ။

အကျွန့်ဟိတွင်ပင် တချို့ရေလောင်းတိ ဂွမ်းဂွမ်းပြို လဲကျကတ်ပါရေ။

အကျွန်ရေ အချေဘာသာဘာဝအလျှောက် အူပိန်အောင်ရယ်မိပါရေ။

အသင်း တသင်းနန့်တသင်းလည်း မနာနာအောင် သံကျပ်ထိုးပါရေ။

ရခိုင်ရိုးရာ ကုန်ပြိုင်းလောင်းပြိုင်ပွဲမျိုးရေ ကမ္ဘာ့ဇာနီရာမာမဆို ယှာတွိနိုင်ဖို့မဟုတ်ပါ။

ရခိုင်ပြည်မာလည်း ပျောက်ကွယ်လားယာဟုထင်ပါရေ။

ယင်းပိုင်ချစ်ဖို့ကောင်းရေ၊ သိမ်မွိနက်နဲရေ ရခိုင်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုအမွီနှစ်တိကို ထိမ်းသိမ်းဖော်ထုတ်ကတ်ဖို့စာကို ရခိုင်တမျိုးသားလုံး ကြိုးပမ်းကတ်စီချင်ပါရေ။

==ကိုးကား==
#အေးမောင်( ရင်အုံတော်ဓာတ်)

[[Category:ရခိုင်ရိုးရာပွဲတော်တိ]]
[[Category:ယဉ်ကျေးမှု‎‎]]
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာအားကစား‎‎‎‎]]</text>
      <sha1>nl1mzslb3qf5g0j492bc4q8cb2lig0t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:User lt</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2909</id>
    <revision>
      <id>21766</id>
      <parentid>12650</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:58:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="293" sha1="mjj16lyqt8dvlbyj5526wxtwo2xb4zk" xml:space="preserve">ဒေကဏ္ဍမှ အသုံးပြုလူတိစွာ Lithuanian ဘာသာကို ကြားဖူးနားဝ ဟိရေလို့ ဆိုလိုပါရေ။
[[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားအလိုက် အသုံးပြုသူတိ]]</text>
      <sha1>mjj16lyqt8dvlbyj5526wxtwo2xb4zk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:User sgs</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2911</id>
    <revision>
      <id>21762</id>
      <parentid>12652</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:57:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="293" sha1="nkha59d5mm7ahazqltgfyeu473tpzlt" xml:space="preserve">ဒေကဏ္ဍမှ အသုံးပြုလူတိစွာ Samogitian ဘာသာကို ကြားဖူးနားဝ ဟိရေလို့ ဆိုလိုပါရေ။
[[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားအလိုက် အသုံးပြုသူတိ]]</text>
      <sha1>nkha59d5mm7ahazqltgfyeu473tpzlt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:User sa</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2913</id>
    <revision>
      <id>21763</id>
      <parentid>12654</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:58:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="291" sha1="dxmf6yktybig1lw6o54geo43tvxiusj" xml:space="preserve">ဒေကဏ္ဍမှ အသုံးပြုလူတိစွာ Sanskrit ဘာသာကို ကြားဖူးနားဝ ဟိရေလို့ ဆိုလိုပါရေ။
[[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားအလိုက် အသုံးပြုသူတိ]]</text>
      <sha1>dxmf6yktybig1lw6o54geo43tvxiusj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:User hi</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2915</id>
    <revision>
      <id>21768</id>
      <parentid>12656</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:59:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="288" sha1="pdhk0zjjkb0u0ax7pcc4d58c0sl46rh" xml:space="preserve">ဒေကဏ္ဍမှ အသုံးပြုလူတိစွာ Hindi ဘာသာကို ကြားဖူးနားဝ ဟိရေလို့ ဆိုလိုပါရေ။
[[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားအလိုက် အသုံးပြုသူတိ]]</text>
      <sha1>pdhk0zjjkb0u0ax7pcc4d58c0sl46rh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်စာပီ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2931</id>
    <revision>
      <id>21730</id>
      <parentid>14191</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:52:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="pcgg1aqq39sxd29xzj4lmhd19pfz132" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ဘာသာစကား]]</text>
      <sha1>pcgg1aqq39sxd29xzj4lmhd19pfz132</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်အက္ခရာ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2933</id>
    <revision>
      <id>21733</id>
      <parentid>14214</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:53:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="pcgg1aqq39sxd29xzj4lmhd19pfz132" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ဘာသာစကား]]</text>
      <sha1>pcgg1aqq39sxd29xzj4lmhd19pfz132</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2934</id>
    <revision>
      <id>21731</id>
      <parentid>14215</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:53:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="pcgg1aqq39sxd29xzj4lmhd19pfz132" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ဘာသာစကား]]</text>
      <sha1>pcgg1aqq39sxd29xzj4lmhd19pfz132</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်အနုပညာသျှင်တိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2943</id>
    <revision>
      <id>21664</id>
      <parentid>14272</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T13:42:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="135" sha1="frux3xsqsxt30elny1jbjq1363yod4l" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:အနုပညာ]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုး အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ]]</text>
      <sha1>frux3xsqsxt30elny1jbjq1363yod4l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ဆြာတော်ဦးဥတ္တမ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2947</id>
    <revision>
      <id>21672</id>
      <parentid>14301</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T13:49:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99" sha1="44zd7liwbc53h7flb6mwxgs3m70939x" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုး အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ]]</text>
      <sha1>44zd7liwbc53h7flb6mwxgs3m70939x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်နိုင်ငံရီးသမားတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3092</id>
    <revision>
      <id>21668</id>
      <parentid>15145</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T13:44:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99" sha1="44zd7liwbc53h7flb6mwxgs3m70939x" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုး အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ]]</text>
      <sha1>44zd7liwbc53h7flb6mwxgs3m70939x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:User th</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3174</id>
    <revision>
      <id>21761</id>
      <parentid>15533</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:57:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="287" sha1="e652lwus6o71yqq3dkma2ptuotcmsdm" xml:space="preserve">ဒေကဏ္ဍမှ အသုံးပြုလူတိစွာ Thai ဘာသာကို ကြားဖူးနားဝ ဟိရေလို့ ဆိုလိုပါရေ။
[[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားအလိုက် အသုံးပြုသူတိ]]</text>
      <sha1>e652lwus6o71yqq3dkma2ptuotcmsdm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဩမသဝါဒသိက္ခာပုဒ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3179</id>
    <revision>
      <id>21746</id>
      <parentid>15549</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:25:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* အနာရောဂါနန့် ဆဲရေးခြင်း */</comment>
      <origin>21746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98038" sha1="ennirl7bc3njmvgj1aeqknad6xq8rp3" xml:space="preserve">==၂-ဩမသဝါဒသိက္ခာပုဒ်==
၁၂။ ဘုန်းတော်ကြီးရေ မြတ်စွာဘုရားစွာ သာဝတ္ထိပြည် အနာထပိဏ်သဌီး၏ အရံဖြိုက်ရေဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးနီတော်မူရေအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်း၁ရို့စွာ သီလကို ချစ်မြတ်နိုးကုန်သောရဟန်းရို့နန့်အတူ ငြင်းခုံကက်သည်ဟိသော် သီလကို ချစ်မြတ်နိုးကုန်သော ရဟန်းရို့ကို နှုတ်လှံထိုးကုန်၏၊ အမျိုးဇာတ်အနိန်နန့်လိ့ကောင်း၊ နာမည်အနိန်နန့်လိ့ကောင်း၊အနွယ်အနိန်နန့်လိ့ကောင်း၊ အမှု 'အလုပ်အိကိုင်'အနိန်နန့်လိ့ကောင်း၊အတတ်ပညာအနိန်နန့်လိ့ကောင်း၊ အနာရောဂါအနိန်နန့်လိ့ကောင်း၊ အသွင် 'ပုံသဏ္ဌာန်' အနိန်နန့်လိ့ကောင်း၊ ညစ်ညမ်းမှု ကိလေသာအနိန်နန့်လိ့ကောင်း၊ အာပတ်အနိန်နန့်လိ့ကောင်း၊ ယုတ်ညံ့သော ဆဲရေးခြင်းအနိန်နန့်လိ့ကောင်း ဆဲရေးကတ်ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကတ်ကုန်၏။

အလိုနည်းသော ရဟန်းရို့စွာ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းရို့စွာ သီလကို ချစ်မြတ်နိုးကုန်သော ရဟန်းရို့နန့်အတူ ငြင်းခုံကက်သည်ဟိသော် သီလကို ချစ်မြတ်နိုးကုန်သော ရဟန်းရို့ကို အဇာေကြာင့် နှုတ်လှံထိုးကုန်ဘိသနည်း၊ အမျိုးဇာတ်အနိန်နန့်လိ့ကောင်း၊ နာမည်အနိန်နန့်လိ့ကောင်း၊အနွယ်အနိန်နန့်လိ့ကောင်း၊ အမှုအနိန်နန့်လိ့ကောင်း၊အတတ်ပညာအနိန်နန့်လိ့ကောင်း၊ အနာရောဂါအနိန်နန့်လည်း ကောင်း၊ အသွင် 'ပုံသဏ္ဌာန်' အနိန်နန့်လိ့ကောင်း၊ ညစ်ညမ်းမှုကိလေသာအနိန်နန့်လိ့ကောင်း၊ အာပတ်အနိန်နန့်လိ့ကောင်း၊ ယုတ်ညံ့သောဆဲရေးခြင်းအနိန်နန့်လိ့ကောင်း ဆဲရေးကုန်ဘိသနည်း၊ ရှုတ်ချကုန်ဘိသနည်းဟု သရော်ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကတ်ကုန်၏။

ယင်းခါ ထိုရဟန်းရို့စွာ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းရို့ကို အများကြီးဖြိုက်တေ အကြောင်းနန့် သရော် ပြစ်တင်ကတ်ပြီးကေ မြတ်စွာဘုရားအား ဒေအကြောင်းကို လျောက်ကတ်ကုန်၏။ပ။ ရဟန်းရို့ သင်ရို့စွာ သီလကိုချစ်မြတ်နိုးကုန်သော ရဟန်းရို့နန့်အတူ ငြင်းခုံကက်သည်ဟိသော် သီလကို ချစ်မြတ်နိုးကုန်သော ရဟန်းရို့ကို နှုတ်လှံထိုးကုန်၏၊ အမျိုးဇာတ်အနိန်နန့်လိ့ကောင်း။ပ။ ယုတ်ညံ့သော ဆဲရေးခြင်းအနိန်နန့်လိ့ကောင်း ဆဲရေးကုန်ရေ၊ ရှုတ်ချကုန်၏ဟူစွာ မှန်သလော့ဟု စိစစ် မီးမြန်းတော်မူ၏။

မှန်ပါရေ မြတ်စွာဘုရားဟု (လျှောက်ကတ်ကုန်၏)။

ဘုန်းတော်ကြီးရေ မြတ်စွာဘုရားစွာ သရော်တော်မူ၏။ပ။ (မဂ်ဖိုလ်မှ) အချည်းနှီးဖြိုက်ရေယောက်ျားရို့ သင်ရို့စွာ သီလကို ချစ်မြတ်နိုးကုန်သော ရဟန်းရို့နန့်အတူ ငြင်းခုံကတ်ရေ ဟိရေ်သီလကို ချစ်မြတ်နိုးကုန်သော ရဟန်းရို့ကို အဇာေကြာင့် နှုတ်လှံထိုးကုန်ဘိသနည်း၊ အမျိုးဇာတ်အနိန်နန့်လိ့ကောင်း။ပ။ ယုတ်ညံ့သော ဆဲရေးခြင်းအနိန်နန့်လိ့ကောင်း ဆဲရေးကုန်ဘိသနည်း၊ ရှုတ်ချကုန်ဘိသနည်း၊ (မဂ်ဖိုလ်မှ) အချည်းနှီးဖြိုက်ရေ ယောက်ျားရို့ ဒေ (သင်ရို့ပြုမိသောအမှု) စွာ မကြည်ညိုသေးသော သူရို့အား ကြည်ညိုစီခြင်းငှါလိ့ကောင်း။ပ။ သရော်တော်မူပြီးကေ တရားစကားကို ဟောတော်မူပြီးကေ ရဟန်းရို့အား မိန့်တော်မူ၏။

၁၃။ ရဟန်းရို့ ရှီး၌ ဖြိုက်ဖူးစွာကား တက္ကသိုလ်မြို့၂၌ ပုဏ္ဏားတစ်ယောက်အား နန္ဒိဝိသာလနာမည်ဟိသော နွားလားစွာ ဟိ၏။ ယင်းခါ နန္ဒိဝိသာလနွားလားစွာ ထိုပုဏ္ဏားအား ပုဏ္ဏား အသင်သွားချေ၊ ငါ၏ နွားလားစွာ တစ်စပ်တည်း ချိုင်နှောင်ထားရေ ဝန်အပြည့်တင်သော ဂါရီတစ်ရာကိုလိမ့်စီနှိုင်၏ဟု သဌီးနန့်အတူ အသပြာတစ်ထောင် စပ် ပြုလီလော့ဟု ဆို၏။


ရဟန်းရို့ ယင်းခါ ထိုပုဏ္ဏားစွာ ငါ၏ နွားလားစွာ တစ်စပ်တည်း ချိုင်နှောင်ထားရေ ဝန်အပြည့်တင်သော ဂါရီတစ်ရာကို လိမ့်စီနှိုင်၏ဟု သဌီးနန့်အတူ အသပြာတစ်ထောင် စပ် ပြုလီ၏။

ယပြီးနောက် ထိုပုဏ္ဏားစွာ ဂါရီတစ်ရာကို နနောင်းနှောင်ဖွဲ့ပြီးကေ နန္ဒိဝိသာလ၃နွားလားကို ကပြီးကေ ကောက်ကျစ်သော နွား လားလီဖိ၊ ကောက်ကျစ်ိကောက်ကျစ်သော နွား ရုန်းလော့ဟု ဆို၏။

ရဟန်းရို့ ယင်းခါ နန္ဒိဝိသာလနွားလားစွာ ထိုကသော နီရာမာပင် တန့်နီလီ၏၊ ထိုပုဏ္ဏားစော်လည်း အသပြာတစ်ထောင် ဆုံးရှုံးအတွက်နန့် မှိုင်တွေ၍ နီ၏။

ယင်းခါ နန္ဒိဝိသာလနွားလားစွာ ထိုပုဏ္ဏားအား ပုဏ္ဏား သင်ရေ အဇာေကြာင့် မှိုင်တွေီသနည်းဟု ဆို၏။

နွားလား သင်ရေ ငါ့ကို အသပြာတစ်ထောင် ဆုံးရှုံးစေအတွက်နန့် မှိုင်တွေနီ၏ဟု (ဆို၏)။

ပုဏ္ဏား သင်ရေ မကောက်ကျစ်သော ငါ့ကို ိကောက်ကျစ်သော နွားဟု အဇာေကြာင့် ပြောဆိုဘိသနည်း၊ ပုဏ္ဏား သင် သွားချေဦး၊ ငါ၏ နွားစွာ တစ်စပ်တည်း ချိုင်နှောင်ထားရေ ဝန်အပြည့်တင်သော ဂါရီတစ်ရာကို လိမ့်စီနှိုင်၏ဟု သဌီးနန့်အတူ အသပြာနှစ်ထောင် စပ် ပြုလီဦးလော့၊ မကောက်ကျစ်သော ငါ့ကိုလဲ့ ိကောက်ကျစ်၏ဟု မဆိုလင့်ဟု ဆို၏။

ရဟန်းရို့ ယင်းခါ ပုဏ္ဏားစွာ ငါ၏ နွားလားစွာ တစ်စပ်တည်း ချိုင်နှောင်ထားရေဝန်အပြည့်တင်သော ဂါရီတစ်ရာကို လိမ့်စီနှိုင်၏ဟု သဌီးနန့်အတူ အသပြာနှစ်ထောင် စပ် ပြုလီ၏။ ရဟန်းရို့ ယင်းခါ ပုဏ္ဏားစွာ ဝန်အပြည့်တင်သော ဂါရီတစ်ရာကို ခိုင်မြဲစွာဖွဲ့နှောင်၍ နန္ဒိဝိသာလနွားလားကို ကပြီးကေ ကောင်းရေ နွားလား လားပါလော့၊ ကောင်းရေ နွားလား ရုန်းပါလော့ဟု ပြောဆို၏။

ရဟန်းရို့ ယင်းခါ နန္ဒိဝိသာလနွားလားစွာ ဝန်အပြည့်တင်သော ဂါရီပေါင်းတစ်ရာကို လိမ့်စီ၏။

ခြီဖွီစကားကိုရာ ပြောဆိုရာ၏၊ မကြည်ဖွီစကားကို တခါတရီမျှ မပြောဆိုရာ၊ (နန္ဒိဝိသာလနွားလားစွာ) ခြီဖွီကို ပြောဆိုရေ ပုဏ္ဏား၏ လီးလံသော (ဂါရီပေါင်းတစ်ရာ) ဝန်ကိုလဲ့ ရွက်ဆောင်နိုင်၏၊ ထိုပုဏ္ဏားအား ဥစ္စာကိုလဲ့ ရစီ၏၊ ယင်းအတွက်နန့်လည်းဝမ်းသာလီ၏။

ရဟန်းရို့ နွားတိရစ္ဆာန်ဖြိုက်စိုင်အခါ၌ပင် ငါဘုရားစွာ ဆဲရေးခြင်း ရှုတ်ချခြင်းကို မကြည်ခဲ့ပေ၊ ဂုချိန်ခါ၌မူကား ဆဲရေးခြင်း ရှုတ်ချခြင်းကို အဇာမာ ခြီပါအံ့နည်း။ ရဟန်းရို့ ဒေ (သင်ရို့ပြုမိသောအမှု) စွာ မကြည်ညိုသေးသော သူရို့အား ကြည်ညိုစီခြင်းငှါလိ့ကောင်း။ပ။

ရဟန်းရို့ ဒေပိုင်ဆိုကေ ဒေသိက္ခာပုဒ်တော်ကို ပြကတ်ကုန်လော့။

၁၄။ ထိခိုက် နာကျဉ်အောင် ပြောဆိုခြင်းကြောင့် ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏ ဧပိုင် (ပြကတ်ကုန်လော့ဟု မိန့်တော်မူ၏)။

==၂-ဩမသဝါဒသိက္ခာပုဒ် အဖွင့်==
၁၅။ ထိခိုက်နာကျဉ်အောင် ပြောဆိုခြင်း ဆိုစွာ အမျိုးဇာတ်အနိန်နန့်လိ့ကောင်း၊ နာမည်အနိန်နန့်လိ့ကောင်း၊အနွယ်အနိန်နန့်လိ့ကောင်း၊ အလုပ်အနိန်နန့်လိ့ကောင်း၊အတတ်ပညာအနိန်နန့်လိ့ကောင်း၊ အနာရောဂါအနိန်နန့်လိ့ကောင်း၊ အသွင် 'ပုံသဏ္ဌာန်'အနိန်နန့်လိ့ကောင်း၊ ညစ်ညမ်းမှု ကိလေသာအနိန်နန့်လိ့ကောင်း၊ အာပတ်အနိန်နန့်လိ့ကောင်း၊ ဆဲရေးခြင်းအနိန်နန့်လိ့ကောင်းဆယ်ပါးသော အခြင်းအရာရို့နန့် ထိခိုက်နာကျဉ်အောင် ပြောဆို၏။

အမျိုးဇာတ် ဆိုစွာ ယုတ်သော အမျိုးဇာတ် မြတ်သော အမျိုးဇာတ်ဆိုပနာ နှစ်မျိုး ဟိ၏။

ယုတ်သော အမျိုးဇာတ် ဆိုစွာ ဒွန်းစဏ္ဍားအမျိုးဇာတ် ဒေါင်းရွေသမား 'နှီးသမား' အမျိုး ဇာတ်မုဆိုး တံငါအမျိုးဇာတ် သားရေနယ်သမားအမျိုးဇာတ် ပန်းမှိုက်သွန်အမျိုးဇာတ်တည်း၊ ဒေကားယုတ်သော အမျိုးဇာတ် မည်၏။

မြတ်သော အမျိုးဇာတ် ဆိုစွာ မင်းမျိုးဇာတ် ပုဏ္ဏားမျိုးဇာတ်တည်း၊ ဒေကား မြတ်သောအမျိုးဇာတ် မည်၏။

နာမည် နာမ ဆိုစွာ ယုတ်သော နာမည် မြတ်သော နာမည်ဆိုပနာ နှစ်မျိုး ဟိကုန်ရေ။

ယုတ်သော နာမည် ဆိုစွာ ငနားရှည်နာမည် ငနားပဲ့နာမည် ငနားလုံးနာမည် ငနားကျယ်နာမည် ငမျိုးပွားနာမည်၊ ထိုကလွဲကေ ထိုထိုဇနပုဒ်ရို့မာ ယုတ်ညံ့ရွီတွက်နန့် သိအပ်ရေ နာမည် မထီတောက်တဲ့ပြုအပ်ရေ နာမည် စက်ဆုပ်အပ်ရေ နာမည် ညှိဆဲအပ်ရေ နာမည် အလီးအမြတ်မပြုအပ်ရေနာမည်တည်း၊ ဒေကား ယုတ်သောနာမည် မည်၏။

မြတ်သောနာမည် ဆိုစွာ ဘုရားနန့်စပ်သော နာမည် တရားနန့်စပ်သော နာမည် သံဃာနန့် စပ်သော နာမည်၊ ထိုကလွဲကေ ထိုထိုဇနပုဒ်ရို့မာ ယုတ်ညံ့ရွီတွက်နန့် မသိအပ်ရေ နာမည် မထီတောက်တဲ့မပြုအပ်ရေ နာမည် မစက်ဆုပ်အပ်ရေ နာမည် အလီးအမြတ်ပြုအပ်ရေ နာမည်တည်း၊ ဒေကားမြတ်သောနာမည် မည်၏။

အနွယ် ဆိုစွာ ယုတ်သောအနွယ် မြတ်သောအနွယ်ဆိုပနာ နှစ်မျိုး ဟိ၏။

ယုတ်သောအနွယ် ဆိုစွာ ကောသိယအနွယ် ဘာရဒွါဇအနွယ် ထိုကလွဲကေ ထိုထိုဇနပုဒ်ရို့မာယုတ်ညံ့ရွီတွက်နန့် သိအပ်ရေအနွယ် မထီတောက်တဲ့ပြုအပ်ရေအနွယ် စက်ဆုပ်အပ်ရေအနွယ် ညှိဆဲအပ်ရေအနွယ် အလီးအမြတ်မပြုအပ်ရေအနွယ်တည်း၊ ဒေကား ယုတ်သောအနွယ် မည်၏။

မြတ်သောအနွယ် ဆိုစွာ ဂေါတမအနွယ် မောဂ္ဂလာနအနွယ် ကစ္စာနအနွယ် ဝါသိဋ္ဌအနွယ်ထိုကလွဲကေ ထိုထိုဇနပုဒ်ရို့မာ ယုတ်ညံ့ရွီတွက်နန့် မသိအပ်ရေအနွယ် မထီတောက်တဲ့မပြုအပ်ရေအနွယ် မစက်ဆုပ်အပ်ရေအနွယ် မညှိဆဲအပ်ရေအနွယ် အလီးအမြတ်ပြုအပ်ရေအနွယ်တည်း၊ ဒေကား မြတ်သောအနွယ် မည်၏။

အလုပ် ဆိုစွာ ယုတ်သော အလုပ် မြတ်သော အလုပ်ဆိုပနာ နှစ်မျိုး ဟိ၏။

ယုတ်သော အလုပ် ဆိုစွာ ကျီစောင့်အလုပ် ပန်းမအလုပ် စက်ဆုပ်အပ်ရေ အလုပ် ညှိဆဲအပ်ရေ အလုပ် အလီးအမြတ်မပြုအပ်ရေ အလုပ်တည်း၊ ဒေကား ယုတ်သော အလုပ်မည်၏။

မြတ်သောအလုပ် ဆိုစွာ ထွန်ချခြင်းအလုပ် ကုန်သွယ်ခြင်းအလုပ် ကျွဲနမွိးမြူခြင်းအလုပ်၊ ထိုကလွဲကေ ထိုထိုဇနပုဒ်ရို့မာ ယုတ်ညံ့ရွီတွက်နန့် မသိအပ်ရေ အလုပ် မထီတောက်တဲ့မပြုအပ်ရေအလုပ် မစက်ဆုပ်အပ်ရေ အလုပ် မညှိဆဲအပ်ရေ အလုပ် အလီးအမြတ်ပြုအပ်ရေ အလုပ်တည်း၊ ဒေကား မြတ်သော အလုပ်မည်၏။


အတတ် ဆိုစွာ ယုတ်သောအတတ် မြတ်သောအတတ်ဆိုပနာ နှစ်မျိုး ဟိ၏။

ယုတ်သောအတတ် ဆိုစွာ ကျူထရံစွာအတတ် အိုးထိန်းသည်ကိုအတတ် ရက်ကန်းသည်အတတ် သားရေနယ်သမားအတတ် ဆတ္တာသည်အတတ်၊ ထိုကလွဲကေ ထိုထိုဇနပုဒ်ရို့မာ ယုတ်ညံ့ရွီတွက်နန့်သိအပ်ရေအတတ် မထီတောက်တဲ့ပြုအပ်ရေအတတ် စက်ဆုပ်အပ်ရေအတတ် ညှိဆဲအပ်ရေအတတ် အရိုအသေမပြုအပ်ရေအတတ်တည်း။ ဒေကား ယုတ်သောအတတ် မည်၏။

မြတ်သောအတတ် ဆိုစွာ လက်ချိုးရေခြင်းအတတ် ဂဏန်းနန့် ရီးခြင်းအတတ် စာရီးအတတ်၊ ထိုကလွဲကေ ထိုထိုဇနပုဒ်ရို့မာ အမြတ်အနိန်နန့် သိအပ်ရေအတတ် မထီတောက်တဲ့မပြုအပ်ရေအတတ်မစက်ဆုပ်အပ်ရေအတတ် မညှိဆဲအပ်ရေအတတ် အရိုအသေပြုအပ်ရေအတတ်တည်း၊ ဒေကား မြတ်သောအတတ် မည်၏။

အားနူံးသော အနာရို့စွာ ယုတ်ကုန်၏၊ ယေကေလဲ ပျားရည်နန့်တူသော မုတ် (ကျင်ငယ်) ကို ယိုစီတတ်ရေ အနာ (တူလာ ဇရာနာ-ဆီးချိုနာ) စွာ မြတ်၏။

အသွင် 'ပုံသဏ္ဌာန်' ဆိုစွာ ယုတ်သော အသွင် မြတ်သော အသွင်ဆိုပနာ နှစ်မျိုး ဟိ၏။

ယုတ်သော အသွင် 'ပုံသဏ္ဌာန်' ဆိုစွာ ကကောင်းရှည်ခြင်း ကကောင်းတိုခြင်း 'ကကောင်းပုခြင်း' တုတ်တုတ်မဲခြင်း ကကောင်းဖြူခြင်းတည်း၊ ဒေကား ယုတ်သော အသွင် 'ပုံသဏ္ဌာန်' မည်၏။

မြတ်သော အသွင် 'ပုံသဏ္ဌာန်' ဆိုစွာ မရှည်လွန်း မတိုလွန်း မမည်းလွန်း မဖြူလွန်းခြင်း တည်း၊ ဒေကား မြတ်သော အသွင် 'ပုံသဏ္ဌာန်' မည်၏။

အားနူံးသော ညစ်ညမ်းမှုကိလေသာရို့စွာ ယုတ်ကုန်၏။

အားနူံးသော အာပတ်ရို့စွာ ယုတ်ကုန်၏၊ ယေကေလဲ သောတာပတ္တိသမာပတ်စွာ မြတ်၏။

ဆဲရေးခြင်း ဆိုစွာ ယုတ်သော ဆဲရေးခြင်း မြတ်သော ဆဲရေးခြင်းဆိုပနာ နှစ်မျိုး ဟိ၏။

ယုတ်သော ဆဲရေးခြင်း ဆိုစွာ သင်ရေ ကုလားအုပ်ဖြိုက်၏၊ သိုးဖြိုက်၏၊ နွားဖြိုက်၏၊ မြည်းဖြိုက်၏၊ တိရစ္ဆာန်ဖြိုက်၏၊ ငရဲသူဖြိုက်၏၊ သင့်အား ကောင်းရေ လားရာဂတိ မဟိ၊ မကောင်းရေ လားရာဂတိကိုရာကေ သင် အလိုရှိထိုက်၏ဆိုပနာလိ့ကောင်း၊ ယအက္ခရာ ဘအက္ခရာနန့်လိ့ကောင်း၊ ယောက်ျားနိမြိတ် မိမနိမြိတ်နန့်လိ့ကောင်း (ဆဲရေးခြင်းတည်း) ဒေကား ယုတ်သော ဆဲရေးခြင်းမည်၏။

မြတ်သော ဆဲရေခြင်း ဆိုစွာ သင်ရေ ဉာဏ်ပညာဟိသူ ဖြိုက်၏၊ လိမ္မာသူ ဖြိုက်၏၊ ထက်မြက်ရေပညာဟိသူ ဖြိုက်၏၊ အကြားအမြင်တိသူ ဖြိုက်၏၊ တရားဟောပုဂ္ဂိုလ် ဖြိုက်၏၊ သင့်အား မကောင်း သောလားရာဂတိ မဟိ၊ ကောင်းရေ လားရာဂတိကိုရာကေ သင် အလိုရှိထိုက်၏ဟု (ဆဲရေးခြင်းတည်း)၊ ဒေကား မြတ်သော ဆဲရေးခြင်း မည်၏။


==အမျိုးဇာတ်နန့် ဆဲရေးခြင်း==
၁၆။ ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ယုတ်သော ဇာတ်နန့် ယုတ်သော ဇာတ်ရှိသူကို ပြောဆို၏၊ ဒွန်းစဏ္ဍားကို ဒေါင်းရွေသမား 'နှီးသမား'ကို မုဆိုးတံငါကို သားရေနယ်သမားကို ပန်းမှိုက်သွန်ကို သင်ရေ ဒွန်းစဏ္ဍားမျိုး ဖြိုက်၏၊ ဒေါင်းရွေသမားမျိုး ဖြိုက်၏၊ မုဆိုးဒုံးလူမျိုး ဖြိုက်၏၊ သားရေနယ်သမားမျိုး ဖြိုက်၏၊ ပန်းမှိုက်သွန်မျိုး ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ယုတ်သော ဇာတ်အနိန်နန့် မြတ်သောဇာတ်ရှိသူကို ပြောဆို၏၊ ပုဏ္ဏားမျိုးကို မင်းမျိုးကို သင်ရေ ဒွန်းစဏ္ဍားမျိုး ဖြိုက်၏၊ ဒေါင်းရွေသမားမျိုး ဖြိုက်၏၊ မုဆိုး ဒုံးလူမျိုး ဖြိုက်၏၊ သားရေနယ်သမားမျိုး ဖြိုက်၏၊ ပန်းမှိုက်သွန်မျိုးဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် မြတ်သော ဇာတ်နန့်ယုတ်သော ဇာတ်ရှိသူကို ပြောဆို၏၊ ဒွန်းစဏ္ဍားကို ဒေါင်းရွေသမားကို မုဆိုးတံငါကို သားရေနယ်သမားကို ပန်းမှိုက်သွန်ကို သင်ရေ မင်းမျိုး ဖြိုက်၏၊ ပုဏ္ဏားမျိုး ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် မြတ်သော ဇာတ်နန့်မြတ်သော ဇာတ်ရှိသူကို ပြောဆို၏၊ မင်းမျိုးကို ပုဏ္ဏားမျိုးကို သင်ရေ မင်းမျိုး ဖြိုက်၏၊ ပုဏ္ဏားမျိုးဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။


==နာမည်နာမနန့် ဆဲရေးခြင်း==
၁၇။ ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ယုတ်ညံ့သောနာမည်အနိန်နန့် ယုတ်ညံ့သော နာမည်ဟိသူကို ပြောဆို၏၊ ငနားရှည်မည်သောသူကို ငနားပဲ့မည်သောသူကိုငနားလုံးမည်သောသူကို ငနားကျယ်မည်သောသူကို ငမျိုးပွားမည်သောသူကို သင်ရေ ငနားရှည်ဖြိုက်၏၊ ငနားပဲ့ ဖြိုက်၏၊ ငနားလုံး ဖြိုက်၏၊ ငနားကျယ် ဖြိုက်၏၊ ငမျိုးပွား ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ယုတ်သော နာမည်အနိန်နန့် မြတ်သော နာမည်ဟိသူကို ပြောဆို၏၊ ဗုဒ္ဓရက္ခိတမည်သောသူကို ဓမ္မရက္ခိတမည်သောသူကို သံဃရက္ခိတမည်သောသူကို သင်ရေ ငနားရှည် ဖြိုက်၏၊ ငနားပဲ့ ဖြိုက်၏၊ ငနားလုံး ဖြိုက်၏၊ ငနားကျယ်ဖြိုက်၏၊ ငမျိုးပွား ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် မြတ်သော နာမည်အနိန်နန့်ယုတ်သော နာမည်ဟိသူကို ပြောဆို၏၊ ငနားရှည်မည်သောသူကို ငနားပဲ့မည်သောသူကို ငနားလုံးမည်သောသူကို ငနားကျယ်မည်သောသူကို ငမျိုးပွားမည်သောသူကို သင်ရေ ဗုဒ္ဓရက္ခိတဖြိုက်၏၊ ဓမ္မရက္ခိတ ဖြိုက်၏၊ သံဃရက္ခိတ ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် မြတ်သော နာမည်အနိန်နန့် မြတ်သောနာမည်ဟိသူကို ပြောဆို၏၊ ဗုဒ္ဓရက္ခိတမည်သောသူကို ဓမ္မရက္ခိတမည်သောသူကို သံဃရက္ခိတမည်သော သူကို သင်ရေ ဗုဒ္ဓရက္ခိတ ဖြိုက်၏၊ ဓမ္မရက္ခိတ ဖြိုက်၏၊ သံဃရက္ခိတ ဖြိုက်၏ဟုပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။


==အနွယ်နန့် ဆဲရေးခြင်း==
၁၈။ ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ယုတ်သောအနွယ်အနိန်နန့် ယုတ်သောအနွယ်ရှိသူကို ပြောဆို၏၊ ကောသိယအနွယ်ရှိသူကို ဘာရဒွါဇအနွယ်ရှိသူကို သင်ရေ ကောသိယအနွယ် ဖြိုက်၏၊ ဘာရဒွါဇအနွယ် ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်းခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ယုတ်သောအနွယ်အနိန်နန့် မြတ်သောအနွယ်ရှိသူကို ပြောဆို၏၊ ဂေါတမအနွယ်ဟိရေသူကို မောဂ္ဂလာနအနွယ်ဟိရေသူကို ကစ္စာနအနွယ်ဟိရေသူကို ဝါသိဋ္ဌအနွယ်ဟိရေသူကို သင်ရေ ကောသိယအနွယ် ဖြိုက်၏၊ ဘာရဒွါဇအနွယ် ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် မြတ်သောအနွယ် အနိန်နန့်ယုတ်သောအနွယ်ရှိသူကို ပြောဆို၏၊ ကောသိယအနွယ်ရှိသူကို ဘာရဒွါဇအနွယ်ရှိသူကို သင်ရေဂေါတမအနွယ် ဖြိုက်၏၊ မောဂ္ဂလာနအနွယ် ဖြိုက်၏၊ ကစ္စာနအနွယ် ဖြိုက်၏၊ ဝါသိဋ္ဌအနွယ် ဖြိုက်၏ဟုပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် မြတ်သောအနွယ် အနိန်နန့်မြတ်သောအနွယ်ရှိသူကို ပြောဆို၏၊ ဂေါတမအနွယ်ရှိသူကို မောဂ္ဂလာနအနွယ်ရှိသူကို ကစ္စာနအနွယ်ရှိသူကို ဝါသိဋ္ဌအနွယ်ရှိသူကို သင်ရေ ဂေါတမအနွယ်ဖြိုက်၏၊ မောဂ္ဂလာနအနွယ်ဖြိုက်၏၊ ကစ္စာနအနွယ်ဖြိုက်၏၊ ဝါသိဋ္ဌအနွယ်ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။


==အလုပ်အိကိုင်နန့် ဆဲရေးခြင်း==
၁၉။ ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ယုတ်သော အလုပ်နန့်ယုတ်သော အလုပ်ရှိသူကို ပြောဆို၏၊ ကျီစောင့်၄ ကို ပန်းမှိုက်သွန်ကို သင်ရေ ကျီစောင့် ဖြိုက်၏၊ ပန်းမှိုက်သွန် ဖြိုက်၏၊ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ယုတ်သော အလုပ်အနိန်နန့် မြတ်သော အလုပ်ရှိသူကို ပြောဆို၏၊ လယ်သမားကို ကုန််သည်ကို နွားမွီးမြူသူကို သင်ရီကျီစောင့်ဖြိုက်၏၊ ပန်းမှိုက်သွန်ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် မြတ်သော အလုပ်နန့်ယုတ်သော အလုပ်ရှိသူကို ပြောဆို၏၊ ကျီစောင့်ကို ပန်းမှိုက်သွန်ကို သင်ရေ လယ်သမား ဖြိုက်၏၊ ကုန်စွာ ဖြိုက်၏၊ နွားမွီးမြူသူ ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် မြတ်သော အလုပ်နန့်မြတ်သော အလုပ်ရှိသူကို ပြောဆို၏၊ လယ်သမားကို ကုန််သည်ကို နွားမွီးမြူသူကို သင်ရေလယ်သမား ဖြိုက်၏၊ ကုန်စွာ ဖြိုက်၏၊ နွားမွီးမြူသူ ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်းပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။


==အတတ်ပညာနန့် ဆဲရေးခြင်း==
၂၀။ ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ယုတ်သောအတတ်အနိန်နန့် ယုတ်သောအတတ်ရှိသူကို ပြောဆို၏၊ ကျူထရံသည်ကို အိုးထိန်းသည်ကို ရက်ကန်းသည်ကို သားရေနယ်သမားကို ဆတ္တာသည်ကို သင်ရေ ကျူထရံစွာ ဖြိုက်၏၊ အိုးထိန်းသည် ဖြိုက်၏၊ ရက်ကန်းသည် ဖြိုက်၏၊ သားရေနယ်သမား ဖြိုက်၏၊ ဆတ္တာသည် ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်းခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ယုတ်သောအတတ်အနိန်နန့် မြတ်သောအတတ်ရှိသူကို ပြောဆို၏၊ လက်ချိုးရွီတွက်သူကို ဂဏန်းနန့် ရွီတွက်သူကိုစာရီးတတ်သူကို သင်ရေ ကျူထရံစွာ ဖြိုက်၏၊ အိုးထိန်းသည်ကို ဖြိုက်၏၊ ရက်ကန်းသည် ဖြိုက်၏၊ သားရေနယ်သမား ဖြိုက်၏၊ ဆတ္တာသည် ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် မြတ်သောအတတ်အနိန်နန့် ယုတ်သောအတတ်ရှိသူကို ပြောဆို၏၊ ကျူထရံသည်ကို အိုးထိန်းသည်ကို ရက်ကန်းသည်ကို သားရေနယ်သမားကို ဆတ္တာသည်ကို သင်ရေ လက်ချိုးရွီတွက်သူ ဖြိုက်၏၊ ဂဏန်းနန့် ရွီတွက်သူဖြိုက်၏၊ စာရီး ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် မြတ်သောအတတ်အနိန်နန့် မြတ်သောအတတ်ရှိသူကို ပြောဆို၏၊ လက်ချိုးရွီတွက်သူကို ဂဏန်းနန့် ရွီတွက်သူကိုစာရီးကို သင်ရေ လက်ချိုးရွီတွက်သူ ဖြိုက်၏၊ ဂဏန်းနန့် ရွီတွက်သူဖြိုက်၏၊ စာရီး ဖြိုက်၏ဟုပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။


==အနာရောဂါနန့် ဆဲရေးခြင်း==
၂၁။ ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ယုတ်သောအနာအနိန်နန့် ယုတ်သော အနာရှိသူကို ပြောဆို၏၊ နူနာရှိသူကို အိုင်းအမာနာရှိသူကို (ပွေးညှင်းတင်းတိပ်အစဟိရေ) အရီပြားနာရှိသူကို ချောင်းဆိုးနာရှိသူကို ဝက်ရူးနာရှိသူကို သင်ရေ နူနာရှိသူဖြိုက်၏၊ အိုင်းအမာနာရှိသူ ဖြိုက်၏၊ (ပွေးညှင်း တင်းတိပ်အစဟိရေ) အရီပြားနာရှိသူ ဖြိုက်၏၊ ချောင်းဆိုးနာရှိသူ ဖြိုက်၏၊ ဝက်ရူးနာရှိသူ ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ယုတ်သော အနာနန့်မြတ်သော အနာရှိသူကို ပြောဆို၏၊ ပျားရည်နန့်တူသော မုတ်ယိုနာ (ဆီးချိုနာ) ရှိသူကို သင်ရေနူနာရှိသူ ဖြိုက်၏၊ အိုင်းအမာနာရှိသူ ဖြိုက်၏၊ (ပွေးညှင်းတင်းတိပ်အစဟိရေ) အရီပြားနာရှိသူ ဖြိုက်၏၊ ချောင်းဆိုးနာရှိသူ ဖြိုက်၏၊ ဝက်ရူးနာရှိသူ ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် မြတ်သော အနာနန့်ယုတ်သော အနာရှိသူကို ပြောဆို၏၊ နူနာရှိသူကို အိုင်းအမာနာရှိသူကို (ပွေး ညှင်း တင်းတိပ် အစဟိရေ) အရီပြားနာရှိသူကို ချောင်းဆိုးနာရှိသူကို ဝက်ရူးနာရှိသူကို သင်ရေ ပျားရည်နန့်တူသော မုတ်ယိုနာ (ဆီးချိုနာ) ရှိသူ ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကိုဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် မြတ်သော အနာနန့်မြတ်သော အနာရှိသူကို ပြောဆို၏၊ ပျားရည်နန့်တူသော မုတ်ယိုနာ (ဆီးချိုနာ) ရှိသူကို သင်ရေပျားရည်နန့်တူသော မုတ်ယိုနာ (ဆီးချိုနာ) ရှိသူ ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်းပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

[[ကဏ္ဍ:ပါစိတ်]]

==အသွင် 'ပုံသဏ္ဌာန်'နန့် ဆဲရေးခြင်း==
၂၂။ ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ယုတ်သော အသွင်နန့်ယုတ်သော အသွင်ရှိသူကို ပြောဆို၏၊ ကကောင်းရှည်သောသူကို ကကောင်းတိုသောသူကို တုတ်တုတ်မဲသောသူကို ကကောင်းဖြူသောသူကို သင်ရေ ရှည်လွန်းသူ ဖြိုက်၏၊ တိုလွန်းသူ ဖြိုက်၏၊ မည်းလွန်းသူဖြိုက်၏၊ ဖြူလွန်းသူ ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ယုတ်သော အသွင်နန့်မြတ်သော အသွင်ရှိသူကို ပြောဆို၏၊ မရှည်လွန်းသူကို မတိုလွန်းသူကို မမည်းလွန်းသူကို မဖြူလွန်းသူကို သင်ရေ ရှည်လွန်းသူ ဖြိုက်၏၊ တိုလွန်းသူ ဖြိုက်၏၊ မည်းလွန်းသူ ဖြိုက်၏၊ ဖြူလွန်းသူ ဖြိုက်၏ဟုပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် မြတ်သော အသွင်နန့်ယုတ်သော အသွင်ရှိသူကို ပြောဆို၏၊ ကကောင်းရှည်သူကို ကကောင်းတိုသူကို တုတ်တုတ်မဲသူကို ကကောင်းဖြူသူကို သင်ရေ မရှည်လွန်းသူ ဖြိုက်၏၊ မတိုလွန်းသူ ဖြိုက်၏၊ မမည်းလွန်းသူ ဖြိုက်၏၊ မဖြူလွန်းသူ ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် မြတ်သော အသွင်နန့်မြတ်သော အသွင်ရှိသူကို ပြောဆို၏၊ မရှည်လွန်းသူကို မတိုလွန်းသူကို မမည်းလွန်းသူကို မဖြူလွန်းသူကို သင်ရေ မရှည်လွန်းသူ ဖြိုက်၏၊ မတိုလွန်းသူ ဖြိုက်၏၊ မမည်းလွန်းသူ ဖြိုက်၏၊ မဖြူလွန်းသူ ဖြိုက်၏ဟုပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။


==ကိလေသာနန့် ဆဲရေးခြင်း==
၂၃။ ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ယုတ်သောရာဂအစဟိစော်အနိန်နန့် ယုတ်သော ရာဂအစဟိစော် ရှိသူကို ပြောဆို၏၊ ရာဂအုံးထသူကို ဒေါသအုံးထသူကို မောဟအုံးထသူကို သင်ရေ ရာဂအုံးထသူ ဖြိုက်၏၊ ဒေါသအုံးထသူ ဖြိုက်၏၊ မောဟအုံးထသူ ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ယုတ်သော ရာဂ အစဟိစော်အနိန်နန့်ကိလေသာ မဟိ၍ မြတ်သောသူကို ပြောဆို၏၊ ရာဂကင်းသူကို ဒေါသကင်းသူကို မောဟကင်း သူကို သင်ရေ ရာဂအုံးထသူ ဖြိုက်၏၊ ဒေါသအုံးထသူ ဖြိုက်၏၊ မောဟအုံးထသူ ဖြိုက်၏၊ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် မြတ်သော စကားနန့်ယုတ်သော ရာဂအစဟိစော် ရှိသူကို ပြောဆို၏၊ ရာဂအုံးထသူကို ဒေါသအုံးထသူကို မောဟအုံးထသူကို သင်ရေ ရာဂကင်းသူ ဖြိုက်၏၊ ဒေါသကင်းသူ ဖြိုက်၏၊ မောဟကင်းသူ ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် မြတ်သော စကားနန့်ကိလေသာ မဟိ၍ မြတ်သောသူကို ပြောဆို၏၊ ရာဂကင်းသူကို ဒေါသကင်းသူကို မောဟကင်းသူကို သင်ရေ ရာဂကင်းသူ ဖြိုက်၏၊ ဒေါသကင်းသူ ဖြိုက်၏၊ မောဟကင်းသူ ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။


==အာပတ်နန့် ဆဲရေးခြင်း==
၂၄။ ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ယုတ်သောအာပတ်နန့် ယုတ်သော အာပတ်သင့်သူကို ပြောဆို၏၊ ပါရာဇိကအာပတ်သင့်သူကို သံဃာဒိသိသ်အာပတ့်သင့်သူကို ထုလ္လစ္စဉ်းအာပတ်သင့်သူကို ပါစိတ်အာပတ်သင့်သူကို ပါဋိဒေသနီအာပတ်သင့်သူကို ဒုက္ကဋ်အာပတ်သင့်သူကို ဒုဗ္ဘာသီအာပတ်သင့်သူကို သင်ရေ ပါရာဇိကအာပတ် သင့်သူ ဖြိုက်၏၊ သံဃာဒိသိသ်အာပတ်သင့်သူ ဖြိုက်၏၊ ထုလ္လစ္စဉ်းအာပတ် သင့်သူ ဖြိုက်၏၊ ပါစိတ်အာပတ် သင့်သူ ဖြိုက်၏၊ ပါဋိဒေသနီအာပတ်သင့်သူ ဖြိုက်၏၊ ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်သူ ဖြိုက်၏၊ ဒုဗ္ဘာသီအာပတ် သင့်သူ ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ယုတ်သော အာပတ်နန့် (အာပတ် မဟိ၍) မြတ်သူကို ပြောဆို၏၊ သောတာပန်ကို သင်ရေ ပါရာဇိကအာပတ် သင့်သူဖြိုက်၏။ပ။ ဒုဗ္ဘာသီအာပတ် သင့်သူဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် (အာပတ် မဟိ၍) မြတ်သော စကားနန့် (အာပတ်သင့်၍) ယုတ်သူကို ပြောဆို၏၊ ပါရာဇိကအာပတ် သင့်သူကို။ပ။ ဒုဗ္ဘာသီအာပတ် သင့်သူကို သင်ရေ သောတာပန် ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် (အာပတ်မဟိ၍) မြတ်သောစကားနန့် (အာပတ်မဟိ၍) မြတ်သူကို ပြောဆို၏၊ သောတာပန်ကို သင်ရေ သောတာပန် ဖြိုက်၏ဟုပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။


==အယုတ် အမြတ်ဆဲရေးခြင်းမျိုးနန့် ဆဲရေးခြင်း==
၂၅။ ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ယုတ်သောဆဲရေးခြင်းနန့် ယုတ်သောသူကို ပြောဆို၏၊ ကုလားအုပ်ကို ဆိတ်ကို နွားကို မြည်းကို တိရစ္ဆာန်ကိုငရဲသူကို သင်ရေ ကုလားအုပ်ဖြိုက်၏၊ ဆိတ်ဖြိုက်၏၊ နွားဖြိုက်၏၊ မြည်းဖြိုက်၏၊ တိရစ္ဆာန်ဖြိုက်၏၊ ငရဲသူဖြိုက်၏၊ သင့်အား ကောင်းရေ လားရာဂတိမဟိ၊ မကောင်းရေ လားရာဂတိသို့ပြီးကေ သင်ရောက်ထိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ယုတ်သော ဆဲရေး ခြင်းနန့်မြတ်သောသူကို ပြောဆို၏၊ ပညာဟိသူကို လိမ္မာသူကို ထက်မြက်ရေ ပညာဟိသူကို အကြားအမြင်တိသူကို တရားဟောတတ်သူကို သင်ရေ ကုလားအုပ်ဖြိုက်၏၊ ဆိတ်ဖြိုက်၏၊ နွားဖြိုက်၏၊ မြည်းဖြိုက်၏၊ တိရစ္ဆာန်ဖြိုက်၏၊ ငရဲသူဖြိုက်၏၊ သင့်အား ကောင်းရေ လားရာဂတိမဟိ၊ မကောင်းရေ လားရာဂတိသို့ရာကေ သင်ရောက်ထိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် မြတ်သော ဆဲရေး ခြင်းနန့်ယုတ်သောသူကို ပြောဆို၏၊ ကုလားအုပ်ကို ဆိတ်ကို နွားကို မြည်းကို တိရစ္ဆာန်ကို ငရဲသူကို သင်ရေပညာဟိ ဖြိုက်၏၊ လိမ္မာသူ ဖြိုက်၏၊ ထက်မြက်ရေ ပညာဟိသူ ဖြိုက်၏၊ အကြားအမြင်တိသူ ဖြိုက်၏၊ တရားဟောတတ်သူ ဖြိုက်၏၊ သင့်အား မကောင်းရေ လားရာဂတိမဟိ၊ ကောင်းရေ လားရာဂတိသို့ရာကေ သင် ရောက်ထိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် မြတ်သော ဆဲရေ ခြင်းနန့်မြတ်သောသူကို ပြောဆို၏၊ ပညာဟိသူကို လိမ္မာသူကို ထက်မြက်ရေ ပညာဟိသူကို အကြားအမြင်တိသူကို တရားဟောတတ်သူကို သင်ရေ ပညာဟိ ဖြိုက်၏၊ လိမ္မာသူ ဖြိုက်၏၊ ထက်မြက်ရေပညာဟိသူ ဖြိုက်၏၊ အကြားအမြင်တိသူ ဖြိုက်၏၊ တရားဟောတတ်သူ ဖြိုက်၏၊ သင့်အား မကောင်းရီလားရာဂတိမဟိ၊ ကောင်းရေ လားရာဂတိသို့ရာကေ သင် ရောက်ထိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။

၂၆။ ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ဒေအရပ်၌ တချို့ ဒွန်းစဏ္ဍား ဒေါင်းရွေသမား မုဆိုး တံငါ သားရေနယ်သမား ပန်းမှိုက်သွန်ရို့စွာ ဟိကုန်ရေဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ဒေအရပ်၌ တချို့ မင်းမျိုး ပုဏ္ဏားမျိုးရို့စွာ ဟိကုန်ရေဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။

၂၇။ ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ဒေအရပ်၌ တချို့ ငနားရှည်မည်သောသူ ငနားပဲ့မည်သောသူ ငနားလုံးမည်သောသူ ငနားကျယ်မည်သောသူငမျိုးပွားမည်သောသူရို့စွာ ဟိကုန်ရေဟု ပြောဆိုအံ့။ပ။

ဒေအရပ်၌ တချို့ ဗုဒ္ဓရက္ခိတမည်သောသူ ဓမ္မရက္ခိတမည်သောသူ သံဃရက္ခိတမည်သောသူရို့စွာ ဟိကုန်ရေဟု ပြောဆိုအံ့။ပ။

ဒေအရပ်၌ တချို့ ကောသိယအနွယ် ဘာရဒွါဇအနွယ်ရို့စွာ ဟိကုန်ရေဟု ပြောဆိုအံ့။ပ။ ဒေအရပ်၌ တချို့ ဂေါတမအနွယ် မောဂ္ဂလာနအနွယ် ကစ္စာနအနွယ် ဝါသိဋ္ဌအနွယ်ရို့စွာဟိကုန်ရေဟု ပြောဆိုအံ့။ပ။


ဒေအရပ်၌ တချို့ ကျီစောင့် ပန်းမှိုက်သွန်ရို့စွာ ဟိကုန်ရေဟု ပြောဆိုအံ့။ပ။

ဒေအရပ်၌ တချို့ လယ်သမား ကုန်စွာ နွားမွီးမြူသူရို့စွာ ဟိကုန်ရေဟု ပြော ဆိုအံ့။ပ။

ဒေအရပ်၌ တချို့ ကျူထရံစွာ အိုးထိန်းသည်ကို ရက်ကန်းသည် သားရေနယ်သမား ဆတ္တာသည်ရို့စွာ ဟိကုန်ရေဟု ပြောဆိုအံ့။ပ။

ဒေအရပ်၌ တချို့ လက်ချိုးရွီတွက်တတ်သူ ဂဏန်းနန့် ရွီတွက်တတ်သူ စာရီးတတ်သူရို့စွာ ဟိကုန်ရေဟု ပြောဆိုအံ့။ပ။

ဒေအရပ်၌ တချို့ နူနာရှိသူ အိုင်းအမာနာရှိသူ (ပွေးညှင်းတင်းတိပ်အစဟိရေ) အရီပြားနာ ရှိသူချောင်းဆိုးနာရှိသူ ဝက်ရူးနာရှိသူရို့စွာ ဟိကုန်ရေဟု ပြောဆိုအံ့။ပ။

ဒေအရပ်၌ တချို့ ပျားရည်နန့်တူသော မုတ်ယိုနာ 'ဆီးချိုနာ' ရှိသူရို့စွာ ဟိကုန်ရေဟုပြောဆိုအံ့။ပ။

ဒေအရပ်၌ တချို့ ရှည်လွန်းသူ တိုလွန်းသူ မည်းလွန်းသူ ဖြူလွန်းသူရို့စွာ ဟိကုန်ရေဟုပြောဆိုအံ့။ပ။

ဒေအရပ်၌ တချို့ မရှည်လွန်းသူ မတိုလွန်းသူ မမည်းလွန်းသူ မဖြူလွန်းသူရို့စွာ ဟိကုန်ရေဟုပြောဆိုအံ့။ပ။

ဒေအရပ်၌ တချို့ ရာဂအုံးထသူ ဒေါသအုံးထသူ မောဟအုံးထသူူရို့စွာ ဟိကုန်ရေဟုပြောဆိုအံ့။ပ။

ဒေအရပ်၌ တချို့ ရာဂကင်းသူ ဒေါသကင်းသူ မောဟကင်းသူူူရို့စွာ ဟိကုန်ရေဟုပြောဆိုအံ့။ပ။

ဒေအရပ်၌ တချို့ ပါရာဇိကအာပတ်သင့်သူ။ပ။ ဒုဗ္ဘာသီအာပတ် သင့်သူူူရို့စွာ ဟိကုန်ရေဟုပြောဆိုအံ့။ပ။

ဒေအရပ်၌ တချို့ သောတာပန်ရို့စွာ ဟိကုန်ရေဟု ပြောဆိုအံ့။ပ။

ဒေအရပ်၌ တချို့ ကုလားအုပ် ဆိတ် နွား မြည်း တိရစ္ဆာန် ငပုလိပ်ရို့စွာ ဟိကုန်ရေ၊ ယင့်သူရို့အား ကောင်းရေ လားရာဂတိ မဟိ၊ မကောင်းရေ လားရာဂတိကိုရာကေ ယင့်သူရို့အလိုရှိထိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။

၂၈။ ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ဒေအရပ်၌့တချို့ ပညာဟိသူ လိမ္မာသူ ထက်မြက်ရေ ပညာဟိသူ အကြားအမြင်တိသူ တရားဟောတတ်သူရို့စွာ ဟိကုန်ရေ၊ ယင့်သူရို့အား မကောင်းရေ လားရာဂတိမဟိ၊ ကောင်းရေ လားရာဂတိသို့ရာကေ ယင့်သူရို့ ရောက်ထိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။

၂၉။ ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ဧပိုင် ပြောဆို၏၊ အကြင်သူရို့စွာ ဟိကုန်ရေ၊ ယင့်သူရို့ကား စင်စစ်အနိန်နန့် ဒွန်းစဏ္ဍားမျိုး ဒေါင်းရွေသမား မျိုးမုဆိုးဒုံးလူမျိုး သားရေနယ်သမားမျိုး ပန်းမှိုက်သွန်မျိုးရို့တည်းဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်းခွန်းတိုင်း ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။ပ။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ဧပိုင် ပြောဆို၏၊ အကြင်သူရို့စွာ ဟိကုန်ရေ၊ ယင့်သူရို့ကား စင်စစ်အနိန်နန့် ပညာဟိသူ လိမ္မာသူ ထက်မြက်ရေ ပညာဟိသူ အကြားအမြင်တိသူ တရားဟောတတ်သူရို့တည်းဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။


၃၀။ ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ဧပိုင် ပြောဆို၏၊ ငရို့ကား ဒွန်းစဏ္ဍားမျိုး မဟုတ်ကုန်၊ ဒေါင်းရွေသမားမျိုး မဟုတ်ကုန်၊ မုဆိုးဒုံးလူမျိုး မဟုတ်ကုန်၊ သားရေနယ်သမားမျိုး မဟုတ်ကုန်၊ ပန်းမှိုက်သွန်မျိုး မဟုတ်ကုန်ဟု ပြောဆိုအံ့။ပ။

ငရို့ကား ပညာဟိ မဟုတ်ကုန်၊ လိမ္မာသူ မဟုတ်ကုန်၊ ထက်မြက်ရေ ပညာဟိ မဟုတ်ကုန်၊ အကြားအမြင်တိသူ မဟုတ်ကုန်၊ တရားဟောတတ်သူ မဟုတ်ကုန်၊ ငါရို့အား မကောင်းရေ လားရာဂတိမဟိ၊ ကောင်းရေ လားရာဂတိသို့ရာကေ ငါရို့ ရောက်ထိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်းခွန်းတိုင်း ဒုက္ကဋ် အာပတ် သင့်၏။

၃၁။ ရဟန်းစွာ ရဟန်းမဟုတ်သူကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ယုတ်သောနာမည်နန့် ယုတ်သော နာမည်ဟိသူကို ပြောဆို၏။ပ။ ယုတ်သော နာမည်နန့် မြတ်သော နာမည်ဟိသူကိုပြောဆို၏။ပ။ မြတ်သော နာမည်နန့် ယုတ်သော နာမည်ဟိသူကို ပြောဆို၏။ပ။ မြတ်သော နာမည်နန့်မြတ်သော နာမည်ဟိသူကို ပြောဆို၏။ပ။ ပညာဟိသူကို လိမ္မာသူကို ထက်မြက်ရေ ပညာ ရှိသူကိုအကြားအမြင်တိသူကို တရားဟောတတ်သူကို သင်ရေ ပညာဟိဖြိုက်၏၊ လိမ္မာသူဖြိုက်၏၊ ထက်မြက်ရေ ပညာဟိသူဖြိုက်၏၊ အကြားအမြင်တိသူဖြိုက်၏၊ တရားဟောတတ်သူဖြိုက်၏၊ သင့်အား မကောင်းရေ လားရာဂတိ မဟိ၊ ကောင်းရေ လားရာဂတိသို့ရာကေ သင် ရောက်ထိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းမဟုတ်သူကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ဧပိုင် ပြောဆို၏၊ ဒေအရပ်၌ တချို့ ဒွန်းစဏ္ဍားမျိုး ဒေါင်းရွေသမားမျိုး မုဆိုးဒုံးလူမျိုး သားရေနယ်သမားမျိုး ပန်းမှိုက်သွန်မျိုးရို့စွာ ဟိကုန်ရေဟု ပြောဆိုအံ့။ပ။

ဒေအရပ်၌ တချို့ ပညာဟိသူ လိမ္မာသူ ထက်မြက်ရေ ပညာဟိသူ အကြားအမြင်တိသူတရားဟောတတ်သူရို့စွာ ဟိကုန်ရေ၊ ယင့်သူရို့အား မကောင်းရေ လားရာဂတိ မဟိ၊ ကောင်းရီလားရာဂတိသို့ရာကေ ယင့်သူရို့ ရောက်ထိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းမဟုတ်သူကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ဧပိုင် ပြောဆို၏၊ အကြင်သူရို့စွာ ဟိကုန်ရေ၊ ယင့်သူရို့ကား စင်စစ်အနိန်နန့် ဒွန်းစဏ္ဍားမျိုး ဒေါင်းရွေ သမားမျိုးမုဆိုးဒုံးလူမျိုး၊ သားရေနယ်သမားမျိုး ပန်းမှိုက်သွန်မျိုးရို့တည်းဟု ပြောဆိုအံ့။ပ။

အကြင်သူရို့စွာ ဟိကုန်ရေ၊ ယင့်သူရို့ကား စင်စစ်အနိန်နန့် ပညာဟိသူ လိမ္မာသူ ထက်မြက်ရေပညာဟိသူ အကြားအမြင်တိသူ တရားဟောတတ်သူရို့တည်းဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်းဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းမဟုတ်သူကို ဆဲရေးလို ရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို ပြုလုပ်လိုတွက်နန့် ဧပိုင် ပြောဆို၏၊ ငရို့ကား ဒွန်းစဏ္ဍားမျိုး မဟုတ်ကုန်၊ ဒေါင်းရွေသမားမျိုး မဟုတ်ကုန်၊ မုဆိုးဒုံးလူမျိုး မဟုတ်ကုန်၊ သားရေနယ်သမားမျိုး မဟုတ်ကုန်၊ ပန်းမှိုက်သွန်မျိုး မဟုတ်ကုန်ဟု ပြောဆိုအံ့။ ပ

ငရို့ကား ပညာဟိ မဟုတ်ကုန်၊ လိမ္မာသူ မဟုတ်ကုန်၊ ထက်မြက်ရေ ပညာဟိသူ မဟုတ်ကုန်၊ အကြားအမြင်တိသူ မဟုတ်ကုန်၊ တရားဟောတတ်သူ မဟုတ်ကုန်၊ ငါရို့အား မကောင်းရေ လားရာဂတိမဟိ၊ ကောင်းရေ လားရာဂတိသို့ရာကေ ငါရို့ ရောက်ထိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်းခွန်းတိုင်း ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။


၃၂။ ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို မဆဲရေးလို မရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို မပြုလုပ်ပိုင်ရာ ရယ်မြူးလိုအနိန်နန့် ယုတ်သော အမျိုးဇာတ်အနိန်နန့် ယုတ်သော အမျိုးဇာတ် ရှိသူကို ပြောဆို၏၊ ဒွန်းစဏ္ဍားမျိုးကို ဒေါင်းရွေသမားမျိုးကို မုဆိုးဒုံးလူမျိုးကို သားရေနယ်သမားမျိုးကို ပန်းမှိုက်သွန်မျိုးကို သင်ရေ ဒွန်းစဏ္ဍားမျိုး ဖြိုက်၏၊ ဒေါင်းရွေသမားမျိုး ဖြိုက်၏၊ မုဆိုးဒုံးလူမျိုး ဖြိုက်၏၊ သားရေနယ်သမားမျိုး ဖြိုက်၏၊ ပန်းမှိုက်သွန်မျိုး ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ဒုဗ္ဘာသီအာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို မဆဲရေးလို မရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို မပြုလုပ်ပိုင်ရာ ရယ်မြူးလိုအနိန်နန့်ယုတ်သော အမျိုးဇာတ်အနိန်နန့် မြတ်သော အမျိုးဇာတ်ရှိသူကို ပြောဆို၏၊ မင်းမျိုးကို ပုဏ္ဏားမျိုးကို သင်ရေ ဒွန်းစဏ္ဍားမျိုး ဖြိုက်၏၊ ဒေါင်းရွေသမားမျိုး ဖြိုက်၏၊ မုဆိုးဒုံးလူမျိုး ဖြိုက်၏၊ သားရေနယ်သမားမျိုး ဖြိုက်၏၊ ပန်းမှိုက်သွန်မျိုး ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ဒုဗ္ဘာသီအာပတ်သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို မဆဲရေးလို မရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို မပြုလုပ်ပိုင်ရာ ရယ်မြူး လိုအနိန်နန့်မြတ်သော အမျိုးဇာတ်အနိန်နန့် ယုတ်သော အမျိုးဇာတ် ရှိသူကို ပြောဆို၏၊ ဒွန်းစဏ္ဍားမျိုးကို ဒေါင်းရွေသမားမျိုးကို မုဆိုးဒုံးလူမျိုးကို သားရေနယ်သမားမျိုးကို ပန်းမှိုက်သွန်မျိုးကို သင်ရေ မင်းမျိုးဖြိုက်၏၊ ပုဏ္ဏားမျိုး ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ဒုဗ္ဘာသီအာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို မဆဲရေးလို မရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို မပြုလုပ်ပိုင်ရာ ရယ်မြူးလိုအနိန်နန့်မြတ်သော အမျိုးဇာတ်အနိန်နန့် မြတ်သော အမျိုးဇာတ်ရှိသူကို ပြောဆို၏၊ မင်းမျိုးကို ပုဏ္ဏားမျိုးကို သင်ရေ မင်းမျိုး ဖြိုက်၏၊ ပုဏ္ဏားမျိုး ဖြိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ဒုဗ္ဘာသီအာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို မဆဲရေးလို မရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို မပြုလုပ်ပိုင်ရာ ရယ်မြူးလိုအနိန်နန့် အယုတ်နန့် ယုတ်သောသူကို ပြောဆို၏။ပ။ အယုတ်နန့် မြတ်သောသူကို ပြောဆို၏။ပ။ အမြတ်နန့်ယုတ်သောသူကို ပြောဆို၏။ပ။ အမြတ်နန့် မြတ်သောသူကို ပြောဆို၏၊ ပညာဟိသူကို လိမ္မာ သူကိုထက်မြက်ရေ ပညာဟိသူကို အကြားအမြင်တိသူကို တရားဟောတတ်သူကို သင်ရေ ပညာဟိသူဖြိုက်၏၊ လိမ္မာသူ ဖြိုက်၏၊ ထက်မြက်ရေ ပညာဟိသူ ဖြိုက်၏၊ အကြားအမြင်တိသူ ဖြိုက်၏၊ တရားဟောတတ်သူ ဖြိုက်၏၊ သင့်အား မကောင်းရေ လားရာဂတိမဟိ၊ ကောင်းရေ လားရာဂတိသို့ရာကေသင် ရောက်ထိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ဒုဗ္ဘာသီအာပတ် သင့်၏။

၃၃။ ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို မဆဲရေးလို မရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို မပြုလုပ်ပိုင်ရာ ရယ်မြူးလိုအနိန်နန့် ဧပိုင် ဆို၏ ဒေအရပ်၌ တချို့ ဒွန်းစဏ္ဍား ဒေါင်းရွေသမား မုဆိုးတံငါ သားရေနယ်သမား ပန်းမှိုက်သွန်ရို့စွာ ဟိကုန်ရေဟု ပြောဆိုအံ့။ပ။

ဒေအရပ်၌ တချို့ ပညာဟိသူ လိမ္မာသူ ထက်မြက်ရေ ပညာဟိသူ အကြားအမြင်တိသူ တရားဟောတတ်သူရို့စွာ ဟိကုန်ရေ၊ ယင့်သူရို့အား မကောင်းရေ လားရာဂတိ မဟိ၊ ကောင်းရေ လားရာဂတိသို့ရာကေ ယင့်သူရို့ ရောက်ထိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ဒုဗ္ဘာသီအာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို မဆဲရေးလို မရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို မပြုလုပ်ပိုင်ရာ ရယ်မြူး လိုအနိန်နန့်ဧပိုင် ဆို၏ အကြင်သူရို့စွာ ရှိကတ်ကုန်၏၊ ယင့်သူရို့ကား စင်စစ်အနိန်နန့် ဒွန်းစဏ္ဍား ဒေါင်းရွေသမား မုဆိုးတံငါ သားရေနယ်သမား ပန်းမှိုက်သွန်ရို့တည်းဟု ပြောဆိုအံ့။ပ။

အကြင်သူရို့စွာ ရှိကတ်ကုန်၏၊ ယင့်သူရို့ကား စင်စစ်အနိန်နန့် ပညာဟိသူ လိမ္မာသူ ထက်မြက် သောပညာဟိသူ အကြားအမြင်တိသူ တရားဟောတတ်သူရို့တည်းဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ဒုဗ္ဘာသီအာပတ် သင့်၏။


ရဟန်းစွာ ရဟန်းကို မဆဲရေးလို မရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို မပြုလုပ်ပိုင်ရာ ရယ်မြူးလိုအနိန်နန့်ဧပိုင် ဆို၏ ငရို့ကား ဒွန်းစဏ္ဍားမျိုး ဒေါင်းရွေသမားမျိုး မုဆိုးဒုံးလူမျိုး သားရေနယ်သမား မျိုးပန်းမှိုက်သွန်မျိုး မဟုတ်ကုန်ဟု ပြောဆိုအံ့။ပ။

ငရို့ကား ပညာဟိတိ လိမ္မာသူတိ ထက်မြက်ရေ ပညာဟိသူတိ အကြားအမြင်တိသူတိတရားဟောတတ်သူတိ မဟုတ်ကုန်၊ ငါရို့အား မကောင်းရေ လားရာဂတိမဟိ၊ ကောင်းရီလားရာဂတိသို့ရာကေ ငါရို့ ရောက်ထိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ဒုဗ္ဘာသီအာပတ် သင့်၏။

၃၄။ ရဟန်းစွာ ရဟန်းမဟုတ်သူကို မဆဲရေးလို မရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို မပြုလုပ်ပိုင်ရာရယ်မြူးလိုအနိန်နန့် အယုတ်နန့် ယုတ်သောသူကို ပြောဆိုအံ့။ပ။

အယုတ်နန့် မြတ်သောသူကို ပြောဆိုအံ့။ပ။ အမြတ်နန့် ယုတ်သောသူကို ပြောဆိုအံ့။ပ။ အမြတ်နန့်မြတ်သောသူကို ပြောဆိုအံ့၊ ပညာဟိသူကို လိမ္မာသူကို ထက်မြက်ရေ ပညာဟိသူကို အကြားအမြင်တိသူကို တရားဟောတတ်သူကို သင်ရေ ပညာဟိသူ ဖြိုက်၏၊ လိမ္မာသူ ဖြိုက်၏၊ ထက်မြက်ရေပညာဟိသူ ဖြိုက်၏၊ အကြားအမြင်တိသူ ဖြိုက်၏၊ တရားဟောတတ်သူ ဖြိုက်၏၊ သင့်အား မကောင်းရီလားရာဂတိမဟိ၊ ကောင်းရေ လားရာဂတိသို့ရာကေ သင်ရောက်ထိုက်၏ဆိုပနာ ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ဒုဗ္ဘာသီအာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းမဟုတ်သူကို မဆဲရေးလို မရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို မပြုလုပ်ပိုင်ရာရယ်မြူးလိုအနိန်နန့် ဒေကိုပြောဆို၏၊ ဒေအရပ်၌ တချို့ကုန်သော ဒွန်းစဏ္ဍားတိ ဒေါင်းရွေသမားတိမုဆိုးတံငါတိ သားရေနယ်သမားတိ ပန်းမှိုက်သွန်တိ ဟိကုန်ရေဟု ပြောဆိုအံ့။ပ။

ဒေအရပ်၌ တချို့ ပညာဟိသူတိ လိမ္မာသူတိ ထက်မြက်ရေ ပညာဟိသူတိ အကြားအမြင်တိသူတိ တရားဟောတတ်သူတိ ဟိကုန်ရေ၊ ယင့်သူရို့အား မကောင်းရေ လားရာဂတိမဟိ၊ ကောင်းရေ လားရာဂတိသို့ရာကေ ယင့်သူရို့ ရောက်ထိုက်ကုန်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်းခွန်းတိုင်း ဒုဗ္ဘာသီအာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းမဟုတ်သူကို မဆဲရေးလို မရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို မပြုလုပ်ပိုင်ရာရယ်မြူးလိုအနိန်နန့် ဒေကိုပြောဆို၏၊ အကြင်သူရို့စွာ ရှိကတ်ကုန်၏၊ ယင့်သူရို့ကား စင်စစ်အနိန်နန့် ဒွန်းစဏ္ဍားတိ ဒေါင်းရွေသမားတိ မုဆိုးတံငါတိ သားရေနယ်သမားတိ ပန်းမှိုက်သွန်တိတည်းဟုပြောဆိုအံ့။ပ။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းမဟုတ်သူကို မဆဲရေးလို မရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို မပြုလုပ်ပိုင်ရာရယ်မြူးလိုအနိန်နန့် ဒေကိုပြောဆို၏၊ အကြင်သူရို့စွာ ရှိကတ်ကုန်၏၊ ယင့်သူရို့ကား ပညာဟိသူတိလိမ္မာသူတိ ထက်မြက်ရေ ပညာဟိသူတိ အကြားအမြင်တိသူတိ တရားဟောတတ်သူတိတည်း၊ ယင့်သူရို့အား မကောင်းရေ လားရာဂတိ မဟိ၊ ကောင်းရေ လားရာဂတိသို့ရာကေ ယင့်သူရို့ ရောက့်ထိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ဒုဗ္ဘာသီအာပတ် သင့်၏။

ရဟန်းစွာ ရဟန်းမဟုတ်သူကို မဆဲရေးလို မရှုတ်ချလို အရှိန်အစော်မဲ့ကို မပြုလုပ်ပိုင်ရာရယ်မြူးလိုအနိန်နန့် ဒေကိုပြောဆို၏၊ ငရို့ကား ဒွန်းစဏ္ဍားတိ ဒေါင်းရွေသမားတိ မုဆိုးတံငါတိရားရေနယ်သမားတိ ပန်းမှိုက်သွန်တိ မဟုတ်ကတ်ကုန်ဟု ပြောဆိုအံ့။ပ။

ငရို့ကား ပညာဟိသူတိ လိမ္မာသူတိ ထက်မြက်ရေ ပညာဟိသူတိ အကြားအမြင်တိသူတိတရားဟောတတ်သူတိ မဟုတ်ကုန်၊ ငါရို့အား မကောင်းရေ လားရာဂတိ မဟိ၊ ကောင်းရီလားရာဂတိသို့ရာကေ ငါရို့ ရောက်ထိုက်၏ဟု ပြောဆိုအံ့၊ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်း ဒုဗ္ဘာသီအာပတ် သင့်၏။


၃၅။ ထဲကကို ရှီးရှုသော ရဟန်း၊ ပါဠိကို ရှီးရှုသော ရဟန်း၊ ဆုံးမခြင်းကို ရှီးရှုသော ရဟန်း၊ ရူးသော ရဟန်း၊ အစလက်ဦးလွန်ကျူးသော ရဟန်းရို့အားလည်း အာပတ် မသင့်။

ဒုတိယ ဩမသဝါဒသိက္ခာပုဒ်ပြီး၏။

၁။ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းခြောက်ပါး စတင်တည်ထောင်သော အသင်းဝင်ရဟန်းရို့ကို ဆိုရေ။

၂။ တက္ကသိုလ်= အတတ်ပညာအထူးထူးကို ကြံဆလီ့ ဟိရေသူရို့၏ နီထိုင်ရာမြို့တော်ဖြိုက်ရေ။

၃။ နန္ဒိဝိသာလ= ခြီဖွီ ဂြိုခန့်ညားခြင်းဟိရေနွား

၄။ ကောဋ္ဋကကမ္မံ ဟိရင် သစ်ရွှေသမား လက်သမားအလုပ် ကျောက်ဆစ်သမားအလုပ်ဟု ပြန်ဆိုရဖို့။</text>
      <sha1>ennirl7bc3njmvgj1aeqknad6xq8rp3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:တိပိဋကဓရရဟန်းတော်တိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3182</id>
    <revision>
      <id>21673</id>
      <parentid>15588</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T13:50:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="mhdtbmcoqjpe67ug3z94s8fpsahs6di" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ဘာသာရီး ခေါင်းဆောင်တိ]]</text>
      <sha1>mhdtbmcoqjpe67ug3z94s8fpsahs6di</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်အမျိုးသား စာရီးဆရာတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3183</id>
    <revision>
      <id>21663</id>
      <parentid>15589</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T13:42:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99" sha1="44zd7liwbc53h7flb6mwxgs3m70939x" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုး အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ]]</text>
      <sha1>44zd7liwbc53h7flb6mwxgs3m70939x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရိုးရာဝထု</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3198</id>
    <revision>
      <id>21749</id>
      <parentid>15656</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:37:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66" sha1="gc6s0eaaw0u4xh2xt5cslkorxsvvma8" xml:space="preserve">[[:ကဏ္ဍ:ရခိုင်ယဥ်ကျေးမှု]]</text>
      <sha1>gc6s0eaaw0u4xh2xt5cslkorxsvvma8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>21750</id>
      <parentid>21749</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:37:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="eh4pbih2bqib92n014og6mefqxn487x" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ယဥ်ကျေးမှု]]</text>
      <sha1>eh4pbih2bqib92n014og6mefqxn487x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင် ကဗျာဆရာတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3202</id>
    <revision>
      <id>21661</id>
      <parentid>16241</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T13:40:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="163" sha1="ayj8uncje1pyz1pz1ss5cco1lk1o3xn" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင် ကဗျာဆရာတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုး အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ]]</text>
      <sha1>ayj8uncje1pyz1pz1ss5cco1lk1o3xn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>21670</id>
      <parentid>21661</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T13:48:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99" sha1="44zd7liwbc53h7flb6mwxgs3m70939x" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုး အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ]]</text>
      <sha1>44zd7liwbc53h7flb6mwxgs3m70939x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်တေးရီးဆရာတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3218</id>
    <revision>
      <id>21752</id>
      <parentid>16144</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:41:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99" sha1="44zd7liwbc53h7flb6mwxgs3m70939x" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုး အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ]]</text>
      <sha1>44zd7liwbc53h7flb6mwxgs3m70939x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:နည်းပညာဆိုင်ရာ စာရီးဆရာတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3222</id>
    <revision>
      <id>21757</id>
      <parentid>16207</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:51:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="drzsceohexkolesirp2voacawev69i0" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ]]</text>
      <sha1>drzsceohexkolesirp2voacawev69i0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:User fr</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3225</id>
    <revision>
      <id>21769</id>
      <parentid>16222</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:00:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="289" sha1="bgzh5382li0viswdvzb8zq472dxdj19" xml:space="preserve">ဒေကဏ္ဍမှ အသုံးပြုလူတိစွာ French ဘာသာကို ကြားဖူးနားဝ ဟိရေလို့ ဆိုလိုပါရေ။
[[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားအလိုက် အသုံးပြုသူတိ]]</text>
      <sha1>bgzh5382li0viswdvzb8zq472dxdj19</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:User ar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3227</id>
    <revision>
      <id>21770</id>
      <parentid>16224</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:00:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="289" sha1="lsycgzs4t2z85auc7rzqr9ybpm2c1a1" xml:space="preserve">ဒေကဏ္ဍမှ အသုံးပြုလူတိစွာ Arabic ဘာသာကို ကြားဖူးနားဝ ဟိရေလို့ ဆိုလိုပါရေ။
[[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားအလိုက် အသုံးပြုသူတိ]]</text>
      <sha1>lsycgzs4t2z85auc7rzqr9ybpm2c1a1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:User nl</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3229</id>
    <revision>
      <id>21765</id>
      <parentid>16226</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:58:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="288" sha1="1jb13n2c8w9sdnnmq1ezahij8zzzn2t" xml:space="preserve">ဒေကဏ္ဍမှ အသုံးပြုလူတိစွာ Dutch ဘာသာကို ကြားဖူးနားဝ ဟိရေလို့ ဆိုလိုပါရေ။
[[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားအလိုက် အသုံးပြုသူတိ]]</text>
      <sha1>1jb13n2c8w9sdnnmq1ezahij8zzzn2t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:It-0</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3231</id>
    <revision>
      <id>21776</id>
      <parentid>16228</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:01:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="340" sha1="dg1dyqzmpmttycv64qvvu5wcfksxlgp" xml:space="preserve">ဒေအမျိုးအစားထဲက အသုံးပြုလူတိစွာ Italian ဘာသာအတွက် ကျွမ်းကျင်မှုအဆင့် 0 ဟိရေလို့ ဆိုလိုပါရေ။
[[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားအလိုက် အသုံးပြုသူတိ]]</text>
      <sha1>dg1dyqzmpmttycv64qvvu5wcfksxlgp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:Atj-0</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3232</id>
    <revision>
      <id>21783</id>
      <parentid>16229</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:03:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="342" sha1="0nns0za6m4r6otnd5zqwugt2sq32hqq" xml:space="preserve">ဒေအမျိုးအစားထဲက အသုံးပြုလူတိစွာ Atikamekw ဘာသာအတွက် ကျွမ်းကျင်မှုအဆင့် 0 ဟိရေလို့ ဆိုလိုပါရေ။
[[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားအလိုက် အသုံးပြုသူတိ]]</text>
      <sha1>0nns0za6m4r6otnd5zqwugt2sq32hqq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:Chy-0</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3233</id>
    <revision>
      <id>21780</id>
      <parentid>16230</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:02:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="341" sha1="f55y7ufb3lc7ir6x9ol56bw4q3ew7sv" xml:space="preserve">ဒေအမျိုးအစားထဲက အသုံးပြုလူတိစွာ Cheyenne ဘာသာအတွက် ကျွမ်းကျင်မှုအဆင့် 0 ဟိရေလို့ ဆိုလိုပါရေ။
[[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားအလိုက် အသုံးပြုသူတိ]]</text>
      <sha1>f55y7ufb3lc7ir6x9ol56bw4q3ew7sv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:Gn-0</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3234</id>
    <revision>
      <id>21778</id>
      <parentid>16231</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:02:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="340" sha1="cdog8d82sx2ia36f9z4101zopioiaap" xml:space="preserve">ဒေအမျိုးအစားထဲက အသုံးပြုလူတိစွာ Guarani ဘာသာအတွက် ကျွမ်းကျင်မှုအဆင့် 0 ဟိရေလို့ ဆိုလိုပါရေ။
[[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားအလိုက် အသုံးပြုသူတိ]]</text>
      <sha1>cdog8d82sx2ia36f9z4101zopioiaap</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:Ay-0</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3235</id>
    <revision>
      <id>21782</id>
      <parentid>16232</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:03:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="339" sha1="8vewcd5hk40chalzaa8cd27ipme2gc1" xml:space="preserve">ဒေအမျိုးအစားထဲက အသုံးပြုလူတိစွာ Aymara ဘာသာအတွက် ကျွမ်းကျင်မှုအဆင့် 0 ဟိရေလို့ ဆိုလိုပါရေ။
[[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားအလိုက် အသုံးပြုသူတိ]]</text>
      <sha1>8vewcd5hk40chalzaa8cd27ipme2gc1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:Chr-0</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3236</id>
    <revision>
      <id>21781</id>
      <parentid>16233</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:03:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="341" sha1="hnfemu2fkyjzv9ydjc1djh7gy2npt2c" xml:space="preserve">ဒေအမျိုးအစားထဲက အသုံးပြုလူတိစွာ Cherokee ဘာသာအတွက် ကျွမ်းကျင်မှုအဆင့် 0 ဟိရေလို့ ဆိုလိုပါရေ။
[[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားအလိုက် အသုံးပြုသူတိ]]</text>
      <sha1>hnfemu2fkyjzv9ydjc1djh7gy2npt2c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:Nv-0</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3237</id>
    <revision>
      <id>21772</id>
      <parentid>16234</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:00:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="339" sha1="5ebn0hkj72xw3touq0rnclf4506xqve" xml:space="preserve">ဒေအမျိုးအစားထဲက အသုံးပြုလူတိစွာ Navajo ဘာသာအတွက် ကျွမ်းကျင်မှုအဆင့် 0 ဟိရေလို့ ဆိုလိုပါရေ။
[[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားအလိုက် အသုံးပြုသူတိ]]</text>
      <sha1>5ebn0hkj72xw3touq0rnclf4506xqve</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:Iu-0</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3238</id>
    <revision>
      <id>21775</id>
      <parentid>16235</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:01:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="342" sha1="2gf2regyxquh9boaof12n586nb6o73p" xml:space="preserve">ဒေအမျိုးအစားထဲက အသုံးပြုလူတိစွာ Inuktitut ဘာသာအတွက် ကျွမ်းကျင်မှုအဆင့် 0 ဟိရေလို့ ဆိုလိုပါရေ။
[[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားအလိုက် အသုံးပြုသူတိ]]</text>
      <sha1>2gf2regyxquh9boaof12n586nb6o73p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:Ik-0</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3239</id>
    <revision>
      <id>21777</id>
      <parentid>16236</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:02:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="340" sha1="7uluew9vcgosny4uc0oafq195az7upj" xml:space="preserve">ဒေအမျိုးအစားထဲက အသုံးပြုလူတိစွာ Inupiaq ဘာသာအတွက် ကျွမ်းကျင်မှုအဆင့် 0 ဟိရေလို့ ဆိုလိုပါရေ။
[[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားအလိုက် အသုံးပြုသူတိ]]</text>
      <sha1>7uluew9vcgosny4uc0oafq195az7upj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:Kl-0</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3240</id>
    <revision>
      <id>21774</id>
      <parentid>16237</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:01:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="344" sha1="i6zrxfyufoov0wsy0prggkherkjbsin" xml:space="preserve">ဒေအမျိုးအစားထဲက အသုံးပြုလူတိစွာ Kalaallisut ဘာသာအတွက် ကျွမ်းကျင်မှုအဆင့် 0 ဟိရေလို့ ဆိုလိုပါရေ။
[[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားအလိုက် အသုံးပြုသူတိ]]</text>
      <sha1>i6zrxfyufoov0wsy0prggkherkjbsin</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:Nah-0</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3241</id>
    <revision>
      <id>21773</id>
      <parentid>16238</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:01:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="340" sha1="8lytvb9hgrjuljzq05ayw7ebrl0h9lq" xml:space="preserve">ဒေအမျိုးအစားထဲက အသုံးပြုလူတိစွာ Nahuatl ဘာသာအတွက် ကျွမ်းကျင်မှုအဆင့် 0 ဟိရေလို့ ဆိုလိုပါရေ။
[[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားအလိုက် အသုံးပြုသူတိ]]</text>
      <sha1>8lytvb9hgrjuljzq05ayw7ebrl0h9lq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:Cr-0</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3242</id>
    <revision>
      <id>21779</id>
      <parentid>16239</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:02:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="337" sha1="k697r9r8xm9ygvasvwsykftf39kk586" xml:space="preserve">ဒေအမျိုးအစားထဲက အသုံးပြုလူတိစွာ Cree ဘာသာအတွက် ကျွမ်းကျင်မှုအဆင့် 0 ဟိရေလို့ ဆိုလိုပါရေ။
[[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားအလိုက် အသုံးပြုသူတိ]]</text>
      <sha1>k697r9r8xm9ygvasvwsykftf39kk586</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:Qu-0</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3243</id>
    <revision>
      <id>21771</id>
      <parentid>16240</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:00:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="340" sha1="fz6o7ykoed4nscbqi4l9lnrzz1h1bc0" xml:space="preserve">ဒေအမျိုးအစားထဲက အသုံးပြုလူတိစွာ Quechua ဘာသာအတွက် ကျွမ်းကျင်မှုအဆင့် 0 ဟိရေလို့ ဆိုလိုပါရေ။
[[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားအလိုက် အသုံးပြုသူတိ]]</text>
      <sha1>fz6o7ykoed4nscbqi4l9lnrzz1h1bc0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:User no</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3465</id>
    <revision>
      <id>21764</id>
      <parentid>17133</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:58:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="292" sha1="gxzv0dqwaiscznonfgdkheprnfe1jy4" xml:space="preserve">ဒေကဏ္ဍမှ အသုံးပြုလူတိစွာ Norwegian ဘာသာကို ကြားဖူးနားဝ ဟိရေလို့ ဆိုလိုပါရေ။
[[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားအလိုက် အသုံးပြုသူတိ]]</text>
      <sha1>gxzv0dqwaiscznonfgdkheprnfe1jy4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရက္ခိုင် သမိုင်းပညာသျှင်တိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3666</id>
    <revision>
      <id>21655</id>
      <parentid>17411</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T13:38:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99" sha1="44zd7liwbc53h7flb6mwxgs3m70939x" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုး အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ]]</text>
      <sha1>44zd7liwbc53h7flb6mwxgs3m70939x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင် မင်းမျိုးမင်းနွယ်တိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3711</id>
    <revision>
      <id>21659</id>
      <parentid>17487</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T13:40:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100" sha1="2vz376pqptk4w6mokudkgj1nij3jxur" xml:space="preserve">
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုး အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ]]</text>
      <sha1>2vz376pqptk4w6mokudkgj1nij3jxur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင် ဘောလုံးအသင်းတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3972</id>
    <revision>
      <id>21690</id>
      <parentid>17851</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:08:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="eh4pbih2bqib92n014og6mefqxn487x" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ယဥ်ကျေးမှု]]</text>
      <sha1>eh4pbih2bqib92n014og6mefqxn487x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပန်းဆယ်မျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4098</id>
    <revision>
      <id>21708</id>
      <parentid>18069</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:30:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5434" sha1="n8i2dtbibgzc9pxyzsedzmfdphy3jah" xml:space="preserve">'''ပန်းဆယ်မျိုး'''ဆိုစွာမာ ရခိုင့်သုခုမ အနုပညာရပ်တိဖြစ်ရေ
# [[ပန်းဖဲ]]
# [[ပန်းထိမ်]]
# [[ပန်းပု]]
# [[ပဂျီ]]
# [[ပန်းယွန်း]]
# [[ပန်းပွတ်]]
# [[ပန်းတော့]]
# [[ပန်းတမော့]]
# [[ပန်းရန်]]
# [[ပန်းတဉ်း]] ကိုဆိုလိုရေ။

'''ဘုရားမတင်၊ နတ်မဝင်၊ လူမာ ဆယ်ပွင့်ပန်း'''(သို့)'''ဘုရားမတင်၊ နတ်မဝင်၊ လူမာ ပန်းဆယ်မျိုး''' လို့လေ့ ခေါ်စမှတ်ပြုရေ။

ရာဇောဝါဒကျမ်းမာ '''ပဲ၊ ထိမ်၊ တဉ်း၊ တော့၊ ရန်၊ ပု၊ မော့၊ မှတ်လော့ ပွတ်ချီယွန်း''' ဆိုပနာ ဖွဲ့ဆိုထားရေ။

:ပဲ = ပန်းဖဲ(သံထည်ထုလုပ်ခြင်း အတတ်ပညာ)
:ထိမ် = ပန်းထိမ်(ရွှီဖေသာ စရေလက်ဝတ်တန်ဆာမှစပြီးကေ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းအမျိုးမျိးကို သွန်းထု ခတ်လုပ်ရေပညာ)
:တဉ်း = ပန်းတဉ်း(ကြီးထည် ပုံစံအမျိုးမျိုး သွန်းလုပ်ရေပညာ)
:တော့ = ပန်းတော့(ဇမ်းပွတ်၊ သရွတ်ဖြင့် ရုပ်လုံး ရုပ်ကြွ အမွှမ်းတင်တန်ဆာ ပြုလုပ်ရေပညာ)
:ရန် = ပန်းရန်(အုတ်၊ ဇမ်းပွတ်ရို့နန့် အဆောက်အဦ တည်လုပ်ရေပညာ)
:ပု = ပပု(သစ်သား၊ ဆင်စွယ်၊ ဖယောင်း အစဟိရေဝတ္တုပစ္စည်းတိကို ရုပ်လုံးရုပ်ကြွ ထွင်းထုရေပညာ)
:မော့ = ပန်းတမော့(ကျောက်သားကို ထုဆစ်ရေပညာ)
:ပွတ် = ပန်းပွတ်(သစ်သား၊ ဆင်စွယ် ပစ္စည်းတိကို လိုရာပုံစံအတိုင်း ချောမွတ်အောင် ပွတ်ခံပြုလုပ်ရေပညာ)
:ချီ = ပဂျီ(ဆီးရီး၊ ခဲရီး ရုပ်ပုံ ရီးခြယ်ရေပညာ)
:ယွန်း = ပန်းယွန်း(သရိုးဖြင့် ပန်းနန့် ရုပ်ကြွတင်ပနာ ပြုလုပ်ရေပညာ။ ယွန်းထည်ပညာ၊ ပန်းထိုးယွန်း လို့လေ့ခေါ်ရေ။) 

ပန်းဆယ်မျိုးစွာ ရခိုင့်ယိုင်ကျေးမှုအနုပညာမာ အဓိကအကျုံးဝင်သော ပညာရပ်တိဖြစ်တေ။ ပန်းဆယ်မျိုးမာ အနုပညာဧ့ လီးနက်သိမ်မွေ့ပြီး ခက်ခဲနက်နဲရေ သဖောကို ဆောင်ရေ။ &lt;ref&gt;ရာမညကိုကိုနိုင်“မြန်မာ့ရိုးရာပပုပညာ”&lt;/ref&gt;

== ဝေါဟာရ ==
ပန်းဆိုရေ ဝေါဟာရ၏ မူလဘူတ အရင်းအမြစ်မာ &quot;ပန်&quot;ဖြစ်ကြောင်း စာပီပညာသျှင်တိက ဖော်ထုတ်ထားကတ်တေ။ &quot;ပန်&quot;ဧ့ အနက်အဓိပ္ပာယ်စွာ ဖန်တီးရေ။ ဖန်တီးချက်လက်ရာ၊ ဖန်တီးသူ ဆိုပနာ သိရရေ။ အနုပညာလက်ရာတခု ဖြစ်ပေါ်လှာရန် တွေးခေါ်ကြံစည်ရခြင်း ကဏ္ဍစွာ လုပ်ငန်းပိုင်းဆိုင်ရေ ပန်းအလုပ် ဖြစ်တေ ဟုဆိုရေ။ &quot;ပန်း&quot;ဟု ပညတ်ခေါ်ဆိုကတ်ပြီး ''မွမ်းမံခြယ်လှယ် စီမံရရေ သုခုမအနုပညာ ပါရေ လုပ်ငန်း''ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သုခုမအနုပညာကို တင်စားပနာ ခေါ်ကြောင်း တချို့ပညာဟိတိက ယူဆကတ်ရေ။ သုတေသီတချို့က &quot;ပန်&quot;ဟု ရှီးကခေါ်ဆိုရေစကားမာ ''ပညာလုပ်ငန်း'' ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖြစ်ကြောင်းတိဗက်ဘာသာ၊ တရုတ်ဘာသာ၊ ချင်းဘာသာ စစွာတိနန့် ကိုးကားတင်ပြကတ်ရေ။ 


== ကျမ်းကိုး ==
&lt;references/&gt;

{{ပန်းဆယ်မျိုး}}

[[Category:ပန်းဆယ်မျိုး]]
[[Category:ရခိုင့်အနုပညာ]]</text>
      <sha1>n8i2dtbibgzc9pxyzsedzmfdphy3jah</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပန်းဖဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4105</id>
    <revision>
      <id>21701</id>
      <parentid>18076</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:23:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2078" sha1="5mku0n9ltuejj7xvi0tj65miifbb1bb" xml:space="preserve">[[File:3 tourist helping artist blacksmith in finland.JPG|thumb]]
[[ပန်းဆယ်မျိုး]]ထဲက တခု ဖြစ်ရေ ပန်းဖဲစွာ [[သံ]]၊ [[ကြီးနီ]] စရေ [[သတ္တု]]တိကို [[အရည်]]ကျိုကာ ပုံသွင်းလို့ မာကျောရေ အသုံးအဆောင်များ ပြုလုပ်ရေ [[အသုံးချ အနုပညာ]] ဖြစ်တေ။&lt;br&gt;

သတ္တု[[ဒြပ်စင်]]ရို့ကို မီးအပူရှိန်ဖြင့် ပျော့ပျောင်းစီပနာ လိုရာပုံရရန် ပုံသွင်းထုရိုက်ရရေ လုပ်ငန်းဖြစ်တေ။ ရခိုင်သမိုင်းတလျှောက်မာ ပန်းဖဲလုပ်ငန်းစွာ အရေးကြီးရေ အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခရေ။ ရခိုင်ဘုရင်တိ၊ စစ်သူကြီးတိ၊ စစ်သားတိ ကိုင်ဆောင်ရန် ဓား၊ လှံ၊ လက်နက်တိ ထုတ်လုပ်ပီးရေ အတတ်ပညာ လုပ်ငန်းဖြစ်တေ။ ပန်းဖဲဆိုစွာ သံကို မီးအားကကောင်းနန့် ရဲနီအောင်ဖုတ်ပြီးလိုရာပစ္စည်းတိကို ထုခတ်ရရေ လုပ်ငန်းဖြစ်တေ။ ပန်းဖဲရို့စွာ [[ဓား]]၊ [[လှံ]]၊ [[ကတ်ကိုက်]]၊ ပေါက်တူး၊ ဂေါ်ပြား၊ [[တူ]]၊ [[တန်းစဉ်း]]၊ သံ[[တူရွင်း]]စသည်ရို့ကိုပြုလုပ်ရေ။ 

{{ပန်းဆယ်မျိုး}}

[[Category:အနုပညာ]]
[[Category:ပန်းဆယ်မျိုး]]
[[Category:ရခိုင့်အနုပညာ]]</text>
      <sha1>5mku0n9ltuejj7xvi0tj65miifbb1bb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပန်းထိမ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4106</id>
    <revision>
      <id>21704</id>
      <parentid>18079</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:25:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8922" sha1="2tqjvdec5pj6bmqfib0fas0u5rtao6j" xml:space="preserve">[[ပန်းဆယ်မျိုး]]ထဲအနက် တခု ဖြစ်ရေ '''ပန်းထိမ်'''စွာ  [[ရွှီ]]၊ [[ဖေသာ]] စရေ ပျော့ပျောင်းရေ [[သတ္တု]]တိကို အရည်ကြိုကာ ပုံသွင်းရေ အတတ် ဖြစ်တေ။ [[လက်ဝတ်ရတနာ]]၊ အသုံးအဆောင် အမျိုးမျိုးရို့ကို သီးသန့်ပြုလုပ်ခြင်း၊ [[ကျောက်မျက်]]မျိုးစုံ ရို့နန့် တွဲဖက်လို့ ပြုလုပ်ရေ အတတ်ပညာဖြစ်တေ။ အရောင်တင်ခြင်းစွာ
[[ရွှီပန်းထိမ်]]လုပ်ငန်းမာ အရေးပါရေ အခန်းကဏ္ဍတရပ်ဖြစ်တေ။

ရွှီရည်ကောင်းလက်စွပ်၊ ဆွဲကြိုး၊ ဆွဲသီး၊ နားဆွဲနန့် ဟန်းချိန်းပိုင်ယှောင် ရွှီထည်လက်ဝတ်လက်စားများ ပြုလုပ်ပြီးကေစမာဖြစ်စီ၊ ဝတ်ဆင်ဖန်များတွက်နန့် ညစ်ပေလာကေဖြစ်စီ အရောင်စိုပြည်လှပစီရန် အရောင်တင်ကတ်ပါရေ။ လက်ဖြစ်အရောင်တင်ခြင်းနန့် စက်ဖြင့်အရောင်တင်ခြင်းဆိုပနာ ရွှီထည်အရောင်တင်နည်း နှစ်မျိုးဟိ၏။ လက်ဖြစ်အရောင်တင်ရန် အယင်ဦးဆုံး ရွှီထည်ကို နီရောင်လာရေအထိ မီးပီး၊ မီးဖုတ်ပြီးကေ ဇာဂနာဖြင့် ရွှီထည်ကိုညှပ်ယူကာ သွပ်စားလောင်ဆီး ထည့်ထားရေခွက်မာ ဆွတ်ရရေ။ မီးဖုတ်ခြင်းနန့် ရွှီမာကပ်နိန်ရေ အညစ်အကြီးများ မီးစားကုန်ပြီး ရွှီဧ့မူလအရောင်အသွီးကို ရဟိစီရေ။ လောင်ဆီးဆွတ်မှုကြောင့် ရွှီထည်ပေါ် တင်ကျန်နီရေ မကောင်းရေ အနံ့အသက်များ ကင်းစင်လားပြီးကေ သတံကြိတ်ရ လွယ်ကူစီပါရေ။ သွပ်စားလောင်ဆီးထဲ ဆွတ်ပြီးကေ ရေထည့်ထားရေ ကြွီခွက်ထဲကို ရွှီထည်ကို နစ်ထည့်၊ ပြန်ထုတ်ပြီးကေ သတံခေါ် စတီးလ် သို့မဟုတ် ဖန်ဖြင့်ပြုလုပ်ထားရေ အရာဖြင့် ရွှီထည်မျက်နှာပြင်ကို ချောမွတ်ပြောင်လက်အောင် တိုက်၊ကြိတ်ပီးရရေ။

(ပြောင်လက်လားပါက ကြီးမှုံပိုင် သတံတိုက်သူ၏ ရုပ်သွင် ရွှီထည်ထက်မာ ပေါ်လာရေကို သတိပြုမိရာရေ ဂျူနီယာတိက သတံမကြိတ်မီ &quot;ခွီးရုပ်ပေါ်ယောင်တိုက်&quot; ဟု စ နောက်ခြင်းဖြစ်တေ။) ပြီးကေ သပုံသီးခေါ် ကင်ပွန်းသီးအလုံးတချို့ကို မီးမြိုက်၊ ချေမွပြီး ရီစိမ်ထားရေ ရေအင်တုံထဲကို ရွှီထည်ကိုနစ်လိုက် ပြန်ဆယ်ယူကာ ကြီးဘရပ်ခတ်လိုက် ပြန်နစ်လိုက်လုပ်ပြီး သန့်စင်အောင်ပြုရ၏။ 

ထိုနောက် ဒုတ္ထာ ရွေးစိလောက်ကို စကျင်ကျောက်ဆုံမာ ရေပါရေဆိုရုံ ထည့်ကြိတ်ချေ၊ ဆား ထမင်းစားဇွန်းနှစ်ဇွန်းနန့် ယမ်းစိမ်း ထမင်းစားဇွန်း လေးဇွန်းလောက်ကို ကြေညှက်အောင်ထောင်းပြီး ရေထည့်ကာ ခပ်ပျစ်ပျစ်ဖြစ်ယောင် ပြုထားရေ အရောအနှောမာ ရွှီထည်ကို နစ်ပြီးကေ ပြန်ဆယ်၊ မီးအပူပီးထားရေ ဒယ်ထဲကိုထည့်လို့ မြီချဉ်ပစ်ရရေ။ မြီချဉ်ပစ်ပြီးကေ ရေထည့်ထားရေ ကြွီခွက်ထဲကို ရွှီထည်အား ထည့်ပြီး အအီးခံပါရေ။ နောက်ဆုံးအဆင့်မာ မြီအိုး သို့မဟုတ် ကြွီရည်သုတ် သံဇရုံထဲ ဆီးတင်ဖြုတ်ဖြည့်ကာ ပွတ်ပွတ်ဆူအောင် မီးဖိုပေါ်တည်ထားလျှက် သန့်စင်ထားရေ ကြီးနီချောင်းပါ ထည့်သွင်းထားရေ အိုးထဲမာ ရွှီထည်ကို နစ်ထည့်လိုက်၊ ပြန်ထုတ်လိုက်နန့် လိုချင်ရေအရောင်ရရေအထိ ပြုပါရေ။

ဆီးတင်ဖြုတ်ဆိုစွာမာ ထန်းရည်ခံရေ ဇီးအိုးအရွယ်ဟိ အိုးထဲကို ဆား လက်ဖက်စားဇွန်း တဇွန်း၊ ကန့်မှုန့် လက်ဖက်စားဇွန်း ထက်ဝက်လှောက်နန့် အချေလက်သီးဆုပ်ပမာဏဟိ မှင်းကျိုးသီးမှည့်လက်တဆုပ်ကို ရေဖျော်ထားရေ အရည်အား အိုးပက်ခုံးစောင်းအထိဖြည့်ပြီး ဖျော်စပ်ထားရေ အရည်ကို ခေါ်ခြင်းဖြစ်တေ။ မှင်းကျိုးသီးမှည့်ကို ရေမဖျော်ပဲ အဝတ်ချာ ပါးပါးဖြင့် ထုပ်ပြီး ထည့်ကေလေ့ ဖြစ်ပါရေ။ ကြီးနီချောင်းအတွက် လျပ်စစ်ဝါယာကြိုးအဟောင်းကို မီးတိုက်ပြီး ထုတ်ယူထားရေ ကြီးနီကြိုးကို ဖြတ်ကာ ကော်ပတ်ဖြင့် သန့်စင်လျှက် ခွေထည့်လို့ ကေလည်းကောင်း၊ သင့်တော်ရာ ကြီးနီချောင်းကို သန့်စင်ပြီးပင်ဖြစ်ဖြစ် ပြုကတ်ပါရေ။ တချို့က မြီအိုး သို့မဟုတ် ကြွီရည်သုတ် ဇရုံအစား ကြီးအိုးကို သန့်စင်ပြီး ဆီးတင်ဖြုတ်ထည့် အရောင်တင်ကတ်ရေ၊ ထိုအတွက် ကြီးနီထည့်ပီးရန် မလိုတော့ပါ။

တချို့မာ မြီချဉ်မပစ်မီ ရွှီထည်ကို ပြုတ်ရည်ဖြင့် ပြုတ်ပြီးမှ ကြီးဘရတ်ခတ်ကာ မြီချဉ်ပစ်ပါရေ။ ယမ်းစိမ်း ၁ိ၊ ကျောက်ချိုင် ၈ဲ၊ ဆား ၄ဲ၊ ဒုတ္ထာ ၁ဲ အချိုးဖြင့် ရေဖြည့်ထားရေ အိုးထဲထည့်လို့ ဖော်စပ်ထားရေ အရည်ကို ပြုတ်ရည်ဟု ခေါ်ခြင်းဖြစ်တေ။


{{ပန်းဆယ်မျိုး}}

[[Category:အနုပညာ]]
[[Category:ပန်းဆယ်မျိုး]]
[[Category:ရခိုင့်အနုပညာ]]</text>
      <sha1>2tqjvdec5pj6bmqfib0fas0u5rtao6j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပန်းပု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4107</id>
    <revision>
      <id>21703</id>
      <parentid>18080</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:24:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5099" sha1="qmhbe21iiw40dhs66l3hfywfjg00ll9" xml:space="preserve">[[File:Michelangelo Petersdom Pieta.JPG|thumb|300px|မိုက်ကယ်အိန်ဂျလို ဧ့ Pietà ၁၄၉၉]]

[[ပန်းဆယ်မျိုး]]ထဲက တခု ဖြစ်ရေ '''ပန်းပု''' (သို့) '''ပန်းပုပညာ''' ဆိုစွာမာ [[သစ်သား]]၊ [[ကျောက်]]သား၊ [[ပလတ်စတစ်]] စရေ ပစ္စည်းသားတိကို ထုထွင်းပုံဖော်ပနာ [[တိုင်းကြောင်း]]-၃ခုလုံးစာ ပုံပေါ်ရေ [[သုခုမအနုပညာ]]ပစ္စည်းများ ဖန်တီးရေ အတတ် ဖြစ်တေ။ ပုံမှန်ဆိုလို့ဟိကေ ကျောက်တုံး (ကျောက်သား သို့မဟုတ် စကျင်ကျောက်)၊ [[သတ္တု]]နန့် သစ်သားရို့ကို အသုံးပြုကတ်ရေ။ အချို့ ပန်းပုရုပ်ရို့ကို ကျောက်သားမှ တိုက်ရိုက်ဖဲ့ထုတ်ခြင်းက ရဟိပြီး တချို့ကိုမူ တစစီတပ်ဆင်ပြီး အပူပီးခြင်း၊ ဂဟေဆော်ခြင်း၊ ပုံစံခွက်မာ ထည့်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် မိုဖြင့် ပုံဖော်ခြင်းရို့မှ တဆင့် ပြုလုပ်ကတ်ရေ။ ပန်းပု ကိုဖန်တီးသူကို ပန်းပုဆရာ လို့ ခေါ်ရေ။

လက်မှုပညာ [[ပန်းဆယ်မျိုး]]ထဲမာ  ပပုလုပ်ငန်းလည်းပါဝင်ရေ။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/miriuphlaa-mnmaariuraa-lkmu-pnpupnnyaarngmaae-bhwttiuttklaacernattk-jhekkkeaangmaa-rrirn-liuapne|title=မိရိုးဖလာ မြန်မာ့ရိုးရာ လက်မှု ပပုပညာသျှင်တိဧ့ ဘဝတိုးတက်လာစီဖို့အတွက် စျီးကွက်ကောင်းများ ရဟိရန် လိုအပ်နေ|work=Myanmar Digital News|access-date=၁၁ သြဂတ် ၂၀၂၃|date=၂၉  သြဂတ် ၂၀၂၀|archive-date=12 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230812064331/https://www.mdn.gov.mm/my/miriuphlaa-mnmaariuraa-lkmu-pnpupnnyaarngmaae-bhwttiuttklaacernattk-jhekkkeaangmaa-rrirn-liuapne}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/2432166.html|title=မြန်မာ့သစ်သားပပုစျီးကွက်|work=VOA|access-date=၁၁ သြဂတ် ၂၀၂၃|date=၂၉ သြဂတ် ၂၀၁၄}}&lt;/ref&gt;သစ်သား၊ တိရစ္ဆာန်အရိုး၊အစွယ်၊ ကျုတ်နစ်၊ ဖယောင်း စစွာတိနန့်  ရုပ်လုံးရုပ်ကြွပေါ်ယောင် ထွင်းထုရရေ ပညာရပ်အမျိုးအစားဖြစ်တေ။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/special/photos/myanmar-wood-carving-05242022110009.html|title=သစ်သားပပုလုပ်ငန်း|work=RFA Burmese|access-date=၁၁ သြဂတ် ၂၀၂၃|date=၂၄ မေ ၂၀၂၂}}&lt;/ref&gt;

ပန်းပုပညာမာ အကြမ်းထည်ပစ္စည်းတိကို ပုံသွင်းခြင်း ပုံစံပြောင်းလဲခြင်းပြု နိုင်သဖြင့် ပန်းပုပညာကို ပလတ်စတစ် အနုပညာလို့လေ့ ခေါ်ကတ်တေ။ အများပြည်သူပိုင်ရေ နီရာတိမာ အများအားဖြင့် ဟိတတ်တေ အနုပညာမာ ပန်းပုပင်ဖြစ်တေ။ ပန်းပုရုပ်မကန်မဝှန်ကို ပန်းခြံထဲမာ ခင်းကျင်းပြသထားခြင်းကို ပန်းပုဥယျာဉ်လို့ ခေါ်ကတ်တေ။

ပပု ပညာရပ်နှစ်မျိုးဟိရေ။   အပေါင်းပညာ နန့်  အနှုတ်ပညာ ဖြစ်ပြီးကေ ပေါင်းပညာရေကား  ဘိတ်၊  ဖယောင်းနန့်ပြုလုပ်ဗျာယ် အနှုတ်ပညာကိုမူ သစ်သား၊ဆင်စွယ်၊ ကျောက်စိမ်း စစွာတိနန့် ဆောင်ရွက်ရေ။

== ကိုးကား ==
{{reflist}}
{{ပန်းဆယ်မျိုး}}
[[Category:အနုပညာ]]
[[Category:ပန်းဆယ်မျိုး]]
[[Category:ရခိုင့်အနုပညာ]]</text>
      <sha1>qmhbe21iiw40dhs66l3hfywfjg00ll9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပန်းယွန်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4108</id>
    <revision>
      <id>21709</id>
      <parentid>18082</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:31:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29333" sha1="pc3wjghdt1os1p20pap6jr1p4vm8dfi" xml:space="preserve">[[ဘီစီ]] ၁၅၇ဝ မှ ဘီစီ ၁၀၄၅ အထိ [[တရုတ်]]ပြည် မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းမာ ဘုရင်နိုင်ငံတခု တည်ထားစိုးစံခရေ ရှမ်းမင်းဆက်တခုထိတောင် ယွန်းထည်သမိုင်းကို နောက်ကြောင်းပြန် ခြီရာခံနှိုင်ရေ။ တရုတ်ပြည်ကို သူရို့ အုပ်စိုးစဉ်ကစပနာ ရှေးဟောင်းပစ္စည်း ရုပ်ကြွင်းအစအနရို့အဖြစ် အစောဆုံး ဥပမာရို့မာ သူရို့ ပထမ စတင်လုပ်ခရေ ယွန်းထည်တိကပင် ဖြစ်ကတ်တေ။
[[File:Lidded Offering Vessel, Hsun-Ok (Burma, 19th Century) - British Museum.jpg|thumb|ယွန်းအုပ်]]

ယွန်းထည်နန့် ယွန်းလုပ်နည်းစွာ အလှအပဆင်သဖို့ရော ကြာကြာထားနိုင်၊ ခံနိုင်ရည်ဟိဖို့ ပစ္စည်းတခုခုဧ့ မျက်နှာပြင်ကို သုတ်ဆီးတခုခုတင်သခြင်း (ဝါ) တင်သထားရေ ပစ္စည်းဖြစ်တေ။ ယွန်းဆိုစွာမာ သဘာဝအတိုင်းပါ ပြင်ဆင်ရောစပ်လို့ပါ ဖြစ်ပေါ်လှာရေအစီးတမျိုးဖြစ်ပနာ ပူဖောင်းပိုင် ကော်တမျိုးမှ ဆင်းသက်လာရေ ပစ္စည်းနန့် အခြားပစ္စည်းရို့ ပေါင်းစပ်ထားရေ အရာတခုဖြစ်တေ။ မာကြောပြီး အလှဆင်ခြယ်သပြီး တချိန်တည်းမာ အစွန်းအခြစ်ရို့မှလည်း အကာအကွယ် ပြုနှိုင်ရေ မျက်နှာပြင်တခုခုအပေါ် လူးသုတ်ရရေ အယင်လည်း သွိခြောက်လွယ်ရေ ယွန်းဆီးကို ပြင်ညီတခုခုပေါ် လူးသုတ်ရရေ။ ယွန်းဆီးကိုပြင်ညီတခုခုပေါ် သုတ်လူးပြီးစွာနန့် ယင်းပျစ်ပျစ်အရည်မာ အငွိပျံခါ ဗူကောင်းအစများပါ ကော်ရည်ဆန်ဆန်အရည်မာ ခြောက်သွိလားကာ ဓာတုတုံ့ပြန်ချက်တိဖြင့် ယင်းပြင်ညီကို မာကျစ် ပြောင်ချောရေအဖြစ်နန့် ကျန်ခစီပါလီရေ။ ယွန်းဧ့ ထူးခြားချက်နှစ်ခုမာ ယင်းသုတ်လူးထားရေ ပစ္စည်းတခုခုစွာ အပူဟိန် တဟုန်တည်းဖောက်လို့ မဝင်နိုင်ခြင်းနန့် ယင်းနည်းပိုင် အရည်နန့် အစိုသိပ်သည်းမှု တခုခုလည်း မစိမ့်ဝင်နိုင်တော့ခြင်းဖြစ်ရာ ယင်းစွာ အလွယ်ချေပင် ဆိုးဆီးတခုခုနန့်လည်းကောင်း အရာ ယင်းဆီးဧ့ ဟိရင်းသတ္တိ တိကို ပိုပြီးကေအစွမ်းပြလာစီနှိုင်ရေ အခြင်းအရာတခုဟိခြင်းပင်ဖြစ်တေ။
[[File:MS-PerlmuttlackPäoniendose16Jh.JPG|thumb|150px|left|တရုတ်ယွန်းထည်တခု]]
ဒေနိအခေါ် ယူနမ် တချိန်က နန်ချောင်းအင်ပါယာကိုဖြတ်ပနာ အေဒီပထမရာစုနှစ်မာ တချိန်က (ဒေနိမြန်မာခေါ်ရေ) နိုင်ငံကို ယင်းယွန်းရောက်လှာခဲ့ကပင် ယွန်းမာ ပိုပြီးကေသိမ်မွေ့ရေ အရည်အသွီး အနုပစ္စည်းတခုအဖြစ် တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်လှာခဲ့ရေ တပြိုင်တည်းပင် ရှီးရိုးစိုင်လာ အနုအလှ ပစ္စည်းပစ္စယရို့၏ ဟန်ပန်လက်ရာတမျိုး အဖြစ် ရခိုင်ပိုင်ဖြစ်လာခရေ။ ရခိုင်အခေါ် ယွန်းထည်ဆိုလိုစွာက ယူနန်လူမျိုးရို့ ဝတ်ဆင်သုံးဆောင်ရာဟူလို။   ယွန်းထည်အမျိုးမျိုးမာ

# ကျောက္ကာထည် (ရိုးရိုးစင်းစင်းပြောင်ချောယွန်းထည်များ)
# ယွန်းထည်ရိုးရိုး (ဆီးသွင်းယွန်းထည်)
# ရွှီဇဝါးထည် (ရွှီသွင်းယွန်းထည်)
# သရိုး (ရုပ်ကြွပုံသွင်းယွန်းထည်)
# မှန်စီရွှီချယွန်းထည် (စလင်းမှန်ရောင်စုံနန့်ရွှီချယွန်းထည်)
# မှန်ဖရာ့ သို့မဟုတ် နှီးဖရာ့ (ယွန်းချောက်ထည်)

အတိတ်က ထုပ်လုပ်ခရေ ယွန်းထည်ရို့မာ သာမန်ထက်ထူးကဲရေ နုနယ်နူးညံ့လှရေ အရည်အသွီးများဟိပြီးကေ နည်းပညာတခုကရာကေ ယွန်းချောက်ထည်နည်းကို သုံးထားရေ။ နမူနာဆိုရကေ ယွန်းထည်အိုးခွက်ရို့မာ ဝါးနန့် မြင်းမွှီးရို့ ပါဝင်ရာ တနားတခါ မြင်းဆံဖုတ်မွှီးကိုပင် သုံးကတ်သေးဟု ဆိုကတ်ရေ။ ထွက်လှာရေ အာနိသင်မာ ယင်းယွန်းထည်စွာ ဖိလျှင်မပိ၊ ချိုးလျင်မကျိုး၊ သွင်းထားရေ ယွန်းသားလည်း ကြီပျက်မထွက်ခြင်း ဖြစ်တေ။ ဒေနိဆိုလျင် အရာယွန်းထည် ခွီနည်းနှစ်နည်းလည်း ဟိပြန်သေးရာ အထင်အရှားပင် ကျော်ကြားဗျာယ် ဟိလီရေ။ အညံ့စား ယွန်းထည်ရို့ကား အထဲအမာခံသစ်ထည့်ထားပနာ အကောင်းစားယွန်းထည်ရို့ကမှု ဝါးအထဲသား နန်းဆွဲကြိုးလိန်ရို့သက်သက်နန့် ပိုပြီးကေလည်း အကြမ်းခံရေအပြင် သွယ်နောင်းပျော့ပျောင်းမှုလည်း ဟိကတ်ရေ။ 
[[File:Inscribed Round Tray Showing the Vessantara Jataka - Wood and Lacquer Painted - 19th Century CE - Pagan Myanmar - ACCN R 12624 - Indian Museum - Kolkata 2016-03-06 1804.jpg|thumb|ယွန်းထည်]]

== (က)ကျောက္ကာထည် ==
ကျောက္ကာထည်ယွန်းပစ္စည်းဆိုရေရို့က ပဓာနအားဖြင့် အိမ်မားသုံး အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ ပါဝင်ပြီးကေ နမူနာ လင်ပန်း ခွက် ပန်းချင်း ပန်းခံ ရီခွက်နန့် ကွမ်းကြုတ်များ ဖြစ်ကတ်၏။ ဒေရိုးရိုးယွန်းထည်မျိုးကား အဝမာ အနက်အမိုက်ရောင်နန့် အထဲသားက အရဲသားဖြစ်တေ။ ဇာတန်ဘိုးဟိရေ အနုပညာလက်ရာမှ ထည့်သွင်းအသုံးချထားခြင်းမဟိ။ ကျောက္ကာဆိုရေ နာမည်ကိုယ်မာက ယင်းစခရေ ဇာတိရပ်မြေ ကျောက္ကာရွာမြီကို အကြောင်းပြုထားခြင်းဖြစ်တေ။ ယင်းရွာစွာ ချင်းမားမြစ်ဖီး မုံရွေးမုံရွာ သလ္လာဝတီနံချင်းပြိုင် မဝီးလှရေအရပ်မာ ဟိ၏။ ကျောက္ကာထည်ရို့ကို သိပ်မတဗျင်းများလွန်းရေ ဈီးနှုန်းနန့် ရနှိုင်ရေ။

== (ခ)ယွန်းထည် ==
ယွန်းထည်ရို့ကို တန်ဆာဆင်ရီးနန့် အဆောင်ယောင်ရို့အဖြစ် ပဓာနထုတ်လုပ်ကတ်ရေ။ နမူနာ ပရိဘောဂများဖြစ်ပနာ စားပွဲ စင် ထိုင်ခုံမာ ဥပမာပါ အိုးခွက် ပန်းချင်း ပန်းတင်ဘန်း နံရံအလှဆင် ရတနာကြုတ် သို့မဟုတ် ဘူး ရှေးစောင်းပစ္စည်း ဆောင်းဒူ လက်သုတ်ပုဝါစည်း အဆင့်မြင့်ထမင်းဘူး ဝါးတူနန့် လက်ကောက်ရို့လေ့ ပါပါရေ။ ယွန်းထည်ရို့မာ အကြီးအကျယ် အဆင်အပြင်ရို့ ဖြစ်ကတ်ဗျာယ် ဆီးသွင်းခြယ်သမှု့ရို့ကို မျက်နှာပြင်အမဲအမိုက်ထက်မာ သိမ်မွေ့လှရေ အရီးအကြောင်း ပုံသဏ္ဍန်ကို ပန်းဆွဲနန့် အထူးအဆန်း တိရစ္ဆာန်နန့် လူသားပုံရို့နန့် ဖြည့်ဆည်းရာမာအရဲ အဝါ လိမ္မော် အပြာ အစိမ်း နန့် အဖြူရောင်ရို့ ချယ်မှုန်းကတ်ရေ။


== (ဂ)ရွှီဇဝါထည်များ ==
တကူးတကတင့်ရေခန်းနားဖို့တွက် အခြီခံအားဖြင့် ဇာအရာဝထုမဆိုဖြစ်နှိုင်ရေ ရွှီဇဝါယွန်းခေါ် ရွှီရီးယွန်းထည်ရို့မာ မြင်ရသမျှရို့မာ တတူမဟိသလောက် ဖြစ်တေ။ သက်ဆိုင်ရေအသီးသီးရေအရာဝထုရို့၏ ဟန်ကျပန်ကျသားသားနားနား ရီးသွင်းထားရေ အရာအားနုန်း ရွှီရီးယွန်းထည်ရို့မာ အပါအဝင်ဖြစ်တေ။ ယင်းရို့မာ ရွှီပြားခပ်သွင်းထားရေပိုင် စစ်စေးသုတ်ပစ္စည်းကို အထင်းသားလှပတင့်ရေ ရှုစဖွယ်ဖြစ်ကတ်တေ။ (စက္ကူမက ပါးလှအောင်ခသပ်ထားရေရွှီပြား) အသုံးပြုထားပနာ ပြောင်မြောက်လှရေအနုပညာလက်ရာရို့ အသုံးပြုထားခြင်းကြောင့်[[ရွှီဇဝါယွန်း]]ထည်ရို့မာ အရာနန့်နိူင်းလျင် အလွန်စျီးခက်တတ်ရေ။

== (ဃ) သယိုးယွန်းထည်များ ==
သယိုး ဆိုလိုစွာက ပုံသွင်းယွန်းပုံနန့် အထည်သတ္ထုရို့ ဖြစ်ပနာ ဇာအရာကိုမဆို သယိုးကိုင်နှိုင်ရေ။ ယင်းအတွက်နန့် ယွန်း ဘူးအစ်ငယ်လေး ရို့မှ အစ ဆောင်းဒူ နန့် ပရိဘောက တိအဖြစ်ထိ ယင်း သယိုယွန်းထည်ပြုလုပ်ပနာရရေ။ နာမည်ကဆိုရေ အတိုင်း သတ္တဝါရို့၏ ပြာချ အရိုးကို သယိုးဟုခေါ်ပနာ ယင်းကို စပါးခွံနန့် ရောပြီး လွှစာမှုန့်လည်းထည့် တခါတရီ နွားချီးတောင်ပါ လိုက်သိမ့်ရေအပြင် စစ်စည်းနန့် သမလိုက်ရေအခါ ချောမွိ့ပြီး လိုရာပုံသွင်း ရေ ပလာစတာခေါ် ပျော့ပြောင်းပုံလုပ်ကိုင် နှိုင်ရေ အပျော့ထည်ရလာရေနန့် လိုအပ်ရေ သက်ဆိုင်ရေ ပစ္စည်းဧ့ စစ်ဆီးသုတ်ထားမျက်နှာ ပြင်အနှံ့ ဖုံးအုပ်ဖိသွင်းလိုက် စွာနန့် ယင်းဆင်ယင်ခြယ်သဖို့ ပစ္စည်း ရို့ကလည်း ရွီးချယ်ထားရေ ပုံအတိုင်းဖြစ်ပေါ်လာရေ။ သွပ်သွင်းလိုက်ရေ ဖော်ပြပါ ပလာစတာ ကို ယွင်းသရိုးကိုကြိုက်သလောက် အထုအလုံးစသဖြင့် ရယောင်ကြိုးပိုင်ဖြစ်ရီး တတ်နိုင်သလောက် တငြိမ့်ငြိမ့် လှိမ့်ပီးရရေ။ ယင်းပိုင် ယိုးသွင်းပြီးစွာနန့် ဝတ္တုမျက်နှာပြင်ပေါ် ဝယ်အခိုင်အမာစွဲနိန်ပြီးကေ ဖြစ်ရေ လိုရာပုံကို ဂန်ဒူးခံလို့ စစ်စည်းလည်း အထပ်ထပ်သုတ်ရရေ။ နောက်ဆုံးအဆင့် မာ သွင်းထားရေ ပုံရို့ကို ရွှိချသင့်ရာချ အရာအရောင် သွင်းသင့်ရာသွင်းပြီး လိုရာပုံရုပ်သွင်းထားရေအတိုင်း ထွင်းထားရေ နှယ့် ပုံပန်းအရုပ်ဝတ္တုပစ္စည်းများဖြစ်လှာလီဖိရေ။

== (င) မှန်စီရွှီချယွန်းထည်။ ==
မှန်စီရွှီချ ယွန်းထည်ကား စင်စစ် ရွှီဇဝါး နန့် သရိုးယွန်းထည်ပစ္စည်းဖြစ်ပနာ ဖာလ်မှန်စကျောက်စလင်း နန့် ခရုသင်း ပုလဲ ဘော်ကြယ်သွင်း ပစ္စည်းတိပင်ဖြစ်တေ။ ယင်းဝတ္တုပစ္စည်းရို့ကို အထင်အရှား အကျော် ဒေးယျ ဝတ္တုများ အဖြစ် အဆောင် အယောင်အခြယ်အသ တန်ဆာပလာ အသုံးခံစရာ ရာမက ပရိဘောဂ ဘမ်းတင်ဖို့လည်းအသုံးပြုကတ်ရေ။ တဖက်မာမူ ယင်း ပစ္စည်း ရို့မာ လူ့အသုံးအဆောင်ပုံသွင်း ပစ္စည်းအဖြစ်တော့ သုံးလို့မသင့်လှ တန်ဖိုးကြီးယှားပါးလင့် ကစပ် အရာတဖက်မာမူ လက်တွိတခု ခုအသုံးချဖို့အတွက်လေ့ အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်လည်း ဟိရေ။ ယင်း ယွန်းသရိုးနန့် မှန်စီရွှီချထားရေ အထည်တစုံ တခုမာ မလွဲမယှောင်သာမလွဲမရှောင်သာဘဲ အရွယ်အရောင် အမျိုးမျိုး နန့်ဖာလ်စမှန်စသတင်း ဘော်ကြယ်ခရုယင်း ပုလဲ အစအနရို့ မှုပ်သွင်းထားခြင်းကြောင့် သို့ အနုစိပ်လုပ်ဖို့မှ ညလည်းအထူးပျောင်းလှရေ စစ်စေးရို့ကို ပင် သုံးထားရရေကြောင့် ဖြစ်တေ။ နောက်အဆင့်မာ မူ ရွှီပြားခပ် အချပ်ရို့ကို ဖယ်လိုက်ရေအခါ ရွှီသားရွှီထည်ပကတိလို ဖြစ်ဟိလားခြင်းဖြစ်တေ။ ဖယ်ယှားပုံလည်း ယင်းအပေါ် ရေနန့် ဆီးချလိုက်ရုံသာဖြစ်တေ။ စစ်စည်းထိရောက်ထားရာနီရာတိုင်းမှ ထိအုပ်ရေ ရွှီစရို့ မာမယိုယွင်းအမြဲက ပဗျာယ်ခရေ။ သုံးရရေ ပစ္စည်း နန့် အနုလက်ပညာအရပ်ရပ်သွင်းထားအပ်ရေ အရာခြင်းခြင်း ကြောင့်ထို့အပြီး ဖြစ်ဟိခသမျှ ပစ္စည်းအလှရို့ကလည်း အလွန်အဖိုးတန် ရတနာတခုလိုဖြစ်ပနာ မှန်စီရွှီချယွန်းထည် ဟူသလှောက်မာ စရိတ်စကကြီးလှရေ။

== (စ)မှန်ဖရား ==

ပြကတေ့စာအဆိုက စစ်စည်စချောက်ပစ္စည်းထယ်ဖြစ်ပနာ မြန်မာနိုင်ငံမာ ယင်းယွန်းပစ္စည်း ရို့ကို အထူးအနိန်နန့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များ နန့် ဇာတီပုထိုး ရို့အတွက်ခြယ်သပူဇော်ရန် အသုံးပြုခြင်း ကြောင့်ယွန်းဂန်ဒူးထည်များဖြစ်လှာရရေ။ ယင်းနာမည်ကိုယ်မာက ပစ္စည်းထုတ်လုပ်ယင့်နည်းပညာနန့် သက်ဆိုင်လှရေမဟုတ်။ သစ်သား ခေါင်းပွပစ္စည်းမျက်နှာပြင် အပေါ်စစ်စည်းသုတ်ဖို့ မာ(မံ) ရေလို့ မြန်မာလိုဆိုကတ်လို့ ဖရာ့ဆိုလိုစွာကတော့ (ဘုရား) ပင်ဖြစ်တေ။ နှောင်းပိုင်းအရောက်မာ ဘုရားတဆူအတွက် ခေါင်းပါစစ်စေး သုတ်ပစ္စည်း ဖြစ်လှာလီဖိရေ။ ဝါးခေါင်းပွနှီး စရို့နန့်အမာခံလုပ်ထားရေ ဗုဒ္ဓဆင်းတု ဘောင်ခံပစ္စည်းမာ (နှီး) ဟုခေါ်ပနာ ယင်းဘုရားရို့ကို နှီးဘုရားဟုခေါ်ရေ။ ယကေလေ့ အထက်မာဖော်ပြခရေအတိုင်း လက်တွိကျကျနညး်ပညာ နည်းပညာဆန်ဆန်မှည့်ခေါ်နှိုင်ရေက စစ်စည်းဂန်ဒူးခံပစ္စည်းဖြစ်တေ။ စစ်စည်းဂန်ဒူးခံပစ္စည်းလုပ်ဖို့မာ လချီကြာရေ အလုပ်စဉ်တခုဖြစ်ပနာ ကုန်ထုတ် ၁၂ ခု ဟိဗျာယ် အခြီခံပစ္စည်းက လောင်းဖို့ အီးမြကြာသာရေ ရာသီ လိတဖြောက်ဖြောက် နန့်မြူးဖို့ကလေ့ လို၊ ဖုန်အညှက်ဆိုးကင်းရာ ဂန်ဒူးခန်းရို့အပြင် အဂယင့်အဆင့်မြင့်ရေ အနုပညာလက်ရာမြောက်ရီး အခရာပါရေ။ ဘကာစုံ ပြည့်စုံပါက ထွက်လှာရရေ ရလဒ်မာ ရိုးရိုးနန့် မတူ အဆင့်မြင့်တင့်ရေလှပရေ ယွန်းထည်တခုဖြစ်ပေါ်ရဟိလာနှိုင်ရေ။

အောက်မာဆက်ဖော်ပြထားရေအတိုင်း ကုန်ထုတ်အလုပ်စဉ်တခုလုံးမာ စစ်စည်းစုဆောင်းရာမှ စရာပါဖို့။ စစ်စည်း ပြုလုပ်နည်းမာ သန့်စင်လို့ ရေဖယ်ယှားပြီးသား (ရပ်စ်ဝါနီစီဖီရာ) ခေါ် အရှိတောင်အာသျှမာ သာအတွိတိစွာ။ အစီးထွက်ခြုံပင်တမျိုးမာ အစီးများ ဖြင့်လုပ်ယူရရေ။ ယင်းစွာ သာ အာသျှနိုင်ငံရို့မာ ယွန်းလက်ရာရို့ကို အစိုင်အလာထားလုပ်ခကတ်ရေ အခြီခံပစ္စည်း ဖြစ်တေ။ သီရည်တမျိုးဖြစ်ရေ ရှယ်လက်ဆိုရေ ပစ္စည်းမာ ဥရောပ နန့် အမေရိကတိုက်ရို့မာ ယင်းနည်းပိုင် ယွန်းထည်းရို့အတွက် အစိုင်အလာထားသုံးစွဲကတ်ရေမာ (လက်စီဖာလက်ကာ ခေါ် အကြီးခွံ ပါရေပိုးကောင်ငယ်များထွက်ရေ အရည်အစီးရို့မာ ထုတ်ယူနိုင်ရာဖြစ်တေ။) ပထမအဆင့်မာ မြန်မာနိုင်ငံမာ ကော်ပတ်ပင်မှ ခြစ်လို့ အစီးထုတ်ပိုင် ပိုင် တူနည်းနန့် အပင်မှ ရယူရရေ။ စစ်စည်းပင် စွာ ရုက္ခဗေဒအခေါ် (မှလာနိုရိုဆာ ယူစီတာတဆီမ) သျှမ်းပြည်တလွှားအရိုင်းအပေါက်များ သို့မဟုတ် စိုက်ပျိုးထားပင်ရို့မှ ရယူရရေ။ စေးထန်းထန်းအညိုမဲ အရောင်ထွက်လှာရေ အစီးရို့မာ လေနန့်တွိရေနန့် ပိုခဲလို့ ခဲလာရေ သဘောဟိရေ။

နောက် ဝါး ခေါင်းပွ သို့မဟုတ် နှီးဝတ္တုခပ်ပေါ့ပေါ့ ရို့အပေါ် မြင်းမွှီးသို့မဟုတ် ဗူဗေါင်းများရေ ပိုစားထားရေပိုင် ခပ်ပွပွသစ်ပစ္စည်းရို့ ဖြင့် အထူးအဖြင့် လုပ်ကတ်ရေ။ ပဓာန ပစ္စည်း ၂ ခုအနက် ဒုတိယပစ္စည်းက အဆင့်မြင့်ရရေ ယင်းအတွက်နန့် စရိတ်စကကြီးရေ။ ပထမ ပစ္စည်းက အဆင့်နိမ့်ပနာရ၏။(အကြောင်း က ပေါပေါ ရနှိုင်ရေအပြင် ကကောင်းလေ့ ကောင်းဖို့မလို ကိုင်တွယ်ရလည်း လွယ်ကူရေ။) ထိုနှစ်မျိုး ပေါင်းလုပ်ရရေ အရာဝတ္တုပစ္စည်းအစုစုမာ သိပ်မကြီးလှရေ ဈီးနန့် ရနှိုင်လာရေ။ အရာတွင်ပြီဆိုကေ အမြုတေအမာခံ အထည်ကြမ်းကို စစ်စည်း နန့် ရွှံစေး ခကြကြားရော စပ်ထားသမျှဖြင့် သုတ်လူးရရေ။
[[File:Craftsman making a bamboo bracelet, Bagan, Myanmar - 20141210.webm|thumb|ယွန်းလက်ကောက်တခု ပြုလုပ်နီပုံ]]
နောက်ယင်း ပထမအချောအဆင့်ထည်ကိုလီဝင်ထွက်ကောင်းခြောက်သွိကေလေ့ အီးမြရရေ အခန်းမာတဆတ်ဆတ် သွိခြောက်လားယောင် ၃ ရက်မှ ၄ ရက် ထိဂန်ဒူးလှန်းရရေ။ အောက်ပါကုန်ထုတ်အလုပ်ချိန်ခါ အထည်ပစ္စည်းကို စစ်စည်းနန့် ပြာထပ်ရောခါ သုတ်ရပြန်ရေ။ အရာအထောက်အကူပစ္စည်းရို့ မာအထည်ကို ကောင်းမကောင်း အဆင့်မီမမှီ သတ်မှတ်ပီးဖို့ အရေးပါရာရို့ဖြစ်တေ။ အရာဝတ္တုဧ့မျက်နှာမာ အနှံ့ ချောမွတ်အောင်သရစွာမှာ အထည်ခြောက်ပြိးမှဖြစ်ရပြီးကေ ယင်းပိုင် ချောကိုင်ဆီးသုတ်ပိုင်သုတ်ရခြင်းကာ အထပ်ထပ်အခေါက်ခေါက် ဖြစ်တေ။ ယေမှသာ ပါးပါးချေဆုံးပုံမမှန်သမျှ ပြေပျောက်လားဖို့ဖြစ်တေ။ အဂုဆိုကေ အထည်မာ အပမာ အမည်းထဲမာ လည်း နည်းတူဖြစ်နီပါယာ။ ထိုစဉ်ဆီးသွင်းဖို့ ထွင်းမလား ရွှီရည်ချဖို့လား ပန်းရို့ခြယ်သအလှဆင်မလား ဘော်ကြယ်အစ ဖလာန်မှန်စလင်း စရို့ဖြန့်ကျက်မလား သို့မဟုတ် ယင့်ထဲကတမျိုးထက် ၂ မျိုး ၃ မျိုး စပ်လို့ပြုလုပ်ဖို့လား စရေဆုံးဖြတ်ချက်ကို ချမှတ်ကတ်မြဲ ဖြစ်တေ။

==ကိုးကား==
{{reflist}}

{{ပန်းဆယ်မျိုး}}
{{DEFAULTSORT:ပ|ပန်းယွန်း}}

[[Category:ပန်းဆယ်မျိုး]]
[[Category:ရခိုင့်အနုပညာ]]</text>
      <sha1>pc3wjghdt1os1p20pap6jr1p4vm8dfi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပန်းပွတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4109</id>
    <revision>
      <id>21702</id>
      <parentid>18083</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:24:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1176" sha1="rcpcvf86xl79hjpa1vmnbapnw7b1sqv" xml:space="preserve">[[File:Pindaya-Schirme-10-Drechseln-gje.jpg|thumb|Pindaya, Myanmar]]
ယွန်းသစ်သားဖြင့် အသုံးအဆောင်များ၊ အလှအပတိကို ပြုလုပ်ရေ ပညာဖြစ်တေ။ ပန်းပွတ်ပညာကို ကလပ်အမျိုးမျိုး၊ လက်ဖက်အစ်၊ ဆွမ်းအုပ်၊ နွားဂါရီဘီးတိက သစ်သားပွတ်လုံးများ၊ ထီးဖြူ၊ ရွှီထီး လက်ရိုးလက်ကိုင်များမာ တွိဟိနှိုင်ရေ။ ယင်းချင့်အပြင် ပန်းပု ပညာဖြင့် ရုပ်လုံးဖော်ထားရေ အကြမ်းထည်တိကို ချောမွိတောက်ပြောင်စီရန် ပန်းပွတ်ပညာဖြင့် ပြုလုပ်ရရေ။


{{ပန်းဆယ်မျိုး}}

[[Category:အနုပညာ]]
[[Category:ပန်းဆယ်မျိုး]]
[[Category:ရခိုင့်အနုပညာ]]</text>
      <sha1>rcpcvf86xl79hjpa1vmnbapnw7b1sqv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပန်းတော့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4110</id>
    <revision>
      <id>21705</id>
      <parentid>18085</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:26:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="857" sha1="b1a5i21dtibe0h76nrokwujxnqmr8wz" xml:space="preserve">[[File:Sulamani-Bagan-Myanmar-17-gje.jpg|thumb|ပုဂံ စူဠာမဏိဘုရားဟိ ပန်းတော့လက်ရာတခု]]
ဂူ၊ ဘုရားများ အလမ်းဝအပေါ်ဟိ မုခ်တကဲမာ ဇမ်းပွတ်ပညာဖြင့် ပန်းခတ်၊ ပန်းလက် ရုပ်ကြွ၊ ရုပ်လုံးအမျိုးမျိုးရေ ပုံသဏ္ဌာန် သက်ဟိသက်မဲ့ အရုပ်များ ပြုလုပ်ပူဇော်ထားခြင်းကို ပန်းတော့ပညာ လို့ခေါ်ရေ။ 

{{ပန်းဆယ်မျိုး}}

[[Category:အနုပညာ]]
[[Category:ပန်းဆယ်မျိုး]]
[[Category:ရခိုင့်အနုပညာ]]</text>
      <sha1>b1a5i21dtibe0h76nrokwujxnqmr8wz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပန်းတမော့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4111</id>
    <revision>
      <id>21706</id>
      <parentid>18087</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:29:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2696" sha1="hrdsn8kf9047g6obk5bau3d4d3zuoi1" xml:space="preserve">[[File:Kuthodaw Pagoda stone tablet.jpg|thumb|ကုသိုလ်တော်ဘုရားဝင်းအထဲဟိ ပိဋကတ်တော်များ ထွင်းထုထားရေ ကျောက်စာတချပ်]]
ကျောက်များ၊ သဲကျောက်များ၊ [[စကျင်ကျောက်]]တိကို အရုပ်သဏ္ဍန်ပေါ်ယောင် ထုလုပ်ရေ ပညာရပ်ဖြစ်တေ။ အေဒီ ၂ ရာစုလောက်မှစပြီးကေ ဒေနိထိ ခေတ်အဆက်ဆက်မှ လက်ရာအမျိုးမျိုးကို လိ့လာတွိနှိုင်ရေ။ 
ထိုပန်းတမော့ပညာရေ ကျောက်ဆစ် အတတ်ပညာရပ်တခုဖြစ်တေ။ ရှိးခေတ်မှ ဒေနိခေတ်ထိအောင် ထွန်းကား ဗျာယ်ဟိရေ။ ရှီးရခိုင်ရို့၏ နန်းတော်၊ အိမ်တော်၊ ကျောင်း၊ ကန်၊ သာလယံ စရေအဆောက်အဦး ကြီးကြီးမားမားတည်ဆောက်ရာမာ ပန်းတမော့ပညာကို အသုံးပြု လာခကတ်တေ။ ပုဂံခေတ်မာ ပန်းတမော့ပညာ ထွန်းကားခကြောင်း သမိုင်းအထောက်အထားမှ ရာဇကုမာရ်မင်းသားမှ ဖခင် ကျန်စစ်သားမင်းကြီး ဖျားနာဖြစ်ချိန် ကုသိုကောင်းမှုပြုခရေ ပါဠိ၊ မွန်၊ မြန်မာ နန့် ပျူ ဘာသာတိရို့နန့် ရီးထိုးခရေ [[မြစာတီကျောက်စာ]](ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ) မာ ခိုင်လုံရေ သမိုင်းအထောက်အထား အဖြစ် ယူဆနှိုင်ရေ။
[[File:Myazedi-Inscription-Pyu.JPG|thumb|မြစာတီမာ မှတ်တမ်းအဖြစ် ရီးထိုးခရေ မြစာတီကျောက်စာ (ရာဇကုမာရ် ကျောက်စာ) ပျူစာဖက်မှတွိမြင်ရပုံ]]

==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{ပန်းဆယ်မျိုး}}

[[Category:အနုပညာ]]
[[Category:ပန်းဆယ်မျိုး]]
[[Category:ရခိုင့်အနုပညာ]]</text>
      <sha1>hrdsn8kf9047g6obk5bau3d4d3zuoi1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပန်းရန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4112</id>
    <revision>
      <id>21710</id>
      <parentid>18089</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:32:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1004" sha1="hx7ui0f55sklz17k85o3y4bf2zgp3l0" xml:space="preserve">[[File:Mason at work.jpg|right|thumb]]
'''ပန်းရန်''' စွာ ရှိအထက်ကျော်ကာရီကပင် ပေါ်ပေါက်ခရေ ပညာရပ်ဖြစ်တေ။ အဆောက်အဦးများ ဆောက်ရာမာ အခြီခံဖြစ်ရေ အုတ်တိကို ဇမ်းပွတ်နန့် တွဲကပ်စီရေ ပညာရပ်ဖြစ်တေ။ ပန်းရန်ပညာမဟိပါက အုတ်အဆောက်အဦးများ ဖြစ်မလှာနှိုင်ပါ။ မြောက်ဦးဘုရားတိကို လိ့လာခြင်းနန့် မြန်မာရို့၏ ပန်းရန်ပညာကို သိဟိနှိုင်ပါရေ။

{{ပန်းဆယ်မျိုး}}

[[Category:အနုပညာ]]
[[Category:ပန်းဆယ်မျိုး]]
[[Category:ရခိုင့်အနုပညာ]]</text>
      <sha1>hx7ui0f55sklz17k85o3y4bf2zgp3l0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပန်းတဉ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4113</id>
    <revision>
      <id>21707</id>
      <parentid>18091</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:29:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8610" sha1="ahh2grkktixpmgtemx7c2z78zv1kkoj" xml:space="preserve">[[File:Bell, Mingun, Myanmar.jpg|thumb|ပန်းတဉ်းပညာဖြင့် မင်းကွန်းခေါင်းလောင်းကြီး]]
ပန်းတဉ်းစွာ ကြီးထည် ပုံစံအမျိုးမျိုး သွန်းလုပ်ရေ ပညာဖြစ်တေ။ ဗဒင်းဟု ဆိုကတ်ကေလေ့ ရီးရာမာ ပန်းတဉ်းဆိုပနာ ပန်းထည့်ပြီး တလေးတစား ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲကတ်ရေ ရှေးမြန်မာ လက်မှုပညာတရပ်ဖြစ်တေ။ လူရို့စွာ အစဦးမာ ကျောက်လက်နက် ကိရိယာတိကို ကိုယ်တိုင်ပြုလုပ်ခကတ်ဟန် ဟိရေ။ ထိုခေတ်ကို [[ကျောက်ခေတ်]]ဟု သတ်မှတ်ကတ်ရေ။ [[ကြီးခေတ်]]၊ [[သံခေတ်]]ရောက်မှ ပန်းတဉ်းနန့် [[ပန်းဖဲ]]ပညာသျှင် လူတန်းစားတရပ် ပေါ်ခလီဖို့လို့ ယူဆရရေ။

အနောက်နိုင်ငံများမာ ကြီး၊ သံ အစဟိရေ သတ္တုပစ္စည်းတိကို တိုက်စစ်၊ ခံစစ်သုံး [[လက်နက်]]တိအဖြစ် ထုတ်လုပ်ခကတ်ကေလေ့ [[မြန်မာပြည်|မြန်မာ]]အပါအဝင် အရှိတိုင်းနိုင်ငံများမာ ဘာသာရီးနန့် သာသနိက ပစ္စည်းတိကို ပိုပြီးကေထုတ်လုပ်ခကတ်ဟန် ဟိရေဟု သုတေသီရို့က ဆိုကတ်ရေ။ 

ရှီးဟောင်း သုတေသနဌာနမှ တူးဖော်ရဟိရေ ပစ္စည်းတိမာ လက်ဝတ်ရတနာ၊ ဘာသာ သာသနာနန့် ဆိုင်ရေ ပစ္စည်း၊ အိုးခွက်၊ ငွီကြေး၊ ခေါင်းလောင်း၊ ဆည်းလည်း (ဆွဲလဲ)၊ နတ်ရုပ်အစဟိစွာရို့ သမိုင်းတလျှောက် [[ပုဂံခေတ်]]အထိ တွိရရေဟုဆိုရေ။ ပြည့်ရှင်မင်းရို့က ပန်းတဉ်းပညာသျှင်ရို့ကို သူကောင်းပြုရေ အထောက်အထားများ ပုဂံကျောက်စာတိမာ တွိရရေ။

အိန်းဂလိချ် အုပ်ချုပ်ရီးအရာဟိရို့၏ အဆိုအရ [[မင်းကွန်းခေါင်းလောင်းတော်ကြီး]]စွာ ၈၇ တန်လီးပနာ ခေါင်းလောင်းနားအချင်းမာ ၁၆ ပေ ၃ လက်မဟိပြီး အမြင့်မာ ၁၂ ပေ ၆ လက်မဟိရေ။ ၁၈၃၉ ခုနှစ် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် အောက်ကိုပြုတ်ကျခရာ ၁၈၉၆ ခုနှစ်မာ သံတိုင်သံပေါင်တိနန့် ပြန်တင်ခရကြောင်း သိရရေ။ မင်းကွန်းခေါင်းလောင်းထက်ကြီးရေ ခေါင်းလောင်းဟိကေလေ့ အုတ်ခုံထက်မာ တည်ထားစွာဖြစ်ပြီးကေ အသံမြည်အောင်တီးခတ်လို့ မရပါ၊၊

ရခိုင်ရို့အတွက် ခေါင်းလောင်းကြီးငယ် [[သံစည်]]သံရို့မာ ကြည်နူးစရာဖြစ်တေ။ ကျေးရွာတိမာ မိုးထဖက် သံစည်သံကြားကေ ရွာဦးကျောင်းမှ မောင်သျှင်တိနန့် ကျောင်းသားများဆွမ်းခံထွက်လှာကတ်စွာကိုသိပနာ အိမ်ရှင်မရို့ ကြည်နူးဝမ်းသာခြင်း ဖြစ်ရရေ။ မွန်းတည့်သံစည်သံ ကြားရရေအခါ ကိုယ်ရို့လှုလိုက်ရေ ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်ရို့ကို ရဟန်းမြတ်ရို့ သုံးဆောင်ပြီးကြောင်းသိရလို့ ဝမ်းသာပီတိဖြစ်ကတ်ရရေ။ ညည့်ဦးယံ သံစည်သံကြားရသူတိုင်း ဘုရားဝတ်ပြုပြီးကြောင်း သိကတ်ပြီး သာဓုသုံးကြိမ် ခေါ်ပြီးကေ အမျှဝီကတ်တေ။

လီညှင်းချေတိုက်ခတ်လို့ ရွာဦးဇာတီတော်မှ ဆည်းလည်းများ တချွင်ချွင်မြည်သံကို ကြားလိုက်ရသူတိုင်း ကိုယ့်မျက်မှောက်ဘဝမာ ဇာလောက်ပင် ပူလောင်မှု ဖြစ်နိန်ပတ်စီ ဘုရားသို့ အာရုံရောက်ပြီး တချက်ချေတာ ငြိမ်းချမ်းလားကတ်စွာရာ ဖြစ်တေ။ သံစည်၊ ခေါင်းလောင်း၊ ဆည်းလည်းသံရို့စွာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ရို့အတွက် အလွန်မှရာယာလှပါရေ။ ယင်းတွက်တာနန့် ပန်းတဉ်းပညာသျှင်တိကို ပန်းနန့် တင်စားခြင်းကာ အံ့ဩဖွယ်ရာမဟုတ်တော့ပါ။

ပန်းတဉ်းလုပ်ငန်းမာ ၂ ပိုင်းဟိရေ။ ပထမတမျိုးမာ ကြီးသွန်းလုပ်ငန်းဖြစ်တေ။ ကြီးနီ၊ သံအစဟိရေ သတ္တုတိနန့် ရောကြိုပြီး ပုံသွန်းခြင်းနန့် ခေါင်းလောင်း၊ ဘုရားသျှင် ရုပ်တုစသည်ရို့ကို သွန်းလုပ်ကတ်ရရေ။ ယင်းပိုင် သွန်းလုပ်ရာမှ ရလာရေ အကြမ်းထည်ကို အချောသတ်လုပ်ကိုင်ကတ်ရရေ။ ဒုတိယတမျိုးမာ ကြီးခတ်ခြင်းဖြစ်တေ။ ဒေနည်းမာ ကြီးနီကို အခတ်ခံနှိုင်ရေ အဆင့်ရောက်ယောင် သံ၊ အိမ်မိုးသွပ်ပြားအစဟိရေ အရာသတ္တုရို့နန့် ရောစပ်ရရေ။ ယင်းပိုင် ရောစပ်ရဟိရေ ကြီးကို အပူပီးလို့ လိုရေပိုင် ပုံစံရယောင် အခေါက်ခေါက် ထုကတ်ရရေ။ ယင်းပိုင်ထုစွာကို ခတ်ရေလို့ ခေါ်ရေ။ သံစည်၊ ဇွန်း၊ မောင်း၊ [[လင်းခွက်]]၊ အိုး၊ ခွက် စသည်ရို့ကို ခတ်ယူမှရာ ရရေ။ မြန်မာတီးဝိုင်းမှ ကြီးဝိုင်းဟိ [[ကြီးနောင်]]များ၊ [[ကိုးလုံးမောင်း]]မှ မောင်းတိကို ဒေ နည်းနန့် ခတ်ရင်း ခတ်ရင်းဖြင့် အသံညှိယူရရေ။ &lt;ref&gt;ဦးသန်းဖေ(ဧည့်လမ်းညွှန်)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;

{{ပန်းဆယ်မျိုး}}


[[Category:အနုပညာ]]
[[Category:ပန်းဆယ်မျိုး]]
[[Category:ရခိုင့်အနုပညာ]]</text>
      <sha1>ahh2grkktixpmgtemx7c2z78zv1kkoj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တိုင်ချွန်းလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4144</id>
    <revision>
      <id>21792</id>
      <parentid>18193</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:14:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9765" sha1="nmtumere76a2fsfskujycxq9sez9ruv" xml:space="preserve">{{infobox ethnic group|
|group      = တိုင်ချွန်း&lt;br/&gt;{{resize|75%|(Taisun, Tlaisun, Fahlam)}}&lt;br/&gt;{{linktext|တာရွှန်း}}
|image =
|caption=
|region1= {{Flag|Myanmar}} (အနောက်ပိုင်း)
|langs=[[တိုင်ချွန်းဘာသာစကား]]
|religions  = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]
|related=
}}

'''တိုင်ချွန်းလူမျိုး''' သို့မဟုတ် '''တာရွှန်းလူမျိုး'''စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားရေ တိုင်းရင်းသား (၁၃၅)မျိုးထဲမာ ပါဝင်လီရေ။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး (၈)မျိုးအနက်၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]တိုင်းရင်းသားထဲက လူမျိုးစု တစုဖြစ်တေ။ အလယ်ပိုင်း ချင်းလူမျိုးများမာ အပါအဝင်ဖြစ်ရေ တိုင်ချွန်းလူမျိုးစွာ ရှီးအခါက ချင်းလူမျိုးတိထဲမာ အင်အား အကြီးမားဆုံးနန့် အာဏာအဟိဆုံး အုပ်စုတစုဖြစ်ခဘူးရေ။

ယင်းရို့၏ မူလဒေသမာရွှန်ကလဖြစ်၏။ ရွာနာမည်ကို အစွဲပြုပနာ၊ ရွှန်ကလလူမျိုးလို့လေ့ ထင်ရှားရေ။ ယင်းရို့၏ ဖိုးဖွားဘီဘင်တိစွာ ထိုရွာဧ့ကျောက်တုံး
ကြီးတခုထဲက ပေါက်ဖွားလာကတ်ရေသူတိ ဖြစ်တေဟု အစိုင်အလာ အယူဟိကတ်၏။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာလတ်ရေ် တိုင်ချွန်းလူမျိုး တချို့ရို့စွာ ဖလမ်းမြို့ အနောက်ဖက်မာ ကလရွှန်းရွာကို တည်ထောင်လို့ နီကတ်ပြန်ရေ။

ရွာနာမည်က လရွှန်းမှ တာရွှန်းဆိုရေနာမည် ဆင်းသက်လာရေဟုဆို၏။ ကောင်းမကြာခင် ကလရွှန်းရွာကို ဟားခါးချင်းများ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့်၊ နှစ်ပေါင်းများစွာ ဟားခါးချင်းများ လက်အောက်မာ သုံ့ပန်းတိအဖြစ် နီခရယားနောက်၊ ယင်းရို့နန့် စီစပ်ကျီအီးကာ ဖလမ်းရွာကို တည်ထောင်နီထိုင်ခကတ်ပြန်ရေ။

ယပြီးနောက် ကိုယ်ရို့ဧ့ ဆွီမျိုးသားချင်းတိကိုရာမက အရာလူမျိုးရို့ကိုပါ ခေါ်ဆောင်ပနာ ဖလမ်းမာနီထိုင် စီ၏။ ယကေလေ့ တာရွှန်း(ရွှန်ကလ)လူမျိုး တချို့ရို့စွာ ဖလမ်းသို့ လိုက်မပါလာဘဲ၊ အရာအရပ်မာ သီးသန့် နီထိုင်ကတ်ရေ။ တာရွှန်းလူမျိုးစုမာ ရွှန်ကလ၊ ဇဟောင်၊ တခရာဝဇမ်၊ ခွာလဆီးနန့် ဝှန်လငိုဆိုပနာ ငါးမျိုးပါဝင်ရေ။ ရွှန်ကလလူမျိုးတိအနက် ဖမ်းရွာ၊ ဇောင်းတဲရွာ၊ ဆွန်းဟင်းရွာနန့် ဇာမွယ်ရွာရို့မာ နီသူများ (မူလ ရွှန်ကလ) နန့်သီးခြားရွှန်ကလများဆိုပနာ နှစ်မျိုးကွဲလားပြန်ဧ့။ ဇဟောင်လူမျိုးတိလေ့ ဧချင့်ပိုင်ပင် နှစ်မျိုးကွဲဧ့။ ဇဟောင်လူမျိုးတိလေ့ ဧချင့်ပိုင်ပင်နှစ်မျိုးကွဲဧ့။ ယင်းရို့အပြင် ကွန်လီ၊ ငွန်နန့် မင်းလယ်တောင်အုပ်စု ဆိုပနာလည်း ဟိသိမ့်ရေ။

အုပ်ချုပ်ရာမာ အကြီးအကဲ ငါးဦးပါဝင်ရေ အုပ်ချုပ်ရီးအဖွဲ့ဟိ၏။ အဖွဲ့ဝင်လူကြီးတိကို ရွာတိမှ မဲဆန္ဒနန့် တင်မြှောက်ရ၏။ ယကေလေ့ များရေအားဖြင့် ဖလမ်းရွာမှပင် ရွီးကောက်ခံရသူတိဧ့ အဖွဲ့ဝင်တိစွာ နိစိုင် မိုးထတိုင်း စုဝေးလို့ ရပ်ရွာအမှုအခင်းတိကို စီရင်ရ၏။ အဖွဲ့မှကြီးမှူးလို့ ရွာတိကို အခွန်အကောက်များ စည်းကြပ်တောင်းခံဧ့။ တခါရေ် အခွန်အကောက်တိကြီး လေးသဖြင့် သီးသန့်ရွှန်ကလအပါအဝင် တချို့ရွာတိစွာ တော်လှန်ရန် စုဝေးကြလေရေ။ ယကေလေ့ ဖလမ်းဂေါင်းဆောင်တိစွာ တဖက်ကမ်းဟိ ငွန်လူမျိုး၊ မင်လယ်တောင်ဟိ ထောလူမျိုးနန့် ခွာလဆီးလူမျိုးတိကို ကိုယ်ရို့ဖက်ပါအောင်သွီးဆောင်ပနာ ကူညီစီရေ။

အင်အားချင်းမမျှအတွက်နန့် တော်လှန်လိုရေ ရွာအားလုံးပင် ဖလမ်းလက်အောက်ကို ရောက်ဟိလှာပြီးကေ အုပ်ချုပ်ရီးအဖွဲ့သို့ အခွန်ဆက်လှာရလီရေ။ ဒေပိုင်နန့် တာရွှန်းလူမျိုးတိစွာ တဆတ်ဆတ်နန့် အရာရွာတိကို သိမ်းသွင်းနှိုင်ခလီရေ။

ယင်းရို့စွာ မြန်မာရို့နန့်လည်း မဟာမိတ်ဖြစ်ခဖူးဧ့။ ကွန်းကြီးခေါ် မြန်မာရွာအချေကို ဟားခါးချင်းများ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်းကြောင့် တာရွှန်းရို့စွာ ဟားခါးရွာချေ တရွာကို ဝင်ရောက်ဖျက်ဆီးလိုက်ရေ။ ဗြိတိသျှရို့ မြန်မာပြည်မကို သိမ်းပိုက်ပြီးယပြီးနောက်မာ အင်အားကြီးမားနိန်ရေ တာရွှန်းရို့အား အလွယ်ချေ မအောင်မြင်ဘဲဟိခဧ့။ ၁၈၉၁-၉၂ ခုနှစ် ရောက်မှကျကေ ဖလမ်းကို သိမ်းယူနိုင်လီရေ။ ၁၈၉၅-၉၆ ခုနှစ်မာကား တာရွှန်းလူမျိုးများ လက်နက်ချရပြီးနောက်၊ ဗြိတိသျှရို့စွာ ယင်းရို့ ဧ့အင်အားနန့် စည်းရုံးမှုကို ဖြိုခွင်းခလီရာ၊ ဂုချိန်ခါသာမန်ချင်းလူမျိုး အုပ်စုအချေတခု အနီအထားလှောက်ရာကျန်ဟိပြီးကေ တာရွှန်းရွာချေမှာပင် နီထိုင်ဗျာယ်ဟိကတ်တေ။ ရှီးကထက် ပိုပြီးကေယိုင်ကျေးလာဧ့။ လူဦးရွီမာ ၁၉၅၃ ခုနှစ်သန်ကောင်စာရင်းအရ ၁၉၈၇ ယောက်ဟိ၏။

== အထင်ကရ တာရွှန်းမျိုးနွယ်စုဝင် ==

* [[ဗိုလ်ဆွန်ပက်]]

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;
&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;မောင်ပုဆိုးကြမ်း ရီး တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ အဘိဓာန်&lt;/ref&gt;

{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]
[[Category:ရခိုင်နန့် အခြားလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>nmtumere76a2fsfskujycxq9sez9ruv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တီးတိန်လူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4145</id>
    <revision>
      <id>21791</id>
      <parentid>18194</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:13:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5773" sha1="my7slvne3ejrck6a2kzrjku44lysv19" xml:space="preserve">'''တီးတိန် (တဲဒင်မ်)လူမျိုး'''စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားရေ တိုင်းရင်းသား (၁၃၅)မျိုးထဲမာ ပါဝင်လီရေ။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး (၈)မျိုးအနက်၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]တိုင်းရင်းသားထဲက လူမျိုးစု တစုဖြစ်တေ။ [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[တီးတိန်မြို့နယ်]]အထဲ နီထိုင်ကတ်ပြီး တီးတိန် (တဲဒင်မ်)စကားပြောရေ မျိုးနွယ်စု (၁၀)စုရို့က ကိုယ်ရို့ အမျိုးအနွယ်များ စတင်ပေါက်ဖွားရေ နီရာမာ [[တီးတိန်မြို့]]မှ ခုနှစ်မိုင်အကွာဟိ ဆိုင်းဇန်ရွာနံဘေးမှ [[ကျိမ်နွဲ]]ဂူကြီးဖြစ်တေဟု ဆိုကတ်ရေ။ ယင်းဂူမာ ဂုချိန်ခါ တိမ်ကောဗျာယ်ဟိပြီးးဖြစ်တေ။ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ လူနီထိုင်ရန် သင့်လျော်ရေ ရီခံမြီခံကောင်းရေအရပ် ဖြစ်ခဖူးဟန် ဟိရေ။ ဂုထိတိုင် ထိုနီရာ တဝိုက်မာ တောင်ယာနန့် ခြံစိုက်ပျိုးရီး ဖွံ့ဖြိုးဗျာယ်ဟိသိမ့်ရေ။ 

တီးတိန်မြို့နယ်အထဲဟိ လူမျိုးအုပ်စုရို့၏ ဘိုးဖီးရို့စွာ မူလရှေး ကျောက်ခေတ်ဆီလောက်က ယင်းဂူကြီးထဲမာ ခိုအောင်းနီထိုင်ခကတ်ရာမှ တဆတ်ဆတ် လူဦးရွီတိုးပွားလာသဖြင့် အဂု တီးတိန်မြို့နယ်အတွင်းကို လာရောက်နီထိုင်ခကတ်တေဟု ဆိုရေ။

== ဝေါဟာရ ==
တီးတိန်ဆိုရေ အသံထွက်မာ အမှန်မဟုတ်။ သဲဒင်မ်ရာကေ ချင်းအသံထွက် အမှန်ဖြစ်တေ။ သဲဒင်မ်ကို အိန်းဂလိချ်ရို့က အသံပီသယောင် မခေါ်နိုင်သဖြင့် အဆင်ပြေပိုင် စာလုံးပေါင်းရာ တဒင်မ် ဖြစ်လှာပြီး မြန်မာရို့ကလည်း တီးတိန်ဟု ခေါ်ကတ်ပြန်ရေ။ 

သဲဒင်မ်ဟု ပီသစွာခေါ်လိုက်ရေအခါမှ ချင်းဘာသာစကားဧ့ အဓိပ္ပာယ်စွာ ပေါ်လွင်လာရေ။ ယင်းစကားကို အဓိပ္ပာယ်ပြန်ပါမူ ချင်းဘာသာအရ သဲ မာ အရောင်တောက်ခြင်း ဖြစ်ပနာ ဒင်မ် မာ ပြည့်ရေ။ သို့မဟုတ် ရီပြည့်ရေလို့ အဓိပ္ပာယ်ရရေ။ 

== ရိုးရာယိုင်ကျေးမှု ==
တီးတိန်ယောက်ျား ဝတ်ရေ အင်္ကျီမာ သင်တိုင်းမျိုးဖြစ်ပနာ အဖြူရောင်ချေထည်ဖြစ်ပြီးကေ အင်္ကျီမာ ထူးအထက်ထိ ဖုံးလီရေ။ မမာ့တိစွာ ဖေသာနန့် ကြီးနီ လက်ကောက်ကြီးတိကို ဝတ်ဆင်ကတ်တေ။ ကြီးနီကွင်းတိကို လက်မောင်းမာ ဝတ်ဆင်ကြလို့ ဂျပ်ခုတ်ထည်းတိကို ဝတ်ဆင်ကတ်တေ။ အင်္ကျီမာ ရင်စိလက်ရှည်အင်္ကျီ သဘောပင်ဖြစ်တေ။ လိုင်ဆွဲတန်ဆာတိအဖြစ် ပယင်းစိတိနန့် သန္တာနီတိကို စီလို့ ဆွဲကတ်တေ။  ယင်းချင့်အပြင် နာဂတောင်တန်းမှ လာရောက်ရောင်းချရေ မဟူရာ ပုတီးကြီးများ ဝတ်ဆင်လေ့ ဟိရေ။ ထပိန်တိမာ ရင်ကွဲ ထပိန်များဖြစ်ပနာ များရေအားဖြင့် ရှီးအခါက ဒူးအထက်အထိ ဝတ်ဆင်လေ့ ဟိကတ်တေ။ 
&lt;ref&gt;မောင်ပုဆိုးကြမ်း ရီး တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ အဘိဓာန်&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
&lt;references /&gt;

{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]] [[Category:ချင်းလူမျိုးစုတိ]]
[[Category:ရခိုင်နန့် အခြားလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>my7slvne3ejrck6a2kzrjku44lysv19</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တေဇန်လူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4146</id>
    <revision>
      <id>21790</id>
      <parentid>18195</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:13:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4365" sha1="qiboehdbtf5maetnq2zijmmk5uzd8f3" xml:space="preserve">'''တေဇန်လူမျိုး'''စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားရေ တိုင်းရင်းသား (၁၃၅)မျိုးထဲမာ ပါဝင်လီရေ။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး (၈)မျိုးအနက်၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]တိုင်းရင်းသားထဲက လူမျိုးစု တစုဖြစ်တေ။ [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[တီးတိန်မြို့နယ်]]အထဲ နီထိုင်ကတ်ပြီး တီးတိန် (တဲဒင်မ်)စကားပြောရေ မျိုးနွယ်စုဖြစ်တေ။ တေဇန်ချင်းအမျိုးသားတိမာ ရှီးက အရွယ်ရောက်ရေ အချိန်မှစပြီးကေ လပျို သတ်သတ် နီထိုင်ကတ်ရေ လပျိုဆောင်၊ အပျိုဆောင်များ ဟိခကတ်တေ။ အဂုကား မဟိတော့ပါ၊၊ လပျိုဂေဟာနန့် အပျိုဂေဟာမာ သီးသန့်ဖြစ်တေ။ နိခင်းဘက်မာ ကိုယ်ရို့ဧ့ လုပ်ငန်းဆောင်တာတိကို လုပ်ဆောင်ကတ်ပြီးနောက် ညည့်ခါသားမာ လပျို၊ အပျိုဂေဟာများမာ စုပေါင်းအိပ်ကတ်ခြင်း ဖြစ်တေ။   

လပျို အပျိုတွိဆုံကတ်ရာမာ ဝါးပလွီ မှုတ်လို့၊တေးခြင်းဆိုလို့ သို့မဟုတ် စောင်းပါးရိပ်ခြည် ပြောပနာ လပျိုလှည့်ကတ်တေ။ ကလိန့်မေသျှေက မေတ္တာတုံ့ပြန်ကြောင်း သိရကေ မိဘထံပြောရရေ။ မိဘသဘောတူကေ တောင်းရမ်းပီးရေ။

တေဇန်ချင်းရို့စွာ သမက်တက်ရေနိမာ သမီးသျှင်ဘက်မှ ပေါက်ဆိန်၊ ဆွဲတောင်း၊ ပုတီးနန့် ပုဆိုးတိကို သမက်သျှင်ဘက်ကို လက်ဆောင်ပီးရရေ။ မင်္ဂလာကြီးမာ နွားနောက်မကြီး တကောင်နန့် အလတ်တကောင် ဖြစ်တေ။ သမီးသျှင် ဘက်မှ သမက်တက်ရေနိမာ ၁၀ ပိဿခန့် ဟိရေ ဝက်တကောင်ကို သတ်ပီးရရေ။ သမက်တက်ပြီးကေ သုံးလကြာမှ သမီးသျှင်ကို သမက်သျှင်အိမ်ကို ပို့ရေ။ ယင်းခါမှ ပေါင်းသင်းနီထိုင်ရရေ။

တေဇန်ချင်းရို့စွာ လူတယောက် သီဆုံးလျင် ရီချိုး၊ အဝတ်လဲပြီး ရုပ်အလောင်းကို ပျိုင်ပြားထက်မာ တင်ထားရေ။ သင်္ဂြိုဟ်လျှင် မြေမြှုပ်သင်္ဂြိုဟ်ရေ။ မြေမြှုပ်ရာမာ ရုပ်အလောင်းဧ့ ခေါင်းကို တောင်ဘက်ကို လှည့်ထားရေ။ &lt;ref&gt;မောင်ပုဆိုးကြမ်း ရီး တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ အဘိဓာန်&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
&lt;references /&gt;
{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]] [[Category:ချင်းလူမျိုးစုတိ]]
[[Category:ရခိုင်နန့် အခြားလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>qiboehdbtf5maetnq2zijmmk5uzd8f3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တောင်သားလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4147</id>
    <revision>
      <id>21789</id>
      <parentid>18196</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:13:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20599" sha1="gbqj7p4ct4wcr75g2l8agsxmkm9svqj" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
| group            = တောင်သားလူမျိုး
| population         = ၃၀၀၀၀ – ၃၅၀၀၀
| image            = 
| regions          = [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]], [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| langs        = [[ရုန်းတူဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]]
| rels        = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ ရိုးရာနတ်
|related = [[အောက်သား]]
}}

'''တောင်သားလူမျိုး''' သို့မဟုတ် '''ရောင်တူလူမျိုး'''&lt;ref&gt;{{Citation|title=တောင်သား(ခေါ်) ရောင်တူမျိုးနွယ်စု ရို့ဧ့ လူနီမှုဘဝများ|url=https://www.youtube.com/watch?v=c5aexcMz1yI|language=my|access-date=2020-05-17|archive-date=2020-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20200616074716/https://www.youtube.com/watch?v=c5aexcMz1yI&amp;gl=US&amp;hl=en|url-status=live}}&lt;/ref&gt; စွာ ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ တရားဝင် အသိအမှတ်မပြုထားရေ လူမျိုးအုပ်စုတခု ဖြစ်ပြီးကေ&lt;ref name=&quot;pyithu&quot;&gt;{{Cite web |title=တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ၁၃၅ မျိုးနန့်ပတ်သက်ပနာ ဇာအစိုးရလက်ထက်မာ စာရင်းပြုစုပြီး ရဟိပါလတ်တေနန့် စပ်လျဉ်းရေမီးခွန်း |url=https://pyithu.hluttaw.mm/question-2141 |accessdate=3 February 2020 |archivedate=3 February 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200203155307/https://pyithu.hluttaw.mm/question-2141 }}&lt;/ref&gt; မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးမာ နီထိုင်ကတ်ရေ။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book | title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း | publisher=[[Sarpay Beikman]] | year=1961 | volume=5 | language=my}}&lt;/ref&gt; တောင်သားလူမျိုးအား တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုရီးအတွက် ကြိုးပမ်းခကေလေ့ မအောင်မြင်ခပါ၊၊&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|title=ပျူမျိုးနွယ်စုခေါ် တောင်သားလူမျိုးတိအား တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု စာရင်းသွင်းလို့ ကုတ်နံပါတ်ရဟိရီးအဆိုကို မကွေးတိုင်းကိုယ်စားလှယ် ထက်ဝက်ကျော် ကန့်ကွက်ခရေအတွက် မှတ်တမ်းအဖြစ်သာ ထားဟိ|url=https://elevenmyanmar.com/news/32761|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my|access-date=2020-05-09|archive-date=2023-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20230324224934/https://elevenmyanmar.com/news/32761|url-status=live}}&lt;/ref&gt; တောင်သားလူဦးရွီစွာ ၃၀,၀၀၀ မှ ၃၅,၀၀၀ အကြားဟိဖို့ဟု လှောက်မှန်းထားရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ဆောမြို့နယ်မာ ပျူလူမျိုးစု (ခေါ်) တောင်သားလူမျိုးစုများ တွိ့ဆုံပွဲကျင်းပမည်|url=https://lotaya.mpt.com.mm/news/d/regional/88709|website=Lotaya|language=my|access-date=2020-05-09}}{{Dead link|date=October 2023 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|title=မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းရင်းသားတိဧ့ သမိုင်း၊ ယိုင်ကျေးမှု၊ စာပီ၊ ဓလိ့ထုံးတမ်းတိနန့် ပတ်သက်ပြီးကေ မှတ်တမ်းများ ပြုစုထားဟိရေး &quot; အဆိုကို ဦးခင်မောင်ဌေး (ထီလင်းမဲဆန္ဒနယ်) ကဆွေးနွေးခြင်း {{!}} Pyithu Hluttaw|url=https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/node/6847|website=Pyithu Hluttaw|language=my|access-date=2020-05-09}}{{Dead link|date=October 2023 }}&lt;/ref&gt;

== တည်နီရာ ==
တောင်သားလူမျိုးတိစွာ မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်း[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] [[ဂန့်ဂေါခရိုင်]]မာ ချင်းပြည်နယ်နန့် နယ်စပ်ဒေသမာ ရွာတိတည်ပနာ ပျံ့နှံ့နီထိုင်ကတ်ရေ။&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|title=ပုံတောင်ပုံညာတောင်တန်းကြီး အကွယ်က တောင်သားလူမျိုးစု|url=https://myanmar.mmtimes.com/news/110685.html|last=နီအောင်|date=2018-05-23|website=The Myanmar Times|language=my|access-date=2020-05-09|archive-date=2021-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210220125826/https://myanmar.mmtimes.com/news/110685.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=မကွေး တိုင်းဒေသကြီး အထဲဟိ ပျူလူမျိုး(ခေါ်) တောင်သားလူမျိုးများ ပထမအကြိမ် တွိ့ဆုံပွဲကျင်?|url=https://yangonmedia.com/life/1675/|date=2017-12-04|website=Yangon Media Group|language=my|access-date=2020-05-09}}{{Dead link|date=October 2023 }}&lt;/ref&gt; [[ထီးလင်းမြို့နယ်]]မာ ၂၃ ရွာ၊ [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]မာ ၃ ရွာနန့် [[ဆောမြို့နယ်]]မာ ၂၂ ရွာ ဖြစ်တေ။&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== သမိုင်းကြောင်း ==
တောင်သားလူမျိုးတိ၏ ဇာစ်မြစ်မာ ရှင်းလင်းခြင်းမဟိပေ။ တောင်သားလူမျိုးတိစွာ ပျူလူမျိုးတိက ဆင်းသက်လာရေလို့ ဆိုကတ်တေ။ ပုဂံခေတ်ဦးကာလမာ ဟိုလူမျိုးတိစွာ ပုပ္ပားအရပ်ဇာတိ ပန်းဖဲဆရာငစိန့်နန့် သူ၏ညီမ(သမုဒ္ဒရာဇ်မင်း၏ မိဖုရား)ရို့ မင်းမျက်သင့်လို့ ဆွီမျိုးတစုလုံး ဗြီးကတ်ရကြောင်း၊ ရှမ်းစစ်သားရို့ လိုက်လံဖမ်းဆီးသဖြင့် ဝီးလံလှရေ ပုံတောင်ပုံညာတောင်တန်းများအလွန် ယောဒေသကိုရောက်လှာကတ်ကြောင်း၊ စိုးရိမ်ခြင်းမကင်းနှိုင်သိမ့်သဖြင့် အနောက်အရပ်ချင်းပြည်ဘက်ကို ဆက်ပနာ ရွိပြောင်းတိမ်းရှောင်ခကြောင်း၊ ယင်းပိုင်တိမ်းရှောင်ယင်း ဘာသာစကားနန့်ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံရို့ကို ပြောင်းလဲကာ ဇာတိဖျောက်ခကြောင်း၊ နှစ်ပေါင်းများစွာကြာအောင် မင်းတပ်နယ်မြောက်ပိုင်းမာ အခြီချနီထိုင်ခကြောင်း၊ အန္တရာယ်ကို မစိုးရိမ်ရလောက်ရေ အချိန်ရောက်မှ မြီပြန့်အရပ်(ယောဒေသ)သို့ ဆင်းလှာကတ်ကြောင်း၊ မြီပြန့်သားရို့က ဇာကလဲဟုမီးမြန်း နှုတ်ဆက်ကြရေအခါ မင်းမျက်သင့်ထားသူတိစွာ ပုပ္ပါးအရပ်ကဟု မပြောတော့ဘဲ တောင်တန်းတိ၏ အားသာရေအတားအဆီးတိကြောင့်သာ အသက်ရှင်ကတ်ရသဖြင့် တောင်တန်းတိ၏သားတိဖြစ်ကြောင်း မိတ်ဆက်သဖြင့်  &lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; &quot;တောင်သား&quot; ဆိုပနာ ခေါ်တွင်ရစ်ကြောင်းရို့ကို တောင်သားသမိုင်းများမာ အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြကတ်လီရေ။&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; တောင်သားလူမျိုးရို့ ပြောဆိုရေ [[ရုန်းတူဘာသာစကား]]စွာ တောင်ပိုင်း [[ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားတိ|ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကား]]များအုပ်စုဝင်ဖြစ်ပြီးကေ [[ချင်းပြည်နယ်]]ပြင်ပနေ ချင်းစကားပြောလူမျိုးတိနန့် တလုံးတလေ ဆင်တူစွာ ယကေလေ့ တောင်သားလူမျိုးတိစွာ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်းမျိုးနွယ်]]မဟုတ်ဟု ခိုင်မာစွာငြင်းဆိုကတ်တေ။ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=တတိယအကြိမ်မြောက် တောင်သားလူမျိုးများ တွိ့ဆုံပွဲကျင်းပ|url=http://www.mdn.gov.mm/my/ttttiyakimmeaak-tteaangsaaluumiumaa-ttechunpaikngp|last=မောဟေမာန်|date=2019-12-28|website=MDN - Myanmar Digital News|language=my|access-date=2020-05-09|archive-date=2023-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20230324224942/https://www.mdn.gov.mm/my/ttttiyakimmeaak-tteaangsaaluumiumaa-ttechunpaikngp|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=A Syntactic and Pragmatic Description of Verb Stem Alternation in K'chò, a Chin Language|url=https://inter.payap.ac.th/wp-content/uploads/linguistics_students/Kee_Shein_Mang_Thesis.pdf|last=Mang|first=Kee Shein|date=November 2006|website=Payap University|access-date=2020-05-09|archive-date=2020-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501010406/https://inter.payap.ac.th/wp-content/uploads/linguistics_students/Kee_Shein_Mang_Thesis.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုမှု ===
အယင်က တောင်သားလူမျိုးအား မှတ်ပုံတင်မာ &quot;တောင်သား&quot;ဟု ဖော်ပြခကေလေ့ ဂုချိန်ခါမာ [[အောက်သား]]အဖြစ်သာ မှတ်တမ်းရီးသွင်းဗျာယ်ဟိရေ။&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2019-12-28|title=တောင်သား လူမျိုးတိ လူမျိုးစု ကုဒ်နံပါတ်ရဖို့ အစိုးရ ကိုတောင်းဆို|language=my|work=DVB|url=https://www.youtube.com/watch?v=Rsli9SRKM28|access-date=2020-05-09|archive-date=2020-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20200616045829/https://www.youtube.com/watch?v=Rsli9SRKM28&amp;gl=US&amp;hl=en|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဂျန်နဝါရီလ ၁၇ ရက်နိက [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|မကွေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]]မာ ကိုယ်စားလှယ် ဦးကျော်မြင့်က တောင်သားလူမျိုးတိအား တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု စာရင်းသွင်းလို့ ကုတ်နံပါတ်ရဟိရီးအတွက် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်မှ အတည်ပြုဗျာယ် တိုင်းအစိုးရအဖွဲ့ကတဆင့် [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့|ပြည်ထောင်စုအစိုးရ]]သို့ တင်ပြပီးရန်အဆိုကို တင်သွင်းခကေလေ့ ယှူရေခဲ့ပါ၊၊&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2017-12-05|title=မကွေးတိုင်းဒေသကြီး ယောဒေသအထဲ အများဆုံးနီထိုင်ရေ ရှေးဟောင်းပျူလူမျိုးများဟု သိဟိကတ်ရေ တောင်သားလူမျိုးတိစွာ ကုတ်နံပါတ်ရဟိရေအထိ တင်ပြဆောင်ရွက်လားမေဟု ဆို|work=Eleven Media|url=https://news-eleven.com/news/24089|access-date=2020-05-09|archive-date=2022-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220307180646/https://news-eleven.com/news/24089|url-status=live}}&lt;/ref&gt; was to preserve the cultural heritage, literature, and language of the Taungtha people.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=တောင်သားလူမျိုး ကုတ်နံပါတ်ရဟိရီးအဆို ယှုံးနိမ့်|url=http://thevoicemyanmar.com/local/16194-tau|date=2018-01-17|website=The Voice|language=my|access-date=2020-05-09|archive-date=2021-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210221154251/http://thevoicemyanmar.com/local/16194-tau|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ကန့်ခဲ့ရေ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တိက တိမ်မြုပ်ကွယ်ပျောက်လုနီး တိုင်းရင်းသားတိကိုဖော်ထုတ်ခြင်းကို ထောက်ခံခကေလေ့ တောင်သားမျိုးနွယ်ရို့၏ သမိုင်းအချက်အလက်တိကို ပြုစုစစ်ဆီးဖို့အတွက် နက်နဲကျယ်ပြန့်ပြီး ပညာသျှင်တိပါဝင်ရဖို့ အခြီအနီနန့် ငွီကြေးသုံးစွဲရဖို့ အခြီအနီတိကို ထောက်ပြခကတ်တေ။&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== ဘာသာစကား ==
{{see also|ရုန်းတူဘာသာစကား}}
တောင်သားလူမျိုးတိစွာ [[တောင်ပိုင်းကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားတိ]]အုပ်စုဝင် [[ရုန်းတူဘာသာစကား]]အပြင် [[ဗမာဘာသာစကား]]ကိုလေ့ ပြောဆိုကတ်ရေ။ ကိုလိုနီခေတ်မာ တောင်သားနန့် [[မွင်းဘာသာစကား]]ရို့စွာ [[ဟိုဘာသာစကား|အဟိုချင်းဘာသာစကား]]နန့် နီးစပ်ကြောင်း ပညာသျှင်တိက လိ့လာမှတ်သားခရေ။&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite book|last=Grierson|first=G.A.|url=https://books.google.com/books?id=mD5BAQAAMAAJ&amp;q=taung-tha+yaw&amp;pg=PA329|title=Linguistic Survey of India - Tibeto-Burman Family: Specimens of the Kuki-Chin and Burma Groups|publisher=Office of the Superintendent of Government Printing, India|year=1904|volume=III|language=en|access-date=2021-03-24|archive-date=2023-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20230324224939/https://books.google.com/books?id=mD5BAQAAMAAJ&amp;q=taung-tha+yaw&amp;pg=PA329|url-status=live}}&lt;/ref&gt; တောင်သားရို့စွာ စာပီရီးသားရေ ဘာသာစကားမဟိပိုင် ပြောဆိုရေ ဘာသာစကားမာလည်း ကွယ်ပျောက်လုနီး ဖြစ်နီရေ။ တောင်သားလူမျိုးရို့ ပြောဆိုရေ ဘာသာစကားတွင် မြောက်ပိုင်း (ထီးလင်းမြို့နယ်) နန့် တောင်ပိုင်း (ဆောမြို့နယ်) လီသံဆိုပနာ ကွဲပြားရေ။&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== ယိုင်ကျေးမှု ==
=== ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ===
ယောက်ျားတိစွာ ဗမာ‌လူမျိုးတိကဲ့သို့ ပင် ဝတ်ဆင်ကတ်တေ။ သို့သော် ဒယောကို ပက်ခုံးမာ တင်ထားရေ။ မမာ့တိစွာ (တောင်သမဝတ်) ဟုခေါ်ရေ အဖြူရောင် ဝတ်လုံရှည်နှင် အရဲရောင်နှင် အမဲရောင်ပုဝါကို ရင်သားမှ ခါးအထိ  ဝတ်ဆင်ကတ်တေ။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ပုဝါဧ့အရောင်စွာ အမျိုးသမီးတဦးဧ့ အသက်အရွယ်နန့် အိမ်ထောင်ရီးကို ပြောပြရေ။ ကလိန့်မေသျှေတိစွာ အဖြူရောင်ပုဝါကို ဝတ်ဆင်ကတ်ပြီး၊ အမျိုးသမီးသျှေကလိန်မေတိစွာ အရဲရောင်ပုဝါကို ဝတ်ဆင်ကတ်ပနာ၊ အိမ်ထောင်သည်အမျိုးသမီးတိစွာ အမဲအရောင်  ပုဝါကို ဝတ်ဆင်ကတ်တေ။''&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;''

=== နီထိုင်မှု ===
တောင်သားလူမျိုးရို့စွာ လယ်ယာနန့် ခြံများ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကတ်၏။  စပါး၊ ပဲ၊ ‌ရှောက်၊ လိမ္မော်၊ ကြက်သွန်၊ ငရုတ် စရေ ‌ကောက်ပဲသီးနှံများ စိုက်ပျိုးကတ်တေ။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ‌နီထိုင်စား‌ရေက်ရာမာ ‌ဒေါင်းလန်းကြီးတခု မာ ထမင်းဟင်းပြည့်စုံစွာထည့်လို့ အိမ်သားအားလုံးဝိုင်းဖွဲ့ပြီးကေ လက်‌ရေတပြင်တည်း စား‌ရေက်‌လိဟိရေ။‌&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; တောင်သားလူမျိုး အပျိုလပျိုစွာ မိဘသ‌ဘောတူသူနန့်သာ ထိမ်းမြားရ ‌လီရေ။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၅ ၁၉၆၁&lt;/ref&gt; ရိုးရာအိမ်တိကို သစ်သားဖြင့်တည်ဆောက်ထားပြီးသား သံချောင်းတိမပါဟိဘဲ သစ်သားကပ္ပဇာတိကို အသုံးပြုပနာ အဆောက်အဦများ တွဲချိတ်ထားရေ။

== ဘာသာရီး ==
တောင်သားလူမျိုးရို့စွာ [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]နှင် ရိုးရာနတ် ကိုးကွယ်ကတ်တေ။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;

{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}


[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]
[[Category:ရခိုင်နန့် အခြားလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>gbqj7p4ct4wcr75g2l8agsxmkm9svqj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထမန်းလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4148</id>
    <revision>
      <id>21788</id>
      <parentid>18197</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:12:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2830" sha1="rar2125wm096jmz80kpvr61963p5mdf" xml:space="preserve">
'''ထမန်းလူမျိုး'''စွာ တိဗက် မြန်မာအစုဝင် သက်အုပ်စုခွဲမာ ပါဝင်ပြီးကေ မြန်မာနိုင်ငံအထက် ချင်းတွင်းခရိုင်ဧ့မြောက်ဘက် ရှမ်း၊ ကချင်နန့် ချင်းနယ်မြီရို့ ဆုံရာဒေသမာ နီထိုင်ကတ်ရေ။ လူဦးရွီ ၁ဝဝဝ လှောက်ဟိဧ့။ ထမန်းရို့ပြောဆိုရေ စကားစွာ ကချင်စကား၊ နာဂစကားရို့နန့် အဆက်အစပ် ဟိရေဟု ယူဆရ၏။ 

ယေကေလဲ ကဒူးစကားပိုင်ပင် ရှမ်းနန့်ချင်းရို့၏ အငွိအသက်မကင်းစွာကို တွိရ၏။ လူမျိုး အဆက်အနွယ်အားဖြင့် [[ကဒူးလူမျိုး|ကဒူး]]ရို့နန့် ဆက်စပ်မှုဟိရေဟု ယူဆရ၏။ ထမန်းလူဦးရွီမာ နည်းပါးလှပေရာ ထမန်းရွာဆိုပနာ နာဂတောင်တန်းခရိုင် ဟုမ္မလင်းနယ်မာ [[ထမံသီရွာ|ထမန်စွာ]] တရွာတည်းရာဟိ၏။ ယကေလေ့ အထက်ချင်းခရိုင်ဧ့ မြောက်စူးစူးဟိ ရွာချေမာလည်း ထမန်းလူမျိုးစိကေချေကို တွိရလီရေ။

===[[သမန်းကျား]](သို့)ထမန်းကျား===
ထမန်းရို့စွာ လူစင်စစ်မှ ကျားအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပနာ ကိုယ်ရို့ပိုင်ပစ္စည်းတိကို ခိုးယူသူရို့အား ဒုက္ခပီးလိဟိကြောင်းကို အယင်အထက်ချင်းတွင်းအရီးပိုင်ဖြစ်ခဘူးသူ မစ္စတာ ဂရန့်ဗရောင်းဆိုသူက ၁၉ဝ၈ ခုနှစ်မာ စာအုပ်ရီးသား ထုတ်ဝီခလီရေ။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၅)&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
&lt;references/&gt;
{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]
[[Category:ရခိုင်နန့် အခြားလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>rar2125wm096jmz80kpvr61963p5mdf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထရုမ်းလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4149</id>
    <revision>
      <id>21787</id>
      <parentid>18198</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:12:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13610" sha1="858qnaf9r3mm2jmrn57mswrhnt2dog7" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
| group            = ထရုမ်းလူမျိုး
| image            = 
| image_caption    = 
| population       = ၁၇၉ (၂၀၁၅)&lt;ref&gt;{{cite journal
| last = Nyunt Nyunt Win
| title = The Taron: one of the hidden groups of hill ethnic groups in Myanmar
| journal = Mandalay University Research Journal
| volume = 6
| pages = 1-9
| date = 2015
| language = en
| url = https://meral.edu.mm/record/921/files/The%20Taron%20one%20of%20the%20hidden%20groups%20of%20hill%20ethnic%20groups%20in%20Myanmar.pdf
| access-date = 2023-03-26}}&lt;/ref&gt;
| popplace         = {{flag|Myanmar}}
| region1          = 
| pop1             = 
| ref1             = 
| region2          = 
| pop2             = 
| ref2             = 
| rels             = 
| langs            = [[ဒူရုံဘာသာစကား|ဒူရုံ]], L2: [[ရဝမ်ဘာသာစကား|ရဝမ်]]
| related          = [[ဒူရုံလူမျိုး|ဒူရုံ]]၊ [[နူးလူမျိုး|နူး]]၊ [[ရဝမ်လူမျိုး|ရဝမ်]]
}}
'''ထရုမ်းလူမျိုး''' သို့မဟုတ် '''ထရုံလူမျိုး'''တိစွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်း ဟိမဝန္တာ တောင်ခြီရင်း ဒေသများမာ နီထိုင်ရေ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုတစု ဖြစ်ပြီးကေ၊ ယင်းရို့၏ လူဦးရွီစွာ လုံးဝ ကွယ်ပျောက်လုနီးနီးအထိ ကျဆင်းဗျာယ်ဟိရေ။ ယင်းရို့ကို &quot;အရှိအာသျှ ပစ်ဂမီများ&quot; လို့လေ့ ရည်ညွှန်းကတ်တေ။ ယင်းရို့စွာ ၁၈၈၀ ပြည့်နှစ်များမာ [[တိဗက်]]ကတဆင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရွှိပြောင်းလှာခကတ်ရေ [[တရုတ်နိုင်ငံ]]မာ စုစည်းနီထိုင်ရေ [[ဒူရုံလူမျိုး|ဒူရုံလူမျိုးစု]]မှ ဆင်းသက်လာရေဟု ယူဆရရေ။&lt;ref name=&quot;myanmarburma&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.myanmarburma.com/blog/591/the-uncertain-fate-of-myanmars-little-people|title=The Uncertain Fate of Myanmar's Little People|publisher=myanmarburma.com|date=22 March 2013|accessdate=12 August 2013}}&lt;/ref&gt;

ဗဟိုအာဖရိကဟိ ပစ်ဂမီလူမျိုးတိနန့် အရှိတောင်အာသျှဟိ နီဂရီတိုလူမျိုးတိကဲ့သို့ပင် ထရုမ်းလူမျိုးတိစွာ အရပ်အလွန်တိုကတ်ပြီး၊ အမျိုးသားတိဧ့ ပျမ်းမျှအရပ်ရေ {{Convert|149|cm|ftin}}၊ အမျိုးသမီးတိ၏ ပျမ်းမျှအရပ်ရေ {{Convert|140|cm|ftin}} ဖြစ်တေ။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news |last=Trost |first=Wolfgang H. |date=2024-02-17 |title=Almost Gone: The Tarong of Myanmar’s Far North |url=https://www.irrawaddy.com/from-the-archive/almost-gone-the-tarong-of-myanmars-far-north.html |work=The Irrawaddy}}&lt;/ref&gt;

==သမိုင်းကြောင်း==
ထရုမ်းလူမျိုးတိစွာ ယင်းရို့၏ မူရင်းနီရပ်ဖြစ်ရေ ထရုမ်မြစ် (ဒူရုံ/ဒူလောင်)ဧ့ မြစ်ဖျားခံရာဒေသမှ နာမည်ကို ရဟိခခြင်းဖြစ်တေ။ ယင်းရို့၏ မူရင်းနီရပ်ကို လွန်ခရေ နှစ် ၂၀၀ ခန့်က စွန့်ခွာလာပြီးနောက်၊ ထရုမ်းလူမျိုးတိစွာ သာလာလာခါ ခင်ဇိုင်းမှတဆင့် မြန်မာပိုင်နက်နယ်မြီအတွင်းကို ပြောင်းရွိဝင်ရောက်လှာခရေ။ ယင်းရို့စွာ [[ပူတာအိုခရိုင်]]၊ [[နောင်မွန်းမြို့နယ်]]ဟိ အဒန်လောင်မြစ်ဝှမ်းအောက်ပိုင်း၊ ကချင်ပြည်နယ်မာ အခြီချနီထိုင်ခကတ်တေ။ ထိုဒေသဧ့ ပထဝီဝင်အနိန်အထားမာ သစ်တောထူထပ်လို့ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းရေ တောင်ကုန်းများ၊ ရီစီးသန်ရေ ချောင်းများ၊ နှင်းဖုံးတောင်များ ပါဝင်ကာ၊ အပြာရောင်သိုး နန့် အရွက်စားပြားဆတ် ပိုင်ယှောင် ယှားပါးသားရဲတိရစ္ဆာန်များ နီထိုင်ရာဒေသဖြစ်တေ။

၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်များမာ မြန်မာသုတေသနအဖွဲ့တစ်တိုင်သားမှ မျိုးရိုးစစ် ပစ်ဂမီလူမျိုး ၅၀ ကျော် ကို တွိဟိခပြီးကေ၊ မွီးရာပါ အိုင်အိုဒင်းချို့တဲ့မှုရောဂါ၊ ဉာဏ်ရည်မမီခြင်း၊ [[လိုင်ဖင်းကြီးရောဂါ]]၊ ကြွက်သားတောင့်တင်းခြင်းနန့် အရာ ကိုယ်ခန္ဓာနန့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရေ ရောဂါဝေဒနာတိကို သတိပြုမိခကေလေ့၊ ဟိုလူ့အဖွဲ့အစည်းစွာ မိမိ ရပ်တည်နှိုင်ဖို့ဟု ယူဆခကတ်တေ။&lt;ref name=Alan&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=wiSs0q_L-98 |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211219/wiSs0q_L-98 |archive-date=2021-12-19 |url-status=live|website=[[YouTube]]|title=The Moth Presents Alan Rabinowitz: The Last Taron|date=November 17, 2011}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;

ကချင်ပြည်နယ် အီးချမ်းသာယာရီးနန့် ဖွံ့ဖြိုးရီးကောင်စီမှ ၁၉၉၇ ခုနှစ်မာ တာဝန်ပီးအပ်ခရေ ကွင်းဆင်းလို့့လာမှုတခုက မျိုးရိုးစစ် ထရုမ်းလူမျိုး ၈ ဦးသာ ကျန်ဟိလီရေကို ဖော်ထုတ်ပြသခရေ။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ဦးတေဇ အစီအစိုင်နန့် ထရုန်လူပုအချေတဦး ရန်ကုန်ရောက်ဟိ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2013/09/25/48588.html |access-date=၁၀ ဒီဇန်ဘာ ၂၀၂၅ |work=ဧရာဝတီ |date=၂၅ စတ်တင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt; ဒေအချက်စွာ ထရုမ်းလူမျိုးတိကို ဒေနိကမ္ဘာထက်မာ ကွယ်ပျောက်လုနီးပါး အန္တရာယ်အဟိဆုံး လူဦးရွီတိထဲက တခု ဖြစ်စီခရေ။

[[:en:Alan Rabinowitz|အလန် ရာဘီနိုဝစ်ဇ်]] စွာ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်နှောင်းပိုင်းမာ ထရုမ်းပစ်ဂမီတိ၏ ရွာသို့ လားရောက်လိ့လာခရေ။&lt;ref name=Alan/&gt; ကျန်ဟိရေ မျိုးရိုးစစ် ထရုမ်းလူမျိုးတိထဲက အသက် ၃၉ နှစ်ဟိ အထွီးဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သူ ဒါဝီ က မွီးလာရေ ထရုမ်းအချေတိစွာ အကြောင်းရင်းမသိရဘဲ မွီးရာပါ ချို့ယွင်းချက်တိ ပိုပြီးကေပြင်းထန်လာနီကြောင်း ယှင်းပြခရေ။ ယင်းအတွက်နန့် ထရုမ်းလူကြီးတိစွာ နောက်ထပ် ကိုယ်လက်အင်္ဂါ မပြည့်စုံရေ ကောင်မချေျား မမွီးဖွားစီရန်အတွက် ယင်းရို့၏ လူဦးရွီကို မျိုးတုံးကွယ်ပျောက်လားဖို့ ဆုံးဖြတ်ခကတ်တေ။ ဒါဝီ ငယ်စဉ်ကပင် ယင်းဧ့ဖခင်က ထိမ်းမြားခြင်း သို့မဟုတ် အချေယူခြင်း မပြုလုပ်ဖို့ တောင်းဆိုခရေ။ ရာဘီနိုဝစ်ဇ် လာရောက်ယားနောက် ၂၀၀၃ ခုနှစ်မာ ကယ်လီဖိုးနီးယား သိပ္ပံအကယ်ဒမီမှ မနုဿဗေဒပညာသျှင် ပီ ခရစ်စတီယန် ကလီးဂါ က လိုက်လံလိ့လာခရေ။ ထိုနောက်မာ၊ ဒါဝီစွာ ဇနီးစွာ ရှာဖွီဖို့အတွက် တိဗက် သို့မဟုတ် ယူနန်သို့ ခရီးလားမည်ဖြစ်ကတ်ောင်း ကြေညာခရေ၊ ဇာကြောင့်ဆိုကေ တာရုံ/ဒူရုံလူမျိုး မကန်မဝှန် ထိုနီရာတွင် နီထိုင်အတွက်နန့် ဖြစ်တေ။&lt;ref name=&quot;canyons&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.canyonsworldwide.com/tibet/dawiNewsletter/html/search_for_the_dawi.html|title=The search for 'Dawi'|publisher=canyonsworldwide.com|accessdate=12 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130908131226/http://canyonsworldwide.com/tibet/dawiNewsletter/html/search_for_the_dawi.html#|archive-date=2013-09-08|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==ဒူရုံလူမျိုးတိနန့် ဆက်စပ်မှု==
[[:en:Richard D. Fisher|ရစ်ချတ် ဒီ ဖစ်ရှာ]] မှ အဆိုပြုကပင်ာ ထရုမ်းလူမျိုးတိစွာ တရုတ်နိုင်ငံ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]ဟိ ဒူလုံတောင်ကြားမာ အခြီစိုက်ရေ [[ဒူရုံလူမျိုး]]မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်တေ။ လက်ဟိမာ ထိုတောင်ကြားဟိ သတ်မှတ်ထားရေ ရွာ ခြောက်ရွာမာ ဒူရုံတိုင်းရင်းသား လူမျိုး ၅,၀၀၀ ခန့် နီထိုင်ကတ်ရေ။&lt;ref name=&quot;canyons&quot;/&gt; ဒေယူဆချက်စွာ ကလီးဂါဧ့ လိ့လာမှုအပေါ် အခြီခံထားခြင်းဖြစ်ပြီးကေ ဒူရုံစွာ ထရုမ်းအတွက် တရုတ်ဝေါဟာရသာ ဖြစ်တေဟု ဆိုရေ။

လူမျိုးစုနှစ်ခုကြား မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရေ ဆင်တူမှုတိကို လိ့လာတွိဟိထားပြီးသား၊ ထရုမ်းလူမျိုးအားလုံးစွာ ၁၈၈၀ ပြည့်နှစ်များမာ တိဗက်မှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရွှိပြောင်းလှာခရေ ဒူရုံလူမျိုး သုံးဦးမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်တေဟု ဆိုထားရေ။&lt;ref name=&quot;myanmarburma&quot;/&gt;

== ယိုင်ကျေးမှု ==
ထရုမ်းလူမျိုးအများစုစွာ ယင်းရို့၏ အိမ်နီးချင်း ရဝမ်လူမျိုးတိကဲ့သို့ပင် [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်ကတ်တေ။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ယင်းရို့စွာ အယင်က သဘာဝနတ်ကိုးကွယ်မှု တမျိုးကို ကျင့်သုံးခကတ်ရား၊ ထိုဘာသာရီးဆိုင်ရေ ရိုးရာဓလိတိကို ''နမ်းဆာ'' ဟုခေါ်ရေ နတ်ဆရာတဦးက ဦးဆောင်ခရေ။.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}

{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}


[[Category:ကချင်လူမျိုးစုတိ]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]
[[Category:ရခိုင်နန့် အခြားလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>858qnaf9r3mm2jmrn57mswrhnt2dog7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထားဝယ်လူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4150</id>
    <revision>
      <id>21786</id>
      <parentid>18199</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:12:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23442" sha1="e6oma3v8g9xwvf09huwmpgvk3e5dc5i" xml:space="preserve">{{copy edit}}
'''ထားဝယ်လူမျိုး'''  ([[အိန်းဂလိချ်]]:Dawei/Tavoyan)စွာ ဘာသာဗေဒညာသျှင်ရို့ဧ့ အဆိုအရ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားတိ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]] လူမျိုးတမျိုး ဖြစ်တေ။ ယကေလေ့ အရာ[[မြန်မာ]]အုပ်စုဝင်တိဖြစ်ကတ်တေ [[ဓနု]]၊ [[တောင်ရိုး]]၊ [[မရူ]] အစဟိစွာရို့ကဲ့သို့ မဟုတ်မူဘဲ၊ [[အောက်သား]]ရို့နန့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု၊ ဓလိ့ယိုင်ကျေးမှု၊ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုရို့မာ ထပ်တူနီးပါးမျှတူညီ​ပြီး ကွဲလွဲမှုစိကေချေ ဟိရေ။ [[ရခိုင်]]၊ [[ထားဝယ်]]၊ [[ဓနု]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[တောင်ရိုး]]၊ [[မြိတ်]]၊ [[ယော]] အစဟိစွာရို့စွာ မျိုးနွယ်တခုတည်းမှဆင်းသက်လာကတ်တေဟု ယူဆရရေ။ထားဝယ်လူမျိုးများမာ [[မီးပုံပျံဦးကျော်ကေ]]၊  [[သူရမချစ်ပို]]၊ [[ဗိုလ်မှူးကြီးဗထူး]]၊ [[ဝန်ကြီးဦးဗဆွေ]]၊ [[တွေ့မရှောင်]] ရို့စွာထင်ရှားရေ။ထားဝယ်သား[[ဗိုလ်မှူးကြီးဗထူး]]စွာ ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရီးသမိုင်းမာ ထင်ရှားသူဖြစ်တေ။
{{Infobox ethnic group
| group = Dawei
| native_name = {{my|ထားဝယ်}}
| native_name_lang = my
| flag = File:Dawei National Flag.png
| flag_caption = ထားဝယ်အမျိုးသားအလံ

| population = &lt;!-- total population worldwide --&gt;
| genealogy = 
| region1 = {{flag|Burma}}
| pop1 = ၈၀၀,၀၀၀&lt;ref&gt;{{https://joshuaproject.net/people_groups/19250/BM}}&lt;/ref&gt;
| ref1 = &lt;!-- &lt;ref&gt;erence/s supporting pop1 data --&gt;
| region2 = {{flag|Thailand}}
| pop2 = ၁၅၀,၀၀၀
| ref2 = 
| region3 = 
| pop3 = 
| ref3 = 
| languages = [[ထားဝယ်စကား]]
| religions = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| related_groups = [[ဗမာ]], [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]], [[အင်းသား]]|ဓနု

| footnotes = 
}}

==ဇစ်မြစ်==
ထားဝယ်လူမျိုးတိစွာ မြန်မာ့သမိုင်းမတင်မီကာလ ကျောက်ခေတ် ကြီးခေတ်၊သံခေတ်၊ ကမ္ဘာဦးလူသားအရင်းမြစ် စတင်ပေါ်ပေါက်စဉ်အချိန်ကပင် ထားဝယ်ဒေသမာ လူသားတိ စတင်နီထိုင်လာပြီး ခေတ်ကာလအလိုက် လူမျိုးဆိုရေ ဝေါဟာရ ပေါ်လှာရပုံမာ အဆိုအမျိုးမျိုး ဟိကတ်ကေလေ့ ထားဝယ်လူမျိုးစွာ ဒေနိအချိန်ထိ အထင်အရှား ဟိနီသိမ့်ရေ။ 

[[ထားဝယ်ယိုင်ကျေးမှုပြတိုက်]]မာ ထားဝယ်ဒေသဧ့ သမိုင်းစဉ်ကို ကျောက်ခေတ်ဦး ကျောက်ခေတ်လယ် ကျောက်ခေတ်နှောင်း ကြီးခေတ် သံခေတ် ပျူခေတ် ပုဂံခေတ် စသည်အနိန်နန့် ခေတ်အဆက်ဆက် လူသားတိနီထိုင်ခမှုဖြစ်စိုင် အထောက်အထားတိကို စနစ်တကျ ခင်းကျင်းပြသထားရေ။

တချို့ကမူ မြတ်စွာဘုရား ထက်ဝယ်ဖွဲ့ ခွေ ဆွမ်းစားပီးရေအရပ်အား မွန်ရို့က 'ထဝါယ်/ထဝဲါ' (ထဝိုင်) ဟုခေါ်ရာမှ ထားဝယ်ဖြစ်လာရေဟုဆိုလို့ တချို့ပုဂ္ဂိုလ် တိကလည်း [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|နရပတိစည်သူမင်းကြီး]]စွာ အဂု [[ထားဝယ်ခရိုင်]]၊ [[လောင်းလုံမြို့နယ်|လောင်းလုံးမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်မားရွာ]]ဒေသနံဘေး၊ ဒေါင့်ကွယ်မြို့ကို တည်ထောင်လို့၊ ထိုဒေါင့်ကွယ်မှ ထားဝယ်ဟု ရွိပြောင်းလဲလာရေဟု ဆိုကတ်ပြန်ရေ။

ထားဝယ်ဆိုရေ ဝေါဟာရကို ပရုန်းနရုန်း အစောဆုံးတွိဟိရရေမာ AD-(5-6) ရာစု လျန်မင်းဆက်သမိုင်းမှတ်တမ်းမာ ထော်ဝမ်ဆိုရေ နာမည်ဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ထားပြီးသား ဖြစ်တေကို တွိရရေ။ ပြည်မား စာမှတ်တမ်းအနိန်နန့် AD-11-12 ရာစုကာလမာ အစောဆုံးတွိရရေ။

ထားဝယ်လူမျိုးစွာ ကျောက် ကြီး သံ ပျူ စရေ အဆက်ဆက်ရေ ခေတ်များအလိုက် အစုအဖွဲ့တခုခုကို ​လူမျိုးဆိုရေ နာမည်ပညတ် မခေါ်ဝေါ်ကြမီကပင်ပင် ထားဝယ်ဒေသမာ အစိုင်အဆက် မှီတင်းနီထိုင်လာခကတ်ရား ပျူခေတ်လယ်ဆိုပနာ ခေါ်နှိုင်ရေ AD-5-6 ရာစုမာ ထားဝယ်ဆိုရေလူမျိုး ထားဝယ်ဆိုရေဒေသ အဖြစ် ​ခေတ်ပြိုင်သမိုင်းမှတ်တမ်းမှ ပီပြင်ထင်ရှားစွာ ဟိနိန်ယာ ဖြစ်တေလို့ အခိုင်အမာတွိဟိရရေ။&lt;ref name=&quot;akp&quot;/&gt;

အထောက်အထားအရဆိုလျင် ထားဝယ်အရပ်ရေ မြန်မာမင်းရို့ ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီရာမာ စစ်လမ်းကျသဖြင့် [[ပုဂံခေတ်]]ကပင်လျှင်၊ အဆက်အဆံ အကူးအလူး ဟိဟန်တူစွာ [[ထားဝယ်လူမျိုး]]ရို့စွာ မြန်မာအမျိုးသားအား ဂံသားဟု ပုဂံသားအဖြစ် ရည်ညွှန်းခေါ်ဝေါ်စွာကို ထောက်ထားနိုင်လီရေ။

(ဒဝယ်ဆောင်/ဓားဝယ်ဆောင်မှ အသံထွက်ထားဝယ်ဆောင်ဖြစ်လာရေ။ )

ဂုချိန်ခါ တောင်ပိုင်းသျှမ်းပြည်၊ အင်းလေးဒေသမာ မှီတင်းနီထိုင်ကတ်ရေ [[အင်းသား]]ရို့စွာလည်း၊ ထားဝယ်လူမျိုးဆက် ဖြစ်ကြောင်း ဆိုကတ်ရေ။ အင်းသားစကားနန့် ထားဝယ်စကားရို့မာ များစွာတူကတ်၏။ ယေကေလဲ ထားဝယ်သားတိ ဇာမျိုးဇာပိုင် အင်းထဲကိုရောက်ဟိလာရေဆိုရေအချက်မာကား အယူအဆ အမျိုးမျိုးဟိကတ်၏။ 

ထားဝယ်လူမျိုးတိစွာ သက်မွီးဝမ်းကျောင်းမှုအတွက် ကုန်သွယ်လယ်လုပ် ယာခွတ်၊ ဟင်းခင်းစိုက်ခြင်းနန့် ယက်ကန်းလုပ်ငန်း၊ ပင်လယ်ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊သတ္တုတွင်း ရှာဖွီတူးဖော်ခြင်းအမှုရို့ကို ပြုကတ်တေ။ ထားဝယ်ခရိုင်စွာ မြန်မာနိုင်ငံမားဟိ အရာတခြားသော ဒေသတိနန့် ကုန်းကြောင်း၊ ရီလမ်း၊ လီလမ်းခရီး ဆက်သွယ်ကောင်းမွန်သဖြင့် ထားဝယ်သားတိစွာ မြန်မာနိုင်ငံအဝှမ်း နီထိုင်ဗျာယ် ဟိကတ်တေ။ 

ထားဝယ်သားတိစွာ အများအားဖြင့် ဖြောင့်မတ်ရိုးသားလို့ မဟုတ်မခံရေ ဇွဲသတ္တိကောင်းသူတိ ဖြစ်ကတ်တေ။ ထားဝယ်သားအချင်းချင်း စည်းလုံးညီညွတ်စွာ နီတတ်ကတ်တေ။ 

၁၉ဝ၁ ခုနှစ် သိုင်ခေါင်စာရင်းအရ ထားဝယ်လူမျိုးဦးရေ ၉၄၈ ယောက်ဟိကေလေ့ ၁၉၅၁ ခုနှစ် သိုင်ခေါင်စာရင်းအရမူ ၁၅၉,၁၇၄ ယောက်ဟိရေ။
တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးဧ့ ပင်ရင်းလူမျိုးဖြစ်ပြီးကေ တိုင်းအထဲလူဦးရွီးအများဆုံးနီထိုင်ကြောင်း ၂၀၁၄ ခုနှစ်သိုင်ခေါင်စာရင်းအရ သိဟိရပါရေ။

== ဘာသာစကား ==
{{main|ထားဝယ်စကား}}
ဒေနိ ထားဝယ်လူမျိုးများ ပြောဆိုနီကတ်ရေ စကားတိမာ ပေါရာဏ၊ မြန်မာ၊ ရှမ်း၊ မွန်စကားတိ ရောစပ်ဗျာယ်ဟိ၏။ ယေကေလဲ အရာဇာ လူမျိုးတိနန့်မျှ မဆက်စပ်ရေ [[ထားဝယ်စကား]]စစ်စစ် ပေါရဏစကားလုံးတိလည်း ဟိရေ။ မြန်မာ၊မြိတ်၊ထားဝယ်ရို့စွာ ဘာသာဗေဒအရတော်တော်နီးစပ်မှုလည်းဟိရေကိုတွိရရေ။

ထားဝယ်ဘာသာစကား=မြန်မာဘာသာစကား

မားမာဘဲ့မှု‌ခရာဝ=သာလီစွပါ

ဗြန်/ကပ်=ဖေသာ 

ခွ/ခေါ့ဗော့ =တန်းခါး 

ပ္လန်ကွေ့=ပြန်ကွိ့

မုက္လောဆီ=မုန့်ဟင်းခါး၊မုလတ်ရေက်= မုန့်လက်သုပ်(ထားဝယ်မုန့်တီ)

မုဗန် =မုန့်တီဖက်

နောန်းနောန်/မေးမေ=ကိုကို/မမ

စီခွားသီး=ဖရဲသီး

ခွားသီး=သခွားသီး

မ္ဟောလေသီး=ဂေါ်ယိုင်သီး

ဇင်းသီး=မညင်းသီး 

သျှစ်သီး=နွားစားသရက် 

ဟိးခိုသီး=ပဒကာသီး

ဇင်းသီး=မညင်းသီး

မှန်း=ထမင်း

အီ=အိမ်

ဆိုးဖ္လူ/စောန်=‌ောင်

ပ္လိပန်း=စံပယ်ပန်း

ဘုရားဖူး=ဖျားဖူး

သျှစ်သီး=နွားစားသရက်

သျှစ်က္လစ်သီး=သီဟိုဠ်သီး

ရှားပန်း=ချရားပန်း

ဝါ=ရွာ

ဖောင်း=ဖုန်း

ကြစ်သား=ကြက်သား

ယပ်တောန်=ယပ်တောင်

ငယ်ဂျင်း=သူငယ်ချင်း

ကွဲ=ကျွဲ

ဟို/ရှင်=ချို/ချိုင် (အရသာ)

ချော့တိုအုန်းသီး=အူနီသီး

သစ်ပန်=အပင်

ကျေးဇုတန်ဟှယ်=ကျေးဇုပါနန်း

== ယိုင်ကျေးမှု ==
ထားဝယ်လူမျိုးရို့သီဆိုကတ်ရေ ထားဝယ်ဒိန်းတေးခြင်းမာကား ထားဝယ်ရို့၏ ကျော်ကြားရေ ယိုင်ကျေးမှုအနုပညာတခု ဖြစ်လီရေ။ မြန်မာရို့ တဖက်ပိတ်စည်ဝိုင်းနန့် စိကေချေဆင်ရေလို့ ဆိုရပေမည်။ ဒိန်းတေးခြင်းကို တယောက်ကတိုင်လို့ သံပြိုင်မာ အတိက လိုက်ပြီးကေဆိုရရေ။ သပိတ်မျှောပွဲ အိုးခက်ရွက်အက နှစ်ကျိတ်သျှစ်ဆူဘုရားပွဲ ရို့မာထင်ရှားရေ။ 

ရှေးထားဝယ် အကတခုဖြစ်ရေ [[ရမ်းက]] (ယန်းအက) ဆိုရေ အကမာလေ့သော့ ထင်ရှားကျော်ကြားရေ။ ဂုချိန်ခါမာ အရပ်ထဲမာ သီးသန့်ကလေ့ မဟိ​ကြ​တော့ဘဲ ထားဝယ်ရိုးရာ​ပွဲတော်တိနန့် နိုင်ငံ​​တော်မှကျင်းပရေ
ပြည်ထောင်စုပွဲပိုင်ယှောင် အခမ်းအနား​များမာသာ ကပြဖျော်ဖြီကတ်စွာကို တွိရရေ။ ထားဝယ်ကျေးလက်ကျွန်းရွာရို့မာ မြန်မာရို့၏ ကြက်တိုက်ပွဲကျင်းပပိုင် ခေတ်စားရေ ပျော်ရွှင်မှုတရပ်ကား ထားဝယ်လူမျိုးရို့၏ ကျွဲတိုက်ပွဲတိပင် ဖြစ်၏။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၅)&lt;/ref&gt;

ကျန်စစ်သားမင်းကြီးဧ့ နန်းတည် ရှေးမြန်မာကျောက်စာ (အေဒီ-၁၁၀၂)မာ မြန်မာကို &quot;မိရ္မာ&quot; (မြန်မာမဖြစ်သိမ့်)ပေါ်ချိန်မာ ထားဝယ်မြို့စားတဗျင်းများလွန်းူဒါန်းပူဇော် ရေ အုတ်ခွက်ရုပ်ပွားဆင်းတုတော်များမာ (ထားဝယ်ဘာသာဖြင့်) &quot;ဝါယ်&quot; ပေါ်နေနန့်ပြီး ဖြစ်တေ။&lt;ref&gt;ဦးမြ၊ ရှေးဟောင်းအုတ်ခွက် ရုပ်ပွား ဆင်းတုတော်များ၊ ပတွဲ-စာ ၅၇-၅၈&lt;/ref&gt; လက်ဟိ ထားဝယ်မြို့မြောက်ဘက် သျှစ်မိုင်ခန့်အကွာမာဟိရေ (သာဂရ) ခေါ် ထားဝယ်မြို့ဟောင်း(လက်ဟိ- မြို့ဟောင်းကျေးရွာ) စွာ သက္ကရာဇ်(၁၁၃-၁၂၃)/ အေဒီ-(၇၅၁-၇၆၁)မာ တည်ရေလို့ အထောက်အထားဟိခရေ။ အေဒီ(၅၀၀)မှ အေဒီ(၈၃၂)အထိ တည်ဟိခရေ ဒုတိယ ပျူနိုင်ငံတော်သရေတနားချေတဗွေချေရာနန့်ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်နီရေ။&lt;ref&gt;ဗိုလ်မှူးဗရှင်၊ အနော်ရထာအစက မြန်မာနိုင်ငံ၊ စာ-၈၁&lt;/ref&gt;

ဒေနိ မြန်မာစကား၊ စာအရီးအသားရို့မာ လုံးဝမဟိရေ (လ-ဆွဲ)သံများ၊ (အော)သရနောက် &quot;န&quot; သတ်သံတိစွာ ထားဝယ်စကားမာ ဒေနိန့်ထိသုံးစွဲနီတုန်း ဖြစ်ပြီးကေ၊ ထိုအသံ(စာလုံးပေါင်းများ)စွာ မြန်မာထက်စောလို့ ပေါ်ခရေလို့ ပညာသျှင် များ ခန့်မှန်းအဆိုပြုထားရေ ပျူစာမာ ဟိနီခြင်း၊&lt;ref&gt;မြစာတီကျောက်စာ လေးဘာသာ၊ နိုင်ငံတော်ပြတိုက်၊ ယိုင်ကျေးမှုဗိမာန်၊ ၁၉၅၄&lt;/ref&gt; အာကာဓာတ်ပုံမှ ဖတ်ရှုလိ့လာချက်အရ၊ သာဂရ(ထားဝယ်မြို့ဟောင်း) ဧ့ မြို့ရိုးသဏ္ဌာန်စွာ ဘဲဥပုံလေ့မက စက်ဝိုင်းပုံလေ့မကျရေ အဝန်းအဝိုင်း ပုံသဏ္ဌာန်ဟိပြီးး သရေတနားချေတဗွေချေရာမှ မြို့ရိုးတိနန့်ဆင်တူနီခြင်း။&lt;ref&gt; ဦးအောင်မြင့် (သစ်တော) မြန်မာ့မြို့ဟောင်းတိကို အာကာဓာတ်ပုံမှ ဖတ်ရှုလိ့လာချက် (လက်နှိပ်စက်မူ) အမှတ်-၂၊ ၁၉၇၃)&lt;/ref&gt; ဦးအောင်မြင့်(သစ်တော)ဧ့ စာတမ်းတိကို အထောက်အထားပြုပနာ တရားဝင် မြန်မာ့သမိုင်း ကျမ်းစာတစောင်မာ ရှေးဟောင်းမြို့ဝိုင်းငါးမြို့ (သရေတနားချေတဗွေချေရာ၊ မိုင်းမော၊ ဝေသာလီ၊ ဝတီး နန့် သာဂရ) ရို့ကို စကေးပုံနန့်တကွ အရွယ်ပမာဏချင်း နှိုင်းနိူင်းဖော်ပြထားရာ၊ သရေတနားချေတဗွေချေရာရေ အကြီးဆုံးဖြစ်ပနာ မိုင်းမောစွာ ဒုတိယ ဖြစ်တေကို တွိရရေ။ ဝေသာလီ၊ ဝတီး နန့် သာဂရရို့မာ တတိယ၊ စတုတ္ထ နန့် ပဉ္စမ အသီးသီးရို့ဖြစ်တေ။ အရွယ်ပမာဏအားဖြင့် ခြားနားမှုဟိရေ် လည်း မြို့ဝိုင်းပုံမာ ဆင်တူစွာဟု ဖော်ပြနိန်ရေ။

== နီထိုင်ရာနီရာ ==
ထားဝယ်လူမျိုးတိစွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တောင်ပိုင်း၊[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] တလျောက် ပျံ့နှံ့နီထိုင်ကတ်ရေ။ [[ထားဝယ်မြို့နယ်]]၊ [[လောင်းလုံမြို့နယ်]]၊ [[ရေဖြူမြို့နယ်]] နန့် [[သရက်ချောင်းမြို့နယ်]]ရို့မာ ထားဝယ်လူမျိုးအများဆုံးနီထိုင်ကတ်ပြီး ယင့်ချင့်ဒေသလူဦးရွီဧ့ ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်စွာ ထားဝယ်လူမျိုးများဖြစ်ကတ်တေ။ ထားဝယ်ခရိုင်‌အထဲဟိ [[လောင်းလုံမြို့နယ်]]စွာ ထားဝယ်လူမျိုး သီးသန့်နီထိုင်ရေမြို့နယ်တခုအဖြစ် ထင်ရှားရေ။ မြိတ်ခရိုင် [[ပုလောမြို့နယ်]] အထဲဟိ [[ပလမြို့နယ်ခွဲ]] မာလည်း အများစုနီထိုင်ကတ်ပြီး ဒေသလူဦးရွီဧ့ ၅၉% ခန့်စွာ ထားဝယ်လူမျိုးတိဖြစ်တေ။ ယင်းချင့်အပြင် [[မြိတ်ခရိုင်]] နန့် [[ကော့ရေင်းခရိုင်]]ရို့မာလည်း စိကေချေ ပျံ့နှံနီထိုင်ကတ်ရေ။
[[ဖိုင်:Dawei_19.jpg|thumb|center|alt=ထားဝယ်မြို့ ရွှီတောင်ဇာတီတော်
Shwe Taung Pagoda, Dawei|ထားဝယ်မြို့ ရွှေတောင်စားစေတီတော်]]

==ကိုးကား==
{{reflist|
&lt;ref&gt;ဦးဖေမောင်တင်၊ ဘာသာစကားယိုင်ကျေးမှု၊ မြန်မာ့ဝထုသမိုင်းအစနန့် စာ-၃၁၀&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt; အဂုတင်ပြခရေ အချက်အလက်တိအားလုံးစွာ စာတမ်းရှင် ဆရာ မောင်ချေတင့်&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;akp&quot;&gt;အာကာဖြိုး(ကံပေါက်)၊ သမိုင်းမတင်မီခေတ်ထားဝယ်နန့် သမိုင်းတင်ပြီးခေတ် ထားဝယ်။ ၂၀၁၇။
&lt;ref name=&gt;နောန်အောန်မျိုး၊ ထားဝယ်တိုင်းရင်းသားဓလိ့ထုံးတမ်း၊ ၂၀၂၁။
}}

{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]
[[Category:ရခိုင်နန့် အခြားလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>e6oma3v8g9xwvf09huwmpgvk3e5dc5i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဒလောင်လူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4151</id>
    <revision>
      <id>21785</id>
      <parentid>18200</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:11:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4266" sha1="84uvwkcztprq9gjajvsknvauuoqmofk" xml:space="preserve">'''ဒလောင်လူမျိုး'''စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]မြောက်ပိုင်း [[မေခမြစ်]]ဖျား အဒုံလောင်နန့် ဆန်ခူးလောင်ဒေသမာ ရဝမ်အနွယ်ဝင် ထလု၊ တရ [[ထရုံလူမျိုး]] တိနန့် ရောနှောနီထိုင်ကတ်တေ တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ဖြစ်တေ။ ဒလောင်လူမျိုးရို့စွာ အသားဖြူလို့ အရပ်အမောင်းမြင့်မားပြီး ကျမ္မာသန်စွမ်းကတ်တေ။ ယင်း ဒလောင်လူမျိုးရို့ကို တိဗက်အနွယ်မှ ဆင်းသက်လာရေဟု တချို့ကဆိုကတ်လီရေ။

ယောက်ျား မမာ့အားလုံး ဆံပင်ရှည်ထားကတ်တေ။ ယောက်ျားတိစွာ ဘယ်ဘက်နားမာ ငွီကွင်းကြီးများ ပန် ဆင်ပြီး၊ မမာ့တိကမူ ငွီကွင်းကြီးများ နားနှဘက်စလုံးမာ ပန်ဆင်ကတ်တေ။ ယောက်ျားတိစွာ သိုးမွီးအဝတ်ရှည်ကြီးများ ဝတ်ဆင်ပြီး မမာ့တိမာ အညို (သို့) အနက်ရောင် အဝတ်ရှည်များ ဝတ်ကတ်ရရေ။ မမာ့တိစွာ အဖြူရောင်ကို ခါးအောက်ပိုင်းမာ ဝတ်ရိုးထုံးစံ မဟိပေ။ သူရို့ကိုယ်တိုင်ခြုပ်ရေ ဖိနပ်ရှည်ကြီးများ စီးကတ်တေ။ ယောက်ျားတိစွာ ဆင်စွယ်လက်ကောက်ကို ဗယ်လက်မာ ဝတ်ကတ်ရ ပြီး မမာ့တိကမူ ဆင်စွယ်လက်ကောက်တိကို လက်နှစ် ဘက်လုံးမာ ဝတ်ကတ်လီရေ။

ယင်းရို့စွာ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို ကိုးကွယ်ကတ်တေ။ တောင်ယာလုပ်ရေ။ ဂျုံနန့်ပြောင်းဖူးများ စိုက်ပျိုးကတ်တေ။ ရက်ကန်း အနည်းအပါး ရက်ကတ်တေ။ [[ကတိုး]]၊ [[မချစ်ဥ]]နန့် ဆီးမြစ်အမျိုးမျိုး ရှာဖွီရောင်းချလီရေ။

ဒလောင်လူမျိုးတိစွာ ကျေးရွာတိကို အစုလိုက်ဖွဲ့စည်း တည်ဆောက်လိဟိရေ။ ကျေးရွာအတွက် မြီနိန်ရာရွီးရေ အခါ ဘုန်းတော်ကြီးတိက တွက်ချက်ဟောပြောရေအတိုင်း ရွီးချယ် တည်ဆောက်ကတ်တေ။ အိမ်ရာထောင်ရေအခါ တဝမ်းကွဲချင်း ထိမ်းမြားလိဟိရေ။ လူများ သီလွန်ရေအခါ ဘုန်းတော်ကြီးများ တွက်ချက်ဟောပြောရေအတိုင်း မြီမြုပ်ခြင်း၊ မီးတိုက်ခြင်း၊ မြစ်ထဲချောင်းထဲ ပစ်ချခြင်းများ ပြုလုပ်လိဟိရေ။&lt;ref&gt;မြန်မာစွယ်စုံကျမ်း&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]
[[Category:ကချင်လူမျိုးစုတိ]]
[[Category:ရခိုင်နန့် အခြားလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>84uvwkcztprq9gjajvsknvauuoqmofk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဒိုင်လူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4152</id>
    <revision>
      <id>21805</id>
      <parentid>21051</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:18:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကျမ်းကိုး */</comment>
      <origin>21805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23455" sha1="8y6p1v5sjd0clye9gs7mr3a0k4ad97o" xml:space="preserve">ချင်းလူမျိုးနွယ် (၅၃) စုမာပါဝင်ရေ ဒိုင်ရ်လူမျိုးနွယ်စုတိစွာ မြန်မာပြည်အနောက်ပိုင်း၊ ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းမြို့နယ်များဖြစ်ရေ ကန်ပက်လက်၊ မင်းတပ်၊ မတူပီ၊ပလက်ဝ ဒေသများတွင်မှီတင်း နေထိုင်ကတ်ရေ ချင်းလူမျိုးနွယ်စု (၅၃) စု၊ မြန်မာနိုင်ငံဧ့ ၁၃၅ မျိုးရေ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများမာ တမျိုးအပါအဝင်ဖြစ်တေ။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးရို့စွာ ကိုယ်ပိုင် ရိုးရာယိုင်ကျေးမှု အစိုင်အလာတိကို ဂနိထက်တိုင် ကျင့်သုံးကတ်ရေ။ ဒေနိမြန်မာပြည်၊ ဒိုင်ရ်ဒေသမာ လူဦးရွီ ၆၀၀၀ဝ ကျော်လောက် နီထိုင်လို့ဟိပြီးး မြန်မာပြည်တဝှမ်းနန့် ပြည်ပရောက် ဒိုင်ရ်လူမျိုးများ စုစုပေါင်း လူဦးရွီ ၉၀၀၀ဝ လှောက်ဟိရေ။ မြန်မာနိုင်ငံမာ ရှီးကျရေ လူမျိုးတမျိုးအဖြစ် ဒေနိန့်ထိ နီထိုင်လို့ဟိကတ်တေ။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးများ ဧ့ နခေါင်းမှုတ်ပလွီမာ တောင်ပိုင်းချင်းလူမျိုးများ အကြားထင်ရှား ကျော်ကြားရေ။ အရာတောင်ပိုင်းချင်းလူမျိုးများနည်းတူ ဒိုင်ရ်လူမျိုးတိ၏ အမျိုးသမီးတိမာ အယင်က ပရဲ ခေါ် ပါးမည်း(မျက်နှာပြင် ထိုးကွင်းမှင်ကြောင်) ထိုးလေ့ဟိခရေ။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးနွယ်စုဧ့ ပင်တိုင်ဟင်းဖြစ်ရေ ပြာဟင်း (ပြာရည်ဖြင့်ချက်လုပ်ရေဟင်း) စွာ ချင်းလူမျိုးများ ရို့၏ တမျိုးတည်းသော ဂုဏ်ယူရဖို့ နာမည်ကျော် ဟင်းတမျိုးဖြစ်တေ။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးတိကို ချင်းပြည်နယ်မာ ဒေသလေးခုအကြား နယ်မြီများပိုင်းခြားကာ ထည့်သွင်း ထားရေအတွက် ဘာသာစကားပြောဟန်စွာလေ့ မျိုးနွယ်စုများအကြား စိကေချေကွဲပြားရေ။ အယင်က ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံကိုလိုက်လို့ “ရင်ဒူး” ချင်း (အမျိုးသမီးများ စွာ အင်္ကျီကို ကေမှစဝတ်ကာ ထမိန်ကို ဒူးအထိသာ ဝတ်ဆင်အတွက်နန့်) ဟုနယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နိန်ရေ ယောလူမျိုး(တောင်သားချင်းမျိုးနွယ်စုများ)မှ ခေါ်ဆိုကတ် ရေ။ ဂျာမန် အက္ခရာစိုင်ကို အခြီခံတည်ထွင်ထားရေ ဒိုင်ရ်ဘာသာစာ မာ ဒေနိမာ ခရစ်ယာန် ဓမ္မကျမ်းစာကို ဘာသာပြန်ဆိုနှိုင်ခရေ။ ယင်းအပြင် ဒိုင်ရ်လူမျိုးတိအတွက် ဒိုင်(Dai) သဒ္ဒါစာအုပ်မာလည်း ကမ္ဘာသိ ထုတ်ဝီပြီးဖြစ်တေ။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးတိ၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ပန်မာ အအီးသသာတည်ကြည် ဖော်ရွှေစွာနီတတ်ပြီး၊ ရဲရင့်ပြတ်သားကာ အမှန်တရားအတွက် အလုပ်လုပ်တတ်ရေ လူမျိုးအဖြစ် ချင်းလူမျိုးနွယ်စုများအကြား ထင်ရှားရေ။ လူမျိုးစု ဧ့ ၉၉% မာ ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကတ်တေ။ ဒိုင်နယ်ဒေသအထဲဟိ သဘာဝ သစ်ခွတောတိနန့် သားငှက်တိရစ္ဆာန်တိစွာ ခရီးလားပြည်သူတိကို ကြည်နူးမှုအပြည့်အဝ ပီးနှိုင်စွမ်းဟိရေ။ ဒေသအထဲ လေးမြို့မြစ်စွာ အဓိကမြစ်အဖြစ် စီးဆင်းပြီး၊ မုန်းချောင်း၊ ဆောချောင်းရို့မာ လည်းထင်ရှားရေချောင်းတိဖြစ်တေ။ အရာရေဝေ စိမ့်၊ စမ်း၊ ချောင်းတိလေ့ ဒိုင်နယ်မာ အနှံအပြားဟိရေ။ ဒိုင်လူမျိုးရို့၏ တော်ဝင်ငှက်မာ [[:en:Greater Racket-tailed Drongo|ငှက်မင်း]] (ကျီးမိတ်ဆွေမျိုးနွယ်စုဝင်ငှက်တမျိုး) ဖြစ်ပြီးကေ၊ [[:en:Bulbophyllum refractum|ရွက်လှ သဇင်ပန်း]] (Ling Leih) စွာ ဒိုင်ရ်လူမျိုးရို့၏ တော်ဝင် ပန်းဖြစ်တေ။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးတိစွာ အရာချင်းလူမျိုးတိနန့်တတူ ကိုယ့်လူမျိုးနန့်နိုင်ငံကိုချစ်ရေ လူမျိုးတမျိုးဖြစ်တေ။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးတိကို ယောလူမျိုးတိနန့် အရာချင်းလူမျိုးတိက ဒိုင်ရ် နန့် ရင်ဒူး ချင်းအဖြစ် အမျိုးမျိုးခေါ်ဝေါ်ကတ်တေ။

== တည်နီရာနန့်  မြီမျက်နှာသွင်ပြင်==
{{split|ချင်းပြည်နယ်ဧ့ ပထဝီဝင်}}
ဒိုင်ရ်ဒေသစွာ ချင်းပြည်နယ်ဧ့တောင်ပိုင်း၊ မြန်မာပြည်ဧ့ အနောက်ပိုင်း၊ အရှိတောင်အာသျှ ပင်မကုန်းမြီအထဲ တည်ဟိရေ။ မြောက်လတီတွဒ် ၂၀˚ ၃၀' နန့် ၂၁˚ ၃၀' ကြား အရှိလီာင်တီတွဒ် ၉၃˚ ၁၀' နန့် ၉၄˚ ၁၀' အကြားမာတည်ဟိရေ။ ဒိုင်ရ်ဒေသစွာ မင်းတပ်မြို့နယ် အနောက်ပိုင်း၊ ကန်ပက်လက် မြို့နယ်ဧ့ အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ ပလက်ဝမြို့နယ်ဧ့ အရှိမြောက်ပိုင်း နန့် မတူပီမြို့နယ်ဧ့ အရှိတာင်ပိုင်းမာတည်ဟိရေ။ ဒိုင်ရ်ဒေသစွာ အလျားမိုင် ၁၂ဝ ခန့် ရှည်လျားပြီး အနံ မိုင် ၆ဝ လှောက်ထိဟိရေ။ ဒိုင်ရ်ဒေသစွာ ပင်လယ်ရီမြင်နှာပြင် အထက် မီတာ ၈၀ဝ မှ ၃၂၀ဝ အထဲတည်ဟိပြီး တောင်ကုန်းတောင်တန်း ထူထပ်များရေ ဒေသတခုဖြစ်တေ။ လေမြို့မြစ်စွာ ဒိုင်ရ်ဒေသအထဲ မြောက်မှတောင်သို့ မှုန်းသနူးရွာအထိ စီးဝင်ကာ ထိုရွာမှတဆင့် တောင်က အနောက်မြောက်ဘက်ရို့ ဦးတည်သွား စီးဆင်းလားပြီးကေ ဒိုင်ရ်ဒေသမားနောက်ထပ် မြောက်မှတောင်သို့ စီးဆင်းကာ ဘင်္ဂလာပင်ခရာဝအော်အတွင်းကို စီးဆင်းလားရေ။ အရာထင်ရှားရေ ချောင်းကြီးဖြစ်ရေ မုန်းချောင်းစွာ ဒိုင်ရ်ဒေသအထဲ မြောက်မှ အရှိတောင်ပိုင်းထိ စီးဆင်းကာ ဧရာဝတီမြစ်အထဲစီးဝင်လားရေ။ အရာချောင်း အမြောက်အမြားနန့် စိမ့်စမ်းတိစွာ ဒိုင်နယ်အထဲ အဓိက ရီဝေကြောကြီးတိအဖြစ် တည်ဟိကတ်တေ။ ဝိတိုရိယတောင်စွာ ဒိုင်ရ်နယ်အထဲ အမြင့်ဆုံးတောင်ဖြစ်တေ။ ဝိတိုရိယကို အခြီပြုဗျာယ် တောင်တန်း ကြီးငယ်အသွယ်သွယ်စွာ ဒိုင်ရ်လူမျိုးရို့၏ ဝိသေသနယ်ပယ်လက္ခဏာအဖြစ် ထင်ရှားစွာ တည်ဟိနိန်ကတ်တေ။

===ဝိတိုရိယတောင်===
ပေ ၁၀၅၀ဝ အမြင့်ဟိ ဝိတိုရိယတောင်စွာ အရာအမွှာတောင်တန်း တခုနန့်အတူ ချင်းပြည်နယ်မာဟိ အမြင့်ဆုံးတောင်ဖြစ်တေ။ ဒေသအခေါ်အဝေါ်အရ ခေါ်နူးစုမ် (Kho Nu Msung) ဧ့ အဓိပ္ပာယ်မာ ကြီးမားရေတောင်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရရေ။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှစတင်ပနာ နတ်မတောင်ဟု တိုက်ရိုက်နာမည်ပြန်လို့ သဘာဝထိန်းသိမ်းရီးစခန်းထားဟိကာ ဒေသအထဲ သားငှက်တိရစ္ဆာန်တိနန့် သဘာဝသစ်တောတိကို ကာကွယ် စောင့်ယှောက်ထားရေ။ ဝိတိုရိယတောင်စွာ ချင်းတောင်တန်းတိနန့်ရခိုင်ရိုးမအထဲတည်ဟိရေ အမြင့်မားဆုံးတောင် တခုဖြစ်တေ။ ခေါ်နူးစုမ် ကာကွယ်တောဧရိယာအမာကောင်းကောင်းများရေ သားငှက်တိရစ္ဆာန်တိနန့် သစ်ခွပန်းတိစွာ အလွန်ထူးခြားကာ လိ့လာစရာကောင်းမွန်ရေ။ ဝိတိုရိယတောင်စွာ တောင်တက်သမားတိုင်း အလွယ်ကူဆုံးတက်နှိုင်ရေ တောင်တခုဖြစ်ပနာ အပျော်တမ်းတောင်တက်သမားတိအတွက် တဗျင်းကောင်းမွန်ရေ တောင်တက်ခရီးစိုင် ဖြစ်တေ။

== ရာသီဥတု ==
ဒိုင်ဒေသအထဲမြန်မာပြည်ကဲ့ပင် ဒေသသုံးခုဟိရေ။ ဖေဖဝါရီလနှောင်းပိုင်းမှ မေလကုန်ထိ နွီဥတု၊ ဂျုန်လဆန်းမှ အောက်တိုဘာလကုန်ထိ မိုးဥတုနန့် နိုဗန်ဘာလဆန်းမှ ဂျန်နဝါရီလကုန်ထိ ဖြတ်သန်းရရေ ဆောင်းဥတုရို့ဖြစ်တေ။ မိုးဥတုအလယ်ပိုင်း မာ မိုးတိစွာ။ အအီးဆုံးအချိန်မှ ဒီဇန်ဘာလနှောင်းပိုင်းနန့် ဂျန်နဝါရီလဆန်းပိုင်းရို့ဖြစ်တေ။ ဧပြီလလည် စွာဂန်ဒူးသွေ့ဆုံး၊ အပူပြင်းဆုံးကာလဖြစ်တေ။ သာမန်ပျဉ်းမျှအပူချိန်မာ သုညဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်မှ ၂ဝ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်အထိဟိရေ။ ဒိုင်ဒေသစွာ သမိုင်းပိုင်းဇုံအထဲ ကျရောက်ဗျာယ် ရာသီဥတု အထူး မျှတရေ။

== သစ်တောတိ ==
ဒိုင်ဒေသအထဲ ပေါက်ရောက်ရေ သစ်တောတိမာ အပူလျော့ပိုင်း သမပိုင်းသစ်တောတိဖြစ်တေ။ ရွက်ဟောင်းလှဲသစ်တောဖြစ်ရေ ရွက်လှဲသစ်တော[http://en.wikipedia.org/wiki/Deciduous] စွာ ဒိုင်ဒေသအထဲ ၄ဝ %၊ အမြဲစိမ်းတောများ ၃၅ % နန့် အရာအပူပိုင်းရွက်ပြတ်တောများပေါက်ရောက်ရေ။ ဝိတိုရိတောင်တန်းပတ်ဝန်းကျင်မာ ထင်းရှုးတောတိနန့် အအီးပိုင်းသစ်များ ပေါက်ရောက်ရှင်သန်ကတ်တေ။ ကျွန်း၊ ကန်းကျင်၊ အင်၊ ကုလားမသွီး၊ ပိတောက် ပင်တိလေ့ ဒေသအထဲပေါက်ရောက်ရေ။

== သဘာဝအရင်းအမြစ်များ ==
ဒိုင်ဒေသ ဧ့ အကြီးမားဆုံး သဘာဝ အရင်းအမြစ်မာ သန့်စင်ရေ လေ နန့် သတ္တုဓာတ်ပါဝင်ရေ ရေဝေကြောကြီးများ (mineral water)[http://en.wikipedia.org/wiki/Mineral_water] ဖြစ်တေ။ ယင်းအပြင်ဒိုင်ဒေသစွာ သားငှက်တိရစ္ဆာန်တိနန့် အပင်ပန်းမာန်များ ပေါတိကြွယ်ဝရေ ဌာနေဇာတိဖြစ်တေ။ ဒေသအထဲ လောက်ငှရေ သစ်ဝါးများဟိနိုင်ရုံရာမက အရာမြို့နယ်တိကို တင်ပို့နှိုင်ရေ သစ်တောတိဟိပါယင့်။ သစ်တောကြီးများအထဲ ဆီးဘက်ဝင် အပင်မြောက်မြားစွာ နန့်အတူ စားသုံးနှိုင်ရေ သီးနှံအရွက်တိလေ့ပေါက်ရောက်ရေ။ သားငှက်တိရစ္ဆာန်တိက ဒေသအတွက်လိုအပ်ရေ အဟာရဓာတ်တိကို ပီးစွမ်းနှိုင်ရုံရာမက ဒေသဂုဏ်ကိုပါမြှင့်တင်ပီးရေ။

== သဘာဝပေါက်ပင်များ နန့်စိုက်ပျိုးပင်များ ==
# ထင်းရှုး
# သစ်အယ်
# ပိတောက်
# အင်
# ကန်းကျင်
# ကုလားမသွီး
# လက်ပံ
# လဲပင်
# ချယ်ရီ
# တောင်ဇလပ်
# သရက်
# ပိန္နဲ
# လိမ္မော်
# ရှောက်
# သံပရာ
# ကျွဲကော
# မန်ကျီး
# မာလကာ
# ကြိမ်
# ဝါး

== သစ်ခွပန်းပင်များ ==
# စက္ကူပန်း Dendrobium Crystallinum
# ချင်းသစ်ခွနီ Renanthera imschootiana
# ဒိုင်လေဒီရှုး Paphiopedilum villosum 
# တပင်လုံးရွှီ
# အာမဲလက်တံတို
# အာမဲလက်တံရှည်
# မိုးလုံးပြာ
# မိုးလုံးမှိုင်း
# ရွက်လှ သဇင်&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Dai_People],[http://daifamilylive.blogspot.com/2008/07/sketch-history-of-dai-people.html]&lt;/ref&gt;
== ကျောက်ပျိုင်ချီပွဲတော် ==
ကျောက်ပျိုင်ချီပွဲတော် (သို့မဟုတ်) လုံးယူပွဲတော်မာ ဒိုင်ရ်ချင်းလူမျိုးများအကြား အထင်ရှားဆုံးရိုးရာပွဲတော်တမျိုးဖြစ်တေ။ ဒိုင်ရ်လူမျိုးရို့စွာ ကိုယ်ရို့ဧ့ ဂုဏ်သိက္ခါအတွက်ကေလည်းကောင်း၊ မျိုးနွယ်စုဧ့ ဂုဏ်ကိုဖော်ဆောင်ဖို့အတွက်ကေလည်းကောင်း ကျောက်ပျိုင်ချီပွဲတော်ကို ပြုလုပ်ကျင်းပလေ့ဟိကတ်တေ။ နွီဦးရာသီဖြစ်ရေ ဧပြီလမာ အများအားဖြင့် ကျင်းပကတ်တေ။ ယင်းကျောက်ပျိုင်ချီတိမာ အနောက်တိုင်း အင်္ဂလန်နိုင်ငံမာ တည်ဟိရေ stone henge ဟုခေါ်ဆိုရေ ကျောက်ပျိုင်ချီတိကဲ့သို့ဖြစ်တေ။ ယကေလေ့ ဒိုင်ရ်ချင်းလူမျိုးရို့၏ ကျောက်ပျိုင်မာ အရွယ်အစားအားဖြင့် အနောက်တိုင်းဒေသမှကျောက်ပျိုင်ကြီးတိလောက် မဟိပါ။ အရာချိုးချင်းလူမျိုးတိစွာလည်း ဒိုင်ရ်လူမျိုးတိကဲ့သို့ကျောက်ပျိုင်ချီပွဲများ ပြုလုပ်ကျင်းပကတ်တေ။ 

ဒိုင်ရ်လူမျိုးရို့၏ ကျောက်ပျိုင်ချီပွဲတော်ကို အောက်ပါအတိုင်းပြုလုပ်ကျင်းပကတ်တေ။

# ဆာယမ်ဖာ ခေါ် အကြိုပြင်ဆင်နိ
# ချိန်းစုံ ခေါ် ရပ်ဝီးဧည့်ရောက်နီ့
# လုံးကော့ ခေါ် ကျောက်ပျိုင်ချီရေနိ
# လုံးဆောင် ခေါ် ကျောက်ပျိုင်တင်ရေနိ
# လုံးကာ ခေါ် ကျောက်ပျိုင်ပေါ်တက်ရေနိ
# ပိုးပြင် ခေါ် ဧည့်ပြန်လားရေနိရို့ဖြစ်တေ။

ကျောက်ပျိုင်ချီရာမာ ကျောက်ပျိုင်တိနန့်တတူ ဆယ်ပေါင်ခေါ် အထိန်းအမှတ် သစ်သားတိုင်တိကို ကိုယ့်သတ်ရေနွားနောက်ကောက်ရေ အတိုင်းစိုက်ထူကတ်တေ။ မှတ်သားစရာအချက်မာ ကျောက်ပျိုင်များအောက်မာ အရိုးတိုက်တိကို မြှပ်နှံထားခြင်းနန့် ကျောက်ပျိုင်တိစွာ အနားယူအပန်းဖြီထိုင်စရာ ခုံတိအဖြစ်အသုံးပြုကတ်ခြင်းရို့ ဖြစ်တေ။ အချုပ်အနိန်နန့် ဆိုရကေ ကျောက်ပျိုင်ချီပွဲတော်မာ မျိုးရိုးဂုဏ်သိက္ခါမြှင့်တင်ခြင်းအဆင်ပြေပိုင့် သဒ္ဓါသထာလို့ အလှုပီးအပ်ခြင်း သဘောလည်းဆောင်ပါရေ။ ထိုပွဲနိမာ ကျောက်ပျိုင်ချီရေ မိသားစုနန့်အတူ ဆွီမျိုးညီရကိုမောင်နှများ၊ မိတ်ဆွီသူငယ်ချင်းတိနန့် ရပ်ဝီး၊ ရပ်နီးအာဂန္တုတိအားလုံး တတူတကွ ပျော်ရွှင်ရန် ကျင်းပရေ ချစ်ဖို့ကောင်းရေ ရိုးရာဓလိတခု ဖြစ်တေ။

== ကျမ်းကိုး ==
&lt;references/&gt;
၁။ ဒိုင်သက်ဆော - ဒိုင် (သို့) ဒိုင်ရ် ချင်းလူမျိုးများအကြောင်း

၂။ ဒေါမီနစ်သက်ဆော - ဒိုင်နယ်မာပေါက်ရေ အပင်များ [http://daifamilylive.blogspot.com/2010/06/tree-cultivated-in-dai-land.html]

၃။ ဒိုင်ရ်ဆောမနား - ဒိုင်ရ်ချင်းရိုးရာ ကျောက်ပျိုင်ချီပွဲတော်


{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]][[Category:ချင်းလူမျိုးစုတိ]]
[[Category:ရခိုင်နန့် အခြားလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>8y6p1v5sjd0clye9gs7mr3a0k4ad97o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဒူးလင်းလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4153</id>
    <revision>
      <id>21804</id>
      <parentid>18202</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:18:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4827" sha1="490xuaz7o0wlah5964wiv7ekxv5jcbb" xml:space="preserve">ဒူလင်းလူမျိုးရို့စွာ [[ဂျိန်ဖောလူမျိုး]]ရို့နန့် အမျိုးတူအနွယ်တူပင် ဖြစ်တေ။ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားတိ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင် ကချင်စုခွဲမာ ပါဝင်ရေ။ ယင်းရို့နီထိုင်ရာဒေသမာ [[မေခမြစ်|မေခ]]နန့် [[မေလိခမြစ်]]နှစ်သွယ်ဆုံရာ တြိဂံနယ်ဧ့ မြောက်ဘက်စွန်းမာ ဖြစ်တေ။ 
[[File:Dolin man.jpeg|thumb|ဒူးလင်းအမျိုးသား]]
[[File:Dolin woman.jpeg|thumb|ဒူးလင်းအမျိုးသမီး]]
မေလိခမြစ်လက်တက်ဖြစ်ရေ ရှမ်းခ (ခေါ်) နမ့်တဆန်မြစ်ဝှမ်း တလျှောက်၄င်း၊ မလိခမြစ်ဝဲဘက်ကမ်းမှ ကုန်းထူစခန်းသို့ ထိအောင်၄င်း ဒူးလင်းရွာချေတိအဝှမ်း တည်ဟိလီရေ။ ရွာဟုဆိုရငြားလည်း အချို့ရွာချေတိမာ အိမ်ခြေပေါင်း သုံးအိမ်၊ လေးအိမ်လှောက်ရာ ဟိရေ။ အများအားဖြင့် ၁၀ အိမ်လှောက်ရာဟိရေ ရွာချေတိဖြစ်တေ။ 

ဒူးလင်းလူမျိုးရို့၏ အသွင်အပြင်၊ ဝတ်စားပုံ၊ အိမ်ဆောက်ပုံ၊ ဓလိထုံးစံ အစဟိစွာရို့စွာ [[ကချင်လူမျိုး]]ရို့ကဲ့သို့ပင် ဖြစ်တေ။ ယင်းရို့ကို ခခူးဂျိန်းဖော၊ သို့မဟုတ် မြစ်ဖျားဒေသနေ ဂျိန်ဖော၊ အဖျားသားကချင်များဟု ခေါ်တွင်ကတ်တေ။ ဂျိန်းဖောစကားကိုရာ ပြောဆိုကတ်ရေ။ ယကေလေ့ အောက်ပိုင်းဟိ မြစ်ကြီးနား ဂျိန်ဖောရို့နန့် လီယူလီသိမ်း မတူ။ စကားဝဲရေ။ ဒူးလင်းလူမျိုးရို့၏ ဝတ်ပုံ၊ ဆင်ယင်ပုံစွာလေ့ ကချင်လူမျိုးရို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံနန့် စကေတူရေ။ 

ရှီးအခါက ဒူးလင်းရို့စွာ [[ပန်းဖဲ]]လုပ်ငန်းနန့် နာမည်ကျော်ရေ။ ရှမ်းခမြစ်ဖျားဧ့ တောင်ခြီမာ သံရိုင်းထွက်ရေ။ ဒူးလင်းရို့စွာ ထိုသံရိုင်းကို ကြိုပျာ ကျောက်တူနန့် ထုကာ [[ဓား]]လုပ်လိဟိရေ။ ထိုဒါးများစွာ ရှီးအခါက အတော်နာမည်ကြီးခရေ။ 

ဒူးလင်းလူမျိုးအချို့မာ [[ခရစ်ယာန်]] အယူဝါဒ သက်ဝင်သူတိ ဖြစ်ကတ်တေ။ နတ်ကိုးကွယ်မှုလည်း ဟိရေ။ ဒူးလင်းလူမျိုးရို့စွာ [[အသုဘ]]ကို အခမ်းအနားပွဲပီးလို့ သင်္ဂြိုဟ်လိဟိရေ။ တခါတရီ ရပ်ဝီးမှ ဆွေးမျိုးမိတ်သင်္ဂဟတိကို စောင့်ပနာ လူစုံမှ ပွဲပီးကတ်လီရာ အသုဘကို နှစ်လ၊ သုံးလကြာထားပြီးသားမှ သင်္ဂြိုဟ်ခြင်း ပြုကတ်လီရေ။ &lt;ref&gt;မောင်ပုဆိုးကြမ်း ရီး တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ အဘိဓာန်စာအုပ်မှ&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
&lt;references/&gt;
{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]
[[Category:ကချင်လူမျိုးစုတိ]]
[[Category:ရခိုင်နန့် အခြားလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>490xuaz7o0wlah5964wiv7ekxv5jcbb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နာဂလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4154</id>
    <revision>
      <id>21803</id>
      <parentid>18203</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:18:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* စစ်တိုက်နည်း */</comment>
      <origin>21803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11971" sha1="5a4q9w6270sld8ou8nnuz0gnvo9spgn" xml:space="preserve">'''နာဂလူမျိုး'''ရို့စွာ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ဘက် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]နန့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]နယ်စပ်ဟိ နာဂတောင်တန်းမာ နီထိုင်ကတ်ရေ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားတိ|တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကား]] ပြောလူမျိုးတိဖြစ်တေ။ သီးသန့်နီထိုင်ရေ အုပ်စုချေတိ​​ဖြစ်ပြီးကေနာဂမျိုး စုစု ပေါင်း များစွာ ကွဲပြားဗျာယ် ဟိရေ။ လူမျိုးတိအားဖြင့် တမျိုးတည်း ဖြစ်ကေလေ့ ယင်းရို့ နီထိုင်ရာဒေသဧ့ ပထဝီဝင် အနိန်အထားကိုလိုက်လို့ စကားနန့် ဓလိထုံးစံများ စိကေချေစီ ခြားနားကွဲလွဲနီကတ် ရရေ။

{{Infobox ethnic group
| group        = နာဂလူမျိုး
| image        = Sumitraditional.jpg
| image_caption= 
| population   = ~၃၀၀၀၀၀၀
| regions      = [[အိန္ဒိယ]]၊ [[မြန်မာ]]
| languages    = နာဂဘာသာစကား
| religions    = [[ခရစ်ယာန်]]၊[[ဘာသာမဲ့]]၊[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| related      =[[ချင်းလူမျိုး]]၊[[ဂျိန်ဖွလူမျိုး]]၊[[အောက်သား]]၊အရာ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားတိ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]] လူမျိုးစုများ
}}

== ထင်ရှားရေနာဂလူမျိုးစုများ ==
ထင်ရှားရေ နာဂလူမျိုးစုတိမာ မြန်မာနိုင်ငံဘက်ခြမ်းဟိ နာဂတောင်တန်းများမာ နီထိုင်ကတ်တေ  ခယ်မြူငန် (နောက်ကော်) နာဂ၊ လိုင်းနောင် (ထန်ဂန်) နာဂ၊ တန်ရှန်း (တန်ဆား၊ဟိုင်းမီ၊ပန်မီး) နာဂ၊ ပါရာနာဂ၊ မကူရီနာဂ၊ တန်ခွန်နာဂ၊ ကောန်ညက်နာဂ၊ အနန်နာဂ၊ မောန်ဆန်းနာဂ၊ မော်ယောန်းနာဂ၊ လမ်းကန်းနာဂ၊ ခေါင်ဆိုင်နာဂ (မသေချာပါ) ရို့ဖြစ်တေ။ အာသံနယ်ဘက်ခြမ်းဟိ နာဂတောင်တန်းမာမူ အန်ဂါမီနာဂ၊ ကောန်ညက်နာဂ၊ အောင်းနာဂ၊ ကျာ့ခဆန်းနာဂ၊ ခရာဝထားနာဂ၊ ဆန်းထန်းနာဂနန့် ဆီးမား (ဆူမီး) နာဂ အစဟိစွာရို့ ထင်ရှားဧ့။&lt;ref&gt;[http://burmaddays.blogspot.com/2010_10_01_archive.html ေအသင္ ****ဒီတိုက်ပွဲဟာ ငါရို့ရဲ့အဆုံးသတ်အောင်ပွဲ****: October 2010&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

[[File:Sumi dancer girls.jpg|right|thumb|200px|ဆူမီနာဂအမျိုးသမီးသျှေတိ၏ ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံ]]
&lt;ref&gt;[http://daungzarni.wordpress.com/category/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%81%E1%81%80%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%BC%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%B2%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8/page/2/ ၂၀၁ဝရွီးကောက်ပွဲသတင်း | ဒေါင်းဇာနည် | Page 2&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
== ကိုယ်နီကိုယ်ဟန်နန့် ဆင်ယင်ပုံ ==
နာဂတမျိုးလုံးကို ခြုံကြည်လျှင် ရုပ်ရည်မာ မြန်မာနန့် အလွန်တူဧ့။ ကိုယ်လုံးကိုယ်ထည် တောင့်တင်းလို့ အရပ်မြင့်ဧ့။ မမာ့များ ဝတ်ဆင်ရေ အပြာရောင် အင်္ကျီစွာ မွန်ကိုလူမျိုးရို့နန့် ဆင်ဆင်တူလို့ မျက်နှာဝိုင်းရေ ကလိန့်မေသျှေတိစွာ အပျိုဆိုကေ ဆံပင်အရှည်မထား၊ ကတုံးနီးပါးခန့် ရိပ်ထားဧ့။ အိမ်ထောင်ပြုကေ ဆံပင်အရှည် ထားကတ်တေ။ ယောက်ျားတိစွာ ခြီထောက်နန့် ခါးကြီးကွင်းများ ဆင်ယင်ကတ်တေ။ နားပေါက်မာ ခြည်မျှင်စတိ သွင်းထားကတ်တေ။ ပုတီးကုန်းများ၊ ခရုခွံတိကို “ကျား”ရော “မ”ပါ တပ်မက်စွာ ဆင်ယင်ကတ်တေ။

== အိမ်နန့်အဆောင်များ ==
နာဂရို့၏ အိမ်ထဲမာ တဲတန်းရှည် မြီစိုက်အမိုး ကုပ်ကုပ်နန့် လျှိုပေါက်တန်းခါးပေါက် ဖောက်ထားရေ။ တဲဧ့ အလယ်တနီရာမာ မြီကြီးတိကို ဘောင်ရန်ထည့်ထားပြီးကေ မီးဖို ၃၊ ၄ ဖိုမျှ ပြုလုပ်ဖို့ မီးအမြဲ ထည့်ထားကတ်တေ။

ရွာတိုင်းမာ အတိုင်ပင်ခံဇရပ်ဟု ဆိုနှိုင်ရေ ယောက်ျားဆောင်တိနန့် ချစ်ဂေဟာများ ထားဟိလိဟိရေ။ အတိုင်ပင်ခံဇရပ်များမာ ယောက်ျားများ စုဝေးလို့ ရပ်မှုရွာမှု ကိစ္စအရပ်ရပ်ကို မိုးထတိုင်း ဆွေးနွေးလေ့ဟိကတ်တေ။ ထိုနောက်ခါ လယ်ပြင်သို့ ဆင်းကတ်တေ။ သာလယံမာ ကုလပ်တက် ပိုင် သစ်သားကို ထွင်းရန်လုပ်ထားရေ စည်ကြီးတိဟိပါယင့်။ ရန်သူလာကေဖြစ်စီ၊ ဝမ်းသာရေ အထိမ်းအမှတ်ဖြစ်စီ စည်ကိုခတ် ကတ်တေ။ ရွာပတ်လည်မာလည်း ကင်းတဲများ ထားရေ။ ရန်သူလာဖို့လို့ သတင်းရထားကေ ကင်းအစောင့် ချထားလိ့ဟိရေ။

ချစ်ဂေဟာတိမှာမူ လူနှစ်ယောက် နီသာရုံ အခန်းငယ်ချေတိ ဖွဲ့ထားရေ။ တဲအလယ်ဟိ မီးဖိုမှ အလင်းရောင်သာဟိပြီးကေ အရာအလင်းရောင်မဟိ မိုက်မဲဗျာယ်ဟိ၏။ နီကျစွာနန့် တပြိုင်တည်း နာဂ သမီးရည်းစားများ အလျိုလျိုလာရောက်ကတ်လို့ ချစ်တင်းနှောကတ်လီရေ။

== အလိအထ ==
နာဂလူမျိုးတိစွာ သင်္ခြိုင်းဂူတိကို ရွာထဲမာပင်ဖြစ်ဖြစ် ရွာလမ်းနံချင်းပြိုင်မာ ပင်ဖြစ်ဖြစ် တည်ထားကတ်တေ။
ဂူထက်မာ တင်ထားရေ ကျောက်တုံးတိကို ကြည့်ကေ ယင်းသူ အသက်ရှင်စဉ်က ခေါင်းဖြတ်ခသမျှကို သိဟိနှိုင်ဖို့ဖြစ်ပြီးကေ ကျောက်တုံးငယ်တိမှာမူ သူ၏ ချစ်သူ အရွီအတွက်ကို ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်၏။ တချို့လူများမာ ကျောက်တုံးငယ် (60) လောက်ကိုပင် တွိရတတ်ရေ။
	
== ကိုင်ဆောင်ရေ လက်နက်များ ==
နာဂလူမျိုးများ ကိုင်ဆောင်ရေ လက်နက်မာ လှံ၊ တုတ်ရှည်ထိပ်မာ ဒါးမတိုပိုင် တပ်ဆင်ထားရေ လက်နက်နန့် လေးမြှားရို့ပင်ဖြစ်တေ။ လှံတံမာ ဆိတ်မွှီးတိကို ရောင်စုံဆီးဆိုးပနာ တပ်ဆင်ထားကတ်၏။ လှံသွားမာ အဆိပ်လူးလီ့လည်းဟိ၏။ ပေ (၃၅) မှ (၄၀) အထဲ လက်မှန်းတည့်အောင် ပစ်နိုင်စွမ်းဟိရေ။

== စစ်တိုက်နည်း ==
နာဂရို့ စစ်တိုက်နည်းမာ ညဉ့်ဖက်မာ ရွာတရွာကို ဝိုင်းထားပြီးသား မိုးထလင်းစွာနန့် ဗြုန်းခနဲ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်းမျိုး ဖြစ်တေ။ အုပ်စုတစုက ရွာထဲကိုဝင်ပြီးကေ မြင်မြင်သမျှကို ခေါင်းဖြတ်တိုက်ခိုက်ဧ့။ အရာအုပ်စုက ရွာနန့်မလှမ်းမကမ်းဟိ စပါးရိုင်းတိကို မီးတိုက်လိဟိရေ။

နာဂလူမျိုးရို့ ခေါင်းဖြတ်ရခြင်းကာ ယင်းပိုင် ခေါင်းဖြတ်ရခြင်းအားဖြင့် မှော်အတတ်ကို ရဟိနှိုင်ရေဟု အစွဲအယူ ဟိကတ်ရေကြောင့်ဖြစ်၏။ တချို့ ခေါင်းအရနည်းလျှင် ခေါင်းတလုံးတည်းကိုပင် ဝီခြမ်းယူကတ်ရရေ။ ခေါင်းများများ ဖြတ်နိုင်သူစွာ လူစွမ်းကောင်းဖြစ်ပြီးကေ ယင်းသူဧ့ အိမ်ပေါက်ဝမာ ဖြတ်ထားရေ ခေါင်းတိကို ကြိမ်ကြိုးနန့် ချီဗျာယ် ဆွဲချိတ်ထားရေကို တွိ့နှိုင်ကတ်တေ။


{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}

== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{Reflist}}

[[Category:နာဂလူမျိုး]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]
[[Category:ရခိုင်နန့် အခြားလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>5a4q9w6270sld8ou8nnuz0gnvo9spgn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပကူးလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4155</id>
    <revision>
      <id>21802</id>
      <parentid>18140</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:17:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4477" sha1="74209ogs5r0zhxyywqzwc6zvn0ye9on" xml:space="preserve">[[စကောကရင်]](စဝှော်) မျိုးကွဲမာ ပါဝင်ရေ ပကူးကရင် အမျိုးသားတိစွာ တောင်ငူခရိုင်၊ သံတောင်မြို့နယ်၊ မော်ချီမိုင်းဒေသ၊ ဘောဂလီ၊ စစ်စီးတောင်နန့် ပြောင်သိုအရပ်များမာ နီထိုင်ကတ်ရေ။ 

စကောကရင်(စဝှော်) မျိုးကွဲမာ ပကူး၊ မောနေပွာ၊ တ‌လောင်းပွာ ကရင်အုပ်စုဝင်များ ပြောဆိုကတ်ရေ ဘာသာစကားတိမာ စကောကရင်(စဝှော်) စကားတိနန့် အရင်းအမြစ်ခြင်း တူရေ ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံ၊ ကံ၊ ကတ္တား၊ ကြိယာ အထားအသို အစီအစိုင်များ တူညီကတ်တေ။ ရိုးရာဓလိများမာလည်း မကွာခြားပါ၊၊ ယေကေလဲ ဒေသစွဲ အစွဲအလန်းကြီးသူတိ ဖြစ်ကတ်သဖြင့် ကိုယ်ရို့အုပ်စုကို သီးသန့်မျိုးကွဲ အုပ်စုဆိုပနာ ယူဆကတ်တေ။ ဒေသကို အစွဲပြုပနာ လူမျိုးဧ့ နာမည်နာမကို ခေါ်ကတ်တေ။ 

၁၉၂၁-ခု မြန်မာနိုင်ငံ သိုင်ခေါင်စာရင်းအရ စကောကရင်အုပ်စုမာ စကော၊ ပကူး၊ ဝေဝေါ၊ မောနေပွာ ဆိုပနာ ဖော်ပြထားရေ။ တလီပွာ အုပ်စုကို သီးသန့် မဖော်ပြပါ၊၊ ယေကေလဲ &quot;ဝေဝေါ&quot; အုပ်စုစွာ ဘာသာစကားအရပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ လူမှုရီးရာအရပင်ဖြစ်ဖြစ် သီးသန့်တည်ဟိနိန်ရေ အုပ်စုမဟုတ်ပါ။ ယင်းရို့မာ ပကူး၊ မောနေပွာနန့် တ‌လောင်း ပွာတိပင်ဖြစ်ပြီးကေ ကျေးရွာနိန်ရာတကျမဟိဘဲ ယာခွတ်ရင်း  တနှစ်တခေါက် ရွှိပြောင်းနီထိုင်ကတ်သူတိ ဖြစ်ကတ်တေ။ 

ကရင်ဘာသာ စကားအားဖြင့် &quot;ဝေဝေါ&quot; စကားလုံးမာ &quot;လှည့်လည်နီထိုင်ရေ လူမျိုး&quot;ဟု အဓိပ္ပာယ်ရလီရေ။ ယင်းအတွက်နန့် ဝေဝေါမာ လူမျိုးကွဲကို ခေါ်ရေနာမည်မဟုတ်ဘဲ တောင်ယာလုပ်ခင်းအလိုက် လှည့်လည်နီထိုင်သူ ပကူးကရင်အမျိုးသားတိသာ ဖြစ်ကတ်တေ။ 

ပကူးကရင်အမျိုးသားတိဧ့ ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံမာ အစင်းစိကေချေပါရေ သင်တိုင်းအဖြူရောင်၊ ပေါင်ဖအနက်၊ နက်ပြာခေါင်းပေါင်းနန့် လွယ်အိပ်တိကို ဆင်မြန်းကတ်တေ။ အမျိုးသမီးတိစွာ သင်တိုင်းကို ခပန်းအနက်ရောင် ပန်းဖော်နန့် ထဘီအနက်ရောင်၊ ဂေါင်းစီးပဝါတိကို ဝတ်ဆင်ကတ်တေ။  
&lt;ref&gt;မောင်ပုဆိုးကြမ်း ရီး တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ အဘိဓာန်စာအုပ်မှ&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
&lt;references/&gt;
{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]
[[Category:ကရင်လူမျိုးစုတိ]]</text>
      <sha1>74209ogs5r0zhxyywqzwc6zvn0ye9on</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပနမ်းလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4156</id>
    <revision>
      <id>21801</id>
      <parentid>18143</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:17:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4586" sha1="7wvh8kywicb4uupklbmkgjxqbczk392" xml:space="preserve">'''ပနမ်းလူမျိုး'''ရို့စွာ အရှိဖက်မှ [[ခမီလူမျိုး|ခမီအမျိုးသား]]ရို့နန့် တတူ ဆင်းသက်လာကတ်ရေ အုပ်စုတစု ဖြစ်တေဟုဆိုရေ။ ယပြီးနောက် ခမီရို့နန့် ခွဲပြီးကေ အနောက်မြောက်စူးစူးသို့ ထွက်လားကတ်ရာ ကလင်ကော့ (လူရှေ)ရို့နန့် အိန္ဒိယနိုင်ငံထဲမာ တွိပနာ နှစ်ပေါင်းများစွာ တတူနီထိုင်ခကတ်တေ။

နောင်အခါ ကလင်ကော့(လူရှေ)ရို့နန့် မသင့်မတင့်ဖြစ်ပနာ ကုလားတန်မြစ်ဖျားခံရာအရပ်မှ တောင်ဘက်အရပ်သို့ ဆင်းလှာခကတ်တေ။ ယင်းပိုင် ရွှိပြောင်းလှာကတ်တေမာ လွန်ခရေ အနှစ် ၂၀၀ ကျော်လောက်က ဖြစ်တေ။

ပနမ်းယောက်ျားတိစွာ ကလင်ကော့ရို့ကဲ့သို့ ဆံပင်ကို နောက်ထုံးထုံးကတ်တေ။ စကား ၁၀-လုံးမာ ကလင်ကော့ စကားနှစ်လုံးလောက် ပါနိန်ရေ။ တမာကူသောက်ရေ အလိအထစွာ ယင်းရို့ပါးမှ ရလာရေ ယိုင်ကျေးမှုပင် ဖြစ်တေ။

[[ကုလားတန်မြစ်]]အတိုင်း တောင်ဘက်ကို ဆင်းလှာခကတ်ရာ ချင်းလက်ချောင်း အထက်နားဟိ ကွဲကုန်းဆန်းလမွေးတောင် အရောက်မာ နှစ်ပေါင်းများစွာက ကွဲကွာလားခကတ်ရေ ခမီအမျိုးသားရို့နန့် ပထမဆုံးပြန်ပနာတွိရရေဟု ဆိုရေ။ ခမီရို့နန့် တွိပနာ တတူနီထိုင်လှာကတ်ရာမှ ခမီစကားကို လူတိုင်းလောက် ပြောတတ်လာရေ။ ခမီရို့နန့် အပြန်အလှန် လက်ဆက်မှုတိလည်း ဟိရေ။

ပနမ်း၊ ခမီ၊ မြို၊ အနူး၊ ခေါင်စိုရို့၏ အရပ်အမောင်း အသွင်ပြင်မာ ရခိုင်ရို့နန့် တူဧ့။ အရပ်ဒေသကို လိုက်ပြီးကေ အသားအရောင်၊ အဖြူ၊ အညို ကွဲလားရေ။ ဆံပင်မည်းရေ။ မျက်ဆန်နက်ရေ။ ပနမ်းအမျိုးသားရို့စွာ ခမီရို့ထက် အရပ်စိကေချေ မြင့်စွာကို တွိရရေ။

ပနမ်းအမျိုးသမီးတိစွာ ရင်တဖက်ကို မဖုံးကတ်လီ၊ အပျိုအအို ခွဲခြားသိနှိုင်ရေ အချက်တိမာ လိုင်ဆွဲပုတီးများ ဖြစ်ကတ်တေ။ အပျိုနန့် ကောင်မချေရသိမ့်ရေအိမ်ထောင်စွာ အမျိုးသမီးတိစွာ လိုင်ဆွဲပုတီးရှည်ကြီးတိကို ခါးအထိ အရှည်ချပနာ ဝတ်ဆင်ကတ်တေ။ အချေရရေ အခါမှ လိုင်ဖင်းပတ် ပုတီးတိကိုရာ ဝတ်ဆင်ကတ်လီရေ။&lt;ref&gt;{{cite book|author=မောင်ပုဆိုးကြမ်း|title= တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ အဘိဓာန်}}&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
&lt;references/&gt;

{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]
[[Category:ရခိုင်မျိုးနွယ်စုတိ]]</text>
      <sha1>7wvh8kywicb4uupklbmkgjxqbczk392</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပန်းသေးလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4157</id>
    <revision>
      <id>21800</id>
      <parentid>18144</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:17:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1198" sha1="0cvyeo6d9uakvj2p4sskov4itmnpff8" xml:space="preserve">'''ပန်း‌သေးလူမျိုး''' သို့မဟုတ် '''တရုတ်မွတ်ဆလင်လူမျိုး'''တိစွာ ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ တရားဝင် အသိအမှတ်မပြုထားရေ လူမျိုးအုပ်စုတခု ဖြစ်ပြီးကေ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းဒေသ နန့် သျှမ်းပြည်နယ်ရို့မာ နီထိုင်ကတ်ရေ။ ပန်းသေးလူမျိုးအများစုစွာ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ|အစ္စလာမ်]]ဘာသာဝင်များဖြစ်ကတ်ပြီး ယင်း ရို့၏ထင်ရှားရေအစားစာမာ [[ပန်းသေးခေါက်ဆွဲ]]ကြော်ဖြစ်တေ။

== ကိုးကား ==
{{Stub}}

{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>0cvyeo6d9uakvj2p4sskov4itmnpff8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပရဲလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4158</id>
    <revision>
      <id>21799</id>
      <parentid>18145</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:16:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="769" sha1="qrag7wjw3k5bg5tudb9g1y3p0z8103h" xml:space="preserve">
* ပရဲ ( ကယားပြည်နယ် )
* ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင် (ဒေါက်တာသန်းထွန်း) စာမျက်နှာ ၂၈ လူမျိုးနွယ်စု ဆင်းသက်ပုံ အရ ကရင် မျိုးနွယ်စု ဖြစ်တေ။ ပရဲလူမျိုးရို့စွာ ယင်းရို့ကို ယင်းရို့ '''ကယော''' ဟုသာ ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲကတ်တေ။

{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]
[[Category:ကယားလူမျိုးစုတိ]]</text>
      <sha1>qrag7wjw3k5bg5tudb9g1y3p0z8103h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပလေကီးလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4159</id>
    <revision>
      <id>21798</id>
      <parentid>18146</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:16:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2028" sha1="f6u582p1yp9fpxko1wo4d26wl2wb048" xml:space="preserve">'''ပလီကီး (ပလေချီး) ကရင်လူမျိုး'''စွာ [[ဘွဲလူမျိုး|ဘွဲကရင်]]မျိုးကွဲမာ ပါဝင်ရေ လူမျိုးတမျိုးဖြစ်တေ။ ပလီကီး ကရင်အမျိုးသားတိစွာ ခဲဖြူတိုက်ပလေချောင်း (ပသီချောင်း) ဖျားခံရာအရပ်ဟိ ပလချီး၊ ကျွဲဖြူတောင်၊ တောပြာအချေ၊ ငွေတောင်ကြီး၊ ငွေတောင်ကလေးရွာတိမာ နီထိုင်ကတ်ရေ။ ယင်းရို့နီထိုင်ရာ ဒေသကို အစွဲပြုပနာ ပလေချီးလူမျိုးဟု ခေါ်တွင်လီရေ။ 

ပလေချီးကရင်လူမျိုးမာ ဘွဲကရင်မျိုးကွဲအုပ်စုမာ ပါဝင်သော်လည်း ယင်းရို့၏စကားနန့် အသံနေ အသံထားတိမာ ဘွဲကရင်ရို့နန့် စိကေချေကွာခြားရေ။ ပလေချီးနာမည်ခံ ဘွဲကရင်အမျိုးသားရို့ဧ့ စကားစွာ အက်စ်(S)အသံ၊ သွားနှိုက်ဖြစ်ရေ အသံ(ဒန္တဌာန်)များ ပါဟိရေကို တွိဟိရလီရေ။ &lt;ref&gt;မောင်ပုဆိုးကြမ်း ရီး တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ အဘိဓာန်စာအုပ်မှ&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
&lt;references/&gt;
{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]
[[Category:ကရင်လူမျိုးစုတိ]]</text>
      <sha1>f6u582p1yp9fpxko1wo4d26wl2wb048</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိုးကရင်လူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4160</id>
    <revision>
      <id>21797</id>
      <parentid>18147</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:16:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3264" sha1="t6df81x7dw7b9v0ydysol08jr7r13ym" xml:space="preserve">'''ပိုးကရင်လူမျိုး''' စွာ မြန်မာနိုင်ငံ အရှိတောင်ပိုင်းမာ နီထိုင်ကတ်ရေ ကရင်လူမျိုးအုပ်စုဝင် မျိုးနွယ်စု တခု ဖြစ်တေ။ အရှိပိုးကရင်မျိုးနွယ်စုစွာ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]]နန့် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]ရို့မာ အများဆုံး နီထိုင်ကတ်ရေ။&lt;ref name=&quot;ksg&quot;&gt;{{cite web |title=ကကေတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ {{!}} KAYIN STATE ADMINISTRATION COUNCIL |url=http://www.kayinstate.gov.mm/kayin/%E1%80%80%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8 |website=www.kayinstate.gov.mm |access-date=၁၀ ဖေဖဝါရီ ၂၀၂၂ |archive-date=10 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220210035459/http://www.kayinstate.gov.mm/kayin/%E1%80%80%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8 }}&lt;/ref&gt; အနောက်ပိုးကရင်မျိုးနွယ်စုစွာ [[ပုသိမ်ခရိုင်]]၊ [[မအူပင်ခရိုင်]]၊ [[မြောင်းမြခရိုင်]]၊ [[ဟင်္သာတခရိုင်]]၊ [[ဖျာပုံခရိုင်]]၊ [[သာယာဝတီခရိုင်]]၊လပွတ္တာခရိုင်၊ [[ညောင်လေးပင်မြို့]]နှင် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးရို့မာ မကန်မဝှန်နီထိုင်ကတ်ရေ။&lt;ref name=&quot;ksg&quot;/&gt; [[ပိုးကရင်ဘာသာစကားတိ]]ကို ပြောဆိုကတ်ရေ။

ပိုးကရင်လူမျိုးတိစွာ ကလွေသျှေတိ၏ နာမည်ရှိ့မာ အသက်အလိုက် 'စ' နန့် 'မန်း' တပ်ပြီးကေ ခေါ်ဝေါ်လေ့ဟိကတ်ရား ကလိန့်မေသျှေနာမည်ရှိ့မာ 'နန့်'  နန့် 'နန်း' တပ်ပြီးကေ ခေါ်ဝေါ်လေ့ဟိကတ်တေ။ ပိုးကရင်နန့် စကောကရင်စွာ စကားပြောဆိုရာမာကွဲပြားမှုဟိရေ။ 

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;


{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]
[[Category:ကရင်လူမျိုးစုတိ]]</text>
      <sha1>t6df81x7dw7b9v0ydysol08jr7r13ym</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဖွန်းလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4161</id>
    <revision>
      <id>21796</id>
      <parentid>18148</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:15:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7716" sha1="63bge4p1w74j798snt9xdm3tt7aj8ua" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
| group            = ဖွန်းလူမျိုး
| population         = ၁၆၀၀&lt;ref&gt;https://joshuaproject.net/people_groups/14381/BM&lt;/ref&gt;
| image            = 
| regions          = [[ကချင်ပြည်နယ်]], [[မြန်မာနိုင်ငံ]]&lt;ref&gt;https://joshuaproject.net/people_groups/14381/BM&lt;/ref&gt;
| langs        = [[ဖွန်းဘာသာစကား]], [[မြန်မာဘာသာစကား]]
| rels        = [[ခရစ်ယာန်]], [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
|related = [[အောက်သား]], [[သျှမ်းလူမျိုး]]
}}

'''ဖွန်းလူမျိုး'''စွာ ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားရေ [[မြန်မာတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်များ|လူမျိုး (၁၃၅) မျိုး]]ထဲမာ ပါဝင်ရေ။ အစိုးရမှ ဗမာတိုင်းရင်းသား (၉) မျိုးမာ ပါဝင်ရေ မျိုးနွယ်စုဖြစ်တေ။&lt;ref name=&quot;pyithu&quot;&gt;{{Cite web |title=တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ၁၃၅ မျိုးနန့်ပတ်သက်ပနာ ဇာအစိုးရလက်ထက်မာ စာရင်းပြုစုပြီး ရဟိပါလတ်တေနန့် စပ်လျဉ်းရေမီးခွန်း |url=https://pyithu.hluttaw.mm/question-2141 |accessdate=3 February 2020 |archivedate=3 February 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200203155307/https://pyithu.hluttaw.mm/question-2141 }}&lt;/ref&gt; 

ဖွန်းရို့စွာ တိဘက်-ဗမာ အနွယ်ဝင်များဖြစ်ကတ်လို့ [[မရူလူမျိုး|မရူ]]၊ [[လာချိဒ်လူမျိုး|လရှီ]]၊ [[အဇီးလူမျိုး|အဇီး]]၊ [[မိုင်းသာလူမျိုး]]တိပိုင်ပင် ဗမာစကားပြော လူမျိုးငါးမျိုးအနက် တမျိုးအပါအဝင် ဖြစ်တေ။ မိုးကောင်းမင်းများလက်ထက် လက်အောက်ခံလူမျိုး သျှစ်မျိုးအနက် တမျိုးအပါအဝင်ဖြစ်ပြီးကေ ဖွန်းကြီးမျိုး၊ ဖွန်းငယ်မျိုး ဆိုပနာ ဟိကြောင်းဖြင့်လည်း ဆိုကတ်ရေ။&lt;ref name=&quot;mmencyclo&quot;&gt;{{cite book|title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း|page=၃၃၁|volume=အတွဲ ၇|date=၁၉၆၃|publisher=စာပီဗိမာန်}}&lt;/ref&gt;

== နီထိုင်ရေ နီရာ ==
ဖွန်းလူမျိုးတိစွာ မြစ်ကြီးနားခရိုင်နန့် ဗန်းမော်ခရိုင် နယ်နိမိတ် အလယ်မာ နီထိုင်ကတ်ရေ။ ဗန်းမော်မြို့အထက် ရွှေဘို၊ မြစေတီရွာတိနန့် [[ဆင်ဘိုမြို့]]အကြား ဧရာဝတီမြစ်‌ပထမ ကျဉ်းတလျောက်မာ တွိရရေ။ မြစ်ကြီးနားဒေသဟိ ဖွန်းလူမျိုးနန့် ဗန်းမော်ခရိုင်ဟိ ဖွန်းလူမျိုး စိကေချေကွဲပြားကတ်တေ။ ပူးလောင်၊ နမ့်တီ၊ ထုံးဘို၊ သမိုင်းကြီး အစဟိရေ ဗန်းမော်ခရိုင်အထဲရွာတိမာ နီထိုင်ကတ်သူတိကို ရှီးအခါက ဖွန်းဖျေ ( သို့ ) မွန်တီဖွန်းလူမျိုးဟုခေါ်ကတ်တေ။ အဂု မေကျော့ဖွန်းဟု ခေါ်ရေ။ မြင်သာ၊ ပင်လုံရေနား၊ မန်လေ၊ ပင်လုံတော၊ ပင်တော်၊ နမ့်ဟဲ အစဟိရေ မြစ်ကြီးနားခရိုင်အထဲ ရွာတိမာ နီထိုင်ကတ်ရေသူတိကို ဖွန်းဆမန်း ( သို့ ) မွန်ဝန်ဖွန်းလူမျိုးဟု ခေါ်ကတ်တေ။ ဖွန်းရွာတိစွာ အိမ်ခြေ သုံးဆယ်လှောက်သာဟိရေ ရွာတိဖြစ်တေ။&lt;ref&gt;မောင်ပုဆိုးကြမ်း ရီးရေ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ အဘိဓာန် စာအုပ်မှ&lt;/ref&gt;

== သမိုင်း ==
ဖွန်းလူမျိုးရို့စွာ တရုတ်နိုင်ငံ မင်တီနန့် မင်ဝန်ဒေသမှ [[မိုးကောင်းမြို့]]နံဘေး နမ္မတီချောင်းဝန်းကျင်သို့ ပြောင်းရွိနီထိုင်လာရေ လူမျိုးမှဆင်းသက်လာရေလို့ အဆိုဟိရေ။ ယင်းထဲက လူခများများစွာ အထက်ချင်းတွင်းအရပ်ဟိ မောင်တီးအရပ်ကိုပြောင်းရွှိလားပနာ ကျန်လူနည်းစုက ဧရာဝတီပထမမြစ်ကျဉ်းဒေသကို ပြောင်းရွိ နီထိုင်ကတ်ရေ။ မြစ်ကျဉ်းဒေသကို ပြောင်းရွိနီထိုင်ကတ်ရေ သူရို့၏ အဆက်အနွယ်တိကို ဖွန်းခေါ်ရေဟု ဆိုကတ်ရေ။&lt;ref name=&quot;mmencyclo&quot;/&gt;

== ယိုင်ကျေးမှု ==
===စကား===
{{see also|ဖွန်းဘာသာစကား}}
[[ဖွန်းဘာသာစကား]]စွာ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားတိ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဘာသာစကား]]မှ အမျိုးကွဲက [[ပိုင်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားတိ|ပိုင်-ဗမာနွယ်]] ထပ်မှန်ပနာ အမျိုးကွဲက [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားတိ|ဗမာနွယ်]]မှ ဖွန်းဘာသာစကား ဖြစ်လာရေ။ ဖွန်းစကားကို လူကြီးတိရာပြောတတ်လို့ လူငယ်တိစွာ မြန်မာစကားကိုရာ ပြောဆိုကတ်ရေ။ ဖွန်းစကားကို လူကြီးများ ပြောဆိုရေအခါလူငယ်တိက စကားဝှက်ပြောရေဟုပင် ထင်ကတ်တေအထိ ဖွန်းစကားစွာ တိမ်ကောဗျာယ် ဟိနီလီဗျာယ်။&lt;ref name=&quot;mmencyclo&quot;/&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}
{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>63bge4p1w74j798snt9xdm3tt7aj8ua</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဘွဲလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4163</id>
    <revision>
      <id>21795</id>
      <parentid>18150</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:15:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2429" sha1="cx3rmo1och49h8sdu8yc8udkav5tpql" xml:space="preserve">'''ဘွဲကရင်'''([[အိန်းဂလိချ်]]:'''Bwe Karen''') အမျိုးသားတိစွာ သံတောင်မြို့နယ်တောင်ပေါ်ဒေသ တလျောက်မာ မကန်မဝှန် နီထိုင်ကတ်ရေ။ ဘွဲ နန့် ပကတို့ နီထိုင်ရာဒေသတိကို သောက်ရီခတ်ချောင်းက ခြားနားထားရေ။ ဘွဲ နန့် ပကူးအမျိုးသားရို့စွာ တဦးနန့် တဦး အိမ်ထောင်ဖက်ခြင်း မပြုလုပ်ကတ်လီ။ 

ဘွဲကရင် အမျိုးသားတိစွာ &quot;ဆီဒိုပလို&quot;သင်တိုင်းရှည်၊ ပေါင်ဖနန့် ခေါင်းပေါင်းတိကို ဝတ်ဆင်လို့ အမျိုးသမီးတိစွာ &quot;ဆီးလား&quot; ခေါ် ခါးပြတ်သင်တိုင်းတို၊ ဂျပ်ခုတ်ကရင်ထဘီ ကန့်လန့်စင်း၊ ခေါင်းစည်းပဝါ၊ လိုင်ဆွဲ လက်ကောက်နန့် နားတောင်းတိကို ဝတ်ဆင်ကတ်တေ။ 

အော်ပွဲများမာ ဆုံတွေ့ပနာ ချစ်ကျွမ်းတဝင် ဖြစ်လားလျှင် လပျိုစွာ အပျိုအိမ်ကို လိုက်ပြီးကေ လည်ရေ။ ကိုယ့်လိုချင်ရေ ကတိကို တောင်းရေ။ ပျိုမေဧ့ အဖြီကို စောင့်ရရေ။ ချစ်ရီးဆိုရာမာ ပန်းဝှက်လို့ ပျိုမေရို့ စိတ်ယိုင်လာယောင် ပြောရရေ။ &lt;ref&gt;မောင်ပဆိုးကြမ်း ရီး တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ အဘိဓာန်စာအုပ်မှ&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
&lt;references/&gt;
{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]
[[Category:ကရင်လူမျိုးစုတိ]]</text>
      <sha1>cx3rmo1och49h8sdu8yc8udkav5tpql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မကန်းလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4164</id>
    <revision>
      <id>21794</id>
      <parentid>18151</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:15:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5646" sha1="mra3tji74vkjfbs67iwbcsodplvlvrp" xml:space="preserve">
*မကန်း ကို &quot;ဏာန်း&quot; ဆိုပနာ အသံထွက်ဖက်ရန်။
'''မကန်းလူမျိုး'''စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားရေ တိုင်းရင်းသား (၁၃၅)မျိုးထဲမာ ပါဝင်လီရေ။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး (၈)မျိုးအနက်၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]တိုင်းရင်းသားထဲက လူမျိုးစု တစုဖြစ်တေ။ မြန်မာနိုင်ငံဧ့ အနောက်ပိုင်း [[ချင်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်းမာတည်ဟိရေ။ [[မင်းတပ်မြို့နယ်]]မာ [[မွင်းလူမျိုး|မွင်း(mon)]]လူမျိုးတိနန့် တတူတကွ နီထိုင်ကတ်ရေ။ ယိုင်ကျေးသိမ်မွေ့ရေလူမျိုးများ ဖြစ်တေ။ ဏာန်းနယ်မြီမာ ထင်ရှားရေတောင်တန်းနှစ်ခု ဟိရေ။ (yan pa)ရန်ပါနင့် မိုးပီးတောင် ဖြစ်တေ။ ရန်ပါတောင်တန်းကြီးရေ ဏာန်းလူမျိုးတိ၏ ပျော်မွိရာ တောင်တန်းကြီး ဖြစ်တေ။ (zan -ဆိုစွာမာ ညီညာကျယ်ပြန်လို့၊ pa-မာအဖေ၊ အထီး၊ ယောက်ျားဟု အဓိပ္ပာယ်ရရေ။ မိုးပီးတောင်စွာ (mopichung)နတ်တိ၏ တန်းခါးဝဟု အဓိပ္ပာယ်ရရေ။ မိုးပီးတောင်စွာ ချင်းပြည်နယ်မာ ဒုတိယအကြီးဆုံး တောင်ဖြစ်တေ။ ရန်ပါတောင်တန်းကြီးကို အိန်းဂလိချ်လက်ထက်မာ တပ်စခန်းတိအဖြစ် အသုံးပြုခကတ်တေ။ ဏာန်းလူမျိုးတိစွာ နတ်ပဆိုင်းတိကို ကိုးကွယ်ခကတ်တေ။ အယင်ခေါက်က(mon) နယ်မြီမာ မိုးရည်ယှားပါးမူဖြစ်ခရာ ဟီးလောင်ကျေးရွာမှ နတ်ဆရာ(မာန်ထန်း)မှ နတ်တင်ပူဇော်ပသရာမာ ယှူရေခဲ့ပေ၊ ယင်းချိန်တွင်(zan pa ) ခေါ် တောင်တန်းသို့ ရောက်လှာပြီး ဏာန်းရို့၏ နတ်ဆရာ(ခေါ်ဟုန်း)နန့် တွိပြီးကေ နတ်တတူတင်ခကတ်တေ။ ကျောက်သီးတိကို စနစ်တကျစီကာ ထိုကျောက်ထက်မာ နွားနောက်၊ ဝက်၊ ကြက်ရို့ကို သတ်လို့ အာကာကြေ့ပနာ အကြီးဆုံးရေဘုရားဟု တိုင်တည်ပြီးကေ နှစ်ဦးစလုံးမှ တောင်းခံခကတ်ရာ မိုးရီကို ရဟိကတ်တေ။ ထိုကြောင့် ထို အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် တောင်ယာကို စတင်မီးတိုက်ရန် နတ်တိက ခိုင်းစီရေလို့ဆိုကာ ဏာန်းလူမျိုးတိထဲမာ ကြုတ်ရွာမာ စတင်ကာ ဟီးလောင်ရွာမာ ဒုတိယမီးတိုက်ခရေမာ ဂုထိတိုင်ဖြစ်တေ။ ဏာန်းလူမျိုးတိစွာ [[မွန်လူမျိုး]]တိနန့်တတူ တိုက်ပွဲဝင်ခကတ်တေ။ ဏာန်းလူမျိုးတိစွာလွတ်လပ်ရီး ရဟိပြီးကေပိုင်းမာ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမာ [[ဒိုင် (ယင်ဒူး)|ဒိုင်လူမျိုး]]မှ ခွဲထွက်လှာကတ်တေ။ အယင်ခေါက်က မင်းတပ်နယ်မာ ဒိုင်လူမျိုး မဟိပါ၊၊ လွတ်လပ်ရီးရယား နောက်ပိုင်းမာ ပလက်ဝနယ်မာ စတင်ပနာ ပါလတ်တေ၊၊ ပြီးကေ မင်းတပ်မြို့နယ်မာ စတင်လာကတ်တေ၊၊ မင်းတပ်နယ်မာ စကားပုံဟိရေ (mon la kaang kcho la vai) ဆိုပနာ စာဆိုခကတ်တေ၊။ အဓိပ္ပာယ်မာ(မွန်လူမျိုးနန့် ဏာန်းလူမျိုး၊ [[ချိုးလူမျိုး]]နန့် [[အောက်သား]])ဟု ဖြစ်တေ၊။

==ကိုးကား==
&lt;references /&gt;
{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]
[[Category:ချင်းလူမျိုးစုတိ]]</text>
      <sha1>mra3tji74vkjfbs67iwbcsodplvlvrp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မတူလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4165</id>
    <revision>
      <id>21793</id>
      <parentid>18152</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:14:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1130" sha1="jy2rw1ls3zcngapq0gt22365xnuh6mj" xml:space="preserve">'''မတူလူမျိုး'''စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားရေ တိုင်းရင်းသား (၁၃၅)မျိုးထဲမာ ပါဝင်လီရေ။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး (၈)မျိုးအနက်၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]တိုင်းရင်းသားထဲက လူမျိုးစု တစုဖြစ်တေ။ မတူလူမျိုးရို့စွာ မတူပီမြို့နယ်အထဲ ​​နီထိုင်ရေ ချင်းအမျိုးစု တစုဖြစ်တေ။  
&lt;ref&gt;မောင်ပုဆိုးကြမ်း ရီး တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ အဘိဓာန်&lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==
&lt;references /&gt;
{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>jy2rw1ls3zcngapq0gt22365xnuh6mj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မနူမနောလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4166</id>
    <revision>
      <id>21809</id>
      <parentid>18153</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:22:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ရိုးရာပွဲတော်များ */</comment>
      <origin>21809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1826" sha1="b21j5b8n5f658o40het74b4ew8595pa" xml:space="preserve">'''ကော်ယော်မနုမ‌နော''' လူမျိုးတိစွာ မြန်မာနိုင်ငံ ကယားပြည်နယ်မာ နီထိုင်ရေ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများ အနက်မှ တစုဖြစ်တေ။ ယင်းရို့ကို အယင်က '''မနုမနော''' ဆိုပနာ လူသိများခပြီးကေ ဒေသအလိုက် '''ကော်ယော်''' လို့လေ့ ခေါ်ဆိုကတ်ရေ။ လူဦးရွီ ၃၀,၀၀၀ လှောက်ဟိကာ အများစုကတော့ခါ [[ဖရူဆို]]၊ [[ဒီးမော်ဆို]]နန့် [[ဘော်လခဲ]]မြို့နယ်များမာ အခြီချနီထိုင်ကတ်ရေ။

==ရိုးရာပွဲတော်များ==
နှစ်စိုင် ဂျူလိုင်လ (သို့မဟုတ်) စတ်တင်ဘာလများမာ ရိုးရာ ဒီးကူပွဲ (နော်နိလပ် - ဟင်းခူးဟင်းပွဲ) ကို အထူးစည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ဟိကတ်တေ။ ယင်းအပြင် ဂါဘိုပူဇော်ပွဲနန့် ဆွန်ဂါပွဲရို့စွာလည်း ယင်းရို့၏ ထင်ရှားရေ ပွဲတော်များ ဖြစ်တေ။

&lt;references/&gt;
{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]
[[Category:ကယားလူမျိုးစုတိ]]</text>
      <sha1>b21j5b8n5f658o40het74b4ew8595pa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မရာလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4167</id>
    <revision>
      <id>21808</id>
      <parentid>18156</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:21:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14043" sha1="j5kpby8kh5ocyomy9dqdzp3ty0z2z0x" xml:space="preserve">
{{Infobox ethnic group
| group = မရာလူမျိုး (Mara)
| image =
| caption = မရာရိုးရာ ဝတ်ဆင်ထားရေ အမျိုးသမီးတဦး
| native_name = Mara Chipho
| population = ခန့်မှန်း ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် (အိန္ဒိယ၊ မြန်မာ၊ မလေးရှား၊ အမေရိကန်၊ နန့် သြစတေးလျ)
| regions = {{flag|India}} ([[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]]၊ ဆိုင်းဟားခရိုင်)&lt;br&gt;{{flag|Myanmar}} ([[ချင်းပြည်နယ်]])
| languages = [[မရာဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]]၊ [[မီဇိုဘာသာစကား]]၊ [[အိန်းဂလိချ်ဘာသာစကား]]
| religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]](၁၀၀%)၊ အယင်က နတ်ကိုးကွယ်မှု
| related_groups = [[ချင်းလူမျိုး]]၊ [[မီဇို]]၊ [[ကူကီး]] နန့် အရာ တိဘက်-ဗမာနွယ်ဖွားများ
}}

'''မရာလူမျိုး''' ({{lang-en|Mara people}}, {{lang-mrh|Mara chipho}}) စွာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်းနန့် မြန်မာနိုင်ငံ၊ [[ချင်းပြည်နယ်]]ရို့မာ အဓိက မှီတင်းနီထိုင်ကတ်ရေ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတခု ဖြစ်တေ။ အယင်က ပြင်ပလူတိက ယင်းရို့ကို '''လာခဲ''' (Lakher) ဟု ခေါ်ဝေါ်ခကတ်ကေလည်း၊ ယင်းရို့ကိုယ်တိုင်ကမူ &quot;မရာ&quot; ဆိုရေ နာမည်ကိုရာ ဂုဏ်ယူစွာ သုံးစွဲကတ်တေ။ မရာလူမျိုးတိစွာ တိဘက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားမိသားစုဝင်ဖြစ်ရေ [[မရာဘာသာစကား]]ကို ပြောဆိုကတ်ပြီး ယိုင်ကျေးမှု၊ ဓလိ့ထုံးတမ်းနန့် သမိုင်းကြောင်းအရ တခြားသော ချင်း၊ မီဇို၊ ကူကီး မျိုးနွယ်စုတိနန့် နီးကပ်ရေ အမျိုးတော်မှု ဟိရေ။

== ဝေါဟာရရင်းမြစ်နန့် နာမည်တိ ==
ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီခေတ် မှတ်တမ်းများမာ မရာလူမျိုးတိကို &quot;Shendoos&quot; (ရှင်ဒူး) သို့မဟုတ် &quot;Lakher&quot; (လာခဲ) ဟု ရီးသားမှတ်တမ်းတင်ခကတ်တေ။ &quot;လာခဲ&quot; ဆိုရေ နာမည်မာ နံဘေးအနားဟိ မီဇိုလူမျိုးတိက ခေါ်ဝေါ်ရေ နာမည်ဖြစ်ပြီးကေ၊ ဗြိတိသျှရို့က ယင်းနာမည်ကို ဆက်ပနာသုံးစွဲခခြင်းဖြစ်တေ။ ယကေလေ့ ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနောက်ပိုင်းမာ မရာလူမျိုးတိ၏ အမျိုးသားရီး နိုးကြားမှုနန့်အတူ ယင်းရို့၏ မူလနာမည်ရင်းဖြစ်ရေ &quot;မရာ&quot; (Mara) ဆိုရေ နာမည်ကို တရားဝင် ပြန်ပနာအသုံးပြုလာခကတ်တေ။

== သမိုင်းကြောင်း ==
မရာလူမျိုးတိ၏ ပစရာဇဝင် သမိုင်းကြောင်းတိအရ ယင်းရို့စွာ တခြားသော ချင်း-မီဇို မျိုးနွယ်စုတိကဲ့သို့ပင် တရုတ်နိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းမှ ဆင်းသက်လာကတ်ရား တိဘက်-ဟိမဝန္တာ ဒေသတိကို ဖြတ်သန်းကာ ဆင်းသက်လာကတ်တေဟု ဆိုရေ။ ရှီးဟောင်းဒဏ္ဍာရီများမာ လူသားတိစွာ &quot;ချင်လွန်း&quot; (Chhinlung) သို့မဟုတ် မြီအောက်လှိုဏ်ဂူကြီးတခုမှ ထွက်ပေါ်လာရေဟု ယုံကြည်ကတ်တေ။ ယင်းရို့စွာ ချင်းတွင်းမြစ်ဝှမ်းကတဆင့် ရွှိပြောင်းလှာပြီး လက်ဟိ အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်ဟိ တောင်တန်းထူထပ်ရေ ဒေသများမာ အခြီချ နီထိုင်ခကတ်တေ။

စာပီအရီးအသား သမိုင်းကြောင်းအနိန်နန့် ဗြိတိသျှအရာဟိတိဖြစ်ရေ [[ကပ္ပတိန် အဂယင့်လ်|အဂယင့်လ်]] (Captain S.R. Tickell) နန့် [[လူးဝင်း|ကပ္ပတိန် လူးဝင်း]] (Captain T.H. Lewin) ရို့စွာ ၁၈၅၂ နန့် ၁၈၆၉ ခုနှစ်များမာ မရာလူမျိုးရို့၏ အကြောင်းနန့် ဘာသာစကားကို ပထမဆုံး စတင်မှတ်တမ်းတင်ခကတ်တေ။&lt;ref name=&quot;Lewin&quot;&gt;Lewin, T. H. (1869). ''The Hill Tracts of Chittagong and the Dwellers Therein''.&lt;/ref&gt; ယကေလေ့ စနစ်ကျရေ အက္ခရာစာပီကိုမူ ၁၉၀၇ ခုနှစ်မာ (လက်ဟိအိန္ဒိယနိုင်ငံ) [[ဆိုင်ကွန်း]] (Saikao) ရွာသို့ ရောက်ဟိလာရေ ဖလောင်းသာသနာပြုဆရာ [[ရယ်ဂျီနယ် အာသာ လောရိန်း]] (R.A. Lorrain) က [[ရောမအက္ခရာ]]ကို အခြီခံပနာ တီထွင်ပီးခခြင်း ဖြစ်တေ။&lt;ref name=&quot;Lorrain&quot;&gt;Lorrain, R. A. (1912). ''Five Years in Unknown Jungles for God and Empire''.&lt;/ref&gt;

== ပထဝီဝင်နန့် အုပ်ချုပ်ရီး ==
မရာလူမျိုးတိစွာ အိန္ဒိယနန့် မြန်မာ နယ်စပ်တလျှောက်ဟိ သစ်တောနန့် တောင်တန်းထူထပ်ရေ &quot;တြိဂံစိမ်း&quot; (Green Triangle) ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ရေ ဒေသတိမာ နီထိုင်ကတ်တေ။ 

* '''အိန္ဒိယနိုင်ငံ:''' မီဇိုရမ်ပြည်နယ် တောင်ပိုင်း ဆိုင်းဟားခရိုင် (Siaha District) မာ အဓိက နီထိုင်ကတ်ရေ။ ထိုဒေသကို အိန္ဒိယအစိုးရက ၁၉၇၂ ခုနှစ်မာ [[မရာလဲန်း|မရာကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသကောင်စီ]] (Mara Autonomous District Council - MADC) အဖြစ် တရားဝင် အသိအမှတ်ပြု ပီးထားပြီး၊ မရာဘာသာစကားကို ရုံးသုံးနန့် ကျောင်းသင်ခန်းစာတိမာ ပြဋ္ဌာန်းခွင့် ရဟိထားရေ။&lt;ref name=&quot;MADC&quot;&gt;Mara Autonomous District Council Official Website. [https://madc.mizoram.gov.in/ madc.mizoram.gov.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230105001216/https://madc.mizoram.gov.in/ |date=5 January 2023 }}&lt;/ref&gt;
* '''မြန်မာနိုင်ငံ:''' ချင်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းနန့် အလယ်ပိုင်း (အထူးအနိန်နန့် မတူပီ၊ ထန်တလန်၊ ဟားခါး၊ နန့် ပလက်ဝ မြို့နယ်တိ၏ နယ်စပ်ဒေသများ) မာ မှီတင်းနီထိုင်ကတ်တေ။

== ယိုင်ကျေးမှုနန့် လူမှုအဖွဲ့အစည်း ==
=== ဘာသာစကား ===
မရာလူမျိုးတိစွာ ကိုယ်ပိုင် [[မရာဘာသာစကား]] (Mara Language) ကို ပြောဆိုကတ်ပြီး၊ ယင်းမာ တလို့ဆိုင် (Tlosai)၊ ဇိုင်နို (Zyhno)၊ ချာပီ (Chapi)၊ ဗိုင်တူး (Vyhtu) နန့် ဟောင်သိုင်း (Hawthai) စရေ ဒေသိယစကားတိ ကွဲပြားကတ်တေ။ ဒေနိခေတ် စာပီ၊ ကျမ်းစာနန့် ရုံးသုံးအဖြစ် တလောဆိုင်း (Tlosai) ဒေသိယစကားကို စံ (Standard) အဖြစ် အသုံးပြုကတ်တေ။&lt;ref name=&quot;Parry&quot;&gt;Parry, N. E. (1932). ''The Lakhers''. Macmillan and Co.&lt;/ref&gt; မရာစာပီမာ ရောမအက္ခရာ &quot;c&quot; ကို တလုံးတည်း အသုံးမပြုဘဲ &quot;ch&quot; ပုံစံနန့် (နမူနာ- {{Mara|châ}}) သီးသန့် အသုံးပြုရေ ထူးခြားရေ သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းများ ဟိရေ။

=== ဘာသာရီး ===
ခရစ်ယာန် သာသနာပြုများ မရောက်လှာမီ အယင်ခေါက်က မရာလူမျိုးတိစွာ တောင်တန်းနန့် သဘာဝတရားကို အစွဲပြုရေ နတ်ကိုးကွယ်မှု (Animism) နန့် &quot;ခါဇိုပါ&quot; (Khazohpa) ခေါ် ဖန်ဆင်းရှင်ကို ကိုးကွယ်ခကတ်တေ။ ယကေလေ့ ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းမှစပြီးကေ ခရစ်ယာန်သာသနာ ထွန်းကားလာခရာ ဂုချိန်ခါ မရာလူမျိုး အားလုံးနီးပါး (၉၉.၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော်) စွာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကတ်တေ။ [[မရာ ဧဝံဂေလိအသင်းတော်]] (Mara Evangelical Church) စွာ ဒေသတွင်း အကြီးဆုံး အသင်းတော်ကြီးတိအနက် တခုဖြစ်တေ။

=== ရိုးရာဓလိ ===
မရာလူမျိုးတိစွာ ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာ ဝတ်စုံတိနန့် ရိုးရာအကများ ဟိကတ်တေ။ အမျိုးသမီးတိစွာ &quot;Chylaopoh&quot; ဟုခေါ်ရေ ရောင်စုံချေထည်တိကို ဝတ်ဆင်လေ့ဟိပြီးး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို အခြီခံရေ ကောက်သစ်စားပွဲပိုင်ယှောင် ရိုးရာပွဲတော်တိကို ကျင်းပလေ့ဟိကတ်တေ။

== ထင်ရှားရေ ပုဂ္ဂိုလ်များ ==
* [[ဆာဆာ|ဒေါက်တာ ဆာဆာ]] - အမျိုးသားညီညွတ်ရီးအစိုးရ (NUG) ဧ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရေ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရီး ဝန်ကြီး၊ ထင်ရှားရေ လူမှုအကျိုးပြု ဒက်တင်။ (လိုင်လင်းပီမြို့ဖွား)
* [[ဒေးဗစ်လိုင်]] - မြန်မာနိုင်ငံဟိ ထင်ရှားရေ မရာလူမျိုး တေးသံရှင်။

== ကိုးကားချက်တိ ==
{{reflist}}

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [https://www.maraland.net/ Maraland.net] (မရာလူမျိုးတိ၏ သတင်းနန့် သမိုင်းကြောင်း ပေါ်ရေ)
* [https://madc.mizoram.gov.in/ Mara Autonomous District Council] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230105001216/https://madc.mizoram.gov.in/ |date=5 January 2023 }} (အိန္ဒိယနိုင်ငံဟိ မရာကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသကောင်စီ ဝက်ဘ်ဆိုက်)
* [https://marareih.org/ Marareih.org] (မရာဘာသာစကား ထိန်းသိမ်းစောင့်ယှောက်ရီး၊ မှတ်တမ်းတင်ရီးနန့် လိလာရီးဆိုင်ရေ ပလက်ဖောင်း)
* [https://maralyrics.com/ Maralyrics.com] (မရာ တေးတေးခြင်း စာသားတိ စုစည်းမှု ဝက်ဘ်ဆိုက်)

[[Category:ချင်းလူမျိုးစုတိ]]

[[Category:မီဇိုရမ်ပြည်နယ်ဧ့ လူမျိုးတိ]]

{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>j5kpby8kh5ocyomy9dqdzp3ty0z2z0x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မိုးပွလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4168</id>
    <revision>
      <id>21807</id>
      <parentid>18157</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:20:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2649" sha1="qbq4z906zbjepaxxqheoz6v723n5qud" xml:space="preserve">'''မိုးပွလူမျိုး'''စွာ [[ပိုးကရင်]] အုပ်စုဝင် လူမျိုးတမျိုး ဖြစ်တေ။ မိုးပွလူမျိုးရို့မာ တောင်ငူခရိုင်၊ မော်ချီးကားလမ်း မိုင်တိုင်(၂၀)နံဘေး သံတောင်မြို့နယ်၊ မဲဖြူတိုက်၊ ဥသျှစ်ကုန်းနန့် စည်ပင်ကြီးကျေးရွာမာ နီထိုင်ကတ်ရေ။ စကားသံနန့် အခေါ်အဝေါ်တိက အပ လူမှုရီးဆိုင်ရေ ရိုးရာဓလိတိမာ မွန်ကရင်၊ ပိုးကရင်တိနန့် များစွာကွာခြားနီကြောင်း တွိရလီရေ။ 

မိုးပွရို့၏ စကားမာ ပိုးကရင်တိနန့် များစွာတူညီရေ။ ယင်းသူမျိုးရို့၏ ပုံပြင်ဒဏ္ဍာရီတိနန့် ပစရာဇဝင်များမာ မိုးပွတိစွာ တချိန်က ဒုံရင်းနန့် သထုံခရိုင်များမာ နီထိုင်ခကတ်ပြီးကေ လူနီကျပ်တည်းသဖြင့် မူလလာလမ်းအတိုင်း တောင်ငူဘက်ကို ဆုတ်ခွာခရကြောင်း ပါဟိလီရေ။ ဘွဲမျိုးကွဲရို့၏ ပစရာဇဝင်အရ မိုးပွရို့မာ ဖမ်းဆီးရမိရေ ဘောဂလိဘက်မှ ပကူးကရင် သုံ့ပန်းများဖြစ်ပြီးကေ ယင်းရို့ကို သံတောင်၊ တောင်ခြီအရပ်မာ အစောင့်အရှောက်အဖြစ် ရွာတည်ပေးကာ နီထိုင်စီခကြောင်းဖြင့် အဆိုဟိရေ။ &lt;ref&gt;မောင်ပုဆိုးကြမ်း ရီး တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ အဘိဓာန်စာအုပ်မှ&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
&lt;references/&gt;
{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]
[[Category:ကရင်လူမျိုးစုတိ]]</text>
      <sha1>qbq4z906zbjepaxxqheoz6v723n5qud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မောနေပွားလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4170</id>
    <revision>
      <id>21806</id>
      <parentid>18159</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:20:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1126" sha1="aaer7wprnyuubgawgbq7ie6iudcxprh" xml:space="preserve">'''မောနေပွားလူမျိုး'''စွာ ကယား၊ ယင်းတလဲ၊ ယင်းဘော်၊ ပဒေါင်၊ ဇယိမ်း အစဟိရေ တောင်ပေါ်[[ကရင်လူမျိုး]]စုမာ ပါဝင်လီရေ။ ဘာသာစကားမာ [[ပကူးလူမျိုး]]ရို့ကဲ့သို့ [[စကောကရင်လူမျိုး|စကောကရင်]]ရို့နန့် နီးစပ်ရေ။ လူဦးရွီ ၂ဝဝဝ ကျော်လှောက် သာဟိပြီးကေ တောင်ငူခရိုင်ဟိ တောင်တန်းများပေါ်မာ နီထိုင်ကတ်လီရေ။ &lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;


{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]
[[Category:ကရင်လူမျိုးစုတိ]]</text>
      <sha1>aaer7wprnyuubgawgbq7ie6iudcxprh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မြန်မာနိုင်ငံဖွား တရုတ်နွယ်ဖွားတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4197</id>
    <revision>
      <id>21810</id>
      <parentid>18243</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:23:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ပြင်ပလင့်ခ်များ */</comment>
      <origin>21810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34531" sha1="5v91yq0pmigatj308yv657d6zz2kgg6" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
| group            = မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုး
| native_name      = {{lang|zh|緬甸華人}}
| image            = File:Sino-Burmese merchant &amp; wife.jpg
| caption          = မြန်မာနိုင်ငံဟိ တရုတ်ကုန်သည်ကြီးနန့် ယင်းဧ့ဇနီး
| population       = ၃ သန်းကျော်လောက် (၂၀၂၆ ခုနှစ် မြီပြင်အခြီအနီအရ ခန့်မှန်း)
| popplace         = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[လားဟိုးမြို့]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[မူဆယ်မြို့]]၊ [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]]၊ မိုင်းလား (အထူးဒေသ ၄)
| languages        = [[မြန်မာဘာသာစကား]]၊ [[တရုတ်ဘာသာစကား]] (မန်ဒရင်၊ ဟောက်ကျန့်၊ ကွမ်းတုန်၊ ယူနန်နီ)
| religions        = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (မဟာယာနနန့် ထေရဝါဒ)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] (တရုတ်ရိုးရာ)၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] (ပန်းသေး)
| related          = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]]၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး]]
}}
'''မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုး''' ({{lang-en|Burmese Chinese}}) တိစွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]မာ မွီးဖွားရေ သို့မဟုတ် ကြီးပြင်းရေ ပင်လယ်ရပ်ခြား တရုတ်လူမျိုးများ ဖြစ်ကတ်တေ။ တရုတ်အစိုးရမှ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားရေ စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံဟိ တရုတ်လူမျိုးတိစွာ လူဦးရွီ စုစုပေါင်းဧ့ ၃% လှောက်ဟိရေလို့ သိရကေလေ့ လက်တွိမာမူ ဒေအရွီအတွက်ထက် ပိုပြီးကေများပြားနှိုင်ရေဟု ခန့်မှန်းကတ်တေ။ အရွီအတွက်ကွဲလွဲရခြင်းကာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ရှမ်းတရုတ်၊ [[သျှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အောက်သား|ဗမာ]] စသည်အားဖြင့် ပြောဆိုနီထိုင်သူများ ဟိခြင်းကြောင့်ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊&lt;ref&gt;{{cite book |last=Hooker |first=Michael Barry |title=Law and the Chinese in Southeast Asia |year=2002 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |isbn=981-230-125-9 }}&lt;/ref&gt; လူဘန်ဒတ်တိနန့် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်နောက်ပိုင်း အထက်မြန်မာပြည်အတွင်းကို အရွီပြတ်အလိုက် ပြောင်းရွိလာသူတိစွာ တရားဝင်သိုင်ခေါင်စာရင်းမာ ပါဝင်ခြင်း မဟိခြင်းကြောင့်ပင်ဖြစ်ဖြစ် ဖြစ်တေဟု ခန့်မှန်းရရေ။&lt;ref&gt;{{cite news|title=China's Ambitions in Myanmar|url=http://www.asiapacificms.com/articles/myanmar_influence/|date=July 2000}}&lt;/ref&gt; 

မြန်မာနိုင်ငံစွာ အရှိတောင်အာသျှမာ [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင် အနွယ်ဝင်စကား]]ကို မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုရေ မြောက်ပိုင်း/ကုန်းတွင်းပိုင်း ဟန်တရုတ်အသိုက်အဝန်း အကြီးမားဆုံး တည်ဟိရာနိုင်ငံ ဖြစ်တေ&lt;ref name=&quot;Suryadinata1997&quot;&gt;{{cite book |author=Leo Suryadinata |title=Ethnic Chinese as Southeast Asians |year=1997 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |pages=20-25 |isbn=981-3055-52-9}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Chang2014&quot;&gt;{{cite book |last=Chang |first=Wen-Chin |title=Beyond Borders: Stories of Yunnanese Chinese Migrants of Burma |year=2014 |publisher=Cornell University Press |doi=10.7591/cornell/9780801452413.001.0001}}&lt;/ref&gt;။ အရှိတောင်အာသျှဟိ အရာနိုင်ငံများ (နမူနာ - ထိုင်း၊ မလေးရှား၊ စင်ကာပူ၊ ဖိလစ်ပိုင်) မာ ဟိရေ တရုတ်နွယ်ဖွားအများစုစွာ တရုတ်ပြည်အရှိတောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိက ပင်လယ်ရီကြောင်းဖြင့် ရွှိပြောင်းလှာကြသူတိဖြစ်ပနာ [[ဟော့ကင်းလူမျိုး|ဟော့ကင်း]]၊ [[ကွမ်တုံးလူမျိုး|ကွမ်တုံး]]၊ [[တီယိုချူးလူမျိုး|တီယိုချူး]] စရေ တောင်ပိုင်းဒေသိယစကားတိကိုသာ အစိုင်အလာအရ ပြောဆိုကတ်ကေလေ့၊ မြန်မာနိုင်ငံစွာ တရုတ်ပြည်မကြီး နန့် ကုန်းချင်းတိုက်ရိုက်ထိစပ်နိန်သဖြင့် ကုန်းကြောင်းကတဆင့် စီးဝင်လှာရေ ယူနန်နွယ်ဖွားတိနန့် ကိုးကန့်လူမျိုးတိပိုင် အနောက်တောင်ပိုင်း မန်ဒရင် ပြောဆိုရေ အသိုက်အဝန်းက အထက်မြန်မာပြည်မာ ပိုပြီးကေ အားကောင်းလာခခြင်း ဖြစ်တေ&lt;ref name=&quot;Chang2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Myint2006&quot;&gt;{{cite book |last=Myint-U |first=Thant |title=The River of Lost Footsteps: Histories of Burma |year=2006 |publisher=Farrar, Straus and Giroux |isbn=978-0-374-16342-6}}&lt;/ref&gt;။

== သမိုင်းကြောင်း ==
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းကို တရုတ်လူမျိုးများ ရွှိပြောင်းအခြီချမှု သမိုင်းကြောင်းစွာ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခပြီးကေ အေဒီ ၁၃ ရာစု ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်း တရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲတိကတည်းက အစပြုခရေလို့ ဆိုနှိုင်ရေ။ 

ယပြီးနောက် အေဒီ ၁၅ ရာစုအစောပိုင်းမာ မင်မင်းဆက်  ဧ့ တတိယမြောက် ဧကရာဇ်ဖြစ်သူ ယုံလဲ့မင်းကြီး စွာ တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနန့် နယ်စပ်ဒေသတိအား ယင်းဧ့ အာဏာစက်အောက်ကို သွတ်သွင်းရန် ယူနန်ဒေသကို စစ်ချီခရေကတဆင့် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနန့် သျှမ်းပြည်နယ်နယ်စပ်တခွင်သို့ တရုတ်လူမျိုးများ ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တရားဝင် အခြီစိုက် စီးဝင်လှာခကတ်တေ&lt;ref name=&quot;Liew2003&quot;&gt;{{cite journal |last1=Liew |first1=Foon Ming |title=The Luchuan-Pingmian Campaigns (1436–1449) in the Light of Official Ming Historiography |journal=Oriens Extremus |volume=44 |pages=169–203 |year=2003}}&lt;/ref&gt;။ အထူးအားဖြင့်မင်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်းခါနီး (အေဒီ ၁၇ ရာစု) မာ မင်မင်းဆက်ဧ့ နောက်ဆုံးဧကရာဇ် ယုံလီ (Yongli Emperor — ယုံလဲ့မင်းကြီးဧ့ နဝမမြောက် မြေးတော်) စွာ မန်ချူး (ချင်းမင်းဆက်) တပ်တိ၏ ဖီးရန်မှ ယှောင်ဗြီးရန် ယင်းဧ့ နောက်လိုက်ဗိုလ်ပါ ရေင်းချီနန့်အတူ မြန်မာနိုင်ငံ (ကုန်းဘောင်ခေတ်အကြို အင်းဝခေတ်နှောင်းပိုင်း) ထဲကို ခိုလှုံဝင်ရောက်လှာခရေ&lt;ref name=&quot;Myint2006&quot; /&gt;။ နောက်ပိုင်းမာ မန်ချူးရို့၏ ဖိအားကြောင့် မြန်မာဘုရင်က ယုံလီမင်းကြီးအား ပြန်ပနာအပ်နှံခရကေလည်း ယင်းဧ့ နန်းမားအမှုထမ်းတိနန့် စစ်သားတော် အမြောက်အမြားမာ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများမာ ဆက်ပနာကျန်ရစ်ကာ ခိုလှုံအခြီချခကတ်ရား၊ ယင်းရို့စွာ ဒေနိခေတ် တရားဝင် တိုင်းရင်းသားအုပ်စုဖြစ်ရေကိုးကန့်လူမျိုး တိ၏ ကနဦး ဘိုးဘွားဘီဘင်များ ဖြစ်လာခကတ်တေ&lt;ref name=&quot;Yang2014&quot;&gt;{{cite book |last=Yang |first=Li |title=The House of Yang: Guardians of an Unknown Frontier |year=2014 |publisher=BookBaby |isbn=9781483538440}}&lt;/ref&gt;။

ယကေလေ့ အစုအဝေးလိုက် အခြီချနီထိုင်မှုမာ ကုန်းဘောင်ခေတ်မာ ပိုပြီးကေထင်ရှားလာခပြီး ယူနန်ပြည်နယ်ကတဆင့် ကုန်းကြောင်းဖြင့် ဝင်ရောက်လှာရေ &quot;ယူနန်နွယ်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ&quot; စွာ အထက်မြန်မာပြည်ဟိ ဗန်းမော်၊ အမရပူရနန့် မန္တလေးမြို့များမာ ကုန်သွယ်ရီးဗဟိုဌာနများ ထူထောင်ကာ အခြီချခကတ်တေ။&lt;ref name=&quot;Hooker2002&quot;&gt;Hooker, Michael Barry (2002). Law and the Chinese in Southeast Asia.&lt;/ref&gt; 

[[File:Taungoo Chinese Temple.jpg|thumb|တောင်ငူမြို့ဟိတရုတ်ဘုံကျောင်း]]

၁၉ ရာစုမာ ဗြိတိသျှရို့က မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်လိုက်ရေအခါ ရွှိပြောင်းမှု ပုံစံသစ်တရပ် ပေါ်ပေါက်လာခပြီး တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းဟိ ဖူကျန့်နန့် ကွမ်းတုန်းပြည်နယ်တိက ပင်လယ်ရပ်ခြား တရုတ်လူမျိုးတိစွာ ရီလမ်းဖြင့် ရန်ကုန်နန့် မော်လမြိုင်ပိုင်ယှောင် ဆိပ်ခုံမြို့တိသို့ အရွီပြတ်ဖြင့် ဝင်ရောက်လှာခကတ်တေ။ ဒေရီလမ်းဖြင့် လာသူတိကို &quot;ပင်လယ်ရပ်ခြားတရုတ်&quot; ဟု ခေါ်ဆိုကတ်ပြီး ယင်းရို့စွာ ဆန်စပါး၊ သစ်နန့် လက်လီကုန်သွယ်မှု လုပ်ငန်းများမာ အခရာသူတိ ဖြစ်လာခကတ်တေ။&lt;ref name=&quot;Myint2006&quot;&gt;Myint-U, Thant (2006). The River of Lost Footsteps.&lt;/ref&gt;

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အထဲနန့် စစ်ပြီးခေတ်ကာလတိမာ တရုတ်ပြည်မားစစ်ကြောင့် ကွန်မြူနစ်ရန်မှ ယှောင်ဗြီးလာရေ တရုတ်ဖြူ (KMT) တပ်ဖွဲ့ဝင်တိနန့် ယင်းရို့၏ မိသားစုတိစွာ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနန့် သျှမ်းပြည်နယ်အတွင်းကို ထပ်မံဝင်ရောက်လှာခရေ ယင်းစွာ ယူနန်နွယ်ဖွား တရုတ်လူမျိုးဦးရီကို ပိုပြီးကေတိုးပွားစီခရေ။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရီးရယားနောက် ၁၁၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနီဝင်းဧ့ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်အရ စီးပွားရီးလုပ်ငန်းတိကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းယူခြင်းနန့် ၁၉၆၇ ခုနှစ်မာ ဖြစ်ပွားခရေ တရုတ်-မြန်မာ အဓိကရုဏ်းတိကြောင့် မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုး မကန်မဝှန်စွာ စီးပွားရီးနန့် လုံခြုံရီးအရ အခက်အခဲများ ကြုံတွိခရကာ အမေရိကန်၊ ထိုင်ဝမ်နန့် သြစတြေးလျနိုင်ငံတိသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပြောင်းရွိထွက်ခွာခကတ်တေ။&lt;ref name=&quot;Fan2012&quot;&gt;Fan, Hongwei (2012). The 1967 Anti-Chinese Riots in Burma.&lt;/ref&gt; 

ယကေလေ့ ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံမာ စျီးကွက်စီးပွားရီးစနစ် ကျင့်သုံးလာခြင်းနန့်အတူ တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရီး ပွင့်လင်းလာမှုကြောင့် ယူနန်ပြည်နယ်မှ တရုတ်လူမျိုးသစ် (New Migrants) တိစွာ အထက်မြန်မာပြည်သို့ တရားဝင်ရော တရားမဝင်ပါ ထပ်မံစီးဝင်လှာခကတ်ပြန်ရေ။ ဒေလှိုင်းသစ်မာ ပါဝင်သူတိစွာ မန္တလေးမြို့ဧ့ စီးပွားရီးနန့် အိမ်ခြံမြီကဏ္ဍမာ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရဟိလာခပြီး မြန်မာလူ့အဖွဲ့အစည်းအထဲ ယိုင်ကျေးမှုနန့် စီးပွားရီးအရ ပေါင်းစည်းနီထိုင်လာခကတ်တေ။ ဒေနိခေတ်မာ မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးတိစွာ ယင်းရို့၏ မူလဇစ်မြစ်အလိုက် ဟောက်ကျန့်၊ ကွမ်တုံး၊ ဟတ်ကာ နန့် ယူနန်နွယ်ဖွားဆိုပနာ ကွဲပြားကေလည်းဟိရေ်လည်း မြန်မာ့လူမှုဘဝမာ ပညာရီး၊ စီးပွားရီးနန့် နည်းပညာကဏ္ဍများမာ အရေးပါရေ အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နီဆဲ ဖြစ်တေ။&lt;ref name=&quot;Asiapacific2000&quot;&gt;&quot;China's Ambitions in Myanmar&quot;, Asia Pacific Media Services, 2000.&lt;/ref&gt;

== စီးပွားရီးနန့် ပညာရီး ==
လက်ဟိအခြီအနီမာ မြန်မာနိုင်ငံဟိ စီးပွားရီးလုပ်ငန်းအများစုကို မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ ပိုင်ဆိုင်ကတ်တေဟု ဆိုနှိုင်ရေ။ ယင်းရို့စွာ စစ်ဘက်အာဏာပိုင်တိနန့် အစုအစပ်လုပ်ကိုင်ခြင်းများ ဟိပိုင် ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍမာလည်း အဓိကနိန်ရာမှ ပါဝင်နီရေ။ ယင်းချင့်အပြင် မြန်မာနိုင်ငံဟိ တရုတ်လူမျိုးအများစုစွာ ပညာရီးကို အလွန်ဗွေယူသဖြင့် အဆင့်မြင့်ပညာရီး (တက္ကသိုလ်ပညာရီး) အထိ ဆည်းပူးသင်ယူကတ်ရေကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံဧ့ ပညာတတ်လူတန်းစားမာ တရုတ်လူမျိုး အချိုးအစား များပြားဗျာယ်ဟိရေ။

== လူဦးရွီ ==
ယေဘုယျအားဖြင့်အောက်မြန်မာပြည်မာ တရုတ်လူမျိုး အုပ်စု (၃)စုနီထိုင်ကတ်ရေ။  
#[[ဖူကျန့်ပြည်နယ်]] မှ [[ဟော့ကင်းလူမျိုး|ဟော့ကင်း]] လူမျိုး (အင်္ကျီရှည်၊ လက်ရှည်) 
#[[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]] မှ [[ကွမ်တုံးလူမျိုး|ကွမ်တုံး]]လူမျိုး (အင်္ကျီတို၊ လက်တို) 
#ဖူကျန့်နန့် ကွမ်တုန်းပြည်နယ်မှ [[ဟတ်ကာလူမျိုး|ဟတ်ကာ]]လူမျိုး

မြန်မာနိုင်ငံဟိ တရုတ်လူမျိုးတိအနက် ဟော့ကင်း နန့် ကွမ်တုံး ရို့မာ ၄၅ % လှောက်ဟိရေ။ &lt;ref name=&quot;ls&quot;&gt;{{cite book | author=Mya Than | editor=Leo Suryadinata | year=1997 | title=Ethnic Chinese As Southeast Asians | isbn=0-312-17576-0}}&lt;/ref&gt; ဟတ်ကာလူမျိုးတိကိုမူ ယင်းရို့၏ မူလဌာနေကို အစွဲပြုပနာ ဖူကျန့် (福建省) မှလာသူကို အင်္ကျီရှည် ဟတ်ကာနန့် ကွမ်တုံး (廣東省) မှလာသူကို အင်္ကျီတို ဟတ်ကာဟု ထပ်မံခွဲခြာထားရေ။ လူမှုစီးပွားရီး နောက်ခံအရ ကိုလိုနီခေတ်နန့် လွတ်လပ်ရီးအစောပိုင်း ကာလတိမာ ဟော့ကင်း နွယ်ဖွားတိစွာ ကုန်သွယ်ရီးနန့် ဆန်စပါးလုပ်ငန်းကြီးများမာပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ကွမ်းတုန်နွယ်ဖွားတိစွာ လက်မှုပညာနန့် အသေးစားစက်မှုလုပ်ငန်းများမာပင်ဖြစ်ဖြစ် အဓိကပါဝင်လှုပ်ရှားခကတ်တေ။&lt;ref name=&quot;ls&quot;/&gt;

အထက်မြန်မာပြည်နန့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ဒေသမာ အခြီချရေ တရုတ်လူမျိုးအများစုကတော့ခါ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]ဘက်မှ လာရေ [[ယူနန်လူမျိုး]]၊ [[ပန်းသေး]]များ ([[ဟွေလူမျိုး]]) နန့် [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]များ အဓိကဖြစ်တေ။ တောင်တန်းဒေသများမာ တောင်ယာလုပ်ငန်းနန့် အသက်မွီးရေ ကိုးကန့်လူမျိုးတိမာ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားရေ သျှမ်းပြည်နယ် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး တမျိုးဖြစ်တေ။ ပုဂံခေတ်နန့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ကပင် ကာလရှည်ကြာစွာ အခြီစိုက်နီထိုင်ခကတ်ရေ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် ပန်းသေး (ဟွေလူမျိုး) တိကိုလည်း ဒေသခံတိအဖြစ် ယူဆထားကတ်တေ။ ကိုးကန့်နန့် ပန်းသေးတိမာ မြန်မာဟိ တရုတ်လူဦးရွီဧ့ ၂၁ % လှောက်ဟိရေ။&lt;ref name=&quot;ls&quot;/&gt; ကျန်တရုတ်လူမျိုးတိမာ တရုတ်-မြန်မာ 'လူဘန်ဒတ်'များ ဖြစ်ကတ်တေ။

=== တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲတိ ===
နိုင်ငံတိုင်းမာ ပြောဆိုရေ တရုတ်စကားကို မန်ဒရင် တရုတ်ဘာသာစကားဟု ခေါ်ဆိုလေ့ ဟိကတ်တေ။ ဟော့ကင်းစကား (Hokkien)၊ ကန်တုံစကား (Cantonese)၊ တီယိုချူးစကား (Teochew)၊ ဟတ်ကာစကား (Hakka)အပြင် အရာ ဒေသသုံး တရုတ်စကား မကန်မဝှန် ဟိရေ။ 

ကိုလိုနီခေတ်ကာလမှစပြီးကေ အလုပ်အကိုင်နန့် မြန်မာပြည်မာ နီထိုင်ရာဒေသကို အခြီပြုပနာ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနှိုင်ရေ -
# လက်တို (ကွမ်တုန်းပြည်နယ်)
# ဟတ်ကာ - မေသျှမ်း (ကွမ်တုန်းပြည်နယ်)
# လက်ရှည် (ဖူကျန့်ပြည်နယ်)
# ဟုတ်ကျူး (ဖူကျိုးမြို့)
# ဟတ်ကာ (ဖူကျန့်ပြည်နယ်)
# ဟိုင်နန် (ဟိုင်နန်ကျွန်း)
# တရုတ်ဖြူ (တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ/KMT နွယ်ဖွား)
# ရှမ်းတရုတ် (ယူနန်ပြည်နယ်မှ တိုင်းရင်းသားစပ်)
# ပန်းသေး (ဟွေလူမျိုး မွတ်စလင်)

== ယိုင်ကျေးမှု ==

=== ဘာသာစကား ===
မြန်မာဟိ တရုတ်တိစွာ များရေအားဖြင့် ဗမာစကားအား မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆို အသုံးပြုကတ်တေ။ တရုတ်ကျောင်းတက်သူတိလည်း ဟိရေကြောင့် တရုတ်လို အလောတော် သို့မဟုတ် တတ်ကျွမ်းစွာ ပြောဆိုနှိုင်လေ့သော့ မနည်းပါ။ ဖူထုန်းဟွ (Mandarin) ခေါ် ရုံးသုံး တရုတ်စကားအပြင် အရာ ဒေသန္တရ ဘာသာစကားတိ ဖြစ်ရေ ဟုတ်ကင် (မင်နန်) စကားကို အောက်မြန်မာပြည်မာပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ကန်တုန်စကားနန့် ယူနန်စကားကို အထက်မြန်မာပြည်မာပင်ဖြစ်ဖြစ် ပြောဆို အသုံးပြုကတ်စွာကိုလည်း တွိဟိနှိုင်ရေ။ 

[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနီဝင်း]]လက်ထက် (၁၉၆၂-၁၉၈၈)အကြားမာ တရုတ်ကျောင်းတိအား ပိတ်ပင်ခရေကြောင့် တရုတ်စကား ပြောတတ်သူ လျော့နည်းခရေ။ ယကေလေ့သော့ ဒေနိခေတ် ကမ္ဘာအဝှမ်းမာ တရုတ်စာ၊ တရုတ်စကား အရေးပါလာရေကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံမာလည်း တရုတ်ကျောင်း အရွီအတွက် တိုးပွားဗျာယ်ဟိရေ။ ယင်း တရုတ်ကျောင်းတိမာ တရုတ်လူမျိုးတိရာမက ဗမာနန့် အရာတိုင်းရင်းသား လူမျိုးတိပင် တက်ရောက်သင်ယူကြောင်း တွိ့ဟိရရေ။ 

=== ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု ===
[[File:Kuan Yin Si, Bago, Myanmar.jpg|thumb|250px|ပဲခူးမြို့ဟိ ကွမ်ယင်မေတော် ဘုရားကျောင်း]]

[[File:Yunnanese Temple in Mandalay.jpg|thumb|250px|မန္တလေးမြို့ဟိ ယူနန်ဘုံကျောင်း]]
မြန်မာဟိ တရုတ်အများစုကတော့ခါ [[တာအိုဘာသာ]]၊ [[မဟာယာန]][[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ရောယှက်ဗျာယ် ဟိရေ [[ထေရဝါဒ]]ဗုဒ္ဓဘာသာကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကတ်တေ။ [[ကွမ်ယင်မေတော်]]အား ကိုးကွယ်ခြင်းကာ သိသာထင်ရှားရေ သာဓက တခုဖြစ်တေ။ တရုတ်နှစ်ကူး ပိုင်ယှောင် တရုတ်ရိုးရာ ပွဲတော်တိကိုလည်း ဘုံကျောင်းတိမာ ကျင်းပလိဟိရေ။ ဘုံကျောင်းတိစွာလေ့ မြန်မာဟိ တရုတ်များ စုဝေးရာ၊ ကိုယ်ရို့ဧ့ ရိုးရာဓလိ ထုံးတမ်းအစိုင်အလာတိအား ထိန်းဟိမ်းရာ နီရာ ဖြစ်တေ။ ပန်းသေးတိမှာမူ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကတ်တေ။ 

=== နာမည် ===
မြန်မာဟိ တရုတ်အများစုစွာ မြန်မာနာမည်ရော တရုတ်နာမည်ပါ ဟိတတ်ကတ်ရေ။ တချို့မာ တရုတ်နာမည်နန့် အသံထွက် ဆင်တူရေ မြန်မာနာမည် ဖို့တတ်ကတ်ရေ။ တရုတ်ရို့၏ ဓလိ့အရ မျိုးဆက်သစ်တိအား ကင်မွန်းတပ်ရာမာ မျိုးရိုးနာမည်ကို ပထမဆုံး စာလုံးအဖြစ် ပီးဗလင့့်ဟိရေ။ ရန်ကုန်မြို့ဟိ ဘုံကျောင်းတာဝန်ခံတဦးဧ့ အဆိုအရ ရန်ကုန်မာ အတွိများရေ မျိုးရိုးနာမည်တိမာ လီ (李)၊ ဖုန် (彭)၊ ရှီ (時)၊ တုန် (董)၊ မင် (閔)၊ နျို (牛)၊ ပျဲန်း (邊)၊ ရှင်း (辛)၊ ကွမ်း (關)၊ ရွှီ (徐) နန့် ကွာ (柯) ရို့ ဖြစ်ကတ်တေ။

=== အစားအစာ ===
မြန်မာပြည်မာ တွိဟိရရေ တရုတ်ဟင်းလျာမာ ဖူကျန့်၊ ကွမ်တုန်းနန့် ယူနန်ပြည်နယ် ဟင်းလျာတိက ဆင်းသက်လာရေ။ အောက်ဖော်ပြပါ အစားအစာတိစွာ မြန်မာ့နိစိုင် အစားအစာတိဖြစ်လှာရေ တရုတ်အစားအစာတိ ဖြစ်တေ။  
* [[ပေါက်စီ]] (包子)
* [[ပီကင်းဘဲကင်]] (北京烤鴨)
* [[အီကြာကွေး]] (油條)
* [[ထမင်းကျော်]] (炒飯)
* [[လမုန့်]] (月餅)
* [[မြူစွမ်]] (麵線)
* [[ဆန်ပြုတ်]] (粥) 
* ပန်းသေးခေါက်ဆွဲ
* ဆီချက်ခေါက်ဆွဲ (乾麵)

== မြန်မာဟိ ထင်ရှားသူ တရုတ်နွယ်ဖွားများ ==
* [[ဦးအောင်ကြီး]]&lt;ref name=&quot;ms&quot;/&gt; - တပ်မတော်အရာဟိကြီးဟောင်းနန့် နိုင်ငံရီးသမား
* [[Aw Boon Haw]] (Hakka) - 虎標萬金油 (ကြားရုပ်ရှင်ဆီးဆီ) တီထွင်သူ
* [[Aw Boon Par]] (Hakka) - Aw Boon Haw ဧ့ ညီ
* [[ဦးအိုက်ထွန်း]] (Kokang) - အိုလံပစ်ဆောက်လုပ်ရီးနန့် အာသျှဓနဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဟောင်း
* [[ခွန်ဆာ]] (Kokang) - သျှမ်းပြည်နယ်အခြီစိုက် ဂေါင်းဆောင်ဟောင်း
* [[ခင်ညွန့်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဦးခင်ညွန့်]] (Hakka)&lt;ref name=&quot;Kuppuswamy&quot;&gt;{{cite web |last=Kuppuswamy |first=C.S. |date=2004-09-11 |url=http://www.southasiaanalysis.org/papers12/paper1161.html |title=MYANMAR: The shake- up and the fall out |publisher=South Asia Analysis Group}}&lt;/ref&gt; - မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းနန့် ထောက်လှမ်းရီးအကြီးအကဲဟောင်း
* [[ခရာဝစစ်ဟန်]] (Kokang) - စီးပွားရီးလုပ်ငန်းရှင်ကြီး
* [[ထွန်းမြင့်နိုင်|ဦးထွန်းမြင့်နိုင် (Steven Law)]] (Kokang) - [[အေးရှားဝေါလ်ကုမ္ပဏီ]]ဧ့ စီမံခန့်ခွဲမှုဒါရိုက်တာ
* [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနီဝင်း|ဦးနီဝင်း]] (Hakka)&lt;ref&gt;{{cite book | first=S.T. | last=Leong | year=1997 | title=Migration and Ethnicity in Chinese History | publisher=Stanford University Press}}&lt;/ref&gt; - နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဟောင်း (၁၉၆၂ - ၁၉၈၈)
* ဒေါက်တာမောင်ဖြူး - ကိုလိုနီခေတ် ပညာဝန်
* ဖုန်ကြားရှင် (Kokang) - ကိုးကန့်အထူးဒေသ ဂေါင်းဆောင်ဟောင်း
* [[စန်းယု|ဦးစန်းယု]] (Hakka) - သမ္မတဟောင်း (၁၉၈၁ - ၁၉၈၈)
* [[Serge Pun|ဦးသိမ်းဝေ (Serge Pun)]] - ရိုးမဘဏ်နန့် FMI ကုမ္ပဏီရို့၏ ဥက္ကဋ္ဌ
* [[Taw Sein Ko|တော်စိန်ကို]] (Hokkien)&lt;ref&gt;{{cite book|first=Paul | last=Strachan | year=1989 | title=Pagan - Art and Architecture of Old Burma | publisher=Kiscadale}}&lt;/ref&gt; - ကျောက်စာဝန်ဟောင်းနန့် ရှီးဟောင်းသုတေသနပညာသျှင်
* [[သခင်ဗသိန်းတင်]]&lt;ref name=&quot;ms&quot;/&gt; - ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း
* [[ဦးကြည်မောင်]] - တပ်မတော်အရာဟိကြီးဟောင်းနန့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဂေါင်းဆောင်ဟောင်း

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [http://www.gqb.gov.cn/ Overseas Chinese Affairs Office of the State Council of the People's Republic of China]
* [http://www.irrawaddy.org/research_show.php?art_id=446 Chronology of Chinese-Burmese Relations] of ''The Irrawaddy''

{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>5v91yq0pmigatj308yv657d6zz2kgg6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မြန်မာနိုင်ငံဟိ အိန္ဒိယနွယ်ဖွားတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4199</id>
    <revision>
      <id>21811</id>
      <parentid>18245</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:24:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23783" sha1="0g3urk7u2guejrn30l83n5v31adbbpm" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
| group            = မြန်မာပြည်ဖွားအိန္ဒိယနွယ်ဖွားများ(Burmese Indians)
| native_name      = 
| native_name_lang = 
| image            = 
| caption          = 
| population       = '''၂,၀၀၀,၀၀၀ - ၂,၅၀၀,၀၀၀'''&lt;br/&gt;မြန်မာ့လူဦးရွီဧ့ ၄.၅%
| popplace         = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[မြစ်ကြီးနားမြို့]]
| langs            = [[ဗမာဘာသာစကား|ဗမာ]]၊ [[တမီးလ်ဘာသာစကား|တမီးလ်]]၊ [[တေလဂူဘာသာစကား|တေလဂူ]]၊ [[ကရေးဘာသာစကား|ကရေး]] ([[မဏိပူရဘာသာစကား|မဏိပူရ]]&lt;ref name=&quot;Manipuri language {{!}} Britannica&quot;&gt;{{Cite web |title=Manipuri language {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Manipuri-language |access-date=2023-02-12 |website=www.britannica.com |language=en |quote=Manipuri language, Manipuri Meiteilon, also called Meitei (Meetei), a Tibeto-Burman language spoken predominantly in Manipur, a northeastern state of India. Smaller speech communities exist in the Indian states of Assam, Mizoram, and Tripura, as well as in Bangladesh and Myanmar (Burma).}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Meitei&quot;&gt;{{Cite web |title=Meitei |url=https://www.ethnologue.com/language/mni/25 |access-date=2023-02-12 |website=Ethnologue |language=en}}&lt;/ref&gt;), [[ဘင်္ဂါလီဘာသာစကား|ဘင်္ဂါလီ]]၊ [[ဂူဂျာရတ်သီဘာသာစကား|ဂူဂျာရတ်သီ]]၊ [[အိုဒီယာ ဘာသာစကား|အိုဒီယာ]]၊ [[ဟင်ဒီ-အူရဒူဘာသာစကား|ဟိန်းဒုတ်စတန်နီ]]
| rels             = '''အဓိက:''' [[ဟိန်းဒုတ်ဘာသာ]]  &lt;br/&gt; '''စိကေချေ:''' [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] {{·}} [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] {{·}} [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] {{·}} [[Sanamahism]] {{·}} [[ဆစ်ခ်ဘာသာ]] {{·}} [[ဂျိန်းဘာသာ]]
| related_groups   = 
| related-c        = မလေးရှားအိန္ဒိယလူမျိုး၊ စင်ကာပူအိန္ဒိယလူမျိုး
}}
'''မြန်မာပြည်ဟိ အိန္ဒိယနွယ်ဖွားတိ''' စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]မာ နီထိုင်ရေ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]နွယ်ဖွားအုပ်စုဖြစ်တေ။ 'မြန်မာအိန္ဒိယ' ဆိုရေ ဝေါဟာရရေ [[တောင်အာသျှ]] မှ ကျယ်ပြန့်ရေ လူမျိုးစုတိကို ရည်ညွှန်းပြီး အထူးအားဖြင့် ဒေနိခေတ် နိုင်ငံများဖြစ်ရေ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]] နန့် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]] ရို့မှဖြစ်တေ။ အိန္ဒိယလူမျိုးတိစွာ မြန်မာနိုင်ငံမာ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာရွှိပြောင်းအခြီချ နီထိုင်လာခကတ်ကေလေ့ လက်ဟိ မြန်မာနိုင်ငံဟိ အိန္ဒိယအသိုက်အဝန်းဧ့ ဘိုးဖီးအများစုကတော့ခါ ၁၉ ရာစုအလယ်ပိုင်းမာ အိန်းဂလိချ်အုပ်ချုပ်မှုစတင်ချိန်မှ ၁၉၃၇ ခုနှစ်မာ ဗြိတိသျှရို့ မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှအိန္ဒိယမှ ခွဲထွက်ချိန်အထိ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွိနီထိုင်ခကတ်တေ။ ကိုလိုနီခေတ်ကာလမာ အိန္ဒိယလူမျိုးတိစွာ စစ်သားတိ၊ အစိုးရဝန်ထမ်းများ၊ ကုန်သည်တိ၊ ဖေသာတိုးချီးစားသူတိ၊ ရွိပြောင်းလုပ်သားတိနန့် သင်္ဘောကျင်းလုပ်သားတိအဖြစ်ဖြင့် အစိုးရနန့် စီးပွားရီးဧ့ ကြောထောက်နောက်ခံဖြစ်ခရေ။ ၁၉၃၀ ခုနှစ်များမာ အိန္ဒိယဆန့်ကျင်ရီးအဓိကရုဏ်းများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားပြီး ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဂျပန်ကျူးကျော်မှုစတင်ချိန်မာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ရွှိပြောင်းနီထိုင်မှုတိစွာ ၁၉၆၀ ဆယ်စုနှစ်များအထဲ ရာနန့်ချီရေ အိန္ဒိယလူမျိုးတိကို အားဓမအကျပ်ကိုင် ရွှိပြောင်းစီခြင်းနန့် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခမား|မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ပဋိပက္ခမား]] ပိုပြီးကေဆိုးရွားပါလတ်တေ။ &lt;ref&gt;{{Cite journal|title=The Idealization of a Lost Paradise: Narratives of Nostalgia and Traumatic Return among Indian Repatriates from Burma since the 1960s|first=Renaud|last=Egreteau|date=June 2014|journal=Journal of Burma Studies|volume=18|issue=1|pages=137–180|doi=10.1353/jbs.2014.0002}}&lt;/ref&gt;

ဒေနိအိန္ဒိယလူမျိုးတိစွာ မြန်မာနိုင်ငံလူဦးရွီဧ့ ၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် (လူဦးရွီ ၂.၀ မှ ၂.၅ သန်းခန့်) ဟိပြီးး အဓိကမြို့ကြီးနှစ်မြို့ဖြစ်ရေ [[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်]] နန့် [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]]မြို့တိအပြင် ကိုလိုနီခေတ်ဟောင်းမြို့များ ( [[ပြင်ဦးလွင်မြို့|ပြင်ဦးလွင်]] နန့် [[ကလောမြို့|ကလော]] အစဟိစွာ) ရို့မာ အများစု နီထိုင်ကတ်ရေ။ ယင်းရို့စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံဧ့ စီးပွားရီး|မြန်မာ့စီးပွားရီး]] အပေါ် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုနန့် ထိန်းချုပ်မှုများစွာဟိရေဟု ဆိုနှိုင်ပိုင် နိုင်ငံအတွင်းမှာ အခရာကျရေ လူမှု-ယိုင်ကျေးမှုတိကိုလည်း ဖြစ်ပေါ်စီရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Burmese Indians in contemporary Burma: heritage, influence, and perceptions since 1988|author=Egreteau|date=1 February 2011|pages=33–54}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mea.gov.in/images/pdf/Indian-Migrants-Myanmar.pdf|title=Indian Migrants in Myanmar: Emerging Trends and Challenges|author=Medha Chaturvedi|access-date=17 August 2018}}&lt;/ref&gt; ထင်ရှားရေ မြန်မာအိန္ဒိယလူမျိုးများမာ အိန်းဂလိချ်-မြန်မာ နွယ်ဖွား ဘောလိဝုဒ် ဇာတ်လိုက်မင်းသမီး ဟယ်လင်၊ ဝိပဿနာတရားပြဆရာ [[ဂိုအင်ကာ|ဦးဂိုအင်ကာ]] အစဟိစွာရို့ ပါဝင်ရေ။

== ဝေါဟာရကေးမြစ် ==
[[မြန်မာဘာသာစကား]] မာ အိန္ဒိယလူမျိုးတိကို အများအားဖြင့် ''ကုလား'' ဟုခေါ်ကတ်တေ။ အခေါ်အဝေါ်ဧ့ မူလဇစ်မြစ်မာ ငြင်းခုံကြဆဲဖြစ်တေ။ [[မြန်မာစာအဖွဲ့]]စွာ ''ကုလား'' ဆိုရေဝေါဟာရ၏ မူလဇစ်မြစ်ကို [[ပါဠိ]] ဝေါဟာရ {{IAST|kula}} (ကုလ) ဟု ဆိုထားကာ “မြင့်မြတ်ရေ” “အမျိုးမြတ်” သို့မဟုတ် “ဖြူစင်ရေ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Myanmar-English Dictionary|year=1993}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Opening a Can of Worms in Burmese Teaching: Tackling Controversial Words in a Language Class|url=http://kennethwongsf.blogspot.com/2017/04/opening-can-of-worms-in-burmese.html|access-date=2020-06-16|language=en}}&lt;/ref&gt; ဒေဝေါဟာရ၏ မူလဇစ်မြစ်ကို ကူး+လာ (&quot;ပင်လယ်မှ ဖြတ်ကူးလာ&quot;) ဟု ဆိုကတ်ကေလေ့ အခြီအမြစ်နောင်းနောင်း မဟိပေ။ &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|date=2016-01-20|title=(Mis)Interpretations of Burmese Words: In the case of the term Kala (Kula)|url=http://eng.moemaka.net/2016/01/khin-maung-saw-misinterpretations-of-burmese-words-in-the-case-of-the-term-kala-kula/|archive-url=https://web.archive.org/web/20160127223806/http://eng.moemaka.net/2016/01/khin-maung-saw-misinterpretations-of-burmese-words-in-the-case-of-the-term-kala-kula/|archive-date=2016-01-27|access-date=2020-06-18}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|title=Indian and Chinese Immigrant Communities: Comparative Perspectives|date=2015-03-01|pages=114–115|language=en}}&lt;/ref&gt; ''ကုလား'' ဆိုရေ ဝေါဟာရရေ [[ဟင်ဒီဘာသာစကား|ဟိန္ဒီ]] နန့် အူရဒူ အပါအဝင် အင်ဒစ်ဘာသာစကားမကန်မဝှန်မာ &quot;အနက်ရောင်&quot; ဆိုရေ စကားလုံးနန့် ဆင်တူပြီး အိန္ဒိယလူမျိုးတိက ကာလာဘီတိနန့် အာဖရိကန်လူမျိုးတိအတွက် လူမျိုးရီးခွဲခြားရေ အသုံးအနှုန်းအဖြစ် အသုံးပြုရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2017-05-19|title=Let's Talk About Racism {{!}} Movies tell us to use 'kaala' as an all-weather insult|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/let-s-talk-about-racism-movies-tell-us-to-use-kaala-as-an-all-weather-insult/story-eRrj9I0kvsKvVxNy2TRL9I.html|access-date=2020-06-18|language=en}}&lt;/ref&gt;

ဗမာဘာသာစကား ဝေါဟာရဖြစ်ရေ ''ကုလား''  အသုံးအနှုန်းကို [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်း]] (ၵလႃး)၊ &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Shan-English Dictionary|year=1995}}&lt;/ref&gt; မွန် (ဂလာ) ''၊'' &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Dictionary of Modern Spoken Mon|year=1962}}&lt;/ref&gt; [[စံဂိုးကရင်ဘာသာစကား|စံဂိုးကရင်]] ( ''kola'' ), &lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt; နန့်၊ [[ခမာဘာသာစကား|ခမာ]] (កុឡា) ရို့က မွီးစပ်ဝေါဟာရများ ဖန်တီးထားရေ။ ခမာဝေါဟာရ ''Kola စွာ'' ဒေနိခေတ် [[သျှမ်းပြည်နယ်|သျှမ်းပြည်]]မှ ရွှိပြောင်းအခြီချနီထိုင်ရေ မတူကွဲပြားရေလူမျိုးတိကို ရည်ညွှန်းရေ။

''ကုလား'' ဆိုရေ အသုံးအနှုန်းကို ဗမာအိန္ဒိယအသိုင်းအဝန်းမှ တချို့က ရှုတ်ချရေ ဝေါဟာရအဖြစ် သတ်မှတ်ကတ်တေ။ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=How the word 'kalar' is a depressing indictment of Myanmar society|url=https://myanmarmix.com/en/articles/how-the-word-kalar-is-a-depressing-indictment-of-myanmar-society|access-date=2020-06-16|language=en}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၇ ခုနှစ်မာ [[ရိုဟင်ဂျာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု|ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု]] အပြီးမာ လူမှုကွန်ယက်ကုမ္ပဏီ [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်]]စွာ ယင်းဧ့ဆင်ဆာဖြတ်ထားရေစကားလုံးတိမာ ''ကုလား'' ကိုထည့်သွင်းခပြီးကေ ကုလားထိုင်နန့် မြင်းစားပဲပိုင်ယှောင် ဆက်စပ်စကားလုံးတိအတွက် ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှုတိကို ပြုလုပ်ခရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Cebu|first=Juan|date=2 June 2017|title=Facebook Bans Racist Word 'Kalar' in Myanmar, Triggers Collateral Censorship|language=en|url=https://advox.globalvoices.org/2017/06/02/facebook-bans-racist-word-kalar-in-myanmar-triggers-collateral-censorship/}}&lt;/ref&gt;

=== ကိုးကွယ်မှု ===
[[ဖိုင်:Bengali_Sunni_Jameh_Mosque,_Yangon.jpg|thumb| ကိုလိုနီခေတ်ကတည်ဆောက်ခရေ ဘင်္ဂါလီဆွန်နီဂျမေကုလားမသိတ်စွာ ရန်ကုန်မြို့ဟိ ကုလားမသိတ်များစွာထဲက တခုဖြစ်တေ။]]
မြန်မာပြည်ဖွားအိန္ဒိယလူမျိုးတိစွာ [[ဟိန်းဒုတ်ဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]၊ [[ဆစ်ခ်ဘာသာ]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] နန့် [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]ရို့ကို ကိုးကွယ်ကတ်တေ။ မြန်မာ-အိန္ဒိယ ဟိန်းဒုတ်ဘာသာဝင်များ စွာ ဇာတိအရှေ့သများနန့် ကောင်းမွန်ငြိမ်းချမ်းရေ ဆက်ဆံရီးဟိရေ။

မြန်မာပြည်ဖွားအိန္ဒိယလူမျိုးအများစုကတော့ခါ ဟိန်းဒုတ်ဖြစ်တေ။ အိန္ဒိယလူမျိုးများအကြား ဟိန်းဒုတ်ဘာသာကို ကျင့်သုံးခြင်းစွာလည်း ဗုဒ္ဓဘာသာဧ့ လွှမ်းမိုးမှုဖြစ်တေ။ ဟိန်းဒုတ်နတ်ဘုရားတိအပြင် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားကိုလေ့ ကိုးကွယ်ကတ်ရား မြန်မာနိုင်ငံဟိ ဟိန်းဒုတ်ဘုရားကျောင်းတိမာ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များ မကန်မဝှန် ကိုးကွယ်ကတ်တေ။ &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-25438275|title=Myanmar's Tamils seek to protect their identity|last=Natarajan|first=Swaminathan|date=2014-03-06|archive-date=2018-06-04|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://frontiermyanmar.net/en/myanmars-hindu-community-looks-west|title=Myanmar's Hindu community looks west|last=Han|first=Thi Ri|archive-date=24 June 2018|language=en|access-date=11 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20180624093156/https://frontiermyanmar.net/en/myanmars-hindu-community-looks-west|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


ဖွဲ့စည်းပုံအခြီခံဥပဒေမာ [[ဘာသာရီး လွတ်လပ်ခွင့်|လွတ်လပ်စွာ ကိုးကွယ်ယုံကြည်ခွင့်]]အပေါ် ကန့်သတ်ချက်တိဟိကေလေ့ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြီခံဥပဒေပါ ပုဒ်မတချို့အပြင် တခြားသော ဥပဒေတိနန့် မူဝါဒတိစွာ ယင့်ချင့်အခွင့်အရီးတိကို ကန့်သတ်ထားရေ။ လက်တွိမာ အစိုးရက ထိုကန့်သတ်ချက်တိကို ချမှတ်ခရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=BURMA 2012 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/208430.pdf|publisher=US Government|access-date=27 May 2015}}&lt;/ref&gt; “မွတ်စလင်တိစွာ တရားဥပဒေ၊ စီးပွားရီး၊ ဘာသာရီး၊ ပညာရီး၊ လူမှုရီး ကန့်သတ်ချုပ်ချယ်မှုတိနန့် ခွဲခြားဆက်ဆံမှုတိ၏ အပြင်းထန်ဆုံး ပုံစံတိကို ဆက်ပနာ တွိကြုံနိန်ရဆဲပါ။ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=USCIRF {{ndash}} Annual Report 2014|url=http://www.uscirf.gov/sites/default/files/Burma%202014_0.pdf|publisher=United States Commission on International Religious Freedom|access-date=27 May 2015}}&lt;/ref&gt; စစ်အာဏာသျှင်စနစ်စွာ နိုင်ငံအထဲ ကုလားမသိတ်များဆောက်ရန် သို့မဟုတ် ဘာသာရီးအခမ်းအနားတိအတွက် ပြည်ပကိုလားရေအခါ ယင်းရို့၏တောင်းဆိုမှုတိကို ငြင်းပယ်ခြင်း သို့မဟုတ် လျစ်လျူရှုခံရခြင်းပင်ဖြစ်တေ။ &lt;ref name=&quot;Butkaew&quot;&gt;{{ကိုးကားခြင်း|url=http://www.burmaissues.org/En/Newsletter/BINews2006-02.pdf|archive-date=28 September 2007|title=Burmese Indians: The Forgotten Lives|date=February 2005|access-date=2006-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928103307/http://www.burmaissues.org/En/Newsletter/BINews2006-02.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Priestly&quot;&gt;{{ကိုးကားခြင်း|url=http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=5380|title=The Outsiders|date=January 2006|access-date=2009-09-03|archive-date=2012-01-19}}&lt;/ref&gt; မြန်မာနိုင်ငံမာ ဘာသာရီးလွတ်လပ်ခွင့် အကန့်အသတ်ဟိကေလေ့ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]မာ ရခိုင်-ရိုဟင်ဂျာ အဓိကရုံးကြောင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ်မာ အိဒ်ပွဲတော် မကျင်းပရန် မူဆလင်ရို့ ဆုံးဖြတ်ခကတ်တေ။

== စီးပွားရီးကဏ္ဍ ==
သမိုင်းကြောင်းအရ မြန်မာပြည်ရောက်အိန္ဒိယလူမျိုးတိစွာ ကုန်သည်တိ၊ ဈီးဆိုင်ရှင်တိအပြင် ကူလီများ၊ သင်္ဘောကျင်းလုပ်သားတိ၊ စည်ပင်ဝန်ထမ်းများ၊ ဆိုက်ကားသမားများ၊ မြင်းဂါရီမောင်းသူတိ၊ အလုပ်ကြမ်းသမားတိအဖြစ် အသက်မွီးဝမ်းကျောင်းပြုခကတ်တေ။ အစိုးရဝန်ထမ်း ၊ တက္ကသိုလ်ကထိက၊ ဆီးဝါးပညာသျှင်၊ မျက်စိဒက်တင်များ၊ ရှိနိန်တိနန့် ဒက်တင်တိကဲ့သို့ အချို့ အသက်မွီးဝမ်းကျောင်းတိမာလည်း ပါဝင်ခကတ်တေ။ ယင်းရို့စွာ ကားအစိတ်အပိုင်းတိနန့် လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ၊ သံထည်ပစ္စည်းနန့် ဟာ့ဒ်ဝဲ၊ ပုံနှိပ်ခြင်းနန့် စာအုပ်ချုပ်ခြင်း၊ စာအုပ်တိနန့် စာရီးကိရိယာများ၊ စက္ကူနန့် ပုံနှိပ်စက်မှင်၊ စက်ခြုပ်ခြင်းနန့် အခြောက်ခံသန့်ယှင်းရီး၊ အိန်းဂလိချ်ညကျောင်းနန့် ဖေသာထုတ်ချီးခြင်းစရေ လုပ်ငန်းအမျိုးအစားများစွာကို လွှမ်းမိုးထားရေ။ အထည်အလိပ်၊ ရွှီနန့် လက်ဝတ်ရတနာများ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားကတ်ပြီး စျီးကွက်ကို အစိုင်အလာအားဖြင့် မြန်မာအမျိုးသမီးတိက လွှမ်းမိုးထားကတ်တေ။ [[ချစ်တီး|ချစ်တီးး]]တိစွာ ဖေသာတိုးချီးစားသူတိအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခပြီးကေ ကိုလိုနီခေတ်အထဲ မြန်မာနိုင်ငံဧ့ လယ်ယာထွက်ကုန် တိုးတက်မှုမာ အရေးကြီးရေ နီရာမှ ပါဝင်ခကတ်တေ။ &lt;ref&gt;{{Cite journal|title=The Chettiars in Burma|pages=1–25|year=2008|url=http://econpapers.repec.org/article/blaozechr/v_3a48_3ay_3a2008_3ai_3a1_3ap_3a1-25.htm}}&lt;/ref&gt; ဒေနိခေတ်မာ အိန္ဒိယလူမျိုးအများစုစွာ ရန်ကုန်မြို့လယ်ဟိ [[စူးလေဘုရားလမ်း]]နှစ်ဘက်ခြမ်းမာ နီထိုင်ကတ်ပြီး စားသောက်ဆိုင်များ၊ လက်ဝတ်ရတနာဆိုင်တိနန့် ဖေသာလဲလှယ်မှုတိအပါအဝင် စီးပွားရီးလုပ်ငန်းများမာ အဓိကပါဝင်လုပ်ကိုင်နိကတ်ပါရေ။

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}


[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]
[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက်လူမျိုးစုတိ]]</text>
      <sha1>0g3urk7u2guejrn30l83n5v31adbbpm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မြိတ်လူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4200</id>
    <revision>
      <id>21829</id>
      <parentid>18246</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:34:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကားချက်တိ */</comment>
      <origin>21829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11370" sha1="enic36nobloq68f8ehsswob7k7nxlcb" xml:space="preserve">'''မြိတ်လူမျိုး''' ({{lang-en|Merguese}}) တိစွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အောက်ပိုင်း [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]ဧ့ တောင်ဘက်ပိုင်း (မြိတ်ခရိုင်နန့် ကော့သောင်းခရိုင်) မာ အဓိက နီထိုင်ကတ်ရေ လူမျိုးများ ဖြစ်တေ။[[အောက်သား]]ရို့၏ မျိုးနွယ်စုခွဲတခုဖြစ်ပြီးကေ သမိုင်းကြောင်းနန့် လီယူလီသိမ်းအရ ကိုယ်ပိုင်ထူးခြားရေ ယိုင်ကျေးမှု ဝိသေသများ ဟိကတ်တေ။

{{Infobox ethnic group
| group = မြိတ်လူမျိုး (Myeik People)
| image = The Myeik Archipelago 33.jpg
| image_caption = မြိတ်ဒေသခံများ
| population = ခန့်မှန်း၁၀၀,၀၀၀ ကျော် (မြိတ်ဒေသိယစကား ပြောဆိုသူ)
| regions = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ([[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[ကော့သောင်းခရိုင်]])
| languages = [[မြန်မာဘာသာစကား]] ([[မြိတ်စကား|မြိတ်ဒေသိယစကား]])
| religions = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| related = [[အောက်သား]]၊ [[ထားဝယ်လူမျိုး]]၊ [[ပုလောလူမျိုး]] နန့် အရာ [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားတိ|ဗမာနွယ်]]လူမျိုးများ
}}

== ဘာသာစကားနန့် ဒေသိယစကား ==
မြိတ်လူမျိုးတိစွာ [[မြန်မာဘာသာစကား]]ကို အခြီခံပနာ ပြောဆိုကတ်ကေလေ့ '''မြိတ်စကား''' မာ ကိုယ်ပိုင် အသံထွက်နန့် ဝေါဟာရတိကြောင့် ထူးခြာရေ။ မြိတ်စကားစွာ ဗမာစကားထက် အသံအနိမ့်အမြင့် ပိုပြီးကေ ပြတ်သားပြီး အချို့ အသံတိကို ဝိုက်လို့ ဆိုလိဟိရေ။ တနင်္သာရီတိုင်းအထဲဟိ [[ထားဝယ်လူမျိုး|ထားဝယ်စကား]]၊ [[ပုလောလူမျိုး|ပုလောစကား]] ရို့နန့် အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်စွမ်း မြင့်မားကေလေ့ ပြည်မမြန်မာစကား ပြောဆိုသူတိအတွက် နားလည်ရန် ခဲယဉ်းလိဟိရေ။ မြိတ်စကားဧ့ အသံထွက်မာ ဗမာစကားနန့် အလွန်ကွာခြားရခြင်းကာ ယင်းရို့၏ မျိုးရိုးဗီဇထဲမာ ပါဝင်နီရေ ရှေးဟောင်း [[တနင်္သာရီ]] ဒေသခံတိ၏ လီယူလီသိမ်းနန့် ပါဠိ-မလေး ဝေါဟာရများ ရောနှောနေခြင်းကြောင့် ဖြစ်တေဟု ဘာသာဗေဒပညာသျှင်တိက ယူဆကတ်တေ။&lt;ref name=&quot;Bradley2007&quot;&gt;Bradley, D. (2007). ''The Subgroups of Burmish''.&lt;/ref&gt;

== မျိုးရိုးဗီဇနန့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရေ ထူးခြားချက်တိ ==

'''မြိတ်လူမျိုး'''ရို့၏ မျိုးရိုးဗီဇစွာ [[အရှိတောင်အာသျှ]]ဧ့ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက် လူမျိုးစုများ ရွှိပြောင်းအခြီချမှု သမိုင်းကြောင်းနန့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွယ်နိန်ရေ။ ယင်းရို့စွာ [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားတိ]] ပြောဆိုရေ အုပ်စုမာ ပါဝင်ရေ်လည်း မျိုးရိုးဗီဇအရ ရောနှောမှု အားကောင်းရေ လူမျိုးစုတခု ဖြစ်တေ။&lt;ref name=&quot;Phyo2019&quot;&gt;Phyo, M. et al. (2019). ''Genetic history of Southeast Asian populations''.&lt;/ref&gt;

မြိတ်ဒေသစွာ အယင်ခေါက်ကတည်းက ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်ခသဖြင့် မြိတ်လူမျိုးရို့၏ DNA မာရောနှောနိန်စွာကို တွိဟိရရေ။မြိတ်လူမျိုးများမာ ရှီးဦးဗမာနွယ် (Proto-Burmish) အဓိကဗီဇပါဝင်ဗျယ်ဒေး မြောက်ဘက်မှ တောင်တန်းတိက ဆင်းသက်လာရေ ဗမာနွယ်စုဘိုးဖီးတိ၏ မျိုးရိုးဗီဇဖြစ်တေ။
ဒုတိယမာ တနင်္သာရီကမ်းရိုးတန်းမာ မူလအခြီချနီထိုင်ခရေ [[မွန်လူမျိုး]]ရို့၏ မျိုးရိုးဗီဇ။ပင်လယ်ပြင်မာ လှည့်လည်နီထိုင်ရေ [[ဆလုံလူမျိုး]] (မော်ကင်း) နန့် မလေးနွယ်ဝင်ရို့၏ မျိုးရိုးဗီဇ စိကေချေ ပါဝင်နီခြင်းစွာ မြိတ်လူမျိုးရို့၏ ပင်လယ်နန့် ဆက်နွယ်မှုကို သက်သီပြနိန်ရေ။&lt;ref name=&quot;MyeikHistory&quot;&gt;Tun, S. (2014). ''The Maritime History of Myeik Archipelago''.&lt;/ref&gt;

မြိတ်လူမျိုးရို့စွာ ယေဘုယျအနိန်နန့် မွန်ဂိုလွိုက် (Mongoloid) အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကတ်ကေလေ့ ကမ်းရိုးတန်းဒေသ ရာသီဥတုနန့် မျိုးရိုးဗီဇ ရောနှောမှုကြောင့် အသားညိုစိမ့်စိမ့် (Brownish-tan) အရောင်ဟိသူတိပြားရေ။အများအားဖြင့် အောက်သားတိနန့် ဆင်တူရေ်လည်း တချို့မာ [[အာရပ်လူမျိုး|အာရပ်]]၊ [[အိန္ဒိယလူမျိုး|အိန္ဒိယ]] နန့် [[ပေါ်တူဂီလူမျိုး|ပေါ်တူဂီ]]သွီးနှောမှုတိကြောင့် နှာတံပေါ်ခြင်းနန့် မျက်မိုက်ကောင်းခြင်းပိုင်ယှောင် &quot;လူဘန်ဒတ်&quot; သွင်ပြင်တိကို မြိတ်မြို့ပေါ်ဟိ မိသားစုများမာ မကန်မဝှန် တွိရရေ။

== ပထဝီဝင်နန့် အခြီချနီထိုင်မှု ==
မြိတ်လူမျိုးတိစွာ ကျွန်းစုပေါင်း ၈၀၀ ကျော် ပါဝင်ရေ [[မြိတ်ကျွန်းစု]]နန့် ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်မာ ပျံ့နှံ့နီထိုင်ကတ်ရေ။ မြိတ်မြို့စွာ စီးပွားရီးအချက်အချာဖြစ်ပနာ လူမျိုးပေါင်းစုံ လူဘန်ဒတ်(ကပြား)များကေလည်း မြိတ်လူမျိုးရို့၏ အစစ်အမှန် ယိုင်ကျေးမှုကို [[တနင်္သာရီမြို့]] နန့် [[ပုလောမြို့]] ရို့မာ ပိုပြီးကေထင်ရှားစွာ တွိမြင်နှိုင်ရေ။ မြိတ်လူမျိုးရို့၏ လူနီမှုဘဝရေ ပင်လယ်နန့် ခွဲခြားပနာမရဘဲ ရေလုပ်ငန်းနန့် ကျွန်းစုများထက်မာ အခြီခံရေ။

== စီးပွားရီးနန့် ဒေသထွက်ကုန်များ ==
မြိတ်ဒေသစွာ သဘာဝသယံဇာတ ကြွယ်ဝအတွက်နန့်ရာဘာ (ရော်ဘာစေး) လုပ်ငန်း၊ ကွမ်းသီးစိုက်ပျိုးခြင်းနန့် သတ္တုမားတူးဖော်ခြင်း။ငါးပိ၊ ငါးခြောက် လုပ်ငန်းနန့် [[ပုလဲ]] ငုပ်ခြင်း လုပ်ငန်းတိမာ ကမ္ဘာကျော်ရေ။[[ငှက်သိုက်]] ရှာဖွီခြင်း လုပ်ငန်းစွာ မြိတ်ကျွန်းစုဧ့ အဓိက စီးပွားရီးတခု ဖြစ်တေ။မြိတ်ဒယောဟု ခေါ်ရေ ထူထဲနနောင်းရေ ပိုးစစ်ဒယောတိမာ ထင်ရှားရေ။ မြိတ်စိမ်းစားငါးပိစွာ မြန်မာနိုင်ငံတဝန်း နာမည်ကျော်ရေ ထွက်ကုန်ဖြစ်တေ။

== ယိုင်ကျေးမှုနန့် ဓလိ့ထုံးတမ်း ==
မြိတ်လူမျိုးရို့စွာ အစိုင်အလာအရ [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို သက်ဝင်ယုံကြည်ကတ်တေ။ မြိတ်ရိုးရာ ယိုင်ကျေးမှုမာ ပင်လယ်နန့် ဆက်နွယ်ရေ ပူဇော်ပွဲများ၊ ရိုးရာအကတိနန့် အစားအစာ (နမူနာ - မြိတ်ကတ်ကိုက်ကိုက်) ရို့မာ မြန်မာ့ယိုင်ကျေးမှု နယ်ပယ်မာ ထင်ရှားရေ အမှတ်အသားတိ ဖြစ်ကတ်တေ။

== ကိုးကားချက်တိ ==
{{reflist}}

{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}

[[Category:မြိတ်လူမျိုး]]
[[Category:မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ]]
[[Category:တနင်္သာရီတိုင်းဟိ လူမျိုးစုတိ]]</text>
      <sha1>enic36nobloq68f8ehsswob7k7nxlcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မြို (ဝါကုန်း) လူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4201</id>
    <revision>
      <id>21828</id>
      <parentid>18247</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:34:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1654" sha1="jg4dnu6sgb4cogiuw00dpn3ii0lucox" xml:space="preserve">'''မြို (ဝါကုန်း) လူမျိုး'''စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားရေ တိုင်းရင်းသား (၁၃၅)မျိုးထဲမာ ပါဝင်လီရေ။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး (၈)မျိုးအနက်၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]တိုင်းရင်းသားထဲက လူမျိုးစု တစုဖြစ်တေ။ မြို (ဝါကုန်း) လူမျိုးရို့စွာ သူရို့ကိုယ် သူရို့ [[ခမီလူမျိုး|ခမီ]]ဟု ခေါ်ရေ။ “လူ”ဟု အဓိပ္ပာယ်ရရေ။ ကန်ထလန်းဂါးမြို့နယ်၊ ဖန်ချောင်းနန့် သမိန်ချောင်းဖျားတဝိုက်မာ နီထိုင်သူတိကို “အဝမရို”ဟု ခေါ်ရေ။ &lt;ref&gt;မောင်ပုဆိုးကြမ်း ရီး တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ အဘိဓာန်&lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==
&lt;references /&gt;
{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]
[[Category:မြို(ဝါကုန်း)လူမျိုးတိ]]
[[Category:ချင်းပြည်နယ်ဟိ လူမျိုးစုတိ]]</text>
      <sha1>jg4dnu6sgb4cogiuw00dpn3ii0lucox</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မွင်းလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4203</id>
    <revision>
      <id>21827</id>
      <parentid>18249</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:33:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1264" sha1="sg3xrjhxs2ljzccpug26d80xcsrh6lw" xml:space="preserve">'''မွင်းလူမျိုး'''စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားရေ တိုင်းရင်းသား (၁၃၅)မျိုးထဲမာ ပါဝင်လီရေ။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး (၈)မျိုးအနက်၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]တိုင်းရင်းသားထဲက လူမျိုးစု တစုဖြစ်တေ။ မွင်းလူမျိုးရို့စွာ ချင်းပြည်နယ်မာနီထိုင်ကေ စီးပွားဖြစ်လီဖို့ဟု ယူဆရေ လူမျိုးဖြစ်တေ။ 
&lt;ref&gt;မောင်ပုဆိုးကြမ်း ရီး တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ အဘိဓာန်&lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==
&lt;references /&gt;
{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]
[[Category:ချင်းပြည်နယ်ဟိ လူမျိုးစုတိ]]</text>
      <sha1>sg3xrjhxs2ljzccpug26d80xcsrh6lw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မွန်ကရင်လူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4204</id>
    <revision>
      <id>21826</id>
      <parentid>18250</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:33:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="726" sha1="21nu9h52spjoagghc4k3x7qwwtzqg95" xml:space="preserve">{{unreferenced}}
{{lead missing}}
သထုံနယ်တဝိုက်မှ ကျိုက်ထိုနယ်အထိ
နီထိုင်ရေ ထို့ကလီဘောင် ကရင်လူမျိုးကို မွန်ကရင်ဟုခေါ်ရေ။ ပိုးကရင်နန့် စကောကရင်စကား ကို ပေါင်းပြီး ပြောရေ
ဘာသာစကားဖြစ်တေ။

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;


{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}

[[Category:မွန်ကရင်လူမျိုး]]
[[Category:မွန်ပြည်နယ်ဟိ လူမျိုးစုတိ]]</text>
      <sha1>21nu9h52spjoagghc4k3x7qwwtzqg95</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ယင်းတလဲလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4206</id>
    <revision>
      <id>21825</id>
      <parentid>18274</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:32:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5397" sha1="p2ozf45qo9mf1ka6y4yv5wd2vbqxdyb" xml:space="preserve">[[File:PinTaLine1.JPG|thumbnail|ယင်းတလဲ တိုင်းရင်းဝတ်စုံ(ဓာတ်ပုံ-ဧရာဝတီ)]]
[[File:PinTaLine2.JPG|thumbnail|ယင်းတလဲ ဝါကြီး၊ အဘောင်သျှင်မအို(ဓာတ်ပုံ-ဧရာဝတီ)]]

'''ယင်းတလဲလူမျိုး'''ရို့စွာ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ ဘောလခဲနယ်မာ နီထိုင်ကတ်ရေ တောင်ပေါ်[[ကရင်လူမျိုး]]စု ဖြစ်လီရေ။ (ကယားပြည်နယ်အစိုးရ၏ ယူဆချက်အရ ယင်းတလဲလူမျိုး စွာ ကယားလူမျိုးအုပ်စုမာ ပါဝင်ရေ။) ဘောလခဲနယ်ဧ့ မြို့တော်၊ ဘောလခဲမြို့မာ ယင်းတလဲအမျိုးသားရို့ အများဆုံး နီထိုင်ကတ်လီရေ။ ကယား၊ ယင်းဘော်၊ ပဒေါင်၊ ဗ၏၊ မနုမနော အမျိုးသားရို့ကိုလေ့ နယ်တွင်း နီရာအဝှမ်းမာ တွိနှိုင်လီရေ။ ရှီးအခါက ကယားပြည်နယ်ကို ကရင်နီ ပြည်နယ်ဆိုပနာပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ပြည်နယ်သားရို့ကို ကရင်နီလူမျိုးဆိုပနာပင်ဖြစ်ဖြစ် ခေါ်ဝေါ်ခကတ်လီရေ။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရီးရဟိပြီး နောက်၊ ၁၉၅၁ ခုနှစ်မာ နိုင်ငံအစိုးရရို့က [[ကရင်နီ]]ဆိုရေ နာမည်အစား ကယားဆိုရေ နာမည်ကို သုံးစွဲရန် ဥပဒေဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းခလီရေ။

ယင်းတလဲဆိုရေနာမည်မာ [[ဘောလခဲနယ်]]ကို ဦးစွာ တည်ထောင်ခရေ ဖဘန့်(ပဗန်း)မင်း၏ သားသမီးများ ဆိုပနာ ယင်း၊ သို့မဟုတ် ရှီးလူဟောင်းတိက ကျန်ရစ်ခရေ လူများ ဆိုပနာပင်ဖြစ်ဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူ နှိုင်ရေဟု ဆိုလီရေ။ 

ယင်းတလဲအမျိုးသားရို့စွာ ရိုးသားလို့ ရဲရင့်တည်ကြည်ကတ်တေ။ ယင်းရို့၏ စိတ်နီ စိတ်ထားကို ဝတ်စားဆင်ယင်ရေ အဝတ်အထည်ဧ့ အသွီး အရောင်အားဖြင့် အကဲခတ်နှိုင်ရေဟု ဆိုရပေမည်။ ယင်း 
တလဲ အမျိုးသားရို့စွာ အနားများမာ အရဲစကွပ်ထားရေ အင်္ကျီအဖြူနန့် ဘောင်းဘီရှည်အဖြူကို ဝတ်ဆင်ကတ်တေ။ အရဲရောင် ခေါင်းပေါင်းကို ပေါင်းလေ့ဟိကတ်တေ။ အမျိုးသမီးရို့စွာ အင်္ကျီအဖြူ၊ ထဘီအရဲကွက်ကျားနန့် ခေါင်းပေါင်းအနက်ကို ဝတ်ဆင်လေ့ဟိကတ်တေ။

အလုပ်အကိုင်မာ တောင်ယာလုပ်ခြင်း၊ ဝါဂွမ်း၊ နှမ်း၊ ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ယှားစေးချက်ခြင်း၊ ချိပ် မွိးမြူထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သစ်ခုတ်ခြင်း အစဟိရေအလုပ်ရို့ ဖြစ်လီရေ။ မြီပြန့်မာ ဆန်စပါးကို တူးမြောင်းတိနန့် ရီသွင်းစိုက်ပျိုးရေ။ ယင်းတလဲ အမျိုးသားရို့စွာ ရိုးရာဓလိ ထုံးစံအရ အက အဂုန် အတီး အမှုတ်ရို့မာ ဝါသနာထုံကတ်တေ။ ယောက်ျားနန့် မမာ့စုံတွဲအက၊ စုပေါင်းအကရို့ကို တပျော် တပါး ကခုန်လေ့ဟိကတ်တေ။ တူရိယာတိမာ မောင်း၊ အိုး၊ စည်၊ ပြွီ၊ လင်းခွက်ရို့ ဖြစ်တေ။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}


[[Category:ယင်းတလဲလူမျိုး]]
[[Category:ကယားလူမျိုးစုတိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>p2ozf45qo9mf1ka6y4yv5wd2vbqxdyb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ယင်းဘော်လူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4207</id>
    <revision>
      <id>21824</id>
      <parentid>18275</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:32:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2036" sha1="ry64j7y1duf8iemavg96gwt8jw73why" xml:space="preserve">[[File:Yinbaw.jpg|right]]
* ယင်းဘော်( ကယားပြည်နယ် )
* ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင် (ဒေါက်တာသန်းထွန်း) စာမျက်နှာ ၂၈ လူမျိုးနွယ်စု ဆင်းသက်ပုံ အရ ကရင်နီမျိုးနွယ်စု ဖြစ်တေ။

==ယင်းဘော်(ကယန်းကငန်)မျိုးနွယ်==
ယင်းဘော်လူမျိုးရို့စွာ တောင်ပေါ်ကရင်လူမျိုးစုမာ ပါဝင်ပြီးကေ ကယားပြည်နယ်မာ တောခေါင်ခေါင် အတွင်းပိုင်းကျကျ အရပ်တိမာ နီထိုင်ကတ်တေ။ ကယန်းကငန်(ယင်းဘော်)လူမျိုးရို့စွာ(ကယားပြည်နယ်အစိုးရ၏ 
ယူဆချက်အရ [[ကယားလူမျိုး]] အုပ်စုမာ ယင်းဘော်၊ ယင်းတလဲ၊ ပဒေါင်၊ ကယော၊ ကော်‌ယော်မနုမနော၊ ဂေခို၊ ဂေဘား စရေ လူမျိုးစုရို့ ပါဝင်ရေ။) လူဦးရွီ ၂၉ဝဝ ယောက်ခန့် ဟိပြီးကေ [[ဘောလခဲနယ်]]နန့် [[တောင်ငူခရိုင်]]အရှိဖက်ဟိ လိပ်သိုတောင်ပေါ်ရို့မာ တွိရရေ။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}

[[Category:ယင်းဘော်လူမျိုး]]
[[Category:ကယားလူမျိုးစု]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>ry64j7y1duf8iemavg96gwt8jw73why</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ယဘိန်းလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4208</id>
    <revision>
      <id>21823</id>
      <parentid>18276</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:32:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10810" sha1="6qefp258imor4p6mozwz5xctafirxt5" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
| group            = ယဘိန်း
| image            = 
| image_caption    = 
| image_alt        = 
| total            = 
| total_year       = 
| total_source     = 
| total_ref        = 
| genealogy        = 
| regions          = [[ဗြိတိသျှဘားမား]]: [[ပြည်ခရိုင်]]
| languages        = [[ဗမာဘာသာစကား|ဗမာ]]
| religions        = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| related_groups   = [[အောက်သား]]
| footnotes        = 
}}
'''ယဘိန်းလူမျိုး'''တိစွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]ဧ့ သမိုင်းတလျှောက် ပိုးခြည်လုပ်ငန်းနန့် ဆက်နွှယ်နိန်ရေ လူမှုရီးအရ အစွန်းရောက်ခရေ လူတန်းစားတရပ် ဖြစ်တေ။ ယင်းရို့စွာ [[အောက်သား]]နွယ်ဝင် အများစုဖြစ်ပြီးကေ၊ အထူးအားဖြင့် [[ပြည်မြို့]]နံဘေး [[ပဲခူးရိုးမတောင်|ပဲခူးရိုးမတောင်တန်း]] တလျှောက်ဟိ [[ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်]] အပါအဝင် ဒေသများမာ ပိုးမွီးမြူရီးလုပ်ငန်း ဖြင့် ပါဝင်ပတ်သက်ခကတ်တေ။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=White |first=Herbert Thirkell |url= |title=Burma |date=1923 |publisher=The University Press |pages=145 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=Grantham |first=Stanley George |url= |title=Report on the 1914-1916 Revision Settlement of Prome District |date=1917 |publisher=Office of the Superintendent, Government Printing |pages=177 |language=en}}&lt;/ref&gt; ယဘိန်းလူမျိုးတိစွာ စိုက်ပျိုးမြေတိကတောနက်ရာ အရပ်တိသို့ ပြောင်းရွိလာကြရေ ကျေးလက်နေ လူမျိုးများဖြစ်ပြီးကေ၊ ပိုးမွီးမြူရီးလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ခြင်းကြောင့် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းဧ့ အဓိကရီစီးကြောင်းမှ ဝီးကွာခကတ်ရရေ။ တောင်ယာ လုပ်ငန်းပိုင်ယှောင် စိုက်ပျိုးရီးလုပ်ငန်းတိ၏ နောက်လိုက်အဖြစ်သာ သတ်မှတ်ခံရရေ ဒေအလိ့အကျင့်စွာ တဆတ်ဆတ် မှေးမှိန်ကွယ်ပျောက်လားခီရေ။

== နာမည်များ ==
&quot;ယဘိန်း&quot; ဆိုရေ ဝေါဟာရကို မူလက ပိုးခြည်ရောင်းဝယ်ရီးလုပ်ငန်းမာ လုပ်ကိုင်ရေ အောက်သားတိအတွက်သာ သုံးစွဲခပြီးကေ၊ [[ချင်းလူမျိုး]]တိပိုင် အရာတိုင်းရင်းသား လူမျိုးတိအတွက် လုံးဝ အသုံးမပြုခပါ၊၊&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; အချိန်ကြာလာစွာနန့်တတူ ဒေဝေါဟာရရေ အသုံးမဝင်တော့ဘဲ ပိုးမွီးမြူသူဟု အဓိပ္ပာယ်ရရေ &quot;ပိုးမွီးသား&quot; ဟူရေ ယေဘုယျဝေါဟာရဖြင့် အစားထိုးခံခရရေ။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; &quot;ယဘိန်း&quot; ကို ရံဖန်ရံခါမာ စော်ကားရေအနိန်နန့် အသုံးပြုခကေလေ့၊ ယင်းဧ့ အဓိပ္ပာယ်စွာ ပြောင်းလဲလာပနာ၊ တချို့ကိစ္စများမာ &quot;ကျေးလက်ဆန်သူ&quot; ဟု အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်ခရေ။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== သမိုင်းကြောင်း ==
ယဘိန်းလူမျိုးတိ၏ ယိုင်ကျေးမှုဆိုင်ရေ မူလဇစ်မြစ်ကို စကားအက်စရာတိ ဟိရေ။ သမိုင်းမှတ်တမ်းများမာ ယဘိန်းတိစွာ မသေချာမရေရာရေ ဇစ်မြစ်ဟိရေ လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်ရေ လူမျိုးစုတခုအဖြစ် ဖော်ပြထားပြီးသား၊ ယင်းရို့စွာ ပိုးထည်ထုတ်လုပ်ရီးလုပ်ငန်းမာ အစိုင်အလာအတိုင်း ပါဝင်လုပ်ကိုင်ခကတ်တေ။ သီအိုရီတခုအရ၊ ထိုဒေသမာ ပိုးမွီးမြူရီး ယိုင်ကျေးမှုစွာ ဗုဒ္ဓဘာသာမထွန်းကားမီကပင် ဟိနီလို့ပြီး၊ ဗုဒ္ဓဧ့ သက်ဟိသတ္တဝါရို့အား အသက်မသတ်ရဆိုရေ အဆုံးအမ ကို ယှောင်ရှားလိုခြင်းကြောင့် ယဘိန်းတိစွာ အဓိက ဗုဒ္ဓဘာသာ လူ့အဖွဲ့အစည်းမှ ဖယ်ခွာခကတ်တေလို့ ယူဆရရေ။ အရာသီအိုရီတခုမာ ယဘိန်းတိစွာ သမိုင်းမှတ်တမ်း အကန့်အသတ်ဟိရေ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] သို့မဟုတ် [[ထနော့လူမျိုး|ထနော့]] ပိုင်ယှောင် မထင်ရှားရေ မျိုးနွယ်စုတိ၏ အကပ်အသပ်များ ဖြစ်ကတ်ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံဧ့ &quot;ပျောက်ဆုံးနိန်ရေ မျိုးနွယ်စုများ&quot; စာရင်းမာ ပါဝင်နှိုင်ရေဟု ဆိုရေ။&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Hardiman |first=John Percy |url= |title=Silk in Burma |date=1901 |publisher=superintendent, Government printing, Burma |pages=56–57 |language=en}}&lt;/ref&gt;

ယဘိန်းတိစွာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကတ်ကေလေ့၊ ယင်းရို့အနက်မှ တချို့စွာ ပိုးရစ်ကောင်ကို သတ်ဖြတ်ခြင်း ပါဝင်ရေ ပိုးမွီးမြူရီးလုပ်ငန်းကို စတင်လုပ်ကိုင်ခကတ်ရာ၊ ယင်းလုပ်စွာစွာ ဗုဒ္ဓဘာသာဧ့ ဘဝသံသရာနန့် အကြမ်းမဖက်ရီးဆိုင်ရေ ယုံကြည်ချက်တိနန့် မကိုက်ညီဟု ရှုမြင်ခြင်းခံရရေ။&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ယင်းပိုင်ရေ အကြောင်းတိကြောင့် ယဘိန်းတိကို မုန်းတီးခြင်းနန့် သံသယဟိခြင်းရို့နန့် ရှုမြင်ခြင်းခံခရပြီး၊ ယင်းရို့စွာ အထီးကျန်ရေ ကျေးရွာတိမာသာ နီထိုင်ကာ အရာမြန်မာ့ ဒေသန္တရစကားတိနန့် ကွဲပြားရေ ဒေသစကားကို ဖန်တီးတီထွင် ပြောဆိုခကတ်တေ။&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ၁၈၉၁ ခုနှစ်မာ ဒေဒေသစကား ကွယ်ပျောက်လားခီရေ။&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== လူဦးရွီ ==
{{Historical populations
|footnote     = 
|source       = &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Grantham |first=Stanley George |url= |title=Burma: Part I. Report |last2= |first2= |date=1923 |publisher=Office of the Superintendent, Government Print., Burma |language=en}}&lt;/ref&gt;
|၁၉၀၁ | ၂၂၅၂
|၁၈၉၁ | ၂၁၉၇
|၁၈၈၁ | ၂၇၁၄
|၁၈၇၁ | ၁၇၇၄
}}

၁၈၈၁ ခုနှစ် သိုင်ခေါင်စာရင်းမာ လူ ၄၃၆ ဦးသာ ယဘိန်းဟု ခေါ်တွင်ရေ ထူးခြားရေ မြန်မာဒေသစကားကို ပြောဆိုကတ်ကြောင်း ဖော်ပြခရေ။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ၁၈၉၁ ခုနှစ်မာ ထိုဘာသာစကားစွာ ကွယ်ပျောက်လားရေဟု မှတ်ယူခရေ။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ပိုးမွီးမြူသူတိနန့် ယင်းရို့၏ မှီခိုသူတိဧ့ လူဦးရွီ မှတ်တမ်းတိစွာ ဒေကျဆင်းမှုကို ထင်ဟပ်စီရေ။ အလုပ်အကိုင်နန့် ယဘိန်းရို့၏ ဆက်စပ်မှု ကွယ်ပျောက်လားရခြင်းကာ တစိတ်တစ်အာဒါးအားဖြင့် ပိုးမွီးမြူရီးရေ လူမှုအဆင့်အတန်း နိမ့်ကျခြင်းနန့် အရာစိုက်ပျိုးရီး လုပ်ငန်းတိက လွှမ်းမိုးလာခြင်းရို့ကြောင့် ဖြစ်တေ။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; အချိန်ကြာလာရေနန့်တတူ ယဘိန်းလူမျိုးတိစွာ ဗမာအုပ်စုအတွင်းကို ပြန်ပနာရောနှော ပါဝင်လားခကတ်တေ။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Webb |first=Morgan C. |title=Census Of India 1911 Vol Ix Burma Part - I |date=1912 |page=261}}&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}

{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}

[[Category:ယဘိန်းလူမျိုး]]
[[Category:အောက်သားလူမျိုးစု]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>6qefp258imor4p6mozwz5xctafirxt5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ယောလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4209</id>
    <revision>
      <id>21822</id>
      <parentid>18277</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:31:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9918" sha1="fb41egu657120x74lpn78h9jxqtbgqh" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
| group            = ယောလူမျိုး
| population         = ၂၀၀၀၀၀
| image            = 
| regions          = [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]], [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| langs        = [[ယောစကား|ယောဒေသိယသံ]], [[မြန်မာဘာသာစကား]]
| rels        = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]], ရိုးရာနတ် 
|related = [[တောင်သားလူမျိုး]]၊ [[အောက်သား]]၊ [[ရခိုင်လူမျိုး]] ၊ အရာ [[ပိုင်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားတိ|ပိုင်-ဗမာ]]လူမျိုးများ
}}

'''ယောလူမျိုး (ဆော)'''တိစွာ ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားရေ လူမျိုး (၁၃၅) မျိုးထဲမာ ပါဝင်ရေ။ ယောလူမျိုးတိစွာ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားတိ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဟိ [[ပိုင်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားတိ|ပိုင်-ဗမာအုပ်စု]]မာပါဝင်ကတ်ရေ အောက်သားဧ့အုပ်စုခွဲတခု ဟု ဘာသာဗေဒပညာသျှင်တိကသတ်မှတ်ထားရေ။ [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]နန့် ရိုးရာနတ် ကိုးကွယ်ကတ်တေ။&lt;ref name=&quot;pyithu&quot;&gt;{{Cite web |title=တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ၁၃၅ မျိုးနန့်ပတ်သက်ပနာ ဇာအစိုးရလက်ထက်မာ စာရင်းပြုစုပြီး ရဟိပါလတ်တေနန့် စပ်လျဉ်းရေမီးခွန်း |url=https://pyithu.hluttaw.mm/question-2141 |accessdate=3 February 2020 |archivedate=3 February 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200203155307/https://pyithu.hluttaw.mm/question-2141 }}&lt;/ref&gt;

== နီထိုင်ရေ နီရာ ==
ယောလူမျိုးတိစွာ ဂန့်ဂေါခရိုင်ဟိ ဂန့်ဂေါ၊ ထီးလင်း၊ ဆော မြို့နယ်များမာ နီထိုင်ကတ်ရေ။&lt;ref&gt;https://joshuaproject.net/people_groups/18998/BM&lt;/ref&gt;ပခုက္ကူခရိုင်မာ ယောလူဦးရွီ ၂၀၀၀၀ ကျော်ဟိပြီးး ၅၀၀၀ လှောက်မာ ပခုက္ကူမြို့ထက်မာနီထိုင်ကတ်ရေ။

== သမိုင်း ==
=== ယောလူမျိုးများအဆို ===
ရှီးအခါက ယောနကတိုင်းဆိုရေ နာမည်ဖြင့် မဇ္ဈိမဒေသ မဂဓတိုင်း၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်ကြီးရှင် ဘုရင် နဂဒါသမင်း၏သားတော် ဇလာမိက မင်းသားအမှူးပြုရေ သကျသာကီဝင် အဆက်အနွယ်ရို့ အစပြုပနာ နီထိုင်ခကတ်တေလို့ ယောလူမျိုးတိက ဆိုကတ်ရေ။

=== ဗမာအနွယ် ===
ယောစကားမှ ဗမာဘာသာစကားနန့် တူပြီး အသံထွက်နန့် လီယူလီသိမ်း ကွဲပြားခြင်း ဖြစ်တေ။ ယောလူမျိုးတိစွာ အောက်သားအနွယ်ဝင်များ ဖြစ်တေ။ အစိုးရမှ ဗမာတိုင်းရင်းသားဟု သတ်မှတ် ထားရေ။&lt;ref name=&quot;pyithu&quot;&gt;{{Cite web |title=တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ၁၃၅ မျိုးနန့်ပတ်သက်ပနာ ဇာအစိုးရလက်ထက်မာ စာရင်းပြုစုပြီး ရဟိပါလတ်တေနန့် စပ်လျဉ်းရေမီးခွန်း |url=https://pyithu.hluttaw.mm/question-2141 |accessdate=3 February 2020 |archivedate=3 February 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200203155307/https://pyithu.hluttaw.mm/question-2141 }}&lt;/ref&gt;

== ယိုင်ကျေးမှု ==
=== စကား ===
{{see also|ယောစကား}}
ယောစကားမှ ဗမာဘာသာစကားနန့် တတူတူပင်ဖြစ်ပြီးကေ အသံထွက်နန့် လီယူလီသိမ်း ကွဲပြားခြင်း ဖြစ်တေ။

=== ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ===
ယောက်ျားတိစွာ အောက်သားမျာနန့် တူရေ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ဟိပြီးး ပြင်ခံနန့် ခတောင်း (ဒယော) ကိုပင် ဝတ်ဆင်ကတ်တေ။ မမာ့တိစွာ ထို့နည်၄င်း အောက်သားနန့် တူရေ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ဟိပြီး ရင်ဖုံးနန့် ဒယော ကိုပင် ဝတ်ဆင်ကတ်တေ။

=== ယောလူမျိုးတိုဧ့ယိုင်ကျေးမှု ===
ဂုခေတ်အခါများမာ ယောနယ်မာ အမျိုးသမီးတိုင်း ခြည်ငင်၊ မဲဆိုး၊ ရက်ကန်းရက် အတတ်ပညာတိကို တတ်မြောက်ကတ်ရရေ။ ထိုအတတ်တိကို မတတ်ကျွမ်းပါက အိမ်တွင်းမှုပညာတိကို မတတ်ရေ “မမာ့ဖျင်း” ဆိုပနာ အထင်သေးကတ်တေ။ ယောနယ်ဧ့ ပင်နီချော နန့် ယောထဘီ လုပ်ငန်းစွာ ရှီးကပင်ပင် ထင်ရှားကျော်စောခလီရေ။

ယောမြေဒေသမာ ဆီးဝါးကုသမှုနန့် ပတ်သက်ပြီးကေ နာမည်ကျော်ကြားနီရေ အကြောင်းတရပ်ဟိလီရေ။ ယင်းမာ ယောနယ်မာ စုန်းကဝေ အပင်းထည့်တတ်သူတိဟိရေ။ ထိုပယောဂကို တတ်ကျွမ်းနိုင်နင်းရေ ပုဂ္ဂိုလ်များ ဟိရေဆိုပနာ ဖြစ်တေ။ ယောနယ်မှ ပယောဂဆီးများမာ အစွမ်းထက်ရေ ဆီးများပါဝင်လီရေ။&lt;ref&gt;မောင်ခတောင်းကြမ်း ရီး တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ အဘိဓာန်စာအုပ်မှ&lt;/ref&gt;

ယင်းရို့အနက် မျက်ကွင်းဆီး၊ မျက်စိကန်းဆီးနန့် မဆွီးဆီးရို့မာ အပင်းထည့်သူ [[စုန်းကဝေ]]တိကို အထူးထိရောက်ယောင် ဆုံးမနှိုင်ရေ ဆီးတိဖြစ်တေဟု ဆိုရေ။ ဂုချိန်ခါ ထိုဆီးမျိုးလက်ကိုင်ဟိရေ ဓါတ်ဆရာများ ကကောင်းရှားလုနီးပါးဖြစ်နီကေလေ့ တချို့ကျေးရွာမာ လက်ဟိ စုန်းအတတ်ပညာဖြင့် တဖက် မိသားစုစီးပွားရီးအဆင်မပြေမှုဖြစ်ယောင် လုပ်နီကတ်သိမ့်ရေ .(ဉပမာ- သူများအောင်မြင်မှုကို မနာလိုခြင်းနန့် စုန်းအတတ်ပညာနန့်  အဆင်မပြေအောင် လုပ်ထားခြင်း)အစဟိစွာရို့ဖြစ်တေ. ယေဂေလဲ့အချို့နီရာများမာ ယင်းပညာရပ်မာလေ့သော့ ကွယ်ပျောက်သလောက် ဟိနီလီဗျာယ်။&lt;ref&gt;မောင်ခတောင်းကြမ်း ရီး တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ အဘိဓာန်စာအုပ်မှ&lt;/ref&gt;

== ဘာသာရီး ==
ယောလူမျိုးရို့စွာ  [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]များ ဖြစ်ကတ်ကေလေ့ ရှီးရိုးစိုင်လာမပျက် နတ်တိကိုလည်း ကိုးကွယ်ကတ်ပါသိမ့်ရေ။ ရွာတိုင်းမာ ရွာနံဘေး အပင်ကြီးများအောက်မာ နတ်စင်တခု ဆောက်လုပ်ထားကတ်တေ။

== အရာဖတ်ရှုရန် ==

* [[ယောနယ်]]

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;

{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}

[[Category:ယောလူမျိုး]]
[[Category:အောက်သားလူမျိုးစု]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>fb41egu657120x74lpn78h9jxqtbgqh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရဝမ်လူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4210</id>
    <revision>
      <id>21821</id>
      <parentid>18279</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:31:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13717" sha1="lu20zndyth80de0gfm3parrmz1ch6r8" xml:space="preserve">'''ရဝမ်လူမျိုး''' (အိန်းဂလိချ်: Rawang) တိစွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]]ဧ့ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသား (၁၃၅) မျိုးမာ ပါဝင်ရေ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားတိ|တရုတ်-တိဗက်အုပ်စု]]ဝင် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားတိ|တိဗက်-ဗမာနွယ်လူမျိုးများ]] ဖြစ်တေ၊၊ အဓိကကတော့ခါ [[ကချင်ပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်း၊ [[ပူတာအိုခရိုင်]]အထဲဟိ ပူတာအို၊ မချန်ဘော၊ နောင်မွန်၊ [[ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်|ခေါင်လန်ဖူး]] ဒေသတိနန့် [[ခါကာဘိုရာဇီ]] တောင်ခြီ၊ [[မေခမြစ်]]ဝှမ်းရို့မာ နီထိုင်ကတ်စွာ၊၊&lt;ref name=&quot;Eberhard2023&quot;&gt;Eberhard, David M. (2023). &quot;Rawang: A language of Myanmar&quot;. ''Ethnologue: Languages of the World''.&lt;/ref&gt;

{{Infobox ethnic group
| group        = ရဝမ် (Rawang)
| image        = 
| caption      = ရဝမ်တိုင်းရင်းသားတိ
| population   = လှောက်မှန်း ~ ၇၀,၀၀၀–၁၀၀,၀၀၀+ (မြန်မာနိုင်ငံအထဲ)
| regions      = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ([[ကချင်ပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်း – ပူတာအို, မချန်ဘော, နောင်မွန်, ခေါင်လန်ဖူး)၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] (အာရုဏာချာပရာဒေ့ရှ်)၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] (ယူနန်)
| languages    = [[ရဝမ်ဘာသာစကား]] (မျိုးနွယ်စုကွဲများစွာ ဟိရေ)
| religions    = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှု
| related      = [[အောက်သား]]၊ [[ယီလူမျိုး]]၊ [[တိဗက်လူမျိုး]]၊ [[လီဆူလူမျိုး]] နန့် အရာ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ
}}

[[File:RaYoum.jpg]]

== နာမည်နာမနန့် လူမျိုးဗေဒ ==
ရဝမ်လူမျိုးရို့ကို အိမ်နီးချင်း [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]နန့် [[သျှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]ရို့က '''နုံလူမျိုး''' သို့မဟုတ် '''ခနုံ''' ဆိုပနာ ခေါ်ဆိုလိဟိရေ၊၊ တရုတ်ရို့ကမူ ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းမာ နီထိုင်သူများဟု အဓိပ္ပာယ်ရရေ '''ကျူးဇီ''' (Dulong/Drung) ဟု ခေါ်ဆိုကတ်စွာ၊၊&lt;ref&gt;Sun, Hongkai (1999). &quot;The Dulong Language&quot;. ''Linguistics of the Tibeto-Burman Area''.&lt;/ref&gt; &quot;ရဝမ်&quot; ဆိုရေ နာမည်မာ ယင်းရို့၏ ကိုယ်ပိုင်အခေါ်အဝေါ်ဖြစ်ပြီးကေ ဖြူစင်ရေ အဝတ်ကို ဝတ်ဆင်သူတိ သို့မဟုတ် မြစ်ဖျားခံရာမာ နီထိုင်သူများဟု အဓိပ္ပာယ်ရရေ၊၊

== ဆင်းသက်လှာပုံနန့် မျိုးရိုးဗီဇ ==

ရဝမ်လူမျိုး တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် (Tibeto-Burman) အုပ်စုဝင် တိုင်းရင်းသားတိ ဖြစ်တေ၊၊ ယင်းရို့၏ သမိုင်းကြောင်းနန့် မျိုးရိုးဗီဇစွာ အရှိအာသျှ ကုန်းမြင့်ဒေသတိက တောင်ဘက်ကို ရွှိပြောင်းလှာရေ လူသားမျိုးနွယ်စုတိ၏ လမ်းကြောင်းကို အတိအကျ ဖော်ပြနိန်ရေ၊၊

ရဝမ်လူမျိုးရို့၏ ပစရာဇဝင်နန့် သမိုင်းသုတေသနတိအရ ယင်းရို့စွာ &quot;ခူနန်&quot; (Khu-Nung) သို့မဟုတ် &quot;နန်&quot; (Nung) ဟု ခေါ်မာရေ အုပ်စုကြီးမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်တေ၊၊

ရဝမ်ရို့၏ ဘိုးဖီးတိစွာ [[တိဗက်|တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်]] နန့် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ပိုင်းဟိ [[ချင်းဟိုင်]] (Qinghai) ဒေသတိက ဆင်းသက်လာကတ်တေ၊၊ ခေတ်အဆက်ဆက်မာ တောင်ဘက်ကို ရွှိပြောင်းလှာကတ်ရား [[မေခမြစ်]] နန့် [[မလိခမြစ်]] ဝှမ်းများအတွင်းကို အခြီချနီထိုင်ခကတ်တေ၊၊&lt;ref name=&quot;LaPolla2003&quot;&gt;LaPolla, R. J. (2003). &quot;The Qiang-type Subgroup of Tibeto-Burman&quot;. ''Language and Linguistics''.&lt;/ref&gt; ရဝမ်လူမျိုးစုအတွင်းမာ နမ်ဖိုက် (Nung Phit)၊ မတ်ဝမ် (Matwang)၊ တရုံ (Taron) စရေ မျိုးနွယ်စုပေါင်း ၇၀ ကျော် ပါဝင်ဗျယ်ဒေး ယင်းရို့စွာ သမိုင်းကြောင်းအရ ဒေနိခေတ် တရုတ်ပြည်ဟိ [[နုံလူမျိုး]] (Nu people) နန့် [[ဒုလုံလူမျိုး]] (Dulong people) ရို့နန့် မျိုးနွယ်တူများ ဖြစ်ကတ်တေ၊၊

ခေတ်သစ် DNA သုတေသနပြုချက်တိအရ ရဝမ်လူမျိုးတိစွာ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များအကြား အလွန်သန့်စင်ရေ မျိုးရိုးဗီဇ အမှတ်အသားတိကို ထိန်းသိမ်းထားနှိုင်ကြောင်း တွိ့ဟိရရေ၊၊ရဝမ်အမျိုးသားတိမာ Haplogroup O2 (M122) နန့် Haplogroup D (M174) ဗီဇတိကို အဓိကတွိရရေ၊၊O2 (M122)ဗီဇစွာ [[အောက်သား|ဗမာ]]၊ [[ယီလူမျိုး|ယီ]] နန့် [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်တရုတ်]]ရို့နန့် တူညီရေ ဘိုးဖီးတိက ဆင်းသက်လာကြောင်း သက်သီပြနိန်ရေ၊၊D (M174)ဗီဇစွာ ရှီးဦး တိဗက်လူမျိုးတိနန့် ဆက်စပ်မှုကို ပြသပြီး ရဝမ်ရို့စွာ အရာ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်တိထက်စာကေ ရှီးကျရေ တိဗက်ဗီဇ (Paleolithic Tibetan) ပိုပြီးကေပါဝင်နီကြောင်း ညွှန်ပြနီစွာ၊၊&lt;ref name=&quot;Wang2021&quot;&gt;Wang, C. C., et al. (2021). &quot;The Genomic Formation of Human Populations in East Asia&quot;. ''Nature''.&lt;/ref&gt; ရဝမ်ရို့၏ မိခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်တေ ဗီဇလိ့လာချက်တိမာ Haplogroup M9a, F1g နန့် M13 ရို့ကို တွိရပြီး ယင်းရို့စွာ မြောက်ပိုင်းအာသျှနန့် အရှိတောင်အာသျှ ကုန်းမြင့်ပိုင်း မျိုးနွယ်စုတိ၏ ဝိသေသများ ဖြစ်တေ၊၊&lt;ref name=&quot;Summerer2014&quot;&gt;Summerer, M., et al. (2014). &quot;The genetic distinctness of the Tibeto-Burman populations in Myanmar&quot;. ''Molecular Biology and Evolution''.&lt;/ref&gt;

== ယိုင်ကျေးမှုနန့် နီထိုင်မှုဘဝ ==
ရဝမ်လူမျိုးရို့စွာ ကိုယ်ကာယ ကြံ့ခိုင်တုတ်ခိုင်ပြီး ဝီရိယကောင်းရေ လူမျိုးများ ဖြစ်ကတ်တေ၊၊ တောင်ယာစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ရက်ကန်းရက်ခြင်းနန့် အမဲလိုက်ခြင်းရို့ကို တတ်ကျွမ်းကတ်တေ၊၊ယောက်ျားရော မမာ့ပါ အဝတ်ဖြူ ဝတ်ဆင်လေ့ဟိပြီးး အမျိုးသားတိစွာ ကြိမ်ဖြင့်ရက်ထားကာ ဝက်စွယ်ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားရေ ဝထုပ်တိကို ဆောင်းလိဟိရေ၊၊ တောင်စောင်းများမာ လှီကားထစ်ပိုင် မြေပြုပျင်လို့ အာလူး၊ ပဲဒေါင့်၊ မုန်ညင်းနန့် နှမ်းရို့ကို စိုက်ပျိုးကတ်တေ၊၊ ရက်ကန်းအတတ်မာ အဇီးအီး (ပိုက်ဆံလျှော်ပင်) မှ ခြည်မျှင်ထုတ်လုပ်ခြင်းကာ ထင်ရှားစွာ၊၊

== မျိုးနွယ်စုနန့် ဘာသာစကား ==
ရဝမ်လူမျိုးရို့မာ မျိုးနွယ်စုခွဲပေါင်း (၈၀) ကျော်ဟိပြီးး အဓိကအုပ်စုကြီးတိမာ မတ်ဝမ် (Matwang)၊ လာဇု (Lazu)၊ ဝမ်ဖလာ (Vangpala)၊ တရုန် (Taron) နန့် နုံ (Nung) ရို့ ဖြစ်ကတ်တေ၊၊&lt;ref&gt;LaPolla, Randy J. (2003). &quot;A Grammar of Rawang&quot;. ''Mouton de Gruyter''.&lt;/ref&gt; မျိုးနွယ်စုအလိုက် စကားပြောဆိုပုံ စိကေချေကွဲပြားကေလေ့ ဝါကျတည်ဆောက်ပုံမာ မြန်မာစကားပိုင်ပင် (Subject-Object-Verb) စနစ် ဖြစ်တေ၊၊

== ရဝမ်လူမျိုးကွဲများ ==
ရဝမ်လူမျိုးများမာ မျိုးကွဲများ ဟိသိမ့်ရေ။ ယင်းရို့စွာ ပြောဆိုရေ စကားအလိုက် တူရာခွဲခြားရေအခါ လူမျိုးစုငယ် လေးစုအဖြစ်တွိရရေ။ အဓိကကတော့ခါ မတ်ဝမ်၊ ဒရူ၊ တန်ဆာရ်နန့် လုံမီ ရို့ဖြစ်တေ။ ဒေသအလိုက် ပြောဆိုရေ စကားနန့် လီယူလီသိမ်း စိကေချေ ကွဲပြားကတ်ကေလေ့ အခြီခံအားဖြင့် အုပ်စုတခုတည်းသာဖြစ်ကတ်ောင်းကို ပြောဆိုရေ စကား၊ ရိုးရာယိုင်ကျေးမှု ဓလိ့အစိုင်အလာတိနန့် အထောက်အထားများစွာတွိရရေ။ အုပ်စုငယ်တိနန့် မိသားစုအလိုက် ပြောဆိုရေ စကားလည်း စိကေချေ ကွဲပြားရေ။ ဟိုလူမျိုးငယ် တခုအထဲဟိ မိသားစု တခုနန့် တခုပင် ပြောဆိုရေ လီယူလီသိမ်း၊ အသုံးပြုပုံ ကွဲပြားရေ။

== နာမည်မှည့်ပုံ ==
ရဝမ်လူမျိုးတိစွာ ကိုယ်ရို့ သား သမီးတိအား နာမည် မှည့်ရာမာ အကြီးမှ အချေအလိုက်မှည့်ကတ်တေ။ ယင်းမာ အောက်ပါအလိုက်ဖြစ်တေ။

{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
!
!သား
!သမီး

|-
|ပထမ
|ဖုန်
|နန်

|-
|ဒုတိယ
|ဒီး၊ ထင်
|နင်

|-
|တတိယ
|ခင်၊ ဂျုံ
|ချန်၊ ခေါ်

|-
|စတုတ္ထ
|ဆင်
|နွန်၊ ထီ

|-
|ပဉ္စမ
|မင်
|ဇင်၊ ခူရ်

|-
|ဆဌမ
|ဖီ
|ထန်၊ ဂင်း

|-
|သတ္တမ
|ယုန်
|ထမ်း
|}&lt;br /&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}

[[Category:ရဝမ်လူမျိုး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>lu20zndyth80de0gfm3parrmz1ch6r8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရှီးဟောင်းမြိုလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4211</id>
    <revision>
      <id>21820</id>
      <parentid>18280</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:31:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ပြင်ပလင်ခ့် */</comment>
      <origin>21820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="153209" sha1="l8kjpct5xdinoptsmnkrx4z1ry1q9kh" xml:space="preserve">(ဒေအကြောင်းအရာရေ ခမီဘာသာစကား‌ပြော ဆိုရေ(မြို)တိနန့်မရော‌‌ထွေးပါကေ့){{Infobox ethnic group|group=Mro|native_name=မြိုလူမျိုး|flag={{flag|Myanmar}}, {{flag|Bangladesh}},{{flag|India}}|flag_caption=|image=File:Mro men from Bandarban.jpg|image_caption=မြိုအမျိုးသားတီးဝိုင်းပုံ|caption=မြိုလူမျိုး|total=၁၂၀,၀၀၀|total1=|population=၁၂၀,၀၀၀|popplace=မြန်မာ၊ ဘဂ်လားဒေရှ့်|regions=|languages=[[မြိုလူမျိုးဘာသာစကား| မြိုဘာသာစကား ]] [ဒေသိယစကား မရူ ၊ မြုံ၊ မြုန်၊ တောင်မရူ၊ တောင်မြို၊ မြူ၊ မြိုစာ၊ မြူစာ၊ မရူဆာ]|religions=[[နတ်ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု]] 

[[ကရာမာ ဘာသာ]]

[[ဗုဒ္ဓဘာသာ|ဗုဒ္ဒဘာသာ]]

[[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]|related_groups=[[ချင်းလူမျိုး ]]|total_year=၂၀၂၀|region1=[[ရခိုင်ပြည်နယ်]]|region2=[[စစ်တကောင်းခရိုင်]] ၊ [[ဘင်ဒါန်ဘင်]]|region3=[[ချင်းပြည်နယ်]] ၊ [[ချင်းလက်ဝ]]|region4=[[အိန္ဒိယ]] ၊[[ဘဂ်ါဒေသ]]|region5=[[မီဇိုရမ်းပြည်နယ်]] ၊ [[လောင်ကလာမ်]]}}
[[တိဗက်-မြန်မာ|တိဗက်- မြန်မာ]] အစုမှ ချ[[င်း]]အုပ်စုခွဲမာ ပါဝင်ရေ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးတိအနက် [[ရှေးဟောင်းမြိုလူမျိုး]]ရို့စွာ စစ်တွေခရိုင် ဘူးသီးတောင် ဒေသနန့် အယင် ရခိုင်တောင်တန်းဒေသ၊ အဂု ချင်းဝိသေသတိုင်း ပီးချောင်း၊ ဖန်ချောင်း တလျှောက်မာ နီထိုင်ကတ်ရေ။ ယင်းအပြင် အရှိပါကစ္စတန် ပြည်၊ [[စစ်တကောင်းတောင်တန်းဒေသ|စစ်တကောင်း တောင်တန်း]]၊ ဗိုလ်မင်းထောင် တောင်တန်းနယ် အစွန်အဖျားမာလည်း မြိုလူမျိုးရို့ နီထိုင်ကတ်တေ။ ၁၉၃၁ ခုနှစ် သိုင်ခေါင် စာရင်းအရ မြိုလူမျိုးရို့၏ ဦးရွီမာ ၁၃,၇၆၆ လှောက်ဟိရေ။ မြိုလူမျိုးရို့စွာ မြို့ကြီးပြကြီးနန့်မနီး၊ တောတောင် ချောင်းမြောင်း ထူထပ်ရေ အရပ် များမာ ရှီးဓလိ့အတိုင်း တောင်ယာပဲခင်း လုပ်ကိုင်စားသောက်ဗျာယ် ဟိကတ်တေ။ ယောက်ျားရို့မာ အနံ တထွာလောက် အပြာရောင် အဝတ်ရှည် ကို ခါးတောင်ကျိုက်လို့ ဝတ်ကတ်ပြီးကေ၊ မမာ့တိမာ အင်္ကျီဝတ်ကတ်ရိုး ထုံးစံမဟိဘဲ၊ နက်ပြာရောင် အဝတ်ချာ အနံတထွာလောက်ကို ဒူးဆစ်အထိ ဆီး စပ်အောက် ရှောလို့ ပတ်ရစ်ဝတ်ဆင်ကတ်တေ။ ထိုအဝတ်ချာ ခါးမာ မြဲနိန်စီရန် ပုတီးစိလုံးကြီးများ သီထားရေ ကြိုးတိနန့် ရစ်ပတ်စည်း နှောင် လို့ကေလေ့ ထားတတ်ဧ့။ သို့မဟုတ် ကြီးနီခွေတိကိုကေလေ့ စွပ်ထားတတ်ဧ့။ ရိုးသားစွာ နီထိုင်လိဟိရေ။ လူအိုလူမင်းတိကို လုပ်ကို င် ကျွေးမွီးဖို့ သားသမီးမဟိကေ လပျိုတိစွာ စုလို့ အပိုသတ်သတ် တောင်ယာလုပ်ပြီးကေ ဝမ်းစာထည့်ပီးကတ်၏။ ခေါင်းညီး၊ ဝမ်းနာ၊ ဖျားနာခြင်းကစပြီးကေ နတ်ဖမ်းစားရေဟု အယူဟိပြီးးလျှင် ကျွဲနွားဝက်ရို့ကို သတ်လို့ နတ်တင်လိဟိရေ။ တောင်ပေါ် ယာခင်းမာ မျိုးကြဲခါနီးမာ ကြက် ကို အကောင်များစွာ သတ်လို့၊ ကြက်သွေးဖြင့် ယာခင်းကို ပက်ဖျန်းကာ ယာခင်းကောင်းစီရန်လည်း နတ်တင်လိဟိရေ။ မြိုလူမျိုးရို့စွာ တချိန် က ရခိုင်ပြည်မာ မင်းဧကရာဇ်တိအဖြစ် နန်းတက်ပနာ “မြို” မင်းဆက် နှစ်ဆက်ကိုပင် တည်ထောင်ခလီရေ။ ယင်းပိုင် [[မြိုမင်းဆက်]] နန်းတက် ခရေမာ သက္ကရာဇ် ၁၃၁ ခုနှစ်မှ ၁၅၆ ခုနှစ်အထိ ၂၅ နှစ်ခန့် ကြာခလီရေ။ဧပိုင်မြိုမင်းဆက်နှစ်ဆက်ထူထောင်ခဖူးရေ မြိုလူမျိုးရို့မာ အဂု အခါ မသဲမကွဲရေ လူမျိုးအနိန်နန့် တည်ဟိကာ၊ အရာ မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းရင်းဘွားရို့ကပင် မြိုလူမျိုးရို့အကြောင်းကို မသိဟိကတ်လီ။ &lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၉) အပိုင်း (ခ) စာ-၄၂၅-၄၂၆။&lt;/ref&gt;ဒေ ဆောင်းပါးမာဖော်ပြရေမြိုလူမျိုးများဆိုရာမာ ရခိုင်လူမျိုးရို့က မြို(mro) လို့လေ့ကောင်း၊ မီဇိုးချင်းရို့က မီရီယား (Miria) လို့လေ့ကောင်း၊ ခူမီးချင်းရို့က လောင်ဟူး(Lawnghu) လို့လေ့ကောင်း၊ ရခိုင်ပြည်နယ်မှခမီရို့က ဒေချင့်က်(Dak) ဟုခေါ်ဆို ရေလူမျိုးတိဖြစ်တေ။ ဘင်္ဂလီရို့က မူရုန်,မြုံ(Murung) လို့လေ့ကောင်းခေါ်ဆိုပြီး ယင်းရို့ကိုယ်တိုင်ဧ့ မိခင်ဘာသာစကားဖြင့် မရူ၊ မရူစား (Mru, Mrucha) အဖြစ်ခေါ်ကာ စာပီရီး သားရာမာလည်း မြို နန့် [[မြူလူမျိုး|မြူ]] (Mro and Mru) နှစ်မျိုးစလုံးဖြင့်အသုံးပြုရီးသားရေ လူမျိုးတိကိုဆိုလိုခြင်းဖြစ်တေ။ ချင်းပြည်နယ်ဖန်ချောင်းနန့် ရခိုင်ပြည် နယ်အထဲမှ အရာလူမျိုးတိနန့်ကွဲပြား စွာ သိနှိုင်လီရေ။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ပြည်လုံးကျွတ် လူဦးရွီနန့်အိမ်ထောင်စုသိုင်ခေါင်စာရင်း ကောက်ယူရာမာ ကုတ်နံပါတ်မာ (၇၀၆) အဖြစ်ဖော်ပြထားရေ မြိုတိုင်း ရင်းသားလူမျိုးစုဖြစ်တေ။

== ပထဝီနယ်မြီ ==

မြို တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ဆိုစွာမာ ရခိုင်ပြည်နယ်အထဲ နီထိုင်ရေ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု များဖြစ်ရေ [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]]၊ [[ကမန်လူမျိုး|ကမန်]]၊ [[ခမီလူမျိုး|ခမီ]]၊ [[ဒိုင်းနက်လူမျိုး|ဒိုင်းနက်]]၊ [[မရမာကြီးလူမျိုး|မရမာကြီး]]၊ မြို(မရူ)၊ သက် ဟုဆိုခါ လူမျိုးစု ၇ စုမာပါ ဟိရေ။ ဂုချိန်ခါမာ [[မောင်တောခရိုင်]]၊ [[မေယုတောင်တန်း]]၊ [[ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်]]၊ စိုင်းဒင်([[စိုင်းတင် တံရှင်|စိုင်းဒင်တံရှင်]])ချောင်းဖျား အထက်ပိုင်းမာအများဆုံးနီထိုင်ကတ်ရေ။[[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]] ၊စမ်းပတီးချောင်းတလျှောက်၊ [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]] နန့် [[ချင်းပြည်နယ်]] ချင်းလက်ဝမာ စိကေချေ ပျံ့ နှံ့နီထိုင်ကတ်ရေ။ နီထိုင်ရာဒေသ ပျံ့နှံ့လားပုံကို သမိုင်း၊ ပစရာဇဝင် မှတ်တမ်းတိအရ ဧပိုင် ဆိုရေ လွန်ခ ရေနှစ်ပေါင်းထောင်ကျော်လောက်က[[မဇ္ဈိမဒေသ]]တနီရာမာ ကုသဝတီပြည်ဟိလီရေ ။ ထိုပြည်မာ ဝါရဓမ္မတူနာမည်ဟိ ဘုရင်အုပ်ချုပ်စိုးစံလေဧ့။ အရာမင်းသားတပါးစွာ ဝါရဓမ္မတူမင်းအား စစ်သားဗိုလ်ပါများစွာဖြင့် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် လီရာ ယှုံးနိမ့်ပြီး မင်းညီမင်းသားဆွေတော်မျိုးတော်အပေါင်းတိ ကစဥ့်ကရဲပြိုကွဲပနာ အသက်ဖီးမှ လွတ်မြောက်ရန် ခြီဦးတည်ရာ ထွက်ဗြီးယှောင်ဗြီးကတ်ရရေ။ ကုသဝတီပြည့်ရှင် ဘုရင် ဝါ ရဓမ္မတူဧ့ သားတော် ခွာဇုပုတိမင်းသားစွာ အပေါင်းအဖော်နောက်လိုက် တသောင်းလှောက်နန့် အာသမ်နယ်ဘက် မာ အချိန်ကကောင်းကြာရပ်နားလို့ ကိုယ်ရို့ဧ့ ဘဝတသက်သာအတွက် အခြီစိုက် နီထိုင်ရန် စီစိုင်ကတ်တေလို့ ဆိုရေ။ ယေကေလဲ အာသမ်ဘုရင်စွာ ခွာဇုပုတိမင်းသားခြောက်လ၊ တနှစ်စသည်အနိန်နန့်လောက်ရာ တနားချေတဗွေချေ ခိုလှုံရန် ခွင့်ပြုရေ။ အမြဲ တမ်းအခြီစိုက်နီထိုင်ရန် ခွင့်မပြုပါ၊၊ ယင်းအတွက်နန့်ခွာဇုပအတို့အုပ်စုစွာ အာသမ်နယ်ဘက်မှ ကစ္ဆပနဒီ မြစ်ဘက်ကို တရွိ့ရွိ့ ပြောင်းရွိလာကတ်တေ။ ထိုတသောင်းခန့်ရေ အုပ်စုစွာ အရှည်ကြာမြင့်စွာ စခန်းချနီထိုင်ဖို့နီရာတွင် တစုတစည်းတည်းနီထိုင်ကတ်ကာ အကာအရံ ခုနှစ်ထပ်ဖြင့် ပြုလုပ်နီထိုင်ကတ်ရေ။ ထိုခုနှစ်ထပ်ရေ ခြံဝိုင်း၊ တပ်ခြံတိမာ ဝါးလုံးကြီးတိနန့် ထူထပ်စွာ ဆောက်လုပ်ထားရေ ခံတပ်ကြီး ပိုင်ခိုင်လုံရေ အကာအရံတခုဖြစ်တေဟု [[သမိုင်း]]ကဆိုရေ။  တပ်ခြံထိုးကတ်ပုံမာ အမြင့်(၈)တောင် ဟိပြီးး အပေါ်ထက်မာ အချွန်၊ ဝါးခြမ်းပြား အစိတ်ကို အဖျား၊အရင်း အချွန်ထားကာ၊အချွန် စွာအပြင်ဘက် ဟ ပြီး တပ်ခြံဝိုင်းကြီးကို ကာရံထိုးပါရေ။ ထိုခေတ်ကာလစွာ တိုင်းပြည်မငြိမ်မသက်ဖြစ်နီရပြီးကေး ဘုရင်စနစ် သူရဲကောင်းစနစ် ကျင်းသုံးကာ တပါးနန့် တပါး တိုင်းပြည် နီရာ လုနိကတ်ရေ လို့ မှတ်ယူနှိုင်ရေ။ တပါးနန့်တပါး စစ်တိုက်စွာကို မြိုဘာသာစကားဖြင့်(ဟိယာရို့)ဟုခေါ်ပါရေ။ မြိုလူမျိုးကို စစ်လာတိုက်ရေ စစ်နာမည်မာ (Hὓm Pok Hie-ဟုန်မ် ပေါက်ဟိယာ၊ Maih Bown Hie-မာမ် ဘင်န်ဟိယာ) ဆိုပနာဖြစ်တေ။ မြိုလူမျိုးရို့၏ စစ်နာမည်စွာ (Hoi Kong Hie-ဟွေခေါင်ဟိယာ)ဟုခေါ်ရေ။ (Hὓm Pok Hie –ဟုန်မ်ပေါက်ဟိယာ) စစ်ရန် ကြောင့် မြို လူမျိုးသူရဲကောင်း ဖြစ်ရေ (ထင်းလောင်း-ဟိယာရန့်) စွာအသတ်ခံခရေလို့ ဆိုရေ။ ဟိသမျှရေ လူရို့မာ ထိုတပ်ခြံဝိုင်းမာသာ နီကတ်ရပြီးကေ လမ်းဝတပေါက် နန့် ထွက် ပေါက်တပေါက်သာဟိလီရေ။ ဒေတပ်ခြံဝိုင်းကြီးထဲမာ နီကတ်ရေသူတိအနက် ကိုယ့်သဘောအလျောက်ဘုရင်မှတပါး ဇာသူလေ့ ထွက်ပြီးကေ သီးသန့်ရပ်ရွာအိုးအိမ်တည်ဆောက်လို့ မနီကတ်ရဘဲ၊ ခြံဝိုင်းကြီးထဲမာပင် အချိန်အကန့်အသတ်မဟိ နီကတ်ရလီရေ။ ယင်းပိုင် ခြံဝိုင်းကြီးထဲမာ နီထိုင်ကတ်ရရေ သူတိကို ယင်းရို့ဘာသာစကားဖြင့် မရုပ်နေဘရီးကအဲဒတ်ဟုခေါ်ကတ်တေ။ ယကေလေ့ ဒေ တသောင်းမျှရေ လူစုလူဝီးကြီးတခုလုံးဧ့ စားသောက်လားလာနီထိုင်မှု ကိစ္စ မာ ကမ္ဘာလောက်ကြီးကျယ်ရေအတွက် စစ်ပြီးချိန်ကလွဲကေ အမြဲတမ်းတသမတ်တည်း တသောင်းလုံးစုဝေးလို့ နီထိုင်ရီးမာ မလွယ်ကူတော့ပေ ။ အုပ်ချုပ်သူဘုရင်အနိန်နန့်လည်း ထိုသူရို့ဧ့ ရိက္ခာဖုံလုံရီးတာဝန်ကိုယူရစွာမှာမငယ်လှပါ၊၊ ယင်းအတွက်နန့် ဘုရင်စွာ ကိုယ့်အုပ်စုကြီးအား ကစ္ဆပနဒီ မြစ်ဖျား အရပ်ဟိ စိမ်းလန်းစိုပြည်လို့ အသီးအနံ ဖြစ်ထွန်းဖို့နီရာ ဒေသအသီးသီးသို့ ခြံဝိုင်းကြီးမှ ခွဲထွက်စီရား နီရာသီးခြားပြုကာ နီထိုင်ခွင့်ပီးလီရေ။ ဘုရင်ဧ့ အမိန့်တော်အရတပ်ခြံအထဲမှ သီး ခြားအုပ်စုခွဲအဖြစ် နီထိုင်ရန်ထွက်လှာသူကို မရူ မရုပ်ဆိုရေ အခေါ်မှ မရို ဟု ပြောင်းလဲ လာခလီရေ။ ''မရို'' ဆိုရေ အသုံးအနှုန်းစွာ ဂုချိန်ခါ မာ မြို ဆိုပနာ ပြောင်းလဲ ဖြစ်ပေါ်လာရေဟု ဆိုရေ။ မြို ရို့စွာ ဥဒလင်း၊ ဖန်ချောင်း၊ ကလပ်ချောင်း၊ စရေ ဒေသများမာ အုပ်စုခွဲကာ နီထိုင်ကတ်လီရေ။ ယင်းအတွက်နန့် မြို သို့မဟုတ် တပ်ခြံအထဲမှ လူသားတိစွာ အာသမ်နယ်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာယား လွန်ခရေ နှစ်ပေါင်းများစွာကပင် ရခိုပြည်နယ်၊ ကဇ္ဈပနဒီ မြစ်ဝှမ်းဒေသမာ အထင်အရှားဟိနီယား ဖြစ်ကြောင်း ပစရာဇဝင် တိအရလိ့လာ သိဟိရလီရေ။။ အနောက်မဇ္ဈိမမှ စစ် ဖီးဒဏ်ကြောင့် မြို ရို့စွာ [[ဟိမဝန္တာ တောင်တန်း|ဟိမဝန္တာ]]တောင်ခြီတိကို ဖြတ်ကျော်ဗျာယ် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်သို့ ရောက်ဟိခကတ်တေလို့ ရှေးဘိုးဖီး၊ ဘီဘင်ရို့၏ နှုတ်ဆင့်ကမ်းစကားအရပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ မြို ဘာသာ စကား၊ တေးလင်္ကာပုံပြင်၊ ဝထုအရပင်ဖြစ်ဖြစ် သိရရေ။ တိဗက်ကတဆင့် အာသံ၊ မဏိပူရသို့ ရောက်ဟိလာခကတ်ရာ နောက်တဖန် ယင်း [[အာသံပြည်နယ်|အာသံ]]၊ [[မဏိပူရပြည်နယ်|မဏိပူရ]]မှ တဆင့် ခြီဦးတည့်ရာလားကတ်ပြန်ရာ အဂု ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း ပလက်ဝမြို့၊ အရှိဖက် (၁၀) မိုင်ကျော်လောက်အကွာ မြို ဘာသာစကားဖြင့် ကိမ္မာ ခေါ်ဆိုရေ [[ကျောက်ပန်းတောင်]]နန့် နီလာပန်းတောင်သို့ ရောက်ဟိ အခြီချနီထိုင်ခကတ်ရေ။ နောက်ထပ် ၁၄ ရာစု နန့် ၁၇ရာစုကြားကာလမာ မြို လူမျိုးတိကို ခူမီး လူမျိုးရို့က တိုက်ခိုက်လို့ ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ နိုင်ငံရီး မတည်ငြိမ်မှု ပင်ဖြစ်ဖြစ် စစ်တကောင်းတောင်တန်း ‌‌‌‌‌ဒေသ ဘန်ဒရာဘင်([[Bandarban]] )၊ အိန္ဒိယနယ်စပ် ဘဂ်ါ (Bengal ) နန့် အရှိ ပါကီစတန် အထိ ပျံ့ နှံ့ ရောက်ဟိရေ။ ဂုထိတိုင် ယင်း နီရာများမာနီထိုင်ကတ်ရေ။ တချို့ ရို့စွာ  ပီချောင်း၊ ဖန်ချောင်း၊ [[ကုလားတန်မြစ်|ကုလာတန်မြစ်]]ကြော မှ  ယင်းကတဆင့် တချို့စွာ [[ကစ္ဆပနဒီ]](ကုလားတန်မြစ်)ဧ့ အထက်အောက်နန့် လေးမြို့မြစ်တလျှောက် ပျံ့နှံ့စွာ ဆင်းသက်နီထိုင်ခကတ်တေ။ ရှီးလူကြီး သူမရို့ဧ့ ပြောစကားအရ မြို စွာ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ရန်ကလည်းကောင်း၊ ဟိယာဟုခေါ်ရေ စစ်ရန်ကလည်းကောင်း ကာကွယ်ရန် တပ်ခြံခုနှစ်ထပ်ဖြင့် ကာရံဗျာယ် နီထိုင်ကတ်ရေလို့ဆိုရေ။ ယင်းပိုင် တပ်ခြံခုနှစ်ထပ်ဖြင့် ကျားရဲ တိရစ္ဆာန်ရို့၏ ဖီးရန်မှ ကာကွယ်နီထိုင်ခြင်းကို ရှေးပညာဟိတိက [[မြိုဘာသာစကား|မြို ဘာသာစကား]]၊ တပ်ခြံ အခေါ်အဝေါ် မြို ကို အခြီပြုပြီး တပ်ခြံအထဲနီထိုင်လူ(လူမျိုး) မြိုလူမျိုးဟု သမိုင်းမှတ် တမ်းများ တင်ခကတ်တေ။&lt;ref&gt;.မေယုတောင်စွယ်ကြားမှသွီးချင်းမောင်မေများ(သျှင်ထွေးယဉ်)&lt;br /&gt;&lt;/ref&gt;

== သမိုင်း ==
မြိုးတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ' ရခိုင်ဒေသကို စတင်အခြီချမှုနန့် ပတ်သက်ပနာ ရခိုင်သမိုင်းများမာ လည်း ခြီရာကောက်ယူနှိုင်ရေ။ ကစ္ဆပနဒီ မြစ် ဝှမ်းဒေသကို ရခိုင်လူမျိုးများ မြောက်ဘက်မှ ဝင် ရောက်လှာရာ မြိုရို့စွာ ယင်းဒေသမာဟိနန့်ယာဖြစ်ကြောင်း၊ပထမဓညဝတီကို တည် ထောင်ကာ ရခိုင်မင်းဆက်ကို တည်ထောင်ခရေ သူရဲကောင်း မရယုမင်း စွာ &quot;မြို&quot;အကြီး အကဲတဦး ဧ့သမီး မိပိန်နန့် ထိမ်းမြားလက်ထပ် ခကြောင်း၊ ယပြီးနောက် &quot;မြို&quot;လူမျိုးရို့နန့် ပူးပေါင်းကာ ယင်းခါက ကစ္ဆပနဒီ မြစ်ဝှမ်းတဝိုက် မင်းမှု ဆိုး သွမ်းနီကတ်ရေ ဘီလူးတိကို တိုက် ခိုက် အောင်မြင်ခကြောင်း ရခိုင် သမိုင်းတိက ဆိုရေ။&lt;ref&gt;ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း(ပထမတွဲ)(စာ ၉၃-၉၆)(စာ ၁၂၂-၁၃၅).&lt;/ref&gt; ထိုအ ကြောင်းကို အဒူမင်းညိုဧ့ ရခိုင်မင်းသမီးဧချင်းအပိုဒ်(၆) မာ 'မာရယုလျှင်၊ ဘဖြူမြိုထီး၊ သင်းကြီးအောင်လာ၊ စွားချာဒေဝီ၊ သမီးဘီနန့် နိူင်းမှီတကွ' ဆိုပနာ စပ် ဆိုထားရေ ရခိုင်မဟာမုနိဘုရားသမိုင်းစာအုပ်မာ 'မာရယုစွာ စွမ်း ရည်သတ္တိနန့် ပြည့်စုံစွာဖြစ်ပနာ မြိုလူမျိုးဂေါင်းဆောင်ရယောင်လာဧ့ သမီးနန့်လက် ထပ်စွာ' ဟုဖော်ပြထားရေ ။&lt;ref&gt;History of Burma ,1883,pg,43,45&lt;br /&gt;&lt;/ref&gt;ဒေ အဖြစ်အပျက်ကို နှောင်း ပိုင်းသုတေသီရို့က ခရစ်နှစ်အဖြစ် နန်းစဉ် နန်းဆက် သမိုင်းပြုပနာ ဖော်ပြရာ ဘီစီ-၃၃၂၅ စွာ မာရယုဧ့ နန်းတက်နှစ်ပင်ဖြစ်တေ။ သို့အတွက်နန့် ရခိုင် သမိုင်းဦး ကာလကပင် ရခိုင် ပြည်နယ်မာ &quot;မြို&quot;တိုင်းရင်းသားရို့ဟိနန့်ပြီဖြစ်ကြောင်း ယေဘုယျ မှတ်ချက် ယူနှိုင်ရေ။ မြိုရို့စွာ ရခိုင်နန့်အတူ တကွ နီထိုင်လာခကတ်ရာ ဝေသာလီခေတ်ကုန်ခါနီးမာ မြို လူမျိုးသုံး ဦးဘုရင် ဖြစ်လှာ ခရေ သမိုင်းကြောင်းစွာ ရခိုင်ရာဇဝင်မာ ထင်ရှားခပါ သည။ ဝေသာလီကျောက် လှဂခေတ်မာ စူဠစန္ဒားမင်းနတ်ရွာစံပြီးကေ မင်းဆက်ပြတ်ခရေ စန္ဒာဒေဝီမိဘုရားစွာ ဘုရင်ကြီးမာ ခဲ့အတိုင်း ကိုယ့်လက်စွပ်ဖြင့်တန်သူကို ရှာဖွီခရေ မတွိရလို့ချောင်းဖျား၊မြောင်းဖျား၊တောတောင်အဝှမ်းရှာ ဖွေစီရေ။ ယင်းခါအဆင်း၊ခွန်အား၊စွမ်းအနိန်နန့်ပြည့်စုံရေမြိုလူမျိုးသုံးဦးဖြစ်ရေ အမြတူ၊ အမြကူ၊ပဲဖြူ ရို့နန့် လက်စွပ်တန်စွာဖြစ်ပနာဝေသာလီမြိ့တော်သို့ခေါ်ယူခရေ။ &lt;ref&gt;Mro-cha''-A hub for Mru Indigenous people promoting the'' Mru ''Retaning their Ethnicity,pg,24''&lt;/ref&gt;ယင်း နောက်အစ်ကိုကြီး အမြကူကို အိမ်ရှိအရာအပ်နှင်းကာ သားဖြစ်သူရာဖြူကို မြောက်ဦးမြို့အားစားစီရေ။ ထိုအကြောင်းကို ရခိုင်မင်း သမီး ဧချင်းအပိုဒ်(၁၄)မာ 'မြိုမာ ထင်ရှား၊ သင်းကြီးသားလျှင်၊ ရည်သွားလုံးရပ်၊ စည်းကြပ်ကျစ်ကြော၊ ချောမောဆင်းရောင်၊ ညီနောင်သားဘ သုံးယောက်ရပြီးကေ၊ အစတည်တုံ၊ အမြတူနန့်၊ တူစုံသားမောင်၊ထီးနန်းဆောင်ပနာ နောင်တလစ်မှု၊ ကားရေဖြူနန့်၊ ရိပ်ဖြူဆောင်းချုပ်၊ ပြည်ရွာအုပ်ဗျာယ်' ဟုမှတ်တမ်းတင်ခရေ။[၆] ပဲဖြူမင်း မြောက်ဦးမြို့တည်ပြီးကေနေစဉ် မြောက်ဘက်မှ မွန်ဂိုလီယံများ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လို့ပျက်စီးရေကို 'တုံလှုပ်မစွမ်း၊ ခဲ့ယိုယွင်းမာ ရှမ်းလူးဘုန်းရှင်၊ သိုခင်ဘွားကြီး၊ တောင်ရိုးစီးပနာဖျက်ဆီးလေရေ၊ ရို့ရွာတခေါက်၊ မင်းမဲ့တိမ်စွာ' ဆိုပနာ ရခိုင် မင်းသမီးဧချင်းအပိုဒ်(၁၄)မာပင်ဖော်ပြထားရေ။ ရခိုင်ဘုရင်ကောလိယမင်း၏သားတော်ဿရာဇာလက်ထက်မာပျောက်ဆုံးနိန်ရေ မဟာ မြတ်မုနိရုပ်ပွားတော်ကြီးအား အမတ်ကြီးလကျၤာကို ဆုလာဘ်ပီးလို့ ရှာဖွီစီရေ။ နောက်ဆုံးမှာချောင်းဖျား၊ မြောင်းဖျား၊ တောနားတောင်နားမာ နီထိုင်စားသောက်ကတ်ရေ မြိုလူမျိုးရ ဟောင်လာနန့် အပေါင်လာညီအစ်ကို နှစ်ဦးဧ့ အကူအညီ လမ်း ညွန်မှုဖြင့် [[မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီး(မန္တလေး)|မဟာမြတ်မုနိ]] ရုပ်ပွားတော်ကြီးကို ချောင်းဖျားငယ်တခုမာ လည်တော်တိုင် မြေဖုံးပနာ တွိရရေ ဟုဆိုရေ။&lt;ref&gt;ဓညဝတီရာဇဝင်သစ်ကျမ်း(ပဌတွဲ)၊၁၃၁၆-ခုနှစ်၊စာမျက်နှာ-၁၃၁။&lt;/ref&gt; ယင်းအကြောင်းကို ရခိုင်မင်းသမီးဧချင်းအပိုဒ်(၁၉)မာ 'ကောလိယမင်း၊ အ ရင်းသည်းခြာ၊ ဿရာလျှင်၊ မဟာမုနိ၊ ဟိရေအကြောင်း၊ ပေါင်လောင်မြို့ထီး၊ သင်းကြီးညွန်ပြ'ဆိုပနာ ဖော်ပြထားရေ။ သို့အတွက်နန့် ရခိုင်သမိုင်းတိ၏ အဆိုအရ တတဖဲ့ချေဖြင့် ရခိုင်ဒေသကို ရောက် ဟိခမည် ဖြစ်ရေ &quot;မြို&quot;တိုင်းရင်းသားတိစွာ ရခိုင်ပြည်မြောက်ပိုင်း ကစ္ဆပနဒီ နန့် လေးမြို့မြစ် ဝှမ်းသို့ တသုတ် ပြီးတသုတ် အခြီချခကြောင်း တွိဟိရရေ။ ထိုကစ္စပနဒီနန့်လေးမြို့မြစ်ဝှမ်းသို့ အခြီချလှာပုံနန့်ပတ်သက်ပနာ ဧပိုင်ဆိုရေ BC-၃၃၀၀ ကျော်က ယင်းမြိုလူမျိုးတိစွာ အိန္ဒိယတောင် တန်းအရပ်ဒေသနန့်တရုတ်ပြည် ယူနန်အရပ်ဒေသမာနီထိုင်ခလေဧ့။ ထိုအရပ်ဒေသမှ တဆင့် ကစ္စပနဒီ (မြိုဘာသာခေါ်ယာမ်မာစေ) လေးမြို့မြစ် နန့်ကုလားတန်မြစ် ဝှမ်းပီချောင်း၊ ဖန်ချောင်း အရပ်ဒေသမာအခြီချ လာရာထိုအရပ်မာပင်ရခိုင်တိုင်းရင်းသားတိနန့် ရင်းနှီးစွာနီထိုင်ရင်း ရခိုင် မင်းဆက်သုံးဆက်မျှ အုပ်စိုးခကတ်တေ။&quot; ၁၉၄၃၊ စစ်အတွင်းကမြန်မာနိုင်ငံအစိုးရက ဆင်းလှား မြို့မာ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝီခရေ မြန်မာနိုင်ငံလက်စွဲစာအုပ်မာ ချင်းအမျိုးအနွယ်ဝင် 'မြို'တိုင်းရင်းသားရို့ မြန်မာပြည်တွင်းကို ဝင်ရောက်လှာပုံနန့်ပတ်သက်ပနာ အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြခပရေ။ တိဗက်-မြန်မာ မျိုးနွယ်အုပ်စုစွာ သုံးစုခွဲပြီးကေ လမ်းကြောင်းဖြင့်တောင်ဘက်ကို ဆင်းလှာခရေ ဧရာဝတီ မြစ်ဖျား ခံရာ အရပ်ဒေသတိကဖြတ်ကျော်ခကတ်တေ။ ထိုနီရာမှချင်းအမျိုးသား ရို့စွာ အနောက်ဘက် တောင်တန်းတိသို့ တက်ခကတ်လီရေ။ ဆင်းသက်လာရေသုံးစု အနက်အများစုမာ မြန်မာနန့် ရှီး မြန်မာများပါဝင်ရေ။ တောင်ဘက်ကိုဆက်ပြီးကေ ဆင်းသက်လာပြီး လမ်း တလျှောက်မာ တချို့က နိန်ရာတကျစွဲမြဲနီထိုင်ရစ်ကတ်ရာ မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်းနိန် မျိုးနွယ်စုများဖြစ်လားကတ်တေ။ ရခိုင် ရိုးမတောင်တန်းများမာ နီကတ်ရေ ချင်း၊ ဒိုင်းနက်၊ မြို၊ တောင်သား၊ ခမီးရို့စွာလည်း တိဗက်မြန်မာအုပ်စုဝင်များဖြစ်ကတ်တေ။ ချင်း၊ ကချင်နန့် မျိုးနွယ်ချင်းဆက်စပ်ရေ နာဂရို့စွာ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ဘက် တောင်တန်းများ၊ ဟူးကောင်းတောင်ကြားနန့် ချင်းတွင်းမြစ်အနောက်ဘက်ရို့မာ နီထိုင်ကတ်ရေလို့ရီးသားထားရေ။ ယင်းချင့်အပြင် ရခိုင်ရာဇဝင်ကျမ်းတိဖြစ်ကတ်ရေ ရခိုင်မဟာရာ ဇဝင်တော်ကြီး ဓညဝတီရာဇဝင်သစ် မာရယုနန့် ဗေဒါရှင်းတမ်း စရေကျမ်းကန်များမာပင်ဖြစ်ဖြစ်၊အချို့စာအုပ်စာပီများမာပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ မြိုလူမျိုးကို ရီးသားကတ်ရာမာ[[မြိုဆိုရေဝေါဟာရ]] အပြင် မြိုဆိုပနာပင်ဖြစ်ဖြစ် မြုန်&quot;ဆိုပနာပင်ဖြစ်ဖြစ် &quot;မြို့&quot;ဆိုပနာပင်ဖြစ်ဖြစ် မှုကွဲစာလုံးပေါင်းဖြင့်ရီးသားထားရေ။ မြို၊ မြုန်၊ မြုမ်၊ မြူ၊ မြို့ဆိုရေ အရီးအသားစွာ &quot;မြို&quot;လူမျိုးတမျိုးကိုပင်ရီးသားထားဟုမှတ်ယူနှိုင်ရေ။ အိန္ဒိယလူမျိုးတိက မြိုလူမျိုးတိကို &quot;မြုံဂျာ&quot;ဟုခေါ်ဝေါ်နိကတ်ရေ။ မှုလ &quot;မြူ&quot; &quot;မရု&quot;စကားလုံးကို ရခိုင် တိုင်းရင်းသားရို့က &quot;မြို&quot; ဟုခေါ်ပြီးကေ ဗမာတိုင်းရင်းသား ရို့ကမှု &quot;မြို&quot;ကို &quot;မျို&quot;အသံထွက်ရေ။&lt;ref&gt;Morternal Morbidity and Mortality among Indigenous People in Bangladesh: A study of the Mru Community, pg,18,32&lt;br /&gt;&lt;/ref&gt; မြို လူမျိုးကို တခြားတိုင်းသားတိက သူ့လျာသံနန့်ဇာပိုင်ပင်ခေါ်စေကာမှု ကိုယ့်ကိုယ်ကို &quot;မြူ&quot;&quot;မရု&quot;ဟု ဒေနိန့်ထိခေါ်ဝေါ် ကတ်တေ။ မြိုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတိမာ မှုလ &quot;မြူ&quot;နာမည် &lt;ref&gt;A Politics of Nudity: Photographs of the‘Naked Mru’ of BangladeshWILLEM VAN SCHENDEL&lt;nowiki/&gt;https://pure.uva.nl/ws/files/3501618/153275_201292.pdf&lt;/ref&gt;ဟိရေပိုင် ရခိုင်လူမျိုး၊ [[အောက်သား]] စရေ တိုင်းရင်းရို့မာလည်း&quot;Burma ဘာမာ&quot;ဟုတွိရပြီး၊ရခိုင်တိုင်းရင်းသားရို့မာလေ့သော့&quot;Arakan အာရကန်&quot;ဟုတွိရရေ။ မြိုတိုင်းရင်းသားရို့စွာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် &quot;မြူ&quot;ဆိုပနာအပြင် &quot;မြိုစာ Mro-cha&quot;ဆိုပနာ၊ မရိုစာ Mo-roo-sa ဆိုပနာလည်းခေါ်ပါရေ။ &lt;ref&gt;Francis Buchanan in Southeast Bengal (1798) ,P.65.&lt;/ref&gt;&quot;မြူ&quot;အသုံးနုန်း စွာ အများဆိုင် 'နာမ်'ကိုလေ့သုံးပါရေ&quot;မြိုစာ&quot;အသုံးနုန်းစွာကိုယ့်ကိုယ် တက်စားပြုပါရေ။ ယင်းချင့်အပြင် &quot;မရိုစာ Mro-cha&quot;ဆိုပနာပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ &quot;မရုစာ Mru- chaဆိုပနာ ပင်ဖြစ်ဖြစ်ခေါ်ဆို ရေ။ [[လူသား|လူ]]၊ [[လူသား]]ဟု အဓိပ္ပာယ်ရရေ။

== ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုနန့် ဘာသာစကား ==
မြိုတိုင်းရင်းသား လူမျိုးတိစွာ အယင် အယင် ကဆိုကေ နတ်ဘာသာ ကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကတ်တေ။ ယင်းရို့မာ ဘုရား (သုံး)ပါး ကို ကိုးကွယ် ယုံကြည်ကြောင်း THE BRITISH BURMA GAZETTEER IN TWO VOLUMES. VOL. II PRINTED AT THE GOVERNMENT PRESS. 1879: Rangoon, စာမျက်နှာ -၄၂၅ မာ ဧပိုင် ဖော်ပြရေ &quot;They have Three gods , Too-ra-ee, the the father, Tsoon-toon, the nat of the hills and Oo-rengs, the nat of the streams&quot; by (Sir, Arthur Phayre)&quot; ယင်းရို့မာ ဘုရား သုံးပါး ဟိရေ ထူရိုင်းဘုရား -Too-ra-ee , ဆုန်တောမ်း နတ်-Tsoon-toon,နန့် အော်နှာမ့်နတ် - Oo-rengs ဆိုပနာ ဖော်ပြထားရေ။ မြိုရို့ ဘာသာစကားဖြင့်  စက်ြာဝဠာ တခုလုံးကို အုပ်စိုးရေ ဘုရား ကို &quot;ထူရိုင်း&quot;(သို့)&quot;ထိုရိုင်း&quot; ဟု ခေါ်ဆိုရေ။ တောင် စောင့်နတ် ကို ကား &quot; &quot;ဆုန်တောင်မ့်&quot; (သို့) &quot;ဆုန်နှာမ့်&quot; ဟုခေါ်ပနာ  ချောင်းစောင့်နတ်  ကိုမူ &quot;အော်နှာမ့်&quot; ဟုခေါ်ဆိုရေ။   &quot;ထူရိုင်း &quot;ဘုရားစွာ ဘုရားတိုင်းရို့ထက် ကြီးမားစွာ အာကာဘုံမာ နိန်ရေဟု ယုံ ကြည်ကတ်တေ။ &quot;ဆုန်တောမ်း&quot; (သို့) &quot;ဆုန်နှာမ့်&quot; နတ်ဘုရားစွာ ကုန်းမြီကို အုပ်စိုးလို့ ကုန်းမြီဟိသမျှအရပ်ရပ်မာ ဟိရေဟု ယုံကြည်ရေ။ &quot;အော်နှာမ့်&quot; နတ် ဘုရားစွာ [[မြစ်]]၊ချောင်း၊ [[အင်း(အိုင်)|အင်းအိုင်]]၊ ပင်လယ်သမုတ္တရာ ရို့ကို အုပ်စိုးလို့ ရေဟိရေ အရပ်ရပ်မာ ဟိရေဟု ယုံကြည်ကတ်တေ။ နောက်ထပ် ၁-၁၁-၁၉၇၀-ခုနှစ် ထုတ် ရှုဒေါင့်ဂျာနယ် စာမျက်နှာ (၃၅) မာပါဟိရေ ဆောင်းပါး မာလည်း  မြိုရို့ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုအကြောင်းကို &quot; လောကတခုလုံးမာ ဟိရေ စုန်းနတ်တိကို အုပ်ချုပ်ရေ &quot;ထိုရိုင်း&quot; နာမည်ဟိနတ်မင်းကြီးစွာ အာကာဘုံမာနိန်ရေ&quot; ဆိုပနာဖော်ပြထားရေ။  ပြီးကေ မှ ဗုဒ္ဒဘာသာ ​ထွန်းကားလားလာယား ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဒဘာသာ ကို ကိုးကွယ် ယုံကြည်လာကတ်တေ။ ၁၉၈၀ ခုနှစ် မှ မြို တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဘာသာ ကိုးကွယ် ယုံကြည်မှု ကို လေ့ လာကြည့်သော်

[[နတ်ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု]]

[[ဗုဒ္ဓဘာသာ|ဗုဒ္ဒဘာသာ]]

[[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]

[[မြိုကရာမာ ဘာသာ]]

[[ဟိန်းဒုတ်ဘာသာ|ဟိန်းဒုတ်ဘာသာ-]] စသည်ရို့ကို နီရာဒေသ အပေါ် မှုတည်ပြီး ကိုးကွယ် ယုံကြည်ပါရေ။ ဗုဒ္ဒဘာသာ သာသနာ ရောက်ရေဒေသမာ ဗုဒ္ဒဘာသာ ကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကတ်တေ။ ခရစ်ယာန် ဘာသာ သာသနာထိုးဖောက်ရေဒေသမာ ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ကိုးကွယ် ယုံကြည်ကတ်တေ။ ကရာမာ ဘာသာ ပေါ်ပေါက်လှာချိန်မာ ကရာမာ ဘာသာ ကို ကိုးကွယ် ယုံကြည်ကတ်တေ။ ဟိန်းဒုတ် ဒေသမာ နေ ထိုင်သူတိစွာ ဟိန်းဒုတ်ဘာသာ ကို ကိုး ကွယ် ယုံကြည်ကတ်တေ။ ဇာဘာသာ ရပ်မှမရာက်ရေတောတောင် အရပ်ဒေသ မာကား စုန်း၊နတ်ဘာသာ ကို ကိုးကွယ် ယုံကတ်တေ။ ဟိန်းဒုတ်ဘာသာ ကိုး ကွယ် ယုံ ကြည် သူတိစွာ အိန္ဒိယ အရပ်ဒေသ မာနီထိုင်သူတိဖြစ်တေ။ လောကတခုလုံးမာဟိရေ စုန်း၊နတ်များ ကို အုပ်ချုပ်ရေ &quot;ထိုရိုင်း&quot;နာမည်ဟိ နတ်မင်းကြီး (ဘုရား)စွာ အာကာ ဘုံမာ နိန်ရေ။ ယင်းနတ်မင်းကြီး (ဘုရား)စွာ ယင်းရို့အား ကောင်းကျိုး၊ဆိုးကျိုးကို ပီးစွန်းနှိုင်ရေဆိုပနာ ယုံကြည်ကတ်တေ။&lt;ref&gt;ရှုဒေါင့်ၐျာနယ် စာမျက်နှာ (၃၅)&lt;/ref&gt; [[မြိုလူမျိုးဘာသာစကား]]ရို့မာ နီရာ ဒေသ နန့် လိုက်ပြီးကေ ဘာသာ စကား အ နည်းငယ် ကွဲပြားမှု ဟိပြီးး ယင်းကို (၆)အုပ်စု အနိန်နန့် ခွဲခြားနှိုင်ရေ။ ယင်းရို့မာ ရိုင်းမာ၊ နောက်ဆာ၊ဒိုမ်ရောင်၊ နောက်ကော့၊ ဆုန်မာနန့် တင်ဆာ ဆိုပနာ ဖြစ်တေ။ မျိုးနွယ်စုကြားမာ နောက်ဆာစကား စွာ တင်ဆာ စကားနန့်အများဆုံးတူညီရေ အပြော များဆုံး ဖြစ်တေ။ မြို ရို့မာ ကြာမာကိုယ်ပိုင်စာပီ ဟိရေ။ လာတင်အက္ခရာနန့်ဆင်တူစွာ ရေ။ မြိုလူမျိုး ရို့၏ ဘာသာစကားနန့် ရိုးရာ ဓလိ့ရို့စွာ တောင်ပိုင်း ချင်း တိနန့် ပိုပြီးကေ တူညီမှုများရေ။

== မြိုလူမျိုးရို့ဘာသာစကားဆက်နွယ်မှု ==
၂၀၁၁ ခုနှစ်မာ LSDO အသင်းမှ ဘာသာဗေဒစစ်တမ်းအဖြစ် စကားလုံးတိအားကောက်ယူကာ နှိုင်းနိူင်းခြင်းကိုပြုလုပ်ခလေ ရေ။ ယင်းချင့်အပြင်မြိုဘာသာစကားအထဲမှ ဒေသိယဘာသာစကား(၆) မျိုး လောက်ကိုလိ့လာကာ အရာချင်းဘာသာစကားတိ နန့်နှိုင်းနိူင်းလိ့လာခြင်းအားပြုလုပ်ဗလင်ရေ။ မြိုဧ့ဘာသာဗေဒကုတ်နံပါတ်မာ ISO 639-3 mro ဖြစ်လီရေ။ ပညာသျှင်တိက Mo-roo- sa စကား ဆိုပနာပင်ဖြစ်ဖြစ်&lt;ref&gt;Francis Buchanan in Southeast Bengal,1798 . Edited by Willem Van Schendel, 1992. p.65,67..&lt;/ref&gt;၊Mro စကားဆိုပနာပင်ဖြစ်ဖြစ်၊Mru  စကားဆိုပနာပင်ဖြစ်ဖြစ်&lt;ref&gt;Ethnology of India .,R.G.Latham, 1997, P,88..&lt;/ref&gt;G.H.Luce,1986-Phases of Pre-Pagan Burma Languages and History( Volume.II)မာ Mru Words မြိုဘာသာစကားဝေါဟာရ  ၊Toung Mru စကားဆိုပနာပင်ဖြစ်ဖြစ် အရီးအသားခြားနားစွာ ဖော်ပြကတ်တေ။ မြန်မာနိုင်ငံ LDSO မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်မာ Mrusa (Buthidaung), Mrusa (Ponnagyun), Mrusa(Maungdaw), Mrusa(Dowpreng-bgldsh-Tauk Para), Mrusa (Sungma-bgldsh-Tuktong Para), Mrusa (Anok-bgldsh-Noa Para) ဟု ကောက်ခံခြင်းပြုကတ်လီရေ။ ထိုဒေသိယ ဘာသာစကားတိ အကြားမာ တူညီ/ကွဲခြားမှု ၈၁%-၉၅% အကြားဟိရေဆိုလီရေ။ မြိုနန့် ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်ဟိ Anu(Tuikinalong), [[ေခါင်ဇိုချင်း|ခေါင်ဇိုချင်း]]Hkongso (Lakinwa) ISO 639-3 anl ရို့အကြားမာ ၆၄%-၇၃% အထဲတူညီလီရေ။ ဒေနိ ရခိုင်ပြည်နယ်နန့် ချင်းပြည်နယ် အထဲဟိ ခမီအုပ်စုဝင်ဘာသာ စကား (ဘာသာဗေဒပညာသျှင်တိက Ethnologue Language of the World မှတ်တမ်း အရ Mro-Khimi ဟုမှတ်တမ်း တင်ထားပြီးသား ဘာသာစကားကုတ်နံပါတ်မာ ISO 639-3 cmr ဖြစ်တေ)များဖြစ်ရေ (Areong, Wakung,Likhy,Xena, Xangtau, Rengsa, Khenlak, Sangtha) ဒေသိယ ဘာသာစကားတိနန့် ၁၃%  တူညီမှုဟိရေ။ဒေ Mro-Khami စွာ ခမီ၊ခူမီး အုပ်စုဝင်တိအဖြစ် ပညာသျှင်တိက ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ရေ။ မြို,မြူ လူမျိုး ဘာသာစကား၊ ခူမီး (ISO 639-3 cnk) ရို့နန့် ၂၂%-၄၂% အထိတူညီပြန်ရေ။ လက်၊ အိမ်၊ဆင်၊ ရေ၊ လေ၊လေး၊ခေါင်း၊ ကျောက် စရေ ဝေါဟာရ စကားလုံး စွာ ချင်း၊ မြို၊ ခမွီး( ခမီ၊ ခူမီး)၊ သက် ရို့ ဘာသာ စကား ဆင်တူကြောင့် (Dr.E. Forchhammer, 1882) သူ၏ မှတ်တမ်း Notes on the Languages and Dialects spoken in British Burma ,PP,9 မာဖော်ပြထားရေ။ &lt;ref&gt;Notes on the Early History ,The Geography,The Languages &amp; Dialects, The Brahman &amp; Sanskrit Literature, of British Burma, ( Em.Forchhammer,Ph.D,1883-85).&lt;/ref&gt;အရာချင်း မျိုးနွယ်တိနန့်လည်း ထိုနည်းအတိုင်းပင်ဖြစ်တေ။ တောင်ဘက်ချင်း အနွယ်ဝင်များအကြားကိုယ်ထွတ်မာ မြောက်ပိုင်းနန့်အလယ်ပိုင်းချင်းမျိုးနွယ်စုတိထက် ဘာသာစကား ကွာခြားချက်ရာခိုင်နှုန်း မြင့်မားရေ။ (Chin Dialects Lexical Result, 2011,LSDO) အသုံးအနှုန်းတိမာ LSDO ဧ့အရီးအသားကိုရာတိုက်ရိုက် ဖော်ပြပါရေ။

== မြိုအမျိုးကွဲပေါင်း ==
မြိုလူမျိုးရို့မာ မြိုအမျိုးကွဲပေါင်း(၁၀၀)ကျော်လောက်ဟိရေဆိုပနာ အဆိုဟိကတ်တေ။ ယကေလေ့ ဂုချိန်ခါ မြိုအမျိုးကွဲပေါင်း (၅၇) မျိုးလှောက်သာ ရှာဖွီတွိဟိရကတ်ေား၊ ယင်းအထဲမာလည်း အမှန်အကန် အား ဖြင့်ဟိနိန်ရေ မြိုမျိုးကွဲထွက်ဖို့ (၃၀) ဖြစ်ကြောင်းအဆိုဟိကတ်တေ  ဟု ရှုဒေါင့်ဂျာနယ် (စာမျက်နှာ-၃၅) မာဖော်ပြထားရေ။ ၁၈၇၉-ခုနှစ်က British Burma Gazetteer စာအုပ် (စာမျက်နှာ-၄၂၅ ) မာ  Fifteen clans of Mro named -မြို မျိုးကွဲပေါင်း (၁၅) မျိုးတွိဟိကြောင်း ဖော်ပြထားရေ။&lt;ref&gt;British Burma Gazetteer Vol.ll in 1879 , P. 425&lt;/ref&gt; ဒေစာအုပ်မာဖော် ပြချက်စွာ ခမီ သို့မဟုတ် ခူမီး ရို့မျိုးကွဲတိနန့် မားဖော်ပြခြင်းဖြစ်နှိုင်ပါစွာ အကြောင်းမာ ပါမော က္ခ‌ဒေါက်တာ Lorenz.G. Loffler ဧ့ သုတေသနပြု စာအုပ်ကြီးဖြစ်ရေ &quot; Ethnographic- Notes on the Mru and Khumi of the Chittagong and Arakan Hill Tracts. A Contribution to our knowledge of South and Southeast Asian Indigenous Peolples, mainly based  on filed research in the  Southern Chittagong Hill tracts.&lt;ref&gt;L.G. Loffler. 2012.Ethnographic- Notes on the Mru and Khumi of the Chittagong and Arakan Hill Tracts. A Contribution to our knowledge of South and Southeast Asian Indigenous Peolples, mainly based  on filed research in the  Southern Chittagong Hill tracts.&lt;/ref&gt; မာ မြိုလူမျိုးကွဲပေါင်း ၁၀၀ ကျော် အထိဖော်ပြထားကြောင်းဖြစ်ပါရေ။ စာအုပ် စာပီများမာ   ဖော်ပြရီးသားချက်တိစွာ သုတေသနပြုသူတိ၊ သမိုင်းဆရာရို့က လက်လှမ်းမီ စွာအထိသာ ရီးသားပြုစုကတ်တေကြောင့် အကြောင်းအရာအမျိုးမျိုး ဖြစ်ပေါလာ ခြင်းဖြစ်လိမေ။ ကိုယ့် ကိုယ်မာပင် ဂုထိတိုင်စိသားကိုက် ဖော်ပြဖို့မလွယ်ကူပါ၊၊ မြိုလူမျိုးစွာ လူဦး‌ရီနည်းသလောက် မျိုးကွဲများပြားရေ။ ဂုချိန်ခါ ကိုယ့်လက်လှမ်းမီသမျှလိ့လာရာမာ မြိုမျိုးကွဲများ (၈၃) မျိုးကိုရာ ရှာဖွီလိ့လာ တွိဟိရေ။ ယင်းရို့မာ-၁။ ပလောင်ဒို ၂။ တင်မ်တူ ၃။ ဆွေ၄။ ဆာမ်လာမ်၅။ ပြန့်စာ ၆။ ဆင်ကာလ်စာ ၇။ ဘွေမာ ၈။ သရိကလောင် ၉။ ခွာ ၁၀။ အာလှာမ် ၁၁။ ဒန် ၁၂။ ကုံမ့်စာ ၁၃။ ဒိန်တင့် ၁၄။ ဘွေတိန် ၁၅။ မာလှာမ်မာ ၁၆။ နိုနှာမ် ၁၇။ နိုလှာမ် ၁၈။ ကုမ့်စာ ၁၉။ ပေးနှာမ့် ၂၀။ ပြန်မ်ဆင် ၂၁။ ခိုင်စာ ၂၂။ ဆင်ရိုးစာ ၂၃။ ကြောင်ဝေ့စာ ၂၄။ ပေါင့်စာ ၂၅။ ငါ့မာ ၂၆ ။ ဟန်းလာ့ ၂၇။ ယောမ့်၏ ၂၈။ ပက်တိယာ ၂၉။ ဆင်ပြော့စာ ၃၀။ လန်းပြွေစာ ၃၁။ ရွေ့စာ ၃၂။ မရာစာ ၃၃။ ဖလောင် ၃၄။ တာမ်ဆင် ၃၅။ ရဟစာ့ ၃၆။ တိန်မ်ကမ် ၃၇။ မင့်စာနှာမ် ၃၈။ နာမ့်သဟိန်း ၃၉။ နာမ့်ဆစာ ၄၀ ။ ဟွာမာ ၄၁။ ပုလ်စာမ့် ၄၂။ ရုံမ်ထူတင့် ၄၃။ ပေါင်မိတင့် ၄၄။ မေ့မတင့် ၄၅။ ရန့်လိပ်ဖ်စာ ၄၆။ ခုံမ်စာ ၄၇။ ရန်မိတ်စာ ၄၈။ လင့်စားတင့် ၄၉။ တောင်န် တင့် ၅၀။ ယာမ့်မာတင့် သို့မဟုတ် ယာမ်မာဆောင်အိုင်မ်းတင့် ၅၁။ တာမ်ဆာ ၅၂။ ရိုမ်စာ ၅၃။လိင်မ် ကန့်စာ ၅၄။ ရပေါစာ ၅၅။ ရုံမ်ထူ ၅၆။ ငါ့ရွာ့ ၅၇။ နာမ့်ဖန်ဒန် ၅၈။ အွေထနိ့ဒန် ၅၉။ စတုဒန် ၆၀။ ရောင့်ဒိမ့် ၆၁။ ဒက်ဒိမ့် ၆၂။ နှာမ်ဒေါင့်မ် ၆၃။ ပလက်ဆင် ၆၄။ ဝင့်ကို ၆၅။ ဒန်ပရာမ့်နှာမ့် ၆၆။ ကွိုင်စင့်မ် ၆၇။ ရန်စာ ၆၈။ အောမ်စာမ့် ၆၉။ ဆာရမ်စာ ၇၀။ စတု ၇၁။ တိန်စာ ၇၂။ ရန်တိန်စာ ၇၃။ နှာမ်ဒင်စာ ၇၄။ ပက်ဆရွမာ ၇၅။ ကြောင်ထော်စာ ၇၆။ တိန်မာ ၇၇။ မရာမ် ၇၈။ ပေါင်မိ ၇၉။ တောင်ဝ ၈၀။ စီတုန့်မာ ၈၁။  ရန့်ဖာလ်စာ ၈၂။ ထက်ကြောင်စာ ၈၃။ ကွီဆန့်စာ  ရို့ ကို လက်တလောလိ့လာတွိဟိထားပါရေ။
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+မြိုကရာမာစာပီအက္ခရာ  |     မြိုအက္ခရာ | မြိုရောမအက္ခရာ  |  မြန်မာအက္ခရာ
|𖩡
|𖩐𖩍𖩖𖩒𖩝𖩁 𖩅𖩖𖩑𖩁
|1
|Pawng down
|၁
|ပလောင်ဒို
|-
|𖩢
|𖩀𖩆𖩎 𖩀𖩑
|2
|Tamtu
|၂
|တာမ်တူ
|-
!𖩣
!𖩔𖩑𖩊
!3
!Sui
!၃
!ဆွေ
|-
!𖩤
!𖩔𖩆𖩎 𖩍𖩘𖩎
!4
!Sam Lem
!၄
!ဆာမ်လာမ်
|-
!𖩥
!𖩐𖩓𖩘𖩏 𖩋𖩖
!5
!Pren cha
!၅
!ပြန့်စာ
|-
!𖩦
!𖩔𖩆𖩁 𖩌𖩆𖩓 𖩋𖩖
!6
!Sankar cha
!၆
!ဆင်ကာလ်စာ
|-
!𖩧
!𖩄𖩒𖩊 𖩎𖩆
!7
!Bawi ma
!၇
!ဘွေမာ
|-
!𖩨
!𖩉𖩘𖩓 𖩌𖩍𖩒𖩁
!8
!Helklawng
!၈
!ဟြိကလောင်
|-
!𖩩
!𖩈𖩒𖩗
!9
!Khuai
!၉
!ကွဇ်
|-
|𖩡𖩠
|𖩆 𖩒𖩆𖩗
|10
|Alaou
|၁၀
|အလှာမ်
|-
|𖩡𖩡
|𖩅𖩆𖩁
|11
|Den
|၁၁
|ဒန်
|-
|𖩡𖩢
|𖩈𖩖𖩎 𖩋𖩖
|12
|Küm cha
|၁၂
|ခုမ်စာ
|-
|𖩡𖩣
|𖩅𖩊𖩁 𖩀𖩆𖩁
|13
|Ding tang
|၁၃
|ဒိန်တင့်
|-
|𖩡𖩤
|𖩄𖩒𖩊 𖩀𖩊𖩁
|14
|Bawi tin
|၁၄
|ဘွေတိန်
|-
|𖩡𖩥
|𖩎𖩒𖩆𖩗 𖩎𖩆
|15
|Ma laua ma
|၁၅
|မလှာမ်မာ
|-
|𖩢𖩦
|𖩏𖩑𖩁 𖩏𖩆𖩗
|16
|Nowng nau
|၁၆
|နို့နှာမ်း
|-
|𖩢𖩧
|𖩏𖩖𖩁 𖩍𖩆𖩊
|17
|Nowng lai
|၁၇
|နို့လှာမ်
|-
|𖩢𖩨
|𖩌𖩑𖩎 𖩋𖩖
|18
|Kumcha
|၁၈
|ကုမ့်စာ
|-
|𖩡𖩩
|𖩐𖩘 𖩏𖩆𖩗
|19
|Pe nau
|၁၉
|ပေ့နှာမ့်
|-
|𖩢𖩠
|𖩐𖩓𖩘𖩎 𖩔𖩆𖩁
|20
|Phren sang
|၂၀
|ပြန်မ်ဆင်
|-
|𖩢𖩡
|𖩈𖩘𖩁 𖩋𖩖
|21
|Khin cha
|၂၁
|ခိုင်စာ
|-
|𖩢𖩢
|𖩔𖩆𖩁 𖩓𖩑𖩖 𖩋𖩖
|22
|Sang rü cha
|၂၂
|ဆင်ရို့စာ
|-
|𖩢𖩣
|𖩌𖩓𖩝𖩁  𖩗𖩖𖩊 𖩋𖩖
|23
|Krawng uai cha
|၂၃
|ကြောင်ဝေ့စာ
|-
|𖩢𖩤
|𖩐𖩒𖩏 𖩋𖩖
|24
|Pawn cha
|၂၄
|ပေါင့်စာ
|-
|𖩢𖩥
|𖩁𖩆 𖩎𖩖
|25
|Nga ma
|၂၅
|င မာ
|-
|𖩢𖩦
|𖩉𖩘𖩁 𖩍𖩆
|26
|Hlen la
|၂၆
|ဟန်းလာ့
|-
|𖩢𖩧
|𖩂𖩝𖩎 𖩓𖩘
|27
|Jawm re
|၂၇
|ယောင့်မ်ရဲ
|-
|𖩢𖩨
|𖩐𖩆𖩌 𖩀𖩘𖩂
|28
|Pak tai
|၂၈
|ပက်တိယာ
|-
|𖩢𖩩
|𖩔𖩆𖩁 𖩆𖩓𖩖 𖩋𖩖
|29
|Sang phro cha
|၂၉
|ဆင်ပြောစာ
|-
|𖩣𖩠
|𖩒𖩘𖩁 𖩐𖩓𖩊 𖩋𖩖
|30
|Hleng phrui cha
|၃၀
|လိုင်းပြွေစာ
|-
|𖩣𖩡
|𖩓𖩑𖩊 𖩋𖩖
|31
|Rui cha
|၃၁
|ရွေ့စာ
|-
|𖩣𖩢
|𖩎𖩓𖩆𖩏 𖩋𖩖
|32
|Mara cha
|၃၂
|မရာစာ
|-
|𖩣𖩣
|𖩇𖩖 𖩍𖩒𖩁
|33
|Pha lawng
|၃၃
|ဖလောင်
|-
|𖩣𖩤
|𖩀𖩒𖩊 𖩔𖩆𖩁
|34
|Tai sang
|၃၄
|တာမ်ဆင်
|-
|𖩣𖩥
|𖩓𖩆 𖩉𖩆 𖩋𖩖
|35
|Ra ha cha
|၃၅
|ရဟစာ
|-
|𖩣𖩦
|𖩀𖩊𖩁 𖩌𖩘𖩁 
|36
|Tim khen
|၃၆
|တိမ်ကန်
|-
|𖩣𖩧
|𖩎𖩆𖩁 𖩋𖩖 𖩏𖩆𖩗
|37
|Mang cha nau
|၃၇
|မင့်စာနှာမ်
|-
|𖩣𖩨
|𖩏𖩆𖩎 𖩀𖩆 𖩔𖩊𖩁
|38
|Nam ta sheng
|၃၈
|နန့်မ်သဟိန့်
|-
|𖩣𖩩
|𖩏𖩆𖩎 𖩔𖩆 𖩋𖩆
|39
|Nam sa cha
|၃၉
|နန့်မ်ဆစာ
|-
|𖩤𖩠
|𖩉𖩒𖩗 𖩎𖩆
|40
|Hua ma
|၄၀
|ဟွာမာ
|-
|𖩤𖩡
|𖩐𖩑𖩓 𖩋𖩘𖩏
|41
|Pur chan
|၄၁
|ပုလ်စာမ့်
|-
|𖩤𖩢
|𖩓𖩖𖩎 𖩕𖩑 𖩀𖩆𖩁
|42
|Rüm thu tang
|၄၂
|ရုံမ်ထူတင့်
|-
|𖩤𖩣
|𖩐𖩒𖩁 𖩎𖩊 𖩀𖩆𖩁
|43
|Phawn mi tang
|၄၃
|ပေါင်မိတင့်
|-
|𖩤𖩤
|𖩎𖩘 𖩎𖩆 𖩀𖩆𖩁
|44
|May ma tang
|၄၄
|မေ့မာတင့်
|-
|𖩤𖩥
|𖩓𖩆𖩁 𖩒𖩊𖩐 𖩋𖩖
|45
|Ren lip cha
|၄၅
|ရန်လပ်ဖ်စာ
|-
|𖩤𖩦
|𖩈𖩖𖩎 𖩋𖩖
|46
|Kowm cha
|၄၆
|ခင်မ်စာ
|-
|𖩤𖩧
|𖩓𖩘𖩁 𖩎𖩊𖩅 𖩋𖩖
|47
|Ren mit cha
|၄၇
|ရန်မိတ်စာ
|-
|𖩤𖩨
|𖩍𖩆𖩁 𖩋𖩆 𖩀𖩆𖩁
|48
|Lang chah tang
|၄၈
|လင်းစားတင့်
|-
|𖩤𖩩
|𖩀𖩒𖩏 𖩀𖩆𖩁
|49
|Tawn tang
|၄၉
|တောင်မ်တင့်
|-
|𖩥𖩠
|𖩂𖩆𖩎 𖩎𖩖 𖩀𖩆𖩁
|50
|Yam ma tang
|၅၀
|ယာမ့်မာတင့်
|-
|𖩥𖩡
|𖩀𖩆𖩎 𖩔𖩆
|51
|Tam sa
|၅၁
|တာမ်ဆာ
|-
|𖩥𖩢
|𖩓𖩖𖩁 𖩋𖩖
|52
|Rown cha
|၅၂
|ရိုမ့်စာ
|-
|𖩥𖩣
|𖩒𖩊𖩎 𖩌𖩘𖩏 𖩋𖩖
|53
|Lim ken cha
|၅၃
|လိမ်ကန့်စာ
|-
|𖩥𖩤
|𖩓𖩆 𖩐𖩒 𖩋𖩖
|54
|Ra paw cha
|၅၄
|ရပေါစာ
|-
|𖩥𖩥
|𖩓𖩖𖩎 𖩕𖩑 
|55
|Rüm thu
|၅၅
|ရုံမ့်ထူ
|-
|𖩥𖩦
|𖩁𖩆 𖩓𖩆𖩗
|56
|Nga rua
|၅၆
|ငရွာ
|-
|𖩥𖩧
|𖩏𖩆𖩎 𖩇𖩘𖩏 𖩅𖩘𖩁
|57
|Nam fan den
|၅၇
|နန့်မ်ဖန်ဒန်
|-
|𖩥𖩨
|𖩑𖩊 𖩕𖩝𖩏 𖩅𖩘𖩁
|58
|Uih tawn den
|၅၈
|အွေထွန်းဒန်
|-
|𖩥𖩩
|𖩔𖩆 𖩀𖩑 𖩅𖩘𖩁
|59
|Stu den
|၅၉
|စတုဒန်
|-
|𖩦𖩠
|𖩓𖩝𖩁 𖩅𖩊𖩎
|60
|Rawng dim
|၆၀
|‌ရောင့်ဒိမ်
|-
|𖩦𖩡
|𖩅𖩆𖩌 𖩅𖩊𖩎
|61
|Dak dim
|၆၁
|ဒက်ဒိမ်
|-
|𖩦𖩢
|𖩏𖩆𖩎 𖩅𖩖𖩁
|62
|Nam down
|၆၂
|နန့်မ်ဒေါင်
|-
|𖩦𖩣
|𖩐𖩒𖩆𖩌 𖩔𖩆𖩁
|63
|Plap sang
|၆၃
|ပလက်ဆင်
|-
|𖩦𖩤
|𖩗𖩆𖩁 𖩌𖩖
|64
|Win kaw
|၆၄
|ဝင့်ကို
|-
|𖩦𖩥
|𖩅𖩘𖩁 𖩐𖩓𖩆𖩎 𖩏𖩆𖩗
|65
|Den pram nau
|၆၅
|ဒန်ပရာမ့်နန့်မ်
|-
|𖩦𖩦
|𖩌𖩜 𖩋𖩘𖩏
|66
|Kuai chen
|၆၆
|ကွာမ်စင့်
|-
|𖩦𖩧
|𖩓𖩖𖩁 𖩋𖩖
|67
|Rown cha
|၆၇
|ရိုမ်စာ
|-
|𖩦𖩨
|𖩒𖩎 𖩋𖩘𖩎
|68
|Om chem
|၆၈
|အောမ်စာမ့်
|-
|𖩦𖩩
|𖩔𖩓𖩘𖩁 𖩋𖩖
|69
|Saren cha
|၆၉
|ဆာရမ်စာ
|-
|𖩧𖩠
|𖩔𖩆 𖩀𖩑
|70
|Stu
|၇၀
|စတု
|-
|𖩧𖩡
|𖩀𖩊𖩁 𖩋𖩖
|71
|Tin cha
|၇၁
|တိန်စာ
|-
|𖩧𖩢
|𖩓𖩘𖩁 𖩀𖩊𖩁 𖩋𖩖
|72
|Ren tin cha
|၇၂
|ရန်တိန်စာ
|-
|𖩧𖩣
|𖩏𖩆𖩎 𖩅𖩖𖩁 𖩋𖩖
|73
|Nam down cha
|၇၃
|နှာမ်ဒင်စာ
|-
|𖩧𖩤
|𖩐𖩆𖩌 𖩔𖩆 𖩓𖩆𖩗 𖩎𖩖
|74
|Pak sa rawu ma
|၇၄
|ပက်ဆရွမာ
|-
|𖩧𖩥
|𖩌𖩓𖩝𖩁 𖩋𖩝 𖩋𖩖
|75
|Krawng taw cha
|၇၅
|‌ကြောင်ထော်စာ
|-
|𖩧𖩦
|𖩀𖩊𖩁 𖩎𖩆𖩁
|76
|Theng ma
|၇၆
|တိန်မာ
|-
|𖩧𖩧
|𖩎𖩓𖩆𖩏
|77
|Mran
|၇၇
|မရာမ်
|-
|𖩧𖩨
|𖩐𖩒𖩁 𖩎𖩊
|78
|Pawng mi
|၇၈
|ပေါင်မိ
|-
|𖩧𖩩
|𖩀𖩒𖩁 𖩗𖩆
|79
|Tawn wa
|၇၉
|‌တောင်ဝ
|-
|𖩨𖩠
|𖩔𖩊 𖩀𖩑𖩁 𖩎𖩖
|80
|Situng ma
|၈၀
|စီတုန့်မာ
|-
|𖩨𖩡
|𖩓𖩘𖩁 𖩇𖩖𖩓 𖩋𖩖
|81
|Reng fowr cha
|၈၁
|ရန့်ဖာလ်စာ
|-
|𖩨𖩢
|𖩐𖩒 𖩌𖩓𖩝𖩁 𖩋𖩖
|82
|Paw krawng cha
|၈၂
|‌ထက်ကြောင်စာ
|-
|𖩨𖩣
|𖩌𖩑𖩊 𖩔𖩘𖩁 𖩋𖩖
|83
|Kui Chen cha
|၈၃
|ကွီဆန့်စာ
|}
ဧပိုင် မျိုးကွဲများပြားစွာအလျောက် ခရီးလားရေအခါမာ ကျေးရွာတရွာ သို့ ဝင်ကေ ယင်းရွာမာ ကိုယ့်အမျိုး ဟိမဟိကို မီးမြန်းရရေ အမျိုးတူ ဟိပါက ယင်းအိမ်မာတည့်ခိုလိဟိရေ အိမ်ရှင် ရို့က လည်း ကိုယ့်အမျိုးရောက်လှာရေ ဧစွာအား ပျုငှာ စွာ ဧည်းဝတ်ပြုရရေ။ အမျိုးမဟိပါက ကျေးရွာ လူကြီးအိမ်မာ တည့်ခိုလိဟိရေ။ ချစ်စရာဓလိ့မာ ကျေးရွာတရွာမာ ရောက်လှာ ရေ ဧစွာ စွာ  ကိုယ့်အမျိုး မဟုတ်ရေ်လည်း အိမ်နီးချင်း တိက ဟင်းပွဲ တပွဲ နန့် ထမင်းပုကန်တခု ဧည်းစွာတည့်ခိုရေ အိမ်ကို ပီးပို့ လေ့ဟိကတ်တေ။ ယင်းချင့်အပြင် ဧစွာ အိပ်ရန် ရိုးရာခြုံထည်စောင် လည်း ပို့လေ့ဟိကတ်တေ။

== ဘာသာ သာသနာ နန့် စာပီ ==

မြိုလူမျိုးရို့၏  Krama-ကရာမာ ဘာသာ သာသနာ ဖြစ်ပေါ်လှာပုံ သမိုင်းကြောင်း စွာ ဘင်္ဂလားဒေရ် ့စစ်တကောင်းခရိုင်၊ခမောင်းဖြူကျေးရွာမာ နီထိုင်ရေ ဦးမာန်ဆိန်း (Man Chien )ဧ့ ဇနီးဒေါ် (Arue Tun Te) စွာ တောထဲကို ထင်းခြွီလားရာ အတောင်ပံပါရေ အာကာတမန်တော်တပါးကို မြင်ခပြီး မကြာခင်အချိန်တွင်းမာ ပဋ္ဋိသန္ဓေ စွဲနိန်ရေ။ Arue Tun Te စွာ ကိုးလလွယ် ဆယ်လ မွီး ပြီး သားယောက်ျားကိုဖွားမြင်ခရေ။ ထိုသားကို Manley မန်လေ ဟုအမည်ပီးလေဧ့။ Manley Mro-မန်လေမြို စွာ ငယ်စဉ်ကပင်ပင် သူတိနန့်မတူရေ အတွိအခေါ်၊ အ မြော် အမြင်ဟိသူ တယောက်ဖြစ်စွာ ရာမက ဉာဏ်ရည် ထက်မြတ်သူ တဦးလည်းဖြစ်တေ။ မိဘနှစ်ပါးစွာ သူရို့၏ သားဖြစ်သူ &quot;မန်လေ ကို ပညာတတ်ကတ်ီးဖြစ်ချင်ရေ ကြောင့် ဘင်္ဂလား ဒေရ့်နိုင်ငံ စစ်တကောင်းပြည်နယ်၊ (Slogute or I cha school ria) နာမည်ဟိကျောင်းတော်မာ ပညာသင်ယူရန်စေလွတ်ခစွာ မန်လေ စွာဉာဏ်ပညာထက် မြတ်သူ တယောက်ဖြစ်ကေလေ့ ငိုက်ကျာ ရေ သူငယ်တယောက်ဖြစ်ရေ။ သူ၏ဆရာ/မများသင်ပီးရေ ကျောင်းစာကိုစိတ်မဝင်စားဘဲ တောထဲကို သာ နိစိုင်နိတိုင်း လားတတ်ပြီး တရက်မာ စာသင်ခန့်ထဲမာ အိပ်ပျော်နေစဉ် အိပ်မက်ထဲ မာ အာကာတမန် ဟုခေါ်ရေ Krama Mu Mang စွာ ကမ်ဘာထက်မာ မဟိရေ စာပီ တမျိုးကို မန်လေမြို အားပီးလိုက်ရေ။ အိပ်ရာမှ နိုးလာရေနန့် ထိုစာပီ ကို ရီးလီရေ။ ထို စာပီ ဧ့နာမည်မာ မြို စာပီတမျိုးဖြစ်ပြီးကေ (၃၁) လုံးဗျဉ်းအက္ခရာ ဟိပြီးကေ (၃၁) ဗျဉ်းအက္ခရာရေ လူ့ဘုံ၊ နဂါးဘုံ၊ နတ်ဘုံ၊ ဗြဟ္မာဘုံ စရေ ဘုံအဆင့်ဆင့်မှ တစ်ခုကျ ယူလာပြီးကေ ဗျဉ်းအက္ခရာ (၃၁) လုံးကို အာကာတမန်က မန်လေးမြိုအား (မြို ကရာမာ)စာပီနန့် တတူ (မြို ကရာမာဘာသာ တရား )လည်း စတင်ပေါ်ပေါက်လာရေ။ ထိုစာပီ ကို ရဟိရေနန့် မန်လီရေသူ၏မူလ ဉာဏ်ရည်ထက် ပညာကြွယ်ကိုယ်တက်ရေ။ သူ၏ဆရာ ကစာတကြောင်း သင်ပီးလျှင် နှစ်ကြောင်း ပိုရရေ။ နမူနာ- သူ၏ဆရာစွာ သူ့ကိုစာမသင်ပီးခင်ကပင် ယှိ့မှာ သင်ယူရဖို့ သင်ခန်းစာတိကို ကြိုသင် သိဟိနိန်ယာဖြစ်တေ။
ယင်းပိုင်ပညာထက်မြက်ပြီး မကြုံစဖူးရေ အရာတိကို ကြုံတွိနိန်ရရေ ကျောင်းဆရာစွာ အံ့ဩ ပြီး ''မန်လေး''ကို ကျောင်းထုတ် လိုက်လီရေ။ ထိုကျောင်းကနိန်ပနာ ထွက်ပြီး မွီးရက်မြေ ကိုပြန်လာရေ။ သူ၏ဇတိမြေရပ်ဒေသကို ရောက်လှာစွာနန့် သူမွီးဖွားခရေ အိမ်နီရာမာ ဘုရားကျောင်း ဆောက်လုပ်ဖို့ မိဘ နှစ်ပါး ထံတောင်းဆိုခရေ။ ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်မာ သူတိမမြင်ဖူးရေစာပီ များ၊ အတွိအခေါ်အပြောအဆိုတိနန့် ပြည့်စုံရေ''မန်လေး''ကိုလရူးဟုခေါ်ခကတ်တေ။ တရက်မာသူ၏ မိခင်ကသူ့ကိုနောက် ကျောပို့ရန်ငြင်းဆိုရာ အတိတ်ဘဝဟောင်းက သူစွာဂဏန်းဖြစ်ခဖူးရေအကြောင်းကိုဖွင့်ပြောလိုက်လီရေ။ ဧပိုင်ပင် သူစွာ ကြီးပြင်းလာယား တောနက်ကြီးထဲမာ တရားထိုင်ဗျာယ်နီလေဧ့။ ရက်၊ လ၊ ကကောင်းကြာ သူတရားထိုင်နီစဉ် ဝမ်းဆာလာရေအခါ ကျားကြီးတကောင်က ပန်းတပွင့် ကိုးလာဆက်ပိုင်က်ရေ။ ထိုပန်းပွင့်ဧ့ အမွှီးအနံ့ကြောင်း ဝမ်းမဆာတော့ပါ၊၊ ''မန်လေး'' စွာ တရားထိုင်ယင့်အချိန်ကြာမြင့်နိန်ယာ ဖြစ်တေအတွက် ခရီး ထွက်ရန် တရား ထိုင်ရာမှ ထွက်ခွာပြီး (Spark) ဟုခေါ်ရေ ချောင်းကိုရေဖြတ်ကူးနေစဉ် အာကာတမန်တော်က သူ၏ လက် နှစ်ဖက်ကိုကိုင်ကာ ကူညီလိုက်ရေ။ ''မန်လေး'' ကိုပန်းဆက်ပိုင်က်ရေကျားကြီးကလေ့တဖက်ကိုင်းထိကူပြီးဖီးအန္တရာယ်တိကိုကာကွယ်ပီးရန်စောင့်ယှောက်လိုက်ပါခပါ။ စွာ [[ကီမိုတောင်]] ဘက်ကို ခရီးလားလိုစွာဖြစ် လို့ တော၊တောင်ကို ဖြတ်ကာ ချင်းပြည်နယ်၊ [[ပလက်ဝမြို့]]နယ် အုန်းသီးဝရွာ သို့ ရောက်ခဖူးရေဟုသိရရေ။
ယပြီးနောက် ပလက်ဝမြို့နယ် ဆမီးကျေးရွာမာနေ ထိုင်ရေ မြိုလူမျိုး Aman  ဆိုသူတဦးနန့် တွိဆုံ စကားပြော ဖြစ်ခရေ။ ထို ''Aman'' အမန် ဆိုရေ လူစွာ ပုဏားကျွန်းမြို့နယ် [[အထက်မြတ်လှဲရွာ|အထက်မြတ်လှဲ]]ရွာ မာ ဒေနိ(၂၀၁၃) နှစ်ထိ အသက်ရှင်ဗျာယ် ဟိရေ။ ''အမန်း'' ကို ''မန်လေး'' ကဘိသိတ်တန်ခိုး ပီးဖို့ နန့် (ကရာမာ) သာသနာပြုဆရာ လုပ်ဖို့ တိုက်တွန်းရေ။ သူစွာ အရက်သီစာ စိကေချေ သောက်စားရေအတွက် သူ၏ ဆန္ဒကိုငြင်းဆိုလိုက်တေ။
ယကေလေ့သော့ မန်လေး စွာ သူပထမဆုံးတွေ့ ဆုံခရေအမန်းကို သူ၏ အသက်မွီးဝမ်းကျောင်းအတွက် တောဆီး ပညာနန့် ကောင်းစားဘို့ရန် ဘိသိတ်ပီးလိုက်ရေ။ ပထမ ဆုံး နန့် နောက်ဆုံး တွိဆုံ ခရေ အမန်း ဧ့နုတ်ထွက်ဆိုချက်စွာ သူစွာ အရပ်အမြင့် ၆ ပေဟိပြီးး မန်လေး စွာ အရပ် ၅ ပေကျော်ရာဟိရေ။ ယကေလေ့သော့ ပြိုင်တူ ရပ်ကေ မန်ချေကအရပ်ပိုရှည် ရေလို့ ဆိုရေ။
မန်လေး စွာ နောင်လာလတ္တံမာ ပွင့် တော်မူဖို့ အရိမေတေ္တယျ မြတ်စွာဘုရားသျှင်စွာ ယင်းရို့၏ ဘုရားသျှင် အစစ်အမှန် ဖြစ်လီဖို့ဟုဆိုရေ။ ထို အဆိုအရ အရိမတ္တေ ယျမြတ်စွာဘုရားအား မြိုရို့ ဖူးမြော်နိုင်ဖို့ အလို့ ငှာ (Krama ကရာမာ ဘာသာအားယုံကြည် ကိုးကွယ်ကတ်ရန် ရည်ရွယ်လို့ သိကြားမင်း က မန်လေး ဆိုသူ ပုဂိုလ်တဦးအား တမန်တော်အဖြစ်စေ လွှတ်ခစွာ''။''&lt;ref&gt;12.	Mro-A Typeface for Mro A Chittagong Hill Tract Language Script&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Morphosyntactic Analysis of Mro Language&lt;/ref&gt;

== မြိုစာပီ ==

[[မြိုအက္ခရာ]] စာပီစွာ ၁၉၈၀ခုနှစ် မာ တမန်တော် မန်လေးမြို က တီထွင်ပီးခရေ။ ထိုစာပီကို တဟုန်ထိုး သင်ကြားကာ ဖတ်စာအုပ် အတန်း(၃) တန်းထိ ထုတ်ဝီထားဟိရေ။ ထို မြို စာပီ စွာ တိုင်းရင်းသားစာပီမာပါဝင်ရေရာမက ကမ္ဘာ့စာပီမာ [[UNESCO]] [[ယူနက်စကို|ယူနစ်စကို]] မှ ၂၀၁၀ခုနှစ် ဂျုန်လမာမြေ [[ကမ္ဘာဂြိုဟ်|ကမ္ဘာ]]ပေါ်မာ မပေါ် မဟိရေ မြိုစာပီကို အသိအမှတ်ပြုထားခရေ။&lt;ref&gt;JTC1/SC2/WG2 N3589R
L2/09-097R
2009-10-27&lt;/ref&gt;မြိုစာ ပေ ပျောက်ဆုံးခြင်းနန့် ပြန်ပနာ ရဟိခြင်းအကြောင်းပုံပြင်သမိုင်းစွာ မြိုလူမျိုးရိုးရာနွားထိုးပွဲနန့်လည်းဆက်နွယ်မှုဟိရေ။ လွန်လီရေနှစ်ပေါင်းထောင်ချီများစွာကလူမျိုးအသီး သီးစာပီ တိကို ထာဝရဘုရားသခင်ထံကိုလားရောက်ယူ ရေအခါမြိုလူမျိုးတိက သွားမယူခပါ၊၊ ယင်းအတွက်နန့် ထာဝရဘုရားသခင်စွာ ကမ္ဘာပေါ်မာဟိရေ လူမျိုးအသီးသီးရို့၏ စာပီကို ပီးရား မြို လူမျိုး တိကို ကားမ ပီးရကပင်ာ မကောင်း ဟုဆိုကာ ထာဝရဘုရား(Thu rai ထူရိုင်း )စွာ မြို စာပီကို ငှက်ပျိုးရွက် ထက်မာ ရီးပြီး မြို လူမျိုးစုတိအတွက် [[နွား]]ကိုပီးပို့ခိုင်းရာ၊ နွားက ဝမ်းဆာပြီး ယင်း ငှက်ပျိုးရွက် ကိုစားလိုက်ရေ။ မြိုလူမျိုး များထံကို ယင်း [[စာပီ]] မရောက်ရေ အတွက် ထိုနွားကို ထာဝရဘုရားက စစ်ဆီးရာ ဝမ်းဆာလို့ စားလိုက်ကတ်ောာင်းဝန် ခံလိုက်ရေ။ ထိုနွားကို ထာဝရ ဘုရားစွာ သင်‌ ဘောသဖန်းပင်ရင်းမာချိုင်နှောင်ကာ၊ခြီထောက်ဖြင့် ကန်ချလိုက်ရေ အခါ နွားမာအပေါ်သွားတန်းကျိုးလားရေ။ ယင်းအတွက်နန့်နမျိုးနွယ်မာ ဒေနိထိအောင် အောင် အပေါ် သွားမ ဟိချေ။ ပြီးကေ သဘ်ော့ သဖန်းပင်စွာ လည်း ဖြောင့်ဖြောင့် မတ်မတ် မဟိဘဲ သဘော်သဖန်းပင် တိုင်း ယိုင်နိန်ရေကို တွိရရေ။ ထို မြိုစာပီ ကို စားလိုက်ရေ နမျိုးနွယ် တိကို မြို လူမျိုးစုတိက သီဒဏ်ပီးရေ အနိန်နန့် ရိုးရာ ပွဲတော် ကျင်းပ ရေအ ခါ ရွာလည်ခေါင်မာ နွားကို ချိုင်ပြီး ဝါးလုံး တိနန့် ပန်းဖော်ထားရေ ယဇ်ပန်လင်ဆောက်လုပ်ကတ်တေ။ ထိုယဇ်ပန်လင် ဖီးနားမာ ချိုင်နှောင်ထားရေ နွားကို ဝိုင်းကာပတ်ကာကကတ်တေ။ ယင်းပိုင်လုပ်ဆောင်ခြင်းစွာ ရိုးရာ ဓလိ့ ဖြစ်လာရေ။ ထိုနွားဧ့ လျာကိုလေ့ ဓားဖြင့်ဖြတ်ကာ ဘုရားသခင်ထံကို ပူဇော်ပြ သရေ။ နွားကိုလေ့ ရိုးရာလှံဖြင့်နံချင်းပြိုင်ကို ထိုး သတ်ကတ်တေ။ ထို ကြောင်းကို H.Yamada က အဂုပိုင်ပဲ ပြန်ပနာဖော်ပြထားရေ &quot;ဘုရားသခင်စွာ လောကကိုဖန်ဆင်းတော်မူရေအခါ လူမျိုးတိုင်းအတွက် နီထိုင်ကျင့်ကြံရန် စည်းမျှိုင်းစည်းကမ်းတိကို သွန်သင်ရန် နွားတကောင်ကို စီလွှတ်တော်မူရေ။ နမစွာ အယင်ဦးဆုံး ဘင်္ဂါလီများထံကိုလားပနာ အရာအရာတိအပြင် တနှစ်လျှင် တခေါက် ပေါင်းသင်ရဖို့၊ သုံးကတ်ိမ် ရိတ်သိမ်းရဖို့ဆိုရေ အချက်အပါအဝင် အရာအားနုန်းကို ပြောပြခရေ။ ယပြီးနောက် နမစွာ မရူလူမျိုးတိအတွက် စာရွက်စာတမ်းကို ပစဖြင့်ကိုက်လို့ တောင်ထက်တို့တက်လားရေ။ ယကေလေ့ မွန်းတည့်ချိန်နီးလာရေအခါ ပူပြင်းလာကာ နမစွာ ဝမ်းညင်မွတ်သိပ်လာယား ပစအတွင်းမာ လျှာကိုလှုပ်ရှားမိရေ။ မကြာခင် စာရွက်စာတမ်းကို မျိုချမိလားရေ။ နမစွာ နောက်ဆုံးမှာ မရူလူမျိုးများထံရောက်ဟိလာရေအခါ တနှစ်လျှင် သုံးကတ်ိမ် ပေါင်းသင်ရဖို့၊ တခေါက်သာ ရိတ်သိမ်းရဖို့ဟု ပြောပြခရေ။ ဒေညွှန်ကြားချက်တိကို မကျီနပ်ရေ မရူလူမျိုးတိစွာ ဘုရားသခင်ထံကိုလားပနာ တိုင်ခရေ။ ဘုရားသခင်စွာ နမကိုခေါ်တော်မူပြီး နမစွာ အမှန်အကန် စာရွက်ကို မျိုချမိရာ မားယွင်းရေသတင်းကိုရာ ပြောပြခကြောင်း ဝန်ခံခရေ။ ဘုရားသခင်စွာ ဒေအရာကိုကြားရေအခါ အလွန်အမျက်ထွက်တော်မူပြီး နမဧ့ပစကို ရိုက်တော်မူရေ။ ယင်းအတွက်နန့် ဒေနိန့်ထိ နများဧ့ အပေါ်ရှေ့သွားတိ ပျောက်နေခြင်းဖြစ်တေ။  ယပြီးနောက် ဘုရားသခင်စွာ မရူလူမျိုးတိအား နမကို တိုင်တတိုင်နန့်ခြည်လို့ ပတ်ကခုန်ပြီး နောက်ဆုံးမှာ သတ်ရန် အမိန့်ပီးတော်မူရေ။ ယပြီးနောက် ယင်းရို့အား မားယွင်းရေသတင်းကို ပြောပြခရေ လျှာကို ဖြတ်ယူကာ တိုင်မာ ရိုက်ထားရန် ညွှန်ကြားတော်မူရေ။ နွားတကောင်ဧ့ တတိယချထုတ်အတွင်းမာ မရူရို့စွာ ဘုရားသခင်က သူရို့အတွက် ရည်ရွယ်ထားရေ ကျမ်းစာကိုတွိဟိနှိုင်ဖို့။ ယေကေလဲဘုရားသခင်က ဒေ အချက်လွဲပြီးကေ စည်းမျှိုင်းနန့်ပတ်သက်ပနာ အရာဇာလေ့ ပြုလုပ်ပီးနိုင်ခြင်းမဟိတော့ပေ&quot;&lt;ref&gt;H. Yamada. 2019. NEGATIVE ORIGIN OF A CULTURAL TRAIT?

MYTHS OF THE LOSS OF LITERACY, P, 47-48.&lt;/ref&gt; ဟု ဖော်ပြထားပါရေ။  ခုအချိန် မာ တမန်တော် ဟုခေါ်ရေ &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;Manley Mro မန်လေးမြိုအနိန်နန့် ကိုယ့် လူမျိုးစာပီကို ထာဝရ ဘုရားပါးက ပြန်ပနာ ရယူ ရဟိနိန်ယာ ဖြစ်တေအတွက် ထိုနမျိုးနွယ်တိကို သေ ဒဏ်မပီးသင့်ကြောင့် ပြောကြားခရေ။

== အမျိုးသားဝတ်စားဆင်ယင်မှု ==

မြို အမျိုးသားတိစွာ သျှောင်းထုံး ကိုးသီသပ်ကျနစွာ ထုံးကတ်တေ။ သျှောင်ထုံး မာ ဘီးစိုက်ထားလည်းဟိရေ။ အိမ်ထောင်ကျပြီး သားတိစွာ ဘီးစိုက်ခြင်းအစား အဂေါင်းမာ နှစ်ကိုက်လှောက်ရှည် ရေ အဝတ်ဖြူစကို[[ခေါင်းပေါင်း]]အဖြစ်ပေါင်းကတ်တေ။ သျှောင်ထုံးမာ ဆံထိုးတိလေ့ ထိုးစိုက်လည်းဟိရေ။ နားမာ လပျိုတိက ပန်းပွင့်အရဲ၊ ခြည်ပိုးအရဲကိုများရေအားဖြင့် (နပက်)ကွင်းမာ တပ်ဆင်ဆွဲလီ့ဟိကတ်တေ။ မင်းကျွန် ယောက်ျားတိကမူ နဘက်ပြားရိုးရိုးကိုပင် ဆွဲကတ်တေ။ မျက်မာပြင်ထက်မာပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ နဖူးထက်မာပင်ဖြစ်ဖြစ် ဆီးအရဲရောင်ဖြင့် အကွက်အ ကွင်း များ ပြုလုပ်ပနာလည်း ခြယ်သတတ်ကတ်ရေ။ လက်ကောက်၊လက်ကြပ်တိကို ဝတ်ဆင်ကတ်ရား သန္ဓာစိ ပုတီးတိကို လိုင်ဆွဲအဖြစ် တန်ဆာဆင်ကတ်တေ။ မြိုလူမျိုးတိစွာ ရှေးရှေးကခန္မာ ကိုယ် အ ထက်ပိုင်းမာအဝတ်မဲ့နီလေ့ဟိကတ်တေ။ ခါးအောက်ပိုင်းမာအနံတကိုက်ကျော်လှောက်ရှည်ရေ အဝတ်ချာကို လောကျိုက်ဗျာယ် ဝတ်ဆင်ကတ်တေ။ အစွန်းနှစ်ဖက်ကိုရှိးတစ်စ နောက် တစချပြီးကေ ဝတ်ဆင်ကတ်တေ။&lt;ref&gt;ရှုဒေါင့်ၐျာနယ် စာမျက်နှာ (၃၅)&lt;/ref&gt;ဂုချိန်ခါမာမြန်မာအမျိုးသားတိပိုင်ပင် ရှပ်အကျ်ီ နန့်ဒယောကို ဝတ်ဆင်လာကတ်တေ။ သက်ကြီးရွယ်အိုတိစွာ လက်နှစ်ဖက်မပါရေ ပက်ခုံးတဆက် တည်း ဂျပ်ခုတ်တိုက် ပုံအကျ်ီ တို ဝတ်ဆင်ကတ်တေ။ အုပ်ချုပ်သူအကြီးအကဲတိမာ သာမန်အရပ်သားထက်စိကေချေအဖိုးတန်ရေ အဝတ်ကို ဝတ်ဆင်လိဟိရေ။

== အမျိုးသမီးဝတ်စားဆင်ယင်မှု ==

မြို အမျိုးသမီး ရို့စွာ နောက်တွဲဆံထုံး ကို ထုံးဖွဲကတ်တေ။ ခေါင်းနောက်တတည့်မာ ဘီးကို စိုက်ထိုးလိဟိရေ။  ဆံညှပ်၊ ဆံထိုးတိနန့်လည်း တန်ဆာဆင်လိဟိရေ။ အိမ်ထောင် ဟိသူအမျိုးသမီးတိစွာ အဂေါင်း မာ အရှည်တကိုက်လှောက်ဟိရေ အဝတ်ချာ  ကို ခေါင်းမာ ရစ်ပတ်လို့ နောက် ဘက်ဆံထုံးဧ့အောက်မာ ချိုင်နှောင်ထားလိ့ဟိကတ်တေ။ နားမာကား ခေါင်းပွ အဝကျယ် နားတောင်း ကို ဆင် မြန်းလိဟိရေ။ လက်ကောက်၊ လက်ကြပ်၊ လက်စွပ်၊ ခြေချင်း၊ ရို့ကိုလည်း ဝတ်ဆင်ကတ်တေ။ လိုင်ဖင်းမာလည်း သန္တာစိပုတီး၊ ဒင်္ဂါးပုတီး နန့် ပုတ်စိ ပုတီးရို့ကို လည်း ဆွဲလီ့ဟိကတ်တေ။ ရှေးရှေးက မြို အမျိုး သမီးတိစွာ ကိုယ်ခန္ခာ အပေါ်ပိုင်းမာ အဝတ်မဲ့နီလေ့ဟိရေ။ ခါး အောက်ပိုင်းမာမှု အနံတတောင်၊ အလျားနှစ်ကိုက်ခန့် ဟိရေ ဂျပ်ခုတ်ထည် အနက်ရောင်ကို ချက်အောက်မာပတ်လို့ ဝတ်ဆင်ကတ်တေ။ အစွန်း နှစ်ဖက်ကို ဘယ်ဘက်ပေါင်ထက်မာ အောက်ဘက်မာ နှစ်လက်မခန့် ကွဲစီပြီးကေ ဝတ်ဆင်ကတ်တေ။ ဧပိုင်ပြုလုပ် ထားရခြင်းကာ ထိုင်ရာ၊လားရာမာ လွယ်ကူစီရန် ဖြစ်တေ။ ယင်းကို ဝတ်ဆင်ရေအခါ ရှီးဦးစွာ ခါးမာ ကြိုးတချောင်း ချိုင်နှောင်ထားရရေ။ ပြီးမှ အဝတ်ကို အထဲကို ထိုး သွင်းကာ ဝတ်ဆင်ကတ်တေ။ ကိုမှ သန္တာစိခပန်းကြိုးတိကိုဝတ်ဆင်ကတ်တေ။  ပွဲလမ်းသဘင်နန့် စျီးပြုသွားရေအခါမျိုးမာ ဣန္ဒြေ လုံစီရန် အနံတတောင်၊အလျားနှစ်ကိုက်လှောက်ဟိရေ အဝတ်ကို ဆင်မြန်းကတ်တေ။ အနံဘက်မှ အစနှစ်စကို ဘယ်ဘက်လက်မှ လက်က တော့ ထိုးကာ ညာဘက်ပခုံထက်မာ စုလို့ချိုင်နှောင်ထားလိ့ဟိရေပိုင် ရှေ့ဘက်ထိချပြီး ချိတ်နန့်ထိုးပနာ လည်း ဝတ်ဆင်လ့ဟိကတ်တေ။ ရခိုင်ပြည်မာ ဘုရင်အဖြစ်ကိုပင် ရောက်ခကေလေ့ မြုံ လူမျိုးရို့စွာ ခေတ်အလိုက်ပြောင်းလဲလာရေ လူ့ယိုင်ကျေးမှုတိကို ထွေပိုက်လိုဟန် မဟိပါ။ ယင်းအကြောင်းကို ပန်းတံမောင်နန့် သံတွဲသူဘွဲ့ အဲး&quot; မှ မြုံ (မြို)ရို့၏ သဘာဝ အသွယ်သွယ်ကို ဖော်ပြ ချက်တိမာ တနီရာမာ ထဘီတိုလောင်း၊ မြို ဘာသာမာ၊ ဝါးနားတောင်း၊ မြိုမဘာသာ၊ ဖုန်းဆိုးတောင်ကာ၊ဝါးကောက်လားရေ၊ ကျပ်ကြိုးသုံးပင်၊ လွန် သုံးပင်၊ ဇင်ချောင်းမြောက်ကို၊ လှဂတင်ရေ၊ ထုပ်လုပ်ကေလုံး၊ မြိုမရိုမာ၊ ရင်မဖုံးလေဟု ဖော်ပြထားရေ။&lt;ref&gt;ရိုးမခေါ်သံ မောင်စံဖော်(စာ၁၂-၁၅)(စာ ၁၆-၁၉).&lt;/ref&gt;ဂုချိန်ခါ 'မြို'အမျိုးသမီးတိစွာ သာမန်အချိန်မာ မြန်မာအမျိုးသမီးတိကဲ့သို့ပင် ဝတ်ဆင်လာကတ်ရာ ပွဲလမ်းသဘင်ဟိမှရာ ထိုဝတ်စုံကို အပေါ်မှထပ်လို့ ဝတ်ကာ ရိုးရာဝတ်စုံအနိန်နန့် ဝတ်ဆင်ကတ်တေ။

== ရိုးရာသမက်တက်ပွဲ ==
‘ မြို’လူ မျိုးရို့၏ ဓလိထုံးစံအရ ထိမ်းမြားမင်္ဂလာကိစ္စမာ အဓိကတာဝန်ဟိသူ မာ ကလွေသျှေ ဘက်မှ ဖခင်ဖြစ်တေ။
ဖခင်မဟိပါက ဖခင်ဧ့ အစ်ကို သို့မဟုတ် ညီက ထိမ်းမြားခွင့်ပီးနှိုင်ရေ။ လူငယ်ချင်း ချစ်ကြိုက်လို့ မင်္ဂလာပြုခြင်းဟိရေပိုင် မိဘတိက သင့်လျှော်ရေ အိမ် ထောင်ဘက်ကို ရွီးချယ်ပေးရေဓလိ့ဟိရေ။’’ မြို လူမျိုးဓလိ မာ လပျို နန့် အပျို လွတ်လပ်စွာ နီထိုင်လို့ ရပေ ဖို့ အိမ်ထောင်ဘက် က်ို လွတ်လပ်စွာ ရွီးချယ်လို့ မရပါ၊၊ မြိုမျိုးကွဲပေါင်း (၇၀) ကျော် လိ့လာသိဟိရယား ထိုအနက်မှ ယူသင့်ရေ မျိုးရိုး၊မယူသင့်ရေ မျိုးရိုး နန့် သစ္စာဘက် ဆိုပနာ ဟိလီ၏။ အမျိုး အချင်းချင်းယူပနာမရ၊သစ္စာဘက်ယူပနာမရ၊မယူရရေအမျိုးကိုမိဘကကေလည်းကောင်း၊ဆွီမျိုးတိကကေလည်းကောင်း တားမြစ်ရေ။ မိန့်အချေ နန့် ကလွေသျှေ ချစ်ကြိုက်ဖို့ရာ ဆိုကေ ရှီးဦးစွာ ယူသင့်ရေ မျိုးရိုး ဟုတ်၊မဟုတ်စွာကို စနည်းနာရရေ။ တကယ်လို့ အမျိုးအချင်းချင်း ယူမိပါက ရွာမှနှင်ထုတ်လိဟိရေ။ အမျိုးဂုဏ်ကို သစ္စာဖောက်ရေ အတွက်အမျိုးမှ ပယ် ရှား ခြင်းခံ ရရေ။ သစ္စာဖက် ဆိုကေ လုံးဝ ထိမ်းမြားခွင့် ကို တားမြစ်ထားရေ ဝါခြင်းမပြုရ ငွေရီးကြေးရီး ကိစ္စမာလေ့သော့ အတိုးတောင်းခြင်းမပြုရ၊ တကယ်လို့ ဝါခြင်းပြု မိရေဘ၊ ချီးဖေသာ အတိုး တောင်းမိရေ ဆိုကေ အမင်္ဂလာ အမျိုးအပေါ်၊ မိသားစုအပေါ် ကျရောက်စီစွာ ဟု အယူဟိကတ်တေ။ ယူသင့်ရေ မျိုးရိုး ကို သမက်တက် ပြုကေ ကလွေသျှေဘက်မှ (အသွင်းဖိုး)ကို ပီးရစွာ ထိုအသွင်းဖိုးကို ‘’မိန့်ကောင်မချေိဘရို့ ဘက်က ကိုယ့် သမီးအတွက် မင်္ဂလာကြီး(အသွင်းဖိုး) နန့် မင်္ဂလာဧည့်ခံပွဲ ကုန်ကျစရိတ်ကို သတ်မှတ်ကတ်တေ။ ကလွေသျှေ ဘက်မှ တတ်နိုင်ဖို့ ကြီးဖေသာပမာဏ ကို တင်ပြကာ အပြန်အလှန် စီစပ်အနီချ ကတ်တေ။ မင်္ဂလာကြီးအနိန်နန့် ဖေသာဒင်္ဂါးအရွီအတွက် ဖြင့် သတ်မှတ်ကတ်တေ။ ဂျော့ဘုရင် ဒက်ခေါင်းတိတ်ကတ်ပါ ရေဖေသာဒင်္ဂါးပြား ၃၀၀၊ ၅၀၀ စသည်အနိန်နန့် သတ်မှတ်ရေ။ ဖေသာဒင်္ဂါး ပြားလက်ဝယ်မဟိပါက အရာဟိရေ အိမ်တိမာ လားရောက်ဝယ်ယူကတ်ရရေ။ ယင်းပိုင် လားရောက် ဝယ်ယူထိအောင် မရဟိပါ က ယင်းဖေသာဒင်္ဂါး အပြား ၃၀၀၊ ၅၀၀ နှင့ ညီရေ ငွီကြေးပမာဏ ကို ပီးကတ်ရရေ။ &lt;ref&gt;THE BRITISH BURMA GAZETTEER IN TWO VOLUMES. VOZi. II

PRINTED AT THE GOVERNMENT PRESS. 1879: Rangoon,p, 425.&lt;/ref&gt;ယင်းချင့်အပြင် မိန့်အချေ မိဘတိအတွက် တောင်ယာလုပ်ကိုင်ရာမာ အသုံးပြုရေ ဒါးရှည် ၅ လက်၊လှံ ၇စင်းရို့ကိုပါ ပီးကတ်ရရေ။ မြိုရို့ ဓလ့ထုံးတမ်း အရ ထိမ်းမြား မင်္ဂလာ ပြုလုပ်ချိန်မှစပြီးကေ မင်္ဂလာတသက်မာ ပွဲ (၃) ကြိမ် ပြုလုပ်ရရေ ထိုပွဲတိုင်းမာ (ယု)ခေါ်ရေ ရိုးရာ[[ခေါင်ရည်]] မပါ မဖြစ် ခေါရည်တည်ထားရရေ။ ထိမ်းမြား ပြီဆိုရေနန့် ပွဲသုံးကတ်ိမ် (ဝှပ်လိုင်မ်)၊ (မင်တင်) နန့် (ဘုတ်အက်) ဆိုပနာ ကျင်းပရရေ။ ထိုပွဲ (၃) ကြိမ် ပြုလုပ်ရာမာ (အသွင်းဖိုး) ပီးရပိုင် ဟင်းပွဲ ဖလှယ် မိတ်ဆုံထမင်းစားကတ်ရေ။ ကလွေသျှေ အမျိုးဘက် မှ ကြက်ကို စုဆောင်းရယား မိန့်အချေ အမျိုးဆွီမျိုး ရောက်ဟိလာရေ အာဂန္တု တိအားလုံလောက်ရေ အထိ ကြက်ကို သတ်ရရေ။ ယင်းနည်းပိုင်မိန့်အချေ အမျိုးဘက် ကလေ့ ဝက် ကို ကြိုမွေး ထားပြီးသား ငါးဆုပ်ပြည့်ရေ ဝက်တောင်းကို ကလွေသျှေအမျိုး မှ ရောက်ဟိလာရေ အာဂန္တု တိအား လုံလောက်ရေ အထိ ကျွေးမွီးဧည့်ခံရရေ။ တကယ်လို့ အာဂန္တုများတွက်နန့် ဟင်းမလုံ လောက်ပါက ဝက်တကောင်နောက်ထပ် သတ်ရရေ။ ထို ပွဲမာမိန့်အချေအမျိုးအာဂန္တုများစားဖို့အတွက် ကလွေသျှေ အမျိုးဘက် မှ ပါလာရေ ကြက်ကို ကလွေသျှေ အမျိုးက ကြက် ကောင် ကို ဖျက်ပြီး ချက်ပီးရရေ ဓ လေ့နန့် ယင်းပွဲကိုကျင်းပရရေ။ ယကေလေ့ ယင်းပွဲမာလုံးဝဟင်း မြည်းစမ်းခြင်း မပြုပါ၊၊ ယင်းချင့်အပြင် ကြက်တေကောင်ကို အခေါင်းစုံ မစုံ၊ ခြေစုံ မစုံ၊ အတောင်ပံ စုံ မ စုံ၊ခြီသည်းခုတ် မခုတ်သတိထားရရေ တကယ်လို့ မိန့်အချေအမျိုးအာဂန္တု များ စားရေ အခါ မာ ကြက်တကောင် မာ တခုခု မစုံ တွိဟိပါ က လျော်ကြီးဖေသာ ပီးရရေ။ ယင်း လျော် ကြီး မာ အရက် သို့မဟုတ် ခေါင်ရည်သို့မဟုတ် [[ဓား]] သို့မဟုတ် လှံ စသည်အနိန်နန့် လျော်ကြီးပီးရရေ။ ယောက်ျားအမျိုး အာဂန္တုများ စားဖို့အတွက် မိန့်အချေအမျိုးဘက်မှ ဝက်ကောင်ကို ဖျက်ပြီး ချက်ပီးရစွာ ယကေလေ့ ယင်းနည်းပိုင် ယင်းပွဲမာ လုံးဝဟင်းမြည်းစမ် ခြင်းကိုကခွင့်မပြုပါ၊၊ မိန့်အချေ မိဘ နန့် မောင် ရို့ကို ကားဂန်ဒူး သတ်ထားရေ [[တောကြက်]]၊[[တောဝက်]]၊ [[ရှဉ့်|ရှဥ့်]] သားခြောက် တမျိုးမျိုးကို ချက်ရား ဟင်းပွဲပြင်ပီးရရေ။ ထိုနီရာမာပင် ‘’ယင်းရို့နှစ်ဦးစွာ ယင်းဟင်းကိုမစားမီ စီစပ်လမ်းစဉ်အခါက အနီချ ထားရေ ဓား၊ လှံ ရို့ကို တောင်းဆိုကတ်ရေ။ သမက်သျှင်ဘက်မှ ဖခင်ဖြစ်သူက စံဂိုးတစ်ရွှားထဲမာ ယင်းဓားနန့်လှံ၊မင်္ဂလာကြီး ကို ထည့်ကာ ပီးရရေ။ ယင်းပိုင် ဓားနန့်လှံကို လက်ခံရယူပြီးရေအခါမရာလျှင်’’ ပြင်ဆင်ထားရေ ဟင်း နန့် (ယု)ခေါင်ရည် ကို ရေက်စားကတ်လီရေ။ ပြီးကေ’’ဆွီမျိုးဧည့်ပရိသတ်တိ၏ရှိနှစ်မှာ သမီးသျှင် ဖခင်ဖြစ်သူက သမက်သျှင်ကို နှစ်ကိုက်လှောက်ရှည်ရေ အဝတ်ဖြူ တစဖြင့် ခေါင်းပေါင်းပီးလိုက်ခြင်း အား ဖြင့် သားမက်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုလီရေ။’’ထိမ်းမြားမင်္ဂလာပွဲ စွာ အနောက်ဘက် မောင်တောနန့်ဘင်္ဂလားဒေရ့်ဘက် က အများအားဖြင့် မင်္ဂလာပွဲ ကျင်းပပုံ တူစွာကိုတွိရရေ။ ဘူးသီး တောင် ဘက် က( ရိုင်မာ)၊ ပုဏားကျွန်း(တင်ဆာ) နန့် ကျောက်တော် ယိုးချောင်းဖျား(နောက်ကော)ဘက်က တူညီရေကိုတွိရေ အများအားဖြင့် မောင်တောဘက်နန့် ဘင်္ဂလား ဘက် ထိမ်းမြား မင်္ဂ လာကျင်းပပြုလုပ်ပုံစွာ ပို ကြီးကျယ်ရေလို့ ဆိုလို့ရရေ။

[[ဖိုင်:Mro indigenous 'Plung' (Flute), ChimBuk, BandarBan © Biplob Rahman-6.jpg|thumb|255x255px|မြိုလူမျိုးရို့၏ တေးမှုတ်တုရိယာပုံ]]

== ရိုးရာဘူးခါးပလွီ (ပလုံ) ==
[[မြိုရိုးရာ]] တုရိယာနန့်တေးအလင်္ကာ  မာ `ပလုံ` ခေါ် ဘူးခါးပလွီ စွာ မပါမပြီး ဖြစ်တေ။ ဘူးခါးသီးဟိ လိုင်ဖင်းဘက်ကို လီမှုတ် ရန် ပြုလုပ် ထားပြီးသား အိုးဘက်မာ မူ လေ ထုတ်ဝါး ပြွန်တိကို စိုက်ထားရေ။ ဝါးပြွန်ရို့စွာ တူရိယာ အတိုအရှည် ကို လိုက်ပြီးကေ ကွဲပြားရေ။'' ''ပလုံကို ပြုလုပ် ရာမာ အကြီးအချေ အမျိုးအစား အမျိုးမျိုးဟိရေ။ ပလုံစင်မလောင်၊ ပလုံ မာလောင်၊ ကက်မာလောင်၊ ဒီးဒူ၊ ရီနာပလုံ၊ ကန့်ငေ၊ ပလုံကလင်စ၊ ပလုံ ရိုလ် စသည်အနိန်နန့် ဟိရေ။ မြို လူမျိုးရို့စွာ ကိုယ့် ရိုးရာ အက ကို ခုံမင်တတ်သူတိဖြစ်ပြီးကေ ရိုးရာနွားထိုးပွဲကို ချမ်းသာရေ သူမိသားစု က ကျင်းပ လိဟိရေ။ ကြီးကျယ်ခမ်းနားရေ ပွဲ ကို ဆင်ရုမ်ကောမ် တိကားကောမ် ပါမ် ဆိုပနာ နာမည်ဟိလီရေ။ ထိုပွဲကို ကျင်းပ နိုင်သူစွာ သဌီး စာရင်းဝင်သူတိဟု မှတ်ယူလီရေ။ ရိုးရာတုရိယာ တိကို လပျို၊မင်းကျွန်တိက တီးမှုတ်ပြီး အပျိုးချေတိက ဝိုင်းဖွဲလို့ လည်း ကောင်း၊ ရှိဆိုင်လို့ပင်ဖြစ်ဖြစ် က ကတ်တေ။ ဝိုင်းဖွဲကရာမာ ဇာတခေါက် ညာတခေါက် ယိမ်းထိုးပနာ ကကတ်တေ။ မျက်နှာ ချင်းဆိုင်အက မာ နောက်ဆုတ် ရှိတိုးလို့ ကကတ်တေ။ ယင်းပိုင်က ရာမာ ခြီလှမ်းဆုတ်နည်း၊ တက်နည်း ကို လိုက်ပြီးကေ ပလိုင်ချိုင် အက၊ ချာချတ် အက၊ ဒါန်ကရန်အက၊ ဂိုလတာတိန်အက စသည်အနိန်နန့် လေးဟိလီရေ။''

== ရိုးရာနွားထိုးပွဲ ==

'မြို'ရို့မာ ရိုးရာနွားထိုးပွဲကို ငွီကြေးတတ်နိုင်သူရွာသားတစ်ဦးတလီက ဦးဆောင်ကျင်းပလိဟိရေ။ မိသားစုဝင်များ အဖျားအနာကာကွယ်ရန် အတွက်လေ့ကောင်း၊ အိပ်မက်အရပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ စီးပွားရေအရငွီကြေးချောင်လည်ပနာ အလှုပေးလိုရေကြောင့်ပင်ဖြစ်ဖြစ် ကျင်းပကြ ရေ။ ယင်းနွားထိုးပွဲမာရေက်သုံးရန် ခေါင်ရည်ကို ကြိုတင်စုဆောင်းထားကတ်တေ။ ဂုချိန်ခါခေါင် ရည်အစား အချိုရည်ကို အသုံးပြုကတ်တေ။ အိပ်ရှိကွပ်ပျစ်ကို ခိုင်ခန့် အောင်ပြန်ပနာပြင်ဆင်ပြီးဒန်ခံဧ့ဒေါင့်လေးထောင့်မာ ပန်းပွားပါရေ ဝါးတိုင်တိကို တဒေါင့်လျှင် တတိုင် ကျစီစိုက်ထူထားရေ။ တိုင်အဖျားစွာ လေးခြမ်းကွဲပုံစံဖြစ်တေ။ နွားထိုးပွဲပြုလုပ်ဖို့ရွာကွက်လပ်မာ နခြံကိုပြုလုပ်ရရေ။ နခြံမာ တြိဂံပုံစံ ဖြစ်တေ။ ထိပ်အဖျားစွာ အရှိဖက်သို့မျက်နှာ မူရရေ။ နခြံထိပ်မာ တိုင်တတိုင်စိုက်ထူပြီး ဖက်ရွက်သစ်ခက်တိနန့် အလှဆင်ပီးထား လေ့ဟိကတ်တေ။ နခြံမာအနားတဖက်မာ ပန်းဖွားပါရေဝါးတိုင်လေးတိုင်စိုက်ရ၏။ ယဇ်ကောင် နွားကို သွင်းပြီးကေ ဝါးတိုင်တတိုင်ကို ထပ်မံ စိုက်ရရေ။ တဖန်နခြံဟိဝါးတိုင်တိကိုတန်းသုံးတန်းစီဖြင့် ခိုင်ခန့်ယောင်လုပ်ကတ်တေ။ တချို့မြိုရွာတိမာ နခြံဆိုပနာမထားပါ၊၊ နွားကိုခြည် နှောင်ဖို့ဝါးတိုင်အား ၁၄ပေလောက်မြင့်အောင်စိုက်ထူရရေ ရွာဟိလပျို အပျိုရို့က ပျော်ပျော်ပါးပါးကခုန်မြူးထူးကာ တောင်ကျ ချောင်းမှ သွား ရောက်ယူလာရေ ကျောက်ကို အလှုရှင်အား ပီးကတ် ရေ။ ယင့်ချင့်ကျောက်ကို 'နတ်ကျောက်'ဟုယူဆကတ်တေ။ နတ်ကျောက်ကို သယ်ဆောင် လာသူတိအား အသျှင်က ဝက်ဖြင့်ကျွေးမွီးဧည့်ခံရေ။ နတ်‌ကျေက်ကိုယူခြင်း၊စိုက်ထူခြင်းရို့အတွက် နတ်ဆရာပိုင်အပ်ပါရေ။ နတ်ဆရာ မဟိ ရေရွာတိမာ ဒေပွဲကိုမလုပ်ကြေချ။ နွားထိုးပွဲမလုပ်မီတရက်အလိုမာ အလှူရှင်က ကိုယ့်ဖိတ်ကြားလိုရေ ေကျးရွာတိကို ဖိတ်ကြားထားရေ။ ဖိတ် ကြားခံရရေကျေးရွာတိမှ အလှူပွဲသို့တက် ရောက်လှာဖို့အပျိုလပျိုတိကို လပျိုခေါင်းက ဦးစီးထိန်းသိမ်းကပွဲစတင်ဖို့ည ေနမာအ ေရာက်လာကတ်ရေပရေ။ ပွဲကျင်းပရေ အခါနွား ကိုဝိုင်းပတ်လို့ကကတ်တေ။ အပျိတိက ကကတ်ရား လူမျိုရို့က တူရိယာတိကို တီးမှုတ်ကတ်၏။ ပထမဆုံးကရေသာ နတ်ပူေဇာ်အဖွဲ့ ကခုန် နေစဉ် အလှူရှင်မိသားစုက ခေါင်ရည် သို့မဟုတ် အချိုရည် ကိုငုံပြီး နွားကိုပက်ဖျန်းရရေ။ ကခုန် ရေအဖွဲ့ကို အိမ်ရှင်က ဝက်တ ကောင်သတ်ကာ ထမင်းေကျွးရရေ။ တတိုင်က တစ်တိုင်သားနားဖြင့် ကလိုက်ကတ်တေမာ တညလုံးပင်ဖြစ်တေ။ နောက် တရက် မိုးထမာ  နတ်တင်ရေ အကအဖွဲ့စွာ ယဇ် ကောင်နွားကို ၁၂ပတ်အတိဝိုင်းဖွဲ့ကခုန်ကတ်တေ နတ်ဆရာက အမိန့်ေပးလိုက်ရေအခါ အဖွဲ့ဝင်တဦးကနွားကို တပြိုင်တည်း ဖြင့်ထိုးကာ ပူဇော်လိုက်ရရေ။ ေနာက်တဦးက နွားဧ့လျှာကို သူ၏သွားဖြင့်ကိုက်ပိုင်းပစ်လိုက်ရရေ။ ဧပိုင်ပြုလုပ်ရခြင်းကာ 'မြို' လူမျိုးရို့၏ စာကို နွားကစပ်ပစ်သဖြင့်ဒဏ်ခတ်ခြင်း ဖြစ်တေ ဟုဆိုရေ။ နွားထိုးသူနန့်နွားလျှာဖြတ်သူကို အသျှင်က ခေါင်း ပေါင်းစတစနန့် အချိုရှည်တပုလင်းလက်ဆေင်ပီးဗလင့့်ဟိရေ။ ယပြီးနောက်နွားသေကိုအလှူရှင်ဧ့အိမ်ဒန်ခံမာအမဲဖျက်ကြကာ ဝိုင်းချက်ကတ်တေ။ ဒေအေတာအထဲကခုန်မှုတိကို ဆက်တိုက် ပြုလုပ်ကတ်ပြန်ရေ။ ထမင်းဟင်းကျက်ရေအခါ အခြးရွာမှအာဂန္တုတိအား အရင် ေကျွးေမွးဧည့်ခံရရေ။ ပြီးေနာက်မှ ရွာသားတိစားေသာက်ကတ်တေ။ မိုးထစာစားပြီးကေ ထပ်မံ ကခုန်ကတ်ပြန်ရေ။ ညစာဖက်မားအရာရွာမှအာဂန္တုများထွက်ခွာလားကတ်ေသာ်လည်း ရွာသားတိကမူ ေနာက်ဆုံးေလးညလုံးလုံးကခုန်ဗျာယ်ကျန်ရစ်ခကတ်တေ။&lt;ref&gt;မေယုတောင်စွယ်ကြားမှသွီးချင်းမောင်မေများ(သျှင်ထွေးယဉ်) စာမျက်နှာ-၈၄-၈၆&lt;/ref&gt; 

== ကျေးရွာ နန့် အိုးအိမ်တည်ဆောက်ပုံဓလိ့ ==
[[ဖိုင်:Mru man builds bamboo house.jpg|thumb|266x266px|မြိုလူမျိုးနီအိမ်တည်ဆောက်ပုံ]]
မြိုတိုင်းရင်းသား ရို့စွာ တောတောင်ကိုနှစ်သက် သူတိဖြစ်ကတ်တေ တောတောင်တိကိုငါရို့ ကျီနပ်စွာ အုပ်စိုးမည် လွလွတ်လလပ် နီထိုင်စားသောက်ဖို့လို့ ခံယူထားကတ်ရား တောတောင်တိကို အုပ်စိုးရေ တောင်မင်းဟု ဆိုရဖို့ပါ။ ကျေးရွာတည်ဆောက်ရတောမည်ဆိုကေ တောင်ယာ စို်က်ပျိုးရန်၊ အမဲလိုက် အသားငါး ဖမ်းရန်၊ ရေ၊ သီးနှံ ဆွတ်ခူးစုဆောင်းရန် နန့် အီးချမ်းသာ ယာမှု ဟိရေ အရပ် ကို စလိ့လာရ ရေ။ ပြီးကေ မြို ရို့၏ ရိုးရာ ဓလိ့အရ ကျေးရွာ ကိုတည်ထောင်ရန် မြီနိန်ရာ ကို စနစ်တကျရွီးချယ်လိဟိရေ။ ရွီးချယ် ကတ်ပုံမာရွာ တည်ထောင်လိုရေ မြီကွက်မာ ဆန်စိ သို့မဟုတ် ငရုတ်ကောင်းစီ့ ကို မြှပ်နှံပြီး မြီနိန်ရာကောင်း၊မကောင်းသိဟိနှိုင်ဖို့ မြေစောင့်နတ်ကို တိုင်တည်ပြီးကေ ဆုတောင်းရရေ။ အရာတရက်နိ မိုးထ မာ မြှပ်နှံထားရေ ဆန်စိ၊ [[ငရုတ်ကောင်းပင်|ငရုတ်ကောင်း]]စိ တိကို တူးဖော်ကြည့်ကတ်ရေ။ မကျိုးမပဲ့ အကောင်းအတိုင်း ဟိပါက မြီကွက်မာ ရွာတည်ထောင်ရန် သင့်ရေလို့ ယူဆကာ ကျေးရွောတည်ထောင်ကတ်တေ။ တကယ်လို့ မြှပ်နှံထားရေ ဆန်စိ သို့မဟုတ် ငရုတ်ကောင်းစီ့ တိကျိုးပဲ့နိန်ကေ ထိုနီရာတွင် ကျေးရွာတည်ထောင်ရန်မသင့်ဟု နတ်က ညွန်ပြခြင်းဖြစ်တေဟု ခံယူကြ ရေ။ ပြီးကေ ရွာတည်ဖို့ မျိုးနွယ်အကြီးအကဲ သို့မဟုတ် ကျေးရွာလူကြီးဂေါင်းဆောင်က အိပ်မက်ခြင်းအားဖြင့်လည်း ရွီးချယ်ကတ်တေ။ [[အိပ်စက်ခြင်း|အိပ်မက်]] မာ ငါး၊ရီကြိုင် ပြင်၊ မြင်မက်က ကောင်းဧ့။ ထိုနီရာ မာ ရွာတည်ကောင်းဧ့ စီးပွားဖြစ်ထွန်းမည်၊ ငွေရီးကြေးရီး အဆင်ပြေ မည်ယူဆကတ်တေပိုင် ပန်းနီ၊ မြွီ၊မီး၊မိုး မြင် မက်ပါက လူသီများမည်၊ ပြဿနာများမည် စီးပွားဖြစ်ထွန်းမှုနည်းပါးနည်ဟု ယူဆကြလေ ရေ။ &lt;ref&gt;THE BRITISH BURMA GAZETTEER IN TWO VOLUMES. VOZi. II PRINTED AT THE GOVERNMENT PRESS. 1879: Rangoon,p, 425.&lt;/ref&gt;
အိုးအိမ် တည်ဆောက်ရာမာလေ့သော့ ရိုးရာဓလိ အိမ်သစ်တည်ဆောက်ရာမာလေ့သော့ ကိုယ့် အိမ်တည်ဆောက်လိုရေ မြီကွက် မာ ဝါးခြမ်းတိုတိနန့် စိုက်ပြီး မြေစောင့်နတ် ကို ကြက်ချေ အဖြူ၊ကြက်နီ ဖြင့် ပူဇော်ပသ တိုင်တည်ပြီးကေ အိမ်ဆောက်လုပ်ဖို့ကောင်း မကောင်း ကို အိပ်မက်တောင်းကာ ဆုတောင်းရရေ။ ထိုညမာ အိပ်မက်ကောင်းမြင်မက်ပါက ထိုနီရာတွင် အိမ်တည်ဆောက်ရန် စီစိုင်ကတ်တေ။ အိပ်မက်မာ မီး၊ မိုး၊ ပန်းနီ၊လေယဉ် မြင်မက်ပါ က လုံးဝ အိမ်တည်ဆောက်ရန်မကောင်းဟု ယူဆလိဟိရေ။ ကောက်ယူရေ အနက်က မီး မြင်မက်က ပြဿနာများမည်၊ မိုးမြင်မက် က၊ မျက်ရည်ကျမည်၊ ပန်းနီမြင်မက် က အစိမ်းသီ၊ လေယဉ်မြင်မက်က လူသီအလောင်း …စရေ အနက်ကို ကောက်ယူကာ မကောင်းဟု မှတ်ယူကတ်တေ။
ရိုးရာအိမ်သို့ သစ်ဝါးကို အခြီခံ ကာ တည်ဆောက်ကတ်တေ။ ယကေလေ့ များရေအားဖြင့် ဝါးဖြင့် ခြေတံရှည်အိမ်တိ ကို တည်ဆောက်ကတ်တေ။ &lt;ref&gt;https://www.researchgate.net/publication/226498628_Housing_pattern_and_food_habit_of_theMro-tribe_community_in_Bangladesh_A_forest_dependence_perspective  မြိုလူမျိုးရို့ ရိုးရာအိမ်တည်ဆောက်ပုံအကြောင်းတရား။&lt;/ref&gt;အိမ်မဆောက်မီ လိုအပ်ရေ ဝါး၊သစ်များ၊နှီး တိကို စုဆောင်းပြင်ဆင်ထားရရေ။ အိမ်တည်ဆောက်ရာမာ ခေါင်တိုင်ကို မင်္ဂလာ တိုင်အဖြစ် သတ်မှတ်ပနာ ဦးစွာစိုက်ထူလိဟိရေ တိုင်ကို အိမ်ရှင်ဖြစ်သူ ကိုယ်တိုင်စိုက်ထူရရေ။ ပြီးကေ မြိုတိုင်းရင်းသားရိုးရာအိမ်တိစွာ အရှိဖက်တတည့် မျက်နှာမူလီ့မဟိပေ။ အလျားလိုက် ရှေ့ဖက်နီထွက်ရာဖက်မှစိကေချေစောင့်ကာ ဆောက်လိဟိရေ။ မောင်းကာ နန့် လိုအပ်ရေ အခင်းရို့စွာ ဝါးလုံး၊ ဝါးရွက်နန့် သက် ကယ် တိကို အသုံးပြုကတ်တေ။ အိမ်ဆောက်လုပ်ရာမာ `အိမ်မ`နှင်`့ မောင်းကာ` ဆိုပနာ ဟိရေ အိမ်မကို (ကိမ်-Kim ) အိမ်မကို(ကိမ်မာ-Kimma) အိမ်ဖိုကို(ကိမ်တောမ်-Kimtom) ဆောက်လုပ် ပြီး စီးပါက မောင်းကာ ကိုရှိးတစ်ဆောင် နောက်တဆောင် တွဲ ဆောက်လိဟိရေ။ အနောက်ဘက် အဆောင်ငယ်စွာ အိမ်မား အသုံးပြု ဖို့ ပစ္စည်းများ တိုထားရာနီရာ၊ ရှေ့ဖက်အဆောင် ငယ်စွာ အာဂန္တု ခန်း အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အိမ်မ စွာ မိသားစု အိပ်ခန်း ရိုးရာ တန်ဖို့ထားရရေ ပစ္စည်းများ ထားရရေ အတွက် အပြင်လူ ဝင်လိမဟိ။ အိမ်ခေါင်စွာ ခေါင်ချိုး ဖြစ်တေ ဘယ်ဘက်ဒေါင့် နားမာ ရေစင်ဟိပြီးး ညာဘက်ဒေါင့်မာအိုးခွက် ပန်းကန်၊ဟင်းသီးဟင်းရွက်ထားရာစင်၊ အိမ်မ ဒေါင့်မာ မီးဖို ဟိရေ မီးဖိုစွာ စနီနိလုပ်ဗလင့်မဟိပေ အကြောင်းမာ စနီ စွာ မီးဖြစ်တေဟု ယူ ဆထားရေ။။ မီးဖို လုပ်ရေ အခါမှ တမန်းသားကို ပလှိုင်းတောင်းဖြင့် စုံ ဂဏန်းမဖြစ်ရ မြေအရွီအတွက် မ ဂဏန်းဖြင့်သယ်ရရေ မီးဖိုလုပ်ရာမာ မရယ်ရ ရယ်မိကေ မီးဖို အက်ကွဲတတ်ရေလို့ ယူ ဆကတ်တေ။ မီးဖိုတန်း ပေါ်မာ ကျပ်စင်တခုဟိပြီးး ရီဗူးခွန်ထည့်ထားပြီးသား ကြာရှည်ခံရန်နန့်အနှံကောင်းစီရန် ဖြစ်တေ။ အိမ်တအိမ်မာ ဓားကိုကြည့်ခြင်းအားဖြင့် လူ ဇာနှစ်ယောက်ဟိလဲ သိနှိုင်ရေ။ အိမ်မာလူ မဟိပါ က လှဂ ကိုမှောက်လှန်ထားခြင်း၊ဝါးဇလီကာထားခြင်း ပြုလုပ်ထားလိ့ဟိရေ။ မြိုတိုင်းရင်းသားရို့ဧ့ ရိုးရာအိမ်ဆောက် လုပ်ပုံမာ ထူးခြားချက်မာ မိဘတိ အသက် အရွယ်ကြီးရင့်လာကေ ဒန်ခံနန့် တဆက်တည်းမာ မိဘဆောင်ကိုတွဲပြီးကေ ဆောက်လုပ်ပီးလေ့ဟိခြင်းပင်ဖြစ်တေ။ ထိုအဆောင်လေးမာနှစ်လောက်စာနေ လောက်ရုံအခန်းငယ်အချေဖြစ်တေ။&lt;ref&gt;Housing pattern and food habit of the Mro-tribe community in Bangladesh: A forest dependence perspective &lt;br /&gt;&lt;/ref&gt;

== တောင်ယာစိုက်ပျိုးရီးလုပ်ငန်း ==
မြိုတိုင်းရင်းသားတိစွာ အဓိက စီးပွား ရီးလုပ်ငန်းစွာ [[တောင်ယာစိုက်ပျိုးရီး]] ဖြစ်တေ။ တောင်ယာလုပ်ငန်းစွာ တောင်ပေါ်နေတိုင်းရင်းသားတိဧ့ အဓိက အသက်မွီးဝမ်းကြောင်းဖြစ်တေ။ တောင်ယာလုပ်ဖိမည် ဆိုကေ ဦးစွာ မိသားစု လူဦးရွီကိုကြည့်ရရေ မိသားစုများ နိန်ကေ များပိုင် အကျယ် ချဲ့ခုတ်ထွင်းရရေ။ မိသားစုနည်းလျှင်နည်းပိုင် ခုတ်လိဟိရေ။ ထိုကြောင့် မိသား စုများလျှင် မိသားစုနန့်လောက်ငှရေ ယာခင်း ကို စနည်းနာလိ့လာရရေ။ ယကေလေ့ အခေါင်း သုံး လုံးဟိရေ ယာခင်းစွာ နတ်ဆိုးအိမ်၊ တောင်ယာလုပ်ကေသေမည်ဆိုကာ ရှောင်လိဟိရေ။ ကိုယ့်လုပ် ကိုင်ဖို့ ယာခင်းကို စနည်းနာပြီးကေ ထိုတောင်ယာကို လုပ်ကိုင်ဖို့အတွက် ဝါးပင် ငါး ပင်မှ ဆယ်ပင် လောက်လှောက်ခုတ်ထားကာ အိပ်မက်ယူရရေ။ အိပ်မက်မာ ရီပြင်၊ ငါး၊ မြင်မက်က ကောင်းဧ့၊ မီး၊မိုး၊သွီးမြင်မက်က မကောင်း ဟုအနက်ကောက်ကာ အိပ်မက်ရယူရရေ။ အိပ်မက်ကောင်းပနာ စခုတ်ဖို့ရာဆိုကေ ဦးစွာ ဓားသွီးကျောက်ပြားကိုယာခင်းမာ သွားထားရရေ ထိုနိမာ ဝါးဆစ် တ ပိုင်းကို ပိုင်းဖြတ်ကာ ရေပြည့်ရရေ။ ရေပြည့်ရေ အခါမာ ရေမြှုပ်ကို ကြေ့ပနာ ပေါက်ပင်များမည် မများမည်ကို လှောက်မှန်းရရေ။ ထိုဝါးဆစ်ပြည့်ရေရေပုလင်းကို ဓားသွီးကျောက်ပြားပေါ်ထားပြီးသား အ လယ်တတည့်ခွဲဖြတ်ကာ မျိုးက်ပိုင်းလှန်နိန်ကေ နမိတ်ကောင်း သီးနှံထွက်တိုးကောင်းဖို့လို့ နောက်ဆုံးယာခင်းခုတ်ပြီးရေနိ မာ ပြုလုပ်ရရေ။ ယင်းချင့်အပြင် တောင်စောင့်နတ်၊ ချောင်းစောင့်နတ် အရပ်လေးမျက်နှာ ဟိနတ်တိအတွက် ယာခင်းကိုမီးဟိုးစွာအချိန်မာ ထွက်ဗြီးလွတ်နိုင်ဖို့ တုတ်ချောင်းသျှေချောင်းကို ပစ်ပီးထားရရေ။ တနှစ် တ နှစ် တောင်ယာကို ဇန်နာဝါရီလ နန့် အဘာာ် ဝါရီလ လောက်မှ စတင်ခုတ်လဲပြီး တောင်ယာ တခင်းကို နှစ်လကြာခန့် ခုတ်ထွင်းပြီး မာ့ခ်ျလ မာမီးဟိုးရရေ။ ဧပြီ လမာကောက် ပဲသီးနှံတိကို စတင်စိုက်ပျိုးရရေ။ ယာခင်း မာဇာ ပျိုးပင်၊မျိုးစိ မချခင် ကြက်၊ ခွီး၊ ဆိတ် ရို့နန့် ယာခင်းကိုသွီးပူဇော်ရရေ။ တောင်ယာလုပ်ငန်းမစတင်ခင် ရွာပြတ်လုံး ပေါင်း ကြက်၊ ဝက်၊ ဆိတ် ရို့ ဖြင့် ကပ်ဖီးဆိုးကျိုး ရွာသူ၊ ရွာသားတိအပေါ် မ ဆိုက်ရောက်စီရန် နန့် သီးနှံထွက် တိုးစီရန် ရွာခင်းပွဲကို ကျင်းပလ့းဟိရေ။ ထိုအချိန်အထဲ ရွာထဲမာ ရွာသူ ရွာသားတိစွာ အလုပ် လည်းမလုပ်ရ အပြင်လည်း မထွက်ရ ပိုင် ဇာ ဧည့် စွာကိုမှ အဝင်မခံပါ။ ဝင်မိပါက ထိုအခင်းပွဲမာ ကုန်ကျစရိတ်ကိုပီးလျော်ရေအပြင် အခင်းချိုးဖောက်မှု ဒဏ်ကျေးလည်း အကန့် သတ်မဟိ ပီးလျော်ရရေ။

== ရွာခင်းဓလိ့ ==
မြိုလူမျိုးဓလိထုံးတမ်းအရ တနှစ်မာ ရွာခင်းပွဲ နှစ်ကြိမ်ကျင်းပ လိဟိရေ တောင်ယာမီးရှုးပြီးရေ အချိန်မာ ဇာ မျိုးစေး ယာခင်းမာမဝင်ခင် တခါ၊ မျိုးပင်များ ဖူးပွင့်ခါစ တခါ နှစ်ကြိမ် ကျင်းပလိဟိရေ။ ယကေလေ့ ကျေးရွာ အဖျားနှာများတွက်နန့် ကေလည်းကောင်း၊ လူနှစ်ဦးအထက် ဆက်သက်လို့ သီဆုံးကေလည်းကောင်း ရွာခင်းပွဲ လုပ်ရရေ။ ထိုအခင်း ပွဲစွာ ပုံမှန် ခင်းရိုးမ ဟုတ် ဘဲ ကုလားမမျိုးက် သို့မဟုတ် ကဒိုးကဒါ နှစ်ကောင်ကို တောထဲမာ မရရယောင်ဖမ်းရရေ။ ရရာဆိုပါက ထိုအကောင်ကို အရည်ခွံခွာလို့ယင်းအရီခွံအား ဖြင့်လေးလက်နက်ကိုင်ရေ လူပုံကိုဆင်လို့ ရွာဧ့ အဝင်ဝ မာတခု ထွက်ပေါက်မာ တခု အဝတ်ဆိုးဖြင့် လေးလက်နက်ကိုင်ရေ အရုပ်ပုံကို ချိတ်ဆွဲ ကာထားရရေ။ ယင်းချင့်အပြင် အဝင်ဝ နန့် ထွက်ပေါက်မာ ဝါးခြမ်းစိတ်ချွန် နန့် ကြိမ်စူး ဖြင့် စည်းရိုး ကိုထိုးရား ကာရရေ။ ညဇာ မိုက်စမာ ကျောက်စ ရိုက်များ နန့် ဆန်ကို ရောပြီးနတ်ဆိုးမောင်းထုတ်ရေ ကာထာ ခုနှစ်ခါ ရွက်ဆိုကာ ဆုံခေါက်ပြီး ယင်း ကာထာဖြင့်ရွက်ဆိုထား ရေကျောက်စရိုက် နန့်ဆန်ကို အိမ်ဂြောက် ရွာပြင်နီရာအနှံ့ကျဲ့မောင်းရရေ နတ်ဆိုးဟိ မဟိ ကို ထွက်ပေါက်တိုင်း ခြည်မျှင်ပင်၇ ပင်ပတ်ထိုးထားရေကိုကြည့်ရရေ။ တကယ်လို့ နတ်ဆိုးထွက် ပါက ထိုခြည်မျှင်ကြိုးဖြတ် ကိုကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ဒေချင့်ကထွက်ရေလို့ မှတ်ယူပါရေ။ ထိုအထဲ အပြင်အာဂန္တု ကိုလုံးဝ ဝင်ခွင့်မပြု ပိုင်ရွာသားတိလည်းရွာအပြင်ထွက်ခွင့်မပြု ။ (၇) ရက် တ ပတ်ပြုလုပ်ရရေ ယကေလေ့ ရွာသားတိကမူ တရက်မှ နှစ်ရက်ထိသာ တိတ်တိန်းပြုလုပ်ပြီးကေ သုံးရက်မြောက်မာ အပြင်ထွက်နှိုင်စွာ အပြင်အာဂန္တု ကိုမှု (၇) ရက် အဝင်မပြုပါ။ ထိုအခင်း ကို( ခင်မ်ဆုံ ) နတ်ဆိုးမောင်း ထုတ်ရေလို့ခေါ်ပါရေ။&lt;ref&gt;THE,HILL TRACTS OF CHLTTAGONGAND THE

DWELLERS THEREIN;BY GAPT, T. H , LEWIN, 1869. P-94&lt;/ref&gt;

== စားယှာမ်ခင် ==
(စားယှာမ်ခင်) စွာ ကောက်ပဲသီးနှံများ ဖူးပွင့်စအချိန်မာ ပြုလုပ်ဗလင့်ဟိရေ။ ထိုအခင်းစွာ အသီးအနှံများ အထွက်ကောင်းနိုင်ဖို့ နန့် တောတိရိစာ္ဆန် များမပျက်စီးရန် ဖြစ်တေ။ အခင်းပြုလုပ် ပုံမာ ကောက်ညှင်းအနက်တဗူးကို ရီစိမ်ထားရရေ ထိုကောက်ညှင်းမဲနက်ရည်ကို ဝါးတဆစ်မာအပြည့်ထည့်ကာ ကြက် နန့်အတူ ယာခင်းကို လားပနာ ယာခင်းပတ်ပတ်လည်ဖြန့်ရရေ။ ယာခင်း ပတ်ပတ်လည်ဖြန့်ပြီးကေ ယာခင်းမာ စိုက်ပျိုးထားရေ [[စပါးလင်|စပါးပင်]] တမျိုးမှ တပင်၊ ကောက်ပဲသီးနှံများ  တမျိုးမှ တပင်စီစုဆောင်းရရေ ယင်းပစ္စည်းတမျိုးစီစွာ ပိန်းရွက်ပေါ် ပုံထားပြီးသား ကြက်သွီးဖြင့်ပူဇော်ရရေ။ ယာခင်းမာ ပူဇော်ပြီးကေ (တောင်ယာမှကျောက်ဖရုံညွန်းခူးလာယားထိုကြက်ကောင်ကို ကျောက်ဖရုံညွန်းနန့်ချက်စားရစွာမှာအလွန်ပင်မြိန်ရေ ဟင်းပွဲ တခွက်ဖြစ်တေ)။ တ ဖန်ရွာအလယ်မာယဇ်ပူဇော်ရန်ပန်လင်ဆောက်ရေ။ယင်းစင်ထက်မာရွာပြတ်လုံးကောက်ပဲသီးနှံအမျိုးအစားအသီးသီးကိုကြက်တကောင်စီနန့်အတူယူဆောင်လာကတ်၏။ ရွာပြတ်လုံးဧ့ကောက်ပျိုးပင်စုံပြီဆိုခကေ ဓလိ့ရိုးရာ သိနားလည်သူ သက်ကြီးသူတဦးမှ ဆုမွန်ကောင်း တောင်းပြီး ယင်း ကောက်ပျိုးပင်တိအား ကြက်သွေးဖြင့်ပူဇော်ပသပြီးရာဆိုကေ ကိုယ့်ကြက် ကောင်ကိုလာယူကတ်တေ။ ထိုပွဲအခင်းစွာ သုံး ရက်ကြာသာပြုလုပ်ကျင်းပရေ။ ထိုအခင်းအထဲလည်းအပြင်အာဂန္တုကိုကျေးရွာအထဲ ဝင်ခွင့်မပြု၊ ဝင်မိပါက ကြက်အကောင် တရာ နန့် ဝက် ငါးဆုပ် တကောင် ပီးလျော်ရရေ။ ထို အခင်း မာရိုးရာ [[ကောက်ညှင်း]] မှုန့်ဖက်ထုပ်ကို အိမ်တိုင်းပြုလုပ်ကတ်တေ။ သုံးရက်လွန်မှရာ အခင်းအရာတွင်ရေလို့ ဆိုနှိုင်ရေ။
== ဈာပန အခမ်းအနား ==

မြိုအစိုင်အလာအရ ရွာတရွာမာ လူတဦးသီဆုံးလျှင် ရွာပြတ်လုံးအလုပ် မလားကြ ဘဲ အသုဘအ ခမ်းအနား မာပါဝင်ရရေ။ အသုဘစွာ တရက်မှ သုံးရက် ထားရရေ တကယ်လို့ ရွာ သူကြီး၊ တရွာမာ အကြီးအကဲ သီဆုံးနိန်ကေ ရပ်ဝီးက ဆွီမျိုးများ အသုဘသို့လာ တွိနှိုင်ရန် သုံးရက် ထားရရေ။ သာမန်လူဆိုကေ တရက် သာထားရရေ။ ထို အသုဘ ညများမား ညတိုင်း လပျို၊ အပျို၊ မင်းကျွန် တိက ရိုးရာ စောင် နန့် တုရိယာ ပလုံ ရို့နန့် တေးခြင်းကျူးဧကတ်ကေး စောင့်လိဟိရေ။ မြို ထုံးတမ်းအရ လူတဦးက အကြောင်း အမျိုးမျိုးကြောင့်ရွာဧ့အပြင်မာ သီဆုံးနိန်ကေ ကျေးရွာ ထဲမာ လုံးဝ ဝင်သွင်းလီ့မဟိ၊ ယင်းချင့်အပြင် ဒွေးချသီဆုံး သူတိကို သချၤိုင့်မာ မြေမြှုပ်ထားလိ့မဟိ ။&lt;ref&gt;British Burma Gazetteer .Vol.ll in 1879 ,P,425, 68.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Captain .G. Rigby, History of Operations in Notherns in Arakan and Yawdwin Chin Hills , Rangoon, 1897,P.80&lt;/ref&gt;၇ ရက်မပြည့်သိမ့်ရေ နို့စို့အချေ သီဆုံးကေလေ့ သချ်ိုင့် မာ မြှုပ် လိမဟိ။
တကယ်လို့ သီဆုံးသူကို မီးသင်္ဂြိုဟ်မည်ဆိုကေ ကျေးရွာမာ အိမ်တိုင်း ထင်းတချောင်း ကျ ပါဝင်ထည့်ပီးလိဟိရေ။ လူတဦးသေ ဆုံးတိုင်း ခွေးတကောင်သတ် ပီးဗလင့့်ဟိရေ။ အကြောင်းမာ ခွီးစွာ ဝိညာဉ် လားလိုရေနီရာ ကို လမ်းပြပီး ဖို့အတွက်ဖြစ်တေ။ &lt;ref&gt;G,Hughes &lt;nowiki&gt;'' Hill Tracts of Arakan ,''&lt;/nowiki&gt; Rangoon ,1881, P, 23&lt;/ref&gt;ယင်းအသုဘ အခမ်းအနားမာ ပါရေ သူတိအတွက် အိမ်ရှင်မှ ဝက်တကောင် သတ်ရရေ။ ထို ကြောင့်ပင် မြို တိုင်းရင်းသား ရို့၏ အိမ်တိုင်း ကြက်၊ ဝက်၊ ခွီး ကမဟိမဖြစ် မွိးမြူရရေ။ ယင်းအပြင် အသုဘ အခမ်းအနားကို လားကတ်ရေ သူတိအိမ် ပြန်လာကေ အိမ်ထက် မတက်ခင် မီးဖိုက ပြာကို လှဂရင်း မာထားရရေအပြင် ခြေ၊လက်မာ ပြာမုန့် ဖြင့် ဆီးကြောလိဟိရေ။ ဇာကြောင့် မီးဖိုပြာမုန့် ဖြင့် အသုဘပြန်လာရေအခါ မာ ဆီးကြောရစွာလဲ ဆိုကေ ရိုးရာ ပုံပြင်အရ ရှေးရှေး က မြို လူမျိုးစွာ သီဆုံးသူတိကို သီဆုံးစွာ ဟု မဆိုပေ၊ လူတဦးစွာ ခန္ဒာကိုယ်လဲ ရေလို့ သာခေါ်ပြီးကေ ၇ ရက် တပတ်ဆိုကေ ပြန်လာရေ ဟု ဆိုကတ်ရေ။ ယင်းပုံပြင်မာ ဧပိုင် ဆိုပါ စွာ တရက်မာ ဆွေးမ ဧ့ယောက္ခထီး က မသီဆုံးခင် ဆွေးမ ကို မာထားရေ(၇)ရက်တပတ်ပြည့် လျှင်ပြန်လာမည်အရုပ်ဆိုးမည်ဖြစ်ရေ အတွက်ရပူအိုး တည်ထားပါဟုမာထားအပြီး သေ ဆုံးလားရေ။ ဆွေးမစွာ ယောက္ခထီးမာထားရေ အတိုင်း (၇) ရက်ကို စောင့်နီလို့ (၇) ရက်ပြည့်ညစာဖက် မီးဖို မှ ထွက်လှာပြီး ငါ့ဆွေး မ ငါပြန်လာယာ ရီချိုး ပီးပါအုံးသိမ့် လို့ ပြောလှာစွာကို ကြား စွာ နန့် ပြိုးကြည့် ရာ .ဆွေးမစွာ .တခါတည်းထိပ်လန့်ပြီး ယောက္ခထီးမဟုတ် ဆစ္ဆီ ဟု ဆိုကာ မီးဖိုက ပြာဖြင့် ပစ်ပေါက်လိုက်ရေ။ ယင်းခါ ဝါကြီး စွာ ဧပိုင် မာကြားရေ လူသားစွာ သီဆုံးပြီးကေ ပြန်လာမည်မဟုတ်ကြောင်း ပြော ပြီး ပြန်လားလေဧ့ ဟု ဆိုရေ။ ထိုအချိန်မှစပြီးကေ ဒေနိန့်ထိ လူသားစွာ  သီဆုံးပြီးကေ ပြန်မလာယာလို့  ယူဆကတ်လီရေ။

== ကိုးကား ==
&lt;ref&gt;ထွန်းရွှီခိုင်(စစ်တွေကောလိပ်)၊ ရခိုင်ရှိဟောင်း မြို့တော်များ၊ စာ - ၁၄၁&lt;/ref&gt;&lt;references /&gt;

=== အရာဖတ်နှိုင်ရေလင်ခ့် ===
https://en.wikipedia.org/wiki/Mru_people


=== ပြင်ပလင်ခ့် ===
# http://www.jmaministries.org/reaching-mru.html Reaching Mru people in Myanmar.
# http://en.banglapedia.org/index.php?title=Mru,_The Banglapedia, National Encyclopedia of Bangladesh.
# https://www.rufford.org/files/8744-1%20Detailed%20Final%20Report.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201025085047/https://www.rufford.org/files/8744-1%20Detailed%20Final%20Report.pdf |date=25 October 2020 }} Status and impact of traditional forest fauna harvesting by the Mro tribe in the hill forests of Bangladesh: Policy implications for biodiversity conservation.

{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}

[[ကဏ္ဍ:လူမျိုးအလိုက် ယိုင်ကျေးမှု]]
[[ကဏ္ဍ:ရှိးဟောင်းမြိုလူမျိုး]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်မျိုးနွယ်စုတိ]][[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>l8kjpct5xdinoptsmnkrx4z1ry1q9kh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လာချိဒ်လူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4212</id>
    <revision>
      <id>21819</id>
      <parentid>18281</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:28:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကားချက် */</comment>
      <origin>21819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12693" sha1="0egouv4uw8mijate6i7ivnrvuj5em4o" xml:space="preserve">'''လာချိဒ်လူမျိုး''' (သို့မဟုတ်) '''လရှီလူမျိုး''' ({{lang-en|Lachik / Lashi}}) စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်းနန့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] နယ်စပ်ဒေသများမာ နီထိုင်ကတ်ရေ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားတိ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား]] တိုင်းရင်းသားတိ ဖြစ်ကတ်တေ၊၊ ယင်းရို့စွာ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားရေ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်မျိုးနွယ်စု]] ခြောက်စုအနက် တခုအပါအဝင် ဖြစ်တေ၊၊

{{Infobox ethnic group
| group        = လာချိဒ်လူမျိုး
| native_name  = {{lang|lsi|Lachik}}, {{lang|kac|Lashi}}
| image        = [[File:Lashe.jpg|250px]]
| caption      = လာချိဒ်အမျိုးသမီးတဦးဧ့ ရိုးရာဝတ်စုံ
| population   = ၃၀,၀၀၀ – ၄၀,၀၀၀ ခန့်
| regions      = {{flag|Myanmar}}&lt;br /&gt;∟ [[ကချင်ပြည်နယ်]] ([[မြစ်ကြီးနား]]၊ [[ဆွန်ပရာဘွန်]]၊ [[ပူတာအို]]၊ [[ချီဖွေ]])&lt;br /&gt;∟ [[သျှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)&lt;br /&gt;{{flag|China}} (ယူနန်ပြည်နယ်)
| languages    = [[လာချိဒ်ဘာသာစကား]]၊ [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]
| religions    = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| related      = [[ဇိုင်ဝါးလူမျိုး]]၊ [[ခရာဝဝေါ်လူမျိုး]]၊ [[ဂျိန်းဖောလူမျိုး]]၊ [[အောက်သား]]
}}
== ဘာသာဗေဒနန့် မျိုးရိုးဗေဒ ==
လာချိဒ်ဘာသာစကားစွာ ဘာသာဗေဒအရ [[ပိုင်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားတိ|ပိုင်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင် [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားတိ|ဗမာနွယ် (Burmish)]] အုပ်စုမာ ပါဝင်ရေ၊၊ ယင်းစွာ [[ဇိုင်ဝါးဘာသာစကား]] နန့် [[ခရာဝဝေါ်ဘာသာစကား]] ရို့နန့် အလွန်နီးစပ်ပိုင် [[ဗမာဘာသာစကား]]နန့်လည်း အရင်းအမြစ် တူညီရေ၊၊&lt;ref&gt;Bradley, David. &quot;The Burmish Languages.&quot; In *The Sino-Tibetan Languages*, 2003.&lt;/ref&gt;

မျိုးရိုးဗီဇ (Genetics) လိ့လာချက်တိအရ လာချိဒ်ရို့စွာ ဂျိန်းဖောနွယ်စုတိနန့် မျိုးရိုးရင်းမြစ် တူညီရေ်လည်း [[အောက်သား]] ပိုင်ယှောင် အုပ်စုတိနန့် မျိုးဗီဇရောနှောမှု ပိုပြီးကေများပြားစွာကို တွိ့ဟိရရေ၊၊ ယင်းရို့မာ Haplogroups O2a2b နန့် D1a1a ရို့ကို အဓိကတွိ့ဟိရရေ၊၊

==လာချိဒ်လူမျိုး ==
'''လာချိဒ်'''လူမျိုးစွာ တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားပြောအုပ်စုဝင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးဖြစ်တေ။ ကချင် အုပ်စုမှ မရူ၊ အဇီး အုပ်စုခွဲမာ ပါဝင်ရေ။ ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနား တဖက်ကမ်း ဓားလွယ်ခုတ်အရပ်ဟိ ဆဒုံးမှ လောခေါင်တောင်တန်းတလျှောက် ကျေးလက်ဒေသတိကား အဇီး၊ လာချိဒ်နန့် မရူလူမျိုးတိုဧ့ စုဝေးနီထိုင်ရာ အရပ်ဖြစ်တေ။

လာချိဒ်လူမျိုးစုရို့ စွာ ဆဒုံး၊ အထက်ဖီမော်၊ ဂေါ်လမ်စရေ နယ်များထိအောင် ပျံနှံနီထိုင်ကတ်ရေ။ အထူးအနိန်နန့် အင်မိုင်ခ မြစ်ဝှမ်း အောက်ပိုင်းမာ အများဆုံး နီထိုင်ပုံရရေ။ အင်မိုင်ခ မြစ်ဝှမ်းစွာ မရူ၊ လာချိဒ်နန့် အဇီးရို့၏နီရင်းဒေသ ဖြစ်နီပေသိမ့်ရေ။

== လရှီလူမျိုး မှ လာချိဒ်လူမျိုးသို့==
လာချိဒ် တိုင်းရင်းသားတိကို လရှီလူမျိုးဟု လူသိများကတ်တေ။ အယင်က လာချိဒ်လူမျိုးကို ဂျိန်းဖောရို့က (လရှီ)၊ ခရာဝဝေါ်ရို့က (လချစ်)၊ ဇိုင်ဝါးရို့က (လချီး)၊ လီစူးရို့က (အာချဖာ့) ဟု ခေါ်ဆိုကတ်ရေ။ ၁၉၇၀−ခု၊ ဖေဖဝါရီလ (၁၂)ရက်နိ၊ ရန်ကုန်မြို့မာ ကျင်းပရေ ပြည်ထောင်စုနိ အခမ်းအနားမာ ကချင်ပြည်နယ် ဒေသပါတီရီးရာမှူး ဦးဂျီဘော့မ်ဇုန်းနန့် ကျောင်းဆရာကြီး ဦးမဒိန်ဇုန်းခေါယိန်းရို့မှ ကိုယ်ရို့မျိုးနွယ်ကို ဒေနိမှ စတင်ပနာ လာချိဒ်ဟု ခေါ်စေလိုကြောင်း တင်ပြခရေ။ ထိုအချိန်မှစပြီးကေ နိုင်ငံတော် အစိုးရက လာချိဒ်ဟု ခေါ်မာ အသိအမှတ်ပြုပါလတ်တေ။&lt;ref&gt; မြတ်ဝေတိုး၊ မနောမြီက လာချိဒ်တိုင်း
ရင်းသား၊ စာပီဗိမာန်&lt;/ref&gt;

==သမိုင်းကြောင်း==
လာချိဒ်မျိုးနွယ်စုတချို့ မေခမြစ်အထက်ပိုင်း ခြုံဒါမံဇာလန်(Cung Dan be Lang:)ဒေသမာ နီထိုင်ချိန် ဘီစီ(၄)ရာစုခန့်၊ ခရစ်နှစ်(၁၅)ရာစု အစောပိုင်းမာ ချူးဒါမ်ငယော်ဒေသမှ လာချိဒ်လူမျိုးများ ဆင်းသက်လာကတ်တေ။ အဂု မြစ်ကြီးနားအရှိမြောက်ဘက် ချီဖွေမြို့နယ်နန့် ဆော့ခရာဝမြို့နယ် မြောက်ဘက် ထော့လန်ဒေသအထဲ တည်ဟိရေ။

လာချိဒ် တိုင်းရင်းသားတိစွာ နယ်ချဲ့တော်လှန်ရီးနန့် လွတ်လပ်ရီးကြိုးပမ်းမှုမာ ပါဝင်ခရေ။ သီပေါမင်းလက်ထက် ၁၈၈၅−ခုနှစ် တတိယအိန်းဂလိချ်-မြန်မာ ကျူးကျော်စစ်ကာလ နယ်ချဲ့အိန်းဂလိချ်များ အထက်မြန်မာနိုင်ငံမာ ရောက်ဟိလှာချိန်၊ မြန်မာပြည် အရှိမြောက်ဘက် လာချိဒ်မျိုးနွယ်စု အများဆုံးနီထိုင်ရေ မေခမြစ်တလျှောက် ချန်းမော်ခုန်းဒေသကို တရုတ်ဇို့လိုကွမ်းနန့် ဇိုဆိုင်းရိရို့၏ ကျူးကျော်ရန်ကိုလေ့ တွန်းလှန်တိုက်ထုတ်ခရေ။ ယင်းရို့ ၂ဦးကို ချန်းမော်ခုန်းဒေသ ပဒေါ့လွင်ပြင်မာ အသီရဟိခရေနိမှ တရုတ်ကျူးကျော်ရန် ငြိမ်းခရေ။

ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရီးအပြီး ဒုတယအကြိမ် အိန်းဂလိချ်ရို့ မြန်မာနိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ခရေ နယ်ချဲ့အိန်းဂလိချ်လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်နိုင်ရီးအတွက် လွတ်လပ်ရီး ကြိုးပမ်းမှုကာလမာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းစွာ လာချိဒ် တိုင်းရင်းသား စော်ဘွားတိအား ဆက်သွယ်စည်းရုံးပါလတ်တေ။ ပင်လုံစာချုပ်ချုပ်ဆိုရာမာလည်း လာချိဒ်မျိုးနွယ်စုများ ပါဝင်ခရေ။ ပင်လုံစာချုပ်မာ လာချိဒ်ကိုယ်စားလှယ်တော် အဖြစ်− 
# မျိုးဆက်စဉ် (၅၇) ဇောင့်လဂွေကျန်းလုတ်(ဝဏ္ဏကျော်ထင်)
# မျိုးဆက်စဉ် (၆၇) ဇောင့်မတောင်တိန့်ခေါဆောင် (ဝဏ္ဏကျော်ထင်)
# မျိုးဆက်စဉ် (၆၈) ဆရာကြီး ဆောင်ချန်းဇုန်းရို့ ပါဝင်ခကတ်တေ။


လာချိဒ်၊ အဇီးနန့် မရူလူမျိုးရို့စွာ တမျိုးနန့် တမျိုး အလွန်တူကြရေအပြင် ဘာသာစကားမာလည်း တတက်ကပ် တူကတ်ရေကြောင့် တမျိုးပြောရေစကားကို တမျိုးက နားလည်ကတ်တေ။ လာချိဒ်စကားစွာ မရူစကားမှပင် ဆင်းသက်လာရေ လို့ တချို့ပညာသျှင်ရို့က ဆိုကတ်ရေ။ လာချိဒ်လူမျိုးရို့စွာ မရူနန့် အဇီးလူမျိုးရို့ထက် တရုတ်နယ်စပ်နန့် တတက်ကပ် နီထိုင်ကတ်ရေ။ နတ်ကိုးကွယ်သူတိ ဖြစ်ကေလေ့ တရုတ်ရို့၏ အယူဝါဒ ကိုလေ့ လိုက်နာကျင့်သုံးဗျာယ် ဟိရေ။ မန်းရှန်း၊ ဟရဲ၊ လွတ်ဆင်၊ ယင်ဒမ်၊ ငေါ်လန်၊ ဆီချန်စသည်အနိန်နန့်လည်း အစုငယ်များ ကွဲပြားနိန်ရေ။ ၁၉၃၁−ခုနှစ် သိုင်ခေါင်စာရင်း အရ လာချိဒ်လူမျိုး လူဦးရွီမာ ၂၂၁၃၆၂ ယောက်ခန့် ဟိလီရေ။ &lt;ref&gt;မြန်မာစွယ်စုံကျမ်း&lt;/ref&gt;

== ကိုးကားချက် ==
&lt;references/&gt;

{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}


[[Category:လာချိဒ်လူမျိုး]] [[Category:ကချင်လူမျိုးစုတိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>0egouv4uw8mijate6i7ivnrvuj5em4o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လီဆူလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4213</id>
    <revision>
      <id>21818</id>
      <parentid>18282</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:27:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ရည်ညွှန်းကိုးကား */</comment>
      <origin>21818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30006" sha1="7vmpbvqy8dnw46v4pc3s6l48syqsfwq" xml:space="preserve">'''လီဆူလူမျိုး''' ({{lang-en|Lisu people}}; {{zh|[[wikt:傈|傈]] [[wikt:僳|僳]] [[wikt:族|族]]}}, Lìsù zú; {{lang-th|[[wikt:ลีสู่|ลีสู่]]}}; [[လီဆူဘာသာစကား|လီဆူ]]: {{script|Lisu|ꓡꓲ-ꓢꓴ}}) စွာ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားတိ|တရုတ်-တိဗက် အုပ်စု]]မှ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားတိ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]] [[လူမျိုးစု]] ဖြစ်ပြီးကေ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] အနောက်တောင်ပိုင်း ([[ယူနန်ပြည်နယ်]])၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်းနန့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ [[အရူနာချယ် ပရာဒက်ရှ်|အရူနာချာပရာဒစ်ပြည်နယ်]]ရို့ဟိ တောင်တန်းထူထပ်ရေ ဒေသများမာ ပျံ့နှံ့နီထိုင်ကတ်ရေ။&lt;ref name=&quot;LisuHist&quot;&gt;Gros, S. (2012). &quot;Discovery of the Lisu.&quot; Asian Anthropology.&lt;/ref&gt;

{{Infobox ethnic group
| group      = လီဆူလူမျိုး
| native_name = {{script|Lisu|ꓡꓲ-ꓢꓴ}}
| image      = Lisu tribe.jpg
| caption    = လီဆူရိုးရာ ဝတ်စုံဝတ်ဆင်ထားရေ အမျိုးသမီးများ
| population = ၁.၅ သန်းခန့် (လှောက်မှန်းခြေ)&lt;ref name=&quot;LisuHist&quot;&gt;Gros, S. (2012). &quot;Discovery of the Lisu.&quot; *Asian Anthropology*.&lt;/ref&gt;
| regions    = 
{{flag|China}} ([[ယူနန်ပြည်နယ်]]) &lt;ref name=&quot;Bradley1997&quot;&gt;Bradley, D. (1997). &quot;Tibeto-Burman languages and classification.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{flag|Myanmar}} ([[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[သျှမ်းပြည်နယ်]]) &lt;ref name=&quot;Dessaint1972&quot;&gt;Dessaint, A.Y. (1972). &quot;The Lisu of Northern Thailand.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{flag|Thailand}} (မြောက်ပိုင်း)&lt;br /&gt;
{{flag|India}} ([[အရူနာချယ် ပရာဒက်ရှ်]])
| languages  = [[လီဆူဘာသာစကား]]
| religions  = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]
| related    = [[အောက်သား]]၊ [[ယီ လူမျိုး]]၊ [[လားဟူလူမျိုး]] &lt;ref&gt;Wen, B., et al. (2004). &quot;Genetic evidence supports demic diffusion of Han culture.&quot; *Nature*.&lt;/ref&gt;
}}

== သမိုင်းကြောင်း ==

လီဆူလူမျိုးရို့၏ ဖိုးဖီးတိစွာ လွန်ခရေ နှစ်ပေါင်းများစွာက [[တရုတ်နိုင်ငံ]] အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ ချင်းဟိုင် (Qinghai) နန့် ကန်စု (Gansu) ဒေသဟိ မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းတဝိုက်မာ အခြီချနီထိုင်ခကတ်ရေ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများ ဖြစ်ကတ်တေ။&lt;ref name=&quot;Bradley1997&quot; /&gt; တရုတ်သမိုင်းမှတ်တမ်းတိအရ ယင်းရို့စွာ ရှေးဟောင်း &quot;ချီအန်&quot; (Qiang) လူမျိုးစုကြီးမှ ဆင်းသက်လာသူတိဖြစ်ပြီးကေ အေဒီ ၁၀ ရာစုခန့်မာ ယူနန်ပြည်နယ်အထဲဟိ ဂျင်းရှာမြစ် (Jinsha River) ဝှမ်းသို့ စတင်ရွှိပြောင်းလှာခကတ်တေ။&lt;ref&gt;Gros, S. (2012). &quot;Discovery of the Lisu.&quot; Asian Anthropology.&lt;/ref&gt; (၁၆) ရာစုနန့် (၁၉) ရာစုကြားမာ ယူနန်ကတဆင့် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနန့် အရှိပိုင်းဒေသများ သို့ စစ်မက်ဖီးနန့် လူဦးရွီတိုးပွားမှုကြောင့် ရွှိပြောင်းလှာရေ။ &lt;ref name=&quot;Dessaint1972&quot; /&gt; မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းကို လီဆူရို့စွာ (၁၈) ရာစုနှောင်းပိုင်းမာ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ပူတာအိုမြို့နယ်|ပူတာအို]]ဒေသကတဆင့် စတင်ဝင်ရောက်လှာခကတ်တေ။ ယပြီးနောက် [[ဗန်းမော်ခရိုင်|ဗန်းမော်]]၊ [[မြစ်ကြီးနားခရိုင်|မြစ်ကြီးနား]] နန့် [[သျှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်းရို့မာ အခြီချခကတ်တေ။ ဗြိတိသျှအုပ်ခြုပ်ရီးကာလ မှတ်တမ်းတိအရ လီဆူရို့စွာ တောင်တန်းဒေသများမာ စိုက်ပျိုးရီးနန့် အမဲလိုက်ခြင်းကို တတ်ကျွမ်းစွာ လုပ်ကိုင်ရေ လူမျိုးစုအဖြစ် ဖော်ပြခြင်းခံရရေ။&lt;ref&gt;Rose, A. J. (1900). &quot;The Lisu Tribes of the Burma-China Frontier.&quot;&lt;/ref&gt; 
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းမာ လီဆူလူမျိုးတိစွာ မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့တိနန့် ပူးပေါင်းပနာ ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရီးမာ ပါဝင်ခကတ်တေ။ လွတ်လပ်ရီးရယားနောက် မြန်မာနိုင်ငံဧ့ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု (၁၃၅) မျိုးမာ တမျိုးအပါအဝင် ဖြစ်လာခရေ။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းနန့် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းမာ James O. Fraser ပိုင် ခရစ်ယာန်သာသနာပြု များ ရောက်ဟိလာယားနောက် လီဆူစာပီ (Fraser script) ကို တီထွင်နှိုင်ခခြင်းစွာ လီဆူသမိုင်းဧ့ အရေးကြီးရေ မှတ်တိုင်တခု ဖြစ်လာခရေ။&lt;ref&gt;Fraser, J. O. (1922). &quot;Handbook of the Lisu Language.&quot;&lt;/ref&gt;

လီဆူလူမျိုးတိစွာ အောက်သားတိကဲ့သို့ပင် လွန်ခရေ နှစ်ပေါင်းများစွာက တရုတ်ပြည်အနောက်မြောက်ပိုင်း ချင်းဟိုင် နန့် ကန်စု(Gansu) ဒေသဟိ ချီအန် လူမျိုးစုကြီးမှ ဆင်းသက်လာသူတိ ဖြစ်တေ။ တောင်ဘက်ကို ရွှိပြောင်းလှာကတ်ရာမာ ဗမာရို့၏ ဖိုးဖီးတိစွာ မြီပြန့်လွင်ပြင်တိသို့ ဦးတည်လားကတ်ပြီး၊ လီဆူရို့၏ ဖိုးဖီးတိစွာ တောင်တန်းဒေသတိကို ရွီးချယ်အခြီချခကတ်ခြင်း ဖြစ်တေ။ မျိုးရိုးဗီဇလိ့လာမှုတိအရ လီဆူရို့စွာ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားတိ၏ အမှတ်အသားဖြစ်ရေ Haplogroup O-M122 နန့် ဆက်နွှယ်နိန်ပြီးကေ [[အောက်သား|ဗမာ]]၊ [[ယီ လူမျိုး|ယီ (Yi)]] နန့် [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]] ရို့နန့် မျိုးရိုးဗီဇအရ အလွန်နီးစပ်ရေ။&lt;ref&gt;Wen, B., et al. (2004). &quot;Genetic evidence supports demic diffusion of Han culture.&quot; Nature.&lt;/ref&gt;ဟိုလူမျိုးတိ၏ ဘာသာစကားမာ ပိုင်-ဗမာ (Lolo-Burmese) ဘာသာစကားအုပ်စုခွဲမာ ပါဝင်ရေ။

== နီထိုင်ရာဒေသ ==
မြောက်ဖျားဒေသဟိ လီဆူရို့စွာ ပူတာအို၊ လောခေါင်နန့် စိန်လုံတောင်တန်း၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]] ယူနန်နယ်စပ် [[ဧရာဝတီမြစ်|ဧရာဝတီ]]နန့် [[သံလွင်မြစ်]] ဖျားကောင်းလူတိုက်နယ် စရေအရပ်များမာ ပျံ့နှံ့နီထိုင်ဗျာယ် ဟိကတ်တေ။ လီဆူလူမျိုးရို့စွာ ကိုယ်ရို့လူမျိုးတိ၏ မူလနီထိုင်ရာ ဒေသ ကြီးမားကျယ်ပြန့်ရေ (မြစ်ကြီး) တခုဧ့ အဖျားပိုင်းမှ ဖြစ်တေ၊ မြင့်မားရေ အထက်ပိုင်း အရပ်ဒေသဆီမှ ဆင်းသက်လာ ကတ်ရေ လူမျိုးတိဖြစ်တေဟု လက်ခံယုံကြည်ထားကတ်လီရေ။ တနီရာတည်းမာ နိန်ရာတကျ နီထိုင်တတ်ခြင်း မဟိသဖြင့် လီဆူရို့ကို [[မြန်မာနိုင်ငံ]]ဧ့ ဂျစ်ပစီလူမျိုးများဟု တင်စား ခေါ်ဆိုနှိုင်ကတ်လီရေ။ လီဆူလူမျိုးတိကို မကန်မဝှန် တွိမြင်နှိုင်ကတ်ရေ နီရာတချို့ကား ယင်းရို့ အခြီချနီထိုင်ရေ ပူတာအိုနယ် အချိန်းခမြစ်ဝှမ်းဒေသပင် ဖြစ်တေ။ 
	
== လူမျိုးစုများ ==
လီဆူလူမျိုးစွာ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားတိ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင် [[ပိုင်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားတိ|ပိုင်-ဗမာ]] အုပ်စုမာ ပါဝင်ဧ့။ လီဆူလူမျိုးရို့မာ အဓိကကတော့ခါ အနွယ်(၃)မျိုးဟိရေယင်းရို့မာ လီဆူမည်း၊ လီဆူဖြူနန့် ပန်းလီဆူ ဆိုပနာပင်ဖြစ်တေ။ လီဆူအနွယ်ရို့စွာ ယင်းရို့၏ မူလနီရင်းဌာနေဖြစ်ရေ သံလွင်မြစ်ဝှမ်း အထက်ပိုင်းဒေသမာ နီထိုင်ဗျာယ် ဟိနီကတ်ပြီး၊ တရုတ်လူမျိုးရို့၏ ယိုင်ကျေးမှု လွှမ်းမိုးနေခြင်းကို ခံနိန်ရလီရေ။ လီဆူအနွယ် သုံးမျိုးမာ ဆွီမျိုးပေါင်း (၁၄) စုလှောက်ဟိရေ။ ယင်းရို့မာ ဂျာခေါ်ဆွီမျိုးနန့် ဖာ့ခေါ်ယောက်ျားမျိုးဟု အဓိပ္ပာယ်ရရေ ဆွီမျိုးစုများ ဖြစ်ကတ်လီရေ။

== စုံဖက်ခြင်း အလိအထနန့် ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့ပုံ ==

လီဆူလူမျိုးတိစွာ ကိုယ်ရို့နန့် မျိုးရိုးနာမည် သို့မဟုတ် ဆွီမျိုးအုပ်စုချင်း တူညီသူတိအကြား ထိမ်းမြားစုံဖက်ခြင်းကို ယှောင်ကြဉ်ရေ ဓလိ့ဟိရေ။&lt;ref name=&quot;Dessaint1972&quot; /&gt; ကိုယ်ရို့နန့် ဆွီမျိုးအုပ်စု မတူညီရေ လီဆူမျိုးနွယ်စုများအထဲသာ အိမ်ထောင်ဖက် ရွီးချယ်လေ့ဟိကတ်တေ။ ဧချင့်ပိုင်သွီးနှောခြင်းကို ယှောင်ကြဉ်ရေ လူမှုရီးစည်းမျှိုင်းတိကြောင့် လီဆူလူမျိုးတိစွာ ယေဘုယျအနိန်နန့် အရပ်အမောင်းကောင်းခြင်း၊ ကိုယ်ကာယထွားကျိုင်းခြင်းနန့် ကျန်းမာရီးကြံ့ခိုင်ခြင်းရို့နန့် ပြည့်စုံကတ်တေဟု ယူဆကတ်တေ။&lt;ref&gt;Durrenberger, E.P. (1976). &quot;The Economy of a Lisu Village.&quot;&lt;/ref&gt;လီဆူရို့စွာ မူလဖိုးဖီးများ ဆင်းသက်လာရာ အီးမြရေ ဒေသတိ၏ သဘာဝအတိုင်း အမြင့်ပေ (၄,၀၀၀) နန့် (၅,၀၀၀) အောက်ဟိရေ မြီပြန့်ဒေသတိသို့ ဆင်းပနာ နီထိုင်လိမဟိကြဘဲ မြင့်မားရေ တောင်တန်းဒေသများမာသာ အခြီချလေ့ဟိကတ်တေ။&lt;ref name=&quot;LisuHist&quot;&gt;Gros, S. (2012). &quot;Discovery of the Lisu.&quot; Asian Anthropology.&lt;/ref&gt;

လဂျစ်ဂုံလျှော်ဖြင့် ရက်လုပ်ထားရေ အမျိုးသမီး အပေါ်ဝတ်တိမာ သေးမျှင်ရေ အနက်စင်းချေတိ ဖောက်ထားလျှက် လက်ရှည်ရင်စိ ခြုပ်ပြီးကေ အင်္ကျီလက်ဧ့ အဖျားမာ (၄) လက်မခန့် အပြားဟိ အနက်ရောင် ပိတ်စဖြင့် အနားကွပ်ထားကတ်တေ။ ယင်အင်္ကျီ လက်ရှည်ပေါ်မှ နောက်ထပ်အနက်ရောင်ရင်စိ အပေါ်ဝတ်အင်္ကျီ လက်ပြတ်ကို ရင်ဖွင့်ပနာထပ်လို့ လိုက်ထားပြီးကေ အတွန့်များများနန့် စကတ်ခြုပ်နည်း အတိုင်းခြုပ်လုပ်ကာ ခါးကြိုးသွင်းလို့ အလျော့အားဓမထားကာ ဝတ်ဆင်ကတ်တေ။ ယင်းဇာဂရာရှည်ကြီးတိကိုလည်း ကာမိတ်နည်းတူ သေးမျှင်ရေ အနက်ရောင် ရပ်စောက်စင်းချေတိအောက်မာ ထားကတ်တေ။ နားနှစ်ဖက်မာ ဝတ်ဆင်ထားရေ နဘက်စွာ ပစောက်သဏ္ဌာန်ဖြစ်ပြီးကေ (၄) လက်မခန့် အကျယ်ဟိ သံကွင်းချေတိ ဖြစ်တေ။ ပန်ဆင်ရေအခါ ဟနိန်ရေနဘက်အဖျားကို နားပေါက်မာ ထိုးသွင်းလို့ ဇောက်ထိုး ချထားလိုက်ကာ ကြိုးဖြင့် သူရို့၏ လှပဆန်းကြယ်ရေ ကြီးခေါင်းလောင်း ငယ်တပ် ပုတီးစိ ဝထုပ်လေးနန့် ချိတ်တွယ်လို့ ထားကတ်တေ။

အမျိုးသမီးများနည်းတူ အမျိုးသားတိစွာလေ့ လဂျစ် ဂုံလျှော်မျှင်ဖြင့်ရက်လုပ်ထားရေ အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အဖြူရောင်ဒူးပေါ်ဝဲနန့် အပေါ်ဝတ်အင်္ကျီ ရင်စိလက်ရှည် အနက်ရောင်ကို ဝတ်ဆင်ကတ်တေ ခေါင်းထက်မာ အနက်ရောင် (၂၀) ရှည်လျားရေ အဝတ်ဖြင့်တရစ်ပြီးတရစ် ပတ်ပေါင်း လို့ ထားကတ်တေ။ တချို့ တောပစ် တောင်သူအမျိုးသားရို့ကမူ သူရို့ပစ်ခတ်ရဟိထားရေ သားကောင်ရို့၏ အရည်ခွံဖြင့် ဝထုပ်ခြုပ်လုပ်ကာ ဝတ်ဆင်လိဟိရေ လီဆူအမျိုးသား ဝထုပ်ခြုပ်ရန် အမြတ်နိုးဆုံး သားကောင်ဧ့ အရေခွံမာ ဖြူးသို့ ကတိုးကောင်ဧ့ အရေခွံပင်ဖြစ်တေ။ လီဆူအမျိုးသားဝတ်စုံမာ မပါကေ မပြီးရေ အရာကား သစ်သား အပြားကြီး နှစ်ချပ်ကို ထည့်ရန် ကပ်ရန် ကြီးကြီးမားမား ခန့်ခန့်ထယ်ထယ် ပြုလုပ်ထားရေ ဓားလွယ် အိတ်ပင်ဖြစ်တေ။ ဓားဘေးလွယ်အိတ်ကို ဓားသွင်းလို့ သူရို့၏ ရင်ပတ် တတည့်နီရာတွင် ထားကာ အလှပလကြီး လွယ်ထားလိ့ဟိသူတိ ဖြစ်ကတ်တေ။
လီဆူလူမျိုးစွာ တိဗက် - မြန်မာအစု၊ ပိုင်မူဆိုးအုပ်စုခွဲမာ ပါဝင်ရေ လူမျိုးဖြစ်၏။ လီဆူရို့ကို သျှမ်းပြည်နယ်နန့်ကချင်ပြည်နယ် နှစ်နယ်စလုံးမာ တွိရရေ။ ရှမ်းနန့်မြန်မာတိက လီရှောဟု ခေါ်ဆိုကတ်ပြီးကေ တချို့လူမျိုးစုတိက လီဆိုးဟုခေါ်ရေ။ ပူတာအိုနယ်မြီမာ လီဆူရို့ကို ယောရင်ဟုခေါ်ကြ
ရေ။ သျှမ်းပြည်နယ်ဟိလီဆူရို့ကိုလီဆောလို့လေ့ခေါ်သိမ့်ရေ။
ပူတာအိုနယ်မြီဟိ လီဆူရို့ကား မြောက်ဖျားအကျဆုံးလူမျိုးစုများ
ဖြစ်ကတ်တေ။ မြောက်ဘက်နယ်စပ်ဒေသမာရာမကတိဗက်နယ်
မြေ အထဲထိအောင် ပျံ့နှံ့နီထိုင်ကတ် ကြောင်းသိရရေ။
ပူတာအိုမှ လီဆူရို့စွာ မလိခမြစ်ဖျားနန့် အရှိဖက် ကမ်းမိုင် 
၂ဝ ပတ်လည်အထဲဟိ ကျေးရွာတိမာ မကန်မဝှန် နီထိုင် 
လေ့ဟိကတ်ပြီးကေ ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့ပုံမာ အရာဒေသဟိလီဆူတိနန့်
မတူတမူထူးခြားဗျာယ်ဟိရေကို တွိရလီရေ။ ဒေသအလိုက် 
လီဆူလီးမျိုးဟိရေအနက် ပူတာအိုနယ်မှ လီဆူတမျိုးတည်းသာ
ဇာဂရာများဝတ်ကတ်တေ။ လီဆူတချို့ရို့စွာ လောခေါင်နန့်
စိန်းလုံတောင်တန်းမာလည်းနီထိုင်ကတ်လီရေ။

ပူတာအိုနယ်မြီဟိ လီဆူတိအပြင် ကျိုင်းတုံလီဆူ၊ ဗန်းမော် 
လီဆူနန့် လွိုင်လင်လီဆူဆိုပနာ ဒေသအလိုက်လီဆူသုံးမျိုး 
ဟိလီသိမ့်ရေ။ ကျိုင်းတုံလီဆူရို့စွာ သံလွင်မြစ်ကြောင်း
အလိုက် စုန်ဆင်းလှာသူတိဖြစ် ကြလို့ လွိုင်လင်လီဆူရို့မာ 
ကျိုင်းတုံကတဆင့် လွိုင်လင် မိုးနဲနယ်ဘက်ကို ပြန့်ပွားရောက်ဟိလာသူတိ ဖြစ်ပုံရရေ။ ဗန်းမော်လီဆူရို့မာ မြောက်ဖျား ဒေသ 
ပူတာအိုနယ်မြီမှ ကူပြောင်းရောက်ဟိလာရေ လီဆူရို့၏ 
အဆက် အနွယ်တိပင် ဖြစ်ကတ်လီရေ။

သျှမ်းပြည်နယ်ဟိ လီဆူလူမျိုးရို့မာ ခိုလိုလီဆူနန့် လီဖာလီဆူ 
ဆိုပနာလည်း နှစ်မျိုးဟိပြီးးလျှင် တရပ်တဒေသတည်းစုရုံးနီထိုင်
ခြင်းမဟိ၊ အရာလူမျိုးစုတိနန့် ရောနှောနီထိုင်လိဟိရေ။ 
တောင်ပေါ်ဒေသ အေး ရေအရပ်တိကို ပိုပြီးကေနှစ်သက်ရေ။
သျှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းမာ လွိုင်လင် ခရိုင် တောင်ပေါ်ဒေသများ
မာပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ သျှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း ကျောက်မဲနန့်လားဟိုးခရိုင်
တောင်ပေါ်ဒေသများမာပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ရှမ်း ပြည်အရှိပိုင်း 
ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံနယ်တောင်ပေါ်ဒေသများမာပင်ဖြစ်ဖြစ်
နီထိုင်ကတ်ရေ။ သျှမ်းပြည်နယ်မာ လီဆူ လူဦးရွီ ၂ဝဝဝဝခန့်
ဟိဖို့ဟုလှောက်မှန်းရ၏။

လီဆူရို့နီထိုင်ရေ အိမ်တိမာ တဲလှိုင်တန်းဆန်ဆန်ဆောက် 
ထားပနာ အိမ်ထဲခန်းနှစ်ခုဟိပြီးးလျှင် အလယ်မာ မီးဖိုကိုထားဟိရေ။
လီဆူ လူမျိုးရို့မာ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီများ၊ ခရစ်ယာန်အယူဝါဒီတိနန့် 
နတ်ကိုးကွယ်သူတိ ပါဝင်ဧ့။ ယင်းရို့မာ သီးသန့်စာပီမဟိချေ။ 
ယကေလေ့ ခရစ်ယာန်အယူဝါဒီ လီဆူရို့မာ လီဆူဘာသာအသံ
ထွက်အလိုက် အိန်းဂလိချ်စာလုံး တိနန့် ရီးသားရေစာဟိ၏။
ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ လီဆူတချို့မာ ရှမ်းစာကိုလေ့သော့၊မြန်မာစာကို
ပင်ဖြစ်ဖြစ် အသင့်အတင့်တတ်ကတ်ရေ။

လီဆူလူမျိုး အမျိုးသားတိစွာ ပေါင်ဖအနက်ကို ဝတ်ဆင်လို့ 
ပြင်ခံခပ်ပွပွ ခြုပ်လုပ်ထားပြီးကေ ဖေသာစေ့သီး သို့မဟုတ် 
ကြွီစေ့သီးတိကို ရှိနောက်လှပိုင် ဆင်ယင်စီထားကာ ဝတ်ဆင်ကတ်တေ။

အမျိုးသမီးတိမာ အောက်ပိုင်းအဝတ်တိစွာ ထဘီလည်းမဟုတ်၊
ဇာဂရာလည်းမဟုတ်ရေ ပုံစံတမျိုးခြုပ်ကာ အထဲဝတ်စုံ အပြင်ဝတ်စုံဆိုပနာ နှစ်မျိုးဝတ်ဆင်ကတ်၏။ အပေါ်ပိုင်းဝတ်စုံအင်္ကျီမာ 
လောင်းကွတ်ပုံဏ္ဌာန်ရင်ဖုံးအင်္ကျီပုံမျိုး ခြုပ်လုပ်ပြီးကေ ယောက်ျား
အင်္ကျီနည်းအတိုင်း ဖေသာစေ့သီး သို့မဟုတ် ကြွီစေ့သီးတိနန့် 
စိတ်တိုင်းကျ လှပိုင်ဝတ်ဆင်ထားဧ့။

ခိုလိုလီဆူအမျိုးသမီးတိုင်းဧ့ ဝတ်ရုံအင်္ကျီနောက် ခါးစည်းမာ 
အမြိတ်တချောင်းချထားပနာ အရောင်မာ အရဲဖြစ်တေ။ လီဖာလီဆူတိ၏ ခါးစည်းကြိုးမာမူ အမြိတ်နှစ်ချောင်း တွဲလွဲချထားရေ။ 
ယင်းရို့ကို တောင်ပိုင်းနယ်မာ မကန်မဝှန်တွိရရေ။

လီဆူရို့စွာ များရေအားဖြင့် သစ်လုပ်ငန်း တောင်ယာလုပ် 
ငန်းနန့် ဘဲ၊ကြက်၊ ဝက်မွီးမြူခြင်းလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ကတ်တေ။ 
သျှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမာ အစိုးရသစ်တောကြိုးဝိုင်းမဟိရေနီရာများမာ 
လီဆူတိစွာ တောင်ပေါ်မှ သစ်တိကို ခုတ်လှဲလို့ ပျိုင်များ၊ 
တိုင်များခွဲစိတ်ကာ နီးရာဈီးမြို့တိသို့ ယူဆောင်ရောင်းချကတ်သဖြင့်
ဖေသာဝင်လမ်း ကောင်းကတ်တေ။ ယကေလေ့ ဂုချိန်ခါ မြို့ကြီးများဟိ 
သစ်စက်တိက ထွက်ရေသစ်တိကိုရာ အသုံးများလာရေကြောင့် 
ယင်းရို့၏ သစ်လုပ်ငန်းမာစိကေချေဝင်ငွီလျော့လားလီရေ။
တောင်ယာလုပ်ငန်းမာ ယင်း ရို့အဖို့ ဝင်ငွီအများဆုံးရရေ 
လုပ်ငန်းပင်ဖြစ်တေ။ အကြီးဆုံး တောင်ယာလုပ်ငန်းမာ သစ်ရေ့
သီးခြံစိုက်ပျိုးခြင်း၊ မုန်ညင်း၊ အာလူး၊ မုန်လာဥ၊တောင်မွိန့်သီးနန့် 
အရာဟင်းသီးဟင်းရွက် အမျိုးမျိုး စိုက်ပျိုးခြင်းတိဖြစ်တေ။ 
ယင်းရို့ကို ဈီးမြို့တိသို့ ပို့ဆောင်ရောင်းချပနာ တဖန်စားရန် 
ဆန်အိတ်များ ဝယ်ယူလားကတ်တေ။ ဘဲ၊ ကြက်၊ဝက်တိကိုရာမက 
မြည်းနန့် လားတိကိုလည်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရီးအတွက် မွိးမြူ
ထားကတ်လီရေ။ လီဆူတိစွာ အလွန်ရိုးသားပြီးကေအီးချမ်း
သာယာစွာနီတတ်ရေ တောင်ပေါ်သားတိဖြစ်ကတ်တေ။ &lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)&lt;/ref&gt;

== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
&lt;references /&gt;

{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}

[[Category:လီဆူလူမျိုး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>7vmpbvqy8dnw46v4pc3s6l48syqsfwq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လူးရှမ်းလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4215</id>
    <revision>
      <id>21817</id>
      <parentid>18289</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:27:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21274" sha1="qg3j5gdhgy3d5cs5bn3rhpids9hul3h" xml:space="preserve">'''လူးသျှမ်းလူမျိုး''' ([[တိုင်းလူဘာသာစကား|လူး]]:  ᦺᦑᦟᦹᧉ, /taj˧˧.lɯː˥/; [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်း]]; တႆးလိုဝ်ႉ; ထိုင်း: ไทลื้อ; အိန်းဂလိချ်: Tai Lue) သို့မဟုတ် '''တိုင်းလူးလူမျိုး''' စွာ [[တိုင်လူမျိုးများ|တိုင်လူမျိုးစု]]ဝင် တခုဖြစ်ပြီးကေ အဓိကကတော့ခါ [[တရုတ်]]နိုင်ငံ
[[ယူနန်ပြည်နယ်]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]][[သျှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[လာအို]]မြောက်ပိုင်းနန့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]မြောက်ပိုင်းမာ နီထိုင်ကတ်ရေ။ &quot;'''တိုင်လူး'''&quot; လို့လေ့ ခေါ်ကတ်ရား၊ လူးရှမ်းဘာသာစကားစွာ [[ခရာ-တိုင် ဘာသာစကားတိ|ခရာ-ဒိုင်ဘာသာစကား]]မိသားစုဝင်ဖြစ်တေ&lt;ref&gt;citation needed&lt;/ref&gt;။[[ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]]ဧ့ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသားတိထဲမာတခုအပါအဝင်ဖြစ်တေ။
{{Infobox ethnic group
| group        = လူးရှမ်း
| native_name  = ᦺᦑᦟᦹᧉ
| image        = Tai Lue clothes.jpg.jpg
| image_caption= လူးရှမ်းဝတ်စုံ
| population   = အနည်းဆုံး ၁.၂သန်း&lt;ref&gt;citation needed&lt;/ref&gt;
| regions      = {{flag|China}} ([[ယူနန်ပြည်နယ်]])&lt;br&gt;{{flag|Myanmar}} ([[သျှမ်းပြည်နယ်]])&lt;br&gt;{{flag|Laos}} မြောက်ပိုင်း&lt;br&gt;{{flag|Thailand}} မြောက်ပိုင်း
| languages    = လူးရှမ်းဘာသာစကား၊ [[တရုတ်ဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]]၊ [[ထိုင်းဘာသာစကား]]
| religions    = [[ထေရဝါဒ]][[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| related      = [[ရှမ်း]], [[တိုင်းလေ့]], [[ဂုံရှမ်း]], [[ယွန်းလူမျိုး|ယွန်းရှမ်း]], အရာ[[တိုင်လူမျိုး|တိုင်လူမျိုးများ]]
}}

လူးလူမျိုးစွာ သျှမ်းလူမျိုးနွယ်စုတခုဖြစ်ပနာ ကျိုင်းတုံနယ် အထဲပိုင်းတောင်တန်းဒေသဟိ ကျေးလက်ဒေသများ၊[[မိုင်းယောင်းမြို့နယ်]] ရို့မာ နီထိုင်လေ့ဟိကတ်ရား မိုင်းယောင်းမြို့နယ်မာနီထိုင်ရေ လူးရှမ်းတိကို တိုင်းယောင်းလို့လေ့ခေါ်ဆိုကတ်ရေ။ [[ကျိုင်းတုံခရိုင်|ကျိုင်းတုံနယ်]]၊ သံလွင်မြစ်အရှိဖက်ကမ်းမာ [[ဂုံလူမျိုး]] ရို့ အနီများလီရေ။ ကျိုင်းတုံစျီးနိများမာ ယင်းရို့ကိုတွိရတတ်ရေ။ လူးနန့် ဂုံ(ခွန်)လူမျိုးရို့၏ စာပီအရီးအသားစွာ မတူကတ်ကေလေ့ မျိုးရိုးနန့် ဓလေ့ ထုံးစိုင်ရို့မာ ခြားနားခြင်းများစွာမဟိလှဟုသိရရေ။ လူးလူမျိုးရို့စွာ တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း ချေလီခေါ် ကျိုင်းရုံးကြီးဘက်မှ ပြောင်းရွိလာကြသူတိဖြစ်တေ။ ဂုထိတိုင် ယိုးဒယားနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း လန်ဖုန်းနန့် အရာ ခရိုင်များ၊ လာအိုနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ [[ကျိုင်းရုံးကြီးနယ်]](လူးတဆယ့်နှစ်ပန္နား)ခေါ် [[စစ်ဆောင်ပန္နား|ဆစ်ဆောင်ပင်နာခါချီးး]] ရို့မာလူးလူမျိုးများစွာ နီထိုင်ဗျာယ်ဟိရေ။

== သမိုင်း ==
လူးရှမ်းတိ၏ အစောဆုံးအခြီချရာဒေသစွာ ဒေနိတရုတ်နိုင်ငံ [[စစ်ဆောင်ပန္နား]] (Sipsongpanna) ဖြစ်တေ။ ၁၃ ရာစုနှောင်းပိုင်းမာ လူးရှမ်းတိစွာ &quot;စစ်ဆောင်ပန္နား&quot; အစိုးရကို ဖွဲ့စည်းခပြီးကေ အိမ်နီးချင်း တိုင်လူမျိုးများ၊ [[ရှမ်း]], [[ယွန်းလူမျိုး]] စသဖြင့် ယိုင်ကျေးမှုနန့် စီးပွားရီးအပြန်အလှန် ဆက်ဆံမှုဟိခရေ&lt;ref&gt;citation needed&lt;/ref&gt;။

မြန်မာနိုင်ငံအထဲဟိ လူးရှမ်းအများစုကတော့ခါ သျှမ်းပြည်နယ်အရှိပိုင်း၊ အထူးအနိန်နန့် [[မိုင်းယောင်းမြို့]] မာ စုစည်းနီထိုင်ကတ်ရေ။ သမိုင်းကြောင်းအရ လူးရှမ်းရို့စွာ စစ်ဆောင်ပန္နားဒေသမှ ပြောင်းရွိလာကတ်ရား ကျိုင်းတုံစော်ဘွားဧ့ လက်အောက်ခံ နယ်ပယ်များမာ အခြီချခကတ်တေ။ မိုင်းယောင်းဒေသစွာ လူးရှမ်းရို့၏ ယိုင်ကျေးမှု ဗဟိုချက်မတခု ဖြစ်လာခရေ။&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;Grabowsky, V. &quot;The Tai Lue of Sipsong Panna: An Ethno-Historical Sketch&quot;, 1999.&lt;/ref&gt;

ကုန်းဘောင်ခေတ်မာ မြန်မာမင်းတိစွာ စစ်ဆောင်ပန္နားအထိ အာဏာစက် ဖြန့်ကြက်ခရေ လူးရှမ်းရို့၏ မြို့ပြပြည်နယ်တိစွာ မြန်မာနိုင်ငံနန့် တရုတ်နိုင်ငံကြားမာ နှစ်ဖက်ဩဇာခံ အဖြစ် တည်ဟိခရေ။ ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ဧ့
[[အလောင်းမင်းတရား]] နန့် [[ဆင်ဖြူရှင်မင်း]] လက်ထက်များမာ မြန်မာမင်းရို့စွာ စစ်ဆောင်ပန္နားဟိ ကျိုင်းရုံးမြို့ သို့ စစ်ချီကာ ယင်းရို့၏ စော်ဘွားတိကို မြန်မာမင်း၏ ဩဇာခံအဖြစ် သစ္စာပီးစီခရေ။ လူးရှမ်းစော်ဘွားတိစွာ မြန်မာမင်းနီပြည်တော်သို့ နှစ်စိုင် လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများ ပီးပို့ရယား၊ မြန်မာမင်းကလေးလူးစော်ဘွားတိကို ဘွဲ့တံဆိပ်တိနန့် နန်းတွင်းအသုံးအဆောင်များ ပြန်ပနာချီးမြှင့်လီ့ဟိရေ။&lt;ref name=&quot;ancestry&quot;&gt;Sai Aung Tun, &quot;History of the Shan State: From Its Origins to 1962&quot;, 2009.&lt;/ref&gt; မြန်မာမင်းရို့စွာ ယိုးဒယား (အယုဒ္ဓယ) သို့ စစ်ချီရာမာ လူးရှမ်းတပ်သားတိကို အသုံးပြုခကတ်တေ။လူးရှမ်းရို့စွာ တောင်ကုန်းတောင်တန်း တိုက်ပွဲတိနန့် ဆင်တပ်များမာ တတ်ကျွမ်းသူတိအဖြစ် ကျော်ကြားရေ။ယပြီးနောက် တရုတ်-မြန်မာစစ်ပွဲ (၁၇၆၅-၁၇၆၉) အထဲ လူးရှမ်းဒေသတိစွာ မြန်မာတပ်တိအတွက် ရိက္ခာထောက်လှမ်းရီးနန့် ရှိတန်းခံတပ်တိအဖြစ် အရေးပါရေ အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခကတ်တေ။&lt;ref name=&quot;war&quot;&gt;ရွှီဘိုကိုယ့်ကြီး၊ &quot;ကုန်းဘောင်ခေတ် မြန်မာ့တပ်မတော် သမိုင်း&quot;၊ ၁၉၇၂။&lt;/ref&gt; မြန်မာမင်းနီပြည်တော်နန့် လူးရှမ်းစော်ဘွားများအကြားမာ နိုင်ငံရီးအရ အိမ်ထောင်ဘက် ဖလှယ်ခြင်းများ ဟိခပြီး လူးရှမ်းစော်ဘွားတိ၏ သမီးတော်တိစွာ မြန်မာမင်း၏ မိဖုရားများ သို့မဟုတ် ကိုယ်လုပ်တော်တိအဖြစ် နီပြည်တော်သို့ ရောက်ဟိလာတတ်ရေ။ ယင်းရို့နန့်အတူ ပါလာရေ လူးရိုးရာ အနုပညာ၊ ရက်ကန်းအတတ်နန့် အစားအစာတိစွာ နန်းတွင်းသို့ ပျံ့နှံ့ရောက်ဟိခရေ။&lt;ref name=&quot;culture&quot;&gt;Grabowsky, V. &quot;The Tai Lue of Sipsong Panna&quot;, 1999.&lt;/ref&gt;

၁၉ဝ၁-ခုနှစ် သိုင်ခေါင်စာရင်းအရ လူးလူမျိုး ၁၆၂၂၇ ဟိပြီးကေ ဂုံလူမျိုး ၄၁၄၇ဝ ဟိရာ စုစုပေါင်း ၅၇၆၉၇ ဟိလီရေ။ ၁၉၃ဝ-ခုနှစသိုင်ခေါင်စာရင်းမာမူ ဂုံလူမျိုး ၃၁၂၃၄ ဟိပြီးကေ လူးလူမျိုး ၃ဝဝ၃၁ ဟိရာ စုစုပေါင်း ၆၁၂၆၅ ဟိရေဟုဆိုရေ။ မြန်မာနိုင်ငံအပမာ နီထိုင်လိဟိရေ လူးလူမျိုးဦးရွီမာ ထိုထက်များစွာပိုပြီးကေလီရေ။
လူးလူမျိုးတိစွာ ဗုဒ္ဓဝါဒီများဖြစ်ကတ်တေ။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)&lt;/ref&gt;

== ယိုင်ကျေးမှု ==
လူးရှမ်းတိ၏ ယိုင်ကျေးမှုစွာ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကိုးကွယ်ကတ်ရား၊ ဘာသာရီးပွဲတော်များမာ မီးထွန်းပွဲ(လမ်ပွဲ)၊ နတ်ပြန်ပွဲရို့ ပါဝင်ရေ။ လူးရှမ်းတိစွာ ရွာအုတ်ပြတ် အလင်းစည်းတိုင်များတည်ဆောက်လို့ ဘုရားကျောင်းတိမာ ဆုတောင်းပွဲများ ပြုလုပ်ရေ&lt;ref&gt;citation needed&lt;/ref&gt;။  အိမ်ရာပုံစံမာ သစ်သားနန့် တထပ်လူနီအဆောက်အဦးများ ဖြစ်ပြီးကေ၊ မြီကြီးပေါ်မရောက်ခင် သစ်တောင်ထောင်လို့ အိမ်ကြီးတည်ဆောက်တေ။ &lt;ref&gt;citation needed&lt;/ref&gt;။

=== နှစ်သစ်ကူးပွဲတော် ===

နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်စွာ လူးရှမ်း လူမျိုးရို့၏ အမြတ်နိုးဆုံးရေ ရိုးရာပွဲတော်တခု ဖြစ်တေ။ အရာ ရှမ်း(တိုင်)လူမျိုးတိပိုင် အိန်းဂလိချ်ပက္ခဒိန်အရ နိုဗန်ဘာလ သို့မဟုတ် ဒီဇန်ဘာလမာ ကျရောက်ရေ ရှမ်းပက္ခဒိန်ဧ့ ပထမဆုံးလ (လုမ်း ၁ ရက်) မာ ကျင်းပကတ်တေ။ ယင်းစွာ ရိတ်သိမ်းပြီးစအချိန်ဖြစ်သဖြင့် &quot;ကောက်သစ်စားပွဲ&quot; နန့် &quot;နှစ်သစ်ကူးပွဲ&quot; ကို ပူးတွဲကျင်းပရေ သဘောလေးဖြစ်တေ။&lt;ref name=&quot;calendar&quot;&gt;Sao Noom Han, &quot;The Shan Calendar and Its Significance&quot;, 2015.&lt;/ref&gt; မြန်မာနိုင်ငံဟိ [[မိုင်းယောင်းမြို့]]၊ [[တာချီလိတ်မြို့]] နန့် [[ကျိုင်းတုံမြို့]] တဝိုက်ဟိ တိုင်လူးကျေးရွာတိမာ စည်ကားစွာ ကျင်းပကတ်တေပိုင်၊ တရုတ်ပြည် [[စစ်ဆောင်ပန္နား]] နန့် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းဟိ တိုင်လူးလူမျိုးတိကလေးဒေနိန့်ထိ အခိုင်အမာ ထိန်းသိမ်းကျင်းပဗျာယ် ဟိရေ။&lt;ref name=&quot;region&quot;&gt;Shan Cultural Association, Annual Report 2023.&lt;/ref&gt;

===လူးရှမ်းရိုးရာ သင်္ကြန်ပွဲ===

၁၁ ရာစု [[ပုဂံခေတ်|ပုဂံနိုင်ငံတော်]] မှစပြီးကေ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာစွာ သျှမ်းပြည်တလွှားပျံ့နှံ့ခရေ သျှမ်းပြည်နယ်အရှိပိုင်းနန့် [[စစ်ဆောင်ပန္နား]] (လူးရှမ်းဒေသ) သို့ ပျံ့နှံ့လားခီရေ။ ဗုဒ္ဓဘာသာနန့်အတူ ပါလာရေ နက္ခတ်ဗေဒတွက်ချက်မှုတိအရ &quot;အစွာကူးခြင်း&quot; ဓလိ့စွာ လူးရှမ်းရို့၏ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတိမာ အမြစ်တွယ်ခရေ။ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းမှ ဘုန်းတော်ကြီးများ၊ သာသနာပြုပညာဟိများ၊ မြန်မာမင်းတိက ခန့်အပ်ရေ &quot;စစ်ကဲ&quot; နန့် &quot;မြို့စား&quot; တိစွာ လူးရှမ်းဒေသမာ နီထိုင်ကာ လူးရှမ်းဒေသတိသို့ စာပီနန့် ဘာသာရီးပက္ခဒိန်တိကို ယူဆောင်လားရာမှ သင်္ကြန်ဓလိ့စွာ ဘာသာရီးပွဲတော်တခုအဖြစ် စတင်ရောက်ဟိခရေ။&lt;ref name=&quot;ancestry&quot;&gt;Sai Aung Tun, &quot;History of the Shan State&quot;, 2009.&lt;/ref&gt; မြန်မာ့ပက္ခဒိန်အရ နှစ်သစ်ကူးရေပထမလ (တန်ခူးလ) စွာ ရှမ်းပက္ခဒိန်အရ ၆ လပိုင်း ဖြစ်တတ်ရေ။&lt;ref name=&quot;calendar&quot;&gt;Grabowsky, V. &quot;The Tai Lue of Sipsong Panna&quot;, 1999.&lt;/ref&gt; လူးရှမ်းသင်္ကြန်စွာ မြန်မာ့သင်္ကြန်ဧ့ ရီလောင်းကစပ်ခြင်း နန့် ဘာသာရီးဝတ်ထုံး ကျင်းပကတ်ကေလေ့၊ ကိုယ်ရို့ဧ့ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြစ်ရေ &quot;နဂါးပြိုင်လောင်းပွဲ&quot; နန့် &quot;မိုးပျံမီးရှူးလွှတ်ခြင်း&quot; စရေ ဓလိ့တိကိုမူ မြန်မာင်္သကြန်နန့်ကွဲပြားစွာ ရှီးဦး ရှမ်း(တိုင်)နွယ်ဖွား ဓလိ့အဖြစ် ဆက်ပနာထိန်းသိမ်းထားရေ။

== ဘာသာစကား ==
လူးရှမ်းဘာသာ (Kam Mueang Lue) စွာ [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားတိ|ခရာ-ဒိုင်]]မိသားစုဝင်ဖြစ်ပြီးကေ၊ တိုင်ခွဲစကားပေါင်းတိနန့် ဆင်တူရေ်လေးအသံထွက်၊ စကားလုံးအသုံးများမာ ခွဲခြားချက်ဟိရေ&lt;ref&gt;citation needed&lt;/ref&gt;။ ယင်းဘာသာစကားကို ယင်းရို့၏ ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းစာတိ၊ ကဗျာနန့် ရိုးရာပုံပြင်များရီးသားရာမာ အသုံးပြုရေ။ &lt;ref&gt;citation needed&lt;/ref&gt;။

== စာပီ ==
လူးရှမ်းစာပီစွာ [[တိုင်လူးအက္ခရာ]] (Lik Tai Lue) ဖြင့်ရီးသားပြီး၊ ဗုဒ္ဓကျမ်းစာတိ၊ ရိုးရာပုံပြင်များ၊ သမိုင်းမှတ်တမ်းများစွာဟိရေ&lt;ref&gt;citation needed&lt;/ref&gt;။  Lik Tai Lue အက္ခရာရေ မီးထွန်းပွဲတိနန့် ဘုရားကျောင်းတော်ထဲမာ သာသနာရီး အကြောင်းအရာတိကို လက်ရီးစာအုပ်တိမာ သုံးရေ&lt;ref&gt;citation needed&lt;/ref&gt;။

== ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံ ==
လူရှမ်းအမျိုးသမီးတိစွာ ရိုးရာထည်တနီရောင်ဒယောများ၊ အဆင်အပြောက်ထည်လက်အကွင်းနန့် အကျစ်ထည်ဖားလုံပေါ်ဝတ်လို့ ထင်ရှားရေ အမျိုးသားတိက ရိုးရာတိုင်အင်္ကျီ၊ ရီပြင်အရောင်ဆံပင်အပေါင် (ခေါင်းထုပ်) ကို ဝတ်ဆင်ကတ်တေ။
&lt;references /&gt;ဝတ်စားပုံမာ သျှမ်းလူမျိုးတိ၏ အဆင်တန်ဆာများဖြစ်ရေ အမဲရောင်အင်္ကျီ၊ ဘောင်းဘီနန့် ခေါင်းပေါင်းကြီးတိကို ယောက်ျားတိက ဝတ်ဆင်ကတ်တေ။ မမာ့တိကမူ လက်ကောက်ဝတ်ကျပ်ရေ ကာမိတ်ကို ဝတ်လို့ ခေါင်းပေါင်းပွကြီးတိကို ပေါင်းတတ်ရေ။ လူးလူမျိုးရို့၏ နီအိမ်မာ အထူးအနိန်နန့် အုတ်ကြွပ်မိုးနန့် အုတ်ဇမ်းပွတ် အကာအရံဖြင့် ဆောက်လုပ်ရေ အိမ်တိဖြစ်ကတ်တေ။&lt;ref&gt;မောင်ပုဆိုးကြမ်း၊ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ အဘိဓာန်၊ စာ-၁၈၃&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
#မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၅

{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}

[[Category:သျှမ်းလူမျိုးစု]]
[[Category:လူးရှမ်းလူမျိုး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>qg3j5gdhgy3d5cs5bn3rhpids9hul3h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လော်ဝေါ်လူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4216</id>
    <revision>
      <id>21816</id>
      <parentid>18288</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:27:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21442" sha1="s45m9lvunze5en77ymx6uyawzlffrbj" xml:space="preserve">'''လော်ဝေါ်လူမျိုး''' (သို့မဟုတ်) '''မရူလူမျိုး''' စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်းနန့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ယူနန်ပြည်နယ်ရို့မာ နီထိုင်ကတ်ရေ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားတိ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား]] တိုင်းရင်းသားတိ ဖြစ်ကတ်တေ၊၊ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားရေ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်မျိုးနွယ်စု]] ခြောက်စုအနက် တခုအပါအဝင် ဖြစ်တေ၊၊
{{Infobox ethnic group
| group = လော်ဝေါ်လူမျိုး
| native_name = {{lang|atb|Lhaovo}}, {{lang|kac|Maru}}
| image = Mayu.jpg
| caption = လော်ဝေါ်
| population = ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် (ခန့်မှန်း)
| regions = {{flag|Myanmar}}&lt;br /&gt;∟ [[ကချင်ပြည်နယ်]] (မြစ်ကြီးနား၊ ဝိုင်းမော်၊ ချီဖွေ၊ ဆော့လော်)&lt;br /&gt;∟ [[သျှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)&lt;br /&gt;{{flag|China}} (ယူနန်ပြည်နယ်)
| languages = [[လော်ဝေါ်ဘာသာစကား]]၊ [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]]
| religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]
| related = [[အောက်သား]]၊ [[ဂျိန်းဖောလူမျိုး]]၊ [[အဇီးလူမျိုး]]၊ [[လရှီလူမျိုး]]
}}

လော်ဝေါ်လူမျိုးရို့စွာ [[ကချင်ပြည်နယ်]]အထဲဟိ [[မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်]]၊ [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]]၊ [[ချီဖွေမြို့နယ်]]၊ [[ဆော့လော်မြို့နယ်]]၊ [[လော်ခေါင်း]]နယ်နန့် [[ဆဒုံး]]မြို့နယ်များဟိ တောင်ပေါ်ဒေသတိမာ အဓိကနိန်ထိုင်ကတ်တေ၊၊ ယင်းအပြင် [[သျှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်းဟိ မူဆယ်နန့် ကွတ်ခိုင်ဒေသများမာလည်း ပျံ့နှံ့နီထိုင်ကတ်တေ။တရုတ်နိုင်ငံမာမူ လော်ဝေါ်ရို့ကို [[ဂျိန်းဖောလူမျိုး|ဂျိန်းဖော]] (Jingpo) အစုအဖွဲ့အထဲ ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ထားရေ၊၊

== ဘာသာဗေဒနန့် မျိုးရိုးဗီဇ ==
လော်ဝေါ်ဘာသာစကားစွာ ဘာသာဗေဒအရ [[ပိုင်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားတိ|ပိုင်-ဗမာအုပ်စု]] (Lolo-Burmese) ထဲက ဗမာနွယ် (Burmish) အုပ်စုမာ ပါဝင်သဖြင့် [[ဗမာဘာသာစကား]]နန့် အရင်းအမြစ် နီးစပ်ရေ၊၊ ယကေလေ့ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဂျိန်းဖောလူမျိုးတိနန့်တတူ ရောနှောနီထိုင်ခခြင်းကြောင့် ဝေါဟာရနန့် ယိုင်ကျေးမှုပိုင်းမာ ဂျိန်းဖောလွှမ်းမိုးမှု မကန်မဝှန် ဟိနီစွာ၊၊

မျိုးရိုးဗီဇ (Genetics) အရ လော်ဝေါ်လူမျိုးများမာ Haplogroup O1b1a1 ကို တွိဟိရပြီး ယင်းစွာ အောက်သားများမာ တွိရလိ့ဟိရေ မျိုးရိုးဗီဇလိုင်း ဖြစ်တေ၊၊ ယင်းအချက်က လော်ဝေါ်ရို့စွာ သမိုင်းဦးကာလက မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသို့ ဆင်းသက်လာရေ ဗမာနွယ်ဖွားတိနန့် မျိုးရိုးရင်းမြစ် တူညီနှိုင်ကြောင်း ညွှန်ပြနီစွာ၊၊&lt;ref&gt;Li, Ying (2015). ''Genetic Structure of Tibeto-Burman Populations in Southwest China.''&lt;/ref&gt;

== ယိုင်ကျေးမှုနန့် ဓလိထုံးစံ ==
လော်ဝေါ်ရို့စွာ ကိုယ်ရို့ကိုယ်ကို &quot;လော်ဝေါ်&quot; ဟု ခေါ်ဆိုကတ်ကေလေ့ ဂျိန်းဖောရို့က ယင်းရို့ကို &quot;မရူ&quot; ဟု ခေါ်ဆိုကတ်တေ။ယင်းရို့စွာ ကချင်ရိုးရာ [[မနောပွဲ]]ကို တတူတကွ ဆင်နွှဲကတ်တေပိုင်၊ ယင်းရို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာ ဝတ်စုံမာ အဖြူရောင်နန့် အရဲရောင်ကို အခြီခံကာ ဖေသာထည်အဆင်တန်ဆာတိကို အသုံးပြုကတ်တေ၊၊

== ရင်းမြစ် ==
လော်ဝေါ်လူမျိုးတိစွာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရေ ကြန်အင်လက္ခဏာနန့် ဘာသာစကားအရ [[အောက်သား]]တိနန့် အလွန်နီးစပ်ရေ လူမျိုးစုဖြစ်တေ၊၊ လော်ဝေါ်လူမျိုးရို့၏ ပစရာဇဝင်များမာ ယင်းရို့နန့် အောက်သားတိစွာ ညီအစ်မောင်သျှင်းချာများဖြစ်ပြီးကေ မြောက်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာစဉ် အစ်ကိုဖြစ်သူက မြစ်ကြောင်းအတိုင်း တောင်ဘက်ကို ဆင်းသွားသဖြင့် အောက်သား ဖြစ်လာပြီးကေ၊ ညီဖြစ်သူက တောင်တန်းဒေသမာ ကျန်ရစ်ခသဖြင့် လော်ဝေါ်လူမျိုး ဖြစ်လာရေဟု အဆိုဟိရေ၊၊

ဘာသာဗေဒပညာသျှင်တိဧ့ အဆိုအရ လော်ဝေါ်ဘာသာစကားစွာ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားတိ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ခွဲအထဲဟိ [[ပိုင်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားတိ|ပိုင်-ဗမာအုပ်စု]]ဧ့ [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားတိ|ဗမာနွယ် (Burmish)]] ထဲမာ ပါဝင်ရေ၊၊ လော်ဝေါ်စကားတွင် ရှေးဗမာစကားနန့် အသံထွက်တူ၊ အဓိပ္ပာယ်တူရေ စကားလုံးပေါင်း မြောက်မြားစွာ ပါဝင်နီကပင်ာ ယင်းရို့၏ ဘုံအစပြုရာ အရင်းအမြစ်တခုတည်းဖြစ်ကတ်ောင်း သက်သီပြနိန်ရေ၊၊

&lt;ref name=&quot;Sadan2013&quot;&gt;Sadan, Mandy (2013). ''Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma''. Oxford University Press. ISBN 978-0197265550.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bradley1997&quot;&gt;Bradley, David (1997). &quot;Tibeto-Burman Languages and Classification.&quot; ''Papers in Southeast Asian Linguistics No. 14: Tibeto-Burman Languages of the Himalayas''. Pacific Linguistics.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Li2015&quot;&gt;Li, Ying, et al. (2015). &quot;Genetic Structure of Tibeto-Burman Populations in Southwest China: Evidence from Paternal and Maternal Lineages.&quot; ''Human Genetics'', Vol. 134, Issue 11-12. doi:10.1007/s00439-015-1596-x.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BurmaCensus1931&quot;&gt;Bennison, J. J. (1933). ''Census of India, 1931. Volume XI: Burma. Part I—Report''. Government Printing and Stationery, Burma.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ethnologue2023&quot;&gt;Ethnologue (2023). ''Lhaovo: A language of Myanmar''. [https://www.ethnologue.com/language/atb/ Ethnologue: Languages of the World].&lt;/ref&gt;

မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရေ လိ့လာချက်တိအရလည်း လော်ဝေါ်လူမျိုးစုမာ အောက်သားတိ၏ အဓိကမျိုးရိုးဗီဇ (Haplogroup O1b1a1) နန့် တူညီရေ အမှတ်အသားတိကို တွိဟိရသဖြင့် ယင်းရို့စွာ သမိုင်းဦးကာလက တောင်ဘက်ကို တတူတကွ ဆင်းသက်လာကြသူတိ ဖြစ်နှိုင်ခြီဟိရေ၊၊ ယကေလေ့ မြန်မာလူမျိုးတိစွာ မြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင်ဒေသတိသို့ ဆက်ပနာဆင်းလားပြီးကေ လော်ဝေါ်လူမျိုးတိမှာမူ ဒေနိခေတ် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများမာ ကျန်ရစ်ခခြင်း ဖြစ်တေဟု ယူဆကတ်တေ၊၊&lt;ref name=&quot;Sadan2013&quot; /&gt;

=== မျိုးရိုးဗီဇ ===

အများအားဖြင့် [[ဂျိန်းဖောလူမျိုး|ဂျိန်းဖော]]နန့် လော်ဝေါ်လူမျိုးတိကို ဗြုန်းခနဲ ခွဲခြားလို့ရဖို့မဟုတ်ပါ၊၊ ယကေလေ့ လူမျိုးပေါက်ဖွား ဆင်းသက်လာကတ်ပုံ အရင်းခံအချက်ကို သုံးသပ်ကြည့် ခြင်းအားဖြင့် ဂျိန်းဖောလူမျိုးရို့စွာ တိဗက်-ဗမာအုပ်စုမှ တဆင့် သီးသန့်စုကွဲ တခုအနိန်နန့် တခြားသော လမ်းကြောင်းမှမြန်မာနိုင်ငံအထဲ ဝင်ရောက်နီထိုင်လာခခြင်းဖြစ်ရာ၊ လော်ဝေါ်လူမျိုးမာ ဂျိန်းဖော လူမျိုးထက် [[အောက်သား|မြန်မာလူမျိုး]]နန့် ပိုပြီးကေမျိုးရိုးချင်း နီးစပ်ကြောင်း တွိရဖို့ ဖြစ်လီရေ။

ပရုန်းနရုန်း သုတေသနတိအရ လော်ဝေါ်လူမျိုးတိ၏ Y-DNA haplogroup မာ O(O1b, O2 အစဟိစွာ)စွာ ၅၅–၆၀%ခန့် တွိဟိရယား တိဗက်-ဗမာ လူမျိုးများမာ အများဆုံး တွိရရေ haplogroup ဖြစ်တေ။ ဗမာ၊ ချင်း၊ကချင် ရို့နန့်လည်း ဆက်စပ်ကေလည်းဟိရေမျိုးရိုးဗီဇဖြစ်တေ။  
D (D1a) စွာ ၁၅–၂၀% တွိရပြီရ တိဘက်နန့် တရုတ်တောင်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများမာ ပေါ်ပေါက်ရေ ဗီဇဖြစ်ပြီးကေ လော်ဝေါ်လူမျိုးများ မာ စိကေချေ တွိရရေ။C (C-M217)ကို ၁၀–၁၂% တွိရကာ မွန်ဂိုလူမျိုးများမာ တွိရရေ ဗီဇ ဖြစ်ပြီးကေ အနည်းငယ်ရာ တွိဟိရေ။
လော်ဝေါ်လူမျိုးတိစွာ အောက်သားတိနန့် အဓိက haplogroup O တူညီမှုကြောင့် ဗီဇဆိုင်ရေ နီးစပ်မှု ဟိကတ်တေ။ အောက်သားများမာ O haplogroup ~၆၅–၇၀%ခန့် ဟိရေအပြင် D၊ C၊ F အစဟိရေ ဗီဇတိလေ့ ပေါင်းစပ်နိန်ရေ။

== နီထိုင်ရာဒေသ ==

လော်ဝေါ်လူမျိုး အများဆုံး နီထိုင်ရာ ဒေသမာ အပြိန်း လောင်ဂျီတွဒ် ၂၅ ဒီဂရီ ၃ဝ မိနစ်နန့် ၂ ဒီဂရီအကြားအထဲဟိ၊ အနောက်ဘက် နယ်နိမိတ်မာ မလိခနန့် မေခမြစ်ရို့နန့် ရေဝေကြောတည်ရာ လချိတ်(lacid')လူမျိုး နီထိုင်ရာ နယ်ခြားတောင်တန်းကြီးများ ဖြစ်တေ။ အသေးစိတ်အားဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်အထဲ အောက်ပါ ဒေသများမာ လော်ဝေါ်လူမျိုး နီထိုင်ဗျာယ် ဟိရေကို တွိရရေ။

*(က) ထောလန်ကို ဗဟိုပြုထားရေ မြောက်ဘက် အာမက်ခမြစ်ဝှမ်းမှ တြိဂံနယ် အရှိပိုင်းထိ ပါဝင်ရေ မေခမြစ်ဝှမ်းဒေသ၊
*(ခ) လောခေါင်းနယ်မာ ငေါချန်းခမြစ်ဝှမ်း အောက်ပိုင်းဒေသ၊
*(ဂ) မေခဧ့ မြစ်လက်တက် တခုဖြစ်ရေ ရှင်ခေါခမြစ်ဝှမ်းဒေသ၊
*(ဃ) ဆွန်ပရာဘုံ တောင်ဘက်ဒေသ၊ (ထိုဒေသဟိ မရူလူမျိုးစွာ ထောလန်နယ်မှ တြိဂံနယ်ကို ဖြတ်ကာ ပြောင်းရွိနီထိုင်လာကြသူတိ ဖြစ်တေ။)
*(င) တောင်ဘက် ဆဒုံးနန့် ဗန်းမော်နယ်များ၊ (ယင်းရို့မာ မရူလူမျိုးအုပ်စု စိကေချေနန့် အရာလူမျိုးများမာ ကြားရောယှက်နီထိုင်ဗျာယ် ဟိရေ။)

မရူ ဆိုရေ နာမည်မာ ဂျင်းဖော (ကချင်) လူမျိုးရို့၏ ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရေ နာမည်သာဖြစ်တေ။ စင်စစ် လော်ဝေါ်ရို့ ကမူ ကိုယ်ရို့ ကိုယ်ကို လောင်ဝေါ လူမျိုးဟု ခေါ်ဝေါ်ကတ်တေ။ လော်ဝေါ်မာ လော်ဝေါ် ဘာသာအားဖြင့် ချောင်းရိုးတလျှောက်နိန်ရေ လူမျိုးဟု အဓိပ္ပာယ်ရလီရာ၊ အဓိကကတော့ခါ မေခမြစ်ဝှမ်း တလျှောက်မာ မှီတင်းနီထိုင်ကတ်ခြင်းကို ဆိုလိုဟန်တူစွာ ယကေလေ့ လော်ဝေါ်စာပီနန့်ရိုးရာယိုင်ကျေးမှုဗဟိုကော်မတီဧ့ အိန်တာနက်စာမျက်နှာမာ အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားရေ။ 

{{Blockquote
|text= &quot;လော်&quot;ဆိုစွာမာ&quot;မြောက်အရပ်&quot;၊ &quot;ဝေါ်&quot;ဆိုစွာမာ&quot;ဧရာမအုပ်စု&quot; ဟုအဓိပ္ပါယ်ရရေ။ သို့ဖြစ်ပါလို့အဓိပ္ပါယ်အပြည့်အစုံမာ မြောက်ဘက်အရပ်မှဧရာမဂူရာကျိုင်ကြီးဟုအဓိပ္ပါယ်ရရေ။ &lt;ref&gt;https://www.lhaovo.co/my/%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8&lt;/ref&gt;
}}

လော်ဝေါ်လူမျိုးစွာ ကိုယ့်တိုဧ့ဘိုးဘွားများ. အစိုင်အလာအတိုင်း တောင်ယာစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းနန့်သာ ဝမ်းစာအတွက် ရှာဖွီစားသောက် ကတ်တေ။ တောင်ယာတိမာ တနှစ်ထက် တနှစ် မြေဩဇာ ညံ့ဖျင်းလာသဖြင့် ဝမ်းစာ ဖူလုံရီးအတွက် အတော်ပင် ပင်ပင်ပန်းပန်း လုပ်ကိုင်ကတ်ရရေ။ လော်ဝေါ်လူမျိုးစွာ ရိုးရာအစိုင်အဆက်အားဖြင့် နတ်ကိုးကွယ်လာကြသူတိ ဖြစ်တေ။ လွန်ခရေ နှစ်တိက ခရစ်ယာန် သာသနာပြု အဖွဲ့များ ကြိုးပမ်းမှုတိကြောင့် ခရစ်ယာန် အယူဝါဒီများ တစတစ များပြားလာကတ်တေ။ နတ်ကိုးကွယ်ရေ အစိုင်အလာဟိရေ အလျောက် ချင်းခွန်ခေါ် အိမ်သျှင်နန့် 
စမ်နဲ(ခေါ် )မနောပွဲ နတ်တိကို အိမ်အထဲ နတ်စင်ထိုး ကိုးကွယ်လေ့ဟိကတ်တေ၊

== ရိုးရာဝတ်စုံ ==
လော်ဝေါ်အမျိုးသမီးတိစွာ ရိုးရာဝတ်စုံ တခုအဖြစ်ဖြင့် အဂေါင်းကို အနက်စ ခေါင်းပေါင်း မြင့်မြင့်ကြီး ပတ်ဆင်ထားကတ်ရာ၊ ရှိမှကြည့်လိုက်ကေ မြန်မာအမျိုးသမီးရို့၏ ဆံထုံးကြီးတိနန့် ပုံသဏ္ဌာန် တူစွာ ခေါင်းပေါင်းနက် မြင့်ကြီးတိမာ လော်ဝေါ်အမျိုးသမီး ဝတ်စုံမာ တခြားသော တောင်ပေါ်သား လူမျိုးဝတ်စုံတိနန့် မတူရေ အထူးခြားဆုံး ဆင်ယင်မှုတခု ဖြစ်တေ။ အပျိုရွယ်ရောက်ရေ အချိန်မာ ရိုးရာဝတ်စုံ ဆင်ယင်ကြရေအခါ ခေါင်းပေါင်းကြီးတိကို ပေါင်းကတ်တေ။ ဆံပင်ကို ဆံစုတိနန့် ထိပ်မာလုံးပြီး စုထုံးထားပြီးသား၊ အပေါ်မှ အနံ ၁၄ လက်မနန့် အလျား ၉ တောင်လှောက်ရှည်ရေ အနက်စရှည်ကြီးဖြင့် အပေါ်မှ အထပ်အချေ တထပ်ခေါက်ဗျာယ် အဂေါင်းကို ပတ်ပေါင်းကတ်ရာ၊ ခေါင်းပေါင်းမာ အပြိန်း ၁ဝ လက်မလှောက်မြင့်ရေ။ ယင်းခေါင်းပေါင်းထဲကနေ ရောင်စုံသိုးမွီးပန်းပွားများကို ဆံမြိတ်ချပိုင် ချထားလိ့ဟိကတ်တေ။ &lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈)&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
&lt;references/&gt;

{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}
[[Category:လော်ဝေါ်လူမျိုး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>s45m9lvunze5en77ymx6uyawzlffrbj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လေးမြို့လူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4217</id>
    <revision>
      <id>21815</id>
      <parentid>18287</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:26:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3620" sha1="33ldamhio4uazbdo9g0ubjlyr9gnzzd" xml:space="preserve">'''လေးမြို့လူမျိုး'''စွာ လေးမြို့တိုက်နယ်အထဲဟိ ချင်းမျိုးနွယ်စုတိကို လေးမြို့ချင်းဟု ချုံလို့ ခေါ်ကတ်တေ။ အထက်လေးမြို့ တိုက်နယ်မာ ယတ်၊ ခူနန့် ဟန်ရို့ပါဝင်ရေ မရာချင်းရို့ဟိရေ။ အောက်လေးမြို့တိုက်နယ်မာ မင်းအုံးနန့် လိုင်ချင်းရို့ ပါဝင်ရေ လေးတူချင်းရို့ နီထိုင်ကတ်ရေ။ ယင်းရို့ အချင်းချင်းကိုမူ တရိုဟု ခေါ်ကတ်တေ။ တရိုမာ ချင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရလီရေ။

အယင်က လေးမြို့ချင်းရို့စွာ အချင်းချင်း တိုက်ခိုက်နီခကတ်လို့ လူဦးရွီ နည်းလာရေလို့ ဆိုရေ။ ရခိုင်ကုန်သည်တိနန့် ကူးလူးဆက်ဆံမှုတိသဖြင့် ရခိုင်စကားကို ကောင်းစွာပြောဆိုတတ်ကတ်ရေ။ အထက်လေးမြို့တိုက်နယ်ဟိ မရာချင်းရို့စွာ ဆံပင်ကို ရှိနဖူးတတည့်မာ ထုံးထားလိ့ဟိရေ။ ထို ဆံထုံးမာ ကြက်တောင် (သို့) လှပရေ တိရစ္ဆာန်တိက အမွှီးအတောင်ရို့ကို နှစ်ချောင်းမှ လေးချောင်းအထိ ထိုးထားလိ့ဟိကတ်တေ။

ရိုးရာဝတ်စားပုံမာ မြိုအမျိုးသားတိပိုင်ပင် အနံ လက်ငါးလုံးလှောက် ဟိရေ ဖျင်စတစကို ခါးမာ သိုင်းကာ လုံချုံအောင် ဆင်ယင်ထားခြင်းသာ ဖြစ်တေ။ အထက်လေးမြို့ ချင်းအမျိုးသမီးတိစွာ မျက်နှာမာ လှပအောင် ပါးရဲ ထိုးထားခြင်းကာလည်း အဆင်တန်ဆာ တခုပင် ဖြစ်တေ။ အချို့ ပန်းကွက်တိပင် ဖော်ထားရေ။ အမျိုးသားတိကလေ့ ပါးရဲထိုးမှ လှပရေဟု ယူဆကတ်တေ။ အောက်လေးမြို့တိုက်နယ်ဟိ လေးမြို့ချင်းအမျိုးသားတိစွာ သျှောင်ထုံးထားလိ့ဟိကတ်တေ။&lt;ref&gt;မောင်ပုဆိုးကြမ်း၊ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ အဘိဓာန်၊ စာ-၁၀၈၊ ၁၀၉&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}

[[Category:လေးမြို့လူမျိုး]] [[Category:ရခိုင်မျိုးနွယ်စုတိ]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>33ldamhio4uazbdo9g0ubjlyr9gnzzd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အနူးလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4218</id>
    <revision>
      <id>21814</id>
      <parentid>18285</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:26:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4707" sha1="b69owmyyn7ph6sw1of9wj897batwztf" xml:space="preserve">'''အနူးလူမျိုး'''စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားရေ တိုင်းရင်းသား (၁၃၅)မျိုးထဲမာ ပါဝင်လီရေ။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး (၈)မျိုးအနက်၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]တိုင်းရင်းသားထဲက လူမျိုးစု တစုဖြစ်တေ။ အနူးလူမျိုးရို့စွာ [[ပလက်ဝ]]နယ်မာ [[ခမီလူမျိုး]]ရို့နန့် ရောနှောနီထိုင်ကတ်တေ လူမျိုးတိဖြစ်တေ။ အနူးရို့ ပြောဆိုရေစကားမာ ခမီရှေးဟောင်းစကားနန့် များစွာတူရေ။

အနူးအမျိုးသားတိစွာ အလျား ၃-တောင်၊ အနံ ၁-တောင် တောင်ဆုပ်လှောက်ဟိရေ အဝတ်ရှည်စ တခုကို ခါးမာစည်းလို့ နောက်ဘက်မှ ရှိကို ထုတ်ယူပြီး ငယ်ပါကို ဖုံးအုပ်ကာ အမြိတ်ပိုင် ဖားလျားချထားရေ။ အရောင်မာ အဖြူဖြစ်ပနာ အရဲရောင်တိကိုလည်း အချို့ဝတ်ဆင်ကတ်တေ။ အဖြူရောင်ဝတ်သူသာ များလီရေ။ သျှောင်ထုံးခေါင်းပေါင်းရို့ကို ကြည့်လို့ ယောက်ျား မမာ့ ခွဲခြားသိနှိုင်ရေ။ အနူးအမျိုးသားတိစွာ ခေါင်းပေါင်းအဖြူကို ပေါင်းပြီး ဆံထုံးကို ထိပ်တတည့်မာ ထုံးထားရေ။ 

အနူးအမျိုးသမီးတိစွာ အလျား၂-တောင်၊ အနံ ၁-တောင်လောက်ဟိရေ ဂျပ်ခုတ် သင်တိုင်းထဘီတိကို ဝတ်ဆင်ကတ်တေ။ ထိုသင်တိုင်းထဘီမာ အလယ်မှ လန့်ဆန့်စင်းများ အမြဲပါဟိရေ။ အများအားဖြင့် အနူးအမျိုးသမီးတိစွာ ထဘီကို ညာဘက်ပေါင်မာ ခွဲပြီးကေ ဝတ်ဆင်လိဟိရေ။ ရင်ဖုံးကို ညာလိုင်မှာယောက်လို့ အစတအစဟိစွာ ဘယ်ချိုင်းဧ့ နောက်ခါ လျှိုကာ ဘယ်ဘက်ဘေးမာ အခြားတဖက်မှ အစနန့် ချိုင်နှောင်ထားရေ။ 

အနူးအမျိုးသားတိစွာ လူပျိုလှည့်စွာကို မီးတောင်းရေလို့ ခေါ်ရေ။ လပျိုတိစွာ အပျိုချေတိပါး လာရောက်ပနာ ချစ်ရီးဆိုကတ်ရာ အချစ်ဆိုစွာမာ မီးပိုင် ပူရိုးမှန်ရကား ချစ်ခွင့်တောင်းစွာကိုပင် မီးဖြင့်တင်စားပနာ မီးတောင်းရေလို့ ယူဆနှိုင်ရေ။ တချို့က လပျိုလှည့်ရရေ အချိန်စွာ မိုက်မှောင်ရေ ညဖြစ်သဖြင့် ချစ်သူမျက်နှာကိုကြည့်ရန် မီးဖြင့်တောင်းလို့ ကြည့်ရာမှ မီးတောင်းစွာဆိုရေစကား ဖြစ်လာရေလို့ ဆို၏။&lt;ref&gt;မောင်ပုဆိုးကြမ်း ရီး တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ အဘိဓာန်&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
&lt;references /&gt;
{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}
[[Category:အနူးလူမျိုး]]
[[Category:ချင်းလူမျိုးစုတိ]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>b69owmyyn7ph6sw1of9wj897batwztf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အရှိုချင်းလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4219</id>
    <revision>
      <id>21813</id>
      <parentid>18284</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:25:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကားချက်တိ */</comment>
      <origin>21813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12747" sha1="1u9i2o55jbbkvql0k8bh02e6txont2f" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
| group      = အရှိုချင်းလူမျိုး&lt;br&gt;(Asho Chin)
| image      = 
| caption    = ရိုးရာဝတ်စုံ ဆင်ယင်ထားရေ အရှိုချင်းလူမျိုးများ
| poptime    = တရားဝင်စာရင်း အတည်ပြုဆဲ
| regions    = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]&lt;br&gt;• [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] (ရခိုင်ရိုးမတလျှောက်)&lt;br&gt;• [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]&lt;br&gt;• [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] (ပဲခူးရိုးမဝန်းကျင်)&lt;br&gt;• [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]
| languages  = [[ချင်းဘာသာစကား|အရှိုချင်းဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]]
| religions  = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]
| related    = [[ချင်းလူမျိုး]]၊ [[ကရင်လူမျိုး]]
}}
'''အရှိုချင်းလူမျိုး''' (အိန်းဂလိချ်: ''Asho Chin'') စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အလယ်ပိုင်း မြီပြန့်ဒေသတိနန့် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်း တလျှောက်မာ ကွဲပြားပျံ့နှံ့စွာ နီထိုင်ကတ်ရေ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်းမျိုးနွယ်စု]] တစု ဖြစ်တေ။ အရှိုချင်းလူမျိုးတိစွာ ပထဝီဝင်အနိန်အထားအရ တခြားသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများအကြား ပျံ့နှံ့အခြီချ နီထိုင်တတ်ကတ်ပြီး စရိုက်လက္ခဏာအားဖြင့် ရိုးသားအအီးသသာစွာ နီထိုင်တတ်ရေ လူမျိုးစုအဖြစ် ထင်ရှားရေ။&lt;ref name=&quot;BaptistChronicle&quot;&gt;Sowards, E. P., &amp; Maung Shwe Wa. (1963). ''Burma Baptist Chronicle''. Board of Publications, Burma Baptist Convention. p. 345.&lt;/ref&gt;

အရှိုချင်းလူမျိုးတိစွာ ကိုယ်ရို့ဧ့ နာမည်ရှိ့မာ အမျိုးသားဖြစ်ကေ &quot;ဆလိုင်း&quot; (Salai)၊ အမျိုးသမီးဖြစ်ကေ &quot;မိုင်&quot; (Mai) ဆိုပနာ ဂုဏ်ယူစဖွယ် ခေါ်ဆိုသုံးနှုန်းလေ့ ဟိကတ်တေ။

== အခြီချရာဒေသ ==
အရှိုချင်းလူမျိုးများ အဓိက ရောက်ဟိနီထိုင်ရာ ဒေသတိမာ [[ရခိုင်ရိုးမ]]တောင်တန်းတလျှောက် (ရခိုင်လူမျိုးတိနန့် ချင်းတောင်တန်းဟိ ချင်းလူမျိုးတိကြား)၊[[ဧရာဝတီမြစ်|ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း]]နန့် [[စစ်တောင်းမြစ်]]ဝှမ်း မြီပြန့်ဒေသများ၊ [[ပဲခူးရိုးမ]]နန့် [[ရှမ်းရိုးမ]]တောင်ခြီဒေသတိဖြစ်တေ။

ယင်းရို့စွာ ကွဲပြားရေ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများ အကြားမာ အဆင်ပြေပြေနန့် ငြိမ်းချမ်းစွာ တတူလက်တွဲ နီထိုင်နှိုင်ရေ စိတ်နီသဘောထား ဟိကတ်တေ။

== ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနန့် ဓလိထုံးစံ ==
အရှိုချင်းလူမျိုးရို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံမာ ကြက်သွီးနီရောင်နန့် အနက်ရောင်ကို အဓိက အခြီခံပြီး အပြာ၊ အဝါနန့် အစိမ်းရောင်လိုင်းတိကို သီးသန့်အစင်းကြောင်းတိအဖြစ် ပါးပါးအချေ ပေါင်းစပ်ခြုပ်လုပ်ကတ်တေ။ ရိုးရာအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အရ အရဲရင့်ရောင်စွာ &quot;ရဲရင့်မှု&quot; ကို ပြသပြီး အနက်ရောင်စွာ &quot;တည်ကြည်ခန့်ညားမှုနန့် မြင့်မြတ်မှု&quot; ကို ဖော်ဆောင်ရေ။ အမျိုးသမီးတိစွာ ငွီထည်တန်ဆာပလာတိနန့် မှန်ဝိုင်းပါဝင်ရေ ရိုးရာနားတောင်းတိကို ဆင်ယင်လိဟိရေ။

=== ပါးရဲထိုးခြင်း (ဆီးမှင်ကြောင်) ဓလိ့ ===
ရှီးခေတ်အခါက အရှိုချင်းအမျိုးသမီးတိစွာ ပါးပြင်ထက်မာ [[ဆီးမှင်ကြောင်]] (ပါးရဲ) ထိုးရေ ဓလိ့ ဟိခရေ။ ယင်းဓလိ့စွာ ရှီးမင်းညီမင်းသားတိနန့် လူမျိုးခြားဘုရင်များ တော်ကောက်ခြင်းက ကာကွယ်ရန်နန့် ကိုယ်ရို့ဧ့ ရိုးရာအမှတ်အသားကို ထိန်းသိမ်းဖို့အတွက် ရုပ်အလှပျက်ခံကာ စွန့်လွှတ်စွန့်စားခကတ်ရေ သမိုင်းဝင်အမှတ်လက္ခဏာ ဖြစ်တေ။ ဒေနိခေတ် ခေတ်သစ်အရှိုချင်းလူမျိုးများမာမူ ဒေပါးရဲထိုးရေ ဓလိ့ကို ကျင့်သုံးခြင်း မဟိတော့ပါ၊၊

== အစားအစာ ယိုင်ကျေးမှု ==
အရှိုချင်းလူမျိုးရို့၏ ရိုးရာဟင်းလျာတိစွာ ဆီ၊ မဆလာနန့် အရောင်တင်မှုန့်များ အသုံးပြုမှု နည်းပါးပြီး ချက်ပြုတ်ပုံ ရိုးယှင်းခြင်းကို အခြီခံရေ။ အဓိကကတော့ခါ အပြုတ်၊ လက်သုတ်နန့် အထောင်းဟင်းလျာတိကို ပိုပြီးကေ နှစ်သက်ကတ်တေ။

ရိုးရာချက်ပြုတ်မှုမာ ဟင်းခတ်အမွှီးအကြိုင်အဖြစ် သဘာဝအပင်တိဖြစ်ကတ်တေ တူရသိန်၊ ဂြင့်ခါးရွက်၊ ရုံးဗွေ၊ ပိတ်ချင်း၊ ဗိစပ်နန့် ကန့်ဘလူ စသည်ရို့ကို ဟင်းလျာအမျိုးအစားအလိုက် စနစ်တကျ တွဲဖက်သုံးစွဲတတ်ကတ်ရေ။ ယင်းအပြင် အရှိုချင်းလူမျိုးတိစွာ ငရုတ်သီးအစပ်ကို ကောင်းစွာစားနှိုင်ရေ ဓလိ့ဟိရေ။

== တေးဂီတနန့် အနုပညာ ==
အရှိုချင်းလူမျိုးရို့၏ တေးခြင်းအကြောင်းအရာများမာ ဖိုမအချစ်အကြောင်းအပြင် လူမှုဘဝ ဆင်ခြင်တုံတရား၊ သဘာဝအလှအပနန့် ကြိုးစားအားထုတ်မှုဆိုင်ရေ အတွေးအခေါ်တိကို ထည့်သွင်းစပ်ဆိုလိဟိရေ။ ပြည်တွင်း တေးဂီတလောကမာ အရှိုချင်းလူမျိုး တေးရီး၊ တေးဆိုတိဖြစ်ကတ်တေ ဆလိုင်းတင်မိုး၊ ဆလောကျော်သိန်း စသူရို့က အရှိုချင်းဘာသာစကားနန့် အတွေးအခေါ်တိကို ဂီတဖြင့် ထိန်းသိမ်းခကတ်တေ။ 

ဂီတပညာရပ်ပိုင်းမာ ချင်းတိုင်းရင်းသားအနုပညာသျှင် အများစုစွာ ခေတ်ပေါ်တီးဝိုင်းများမာ ဘေ့စ်ဂစ်တာ (Bass Guitar) တီးခတ်မှုအပိုင်းမာ သစ္စာဟိစွာ ပံ့ပိုးတတ်ရေ လူမျိုးစုစရိုက်အတိုင်း ထင်ရှားကျော်ကြားရေ အစိုင်အလာ ဟိရေ။

== ဘာသာစကားနန့် စာပီ ==
အရှိုချင်းဘာသာစကားစွာ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားတိ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်]] [[ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားတိ]]မာ ပါဝင်ရေ။ လီယူလီသိမ်း၊ အဖိအဖွနန့် အနိမ့်အမြင့်သံများပြားသဖြင့် ပြောဆိုရာမာ စနစ်တကျ လိ့လာရန် လိုအပ်ရေ။ အရှိုချင်းဘာသာစကားဧ့ ထူးခြားချက်မာ လူသားရို့ဧ့ စိတ်ခံစားချက်နန့် စိတ်နီစိတ်ထားကို တိုက်ရိုက်ဖော်ပြရေ သီးသန့်စိတ်ခံစားမှုပြ ဝေါဟာရများ (နမူနာ - အလှဆင်ခြင်းကို ပြောင်လှောင်ချစ်ခင်စွာ သုံးနှုန်းရေ &quot;ဆာဟေးဟို့&quot; ''Sahay Ho'' စရေ စကားလုံးတိ) ကြွယ်ဝစွာ တည်ဟိခြင်း ဖြစ်တေ။ 

စာပီအပိုင်းမာ အရှိုချင်းလူမျိုးတိစွာ [[မြန်မာအက္ခရာ]] ရီးနည်းစနစ်ကို အခြီခံပနာ ရီးသားကတ်ရေ။

=== အက္ခရာဗေဒနန့် အသံထွက်ဇယား ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! အရှိုစာပီ !! မြန်မာအသံထွက် (စနစ် ၁) !! မြန်မာအသံထွက် (စနစ် ၂)
|-
| အၧ || အုံ || အုန်
|-
| အၨ || အေတ် || အစ်
|-
| အၩ || အာ || အာ
|-
| အၪ || အား || အား
|-
| အၩ့ || အံ || အန်
|-
| အၪ့ || အံး || အန်း
|-
| အၭ || အတ် || အက်
|-
| အၬ || အပ် || အပ်
|-
| အံ || အည် || အီ
|-
| အ့ || ဧ || အေ
|-
| အဲ || အယ် || အယ်
|-
| အဴ || အိုင် || အိုင်
|-
| အု || အူ || အူ
|-
| အူ || အွတ် || အွတ်
|-
| အိ || အွို || အဝို
|-
| အီ || ဪ || အော်
|-
| အဳ || ဩောင် || အောင်
|-
| အျ || အ္လ || အလ
|-
| အှ || အှ || အဟ
|-
| အၠ || အျ || အယ
|-
| အွ || အွ || အဝ
|}

== ကိုးကားချက်တိ ==
{{reflist}}

{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}

[[Category:အရှိုချင်းလူမျိုး]] [[Category:ရခိုင်မျိုးနွယ်စုတိ]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>1u9i2o55jbbkvql0k8bh02e6txont2f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အဝခမီလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4220</id>
    <revision>
      <id>21812</id>
      <parentid>18273</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:25:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1895" sha1="m20e2wr0ccp2ytezz0j6icf4nc5i6pu" xml:space="preserve">'''အဝခမီလူမျိုး'''စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားရေ တိုင်းရင်းသား (၁၃၅)မျိုးထဲမာ ပါဝင်လီရေ။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး (၈)မျိုးအနက်၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]တိုင်းရင်းသားထဲက လူမျိုးစု တစုဖြစ်တေ။ အဝခမီရို့စွာ မြောက်ပိုင်း ချင်းတောင်တိက ခမီရို့နန့်အတူ တဆတ်ဆတ် ဆင်းလှာကတ်တေ ခမီရို့နန့် အနွယ်တူ လူမျိုးစု တစုဟု ယူဆရလီရေ။ ခန်းလုံးတောင်မာ ခမီအုပ်စုတိနန့်ခွဲကာ ဖန်ချောင်း၊ ရန်ချောင်း၊ သီရိချောင်းအတိုင်း စုန်ဆင်းလားပြီးကေ ယင်းချောင်းဝ တဝိုက်မာ နိန်ရေ လူမျိုးကို (ခမီရို့အခေါ်) အဝခမီတိဖြစ်တေဟု ထင်ရရေ။ 
&lt;ref&gt;မောင်ပုဆိုးကြမ်း ရီး တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ အဘိဓာန်&lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==
&lt;references /&gt;
{{မြန်မာပြည်ဟိ လူမျိုးတိ}}
[[Category:အဝခမီလူမျိုး]] [[Category:ရခိုင်မျိုးနွယ်စုတိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးတိ]]</text>
      <sha1>m20e2wr0ccp2ytezz0j6icf4nc5i6pu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နိရဉ္စရာသတင်းဌာန</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4222</id>
    <revision>
      <id>21839</id>
      <parentid>18297</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:51:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6392" sha1="qmhvu5bz2yklw7sd751u3y8o6e6t4h9" xml:space="preserve">{{Infobox company|company_name=နိရဉ္စရာသတင်းဌာန|foundation={{Start date and age|2001}}|homepage={{url|https://burmese.narinjara.com/}}}}

'''နိရဉ္စရာသတင်းဌာန''' (Narinjara News Agency) ကို ၂၀၀၁ ခုနှစ်မာ [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]၊ [[ဒေချင့်ကာမြို့|ဒက္ကားမြို့]]မာ စတင်တည်ထောင်ရေ။ နိရဉ္စရာသတင်းဌာနစွာ ပထမဆုံးရေ ရခိုင် သတင်းဌာနလေ့ဖြစ်တေ။

== နောက်ခံသမိုင်း ==

=== နာမည်ဧ့ အဓိပ္ပါယ် ===
နိရဉ္စရာသတင်းဌာန (Narinjara News Agency) ဧ့ နာမည်ရင်းမြစ်မာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တိအတွက် အထွတ်အမြတ်ထားရာ ဘုရားဖူးဒေသဖြစ်ရေ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဗီဟာပြည်နယ်ဟိ ဗုဒ္ဓဂယာမြို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရေ နိရဉ္စရာမြစ် ဖြစ်တေ။

လွန်ခရေ နှစ်ပေါင်း ၂,၅၀၀ ကျော်က ဂေါတမဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားစွာ နိရဉ္စရာမြစ်ရီမာ ရွှီခွက်တခုကို မျှောခရေ ဖြားဆန်အတိုင်း စီးမျိုးလားခီရေ။ ထိုအဖြစ်အပျက်စွာ ကိုယ်တော်ဧ့ ကြာမြင့်စွာ ကြိုးပမ်းအားထုတ်ပြီးကေ ဉာဏ်အလင်းပွင့်ခြင်းကို ရည်ညွှန်းရေ။

ယင်းချင့်အပြင် မြန်မာ့သမိုင်းမာ နိရဉ္စရာ စွာ ရှေးဟောင်းရခိုင်ဘုရင်နိုင်ငံ၊ လေးမြို့ခေတ် (Lemro dynasty) က ထွန်းကားခရေ ရှေးဟောင်းမြို့ပြနိူင်ငံတခုဧ့ နာမည်လေ့ ဖြစ်တေ။ ရခိုင်ပြည်နယ်အပါအဝင် မြန်မာနိုင်ငံတဝန်းမာ ငြိမ်းချမ်းရီးရဟိလိုရေကြောင့် ငြိမ်းချမ်းရီးကို ကိုယ်စားပြုရေ နိရဉ္စရာ နာမည်ကို သတင်းဌာနအတွက် ပီးခခြင်း ဖြစ်တေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://burmese.narinjara.com/about-us|title=About NARINJARA|publisher=Narinjara|accessdate=26 August 2025}}&lt;/ref&gt;

=== ဖွဲ့စည်းခြင်း ===
နိရဉ္စရာသတင်းဌာန (Narinjara News Agency) ကို ၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ စတ်တင်ဘာလမာ ရခိုင်ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားသူမကန်မဝှန်က ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ ဒေချင့်ကာမြို့မာ စတင်တည်ထောင်ခရေ။ ယင်းရို့၏ မီဒီယာအလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲဆိုင်ရေ လှုပ်ယှားမှုတိစွာ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလမာ Burma Relief Center (BRC) က စီစိုင်ရေ ဆွေးနွေးပွဲမှ စတင်ခပြီးကေ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်မှ လှုပ်ရှားသူတိကို ရွီးချယ်ကာ ပါဝင်စီခရေ။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖဝါရီလမာလေး ရခိုင်ပြည်နယ်အထဲမှ လှုပ်ရှားသူတိအတွက် နောက်ထပ်အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲတခု ကျင်းပခရေ။ ယပြီးနောက် ၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလမာ သတင်းဌာနဧ့ အကြီးတန်းအယ်ဒီတာနှစ်ဦးနန့် သတင်းထောက်တဦးရို့စွာ ကာလကတ္တားမြို့မာ ပြုလုပ်ရေ သင်တန်းကို တက်ရောက်ခရေ။ ထိုသင်တန်းမာ BBC၊ AIR နန့် PTI မှ အကြီးတန်းသတင်းထောက်နန့် အယ်ဒီစွာတိက သင်တန်းပီးခရေ။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ စတ်တင်ဘာလမာ အယ်ဒီတာချုပ်စွာ ချင်းမိုင်မြို့ဟိ Internews က စီစိုင်ရေ သတင်းရီးသားမှုနန့် တီးဖြတ်မှုဆိုင်ရေ သင်တန်းတိုတခုကို တက်ရောက်ခပြီး၊ ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ စတ်တင်ဘာလမာလေး နိရဉ္စရာမှ အဖွဲ့ဝင် ၆ ဦးစွာ ဒေချင့်ကာမြို့မာ Internews ဧ့ ၆ ရက်ကြာ သတင်းစာပညာသင်တန်းကို ထပ်မံတက်ရောက်ခကတ်တေ။

== အဖွဲ့ဝင်ခြင်း ==
နိရဉ္စရာသတင်းဌာနစွာ နိုင်ငံတိုင်းမြန်မာ့သတင်းအဖွဲ့(Burma News International) ဧ့ အဖွဲ့ဝင် သတင်းဌာန ဖြစ်တေ။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bnionline.net/mm/about-bni|title=BNI အကြောင်း|publisher=BNI|accessdate=26 August 2025}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်နည်းပညာ]]
[[ကဏ္ဍ:သတင်းမီဒီယာ]]
[[ကဏ္ဍ:ကွန်ပျူတာနည်းပညာ]]</text>
      <sha1>qmhvu5bz2yklw7sd751u3y8o6e6t4h9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ပင်မကဏ္ဍ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4478</id>
    <revision>
      <id>21756</id>
      <parentid>18607</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:50:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="271" sha1="od79abwlzht3aitnkhbaqj0azrozcte" xml:space="preserve">{{Container category|nocat=true}}
{{Wikipedia category}}

ဒေအဆင့်စွာ ရခိုင်ဝီကီးပီးဒီးယား ကဏ္ဍတိမာ ထိပ်ဆုံးအဆင့်ဖြစ်ပါရေ။
[[ကဏ္ဍ:ကဏ္ဍ]]</text>
      <sha1>od79abwlzht3aitnkhbaqj0azrozcte</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်သမိုင်း</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4846</id>
    <revision>
      <id>21734</id>
      <parentid>20677</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:02:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="213" sha1="aet3p1m3gs05mgtuaydqfc5oh9bvtlu" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ: ရခိုင်အခြီခံအကြောင်းအရာတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နန့်ဆိုင်ရာ]]
[[ကဏ္ဍ:သမိုင်း]]</text>
      <sha1>aet3p1m3gs05mgtuaydqfc5oh9bvtlu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဓနုဘာသာစကား</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4895</id>
    <revision>
      <id>21833</id>
      <parentid>19330</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:41:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1751" sha1="29b1jvkloah2gaf2xwsi2dovrwt4b5z" xml:space="preserve">{{Distinguish|ဓနောဘာသာစကား}}
{{Infobox language
|name= ဓနု
|pronunciation={{IPA|dənuʔ}}
|states= မြန်မာနိုင်ငံ
|region=[[သျှမ်းပြည်နယ်]]
|speakers= ၁၀၀,၀၀၀ ခန့်
|ethnicity=[[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]
|date= ၂၀၁၁
|ref=e18
|familycolor=တရုတ်-တိဗက်နွယ်
|fam2=([[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားတိ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]])
|fam3=[[ပိုင်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားတိ|ပိုင်-ဗမာနွယ်]]
|fam4=[[ဘားမစ် ဘာသာစကားတိ|ဘားမစ်]]
|fam5=ဘားမစ်
|iso3=dnv
|glotto=danu1249
|glottorefname=Danu
| altname          = [[File:Dnv-dənuʔʂk.svg|150x150px]]
}}
'''ဓနုဘာသာစကား''' စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[သျှမ်းပြည်နယ်]]မာ ပြောဆိုကတ်တေ [[ဘားမစ် ဘာသာစကားတိ|ဘားမစ်]]ဘာသာစကားတခု ဖြစ်တေ။ ယင်းကို [[ဓနုလူမျိုး]]တိက ပြောဆိုကတ်ရေ။ ဓနုဘာသာစကားကို မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရက မြန်မာနိုင်ငံဧ့ ဒေသိယစကားတခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားရေ။

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}

{{မြန်မာနိုင်ငံဧ့ ဘာသာစကားတိ}}


[[Category:ဘာသာစကား]] [[Category:စာပီ]] [[Category:ဓနုဘာသာစကား]]</text>
      <sha1>29b1jvkloah2gaf2xwsi2dovrwt4b5z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Portal:ရခိုင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5373</id>
    <revision>
      <id>21841</id>
      <parentid>19970</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T08:30:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4765" sha1="4fbfpcwt46pbw3zols9rzjzef4n9asq" xml:space="preserve">{{Portal description|Arakanese (Rakhine)}}
&lt;div style=&quot;clear:both; width:100%&quot;&gt;
{{Box-header colour|&lt;big&gt;ကြိုဆိုပါယင့်။  Welcome to the Arakan Portal&lt;/big&gt; [[File:Arakan flag.jpg|14px|Peacock]]}}
[[File:Map of Rakhine (Arakan) State in Myanmar.png|150px|right]]
ရခိုင်ပြည်နယ်စွာ ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်းနန့် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်အကြား ကမ်းမြှောင်ဒေသမှာ ဟိပါရေ။ ရှိးရခိုင်လူမျိုးတိ၏ ယဉ်ကျေးမှု အမွီအနှစ်တိ ပေါများရေ ဒေသလည်း ဖြစ်ပါရေ။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနောက်ပိုင်းမာဟိပနာ ဧရာဝတီတိုင်း၊ ပဲခူးတိုင်း၊ မကွေးတိုင်း၊ ချင်းပြည်နယ်၊ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံနန့် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်တိနန့် ဝန်းရံထားပါရေ။ မြောက်လတ္တီကျူဒ် ၁၇ ဒီဂရီ ၃၀မိနစ် နန့် ၂၁ဒီဂရီ ၃၀မိနစ်ကြား၊ အရှိ့လောင်ဂျီကျူဒ် ၉၂ဒီဂရီ ၁၀မိနစ် နန့် ၉၄ဒီဂရီ ၂၀မိနစ်ကြားမာ ဟိပါရေ။ ဧရိယာ စုစုပေါင်း ၁၄၂၀ဝ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ပါရေ။ ၂၀၁၀ ပြည့်နစ် ထုတ်ပြန်ရေ အစိုးရစာရင်းအရ လူဦးရေ လေးသန်းနီးပါး (၃ ၈၃၆ ၀၀၀) ထိ နီထိုင်ကတ်ပါရေ။
{{Box-footer}}
{{Purge link portals}} &lt;!-- This is the show new selections clickable link --&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;!-- BEGIN LEFT COLUMN --&gt;
{{Flex columns
|1 =
{{Box-header colour|Major topics}}
*[[ရခိုင်]]
*[[ရခိုင်ပြည်]]
*[[ရခိုင်တိုင်း]]
*[[ရခိုင်ဘုရင့်နိုင်ငံ]]
*[[ရခိုင်လူမျိုး]]
*[[ဓညဝတီခေတ်]]
*[[ဝေသာလီခေတ်]]
*[[လေးမြို့ခေတ်]]
*[[မြောက်ဦးခေတ်]]
*[[ကိုလိုနီခေတ်(ရခိုင်)]]
*[[ပြည်ထောင်စုခေတ်(ရခိုင်)]]
*[[ရခိုင်အက္ခရာ]]
*[[ရခိုင်ဘာသာစကား]]
*[[ရခိုင်စာပီ]]
*[[ရခိုင်ယိုင်ကျေးမှု]]
*[[ရခိုင်ပထဝီဝင်]]
*[[ရခိုင်နိုင်ငံရီး]]
*[[ရခိုင်စီးပွါးရီး]]
*[[ရခိုင်ဘာသာရီး]]
*[[ရခိုင်အနုပညာ]]
*[[ရခိုင်ပညာရီး]]
{{Box-footer}}

&lt;!-- BEGIN RIGHT COLUMN --&gt;
|2 =
{{Box-header colour|Major  Portals {{#if: {{{Purge|}}}{{{purge|}}} | {{{Purge|}}}{{{purge|}}} |- {{purge|&lt;small&gt;{{color|darkblue|''load new batch''}}&lt;/small&gt;}}}}}}
{{Arakan Portals browsebar}}
{{Box-footer}} 
}}
&lt;!-- END COLUMNS --&gt;

&lt;div style=&quot;clear:both; width:100%&quot;&gt;
{{Box-header colour|Categories}}
[[Image:C Puzzle.png|42px|right|Category puzzle]]
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;small&gt;Select [►] to view subcategories&lt;/small&gt;&lt;/div&gt;
{{div col|colwidth=25em}}
&lt;categorytree depth=&quot;1&quot;&gt;ရခိုင်&lt;/categorytree&gt;
{{div col end}}
{{Box-footer}}

{{Box-header colour|More topics}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{{Plain navboxes|content={{ရခိုင်ဘာသာ|state=collapsed}}}}
{{Plain navboxes|content={{ရခိုင်ကျောက်စာတိ|state=collapsed}}}}
{{Plain navboxes|content={{ရခိုင်စာဆိုတော်|state=collapsed}}}}
{{col-2}}
{{Plain navboxes|content={{ရခိုင်လူမျိုး|state=collapsed}}}}
{{Plain navboxes|content={{ရခိုင်မင်းဆက်|state=collapsed}}}}
{{Plain navboxes|content={{ရခိုင်ပြည်ဟိကျွန်းတိ|state=collapsed}}}}
{{Plain navboxes|content={{ရခိုင်ပုထိုးတော်|state=collapsed}}}}
{{col-end}}
{{Box-footer}}

{{Box-header colour|Associated Wikimedia}}
{{Wikimedia for portals | species=no}}
{{Box-footer}}

{{Box-header colour|More portals}}
{{Portal navbar no header2}}
{{Box-footer}}
&lt;/div&gt;

&lt;noinclude&gt;
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပိုတယ်တိ]]
[[ကဏ္ဍ:ပင်မပိုတယ်တိ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4fbfpcwt46pbw3zols9rzjzef4n9asq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:User ko</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5562</id>
    <revision>
      <id>21767</id>
      <parentid>20341</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:59:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="289" sha1="8kz6sxgnrh719n3fnsh8akz5vuf3h8v" xml:space="preserve">ဒေကဏ္ဍမှ အသုံးပြုလူတိစွာ Korean ဘာသာကို ကြားဖူးနားဝ ဟိရေလို့ ဆိုလိုပါရေ။
[[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားအလိုက် အသုံးပြုသူတိ]]</text>
      <sha1>8kz6sxgnrh719n3fnsh8akz5vuf3h8v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရေ တေးခြင်းတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5575</id>
    <revision>
      <id>21696</id>
      <parentid>20360</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:16:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="eh4pbih2bqib92n014og6mefqxn487x" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ယဥ်ကျေးမှု]]</text>
      <sha1>eh4pbih2bqib92n014og6mefqxn487x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:၁၉၆၄ ခုနှစ် တေးခြင်းတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5576</id>
    <revision>
      <id>21699</id>
      <parentid>20361</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:18:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="jz3u38y711bchce4ohyumvrjwczyjrv" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:အနုပညာ]]</text>
      <sha1>jz3u38y711bchce4ohyumvrjwczyjrv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင် ရိုးရာသာခြင်းတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5577</id>
    <revision>
      <id>21697</id>
      <parentid>20362</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:17:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="eh4pbih2bqib92n014og6mefqxn487x" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ယဥ်ကျေးမှု]]</text>
      <sha1>eh4pbih2bqib92n014og6mefqxn487x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရိုးရာ တေးခြင်းတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5578</id>
    <revision>
      <id>21698</id>
      <parentid>20363</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T14:18:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="eh4pbih2bqib92n014og6mefqxn487x" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ယဥ်ကျေးမှု]]</text>
      <sha1>eh4pbih2bqib92n014og6mefqxn487x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:Redirects connected to a Wikidata item</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5613</id>
    <revision>
      <id>21784</id>
      <parentid>20425</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:05:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="irvhcmcc3y5wjuujovby78rb0zujlu5" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:မီဒီယာဝီကီ]]</text>
      <sha1>irvhcmcc3y5wjuujovby78rb0zujlu5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>၂၀၁၉–၂၀၂၀ ဟောင်ကောင် ဆန္ဒပြပွဲတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5734</id>
    <revision>
      <id>21743</id>
      <parentid>21064</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:19:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17072" sha1="7t52njh06fp2zv7t3zctfiy0itaqxqb" xml:space="preserve">==ဟောင်ကောင်ဆန္ဒပြပွဲ==
သောင်းနန့်ချီတဲ့ လူတိစွာ စီတန်းပြီး မြို့လယ်မာမိလို့ အုပ်ချုပ်ရီးမှူး ရုံးခန်းကို လားရောက်နီကတ်ပနာ၊ ဆန္ဒပြပွဲကို ရဲတိက ဟန့်တားဖို့ ကြိုးစားရာမာ အပြန်အလှန် တိုက်ခိုက်မှုတိ ဖြစ်ပွားခရေ။

အစောပိုင်းခေါက်က တရုတ်ဧ့ လုံခြုံရီး ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းမေ့ အစီအစိုင် ကိုကမ္ဘာ တဝန်းမာ ဟိရေ ထိပ်တန်း နိုင်ငံရီးသမား ၂၀၀ လောက်က ပေါင်းစည်းပြီး ကန့်ကွက်ချက်ကို ထုတ်ပြန်ခပါရေ။

ယင်း ထုတ်ပြန်ချက်ထဲမာ တရုတ်ဟာ ဟောင်ကောင်ဧ့ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်၊ တရားဥပဒေ စိုးမိုးရီးနန့် အခြီခံ လွတ်လပ်ခွင့်တိကို အကြီးအကျယ် တိုက်ခိုက်လိုက်စွာပဲ ဖြစ်တေလို့ ဖော်ပြထားပါရေ။

တရုတ် အနိန်နန့် ဟောင်ကောင်မာ လုံခြုံရီး ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းပြီး တိုင်းပြည်ကို သစ္စာဖောက်မှုတိ၊ ခွဲထွက်တေး ကြိုးပမ်းမှုတိ၊ အကြည်ညိုပျက်အောင် လုပ်ဆောင်မှုတိ၊ အဖျက်အမှောက် လုပ်စွာတွေ ဟိလာကေ အရီးယူနှိုင်ဖို့ စီစိုင်လာစွာ ဖြစ်ပါရေ။

ဒီဥပဒေပြဋ္ဌာန်းလိုက်ကေ နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတိ ကို ထိခိုက်မေ၊ ဟောင်ကောင်ဧ့ အရီးကြီးရေ ငွီကြီး လုပ်ငန်းတိကို ထိခိုက်ဖို့ဆိုရေ စိုးရိမ်မှုတိကို တရုတ်ကတော့ ငြင်းပယ်ပါရေ။ ဒေချင့်တိက အခြားနိုင်ငံတိဧ့ ပြည်မားရီး ကို နှောင့်ယှက်မှုတိရာ ဖြစ်တေလို့ ပြန်ပနာ တုံ့ပြန်ပါရေ။

တရုတ်လိုလားတဲ့ ဟောင်ကောင် အုပ်ချုပ်ရီးမှူး ကယ်ရီ လမ်း ကလေ့ လုံခြုံရီး ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းမှု ကို အပြည့်အဝ ထောက်ခံထားပါရေ။ ဟောင်ကောင် ဧ့ လွတ်လပ်မှုတိကတော့ အပြောင်းအလဲ ဟိမာ မဟုတ် ဆိုပါရေ။

==ဆန္ဒပြပွဲတိ ဖြစ်ပေါ်လာမှု အခြီအနီ==
၂၄ မေ ၂၀၂၀ တနင်္ဂနွီနိမာ ကော့စ်ဝေး ကမ်းခြီနန့် ဝမ်ချိုင်း ခရိုင်ကနိန်ပြီးကေ ဆန္ဒပြမှုတိစတင်ခပြီးကေ၊ အစိုးရဆန့်ကျင်ရီး စာတန်းတွေ၊ ကြွီးကြော်သံတိနန့် ချီတက်ခကြစွာဖြစ်ပါရေ။ဒေလုံခြုံရီး ဥပဒေကြမ်းကြောင့် အစိုးရကို ဆန့်ကျင်ရေ ပြောဆိုမှုတိနန့် ပုံနှိပ်ဖော်ပြမှုတိကြောင့် လူတိစွာ ရာဇဝတ်သားတွေ ဖြစ်လှား နှိုင်ရေလို့ အသက် ၂၅ နှစ် အရွယ် ဗင်းဆင့်က AFP သတင်းဌာနကို ပြောဆို ပါရေ။

ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုတိကို စိုးရိမ်တဲ့ ဆန္ဒပြသူတိစွာ နခေါင်းစည်းတွေ ဝတ်ဆင်ထားကတ်ပြီး၊လူအုပ်ထဲကို ရဲတိက မျက်ရည်ယိုဗုံးတိနန့် ပစ်ခတ်မှုတိ လုပ်ခပါရေ။

လူအချင်းချင်း ခပ်ခွာခွာ နီရမေ ဆိုရေ စည်းကမ်းတိကို ထုတ်ပြန်ထားရေ အချိန်မာပင် ဆန္ဒပြပွဲက ပေါ်ပေါက်လာစွာပါ။

အဂု ဖြစ်ပေါ်နီလတ် ဆန္ဒပြပွဲဟာ ပြီးခရေ နှစ်က ဖြစ်ခရေ ဒီမိုကရေစီ အရီး တောင်းဆိုရေ ဆန္ဒပြပွဲနန့် ပိုင် သဏ္ဍန်တူပြီး၊ ရဲတိနန့် ဆန္ဒပြသူတိအကြား အပြန်အလှန် တိုက်ခိုက်မှုတိလည်း ဟိပါရေ။ ဆန္ဒပြသူတချို့က ရဲတိပါးကို အရာဝထုတိနန့် ပစ်တာ၊ ထီးတိနန့် ပစ်တာ တိကိုလေ့ လုပ်ကတ်ပါရေ။

==တရုတ် ဧ့ လုံခြုံရီး ဥပဒေကြမ်းထဲမာ ပါဝင်ရေအချက်တိ==
တရုတ် ကွန်မြူနစ်ပါတီက အတည်မပြုရသိမ့်ရေ ဥပဒေကြမ်းထဲမာ ဟောင်ကောင်ဧ့ လုံခြုံရီး အခြီအရနီကို တိုးမြှင့်ဖို့ဆိုရေ အပိုဒ်ခွဲ တရပ်ပါဝင်ပါရေ။

ယင်းအထဲကာ ဟောင်ကောင်မာ လိုအပ်ကေ တရုတ်အစိုးရဧ့ လုံခြုံရီး အဖွဲ့အစည်းတိ ရုံးခန်းဖွင့်လှစ်ပြီး ဥပဒေအရ နိုင်ငံတော် လုံခြုံရီး တာဝန်ကို ထမ်းဆောင် နှိုင်ရေလို့ ဖော်ပြထားပါရေ။

ဒေချင့်စွာ တရုတ်ဧ့ လုံခြုံရီး အဖွဲ့အစည်းတိ ဟောင်ကောင်မာ အခြီစိုက်ခွင့်ဟိလားဖို့ ဖြစ်ပါရေ။ ဟောင်ကောင်ဧ့ မူလဟိပြီးသား ရဲတပ်ဖွဲ့အဖွဲ့အစည်းတိနန့် တွဲဖက်နိုင်ခွင့်လည်း ဟိလားပါယာ။

အမေရကန် နိုင်ငံခြားရီး ဝန်ကြီး မိုက်ပွန်ပီယိုက ဟောင်ကောင် လုံခြုံရီး ဥပဒေကြမ်းစွာ ကိုယ့်သီတွင်းကိုယ်တူးစွာရာလို့ ပြောဆိုခဲ့ဖူးပါရေ။ ယူကေ၊ သြစတြေးလျ နန့် ကနေဒါ ရို့ကလေ့ ‌ဒေအထက်မာ စိုးရိမ်ကြောင်း အသီးသီး ပြောဆို ကတ်ပါရေ။ တရုတ်နန့် အမေရကန်ရို့ကြားမာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အရီး၊ ကုန်သွယ်ရီး အရီးကိစ္စတိနန့် ပတ်သက်လို့ အစွန်းအထင်းတိက ဟိပြီးသားပါ။

ဟောင်ကောင်ကို ကုန်သွယ်ရီး နန့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတိမာ အထူးအခွင့်အရီးတိ ဆက်ပီးဖို့လား ဆိုစွာကိုလေ့သော အမေရကန်ရို့ဘက်က စိုင်းစားနီပါရေ။ အမေရကန် သမ္မတ ဒေါ်နယ် ထရမ့် ကလေ့ ဒီဥပဒေကြမ်း ကို အတည်ပြုခဖို့ဆိုကေ ပြင်းပြင်းထန်ထန် တုံ့ပြန်ဖို့လို့ ပြောကေလေ့ အသီးစိတ်ကိုတော့ခါ ထုတ်မပြောခပါ။

တနင်္ဂနွီနိမာ တရုတ် နိုင်ငံခြားရီး ဝန်ကြီး ဝမ်လီ က သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ လုပ်ခပြီး အမေရကန် ဧ့ နိုင်ငံရီး အဖွဲ့အစည်း တချို့ဟာ ၂ နိုင်ငံအကြားမာ စစ်အီး တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားအောင် တွန်းပို့နီရေလို့ ပြောဆိုပါရေ။

ဒေပိုင်လုပ်စွာတိစွာ ကမ္ဘာ့ ငြိမ်းချမ်းရီးကို ထိခိုက် နိုင်ပိုင်၊ အမေရကန်နန့် တရုတ် အကြား က ဆယ်စုနှစ်ကြာ ပူးပေါင်း လုပ်ဆောင်နီမှုတိကို ထိခိုက်နှိုင်ရေ အန္တရာယ် ဟိရေ လုပ်ငန်းစိုင်တိ ဖြစ်တေလို့လေ့ သူက ပြောဆိုခပါရေ။

==ကမ္ဘာ့ နိုင်ငံရီး သမားတိဧ့ ကြေငြာချက်ထဲမာ ဇာတိ ပါဝင်လဲ==
ဟောင်ကောင် အရီးနန့် ပတ်သက်လို့ အုပ်ချုပ်ရီးမှူးဟောင်း ခရစ္စတိုဖာ ပတ်တန်၊ ယူကေ နိုင်ငံခြားရီး ဝန်ကြီးဟောင်း မဲလ်ကွန် ရစ်ဖ်ကင် ရို့က ဦးဆောင်ပြီး နိုင်ငံပေါင်း ၂၃ နိုင်ငံက နိုင်ငံရီးသမား ၁၈၆ ယောက်က လက်မှတ်ရီးထိုးပြီး ပူးတွဲကြေညာချက်ကို ထုတ်ပြန်ခပါရေ။

တရုတ်ဧ့ လုပ်စွာဟာ ၁၉၉၇ ခုနှစ်ခေါက်က ဟောင်ကောင်ကို ပြန်ပနာ လွှဲပြောင်းခစဉ် တရုတ် နန့် ဗြိတိန် ရို့ အကြားက ပူးတွဲကြေညာချက်ကို ချိုးဖောက်စွာ ဖြစ်တေလို့ နိုင်ငံရီးသမားတိက ပြောပါရေ။

ဟောင်ကောင်အရီး နန့် ပတ်သက်လို့ တရုတ်အစိုးရ ကို မယုံကြည်ရ ဆိုကေ အခြား အရီး ကိစ္စတိမာလေ့သော့ တရုတ်ဧ့ စကားကို လက်ခံဖို့ ခဲယဉ်း လိမ့်မေ ဆိုပနာ နိုင်ငံရီး သမားတိနန့် ကြေငြာချက်ထဲမာ ဖော်ပြထားပါရေ။

ဒေချင့်ကြေငြာချက်ကို ပါဝင် လက်မှတ် ရီးထိုးခသူတိထဲမာ အမေရကန် အထက်လွှတ်တော် အမတ် ၁၇ ယောက်နန့် ယူကေ က လွှတ်တော် အမတ်၄၄ ယောက်ရို့လေ့ ပါဝင်ပါရေ။

==ဟောင်ကောင်မာ လုံခြုံရီး ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းလိုရေ တရုတ်ဧ့ ရည်ရွယ်ချက်==

စီးပွားရီး အရ အရေးပါပြီး၊ တစိတ်တပိုင်း ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစွာကြိုက်ရေ ဟောင်ကောင်ကို ၁၉၉၇ ခုနှစ် ဗြိတိသျှ ရို့ပါးကနိန် လွှဲပြောင်း ယူခချိန်က စလို့ ဒေပိုင် ဥပဒေမျိုး ပြဋ္ဌာန်းဖို့ တရုတ်ဘက်က လိုလားခစွာပါ။ ယကေလေ့သော့ ဟောင်ကောင်လူထုအကြားမာ ရီပန်းမစားလို့ တခါလေး အတည်ပြုနှိုင်ခခြင်း မဟိပါ။

၂၀၀၃ ခုနှစ်တုန်း ကလေ့ တရုတ် အစိုးရ က ကြိုးစား ခဖူးပါရေ။ ယကေလေ့သော့ ဟောင်ကောင်က လမ်းမ တိထက်မာ လူငါးသိန်းလောက်က ဆန့်ကျင် ကန့်ကွက်မှုတိ လုပ်ခလို့ မအောင်မမြင် ဖြစ်ခရရေ။

ပြီးခရေ နှစ်ခေါက်ကလေ့ တရုတ်ကို တရားခံလွှဲအပ်ရီး ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းဖို့ ကြိုးစားရေအခါ ဟောင်ကောင်မာ လနန့်ချီရေ ဆန္ဒပြပွဲတိ ဖြစ်ပေါ်ခပါသိမ့်ရေ။

နောင်အခါမာ ဒေပိုင်ဆန္ဒပြပွဲတိကို ဟန့်တားနှိုင်ယောင်၊ ရပ်တန့်နှိုင်ယောင်၊ အပြစ်ပီးနှိုင်ယောင် လုံခြုံရီး ဥပဒေ လိုအပ်တေလို့ တရုတ်အစိုးက ခုခံပြောဆိုထားပါသိမ့်ရေ။

နောက်ပြီးကေ အဂု စတ်တင်ဘာလမာ ကျင်းပဖို့ ဟောင်ကောင် ဥပဒေပြု အမတ်ရွီးကောက်ပွဲမာ အရင်နှစ်ကအတိုင်း ဒီမိုကရေစီ လိုလားရေ အမတ်အများစု အနိုင်ရခဖို့ဆိုကေ တရုတ်ဧ့ ဥပဒေကြမ်းတိကို ကန့်ကွက်မှု တွေ ပိုပြီးကေများလာဖို့ကို ဘေဂျင်း ဘက်က စိုးရိမ်နီစွာပါ။

ဒေလုံခြုံရီး ဥပဒေကြမ်းကို ဟောင်ကောင်ဧ့ အခြီခံဥပဒေထဲမာ ထည့်သွင်းဖို့ တရုတ်က လွှတ်တော်ကနိန် အတည်ပြုရေနည်း ယင်းပိုင်မဟုတ်ကေ အမိန့်ဒီဂရီနန့် ကြိုးစားလာနှိုင်ပါရေ။

တရုတ်မာ ကွန်မြူနစ် ပါတီ ညီလာခံ ကျင်းပနိန်ပြီးကေ လာဖို့မေလ ၂၉ ရက်နိမာ ဒေကိစ္စကို မဲပီးကတ်ဖို့လည်း ဟိပါရေ။ မဲပီးပြီးကေ ပါတီ ဗဟိုကော်မတီ က နောက်ဆုံး အတည်ပြု ဆုံးဖြတ်ပြီးကေလေ့ ဂျုန်လ ကုန်ပိုင်းမာ ဥပဒေ အဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းလားနှိုင်ဖို့လေ့ ဖြစ်ပါရေ။
&lt;ref&gt;https://www.bbc.com/burmese/world-52790310&lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==
[[ကဏ္ဍ:ဟောင်ကောင် ဆန္ဒပြပွဲတိ]]</text>
      <sha1>7t52njh06fp2zv7t3zctfiy0itaqxqb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>၁၉၄၆ လာပါဇ် အဓိကရုဏ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5735</id>
    <revision>
      <id>21745</id>
      <parentid>21065</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:21:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>21745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4588" sha1="t92xn7kyv982dd768llbvd8zadxmnn9" xml:space="preserve">==လာပါဇ် အဓိကရုဏ်း==
၁၉၄၆ ခုနှစ် လာပါဇ် အဓိကရုဏ်း (1946 La Paz riots) သည် ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံဧ့ မြို့တော် လာပါဇ်မာ ဖြစ်ပွားခပြီးကေ သမ္မတ ဂွာလ်ဘာတို ဗီလာရိုရယ် (Gualberto Villarroel) ရာထူးမှ ဖယ်ယှားခံရပြီးကေ ဂူရာကျိုင်စုဖြင့် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံရမှုနန့်တတူ အစိုးရအဖွဲ့ လဲပြိုလားလီခရေ သမိုင်းဝင် အကြမ်းဖက်ဆန္ဒပြပွဲကြီး ဖြစ်တေ။ &lt;ref&gt;en.wikipedia.org/wiki/1946_La_Paz_riots&lt;/ref&gt;

==ဖြစ်ပွားရရေ အကြောင်းအရင်း==
လစာတိုးမြှင့်ရန် တောင်းဆိုခြင်း - ကနဦးမာ ကျောင်းဆရာတိက လစာတိုးပီးဖို့ တောင်းဆိုရာမှ ဆန္ဒပြပွဲ စတင်ခရေ။ ကျောင်းသားနန့် အလုပ်သမားများ ပူးပေါင်းလှာခြင်း - ဆရာတိဧ့ တောင်းဆိုမှုကို ဆန်အန်ဒရက်စ် တက္ကသိုလ် (UMSA) မှ ကျောင်းသားတိနန့် အလုပ်သမား သမဂ္ဂတိက ဝန်းရံပူးပေါင်းလှာကတ်တေ။ အစိုးရဧ့ အကြမ်းဖက် နှိမ်နင်းမှု - ဆန္ဒပြသူတိကို မြို့တော်ရဲတပ်ဖွဲ့နန့် အစိုးရလိုလားသော လက်နက်ကိုင် အရပ်သားတိက အကြမ်းဖက် နှိမ်နင်းခ‌ရေအတွက် လူထုဒေါသ ပိုပြီးကေထွက်ပေါ်လှာစီခရေ။
==အဓိကရုဏ်းကာလ==
၁၉၄၆ ခုနှစ် ဂျူလိုင် ၈ ရက်နန့် ၂၁ ရက်ကြားမာ လာပါဇ်မြို့မာ ပိုပြီးကေပြင်းထန်လာရေ အထွီထွီသပိတ်တိနန့် ဆန္ဒပြပွဲတိ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားခရေ။”ဂျူလိုင် ၁၉ ရက်မာ သုံးပွာင်း ၂၀,၀၀၀ ကျော် ပါဝင်ရေ အင်အားကြီး ဆန္ဒပြပွဲကြီး ဖြစ်ပွားခပြီးကေ မြို့မရင်ပြင်ကို သိမ်းပိုက်နှိုင်ခကတ်တေ။ &lt;ref&gt;www.marxists.org&lt;/ref&gt;

==သမ္မတ ဗီလာရိုရယ် လုပ်ကြံခံရခြင်း== 
၁၉၄၆ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၁ ရက်နိမာ ကျောင်းသား၊ ဆရာနန့် အလုပ်သမားတိပါဝင်ရေ လက်နက်ကိုင် လူအုပ်ကြီးရေ လက်နက်တိုက်ထဲက သီနတ်တိကို လုယူကာ Palacio Quemado (သမ္မတနန်းတော်) သို့ ချီတက်စီးနင်းခကတ်တေ။ လူအုပ်ကြီးရေ နန်းတော်အထဲ ရှာဖွီကာ သမ္မတ ဗီလာရိုရယ်ကို ပစ်သတ်ခကတ်ပြီးကေ ယင်းဧ့ ရုပ်အလောင်းကို ပြတင်းပေါက်ကတဆင့် လမ်းမထက်ရို့ ပစ်ချခကတ်တေ။ &lt;ref&gt;journals.sagepub.com&lt;/ref&gt;
ယပြီးကေ သမ္မတနန့် ယင်းဧ့ တတက်ကပ်အဖွဲ့ဝင်တချို့ဧ့ ရုပ်အလောင်းတိကို Plaza Murillo (မူရီလို ရင်ပြင်) ဟိ ဓာတ်တိုင်တိမာ လူထုဟိးမှောက်မာ ကြိုးကွင်းစွပ် ချိတ်ဆွဲခကတ်တေ။ 
==ကိုးကား==
[[ကဏ္ဍ:ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံအဓိကရုဏ်းတိ]]</text>
      <sha1>t92xn7kyv982dd768llbvd8zadxmnn9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:သမ္မတနိုင်ငံတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5767</id>
    <revision>
      <id>21748</id>
      <parentid>21130</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:35:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="rai0pte1gkhk6ksat12xei5jf58x6ig" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတိ]]</text>
      <sha1>rai0pte1gkhk6ksat12xei5jf58x6ig</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:မြီထဲပင်လယ်သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5769</id>
    <revision>
      <id>21754</id>
      <parentid>21134</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:46:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="rai0pte1gkhk6ksat12xei5jf58x6ig" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတိ]]</text>
      <sha1>rai0pte1gkhk6ksat12xei5jf58x6ig</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ပညာရီး</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5774</id>
    <revision>
      <id>21755</id>
      <parentid>21143</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:47:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130" sha1="sdift23f18px5yuxms7294jp8si9ebw" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:အဓိက အကြောင်းအရာ အမျိုးအစားခွဲခြားမှုတိ]]</text>
      <sha1>sdift23f18px5yuxms7294jp8si9ebw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:တက္ကသိုလ်နန့် ကောလိပ်တိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5777</id>
    <revision>
      <id>21758</id>
      <parentid>21146</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:52:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="pf7mxhebq8qz9fq5hmqlbj0fbf71n9l" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ပညာရီး]]</text>
      <sha1>pf7mxhebq8qz9fq5hmqlbj0fbf71n9l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်ဟိ ပညာရီး</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5802</id>
    <revision>
      <id>21751</id>
      <parentid>21176</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T15:40:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92" sha1="qp49m31neq3mjrskl00twuqaa2dp42s" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်အခြီခံအကြောင်းအရာတိ]]</text>
      <sha1>qp49m31neq3mjrskl00twuqaa2dp42s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တမ်းပလိတ်:Split</title>
    <ns>10</ns>
    <id>6130</id>
    <revision>
      <id>21649</id>
      <timestamp>2026-10-05T12:52:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tejoebārsa</username>
        <id>137</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||$N=Split |date=__DATE__ |$B= {{Ambox | name      = Split | subst     = &lt;includeonly&gt;{{subst:substcheck}}&lt;/includeonly&gt; | demospace = {{{demospace|}}} | type      = move | image     = [[File:Split-arrows.svg|50x40px|alt=|link=]] | text      =  ဒေ {{#ifeq:{{{part|}}}|yes|တချို့အစိတ်အပိုင်း|}} {{#if:{{{section|}}}|{{#ifeq:{{yesno-no|{{{section}}}}}|yes|section|{{{section|section}}}}}|{{#if:{{NAMESP...&quot;</comment>
      <origin>21649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1702" sha1="es2y6rjodqfku3gnk2laghhgdd1kbo8" xml:space="preserve">{{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||$N=Split |date=__DATE__ |$B=
{{Ambox
| name      = Split
| subst     = &lt;includeonly&gt;{{subst:substcheck}}&lt;/includeonly&gt;
| demospace = {{{demospace|}}}
| type      = move
| image     = [[File:Split-arrows.svg|50x40px|alt=|link=]]
| text      =  ဒေ {{#ifeq:{{{part|}}}|yes|တချို့အစိတ်အပိုင်း|}} {{#if:{{{section|}}}|{{#ifeq:{{yesno-no|{{{section}}}}}|yes|section|{{{section|section}}}}}|{{#if:{{NAMESPACE}}|စာမျက်နှာ|ဆောင်းပါး}}}}ကို {{#if:{{{1|}}}|{{#if:{{{2|}}}|{{#if:{{NAMESPACE}}|စာမျက်နှာများ|ဆောင်းပါးတိ}}| {{#if:{{NAMESPACE}}|စာမျက်နှာ|ဆောင်းပါး}}}} နာမည်သစ် {{pagelist|delim=''|{{{1|}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|{{{4|}}}|{{{5|}}}|{{{6|}}}|{{{7|}}}|{{{8|}}}|{{{9|}}}|{{{10|}}}|{{{11|}}}|{{{12|}}}|{{{13|}}}|{{{14|}}}|{{{15|}}}|{{{16|}}}|{{{17|}}}|{{{18|}}}|{{{19|}}}|{{{20|}}}}}  {{#if:{{{part|}}}||}}|နောက်ထပ် {{#if:{{NAMESPACE}}|စာမျက်နှာတိ|ဆောင်းပါးတိ}}}} အဖြစ် {{#ifeq:{{{part|}}}|yes||}} '''[[Wikipedia:Splitting|ခွဲထုတ်ဖို့]]''' အကြံပြုထားပါရေ။ ([[{{{discuss|{{TALKPAGENAME}}}}}|ဆွေးနွေးဖို့]])
| cat       = ခွဲထုတ်ရဖို့ ဆောင်းပါးတိ
| all       = ခွဲထုတ်ရဖို့ ဆောင်းပါးတိအားလုံး
| date      = {{{date|}}}
}}
}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;!-- place category and interwiki links on the /doc sub-page, not here --&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>es2y6rjodqfku3gnk2laghhgdd1kbo8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တိုင်းရင်းဆီးပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6131</id>
    <revision>
      <id>21650</id>
      <timestamp>2026-10-05T12:53:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tejoebārsa</username>
        <id>137</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{Infobox university | name = တိုင်းရင်းဆီးတက္ကသိုလ် | image = File:UTM.jpg | image_size =  | image_alt =  | caption =  | former_name = | motto = | established = {{start date|2001|12|19}} | closed = | type =အများဆိုင် | affiliation =  | endowment = | officer_in_charge = | chairman =  | chancellor = | president = | vice-president = | superintendent = | provost =  | vice_chancellor = | rector =ဒေါက်...&quot;</comment>
      <origin>21650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33751" sha1="0950s03y7bfouq0pr4t95whtqox37x6" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = တိုင်းရင်းဆီးတက္ကသိုလ်
| image = File:UTM.jpg
| image_size = 
| image_alt = 
| caption = 
| former_name =
| motto =
| established = {{start date|2001|12|19}}
| closed =
| type =အများဆိုင်
| affiliation = 
| endowment =
| officer_in_charge = | chairman = 
| chancellor =
| president = | vice-president = | superintendent = | provost = 
| vice_chancellor = | rector =ဒေါက်တာသိန်းဇော်လင်း | principal = | dean = | director = 
| head_label =| head =| academic_staff = ၁၅၄
| administrative_staff =၅၂
| students = 
| undergrad = 
| postgrad =
| doctoral = 
| other_students = 
| city =၇၃လမ်း (မန္တလေး-မြစ်ကြီးနားလမ်း)၊ [[အောင်မြီသာစံမြို့နယ်]]၊[[မန္တလေးမြို့]]
| state = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]
| province = 
| country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| coordinates = 
| campus =
| language = 
| colours =
| athletics = 
| sports = 
| sports_nickname =
| mascot = 
| website = {{URL|http://utm.edu.mm/}}
| logo 
| logo_size = 
| logo_alt = 
| footnotes =
}}
'''တိုင်းရင်းဆီးတက္ကသိုလ်'''စွာ မန္တလေးမြို့ အောင်မြေသာစံမြို့နယ်မာတည်ဟိကာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တခုတည်းသော တိုင်းရင်းဆီးတက္ကသိုလ်ဖြစ်တေ။ ကျမ္မာရီးနန့်အားကဇပ်ဝန်ကြီးဌာန၊ တိုင်းရင်းဆီးပညာဦးစီးဌာန၏ လက်အောက်မာဟိရေ။ တိုင်းရင်းဆီးတက္ကသိုလ်နံဘေးမာ တိုင်းရင်းဆီးရုံကြီး၊ တိုင်းရင်းဆီးပညာသိပ္ပံနန့် တိုင်းရင်းဆီးဝါးစက်ရုံတိလေ့ တည်ဟိရေ။
== သမိုင်းကြောင်း==
ပြည်‌ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ‌တော်
အစိုးရရေ မြန်မာ့ ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစိုင်ပါတီမှ ချမှတ်ထား‌သောကျမ္မာ‌ရီးမူဝါဒတိမာ အကျုံးဝင်ရေ တိုင်းရင်း‌ဆီး သိပ္ပံကျောင်းကို မန္တ‌လေးမြို့၊ မန္တ‌လေး‌တောင်‌ခြီအနီးမာ ၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ဂျန်နဝါရီလ ၃၀ ရက်‌နိမာ စတင် ဖွင့်လှစ်ခရေ။ အကျယ် ငါးဧကဟိ ‌မြီကွက်မာ အုပ်ချုပ်‌ရီးရုံး၊ စာသင်‌ဆောင်၊ ‌ဘော်ဒါဆောင်၊ ‌ဆီးရုံ ‌ဆောင်မှစပြီးကေ ၁၉၆၆ ခုနှစ်ကပင် စတင်‌ဆောက်လုပ်ခရေ။

အနည်းဆုံး ဆယ်တန်း‌အောင်ပြီးသူရို့ကိုရာ ‌ကျောင်း
သားအဖြစ် လက်ခံရေအပြင် ဆယ်တန်းအောင်‌ကေလေ့ ဝင်ခွင့်စာ‌မေးပွဲမာ ‌ဖြေဆို‌အောင်မြင်မှရာ လက်ခံရေ။၁၉၇၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်အထိ တနှစ်လျှင်‌ကျောင်းသား ၃၀ လှောက်ရာ လက်ခံနှိုင်ခရေ။၁၉၇၉ ခုနှစ်မှစပြီးကေ တနှစ်လျှင် ၅၀ လက်ခံခရေ။

တိုင်းရင်းဆီးတက္ကသိုလ်ကို ၂၀၀၁ခုနှစ် ဒီဇန်ဘာလ ၁၉ရက်နိမာ စတင်ဖွင့်လှစ်ခရေ။ အဂုလက်ဟိ အဆောက်အဦးမာ ၂၀၀၄ခုနှစ်မာ တည်ဆောက်ပြီးစီးခရေ။ မြီဧက (၁၁.၄၂)ဧက ကျယ်ဝန်းကာ ရှင်းသန့်လို့ စိမ်းလန်းသော ပတ်ဝန်းကျင်မာ တည်ဟိရေ။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.utm.edu.mm/index.php/about-us/historical-background|title=Background History|accessdate=|archive-date=8 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108145847/https://www.utm.edu.mm/index.php/about-us/historical-background|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
== သင်တန်းကာလ ==
သင်တန်းကာလမာ လက်‌တွိသင်တန်းကာလ အပါ
အဝင် သုံးနှစ်နန့် ‌ခြောက်လလှောက်ဖြစ်တေ။
သိပ္ပံနန့်နိူင်း‌သော တိုင်းရင်း‌ဆီး‌လောကသို့ ဆိုရေ
‌ကြွီး‌ကြော်သံနန့်အညီ ပထမနှစ်မာ တိုင်းရင်း ‌ဆီးပညာအတွက်
အ‌ထောက်အကူ ဖြစ်‌စီဖို့ သိပ္ပံဘာသာရပ်တိကို သင်ကြား
‌ပီးရေ။ ဒုတိယနှစ်၊ တတိယနှစ်တိမာ တိုင်းရင်း‌ဆီးဘာ
သာရပ်တိကိုရာ ပဓာနထားပနာ သင်ကြား‌ပီးရေ။
မြန်မာ့ရိုးရာ တိုင်းရင်း‌ဆီးပညာမာ အချုပ်အနိန်နန့်
‌လေးမျိုးဟိ‌လီရေ။ ယင်းရို့မာ
#၁။ အာယု‌ဗ္ဗေဒ‌ဆီးပညာ
#၂။ ဘူတဝိဇ္ဇာ‌ဆီးပညာ
#၃။ နက္ခတ်‌ဆီးပညာ
#၄။ ‌ဒေသနာနယ‌ဆီးပညာ တိဖြစ်‌လီရေ။
ဒေ‌လေးမျိုးရို့မာ အာယု‌ဗ္ဗေဒ‌ဆီးပညာနန့် ‌ဒေသနာ
နယ ‌ဆီးပညာရို့ကိုရာ တိုင်းရင်း‌ဆီးသိပ္ပံ‌ကျောင်းမာ သင်
ကြား‌ပီးရေ။ ကျန်နှစ်မျိုးရို့ကို သင်ကြားခြင်းမပြု‌ပါ၊၊
နတ်၊ စုန်းအစဟိစွာရို့ ဖမ်းစားကေ ကုသ‌သောအတတ်
ပညာမျိုးကို ဘူတဝိဇ္ဇာလို့ ‌ခေါ်ရေ။ ပ‌ယောဂ အတတ်ပညာ၊
‌မှော်အတတ်ပညာ အစဟိစွာရို့စွာလည်း ဒေအတတ်ပညာပိုင်း
မာ အကျုံးဝင် ကက်လီရေ။ ဒေဘူတဝိဇ္ဇာအတတ်ပညာမျိုး
စွာ အာယု‌ဗ္ဗေဒ ‌ဆီးပညာ၏ အပိုင်းကဏ္ဍကြီး သျှစ်မျိုးရို့မာ
တမျိုးအဖြစ် ပါဝင်ခ‌ကေလေ့ ဝိညာဉ် ‌လောကနန့် ဆက်စပ်
‌နီရေအတိုင်း နိုင်ငံ‌တော်မာ အကျိုးဟိမှုထက် အကျိုးမဲ့ ရှုပ်
‌ထွေးမှု များစွာရို့ကို ဖြစ်‌စီနှိုင်‌သော‌ကြောင့် လည်း‌ကောင်း၊
လမ်းစဉ်သ‌ဘောတရားနန့် မကိုက်ညီ‌သော‌ကြောင့် လည်း‌ကောင်း
တိုင်းရင်း‌ဆီး သိပ္ပံဘာသာရပ် အဖြစ်ထည့်သွင်း သင်ကြားမှုမပြု
‌ပါ၊၊

==နက္ခတ် ‌ဆီးပညာ==
နက္ခတ်ပညာကို အ‌ခြေပြုပနာ ‌ပေါက်ပွားလာ‌သော ပညာမျိုး ဖြစ်
ရေ။ ‌ရှီး‌ဟောင်းနက္ခတ်ပညာအရ ဂြိုဟ်၊ နက္ခတ်တိ၏တည်
‌နီရာတိ၊အကြီးအ‌သေးနန့် အကွာအ‌ဝေး တိုင်းထွာချက်တိမှစ
လို့် သိပ္ပံနည်းကျပြန်ပနာဆန်းစစ်ဖို့ လိုအပ်လှ‌လီရေ။ ဇာ
‌ကြောင့်ဆို‌ကေ အ‌ခြီခံအကျဆုံး အချက်အလက်တိမှန်ကန်တိ
ကျမှရာ အခက်အလက်ပိုင်ဖြစ်‌သော အ‌သေးစိတ် အ
ချက်အလက် (အယူအဆ) တိ မှန်ကန်တိကျဖွယ် ဟိနိုင်‌သော
‌ကြောင့် ဖြစ်တေ။

==အာယု‌ဗ္ဗေဒ‌ဆီးပညာ==
{{split|အာယု‌ဗ္ဗေဒ‌ဆီးပညာ}}
တိုင်းရင်း‌ဆီးသိပ္ပံ ‌ကျောင်းသားတိအား သင်ကြား‌စီ
ရေ အာယု‌ဗ္ဗေဒ‌ဆီးပညာဆိုစွာမာ ‌ဒေါသ ၃ ပါး၊ ဓာတ်
ရ ပါး၊ မလ (ခေါ်အညစ်အ‌ကြီး) ကြီးငယ်ရို့ကိုလည်း‌ကောင်း၊
လျှာအရသာ ၆ ပါး၊ ဝိပါက‌ခေါ် ဝမ်းမီးမီးချက်ပြီ အရသာ ၃
ပါး၊ ‌ဆီး၏ ဂုဏ် ၂၀၊ ကိစ္စ ၁၉ စစွာတိကိုလည်း‌ကောင်း၊
အများဆုံး အ‌ခြီခံထား‌သော ‌ဆီးပညာဖြစ်တေ။

‌လီ၊ သည်း‌ခြေ၊ သလိပ်ရို့ကို ‌ဒေါသ ၃ ပါးဟု ‌ခေါ်
ရေ။ ရသဓာတ်၊ အ‌သွီးဓာတ်၊အသားဓာတ်၊ အဆီဓာတ်၊အရိုး
ဓာတ်၊ ခင်ဆီဓာတ်၊ သုတ်ဓာတ်ရို့ကို ဓာတ်(စိုင်) ၇-ပါးဟု သတ်
မှတ်ရေ။ ကျင်ကြီး ကျင်ငယ်နန့် ‌ချွေးရို့ကို မလကြီး ၃ ပါး
အဖြစ်ဖြင့် လည်း‌ကောင်း၊ ‌ခြီသည်း၊ လက်သည်း၊ မျက်ရည်
မျက်‌ချီး၊ နဖာ‌ချီး၊ စစွာရို့ကို မလငယ်တိအဖြစ်ဖြင့်လည်း
‌ကောင်း သတ်မှတ်ရေ။

ယင်း‌ဒေါသ၊ ဓာတ်၊ မလရို့‌ကြောင့် ဒေခန္ဓာကိုယ်ကြီး
စွာ ကာလရှည်စွာ ဖြစ်ပွားတည်‌နီနှိုင်ခြင်း ဖြစ်တေဟု ယူဆ
ရေ။ ယင်း‌ဒေါသ၊ ဓာတ်၊ မလရို့မာလည်း ‌ဒေါသ ၃ပါးရို့
စွာ ပိုပြီးကေ ပဓာနကျ ‌လီရေ။ ပိုပြီးကေ အရင်းကျ‌လီရေ။
ဒေခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို စတင်တည်‌ဆောက်စဖြစ်‌သော ကာလ‌ရီ
ကြည် ကာလကပင်လျှင် ‌လီပကတိ၊ သည်း‌ခြီ ပကတိ၊သလိပ်
ပကတိ ဟူ‌သော ပကတိ ၃ မျိုးရို့၏ လွန်ကဲမှု၊ ယုတ်‌လျော့မှု
အားဖြင့် (ဒေခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို) ခြယ်လှယ်စီမံခရေလို့ယူဆ
ရေ။ အရွယ်‌ရောက်လှာ‌ရေအခါ ကိုယ်ပိုင်းအသားအ‌ရီကို
လေ့‌ကောင်း၊ ဆံပင်ကို လေ့‌ကောင်း၊ သွားကိုလေ့‌ကောင်း၊
အသံကိုလေ့‌ကောင်း၊ စိတ်ဓာတ်ကိုလေ့‌ကောင်း ကြည့်ခြင်း
အားဖြင့် ကာလ‌ရီကြိုင်ကာလက ပကတိဦး‌ဆောင်ပနာ
ပဋိသ‌န္ဓေတည်‌နီခ‌ကြောင်း သိနှိုင်‌လီရေ။ နမူနာ-လေပကတိ
ဖြင့်ဦး‌ဆောင်ပနာ သ‌န္ဓေတည်ခကေ ကိုယ်ကာယ မ‌ပြေမပြစ်ဟိဖို့
ချောင်ကျဖို့၊ အားနည်းဖို့၊အသားအ‌ရီ ကြမ်းဖို့၊ တွန့်ဖို့၊
ညို ဖို့၊ဆံပင် နည်းဖို့၊ ကြမ်းဖို့၊ ‌ခြောက်ဖို့၊ နက်ဖို့၊
သွားကျဲဖို့၊ ကြမ်းဖို့၊ ‌သေးဖိ၊ု့ အသံကျယ်ဖို့၊ ကွဲအက်
ဖို့၊ စိတ်ဓာတ် လန့်တတ်၊ ‌မူတီရေ၊ ငြင်းတတ်၊ ‌မာန်ပါ
လွယ်တတ်၊ အသိဘုန်းဒါးပါးတတ်ဖြစ်လီဖို့။(ဒေကားအာယု‌ဗ္ဗေ
‌ဆီးပညာမာ သ‌န္ဓေ‌ဗေဒ၏ လမ်းစတစိတ်တ‌ဒေသနန့် ‌ယေ
ဘုယျသ‌ဘောမျိုးဖြစ်‌လီရေ။

ယင်းအပြင် အရွယ်‌ရောက်လှာ‌သော အခါမာလည်း ခန္ဓာ
ကိုယ်မာ ဒေ‌ဒေါသ ၃မျိုးနန့်ကင်း‌သော အစိတ်အပိုင်းဆိုပနာ
မဟိ‌ပါ၊၊ အကျိုးပြုကေ ကျမ္မာရေ။ ပုံမှန်အကျိုးမပြုကေ
မကျန်းမာဟု ယူဆရေ။

အချုပ်အနိန်နန့် ဆိုခရေ ‌ဒေါသ၊ ဓာတ်၊ မလဟူ‌သော
အုပ်စုကြီး ၃ မျိုးရို့‌ကြောင့် ကျမ္မာခြင်းလည်း ဖြစ်ရရေ။
မကျန်းမာခြင်းလည်းဖြစ်ရရေ။ ထင်ယှားအောင်ဆိုရကေ ‌ဒေါသ
ဓာတ်၊ မလတဗျင်းများလွန်း လှုပ်ရှားလားလာမြဲအတိုင်း လှုပ်ရှားသွားမှုမပြုပဲ တ‌နီရာတည်းမာစုကာ၊ ငုပ်ကာ၊ ‌အောင်းကာပွားမှု (=စယ)ဖြစ်
‌နိန်ကေ‌ကေလေ့‌ကောင်း၊ ကုန်ခန်းခြင်း (=ခီဏ)၊ ပျက်စီးခြင်း
(=‌ကောပ) ဖြစ်‌နိန်ကေ‌ကေလေ့‌ကောင်း၊ နိန်မကောင်း‌ရောဂါ၇
‌လေ ‌လီရေ။

ယင်းရို့၏ ပွား၇‌ကြောင်း၊ ခန်း၇‌ကြောင်း၊ ပျက်၇
‌ကြောင်း ဟူ‌သော နိဒါန်းအသီးသီးရို့ကိုလေ့ကောင်း၊ ပွား၊
ခန်း၊ ပျက်လက္ခဏာ အသီးသီးရို့ကိုလေ့‌ကောင်း ကြည့်ကာ
ပွားကေ ယုတ်‌လျော့‌အောင်၊ ခန်းလျှင်ပြည့်‌အောင်၊ ‌ဖောက်ပြန်
ပျက်စီးကေ ပုံမှန်ဖြစ်‌အောင် ပြု‌ပီးခြင်းစွာ အာယု‌ဗ္ဗေဒ ‌ဆီး
ပညာ၏ အ‌ခြီခံ အကျဆုံးကုသ‌ရီး စနစ်ဖြစ်တေ။
ယင်းပိုင်ကုသရာမာ (၁) ပူရပ်‌အီးရပ် စ‌သော‌ဒေသ၊
(၂) ပူချိန် ‌အီးချိန် စ‌သောကာလ၊ (၃) ငယ်-လတ်-ကြီး ဟူ
‌သောအရွယ်၊ (၄) ခန္ဓာကိုယ်အ‌နီအထား (၅) ခွန်အားအ‌ခြီ
အ‌နီ၊ (၆) ခံနိုင်ရည်၊ (ရ) နုံ့ထက်စ‌သော ဝမ်းမီးအ‌ခြီအ‌နီ၊
(၈) သင့်‌လျော်‌သော‌ဆီးဝါး၊ (၉) သင့်‌လျော်‌သောအစာ၊ (၁၀)
ပကတိရုပ်ဓာတ်အခံ၊ (၁၁) ‌ရောဂါ၏ အ‌နီအထားရို့ကိုပါ
ချင့်ချိန်တိုင်းဆကာ ကုသရလီရေ။

အာယု‌ဗ္ဗေဒ ‌ဆီးပညာမာ (ပြဆိုခရေ) ရသ၊
ဝိပါက၊ ဂုဏ်၊ ကိစ္စ အစဟိစွာရို့စွာ သက်ဟိသက်မဲ့ အားလုံး
အတွက် ‌ရှီး‌ဟောင်း ဓာတ်ခွဲနည်းတိဖြစ်တေဟု ဆိုနှိုင်ရေ။
‌ဆီးပစ္စည်းဆိုစွာမာလည်း ပထဝီ၊ အာ‌ပေါ၊‌တေ‌ဇော၊
ဝါ‌ယော၊ အာကာသဟူ‌သော ဘုတ်ကြီးငါး ပါး (=ပဉ္စဘုတ်) မာ
အမှီပြု‌ကြောင်းကိုလေ့‌ကောင်း၊ ‌ဆီးပစ္စည်း၏ ဂုဏ် ၂ဝအနက်
ဇာ ဂုဏ်များ လွန်ကဲလျှင် ဓာတ်ကြီးငါးပါးအနက် ဆို
ရေဓာတ် လွန်ကဲ‌သော‌ဆီးမျိုး ဖြစ်တေကို လေ့‌ကောင်း၊
ဇာဓာတ်တိ လွန်ကဲကေ ဇာ‌ဒေါသမျိုးကို ငြိမ်ဝပ်
‌စီရေ။ ဆုတ်နစ်‌စီရေ၊ ပွား‌စီရေဟူ‌သော အချက်တိကို
လေ့‌ကောင်း၊ အရသာ ၆ ပါး အနက် ဇာဓာတ်လွန်ကဲ
‌သော‌ကြောင့် ဇာအရသာ ဖြစ်ရစွာကို လေ့‌ကောင်း
အကျယ်တဝင့် ‌ဖော်ပြထားချက်တိပါရေ။ ဒေအချက်တိကို
‌ထောက်ပါက အရင်းခံအကျဆုံးမာ ပဉ္စဘုတ်‌ခေါ် ဓာတ်ကြီးငါး
ပါးရာ ဖြစ်‌ကြောင်း သိသာ‌လီရေ။

စင်စစ်ကား(ပြဆိုခဲ့ရေ) ‌ဒေါသ ၃ ပါးဆိုစွာမာ
လည်း ဓာတ်ကြီးငါးပါးပင်အ‌ခြီခံဖြစ်‌လီရေ။ ခန္ဓာကိုယ်ဟိ
‌လေဓာတ်မာ ဝါ‌ယောဓာတ်နန့် အာကာသဓာတ် အ‌ခြီခံ
‌ကြောင်းကို လည်း‌ကောင်း၊ သည်း‌ခြီ ဓာတ်မာ ‌တေ‌ဇောဓာတ်
အ‌ခြီခံ‌ကြောင်းကိုလေ့‌ကောင်း၊ သလိပ်ဓာတ်မာ ပထဝီဓာတ်
နန့် အာ‌ပေါဓာတ် အ‌ခြီခံ‌ကြောင်းကိုလေ့‌ကောင်း အာယု‌ဗ္ဗေဒ
ကျမ်းတိမာ ပြဆိုကတ်ရေ။
‌==ဒေသနာနယ‌ဆီးပညာ==
‌ဒေသနာနယ ‌ဆီးပညာဆိုစွာမာ ဗုဒ္ဓဘုရား‌ဟော
ကြား‌တော်မူရေ သ‌ဘောတရားဆိုင်ရာ‌ဒေသနာ‌တော်ကို အရင်း
ခံလို့ ‌ဆီးပညာအတွက် တီထွင်ကြံစည်ထား‌သော စနစ်ဖြစ်
ရေ။

အထူးအနိန်နန့် ဗုဒ္ဓဘုရား‌ဟောကြား‌တော်မူရေ ပထဝီ၊
အာ‌ပေါ၊ ‌တေ‌ဇော၊ ဝါ‌ယောဟူ‌သော မဟာဘုတ်‌လေးပါးသ‌ဘော
တိကိုလည်း‌ကောင်း၊ (အဋ္ဌကထာဋီကာ ဆရာရို့၏ ဖွင့်ပြချက်
တိကို လည်း‌ကောင်း) ယင်းမဟာဘုတ်‌လေးပါးရို့ကိုစွဲမှီပြီးကေ ဖြစ်
‌သော ဥပါဒါရုပ် သ‌ဘောတိကို လည်း‌ကောင်း အထူးအနိန်နန့်
အာကာသ သ‌ဘောကိုလေ့‌ကောင်း အများဆုံးအ‌ခြီခံ ဥပါဒါ
ရုပ်ရို့မာထားပနာ တီထွင်ကြံစည်ထားရေ စနစ်ဖြစ်‌လီရေ။
ယင်းမဟာဘုတ်‌လေးပါးနန့် အာကာသဟူ‌သောဘုတ်
ငါးပါး (ပဉ္စဘုတ်) ကို အ‌ခြီခံ‌သော‌ဆီးပညာ သ‌ဘောတိ
စွာ အိန္ဒိယနိုင်ငံမာ ‌စော‌စောကပင် ‌ပေါ်‌ပေါက်ခဲ့ပိုင်မြန်မာ
နိုင်ငံသို့လည်း ‌စော‌စောကပင်‌ရောက်ဟိခရေ အ‌ထောက်အထား
တိတွိရရေ။ မြန်မာနိုင်ငံမာ ‌စော‌စောပိုင်းကပင် ပဉ္စဘုတ်
‌ဆီးပညာ နန့် ပဉ္စဘုတ်‌ဆီးကျမ်းတိ ထွန်းကားခကေလေ့
ယင်းရို့မာ ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းလာ ‌ဒေသနာနည်းတိပြောပ
‌လောက်‌အောင် စနစ်တကျ ပါဝင်ခြင်းမဟိ‌ပါ၊၊

ယင်းကြောင့် မန္တ‌လေး‌ခေတ် မင်းတုန်မင်း လက်ထက်
‌တောင်သာဆရာကြီး ဦးမှုန့်တီထွင်ရေ ‌ခြောက်လုံး‌ကောက်
‌ဆီးပညာကိုရာလျှင် ‌ဒေသနာနယ ‌ဆီးပညာစနစ်အစစ်
ဖြစ်တေဟု ဆိုရပါဖို့။

ယင်းဆီးပညာမာ ဘုတ်ငါးပါးရို့မာ ‌တေ‌ဇောဓာတ်
(ဥဏှ‌တေ‌ဇော၊ သီတ‌တေ‌ဇော) ရို့ကိုအ‌ကြောင်း ဓာတ်အဖြစ်
သတ်မှတ်ရေ။ ကျန်‌လေးပါးရို့ကို အကျိုးဓာတ်အဖြစ်သတ်
မှတ်ရေ။ ကျန်ဓာတ်‌လေးပါး ရို့ကိုလည်း နှစ်မျိုးစီ ခွဲခြားကာ
နူးညံ့ပထဝီ၊ ယိုစီးအာ‌ပေါ၊ လှုပ်ရှားဝါ‌ယော၊ ပိုင်းခြားအာကာသ
ရို့၏ အ‌ကြောင်းခံကို ဥဏှ‌တေ‌ဇောဟုသတ်မှတ်ရေ။ ခက်မာ
ပထဝီ၊ ဖွဲ့စည်းအာ‌ပေါ၊ ‌ထောက်ကန်ဝါ‌ယော၊ အ‌ပေါက်အာကာ
သရို့၏ အ‌ကြောင်းခံကို သီတ‌တေ‌ဇောဟု သတ်မှတ်ရေ။
ယင်းအပြင် ပထဝီဓာတ်နန့် အာ‌ပေါဓာတ်၊ ဝါ‌ယောဓာတ်နန့်
အာကာသဓာတ်၊ ‌တေ‌ဇောဓာတ်နန့်ဝါ‌ယောဓာတ်ရို့ကို မိတ်ဓာတ်
အဖြစ် သတ်မှတ်ရေ။ ပထဝီဓာတ်နန့် ဝါ‌ယောဓာတ်၊ အာ‌ပေါ
ဓာတ်နန့် အာကာသဓာတ်ရို့ကို ရန်ဓာတ်အဖြစ်သတ်မှတ်ရေ။
ပထဝီဓာတ်နန့် အာ‌ပေါဓာတ်ရို့ကို အ‌လီးဓာတ်၊ အသက်ဓာတ်
အဖြစ်သတ်မှတ်ရေ။ ‌တေ‌ဇောဓာတ်နန့် ဝါ‌ယောဓာတ်ရို့ကို
အ‌ပေါ့ဓာတ်၊ အတက်ဓာတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ရေ။
အချုပ်အနိန်နန့် အပူအ‌ကြောင်းခံ‌သော အနာ‌ရောဂါ ၃
မျိုး၊ အ‌အီး အ‌ကြောင်းခံ‌သော အနာ‌ရောဂါ၊ ၃မျိုး၊ (ပေါင်း
၆မျိုး) အဖြစ် မူတည်ကာ ‌ရောဂါ‌ပေါင်း သက်ဟိသက်မဲ့ ‌ဆီး
ပစ္စည်း‌ပေါင်း‌ဆီးအမျိုး‌ပေါင်း ‌ခြောက်ဆယ်၊ ‌ခြောက်ရာ၊‌ခြောက်
‌ထောင်၊ ဟိ‌စီကေလေ့ ဒေ ၆ မျိုးမာ အကျုံးဝင်ရဖို့ ဟူ‌သော
ခံယူချက်ဖြင့် တီထွင်ခခြင်း ဖြစ်‌လီရေ။ ကာလအတန်ကြာ
‌ရေအခါ အပူနာမာတမျိုး၊အ‌အီးနာမာ တမျိုးတိုးကာ ၈ မျိုး
ဖြစ်လာရေ။ သဘာဝဓမ္မ ဆရာ‌တော်ဟု ထင်ရှား‌သော ဆရာ
‌တော် ဦးဣန္ဒြိယစွာ ယင်း‌တောင်သာ‌ဆီး ပညာကိုအများဆုံး
ဖြည့်စွက်ပြင်ဆင် တိုးချဲ့ကြံစည်နိုင်‌သော ဆရာ‌တော်အဖြစ် ထင်
ရှား‌လီရေ။ သ‌ကေင်္တ ပြုပုံကအစ အပူနာ‌လေးမျိုးကို(က-၁)
(က-၂) (က-၃) (က-၄) ဆိုပနာ လည်း‌ကောင်း၊အ‌အီးနာ‌လေး
မျိုး ကို (ခ-၁) (ခ-၂) (ခ-၃) (ခ-၄) ဆိုပနာ လည်း‌ကောင်း
လွယ်ကူ‌ခေတ်မှီ‌အောင် ပြုပျင်တီထွင် ခဲ့‌လီရေ။
ဒေ‌ဒေသနာနယ ‌ဆီးပညာစနစ်အရ ‌ရောဂါအသီးသီး
ရို့၏ ဖြစ်‌ကြောင်း (နိဒါန်း) တိ၊ လက္ခဏာတိ၊ ကုဖွယ်‌ဆီး
တိကိုပါ သိမြင်ဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်း ဟိ‌လီရေ။
ဆိုခရေ အာယု‌ဗ္ဗေဒ ‌ဆီးပညာနန့် ‌ဒေသနာနယ
ဆီးပညာရို့စွာ မြန်မာ့ရိုးရာ တိုင်းရင်း‌ဆီး ပညာအဖြစ်
နှစ်‌ပေါင်းများစွာကပင် အခိုင်အလုံ အကျိုးပြုခစွာနန့်အညီ
တိုင်းရင်း‌ဆီး သိပ္ပံ‌ကျောင်းမာ ‌ကြောရိုးအ‌ခြေခံ အဖြစ်သင်
ကြားရ‌လီရေ။

==သင်ကြားရေဘာသာရပ်တိ==
'''ပထမနှစ် ( BMTM )'''
* တိုင်းရင်း‌ဆီးပညာသမိုင်း
* [[မြန်မာဘာသာ]]
* [[ပါဠိ|ပါဠိဘာသာ]]
* [[အိန်းဂလိချ်ဘာသာ]]
* [[ရူပဗေဒ|ရူပဗေဒ]]
* [[ဓာတုဗေဒ|ဓာတုဗေဒ]]
* [[သတ္တဗေဒ|သတ္တ‌ဗေဒ]]
* [[ရုက္ခဗေဒ|ရုက္ခ‌ဗေဒ]]

'''ဒုတိယနှစ် ( BMTM )'''
* ပါဠိဘာသာ
* အိန်းဂလိချ်ဘာသာ
* [[ဆီးပညာ]]ဘာသာရပ် ( [[စိတ္တဗေဒ|စိတ္တဗေဒ]]+[[ဇီဝကမ္မဗေဒ|ဇီဝကမ္မဗေဒ]]+[[ခန္ဓာဗေဒ]]+ဆီးပညာဥပ‌ဒေသ)
* [[ဆီးဝါးဗေဒ|ဆီးဝါး‌ဗေဒ]] ( ဌာနသုံးဆီးနည်းများ+ဆီးဖက်ဝင်အပင်တိ+ဆီးပစ္စည်းအာနိသင်)
* Anatomy 
* Microbiology and Physiology
* Biochemistry 
* Pathology
* Behavioral science

'''တတိယနှစ်'''
* ဆီးပစ္စည်းအာနိသင် (တတိယပိုင်း)
* ရောဂါနိဒါန်းနန့် ကုထုံး (ဒုတိယပိုင်း)
* ဆီးဝါး‌ဗေဒ (ဒုတိယပိုင်း)
* အနာဘက်ဆိုင်ရာကုထုံး
* အ‌ကြောပြင်ပညာ
* [[ပြည်သူ့ကျန်းမာရီး|ပြည်သူ့ကျမ္မာ‌ရီး]]
* ဆီးဘက်ဆိုင်ရာစာရင်းအင်း
* မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီ သ‌ဘောတရား

===(တိုင်းရင်း‌ဆီး) ပြည်သူ့‌ဆီးရုံ===
ကူးစက်မြန်‌သော ‌ရောဂါတိကတပါး အရာ‌ရောဂါတိကို ကုသ‌ပေး‌နီရေ ညောင်စောင်း ၂၅ လုံးဆံ့ ‌ဆီးရုံကိုလေ့ ၁၉၇၆ ခု ‌အောက်တိုဘာလ ၄ ရက်‌နိကစတင်ဖွင့်လှစ်ခရေ။ ယင်းမာ ‌ကျောင်းသားတိ အတွက် တိုင်းရင်း‌ဆီးဝါးတိနန့် လက်‌တွိ့ကုထုံးတိကို သင်ကြား‌ပီးဖို့ ဖြစ်ရေပြင် သု‌တေသနလုပ်ငန်းအတွက်လေ့ အသုံးချဖို့ဖြစ်တေ။ သုံးနှစ်ပြည့်ကေ ယင်းဆီးရုံမာ ‌ခြောက်လလှောက် လက်‌တွိလိ့လာရရေ။

==ဆီးဥယျာဉ်==
‌ဆီးဘက်ဝင် ပစ္စည်းတိ အလွယ်ချေရဟိ‌ရီး၊ ‌ဆီး
ပင်မျိုးဆက် မ‌ပျောက်‌အောင် ထိန်းသိမ်း‌ရီး၊ ‌ဆီးပင်အတုအစစ်
ခွဲခြားသိမြင်နိုင်‌ရီး၊ ‌ကျောင်းသားတိအား ‌ဆီးပစ္စည်းအာနိသင်
ကို သင်ကြားရာမာ အ‌ထောက်အကူ ဖြစ်‌ရီးစ‌သော ရည်ရွယ်
ချက်တိဖြင့် တိုင်းရင်း‌ဆီး သိပ္ပံ‌ကျောင်းဝင်း အတွင်းမာ ‌ဆီး
ဥယျာဉ်တခု စိုက်ပျိုးခလီရေ။ အမျိုး‌ပေါင်းတ‌ထောင်‌ကျော်၊
‌မြီချလို့စိုက်ပြီး အပင်‌ပေါင်း ငါးရာ‌ကျော်ဟိရေ။ ဂုချိန်ခါ
စုစု‌ပေါင်း ‌မြေဧက ၃၁ ဧက ၇ဟိပြီးးဖြစ်ရေအတိုင်း တိုးချဲ့စိုက်
ပျိုးဖို့ စီမံဗျာယ်ဟိရေ။ သင်တန်းပြီးဆုံး ‌အောင်မြင်သူ
တိအား ဒီပလိုမာ လက်မှတ်‌ပီးအပ်ရေ။

==ကိုးကား==
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၅

{{reflist}}
{{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံက ဆီးတက္ကသိုလ်တိ]]
[[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအထဲက တက္ကသိုလ်တိ]]</text>
      <sha1>0950s03y7bfouq0pr4t95whtqox37x6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>21651</id>
      <parentid>21650</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T12:56:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tejoebārsa</username>
        <id>137</id>
      </contributor>
      <comment>/* သင်ကြားရေဘာသာရပ်တိ */</comment>
      <origin>21651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33745" sha1="5rrppgblmeahaviyvmufue4hso5qpec" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = တိုင်းရင်းဆီးတက္ကသိုလ်
| image = File:UTM.jpg
| image_size = 
| image_alt = 
| caption = 
| former_name =
| motto =
| established = {{start date|2001|12|19}}
| closed =
| type =အများဆိုင်
| affiliation = 
| endowment =
| officer_in_charge = | chairman = 
| chancellor =
| president = | vice-president = | superintendent = | provost = 
| vice_chancellor = | rector =ဒေါက်တာသိန်းဇော်လင်း | principal = | dean = | director = 
| head_label =| head =| academic_staff = ၁၅၄
| administrative_staff =၅၂
| students = 
| undergrad = 
| postgrad =
| doctoral = 
| other_students = 
| city =၇၃လမ်း (မန္တလေး-မြစ်ကြီးနားလမ်း)၊ [[အောင်မြီသာစံမြို့နယ်]]၊[[မန္တလေးမြို့]]
| state = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]
| province = 
| country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| coordinates = 
| campus =
| language = 
| colours =
| athletics = 
| sports = 
| sports_nickname =
| mascot = 
| website = {{URL|http://utm.edu.mm/}}
| logo 
| logo_size = 
| logo_alt = 
| footnotes =
}}
'''တိုင်းရင်းဆီးတက္ကသိုလ်'''စွာ မန္တလေးမြို့ အောင်မြေသာစံမြို့နယ်မာတည်ဟိကာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တခုတည်းသော တိုင်းရင်းဆီးတက္ကသိုလ်ဖြစ်တေ။ ကျမ္မာရီးနန့်အားကဇပ်ဝန်ကြီးဌာန၊ တိုင်းရင်းဆီးပညာဦးစီးဌာန၏ လက်အောက်မာဟိရေ။ တိုင်းရင်းဆီးတက္ကသိုလ်နံဘေးမာ တိုင်းရင်းဆီးရုံကြီး၊ တိုင်းရင်းဆီးပညာသိပ္ပံနန့် တိုင်းရင်းဆီးဝါးစက်ရုံတိလေ့ တည်ဟိရေ။
== သမိုင်းကြောင်း==
ပြည်‌ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ‌တော်
အစိုးရရေ မြန်မာ့ ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစိုင်ပါတီမှ ချမှတ်ထား‌သောကျမ္မာ‌ရီးမူဝါဒတိမာ အကျုံးဝင်ရေ တိုင်းရင်း‌ဆီး သိပ္ပံကျောင်းကို မန္တ‌လေးမြို့၊ မန္တ‌လေး‌တောင်‌ခြီအနီးမာ ၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ဂျန်နဝါရီလ ၃၀ ရက်‌နိမာ စတင် ဖွင့်လှစ်ခရေ။ အကျယ် ငါးဧကဟိ ‌မြီကွက်မာ အုပ်ချုပ်‌ရီးရုံး၊ စာသင်‌ဆောင်၊ ‌ဘော်ဒါဆောင်၊ ‌ဆီးရုံ ‌ဆောင်မှစပြီးကေ ၁၉၆၆ ခုနှစ်ကပင် စတင်‌ဆောက်လုပ်ခရေ။

အနည်းဆုံး ဆယ်တန်း‌အောင်ပြီးသူရို့ကိုရာ ‌ကျောင်း
သားအဖြစ် လက်ခံရေအပြင် ဆယ်တန်းအောင်‌ကေလေ့ ဝင်ခွင့်စာ‌မေးပွဲမာ ‌ဖြေဆို‌အောင်မြင်မှရာ လက်ခံရေ။၁၉၇၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်အထိ တနှစ်လျှင်‌ကျောင်းသား ၃၀ လှောက်ရာ လက်ခံနှိုင်ခရေ။၁၉၇၉ ခုနှစ်မှစပြီးကေ တနှစ်လျှင် ၅၀ လက်ခံခရေ။

တိုင်းရင်းဆီးတက္ကသိုလ်ကို ၂၀၀၁ခုနှစ် ဒီဇန်ဘာလ ၁၉ရက်နိမာ စတင်ဖွင့်လှစ်ခရေ။ အဂုလက်ဟိ အဆောက်အဦးမာ ၂၀၀၄ခုနှစ်မာ တည်ဆောက်ပြီးစီးခရေ။ မြီဧက (၁၁.၄၂)ဧက ကျယ်ဝန်းကာ ရှင်းသန့်လို့ စိမ်းလန်းသော ပတ်ဝန်းကျင်မာ တည်ဟိရေ။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.utm.edu.mm/index.php/about-us/historical-background|title=Background History|accessdate=|archive-date=8 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108145847/https://www.utm.edu.mm/index.php/about-us/historical-background|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
== သင်တန်းကာလ ==
သင်တန်းကာလမာ လက်‌တွိသင်တန်းကာလ အပါ
အဝင် သုံးနှစ်နန့် ‌ခြောက်လလှောက်ဖြစ်တေ။
သိပ္ပံနန့်နိူင်း‌သော တိုင်းရင်း‌ဆီး‌လောကသို့ ဆိုရေ
‌ကြွီး‌ကြော်သံနန့်အညီ ပထမနှစ်မာ တိုင်းရင်း ‌ဆီးပညာအတွက်
အ‌ထောက်အကူ ဖြစ်‌စီဖို့ သိပ္ပံဘာသာရပ်တိကို သင်ကြား
‌ပီးရေ။ ဒုတိယနှစ်၊ တတိယနှစ်တိမာ တိုင်းရင်း‌ဆီးဘာ
သာရပ်တိကိုရာ ပဓာနထားပနာ သင်ကြား‌ပီးရေ။
မြန်မာ့ရိုးရာ တိုင်းရင်း‌ဆီးပညာမာ အချုပ်အနိန်နန့်
‌လေးမျိုးဟိ‌လီရေ။ ယင်းရို့မာ
#၁။ အာယု‌ဗ္ဗေဒ‌ဆီးပညာ
#၂။ ဘူတဝိဇ္ဇာ‌ဆီးပညာ
#၃။ နက္ခတ်‌ဆီးပညာ
#၄။ ‌ဒေသနာနယ‌ဆီးပညာ တိဖြစ်‌လီရေ။
ဒေ‌လေးမျိုးရို့မာ အာယု‌ဗ္ဗေဒ‌ဆီးပညာနန့် ‌ဒေသနာ
နယ ‌ဆီးပညာရို့ကိုရာ တိုင်းရင်း‌ဆီးသိပ္ပံ‌ကျောင်းမာ သင်
ကြား‌ပီးရေ။ ကျန်နှစ်မျိုးရို့ကို သင်ကြားခြင်းမပြု‌ပါ၊၊
နတ်၊ စုန်းအစဟိစွာရို့ ဖမ်းစားကေ ကုသ‌သောအတတ်
ပညာမျိုးကို ဘူတဝိဇ္ဇာလို့ ‌ခေါ်ရေ။ ပ‌ယောဂ အတတ်ပညာ၊
‌မှော်အတတ်ပညာ အစဟိစွာရို့စွာလည်း ဒေအတတ်ပညာပိုင်း
မာ အကျုံးဝင် ကက်လီရေ။ ဒေဘူတဝိဇ္ဇာအတတ်ပညာမျိုး
စွာ အာယု‌ဗ္ဗေဒ ‌ဆီးပညာ၏ အပိုင်းကဏ္ဍကြီး သျှစ်မျိုးရို့မာ
တမျိုးအဖြစ် ပါဝင်ခ‌ကေလေ့ ဝိညာဉ် ‌လောကနန့် ဆက်စပ်
‌နီရေအတိုင်း နိုင်ငံ‌တော်မာ အကျိုးဟိမှုထက် အကျိုးမဲ့ ရှုပ်
‌ထွေးမှု များစွာရို့ကို ဖြစ်‌စီနှိုင်‌သော‌ကြောင့် လည်း‌ကောင်း၊
လမ်းစဉ်သ‌ဘောတရားနန့် မကိုက်ညီ‌သော‌ကြောင့် လည်း‌ကောင်း
တိုင်းရင်း‌ဆီး သိပ္ပံဘာသာရပ် အဖြစ်ထည့်သွင်း သင်ကြားမှုမပြု
‌ပါ၊၊

==နက္ခတ် ‌ဆီးပညာ==
နက္ခတ်ပညာကို အ‌ခြေပြုပနာ ‌ပေါက်ပွားလာ‌သော ပညာမျိုး ဖြစ်
ရေ။ ‌ရှီး‌ဟောင်းနက္ခတ်ပညာအရ ဂြိုဟ်၊ နက္ခတ်တိ၏တည်
‌နီရာတိ၊အကြီးအ‌သေးနန့် အကွာအ‌ဝေး တိုင်းထွာချက်တိမှစ
လို့် သိပ္ပံနည်းကျပြန်ပနာဆန်းစစ်ဖို့ လိုအပ်လှ‌လီရေ။ ဇာ
‌ကြောင့်ဆို‌ကေ အ‌ခြီခံအကျဆုံး အချက်အလက်တိမှန်ကန်တိ
ကျမှရာ အခက်အလက်ပိုင်ဖြစ်‌သော အ‌သေးစိတ် အ
ချက်အလက် (အယူအဆ) တိ မှန်ကန်တိကျဖွယ် ဟိနိုင်‌သော
‌ကြောင့် ဖြစ်တေ။

==အာယု‌ဗ္ဗေဒ‌ဆီးပညာ==
{{split|အာယု‌ဗ္ဗေဒ‌ဆီးပညာ}}
တိုင်းရင်း‌ဆီးသိပ္ပံ ‌ကျောင်းသားတိအား သင်ကြား‌စီ
ရေ အာယု‌ဗ္ဗေဒ‌ဆီးပညာဆိုစွာမာ ‌ဒေါသ ၃ ပါး၊ ဓာတ်
ရ ပါး၊ မလ (ခေါ်အညစ်အ‌ကြီး) ကြီးငယ်ရို့ကိုလည်း‌ကောင်း၊
လျှာအရသာ ၆ ပါး၊ ဝိပါက‌ခေါ် ဝမ်းမီးမီးချက်ပြီ အရသာ ၃
ပါး၊ ‌ဆီး၏ ဂုဏ် ၂၀၊ ကိစ္စ ၁၉ စစွာတိကိုလည်း‌ကောင်း၊
အများဆုံး အ‌ခြီခံထား‌သော ‌ဆီးပညာဖြစ်တေ။

‌လီ၊ သည်း‌ခြေ၊ သလိပ်ရို့ကို ‌ဒေါသ ၃ ပါးဟု ‌ခေါ်
ရေ။ ရသဓာတ်၊ အ‌သွီးဓာတ်၊အသားဓာတ်၊ အဆီဓာတ်၊အရိုး
ဓာတ်၊ ခင်ဆီဓာတ်၊ သုတ်ဓာတ်ရို့ကို ဓာတ်(စိုင်) ၇-ပါးဟု သတ်
မှတ်ရေ။ ကျင်ကြီး ကျင်ငယ်နန့် ‌ချွေးရို့ကို မလကြီး ၃ ပါး
အဖြစ်ဖြင့် လည်း‌ကောင်း၊ ‌ခြီသည်း၊ လက်သည်း၊ မျက်ရည်
မျက်‌ချီး၊ နဖာ‌ချီး၊ စစွာရို့ကို မလငယ်တိအဖြစ်ဖြင့်လည်း
‌ကောင်း သတ်မှတ်ရေ။

ယင်း‌ဒေါသ၊ ဓာတ်၊ မလရို့‌ကြောင့် ဒေခန္ဓာကိုယ်ကြီး
စွာ ကာလရှည်စွာ ဖြစ်ပွားတည်‌နီနှိုင်ခြင်း ဖြစ်တေဟု ယူဆ
ရေ။ ယင်း‌ဒေါသ၊ ဓာတ်၊ မလရို့မာလည်း ‌ဒေါသ ၃ပါးရို့
စွာ ပိုပြီးကေ ပဓာနကျ ‌လီရေ။ ပိုပြီးကေ အရင်းကျ‌လီရေ။
ဒေခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို စတင်တည်‌ဆောက်စဖြစ်‌သော ကာလ‌ရီ
ကြည် ကာလကပင်လျှင် ‌လီပကတိ၊ သည်း‌ခြီ ပကတိ၊သလိပ်
ပကတိ ဟူ‌သော ပကတိ ၃ မျိုးရို့၏ လွန်ကဲမှု၊ ယုတ်‌လျော့မှု
အားဖြင့် (ဒေခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို) ခြယ်လှယ်စီမံခရေလို့ယူဆ
ရေ။ အရွယ်‌ရောက်လှာ‌ရေအခါ ကိုယ်ပိုင်းအသားအ‌ရီကို
လေ့‌ကောင်း၊ ဆံပင်ကို လေ့‌ကောင်း၊ သွားကိုလေ့‌ကောင်း၊
အသံကိုလေ့‌ကောင်း၊ စိတ်ဓာတ်ကိုလေ့‌ကောင်း ကြည့်ခြင်း
အားဖြင့် ကာလ‌ရီကြိုင်ကာလက ပကတိဦး‌ဆောင်ပနာ
ပဋိသ‌န္ဓေတည်‌နီခ‌ကြောင်း သိနှိုင်‌လီရေ။ နမူနာ-လေပကတိ
ဖြင့်ဦး‌ဆောင်ပနာ သ‌န္ဓေတည်ခကေ ကိုယ်ကာယ မ‌ပြေမပြစ်ဟိဖို့
ချောင်ကျဖို့၊ အားနည်းဖို့၊အသားအ‌ရီ ကြမ်းဖို့၊ တွန့်ဖို့၊
ညို ဖို့၊ဆံပင် နည်းဖို့၊ ကြမ်းဖို့၊ ‌ခြောက်ဖို့၊ နက်ဖို့၊
သွားကျဲဖို့၊ ကြမ်းဖို့၊ ‌သေးဖိ၊ု့ အသံကျယ်ဖို့၊ ကွဲအက်
ဖို့၊ စိတ်ဓာတ် လန့်တတ်၊ ‌မူတီရေ၊ ငြင်းတတ်၊ ‌မာန်ပါ
လွယ်တတ်၊ အသိဘုန်းဒါးပါးတတ်ဖြစ်လီဖို့။(ဒေကားအာယု‌ဗ္ဗေ
‌ဆီးပညာမာ သ‌န္ဓေ‌ဗေဒ၏ လမ်းစတစိတ်တ‌ဒေသနန့် ‌ယေ
ဘုယျသ‌ဘောမျိုးဖြစ်‌လီရေ။

ယင်းအပြင် အရွယ်‌ရောက်လှာ‌သော အခါမာလည်း ခန္ဓာ
ကိုယ်မာ ဒေ‌ဒေါသ ၃မျိုးနန့်ကင်း‌သော အစိတ်အပိုင်းဆိုပနာ
မဟိ‌ပါ၊၊ အကျိုးပြုကေ ကျမ္မာရေ။ ပုံမှန်အကျိုးမပြုကေ
မကျန်းမာဟု ယူဆရေ။

အချုပ်အနိန်နန့် ဆိုခရေ ‌ဒေါသ၊ ဓာတ်၊ မလဟူ‌သော
အုပ်စုကြီး ၃ မျိုးရို့‌ကြောင့် ကျမ္မာခြင်းလည်း ဖြစ်ရရေ။
မကျန်းမာခြင်းလည်းဖြစ်ရရေ။ ထင်ယှားအောင်ဆိုရကေ ‌ဒေါသ
ဓာတ်၊ မလတဗျင်းများလွန်း လှုပ်ရှားလားလာမြဲအတိုင်း လှုပ်ရှားသွားမှုမပြုပဲ တ‌နီရာတည်းမာစုကာ၊ ငုပ်ကာ၊ ‌အောင်းကာပွားမှု (=စယ)ဖြစ်
‌နိန်ကေ‌ကေလေ့‌ကောင်း၊ ကုန်ခန်းခြင်း (=ခီဏ)၊ ပျက်စီးခြင်း
(=‌ကောပ) ဖြစ်‌နိန်ကေ‌ကေလေ့‌ကောင်း၊ နိန်မကောင်း‌ရောဂါ၇
‌လေ ‌လီရေ။

ယင်းရို့၏ ပွား၇‌ကြောင်း၊ ခန်း၇‌ကြောင်း၊ ပျက်၇
‌ကြောင်း ဟူ‌သော နိဒါန်းအသီးသီးရို့ကိုလေ့ကောင်း၊ ပွား၊
ခန်း၊ ပျက်လက္ခဏာ အသီးသီးရို့ကိုလေ့‌ကောင်း ကြည့်ကာ
ပွားကေ ယုတ်‌လျော့‌အောင်၊ ခန်းလျှင်ပြည့်‌အောင်၊ ‌ဖောက်ပြန်
ပျက်စီးကေ ပုံမှန်ဖြစ်‌အောင် ပြု‌ပီးခြင်းစွာ အာယု‌ဗ္ဗေဒ ‌ဆီး
ပညာ၏ အ‌ခြီခံ အကျဆုံးကုသ‌ရီး စနစ်ဖြစ်တေ။
ယင်းပိုင်ကုသရာမာ (၁) ပူရပ်‌အီးရပ် စ‌သော‌ဒေသ၊
(၂) ပူချိန် ‌အီးချိန် စ‌သောကာလ၊ (၃) ငယ်-လတ်-ကြီး ဟူ
‌သောအရွယ်၊ (၄) ခန္ဓာကိုယ်အ‌နီအထား (၅) ခွန်အားအ‌ခြီ
အ‌နီ၊ (၆) ခံနိုင်ရည်၊ (ရ) နုံ့ထက်စ‌သော ဝမ်းမီးအ‌ခြီအ‌နီ၊
(၈) သင့်‌လျော်‌သော‌ဆီးဝါး၊ (၉) သင့်‌လျော်‌သောအစာ၊ (၁၀)
ပကတိရုပ်ဓာတ်အခံ၊ (၁၁) ‌ရောဂါ၏ အ‌နီအထားရို့ကိုပါ
ချင့်ချိန်တိုင်းဆကာ ကုသရလီရေ။

အာယု‌ဗ္ဗေဒ ‌ဆီးပညာမာ (ပြဆိုခရေ) ရသ၊
ဝိပါက၊ ဂုဏ်၊ ကိစ္စ အစဟိစွာရို့စွာ သက်ဟိသက်မဲ့ အားလုံး
အတွက် ‌ရှီး‌ဟောင်း ဓာတ်ခွဲနည်းတိဖြစ်တေဟု ဆိုနှိုင်ရေ။
‌ဆီးပစ္စည်းဆိုစွာမာလည်း ပထဝီ၊ အာ‌ပေါ၊‌တေ‌ဇော၊
ဝါ‌ယော၊ အာကာသဟူ‌သော ဘုတ်ကြီးငါး ပါး (=ပဉ္စဘုတ်) မာ
အမှီပြု‌ကြောင်းကိုလေ့‌ကောင်း၊ ‌ဆီးပစ္စည်း၏ ဂုဏ် ၂ဝအနက်
ဇာ ဂုဏ်များ လွန်ကဲလျှင် ဓာတ်ကြီးငါးပါးအနက် ဆို
ရေဓာတ် လွန်ကဲ‌သော‌ဆီးမျိုး ဖြစ်တေကို လေ့‌ကောင်း၊
ဇာဓာတ်တိ လွန်ကဲကေ ဇာ‌ဒေါသမျိုးကို ငြိမ်ဝပ်
‌စီရေ။ ဆုတ်နစ်‌စီရေ၊ ပွား‌စီရေဟူ‌သော အချက်တိကို
လေ့‌ကောင်း၊ အရသာ ၆ ပါး အနက် ဇာဓာတ်လွန်ကဲ
‌သော‌ကြောင့် ဇာအရသာ ဖြစ်ရစွာကို လေ့‌ကောင်း
အကျယ်တဝင့် ‌ဖော်ပြထားချက်တိပါရေ။ ဒေအချက်တိကို
‌ထောက်ပါက အရင်းခံအကျဆုံးမာ ပဉ္စဘုတ်‌ခေါ် ဓာတ်ကြီးငါး
ပါးရာ ဖြစ်‌ကြောင်း သိသာ‌လီရေ။

စင်စစ်ကား(ပြဆိုခဲ့ရေ) ‌ဒေါသ ၃ ပါးဆိုစွာမာ
လည်း ဓာတ်ကြီးငါးပါးပင်အ‌ခြီခံဖြစ်‌လီရေ။ ခန္ဓာကိုယ်ဟိ
‌လေဓာတ်မာ ဝါ‌ယောဓာတ်နန့် အာကာသဓာတ် အ‌ခြီခံ
‌ကြောင်းကို လည်း‌ကောင်း၊ သည်း‌ခြီ ဓာတ်မာ ‌တေ‌ဇောဓာတ်
အ‌ခြီခံ‌ကြောင်းကိုလေ့‌ကောင်း၊ သလိပ်ဓာတ်မာ ပထဝီဓာတ်
နန့် အာ‌ပေါဓာတ် အ‌ခြီခံ‌ကြောင်းကိုလေ့‌ကောင်း အာယု‌ဗ္ဗေဒ
ကျမ်းတိမာ ပြဆိုကတ်ရေ။
‌==ဒေသနာနယ‌ဆီးပညာ==
‌ဒေသနာနယ ‌ဆီးပညာဆိုစွာမာ ဗုဒ္ဓဘုရား‌ဟော
ကြား‌တော်မူရေ သ‌ဘောတရားဆိုင်ရာ‌ဒေသနာ‌တော်ကို အရင်း
ခံလို့ ‌ဆီးပညာအတွက် တီထွင်ကြံစည်ထား‌သော စနစ်ဖြစ်
ရေ။

အထူးအနိန်နန့် ဗုဒ္ဓဘုရား‌ဟောကြား‌တော်မူရေ ပထဝီ၊
အာ‌ပေါ၊ ‌တေ‌ဇော၊ ဝါ‌ယောဟူ‌သော မဟာဘုတ်‌လေးပါးသ‌ဘော
တိကိုလည်း‌ကောင်း၊ (အဋ္ဌကထာဋီကာ ဆရာရို့၏ ဖွင့်ပြချက်
တိကို လည်း‌ကောင်း) ယင်းမဟာဘုတ်‌လေးပါးရို့ကိုစွဲမှီပြီးကေ ဖြစ်
‌သော ဥပါဒါရုပ် သ‌ဘောတိကို လည်း‌ကောင်း အထူးအနိန်နန့်
အာကာသ သ‌ဘောကိုလေ့‌ကောင်း အများဆုံးအ‌ခြီခံ ဥပါဒါ
ရုပ်ရို့မာထားပနာ တီထွင်ကြံစည်ထားရေ စနစ်ဖြစ်‌လီရေ။
ယင်းမဟာဘုတ်‌လေးပါးနန့် အာကာသဟူ‌သောဘုတ်
ငါးပါး (ပဉ္စဘုတ်) ကို အ‌ခြီခံ‌သော‌ဆီးပညာ သ‌ဘောတိ
စွာ အိန္ဒိယနိုင်ငံမာ ‌စော‌စောကပင် ‌ပေါ်‌ပေါက်ခဲ့ပိုင်မြန်မာ
နိုင်ငံသို့လည်း ‌စော‌စောကပင်‌ရောက်ဟိခရေ အ‌ထောက်အထား
တိတွိရရေ။ မြန်မာနိုင်ငံမာ ‌စော‌စောပိုင်းကပင် ပဉ္စဘုတ်
‌ဆီးပညာ နန့် ပဉ္စဘုတ်‌ဆီးကျမ်းတိ ထွန်းကားခကေလေ့
ယင်းရို့မာ ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းလာ ‌ဒေသနာနည်းတိပြောပ
‌လောက်‌အောင် စနစ်တကျ ပါဝင်ခြင်းမဟိ‌ပါ၊၊

ယင်းကြောင့် မန္တ‌လေး‌ခေတ် မင်းတုန်မင်း လက်ထက်
‌တောင်သာဆရာကြီး ဦးမှုန့်တီထွင်ရေ ‌ခြောက်လုံး‌ကောက်
‌ဆီးပညာကိုရာလျှင် ‌ဒေသနာနယ ‌ဆီးပညာစနစ်အစစ်
ဖြစ်တေဟု ဆိုရပါဖို့။

ယင်းဆီးပညာမာ ဘုတ်ငါးပါးရို့မာ ‌တေ‌ဇောဓာတ်
(ဥဏှ‌တေ‌ဇော၊ သီတ‌တေ‌ဇော) ရို့ကိုအ‌ကြောင်း ဓာတ်အဖြစ်
သတ်မှတ်ရေ။ ကျန်‌လေးပါးရို့ကို အကျိုးဓာတ်အဖြစ်သတ်
မှတ်ရေ။ ကျန်ဓာတ်‌လေးပါး ရို့ကိုလည်း နှစ်မျိုးစီ ခွဲခြားကာ
နူးညံ့ပထဝီ၊ ယိုစီးအာ‌ပေါ၊ လှုပ်ရှားဝါ‌ယော၊ ပိုင်းခြားအာကာသ
ရို့၏ အ‌ကြောင်းခံကို ဥဏှ‌တေ‌ဇောဟုသတ်မှတ်ရေ။ ခက်မာ
ပထဝီ၊ ဖွဲ့စည်းအာ‌ပေါ၊ ‌ထောက်ကန်ဝါ‌ယော၊ အ‌ပေါက်အာကာ
သရို့၏ အ‌ကြောင်းခံကို သီတ‌တေ‌ဇောဟု သတ်မှတ်ရေ။
ယင်းအပြင် ပထဝီဓာတ်နန့် အာ‌ပေါဓာတ်၊ ဝါ‌ယောဓာတ်နန့်
အာကာသဓာတ်၊ ‌တေ‌ဇောဓာတ်နန့်ဝါ‌ယောဓာတ်ရို့ကို မိတ်ဓာတ်
အဖြစ် သတ်မှတ်ရေ။ ပထဝီဓာတ်နန့် ဝါ‌ယောဓာတ်၊ အာ‌ပေါ
ဓာတ်နန့် အာကာသဓာတ်ရို့ကို ရန်ဓာတ်အဖြစ်သတ်မှတ်ရေ။
ပထဝီဓာတ်နန့် အာ‌ပေါဓာတ်ရို့ကို အ‌လီးဓာတ်၊ အသက်ဓာတ်
အဖြစ်သတ်မှတ်ရေ။ ‌တေ‌ဇောဓာတ်နန့် ဝါ‌ယောဓာတ်ရို့ကို
အ‌ပေါ့ဓာတ်၊ အတက်ဓာတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ရေ။
အချုပ်အနိန်နန့် အပူအ‌ကြောင်းခံ‌သော အနာ‌ရောဂါ ၃
မျိုး၊ အ‌အီး အ‌ကြောင်းခံ‌သော အနာ‌ရောဂါ၊ ၃မျိုး၊ (ပေါင်း
၆မျိုး) အဖြစ် မူတည်ကာ ‌ရောဂါ‌ပေါင်း သက်ဟိသက်မဲ့ ‌ဆီး
ပစ္စည်း‌ပေါင်း‌ဆီးအမျိုး‌ပေါင်း ‌ခြောက်ဆယ်၊ ‌ခြောက်ရာ၊‌ခြောက်
‌ထောင်၊ ဟိ‌စီကေလေ့ ဒေ ၆ မျိုးမာ အကျုံးဝင်ရဖို့ ဟူ‌သော
ခံယူချက်ဖြင့် တီထွင်ခခြင်း ဖြစ်‌လီရေ။ ကာလအတန်ကြာ
‌ရေအခါ အပူနာမာတမျိုး၊အ‌အီးနာမာ တမျိုးတိုးကာ ၈ မျိုး
ဖြစ်လာရေ။ သဘာဝဓမ္မ ဆရာ‌တော်ဟု ထင်ရှား‌သော ဆရာ
‌တော် ဦးဣန္ဒြိယစွာ ယင်း‌တောင်သာ‌ဆီး ပညာကိုအများဆုံး
ဖြည့်စွက်ပြင်ဆင် တိုးချဲ့ကြံစည်နိုင်‌သော ဆရာ‌တော်အဖြစ် ထင်
ရှား‌လီရေ။ သ‌ကေင်္တ ပြုပုံကအစ အပူနာ‌လေးမျိုးကို(က-၁)
(က-၂) (က-၃) (က-၄) ဆိုပနာ လည်း‌ကောင်း၊အ‌အီးနာ‌လေး
မျိုး ကို (ခ-၁) (ခ-၂) (ခ-၃) (ခ-၄) ဆိုပနာ လည်း‌ကောင်း
လွယ်ကူ‌ခေတ်မှီ‌အောင် ပြုပျင်တီထွင် ခဲ့‌လီရေ။
ဒေ‌ဒေသနာနယ ‌ဆီးပညာစနစ်အရ ‌ရောဂါအသီးသီး
ရို့၏ ဖြစ်‌ကြောင်း (နိဒါန်း) တိ၊ လက္ခဏာတိ၊ ကုဖွယ်‌ဆီး
တိကိုပါ သိမြင်ဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်း ဟိ‌လီရေ။
ဆိုခရေ အာယု‌ဗ္ဗေဒ ‌ဆီးပညာနန့် ‌ဒေသနာနယ
ဆီးပညာရို့စွာ မြန်မာ့ရိုးရာ တိုင်းရင်း‌ဆီး ပညာအဖြစ်
နှစ်‌ပေါင်းများစွာကပင် အခိုင်အလုံ အကျိုးပြုခစွာနန့်အညီ
တိုင်းရင်း‌ဆီး သိပ္ပံ‌ကျောင်းမာ ‌ကြောရိုးအ‌ခြေခံ အဖြစ်သင်
ကြားရ‌လီရေ။

==သင်ကြားရေဘာသာရပ်တိ==
'''ပထမနှစ် ( BMTM )'''
* တိုင်းရင်း‌ဆီးပညာသမိုင်း
* [[မြန်မာဘာသာ]]
* [[ပါဠိ|ပါဠိဘာသာ]]
* [[အိန်းဂလိချ်ဘာသာ]]
* [[ရူပဗေဒ|ရူပဗေဒ]]
* [[ဓာတုဗေဒ|ဓာတုဗေဒ]]
* [[သတ္တဗေဒ|သတ္တ‌ဗေဒ]]
* [[ရုက္ခဗေဒ|ရုက္ခ‌ဗေဒ]]

'''ဒုတိယနှစ် ( BMTM )'''
* ပါဠိဘာသာ
* အိန်းဂလိချ်ဘာသာ
* [[ဆီးပညာ]]ဘာသာရပ် ( [[စိတ္တဗေဒ|စိတ္တဗေဒ]]+[[ဇီဝကမ္မဗေဒ|ဇီဝကမ္မဗေဒ]]+[[ခန္ဓာဗေဒ]]+ဆီးပညာဥပ‌ဒေသ)
* [[ဆီးဝါးဗေဒ|ဆီးဝါး‌ဗေဒ]] ( ဌာနသုံးဆီးနည်းတိ+ဆီးဖက်ဝင်အပင်တိ+ဆီးပစ္စည်းအာနိသင်)
* Anatomy 
* Microbiology and Physiology
* Biochemistry 
* Pathology
* Behavioral science

'''တတိယနှစ်'''
* ဆီးပစ္စည်းအာနိသင် (တတိယပိုင်း)
* ရောဂါနိဒါန်းနန့် ကုထုံး (ဒုတိယပိုင်း)
* ဆီးဝါး‌ဗေဒ (ဒုတိယပိုင်း)
* အနာဘက်ဆိုင်ရာကုထုံး
* အ‌ကြောပြင်ပညာ
* [[ပြည်သူ့ကျန်းမာရီး|ပြည်သူ့ကျမ္မာ‌ရီး]]
* ဆီးဘက်ဆိုင်ရာစာရင်းအင်း
* မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီ သ‌ဘောတရား

===(တိုင်းရင်း‌ဆီး) ပြည်သူ့‌ဆီးရုံ===
ကူးစက်မြန်‌သော ‌ရောဂါတိကတပါး အရာ‌ရောဂါတိကို ကုသ‌ပေး‌နီရေ ညောင်စောင်း ၂၅ လုံးဆံ့ ‌ဆီးရုံကိုလေ့ ၁၉၇၆ ခု ‌အောက်တိုဘာလ ၄ ရက်‌နိကစတင်ဖွင့်လှစ်ခရေ။ ယင်းမာ ‌ကျောင်းသားတိ အတွက် တိုင်းရင်း‌ဆီးဝါးတိနန့် လက်‌တွိ့ကုထုံးတိကို သင်ကြား‌ပီးဖို့ ဖြစ်ရေပြင် သု‌တေသနလုပ်ငန်းအတွက်လေ့ အသုံးချဖို့ဖြစ်တေ။ သုံးနှစ်ပြည့်ကေ ယင်းဆီးရုံမာ ‌ခြောက်လလှောက် လက်‌တွိလိ့လာရရေ။

==ဆီးဥယျာဉ်==
‌ဆီးဘက်ဝင် ပစ္စည်းတိ အလွယ်ချေရဟိ‌ရီး၊ ‌ဆီး
ပင်မျိုးဆက် မ‌ပျောက်‌အောင် ထိန်းသိမ်း‌ရီး၊ ‌ဆီးပင်အတုအစစ်
ခွဲခြားသိမြင်နိုင်‌ရီး၊ ‌ကျောင်းသားတိအား ‌ဆီးပစ္စည်းအာနိသင်
ကို သင်ကြားရာမာ အ‌ထောက်အကူ ဖြစ်‌ရီးစ‌သော ရည်ရွယ်
ချက်တိဖြင့် တိုင်းရင်း‌ဆီး သိပ္ပံ‌ကျောင်းဝင်း အတွင်းမာ ‌ဆီး
ဥယျာဉ်တခု စိုက်ပျိုးခလီရေ။ အမျိုး‌ပေါင်းတ‌ထောင်‌ကျော်၊
‌မြီချလို့စိုက်ပြီး အပင်‌ပေါင်း ငါးရာ‌ကျော်ဟိရေ။ ဂုချိန်ခါ
စုစု‌ပေါင်း ‌မြေဧက ၃၁ ဧက ၇ဟိပြီးးဖြစ်ရေအတိုင်း တိုးချဲ့စိုက်
ပျိုးဖို့ စီမံဗျာယ်ဟိရေ။ သင်တန်းပြီးဆုံး ‌အောင်မြင်သူ
တိအား ဒီပလိုမာ လက်မှတ်‌ပီးအပ်ရေ။

==ကိုးကား==
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၅

{{reflist}}
{{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံက ဆီးတက္ကသိုလ်တိ]]
[[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအထဲက တက္ကသိုလ်တိ]]</text>
      <sha1>5rrppgblmeahaviyvmufue4hso5qpec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သူနာပြုတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6132</id>
    <revision>
      <id>21652</id>
      <timestamp>2026-10-05T13:06:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tejoebārsa</username>
        <id>137</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot; {| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em;&quot; |- ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:125%;&quot; | သူနာပြုတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်) |- ! တက္ကသိုလ်နာမည်(အိန်းဂလိချ်အက္ခရာ) | University of Nursing, Yangon |- !တံဆိပ်  | University of Nursing, Yangon.svg |- !ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ)  | -...&quot;</comment>
      <origin>21652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5894" sha1="37p7vmvgvqek4rkgek7i8hbfyb2oz7m" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em;&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:125%;&quot; | သူနာပြုတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)
|-
! တက္ကသိုလ်နာမည်(အိန်းဂလိချ်အက္ခရာ)
| University of Nursing, Yangon
|-
!တံဆိပ် 
| University of Nursing, Yangon.svg
|-
!ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) 
| -
|-
!ဆောင်ပုဒ်(အိန်းဂလိချ်အက္ခရာ) 
| -
|-
! ပိုင်ဆိုင်မှု
| -
|-
! တည်ထောင်ခုနှစ် 
| ၁၉၈၆
|-
! ပါမောက္ခချုပ် 
| ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ မြတ်သန္တာ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.uonygn.edu.mm/rector-and-administrative-personnel.html|title=Rector and Administrative Personnel|publisher=သူနာပြုတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)|accessdate=၂၀၁၄-၁၁-၁၂|archive-date=21 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141221172108/http://www.uonygn.edu.mm/rector-and-administrative-personnel.html}}&lt;/ref&gt;
|-
! တည်နီရာ 
| ၆၇၇-၇၀၉၊ [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း]]၊ လမ်းမတော်မြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့
|-
! ပြည်နယ်/တိုင်း
| ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး
|-
! နိုင်ငံ
| မြန်မာနိုင်ငံ
|-
! ဝဘ်ဆိုဒ်
| {{url|http://www.uonygn.gov.mm/}}
|}
[[File:Yangon Institute of Nursing.JPG|thumb|သူနာပြုတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)]]
'''သူနာပြုတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)'''စွာ ၄နှစ်ကြာ သူနာပြုအတတ်ပညာကို သင်ကြားပီးရေ တက္ကသိုလ်ဖြစ်ပြီးကေ [[ရန်ကုန်မြို့]]ဟိ [[လမ်းမတော်မြို့နယ်]]မာ တည်ဟိရေ။ သူနာပြုတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)စွာ မြန်မာနိုင်ငံဟိ သူနာပြုတက္ကသိုလ် ၃ခုအနက် တခုအပါအဝင်ဖြစ်တေ။ သူနာပြုတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)မာ သူနာပြုဘွဲ့လွန်အပြင် သွားဘက်ဆိုင်ရာ ဆီးပညာ၊ မျက်စိ၊နား၊နခေါင်း၊လိုင်ခြောင်းဆိုင်ရာ ဆီးပညာ၊ စိတ်ကျန်းမာရီး၊ အချေကျန်းမာရီး၊ အထူးကြပ်မတ် ပြုစုစောင့်ယှောက်မှုနန့် အရိုးရောဂါဆီးပညာဆိုင်ရာ ဒီပလိုမာတိကိုလည်း သင်ကြားပီးရေ။ သူနာပြုတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)စွာ အလွန်စိစစ်ရွီးချယ်သော တက္ကသိုလ်တခုဖြစ်ပြီးကေ တနှစ်မာ ကျောင်းသားကျောင်းသူ ၁၀၀ယောက်ရာ လက်ခံသင်ကြားပီးရေ။ 

== သမိုင်းကြောင်း==
၁၉၈၆ခုနှစ်မာ သူနာပြုသင်တန်းကျောင်းအဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခပြီးကေ ၁၉၉၁ခုနှစ်မာ တက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ မြှင့်တင်ခရေ။ ၁၉၉၄ခုနှစ်မာ ၄နှစ်ကြာ သူနာပြုဘွဲ့ကို သင်ကြားပီးရေ မြန်မာနိုင်ငံက ပထမဆုံး သူနာပြုတက္ကသိုလ်ဖြစ်ခရေ။ 


==ဦးဆောင်မှု==
===ပါမောက္ခချုပ်တိ===
# ပါမောက္ခဒေါက်တာဒေါ်ဝင်းမေ (၁၉၉၁-၁၉၉၇)
# ပါမောက္ခဒေါက်တာဒေါ်မာလာမောင် (၁၉၉၇-၂၀၀၀)
# ပါမောက္ခဒေါက်တာဒေါ်[[မေဝင်းအောင်ခင်]] (၂၀၀၀-)&lt;ref name=&quot;Whoiswho&quot;&gt;{{cite book |title= Who's Who in Health and Medicine in Myanmar: a biographical dictionary of men and women who have contributed to the development of health and medicine in Myanmar since independence (1948) |location= ရန်ကုန် |publisher= Department of Health Planning, Ministry of Health, Myanmar |page = စာမျက်နှာ ၁၃ |date= ၂၀၀၃ |isbn= }}&lt;/ref&gt;

==ယင်းနည်းပိုင်လင့်ခ်တိ==
* [[သူနာပြုတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)]]
* [[တပ်မတော်သူနာပြုနန့်ဆီးဘက်ပဝါရေတက္ကသိုလ်]]

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
{{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}}


[[Category:ရန်ကုန်မြို့က တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]]
[[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအထဲက တက္ကသိုလ်တိ]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံက ဆီးတက္ကသိုလ်တိ]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]]

{{Myanmar-university-stub}}</text>
      <sha1>37p7vmvgvqek4rkgek7i8hbfyb2oz7m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>21653</id>
      <parentid>21652</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T13:07:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tejoebārsa</username>
        <id>137</id>
      </contributor>
      <comment>/* ယင်းနည်းပိုင်လင့်ခ်တိ */</comment>
      <origin>21653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5897" sha1="r8490zlohrxnlqrl6omubuma4ql0ml5" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em;&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:125%;&quot; | သူနာပြုတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)
|-
! တက္ကသိုလ်နာမည်(အိန်းဂလိချ်အက္ခရာ)
| University of Nursing, Yangon
|-
!တံဆိပ် 
| University of Nursing, Yangon.svg
|-
!ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) 
| -
|-
!ဆောင်ပုဒ်(အိန်းဂလိချ်အက္ခရာ) 
| -
|-
! ပိုင်ဆိုင်မှု
| -
|-
! တည်ထောင်ခုနှစ် 
| ၁၉၈၆
|-
! ပါမောက္ခချုပ် 
| ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ မြတ်သန္တာ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.uonygn.edu.mm/rector-and-administrative-personnel.html|title=Rector and Administrative Personnel|publisher=သူနာပြုတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)|accessdate=၂၀၁၄-၁၁-၁၂|archive-date=21 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141221172108/http://www.uonygn.edu.mm/rector-and-administrative-personnel.html}}&lt;/ref&gt;
|-
! တည်နီရာ 
| ၆၇၇-၇၀၉၊ [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း]]၊ လမ်းမတော်မြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့
|-
! ပြည်နယ်/တိုင်း
| ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး
|-
! နိုင်ငံ
| မြန်မာနိုင်ငံ
|-
! ဝဘ်ဆိုဒ်
| {{url|http://www.uonygn.gov.mm/}}
|}
[[File:Yangon Institute of Nursing.JPG|thumb|သူနာပြုတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)]]
'''သူနာပြုတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)'''စွာ ၄နှစ်ကြာ သူနာပြုအတတ်ပညာကို သင်ကြားပီးရေ တက္ကသိုလ်ဖြစ်ပြီးကေ [[ရန်ကုန်မြို့]]ဟိ [[လမ်းမတော်မြို့နယ်]]မာ တည်ဟိရေ။ သူနာပြုတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)စွာ မြန်မာနိုင်ငံဟိ သူနာပြုတက္ကသိုလ် ၃ခုအနက် တခုအပါအဝင်ဖြစ်တေ။ သူနာပြုတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)မာ သူနာပြုဘွဲ့လွန်အပြင် သွားဘက်ဆိုင်ရာ ဆီးပညာ၊ မျက်စိ၊နား၊နခေါင်း၊လိုင်ခြောင်းဆိုင်ရာ ဆီးပညာ၊ စိတ်ကျန်းမာရီး၊ အချေကျန်းမာရီး၊ အထူးကြပ်မတ် ပြုစုစောင့်ယှောက်မှုနန့် အရိုးရောဂါဆီးပညာဆိုင်ရာ ဒီပလိုမာတိကိုလည်း သင်ကြားပီးရေ။ သူနာပြုတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)စွာ အလွန်စိစစ်ရွီးချယ်သော တက္ကသိုလ်တခုဖြစ်ပြီးကေ တနှစ်မာ ကျောင်းသားကျောင်းသူ ၁၀၀ယောက်ရာ လက်ခံသင်ကြားပီးရေ။ 

== သမိုင်းကြောင်း==
၁၉၈၆ခုနှစ်မာ သူနာပြုသင်တန်းကျောင်းအဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခပြီးကေ ၁၉၉၁ခုနှစ်မာ တက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ မြှင့်တင်ခရေ။ ၁၉၉၄ခုနှစ်မာ ၄နှစ်ကြာ သူနာပြုဘွဲ့ကို သင်ကြားပီးရေ မြန်မာနိုင်ငံက ပထမဆုံး သူနာပြုတက္ကသိုလ်ဖြစ်ခရေ။ 


==ဦးဆောင်မှု==
===ပါမောက္ခချုပ်တိ===
# ပါမောက္ခဒေါက်တာဒေါ်ဝင်းမေ (၁၉၉၁-၁၉၉၇)
# ပါမောက္ခဒေါက်တာဒေါ်မာလာမောင် (၁၉၉၇-၂၀၀၀)
# ပါမောက္ခဒေါက်တာဒေါ်[[မေဝင်းအောင်ခင်]] (၂၀၀၀-)&lt;ref name=&quot;Whoiswho&quot;&gt;{{cite book |title= Who's Who in Health and Medicine in Myanmar: a biographical dictionary of men and women who have contributed to the development of health and medicine in Myanmar since independence (1948) |location= ရန်ကုန် |publisher= Department of Health Planning, Ministry of Health, Myanmar |page = စာမျက်နှာ ၁၃ |date= ၂၀၀၃ |isbn= }}&lt;/ref&gt;

==ယင်းနည်းပိုင်လင့်ခ်တိ==
* [[သူနာပြုတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)]]
* [[တပ်မတော်သူနာပြုနန့်ဆီးဘက်ပညာသည်တက္ကသိုလ်]]

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
{{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}}


[[Category:ရန်ကုန်မြို့က တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]]
[[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအထဲက တက္ကသိုလ်တိ]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံက ဆီးတက္ကသိုလ်တိ]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]]

{{Myanmar-university-stub}}</text>
      <sha1>r8490zlohrxnlqrl6omubuma4ql0ml5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုး အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>6133</id>
    <revision>
      <id>21654</id>
      <timestamp>2026-10-05T13:35:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;[[ကဏ္ဍ:အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ]]&quot;</comment>
      <origin>21654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="drzsceohexkolesirp2voacawev69i0" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ]]</text>
      <sha1>drzsceohexkolesirp2voacawev69i0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>21674</id>
      <parentid>21654</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T13:52:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="152" sha1="io2a5gsx1z6xs1tz7xfm8t19xmdhik8" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်အခြီခံအကြောင်းအရာတိ]]</text>
      <sha1>io2a5gsx1z6xs1tz7xfm8t19xmdhik8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်ယဥ်ကျေးမှု</title>
    <ns>14</ns>
    <id>6134</id>
    <revision>
      <id>21675</id>
      <timestamp>2026-10-05T13:58:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;[[ကဏ္ဍ:ယဉ်ကျေးမှု]]&quot;</comment>
      <origin>21675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="6azybn6ki8tzzrjnn5c1fm64vijzauv" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ယဉ်ကျေးမှု]]</text>
      <sha1>6azybn6ki8tzzrjnn5c1fm64vijzauv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ဝတ်စားဆင်ယင်မူ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>6135</id>
    <redirect title="ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရိုးရာဝတ်စားဆင်ယင်မူ" />
    <revision>
      <id>21678</id>
      <timestamp>2026-10-05T14:00:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>YaThaWinTha moved page [[ကဏ္ဍ:ဝတ်စားဆင်ယင်မူ]] to [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရိုးရာဝတ်စားဆင်ယင်မူ]]</comment>
      <origin>21678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="106" sha1="pkoa5cfkzqvhc7187yili4d7esx3dce" xml:space="preserve">#REDIRECT [[:ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရိုးရာဝတ်စားဆင်ယင်မူ]]</text>
      <sha1>pkoa5cfkzqvhc7187yili4d7esx3dce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရိုးရာနတ်တိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>6136</id>
    <redirect title="ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရိုးရာနတ်တိ" />
    <revision>
      <id>21682</id>
      <timestamp>2026-10-05T14:02:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>YaThaWinTha moved page [[ကဏ္ဍ:ရိုးရာနတ်တိ]] to [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရိုးရာနတ်တိ]]</comment>
      <origin>21682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79" sha1="p580lxskisc4rxuklbhbfypqiwlcklc" xml:space="preserve">#REDIRECT [[:ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရိုးရာနတ်တိ]]</text>
      <sha1>p580lxskisc4rxuklbhbfypqiwlcklc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:အကတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>6137</id>
    <redirect title="ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရိုးရာအကတိ" />
    <revision>
      <id>21692</id>
      <timestamp>2026-10-05T14:09:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>YaThaWinTha moved page [[ကဏ္ဍ:အကတိ]] to [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရိုးရာအကတိ]]</comment>
      <origin>21692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="lpecqan6a5ejdd2wctjx784i0at4cs9" xml:space="preserve">#REDIRECT [[:ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရိုးရာအကတိ]]</text>
      <sha1>lpecqan6a5ejdd2wctjx784i0at4cs9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တမ်းပလိတ်:ပန်းဆယ်မျိုး</title>
    <ns>10</ns>
    <id>6138</id>
    <revision>
      <id>21700</id>
      <timestamp>2026-10-05T14:21:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{Navbox | name = ပန်းဆယ်မျိုး | title = [[ပန်းဆယ်မျိုး]]  | bodyclass = hlist | state = {{{state&lt;includeonly&gt;|collapsed&lt;/includeonly&gt;}}} | list1=  * [[ပန်းဖဲ]] * [[ပပု]] * [[ပန်းထိမ်]]  * [[ပဂျီ]]  * [[ပန်းယွန်း]]  * [[ပန်းတော့]]  * [[ပန်းပွတ်]]  * [[ပန်းတမော်]]  * [[ပန်းရန်]]  * ပန်းတဉ...&quot;</comment>
      <origin>21700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="486" sha1="26d066ox4xwxsb9yrpz5zzvql8z1x3c" xml:space="preserve">{{Navbox
| name = ပန်းဆယ်မျိုး
| title = [[ပန်းဆယ်မျိုး]] 
| bodyclass = hlist
| state = {{{state&lt;includeonly&gt;|collapsed&lt;/includeonly&gt;}}}
| list1= 
* [[ပန်းဖဲ]]
* [[ပပု]]
* [[ပန်းထိမ်]] 
* [[ပဂျီ]] 
* [[ပန်းယွန်း]] 
* [[ပန်းတော့]] 
* [[ပန်းပွတ်]] 
* [[ပန်းတမော်]] 
* [[ပန်းရန်]] 
* [[ပန်းတဉ်း]] 
}}</text>
      <sha1>26d066ox4xwxsb9yrpz5zzvql8z1x3c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ပွဲတော်တိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>6139</id>
    <redirect title="ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရိုးရာပွဲတော်တိ" />
    <revision>
      <id>21712</id>
      <timestamp>2026-10-05T14:35:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>YaThaWinTha moved page [[ကဏ္ဍ:ပွဲတော်တိ]] to [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရိုးရာပွဲတော်တိ]]</comment>
      <origin>21712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="qnni5pl08lpj7qyc941yytqlftjiaks" xml:space="preserve">#REDIRECT [[:ကဏ္ဍ:ရခိုင်ရိုးရာပွဲတော်တိ]]</text>
      <sha1>qnni5pl08lpj7qyc941yytqlftjiaks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်ဘာသာစကား</title>
    <ns>14</ns>
    <id>6140</id>
    <revision>
      <id>21729</id>
      <timestamp>2026-10-05T14:51:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;[[ကဏ္ဍ:စာပီ]]&quot;</comment>
      <origin>21729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="owddmg0m37rjqbzc9l3de57hqon9e60" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:စာပီ]]</text>
      <sha1>owddmg0m37rjqbzc9l3de57hqon9e60</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ဟောင်ကောင် ဆန္ဒပြပွဲတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>6141</id>
    <revision>
      <id>21742</id>
      <timestamp>2026-10-05T15:19:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာပဋိပက္ခတိ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာ အဓိကရုဏ်းတိ]]&quot;</comment>
      <origin>21742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="156" sha1="4qzmbyxr9tgsdya3e3wesuk21z8hkjn" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာပဋိပက္ခတိ]]
[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာ အဓိကရုဏ်းတိ]]</text>
      <sha1>4qzmbyxr9tgsdya3e3wesuk21z8hkjn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံအဓိကရုဏ်းတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>6142</id>
    <revision>
      <id>21744</id>
      <timestamp>2026-10-05T15:21:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာ အဓိကရုဏ်းတိ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာပဋိပက္ခတိ]]&quot;</comment>
      <origin>21744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="156" sha1="f36e42f3kge5zjptzv369thfy7b5rtn" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာ အဓိကရုဏ်းတိ]]
[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာပဋိပက္ခတိ]]</text>
      <sha1>f36e42f3kge5zjptzv369thfy7b5rtn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားအလိုက် အသုံးပြုသူတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>6143</id>
    <revision>
      <id>21760</id>
      <timestamp>2026-10-05T15:56:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;[[ကဏ္ဍ:မီဒီယာဝီကီ]]&quot;</comment>
      <origin>21760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="irvhcmcc3y5wjuujovby78rb0zujlu5" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:မီဒီယာဝီကီ]]</text>
      <sha1>irvhcmcc3y5wjuujovby78rb0zujlu5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ တမ်းပလိတ်တိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>6144</id>
    <revision>
      <id>21830</id>
      <timestamp>2026-10-05T16:39:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;[[ကဏ္ဍ:တမ်းပလက်တိ]]&quot;</comment>
      <origin>21830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="9dgfx8zr3gmeort69tiw0cn5xbyf43u" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:တမ်းပလက်တိ]]</text>
      <sha1>9dgfx8zr3gmeort69tiw0cn5xbyf43u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:Asia language templates</title>
    <ns>14</ns>
    <id>6145</id>
    <revision>
      <id>21831</id>
      <timestamp>2026-10-05T16:39:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;[[ကဏ္ဍ:တမ်းပလက်တိ]]&quot;</comment>
      <origin>21831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="9dgfx8zr3gmeort69tiw0cn5xbyf43u" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:တမ်းပလက်တိ]]</text>
      <sha1>9dgfx8zr3gmeort69tiw0cn5xbyf43u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တမ်းပလိတ်:မြန်မာနိုင်ငံဧ့ ဘာသာစကားတိ</title>
    <ns>10</ns>
    <id>6146</id>
    <revision>
      <id>21832</id>
      <timestamp>2026-10-05T16:40:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{Navbox  | name = မြန်မာနိုင်ငံဧ့ ဘာသာစကားတိ  | title = {{flagicon|Myanmar}} [[မြန်မာနိုင်ငံ]]ဧ့ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားတိ|ဘာသာစကားတိ]]  | state = {{{state&lt;includeonly&gt;|autocollapse&lt;/includeonly&gt;}}}  | bodyclass = hlist   | group1 = ရုံးသုံးဘာသာစကား  | list1 = *မြန်မာဘာသ...&quot;</comment>
      <origin>21832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10152" sha1="3zqawrtir3fgp6n0aywmir1nf4icpfj" xml:space="preserve">{{Navbox
 | name = မြန်မာနိုင်ငံဧ့ ဘာသာစကားတိ
 | title = {{flagicon|Myanmar}} [[မြန်မာနိုင်ငံ]]ဧ့ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားတိ|ဘာသာစကားတိ]]
 | state = {{{state&lt;includeonly&gt;|autocollapse&lt;/includeonly&gt;}}}
 | bodyclass = hlist

 | group1 = ရုံးသုံးဘာသာစကား
 | list1 =
*[[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]

 | group2 = ရုံးသုံးဘာသာစကား&lt;br&gt;(တစိတ်တပိုင်း)
 | list2 =
*[[မြန်မာအိန်းဂလိချ်ဘာသာစကား|အိန်းဂလိချ်]]

 | group3 =တိုင်းရင်းသား ဘာသာစကားတိ&lt;br&gt;( [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရီးနယ်မြီဒေသများ|ပြည်နယ် သို့ တိုင်းဒေသကြီး]]အလိုက်)
 | list3 =
{{navbox|subgroup
 | group1 = [[ချင်းပြည်နယ်|ချင်း]]
 | list1 =
{{navbox|subgroup
 | group1 = [[ကူကီးဘာသာစကားတိ|ကူကီး]]
 | list1 =
{{navbox|subgroup
 | group1 = မြောက်ပိုင်း
 | list1 =
*[[ဖလမ်းဘာသာစကား|ဖလမ်း]]
*[[စီးယင်းဘာသာစကား|စီးယင်း]]
*[[တီးတိန်ဘာသာစကား|တီးတိန်]]
*[[ထာဒိုဘာသာစကား|ထာဒို]]
*[[ဇိုဘာသာစကား|ဇို]]

 | group2 = အလယ်ပိုင်း
 | list2 =
*[[ဘောမ်ဘာသာစကား|ဘောမ်]]
*[[ဟားခါးဘာသာစကား|ဟားခါး]]
*[[မီဇိုဘာသာစကား|မီဇို]] 
*[[ငေါန်ဘာသာစကား|ငေါန်]]
*[[ထော်ဘာသာစကား|ထော်]]

 | group3 = Maraic
 | list3 =
*[[လောက်သူဘာသာစကား|လောက်သူ]]
*[[မရာဘာသာစကား|မရာ]]
*[[ဆဲန်ထန်ဘာသာစကား|ဆဲန်ထန်]]
*[[ဇိုတုန်ဘာသာစကား|ဇိုတုန်]]
*[[ဇိုဖေဘာသာစကား|ဇိုဖေ]]

 | group4 = တောင်ပိုင်း
 | list4 =
*[[ဒိုင်ဘာသာစကား|ဒိုင်]]
*[[ကာဏ်းဘာသာစကား|ကာဏ်း]]
*[[ခူမီးဘာသာစကား|ခူမီး]]
*[[မွင်းဘာသာစကား|မွင်း]]
*[[မတူပီဘာသာစကား|မတူပီ]]
*[[ဟိုဘာသာစကား|ဟို]]
*[[ဆောင်လိုင်းဘာသာစကား|ဆောင်လိုင်း]]
*[[ဆုမ်းတူဘာသာစကား|ဆုမ်းတူ]]
*[[ထိုက်ဖုမ်းဘာသာစကား|ထိုက်ဖုမ်း]]
*[[ရောင်းတူဘာသာစကား|ရောင်းတူ]]
}}

 | group2 = အရာ
 | list2 =
*[[အနု-ခေါင်စိုဘာသာစကား|အနု-ခေါင်စို]]
}}

 | group2 = [[ကချင်ပြည်နယ်|ကချင်]]
 | list2 =
{{navbox|subgroup
 | group1 = [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားတိ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်]]
 | list1 =
*[[အာချန်ဘာသာစကား|အာချန်]]
*[[ထရုန်ဘာသာစကား|ထရုန်]]
*[[ဖွန်းဘာသာစကား|ဖွန်း]]
*[[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား|ဂျိန်းဖော]]
*[[လဟိဘာသာစကား|လဟိ]]
*[[လောင်ဝေါ်ဘာသာစကား|လောင်ဝေါ်]]
*[[လီဆူဘာသာစကား|လီဆူ]]
*[[နောဆူဘာသာစကား|နောဆူ]]
*[[ရဝမ်ဘာသာစကား|ရဝမ်]]
*[[ဇိုင်ဝါးဘာသာစကား|ဇိုင်ဝါး]] 

 | group2 = အရာ
 | list2 =
*[[ခန္တီးရှမ်းဘာသာစကား|ခန္တီးရှမ်း]]
*[[Nung language (Tai)|Nung]]
*[[ပလောင်ဘာသာစကား|ပလောင်]]
*[[တိုင်းလျန်ဘာသာစကား|တိုင်းလျန်]]

}}
 | group3 = [[ကယားပြည်နယ်|ကယား]]
 | list3 =
*[[ကယောဘာသာစကား|ကယော]]
*[[ကရင်နီဘာသာစကား|ကရင်နီ]]

 | group4 = [[ကရင်ပြည်နယ်|ကရင်]]
 | list4 =

*[[ဘွဲကရင်ဘာသာစကား|ဘွဲကရင်]]
*[[ဂေဘားကရင်ဘာသာစကား|ဂေဘားကရင်]]
*[[ပိုးကရင်ဘာသာစကား|ပိုး]]
**[[အရှိပိုးကရင်ဘာသာစကား|အရှိ]]
**[[အနောက်ပိုးကရင်ဘာသာစကား|အနောက်]]
*[[စကောကရင်ဘာသာစကား|စကာကရင်]]

 | group5 = [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး|မကွေး]]
 | list5 =
*[[ရုန်းတူဘာသာစကား|ရုန်းတူ]]

 | group6 = [[မွန်ပြည်နယ်|မွန်]]
 | list6 =
*[[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]

 | group7 = [[ရခိုင်ပြည်နယ်|ရခိုင်]]
 | list7 =
*[[ရခိုင်ဘာသာစကား|ရခိုင်]]
*[[သက္ကမဘာသာစကား|သက္ကမ]]
*[[လိုင်းတူဘာသာစကား|လိုင်းတူ]]
*[[မြို(ခမိ)ဘာသာစကား|မြို(ခမိ)]]
*[[မြို(မရူစာ)ဘာသာစကား|မြို(မရူစာ)]]
*[[သက်ဘာသာစကား|သက်]]

 | group8 = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး|စစ်ကိုင်း]]
 | list8 =
{{navbox|subgroup
 | group1 = [[ဆယ်လ်ဘာသာစကားတိ|ဆယ်လ်]]
 | list1 =
*[[လိုင်းနောင်ဘာသာစကား|လိုင်းနောင်]]
*[[ခမ်းညူဂမ်းဘာသာစကား|ခမ်းညူဂမ်း]]
*[[ကိုညတ်ဘာသာစကား|ကိုညတ်]] 
*[[မကျန်ဘာသာစကား|မကျန်]]
*[[ပုန်ညူဘာသာစကား|ပုန်ညူ]]
*[[သက်ဘာသာစကား|သက်]]
*[[တန်ရှန်းဘာသာစကား|တန်ရှန်း]]

 | group2 = အရာ
 | list2 =
*[[အကျောင်အရီဘာသာစကား|အကျောင်အရီ]]
*[[အနားလ်ဘာသာစကား|အနားလ်]]
*[[ကူကီးနာဂဘာသာစကား|ကူကီးနာဂ]]
*[[မကူရီဘာသာစကား|မကူရီ]]
*[[လောင်ဖူးရီဘာသာစကား|လောင်ဖူးရီ]]
*[[ပါရာဘာသာစကား|ပါရာ]]
*[[တန်ကွန်ဘာသာစကား|တန်ကွန်]]
}}

 | group9 = [[သျှမ်းပြည်နယ်|ရှမ်း]]
 | list9 =
{{navbox|subgroup
 | group1 = [[ဩစထြိုအေးရှားတ]]
 | list1 =
*[[ပလန်းဘာသာစကား|ပလန်း]]
*[[ဓနောဘာသာစကား|ဓနော]]
*[[ပလောင်ဘာသာစကား|ပလောင်]]
*[[ရီယန်ဘာသာစကား|ရီယန်]]
*[[တိုင်းလွယ်ဘာသာစကား|တိုင်းလွယ်]]
*[[ဝဘာသာစကား|ဝ]]

 | group2 = [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားတိ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်]]
 | list2 =
*[[အာခီးဘာသာစကား|အာခီး]]
*[[အာခါဘာသာစကား|အာခါ]]
*[[ဓနုဘာသာစကား|ဓနု]]
*[[ကယ်ခိုဘာသာစကား|ကယ်ခိုကရင်]]
*[[အင်းသားစကား|အင်းသား]]
*[[လထာဘာသာစကား|လထာ]]
*[[လားဟူဘာသာစကား|လားဟူ]]
*[[ပအိုဝ်းဘာသာစကား|ပအိုဝ်း]]
*[[ကယန်းဘာသာစကား|ကယန်း]]
*[[ဖိန်းဘာသာစကား|ဖိန်း]]
*[[ထားဝယ်စကား|တောင်ရိုး]]

 | group3 = [[တိုင်း-ကဒိုင် ဘာသာစကားတိ|တိုင်း-ကဒိုင်]] 
 | list3 =
*[[ဂုံရှမ်းဘာသာစကား|ဂုံရှမ်း]]
*[[တိုင်းလူဘာသာစကား|တိုင်းလူ]]
*[[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်း]]
*[[တိုင်းနေဘာသာစကား|တိုင်းနေ]]

 | group4 = [[Hmong-Mien languages|Hmong-Mien]]
 | list4 =
*[[မိုက်ညိုဘာသာစကား|မိုက်ညို]]
}}

 | group10 = [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီ]]
 | list10 =
*[[Kedah Malay|မလေး]]
*[[မော်ကယ်ဘာသာစကား|မော်ကယ်]]
*[[စကောကရင်ဘာသာစကား|စံဂိုး]]
*[[ထားဝယ်စကား|ထားဝယ်]]

}}

 | group5 = [[လက်ဗန်းပြ ဘာသာစကား|သင်္ကေတဘာသာစကား]]
 | list5 =
*[[မြန်မာလက်ဗန်းပြ ဘာသာစကား|မြန်မာသင်္ကေတဘာသာစကား]]

}}&lt;noinclude&gt;
{{doc|content=
{{collapsible option}}
[[Category:Asia language templates|မြန်မာ]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ တမ်းပလိတ်တိ|ဘာသာစကား]]
}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3zqawrtir3fgp6n0aywmir1nf4icpfj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တမ်းပလိတ်:နာဂဘာသာစကားတိ</title>
    <ns>10</ns>
    <id>6147</id>
    <revision>
      <id>21834</id>
      <timestamp>2026-10-05T16:42:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{Navbox |name   = ကူကီး-ချင်းနွယ်–နာဂနွယ် ဘာသာစကားတိ |title  = [[ကူကီး-ချင်းနွယ်–နာဂနွယ် ဘာသာစကားတိ]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist  | group1 = [[ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားတိ|ကူကီး-ချင်းနွယ်]] | list1 = {{Navbox|subgroup | group1 = တောင်...&quot;</comment>
      <origin>21834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9510" sha1="8vroyvvtuh0axrdilvbb7uzp6z0wpmd" xml:space="preserve">{{Navbox
|name   = ကူကီး-ချင်းနွယ်–နာဂနွယ် ဘာသာစကားတိ
|title  = [[ကူကီး-ချင်းနွယ်–နာဂနွယ် ဘာသာစကားတိ]]
|state = {{{state|autocollapse}}}
|listclass = hlist

| group1 = [[ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားတိ|ကူကီး-ချင်းနွယ်]]
| list1 = {{Navbox|subgroup
| group1 = [[တောင်ပိုင်းနာဂနွယ် ဘာသာစကားတိ|တောင်ပိုင်းနာဂ&lt;br /&gt;(အရှိမြောက်ပိုင်း ကူကီး-ချင်း)]]
| list1 =
* [[အိုင်မိုလ်ဘာသာစကား|အိုင်မိုလ်]]
* [[အနားလ်ဘာသာစကား|အနားလ်]]
* [[ကျီရူဘာသာစကား|ကျီရူး]]
* [[ကျိုထဲဘာသာစကား|ကျိုထဲ]]
* [[ခါရမ်ဘာသာစကား|ခါရမ်]]
* [[ကွိုင်ရန်းဘာသာစကား|ကွိုင်ရန်း]]
* [[ကော်မ်ဘာသာစကား (အိန္ဒိယ)|ကော်မ်]]
* [[လမ်ကန်ဘာသာစကား|လမ်ကန်]]
* [[မုန်ဆန်ဘာသာစကား|မုန်ဆန်]]
* [[မိုးယွန်ဘာသာစကား |မိုးယွန်]]
* [[ပူရူမ်ဘာသာစကား |ပူရူမ်]]
* [[သာရောင်ဘာသာစကား|သာရောင်]]
* [[ရန်လုန်ဘာသာစကား|ရန်လုန်]]
* [[ဆော်ရ်ဘုန်ဘာသာစကား|ဆော်ရ်ဘုန်]]
| group2 = [[မြောက်ပိုင်း ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားတိ|မြောက်ပိုင်း ကူကီး-ချင်း]]
| list2 =
* [[ထာဒိုဘာသာစကား|ထာဒို (ကူကီး)]]
* [[တီးတိန်ဘာသာစကား|တီးတိန် (ဇိုမီး)]]
* [[ပိုက်သဲဘာသာစကား|ပိုက်သဲ]]
* [[ဂန်သဲဘာသာစကား|ဂန်သဲ]]
* [[ဆင်းမ်သဲဘာသာစကား|ဆင်းမ်သဲ]]
* [[စီးယင်းဘာသာစကား|စီးယင်း (စီးဇန်)]]
* [[ဗိုင်ဖေဘာသာစကား|ဗိုင်ဖေ]]
* [[ဇိုဘာသာစကား|ဇို]]
* [[ငေါန်ဘာသာစကား|ငေါန်]]
* [[ရားလ်သဲဘာသာစကား|ရားလ်သဲ]]
| group3 = [[အလယ်ပိုင်း ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားတိ|အလယ်ပိုင်း ကူကီး-ချင်း]]
| list3 =
* [[မီဇိုးဘာသာစကား|မီဇိုး]]
* [[မာရ်ဘာသာစကား|မာရ် (ခေါဆက်)]]
* [[ဘျာသဲဘာသာစကား|ဘျာသဲ]]
* [[ရှရန်းခေါလ်ဘာသာစကား|ရှရန်းခေါလ်]]
* [[ဆာကာကျပ်ဘာသာစကား|ဆာကာကျပ်]]
* [[ဟားခါးဘာသာစကား|လိုင်-ဟားခါး]]
* [[ဖလမ်းဘာသာစကား|လိုင်-ဖလမ်း]]
* [[ဘော်မ်ဘာသာစကား|ဘော်မ်]]
* [[သော်ရ်ဘာသာစကား|သော်ရ်]]
* [[ပန်းခူဘာသာစကား|ပန်းခူ]]
* [[ဆိုင်းရှရန်းမ်ဘာသာစကား|ဆိုင်းရှရန်းမ်]]
* [[ဒါရ်လုန်ဘာသာစကား|ဒါရ်လုန်]]
| group4 = [[မရာနွယ် ဘာသာစကားတိ|မရာနွယ်]]
| list4 =
* [[မရာဘာသာစကား|မရာ]]
* [[လောက်သူဘာသာစကား|လောက်သူ]]
* [[ဇိုင်ဖဲဘာသာစကား|ဇိုင်ဖဲ]]
* [[ဆန်ထန်ဘာသာစကား|ဆန်ထန်]]
* [[ဇိုသူးင်ဘာသာစကား|ဇိုသူးင်]]
| group5 = [[ခူမီးနွယ် ဘာသာစကားတိ|ခူမီးနွယ်]]
| list5 =
* [[ခူမီးဘာသာစကား|ခူမီး]]
* [[မြို-ခီမီးဘာသာစကား|မြို-ခီမီး]]
* [[ရန်မစ်ကျာဘာသာစကား|ရန်မစ်ကျာ]]
| group6 = [[တောင်ပိုင်း ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားတိ|တောင်ပိုင်း]]
| list6 =
* [[ဟိုဘာသာစကား|ဟို]]
* [[ထိုက်ဖုမ်းဘာသာစကား|ထိုက်ဖုမ်းဘာသာစကား]]
* [[ဒိုင်ဘာသာစကား|ဒိုင်]]
* [[မွင်းဘာသာစကား|မွင်း]]
* [[မတူပီဘာသာစကား|မတူပီ]]
* [[ရောင်းတူဘာသာစကား|ရောင်းတူ]]
* [[ကာဏ်းဘာသာစကား|ကာဏ်း]]
* [[လိုင်းတူဘာသာစကား|လိုင်းတူ]]
* [[အယ်ကိုင်ဘာသာစကား|အယ်ကိုင်]]
* [[ရုန်းတူဘာသာစကား|ရုန်းတူ]]
* [[ဆောင်လိုင်းဘာသာစကား|ဆောင်လိုင်း]]
* [[ဆုမ်းတူဘာသာစကား|ဆုမ်းတူ]]
}}

| group2 = [[နာဂနွယ် ဘာသာစကားတိ|နာဂနွယ်]]
| list2 = {{Navbox|subgroup
| group1 = [[အာအိုနွယ် ဘာသာစကားတိ|အာအို (အလယ်ပိုင်း နာဂ)]]
| list1 =
* [[အာအိုဘာသာစကား|အာအို]]
** [[ချုင်လီ အာအိုဘာသာစကား|ချုင်လီ အာအို]]
** [[မုန်ဆန် အာအိုဘာသာစကား|မုန်ဆန် အာအို]]
* [[လုန် ဖူရီဘာသာစကား|လုန် ဖူရီ]]
* [[ပါရာဘာသာစကား|ပါရာ]]
* [[ဆန်းသမ်ဘာသာစကား|ဆန်းသမ်]]
* [[ယင်ချုင်ရူဘာသာစကား|ယင်ချုင်ရူ]]
* [[လိုထာဘာသာစကား|လိုထာ]]
* [[မာကူရီဘာသာစကား|မာကူရီ]]
| group2 = [[အန်ဂါမီ–ပိုချူရီနွယ် ဘာသာစကားတိ|အန်ဂါမီ–ပိုချူရီ]]
| list2 =
* [[အန်ဂါမီဘာသာစကား|အန်ဂါမီ]]
* [[ချိုကရီဘာသာစကား|ချိုကရီ]]
* [[ခယ်ဇာဘာသာစကား|ခယ်ဇာ]]
* [[ဆုပ်ဗိုမာဘာသာစကား|ဆုပ်ဗိုမာ]]
* [[ပိုအူလာဘာသာစကား|ပိုအူလာ]]
* [[ပိုချူရီဘာသာစကား|ပိုချူရီ]]
* [[နသန်ယီဘာသာစကား|နသန်ယီ]]
* [[ရန်မာဘာသာစကား|ရန်မာ]]
* [[ဆူမီဘာသာစကား|ဆူမီ]]
| group3 = [[သန်းခူးလ်နွယ် ဘာသာစကားတိ|သန်းခူးလ်]]
| list3 =
* [[သန်ခူးလ်ဘာသာစကား|သန်ခူးလ်]]
* [[ဆိုမရာဘာသာစကား|ဆိုမရာ]]
* [[အကယောက် အရီဘာသာစကား|အကယောင် အရီ]]
* [[ကာချိုင်-ပါဒန်ဘာသာစကား|ကာချိုင်-ပါဒန်]]
* [[ဟွီရှူဘာသာစကား|ဟွီရှူ]]
* [[ကျမ်ဖူးင်ဘာသာစကား|ကျမ်ဖူးင်]]
* [[သူဆုမ်ဘာသာစကား|သူဆုမ်]]
* [[ကိုကီဘာသာစကား|ကိုကီ]]
* [[မာရင်နွယ် ဘာသာစကားတိ|မာရင်နွယ်]]
| group4 = [[ဇယ်မေနွယ် ဘာသာစကားတိ|ဇယ်မေနွယ် (အနောက်ပိုင်း နာဂနွယ်)]]
| list4 =
* [[ဇယ်မေဘာသာစကား|ဇယ်မေ]]
* [[လျန်မိုင်ဘာသာစကား|လျန်မိုင်]]
* [[ရုင်မေဘာသာစကား|ရုင်မေ]]
* [[မဇျမ်မေဘာသာစကား|မဇျမ်မေ]]
* [[အင်ပွီးဘာသာစကား|အင်ပွီ]]
* [[ခွိုင်ရောင်ဘာသာစကား|ခွိုင်ရောင်]]
* [[မရမ်ဘာသာစကား|မရမ်]]
}}

| group3 = မေသေးနွယ်
| list3 =
* [[ကရေးဘာသာစကား|မေသေး (ကရေး)]]

| group4 = ကာရ်ဘီနွယ် ဘာသာစကားတိ
| list4 =
* [[ကာရ်ဘီဘာသာစကား|ကာရ်ဘီ]]
* [[အာမရီဘာသာစကား|အာမရီ]]

}}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation|content=
{{collapsible option}}

[[Category:Sino-Tibetan languages navigational boxes]]
}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8vroyvvtuh0axrdilvbb7uzp6z0wpmd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တမ်းပလိတ်:St-lang-stub</title>
    <ns>10</ns>
    <id>6148</id>
    <revision>
      <id>21835</id>
      <timestamp>2026-10-05T16:43:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{asbox | image     =  | pix       = 16 | subject   = [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားတိ]] နန့် ဆက်စပ်ရေ | qualifier =  | category  = တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကား ဆောင်းပါးတိုတိ | tempsort  =  | name      = Template:SinoTibetan-lang-stub }}&quot;</comment>
      <origin>21835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="374" sha1="m4gmbo8oq1jyfj0634tsxk22pi63dx7" xml:space="preserve">{{asbox
| image     = 
| pix       = 16
| subject   = [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားတိ]] နန့် ဆက်စပ်ရေ
| qualifier = 
| category  = တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကား ဆောင်းပါးတိုတိ
| tempsort  = 
| name      = Template:SinoTibetan-lang-stub
}}</text>
      <sha1>m4gmbo8oq1jyfj0634tsxk22pi63dx7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင် သတင်းဝဘ်ဆိုဒ်တိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>6149</id>
    <revision>
      <id>21836</id>
      <timestamp>2026-10-05T16:49:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်နည်းပညာ]] [[ကဏ္ဍ:သတင်းမီဒီယာ]] [[ကဏ္ဍ:ကွန်ပျူတာနည်းပညာ]]&quot;</comment>
      <origin>21836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="173" sha1="2huboz8a1i5lpeob6lsw75ok598ii57" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်နည်းပညာ]]
[[ကဏ္ဍ:သတင်းမီဒီယာ]]
[[ကဏ္ဍ:ကွန်ပျူတာနည်းပညာ]]</text>
      <sha1>2huboz8a1i5lpeob6lsw75ok598ii57</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>21838</id>
      <parentid>21836</parentid>
      <timestamp>2026-10-05T16:51:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="7h60rmhwjxvws4we70gceszju9eaefv" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်နည်းပညာ]]</text>
      <sha1>7h60rmhwjxvws4we70gceszju9eaefv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:သတင်းမီဒီယာ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>6150</id>
    <revision>
      <id>21837</id>
      <timestamp>2026-10-05T16:50:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;[[ကဏ္ဍ:ဒစ်ဂျစ်တယ် နည်းပညာ]]&quot;</comment>
      <origin>21837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="0em4sppohs41be6ovc3rxg9hhijjcbf" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ဒစ်ဂျစ်တယ် နည်းပညာ]]</text>
      <sha1>0em4sppohs41be6ovc3rxg9hhijjcbf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မာလီနိုင်ငံ၏ အောင်လံတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6151</id>
    <revision>
      <id>21840</id>
      <timestamp>2026-10-06T08:27:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nyarna</username>
        <id>287</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;[[File:Flag of Mali.svg|thumb|မာလီနိုင်ငံ၏ အောင်လံတော်]] '''[[မာလီနိုင်ငံ]]၏ အောင်လံတော်''' ([[ပြင်သစ်ဘာသာ|ပြင်သစ်]]: ''Drapeau du Mali'') စွာ တူညီအလျားလိုက် သုံးရောင်ခြယ်အောင်လံ ဖြစ်တေ။ အစိမ်းရောင်၊ ရွှီရောင် နှ...&quot;</comment>
      <origin>21840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3371" sha1="hysl6oondcsgatzzldk3tfdit8lcda9" xml:space="preserve">[[File:Flag of Mali.svg|thumb|မာလီနိုင်ငံ၏ အောင်လံတော်]]
'''[[မာလီနိုင်ငံ]]၏ အောင်လံတော်''' ([[ပြင်သစ်ဘာသာ|ပြင်သစ်]]: ''Drapeau du Mali'') စွာ တူညီအလျားလိုက် သုံးရောင်ခြယ်အောင်လံ ဖြစ်တေ။ အစိမ်းရောင်၊ ရွှီရောင် နှင့် အနီရောင်တိကို အလျားလိုက် ရွယ်တူ အစင်းသုံးခု အဖြစ် ပိုင်းခြားထားရေ။ အောင်လံစွာ [[ဂီနီနိုင်ငံ၏ အောင်လံတော်]]နှင့် ဆင်တူဗျာယ် အရောင်များစွာ ပြောင်းပြန်အစဉ်အတိုင်း ဖြစ်တေ။

== အဓိပ္ပာယ် ==
အောင်လံ၏ အရောင်အဓိပ္ပာယ်ကို အမျိုးမျိုးဖွင့်ဆိုကတ်တေ။ အစိမ်းရောင်စွာ နိုင်ငံ၏ မြေဩဇာကောင်းမွန်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုရေ။ ရွှီရောင်စွာ တွင်းထွက်ပစ္စည်းတိ ပေါကြွယ်ဝခြင်းနှင့် စင်ကြယ်ခြင်းကို ဖော်ဆောင်ပြီး အနီရောင်စွာ ပြင်သစ်ရို့လက်အောက်မှ လွတ်လပ်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုရေ။

== သမိုင်းကြောင်း ==
[[File:Flag of Mali (1959–1961).svg|thumb|၁၉၅၉ မှ ၁၉၆၁ အထိ အသုံးပြုခရေ အောင်လံတော်]]
လက်ဟိအောင်လံတော်ကို မတ် ၁၊ ၁၉၆၁ တွင် စတင်အသုံးပြုခရေ။ မူရင်းအောင်လံတော်ကို မာလီဖက်ဒရေးသျှန်းကို ဝင်ရောက်ခရေအချိန် ဧပြီ ၄၊ ၁၉၅၉ တွင် အသုံးပြုခရေ။ အောင်လံတော်မှာ တူညီပြီး အလယ်ရွှီရောင်အစင်းထဲတွင် ကောင်းကင်သို့ လက်မြှောက်တင်ထားရေ လူပုံသဏ္ဌာန် ပါဝင်ခြင်းရာ ကွဲလွဲရေ။ ထိုပုံသဏ္ဌာန်စွာ အစ္စလာမ်ဘာသာရေး အယူအဆနှင့် ဆန့်ကျင်နိန်ရေအတွက်ကြောင့် ဖယ်ထားခရေ။&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1355376/Mali-flag-of Flag of Mali | Britannica.com&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

[[Category:မာလီနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတတိ]]
[[Category:အာဖရိကတိုက်၏ အောင်လံတိ]]
[[Category:နိုင်ငံတော်အောင်လံတိ]]</text>
      <sha1>hysl6oondcsgatzzldk3tfdit8lcda9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ အောင်လံတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6152</id>
    <revision>
      <id>21843</id>
      <timestamp>2026-10-06T09:03:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nyarna</username>
        <id>287</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{Infobox flag | Name = အင်ဂိုလာ သမ္မတနိုင်ငံ | Article = | Type = | Image = Flag of Angola.svg | Nickname = | Morenicks = | Use = 111000 | Symbol = | Proportion = 2:3&lt;ref name=fotw&gt;{{cite book|title=Flags of the world|edition=2nd|publisher=Firefly Books|isbn=978-1-77085-157-3|page=26|location=Buffalo, New York|date=2012|orig-year=2003}}&lt;/ref&gt; | Adoption = {{start date and age|df=yes|1975|11|11}}&lt;ref name=visualguide&gt;{{cite book|ti...&quot;</comment>
      <origin>21843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12260" sha1="sa6uwh3h92r2c5y9ekwp0xoo84pcy2x" xml:space="preserve">{{Infobox flag
| Name = အင်ဂိုလာ သမ္မတနိုင်ငံ
| Article =
| Type =
| Image = Flag of Angola.svg
| Nickname =
| Morenicks =
| Use = 111000
| Symbol =
| Proportion = 2:3&lt;ref name=fotw&gt;{{cite book|title=Flags of the world|edition=2nd|publisher=Firefly Books|isbn=978-1-77085-157-3|page=26|location=Buffalo, New York|date=2012|orig-year=2003}}&lt;/ref&gt;
| Adoption = {{start date and age|df=yes|1975|11|11}}&lt;ref name=visualguide&gt;{{cite book|title=Flags: The visual guide to more than 300 flags from around the world|date=1998|isbn=0-7894-4224-8|publisher=Dorling Kindersley|location=[[နယူးယောက်မြို့|New York City]]|page=96}}&lt;/ref&gt;
| Design = အလျားလိုက် အနီနန့် အနက်စင်းမှာ အလယ်၌ စက်သွားနန့် ပြားခွတ်ဓားတိ ပါဝင်ရေ။ 
| Designer =
}}
'''အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ အောင်လံတော်'''ကို [[အင်ဂိုလာနိုင်ငံ]] လွတ်လပ်ရီးရရှိခရေ ၁၉၇၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နိမှစတင်အသုံးပြုခစွာဖြစ်တေ။ အောင်လံမှာ အပေါ်တစ်ပိုင်းမှာ အနီရောင်နန့် အောက်တစ်ပိုင်းမှာ အနက်ရောင်ဖြင့် အလယ်ကနိန်ပနာ နှစ်ပိုင်းခွဲထားပြီး အလယ်ဗဟိုမှာ အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုပါဝင်ရေ။ ထိုတံဆိပ်စွာ အဝါရောင် အသွားစက်ဝိုင်းတစိပ်ကာကို ပြားခွတ်ဓားကန့်လန့်ဖြတ်ထားရေပုံဖြစ်ပြီး ကြယ်တစ်ပွင့်နန့် တန်ဆာဆင်ထားရေ။ 


== သမိုင်း ==
အင်ဂိုလာနိုင်ငံအောင်လံစွာ ပေါ်တူဂီကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရီးအား တွန်းလှန်ခရေ အင်ဂိုလာပြည်မှားစစ်ကာလမှာ အုပ်ချုပ်ခသော ပါတီဖြစ်ရေ အင်ဂိုလာလွတ်မြောက်ရီးပြည်သူ့လှုပ်ယှားမှုပါတီ(People's Movement for the Liberation of Angola)၏ အောင်လံကို အခြီတည်ထားစွာဖြစ်တေ။&lt;ref name=fotw/&gt; MPLA ၏ အောင်လံစွာ အင်ဂိုလာနိုင်ငံအောင်လံနန့်တူသော်လည်း အလယ်မှာ ကြယ်တစ်လုံးတည်းရာ ပါဟိရေ။&lt;ref name=fotw/&gt; 

== အဓိပ္ပာယ်ဖော်ပြချက် ==
အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ အောင်လံတော်မှာ အနီနန့်အနက် အလျားလိုက် အရောင်တန်းနှစ်ခုမှာ [[ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၏ အောင်လံတော်|ဆိုဗီယံယူနီယံအောင်လံ]]မှာ အသုံးပြုထားရေ တူ၊ တံစဉ်ပုံကို တုပထားရေ ပြားခွတ်ဓား ကန့်လန့်ဖြတ်ထားသော စက်သွားတစိပ်ကာ၏ အထဲ၌ ငါးဒေါင့်ကြယ်ပါဝင်ရေ။&lt;ref name=visualguide/&gt; အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ ဖွဲစည်းပုံအခြီခံဥပဒေ၌ ဖော်ပြထားချက်အရ အနီရောင်တစ်စိပ်စွာ ကိုလိုနီကာလထဲမှာ လွတ်လပ်ရီးအတွက် ရုန်းကန်လှုပ်ယှားမှုနန့် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရီးကို ရည်ညွှန်းရေ သွီးထွက်သံယိုမှုလက္ခဏာရပ်ကို ဆိုလိုရေ။ အနက်ရောင်တစိပ်မှာ အာဖရိကကို ရည်ညွှန်းလိုစွာဖြစ်တေ။ အလယ်ဟိ တံဆိပ်မှာပါဝင်ရေစက်သွားစွာ စက်မှုလုပ်သားတိနန့် ထုတ်လုပ်မှုကို ကိုယ်စားပြုကာ ပြားခွတ်ဓားစွာ တောင်သူလယ်သမားတိ၊ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရီးထုတ်လုပ်ရေ လုပ်ငန်းနန့် လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲတိကို ကိုယ်စားပြုပြီး  ကြယ်နီနန့် ပုံသဏ္ဌာန်တူညီရေ ကြယ်စွာ နိုင်ငံတကာ စည်းလုံးညီညွတ်မှုနန့် တိုးတက်မှုကို သင်္ကေတဆောင်ခြင်းဖြစ်တေ။ အထိမ်းအမှတ်ပုံ၏ အဝါရောင်မှ နိုင်ငံ၏ ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုကို ရည်ညွှန်းလိုခြင်းဖြစ်တေ။ ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံမှာ အနီကြောင်းစွာ ကိုလိုနီကာလ၊ အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရီးလှုပ်ယှားမှုနန့် တော်လှန်ရီးကာလအမှား သွီးထွက်သံယိုဖြစ်ပွားမှုကို ရည်ညွှန်းထားစွာဟု ဖော်ပြထားပြီး ၁၉၉၂ ဖွဲ့စည်းပုံမှာ တော်လှန်ရီးဆိုရေ စကားရပ်ကို &quot;နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရီး&quot;ဆိုရေ စကားရပ်နန့် ဖလှယ်ခရေ။ ၁၉၇၅ နန့် ၁၉၉၂  မူတိအကြား အခြားသော ပြောင်းလဲသွားသော စကားရပ်တိမှာ ပြားခွတ်ဓားစွာ &quot;[[:en:Internationalism (politics)|internationalism]]&quot; မှ &quot;နိုင်ငံတကာ စည်းလုံးညီညွတ်မှု&quot; သို့ ပြောင်းလဲခပြီး &quot;အလုပ်သမားလူတန်းစား&quot;နန့် &quot;တောင်သူလယ်သမားလူတန်းစား&quot;ဟုသော စကားရပ်တိအား &quot;အလုပ်သမား&quot;နန့် &quot;တောင်သူလယ်သမား&quot;ဟူ၍ အစားထိုးခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|date=1975|title=Lei Constitucional da República Popular de Angola|url=https://cedis.fd.unl.pt/wp-content/uploads/2016/01/LEI-CONSTITUCIONAL-de-1975.pdf|at=Article 54|language=pt|access-date=28 July 2021|archive-date=6 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210706050206/https://cedis.fd.unl.pt/wp-content/uploads/2016/01/LEI-CONSTITUCIONAL-de-1975.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Constitutional Law of the Republic of Angola|date=1992|url=https://publicofficialsfinancialdisclosure.worldbank.org/sites/fdl/files/assets/law-library-files/Angola_Constitutional%20Law_1992_en.pdf|at=Article 162|access-date=28 July 2021|archive-date=5 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210705210511/https://publicofficialsfinancialdisclosure.worldbank.org/sites/fdl/files/assets/law-library-files/Angola_Constitutional%20Law_1992_en.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===အရောင်တိ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!
! style=&quot;background:#C8102E&quot; | {{color|white|အနီ}}
! style=&quot;background:#FFCD00&quot;| {{color|black|အဝါ}}
! style=&quot;background:#000000&quot; | {{color|white|အနက်}}
|-
! style=&quot;text-align:right&quot; | [[:en:CMYK color model|CMYK]]
| 20/100/90/0 || 0/15/100/0 || 10/10/10/100
|-
! style=&quot;text-align:right&quot; | [[:en:Pantone|Pantone]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.governo.gov.ao/download.aspx?id=1728&amp;tipo=publicacao|title=Símbolos Nacionais da República de Angola: Manual de Normas Gráficas e Protocolares|website=www.governo.gov.ao|access-date=2019-06-20|accessdate=28 July 2021|archivedate=1 September 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190901222558/https://www.governo.gov.ao/download.aspx?id=1728&amp;tipo=publicacao}}&lt;/ref&gt;
| 186 C || 116 C || Process Black C
|-
! style=&quot;text-align:right&quot; | [[:en:RGB color model|RGB]]
| 204/9/47 || 255/203/0 || 0/0/0
|-
! style=&quot;text-align:right&quot; | [[:en:Hexadecimal|Hexadecimal]]
| C8102E || FFCD00 || 000000
|}

== ၂၀၀၃ ခုနှစ် အောင်လံသစ်အတွက် အဆိုပြုမှု ==
၂၀၀၃ ခုနှစ်မှာ ပို၍ &quot;အကောင်းမြင်သော&quot; အောင်လံကို အမျိုးသားလွှတ်တော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြီခံဥပဒေဆိုင်ရာ ကော်မရှင်မှ တင်သွင်းခသော်လည်း အသုံးပြုခစွာ မဟိပါ။ အလယ်၌ ရီးဆွဲထားသော နေပုံစွာ  Tchitundo-Hulu လိုဏ်ဂူ၌ တွိဟိခရေ ပန်းချီပုံနန့် ဆင်တူယိုးမှားဖြစ်နေရေ။ အောင်လံ၏ အရွယ်အစားမှာလည်း အယင်ကအောင်လံပိုင်ယှောင် 2:3 အချိုးကို အသုံးပြုထားရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.crwflags.com/fotw/flags/ao!.html|title=Angola - proposals for a new flag|website=www.crwflags.com|access-date=2017-07-21}}&lt;/ref&gt; 

==ဓာတ်ပုံပြခန်း==
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;200px&quot; perrow=&quot;5&quot;&gt;
File:Flag of Portugal.svg|ပေါ်တူဂီ အုပ်ချုပ်စဉ် အင်ဂိုလာ၌ အသုံးပြုခသော [[ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ၏ အောင်လံတော်]] (၁၉၁၁–၁၉၇၅)
File:Flag of Portuguese West Africa (proposal).svg|[[:en:Angola (Portugal)|ပေါ်တူဂီ ပင်လယ်ရပ်ခြား အင်ဂိုလာပြည်နယ်]]အတွက် အဆိုပြုသောအောင်လံ (၁၉၆၇) &amp;ndash; ဘယ်တော့မျှ အသုံးမပြုခ
File:Flag of MPLA.svg|[[:en:MPLA|MPLA]](ယခင်လှုပ်ယှားမှု၊ အဂုခါ အုပ်ချုပ်သော ပါတီ)
File:Flag of UNITA.svg|[[:en:UNITA|UNITA]] အောင်လံ (ယခင်လှုပ်ယှားမှု၊ အဂုခါ အတိုက်အခံပါတီ)
File:Proposed Flag of Angola (1996).svg|အဆိုပြုသောအင်ဂိုလာနိုင်ငံအောင်လံ (၁၉၉၆)
File:Flag of Angola (2003 proposal).svg|အဆိုပြုသောအင်ဂိုလာနိုင်ငံအောင်လံ (၂၀၀၃)
File:Flag of the President of Angola.svg|သမ္မတအောင်လံ
&lt;/gallery&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}

==ပြင်ပလင့်တိ==
*{{FOTW|id=ao|title=Angola}}
*https://web.archive.org/web/20040622113124/http://www.angola.org/referenc/proposed_flag.html


[[ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်၏ အောင်လံတိ|အင်ဂိုလာ]]
[[ကဏ္ဍ:အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတတိ]]
[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတော်အောင်လံတိ|အင်ဂိုလာ]]</text>
      <sha1>sa6uwh3h92r2c5y9ekwp0xoo84pcy2x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>21844</id>
      <parentid>21843</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T09:04:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nyarna</username>
        <id>287</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Nyarna moved page [[အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ အလံတော်]] to [[အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ အောင်လံတော်]]</comment>
      <origin>21843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12260" sha1="sa6uwh3h92r2c5y9ekwp0xoo84pcy2x" xml:space="preserve">{{Infobox flag
| Name = အင်ဂိုလာ သမ္မတနိုင်ငံ
| Article =
| Type =
| Image = Flag of Angola.svg
| Nickname =
| Morenicks =
| Use = 111000
| Symbol =
| Proportion = 2:3&lt;ref name=fotw&gt;{{cite book|title=Flags of the world|edition=2nd|publisher=Firefly Books|isbn=978-1-77085-157-3|page=26|location=Buffalo, New York|date=2012|orig-year=2003}}&lt;/ref&gt;
| Adoption = {{start date and age|df=yes|1975|11|11}}&lt;ref name=visualguide&gt;{{cite book|title=Flags: The visual guide to more than 300 flags from around the world|date=1998|isbn=0-7894-4224-8|publisher=Dorling Kindersley|location=[[နယူးယောက်မြို့|New York City]]|page=96}}&lt;/ref&gt;
| Design = အလျားလိုက် အနီနန့် အနက်စင်းမှာ အလယ်၌ စက်သွားနန့် ပြားခွတ်ဓားတိ ပါဝင်ရေ။ 
| Designer =
}}
'''အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ အောင်လံတော်'''ကို [[အင်ဂိုလာနိုင်ငံ]] လွတ်လပ်ရီးရရှိခရေ ၁၉၇၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နိမှစတင်အသုံးပြုခစွာဖြစ်တေ။ အောင်လံမှာ အပေါ်တစ်ပိုင်းမှာ အနီရောင်နန့် အောက်တစ်ပိုင်းမှာ အနက်ရောင်ဖြင့် အလယ်ကနိန်ပနာ နှစ်ပိုင်းခွဲထားပြီး အလယ်ဗဟိုမှာ အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုပါဝင်ရေ။ ထိုတံဆိပ်စွာ အဝါရောင် အသွားစက်ဝိုင်းတစိပ်ကာကို ပြားခွတ်ဓားကန့်လန့်ဖြတ်ထားရေပုံဖြစ်ပြီး ကြယ်တစ်ပွင့်နန့် တန်ဆာဆင်ထားရေ။ 


== သမိုင်း ==
အင်ဂိုလာနိုင်ငံအောင်လံစွာ ပေါ်တူဂီကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရီးအား တွန်းလှန်ခရေ အင်ဂိုလာပြည်မှားစစ်ကာလမှာ အုပ်ချုပ်ခသော ပါတီဖြစ်ရေ အင်ဂိုလာလွတ်မြောက်ရီးပြည်သူ့လှုပ်ယှားမှုပါတီ(People's Movement for the Liberation of Angola)၏ အောင်လံကို အခြီတည်ထားစွာဖြစ်တေ။&lt;ref name=fotw/&gt; MPLA ၏ အောင်လံစွာ အင်ဂိုလာနိုင်ငံအောင်လံနန့်တူသော်လည်း အလယ်မှာ ကြယ်တစ်လုံးတည်းရာ ပါဟိရေ။&lt;ref name=fotw/&gt; 

== အဓိပ္ပာယ်ဖော်ပြချက် ==
အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ အောင်လံတော်မှာ အနီနန့်အနက် အလျားလိုက် အရောင်တန်းနှစ်ခုမှာ [[ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၏ အောင်လံတော်|ဆိုဗီယံယူနီယံအောင်လံ]]မှာ အသုံးပြုထားရေ တူ၊ တံစဉ်ပုံကို တုပထားရေ ပြားခွတ်ဓား ကန့်လန့်ဖြတ်ထားသော စက်သွားတစိပ်ကာ၏ အထဲ၌ ငါးဒေါင့်ကြယ်ပါဝင်ရေ။&lt;ref name=visualguide/&gt; အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ ဖွဲစည်းပုံအခြီခံဥပဒေ၌ ဖော်ပြထားချက်အရ အနီရောင်တစ်စိပ်စွာ ကိုလိုနီကာလထဲမှာ လွတ်လပ်ရီးအတွက် ရုန်းကန်လှုပ်ယှားမှုနန့် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရီးကို ရည်ညွှန်းရေ သွီးထွက်သံယိုမှုလက္ခဏာရပ်ကို ဆိုလိုရေ။ အနက်ရောင်တစိပ်မှာ အာဖရိကကို ရည်ညွှန်းလိုစွာဖြစ်တေ။ အလယ်ဟိ တံဆိပ်မှာပါဝင်ရေစက်သွားစွာ စက်မှုလုပ်သားတိနန့် ထုတ်လုပ်မှုကို ကိုယ်စားပြုကာ ပြားခွတ်ဓားစွာ တောင်သူလယ်သမားတိ၊ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရီးထုတ်လုပ်ရေ လုပ်ငန်းနန့် လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲတိကို ကိုယ်စားပြုပြီး  ကြယ်နီနန့် ပုံသဏ္ဌာန်တူညီရေ ကြယ်စွာ နိုင်ငံတကာ စည်းလုံးညီညွတ်မှုနန့် တိုးတက်မှုကို သင်္ကေတဆောင်ခြင်းဖြစ်တေ။ အထိမ်းအမှတ်ပုံ၏ အဝါရောင်မှ နိုင်ငံ၏ ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုကို ရည်ညွှန်းလိုခြင်းဖြစ်တေ။ ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံမှာ အနီကြောင်းစွာ ကိုလိုနီကာလ၊ အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရီးလှုပ်ယှားမှုနန့် တော်လှန်ရီးကာလအမှား သွီးထွက်သံယိုဖြစ်ပွားမှုကို ရည်ညွှန်းထားစွာဟု ဖော်ပြထားပြီး ၁၉၉၂ ဖွဲ့စည်းပုံမှာ တော်လှန်ရီးဆိုရေ စကားရပ်ကို &quot;နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရီး&quot;ဆိုရေ စကားရပ်နန့် ဖလှယ်ခရေ။ ၁၉၇၅ နန့် ၁၉၉၂  မူတိအကြား အခြားသော ပြောင်းလဲသွားသော စကားရပ်တိမှာ ပြားခွတ်ဓားစွာ &quot;[[:en:Internationalism (politics)|internationalism]]&quot; မှ &quot;နိုင်ငံတကာ စည်းလုံးညီညွတ်မှု&quot; သို့ ပြောင်းလဲခပြီး &quot;အလုပ်သမားလူတန်းစား&quot;နန့် &quot;တောင်သူလယ်သမားလူတန်းစား&quot;ဟုသော စကားရပ်တိအား &quot;အလုပ်သမား&quot;နန့် &quot;တောင်သူလယ်သမား&quot;ဟူ၍ အစားထိုးခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|date=1975|title=Lei Constitucional da República Popular de Angola|url=https://cedis.fd.unl.pt/wp-content/uploads/2016/01/LEI-CONSTITUCIONAL-de-1975.pdf|at=Article 54|language=pt|access-date=28 July 2021|archive-date=6 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210706050206/https://cedis.fd.unl.pt/wp-content/uploads/2016/01/LEI-CONSTITUCIONAL-de-1975.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Constitutional Law of the Republic of Angola|date=1992|url=https://publicofficialsfinancialdisclosure.worldbank.org/sites/fdl/files/assets/law-library-files/Angola_Constitutional%20Law_1992_en.pdf|at=Article 162|access-date=28 July 2021|archive-date=5 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210705210511/https://publicofficialsfinancialdisclosure.worldbank.org/sites/fdl/files/assets/law-library-files/Angola_Constitutional%20Law_1992_en.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===အရောင်တိ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!
! style=&quot;background:#C8102E&quot; | {{color|white|အနီ}}
! style=&quot;background:#FFCD00&quot;| {{color|black|အဝါ}}
! style=&quot;background:#000000&quot; | {{color|white|အနက်}}
|-
! style=&quot;text-align:right&quot; | [[:en:CMYK color model|CMYK]]
| 20/100/90/0 || 0/15/100/0 || 10/10/10/100
|-
! style=&quot;text-align:right&quot; | [[:en:Pantone|Pantone]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.governo.gov.ao/download.aspx?id=1728&amp;tipo=publicacao|title=Símbolos Nacionais da República de Angola: Manual de Normas Gráficas e Protocolares|website=www.governo.gov.ao|access-date=2019-06-20|accessdate=28 July 2021|archivedate=1 September 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190901222558/https://www.governo.gov.ao/download.aspx?id=1728&amp;tipo=publicacao}}&lt;/ref&gt;
| 186 C || 116 C || Process Black C
|-
! style=&quot;text-align:right&quot; | [[:en:RGB color model|RGB]]
| 204/9/47 || 255/203/0 || 0/0/0
|-
! style=&quot;text-align:right&quot; | [[:en:Hexadecimal|Hexadecimal]]
| C8102E || FFCD00 || 000000
|}

== ၂၀၀၃ ခုနှစ် အောင်လံသစ်အတွက် အဆိုပြုမှု ==
၂၀၀၃ ခုနှစ်မှာ ပို၍ &quot;အကောင်းမြင်သော&quot; အောင်လံကို အမျိုးသားလွှတ်တော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြီခံဥပဒေဆိုင်ရာ ကော်မရှင်မှ တင်သွင်းခသော်လည်း အသုံးပြုခစွာ မဟိပါ။ အလယ်၌ ရီးဆွဲထားသော နေပုံစွာ  Tchitundo-Hulu လိုဏ်ဂူ၌ တွိဟိခရေ ပန်းချီပုံနန့် ဆင်တူယိုးမှားဖြစ်နေရေ။ အောင်လံ၏ အရွယ်အစားမှာလည်း အယင်ကအောင်လံပိုင်ယှောင် 2:3 အချိုးကို အသုံးပြုထားရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.crwflags.com/fotw/flags/ao!.html|title=Angola - proposals for a new flag|website=www.crwflags.com|access-date=2017-07-21}}&lt;/ref&gt; 

==ဓာတ်ပုံပြခန်း==
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;200px&quot; perrow=&quot;5&quot;&gt;
File:Flag of Portugal.svg|ပေါ်တူဂီ အုပ်ချုပ်စဉ် အင်ဂိုလာ၌ အသုံးပြုခသော [[ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ၏ အောင်လံတော်]] (၁၉၁၁–၁၉၇၅)
File:Flag of Portuguese West Africa (proposal).svg|[[:en:Angola (Portugal)|ပေါ်တူဂီ ပင်လယ်ရပ်ခြား အင်ဂိုလာပြည်နယ်]]အတွက် အဆိုပြုသောအောင်လံ (၁၉၆၇) &amp;ndash; ဘယ်တော့မျှ အသုံးမပြုခ
File:Flag of MPLA.svg|[[:en:MPLA|MPLA]](ယခင်လှုပ်ယှားမှု၊ အဂုခါ အုပ်ချုပ်သော ပါတီ)
File:Flag of UNITA.svg|[[:en:UNITA|UNITA]] အောင်လံ (ယခင်လှုပ်ယှားမှု၊ အဂုခါ အတိုက်အခံပါတီ)
File:Proposed Flag of Angola (1996).svg|အဆိုပြုသောအင်ဂိုလာနိုင်ငံအောင်လံ (၁၉၉၆)
File:Flag of Angola (2003 proposal).svg|အဆိုပြုသောအင်ဂိုလာနိုင်ငံအောင်လံ (၂၀၀၃)
File:Flag of the President of Angola.svg|သမ္မတအောင်လံ
&lt;/gallery&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}

==ပြင်ပလင့်တိ==
*{{FOTW|id=ao|title=Angola}}
*https://web.archive.org/web/20040622113124/http://www.angola.org/referenc/proposed_flag.html


[[ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်၏ အောင်လံတိ|အင်ဂိုလာ]]
[[ကဏ္ဍ:အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတတိ]]
[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတော်အောင်လံတိ|အင်ဂိုလာ]]</text>
      <sha1>sa6uwh3h92r2c5y9ekwp0xoo84pcy2x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ အလံတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6153</id>
    <redirect title="အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ အောင်လံတော်" />
    <revision>
      <id>21845</id>
      <timestamp>2026-10-06T09:04:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nyarna</username>
        <id>287</id>
      </contributor>
      <comment>Nyarna moved page [[အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ အလံတော်]] to [[အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ အောင်လံတော်]]</comment>
      <origin>21845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="39u8e80lpez0pi9cswgum70q7sfxo20" xml:space="preserve">#REDIRECT [[အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ အောင်လံတော်]]</text>
      <sha1>39u8e80lpez0pi9cswgum70q7sfxo20</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်၏ အောင်လံတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>6154</id>
    <revision>
      <id>21846</id>
      <timestamp>2026-10-06T09:08:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nyarna</username>
        <id>287</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;[[category:အာဖရိကတိုက်၏ အောင်လံတိ]]&quot;</comment>
      <origin>21846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77" sha1="6l9u0fun81qcstolweuj38w74ps5qxc" xml:space="preserve">[[category:အာဖရိကတိုက်၏ အောင်လံတိ]]</text>
      <sha1>6l9u0fun81qcstolweuj38w74ps5qxc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>6155</id>
    <revision>
      <id>21847</id>
      <timestamp>2026-10-06T09:09:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nyarna</username>
        <id>287</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;[[ category:အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတတိ]]&quot;</comment>
      <origin>21847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117" sha1="sqhebg1mcdupwfaxojwpsy84az6ebc2" xml:space="preserve">[[ category:အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတတိ]]</text>
      <sha1>sqhebg1mcdupwfaxojwpsy84az6ebc2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6156</id>
    <revision>
      <id>21848</id>
      <timestamp>2026-10-06T09:57:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-53699-17</username>
        <id>1382</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{Infobox ကုလသမဂ္ဂ |name      = United Nations General Assembly |image     = UN General Assembly hall.jpg |caption   = ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ ခန်းမဆောင် |type      = ဦးဆောင်အဖွဲ့အစည်း |acronyms  = GA, UNGA |head      = ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ ဥက္ကဋ္ဌ&lt;br /&gt; ၂၀၀၈ ခုနှစ် စက်တင်...&quot;</comment>
      <origin>21848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17193" sha1="b01evptcpx48c3g206ivx5l0kuhd1ls" xml:space="preserve">{{Infobox ကုလသမဂ္ဂ
|name      = United Nations General Assembly
|image     = UN General Assembly hall.jpg
|caption   = ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ ခန်းမဆောင်
|type      = ဦးဆောင်အဖွဲ့အစည်း
|acronyms  = GA, UNGA
|head      = ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ ဥက္ကဋ္ဌ&lt;br /&gt;
၂၀၀၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက်တွင် နီကရာဂွာ မှ
Miguel d'Escoto Brockmann
|status    = လုပ်ဆောင်ဆဲ
|established = ၁၉၄၅
|website   = [http://www.un.org/ga www.un.org/ga]
|parent    = 
|subsidiaries = 
|commons   = United Nations General Assembly
|footnotes =
}}
ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ကြီးကို ၁၉၄၅-ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (၂၄)ရက်နိမှာ စလို့ဖွဲ့စည်းခရေ။ ဖွဲ့စည်းစဉ်က အဖွဲ့ဝင် (၅၁)နိုင်ငံလှောက်ရာ ပါဝင်ကေလေ့ အဂုခါ အဖွဲ့ဝင်
နိုင်ငံပေါင်း ၁၉၃ နိုင်ငံလှောက်ဟိဗျာယ် ဖြစ်တေ။ အဖွဲ့ကြီး၏ ကြီးကျယ်မြင့်မားရေရည်ရွယ်ချက်တိမှာ ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရီး၊ လုံချုံရီး၊ ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားတိ ရိက္ခာဖူလုံရီး၊ ကျန်းမာမှု အဆင့်အတန်း မြင့်မားရီး၊ စာတတ်မြောက်ရီး အစဟိစွာရို့ဖြစ်တေ။

=== အဖွဲ့ဝင် ===
[[ကုလသမဂ္ဂ]]၏အထွေထွေညီလာခံမှာ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအားလုံးမှ ကိုယ်စားလှယ်တိ ပါဝင်ရေ။ လက်ဟိအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံပေါင်း (၁၉၃) နိုင်ငံ ဟိရေ။ 

==ပင်မအဖွဲ့ကြီး ခြောက်ခု==
ယင်းပိုင်ကျယ်ပြန့်ပြီးကေ ထုထည်ကြီးမားလှရေ ရည်ရွယ်ချက်တိကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ကြီးမာ 
# အထွေထွေညီလာခံ၊ 
# စီးပွားရီးနန့် လူမှုရီးကောင်စီ၊ 
# အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံးချုပ်၊ 
# နိုင်ငံငယ်တိထိန်းသိမ်းရီးကောင်စီ
# လုံချုံရီးကောင်စီ၊ 
# အထွေထွေအတွင်းရီးမှူးချုပ်ရုံး ဟူရေ ပင်မအဖွဲ့ကြီး ခြောက်ခုနန့်ဖွဲ့စည်းထားရေ။

ထိုပင်မအဖွဲ့ကြီး ခြောက်ဖွဲ့အနက် အထွေထွေညီလာခံမှာ အရေးပါဆုံးနန့် အဓိကအကျဆုံးဖြစ်တေ။ အထွေထွေညီလာခံက တစ်နှစ်မှာ တစ်ကြိမ်ရာ ကျင်းပရေ။ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိမှ နိုင်ငံ့အကြီးအကဲတိ၊ အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲတိ သို့မဟုတ် ဝန်ကြီးတိ တက်ရောက်ကတ်တေ။ ယင်းပိုင်နန့်ပင် အထွေထွေညီလာခံမှာ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ အားလုံးပါဝင်ပြီး တန်းတူအခွင့်အရေးလည်းဟိရေ။ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံစွာ မဲတစ်မဲ ပီးခွင့်ဟိရေ။ အထွေထွေညီလာခံ၏ ပုံမှန်အစည်းအဝေးတိကို နှစ်စဉ်စက်တင်ဘာလ တတိယပတ်အင်္ဂါနိမှစတင်ပနာ ဒီဇင်ဘာလလယ်ထိကျင်းပရေ။ ယေကေလေ့ အထူးအစည်းအဝေးတိကိုလည်း လိုအပ်ပါကကျင်းပရေ။ လုံချုံရီးကောင်စီ တောင်းဆိုချက်နန့်အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံအများစု၏တောင်းဆိုချက်တိအရ အရေးပေါ်အစည်းအဝေးကို ၂၄ နာရီအတွင်း ကျင်းပနိုင်ရေ။

အထွေထွေညီလာခံစွာ ကုလသမဂ္ဂပဋိညာဉ် စာတမ်း၏မူဘောင်အတွင်းအကျုံးဝင်ရေ အရေးအရာ မှန်သမျှကို ဆွေးနွေးပိုင်ခွင့်နန့်အဆိုပြုပြီး ထောက်ခံပိုင်
ခွင့်တိဟိရေ။ အထွေထွေညီလာခံအနီနန့် ဇာတိုင်းပြည် ဇာအစိုးရကိုမဆို အရေးယူဆောင်ရွက်ပီးဖို့ ညွှန်ကြားပိုင်ခွင့်နန့်အာဏာမဟိကေလေ့
အထွေထွေညီလာခံ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်တိစွာ တစ်ကမ္ဘာလုံး၏အမြင်နန့် ဆန္ဒသဘောထားကို ဖော်ဆောင်ရေအတွက်ကြောင့် အဟိန်အဝါဩဇာကြီးမားလေးနက်ရေ။
အထွေထွေညီလာခံမှာ လက်နက်ထိန်းသိမ်းရီး၊ ကန့်သတ်ရီး၊ ငြိမ်းချမ်းရီးကိစ္စရပ်တိတွင်ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့၏လုပ်ပိုင်ခွင့်နန့် လုပ်ငန်းတိ
ကို ထိပါးလာရေ ကိစ္စရပ်တိနန့်စပ်လျဉ်းလို့ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ လုံချုံရီးကောင်စီနန့်အခြားကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့အစည်းတိ၏ အစီရင်ခံစာတိကိုပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ လက်ခံသုံးသပ်ဖို့၊ စဉ်းစားဖို့၊ အကြံပီးဖို့ စရေအာဏာတိ၊ လုပ်ပိုင်ခွင့်တိဟိရေ။

အထူးသနန့် အထွေထွေညီလာခံကြီးစွာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံးအတွက် တရားသူကြီးတိ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ရီး၊ လုံချုံရီးကောင်စီ၏ အကြံပြုချက်နန့် အထွေထွေအတွင်းရီးမှူးချုပ် ရွေးချယ်ရီး စရေလုပ်ငန်းတိကိုလည်း ဖော်ဆောင်ရရေ။ အထူးအရေးပါရေ လုပ်ပိုင်ခွင့်မှာ ငြိမ်းချမ်းရီးအတွက်
အလွန်ပင် အရေးကြီးရေ ပြဿနာကို လုံချုံရီးကောင်စီ အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်တိအနီနန့် တညီတညွတ်တည်း သဘောတူညီချက်မရကေလေ့ အထွေထွေညီလာခံက
အရေးယူဆောင်ရွက်နိုင်ခွင့်ဟိခြင်းပင်ဖြစ်တေ။ (၆၅) ကြိမ်မြောက် ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံကြီးကို ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၄ ရက်နိမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နယူးယောက်မြို့ ကုလသမဂ္ဂဌာနချုပ်မှာ စတင်ကျင်းပရေ။ (၆၅)ကြိမ်မြောက် အထွေထွေညီလာခံကြီး၏ သဘာပတိအဖြစ် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ    H.E.Mr. Joseph Deiss ကို တင်မြှောက်ကတ်တေ။ ညီလာခံကြီးတွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံပေါင်း ၁၉၂ နိုင်ငံရို့စွာ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရီးအခြေအနေတိအပါအဝင်
အရေးအရာတိအပေါ်  ကိုယ်ရို့နိုင်ငံ၏အမြင်တိ၊ သဘောထားတိအပြင် ကိုယ်ရို့နိုင်ငံ၏ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုတိကိုလေ့ ထည့်သွင်းဆွေးနွေးကတ်တေ။


၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်နိမှာ ကုသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံအပြီးမှာ  တရုတ်ဝန်ကြီးချုပ် ဝမ်ကြားပေါင်က မိန့်ခွန်းပြောကြားခရေ။
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် နိုင်ငံခြားရီးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးဦးဉာဏ်ဝင်းစွာ စက်တင်ဘာလ ၂၈ရက်နိမှာ အထွေထွေမူဝါဒရီးရာ မိန့်ခွန်းပြောကြားခရေ။ အထွေထွေညီလာခံသို့ အီရန်သမ္မတ အာမက်ဒီနီဂျက်လည်းတက်ရောက်ခရေ။ ယင်းပိုင်တက်ရောက်စဉ် အီရန်သမ္မတအာမက်ဒီနီဂျက်နန့် ကုလသမဂ္ဂအတွင်းရီးမှူးချုပ် မစ္စတာဘန်ကီမွန်းရို့တွိဆုံခရေ။ ယင်းပိုင် တွိဆုံစဉ် မစ္စတာဘန်ကီမွန်းက အီရန်သမ္မတကို အီရန်နိုင်ငံအနဖြေင့် နျူကလီးယားကိစ္စအတွက် ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံတိနန့် ဆွေးနွေးမှုတိတွင် အပြုသဘောပါဝင်ပတ်သက်မှုလို့ မျှော်လင့်ကြောင်း ပြောကြားခရေ။
အီရန်သမ္မတအာမက်ဒီနီဂျက်စွာ ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံသို့ တက်ရောက်ရန် နယူးအယ်လင်(ခ) မြို့သို့ရောက်ဟိစဉ် သတင်းထောက်တိနန့် တွိဆုံရာမှာ နျူကလီးယားလက်နက်ကင်းမဲ့ရေ ကမ္ဘာဖြစ်ရီး အီရန်နိုင်ငံကအမြဲလိုလားရေ။ နျူကလီးယားဗုံး ထုတ်လုပ်ရန်ကြိုးပမ်းမည် မဟုတ်ကြောင်းရို့ကို ပြောကြားခရေ။


ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံကြီးမှာ ကုလသမဂ္ဂထောင်စုနှစ်ရည်မှန်းချက်တိအခြေအနေ တိုးတက်မှု၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲလာမှု၊ ရိက္ခါဖူလုံမှု အခြေအနေ၊ လက်နက်လျှော့ချရီး၊ ဖျက်သိမ်းရီး၊ ကုလသမဂ္ဂပြုပြင်ပြောင်းလဲရီးစရေအကြောင်းအရာတိ၊ ဘာသာရပ်တိကို ဆွေးနွေးကတ်တေ။ ကုလသမဂ္ဂ
အထွေထွေညီလာခံ စတင်ဖွင့်လှစ်ရာစွာမှာ အီရန်နန့် အမေရိကန်နိုင်ငံရို့မှာ အာရုံစူးစိုက်မှု ခံရရေနိုင်ငံတိ ဖြစ်ကတ်တေ။ အမေရိကန်သမ္မတ ဘားရက်အိုဘားမားက
အရှိအလယ်ပိုင်းငြိမ်းချမ်းရီးကို အလေးပီးဆွေးနွေးရေ။ ယင်းသို့ဆွေးနွေးပြောကြားခြင်းကို အီရန်သမ္မတက အပြင်းအထန်စွပ်စွဲပြောဆိုရာမှာ(၉/၁၁)
အရေးကို အကြောင်းပြကာ အမေရိကန်ရို့စွာ အာဖဂန်နစ္စတန်နန့်အီရတ်ရို့ကိုဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် ခြင်းဖြစ်ကြောင်းပါဟိရေ။ ယင်းသို့ဆွေးနွေးနီစဉ် အမေရိကန်
ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့စွာညီလာခံမှ သပိတ်မှောက်ထွက်ခွာလားရေ။ (၆၅) ကြိမ်မြောက်ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီ လာခံကြီးက ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှ စတင်
ကာ နှစ် နှစ်သက်တမ်းဟိမည့်လုံချုံရီးကောင်စီအလှည့်ကျအဖွဲ့ဝင် ၅ နိုင်ငံကို ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၂ရက် နိမှာရွီးချယ်ခရေ။ ယင်းရို့မှာ ကိုလံ
ဘီယာ၊ ဂျာမနီ၊ အိန္ဒိယ၊ ပေါ်တူဂီ၊ တောင်အာဖရိကနိုင်ငံတိဖြစ်တေ။&lt;ref&gt; စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၁)&lt;/ref&gt; 

=== လုပ်ငန်းတိ ===
ကုလသမဂ္ဂ ပဋိညာဉ်စာချုပ်ကြီး၏ ဘောင်အတွင်းကျရောက်ရေ ဇာအကြောင်းကိစ္စကို မဆို ဆွေးနွေးခွင့်ဟိရေ။ အထွေထွေညီလာခံစွာ [[ကုလသမဂ္ဂ လုံချုံရီးကောင်စီ]]၏အမြဲတမ်းမဟုတ်ရေအဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦးနန့် စီးပွားရီးနန့် လူမှုရီးကောင်စီ၏ အဖွဲ့ဝင် ၅၄ ဦးကို ရွီးချယ်ခြင်း လုပ်ငန်းတိကို လုပ်ကိုင်ရရေ။ လုံချုံရီးကောင်စီ၏ ထောက်ခံချက်အရ ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရီးမှူးချုပ်ကိုလေ့ ခန့်အပ်ပီးရေ။ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့၏ ရ-သုံးခန့်မှန်းခြီဘတ်ဂျက် ငွီစာရင်းကိုလည်း ဆွေးနွေးအတည်ပြုရရေ။

===  ပုံမှန်အစည်းအဝေး ===
အဖွဲ့ကြီး၏ ပုံမှန် အစည်းအဝေးကို နှစ်စဉ် စက်တင်ဘာလ၏ တတိယပတ် အင်္ဂါနိမှာ စတင်ရေ။&lt;ref&gt;ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ-နိုင်ငံတကာသတင်းဂျာနယ်&lt;/ref&gt;

=== ကိုးကားချက် ===
&lt;references/&gt;

{{ကုလသမဂ္ဂ}}
{{ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရီးမှူးချုပ်တိ}}

[[Category:ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ]]</text>
      <sha1>b01evptcpx48c3g206ivx5l0kuhd1ls</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>21849</id>
      <parentid>21848</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T10:00:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nyarna</username>
        <id>287</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Nyarna moved page [[ကုလသမဂ္ဂ အထွီထွီညီလာခံ]] to [[ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ]]</comment>
      <origin>21848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17193" sha1="b01evptcpx48c3g206ivx5l0kuhd1ls" xml:space="preserve">{{Infobox ကုလသမဂ္ဂ
|name      = United Nations General Assembly
|image     = UN General Assembly hall.jpg
|caption   = ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ ခန်းမဆောင်
|type      = ဦးဆောင်အဖွဲ့အစည်း
|acronyms  = GA, UNGA
|head      = ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ ဥက္ကဋ္ဌ&lt;br /&gt;
၂၀၀၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက်တွင် နီကရာဂွာ မှ
Miguel d'Escoto Brockmann
|status    = လုပ်ဆောင်ဆဲ
|established = ၁၉၄၅
|website   = [http://www.un.org/ga www.un.org/ga]
|parent    = 
|subsidiaries = 
|commons   = United Nations General Assembly
|footnotes =
}}
ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ကြီးကို ၁၉၄၅-ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (၂၄)ရက်နိမှာ စလို့ဖွဲ့စည်းခရေ။ ဖွဲ့စည်းစဉ်က အဖွဲ့ဝင် (၅၁)နိုင်ငံလှောက်ရာ ပါဝင်ကေလေ့ အဂုခါ အဖွဲ့ဝင်
နိုင်ငံပေါင်း ၁၉၃ နိုင်ငံလှောက်ဟိဗျာယ် ဖြစ်တေ။ အဖွဲ့ကြီး၏ ကြီးကျယ်မြင့်မားရေရည်ရွယ်ချက်တိမှာ ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရီး၊ လုံချုံရီး၊ ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားတိ ရိက္ခာဖူလုံရီး၊ ကျန်းမာမှု အဆင့်အတန်း မြင့်မားရီး၊ စာတတ်မြောက်ရီး အစဟိစွာရို့ဖြစ်တေ။

=== အဖွဲ့ဝင် ===
[[ကုလသမဂ္ဂ]]၏အထွေထွေညီလာခံမှာ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအားလုံးမှ ကိုယ်စားလှယ်တိ ပါဝင်ရေ။ လက်ဟိအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံပေါင်း (၁၉၃) နိုင်ငံ ဟိရေ။ 

==ပင်မအဖွဲ့ကြီး ခြောက်ခု==
ယင်းပိုင်ကျယ်ပြန့်ပြီးကေ ထုထည်ကြီးမားလှရေ ရည်ရွယ်ချက်တိကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ကြီးမာ 
# အထွေထွေညီလာခံ၊ 
# စီးပွားရီးနန့် လူမှုရီးကောင်စီ၊ 
# အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံးချုပ်၊ 
# နိုင်ငံငယ်တိထိန်းသိမ်းရီးကောင်စီ
# လုံချုံရီးကောင်စီ၊ 
# အထွေထွေအတွင်းရီးမှူးချုပ်ရုံး ဟူရေ ပင်မအဖွဲ့ကြီး ခြောက်ခုနန့်ဖွဲ့စည်းထားရေ။

ထိုပင်မအဖွဲ့ကြီး ခြောက်ဖွဲ့အနက် အထွေထွေညီလာခံမှာ အရေးပါဆုံးနန့် အဓိကအကျဆုံးဖြစ်တေ။ အထွေထွေညီလာခံက တစ်နှစ်မှာ တစ်ကြိမ်ရာ ကျင်းပရေ။ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိမှ နိုင်ငံ့အကြီးအကဲတိ၊ အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲတိ သို့မဟုတ် ဝန်ကြီးတိ တက်ရောက်ကတ်တေ။ ယင်းပိုင်နန့်ပင် အထွေထွေညီလာခံမှာ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ အားလုံးပါဝင်ပြီး တန်းတူအခွင့်အရေးလည်းဟိရေ။ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံစွာ မဲတစ်မဲ ပီးခွင့်ဟိရေ။ အထွေထွေညီလာခံ၏ ပုံမှန်အစည်းအဝေးတိကို နှစ်စဉ်စက်တင်ဘာလ တတိယပတ်အင်္ဂါနိမှစတင်ပနာ ဒီဇင်ဘာလလယ်ထိကျင်းပရေ။ ယေကေလေ့ အထူးအစည်းအဝေးတိကိုလည်း လိုအပ်ပါကကျင်းပရေ။ လုံချုံရီးကောင်စီ တောင်းဆိုချက်နန့်အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံအများစု၏တောင်းဆိုချက်တိအရ အရေးပေါ်အစည်းအဝေးကို ၂၄ နာရီအတွင်း ကျင်းပနိုင်ရေ။

အထွေထွေညီလာခံစွာ ကုလသမဂ္ဂပဋိညာဉ် စာတမ်း၏မူဘောင်အတွင်းအကျုံးဝင်ရေ အရေးအရာ မှန်သမျှကို ဆွေးနွေးပိုင်ခွင့်နန့်အဆိုပြုပြီး ထောက်ခံပိုင်
ခွင့်တိဟိရေ။ အထွေထွေညီလာခံအနီနန့် ဇာတိုင်းပြည် ဇာအစိုးရကိုမဆို အရေးယူဆောင်ရွက်ပီးဖို့ ညွှန်ကြားပိုင်ခွင့်နန့်အာဏာမဟိကေလေ့
အထွေထွေညီလာခံ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်တိစွာ တစ်ကမ္ဘာလုံး၏အမြင်နန့် ဆန္ဒသဘောထားကို ဖော်ဆောင်ရေအတွက်ကြောင့် အဟိန်အဝါဩဇာကြီးမားလေးနက်ရေ။
အထွေထွေညီလာခံမှာ လက်နက်ထိန်းသိမ်းရီး၊ ကန့်သတ်ရီး၊ ငြိမ်းချမ်းရီးကိစ္စရပ်တိတွင်ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့၏လုပ်ပိုင်ခွင့်နန့် လုပ်ငန်းတိ
ကို ထိပါးလာရေ ကိစ္စရပ်တိနန့်စပ်လျဉ်းလို့ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ လုံချုံရီးကောင်စီနန့်အခြားကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့အစည်းတိ၏ အစီရင်ခံစာတိကိုပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ လက်ခံသုံးသပ်ဖို့၊ စဉ်းစားဖို့၊ အကြံပီးဖို့ စရေအာဏာတိ၊ လုပ်ပိုင်ခွင့်တိဟိရေ။

အထူးသနန့် အထွေထွေညီလာခံကြီးစွာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံးအတွက် တရားသူကြီးတိ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ရီး၊ လုံချုံရီးကောင်စီ၏ အကြံပြုချက်နန့် အထွေထွေအတွင်းရီးမှူးချုပ် ရွေးချယ်ရီး စရေလုပ်ငန်းတိကိုလည်း ဖော်ဆောင်ရရေ။ အထူးအရေးပါရေ လုပ်ပိုင်ခွင့်မှာ ငြိမ်းချမ်းရီးအတွက်
အလွန်ပင် အရေးကြီးရေ ပြဿနာကို လုံချုံရီးကောင်စီ အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်တိအနီနန့် တညီတညွတ်တည်း သဘောတူညီချက်မရကေလေ့ အထွေထွေညီလာခံက
အရေးယူဆောင်ရွက်နိုင်ခွင့်ဟိခြင်းပင်ဖြစ်တေ။ (၆၅) ကြိမ်မြောက် ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံကြီးကို ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၄ ရက်နိမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နယူးယောက်မြို့ ကုလသမဂ္ဂဌာနချုပ်မှာ စတင်ကျင်းပရေ။ (၆၅)ကြိမ်မြောက် အထွေထွေညီလာခံကြီး၏ သဘာပတိအဖြစ် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ    H.E.Mr. Joseph Deiss ကို တင်မြှောက်ကတ်တေ။ ညီလာခံကြီးတွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံပေါင်း ၁၉၂ နိုင်ငံရို့စွာ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရီးအခြေအနေတိအပါအဝင်
အရေးအရာတိအပေါ်  ကိုယ်ရို့နိုင်ငံ၏အမြင်တိ၊ သဘောထားတိအပြင် ကိုယ်ရို့နိုင်ငံ၏ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုတိကိုလေ့ ထည့်သွင်းဆွေးနွေးကတ်တေ။


၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်နိမှာ ကုသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံအပြီးမှာ  တရုတ်ဝန်ကြီးချုပ် ဝမ်ကြားပေါင်က မိန့်ခွန်းပြောကြားခရေ။
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် နိုင်ငံခြားရီးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးဦးဉာဏ်ဝင်းစွာ စက်တင်ဘာလ ၂၈ရက်နိမှာ အထွေထွေမူဝါဒရီးရာ မိန့်ခွန်းပြောကြားခရေ။ အထွေထွေညီလာခံသို့ အီရန်သမ္မတ အာမက်ဒီနီဂျက်လည်းတက်ရောက်ခရေ။ ယင်းပိုင်တက်ရောက်စဉ် အီရန်သမ္မတအာမက်ဒီနီဂျက်နန့် ကုလသမဂ္ဂအတွင်းရီးမှူးချုပ် မစ္စတာဘန်ကီမွန်းရို့တွိဆုံခရေ။ ယင်းပိုင် တွိဆုံစဉ် မစ္စတာဘန်ကီမွန်းက အီရန်သမ္မတကို အီရန်နိုင်ငံအနဖြေင့် နျူကလီးယားကိစ္စအတွက် ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံတိနန့် ဆွေးနွေးမှုတိတွင် အပြုသဘောပါဝင်ပတ်သက်မှုလို့ မျှော်လင့်ကြောင်း ပြောကြားခရေ။
အီရန်သမ္မတအာမက်ဒီနီဂျက်စွာ ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံသို့ တက်ရောက်ရန် နယူးအယ်လင်(ခ) မြို့သို့ရောက်ဟိစဉ် သတင်းထောက်တိနန့် တွိဆုံရာမှာ နျူကလီးယားလက်နက်ကင်းမဲ့ရေ ကမ္ဘာဖြစ်ရီး အီရန်နိုင်ငံကအမြဲလိုလားရေ။ နျူကလီးယားဗုံး ထုတ်လုပ်ရန်ကြိုးပမ်းမည် မဟုတ်ကြောင်းရို့ကို ပြောကြားခရေ။


ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံကြီးမှာ ကုလသမဂ္ဂထောင်စုနှစ်ရည်မှန်းချက်တိအခြေအနေ တိုးတက်မှု၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲလာမှု၊ ရိက္ခါဖူလုံမှု အခြေအနေ၊ လက်နက်လျှော့ချရီး၊ ဖျက်သိမ်းရီး၊ ကုလသမဂ္ဂပြုပြင်ပြောင်းလဲရီးစရေအကြောင်းအရာတိ၊ ဘာသာရပ်တိကို ဆွေးနွေးကတ်တေ။ ကုလသမဂ္ဂ
အထွေထွေညီလာခံ စတင်ဖွင့်လှစ်ရာစွာမှာ အီရန်နန့် အမေရိကန်နိုင်ငံရို့မှာ အာရုံစူးစိုက်မှု ခံရရေနိုင်ငံတိ ဖြစ်ကတ်တေ။ အမေရိကန်သမ္မတ ဘားရက်အိုဘားမားက
အရှိအလယ်ပိုင်းငြိမ်းချမ်းရီးကို အလေးပီးဆွေးနွေးရေ။ ယင်းသို့ဆွေးနွေးပြောကြားခြင်းကို အီရန်သမ္မတက အပြင်းအထန်စွပ်စွဲပြောဆိုရာမှာ(၉/၁၁)
အရေးကို အကြောင်းပြကာ အမေရိကန်ရို့စွာ အာဖဂန်နစ္စတန်နန့်အီရတ်ရို့ကိုဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် ခြင်းဖြစ်ကြောင်းပါဟိရေ။ ယင်းသို့ဆွေးနွေးနီစဉ် အမေရိကန်
ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့စွာညီလာခံမှ သပိတ်မှောက်ထွက်ခွာလားရေ။ (၆၅) ကြိမ်မြောက်ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီ လာခံကြီးက ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှ စတင်
ကာ နှစ် နှစ်သက်တမ်းဟိမည့်လုံချုံရီးကောင်စီအလှည့်ကျအဖွဲ့ဝင် ၅ နိုင်ငံကို ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၂ရက် နိမှာရွီးချယ်ခရေ။ ယင်းရို့မှာ ကိုလံ
ဘီယာ၊ ဂျာမနီ၊ အိန္ဒိယ၊ ပေါ်တူဂီ၊ တောင်အာဖရိကနိုင်ငံတိဖြစ်တေ။&lt;ref&gt; စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၁)&lt;/ref&gt; 

=== လုပ်ငန်းတိ ===
ကုလသမဂ္ဂ ပဋိညာဉ်စာချုပ်ကြီး၏ ဘောင်အတွင်းကျရောက်ရေ ဇာအကြောင်းကိစ္စကို မဆို ဆွေးနွေးခွင့်ဟိရေ။ အထွေထွေညီလာခံစွာ [[ကုလသမဂ္ဂ လုံချုံရီးကောင်စီ]]၏အမြဲတမ်းမဟုတ်ရေအဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦးနန့် စီးပွားရီးနန့် လူမှုရီးကောင်စီ၏ အဖွဲ့ဝင် ၅၄ ဦးကို ရွီးချယ်ခြင်း လုပ်ငန်းတိကို လုပ်ကိုင်ရရေ။ လုံချုံရီးကောင်စီ၏ ထောက်ခံချက်အရ ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရီးမှူးချုပ်ကိုလေ့ ခန့်အပ်ပီးရေ။ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့၏ ရ-သုံးခန့်မှန်းခြီဘတ်ဂျက် ငွီစာရင်းကိုလည်း ဆွေးနွေးအတည်ပြုရရေ။

===  ပုံမှန်အစည်းအဝေး ===
အဖွဲ့ကြီး၏ ပုံမှန် အစည်းအဝေးကို နှစ်စဉ် စက်တင်ဘာလ၏ တတိယပတ် အင်္ဂါနိမှာ စတင်ရေ။&lt;ref&gt;ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ-နိုင်ငံတကာသတင်းဂျာနယ်&lt;/ref&gt;

=== ကိုးကားချက် ===
&lt;references/&gt;

{{ကုလသမဂ္ဂ}}
{{ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရီးမှူးချုပ်တိ}}

[[Category:ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ]]</text>
      <sha1>b01evptcpx48c3g206ivx5l0kuhd1ls</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကုလသမဂ္ဂ အထွီထွီညီလာခံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6157</id>
    <redirect title="ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ" />
    <revision>
      <id>21850</id>
      <timestamp>2026-10-06T10:00:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nyarna</username>
        <id>287</id>
      </contributor>
      <comment>Nyarna moved page [[ကုလသမဂ္ဂ အထွီထွီညီလာခံ]] to [[ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ]]</comment>
      <origin>21850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="9s4z1vfl11ig89z8e61e9lqo20s3qxm" xml:space="preserve">#REDIRECT [[ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ]]</text>
      <sha1>9s4z1vfl11ig89z8e61e9lqo20s3qxm</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>