သမိုင်း

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="rki">
  <siteinfo>
    <sitename>ဝီကီးပီးဒီးယား</sitename>
    <dbname>rkiwiki</dbname>
    <base>https://rki.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%93%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">မီဒီယာ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">အထူး</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">အသုံးပြုလူ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">အသုံးပြုလူ ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ဝီကီးပီးဒီးယား</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ဝီကီးပီးဒီးယား ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ဖိုင်</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ဖိုင် ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">မီဒီယာဝီကီ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">မီဒီယာဝီကီ ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">တမ်းပလိတ်</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">တမ်းပလိတ် ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">အကူအညီ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">အကူအညီ ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ကဏ္ဍ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ကဏ္ဍ ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>သမိုင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6180</id>
    <revision>
      <id>21898</id>
      <timestamp>2026-10-11T12:53:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Retkhaberi</username>
        <id>224</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{cleanup|date=23 Jul 2021}} [[File:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|Nikolaos Gysis ၏ Historia (၁၉၈၂)]] '''သမိုင်း'''ဆိုစွာမာ လူသားရို့၏ အတိတ်ကာလကို လိလာရေ ဘာသာရပ်ဖြစ်တေ။ စာရီးသားခြင်းကို တီထွင်ပြီးနောက်မာ သမိုင်းပေါ်ပေါက်ပါလတ်တေလို့...&quot;</comment>
      <origin>21898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12658" sha1="jfv2cequm8c953ydje5cafm429wdl06" xml:space="preserve">{{cleanup|date=23 Jul 2021}}
[[File:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|Nikolaos Gysis ၏ Historia (၁၉၈၂)]]
'''သမိုင်း'''ဆိုစွာမာ လူသားရို့၏ အတိတ်ကာလကို လိလာရေ ဘာသာရပ်ဖြစ်တေ။ စာရီးသားခြင်းကို တီထွင်ပြီးနောက်မာ သမိုင်းပေါ်ပေါက်ပါလတ်တေလို့လေ့ ဆိုနှိုင်ရေ။ သမိုင်းကို ရီးသားရေ ပညာသျှင်တိကို သမိုင်းပညာသျှင်လို့ ခေါ်ဆိုလေ့ဟိကတ်တေ။ ယင်းမာ ပြန်ပြောင်းပြောဆိုချက်တိကို အသုံးပြုပနာ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပျက် ခရေ အဖြစ်အပျက်တိကို စစ်ဆီးခြင်းနန့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း ပြုရေ သုတေသန နယ်ပယ် ဖြစ်ကာ တခါတရံမာ အကျိုးအကြောင်း ဆက်နွယ်လို့ ဖြစ်ပျက်ခရေ အဖြစ်အပျက်တိကို ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျ စနည်းနာစစ်ဆီးကာ ဆုံးဖြတ်ရေ ပညာရပ်ပင် ဖြစ်တေ။ သမိုင်းပညာသျှင်တိစွာ သမိုင်း၏ သဘောသဘာဝ နန့် အသုံးဝင်မှုရို့ကို ငြင်းခုံလေ့ ဟိကတ်တေ။

==စွယ်စုံကျမ်းမှ သမိုင်း ==
သမိုင်းဆိုစွာမှာ အတိတ်ကဖြစ်ရပ်တိကိုလိလာမှတ်ကျောက်တင်ထားရေစာကိုဆိုလိုရေ။ [[ဘုရား]]၊ [[ဂူ]]၊ [[ကျောင်း]]၊ တန်ဆောင်း၊ စဆွံ၊ ဓမ္မသာလာ၊ တန်တား၊ ပုဂ္ဂိုလ်ထူး၊အကြောင်းအရာထူး အစဟိစွာရို့နန့်ဆက်စပ်ပနာ စကားပြေဖြင့် ဖြစ်စီလင်္ကာဖြင့်ဖြစ်စီ စီကုံးရီးသားထားရေတိကိုသမိုင်းဟုခေါ်ရေ။ 


တချို့ကလေ့ သမိုင်းစွာ သံပိုင်းနန့်သဖောချင်းတူပြီးကေ သံပိုင်းမှ သမ္ပိုင်း၊ သမိုင်းဖြစ်လာရေလို့ ဆိုကတ်တေ။ စကားပြေဖြင့်ရီးသားထားရေ သမိုင်းများအကြောင်းကို အထူးမရီးသားတော့ဘဲ လင်္ကာစပ်ဆိုထားရေ သမိုင်းရီးသားနည်းကို ဖော်ပြပေအံ့။ သမိုင်းလင်္ကာစပ်ဆိုရာမာ-
# လင်္ကာစပ်ဆိုနည်းများ အတိုင်းရီး လားရေ။ 
# အစမာဖြစ်စီ၊ အဆုံးမာဖြစ်စီ သမိုင်းဆိုရေစကား များသောအားဖြင့် ပါဟိတတ်ရေ။ 

ပုံစံအားဖြင့်'''သမိုင်းတန်ဆောင်၊ ကမ္ပည်းဆောင်အံ့၊ ဉာဏ်ရောင်ဖြန့်ချိ၊နှိုင်းချိန်ညှိလော့၊လောကီအရာ''' စသည်အနိန်နန့် သမိုင်း လင်္ကာမှန်းသိယောင် သမိုင်းဆိုရေပုဒ်ကို 
ထည့်စပ်လီ့ဟိကတ်တေ။ သမိုင်းဟူရေပုဒ်ကိုလင်္ကာ၏ အလယ်မာသမိုင်းမှန်းသိယောင်ထည့်သွင်းစပ်ဆိုရေလည်းဟိရေ။ ပုံစံအားဖြင့်စစ်ကိုင်းမြို့ သမိုင်းလင်္ကာမာ
''' ရန်မာန်ပယ်ခိုင်း၊မြို့စစ်ကိုင်း၏၊သမိုင်းလင်္ကာ၊ ဂုဏ်ကိုးဖြာအား''' ဆိုပနာပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ရှင်ပင်သက်တော်ရဘုရားသမိုင်းမာ''' မင်္ဂလာ ထုံးဆောင်၊ကပ်လုံးပြောင်စိမ့်၊ အခေါင်သာနှိုင်း၊ တပေါင်လှိုင်းလို့၊တိုင်းမြန်မာပြည်၊ သမိုင်းရှည်ဖြင့်၊ ငါးမည်အင်စုံ''' ဆိုပနာပင်ဖြစ်ဖြစ် အသီးသီးစပ်ဆိုကတ်ရေ။ 


တချို့သမိုင်းလင်္ကာစာကိုယ်များမာမူ သမိုင်းဆိုရေစာပုဒ်လုံးဝ မပါပဲနန့်လည်းဟိတတ်ရေ။ ပုံစံအားဖြင့်ပုဂံပညာဟိမွန်း
ကိုဆိုပုဂံမြို့ဟိဂူဘုရားစဉ်သမိုင်းလင်္ကာမာ'''မဉ္ဇူဘုန်းတော်၊ သောင်း လုံးကျော်သည်၊ ထိပ်ပေါ်အထွတ်၊ရွှီနားညွတ်လော့၊ ရိမဒ်ပေါက္ကံ၊ တမ္ပဝတီ၊ သီရိပစ္စယာ၊ ပုဏ္ဏဂါမ၊ပုဂါမမည်၊ ဒေငါးပြည်မာ၊ ဆက်ရှည်စံပယ်၊ ငါးဆယ်နန့်ငါး၊ နရဖျားရို့၊တည်ထားပြုစု၊ ကောင်းမှုစိမျိုး၊ကြဲစိုက်ပျိုးသည်၊ ပုထိုးစာတီ၊လက်ချောင်းစီသို့ရပြီးကေ ဒေဖွယ်တည့်၊ များစွာဟိလည်း၊ တွိမိသလို့၊ မစုံစိခ၊ ဘုန်းဟေ့နတ်လူ၊ဉာဏ်ကျေးဟက်ဖြင့်၊ ဆွတ်ယူစိမ့်ငှာ၊ထိပ်ချာတင်ရွက်၊ သီကုံးဆက်ရေ၊ရွှီခွက်သောတာရုံဘုရား'''ဆိုပနာဖြစ်တေ။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)&lt;/ref&gt;

==သမိုင်းမဝင်၊ စာမတင်==
'''သမိုင်းမဝင်၊ စာမတင်၊ ရွာပင်မခေါ်ရ''' ဆိုရေ စကားတရပ် ဟိရေ။ ဇာမြို့ ဇာရွာ ဖြစ်စီ '''သမိုင်း''' ခေါ် ဖြစ်စိုင်ကမူ ဟိမြဲဖြစ်တေ။ လူရို့က မသိပနာသာ မြုပ်ကွယ်နီဖို့။ ဖြစ်စိုင်သမိုင်းကမူ ဘိတ်အိုင်အတွင်းမာ အနားယူနိန်ရေ ပတ္တမြား ရတနာပိုင် ဖြစ်ရာရေ။ 

သမိုင်း ဆိုရေ ဝေါဟာရကို မြန်မာဘာသာ စစ်စစ်ဟု ဆိုသူရို့က '''သမိုင်း''' (မိုင်း = ကြီးမား) သိဖွယ်ရာကြီး တရပ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ဆိုရေ။ သမိုင်းဆိုလျင် သိရဖို့။ သိယောင်ပြုရဖို့ဟု ဆိုလိုရေ။ 

သမိုင်းကို ပါဠိဘာရာမှ ဆင်းသက်ရေလို့ ဆိုသူရို့က သမုတိ ဆိုရေ ပုဒ်ကလည်းကောင်း၊ သမ္မုတိ ဆိုရေ ပုဒ်ကလည်းကောင်း ဖြစ်တေဟု ဆို၏။ သမုတိမှ '''သံ - မညတေတိ၊ သမုတိ'''၊ သမ္မုတိမှ '''သမ္မနနံ-သမ္မုတိ''' ဟု ဝိဂြိုဟ် အသီးသီးဆိုကာ - သံပုဗ္ဗ မနဓာတ်ဖြင့် ကောင်းစွာသိခြင်းကိုခြည်း ပြရေ။ ယကေလေ့ သမိုင်းကို ပါဠိဘာရာမှ ဆင်းသက်ခြင်း မဟုတ်ဟု ယူဆကာ ပါဠိပညာသျှင်တိက သမုတိ၊ သမ္မုတိ တိနန့် အဓိပ္ပာယ် မဖော်လိုကတ်လီ။ နာမည်ကျော် ပါဠိသက် အဘိဓာန်တိကလည်း ယင်းကို လျစ်လျူရှုခကတ်တေ။ 

သမိုင်းဆိုစွာ သိမှတ်ဖွယ်ရာ စာပီ, ကဗျာဖြစ်ပနာ မသိမဖြစ်၊ သိကိုသိရဖို့၊ မှတ်ကို မှတ်ရဖို့ အကြောင်းအရာတိပင် ဖြစ်တေ။ ဘုရားသမိုင်း၊ ကျောင်းသမိုင်း၊ မြို့သမိုင်း၊ ရွာသမိုင်း၊ လူ့သမိုင်း၊ အဖွဲ့အစည်းသမိုင်း၊ အသင်းအပင်းသမိုင်း၊ စာပီသမိုင်း စရေ အဆောက်အအုံ မြို့ရွာ အရာဝထု အစုအစည်း အားလုံး၏ သိမှတ်ဖွယ်ရာ ရှေးအစူအစိုင်တိပင် ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားလှပါရေ။ ယင်းအတွက်နန့် မြန်မာနိုင်ငံမာ သမိုင်းဆိုစွာ မြန်မာစာပီမာ အရေးကြီးသော အပိုင်းတပိုင်းအဖြစ် ပါဝင်လှာရရေ။ မြန်မာစာပီအထဲမှ သမိုင်းဆိုစွာကို နုတ်လိုက်ကေ လက်ကျန်စိကေချေလှောက်ရာ ကြွင်းကျန်လိမ့်မေလို့ ယူဆရလီရေ။ သမိုင်းကိုလေ့ မြန်မာစာပီမှ အဆီညှစ်လို့ အနှစ်ကို ထုတ်ပနာ ရွီးကောက်ရရေ ဖြစ်ရာ စာပီနန့် သမိုင်းသည် မကင်းရာ မကင်းကြောင်းပင် ဖြစ်တေ။ 

သမိုင်းမဝင်ပြီးကေ စာမတင်ခပိုင်၊ စာမတင်ခလို့လည်း သမိုင်းဆိုပနာ မဝင် မဖြစ်ပေါ်စွာလေ့ ဟိရေ။ သမိုင်းဝင်ကေလည်း စာမတင်ပနာလည်း သမိုင်းအစပျောက်ကာ နောက်လူရို့ မသိမမြင်ကတ်ရေကလေ့ ဟိလီရေ။ အမှန်လို့ဆိုကေဆိုကေ ဒေအချက်က ပိုပြီးကေတိ၏။ စာမတင်ခရလို့ သမိုင်းမဖြစ်ခရရေမာ မြန်မာနိုင်ငံမာ ဒုနန့်ဒေး မကန်မဝှန်ဖြစ်၏။
&lt;ref&gt;ဆင်ကျုံးဆရာတော် ရီးသားပြုစုရေ၊ ရမည်းသင်း ခရိုင်သမိုင်းနန့် ရမည်းသင်း ရာဇဝင်၊ ဒုကြိမ်၊ ဖေဖဝါရီလ၊ ၂၀၁၀၊ စာ-၇&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}

[[Category:သမိုင်း]]
[[ကဏ္ဍ:ပင်မ အကြောင်းအရာ ဆောင်းပါးတိ]]</text>
      <sha1>jfv2cequm8c953ydje5cafm429wdl06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကမ္ဘာ့သမိုင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6181</id>
    <revision>
      <id>21899</id>
      <timestamp>2026-10-11T13:01:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Retkhaberi</username>
        <id>224</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{Under construction}} လူသားရို့၏သမိုင်း တနည်း ကမ္ဘာ့သမိုင်းစွာ လူသားထု၏အတိတ်ကို စစိနနံ သုတေသနပြုကာ ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်တေ။ [[ရှီးဟောင်းသုတေသနပညာ]]၊ [[မနုဿဗေဒ]]၊ [[မျိုးရိုးဗီဇပညာ]]၊ [[ဘာသာဗေဒ]]န...&quot;</comment>
      <origin>21899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7893" sha1="dnqjoy0p1rdiue4uvo9hqs8stzk9xll" xml:space="preserve">{{Under construction}}
လူသားရို့၏သမိုင်း တနည်း ကမ္ဘာ့သမိုင်းစွာ လူသားထု၏အတိတ်ကို စစိနနံ သုတေသနပြုကာ ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်တေ။
[[ရှီးဟောင်းသုတေသနပညာ]]၊ [[မနုဿဗေဒ]]၊ [[မျိုးရိုးဗီဇပညာ]]၊ [[ဘာသာဗေဒ]]နန့် တခြားသော ပညာရပ်တိက ရှာဖွီတွိဟိချက်တိကို အခြီခံပနာ ဖော်ပြခြင်းဖြစ်ပြီးကေ၊ စာအရီးအသားကို စတင်တီထွင်ရေကာလမှ စတင်ပနာ သမိုင်းတင်ထားနိုင်ခြင်းဖြစ်တေ။ ယင်းပိုင် သမိုင်းတင်ဖော်ပြရာမာ ရီးသားထားရေ မှတ်တမ်း၊ ကျမ်းဂန်တိနန့် သမိုင်းပညာသျှင်အချင်းချင်း တီးဖြတ်အတည်ပြုစစ်ဆေးပြီးမှရာ ရီးသားထားရေ စာအုပ်စာတမ်းများ၊ တွိဟိချက်တိကို အခြီခံလိဟိရေ။

==သမိုင်းမတင်မီခေတ်==
{{Main|သမိုင်းမတင်မီခေတ်}}

===လူသားအစ===
[[:en:Molecular clock|မျိုးရိုးဗီဇတိုင်းတာမှု]]တိက လက်ဟိလူသားမျိုးရိုး(ဟိုမို ဆေပီယန်စ် - Homo sapiens)နန့် လူနန့် ပုံပန်းနံဘေးစပ်ဆုံး ဆွီမျိုးများဟုဆိုနှိုင်သော [[ချင်ပန်ဇီမျိုးက်ဝံ]] (chimpanzees and bonobos)မျိုးရိုးရို့ သည် မူလမျိုးက်ဝံမျိုးရိုးမှ လွန်ခရေနှစ်ပေါင်း ၄.၆မှ ၆.၂သန်းခန့်မာ ခွဲထွက်လှာခကြောင်း ညွှန်ပြထားရေ။{{sfn|Chen|Li|2001|pp=444–56}} ခန္ဓာဗေဒအရလက်ဟိလူသားဟုဆိုနှိုင်သူ ([[Anatomically modern human]])တိကို အာဖရိကတိုက်မာ လွန်ခရေ နှစ်ပေါင်း ၃၀၀,၀၀၀ခန့်မာ ထွက်ပေါ်လှာခရေလို့ ဆိုရေ။&lt;ref name=&quot;Smithsonian Institution&quot;/&gt; ယင်းချင့်လူတိစွာ အရာမျိုးနွယ်စိတ်တိနန့် ကွဲပြားသော အပြုအမူများဖြစ်ရေ ခေတ်လူသားတိ၏ အပြုအမူနန့် ဆင်တူရေအပြုအမူရို့ကို လွန်ခရေ နှစ်ပေါင်း ၅၀၀,၀၀၀ခန့်မာ စတင်ကျင့်သုံးလာခကတ်တေ။&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Klein|first=Richard G.|date=June 1995|title=Anatomy, Behavior, and Modern Human Origins|journal=Journal of World Prehistory|volume=9|issue=2|pages=167–98|doi=10.1007/BF02221838|issn=0892-7537}}&lt;/ref&gt;
[[File:Lascaux2.jpg|thumb|left|[[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]၊ [[:en:Lascaux|Lascaux]]မာ ၁၅,၀၀၀ BCE ပတ်ဝန်းကျင်ကာလမာ ရီးဆွဲထားရေ ဂူနံရံ ပဂျီ]]
[[File:Venus von Willendorf 01.jpg|thumb|upright 0.5|[[ဩစတြီးယားနိုင်ငံ]]မှ ၂၆,၅၀၀ BCE ပတ်ဝန်းကျင်ကာလမာ ပြုလုပ်ထားရေ &quot;[[:en:Venus of Willensdorf|Venus of Willensdorf]]&quot;]]

==လူ့​အဖွဲ့​အစည်းများ ပေါ်ပေါက်တိုးတက်လာခြင်း==

၁၀,၀၀၀ BCE ခန့်မာစတင်သော [[ကျောက်ခေတ်သစ်]]အပြောင်းအလဲကာလမာ စိုက်ပျိုးမွီးမြူရီးများ စတင်ပေါ်ပေါက်ကြီးထွားလာခပြီး လူသားရို့၏ နီထိုင်မှုပုံစံကို အခြီခံအားဖြင့် ပြောင်းလဲလားလီခရေ။ အရှိအလယ်ပိုင်းဒေသမာ ၁၀,၀၀၀ BCE ပတ်ဝန်းကျင်မာ ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ လက်ဟိတရုတ်နိုင်ငံတည်ဟိရာဒေသမာ ၇,၀၀၀ BCE ပတ်ဝန်းကျင်မာ ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊  [[အိန္ဒုမြစ်]]ဝှမ်းဒေသနန့် [[ဥရောပ]]ဒေသမာ ၆,၀၀၀ BCE ပတ်ဝန်းကျင်မာ ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ အမေရိကဒေသမာ ၄,၀၀၀ BCE ပတ်ဝန်းကျင်မာ ပင်ဖြစ်ဖြစ် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရီးကို စတင်လုပ်ကိုင်ကာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ပါလတ်တေ။{{sfn|Hart-Davis|2012|pp=36–37}} အရှိအလယ်ပိုင်းဒေသမာ ၈,၅၀၀ BCE ပတ်ဝန်းကျင်မာ  ဂျုံနန့် ဘာလီအစဟိရေ ကောက်နှံပင်များ([[:en:cereal crops|cereal crops]])ကို စတင်စိုက်ပျိုးလာကတ်ယား၊ [[သိုး]]နန့် [[ဆိတ်]]များမွိးမြူခြင်းနန့် တိရစ္ဆာန်ရိုင်းတိကို အိမ်သုံးအဖြစ်မွိးမြူခြင်း စတင်လာခကတ်တေ။{{sfn|McNeill|1999|p=11}}

==မှတ်စုတိ==
{{notelist|30em}}

==ကိုးကား==
{{Reflist|30em|refs=
&lt;ref name=&quot;Smithsonian Institution&quot;&gt;{{cite web |url=http://humanorigins.si.edu/evidence/human-fossils/species/homo-sapiens |title=Homo sapiens |work=The Smithsonian Institutions's Human Origins Program |publisher=[[Smithsonian Institution]] |accessdate=21 May 2017 |date=8 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180126182839/http://humanorigins.si.edu/evidence/human-fossils/species/homo-sapiens |archive-date=26 January 2018 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
}}

==စာစုစာရင်း==
* {{cite journal |last1=Chen |first1=F. C. |last2=Li |first2=W. H. | date = 2001 | title = Genomic Divergences Between Humans and Other Hominoids and the Effective Population Size of the Common Ancestor of Humans and Chimpanzees |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-human-genetics_2001-02_68_2/page/444 | journal = American Journal of Human Genetics | volume = 68 | issue = 2 | pages = 444–56 | doi = 10.1086/318206 | pmid = 11170892 | pmc = 1235277 |ref=harv}}
* {{cite book |editor-last=Hart-Davis |editor-first=Adam |title=History: The Definitive Visual Guide |publisher=DK Publishing |location=New York |year=2012 |isbn=978-0-7566-7609-4 |ref=harv }}
* {{cite book | last = McNeill | first = William H. | authorlink = William H. McNeill (historian) | title = A World History | url = https://archive.org/details/worldhistory0000mcne_e1t4 | origyear = 1967 | edition = 4th | date = 1999 | publisher = Oxford University Press | location = New York | isbn = 978-0-19-511616-8 |ref=harv }}

[[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာ့သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:သမိုင်း]]</text>
      <sha1>dnqjoy0p1rdiue4uvo9hqs8stzk9xll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အလယ်ခေတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6182</id>
    <revision>
      <id>21900</id>
      <timestamp>2026-10-11T13:08:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Retkhaberi</username>
        <id>224</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;[[File:St michaelis.jpg|thumb|Hildesheim ဟိ စိန့်မိုက်ကယ် ဘုရားကျောင်းကို [[ဂျာမနီ]]မာ အလယ်ခေတ်မာ တည်ဆောက်ခရေ။]]  '''အလယ်ခေတ်'''သည် [[ဥရောပ]]သမိုင်းမာပါဝင်ရေ အချိန်ကာလတခုဖြစ်တေ။ အလယ်ခေတ်စွာ အနောက်ရောမအင်...&quot;</comment>
      <origin>21900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5173" sha1="3dbrgryxifc11shp70fb5l22j4tv2ib" xml:space="preserve">[[File:St michaelis.jpg|thumb|Hildesheim ဟိ စိန့်မိုက်ကယ် ဘုရားကျောင်းကို [[ဂျာမနီ]]မာ အလယ်ခေတ်မာ တည်ဆောက်ခရေ။]]

'''အလယ်ခေတ်'''သည် [[ဥရောပ]]သမိုင်းမာပါဝင်ရေ အချိန်ကာလတခုဖြစ်တေ။ အလယ်ခေတ်စွာ အနောက်[[ရောမအင်ပါယာ]] ကျဆုံးချိန် [[အေဒီ]] ၄၇၆ ခုနှစ်ခန့်မာ စတင်ခပြီးကေ [[ကိုလံဘတ်|ခရစ်စတိုဖာ ကိုလံဘတ်]] ကမ္ဘာသစ်ကို ရှာဖွီတွိဟိခရေ ၁၄၉၂ ခန့်မာ ပြီးဆုံးခရေ။ အလယ်ခေတ်ဟု ခေါ်ဆိုရခြင်း အကြောင်းမာ ထိုအချိန်ကာလသည် ရောမ နန်းစဉ် ပျက်သုံးခြင်းနန့် ခေတ်သစ်ဥရောပ အစောပိုင်းကာလများ စတင်ခြင်းရို့၏ အလယ်မာ ဟိရေကြောင့်ဖြစ်တေ။ အလယ်ခေတ်မာ ပညာရီးမှေးမှိန်နေခြင်းကြောင့် အမှောင်ခေတ် (Dark Ages) လို့လေ့ ခေါ်ကတ်တေ။ ယင်းအပြင် ခရစ်ယာန်ဘာသာ ထွန်းကားလာမှုကြောင့် သက်ဝင်ယုံကြည်မှု၏ ခေတ် (Age of Faith) လို့လေ့ ခေါ်ကတ်တေ။ အတိအကျ ပြောရကေ အမှောင်ခေတ် ဆိုစွာမာ [[ရှာလမိန်း]] ထီနန်းမပြုခင် အချိန် အေဒီ ၄၇၆ မှ ၈၀၀ အထဲ အလွန်စောသော ခေတ်ကာလတိကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်တေ။

ဥရောပ တခွင်မာ ရောမအင်ပါယာ ပျက်သုဉ်းပြီးကေ ယိုင်ကျေးမှုမဟိရေ မျိုးနွယ်စုရို့၏ ကျူးကျော်ဝင်ရောင်မှုကြောင့် မြို့များ မြို့တော်တိနန့် ယင်းမြို့များအထဲ နီထိုင်သူရို့ ပျက်စီးဆုံးပါးခရရေ။ ဥရောပသည် ဖရိုးဖရာ ဖြစ်နီဗျာယ်း ထိုနီရာတွင် နီထိုင်ရန် မကောင်းလှပါ၊၊ ရောမရို့ အသုံးပြုခသော [[သိပ္ပံ]]၊ နည်းပညာနန့် စာပီဆိုင်ရာ ဗဟုသုတ မကန်မဝှန်မာ ဆုံးရှုံးခရရေ။ အမှောင်ခေတ်ကာလမာ လူရို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပြောင်းရွိခြင်း၊ စစ်ပွဲတိနန့် ဝဋ်ဆိုက်မှုတိ ပြည့်နှက် နီခရေ။ ယင်းအတွက်နန့်လည်း အမှောင်ခေတ်လို့ အမည်တွင်ခခြင်း ဖြစ်တေ။ ကံကောင်းထောက်မစွာပင် ထိုအချိန်ကာလမာ နှစ် ၃၀၀ သာကြာမြင့်ခရေ။ ရှာလမိန်းကို အေဒီ ၈၀၀ ခုနှစ်မာ ဘုရင်အဖြစ် တင်မြှောက်ခပြီးကေနောက် သူစွာ အုပ်ချုပ်မှု အမိန့်အာဏာ၊ ပညာရီးနန့် ယိုင်ကျေးမှု ဖွံ့ဖြိုးရီး ရို့အတွက် ဆောင်ရွက်ခရေ။ ဥရောပသည် အစောပိုင်း ရာစုနှစ်များမာ သူရို့ ဆုံးရှုံးခသော အရာတိကို တဆတ်ဆတ်ချင်း ပြန်ပနာ ရဟိပါလတ်တေ။

အလယ်ခေတ်မာ အနောက် ရောမအင်ပါယာမှ ကျန်ဟိရေ ဒေသတိစွာ [[အင်္ဂလန်]]၊ [[ပြင်သစ်]]၊ ဂျာမနီ၊ ဟန်ဂေရီ၊ [[စပိန်]]၊ ပေါ်တူဂီ၊ ပိုလန် နန့် [[ရုရှား]] အစဟိရေ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံတိအဖြစ် တဆတ်ဆတ် ပေါ်ပေါက်ပါလတ်တေ။

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{Hist-stub}}


[[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာ့သမိုင်း]][[ကဏ္ဍ:သမိုင်း]][[ကဏ္ဍ:အလယ်ခေတ်]]</text>
      <sha1>3dbrgryxifc11shp70fb5l22j4tv2ib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရှီးဟောင်းသုတေသန</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6183</id>
    <revision>
      <id>21901</id>
      <timestamp>2026-10-11T13:14:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Retkhaberi</username>
        <id>224</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;[[File:archaeology.rome.arp.jpg|thumb|300px|right|[[အီတလီ]]ဟိ ရှီးခေတ်[[ရောမ]]မှ လွန်ခရေ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀၀ ကျော်မှ အကပ်အသပ်တိကို ရှီးဟောင်းသုတေသန ပညာသျှင်တိက တူးဖော်ပနာ မြီပုံဆွဲမှတ်တမ်းတင်နီပုံ]] File:GD-EG-Alex-Théatre031.JP...&quot;</comment>
      <origin>21901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5520" sha1="3oavbevzi4ifqnhxo67dlvsuc7b1192" xml:space="preserve">[[File:archaeology.rome.arp.jpg|thumb|300px|right|[[အီတလီ]]ဟိ ရှီးခေတ်[[ရောမ]]မှ လွန်ခရေ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀၀ ကျော်မှ အကပ်အသပ်တိကို ရှီးဟောင်းသုတေသန ပညာသျှင်တိက တူးဖော်ပနာ မြီပုံဆွဲမှတ်တမ်းတင်နီပုံ]]
[[File:GD-EG-Alex-Théatre031.JPG|thumb|300px|[[အီဂျစ်နိုင်ငံ]] အလက်ဇန်းဒရီးယားဟိ ရောမဇာတ်ရုံ]]
'''ရှီးဟောင်းသုတေသနပညာ''' ဆိုစွာမာ ရှီးဟောင်းခေတ်မှ လူသား ရို့ကြွင်းကျန်ခသော ရုပ်ဝထုပစ္စည်းရို့နန့် ပတ်ဝန်းကျင် အနိန်အထား အချက်အလက်တိကို ပြန်ပနာရှာဖွီလို့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနန့် ထိုခေတ်ယင်းခါက လူ့အဖွဲ့အစည်းကို လိလာသော ပညာရပ်ဖြစ်တေ။ ယင်းပိုင်သျှောင် အချက်အလက်များမာ လက်မှုပစ္စည်းများ၊ ဗိသုကာပညာရပ်များ၊ ဇီဝဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ နန့် ယိုင်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အခြီအနီများ ပါဝင်ရေ။ ရှီးဟောင်းသုတေသနပညာရပ်မာ အမျိုးမျိုးသော လုပ်ငန်းဆောင်စွာရို့ ပါဝင်လေ့ ဟိသဖြင့် [[သိပ္ပံပညာ]]ဟု ခေါ်ဆိုနှိုင်ပိုင် လူမှုရီးပညာလို့လေ့ ခေါ်ဆိုနှိုင်ရေ။&lt;ref&gt;{{citation | author = Sinclair A | year = 2016 | title = The Intellectual Base of Archaeological Research 2004–2013: a visualisation and analysis of its disciplinary links, networks of authors and conceptual language | journal = Internet Archaeology | volume =  | issue = 42| page =  | doi=10.11141/ia.42.8}}&lt;/ref&gt; [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]မာ [[မနုဿဗေဒ]] ၏ ဘာသာရပ်ခွဲ တခု အဖြစ် မှတ်ယူလီ့ဟိပြီးး [[ဥရောပ]]မာမူ သီးသန့် ဘာသာရပ်တခုအဖြစ် မှတ်ယူကတ်တေ။

ရှီးဟောင်းသုတေသန ပညာမာ လူသားရို့၏ ရာဇဝင်ကို အရှိအာဖရိကမာ ပထမဆုံးသော ကျောက်လက်နက်များများ တီထွင်သုံးစွဲခကတ်တေ နှစ်ပေါင်း ၃.၄ သန်းမှ အစပြုပနာ ပရုန်းနရုန်း ဆယ်စုနှစ်များ အထိ လိလာကတ်တေ။&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Roche|first=Hélène|last2=Kent|first2=Dennis V.|last3=Kirwa|first3=Christopher|last4=Lokorodi|first4=Sammy|last5=Wright|first5=James D.|last6=Mortlock|first6=Richard A.|last7=Leakey|first7=Louise|last8=Brugal|first8=Jean-Philip|last9=Daver|first9=Guillaume|date=May 2015|title=3.3-million-year-old stone tools from Lomekwi 3, West Turkana, Kenya|url=https://www.nature.com/articles/nature14464|journal=Nature|volume=521|issue=7552|pages=310–315|doi=10.1038/nature14464|issn=1476-4687}}&lt;/ref&gt; ထိုပညာရပ်ရေ သမိုင်းမတင်မီခေတ်က လူ့အဖွဲ့အစည်းတိကို လိလာရာမာ အလွန်အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ရေ။ ထိုအချိန်က လူရို့၏ သမိုင်းကြောင်းကို ရီးသားမှတ်တမ်းတင်မှုတိ မဟိရေ်လည်း လူသားရို့ရာဇဝင်၏ ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းသော အဖြစ်အပျက်ရို့မာ ထိုခေတ်အခါက ဖြစ်ပျက်ခလီရေ။ ရှီးဟောင်းသုတေသနပညာရပ်မာ လူရို့၏ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုကို လိလာခြင်းက ယိုင်ကျေးမှု ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခြင်း အထိ လိလာရန် အထိ ရည်ရွယ်ချက် အမျိုးမျိုး ဟိရေအပြင် ယိုင်ကျေးမှု သမိုင်းကြောင်းကို ပိုပြီးကေနားလည်သိဟိနှိုင်ဖို့ အတွက်လေ့ ရည်ရွယ်လေ့ ဟိရေ။&lt;ref&gt;{{Citation|url=https://www.livescience.com/44448-what-is-archaeology.html|title=What Is Archaeology? {{!}} Archaeology Definition|work=Live Science|access-date=25 August 2017}}&lt;/ref&gt;


==ကိုးကား==
{{Reflist}}

[[Category:ရှီးဟောင်းသုတေသနပညာ]][[Category:သမိုင်း]]</text>
      <sha1>3oavbevzi4ifqnhxo67dlvsuc7b1192</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စစ်ပွဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6184</id>
    <revision>
      <id>21902</id>
      <timestamp>2026-10-11T13:27:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Retkhaberi</username>
        <id>224</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{cleanup|date=23 Jul 2021}} စစ်ဆိုရေ ဝေါဟာရ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်စွာ ကျယ်ဝန်းလှရေ။ လူအများနားလည်ကတ်စွာမာ စစ်ဆိုစွာ လက်နက်စွဲကိုင်ပနာ တနိုင်ငံနန့် တနိုင်ငံ တိုက်ခိုက်ခြင်းဆိုပနာ ဖြစ်တေ။ အဘိဓာန...&quot;</comment>
      <origin>21902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16517" sha1="agoq6yryx18wch9015l3ladzxkqtu12" xml:space="preserve">{{cleanup|date=23 Jul 2021}}
စစ်ဆိုရေ ဝေါဟာရ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်စွာ ကျယ်ဝန်းလှရေ။ လူအများနားလည်ကတ်စွာမာ စစ်ဆိုစွာ လက်နက်စွဲကိုင်ပနာ တနိုင်ငံနန့် တနိုင်ငံ တိုက်ခိုက်ခြင်းဆိုပနာ ဖြစ်တေ။ အဘိဓာန်ကျမ်းတိမာ တိုင်းပြည်အချင်းချင်း လက်နက်အားကိုးဖြင့် တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ ပဋိပက္ခဖြစ်ခြင်းဆိုပနာ ဖွင့်ဆိုထားလီရေ။ စစ်ပါရဂူကြီးတိက စစ်ကို အနက်အဓိပ္ပာယ်အမျိုးမျိုး ဖွင့်ဆိုကတ်လီရေ။ အမှန်က စစ်၏အဓိပ္ပာယ်မာ -
# နိုင်ငံရီး ရည်ရွယ်ချက်ပေါ်မာ အခြီပြုရေ ပဋိပက္ခမျိုး  ဖြစ်ခြင်း၊
# အဓမ္မအင်အား၊ စစ်လက်နက်အင်အားကို အသုံးချပြီးကေ တိုက်ခိုက်ကတ်တေ ရန်ဘက်အုပ်စု (သို့) ရန်ဘက်နိုင်ငံများ ဖြစ်ခြင်း၊
# အရွယ်ပဏာမအားဖြင့်လည်း အတိက နိုင်ငံရီးအုပ်စု တခုဟု သတ်မှတ်နိုင်လောက်ရေ အုပ်စု(သို့) နိုင်ငံများ၊
# ထိုပဋိပက္ခသည် အချိန်အားဖြင့် အတန်ကြာကြာ ဆက်ပနာဖြစ်ရခြင်း၊
# တိုက်ခိုက်ရေ ရည်ရွယ်ချက်အနိန်နန့်လည်း တဖက်ရန်သူအုပ်စုအား ကြက်စာကောက်မာ ယင်းရန်ဖြစ်ရခြင်း ဆိုပနာ ဖြစ်တေ။&lt;ref&gt;သန်းဝင်းလှိုင် ရီး၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မှတ်တမ်းများ၊ စာ-၆&lt;/ref&gt;

စစ်ဆိုစွာမာ တနည်းတဖုံနန့် ဖြစ်နီရေ အမြဲမပြတ်နိုင်ငံရီး ဖြစ်တေလို့ နားလည်နိုင် ရေ။ နိုင်ငံတကာနိုင်ငံရီးမာ စစ်ရီးပါဝါစွာ သမာရိုးကျပုံစံအတိုင်းဟိရေ။ နိုင်ငံနန့် နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်း များစွာ တဖက်နန့် တဖက်အပြန်အလှန် လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်နိုင်ဖို့ ခြိမ်းခြောက်မှုတိ ပြုလုပ်ကတ်တေ။ စစ်ရီးအင်အားသုံးကတ်ရေ။ ယင်းပိုင်အပြန်အလှန်လွှမ်းမိုးဖို့အတွက် လုပ်ဆောင်ကတ်ကေး စစ်ပွဲများဖြစ်လှာ ကတ်တေ။ ဇာခေတ်၊ ဇာ နယ်ပယ်မာဖြစ်စီ၊ လူ့ယိုင်ကျေးမှုမာ စစ်ရီးအင်အားသုံးခြင်း ပိုင်ယှောင်အပြုအမူတိကို တွိဟိရရေ။ စစ်ပွဲများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းစွာ လူ့ဗီဇအဟောင်းများ တန်ပြန်ပေါ်ထွက်လှာခြင်းပင်ဖြစ်တေ။ လူသည် သဘာဝအရ ဖို့လိုတတ်ရေ သဘောဟိရေ။ လူ၏အကြမ်းဖက်မှုပုံစံကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် စစ်ပွဲတိကို အတန်းအစားခွဲခြား သတ်မှတ်နှိုင်ရေ။ 

စစ်ဖြစ်ရရေအကြောင်းအရင်းတိဟိပါယင့်။ ငြိမ်းချမ်းရရေအကြောင်းအရင်းတိဟိပါယင့်။ စစ်ရီးပါဝါကို အပြည့်အဝ အသုံးချခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လှာသော အကျိုးသက်ရောက်မှုတိသည် ဂလိုဇာ နိုင်ငံရီးမာ သိသာသောဆုတ်ယုတ်မှုတိကို ပြသလာရေ။ အချိန်ကြာလာရေနန့်တတူ စစ်ရီး မဟာဗျူဟာများ နက်နဲလာရေ။ ပိုပြီးကေသိမ်မွေ့လာရေ။ စစ်ရီးနည်းပညာများ ပိုပြီးကေ တိုးတက်လာရေ။ စစ်ရီးနည်းပညာရပ် များ ပိုပြီးကေ ကျယ်ပြန့်နက်နဲလာရေ။ ခေတ်ကာလကြာ မြင့်လာရေ နန့်တတူ ဖြစ်ပေါ်လှာသော စစ်ရီးဘက် စွမ်းရည်များစွာကြီးမားရေအယင့်အယင်ဖြင့် ပြောင်းလဲလာရေ။ ရိုက်ဖက်သီနတ်နီရာတွင် စက်သီနတ်များ အစားထိုးလာရေ။ စက်မှုနည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသည် စစ်ဘက်သုံးလက်နက်များ အစွမ်းထက်မြက်လာခြင်းကို သယ်ဆောင်လာရေ။ ၂၀ ရာစုမာဖြစ်ပွားသော ကမ္ဘာလုံးချီ စစ်ပွဲများစွာသာဓကပင်ဖြစ်တေ။ 

စစ်အီးပြီးဆုံးရေကာလနောက်ပိုင်း စစ်ပွဲဖြစ်ပွဲမှုတိသည် အသွင်အမျိုးမျိုးကွဲပြားလာကတ်တေ။ အရပ်ဘက်-စစ်ဘက် အကြားမာ အချိုးမညီရေလုပ်စွာတိကြောင့် ပြည်မားစစ်များဖြစ်ပွားခရေ။ စစ်ဖက်မာ နည်းပညာမြင့်မားလာမှုကြောင့် ဖျက်အားပြင်းလက်နက်များ သုံးစွဲလှာခကတ်တေ။ စစ်ပွဲများစွာတရားသီာ စစ်လား၊ မတရားသီာစစ်လား ဆိုလိုစွာကို ကတောက်ကဆတ် ဖြစ်နီကြဆဲဖြစ်တေ။ 
ကိုယ့်အကျိုးစီးပွားနန့်နိူင်းလို့ ဖြစ်ပေါ်လှာသောစစ်ပွဲတိကို တရားသည်၊ မတရားသည် ခွဲခြားရန်ကား ခက်ခဲရေ ပုစ္ဆာပင် ဖြစ်နီဆဲဖြစ်တေ။ တရားရေစစ်ကို ဇာပိုင်ဆင်နွဲနှိုင်ဖို့လဲဆိုရေ မီးခွန်းစွာ အချိန်နန့်တတူ ဟိနီဆဲဖြစ်တေ။ စစ်ပွဲမာ ဖြောင့်မတ်မှန်ကန်သောစိတ်ဓာတ်ဖြင့် တိုက်ခိုက် ပါက တရားသီာ စစ်ဆိုပနာ ဆိုချင် ဆိုနှိုင်ပါလိမ့်မေ။ 

==စစ်ရို့၏သဘာဝ==												
စစ်ဆိုစွာမာ အဇာနည်း။ အကြမ်းဖက်မှု၊ ပြစ်ဒဏ်ခတ်မှု၊ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု၊ ဓာတု လက်နက်ဖြင့်တိုက်ခိုက်မှု၊ လူသတ်မှု စရေအရာတိကို ဇာပိုင်သောစစ်ဟု သတ်မှတ်ဖို့လဲ။ စစ်သား နိုင်ငံရီးအုပ်စုများအကြား ဖြစ်ပွားသော ပဋိပက္ခပင်ဖြစ်တေ။ သမာရိုးကျတွေးကြည့်ကေ နိုင်ငံရီးအုပ်စုများ ဆိုစွာမာ နိုင်ငံတိပင်ဖြစ်တေ။ 
စစ်ဆိုစွာမာ	
-	စစ်ဆိုစွာမာ ပြင်းထန်ကျယ်ပြန့်စွာ ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားခြင်း ဖြစ်တေ။
-	စစ်ဆိုစွာမာ အနိုင်ရရန် ဇကုန်သတ်ပုတ်တိုက်ခိုက်နီကတ်သော လူနှစ်ဦး၏ပုံရိပ်ကို အကျယ်ချဲ့ ထားခြင်း ပင်ဖြစ်တေ။ 
-	စစ်ဆိုစွာမာ တဖက်ရန်သူအား ကိုယ့်လိုအင်ဆန္ဒအတိုင်း လိုက်နာစီရန် ဇကုန် ကြိုးပမ်းအား ထုတ်ခြင်း ဖြစ်တေ။
-	စစ်ဆိုစွာမာ ရန်သူက ကျနော်ရို့၏ လိုအင်ဆန္ဒတိကို လုံးဝဥဿုံ လိုက်လျောလာရေ အထိ ရန်သူ့ အပေါ်ကို ကျင့်ကြံရာသော အကြမ်းဖက်မှုပင် ဖြစ်တေ။ 	

==စစ်၏ရည်မှန်းချက် / ရည်ရွယ်ချက်==
	ရည်မှန်းချက်နန့် ရည်ရွယ်ချက်ကို ခွဲခြားမြင်ဖို့လိုအပ်ရေ။
-	ရည်မှန်းချက်သည် ရေရှည်ဖြစ်တေ။
-	ရည်ရွယ်ချက်သည် ရေတိုဖြစ်တေ။ 
ရည်ရွယ်ချက်တိုင်းရေ ရည်မှန်းချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်သော လုပ်စွာတိပင်ဖြစ်ရဖို့။ ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်လုပ်သောအရာတိုင်းရေ ရည်မှန်းချက်ကို ရောက်စီရန် ကျေးဇုပြုရေ အကြောင်း တရားများ ဖြစ်စီရဖို့။
 
စစ်၏ရည်မှန်းချက်ကို ပါရှန်ဗိုလ်ချုပ်ဖြစ်သူ နိုင်ငံရီးသဘောတရားပညာသျှင် ကလော့စ်ဝစ်ဇ်က ဧပိုင်ဆိုထားရေ။
စစ်၏အရီးအကြီးဆုံးရည်မှန်းချက်မာ ရန်သူအပြီးအပိုင်ချုပ်ငြိမ်းရီးပင်ဖြစ်တေ။ ထိုတူညီရေ ရည်မှန်းချက် အောင်မြင်စီရန် စစ်ပြိုင်သူ နှစ်ဦးစလုံးက	အချိန်နန့်တတူ ဇကုန် အပြန်အလှန် ထိုးနှက်တိုက်ခိုက်ကတ်တေ။ ဒေပိုင်နန့် ထပ်တူထပ်မျှဖြစ်ရေ တန်ပြန်ထိုးနှက်ချက်တိ ဖြစ်ပေါ်လှာပြီး စစ်အတိုင်းအတာမဲ့၊ အတားအဆီးမဲ့ သောအကြမ်းဖက်မှု အဆုံးအစွန်အဆင့်သို့ ရောက်ဟိလာရေ။

စစ်သား ရန်သူအပြီးအပိုင်းချုပ်ငြိမ်းလားလီရန် အမြဲမပြတ်ပြင်းထန်စွာထိုးနှက်တိုက်ခိုက်သော အကြမ်းဖက် မှုဖြစ်ပြီးကေ စစ်ဖြစ်ရာမာနားလည်မှုယူခြင်း၊ ကြမ်းကြုပ်မှုကို ကန့်သတ်ထိန်းချုပ်ခြင်းများ လုံးဝ မဟိအပ်။ အတိုင်းအတာမဲ့ရေ စစ်သဘောတရားမာ ပြင်းထန်မှုကို ထိန်းချုပ်သော အတွေး အခေါ်မျိုး ဖြည့်စွက်ခြင်းစွာ စစ်၏သဘာဝနန့် လုံးဝ ဆန့်ကျင်ရေ။

စစ်ပွဲ၏ရည်ရွယ်ချက်မာ ရန်သူကို လက်နက်မဲ့စီခြင်းပင်။
ကလော့ဇ်ဝစ်ဇ်၏ အဆိုအရ စစ်မှုရီးရာမာ အဓိကရည်မှန်းချက် သုံးရပ်ဟိရေ။ ယင်းရို့မာ - 						
# ရန်သူ၏ လက်နက်ကိုင် အင်အားစုကို အောင်နှိုင်ပြီး ဖျက်ဆီးပစ်ရန်					
# ရန်သူ၏ ပစ္စည်းအင်အားနန့် အရာအင်အား အခြီအမြစ်တိကို သိမ်းပိုက်ရန်		
# ကိုယ့်ဘက်ကို ပြည်သူလူထု ရောက်ဟိလာစီရန် ရို့ဖြစ်တေ။ 			


လူသားတိကို စစ်ပွဲသို့ တွန်းပို့နိန်ရေ တွန်းအားနှစ်ရပ်ဟိရေ။
-	ပင်ကိုဗီဇအရ ဖို့လိုစိတ် (Hostile Feeling )
-	ဖို့လိုသော ရည်ရွယ်ချက် ( Hostile Intention )
(စစ်၏ရည်ရွယ်ချက်ဖြစ်ရေ ရန်သူကိုလက်နက်မဲ့စီခြင်းသည် ရန်သူအပြီးအပိုင်ချုပ်ငြိမ်းရီးကို ကျေးဇုပြု သော အကြောင်းတရားကြီးဖြစ်တေ။)&lt;ref&gt;ကလော့ဇဝပ်၏ စစ်ရီးဆိုင်ရာသဘောတရားများ (နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရီးတက္ကသိုလ်)/ကန့်သတ်&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{Reflist}}

[[Category:စစ်ပွဲ]] [[Category:သမိုင်း]]
နိုင်ငံတိုင်း စစ်ဟိကတ်တေ အနည်းနန့်အများ
ဒေချင့်တိက ပြည်ပကနိန် စိမ့်ဝင်ရောက်လို့ရာ မြင်နှိုင်ရေ ရှမ်းမြောက်ကနိန် အမေရိကန်၏ စိုက်ဝါးက တရုတ်လို့ ထင်ကောင်းထင်မေ တိုင်းရင်းသားသူပုန်တိအပေါ် အမေရိကန်၏ စစ်ရီးယိုစိမ့်မှု့//ဘိန်း/ယစ်မူးဆီး/ အွန်လိုင်းငွီလိမ်ဂိုဏ်း ဒေချင့်တိအားလုံးက အမေရိကန်၏လက်ချက်ပဲဆိုစွာ ထရမ့်အစိုးရက ဝန်ခံထားပြီးသားသားပါ ကုလသမဂ္ဂ၏ ညီလာခံမာ လူတိက ဇာချင့်တိနားထောင်နီကတ်လဲ မီးစရာဖြစ်နီရေ။</text>
      <sha1>agoq6yryx18wch9015l3ladzxkqtu12</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>