ဝီကီးပီးဒီးယား rkiwiki https://rki.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%93%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွီးနွီးချက် အသုံးပြုလူ အသုံးပြုလူ ဆွီးနွီးချက် ဝီကီးပီးဒီးယား ဝီကီးပီးဒီးယား ဆွီးနွီးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွီးနွီးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွီးနွီးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွီးနွီးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွီးနွီးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွီးနွီးချက် TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 6240 21967 2026-10-20T12:03:56Z Tejoebārsa 137 Created page with "{{Infobox university | name = နည်းပညာတက္ကသိုလ် (ဘားအံ) | image_name = GTU, Hpa-an.jpg | image_size = 180 | motto = | established = ၁၉၉၃ | type = အများဆိုင် | rector = | head_label = ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် | head = ဒေါက်တာအောင်ဇော်လတ် | students = | undergrad = | postgrad = | city = ဘားအံမြို့ | country = မ..." 21967 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = နည်းပညာတက္ကသိုလ် (ဘားအံ) | image_name = GTU, Hpa-an.jpg | image_size = 180 | motto = | established = ၁၉၉၃ | type = အများဆိုင် | rector = | head_label = ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် | head = ဒေါက်တာအောင်ဇော်လတ် | students = | undergrad = | postgrad = | city = ဘားအံမြို့ | country = မြန်မာနိုင်ငံ | coor = {{coord|16|51|05.4|N|97|38|39.1|E|display=inline,title|type:edu_region:MM-15}} | former_names = အစိုးရနည်းပညာကျောင်း (ဘားအံ)<br/>အစိုးရနည်းပညာသိပ္ပံ | website = {{url|http://tuhpn.moe-st.gov.mm/}} | logo = | location = [[ဘားအံမြို့]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]] | staff = | campus = {{Convert|35.19|acre}} | email = | affiliations = [[ပညာရီးဝန်ကြီးဌာန (သိပ္ပံနန့် နည်းပညာ)|ပညာရီးဝန်ကြီးဌာန]] }} [[File:Technological University, Hpa-An.jpg|thumb|နည်းပညာတက္ကသိုလ် (ဘားအံ)]] '''နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ဘားအံ)''' စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ဘားအံမြို့]]မာ တည်ဟိရေ။ အစိုးရနည်းပညာကောလိပ်အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခပြီးကေ ၂၀၀၇ ခုနှစ်မာ တက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခရေ။ == သင်ကြားရီးဌာနတိ == * မြို့ပြအိန်ဂျန်နီယာဌာန * အီလက်ထရွန်းနစ်အိန်ဂျန်နီယာဌာန * လျှပ်စစ်စွမ်းအားအိန်ဂျန်နီယာဌာန * စက်မှုအိန်ဂျန်နီယာဌာန * * မြန်မာစာဌာန * အိန်းဂလိချ်စာဌာန * သင်္ချာအိန်ဂျန်နီယာဌာန * ရူပဗေဒအိန်ဂျန်နီယာဌာန * ဓာတုအိန်ဂျန်နီယာဌာန == ဘာသာရပ်သင်တန်းတိ == * [[မြို့ပြ အိန်ဂျန်နီယာ ဘာသာရပ်|မြို့ပြအိန်ဂျန်နီယာ]] * အီလက်ထရွန်းနစ်နန့် ဆက်သွယ်ရီးအိန်ဂျန်နီယာ * လျှပ်စစ်စွမ်းအားအိန်ဂျန်နီယာ * စက်မှုအိန်ဂျန်နီယာ * ==ပီးအပ်ရေဘွဲ့တိ== * [[နည်းပညာဘွဲ့]] (B.Tech.) * [[အိန်ဂျန်နီယာဘွဲ့]] (B.E.) * [[အိန်ဂျန်နီယာမဟာဘွဲ့]] (M.E.) {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက နည်းပညာတက္ကသိုလ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] [[Category:ကရင်ပြည်နယ်က ကောလိပ်နန့် တက္ကသိုလ်တိ]] {{Myanmar-university-stub}} f6a8at98jnn2zv0cfjc47q8yckp462f 0 6241 21968 2026-10-20T12:08:38Z Tejoebārsa 137 Created page with "{{Infobox University |name = Technological University, Magway |native_name = {{my|နည်းပညာတက္ကသိုလ် (မကွေး)}} |image_name = |image_size = |motto =စက်မှုစွမ်းအား ပြည်ထွန်းကား<br/>Industrialization Empowers Country |established = |location = ကံပြားရွာ၊[[မကွေးမြို့]]၊ </br> [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊..." 21968 wikitext text/x-wiki {{Infobox University |name = Technological University, Magway |native_name = {{my|နည်းပညာတက္ကသိုလ် (မကွေး)}} |image_name = |image_size = |motto =စက်မှုစွမ်းအား ပြည်ထွန်းကား<br/>Industrialization Empowers Country |established = |location = ကံပြားရွာ၊[[မကွေးမြို့]]၊ </br> [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |coor = |type = |staff = |rector = ဒေါက်တာ တင်ဆန်း (တာဝန်ခံ) |students = |undergrad = |postgrad = |part_time students = |Male student = , Female = |email = |affiliations= | logo = Logo of Technological University, Magway.svg | logo_size = 150px }} '''နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မကွေး)''' စွာ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မကွေးမြို့]]မှ ၇ မိုင်ခန့်အကွာ ကံပြားရွာနံဘေး ရန်ကုန်-ပြည်-မန္တလေး ကားလမ်းမဖီးမာ တည်ဟိပြီး ဧရိယာအားဖြင့် ၃၂.၇၈ ဧကခန့် ကျယ်ဝန်းရေ။ == သမိုင်းကြောင်း == နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မကွေး) ကို ၁၉၉၉ခုနှစ် ဒီဇန်ဘာလ(၂၇)ရက်နိမာ အစိုးရနည်းပညာကောလိပ် (မကွေး) အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခရေ။ အစိုးရနည်းပညာကောလိပ် (မကွေး) မာ သက်မွီးပညာရပ် ၂ နှစ်သင်တန်း A.G.T.I ဒီပလိုမာသင်တန်းနန့် ၃ နှစ်တန်း (B.Tech)နည်းပညာဘွဲ့ သင်တန်းများ သင်ကြားပီးခရေ။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဂျန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နိမာ အစိုးရနည်းပညာကောလိပ်မှ နည်းပညာ တက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ တိုးမြှင့် ဖွင့်လှစ်ခပြီးကေ မြို့ပြအိန်ဂျန်နီယာ၊ လျှပ်စစ်ဆက်သွယ်အိန်ဂျန်နီယာ၊ လျှပ်စစ်စွမ်းအားအိန်ဂျန်နီယာ၊ စက်မှုအိန်ဂျန်နီယာ၊ စက်မှုအီလက်ထရောနစ် အိန်ဂျန်နီယာ၊ ဓာတု အိန်ဂျန်နီယာ အစဟိရေ အိန်ဂျန်နီယာဘွဲ့ကြိုသင်တန်းတိ သင်ကြားပီးခရေ။<ref>{{cite web|url=http://tumgy.moe-st.gov.mm/?page_id=8|title=Background History|accessdate=၁၁ စတ်တင်ဘာ ၂၀၁၆}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> == သင်ကြားပီးလျက်ဟိရေ ဘာသာရပ်တိ == နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မကွေး)မာ အဓိက ဘာသာရပ် လေးခုကို သင်ကြားဗျာယ်ဟိရေ။ အဓိက သင်ကြားသော ဘာသာရပ်လေးခုမာ # မြို့ပြအိန်ဂျန်နီယာ #လျှပ်စစ်စွမ်းအား အိန်ဂျန်နီယာ # အီလက်ထရောနစ် အိန်ဂျန်နီယာ #စက်မှုလျှပ်စစ် အိန်ဂျန်နီယာ # စက်မှုအိန်ဂျန်နီယာ အထက်ပါ အဓိက ဘာသာရပ်လေးခု နန့် တွဲပနာ အောက်ပါ ဘာသာရပ် တိပါ တွဲဖက် သင်ကြားပေးဗျာယ် ဟိရေ။ #ဓာတုအိန်ဂျန်နီယာ #ရူပဗေဒ အိန်ဂျန်နီယာ #ဓာတုဗေဒ အိန်ဂျန်နီယာ #သင်္ချာ အိန်ဂျန်နီယာ ရို့ ဖြစ်တေ။ ==ဌာနတိ == နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မကွေး)မာ အိန်ဂျန်နီယာဘာသာရပ်ဆိုင်ရာဌာန ၆ ခု၊ စာပီ ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ ဌာန ၃ ခု၊ စီမံဌာနခွဲ ၃ ခုဟိရေ။<ref>{{cite web|url=http://tumgy.moe-st.gov.mm/?page_id=21|title=Departments|accessdate=၁၁ စတ်တင်ဘာ ၂၀၁၆}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> ===အိန်ဂျန်နီယာဘာသာရပ်ဆိုင်ရာဌာနတိ=== #မြို့ပြအိန်ဂျန်နီယာဌာန #လျှပ်စစ်ဆက်သွယ်အိန်ဂျန်နီယာဌာန #လျှပ်စစ်စွမ်းအားအိန်ဂျန်နီယာဌာန #စက်မှုအိန်ဂျန်နီယာဌာန #စက်မှုအီလက်ထရောနစ်အိန်ဂျန်နီယာဌာန #ဓာတုအိန်ဂျန်နီယာဌာန ===စာပီဘာသာရပ်ဆိုင်ရာဌာနတိ=== #အိန်ဂျန်နီယာသင်္ချာဌာန #အိန်ဂျန်နီယာသိပ္ပံဌာန #ဘာသာစကားဌာန ===စီမံဌာနခွဲတိ=== # စီမံရီးရာဌာန #ကျောင်းသားရီးရာဌာန #ငွီစာရင်းဌာန #စာကြည့်တိုက်ဌာန == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်တိ == *{{Official|http://tumgy.moe-st.gov.mm}} {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက နည်းပညာတက္ကသိုလ်တိ]] 50vcm9b0x5m5uya1e10ux4y202trotd 0 6242 21969 2026-10-20T12:22:57Z Tejoebārsa 137 Created page with " {| class="infobox" style="width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ပခုက္ကူ) |- ! မြန်မာနာမည် | နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ပခုက္ကူ) |- ! အိန်းဂလိချ်နာမည် | Technological University, Pakokku |- ! အမျိုးအစား | အများဆို..." 21969 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ပခုက္ကူ) |- ! မြန်မာနာမည် | နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ပခုက္ကူ) |- ! အိန်းဂလိချ်နာမည် | Technological University, Pakokku |- ! အမျိုးအစား | အများဆိုင် |- ! တည်ထောင်ခုနှစ် | ၂၇ ဒီဇန်ဘာ ၁၉၉၉ |- ! တည်နီရာ | ပခုက္ကူမြို့ |- ! ပြည်နယ်/တိုင်း | မကွေးတိုင်းဒေသကြီး |- ! နိုင်ငံ | မြန်မာနိုင်ငံ |- ! ဝဘ်ဆိုဒ် | {{URL|http://www.tupku.edu.mm/}} |} '''နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ပခုက္ကူ)''' စွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အလယ်ပိုင်း၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပခုက္ကူမြို့|ပခုက္ကူ]]-[[ရေစကြိုမြို့|ရေစကြို]] ကားလမ်းမကြီး၏ နံဘေးမာ တည်ဟိရေ။‌ ပခုက္ကူမြို့မှ ၈ မိုင် ၄ ဖာလုံ ‌လောက် ကွာ‌ဝီးရေ။ တက္ကသိုလ်၏ အကျယ်အဝန်းမာ ၁၀၀.၃၂ ဧက ဖြစ်တေ။ [[File:Technological University Pakokku.jpg|thumb|ကျောင်းအဝင်ဝ]] == သမိုင်းကြောင်း == နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ပခုက္ကူ) ကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇန်ဘာလ ၂၇ ရက်နိမာ အစိုးရစက်မှု လက်မှုသိပ္ပံကျောင်း အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခရေ။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၀ ရက်နိမာ အစိုးရနည်းပညာကောလိပ် အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခရေ။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဂျန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နိမာ နည်းပညာတက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခရေ။<ref>{{cite web|url=https://tupku.edu.mm/about-us/|title=Background History|accessdate=၁၁ စတ်တင်ဘာ ၂၀၁၆|archivedate=11 December 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191211171207/https://tupku.edu.mm/about-us/}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်တိ== *{{Official|http://www.tupku.edu.mm/}} {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက နည်းပညာတက္ကသိုလ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] [[Category:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအထဲက တက္ကသိုလ်တိ]] {{Myanmar-university-stub}} cbjnycfccpb6saiy8xk486l98p3kwt7 0 6243 21970 2026-10-20T12:33:16Z Tejoebārsa 137 Created page with "{{Distinguish|မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ်}} {{Infobox university | name = နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး) | image = TUM Mandalay MB.jpg | image_size = | image_alt = | caption = | former_name = | motto =''Our Technology To Develop Our Country'' <br/>''နည်းပညာဖြင့် တိုင်းပြည်မြှင့်အံ့'' | established = *{{start date|1955|12|20}..." 21970 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ်}} {{Infobox university | name = နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး) | image = TUM Mandalay MB.jpg | image_size = | image_alt = | caption = | former_name = | motto =''Our Technology To Develop Our Country'' <br/>''နည်းပညာဖြင့် တိုင်းပြည်မြှင့်အံ့'' | established = *{{start date|1955|12|20}} {{small|(စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ)}} *၂၀ သြဂတ် ၁၉၉၉ {{small|(ကောလိပ်)}} *၂၀ ဂျန်နဝါရီ ၂၀၀၇ {{small|(တက္ကသိုလ်)}} | closed = | type =အများဆိုင် | affiliation = [[အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနန့် နည်းပညာဦးစီးဌာန]]၊ [[သိပ္ပံနန့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]] | endowment = | officer_in_charge = | chairman = | chancellor = | president = | vice-president = | superintendent = | provost = | vice_chancellor = | rector =|principal = | dean = | director = | head = *ဒေါက်တာ စုယဉ်ဝင်း {{small|(တာဝန်ခံပါမောက္ခချုပ်)}} *ဒေါက်တာ နှစ်သစ်ဟိန်| head_label= ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်| academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | doctoral = | other_students = | city = | province = [[ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်]], [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | coordinates = | campus = | language = | colours = | athletics = | sports = | sports_nickname = | mascot = | website = {{URL|https://tum-mandalay.edu.mm}} | logo = tumdy.jpg | logo_size = | logo_alt = | footnotes = }} '''နည်းပညာတက္ကသိုလ် (မန္တလေး)''' ({{lang-en|Technological University, Mandalay}}) စွာ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[အောင်ချမ်းသာရွာ၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်|အောင်ချမ်းသာကျေးရွာ]]မာ တည်ဟိရေ [[မြန်မာနိုင်ငံဟိ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ|နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]ဖြစ်တေ။ [[သိပ္ပံနန့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနန့် နည်းပညာဦးစီးဌာန]] လက်အောက်ဟိ တက္ကသိုလ်ဖြစ်တေ။ ==တည်နီရာ== နည်းပညာတက္ကသိုလ် (မန္တလေး)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[အောင်မြေသာစံခရိုင်]]၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်၊ အောင်ချမ်းသာကျေးရွာမာ တည်ဟိရေ။ == သမိုင်းကြောင်း == နည်းပညာတက္ကသိုလ် (မန္တလေး) စွာ မြန်မာနိုင်ငံဟိ အိန်ဂျန်နီယာပိုင်းဆိုင်ရာ သက်တမ်းရင့်ကျောင်းတိအနက် တခုအပါအဝင်ဖြစ်တေ။ အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (မန္တလေး)ကို ၁၉၅၅ခုနှစ် ဒီဇန်ဘာ ၂၀ရက်နိမာ ဝန်ကြီးချုပ်[[ဦးနု]]က ဖွင့်လှစ်ပီးခရေ။ ယင်းခါက ကျောင်း၏တည်နီရာမာ [[‌အေးချမ်းသာစံမြို့နယ်]]၊ လမ်း၃၀နန့် ၃၁လမ်းကြား ၆၈လမ်းနန့် လမ်း၇၀ကြားဖြစ်တေ။၁၉၉၉ခုနှစ် သြဂတ်လ ၂၀ရက်နိမာ အစိုးရနည်းပညာကောလိပ်အဖြစ် တိုးမြှင့်ခရေ။ ၂၀၀၂ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၂ရက်နိမာ [[မန္တလေးတောင်]]မြောက်ဘက် ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ် လက်ဟိနီရာသို့ ပြောင်းရွှိခပြီးကေ ၂၀၀၇ခုနှစ် ဂျန်နဝါရီလ (၂၀) ရက်နိမာ [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)]]အဖြစ်အဆင့်မြှင့်တင်ဖွင့်လှစ်ခရေ။ လက်ဟိတည်နီရာရေ (၆၅.၃၇)ဧက ကျယ်ဝန်းရေ။<ref>{{cite web|url=https://tum-mandalay.edu.mm/facts-history/|title=Facts & History|accessdate=|archive-date=13 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220513084419/https://tum-mandalay.edu.mm/facts-history/}}</ref> [[File:TUM_Main_Building_New.jpg|thumb|မြန်မာ့ပထမဆုံးအိန်ဂျန်နီယာ [[ရွှီအိုး၊ ဦး (ဖန်ချက်ဝန်)|ဦးရွှီအိုး]]ရုပ်တုနန့် ပင်မဆောင်]] ၂၀၁၆ခုနှစ်မာ [[အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (မန္တလေး)|အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ အသစ်]] (၁)ကျောင်းအား ထပ်မံဖွင့်လှစ်ခရေ။<ref>{{cite web|url=https://gtimandalay.tvet.edu.mm/index.php/about/history-of-school|title=Background History|accessdate=|archive-date=25 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125010732/https://gtimandalay.tvet.edu.mm/index.php/about/history-of-school}}</ref> ==သင်ကြားရီးဌာနတိ== #မြို့ပြအိန်ဂျန်နီယာဌာန #ဗိသုကာဌာန #အီလက်ထရောနစ်အိန်ဂျန်နီယာဌာန #လျှပ်စစ်စွမ်းအားအိန်ဂျန်နီယာဌာန #စက်မှုအိန်ဂျန်နီယာဌာန #သုတနည်းပညာအိန်ဂျန်နီယာဌာန #စက်မှုအီလက်ထရောနစ်အိန်ဂျန်နီယာဌာန #ဓာတုအိန်ဂျန်နီယာဌာန #ရီနံအိန်ဂျန်နီယာဌာန #သတ္တုတူးဖော်ရီးအိန်ဂျန်နီယာဌာန #မြန်မာစာဌာန #အိန်ဂျန်နီယာအိန်းဂလိချ်စာဌာန #အိန်ဂျန်နီယာသင်္ချာဌာန #အိန်ဂျန်နီယာရူပဗေဒဌာန #အိန်ဂျန်နီယာဓာတုဗေဒဌာန [[File:Electrical Power Dept of TUM.jpg|thumb|လျှပ်စစ်စွမ်းအားအိန်ဂျန်နီယာဌာန]] ==သင်တန်းတိ== ===ဘွဲ့ကြို=== ဘွဲ့ကြိုတန်းများမာ အိန်ဂျန်နီယာဘွဲ့၊ ဗိသုကာဘွဲ့တိ ပီးအပ်ရေ။ {| class="wikitable" |- ! သင်တန်း ! ဘွဲ့ဒီဂရီ ! သင်တန်းကာလ |- | မြို့ပြအိန်ဂျန်နီယာသင်တန်း | B.E. (Civil) | rowspan=10|၅ နှစ် |- | ဗိသုကာသင်တန်း | B.Arch |- | အီလက်ထရောနစ်အိန်ဂျန်နီယာသင်တန်း | B.E. (EC) |- | လျှပ်စစ်စွမ်းအားအိန်ဂျန်နီယာသင်တန်း | B.E. (EP) |- | စက်မှုအိန်ဂျန်နီယာသင်တန်း | B.E. (Mech) |- | သုတနည်းပညာအိန်ဂျန်နီယာသင်တန်း | B.E (IT) |- | စက်မှုအီလက်ထရောနစ်အိန်ဂျန်နီယာသင်တန်း | B.E (MC) |- | ဓာတုအိန်ဂျန်နီယာသင်တန်း | B.E (ChE) |- | ရီနံအိန်ဂျန်နီယာသင်တန်း | B.E (PE) |- | သတ္တုတူးဖော်ရီးအိန်ဂျန်နီယာသင်တန်း | B.E (MN) |} ==အကြီးအကဲတိ== ===စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ=== {| class="wikitable sortable" !# !နာမည် !စတင်နှစ် !ပြီးဆုံးနှစ် |- |၁ |ဦးမောင်ကြီးသျှင် |၁.၅.၁၉၅၅ |၂၀.၃.၁၉၅၈ |- |၂ |ဦးကိုလေး |၂၀.၃.၁၉၅၈ |၂၃.၉.၁၉၅၈ |- |၃ |ဦးခင်မောင် |၂၃.၉.၁၉၅၈ |၁၄.၁၁.၁၉၆၀ |- |၄ |ဦးတင့်ဆွေ |၂၈.၁၁.၁၉၆၀ |၁၂.၉.၁၉၆၁ |- |၅ |မစ္စတာ အက်စ် ဒယ်နီရယ် |၁၀.၁၁.၁၉၆၁ |၁၁.၄.၁၉၆၃ |- |(၄) |ဦးတင့်ဆွေ |၁၂.၄.၁၉၆၃ |၁၄.၇.၁၉၇၂ |- |၆ |ဦးစိုးမောင် |၁၅.၇.၁၉၇၂ |၁၁.၇.၁၉၇၇ |- |၇ |ဦးစိန်ဝင်း |၁၂.၇.၁၉၇၇ |၃၁.၁၀.၁၉၈၉ |- |၈ |ဦးကံမြင့် |၁.၁၁.၁၉၈၉ |၁၀.၂.၁၉၉၁ |- |၉ |ဒေါ်မြင့်မြင့်ကြည် |၁၁.၂.၁၉၉၁ |၂၁.၈.၁၉၉၃ |- |၁၀ |ဦးတင်ဝင်း |၂၃.၈.၁၉၉၃ |၁၅.၅.၁၉၉၄ |- |၁၁ |ဦးမင်းသန်း |၁၆.၅.၁၉၉၄ |၆.၅.၁၉၉၆ |- |၁၂ |ဦးစန်းငွီ |၇.၅.၁၉၉၆ |၁၉.၈.၁၉၉၉ |} ===အစိုးရနည်းပညာကောလိပ်=== {| class="wikitable sortable" !# !နာမည် !စတင်နှစ် !ပြီးဆုံးနှစ် |- |(၁) |ဦးစန်းငွီ |၂၀.၈.၁၉၉၉ |၃.၁၀.၂၀၀၃ |- |၂ |ဒေါ်ဝင်းမေ |၄.၁၀.၂၀၀၃ |၂၀.၅.၂၀၀၅ |- |၃ |ဒေါက်တာ နန်းဝိုးစွမ်း |၂၁.၅.၂၀၀၅ |၁၉.၁.၂၀၀၇ |} ===နည်းပညာတက္ကသိုလ်=== {| class="wikitable sortable" !# !နာမည် !စတင်နှစ် !ပြီးဆုံးနှစ် |- |(၁) |ဒေါက်တာ နန်းဝိုးစွမ်း |၂၀.၁.၂၀၀၇ |၃.၅.၂၀၀၇ |- |၂ |ဒေါက်တာ အောင်ဆန်းလင်း |၉.၄.၂၀၀၇ |၁၆.၂.၂၀၀၉ |- |၃ |ဒေါက်တာ ဇာနည်အောင် {{small|(တာဝန်ခံ)}} |၁၇.၂.၂၀၀၉ |၂၈.၇.၂၀၀၉ |- |၄ |ဒေါက်တာ ခင်ထိုက်ထိုက်လွင် {{small|(တာဝန်ခံ)}} |၂၈.၇.၂၀၀၉ |၂၇.၁၂.၂၀၀၉ |- |၅ |ဒေါက်တာ အီးမြင့် |၂၇.၁၂.၂၀၀၉ |၃၁.၁.၂၀၁၅ |- |၆ |ဒေါက်တာ ဆင့်စိုး |၁.၂.၂၀၁၅ |၂၀၁၈<br>၂၀၂၀ {{small|(MTUတွဲဖက်)}} |- | |ဒေါက်တာ မျိုးညွန့် {{small|(တာဝန်ခံ)}} | | |- | |ဒေါက်တာ ရန်အောင်ဦး {{small|(တာဝန်ခံ)}} | |၁.၄.၂၀၂၁န၄ |- | |ဒေါက်တာ စုယဉ်ဝင်း {{small|(တာဝန်ခံ)}} |၂၀၂၁ |ယနိထိ |} ==ထင်ရှားသော ကျောင်းသားဟောင်းတိ== *ဓမ္မဒူတ ဒေါက်တာအသျှင် [[ဆေကိန္ဒ၊ အသျှင် (ဓမ္မဒူတ)]] *ဒေါက်တာ ခင်ထိုက်ထိုက်လွင် (ပါမောက္ခချုပ်၊ TU (Kse)) *ဒေါက်တာ မြင့်သိန်း (ပါမောက္ခချုပ်၊ MTU) *ဦးစိုင်းကျော်ဇောသန်း (အမျိုးသားလွှတ်‌တော် ကိုယ်စားလှယ်) ==ပြခန်း== <gallery> File:Drawing_Building_TUM.jpg|ပုံဆွဲစာသင်ဆောင် File:TUM Main Buildings.jpg|ပင်မဆောင် Workshop_Buildings_of_TUM.jpg|အလုပ်ရုံတိ TUM_Mandalay.jpg| TUM_from_Mandalay_Hill.jpg|မန္တလေးတောင်က မြင်ရစိုင် </gallery> ==ကိုးကား== {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအထဲက တက္ကသိုလ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက နည်းပညာတက္ကသိုလ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] {{DEFAULTSORT:က|နည်းပညာ တက္ကသိုလ်မန္တလေး}} 4ofuv8x7pns9dld2x1nogw27gr8kbkj 0 6244 21971 2026-10-20T12:42:13Z Tejoebārsa 137 Created page with " {| class="infobox" style="width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | နည်းပညာတက္ကသိုလ် (ကျောက်ဆည်) |- ! မြန်မာနာမည် | နည်းပညာတက္ကသိုလ် (ကျောက်ဆည်)) |- ! အိန်းဂလိချ်နာမည် | - |- ! အမျိုးအစား | - |- ! တည်ထောင်ခုန..." 21971 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | နည်းပညာတက္ကသိုလ် (ကျောက်ဆည်) |- ! မြန်မာနာမည် | နည်းပညာတက္ကသိုလ် (ကျောက်ဆည်)) |- ! အိန်းဂလိချ်နာမည် | - |- ! အမျိုးအစား | - |- ! တည်ထောင်ခုနှစ် | ၁၉၉၈ ဒီဇန်ဘာ ၉ ရက် |- ! တည်နီရာ | ကျောက်ဆည်မြို့ |- ! ပြည်နယ်/တိုင်း | မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး |- ! နိုင်ငံ | မြန်မာနိုင်ငံ |- ! ဝဘ်ဆိုဒ် | - |} '''နည်းပညာတက္ကသိုလ် (ကျောက်ဆည်)''' ကို အယင်က ကျောက်ဆည်နည်းပညာကောလိပ်ဟုခေါ်ခပြီး ၁၉၉၈ ဒီဇန်ဘာ ၉ ရက်နိက စတင်ဖွင့်လှစ်ခရေ။ နည်းပညာ တက္ကသိုလ် ဟု ၂၀၀၇ ဂျန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နီမှ စပြီးကေပြောင်းလဲ ခေါ်ဆိုခရေ။ {{မြန်မာနိုင်ငံကတက္ကသိုလ်တိ}} [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအထဲက တက္ကသိုလ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက နည်းပညာတက္ကသိုလ်တိ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်တိ]] 6k3vr7e3coc8s8fy911qlavlay06kjt 0 6245 21972 2026-10-20T13:54:50Z Retkhaberi 224 Created page with "[[File:Benito Mussolini and Adolf Hitler.jpg|thumb|250px|right|ဖက်ဆစ်ဂေါင်းဆောင်များဖြစ်ခရေ [[ဗင်နီတို မူဆိုလီနီ]] (ဖီး) နန့် [[ဟစ်တလာ]] (ညာ) (၁၉၃၇ ခုနှစ်)]]'''ဖက်ဆစ်ဝါဒ'''သည် [[လက်ယာစွန်း နိုင်ငံရီး|လက်ယာစွန်းရောက်]] (Far-right) အုပ..." 21972 wikitext text/x-wiki [[File:Benito Mussolini and Adolf Hitler.jpg|thumb|250px|right|ဖက်ဆစ်ဂေါင်းဆောင်များဖြစ်ခရေ [[ဗင်နီတို မူဆိုလီနီ]] (ဖီး) နန့် [[ဟစ်တလာ]] (ညာ) (၁၉၃၇ ခုနှစ်)]]'''ဖက်ဆစ်ဝါဒ'''သည် [[လက်ယာစွန်း နိုင်ငံရီး|လက်ယာစွန်းရောက်]] (Far-right) အုပ်ချုပ်ရီးပုံစံတခုဖြစ်ပြီးကေ နိုင်ငံ၏အာဏာအများစုကို အုပ်ချုပ်သူ တယောက်တည်း (တနည်း) နိုင်ငံရီးပါတီတခုတည်းအောက်ဟိ အုပ်စုငယ်တခုက ချုပ်ကိုင်ထားလိ့ဟိရေ။ ဖက်ဆစ်နိုင်ငံတိစွာ ပုံမှန်ဆိုလို့ဟိကေ [[အာဏာသျှင်စနစ်]]သုံး ပါတီတခုတည်းကသာ လွှမ်းမိုးထားရေ (Totalitarian one-party) နိုင်ငံများ ဖြစ်ကတ်တေ။ ယင်းရို့စွာ မာန်ပါနိန်ရေ၊ အထီးကျန်နီရေ၊ တနည်း မျှော်လင့်ချက်မဲ့နိန်ရေ လူထုအမြောက်အမြားကို ပစ်မှတ်ထား စည်းရုံးပြီး အားကောင်းမောင်းသန် ဂေါင်းဆောင်တဦး၏ နောက်ကွယ်မာ စည်းလုံးလာစီရန် ပြုလုပ်ကတ်တေ။ ထိုဂေါင်းဆောင်က ယင်းရို့အား စိတ်ကူးယိုင် အဆင်ပြေချောမွိ့ဖို့ လူ့ဘောင်လောက (Utopia) တခု ဖန်တီးပီးဖို့လို့လေ့ကောင်း၊ ယင်းရို့အပေါ် နစ်နာအောင် ပြုမူခသူတိကို ပက်ပက်လန်အောင် ကလဲ့စားချေပီးဖို့လို့လေ့ကောင်း ကတိပြုလိဟိရေ။<ref>{{cite news |author=Ben-Ghiat, Ruth |date=August 10, 2016 |title=An American Authoritarian |url=https://www.theatlantic.com/politics/archive/2016/08/american-authoritarianism-under-donald-trump/495263/ |accessdate=October 10, 2020 |journal=The Atlantic}}</ref><ref name="Time">{{cite news |author=Waxman, Olivia B. |date=March 22, 2019 |title=What to Know About the Origins of Fascism's Brutal Ideology |url=https://time.com/5556242/what-is-fascism/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011144536/https://time.com/5556242/what-is-fascism/ |archive-date=October 11, 2020 |accessdate=October 8, 2020 |publisher=Time}}</ref> ဖက်ဆစ်ဝါဒအောက်မာ အစိုးရရေ နိုင်ငံ၏ စီးပွားရီးနန့် လူမှုအဖွဲ့အစည်း၏ အရာကဏ္ဍတိကို အာဏာသျှင်ဆန်သော ကော်ပိုရိတ်စနစ် (Authoritarian corporatism) အသွင်နန့် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ထိန်းချုပ်ထားလိ့ဟိရေ။ <ref name="Intro">* Paxton (2004), pp. 32, 45, 173; Nolte (1965) p. 300. * Payne, Stanley G. 2005. ''A history of fascism, 1914 through 1945''. University of Wisconsin Press. {{ISBN|0-299-14874-2}} * Blamires, Cyprian. 2006. ''World Fascism: a historical encyclopedia''. Volume 1, Santa Barbara, California: ABC-CLIO.</ref>ဒေစနစ်အောက်မာ ကုမ္ပဏီတိနန့် လုပ်သားတိသည် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်မှုအောက်မာ တတူတကွ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ကတ်ရန် မျှော်လင့်ထားကတ်တေ။ ဖက်ဆစ်အစိုးရရေ ယင်းရို့အတွက် အသုံးမဝင်ဟု ယူဆသူ ဇာသူ့ကိုမဆို သတ်ဖြတ်ရန် တနည်း နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းဖို့အတွက် အကြမ်းဖက်မှုကို အသုံးပြုတတ်ရေ။ ယင်းပိုင် အာဏာသျှင်စနစ်၏ စွမ်းအားစွာ ဖော်ပြပါနည်းလမ်းတိနန့် လူထုအမြောက်အမြားကို သိမ်းသွင်းစည်းရုံးပြီး မြှောက်ပင့်ပီးရာမှ လာခြင်းဖြစ်ပြီးကေ၊ တူညီရေပန်းတိုင်ကို လက်ခံသဘောတူကြသူတိက လူမှုအဖွဲ့အစည်းအဆင့်တိုင်းမာ ကိုယ့်သဘောဆန္ဒအလျောက် ကူညီပံ့ပိုးပေးခြင်းစွာ ယင်းချင့် အာဏာသျှင်နိုင်ငံတော်ကြီး ဆက်ပနာရပ်တည်နှိုင်ဖို့အတွက် မဟိမဖြစ် လိုအပ်ချက်တခု ဖြစ်ပါရေ။<ref name="Intro2">* Paxton (2004), pp. 32, 45, 173; Nolte (1965) p. 300. * Payne, Stanley G. 2005. ''A history of fascism, 1914 through 1945''. University of Wisconsin Press. {{ISBN|0-299-14874-2}} * Blamires, Cyprian. 2006. ''World Fascism: a historical encyclopedia''. Volume 1, Santa Barbara, California: ABC-CLIO.</ref><ref name="DH">{{cite journal |last=Hirsh |first=David |year=2025 |title=Trotskyist reverberations: antisemitism, Stalinism, liberalism (Preface to ‘Mapping the New Left Antisemitism: The Fathom Essays’) |url=https://fathomjournal.org/trotskyist-reverberations-antisemitism-stalinism-liberalism-preface-to-mapping-the-new-left-antisemitism-the-fathom-essays |journal=Fathom Journal |access-date=February 5, 2025}}</ref> == နောက်ခံ == ၂၀ ရာစုအထဲ [[အရင်းရှင်ဝါဒ|အရင်းရှင်စနစ်]] ပိုပြီး ကြီးထွားလာရေနန့်တတူ ကြီးမားရေ ပြဿနာတိကို ရှိဆိုင်လာရရေ။ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု ပရမ်းပတာဖြစ်တေအတွက် စီးပွားပျက်ကပ်များ ရက်ပြတ်ရက်ပြတ်ဖြစ်ပေါ်ရေ။ ခေါင်းပုံဖြတ်ခံရရေ အလုပ်သမားတိစွာ နိုင်ငံရီးအသိ တိုးတက်လာရေကြောင့် အရင်းရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ကတ်တေ။ ကြီးမားရေ ပြဿနာတိကြားမာ အရင်းရှင်စနစ်ကို ဆက်ပနာထိန်းသိမ်းနိုင်ဖို့ အရင်းရှင်ကြီးတိစွာ ဒီမိုကရေစီနည်းလမ်းကို စွန့်ပယ်ပြီး အဓမ္မနည်းလမ်းတိကို အသုံးပြုကတ်တေ။ ပြည်သူလူထုကို အာဏာသျှင်စနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ရေ။ ဒေပိုင်နန့် ဖက်စစ်စနစ်သည် ခေတ်နောက်ပြန်ဆွဲပနာ ဖောက်ပြန်သောစနစ်ဖြစ်တေ။ ၂၀ ရာစုအထဲ ဖက်ဆစ်ဝါဒသည် [[အီတလီနိုင်ငံ|အီတလီ]]၊ [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီ]]နန့် [[ဂျပန်နိုင်ငံ|ဂျပန်]]ရို့မာ ထင်ရှားစွာ ထွန်းကားခရေ။ ဂုချိန်ခါဇာနိုင်ငံမှ ဖက်ဆစ်စနစ်ကိုမကျင့်သုံးတော့ပါ။<ref> အဋ္ဌမတန်း -ကမ္ဘာ့သမိုင်း </ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:ဖက်ဆစ်ဝါဒ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံရီး]] [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားရီးဝါဒ]] 8er4k7akoirzf1nqoa3kc3omuw8vpzk 0 6246 21973 2026-10-20T14:04:06Z Retkhaberi 224 Created page with "{{copy edit}} နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရီးပညာ Nation-States ၏စွမ်းအား Nation-States တိစွာ ပြည်တွင်းမာ လူသားတိ၏လိုအင်တိ ရဟိဖို့ သူရို့၏စွမ်းရည်ကို အသုံးပြုရာမာ ကွာခြားကတ်ပါရေ။ ပုံမှန်ဆိုလို့ဟိကေ ပြည်တွင်..." 21973 wikitext text/x-wiki {{copy edit}} နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရီးပညာ Nation-States ၏စွမ်းအား Nation-States တိစွာ ပြည်တွင်းမာ လူသားတိ၏လိုအင်တိ ရဟိဖို့ သူရို့၏စွမ်းရည်ကို အသုံးပြုရာမာ ကွာခြားကတ်ပါရေ။ ပုံမှန်ဆိုလို့ဟိကေ ပြည်တွင်းနန့် နိုင်ငံတကာမှာ တာဝန်သိစိတ် အပြည့်အဝနန့် ထိရောက်ယောင် ဆောင်ရွက်ကတ်လတ် Nation-States တိမာ အားကောင်းရေ အမျိုးသားရီး ကိုယ်ပိုင် လက္ခဏာ၊ ထူးခြားသိသာရေ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သယံဇာတ အရင်းအမြစ်တိနန့် ကောင်းစွာဖွံ့ဖြိုးရေ အစိုးရပိုင်းဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတိ ဟိကတ်ပါရေ။ အပြန်အလှန်အားဖြင့် ထိရောက်ယောင် မဆောင်ရွက်နှိုင်ရေ နိုင်ငံတိမာ ယင်း အရည်အခြင်းတိ ယေဘုယျအနိန်နန့် မဟိစွာ တွိရပါရေ။ နိုင်ငံတိစွာ နိုင်ငံတကာ တာဝန်သိစိတ်တိ ပြည့်ဝပြီး ထိရောက်အကျိုးဟိစွာ အုပ်ချုပ်နှိုင်ကေ ယင်း နိုင်ငံတိကို ပြည်တွင်း နိုင်ငံရီး ပေါင်းစည်း ညီညွတ်မှုနန့် လူမှုရီး ကျစ်လျစ်ခိုင်မာမှု ပေါ်အခြီခံပြီး တရားဝင်ဖြစ်ပြီးကေ ပျော်ရွှင်ဖွီ လူမှုအသိုက်အမြုံ အနိန်နန့် ရှုမြင်နှိုင်ပါရေ။ Holsti ၏ အဆိုအရ တရားဝင်ဖြစ်မှု (Legitimacy)မာ ဒိုင်မင်းရှင်း နှစ်ခုဟိပါရေ။ ပထမတခုကတော့ Horizontal Legitimacy ဖြစ်ပြီးကေ ယင်းစွာက နိုင်ငံရီး အသိုက်အမြုံ (Political Community)၏ သဘာဝနန့် စရိုက်လက္ခဏာကို ကိုယ်စားပြုပါရေ။ နောက်တခုကတော့ Vertical Legitimacy ဖြစ်ပြီးကေ အစိုးရပိုင်းဆိုင်ရာ ဩဇာအာဏာ၏အဆင့်နန့် ပြည်သူနန့် အုပ်ချုပ်သူအကြား သစ္စာဟိမှု အဆင့်ကို ကိုယ်စားပြုပါရေ။ အမှန်က Nation-States တိကို အားကောင်းရေ နိုင်ငံတိ (Strong States) နန့်အားနည်းရေ နိုင်ငံတိ (Weak States) ဆိုပြီး အမျိုးအစား သတ်မှတ်ရဖို့တွက်နန့် ရနှိုင်ပါရေ။ Strong States တိမာ ရီပြင်ညီ (Horizontal) နန့် ထောင်လိုက် (Vertical) Legitimacy မြင့်မားရေ အဆင့်တိ ပါဟိရေ နိုင်ငံရီးစနစ်တိ ဟိကတ်ပါရေ။ ထိရောက်ရေ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ၊ ပြည်တွင်း အီးချမ်းငြိမ်သက်မှု အားကောင်းရေ နိုင်ငံရီးပါတီတိ၊ Interest groups တိ၊ ကန့်သတ်ထားရေ ခြစားမှုနန့် နိုင်ငံရီးစနစ်၏ စည်းမျဉ်းတိ အတွက် ကျယ်ပြန့်ရေ အထောက်အကူပြုမှုတိနန့် ယင်းနိုင်ငံတိကို အသွင်လက္ခဏာ ဖော်ဆောင်လို့ရပါရေ။ သည်နိုင်ငံတိကို နမူနာပြရကေ ဩစတြေးလျ၊ ဒိန်းမတ်၊ နော်ဝေးနန့် ဆွစ်ဇာလန်ရို့ ဖြစ်ပါရေ။ အပြန်အလှန်အားဖြင့် weak states တိကို တခါတရီ ကိုယ်ရီချုံ ပုံဖမ်းထားရေနိုင်ငံတိ (quasistates) လို့လိ့ ခေါ်ကတ်ပါရေ။ ယင်းနိုင်ငံတိ၏ နိုင်ငံရီးစနစ်တိက အကန့်အသတ်ပါဟိရေ ဒေါင်လိုက်နန့် အလျားလိုက် Legitimacy တိဟိကတ်ပါရေ။ ယင်းနိုင်ငံတိကို နမူနာပြရကေ အာဖဂန်နစ္စတန်၊ အယ်လ်ဖီးနီးယား၊ ဘော့စနီးယား၊ [[ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံ]]၊ ဟေတီနိုင်ငံရို့ ဖြစ်ကတ်ပါရေ။ ရေပိုင် စနစ်တိမာ အစိုးရအနိန်နန့် လာဘ်ပီး လာဘ်ယူမှုတိဟိပြီးး ထိရောက်မှု မဟိ။ အုပ်ချုပ်သူတိဟာ ဩဇာအာဏာ စိကေချေနန့် အမိန့်ပီးကတ်ရေ။ နိုင်ငံရီးစနစ်ကလေ့ မတိုင်းဘူး။ အုပ်ချုပ်ရေ အစိုးရက ပြည်သူကို အကျိုးပြုမှု နည်းပါးရေ။ မှုခင်းတိနန့် ကျပန်းဖြစ်ပေါ်နီလတ် အကြမ်းဖက်မှုတိက ကျကျယ်ပြပြန့် ဖြစ်လို့နိန်ရေ။ စစ်အီးခေတ်လွန်ကာလမာ တည်ဟိရေ nation-states တိ ပြိုကွဲပျက်စီးခကတ်ရေ။ အခြီခံကျကျ ဆိုကေ ပြိုပျက်လားရေ နိုင်ငံတိမာ နိုင်ငံရီးစနစ်တိစွာ သူရို့၏လုပ်ငန်းဖန်ရှင်တိ၏ စွမ်းရည်တိ ဆုံးရှုံးခကတ်ရေ။ နိုင်ငံတိ၏နယ်မြီပိုင်နက်တိ၊ ဒေသတိကို ထိန်းသိမ်းဖို့အတွက် လူမျိုးအုပ်စုတိ၏ကျယ်ပြန့်ရေ အကြမ်းဖက်မှုတိ ဟိခပါရေ။ နိုင်ငံ (State) သို့ စိန်ခေါ်မှုတိ လွန်ခရေ ဆယ်စုနှစ် စိကေချေမာ State (နိုင်ငံ)ကို နိုင်ငံရီး အဖွဲ့အစည်း၏ လွှမ်းမိုးရေပုံစံလို့ ယူဆနှိုင်ပါရေ။ ယေကေလေ့ သည်နိ ခေတ်မာတော့ Above the state နန့် From below အနိန်နန့် ပြင်းထန်ရေ စိန်ခေါ်မှုတိ ပေါ်ပေါက် ဟပ်ပါခရေ။ Above the state ၏ ဆိုလိုရင်း သဘောကတော့ ကမ္ဘာ့ဂေါင်းဆောင်တိစွာ State (နိုင်ငံ)၏ လုပ်ငန်းဖန်ရှင်များစွာကို အစားထိုးမယ့် Structures (ဖွဲ့စည်းမှုတိ) အတွက် အုပ်စုဖွဲ့ခြင်း (grouping) တိပြုလုပ်လှာကတ်ပါရေ။ သည် Above the law က အထူးအနိန်နန့် စီးပွားရီးရာ ကိစ္စရပ်တိ ဖွံ့ဖြိုးဟပ်ပါခရေ။ EU,NAFTA the challenge from above ကတော့ စီးပွားရီး ကိစ္စရပ်တိရာမက ဘာသာရီး ကိစ္စရပ်တိပါ အကျုံးဝင် နီစွာတွိရပါရေ။ အစ္စလာမ် လူမှုအသိုက်အမြုံမာ ဘာသာရီး ဂေါင်းဆောင်တိမှ တဆင့် အုပ်ချုပ်တာ တွိရပါရေ။ State (နိုင်ငံ)ကို From below မှ တိုက်ခိုက်စွာလည်း ဟိပါရေ။ လူမျိုးစုံနန့် ဒေသဆိုင်ရာ ခွဲထွက်တေး ဝါဒေလှုပ်ရှားမှုတိကလည်း ကြီးကြီးမားမား ဖြစ်ပေါ်လှာခပါရေ။ သီရိလင်္ကာ၊ အယင် ယူရိုဆလားဗီးယား၊ [[ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံ|ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု]]၊ ဒေသဆိုင်ရာနန့် လူမျိုးရီး ဆိုင်ရာ ပြင်းပြရေ ဆန္ဒတိ (၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် နှစ်လွန်ကာလတိနန့် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် နှစ်လွန်ကာလများ) က လီးနက်ရေ နိုင်ငံရီး လှုပ်ယှားမှုသို့ ဦးတည်ခပြီးကေ ယင်းနိုင်ငံတိ၏ အခြီအနီတိက ဆိုးဝါးခပါရေ။ နိုင်ငံအပေါ် ဇာကြောင့် စိန်ခေါ်မှုတိဖြစ် ရစွာလဲ နိုင်ငံအနိန်နန့် လူ့အဖွဲ့အစည်းတိ၏လိုအင်တိကို ရဟိစီရေေးမာ နည်းပါးရေ တန်ဖိုးထားမှုတိ ဟိလှာနှိုင်ပါရေ။ From above အနိန်နန့်ကြည့်ကေ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပြဿနာတိ ဖြစ်ပေါ်လှာပြီး ယင့်ချင့်တိကို သီးသန့်နိုင်ငံ တခုချင်းအလိုက် လွယ်လင့်တကူ မဖြီယှင်းနှိုင်စွာ တွိရပါရေ။ Green house ဓာတ်ငွီ့တိက ကမ္ဘာပေါ်ဟိ နိုင်ငံတိုင်းကို နွေးစီပါရေ။ စက်မှုလုပ်ငန်း၏ သင့်တော်ရေ စကေးကလေ့ ၂၀ ရာစုကနိန်ာ မြင့်တက်လာခပါရေ။ မော်တော်ကား ကုမ္ပဏီတိစွာ နိုင်ငံကြီးတိ ဖြစ်ရေ အမေရိကန်၊ ဂျပန်၊ ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ်နန့် အီတလီ နိုင်ငံတိမာ ဖွံ့ဖြိုးဟပ်ပါခရေ။ နျူကလီးယား နည်းပညာ၊ လီယာဉ်လုပ်ငန်းနန့် အာကာသ နည်းပညာရို့ပိုင် သွက်လက် ထက်မြက်ရေ လုပ်ငန်းတိစွာ စီးပွားရီးဆန်ဆန် အလုပ်လုပ်ဖို့ ပိုပြီးကေကြီးမားရေ စကေး လိုအပ်ပါရေ။ From below အနိန်နန့်ကြည့်ကေ အိုးအိမ်၊ ပညာရီး၊ ကျန်းမာရီး စောင့်ယှောက်မှုကို ဒေသဆိုင်ရာ လိုအင်တိ ပြောင်းလဲဖို့ ကောင်းမွန်ရေ အလှည့်အပြောင်း တုံ့ပြန်မှုအတွက် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု ပြုရေနိုင်ငံတိစွာ ပိုပြီးကေပုံပန်းမကျရေ ဖွဲ့စည်းမှုတိ ဟိနီပါရေ။ သည်အချက်က နိုင်ငံတွင်းနန့် ဒေသဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့်အတွက် ဖိအားတိကို တွန်းအားပီးဖို့ ကူညီရာ ရောက်ပါရေ။ နိုင်ငံအနိန်နန့် အချုပ်အခြာအာဏာ (Sovereignty) ကို အဓိပ္ပာယ် သတ်မှတ်ထားဆဲပါ။ နိုင်ငံ နယ်နိမိတ်တိကို ပြင်ပမှ ကျူးကျော်ခြင်းကို ပြည်သူတိက ဆန့်ကျင် ကာကွယ်နှိုင်စွာ အချုပ်အခြာအာဏာပဲ ဖြစ်ပါရေ။ နံဘေးမှာတော့ ကမ္ဘာအနှံအပြားမာ ပြည်တွင်း သူပုန် တပ်ဖွဲ့တိ ဟိနီဆဲပါ။ Nation အနိန်နန့် သမိုင်းဆိုင်ရာ ထင်းထင်းကြီး သီးသန့်ရပ်တည်နီရေ အရာထက် ပိုစွာတိ ဟိရေပိုင် State မာလေ့သော့ ဥပဒေဆိုင်ရာ သီးသန့်ရပ်တည်နီရေ အရာထက် ပိုစွာတိ ဟိပါရေ။ State နန့် ပတ်သက်ရေ အခြားအယူအဆတိ ဟိပါသိမ့်ရေ။ State ဆိုစွာ စံအဖြစ်၊ စည်းမျှိုင်းအဖြစ် သတ်မှတ်တဲ ့အစီအစိုင် တခုဖြစ်ပါရေ။ သီးသန့် လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက် သင်္ကေတ တခုလည်း ဖြစ်ပါရေ။ နယ်နိမိတ်အထဲ နီထိုင်နီကတ်လတ် လူတိကို ယုံကြည်မှုတိနန့် ချိုင်နှောင်ထားရေ သင်္ကေတလို့လိ့ ဆိုနှိုင်ပါရေ။ အရေးကြီးရေ တာဝန် ဝတ္တရားတိ၊ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု ပြုခြင်းနန့် ယင်းတာဝန်တိကို ညီညီညွတ်ညွတ် ဆောင်ရွက်ရေ လုပ်ငန်းဖန်ရှင် ယူနစ် တခုလည်း ဖြစ်ပါရေ။ State အပေါ် အမြင်ရှုဒေါင့် State အပေါ် Liberal View ကို လိလာကြည့်ရင် အောက်ပါ အချက်တိကို တွိနှိုင်ပါရေ။ (၁) State ဆိုစွာ အခိုင်အမာ အကျိုးစီးပွားတိ ပါဝင် ပတ်သက်ရေ လုပ်ငန်းစဉ် တခုဖြစ်ပါရေ။ (၂) State ဆိုစွာ အစိုးရ၏အကျိုးစီးပွားနန့် လူ့အဖွဲ့အစည်း၏အကျိုးစီးပွား နှစ်ခုစလုံး၏ ရောင်ပြန်ဟပ်မှု တခုဖြစ်ပါရေ။ (၃) State ဆိုစွာ အမျိုးစုံပြီး ပြောင်းလဲနီရေ အမျိုးသား အကျိုးစီးပွား တည်ရာနီရာလည်း ဖြစ်ပါရေ။ State အပေါ် Realist view ကတော့ (၁) State ဆိုစွာ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့်ရရေ actor ဖြစ်ပါရေ။ (၂) State ဆိုစွာ အချုပ်အခြာအာဏာပဲ ဖြစ်တေ။ (၃) State မာ ချမှတ်ထားရေ ရည်မှန်းချက်တိနန့် ကိုက်ညီမှုဟိရေ။ ဆိုလိုစွာကတော့ အမျိုးသား အကျိုးစီးပွား (national interest) ကို ပါဝါနန့် အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုရေ။ State အပေါ် radical view ကတော့ (၁) State ဆိုစွာ အရင်းရှင် လူတန်းစား၏အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ပီးရေ အေးဂျင့်ဖြစ်တေ။ (၂) State ကို အရင်းရှင် လူတန်းစားအလွှာမှ ဖိအားပီးမှုတိနန့် လွှမ်းမိုးရေ။ (၃) State ကို နိုင်ငံတကာ အရင်းရှင်စနစ်၏ ဖွဲ့စည်းမှုနန့် ဘောင်ခတ်ထားရေ။ State အပေါ် constructivist view ကတော့ (၁) State ဆိုစွာ လူမှုရီးအရ တည်ဆောက်ထားရေ ထင်းထင်းကြီး သီးသန့် ရပ်တည်နီရေ အရာဖြစ်တေ။ (၂) State ဆိုစွာ အချိန်နန့်အမျှ ပြောင်းလဲရေ အမျိုးသား အကျိုးစီးပွားတိ၏ လှောင်ထားရာ နီရာဖြစ်တေ။ (၃) State ကို ပိုပြီးကေ နှစ်သက်ဖွယ်ရာတိကို ပြောင်းလဲရေ နိုင်ငံတကာ စံချိန်စံညွှန်းတိနန့် ပုံသွင်းရေ။ (၄) ကိုယ်ပိုင် လက္ခဏာတိကို ပုံသွင်းခြင်းနန့် ပြန်ပနာ ပုံဖော်ခြင်း ပြုလုပ်ရေ ပြောင်းလဲနီလတ် အမျိုးသား အကျိုးစီးပွားတိနန့် State ကိုလွှမ်းမိုးထားရေ။ (၅) State ကို IGOs တိနန့်၊ NGOs တိနန့် လူမှုရီး အသွင်သဏ္ဌာန် ဖော်ဆောင်ထားရေ။ အထက်မာ ဖော်ပြခစွာတိကတော့ Liberals, realists နန့် radicals တိက State နန့်ပတ်သက်လို့ ကိုင်စွဲထားရေ ကွဲပြားခြားနားရေ အမြင်တိ ဖြစ်ပါရေ။ ယင်း ကွဲပြားခြားနားမှုတိကို လိလာကြည့်ရင် အဓိက နယ်ပယ်လေးခုမာ တွိနှိုင်ပါရေ။ ယင်းနယ်ပယ်တိကတော့ State ပါဝါ၏သဘာဝ၊ (ပါဝါဆိုတာ ဇာလေ့။ ပါဝါ၏အရေးကြီးရေ အရင်းအမြစ်တိက ဇာလေ့) State ပါဝါ၏ အလိအကျင့်၊ နိုင်ငံခြားရီး မူဝါဒ (Foreign Policy)ကို ဇာပိုင်ပြုလုပ်လဲ့နန့် နိုင်ငံခြားရီး ပေါ်လစီကို ပိုင်းဖြတ်ပီးလတ် အရာများ (ပြည်တွင်းနန့် နိုင်ငံတကာ အချက်အလက်တွိ့၏ဆက်နွှယ်အရေးပါမှု) ရို့ပဲဖြစ်ပါရေ။ 7t30b19lwn0tq4jnyv3p1bqdvnk1abd 21974 21973 2026-10-20T14:05:51Z Retkhaberi 224 21974 wikitext text/x-wiki {{copy edit}} နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရီးပညာ Nation-States ၏စွမ်းအား Nation-States တိစွာ ပြည်တွင်းမာ လူသားတိ၏လိုအင်တိ ရဟိဖို့ သူရို့၏စွမ်းရည်ကို အသုံးပြုရာမာ ကွာခြားကတ်ပါရေ။ ပုံမှန်ဆိုလို့ဟိကေ ပြည်တွင်းနန့် နိုင်ငံတကာမှာ တာဝန်သိစိတ် အပြည့်အဝနန့် ထိရောက်ယောင် ဆောင်ရွက်ကတ်လတ် Nation-States တိမာ အားကောင်းရေ အမျိုးသားရီး ကိုယ်ပိုင် လက္ခဏာ၊ ထူးခြားသိသာရေ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သယံဇာတ အရင်းအမြစ်တိနန့် ကောင်းစွာဖွံ့ဖြိုးရေ အစိုးရပိုင်းဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတိ ဟိကတ်ပါရေ။ အပြန်အလှန်အားဖြင့် ထိရောက်ယောင် မဆောင်ရွက်နှိုင်ရေ နိုင်ငံတိမာ ယင်း အရည်အခြင်းတိ ယေဘုယျအနိန်နန့် မဟိစွာ တွိရပါရေ။ နိုင်ငံတိစွာ နိုင်ငံတကာ တာဝန်သိစိတ်တိ ပြည့်ဝပြီး ထိရောက်အကျိုးဟိစွာ အုပ်ချုပ်နှိုင်ကေ ယင်း နိုင်ငံတိကို ပြည်တွင်း နိုင်ငံရီး ပေါင်းစည်း ညီညွတ်မှုနန့် လူမှုရီး ကျစ်လျစ်ခိုင်မာမှု ပေါ်အခြီခံပြီး တရားဝင်ဖြစ်ပြီးကေ ပျော်ရွှင်ဖွီ လူမှုအသိုက်အမြုံ အနိန်နန့် ရှုမြင်နှိုင်ပါရေ။ Holsti ၏ အဆိုအရ တရားဝင်ဖြစ်မှု (Legitimacy)မာ ဒိုင်မင်းရှင်း နှစ်ခုဟိပါရေ။ ပထမတခုကတော့ Horizontal Legitimacy ဖြစ်ပြီးကေ ယင်းစွာက နိုင်ငံရီး အသိုက်အမြုံ (Political Community)၏ သဘာဝနန့် စရိုက်လက္ခဏာကို ကိုယ်စားပြုပါရေ။ နောက်တခုကတော့ Vertical Legitimacy ဖြစ်ပြီးကေ အစိုးရပိုင်းဆိုင်ရာ ဩဇာအာဏာ၏အဆင့်နန့် ပြည်သူနန့် အုပ်ချုပ်သူအကြား သစ္စာဟိမှု အဆင့်ကို ကိုယ်စားပြုပါရေ။ အမှန်က Nation-States တိကို အားကောင်းရေ နိုင်ငံတိ (Strong States) နန့်အားနည်းရေ နိုင်ငံတိ (Weak States) ဆိုပြီး အမျိုးအစား သတ်မှတ်ရဖို့တွက်နန့် ရနှိုင်ပါရေ။ Strong States တိမာ ရီပြင်ညီ (Horizontal) နန့် ထောင်လိုက် (Vertical) Legitimacy မြင့်မားရေ အဆင့်တိ ပါဟိရေ နိုင်ငံရီးစနစ်တိ ဟိကတ်ပါရေ။ ထိရောက်ရေ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ၊ ပြည်တွင်း အီးချမ်းငြိမ်သက်မှု အားကောင်းရေ နိုင်ငံရီးပါတီတိ၊ Interest groups တိ၊ ကန့်သတ်ထားရေ ခြစားမှုနန့် နိုင်ငံရီးစနစ်၏ စည်းမျဉ်းတိ အတွက် ကျယ်ပြန့်ရေ အထောက်အကူပြုမှုတိနန့် ယင်းနိုင်ငံတိကို အသွင်လက္ခဏာ ဖော်ဆောင်လို့ရပါရေ။ ယင်းနိုင်ငံတိကို နမူနာပြရကေ ဩစတြေးလျ၊ ဒိန်းမတ်၊ နော်ဝေးနန့် ဆွစ်ဇာလန်ရို့ ဖြစ်ပါရေ။ အပြန်အလှန်အားဖြင့် weak states တိကို တခါတရီ ကိုယ်ရီချုံ ပုံဖမ်းထားရေနိုင်ငံတိ (quasistates) လို့လိ့ ခေါ်ကတ်ပါရေ။ ယင်းနိုင်ငံတိ၏ နိုင်ငံရီးစနစ်တိက အကန့်အသတ်ပါဟိရေ ဒေါင်လိုက်နန့် အလျားလိုက် Legitimacy တိဟိကတ်ပါရေ။ ယင်းနိုင်ငံတိကို နမူနာပြရကေ အာဖဂန်နစ္စတန်၊ အယ်လ်ဖီးနီးယား၊ ဘော့စနီးယား၊ [[ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံ]]၊ ဟေတီနိုင်ငံရို့ ဖြစ်ကတ်ပါရေ။ ရေပိုင် စနစ်တိမာ အစိုးရအနိန်နန့် လာဘ်ပီး လာဘ်ယူမှုတိဟိပြီးး ထိရောက်မှု မဟိ။ အုပ်ချုပ်သူတိဟာ ဩဇာအာဏာ စိကေချေနန့် အမိန့်ပီးကတ်ရေ။ နိုင်ငံရီးစနစ်ကလေ့ မတိုင်းဘူး။ အုပ်ချုပ်ရေ အစိုးရက ပြည်သူကို အကျိုးပြုမှု နည်းပါးရေ။ မှုခင်းတိနန့် ကျပန်းဖြစ်ပေါ်နီလတ် အကြမ်းဖက်မှုတိက ကျကျယ်ပြပြန့် ဖြစ်လို့နိန်ရေ။ စစ်အီးခေတ်လွန်ကာလမာ တည်ဟိရေ nation-states တိ ပြိုကွဲပျက်စီးခကတ်ရေ။ အခြီခံကျကျ ဆိုကေ ပြိုပျက်လားရေ နိုင်ငံတိမာ နိုင်ငံရီးစနစ်တိစွာ သူရို့၏လုပ်ငန်းဖန်ရှင်တိ၏ စွမ်းရည်တိ ဆုံးရှုံးခကတ်ရေ။ နိုင်ငံတိ၏နယ်မြီပိုင်နက်တိ၊ ဒေသတိကို ထိန်းသိမ်းဖို့အတွက် လူမျိုးအုပ်စုတိ၏ကျယ်ပြန့်ရေ အကြမ်းဖက်မှုတိ ဟိခပါရေ။ နိုင်ငံ (State) သို့ စိန်ခေါ်မှုတိ လွန်ခရေ ဆယ်စုနှစ် စိကေချေမာ State (နိုင်ငံ)ကို နိုင်ငံရီး အဖွဲ့အစည်း၏ လွှမ်းမိုးရေပုံစံလို့ ယူဆနှိုင်ပါရေ။ ယေကေလေ့ သည်နိ ခေတ်မာတော့ Above the state နန့် From below အနိန်နန့် ပြင်းထန်ရေ စိန်ခေါ်မှုတိ ပေါ်ပေါက် ဟပ်ပါခရေ။ Above the state ၏ ဆိုလိုရင်း သဘောကတော့ ကမ္ဘာ့ဂေါင်းဆောင်တိစွာ State (နိုင်ငံ)၏ လုပ်ငန်းဖန်ရှင်များစွာကို အစားထိုးမယ့် Structures (ဖွဲ့စည်းမှုတိ) အတွက် အုပ်စုဖွဲ့ခြင်း (grouping) တိပြုလုပ်လှာကတ်ပါရေ။ သည် Above the law က အထူးအနိန်နန့် စီးပွားရီးရာ ကိစ္စရပ်တိ ဖွံ့ဖြိုးဟပ်ပါခရေ။ EU,NAFTA the challenge from above ကတော့ စီးပွားရီး ကိစ္စရပ်တိရာမက ဘာသာရီး ကိစ္စရပ်တိပါ အကျုံးဝင် နီစွာတွိရပါရေ။ အစ္စလာမ် လူမှုအသိုက်အမြုံမာ ဘာသာရီး ဂေါင်းဆောင်တိမှ တဆင့် အုပ်ချုပ်တာ တွိရပါရေ။ State (နိုင်ငံ)ကို From below မှ တိုက်ခိုက်စွာလည်း ဟိပါရေ။ လူမျိုးစုံနန့် ဒေသဆိုင်ရာ ခွဲထွက်တေး ဝါဒေလှုပ်ရှားမှုတိကလည်း ကြီးကြီးမားမား ဖြစ်ပေါ်လှာခပါရေ။ သီရိလင်္ကာ၊ အယင် ယူရိုဆလားဗီးယား၊ [[ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံ|ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု]]၊ ဒေသဆိုင်ရာနန့် လူမျိုးရီး ဆိုင်ရာ ပြင်းပြရေ ဆန္ဒတိ (၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် နှစ်လွန်ကာလတိနန့် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် နှစ်လွန်ကာလများ) က လီးနက်ရေ နိုင်ငံရီး လှုပ်ယှားမှုသို့ ဦးတည်ခပြီးကေ ယင်းနိုင်ငံတိ၏ အခြီအနီတိက ဆိုးဝါးခပါရေ။ နိုင်ငံအပေါ် ဇာကြောင့် စိန်ခေါ်မှုတိဖြစ် ရစွာလဲ နိုင်ငံအနိန်နန့် လူ့အဖွဲ့အစည်းတိ၏လိုအင်တိကို ရဟိစီရေေးမာ နည်းပါးရေ တန်ဖိုးထားမှုတိ ဟိလှာနှိုင်ပါရေ။ From above အနိန်နန့်ကြည့်ကေ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပြဿနာတိ ဖြစ်ပေါ်လှာပြီး ယင့်ချင့်တိကို သီးသန့်နိုင်ငံ တခုချင်းအလိုက် လွယ်လင့်တကူ မဖြီယှင်းနှိုင်စွာ တွိရပါရေ။ Green house ဓာတ်ငွီ့တိက ကမ္ဘာပေါ်ဟိ နိုင်ငံတိုင်းကို နွေးစီပါရေ။ စက်မှုလုပ်ငန်း၏ သင့်တော်ရေ စကေးကလေ့ ၂၀ ရာစုကနိန်ာ မြင့်တက်လာခပါရေ။ မော်တော်ကား ကုမ္ပဏီတိစွာ နိုင်ငံကြီးတိ ဖြစ်ရေ အမေရိကန်၊ ဂျပန်၊ ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ်နန့် အီတလီ နိုင်ငံတိမာ ဖွံ့ဖြိုးဟပ်ပါခရေ။ နျူကလီးယား နည်းပညာ၊ လီယာဉ်လုပ်ငန်းနန့် အာကာသ နည်းပညာရို့ပိုင် သွက်လက် ထက်မြက်ရေ လုပ်ငန်းတိစွာ စီးပွားရီးဆန်ဆန် အလုပ်လုပ်ဖို့ ပိုပြီးကေကြီးမားရေ စကေး လိုအပ်ပါရေ။ From below အနိန်နန့်ကြည့်ကေ အိုးအိမ်၊ ပညာရီး၊ ကျန်းမာရီး စောင့်ယှောက်မှုကို ဒေသဆိုင်ရာ လိုအင်တိ ပြောင်းလဲဖို့ ကောင်းမွန်ရေ အလှည့်အပြောင်း တုံ့ပြန်မှုအတွက် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု ပြုရေနိုင်ငံတိစွာ ပိုပြီးကေပုံပန်းမကျရေ ဖွဲ့စည်းမှုတိ ဟိနီပါရေ။ သည်အချက်က နိုင်ငံတွင်းနန့် ဒေသဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့်အတွက် ဖိအားတိကို တွန်းအားပီးဖို့ ကူညီရာ ရောက်ပါရေ။ နိုင်ငံအနိန်နန့် အချုပ်အခြာအာဏာ (Sovereignty) ကို အဓိပ္ပာယ် သတ်မှတ်ထားဆဲပါ။ နိုင်ငံ နယ်နိမိတ်တိကို ပြင်ပမှ ကျူးကျော်ခြင်းကို ပြည်သူတိက ဆန့်ကျင် ကာကွယ်နှိုင်စွာ အချုပ်အခြာအာဏာပဲ ဖြစ်ပါရေ။ နံဘေးမှာတော့ ကမ္ဘာအနှံအပြားမာ ပြည်တွင်း သူပုန် တပ်ဖွဲ့တိ ဟိနီဆဲပါ။ Nation အနိန်နန့် သမိုင်းဆိုင်ရာ ထင်းထင်းကြီး သီးသန့်ရပ်တည်နီရေ အရာထက် ပိုစွာတိ ဟိရေပိုင် State မာလေ့သော့ ဥပဒေဆိုင်ရာ သီးသန့်ရပ်တည်နီရေ အရာထက် ပိုစွာတိ ဟိပါရေ။ State နန့် ပတ်သက်ရေ အခြားအယူအဆတိ ဟိပါသိမ့်ရေ။ State ဆိုစွာ စံအဖြစ်၊ စည်းမျှိုင်းအဖြစ် သတ်မှတ်တဲ ့အစီအစိုင် တခုဖြစ်ပါရေ။ သီးသန့် လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက် သင်္ကေတ တခုလည်း ဖြစ်ပါရေ။ နယ်နိမိတ်အထဲ နီထိုင်နီကတ်လတ် လူတိကို ယုံကြည်မှုတိနန့် ချိုင်နှောင်ထားရေ သင်္ကေတလို့လိ့ ဆိုနှိုင်ပါရေ။ အရေးကြီးရေ တာဝန် ဝတ္တရားတိ၊ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု ပြုခြင်းနန့် ယင်းတာဝန်တိကို ညီညီညွတ်ညွတ် ဆောင်ရွက်ရေ လုပ်ငန်းဖန်ရှင် ယူနစ် တခုလည်း ဖြစ်ပါရေ။ State အပေါ် အမြင်ရှုဒေါင့် State အပေါ် Liberal View ကို လိလာကြည့်ရင် အောက်ပါ အချက်တိကို တွိနှိုင်ပါရေ။ (၁) State ဆိုစွာ အခိုင်အမာ အကျိုးစီးပွားတိ ပါဝင် ပတ်သက်ရေ လုပ်ငန်းစဉ် တခုဖြစ်ပါရေ။ (၂) State ဆိုစွာ အစိုးရ၏အကျိုးစီးပွားနန့် လူ့အဖွဲ့အစည်း၏အကျိုးစီးပွား နှစ်ခုစလုံး၏ ရောင်ပြန်ဟပ်မှု တခုဖြစ်ပါရေ။ (၃) State ဆိုစွာ အမျိုးစုံပြီး ပြောင်းလဲနီရေ အမျိုးသား အကျိုးစီးပွား တည်ရာနီရာလည်း ဖြစ်ပါရေ။ State အပေါ် Realist view ကတော့ (၁) State ဆိုစွာ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့်ရရေ actor ဖြစ်ပါရေ။ (၂) State ဆိုစွာ အချုပ်အခြာအာဏာပဲ ဖြစ်တေ။ (၃) State မာ ချမှတ်ထားရေ ရည်မှန်းချက်တိနန့် ကိုက်ညီမှုဟိရေ။ ဆိုလိုစွာကတော့ အမျိုးသား အကျိုးစီးပွား (national interest) ကို ပါဝါနန့် အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုရေ။ State အပေါ် radical view ကတော့ (၁) State ဆိုစွာ အရင်းရှင် လူတန်းစား၏အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ပီးရေ အေးဂျင့်ဖြစ်တေ။ (၂) State ကို အရင်းရှင် လူတန်းစားအလွှာမှ ဖိအားပီးမှုတိနန့် လွှမ်းမိုးရေ။ (၃) State ကို နိုင်ငံတကာ အရင်းရှင်စနစ်၏ ဖွဲ့စည်းမှုနန့် ဘောင်ခတ်ထားရေ။ State အပေါ် constructivist view ကတော့ (၁) State ဆိုစွာ လူမှုရီးအရ တည်ဆောက်ထားရေ ထင်းထင်းကြီး သီးသန့် ရပ်တည်နီရေ အရာဖြစ်တေ။ (၂) State ဆိုစွာ အချိန်နန့်အမျှ ပြောင်းလဲရေ အမျိုးသား အကျိုးစီးပွားတိ၏ လှောင်ထားရာ နီရာဖြစ်တေ။ (၃) State ကို ပိုပြီးကေ နှစ်သက်ဖွယ်ရာတိကို ပြောင်းလဲရေ နိုင်ငံတကာ စံချိန်စံညွှန်းတိနန့် ပုံသွင်းရေ။ (၄) ကိုယ်ပိုင် လက္ခဏာတိကို ပုံသွင်းခြင်းနန့် ပြန်ပနာ ပုံဖော်ခြင်း ပြုလုပ်ရေ ပြောင်းလဲနီလတ် အမျိုးသား အကျိုးစီးပွားတိနန့် State ကိုလွှမ်းမိုးထားရေ။ (၅) State ကို IGOs တိနန့်၊ NGOs တိနန့် လူမှုရီး အသွင်သဏ္ဌာန် ဖော်ဆောင်ထားရေ။ အထက်မာ ဖော်ပြခစွာတိကတော့ Liberals, realists နန့် radicals တိက State နန့်ပတ်သက်လို့ ကိုင်စွဲထားရေ ကွဲပြားခြားနားရေ အမြင်တိ ဖြစ်ပါရေ။ ယင်း ကွဲပြားခြားနားမှုတိကို လိလာကြည့်ရင် အဓိက နယ်ပယ်လေးခုမာ တွိနှိုင်ပါရေ။ ယင်းနယ်ပယ်တိကတော့ State ပါဝါ၏သဘာဝ၊ (ပါဝါဆိုတာ ဇာလဲ။ ပါဝါ၏အရေးကြီးရေ အရင်းအမြစ်တိက ဇာလေ့) State ပါဝါ၏ အလိအကျင့်၊ နိုင်ငံခြားရီး မူဝါဒ (Foreign Policy)ကို ဇာပိုင်ပြုလုပ်လဲနန့် နိုင်ငံခြားရီး ပေါ်လစီကို ပိုင်းဖြတ်ပီးလတ် အရာများ (ပြည်တွင်းနန့် နိုင်ငံတကာ အချက်အလက်တိ၏ဆက်နွှယ်အရေးပါမှု) ရို့ပဲဖြစ်ပါရေ။ rhm7rj1jwe88peztzxfyahmnap441az 0 6247 21975 2026-10-20T14:20:00Z Retkhaberi 224 Created page with " '''သံတမန်'''ဆိုစွာ တိုင်းပြည်တပြည်နန့်တပြည်၊ မင်းတဦးနန့်တဦး၊ လူတယောက်နန့် တယောက်အကြား လားလာဆက်သွယ်သူ ဖြစ်တေ။ ထိုသံတမန်ကိုဝိနည်းပါရာဇိကဏ် ပါဠိတော် သဉ္စရိ တ္တ သိက္ခာပုဒ်မ..." 21975 wikitext text/x-wiki '''သံတမန်'''ဆိုစွာ တိုင်းပြည်တပြည်နန့်တပြည်၊ မင်းတဦးနန့်တဦး၊ လူတယောက်နန့် တယောက်အကြား လားလာဆက်သွယ်သူ ဖြစ်တေ။ ထိုသံတမန်ကိုဝိနည်းပါရာဇိကဏ် ပါဠိတော် သဉ္စရိ တ္တ သိက္ခာပုဒ်မာ အောင်တမန်လို့ သုံးစွဲရေ။ ယောက်ျားမမာ့ရို့အကြားလင်မယားဖြစ်စီဖို့ လားလာသူ အောင်သွယ်ဖြစ်တေ။ ဥပရိပဏ္ဏာသပါဠိတော်မာနတ်တမန်၊ သီမင်းတမန်ဟုသုံးစွဲရေ။ (၁)ဇာတိ·ပဋိ သန္ဓေနိန်ပနာမွီးဖွားစဖြစ်ရေသူငယ်၊ <br> (၂) ဇရာ·ရင့်ရော်ကုန်းကွနိန်ရေသူအို၊ <br> (၃)ဗျာဓိ·သေလုမျိုးပါး ဖြစ်နီသောသူနာ၊ <br> (၄)အာဝုဓ·မင်းဒဏ်သင့်သူကို ညဉ်းဆဲသတ်ဖြတ်နိန်ရေလက်နက်၊ <br> (၅)ဖူးရောင်ပုတ်ပွနိန်ရေ သူသေဆိုပနာငါးပါးဖြစ်တေ။ <br> ပိဋကတ်တော်အရာနီရာရို့မာ တမန်လို့ သုံးစွဲရေ။ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာ၊ မော်ကွန်း၊ ရာဇဝင်၊ စာဟောင်းစာတမ်းရို့မာကားထိုသံတမန်ကို တမန်ဆိုပနာပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ တံဆီး ဆိုပနာပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ သုံ့သေး ဆိုပနာပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ သံ ဆိုပနာပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ မင်းစီ ဆိုပနာပင်ဖြစ်ဖြစ် ငါးပါးခွဲပြီးကေသုံးစွဲကတ်တေ။ ထိုငါးပါးရို့မာ အသျှင်မှာတိုင်းဆိုသူကို တမန်၊ မင်းနှစ်ပါးသင့်အောင်ဆိုသူကို တံဆီး၊ သူ့စကားကိုထောက်လို့ယုတ်လွန်မဟိ ဆိုသူကို သုံ့သေး၊ လိုစွာကိုတောင်းလာစွာကိုသံ၊ မာတိုင်းဆိုလို့စေဖက်ရမှသွားသူကို မင်းစီ လို့ ခေါ်ရေ။ ထိုသံတမန်ကား <br> (၁)မန္တိနီ·မင်းတိုင်ပင်အမတ်၊ <br> (၂)သီနာကောင်နိ·ဗိုလ်မှူးအမတ်၊ <br> (၃)အက္ခဒေဿာ ·တရားဆုံးဖြတ်ရေ အမတ်၊ <br> (၄)ဒေါဝါရိကော·တန်းခါးမှူးအမတ်၊<br> (၅)အနိကဋ္ဌေ·ကိုယ်ရံတော်အမတ်၊ <br> (၆)မလ္လာကေ·လက်ပန်းသည်အမတ်၊ (လက်ဝေအမတ်)၊ <br> (၇)သေဝကော·မင်းခစားအမတ်၊ <br> (၈) ဟေရညိကော· ရွှီငွီမှုမာစံကိုင်ဒဘာချိတ်အမတ်၊<br> (၉) အဓိကကော·တရွာမာကြီးကဲသော အမတ်၊ (သူကြီး·ကလန်အမတ်)၊ <br> (၁ဝ)ဂေါပေါ·ရွာအများမာကြီးကဲသောအမတ် (တိုက်သူကြီး·သံပျင်အမတ်)၊ <br> (၁၁)စရော·သူ လျှိုအမတ်၊ <br> (၁၂)ဒူတော·သံတမန်အမတ်၊ <br> (၁၃)ဂဏကော·ဂဏန်းဟူးရားတတ်အမတ်၊<br> (၁၄)လခကော·စာရီးစာချီအမတ်ဆိုပနာ <br> ၁၄ ပါးမာ တပါးအပါအဝင်ဖြစ်တေ။ ထိုသံတမန်မာ တိုင်းပြည်၏တက်စားတိုင်းတပါးသို့ စီလွှတ်ရရေ ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပနာ အောက်ပါအင်္ဂါရို့နန့်ပြည့်စုံသူ ဖြစ်ရရေ။ ယေမှတိုင်းကျိုးပြည်ကျိုးကိုဆောင်ရွက်နှိုင်ရေ။ သံတမန်အင်္ဂါကိုလေ့ အမျိုးမျိုးပြဆိုကတ်ရေ။ ရာဇနီတိမာ သံတမန်အင်္ဂါခြောက်ပါးကား· <br> (၁)ပညဝါ·ဉာဏ်ပညာဟိခြင်း၊<br> (၂) ဝါကျဆေက·စကားတတ်ခြင်း၊ စကားပြောလိမ်မာခြင်း၊ <br> (၃)သူရ·ရဲစွမ်းသတ္တိကောင်းခြင်း၊ <br> (၄)ပရစိတ္တဇာနန·လူများ၏ စိတ်နီစိတ်ထားကိုသိခြင်း၊ <br> (၅) ဒန္တ·ယိုင်ကျေးသိမ်မွေ့ခြင်း၊ <br> (၆)ပဋိဝါကျ·လူများသင်ဆိုရေစကားကိုပြန်ပနာ ခြေပနိုင်ခြင်းဖြစ်တေ။ <br> တနည်း သုတောဒိတ မဟာရာဇဝင်ကြီးတတိယ တွဲမာ·သံတမန်အင်္ဂါ ရပါးကား· <br> (၁)အမျိုးမြတ်ခြင်း၊ <br> (၂)တတ်သိလိမ်မာခြင်း၊ <br> (၃)တည်ကြည်ခြင်း၊ <br> (၄)ရဲရင့်ခြင်း၊ <br> (၅)အရိပ်အခြည်သိခြင်း၊ <br> (၆) စည်းစိမ်ချမ်းသာဟိခြင်း၊ <br> (၇)တော်မှန်ခြင်းဖြစ်တေ။ (အင်္ဂါသျှစ်ပါးဆိုကေလည်း ၇ ပါးရာဟိရေ)။<br> တနည်းအင်္ဂုတ္တရပါဠိတော်အစဟိစွာရို့မာ သံတမန်အင်္ဂါသျှစ်ပါးကား <br> (၁)သောတာ·မာကြားလိုက်သော စကားရို့ကိုနားလည်ခြင်း၊ <br> (၂)သာဝေတာ·မာကြားလိုက်သော အတိုင်းပြောဆိုနှိုင်ခြင်း၊ <br> (၃) ဥဂ္ဂ မောတာ·မမိမလျော့အောင် မှတ်သားထားနိုင်ခြင်း၊ <br> (၄) ဓာရေတာ·မချွတ်မယွင်းအောင်ဆောင်နိုင်ခြင်း၊ <br> (၅)ဝိညာတာ·စကားဟိတိုင်းအနက်အဓိပ္ပာယ်ကိုသိနားလည်ခြင်း၊ <br> (၆)ဝိညာပေတာ· လူများနားလည်ယောင်ပြောဆိုတတ်ခြင်း၊ <br> (၇)သဟိတာသဟိတကုသလာ·အကျိုးဟိသည်မဟိသည်မာ တတ်သိလိမ်မာခြင်း၊ <br> (၈) နောစကလဟကာရက· ငြင်းခုံခိုက်ရန်မဖြစ်ယောင်ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းဖြစ်တေ။<br> တိုင်းတပါးသို့ စီလွှတ်ခန့်ထားရေ သံတမန်ကား အလွန်အရေးကြီးရေ။ အထက်ပါအင်္ဂါရပ်ရို့နန့် ပြည့်စုံ လောက်ငှ သောပုဂ္ဂိုလ်ရို့ကိုသာ စီလွှတ်ခန့်ထားရရေ။ ယင်းပိုင်စီလွှတ်ခန့်ထားရာမာလည်း ပုဂ္ဂိုလ်၊ သံတမန်ကြီး၊ သံတမန်လတ်၊ သံတမန်ငယ်ဟုသုံးစားဟိရေ။ တိုင်းပြည်ဘက်ကကြေ့ရာလဲြန်ကေလေ့ တိုင်းပြည်ကြီး၊ တိုင်းပြည်လတ်၊ တိုင်းပြည်ငယ်ဆိုပနာ သုံးစားဟိပြန်ရေ။ ယင်းပိုင်ဟိရာသံတမန်နန့် တိုင်းပြည်လိုက်လျောအောင် တိုင်းပြည်ကြီးသို့ သံတမန်ကြီး၊ တိုင်းပြည်လတ်သို့ သံတမန်လတ်၊ တိုင်းပြည်ငယ်သို့သံတမန်ငယ်ကို စီလွှတ်ခန့်ထားရာရေ။ ထိုထိုနိပါတ်တော်၊ ရာဇဝင်၊ သာသနာဝင်၊ နီတိ အစဟိရေစာအုပ်စာတမ်းရို့မာ သံတမန်စီလွှတ်ခြင်း ခန့်ထားခြင်းနန့် စပ်လျဉ်းသောအကြောင်းအရာရို့ကို တွိမြင်ရသဖြင့် သံတမန်စီလွှတ်ခြင်း၊ ခန့်ထားခြင်း အလိအထမာရှီးရှီးအခါကပင်ဟိခကြောင်းထင်ရှားရေ။ ဂုချိန်ခါလည်းကမ္ဘာပေါ်ဟိ တိုင်းပြည်အသီးသီးရို့စွာ တိုင်းပြည်တခုနန့်တိုင်းပြည်တခု မဟာမိတ်ဖြစ်ပနာ အဆက်အသွယ်ကောင်းရန် သံတမန် အလဲအလှယ်ပြုကာ တိုင်းပြည်တခုက တိုင်းပြည်တခုသို့ သံတမန်စီလွှတ်ခန့်ထားကတ်တေ။ ပြည်ပိုင်အစိုးရရေ သံတမန်ရို့ကို နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်း ခြင်း၊ သတ်ဖြတ်ခြင်းကိုမပြုရ၊ ပပိုက်နနိုက် ဆက်ဆံရရေ။ နှစ်ပြည်နန့်တပြည်စစ် ချစ်ကြည်အီးချမ်းနိန်ရေအခါမာ ထားဘိဦး၊ စစ်ဖြစ်နီရေအခါ စစ်တိုက်နီတုန်းအခါ ဖြစ်ကေလေ့ နှစ်ပြည်မှနှစ်ပြည်သို့ စီလွှတ်သောသံတမန်၊ စစ်တပ်တခုမှစစ်တပ်တခုသို့ စီလွှတ်သောသံတမန်ရို့ကို နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခြင်း၊ သတ်ဖြတ်ခြင်းကိုမပြုရ၊ ပပိုက်နနိုက်ဆက်ဆံရရေ။ သက္ကရာဇ် ၆၁ရ ခု၊နန်းတက်သော ပုဂံပြည် [[နရသီဟပတေ့မင်း]]လက်ထက် ၆၄၃ ခုမာ တုတ်ပြည် ဥတည်ဘွားက ရွှီထမင်းအိုး၊ ငွီထမင်းအိုး၊ ရွှီပေါင်းချောင်၊ ငွီပေါင်းချောင်၊ ရွှီယောက်မ၊ ငွီယောက်မ၊ ရွှီဟင်းရီသောက်၊ ငွီဟင်းရီသောက်အနော်ရထာမင်းလက်ထက်ကဆက်ဖူးရေဆိုပနာ အမတ်တကျိပ်နန့်မြင်းသည် တထောင်ရို့ကိုစီလွှတ်လို့ တောင်းလာရေ။ တုတ်သံရို့စွာ မင်းကြီးရှေ့တော်မာ မတော်မလျော်မကျစ်မလျစ်၊ပြုချေရေ။ဒေမတ်တကျိပ်နန့် မြင်းသည်တထောင်ရို့ကို တယောက်မလွတ်သတ်စေဟု အမိန့်တော်ဟိရေ။ ယင်းခါ အနန္တပစ္စည်းအမတ်စွာ ဘုန်းတော်ကြီးရေ ဘုရာ တုတ်ဥတည်ဘွား သံရို့စွာ ရာဇဝတ်မလိမ်မာပနာ မခြီမငံကျင့်မိကေလေ့ မှတ်သားလို့ ဥတည်ဘွားသို့ စေတော်မူကေလေ့စေတော်မူရရေ။ သည်းခံတော်မူပြီးကေ ပြည်ရီးရွာမှုပြေလည်ယောင် မိန့်တော်မူသင့်ကေလေ့ မိန့်တော်မူရလီရေ။ မင်းအဆက်ဆက်ရို့စွာ သံတမန်ကို သတ်သီာထုံးစံမဟိ။ သည်းခံမှသင့်ဖို့လို့လျောက်ရေ။ မင်းကြီးလည်း ငါကဲ့သိုသောမင်းကို မခန့်မရည်ကျင့်ပြီး သတ်လီရေမိန့်တော်မူရေ။အမတ်ရို့လေ့မင်းကြီး အာဏာကိုကြောက်သဖြင့် တယောက်မလွတ်သတ်လေရေ။ ထိုအကြောင်းကိုဥတည်ဘွားကြားကေ ပြင်းစွာအမျက် ထွက်ပြီးကေ စစ်သားဗိုလ်ပါ မြောက်မြားစွာစီရင်လို့ ချီလာကေ အမျိုးမျိုးတိုက်ခိုက်ခုခံပါရေ်လည်း မခံနှိုင်ရေမာ မင်းကြီးလည်းပုသိမ်သို့ဗြီးရရေ။နောက်အခါ မင်းနန့် တကွတိုင်းပြည်လည်းပျက်စီးရ၏၊ မင်းလည်းရာဇဝင်မာ တုတ်ပြေးမင်းဟုမာရစ်ရေ။ (ဒေကားသန်တမန်ကိုသတ်မိလို့ပျက်စီးသောထုံးတည်း)။ ယင်းအပြင်သံတမန်နန့်ဆက်စပ်ပြီးကေဗဟုသုတတိုးပွားစီရန် သုတောဓိတမဟာရာဇဝင်ကြီး၊ တတိယတွဲ· ရာဇသန်စီလွှတ်ရေစာတိအကြောင်းမှထုတ်နှုတ်ပြဆိုပါအံ့။ အယင်ခါအဒိဋ္ဌသဟာယဖြစ်ရေ ဟံသာဝတီပြည်ဓမ္မစာတီမင်း၏၊ အမြော်အမြင်ပညာကိုစုံ စမ်းလိုသဖြင့်ကြီးစွာသောတံတင်း(ဆောင်းဒူ)မာ လောင်စာအပြည့်ထည့်လို့ဖွင့်သောအဝမာသော့ကျင်ကိုထိကာမျှ ဖြင့်မီးလျှံဖြစ်လာယောင်ကျောက်နန့်သံကိုစီရင်ပြီးမှ ရာဇသန်ရွှီပေမာ (ကကားဘ·စောလ·ရောင်းက) စကားသုံးခွန်းကိုရီးပနာ ဓမ္မစာတီမင်းအားဆက်သစီ၏။ ဓမ္မစာတီမင်းလည်းအမာစာနန့် လက်ဆောင်တံတင်း ကိုမြင်ကေ မသက်မသာဟိဗျာယ်ဆယ်ရက်၊လခွဲထွတ်နဲတွေးယူ ကြံတော်မူပြီးမှစကားရကိုကျနတော်မူရေ။စကားသုံးခွန်းမာ (ကကားဘ) ကားဖဦး ထုပ်နောက်ဆုပ်ဆိုလိုရေဖြစ်ရေ ကြောင့် (ပ)စောက်အက္ခရာ၊ (စောလ) ကား မြေးအဘိုးဆိုလိုရေဖြစ်တေအတွက် (လ)အက္ခရာ။ (ရောင်းက) ငါးမျှော်သည်ဆိုလိုရေကြောင့် ငါးမျှော်သောသတ္တဝါကား ဥဗျိုင်းဖြစ်တေ။ ဥဗျိုင်းကို(ပေါက်)ခေါ်အတွက်နန့် သုံးလုံးပေါင်းကေ (ပ·လ·ပေါက်)ဖြစ်တေ။မြန်မာလိုမ ဖွင့်နန့်ဆိုရေ။ ဌို ကြောင့်ထိုတံတင်းကိုမြင်းနန့်တင်ကာမြို့ပြင်သို့အပြင်းထုတ်ပနာ သော့ကျင်ကိုနှက်စီရော မီးတောက်လို့လောင်ကျွမ်းသဖြင့် အံ့ဖွယ်သူရဲဖြစ်လီရေ။ (ဒေကားစကားဝှက်ရီးပနာလက်ဆောင်ဖြင့် ပညာစမ်းခြင်းတည်း။) အယင်ခါရခိုင်မင်းကလက်ဆောင်ပဏ္ဏာများစွာနန့် ပတ္တမြားကျည်တောက်တခုမာမြီမှုန့် တခုမာထုံးမှုန့်ထည့် လို့ အင်းဝမင်းခေါင်အား ရွှီနန်းတော်သို့တက်ပနာ ရပ်စောက်ဆက်သရရေ။အင်းဝမင်းခေါင်လည်း ပတ္တမြားကျည်တောက်မာ မြီမှုန့်နန့်ထုံးမှုန့်ကိုမြင်သော် အံ့ဖွယ်ဆစ္ဆီဖြစ်ဗျာယ် မြီကြီးအထုနန့်တူသောဗိုလ်ပါအတိနန့် ငါချီလာရက၊ အင်းဝပြည်သည်ထုံးမှုန့်နန့် တတူမကြေလောဟု ယူဆကာ၊ မရွှင်သောမျက်နှာဖြင့် အမြမြန်ဆဆန်အဆောင် တော်သို့ဝင်ရေကိုနားတောင်းများဆိုရေ အမတ်ပညာဟိသိမှ အထဲတော်သို့ဝင်ပြီးကေ အသျှင်၏အချစ်တော်ရခိုင်မင်းက မြီမှုန့်လက်ဆောင်ဆက်သရာမာ (ငါ့ကိုသူကောင်းမှတ် လျင်မြီခြားကိုမှတ်ပါ) ဟုလျှောက်လိုရေ။ ထုံးမှုန့်လက်ဆောင်ဆက်သရာမာ(အဖိုးအခွန်တော်မာရှီး ထုံးအတိုင်းဆက်သပါဖို့ဟုလျှောက်လိုရေလို့ကြားလျှောက်မှ စိတ်တော်ပြေပနာသို့ ဖြစ်ကေမြီခြားကို သတ်မှတ်လေ။ ရှီးထုံးအစိုင်အလာဟိရေအတိုင်းလည်းအဖိုးအခွန် ဆက်ရောက်စီဆိုပနာ ရခိုင်သို့စီရေပြန် ရေ။ (ဒေလည်း စကားဝှက်ရီးပနာလက်ဆောင်ဖြင့်ကျွန်ခံမြဲခံခြင်းတည်း) ယိုးဒယားမင်းနန့်ဇင်းမေမင်းရို့သည် မိတ်ဖွဲ့ကြ ဗျာယ်စစ်မက်မထိုးကြဘဲ ၊ခဲခက်ရေအရာ ပြဿနာ အမီးအထွေထွေကိုစီရင်စီပနာ မဖြေနှိုင်ကေရွှီပိဿာတရာ၊ ငွီပိဿာတရာ၊ ဆင်ပေါက်တစီးဆက်ရဖို့ဟု ကတိထားကာ ယိုးဒယားမင်းကဇင်းမေသို့ (စွတ်၏၊ နစ်၏၊ ပစ်၏။) ဆိုရေပြဿနာသုံးထွေကိုရွှီပေရာဇသန်မာ စီမံရီးသားစီရာလျှင် အထွေထွေသောလက်ဆောင်ပဏ္ဏာ၊နှင်ဇင်းမေမင်းသို့ပိုရ၏။ ဇင်းမေမင်းလည်းပြဿနာသုံးထွေကို ရဟန်းပညာဟိရို့နန့်လက်သပ်ဆွေးနွေးလို့၊ (စွတ်၏) ဆိုရေ စကားသည်ဘုရားလောင်းတေမိမင်းသားကို ဖွားမြင်ရေအခါ မိုးကြီးစွာရွာသဖြင့် လူအပေါင်း ရို့ကို စွတ်စို စီရေကြောင့် (စွတ်၏) ဟုဆိုလိုရေ။ (နစ်၏) ဆိုရေစကားသည်ဘုရား လောင်းမဟာ ဇနကမင်း သားသည်သမုဒ္ဒရာအလယ်မာ သင်္ဘောပျက်ရေအခါရေမာနစ်အတွက်နန့် (နစ်၏)ဟု ဆိုလိုရေ။ (ပစ်၏) ဆိုရေစကားသည် ဘုရားလောင်းသုဝဏ္ဏသျှံကို ပီဠိယက္ခမင်းကြီး အချေနန့် ပစ်အတွက်နန့် (ပစ်၏) ဟူဆိုလိုရေ။ ဧပိုင်ပြဿနာသုံးထွေကိုဖြေကြားပနာ ရွှီပေမာရီးပြီးကေ လက်ဆောင်ပဏ္ဏာနန့်တကွယိုးဒယားသို့ပို့ရရေ။ (ဒေကားလောင်းကစပ်ပြုပနာ စကားဝှက်ကာမီးရေ ပြဿနာကိုဖြေ စီခြင်းတည်း။) တဖန် ဇင်းမေမင်းကယိုး ဒယားမင်းသို့ (အဋ္ဌမေကီဒိသော စန္ဒော၊ ဒုဋ္ဌဣတ္ထိံ ကိံ ကရေယျ၊ သဗ္ဗတ္ထပူဇိ တော ကောနု·သျှစ်ရက်မြောက်ရေနိမာ လသည်အဇာသို့ သဏ္ဌာန်ဟိသနည်း။ ယုတ်မာပျက်စီးသောမမာ့ကို အဇာသို့ ပြုရဖို့နည်း။ အားလုံးသောအရပ်မာ ပူဇော်အပ်ရေသူပဲအဇာသူနည်း) ဟု အမီးပြဿနာ သုံးချက်ကိုသျှစ်လုံးဖွဲဂါထာသုံးပါဒစီကုံးလို့ ရွှီပေမာရီးပြီးကေလက်ဆောင်ပဏ္ဏာနန့်တကွ ပို့ပြန်ရေ။ (ဒေလည်းစကားဝှက်ကာမေးသောပြဿနာကိုဖြေစီခြင်းတည်း။) နောက်ထပ်တဖန် ယိုးဒယားမင်းကဇင်းမေမင်းသို့ ရာဇသန်ရွှီပေမာရီးပနာ လက်ဆောင်ပဏ္ဏာ နန့်တကွ (သစ္စေးကျည်တောက်၊ ပြာမှုန့်၊ လိပ်ခွံ၊ စူးငယ်၊ ကရားငယ်။)ဒေငါးပါးမျိုးကို အနားရီးတရာဟိရေ မုနောလင်ပန်းမာထည့်လို့ပို့ပြန်၏။ ဇင်းမေမင်းလည်းမာစာကိုကြားပနာ လက်ဆောင်ရို့ကိုမြင်သော်အလွန်စိုးရိမ်သဖြင့်ရဟန်းပညာဟိလူ ပညာဟိရို့နန့်လက်သပ်နှီးနှောရေအခါ ယွန်းရို့အလိုသစ္စေးကျည်တောက်ကို (ရက်)ဟုခေါ်ရေ။ ပြာ မှုန့်ကို (တော်)ခေါ်ရေ။ လိပ်ခွံကို (တော)ဟုခေါ်ရေ။ စူးငယ်ကို (စီ)ဟုခေါ်ရေ။ ကရားငယ် ကို(ဝိတ်)ဟုခေါ်ရေ။ အက္ခရာငါးလုံးပေါင်းသော်( ရက်·တော်·တော·စီ·ဝိတ်)ဖြစ်တေ။ (အသက်ထက် ဆုံးချစ်ကြည်ရဖို့ဆိုလိုရေဆိုပနာ ရာဇသံရွှီပေမာရီးပြီးကေ ရှီးကထက်မြင့်မောက်တေ လက်ဆောင်ပဏ္ဏာတိနန့်တကွ ယိုးဒယားမင်းသို့ပို့ပြန်ရေ။ (ဒေကား လက်ဆောင်ပစ္စည်းရို့ကိုစကားဝှက်ပြုလုပ် လို့မိတ်ဆက်ပြန်ခြင်းတည်း။ ) နောက်ထပ်တဖန် ဇင်းမေမင်းက ယိုးဒယားမင်းသို့ (မြတ်သော ပတ်ယပ်လက္ခဏာယတယာရရေ ဆင်ဖြူရတနာကို ဥဗျိုင်းမငယ်တခုစွာ ချီဆောင်နှောလို့ ကျူတောဝယ်ချလေအတွက်နန့်ဗျာပါရေက ဟိရချေရေ။) ဆိုရေ မာစာကိုရွှီပေမာရီးပနာ လက်ဆောင် ပဏ္ဏာနန့်တကွ ပို့စီပြန်ရေ။ ယိုးဒယားမင်းစွာ ပညာဟိအပေါင်းနန့်လက်သပ်ဆွေးနွေး ပြီးမှ (မြတ်သောပတ်ယပ်လက္ခဏာယတ ယာရရေဆင်ဖြူ ရတနာနန့်တူသော ဆရာကြီးကို ဥဗျိုင်းမငယ်နန့်တူသော အပျိုသည် ဖျက်ဆီးမည်ကြံပနာ ကျူမီးလျှံနန့်တူသောရာဂတောမာချလေအတွက်နန့် စိုးနှောင့် ဗျာပါ ပူဆာသောကဟိရရေ။) ဖြေဆိုပြီးမှရွှီပေမာရီးပနာ ဇင်းမေမင်းသို့ပို့စီပြန်ရေ။ (ဒေကားစကားဝှက်ဖြင့်မေးလို့ဖြေခြင်းတည်း။) အယင်ခါ ဇင်းမေနန့် ယိုးဒယားသို့ စီးလားရေ မဲခေါင်မြစ်မာငါးကြီးတကောင်ကို တံငါရို့ရသဖြင့် ထူးခြား လှသောငါးဖြစ်တေအတွက် ပြည်စိုးမြို့ကွပ်သို့ဆက်လေရေ။ ယင်းကနိန်တဖန်အဆင့်ဆင့်အားဖြင့် ယိုးဒယားဘုရင်သို့ရောက်ပနာ ထိုငါးကြီးကိုဖျက်ဆီးလို့ ကြည့်ရေ အခါ မာလာခွံထဲမာ(ဒ·ဘ·အ·တ)အ အက္ခရာလေးလုံးကို တွိရသဖြင့်ရဟန်းပညာဟိရို့နန့်ဆွေးနွေးစိစစ်ပြီးကေ· ဒသလက္ခဂဇံ ရဋ္ဌံ၊ ဘယံ စောရဒုက္ခိကံ။ အညမညံ ဃဋေဿန္တိ၊ တဒါ သုညံ နဝပုရံ။ ဆိုပနာ အက္ခရာတလုံးတပါဒစီ ဂါထာဖြစ်ယောင်စီရင်ရေ။ အဓိပ္ပာယ်ကား (ဆင်တသိန်းရှင် စီရင် အုပ်ချုပ်ရေ ဇင်းမေပြည်သည်သခိုးဓားမြဖီး၊ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးသော ဖီးနှစ်ပါးကြောင့်အချင်းချင်း ညှဉ်းဆဲသတ်ဖြတ်ကတ်ကုန်အံ့၊ ယင်းခါအသစ်တည်ထောင်ထားသဖြင့် နဝပုရဖို့သော ဇင်းမေပြည်သည် ပျက်စီးဆိတ်သုန်းမည်။)ဟု ရွှီပေမာရီးပနာ လက်ဆောင်ပဏ္ဏာနန့်တကွ (ရာဇပုရိန္ဒ)မည်သောယိုးဒယားအမတ်ကိုစီလွှတ်လို့ ဇင်းမေသို့ပို့စီရေ။ ဇင်းမေပြည်သို့ရောက်ကေ ဇင်းမေဘုရင်စွာ ပညာဟိရို့နန့်လက်သပ်နှီးနှောလို့ဒေမြစ်ကား ယိုးဒယားနန့်ဇင်းမေစီးလားကပင်န်ရေ။ ယကေလေ့သော့ငါရို့ပြည်မာသည်ငါးကိုမရ၊ ယိုးဒယားမာရာ ဩဘာနိမိတ်အတိတ်ပြန်လိုရေတွက်နန့်ရစော်ကိုသူရို့က အလိမ္မာနန့်ဇင်းမေပြည်မာရာဖီးဖြစ်လိမ့်မေအဟန် ကြံဖန်ပြုသည်ဖြစ်တေအတွက် ယင်း ( ဒ·ဘ·အ·တ)အက္ခရာလေးလုံးကိုပင်· ဒသဂဇံ ကုလံ ရဋ္ဌံ၊ ဘယံ စောရ သတ္ထန္တရံ။ အစိရေန ဝိနဿန္တိ၊ တသ္မာ ဒီပံ ကကားဓီရောဟု တဖန်ဂါထာဖွဲ့စီပြန်ရေ။ အဓိပ္ပာယ်ကား (ဆင်ဆယ်မျိုးအသျှင်စီရင်အုပ်ချုပ်ရေယိုးဒယား ပြည်သည်သခိုး ဓားမြဖီး၊ လက်နက်စွဲကိုင်ကာ ညှဉ်းဆဲသတ်ဖြတ်ခြင်းဖီးနှစ်ပါးကြောင့်မကြာမတင် မမြန်ဆဆန်နန့်ပျက်စီးကုန်အံ့။ ထိုကြောင့်ပညာဟိသော ပြည်ကြီးရှင်သည် မှီခိုရာကိုင်းကျွန်းပိုင်ဖြစ်ရေ ရတနာသုံးပါးကိုလှူဒါန်းပူဇော်ခြင်းကိုပြုရာ၏။) ဟုရွှီပေမာရီးပနာ လက်ဆောင်ပဏ္ဏာနန့်တကွ ယိုးဒယားပြည်သို့ပြန်ပို့စီရေ။(ဒေကားနှစ်ပြည်နန့်နှစ်ပြည် ကိုယ်ရို့ထင်မြင်ယူဆချက်အတိုင်းဂါထာစီကုံးလို့၊ ရီးသားစေကြ ခြင်းဖြစ်တေ။ ထိုအတိုင်းပင်နှစ်ပြည်ထောင်လုံး ဆင်ဖြူများရှင်လက်သို့ရောက်ပနာပျက် စီးကတ်ရရေ။) ဂုခေတ်မာလည်းသံတမန်သည် တနိုင်ငံနန့်တနိုင်ငံ နိုင်ငံရီးအရ လေ့ကောင်း၊ စီးပွားရီးအရကေလေ့ကောင်း၊ ဆက်ဆံရာမာအလွန်အရေးကြီး လှလီရေ။ သံတမန်သည်အရာ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်တပြည်သို့ ကိုယ့်ပြည်ပိုင်အစိုးရတက်စား တရားဝင်စီလွှတ်ခန့်အပ်ခြင်းခံရရေပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်တေ။ နိုင်ငံတနိုင်ငံ၏အစိုးရရေ အရာတနိုင်ငံနန့်ဆက်သွယ်လို သော ဆန္ဒဟိပါက သံတမန်တိကတ ဆင့်ဆက်သွယ်လိုကြောင်း သဝဏ်လွှာကိုပို့ရမြဲဖြစ်တေ။ တနိုင်ငံနန့်တနိုင်ငံ စစ်မက်အင်္ဂါဖြစ်ပွားပါက ဦးစွာပထမသံတမန်တိကို ကိုယ်ရို့ တိုင်းပြည်တိသို့ ပြန်ခေါ်ရရေ။ သံတမန်၏တာဝန်ဝတ်တရားတိကား ကြီးလီးလှပေ ရေ။ အမြော်အမြင်ကြီးပြီးကေပရိယာယ်ကြွယ်ဝရားလျှင် ဆက်ဆံမှုမာလည်းလိမ်မာရီးခြားဟိရလီရေ။ ယေမှသာနှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရီးသည်ပြေပြစ်ချောမောပနာ ကြာရှည်ချစ်ကြည်လေးစားစွာပေါင်းသင်းလားနှိုင်လီရေ။ သံတမန်သည် တနိုင်ငံနန့်တနိုင်ငံ စက်မက်အင်္ဂါဖြစ်ပွားစီနှိုင်ရေ အထင်မားအမြင်မားမှုမျိုးမဟိစီရန်ကိုလေ့ အထူးသတိပြုရလီရေ။ အရေးကြီးရေတာဝန်တခုမာ ကိုယ့်အားစီလွှတ်ထားရာနိုင်ငံ၏ လူထုသဖောထားကို လိလာစနည်းနာပြီးကေ နိုင်ငံရီးအရ ဇာအခြီအနီမာဟိပြီးကေ၊ ဇာပိုင်တိုးတက် ပြောင်းလဲဗျာယ်ဟိကြောင်းတိကို ကိုယ့်အစိုးရထံကို အမြဲအစီအစာခံရခြင်းပင်ဖြစ်လီရေ။ သံတမန်အဆင့်အတန်းအမျိုးမျိုးဟိရေ။တိုင်းပြည်ကြီး တိုင်းမာသံအမတ်ကြီး၊ တနည်း ပြည်တော်နေသံအမတ်များ ကို ကိုယ်ရို့၏တက်စား အရာတိုင်းနိုင်ငံတိ၏ နီပြည်တော်များမာ စီလွှတ်ခန့်အပ်ထားကတ်တေ။ တခါတရီအထူးအာဏာကုန် လွှဲအပ်ခြင်းခံရရေ သံအမတ်ကြီးတိကို စာချုပ်လက်မှတ်ရီးထိုးဖို့အတွက်ကေလည်းကောင်း၊ နိုင်ငံရီးကိစ္စတခုခု ဆွေးနွေး စီစပ် ရန်ကေလည်းကောင်း၊ စီလွှတ်လိဟိရေ။ ဒေသံကြီး၊ သံလတ်၊ သံငယ်တိအပြင် ထိုသံတမန်တိကိုကူညီ ဆောင်ရွက်ရန်ပထမအထဲဝန်၊ ဒုတိယအထဲဝန်၊ တတိယအထဲဝန်စသည်အနိန်နန့် အထဲဝန်အမျိုးမျိုးကိုလေ့ စီလွှတ်ခန့်ထားသိရေ။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)</ref> ==အရာကြည့်ရန်== [[သံအမတ်နန့်ကောင်စစ်ဝန်]] == ကိုးကား == <references/> [[Category:သံတမန်]] bqur5hd6py1m8rr03c4fccbrto39y45 0 6248 21976 2026-10-20T14:50:54Z Retkhaberi 224 Created page with "{{cleanup|date=23 Jul 2021}} စစ်ဆိုရေ ဝေါဟာရ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်စွာ ကျယ်ဝန်းလှရေ။လူအများနားလည်ကတ်တေမာ စစ်ဟူသည် လက်နက်စွဲကိုင်ပနာ တနိုင်ငံနန့် တနိုင်ငံ တိုက်ခိုက်ခြင်းဆိုပနာ ဖြစ်တေ။ အဘိဓာန်က..." 21976 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=23 Jul 2021}} စစ်ဆိုရေ ဝေါဟာရ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်စွာ ကျယ်ဝန်းလှရေ။လူအများနားလည်ကတ်တေမာ စစ်ဟူသည် လက်နက်စွဲကိုင်ပနာ တနိုင်ငံနန့် တနိုင်ငံ တိုက်ခိုက်ခြင်းဆိုပနာ ဖြစ်တေ။ အဘိဓာန်ကျမ်းတိမာ တိုင်းပြည်အချင်းချင်း လက်နက်အားကိုးဖြင့် တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ ပဋိပက္ခဖြစ်ခြင်းဆိုပနာ ဖွင့်ဆိုထားလီရေ။ စစ်ပါရဂူကြီးတိက စစ်ကို အနက်အဓိပ္ပာယ်အမျိုးမျိုး ဖွင့်ဆိုကတ်လီရေ။ အမှန်က စစ်၏အဓိပ္ပာယ်မာ - # နိုင်ငံရီး ရည်ရွယ်ချက်ပေါ်မာ အခြီပြုရေ ပဋိပက္ခမျိုး ဖြစ်ခြင်း၊ # အဓမ္မအင်အား၊ စစ်လက်နက်အင်အားကို အသုံးချပြီးကေ တိုက်ခိုက်ကတ်တေ ရန်ဘက်အုပ်စု (သို့) ရန်ဘက်နိုင်ငံများ ဖြစ်ခြင်း၊ # အရွယ်ပဏာမအားဖြင့်လည်း အများက နိုင်ငံရီးအုပ်စု တခုဟု သတ်မှတ်နိုင်လောက်ရေ အုပ်စု(သို့) နိုင်ငံများ၊ # ထိုပဋိပက္ခသည် အချိန်အားဖြင့် အတန်ကြာကြာ ဆက်ပနာဖြစ်ရခြင်း၊ # တိုက်ခိုက်ရေ ရည်ရွယ်ချက်အနိန်နန့်လည်း တဖက်ရန်သူအုပ်စုအား ကြက်စာကောက်မာ ယင်းရန်ဖြစ်ရခြင်း ဆိုပနာ ဖြစ်တေ။<ref>သန်းဝင်းလှိုင် ရီး၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မှတ်တမ်းများ၊ စာ-၆</ref> စစ်ဆိုစွာမာ တတဖဲ့ချေနန့် ဖြစ်နီတဲ့ အမြဲမပြတ်နိုင်ငံရီး ဖြစ်တေဟု နားလည်နိုင် ရေ။ နိုင်ငံတကာနိုင်ငံရီးမာ စစ်ရီးပါဝါစွာ သမာရိုးကျပုံစံအတိုင်းဟိရေ။ နိုင်ငံနန့် နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်း တိစွာ တဖက်နန့် တဖက်အပြန်အလှန် လွှမ်းနီမှောင်ကိုင်နိုင်ဖို့ မျောက်ခြောက်ခြောက်မှုတိ ပြုလုပ်ကတ်တေ။ စစ်ရီးအင်အားသုံးကတ်ရေ။ ယင်းပိုင်အပြန်အလှန်လွှမ်းမိုးဖို့အတွက် လုပ်ဆောင်ကတ်ကေး စစ်ပွဲများဖြစ်လှာ ကတ်တေ။ ဇာခေတ်၊ ဇာ နယ်ပယ်မာဖြစ်စီ၊ လူ့ယိုင်ကျေးမှုမာ စစ်ရီးအင်အားသုံးခြင်း ပိုင်ယှောင်အပြုအမူတိကို တွိဟိရရေ။ စစ်ပွဲများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းသည် လူ့ဗီဇအဟောင်းများ တန်ပြန်ပေါ်ထွက်လှာခြင်းပင်ဖြစ်တေ။ လူသည် သဘာဝအရ ဖို့လိုတတ်ရေ သဘောဟိရေ။ လူ၏အကြမ်းဖက်မှုပုံစံကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် စစ်ပွဲတိကို အတန်းအစားခွဲခြား သတ်မှတ်နှိုင်ရေ။ စစ်ဖြစ်ရရေအကြောင်းအရင်းတိဟိပါယင့်။ ငြိမ်းချမ်းရရေအကြောင်းအရင်းတိဟိပါယင့်။ စစ်ရီးပါဝါကို အပြည့်အဝ အသုံးချခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လှာသော အကျိုးသက်ရောက်မှုတိသည် ဂလိုဇာ နိုင်ငံရီးမာ သိသာသောဆုတ်ယုတ်မှုတိကို ပြသလာရေ။ အချိန်ကြာလာရေနန့်တတူ စစ်ရီး မဟာဗျူဟာများ နက်နဲလာရေ။ ပိုပြီးကေသိမ်မွေ့လာရေ။ စစ်ရီးနည်းပညာများ ပိုပြီးကေ တိုးတက်လာရေ။ စစ်ရီးနည်းပညာရပ် များ ပိုပြီးကေ ကျယ်ပြန့်နက်နဲလာရေ။ ခေတ်ကာလကြာ မြင့်လာရေ နန့်တတူ ဖြစ်ပေါ်လှာသော စစ်ရီးဘက် စွမ်းရည်တိစွာ ကြီးမားရေအယင့်အယင်ဖြင့် ပြောင်းလဲလာရေ။ ရိုက်ဖက်သီနတ်နီရာတွင် စက်သီနတ်များ အစားထိုးလာရေ။ စက်မှုနည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသည် စစ်ဘက်သုံးလက်နက်များ အစွမ်းထက်မြက်လာခြင်းကို သယ်ဆောင်လာရေ။ ၂၀ ရာစုမာဖြစ်ပွားရေ ကမ္ဘာလုံးချီ စစ်ပွဲတိစွာ သာဓကပင်ဖြစ်တေ။ စစ်အီးပြီးဆုံးရေကာလနောက်ပိုင်း စစ်ပွဲဖြစ်ပွဲမှုတိသည် အသွင်အမျိုးမျိုးကွဲပြားလာကတ်တေ။ အရပ်ဘက်-စစ်ဘက် အကြားမာ အချိုးမညီရေလုပ်စွာတိကြောင့် ပြည်မားစစ်များဖြစ်ပွားခရေ။ စစ်ဖက်မာ နည်းပညာမြင့်မားလာမှုကြောင့် ဖျက်အားပြင်းလက်နက်များ သုံးစွဲလှာခကတ်တေ။ စစ်ပွဲတိစွာ တရားသီာ စစ်လား၊ မတရားသီာစစ်လား ဆိုလိုစွာကို ကတောက်ကဆတ် ဖြစ်နီကြဆဲဖြစ်တေ။ ကိုယ့်အကျိုးစီးပွားနန့်နိူင်းလို့ ဖြစ်ပေါ်လှာသောစစ်ပွဲတိကို တရားသည်၊ မတရားသည် ခွဲခြားရန်ကား ခက်ခဲသောပုဒ်စာပင် ဖြစ်နီဆဲဖြစ်တေ။ တရားသီာစစ်ကို ဇာပိုင်ဆင်နွဲနှိုင်ဖို့လဲဆိုရေ မီးခွန်း သည် အချိန်နန့်တတူဟိနီဆဲဖြစ်တေ။ စစ်ပွဲမာ ဖြောင့်မတ်မှန်ကန်သောစိတ်ဓာတ်ဖြင့် တိုက်ခိုက် ပါက တရားသီာ စစ်ဆိုပနာ ဆိုချင် ဆိုနှိုင်ပါလိမ့်မေ။ ==စစ်ရို့၏သဘာဝ== စစ်ဆိုစွာမာ အဇာနည်း။ အကြမ်းဖက်မှု၊ ပြစ်ဒဏ်ခတ်မှု၊ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု၊ ဓာတု လက်နက်ဖြင့်တိုက်ခိုက်မှု၊ လူသတ်မှု စရေအရာတိကို ဇာပိုင်သောစစ်ဟု သတ်မှတ်ဖို့လဲ။ စစ်သား နိုင်ငံရီးအုပ်စုများအကြား ဖြစ်ပွားသော ပဋိပက္ခပင်ဖြစ်တေ။ သမာရိုးကျတွေးကြည့်ကေ နိုင်ငံရီးအုပ်စုများ ဆိုစွာမာ နိုင်ငံတိပင်ဖြစ်တေ။ စစ်ဆိုစွာမာ - စစ်ဆိုစွာမာ ပြင်းထန်ကျယ်ပြန့်စွာ ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားခြင်း ဖြစ်တေ။ - စစ်ဆိုစွာမာ အနိုင်ရရန် ဇကုန်သတ်ပုတ်တိုက်ခိုက်နီကတ်သော လူနှစ်ဦး၏ပုံရိပ်ကို အကျယ်ချဲ့ ထားခြင်း ပင်ဖြစ်တေ။ - စစ်ဆိုစွာမာ တဖက်ရန်သူအား ကိုယ့်လိုအင်ဆန္ဒအတိုင်း လိုက်နာစီရန် ဇကုန် ကြိုးပမ်းအား ထုတ်ခြင်း ဖြစ်တေ။ - စစ်ဆိုစွာမာ ရန်သူက ကျနော်ရို့၏ လိုအင်ဆန္ဒတိကို လုံးဝဥဿုံ လိုက်လျောလာရေ အထိ ရန်သူ့ အပေါ်ကို ကျင့်ကြံရာသော အကြမ်းဖက်မှုပင် ဖြစ်တေ။ ==စစ်၏ရည်မှန်းချက် / ရည်ရွယ်ချက်== ရည်မှန်းချက်နန့် ရည်ရွယ်ချက်ကို ခွဲခြားမြင်ဖို့လိုအပ်ရေ။ - ရည်မှန်းချက်သည် ရေရှည်ဖြစ်တေ။ - ရည်ရွယ်ချက်သည် ရေတိုဖြစ်တေ။ ရည်ရွယ်ချက်တိုင်းရေ ရည်မှန်းချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်သော လုပ်စွာတိပင်ဖြစ်ရဖို့။ ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်လုပ်သောအရာတိုင်းရေ ရည်မှန်းချက်ကို ရောက်စီရန် ကျေးဇုပြုရေ အကြောင်း တရားများ ဖြစ်စီရဖို့။ စစ်၏ရည်မှန်းချက်ကို ပါရှန်ဗိုလ်ချုပ်ဖြစ်သူ နိုင်ငံရီးသဘောတရားပညာသျှင် ကလော့စ်ဝစ်ဇ်က ဧပိုင်ဆိုထားရေ။ စစ်၏အရီးအကြီးဆုံးရည်မှန်းချက်မာ ရန်သူအပြီးအပိုင်ချုပ်ငြိမ်းရီးပင်ဖြစ်တေ။ ထိုတူညီရေ ရည်မှန်းချက် အောင်မြင်စီရန် စစ်ပြိုင်သူ နှစ်ဦးစလုံးက အချိန်နန့်တတူ ဇကုန် အပြန်အလှန် ထိုးနှက်တိုက်ခိုက်ကတ်တေ။ ဒေပိုင်နန့် ထပ်တူထပ်မျှဖြစ်ရေ တန်ပြန်ထိုးနှက်ချက်တိ ဖြစ်ပေါ်လှာပြီး စစ်အတိုင်းအတာမဲ့၊ အတားအဆီးမဲ့ သောအကြမ်းဖက်မှု အဆုံးအစွန်အဆင့်သို့ ရောက်ဟိလာရေ။ စစ်သား ရန်သူအပြီးအပိုင်းချုပ်ငြိမ်းလားလီရန် အမြဲမပြတ်ပြင်းထန်စွာထိုးနှက်တိုက်ခိုက်သော အကြမ်းဖက် မှုဖြစ်ပြီးကေ စစ်ဖြစ်ရာမာနားလည်မှုယူခြင်း၊ ကြမ်းကြုပ်မှုကို ကန့်သတ်ထိန်းချုပ်ခြင်းများ လုံးဝ မဟိအပ်။ အတိုင်းအတာမဲ့ရေ စစ်သဘောတရားမာ ပြင်းထန်မှုကို ထိန်းချုပ်သော အတွေး အခေါ်မျိုး ဖြည့်စွက်ခြင်း သည် စစ်၏သဘာဝနန့် လုံးဝ ဆန့်ကျင်ရေ။ စစ်ပွဲ၏ရည်ရွယ်ချက်မာ ရန်သူကို လက်နက်မဲ့စီခြင်းတည်း။ ကလော့ဇ်ဝစ်ဇ်၏ အဆိုအရ စစ်မှုရီးရာမာ အဓိကရည်မှန်းချက် သုံးရပ်ဟိရေ။ ယင်းရို့မာ - # ရန်သူ၏ လက်နက်ကိုင် အင်အားစုကို အောင်နှိုင်ဗျာယ်း ဖျက်ဆီးပစ်ရန် # ရန်သူ၏ ပစ္စည်းအင်အားနန့် အရာအင်အား အခြီအမြစ်တိကို သိမ်းပိုက်ရန် # ကိုယ့်ဘက်ကို ပြည်သူလူထု ရောက်ဟိလာစီရန် ရို့ဖြစ်တေ။ လူသားတိကို စစ်ပွဲသို့ တွန်းပို့နိန်ရေ တွန်းအားနှစ်ရပ်ဟိရေ။ - ပင်ကိုဗီဇအရ ဖို့လိုစိတ် (Hostile Feeling ) - ဖို့လိုသော ရည်ရွယ်ချက် ( Hostile Intention ) (စစ်၏ရည်ရွယ်ချက်ဖြစ်ရေ ရန်သူကိုလက်နက်မဲ့စီခြင်းသည် ရန်သူအပြီးအပိုင်ချုပ်ငြိမ်းရီးကို ကျေးဇုပြု သော အကြောင်းတရားကြီးဖြစ်တေ။)<ref>ကလော့ဇဝပ်၏ စစ်ရီးဆိုင်ရာသဘောတရားများ (နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရီးတက္ကသိုလ်)/ကန့်သတ်</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:စစ်ပွဲ]] nq19ncb1lpb30uhxllzioepdsa1hr4e 0 6249 21977 2026-10-20T15:00:53Z Retkhaberi 224 Created page with "[[File:Peace dove.gif|right|thumb|220px|ဂြိုးငှက်သည် ငြိမ်းချမ်းရီး၏ စကြဝဠာဆိုင်ရာ အမှတ်သင်္ကေတတခုဖြစ်တေ]] '''ငြိမ်းချမ်းရီး''' ဆိုစွာမာ ရန်လိုမှု နန့် အကြမ်းဖက်မှုကင်းစင်ဗျာယ် လူမှုအသိုက်အဝန်းမာ ခ..." 21977 wikitext text/x-wiki [[File:Peace dove.gif|right|thumb|220px|ဂြိုးငှက်သည် ငြိမ်းချမ်းရီး၏ စကြဝဠာဆိုင်ရာ အမှတ်သင်္ကေတတခုဖြစ်တေ]] '''ငြိမ်းချမ်းရီး''' ဆိုစွာမာ ရန်လိုမှု နန့် အကြမ်းဖက်မှုကင်းစင်ဗျာယ် လူမှုအသိုက်အဝန်းမာ ချစ်ကြည်မှု၊ တရားမျှတမှုနန့် သဟဇာတဖြစ်မှု သဘောတရားဖြစ်တေ။ လူမှုရီးသဘောတရားအရ လူတဦးချင်း တနည်း မျိုးကွဲ (ပြည်ပ တနည်း ကွဲပြားသော) အုပ်စုများအကြား ([[စစ်ပွဲ]]ပိုင်) ပဋိပက္ခမားကင်းစင်ခြင်း တနည်း အကြမ်းဖက်မှုအား ထိတ်လန့် ကြောက်ရွံ့မှုမှ ကင်းဝီးခြင်းကို ရည်ညွှန်းရန် ငြိမ်းချမ်းရီးအား သုံးနှုန်းရေ။ ဒေသတွင်းငြိမ်းချမ်းရီး ကေလည်းကောင်း စီးပွားရီးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကေလည်းကောင်း ဖြစ်ပေါ်စီရန် ရည်ရွယ်လို့လည်း ငြိမ်းချမ်းရီး ဖော်ဆောင်ခြင်း နန့် သံတမန်ရီးရာကို သဘောတူညီမှုအမျိုးမျိုး တနည်း ငြိမ်းချမ်းရီးပဋိဉာဉ်များ ချုပ်ဆိုခြင်းအနိန်နန့် ဂေါင်းဆောင်တိက သမိုင်းတလျောက် ကျင့်သုံးခရေ။ ယင်းအပြုအမူစည်းကြောင့် ပဋိပက္ခမား ကြီ့ဆင်းခြင်း၊ စီးပွားရီးအပြန်အလှန်လုပ်ဆောင်မှု ၊ အကျိုးဆက်အားဖြင့် ကောင်းစားခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်စီရေ။ အချင်းချင်းနားလည်မှုအား တိုးပွားစီခြင်းအားဖြင့် အလျော့အားဓမပြုစီနှိုင်ရေ စဉ်းစားတွေးခေါ်မှု ပါရေ အာရုံစိုက်နားထောင်မှု နန့် ပြန်ကြားဆက်သွယ်ပြောဆိုမှု၏ ရလဒ်မာ စစ်ပွဲ တနည်း ဖို့လို သဖောထား တင်းမာမှုတိအား ယှောင်ရှားနိုင်ခြင်းဖြစ်တေ။ ငြိမ်းချမ်းရီးစကားဝိုင်း နန့် ပဋိညာဉ်တိကတဆင့် ဂေါင်းဆောင်အတွက် နာမည်ကျော်ကြားရီပန်းစားခြင်းပိုင် အကျိုးအမြတ်ဟိရေ။ [[Category:ငြိမ်းချမ်းရီး| ]] {{stub}} swtyff1v6ltwsym0yyb8e789qi23cxl 21978 21977 2026-10-20T15:03:08Z Retkhaberi 224 21978 wikitext text/x-wiki [[File:Peace dove.gif|right|thumb|220px|ဂြိုးငှက်သည် ငြိမ်းချမ်းရီး၏ စကြဝဠာဆိုင်ရာ အမှတ်သင်္ကေတတခုဖြစ်တေ]] '''ငြိမ်းချမ်းရီး''' ဆိုစွာမာ ရန်လိုမှု နန့် အကြမ်းဖက်မှုကင်းစင်ဗျာယ် လူမှုအသိုက်အဝန်းမာ ချစ်ကြည်မှု၊ တရားမျှတမှုနန့် သဟဇာတဖြစ်မှု သဘောတရားဖြစ်တေ။ လူမှုရီးသဘောတရားအရ လူတဦးချင်း တနည်း မျိုးကွဲ (ပြည်ပ တနည်း ကွဲပြားသော) အုပ်စုများအကြား ([[စစ်ပွဲ]]ပိုင်) ပဋိပက္ခမားကင်းစင်ခြင်း တနည်း အကြမ်းဖက်မှုအား ထိတ်လန့် ကြောက်ရွံ့မှုမှ ကင်းဝီးခြင်းကို ရည်ညွှန်းရန် ငြိမ်းချမ်းရီးအား သုံးနှုန်းရေ။ ဒေသတွင်းငြိမ်းချမ်းရီး ဖြစ်ဖြစ် စီးပွားရီးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဖြစ်ဖြစ် ဖြစ်ပေါ်စီရန် ရည်ရွယ်လို့လေ့ ငြိမ်းချမ်းရီး ဖော်ဆောင်ခြင်း နန့် သံတမန်ရီးရာကို သဘောတူညီမှုအမျိုးမျိုး တနည်း ငြိမ်းချမ်းရီးပဋိဉာဉ်များ ချုပ်ဆိုခြင်းအနိန်နန့် ဂေါင်းဆောင်တိက သမိုင်းတလျောက် ကျင့်သုံးခရေ။ ယင်းအပြုအမူစည်းကြောင့် ပဋိပက္ခမား ကြီ့ဆင်းခြင်း၊ စီးပွားရီးအပြန်အလှန်လုပ်ဆောင်မှု ၊ အကျိုးဆက်အားဖြင့် ကောင်းစားခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်စီရေ။ အချင်းချင်းနားလည်မှုအား တိုးပွားစီခြင်းအားဖြင့် အလျော့အားဓမပြုစီနှိုင်ရေ စဉ်းစားတွေးခေါ်မှု ပါရေ အာရုံစိုက်နားထောင်မှု နန့် ပြန်ကြားဆက်သွယ်ပြောဆိုမှု၏ ရလဒ်မာ စစ်ပွဲ တနည်း ဖို့လို သဖောထား တင်းမာမှုတိအား ယှောင်ရှားနိုင်ခြင်းဖြစ်တေ။ ငြိမ်းချမ်းရီးစကားဝိုင်း နန့် ပဋိညာဉ်တိကတဆင့် ဂေါင်းဆောင်အတွက် နာမည်ကျော်ကြားရီပန်းစားခြင်းပိုင် အကျိုးအမြတ်ဟိရေ။ [[Category:ငြိမ်းချမ်းရီး| ]] {{stub}} m9v7itwy6ikcwf600nf88zbke8joko7