Wikipedia
rmwiki
https://rm.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Pagina_principala
MediaWiki 1.47.0-wmf.16
first-letter
Multimedia
Spezial
Discussiun
Utilisader
Utilisader discussiun
Wikipedia
Wikipedia discussiun
Datoteca
Datoteca discussiun
MediaWiki
MediaWiki discussiun
Model
Model discussiun
Agid
Agid discussiun
Categoria
Categoria discussiun
TimedText
TimedText talk
Modul
Modul Diskussion
Veranstaltung
Veranstaltung Diskussion
Riein
0
3092
172942
170997
2026-08-23T07:09:36Z
~2026-45885-46
23899
172942
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Lieu en Svizra
|NUM_LIEU = Riein
|FILEPATH_CHARTA = Karte_Gemeinde_Riein 2007.png
|PIXEL = 98px
|FILEPATH_VOPNA = CHE Riein COA.svg
|MALETG = Riein.jpg
|CHANTUN = GR
|DISTRICT = [[Regiun Surselva]]
|VISCHNANCA = [[Glion|Ilanz/Glion]]
|NP = 7128
|NS = 46/44/39/N
|EW = 9/13/59/E
|AUTEZZA = 1'270
|SURFATSCHA = 15.88|LINGUA = [[rumantsch]]
|WEBSITE = www.regiun-surselva.ch/Riein.708.0.html
|E-LIR = 2635
|}}
'''Riein''' è in'anteriura vischnanca politica en il {{chantun|Grischun}} en [[Svizra]].
== Colliaziuns ==
{{Commonscat}}
{{Navigaziun Vischnanca d'Ilanz/Glion}}
[[Categoria:Ilanz/Glion]]
[[Categoria:Lieu en il chantun Grischun]]
[[Categoria:Anteriuras vischnancas svizras]]
f9qonles4zy5ulu2jg67spi8d3kse5e
172954
172942
2026-08-23T07:58:21Z
~2026-45885-46
23899
172954
wikitext
text/x-wiki
{{sursilvan}}
{{Infobox Lieu en Svizra
|NUM_LIEU = Riein
|FILEPATH_CHARTA = Karte_Gemeinde_Riein 2007.png
|PIXEL = 98px
|FILEPATH_VOPNA = CHE Riein COA.svg
|MALETG = Riein.jpg
|CHANTUN = GR
|DISTRICT = [[Regiun Surselva]]
|VISCHNANCA = [[Glion|Ilanz/Glion]]
|NP = 7128
|NS = 46/44/39/N
|EW = 9/13/59/E
|AUTEZZA = 1'270
|SURFATSCHA = 15.88
|LINGUA = [[rumantsch|romontsch]]
|WEBSITE = www.regiun-surselva.ch/Riein.708.0.html
|E-LIR = 2635
|}}
'''Riein''' ei ina fracziun dalla vischnaunca da [[Ilanz/Glion|Glion]] ed in'anteriura vischnaunca politica en il cantun [[Grischun]] en [[Svizra]].
== Colligiaziuns ==
{{Commonscat}}
{{Navigaziun Vischnanca d'Ilanz/Glion}}
[[Categoria:Ilanz/Glion]]
[[Categoria:Lieu en il chantun Grischun]]
[[Categoria:Anteriuras vischnancas svizras]]
9kpg6sbkyusj52wmwweqaate1cqxarg
Sevgein
0
3093
172946
172526
2026-08-23T07:12:02Z
~2026-45885-46
23899
172946
wikitext
text/x-wiki
{{Lieu per repassar}}
{{Infobox Lieu en Svizra
|NUM_LIEU = Sevgein
|FILEPATH_CHARTA = Karte_Gemeinde_Sevgein 2007.png
|PIXEL = 98px
|FILEPATH_VOPNA = Sevgein wappen.svg
|MALETG = Sevgein.jpg
|CHANTUN = GR
|DISTRICT = [[Regiun Surselva]]
|VISCHNANCA = [[Ilanz/Glion]]
|NP = 7127
|NS = 46/45/55/N
|EW = 9/13/18.5/E
|AUTEZZA = 861
|SURFATSCHA = 4.55
|LINGUA = [[rumantsch]]
|WEBSITE = www.regiun-surselva.ch/Sevgein.738.0.html
|E-LIR = 2705
|}}
'''Sevgein''' è in vitg svizra en il [[chantun Grischun]] en il district Surselva.
== Colliaziuns ==
{{Commonscat}}
{{Navigaziun Vischnanca d'Ilanz/Glion}}
[[Categoria:Ilanz/Glion]]
[[Categoria:Lieu en il chantun Grischun]]
[[Categoria:Anteriuras vischnancas svizras]]
g2p4en3fe5pms7at5uwgerxgax151gs
172958
172946
2026-08-23T08:24:40Z
~2026-45885-46
23899
172958
wikitext
text/x-wiki
{{Lieu per repassar}}
{{sursilvan}}
{{Infobox Lieu en Svizra
|NUM_LIEU = Sevgein
|FILEPATH_CHARTA = Karte_Gemeinde_Sevgein 2007.png
|PIXEL = 98px
|FILEPATH_VOPNA = Sevgein wappen.svg
|MALETG = Sevgein.jpg
|CHANTUN = GR
|DISTRICT = [[Regiun Surselva]]
|VISCHNANCA = [[Ilanz/Glion]]
|NP = 7127
|NS = 46/45/55/N
|EW = 9/13/18.5/E
|AUTEZZA = 861
|SURFATSCHA = 4.55
|LINGUA = [[rumantsch|romontsch]]
|WEBSITE = www.regiun-surselva.ch/Sevgein.738.0.html
|E-LIR = 2705
|}}
'''Sevgein''' ei in vitg ed ina fracziun dalla vischnaunca da [[Ilanz/Glion|Glion]] ella [[regiun Surselva]] el cantun [[Grischun]] en [[Svizra]].
Entochen ils 31. da december 2013 era Sevgein ina vischnaunca politica dapersei.
== Colligiaziuns ==
{{Commonscat}}
{{Navigaziun Vischnanca d'Ilanz/Glion}}
[[Categoria:Ilanz/Glion]]
[[Categoria:Lieu en il chantun Grischun]]
[[Categoria:Anteriuras vischnancas svizras]]
8tkgt7fzc9jsbaocxh6hrkffpgfi05w
Pitasch
0
3094
172941
172500
2026-08-23T07:08:46Z
~2026-45885-46
23899
172941
wikitext
text/x-wiki
{{Lieu per repassar}}
{{Lieu_svizzer
|NUM_LIEU = Pitasch
|FILEPATH_CHARTA = Karte_Gemeinde_Pitasch 2007.png
|PIXEL = 98px
|FILEPATH_VOPNA = Pitasch wappen.svg
|MALETG = Pitasch.jpg
|CHANTUN = GR
|DISTRICT = [[Regiun Surselva]]
|VISCHNANCA = [[Ilanz/Glion]]
|NP = 7111
|NS = 46/43/48/N
|EW = 9/13/12/E
|AUTEZZA = 1'060
|SURFATSCHA = 10.79
|LINGUA = [[rumantsch]] (sursilvan)
|WEBSITE = www.pitasch.ch
|E-LIR = 2026
|}}
'''Pitasch''' è in vitg svizzer en il [[chantun Grischun]] en il district Surselva.
Il vitg dumbra circa 120 abitants. Per il mument datti anc ina scola primara a Pitasch, ma perquai ch'i n'ha betg uschè blers uffants pli en il vitg, lavura la scola primara da Pitasch ensemen cun la scola primara da [[Duvin]].
Avant in pèr onns era il vitg anc fitg activ. Sper l'uniun da tir ch'exista anc oz, devi ina musica ed in chor maschedà, ma quellas duas uniuns n'existan betg pli.
Il chor maschedà aveva da ses temp grond success. A la festa da chant districtuala da la Surselva a Mustér l'onn 2003 ha il chor dal vitget survegnì il certificat excellent en la categoria I. Da quest temp era il chor sut la batgetta da Curdin Christoffel. Pauc pli tard è la tradiziun da chant dentant svanida or da mancanza da chantadurs.
== Colliaziuns ==
{{Commonscat}}
{{Navigaziun Vischnanca d'Ilanz/Glion}}
[[Categoria:Ilanz/Glion]]
[[Categoria:Lieu en il chantun Grischun]]
[[Categoria:Anteriuras vischnancas svizras]]
[[Categoria:Val Lumnezia]]
7ekltt4p746j5dvyc4xl3yf15lsx9ki
Castrisch
0
3095
172937
172403
2026-08-23T07:05:22Z
~2026-45885-46
23899
172937
wikitext
text/x-wiki
{{Lieu_svizzer
|NUM_LIEU = Castrisch
|FILEPATH_CHARTA = Karte_Gemeinde_Castrisch 2007.png
|PIXEL = 98px
|FILEPATH_VOPNA = CHE Castrisch COA.svg
|MALETG = Castrisch Mai2009.jpg
|DESCRIPZIUN = Castrisch, vesì davent da [[Falera]]
|CHANTUN = GR
|DISTRICT = [[Regiun Surselva]]
|VISCHNANCA = [[Ilanz/Glion]]
|NP = 7126
|NS = 46/45/59.99/N
|EW = 9/13/0.02/E
|AUTEZZA = 722
|SURFATSCHA = 7.19
|LINGUA = [[rumantsch]] (sursilvan)
|WEBSITE = www.castrisch.ch
|E-LIR = 185
|}}
'''Castrisch''' ({{Audio|roh-sursilvan-Castrisch.ogg|[kɐˈʃtʁiʃ]}}, {{DeS|''Kästris''}}) è in'anteriura vischnanca politica en il {{chantun|Grischun}} en [[Svizra]].
== Colliaziuns ==
{{Commonscat}}
{{Navigaziun Vischnanca d'Ilanz/Glion}}
[[Categoria:Lieu en il chantun Grischun]]
[[Categoria:Ilanz/Glion]]
[[Categoria:Foppa]]
cyxihvo6hpr4uhfbml2kksgw58mt51v
172950
172937
2026-08-23T07:32:18Z
~2026-45885-46
23899
172950
wikitext
text/x-wiki
{{sursilvan}}
{{Lieu_svizzer
|NUM_LIEU = Castrisch
|FILEPATH_CHARTA = Karte_Gemeinde_Castrisch 2007.png
|PIXEL = 98px
|FILEPATH_VOPNA = CHE Castrisch COA.svg
|MALETG = Castrisch Mai2009.jpg
|DESCRIPZIUN = Castrisch, vesì davent da [[Falera]]
|CHANTUN = GR
|DISTRICT = [[Regiun Surselva]]
|VISCHNANCA = [[Ilanz/Glion]]
|NP = 7126
|NS = 46/45/59.99/N
|EW = 9/13/0.02/E
|AUTEZZA = 722
|SURFATSCHA = 7.19
|LINGUA = [[rumantsch|romontsch]] ([[sursilvan]])
|WEBSITE = www.castrisch.ch
|E-LIR = 185
|}}
'''Castrisch''' ({{Audio|roh-sursilvan-Castrisch.ogg|[kɐˈʃtʁiʃ]}}, {{DeS|''Kästris''}}) ei ina fracziun dalla vischnaunca da [[Ilanz/Glion|Glion]] ed in'anteriura vischnaunca politica en il cantun [[Grischun]] en [[Svizra]].
== Colligiaziuns ==
{{Commonscat}}
{{Navigaziun Vischnanca d'Ilanz/Glion}}
[[Categoria:Lieu en il chantun Grischun]]
[[Categoria:Ilanz/Glion]]
[[Categoria:Foppa]]
s8zl8pl0x77fz6kpijcegaihbjw98re
Luven
0
3096
172939
172461
2026-08-23T07:07:32Z
~2026-45885-46
23899
172939
wikitext
text/x-wiki
{{Lieu per repassar}}
{{Lieu_svizzer
|NUM_LIEU = Luven
|FILEPATH_CHARTA = Karte_Gemeinde_Luven 2007.png
|PIXEL = 98px
|FILEPATH_VOPNA = CHE Luven COA.svg
|MALETG = Luven.jpg
|CHANTUN = GR
|DISTRICT = [[Regiun Surselva]]
|VISCHNANCA = [[Ilanz/Glion]]
|NP = 7141
|NS = 46/45/41/N
|EW = 9/11/56/E
|AUTEZZA = 998
|SURFATSCHA = 6.63
|LINGUA = [[rumantsch]] (sursilvan)
|WEBSITE = www.ilanz-glion.ch
|E-LIR = 1392
|}}
'''Luven''' ei in vitg ed era ina vischnaunca svizra en il [[chantun Grischun]]. Il vitg ei oz ina vischinadi da [[Glion]].
==Populaziun==
Luven ha 204 habitonts (fin 2004). La popolaziun discuora per gronda part sursilvan ed ei reformada.
==Attracziuns==
Il Péz Mundaun: Ils parasguladers profiteschan bunamein igl entir onn dalla termica dil Péz Mundaun. Igl unviern meina in bus ils skiunzs da Luven a Sasolas che ei coligiau cul territori da skis da Sursaissa. Tier bunas condiziuns da neiv meina schizun ina pista tochen giu a Luven.
Il casti da Chischlatsch: Sut Luven, en direcziun Lumnezia sin in crest, stat la ruina dil casti che vegnius baghegiaus entuorn 1200 s.Cr.
La Panera: Enconuschents ei il vitg da Luven era per in pégn extraordinari alla spunda dil Péz Mundaun. Quella plonta ei ca. 44 m gronda. Oz ei leu in plaz da grillar, in plaz da ballapei ed in plaz da giug.
==Historia==
Ils emprems mussaments historics dalla populaziun dalla Foppa dil temps da bronz. Il fatg ch’ins ha anflau ina fibla da bronz ensemen cun cun restonzas d‘in skelet en ina fossa.
== Colliaziuns ==
{{Commonscat}}
{{Navigaziun Vischnanca d'Ilanz/Glion}}
[[Categoria:Ilanz/Glion]]
[[Categoria:Lieu en il chantun Grischun]]
[[Categoria:Anteriuras vischnancas svizras]]
[[Categoria:Foppa]]
mayh342kwpxef930u8gex03lnj4344z
172952
172939
2026-08-23T07:46:20Z
~2026-45885-46
23899
172952
wikitext
text/x-wiki
{{sursilvan}}
{{Lieu per repassar}}
{{Lieu_svizzer
|NUM_LIEU = Luven
|FILEPATH_CHARTA = Karte_Gemeinde_Luven 2007.png
|PIXEL = 98px
|FILEPATH_VOPNA = CHE Luven COA.svg
|MALETG = Luven.jpg
|CHANTUN = GR
|DISTRICT = [[Regiun Surselva]]
|VISCHNANCA = [[Ilanz/Glion]]
|NP = 7141
|NS = 46/45/41/N
|EW = 9/11/56/E
|AUTEZZA = 998
|SURFATSCHA = 6.63
|LINGUA = [[rumantsch|romontsch]] ([[sursilvan]])
|WEBSITE = www.ilanz-glion.ch
|E-LIR = 1392
|}}
'''Luven''' ei in vitg ed era ina vischnaunca svizra en il [[chantun Grischun|cantun Grischun]]. Il vitg ei oz ina vischinadi da [[Glion]].
== Populaziun ==
Luven ha 204 habitonts (fin 2004). La popolaziun discuora per gronda part sursilvan ed ei reformada.
== Attracziuns ==
Il Péz Mundaun: Ils parasguladers profiteschan bunamein igl entir onn dalla termica dil Péz Mundaun. Igl unviern meina in bus ils skiunzs da Luven a Sasolas che ei coligiau cul territori da skis da Sursaissa. Tier bunas condiziuns da neiv meina schizun ina pista tochen giu a Luven.
Il casti da Chischlatsch: Sut Luven, en direcziun Lumnezia sin in crest, stat la ruina dil casti che vegnius baghegiaus entuorn 1200 s.Cr.
La Panera: Enconuschents ei il vitg da Luven era per in pégn extraordinari alla spunda dil Péz Mundaun. Quella plonta ei ca. 44 m gronda. Oz ei leu in plaz da grillar, in plaz da ballapei ed in plaz da giug.
== Historia ==
Ils emprems mussaments historics dalla populaziun dalla Foppa dil temps da bronz. Il fatg ch’ins ha anflau ina fibla da bronz ensemen cun restonzas d‘in skelet en ina fossa.
== Colligiaziuns ==
{{Commonscat}}
{{Navigaziun Vischnanca d'Ilanz/Glion}}
[[Categoria:Ilanz/Glion]]
[[Categoria:Lieu en il chantun Grischun]]
[[Categoria:Anteriuras vischnancas svizras]]
[[Categoria:Foppa]]
md3mcuq2fr1anrdo132imethbebdbnf
Schnaus
0
3099
172945
172518
2026-08-23T07:11:28Z
~2026-45885-46
23899
172945
wikitext
text/x-wiki
{{Infochascha Unitad d'administraziun svizra
|Num = Schnaus
|Tip = Fracziun
|Vopna = CHE Schnaus COA.svg
|Panorama = Schnaus.jpg
|Descripziun =
|Charta = Karte Gemeinde Schnaus 2013.png
<!--- ADMINISTRAZIUN --->
|Chantun = GR
|District = Surselva
|Vischnanca = Ilanz/Glion
|Titel president =
|President =
|Lingua ufficiala =
<!--- TERRITORI --->
|Autezza = 720
|Surfatscha = 2,97
|Populaziun =
|Data populaziun =
|Spessezza = 53
|Fracziuns =
|Cunfina cun =
|NS = 46.776667
|EW = 9.179722
<!--- AUTRAS INFURMAZIUNS --->
|NP = 7130
|Preselecziun = 081
|UST =
|Abitants =
|Surnum =
|Lingua tradiziunala = [[rumantsch]]
|Dialect =
<!--- INTERNET --->
|Pagina-web =
|eLIR = 2692
}}
'''Schnaus''' era fin ils 31 da december 2013 ina vischnanca politica [[svizra]]. Ella appartegneva al [[Foppa (circul)|circul da la Foppa]] dal [[Surselva (district)|district da la Surselva]]. Il 1. da schaner 2014 ha ella fusiunà cun las anteriuras vischnancas da [[Castrisch]], [[Duin]], [[Glion]], [[Ladir]], [[Luven]], [[Pigniu]], [[Pitasch]], [[Riein]], [[Rueun]], [[Ruschein]], [[Sevgein]] e [[Siat]] tar la nova vischnanca [[Ilanz/Glion]].
== Geografia ==
L'anteriura vischnanca giascha a la riva sanestra dal [[Rain Anteriur]]. Ella consista da duas parts. La part inferiura en il sid tanscha dal Rain Anteriur fin si ''Mulin'' e d'in'autezza da 700 m fin tar 1220 m. La part superiura en il nord, l'''Alp da Schnaus'' tanscha da 1700 m fin tar il ''Crest da Tiarms'' (2412 m s.m.) e consista per gronda part da culms e guaud. Las duas parts eran separadas d'ins strivla da terren ch'appartegneva a la vischnanca da Ruschein.
Da l'entir territori communal da 299 ha èn 174 ha cultivablas. Da quest areal èn 144 ha aclas. Ulteriuras 92 ha èn cuvertas da guaud e bostgaglia e 26 ha èn territori nunproductiv (muntogna). Las restantas set hectaras èn territori d'abitar.
== Populaziun ==
Dals 121 abitants la fin dal 2004 eran 102 (=84,30 %) burgais svizzers. La plipart da la populaziun discurra [[sursilvan]] ed è refurmada.
== Lieus interessants ==
La baselgia refurmada dal vitg stat sut protecziun da monuments. Dad impurtanza istorica è plinavant il ''Luvratori historic dils fargliuns Giger''. Sin l'autra vart da l'aual, ma gia sin il territori da Rueun stat la ''Caplutta Sontga Maria Madleina''.
== Litteratura ==
* ''Die Gemeinden des Kantons Graubünden.'' Rüegger, Chur/Zürich 2003, ISBN 3-7253-0741-5.
== Colliaziuns ==
{{Commonscat}}
* {{E-LIR|2692|Schnaus}}
{{Navigaziun Vischnanca d'Ilanz/Glion}}
[[Categoria:Ilanz/Glion]]
[[Categoria:Lieu en il chantun Grischun]]
[[Categoria:Anteriuras vischnancas svizras]]
[[Categoria:Foppa]]
idra0f7u1x4ah44nzjwrxuzj0n83ple
172957
172945
2026-08-23T08:11:24Z
~2026-45885-46
23899
172957
wikitext
text/x-wiki
{{Infochascha Unitad d'administraziun svizra
|Num = Schnaus
|Tip = Fracziun
|Vopna = CHE Schnaus COA.svg
|Panorama = Schnaus.jpg
|Descripziun =
|Charta = Karte Gemeinde Schnaus 2013.png
<!--- ADMINISTRAZIUN --->
|Chantun = GR
|Regiun = Surselva
|Vischnanca = Ilanz/Glion
|Titel president =
|President =
|Lingua ufficiala =
<!--- TERRITORI --->
|Autezza = 720
|Surfatscha = 2,97
|Populaziun =
|Data populaziun =
|Spessezza = 53
|Fracziuns =
|Cunfina cun =
|NS = 46.776667
|EW = 9.179722
<!--- AUTRAS INFURMAZIUNS --->
|NP = 7130
|Preselecziun = 081
|UST =
|Abitants =
|Surnum =
|Lingua tradiziunala = [[rumantsch]]
|Dialect =
<!--- INTERNET --->
|Pagina-web =
|eLIR = 2692
}}
'''Schnaus''' era fin ils 31 da december 2013 ina vischnanca politica [[svizra]]. Ella appartegneva al [[Foppa (circul)|circul da la Foppa]] dal [[Surselva (district)|district da la Surselva]]. Il 1. da schaner 2014 ha ella fusiunà cun las anteriuras vischnancas da [[Castrisch]], [[Duin]], [[Glion]], [[Ladir]], [[Luven]], [[Pigniu]], [[Pitasch]], [[Riein]], [[Rueun]], [[Ruschein]], [[Sevgein]] e [[Siat]] tar la nova vischnanca [[Ilanz/Glion]].
== Geografia ==
L'anteriura vischnanca giascha a la riva sanestra dal [[Rain Anteriur]]. Ella consista da duas parts. La part inferiura en il sid tanscha dal Rain Anteriur fin si ''Mulin'' e d'in'autezza da 700 m fin tar 1220 m. La part superiura en il nord, l'''Alp da Schnaus'' tanscha da 1700 m fin tar il ''Crest da Tiarms'' (2412 m s.m.) e consista per gronda part da culms e guaud. Las duas parts eran separadas d'ins strivla da terren ch'appartegneva a la vischnanca da Ruschein.
Da l'entir territori communal da 299 ha èn 174 ha cultivablas. Da quest areal èn 144 ha aclas. Ulteriuras 92 ha èn cuvertas da guaud e bostgaglia e 26 ha èn territori nunproductiv (muntogna). Las restantas set hectaras èn territori d'abitar.
== Populaziun ==
Dals 121 abitants la fin dal 2004 eran 102 (=84,30 %) burgais svizzers. La plipart da la populaziun discurra [[sursilvan]] ed è refurmada.
== Lieus interessants ==
La baselgia refurmada dal vitg stat sut protecziun da monuments. Dad impurtanza istorica è plinavant il ''Luvratori historic dils fargliuns Giger''. Sin l'autra vart da l'aual, ma gia sin il territori da Rueun stat la ''Caplutta Sontga Maria Madleina''.
== Litteratura ==
* ''Die Gemeinden des Kantons Graubünden.'' Rüegger, Chur/Zürich 2003, ISBN 3-7253-0741-5.
== Colliaziuns ==
{{Commonscat}}
* {{E-LIR|2692|Schnaus}}
{{Navigaziun Vischnanca d'Ilanz/Glion}}
[[Categoria:Ilanz/Glion]]
[[Categoria:Lieu en il chantun Grischun]]
[[Categoria:Anteriuras vischnancas svizras]]
[[Categoria:Foppa]]
ivusvlecmpk3i1c0qw8fh2x1r7q1iie
Ruschein
0
3100
172944
171134
2026-08-23T07:10:58Z
~2026-45885-46
23899
172944
wikitext
text/x-wiki
{{idiom|sursilvan}}
{{Lieu_svizzer
|NUM_LIEU = Ruschein
|FILEPATH_CHARTA = Karte_Gemeinde_Ruschein 2007.png
|PIXEL = 98px
|FILEPATH_VOPNA = Ruschein wappen.svg
|MALETG = Ruschein Dorf.jpg
|CHANTUN = GR
|DISTRICT = [[Regiun Surselva]]
|VISCHNANCA = [[Ilanz/Glion]]
|NP = 7154
|NS = 46/47/13/N
|EW = 9/11/24/E
|AUTEZZA = 1'155
|SURFATSCHA = 12.56
|LINGUA = [[rumantsch]] (Sursilvan)
|WEBSITE = www.ruschein.ch
|E-LIR = 2650
}}
'''Ruschein''' era tochen ils 31. da december 2013 ina vischnaunca politica en la Surselva el cantun Grischun. El 1. da schener 2014 ha Ruschein fusionau cun las anteriuras vischnauncas: Castrisch, Duvin, Glion, Ladir, Luven, Pigniu, Pitasch, Riein, Rueun, Schnaus, Sevgein, Siat tier la nova vischnaunca [[Ilanz/Glion]].
Ruschein schai sin ina terassa el nord da glion sin la vart seniastra dil Reinanteriur ed ha ina altezia da tochen 1900 meters sur mar. Sur il vitg Ruschein schai Ladir omisduas vischnauncas han parts dil gletscher da Voralp.
== Geografia ==
Il vitg da Ruschein sesanfla sin ina terrassa dalla vart sulegliva dalla Foppa, gest 450m sur [[Glion]]. La baselgia da Ruschein secatta sin in punct culminont da Ruschein che porscha ina survesta sur ina gronda part dalla Surselva.
== Etimologia dil num ==
Il vitg da Ruschein vegn menziunaus l’emprema gada sut il num Rucene el testament digl uestg [[Tello]] che datescha digl onn 765. La fuorma actuala Ruschein secatta per l'emprema gada en in document digl onn 1629 e deriva pli probabel dil num latin Rosius.
== Barschaments ==
Tschun gadas ei il vitg da Ruschein daventaus unfrenda da barschaments. Il pli grond fiug ei sederasaus ils 22 da settember 1629. En connex cun quei incendi ein 80 baghetgs vegni devastai enteifer treis uras. Ils 2 d’uost 1783 ei la mattatscha dalla calustra vegnida per la veta ella tuor baselgia che era venida tucca dil cametg. Igl onn 1931 brischan ina casa ed in clavau agl ur da Ruschein. Sunter il barschament dils 9 da novmber 1939 amiez il vitg, ein 27 persunas stadas senza tetg. Quei di ein era la caplutta da sogn Antoni e la scola vegni destrui. Il settember 1973 ein, medemamein tier in fiug amiez vitg, ina casa ed in clavau daventai unfrenda dallas flommas.
== Colliaziuns ==
{{Commonscat}}
{{Navigaziun Vischnanca d'Ilanz/Glion}}
[[Categoria:Ilanz/Glion]]
[[Categoria:Lieu en il chantun Grischun]]
[[Categoria:Anteriuras vischnancas svizras]]
[[Categoria:Foppa]]
bsfdlp0e6aw1ozkx29djkwhnrdwy142
172956
172944
2026-08-23T08:06:43Z
~2026-45885-46
23899
172956
wikitext
text/x-wiki
{{sursilvan}}
{{Lieu_svizzer
|NUM_LIEU = Ruschein
|FILEPATH_CHARTA = Karte_Gemeinde_Ruschein 2007.png
|PIXEL = 98px
|FILEPATH_VOPNA = Ruschein wappen.svg
|MALETG = Ruschein Dorf.jpg
|CHANTUN = GR
|DISTRICT = [[Regiun Surselva]]
|VISCHNANCA = [[Ilanz/Glion]]
|NP = 7154
|NS = 46/47/13/N
|EW = 9/11/24/E
|AUTEZZA = 1'155
|SURFATSCHA = 12.56
|LINGUA = [[rumantsch|romontsch]] ([[Sursilvan]])
|WEBSITE = www.ruschein.ch
|E-LIR = 2650
}}
'''Ruschein''' ei ina fracziun dalla vischnaunca da [[Ilanz/Glion|Glion]] en il cantun [[Grischun]] en [[Svizra]].
Tochen ils 31. da december 2013 era Ruschein ina vischnaunca politica en la Surselva el cantun Grischun. El 1. da schener 2014 ha Ruschein fusionau cun las anteriuras vischnauncas: Castrisch, Duvin, Glion, Ladir, Luven, Pigniu, Pitasch, Riein, Rueun, Schnaus, Sevgein, Siat tier la nova vischnaunca [[Ilanz/Glion]].
Ruschein schai sin ina terassa el nord da glion sin la vart seniastra dil Reinanteriur ed ha ina altezia da tochen 1900 meters sur mar. Sur il vitg Ruschein schai Ladir omisduas vischnauncas han parts dil gletscher da Voralp.
== Geografia ==
Il vitg da Ruschein sesanfla sin ina terrassa dalla vart sulegliva dalla Foppa, gest 450m sur [[Glion]]. La baselgia da Ruschein secatta sin in punct culminont da Ruschein che porscha ina survesta sur ina gronda part dalla Surselva.
== Etimologia dil num ==
Il vitg da Ruschein vegn menziunaus l’emprema gada sut il num Rucene el testament digl uestg [[Tello]] che datescha digl onn 765. La fuorma actuala Ruschein secatta per l'emprema gada en in document digl onn 1629 e deriva pli probabel dil num latin Rosius.
== Barschaments ==
Tschun gadas ei il vitg da Ruschein daventaus unfrenda da barschaments. Il pli grond fiug ei sederasaus ils 22 da settember 1629. En connex cun quei incendi ein 80 baghetgs vegni devastai enteifer treis uras. Ils 2 d’uost 1783 ei la mattatscha dalla calustra vegnida per la veta ella tuor baselgia che era venida tucca dil cametg. Igl onn 1931 brischan ina casa ed in clavau agl ur da Ruschein. Sunter il barschament dils 9 da novmber 1939 amiez il vitg, ein 27 persunas stadas senza tetg. Quei di ein era la caplutta da sogn Antoni e la scola vegni destrui. Il settember 1973 ein, medemamein tier in fiug amiez vitg, ina casa ed in clavau daventai unfrenda dallas flommas.
== Colligiaziuns ==
{{Commonscat}}
{{Navigaziun Vischnanca d'Ilanz/Glion}}
[[Categoria:Ilanz/Glion]]
[[Categoria:Lieu en il chantun Grischun]]
[[Categoria:Anteriuras vischnancas svizras]]
[[Categoria:Foppa]]
q78fwn8bv9t17iskiogud7dthyn6yvu
Rueun
0
3104
172943
172887
2026-08-23T07:10:20Z
~2026-45885-46
23899
172943
wikitext
text/x-wiki
{{Lieu per repassar}}
{{sursilvan}}
{{Lieu_svizzer
|NUM_LIEU = Rueun
|FILEPATH_CHARTA = Karte_Gemeinde_Rueun 2007.png
|PIXEL = 98px
|FILEPATH_VOPNA = CHE Rueun COA.svg
|MALETG = Rueun Dorf.jpg
|DESCRIPZIUN = Vista sin il vitg
|CHANTUN = GR
|DISTRICT = [[Regiun Surselva]]
|VISCHNANCA = [[Ilanz/Glion]]
|NP = 7156
|NS = 46/46/45//N
|EW = 9/09/03/E
|AUTEZZA = 788
|SURFATSCHA = 11.58
|LINGUA = [[rumantsch|romontsch]]
|WEBSITE = www.rueun.ch
|E-LIR = 2647
|}}
'''Rueun''' ([[lingua tudestga|tudestg]] e ufficialmein fin 1943 ''Ruis'') ei ina fracziun dalla vischnaunca da [[Ilanz/Glion|Glion]] ed in'anteriura vischnaunca politica [[svizra]] en il [[chantun Grischun|cantun Grischun]].
== Geografia ==
Rueun schai fetg central ella [[Surselva]], dalla vart dretga e seniastra dil [[Rein anteriur]]. La surfatscha dall'anteriura vischnaunca sedarasa sur 11.6 km² e quei naven da S.Clau 725 m s.m. tochen sil Fil da Rueun sin 2'350 m s.m. La vischnaunca da Rueun dumbrava ils 31 da december 2013 426 persunas. Entuorn 93% dils habitonts eran dalla confessiun catolica.
Rueun schai agl ur dad in priel schurmigiaus e fritgeivels sin varga 780 meters sur mar. Encunter damaun cunfinescha Rueun cun l'anteriura vischnaunca da [[Schnaus]] ed il marcau da [[Glion]], encunter miezgi cun [[Flond]] e [[Sursaissa]], encunter sera cun [[Vuorz]] ed [[Andiast]] ed encunter mesanotg cun [[Pigniu]] e [[Siat]].
== Historia ==
Sco las biaras autras vischnauncas dil contuorn vegn il num ''Rueun'' documentaus l'emprema gada egl urbari da schenghetg digl uestg [[Tello]] egl onn 765. Il vitg vegn numnaus en quei urbari ''Ruane'', quei che vul gir ton sco “Rüfe” (bova) ni “ruina”. Cun quei num ei il crest sur il pei dil Rein vegnius circumscrets, il qual ei il pli probabel vegnius formaus dad ina bova neugiu digl ual da s. Antoni.
Ils pli vegls mussaments da habitadi dateschan dil temps da bronz. Sur Panadeglias, el nord dalla vischnaunca, eis ei vegniu anflau enten cavar sulom per in reservoir d’aua duas cugnadas da bronz, las qualas derivan ord il temps dils [[Rets]] ca. 600 a. Chr. Quellas duas cugnadas savein nus contemplar oz el Museum da historia naturala a Cuera.
Ensemen cun Sursaissa, Vuorz, Andiast, Pigniu e Siat formava l'anteriura vischnaunca da Rueun il [[Cumin Rueun]], il qual s'udeva tier il [[Surselva (district)|district Surselva]] dil cantun Grischun.
== Uoppen ==
Igl uoppen dalla vischnaunca da Rueun ei dedicaus a s. Andriu. El muossa il sogn cun la tipica crusch da s. Andriu. A s. Andriu ei era la baseglia da Rueun dedicada. Quella existeva gia el novavel tschentaner, quei attesta igl urbari imperial digl onn 831. La baselgia era stgira e pintga e deva plaz a 70 persunas, ella surveva era sco baselgia da vallada. Dalla baselgia ch’exista oz ei la biala tuor romana la pli veglia part. La tuor datescha dil 12avel tschentaner. La gronda part dalla baselgia existenta ei vegnida eregida 1633 sin ils fundaments dad ina casa da Diu dil temps medieval. Egl onn 1996 ein la tuor e la baselgia vegnidas sanadas totalmein. Da pi lu sepresenta la baselgia da s. Andriu en nova splendur e dat perdetga dad in passau impurtont. Sil teritori da Rueun sesanflan quater capluttas: S.Clau, S.Antoni, S.Francest e S.Maria Madleina
== Chor mischedau Rueun-Siat ==
Il chor mischedau Rueun-Siat ei in chor da renum ella Svizra. Il dirigent dil chor ei Gion Tschuor.
== Uniun da Giuventetgna Rueun ==
La [[Uniun da giuventetgna Rueun]] ei la pli veglia uniun culturala da Rueun. Ils 4 da fevrer 2006 ha la Uniun da Giuventetgna Rueun fusiunau culla Cumpignia da mats Rueun.
== La punt da lenn ==
In ulteriur edifeci caracteristic per la vischnaunca da Rueun ei la punt da lenn curclada che meina naven dalla staziun dalla [[Viafier retica]] sur il Rein vi sin la via dils Polones. Quei edifeci imposant – tut ord da lenn – ei vegnius construius 1839/40 e conservaus els onns 1996/97 en ina sanaziun totala per igl avegnir. La punt ei varga 44 meters liunga e sis meters aulta ed il vial meina en in altezia da 10,5 meters sur il letg dil Rein vi. La punt da lenn vegn aunc oz duvrada mintga gi per arrivar sin la via dils Polones; ina via ell'umbriva digl uaul dalla vart dretga dil Rein che porscha ton a viandonts sco era a turists e sportists in'oasa da puasseivladad per guder la natira ni per far sport.
== Colligiaziuns ==
{{commonscat|Rueun}}
* [https://web.archive.org/web/20171010205114/http://www.rueun.ch/ La pagina da la vischnanca]
* Artigel [http://www.e-lir.ch/e-LIR___Lexicon.2647.450.0.html ''Rueun''] en il Lexicon Istoric Svizzer
{{Navigaziun Vischnanca d'Ilanz/Glion}}
[[Categoria:Ilanz/Glion]]
[[Categoria:Anteriuras vischnancas svizras]]
[[Categoria:Lieu en il chantun Grischun]]
[[Categoria:Foppa]]
jnxagffwwoixgirp7z2wh6ms9ys4ixf
172955
172943
2026-08-23T08:00:24Z
~2026-45885-46
23899
172955
wikitext
text/x-wiki
{{Lieu per repassar}}
{{sursilvan}}
{{Lieu_svizzer
|NUM_LIEU = Rueun
|FILEPATH_CHARTA = Karte_Gemeinde_Rueun 2007.png
|PIXEL = 98px
|FILEPATH_VOPNA = CHE Rueun COA.svg
|MALETG = Rueun Dorf.jpg
|DESCRIPZIUN = Vista sin il vitg
|CHANTUN = GR
|DISTRICT = [[Regiun Surselva]]
|VISCHNANCA = [[Ilanz/Glion]]
|NP = 7156
|NS = 46/46/45//N
|EW = 9/09/03/E
|AUTEZZA = 788
|SURFATSCHA = 11.58
|LINGUA = [[rumantsch|romontsch]]
|WEBSITE =
|E-LIR = 2647
|}}
'''Rueun''' ([[lingua tudestga|tudestg]] e ufficialmein fin 1943 ''Ruis'') ei ina fracziun dalla vischnaunca da [[Ilanz/Glion|Glion]] ed in'anteriura vischnaunca politica [[svizra]] en il [[chantun Grischun|cantun Grischun]].
== Geografia ==
Rueun schai fetg central ella [[Surselva]], dalla vart dretga e seniastra dil [[Rein anteriur]]. La surfatscha dall'anteriura vischnaunca sedarasa sur 11.6 km² e quei naven da S.Clau 725 m s.m. tochen sil Fil da Rueun sin 2'350 m s.m. La vischnaunca da Rueun dumbrava ils 31 da december 2013 426 persunas. Entuorn 93% dils habitonts eran dalla confessiun catolica.
Rueun schai agl ur dad in priel schurmigiaus e fritgeivels sin varga 780 meters sur mar. Encunter damaun cunfinescha Rueun cun l'anteriura vischnaunca da [[Schnaus]] ed il marcau da [[Glion]], encunter miezgi cun [[Flond]] e [[Sursaissa]], encunter sera cun [[Vuorz]] ed [[Andiast]] ed encunter mesanotg cun [[Pigniu]] e [[Siat]].
== Historia ==
Sco las biaras autras vischnauncas dil contuorn vegn il num ''Rueun'' documentaus l'emprema gada egl urbari da schenghetg digl uestg [[Tello]] egl onn 765. Il vitg vegn numnaus en quei urbari ''Ruane'', quei che vul gir ton sco “Rüfe” (bova) ni “ruina”. Cun quei num ei il crest sur il pei dil Rein vegnius circumscrets, il qual ei il pli probabel vegnius formaus dad ina bova neugiu digl ual da s. Antoni.
Ils pli vegls mussaments da habitadi dateschan dil temps da bronz. Sur Panadeglias, el nord dalla vischnaunca, eis ei vegniu anflau enten cavar sulom per in reservoir d’aua duas cugnadas da bronz, las qualas derivan ord il temps dils [[Rets]] ca. 600 a. Chr. Quellas duas cugnadas savein nus contemplar oz el Museum da historia naturala a Cuera.
Ensemen cun Sursaissa, Vuorz, Andiast, Pigniu e Siat formava l'anteriura vischnaunca da Rueun il [[Cumin Rueun]], il qual s'udeva tier il [[Surselva (district)|district Surselva]] dil cantun Grischun.
== Uoppen ==
Igl uoppen dalla vischnaunca da Rueun ei dedicaus a s. Andriu. El muossa il sogn cun la tipica crusch da s. Andriu. A s. Andriu ei era la baseglia da Rueun dedicada. Quella existeva gia el novavel tschentaner, quei attesta igl urbari imperial digl onn 831. La baselgia era stgira e pintga e deva plaz a 70 persunas, ella surveva era sco baselgia da vallada. Dalla baselgia ch’exista oz ei la biala tuor romana la pli veglia part. La tuor datescha dil 12avel tschentaner. La gronda part dalla baselgia existenta ei vegnida eregida 1633 sin ils fundaments dad ina casa da Diu dil temps medieval. Egl onn 1996 ein la tuor e la baselgia vegnidas sanadas totalmein. Da pi lu sepresenta la baselgia da s. Andriu en nova splendur e dat perdetga dad in passau impurtont. Sil teritori da Rueun sesanflan quater capluttas: S.Clau, S.Antoni, S.Francest e S.Maria Madleina
== Chor mischedau Rueun-Siat ==
Il chor mischedau Rueun-Siat ei in chor da renum ella Svizra. Il dirigent dil chor ei Gion Tschuor.
== Uniun da Giuventetgna Rueun ==
La [[Uniun da giuventetgna Rueun]] ei la pli veglia uniun culturala da Rueun. Ils 4 da fevrer 2006 ha la Uniun da Giuventetgna Rueun fusiunau culla Cumpignia da mats Rueun.
== La punt da lenn ==
In ulteriur edifeci caracteristic per la vischnaunca da Rueun ei la punt da lenn curclada che meina naven dalla staziun dalla [[Viafier retica]] sur il Rein vi sin la via dils Polones. Quei edifeci imposant – tut ord da lenn – ei vegnius construius 1839/40 e conservaus els onns 1996/97 en ina sanaziun totala per igl avegnir. La punt ei varga 44 meters liunga e sis meters aulta ed il vial meina en in altezia da 10,5 meters sur il letg dil Rein vi. La punt da lenn vegn aunc oz duvrada mintga gi per arrivar sin la via dils Polones; ina via ell'umbriva digl uaul dalla vart dretga dil Rein che porscha ton a viandonts sco era a turists e sportists in'oasa da puasseivladad per guder la natira ni per far sport.
== Colligiaziuns ==
{{commonscat|Rueun}}
* [https://web.archive.org/web/20171010205114/http://www.rueun.ch/ La pagina da la vischnanca]
* Artigel [http://www.e-lir.ch/e-LIR___Lexicon.2647.450.0.html ''Rueun''] en il Lexicon Istoric Svizzer
{{Navigaziun Vischnanca d'Ilanz/Glion}}
[[Categoria:Ilanz/Glion]]
[[Categoria:Anteriuras vischnancas svizras]]
[[Categoria:Lieu en il chantun Grischun]]
[[Categoria:Foppa]]
oi7728m1781ca08emlqyo818qza9cdr
Pigniu
0
3105
172940
170994
2026-08-23T07:08:09Z
~2026-45885-46
23899
172940
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Lieu en Svizra
|NUM_LIEU = Pigniu
|FILEPATH_CHARTA = Karte_Gemeinde_Pigniu 2007.png
|PIXEL = 98px
|FILEPATH_VOPNA = Pigniu wappen.svg
|MALETG = Pigniu.jpg
|CHANTUN = GR
|DISTRICT = [[Regiun Surselva]]
|VISCHNANCA = [[Ilanz/Glion]]
|NP = 7156
|NS = 46.81
|EW = 9.115
|AUTEZZA = 1'301
|SURFATSCHA = 18.01
|LINGUA = [[rumantsch]] (sursilvan)
|WEBSITE = www.pigniu.ch
|E-LIR = 2025
|}}
'''Pigniu''' ([[lingua tudestga|tudestg]]: '''''Panix''''') è in'anteriura vischnanca politica en il {{chantun|Grischun}} en [[Svizra]].
== Colliaziuns ==
{{Commonscat}}
{{Navigaziun Vischnanca d'Ilanz/Glion}}
[[Categoria:Ilanz/Glion]]
[[Categoria:Lieu en il chantun Grischun]]
[[Categoria:Anteriuras vischnancas svizras]]
0gb1fgarj28x4mc9jz6bvj6xm3sflmw
172953
172940
2026-08-23T07:50:05Z
~2026-45885-46
23899
172953
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Lieu en Svizra
|NUM_LIEU = Pigniu
|FILEPATH_CHARTA = Karte_Gemeinde_Pigniu 2007.png
|PIXEL = 98px
|FILEPATH_VOPNA = Pigniu wappen.svg
|MALETG = Pigniu.jpg
|CHANTUN = GR
|DISTRICT = [[Regiun Surselva]]
|VISCHNANCA = [[Ilanz/Glion]]
|NP = 7156
|NS = 46.81
|EW = 9.115
|AUTEZZA = 1'301
|SURFATSCHA = 18.01
|LINGUA = [[rumantsch|romontsch]] ([[sursilvan]])
|WEBSITE =
|E-LIR = 2025
|}}
'''Pigniu''' ([[lingua tudestga|tudestg]]: '''''Panix''''') ei ina fracziun dalla vischnaunca da [[Ilanz/Glion|Glion]] ed in'anteriura vischnaunca politica en il cantun [[Grischun]] en [[Svizra]].
== Colligiaziuns ==
{{Commonscat}}
{{Navigaziun Vischnanca d'Ilanz/Glion}}
[[Categoria:Ilanz/Glion]]
[[Categoria:Lieu en il chantun Grischun]]
[[Categoria:Anteriuras vischnancas svizras]]
5pb6lu5ly6kl5ep9an677vh77t0zt9k
Siat
0
3108
172947
172527
2026-08-23T07:12:55Z
~2026-45885-46
23899
172947
wikitext
text/x-wiki
{{idiom|sursilvan}}
{{Lieu per repassar}}
{{Lieu_svizzer
|NUM_LIEU = Siat
|FILEPATH_CHARTA = Karte Gemeinde Siat 2009.png
|PIXEL = 98px
|FILEPATH_VOPNA = Siat wappen.svg
|MALETG = Siat Dorf.jpg
|DESCRIPZIUN = Siat
|CHANTUN = GR
|DISTRICT = [[Regiun Surselva]]
|VISCHNANCA = [[Ilanz/Glion]]
|NP = 7157
|NS = 46/47/31/N
|EW = 9/09/43/E
|AUTEZZA = 1'296
|SURFATSCHA = 13,53
|LINGUA = [[rumantsch]] ([[sursilvan]])
|WEBSITE = www.siat.ch
|E-LIR = 2706
}}
'''Siat''' ([[lingua tudestga|tudestg]] ''Seth'') era tochen ils 31. da december 2013 ina vischnaunca politica [[svizra]] el [[chantun Grischun|cantun Grischun]]. Ella era situada el [[:de:Kreis_Ruis|circul Ruis]] (romontsch: Rueun) da gliez temps dil [[Surselva (district)|district Surselva]].
L'emprem da schaner 2014 ha la vischnaunca fusionau cun Castrisch, Duvin, Glion, Ladir, Luven, Pigniu, Pitasch, Riein, Rueun, Ruschein, Schnaus e Sevgein tier la nova vischnaunca [[Glion|Ilanz/Glion]].<ref>https://www.gr.ch/DE/institutionen/verwaltung/dfg/afg/aktuelles/Seiten/Ilanz-plus-ein-voller-Erfolg!.aspx</ref>
== Il vitg Siat ==
Il vitg Siat schai sin ina terrassa silla vart sulegliva dalla Surselva sin in'altezia da 1300 msm. Las vischnauncas cunfinontas ein [[Rueun]], [[Pigniu]] e [[Ruschein]].
== Il uoppen ==
Il sigil dalla vischnaunca muossa ina steila dad aur cun siat pézs sur in calisch dad aur sin in funs blau. Il calisch regorda a S. Flurin (patrun baselgia) e la steila cun siat pézs fan attent sil num Siat.
== Historia ==
Il liug era el temps mediaval sut il Signuradi dils da Friberg ch'eran gia uni avon 1300 cun il Signuradi da Munt S. Gieri. Tier la dertgira ch'ei seresultada ordlunder sudeva era Siat entochen 1734 nua ch'el ei seconstituius cun Andiast, Rueun e Schlans.
== La ruina dil casti da Friberg ==
Sur il vitg, ault sur in grep vesan ins ina ruina din casti. Quei casti ei vegnius eregius dils signurs da Friberg che vegnan numnai per l'emprema gada igl onn 1255.
== Viadis ==
Per arrivar a Siat, drova ei buca senz'auter in agen auto. Las bunas colligiaziuns dil traffic public (auto da posta) dattan a scadin la pusseivladad da contonscher Siat.
Per scadin ch'encuera ruaus ei Siat ina zona da recreaziun. En in giena contonschan ins il grep casti cun la ruina da Friberg e vegn recumpensaus cun ina grondius survesta giu en la valada e sin ils cuolms visavi.
Ils cuolms contonschan ins enteifer 30 minutas da differentas vias. Era la Senda Sursilvana traversescha il vitg Siat.
== Colliaziuns ==
{{commons|Category:Siat|Siat}}
* [https://web.archive.org/web/20040816124533/http://www.siat.ch/ La pagina da Siat]
{{Navigaziun Vischnanca d'Ilanz/Glion}}
[[Categoria:Ilanz/Glion]]
[[Categoria:Lieu en il chantun Grischun]]
[[Categoria:Anteriuras vischnancas svizras]]
[[Categoria:Cadi]]
ky6ou42rt6a41mdomq0wyqrcskmddky
172959
172947
2026-08-23T08:36:16Z
~2026-45885-46
23899
172959
wikitext
text/x-wiki
{{sursilvan}}
{{Lieu_svizzer
|NUM_LIEU = Siat
|FILEPATH_CHARTA = Karte Gemeinde Siat 2009.png
|PIXEL = 98px
|FILEPATH_VOPNA = Siat wappen.svg
|MALETG = Siat Dorf.jpg
|DESCRIPZIUN = Siat
|CHANTUN = GR
|DISTRICT = [[Regiun Surselva]]
|VISCHNANCA = [[Ilanz/Glion]]
|NP = 7157
|NS = 46/47/31/N
|EW = 9/09/43/E
|AUTEZZA = 1'296
|SURFATSCHA = 13,53
|LINGUA = [[rumantsch|romontsch]] ([[sursilvan]])
|WEBSITE =
|E-LIR = 2706
}}
'''Siat''' ([[lingua tudestga|tudestg]] ''Seth'') ei ina fracziun dalla vischnaunca da [[Ilanz/Glion|Glion]] ed in'anteriura vischnaunca politica en il cantun [[Grischun]] en [[Svizra]].
== Geografia ==
Il vitg Siat schai sin ina terrassa silla vart sulegliva dalla Surselva sin in'altezia da 1300 msm. Las fracziuns cunfinontas ein [[Rueun]], [[Pigniu]] e [[Ruschein]].
== Historia ==
Il liug era el temps medieval sut il Signuradi dils da Friberg ch'eran gia uni avon 1300 cun il Signuradi da Munt S. Gieri. Tier la dertgira ch'ei seresultada ordlunder sudeva era Siat entochen 1734 nua ch'el ei seconstituius cun Andiast, Rueun e Schlans.
Tochen ils 31. da december 2013 era Siat ina vischnaunca politica [[svizra]]. Ella era situada el [[:de:Kreis_Ruis|circul Ruis]] (romontsch: Rueun) da gliez temps dil [[Surselva (district)|district Surselva]] el [[chantun Grischun|cantun Grischun]].
Igl emprem da schaner 2014 ha la vischnaunca fusionau cun Castrisch, Duvin, Glion, Ladir, Luven, Pigniu, Pitasch, Riein, Rueun, Ruschein, Schnaus e Sevgein tier la nova vischnaunca [[Glion|Ilanz/Glion]].<ref>https://www.gr.ch/DE/institutionen/verwaltung/dfg/afg/aktuelles/Seiten/Ilanz-plus-ein-voller-Erfolg!.aspx</ref>
== Il uoppen ==
Il sigil dalla vischnaunca muossa ina steila dad aur cun siat pézs sur in calisch dad aur sin in funs blau. Il calisch regorda a S. Flurin (patrun baselgia) e la steila cun siat pézs fan attent sil num Siat.
== La ruina dil casti da Friberg ==
Sur il vitg, ault sur in grep vesan ins ina ruina din casti. Quei casti ei vegnius eregius dils signurs da Friberg che vegnan numnai per l'emprema gada igl onn 1255.
== Viadis ==
Per arrivar a Siat, drova ei buca senz'auter in agen auto. Las bunas colligiaziuns dil traffic public (auto da posta) dattan a scadin la pusseivladad da contonscher Siat.
Per scadin ch'encuera ruaus ei Siat ina zona da recreaziun. En in giena contonschan ins il grep casti cun la ruina da Friberg e vegn recumpensaus cun ina grondius survesta giu en la valada e sin ils cuolms visavi.
Ils cuolms contonschan ins enteifer 30 minutas da differentas vias. Era la Senda Sursilvana traversescha il vitg Siat.
== Colligiaziuns ==
{{commons|Category:Siat|Siat}}
* [https://web.archive.org/web/20040816124533/http://www.siat.ch/ La pagina da Siat]
{{Navigaziun Vischnanca d'Ilanz/Glion}}
[[Categoria:Ilanz/Glion]]
[[Categoria:Lieu en il chantun Grischun]]
[[Categoria:Anteriuras vischnancas svizras]]
j0xqvmilmwtsreu8fwuseec5mz85ls3
Duin
0
3114
172938
171137
2026-08-23T07:06:28Z
~2026-45885-46
23899
172938
wikitext
text/x-wiki
{{idiom|sursilvan}}
{{Lieu_svizzer
|NUM_LIEU = Duin
|FILEPATH_CHARTA = Karte_Gemeinde_Duvin 2007.png
|PIXEL = 98px
|FILEPATH_VOPNA = Duvin wappen.svg
|MALETG = Duvin1.jpg
|DESCRIPZIUN = Duin
|CHANTUN = GR
|DISTRICT = [[Regiun Surselva]]
|VISCHNANCA = [[Ilanz/Glion]]
|NP = 7112
|NS = 46/42/59.99/N
|EW = 9/13/0.02/E
|AUTEZZA = 1'180
|SURFATSCHA = 17.93
|ABITANTS = 93
|STAN_ABITANTS = 31. december 2006
|LINGUA = [[rumantsch]] (sursilvan)
|WEBSITE = www.ilanz-glion.ch/rm/purtret/fracziuns/duvin
|E-LIR = 245
|}}
'''Duin''' ({{Audio|roh-sursilvan-Duin.ogg|[duɪ̯n]}}, {{DeS|''Duvin''}} {{Audio|De-Duvin.ogg|[duˈvin]}}) ei in vitg ed in'anteriura vischnaunca politica [[svizra]] en il district Surselva dil cantun [[Grischun]]. Dapi igl 1. da schaner 2014 fuorma el ina fracziun<ref>[https://www.ilanz-glion.ch/fileadmin/user_upload/customers/ilanzglion.ch/Gesetze_NEU_2015_MD/11.1_Gemeindeverfassung_092015.pdf Verfassung der Gemeinde Ilanz/Glion], p.1</ref> dalla nova vischnaunca politica da [[Glion]].
== Geografia ==
Da Duin, che secatta sin ina terrassa han ins survesta sur l'entira [[Lumnezia]]. Dalla vart dretga separa la Val da Pitasch Duin da [[Pitasch]]. Dalla vart seniastra separa la Val Uastg Duin da [[Camuns]].
Dallas 1797 ha terren che s'audan tier la vischnaunca ein 180 ha tiara da cultura, 755 ha pastiras, 530 ha uaul e 332 ha terren nunproductiv, pil pli cuolms.
Tier excavaziuns el contuorn dil vitg han ins anflau fossas sin in biet. Quellas muossan, che Duin era gia habitau el temps prechristian. Entuorn igl onn 840 vegn Duin numnau per l'emprema gada en ina brev (sco "Auna"). Egl onn 1290 vegneva Duin numnau "Aiuns".
== Vischnauncas cunfinontas ==
Egl ost ha Duin in cunfin culla [[Stussavgia]], el nord cun Pitasch, el nordvest cun [[Cumbel]] ed el sid e sidvest cun [[Suraua]].
== Sistem da scola ==
Duin posseda ina pintga scola cumplessiva per l'emprema entochen la sisavla classa (ensemen cun Pitasch). Silsuenter van ils scolars a scola a [[Glion]] (scola secundara ni reala). Lungatg da scola ei romontsch, tudestg vegn introduciu sco emprem lungatg jester ella quarta classa.
== Colliaziuns ==
{{Commonscat|Duvin|Duin}}
*Adolf Collenberg: [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D1452.php Duvin] en il Historisches Lexikon der Schweiz (tudestg)
== Annotaziuns ==
<references/>
{{Navigaziun Vischnanca d'Ilanz/Glion}}
[[Categoria:Ilanz/Glion]]
[[Categoria:Lieu en il chantun Grischun]]
[[Categoria:Anteriuras vischnancas svizras]]
[[Categoria:Val Lumnezia]]
9dpwmzpcvb6f8o1w0rl3ws0hd9zyhw2
172951
172938
2026-08-23T07:39:02Z
~2026-45885-46
23899
172951
wikitext
text/x-wiki
{{sursilvan}}
{{Lieu_svizzer
|NUM_LIEU = Duin
|FILEPATH_CHARTA = Karte_Gemeinde_Duvin 2007.png
|PIXEL = 98px
|FILEPATH_VOPNA = Duvin wappen.svg
|MALETG = Duvin1.jpg
|DESCRIPZIUN = Duin
|CHANTUN = GR
|DISTRICT = [[Regiun Surselva]]
|VISCHNANCA = [[Ilanz/Glion]]
|NP = 7112
|NS = 46/42/59.99/N
|EW = 9/13/0.02/E
|AUTEZZA = 1'180
|SURFATSCHA = 17.93
|ABITANTS = 93
|STAN_ABITANTS = 31. december 2006
|LINGUA = [[rumantsch|romontsch]] ([[sursilvan]])
|WEBSITE = www.ilanz-glion.ch/rm/purtret/fracziuns/duvin
|E-LIR = 245
|}}
'''Duin''' ({{Audio|roh-sursilvan-Duin.ogg|[duɪ̯n]}}, {{DeS|''Duvin''}} {{Audio|De-Duvin.ogg|[duˈvin]}}) ei in vitg ed in'anteriura vischnaunca politica [[svizra]] en il district Surselva dil cantun [[Grischun]]. Dapi igl 1. da schaner 2014 fuorma el ina fracziun<ref>[https://www.ilanz-glion.ch/fileadmin/user_upload/customers/ilanzglion.ch/Gesetze_NEU_2015_MD/11.1_Gemeindeverfassung_092015.pdf Verfassung der Gemeinde Ilanz/Glion], p.1</ref> dalla nova vischnaunca politica da [[Glion]].
== Geografia ==
Da Duin, che secatta sin ina terrassa han ins survesta sur l'entira [[Lumnezia]]. Dalla vart dretga separa la Val da Pitasch Duin da [[Pitasch]]. Dalla vart seniastra separa la Val Uastg Duin da [[Camuns]].
Dallas 1797 ha terren che s'audan tier la vischnaunca ein 180 ha tiara da cultura, 755 ha pastiras, 530 ha uaul e 332 ha terren nunproductiv, pil pli cuolms.
Tier excavaziuns el contuorn dil vitg han ins anflau fossas sin in biet. Quellas muossan, che Duin era gia habitau el temps prechristian. Entuorn igl onn 840 vegn Duin numnau per l'emprema gada en ina brev (sco "Auna"). Egl onn 1290 vegneva Duin numnau "Aiuns".
== Vischnauncas cunfinontas ==
Egl ost ha Duin in cunfin culla [[Stussavgia]], el nord cun Pitasch, el nordvest cun [[Cumbel]] ed el sid e sidvest cun [[Suraua]].
== Sistem da scola ==
Duin posseda ina pintga scola cumplessiva per l'emprema entochen la sisavla classa (ensemen cun Pitasch). Silsuenter van ils scolars a scola a [[Glion]] (scola secundara ni reala). Lungatg da scola ei romontsch, tudestg vegn introduciu sco emprem lungatg jester ella quarta classa.
== Colligiaziuns ==
{{Commonscat|Duvin|Duin}}
*Adolf Collenberg: [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D1452.php Duvin] en il Historisches Lexikon der Schweiz (tudestg)
== Annotaziuns ==
<references/>
{{Navigaziun Vischnanca d'Ilanz/Glion}}
[[Categoria:Ilanz/Glion]]
[[Categoria:Lieu en il chantun Grischun]]
[[Categoria:Anteriuras vischnancas svizras]]
[[Categoria:Val Lumnezia]]
gkqt9wjo7dpa053u5hebzcscjz53dqq
Model:Navigaziun Vischnanca d'Ilanz/Glion
10
11573
172948
165325
2026-08-23T07:24:42Z
~2026-45885-46
23899
172948
wikitext
text/x-wiki
{{Chascha da navigaziun
| name = Navigaziun Vischnanca d'Ilanz/Glion
| title = Fracziuns dalla vischnaunca d'[[Ilanz/Glion|<span style="color:#FFF">Ilanz/Glion</span>]]
| titlestyle = background:#525E6A; color:#fff;
| image = [[File:CHE Ilanz-Glion COA.svg|35px|Grischun]]
| listclass = hlist
| oddstyle = background:#FFF;
| list1 =
* [[Castrisch]]
* [[Duin]]
* [[Glion]]
* [[Ladir]]
* [[Luven]]
* [[Pigniu]]
* [[Pitasch]]
* [[Riein]]
* [[Rueun]]
* [[Ruschein]]
* [[Schnaus]]
* [[Sevgein]]
* [[Siat]]
}}<noinclude>
[[Categoria:Models:Navigaziun]]
</noinclude>
maodxnc57h23z3mvyct5rd1ykruzw3a
172949
172948
2026-08-23T07:26:58Z
~2026-45885-46
23899
172949
wikitext
text/x-wiki
{{Chascha da navigaziun
| name = Navigaziun Vischnanca d'Ilanz/Glion
| title = Fracziuns dalla vischnaunca d'[[Ilanz/Glion|<span style="color:#FFF">Ilanz/Glion</span>]]
| titlestyle = background:#525E6A; color:#fff;
| image = [[File:CHE Ilanz-Glion COA.svg|35px|Grischun]]
| listclass = hlist
| oddstyle = background:#FFF;
| list1 =
* [[Castrisch]]
* [[Duin]]
* [[Glion]]
* [[Ladir]]
* [[Luven]]
* [[Pigniu]]
* [[Pitasch]]
* [[Riein]]
* [[Rueun]]
* [[Ruschein]]
* [[Schnaus]]
* [[Sevgein]]
* [[Siat]]
}}<noinclude>
[[Categoria:Models da navigaziun (fracziuns svizras)]]
</noinclude>
isas31ecyz5vu70dx1rzo00qwbyvup3
Pascal Gamboni
0
14919
172960
172922
2026-08-23T08:42:45Z
~2026-45885-46
23899
172960
wikitext
text/x-wiki
{{Sursilvan}}
[[File:Pascal Gamboni 2026.jpg|mini|Pascal Gamboni, 2026]]
'''Pascal Gamboni''' (* 1977 a [[Sedrun]]) ei in cantadur, cumponist e musicist svizra. El conta per romontsch ed engles.
== Veta ==
Pascal Gamboni ei carschius si da lungatg-mumma romontsch a [[Sedrun]] nua ch'el ha fundau sco giuvenil il duo ''Ils Passiunai''. El ha frequentau il gimnasi da musica a Feldkirch ([[Austria]]). Suenter in sviament a [[Vienna]] per studegiar la ghitara classica eis el serendius vinavon ell'Engheltiara nua ch'el ha passentau diesch onns, igl emprem a Bristol e lu a Londra. El ha iniziau plirs projects da bands (''Cléan'', ''Temple Thief'', ''Sun gone mad'') ed ei staus support act dalla turnea dils Stranglers 2002. Suenter siu retuorn en Svizra eis el seconcentraus sin musica da lungatg romontsch, oravontut en siu dialect [[Tuatschin]]. El ha sunau al Montreux Jazz Festival, al CMJ Festival a New York, agl Openair Lumnezia, al ''Moon and Stars'' a Locarno e pliras gadas al RockSedrun, in festival en siu liug nativ ch'el ha gidau a fundar.<ref>[https://www.r-tunes.ch/artists/pascal-gamboni ''Curriculum vitae da Pascal Gamboni'']; consultau ils 17 d'uost 2026.</ref>
Gamboni ei in dils musicists ils pli productivs dil Grischun. El producescha dapi 2009 surtut albums da solo ch'el cumpona, registrescha, suna e conta sez.
Il criticher da musica [[Benedetto Vigne]] descriva la musica da Gamboni aschia: «Schegie che sias canzuns ein minimalas e reservadas, perschuadan ellas cun ina enorma varietad, ellas resplendan aschidadir igl univers en ina crosa da nuschs.»<ref>Artechel da gasetta ''Die Suche nach dem Honig des Lebens'' ella Südostschweiz, ils 25 d'october 2024.</ref> Gamboni caracterisescha siu stil da musica sco «alpine low-fi» per indicar che sia musica seigi francada ellas muntognas e ch'el registreschi cun siu studio portabel musica nua che ramurs secundaras astgien e dueigien haver plaz: Pli impurtont che la mischeida perfetga seigi la registraziun momentana ed immediata.<ref>[https://www.rtr.ch/play/tv/late-lounge/video/pascal-gamboni-i-late-lounge-live-1-i-rtr-stafla-1-episoda-1?urn=urn:rtr:video:0429378e-23ce-4f02-8470-347b162847e3 ''Emissiun Late Lounge Live auf RTR'']; consultau ils 17 d'uost 2026.</ref>
Ina da sias pli enconuschentas canzuns ei ''Unics '09'' ch'ei daventada ella [[Surselva]] il himni inufficial dalla generaziun giuvna e vegn cantada da biars chors. En quella canzun descriva Gamboni a moda ironica veta e mintgadi dils Romontschs, il lungatg che mo paucs pli tschontschien e che seigi perquei unics ("nus essan unics"). Autras canzuns fetg enconuschentas ein ''Arva la mar'', ''Tschicago'', ni ''Da mai se''. Duas da sias chanzuns ein vegnidas elegidas il 2011 ed il 2016 per la gliesta ''Top Pop Rumantsch''.<ref>[https://www.rtr.ch/cultura/top-pop-rumantsch-survista-da-tut-las-ediziuns ''Gliesta Top Pop Rumantsch'']; consultau ils 17 d'uost 2026.</ref>
Gamboni lavura adina puspei ensemen cun artists da differentas spartas. Cul scribent [[Arno Camenisch]] ha el dau sia atgna nota al gener dalla prelecziun accumpignada musicalmein<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=y6GXq2rHZyw ''Prelecziun musicala cun Arno Camenisch'']; consultau ils 17 d'uost 2026.</ref> ed el ha cumponiu la musica per l'adattaziun da teater dad in cudisch da Camenisch. Medemamein ha el cumponiu la musica per dus films svizzers (''Szenen einer Jagd (Three Weeks in September)'' da Carlo Beer e ''Suot tschêl blau (Under Blue Skies)'' dad Ivo Zen.<ref>[https://www.swissfilms.ch/en/person/pascal-gamboni/8f57d3dcc896486b8d61ad119732b58e ''Musica da film da Pascal Gamboni'']; consultau ils 17 d'uost 2026.</ref>
Plinavon cooperescha Gamboni regularmein vid projects e luvratoris da scolaziun da musica en classas da scola ed accumpogna savens classas da yoga cun musica ruasseivla. Gamboni ha gudignau pliras renconuschientschas, premis e distincziuns el rom da cultura e musica, e sia veta ed ovra ei vegnida documentada sin [[Radiotelevisiun Svizra Rumantscha|RTR]].
Pascal Gamboni ei bab dad in fegl e viva a Berna.<ref>[https://www.rtr.ch/cultura/musica/live-en-il-studio-sis-giadas-pascal-gamboni-solo ''Emissiun ''Giuventetgna'' sin RTR dils 18 d'october 2019'']; consultau ils 17 d'uost 2026.</ref>
== Premis e distincziuns ==
* 2003: Premi da la concurrenza per artistas e artists professiunals dil cantun Grischun<ref>[https://www.gr.ch/staka/doks/2003/beilage_kultur_kw23_05-06-03.pdf ''Premi per persunas el rom da cultura dil Grischun'']; consultau ils 17 d'uost 2026.</ref>
* 2015: [[Radio SRF 3]] Best Talent Award december 2015<ref>[https://www.srf.ch/radio-srf-3/musik/srf-3-best-talent/srf-3-best-talent-best-talent-december-2015-pascal-gamboni ''SRF3 Best Talent Award 2015'']; consultau ils 17 d'uost 2026.</ref>
* 2015: Premi da promoziun dil cantun Grischun<ref>[https://www.gr.ch/DE/institutionen/verwaltung/ekud/afk/kfg/kulturfoerderung/wpk/Documents/wpk_%C3%Bcbersicht_werkbeitr%C3%A4ge_1998-2025.pdf ''Premi da promoziun dil cantun Grischun'']; consultau ils 17 d'uost 2026.</ref>
* 2019: Bündner Music Award dalla casa editura [[Somedia]]<ref>[https://www.rtr.ch/cultura/musica/buendner-music-award-premi-per-pascal-gamboni ''Bündner Music Award'']; consultau ils 17 d'uost 2026.</ref>
* 2019: Premi da renconuschientscha dil cantun Grischun: Il musicist ha chattà in tun che tira ord simpladad, profunditad e forza.<ref>[https://www.gr.ch/DE/institutionen/verwaltung/ekud/afk/kfg/kulturfoerderung/kulturpreise/Documents/Kpreise%20Preistr%C3%A4gerInnen%20Stand%202025_d.pdf ''Premi da renconuschientscha dil cantun Grischun'']; consultau ils 17 d'uost 2026.</ref>
== Discografia ==
* 1997 Ils Passiunai – Sen Plaz Scola (EP)
* 2001 Ils Passiunai – Steilas da Grep
* 2002 Cléan – Room 16 (EP)
* 2002 Cléan – More or Less the Truth
* 2003 Cléan – Universal Language
* 2005 Temple Thief – Never Tired Again
* 2007 Temple Thief – Temple Thief II
* 2009 Sun Gone Mad – D(r)iving Music (2 DCs)
* 2009 Pascal Gamboni – Siat Vanauns
* 2011 Sun Gone Mad – Yesterday Will Never Happen (EP)
* 2011 Pascal Gamboni & Sun Gone Mad – As Fiug?
* 2012 Pascal Gamboni – Seed of song
* 2012 Pascal Gamboni & Rees Coray – I am THE SONG is me
* 2012 Pascal Gamboni & & Eveline Rütschlin – Buddha Verboten
* 2013 Pascal Gamboni – Tiara
* 2014 Pascal Gamboni & Sander Timmermans
* 2015 Pascal Gamboni – La Ventira
* 2016 Pascal Gamboni & Rees Coray – Veta Gloriusa
* 2018 Pascal Gamboni – Da Mai Se
* 2019 Pascal Gamboni – Everybody Wants The Honey
* 2020 Pascal Gamboni – Arva La Mar (Best of 2007-2020)
* 2022 Pascal Gamboni – Sut La Pial
* 2024 Pascal Gamboni – Caos El Paradis
* 2024 Pascal Gamboni – Alpine Lo-Fi
* 2026 Pascal Gamboni – Mia Barca
== Discografia (ulteriurs projects) ==
* 2011 Arno Camenisch & Pascal Gamboni – Live (prelecziun/conzert)
* 2015 Pascal Gamboni – Musica da teater per ''Las Flurs Dil Di'' dad [[Arno Camenisch]]
* 2020 Pascal Gamboni – Musica da film per ''Suot Tschêl Blau (Under Blue Skies)'' von [[Ivo Zen]]
== Colligiaziuns ==
{{Commonscat}}
* [https://www.pascalgamboni.ch// Pagina persunala silla reit]
* [https://mx3.ch/pascalgamboni Musica da Pascal Gamboni sin Mx3 (plattafuorma da musica)
* [https://www.discogs.com/de/search?q=pascal+gamboni&type=all Pascal Gamboni sin Discogs]
== Annotaziuns ==
<references />
{{DEFAULTSORT:Gamboni, Pascal}}
[[Categoria:Musicists]]
[[Categoria:Chantadurs]]
[[Categoria:Persunas dal 20avel tschientaner]]
[[Categoria:Persunas svizras]]
[[Categoria:Persunas grischunas]]
[[Categoria:Persunas rumantschas]]
[[Categoria:Umens]]
[[als:Pascal Gamboni]]
[[de:Pascal Gamboni]]
264bgxaef2nghxpxxaz2sgaxy499653