Wikipedia rmwiki https://rm.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Pagina_principala MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter Multimedia Spezial Discussiun Utilisader Utilisader discussiun Wikipedia Wikipedia discussiun Datoteca Datoteca discussiun MediaWiki MediaWiki discussiun Model Model discussiun Agid Agid discussiun Categoria Categoria discussiun TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussion Veranstaltung Veranstaltung Diskussion Monzón 0 8787 173175 159218 2026-09-02T11:01:42Z ~2026-47747-82 23932 173175 wikitext text/x-wiki {{Lieu_svizzer |NUM_LIEU = Monzón |FILEPATH_CHARTA = Localización de Cinca Medio (Aragón).svg |PIXEL = 98px |FILEPATH_VOPNA = Escudo de Monzón.svg |CHANTUN = Aragón |DISTRICT = Huesca |NP = 22400 |GRAD_DA_LADEZZA = 41° 54′ 36″ |GRAD_DA_LUNGHEZZA = 0° 11′ 24″ |AUTEZZA = 273 |SURFATSCHA = 155,01 |ABITANTS = 17'115 |STAN_ABITANTS = 01.01.2010 |LINGUA = [[lingua spagnola|spagnol]] |WEBSITE = www.monzon.es |E-LIR = |}} [[Datoteca:Castillo de Monzon (15530066601).jpg|thumb|left|Castello de Monzón]] '''Monzón''' è ina [[citad]] da la [[Spagna]], cun 17.115 abitants la 2 pli gronda da la [[Provincia de Huesca]]. La citad schai al [[flum]] [[Cinca]] et [[Sosa]]. Ils abitants sa numnan Montisonenses. [[Categoria:Vischnanca da la Spagna]] c66pgpmwn87ar2z9j0ee4ic9cvpmej9 Yann Sommer 0 14210 173176 166339 2026-09-02T11:05:34Z ~2026-47747-82 23932 173176 wikitext text/x-wiki [[Datoteca:Yann Sommer (1).jpg|miniatura|314x314px]] '''Yann Sommer''' era in giugader svizzer da [[ballape]]. Yann Sommer era il gol de la [[squadra naziunala da ballape da la Svizra]]. [[Categoria:Giugadurs da ballape]] [[Categoria:Persunas svizras]] pyoxsubhpqcqpu8euoreqvi252zbe5e 173178 173176 2026-09-02T11:18:29Z ~2026-47747-82 23932 173178 wikitext text/x-wiki [[Datoteca:Yann Sommer (1).jpg|miniatura|314x314px]] '''Yann Sommer''' era in giugader svizzer da [[ballape]]. Yann Sommer era il gol de la [[squadra naziunala da ballape da la Svizra]]. {{DEFAULTSORT:Sommer, Yann}} [[Categoria:Giugadurs da ballape]] [[Categoria:Persunas svizras]] daz4tefdetlhuha6w8ur3iyhcqmnf1j Cussegl grond dal chantun Neuchâtel 0 14419 173184 163168 2026-09-02T11:37:10Z ~2026-47747-82 23932 173184 wikitext text/x-wiki Il '''cussegl grond dal [[chantun Neuchâtel]]''' ([[Lingua franzosa|franzos]]: ''Grand Conseil du canton de Neuchâtel'') è l'autoritad legislativa dal [[chantun Neuchâtel]]. El consista da 100 commembras e commembers che vegnan elegids per ina perioda d'uffizi da quatter onns. [[Datoteca:GC_NE.jpg|miniatura|La sala dal cussegl grond]] [[File:Suisse Canton de Neuchâtel Boudry 2021.svg|thumb|Cumposiziun dal cussegl grond (2021-2025)]] == Resultads da l'elecziun dal 18 Avrigl 2021<ref>https://www.ne.ch/medias/Pages/20210418_R%C3%A9sultats%C3%A9lectionGC.aspx</ref> == {| class="wikitable centre" !Partidas ! scope="col" |Abbr. ! scope="col" |Votaziun ! scope="col" |% ! scope="col" |Sez |- | align="left" |[[Partida liberaldemocratica svizra|Partida liberaldemocratica]] | align="center" |PLR |{{formatnum:1142366}} |29,87 |32 |- | align="left" |[[Partida socialdemocratica da la Svizra|Partida socialdemocratica]] | align="center" |PS |{{formatnum:753803}} |19,71 |21 |- | align="left" |[[Partida ecologica svizra|La Verda]] | align="center" |PES |{{formatnum:698155}} |18,26 |19 |- | align="left" |[[Partida ecologica liberala]] | align="center" |PVL |{{formatnum:314675}} |8,23 |8 |- | align="left" |[[Partida populara svizra]] | align="center" |UDC |{{formatnum:310999}} |8,13 |8 |- | align="left" |[[Partida da la lavur]] | align="center" |POP |{{formatnum:293626}} |7,68 |8 |- | align="left" |[[Partida cristiandemocratica svizra|Allianza dal Center]] | align="center" |LC |{{formatnum:153241}} |4,01 |4 |- | align="left" |[[solidaritéS]] | align="center" |Sol |{{formatnum:93053}} |2,43 |0 |- | align="left" |Apéro pour tout le monde | align="center" |Apéro |{{formatnum:39223}} |1,03 |0 |- | align="left" |[[Partida evangelica svizra]] | align="center" |PEV |{{formatnum:25211}} |0,66 |0 |} == Annotaziuns == [[Categoria:Politica svizra]] [[Categoria:Chantun Neuschatel]] 6i5a36o33p2lbf2ou20nfll0vpe2ge4 Yoda 0 14551 173186 164972 2026-09-02T11:47:36Z ~2026-47747-82 23932 173186 wikitext text/x-wiki '''Yoda''' è ina figura fictiva da l'univers da Star Wars, creà da George Lucas. Cumparend per l'emprima giada en "L'Imperi cunterattatga" (1980), Yoda è in maister Jedi vegl e savì, enconuschent per sia maestria da la Forza e siu roll sco mentur tar generaziuns da Jedi. Cun sia apparientscha unica, sia maniera da discurrer inversa e sia saviezza profunda, Yoda è daventà in dals persunagis ils pli emblematics ed amads da la saga Star Wars. == Biografia dal Persunagi == Yoda appartegna ad ina spezia misteriusa cun in num nunenconuschent. El ha vivì per circa 900 onns, giugond in roll crucial en l'istorgia dals Jedi e da la galaxia. Sco Grond Maister dal Cussegl Jedi, Yoda ha furmà numerus Jedi, dals quals intgins èn daventads figuras clav en l'istorgia galactica, sco Luke Skywalker ed Obi-Wan Kenobi. == Appariziuns e Roll en Star Wars == Yoda cumpara en plirs films da la saga Star Wars, particularmain en la trilogia originala e la prelogia. El gioga in roll central en "L'Imperi cunterattatga", nua ch'el furma Luke Skywalker. En la prelogia, Yoda è preschentà sco in leader dal Cussegl Jedi, cumbattand cunter las forzas dal mal manadas da l'Imperatur Palpatine e ses emprendist, Dark Vador. == Impact Cultural e Popularitad == Yoda è famus per sias citaziuns filosoficas, particularmain la frasa "Fa quai u lascha star. Na datti nagin empruament." Sia influenza s'extenda ordaifer l'univers da Star Wars, daventond ina figura populara en la cultura populara mundiala. Sia saviezza e siu stil da cumbat unic cun il saber da glisch han inspirà numerus fans ed artists. == Products Derivats e Merchandising == La popularitad da Yoda ha manà a la creaziun da numerus products derivats, inclusiv figuras, giugarets, vestgadira, serre-cudeschs e objects da collecziun. == Eritadi ed Influenza == Yoda cuntinuescha dad esser ina figura influenta en l'univers da Star Wars, cumparend en divers medias, inclusiv serias da televisiun, comics e gieus da video. Siu eritadi perdura tras las generaziuns, simbolisond la saviezza, la forza interiura e la maestria da sasez. [[Categoria:Film]] blizszgxzrhons6vhfvxmi0sfw9eupv Hendri Spescha 0 14569 173177 169339 2026-09-02T11:16:33Z ~2026-47747-82 23932 173177 wikitext text/x-wiki '''Hendri Spescha''' (* 24 da november 1928 a Trun; † 28 d'october 1982 tranter Turitg e Domat) era in scriptur rumantsch e politicher. == Biografia == === Famiglia === Hendri Spescha era figl dal chalger e lavurer da fabrica Pieder Giusep Spescha e sia consorta Margreta Catrina (nata: Nay); ses frar era il pictur [[Matias Spescha]]. Ses aug era il poet e politicher [[Sep Mudest Nay]] (1892–1945). El era maridà cun Martina (nata Jörger) da [[Domat]]. [[Flurin Spescha]] è ses figl. Hendri Spescha è mort durant in viadi da return en il tren da Turitg a Domat. == Ovras (schelta) == * Hendri Spescha; Matias Spescha: ''Sinzurs''. Muster: Stampa Romontscha, 1958. * Hendri Spescha; Matias Spescha: ''Alla notg''. 1963. * Hendri Spescha; Matias Spescha: ''Sendas: Dudisch poesias''. Cuera: Bündner Tagblatt, 1975. * Hendri Spescha: ''Per tei e per mei''. Mustér: Ed. Desertina, 1983. * Hendri Spescha; Flurin Spescha: ''Il Giavin dalla siringia''. Chur: Terra Grischuna Buchverl, 1984. * Hendri Spescha; Ramun Spescha; Flurin Spescha: ''Pelegrinadi''. Turitg, Cuira: Spescha, Flurin e Ramun, 1992. * Hendri Spescha; Iso Camartin; Flurin Spescha: ''Uss: poesias''. Zürich: Ediziun Edescha, 1998. == Colliaziuns == * Ursina Guldemond-Netzer: ''[https://hls-dhs-dss.ch/de/articles/011158/2011-05-18/ Hendri Spescha].'' En: ''[[:de:Historisches_Lexikon_der_Schweiz|Historisches Lexikon der Schweiz]]''. * ''[http://tls.theaterwissenschaft.ch/wiki/Hendri_Spescha Hendri Spescha]''. En: ''[[:de:Theaterlexikon_der_Schweiz|Theaterlexikon]]''. * [https://www.helveticarchives.ch/detail.aspx?id=165135 Relasch Hendri Spescha] en la datoteca [https://web.archive.org/web/20190327122939/https://www.nb.admin.ch/snl/de/home/ueber-uns/sla.html HelveticArchives] dal archiv litterar svizzer. * ''[https://nossaistorgia.ch/entries/0xoMazlpZya Hendri Spescha]''. En ina contribuziun da la ''Radiotelevisiun Svizra Rumantscha''. {{DEFAULTSORT:Spescha, Hendri}} [[Categoria:Scripturs rumantschs dal 20avel tschientaner]] [[Categoria:Politichers svizzers]] 2qd463hjk6717epxpa0onnbbi9rumxe Udo Horstmann 0 14737 173179 168073 2026-09-02T11:22:05Z ~2026-47747-82 23932 173179 wikitext text/x-wiki '''Udo Horstmann''' (naschì [[1941]] a [[Witten]]) è in [[Germania|tedesch]] manader d’interpresas, [[collector d’art]] e [[mecenat]]. == Biografia == Horstmann è creschì en [[Nordrhein-Westfalen]]. El ha studegià economia a [[Colonia]]. Tranter 1970 e 1980 ha el lavurà per motivs professiunals en ils [[Stadis Unids]] ed en [[Africa dal Sid]]. Là è el stà in partenadi central cun [[Marc Rich]], che ha empruvà da evitar las embargas cunter il reschim d’apartheid local en il commerzi da materias primas.<ref>Tribal triumph: Udo Horstmann and his wife, Wally, have filled their home in Switzerland with one of the world's greatest private collections of tribal art. As Mr Horstmann explains to Louise Nicholson, it is 'an expedition into another world'. Apollo, vol. 170, no 568, 1er septembre 2009, p. 20–25</ref> L’impurtanza da Horstmann en quest sistem sa mussava er en il fatg che durant las sesidas trimestralas da l’interpresa da Rich a Turitg il pled-cod „Udo“ vegniva adina duvrà per Africa dal Sid.<ref>https://www.theguardian.com/uk/2001/may/04/conservatives.politicalnews</ref> El era ultra da quai involvì en pliras transacziuns da termins cun charvun russ durant la [[Guerra fraida]]. Suenter la fin da sia activitad professiunala en [[Africa]] è Horstmann sa retratg la fin dals onns 1980 da la vita activa, ma è restà activ en plirs cussegls d’administraziun. Per motivs fiscals para ch’el haja prendì domicil en ils onns 1990 a [[Zug (citad)|Zug]], en il [[Chantun Zug]] en Svizra. Horstmann abita a Zug ed a Berlin.<ref>https://www.galerie-herrmann.com/arts/art6/Afrika_Szene/Udo_Horstmann.html</ref> == Collecziun d’art nun-europeic == Dapi ils onns 1980 ha Horstmann cumenzà a rimnar art african ed oceanic sin il martgà internaziunal d’art,<ref>Dominique Remondino: An Interview with Udo Horstmann. In: Art Tribal, 2003/4:100–105.</ref> che ha cuntanschì renconuschientscha mundiala tras exposiziuns e publicaziuns. En il rom da las exposiziuns da sias collecziuns ha el cooperà cun plirs museums<ref>The Power of Form. African Art from the Horstmann Collection...</ref><ref>Junge Peter und Dietrich Wildung (Hrsg.)...</ref><ref>Ritual oder Spiel? Puppen aus Afrika und Ägypten...</ref> Durant ils onns ha Horstmann regalà objects da sia collecziun a museums internaziunals, tranter auter al [[Museum Rietberg]] a [[Turitg]],<ref>https://rietberg.ch/files/Downloads/Jahresbericht/JB20_MRZ.pdf </ref> al [[Museum of Fine Arts, Boston|Museum of Fine Arts]] a [[Boston]]<ref>https://collections.mfa.org/objects/583632</ref> ed al [[Brooklyn Museum]] a New York.<ref>Miniature Head used in Divination (Olorin Ikin) · Brooklyn Museum</ref> L’onn 1992 ha gì lieu ina impurtanta donaziun d’art da l’Africa dal Sid a la [[Johannesburg Art Gallery]].<ref>Johannesburg Art Gallery: The Horstmann Collection of Southern African Art...</ref> El ha er prendì part a discussiuns socialas davart la recepziun d’art nun-europeic,<ref>Udo Horstmann und Klaus Maaz: "I PIERCE THE SKY'S EYE"...</ref> davart il martgà d’art e davart exposiziuns.<ref>Pierre Naquin und Carine Claude: UDO ET WALLY HORSTMANN...</ref> Sia rolla en las debattas davart la collecziun da [[Reinhard Klimmt]] è spezialmain remartgabla.<ref>https://m.focus.de/politik/deutschland/das-ist-ein-peinlicher-witz-deutschland_id_1813635.html</ref> == Onuraziuns == Per sia engaschament per la preservaziun dal patrimoni cultural franzos è Udo Horstmann vegnì numnà ils 17 da matg 2016 da Audrey Azoulay, ministra da cultura e communicaziun, sco „Chevalier de l'[[Ordre des Arts et des Lettres]]“.<ref>Ministère de la culture: Ordre des Arts et des Lett-res. Générique Paris 2018: 25</ref> Tenor [[Rainer Erler]] è la figura Istvan Kaltenbach da sia roman "Die Kaltenbachpapiere" (sco er en la versiun filmica) inspirada da Udo Horstmann.<ref>[[Frank G. Gerigk]] (Hrsg.): „Die Welten des Rainer Erler“...</ref> == Datas persunalas == {{DEFAULTSORT:Horstmann, Udo}} [[Categoria:Persunas tudestgas]] 1htahhb7mvnb3nxamqlft00bz7uii72 173181 173179 2026-09-02T11:28:30Z ~2026-47747-82 23932 173181 wikitext text/x-wiki '''Udo Horstmann''' (naschì [[1941]] a [[Witten]]) è in [[Germania|tedesch]] manader d’interpresas, [[collector d’art]] e [[mecenat]]. == Biografia == Horstmann è creschì en [[Nordrhein-Westfalen]]. El ha studegià economia a [[Colonia]]. Tranter 1970 e 1980 ha el lavurà per motivs professiunals en ils [[Stadis Unids]] ed en [[Africa dal Sid]]. Là è el stà in partenadi central cun [[Marc Rich]], che ha empruvà da evitar las embargas cunter il reschim d’apartheid local en il commerzi da materias primas.<ref>Tribal triumph: Udo Horstmann and his wife, Wally, have filled their home in Switzerland with one of the world's greatest private collections of tribal art. As Mr Horstmann explains to Louise Nicholson, it is 'an expedition into another world'. Apollo, vol. 170, no 568, 1er septembre 2009, p. 20–25</ref> L’impurtanza da Horstmann en quest sistem sa mussava er en il fatg che durant las sesidas trimestralas da l’interpresa da Rich a Turitg il pled-cod „Udo“ vegniva adina duvrà per Africa dal Sid.<ref>https://www.theguardian.com/uk/2001/may/04/conservatives.politicalnews</ref> El era ultra da quai involvì en pliras transacziuns da termins cun charvun russ durant la [[Guerra fraida]]. Suenter la fin da sia activitad professiunala en [[Africa]] è Horstmann sa retratg la fin dals onns 1980 da la vita activa, ma è restà activ en plirs cussegls d’administraziun. Per motivs fiscals para ch’el haja prendì domicil en ils onns 1990 a [[Zug (citad)|Zug]], en il [[Chantun Zug]] en Svizra. Horstmann abita a Zug ed a Berlin.<ref>https://www.galerie-herrmann.com/arts/art6/Afrika_Szene/Udo_Horstmann.html</ref> == Collecziun d’art nun-europeic == Dapi ils onns 1980 ha Horstmann cumenzà a rimnar art african ed oceanic sin il martgà internaziunal d’art,<ref>Dominique Remondino: An Interview with Udo Horstmann. In: Art Tribal, 2003/4:100–105.</ref> che ha cuntanschì renconuschientscha mundiala tras exposiziuns e publicaziuns. En il rom da las exposiziuns da sias collecziuns ha el cooperà cun plirs museums<ref>The Power of Form. African Art from the Horstmann Collection...</ref><ref>Junge Peter und Dietrich Wildung (Hrsg.)...</ref><ref>Ritual oder Spiel? Puppen aus Afrika und Ägypten...</ref> Durant ils onns ha Horstmann regalà objects da sia collecziun a museums internaziunals, tranter auter al [[Museum Rietberg]] a [[Turitg]],<ref>https://rietberg.ch/files/Downloads/Jahresbericht/JB20_MRZ.pdf </ref> al [[Museum of Fine Arts, Boston|Museum of Fine Arts]] a [[Boston]]<ref>https://collections.mfa.org/objects/583632</ref> ed al [[Brooklyn Museum]] a New York.<ref>Miniature Head used in Divination (Olorin Ikin) · Brooklyn Museum</ref> L’onn 1992 ha gì lieu ina impurtanta donaziun d’art da l’Africa dal Sid a la [[Johannesburg Art Gallery]].<ref>Johannesburg Art Gallery: The Horstmann Collection of Southern African Art...</ref> El ha er prendì part a discussiuns socialas davart la recepziun d’art nun-europeic,<ref>Udo Horstmann und Klaus Maaz: "I PIERCE THE SKY'S EYE"...</ref> davart il martgà d’art e davart exposiziuns.<ref>Pierre Naquin und Carine Claude: UDO ET WALLY HORSTMANN...</ref> Sia rolla en las debattas davart la collecziun da [[Reinhard Klimmt]] è spezialmain remartgabla.<ref>https://m.focus.de/politik/deutschland/das-ist-ein-peinlicher-witz-deutschland_id_1813635.html</ref> == Onuraziuns == Per sia engaschament per la preservaziun dal patrimoni cultural franzos è Udo Horstmann vegnì numnà ils 17 da matg 2016 da Audrey Azoulay, ministra da cultura e communicaziun, sco „Chevalier de l'[[Ordre des Arts et des Lettres]]“.<ref>Ministère de la culture: Ordre des Arts et des Lett-res. Générique Paris 2018: 25</ref> Tenor [[Rainer Erler]] è la figura Istvan Kaltenbach da sia roman "Die Kaltenbachpapiere" (sco er en la versiun filmica) inspirada da Udo Horstmann.<ref>[[Frank G. Gerigk]] (Hrsg.): „Die Welten des Rainer Erler“...</ref> == Datas persunalas == {{DEFAULTSORT:Horstmann, Udo}} [[Categoria:Persunas tudestgas]] [[Categoria:Persunas dal 20avel tschientaner]] [[Categoria:Persunas dal 21avel tschientaner]] lvnfw062io6xa8sydhc8agfdqkadd7z Ronald Clark 0 14743 173180 168091 2026-09-02T11:26:08Z ~2026-47747-82 23932 173180 wikitext text/x-wiki '''Ronald Charles Clark''' (28 d'avrigl 1914 - 12 da zercladur 2000) era in biolog, linguist e pedagog britannic ch'è enconuschent en emprima lingia per il svilup e la promoziun da la [[Glosa]], ina lingua auxiliara internaziunala simplifitgada che sa basa sin l'[[Interglossa]], sviluppada oriundamain da [[Lancelot Hogben]]. En collavuraziun cun [[Wendy Ashby]]<ref name="GEO">Glosa Education Organisation (GEO) (2006). History behind Glosa. (pdf) [http://www.glosa.org/en/history.pdf], p. 7.</ref> ha Clark sviluppà vinavant la glosa e fatg in instrument pratic e facil accessibel per la communicaziun e la furmaziun internaziunala. == Ovras == * Ashby, Wendy & Clark, Ronald: ''Glosa 6000: 6000 Greek and Latin words and roots which occur in the Euro-languages and international scientific terminology.'' London: 1983 (48 p.) * Ashby, Wendy & Clark, Ronald: ''Glosa 1000.'' Richmond: Glosa, 1984<ref name="GEO"/> * Ashby, Wendy & Clark, Ronald: ''Basic dictionary of the international language Glosa.'' Richmond [Surrey]: Glosa, 1987 (44 p.) <ref>[http://www.glosa.org/gid/gidhist.htm History of the GID (The Glosa Internet Dictionary/ Glosa Inter-reti Diktionaria)].</ref> * Ashby, Wendy: ''18 steps to fluency in Euro-Glosa.'' Glosa, 1989 (2nde edition) * Ashby, Wendy & Clark, Ronald: ''Introducing Euro-Glosa.'' Richmond: Glosa, 1990 (36 p.) == Referenzas == <references/> {{DEFAULTSORT:Clark, Ronald}} [[Categoria:Linguists]] [[Categoria:Persunas britannicas]] [[Categoria:Persunas dal 20avel tschientaner]] cifq4v81yb238g1yuw1k6zf4vtf90su Wendy Ashby 0 14744 173182 168098 2026-09-02T11:31:47Z ~2026-47747-82 23932 173182 wikitext text/x-wiki '''Wendy Ashby''' (1950-2015 è stada ina linguista britannica e cunstructura da la lingua da planaris internaziunala [[Glosa]] ch'ella ha sviluppà ensemen cun [[Ronald Clark|Ron Clark]].<ref name="GEO">Glosa Education Organisation (GEO) (2006). History behind Glosa. (pdf) [http://www.glosa.org/en/history.pdf], p. 7.</ref> Ella è sa fatga meritaivla per sistems da communicaziun simplifitgads e culturalmain neutrals e per promover Glosa sco lingua da furmaziun e lingua internaziunala. == Lavur vi da Glosa == Ashby ha cumenzà en ils onns 1970 cun il svilup da Glosa. Ensemen cun Ron Clark ha ella construì il sistem da lingua simplifitgà [[Lancelot Hogben]], proponì dal scienzià britannic [[Interglossa]] ils onns 1940. Glosa è ina lingua logica che sa basa sin pleds cun ina grammatica minimala e cun ina regularitad fonetica ch'è fermamain influenzada da las ragischs da la lingua classica greca ed [[latin]], cunzunt da las ragischs usitadas en la lingua scientifica e medicinala. Ashby ha giugà ina rolla centrala per formalisar la structura da la lingua da programmar ed è stada coautura d'ina retscha da texts fundamentals. Ella è tranter auter stada co-autura da: * Ashby, Wendy & Clark, Ronald: ''Glosa 6000: 6000 Greek and Latin words and roots which occur in the Euro-languages and international scientific terminology.'' London: 1983 (48 p.) * Ashby, Wendy & Clark, Ronald: ''Glosa 1000.'' Richmond: Glosa, 1984<ref name="GEO"/> * Ashby, Wendy & Clark, Ronald: ''Basic dictionary of the international language Glosa.'' Richmond [Surrey]: Glosa, 1987 (44 p.)<ref>[http://www.glosa.org/gid/gidhist.htm History of the GID (The Glosa Internet Dictionary/ Glosa Inter-reti Diktionaria)].</ref> * Ashby, Wendy: ''18 steps to fluency in Euro-Glosa.'' Glosa, 1989 (2nde edition) * Ashby, Wendy & Clark, Ronald: ''Introducing Euro-Glosa.'' Richmond: Glosa, 1990 (36 p.) Lur contribuziuns èn sa concentradas sin l'accessibladad e la favuraivladad per ils utilisaders, cun la finamira da crear ina lingua da punt che pudess vegnir duvrada en l'entir mund senza pregiudizis linguistics. == Referenzas == <references/> {{DEFAULTSORT:Ashby, Wendy}} [[Categoria:Linguists]] [[Categoria:Persunas britannicas]] [[Categoria:Persunas dal 20avel tschientaner]] [[Categoria:Persunas dal 21avel tschientaner]] rgnks07n0voi8pckrrtkua12pic3vcx Imperi osman 0 14754 173185 168174 2026-09-02T11:42:02Z ~2026-47747-82 23932 173185 wikitext text/x-wiki [[Datoteca:OttomanEmpireMain.png|197px|rechts]] L''''Imperi osman''', era numnà in '''imperi tirc''', era in imperi che dominava dal 14avel fin al cumenzament dal 20avel tschientaner ina gronda part da l'Europa dal Sidost, da l'Asia dal Vest e da l'Africa dal Nord. Tranter il 16avel e l'entschatta dal 18avel tschientaner controllava el era parts da l'Europa dal Sidost. L'Imperi osman è naschì d'ina Beylica, in principadi ch'il manader da basa Osman I. aveva fundà enturn l'onn 1299 en il nordvest da l'Anatolia. Ses successurs han conquistà ina gronda part da l'Anatolia e s'expandì en il Balcan fin la mesadad dal 14avel tschientaner. Or dal pitschen principadi è sa sviluppà in imperi transcontinental. Ils Osmans han terminà l'[[Imperi bizantin|imperi bizantin]] cun la conquista da Constantinopel l'onn 1453 tras Mehmed II. Cun la chapitala Constantinopel e la controlla d'ina part impurtanta dal spazi mediterran era l'imperi osmanic durant sis tschientaners il center da las interacziuns tranter il Proxim Orient e l'Europa. L'imperi regiva en blers pievels ed ha concedì a sias numerusas cuminanzas religiusas, ils millets, differents grads d'autonomia, per ch'els possian reglar lur agens affars tenor il dretg islamic. Sut il domini da Selim I e Süleyman dal pussant en il 16avel tschientaner è l'Imperi osman daventà ina pussanza mundiala. [[Categoria:Stadis istorics]] [[Categoria:Temp medieval]] [[Categoria:Temp modern]] m91pr2buickrnn8x42bpwtl4h0f1b43 Hayreddin Barbarossa 0 14755 173183 168177 2026-09-02T11:33:58Z ~2026-47747-82 23932 173183 wikitext text/x-wiki [[Datoteca:Hayreddin - Algeria Fine Art Museum.jpg|197px|rechts]] '''Hayreddin Barbarossa''', enconuschent era sco '''Hayreddin Pascha''', '''Hzr Hayrettin Pascha''' u simplamain '''Hzr Ris''' (tuorn 1466/1483 – 4 da fanadur 1546), era in corsar [[Imperi osman|osman]] e pli tard admiral da la marina osmana. Sias victorias sin la mar han segirà la predominanza osmanica en la mesadad dal 16avel tschientaner en la regiun dal [[Mar Mediterrana]]. Khizr è naschì sin l'insla Lesbos ed ha cumenzà sia carriera sco corsar sut ses frar pli vegl Oruç Reis. Il 1516 han ils dus frars conquistà la citad dad Algier dals Spagnols ed Oruç Reis è sa declerà sez sco sultan. Suenter la mort dad Oruç Reis il 1518 ha Khizr surpiglià il surnum da ses frar "barossa" (talian per "Rotbart"). Plinavant ha el obtegnì il num d'onur Hayreddin (arab Khayr ad-Din, "buntad da la cretta" u "il meglier da la cretta"). Il 1529 ha Barbarossa conquistà il penón dad Algier dals Spagnols. Il 1533 è Barbarossa vegnì nominà da Sultan Süleyman sco Capudan Pascha (Admiral grond) da la marina osmanica. Il medem onn ha el manà ina cumpagnia en Frantscha, conquistà 1534 Tunis. Il 1538 ha el cuntanschì ina victoria decisiva sur la Lia sontga en la battaglia maritima da Preveza ed ha fatg ils onns 1540 colliaziuns communablas cun ils Franzos. L'onn 1545 è Barbarossa sa retratg a Constantinopel ed è mort l'onn suenter. [[Categoria:Persunas dal 16avel tschientaner]] td2x8y7l7gy3wh7igm7y46cqyvbpk2o Pascal Gamboni 0 14919 173174 173104 2026-09-01T18:44:34Z Perscrutader 22999 duas correcturas el curriculum ed eliminaziun dad in sbagl tipografic. 173174 wikitext text/x-wiki {{Sursilvan}} [[File:Pascal Gamboni 2026.jpg|mini|Pascal Gamboni, 2026]] '''Pascal Gamboni''' (* 1977 a [[Sedrun]]) ei in cantadur, cumponist e musicist svizra. El conta per romontsch ed engles. == Veta == Pascal Gamboni ei carschius si da lungatg-mumma romontsch a [[Sedrun]] nua ch'el ha fundau sco giuvenil il duo ''Ils Passiunai''. El ha frequentau il gimnasi da musica a Feldkirch ([[Austria]]). Suenter in sviament a [[Vienna]] eis el serendius vinavon ell'Engheltiara nua ch'el ha passentau diesch onns, igl emprem a Bristol e lu a Londra. El ha iniziau plirs projects da bands (''Cléan'', ''Temple Thief'', ''Sun gone mad'') ed ei staus support act dalla turnea dils Stranglers 2002. Suenter siu retuorn en Svizra eis el seconcentraus sin musica da lungatg romontsch, oravontut en siu dialect [[Tuatschin]]. El ha sunau al Montreux Jazz Festival, al CMJ Festival a New York, agl Openair Lumnezia, al ''Moon and Stars'' a Locarno e pliras gadas al RockSedrun, in festival en siu liug nativ.<ref>[https://www.r-tunes.ch/artists/pascal-gamboni ''Curriculum vitae da Pascal Gamboni'']; consultau ils 17 d'uost 2026.</ref> Gamboni ei in dils musicists ils pli productivs dil Grischun. El producescha dapi 2009 surtut albums da solo ch'el cumpona, registrescha, suna e conta sez. Il criticher da musica [[Benedetto Vigne]] descriva la musica da Gamboni aschia: «Schegie che sias canzuns ein minimalas e reservadas, perschuadan ellas cun ina enorma varietad, ellas resplendan aschidadir igl univers en ina crosa da nuschs.»<ref>Artechel da gasetta ''Die Suche nach dem Honig des Lebens'' ella Südostschweiz, ils 25 d'october 2024.</ref> Gamboni caracterisescha siu stil da musica sco «alpine lo-fi» per indicar che sia musica seigi francada ellas muntognas e ch'el registreschi cun siu studio portabel musica nua che ramurs secundaras astgien e dueigien haver plaz: Pli impurtont che la mischeida perfetga seigi la registraziun momentana ed immediata.<ref>[https://www.rtr.ch/play/tv/late-lounge/video/pascal-gamboni-i-late-lounge-live-1-i-rtr-stafla-1-episoda-1?urn=urn:rtr:video:0429378e-23ce-4f02-8470-347b162847e3 ''Emissiun Late Lounge Live auf RTR'']; consultau ils 17 d'uost 2026.</ref> Ina da sias pli enconuschentas canzuns ei ''Unics '09'' ch'ei daventada ella [[Surselva]] il himni inufficial dalla generaziun giuvna e vegn cantada da biars chors. En quella canzun descriva Gamboni a moda ironica veta e mintgadi dils Romontschs, il lungatg che mo paucs pli tschontschien e che seigi perquei unics ("nus essan unics"). Autras canzuns fetg enconuschentas ein ''Arva la mar'', ''Tschicago'', ni ''Da mai se''. Duas da sias chanzuns ein vegnidas elegidas il 2011 ed il 2016 per la gliesta ''Top Pop Rumantsch''.<ref>[https://www.rtr.ch/cultura/top-pop-rumantsch-survista-da-tut-las-ediziuns ''Gliesta Top Pop Rumantsch'']; consultau ils 17 d'uost 2026.</ref> Gamboni lavura adina puspei ensemen cun artists da differentas spartas. Cul scribent [[Arno Camenisch]] ha el dau sia atgna nota al gener dalla prelecziun accumpignada musicalmein<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=y6GXq2rHZyw ''Prelecziun musicala cun Arno Camenisch'']; consultau ils 17 d'uost 2026.</ref> ed el ha cumponiu la musica per l'adattaziun da teater dad in cudisch da Camenisch. Medemamein ha el cumponiu la musica per dus films svizzers (''Szenen einer Jagd (Three Weeks in September)'' da Carlo Beer e ''Suot tschêl blau (Under Blue Skies)'' dad Ivo Zen.<ref>[https://www.swissfilms.ch/en/person/pascal-gamboni/8f57d3dcc896486b8d61ad119732b58e ''Musica da film da Pascal Gamboni'']; consultau ils 17 d'uost 2026.</ref> Plinavon cooperescha Gamboni regularmein vid projects e luvratoris da scolaziun da musica en classas da scola ed accumpogna savens classas da yoga cun musica ruasseivla. Gamboni ha gudignau pliras renconuschientschas, premis e distincziuns el rom da cultura e musica, e sia veta ed ovra ei vegnida documentada sin [[Radiotelevisiun Svizra Rumantscha|RTR]]. Pascal Gamboni ei bab dad in fegl e viva a Berna.<ref>[https://www.rtr.ch/cultura/musica/live-en-il-studio-sis-giadas-pascal-gamboni-solo ''Emissiun ''Giuventetgna'' sin RTR dils 18 d'october 2019'']; consultau ils 17 d'uost 2026.</ref> == Premis e distincziuns == * 2003: Premi da la concurrenza per artistas e artists professiunals dil cantun Grischun<ref>[https://www.gr.ch/staka/doks/2003/beilage_kultur_kw23_05-06-03.pdf ''Premi per persunas el rom da cultura dil Grischun'']; consultau ils 17 d'uost 2026.</ref> * 2015: [[Radio SRF 3]] Best Talent Award december 2015<ref>[https://www.srf.ch/radio-srf-3/musik/srf-3-best-talent/srf-3-best-talent-best-talent-december-2015-pascal-gamboni ''SRF3 Best Talent Award 2015'']; consultau ils 17 d'uost 2026.</ref> * 2015: Premi da promoziun dil cantun Grischun<ref>[https://www.gr.ch/DE/institutionen/verwaltung/ekud/afk/kfg/kulturfoerderung/wpk/Documents/wpk_%C3%Bcbersicht_werkbeitr%C3%A4ge_1998-2025.pdf ''Premi da promoziun dil cantun Grischun'']; consultau ils 17 d'uost 2026.</ref> * 2019: Bündner Music Award dalla casa editura [[Somedia]]<ref>[https://www.rtr.ch/cultura/musica/buendner-music-award-premi-per-pascal-gamboni ''Bündner Music Award'']; consultau ils 17 d'uost 2026.</ref> * 2019: Premi da renconuschientscha dil cantun Grischun: Il musicist ha chattà in tun che tira ord simpladad, profunditad e forza.<ref>[https://www.gr.ch/DE/institutionen/verwaltung/ekud/afk/kfg/kulturfoerderung/kulturpreise/Documents/Kpreise%20Preistr%C3%A4gerInnen%20Stand%202025_d.pdf ''Premi da renconuschientscha dil cantun Grischun'']; consultau ils 17 d'uost 2026.</ref> == Discografia == * 1997 Ils Passiunai – Sen Plaz Scola (EP) * 2001 Ils Passiunai – Steilas da Grep * 2002 Cléan – Room 16 (EP) * 2002 Cléan – More or Less the Truth * 2003 Cléan – Universal Language * 2005 Temple Thief – Never Tired Again * 2007 Temple Thief – Temple Thief II * 2009 Sun Gone Mad – D(r)iving Music (2 DCs) * 2009 Pascal Gamboni – Siat Vanauns * 2011 Sun Gone Mad – Yesterday Will Never Happen (EP) * 2011 Pascal Gamboni & Sun Gone Mad – As Fiug? * 2012 Pascal Gamboni – Seed of song * 2012 Pascal Gamboni & Rees Coray – I am THE SONG is me * 2012 Pascal Gamboni & & Eveline Rütschlin – Buddha Verboten * 2013 Pascal Gamboni – Tiara * 2014 Pascal Gamboni & Sander Timmermans * 2015 Pascal Gamboni – La Ventira * 2016 Pascal Gamboni & Rees Coray – Veta Gloriusa * 2018 Pascal Gamboni – Da Mai Se * 2019 Pascal Gamboni – Everybody Wants The Honey * 2020 Pascal Gamboni – Arva La Mar (Best of 2007-2020) * 2022 Pascal Gamboni – Sut La Pial * 2024 Pascal Gamboni – Caos El Paradis * 2024 Pascal Gamboni – Alpine Lo-Fi * 2026 Pascal Gamboni – Mia Barca == Discografia (ulteriurs projects) == * 2011 Arno Camenisch & Pascal Gamboni – Live (prelecziun/conzert) * 2015 Pascal Gamboni – Musica da teater per ''Las Flurs Dil Di'' dad [[Arno Camenisch]] * 2020 Pascal Gamboni – Musica da film per ''Suot Tschêl Blau (Under Blue Skies)'' von [[Ivo Zen]] == Colligiaziuns == {{Commonscat}} * [https://www.pascalgamboni.ch// Pagina persunala silla reit] * [https://mx3.ch/pascalgamboni Musica da Pascal Gamboni sin Mx3 (plattafuorma da musica) * [https://www.discogs.com/de/search?q=pascal+gamboni&type=all Pascal Gamboni sin Discogs] == Annotaziuns == <references /> {{DEFAULTSORT:Gamboni, Pascal}} [[Categoria:Musicists]] [[Categoria:Chantadurs]] [[Categoria:Persunas dal 20avel tschientaner]] [[Categoria:Persunas svizras]] [[Categoria:Persunas grischunas]] [[Categoria:Persunas rumantschas]] [[Categoria:Umens]] to6aaweipbc1ttqg7rtd33zy89ocgjf