Wikipedia rmwiki https://rm.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Pagina_principala MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Multimedia Spezial Discussiun Utilisader Utilisader discussiun Wikipedia Wikipedia discussiun Datoteca Datoteca discussiun MediaWiki MediaWiki discussiun Model Model discussiun Agid Agid discussiun Categoria Categoria discussiun TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussion Veranstaltung Veranstaltung Diskussion Dinosaurs 0 6736 174463 170300 2026-09-30T19:48:32Z Ziv 21210 ([[c:GR|GR]]) [[File:THERIZINOSAURUS.jpg]] → [[File:Therizinosauroid embryo restoration.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] · corr. 174463 wikitext text/x-wiki [[Datoteca:Various dinosaurs.png|thumb|320px|Collascha da differents skelets da dinosaurs]] Ils '''dinosaurs''' (grec: ''deinos'' – ‹terribel, immens›; ''sauros'' – ‹saur›) èn la gruppa dals [[vertebrats terresters]] (tetrapoda) che dominava avant ca. 235 fin ca. 65 milliuns onns ils sistems ecologics sin la terra franca. Las enconuschientschas davart ils dinosaurs obtegnan paleontologs cun intercurir [[fossils]] che cumparan en furma d’ossa petrifitgada. Ulteriuras infurmaziuns furneschan improntas da la pel e da tessids, [[fossils da passidas]], ovs e gnieus, [[gastrolits]] ed excrements petrifitgads ch’èn sa mantegnids fin en il temp dad oz. Restanzas da dinosaurs èn vegnidas chattadas sin tut ils continents inclus l’Antarctica, damai ch’ils dinosaurs han entschet ad exister d’in temp che tut la terra franca era unida en il supercontinent Pangea. Fin uss han ils paleontologs descrit pli che 800 differentas spezias da dinosaurs ed i suondan mintg’onn novas. Cumbain che tschertas spezias da dinosaurs tutgan tar ils pli gronds animals da la terra da tut ils temps, era la pluralitad dals dinosaurs pitschna ed agila. Ins sa plinavant che almain tschertas gruppas dals dinosaurs èn stadas [[homoiotermas]] (da sang chaud). == Sistematica dals dinosaurs == Sco ils blers reptils d’ozendi vegnan ils dinosaurs attribuids als [[diapsids]]. Quels sa differenzieschan dals [[sinapsids]] (or dals quals èn naschids ils mammals) e dals [[anapsids]] (las tartarugas d’ozendi) tras duas fanestras da la chavazza che sa chattan en posiziun parallela davos ils egls. Entaifer ils diapsids vegnan ils dinosaurs classifitgads sco [[archosaurs]] (ils ‹reptils regents›) che possedan duas ulteriuras fanestras da la chavazza. Descendents d’ozendi da questa gruppa da reptils èn sper ils crocodils er ils utschels. [[Datoteca:Saurischia.png|thumb|left|150px|Batschida da luschard<br />]] [[Datoteca:Ornithischia.png|thumb|150px|Batschida per sgular<br />]] Ils dinosaurs vegnan sutdividids en duas gruppas: [[sauriscs]] (saurs cun batschida da luschard) ed [[ornitiscs]] (saurs cun batschida per sgular). Questas duas gruppas sa distinguan ina da l’autra oravant tut tras lur structura da la batschida. Ils sauriscs, als quals appartegnan tant ils teropods carnivors sco er ils sauropods erbivors, han mantegnì la structura da la batschida da lur perdavants e pon vegnir identifitgads tras l’ossa distanta dal pubis e da l’ischium (mira illustraziuns). L’ossa dal pubis e da l’ischium dals ornitiscs erbivors è percunter ordinada en posiziun parallela, inclinada vers enavos. La classificaziun dals dinosaurs n’è fin oz ni terminada ni regulada cleramain. D’ina vart existan anc bleras largias, da l’autra vart po mintga nova scuverta furnir infurmaziuns che pretendan da restructurar la structuraziun vertenta. Il taxon ‹dinosaurs› è vegnì definì l’onn 1842 da l’anatom englais [[Sir Richard Owen]]. Ils dinosaurs èn segnads d’ina enorma varietad da las spezias. Auters [[archosaurs]] – tranter els ils dinosaurs sgulants ([[pterosaurs]]) – na tutgan betg tar ils dinosaurs, gist uschè pauc sco ils gronds reptils da la mar dal [[mesozoicum]], ils ictiosaurs, mosasaurs e plesiosaurs. == Descripziun == [[Datoteca:Evolution of dinosaurs EN.svg|thumb|280px|left|Survista sistematica da l’evoluziun dals dinosaurs]] Da lur parents en lingia directa entaifer ils [[archosaurs]] sa laschan tut ils represchentants da tut las spezias dals dinosaurs differenziar tras in dumber da segns da skelet communabels. I sa tracta da segns da la chavazza sco era da segns da la part dal skelet che sa chatta davos la chavazza. Entant che dinosaurs primars demussan tut quests segns caracteristics, pon furmas posteriuras sa distinguer vaira ferm, uschia ch’inquala caracterisaziun numnada n’è betg pli avant maun ni betg pli pussaivla da cumprovar. La sutgruppa dals [[sauropods]] cumpiglia ils pli gronds dinosaurs enconuschents; quels furman a medem temp ils animals da la terra ils pli gigantics ch’han insumma existì insacura. Il pli grond e grev dad els è il brachiosaur ch’aveva in’autezza da dudesch meters e pasava fin 70 tonnas. Il pli lung dinosaur è il [[diplodocus]] cun ina lunghezza d’enfin 27 meters. Igl èn bain vegnids enconuschents dinosaurs ch’eran anc bler pli gronds, quels èn però documentads mo tras fragments d’ossa. Tscherta tocca lascha sminar l’existenza da dinosaurs che mesiravan passa 40 meters, e fragments da l’[[argentinosaur]] laschan supponer che tschertins pasavan fin 100 tonnas. Er ils dinosaurs carnivors cumpigliavan gigants. Il pli grond ch’è vegnì cumprovà tras chats bunamain cumplets è il [[tirannosaur rex]] che mesirava var 12 meters. Er qua datti fragments d’ossa che laschan supponer spezias anc pli grondas. Exempels èn il [[gigantosaur]] sidamerican u il [[spinosaur]] african. Tar ils pli pitschens dinosaurs tutgan duteropods or da la China ch’èn vegnids chattads l’onn 2002, il [[scansoriopterix]] e l’[[epidendrosaur]] ch’è pli probabel mo in animal giuven dal scansoriopterix. Quests pitschens laders pennads avevan la grondezza d’in pasler. Ulteriurs dinosaurs plitost pitschens eran per exempel il [[compsogantus]], il [[saltopus]], l’[[echinodon]] u il [[juravenator]] ch’avevan cun lur grondezza da corp da stgars 60 cm strusch la grondezza d’in giat. Ils pitschens dinosaurs sa nutrivan bunamain mo da charn. Tge spezias da dinosaurs ch’eran propi las pli pitschnas respectivamain las pli grondas na vegn ins mai ad eruir, perquai ch’ils mussaments en furma da fossils èn e restan incumplets. Tenor las enconuschientschas actualas pon ins dir ch’in dinosaur aveva en media la grondezza d’ina nursa. Pertge che tscherts dinosaurs han cuntanschì dimensiuns uschè extraordinarias vegn empruvà d’eruir en rom da perscrutaziuns intensivas. La creschientscha gigantica ha entschet en la [[perioda auta dal giura]] ed ha cuntinuà en la [[perioda da crida]]. Dinosaurs n’eran dentant betg ils sulets gigants, er ils saurs sgulants – che pudevan avair en la [[perioda da crida tempriva]] ladezzas da las alas da 12 meters u dapli – ed ils reptils da la mar pudevan cuntanscher grondezzas remartgablas. In factur ch’ha accelerà decisivamain l’engrondiment era il fatg ch’igl ha dà durant las periodas dal giura e da crida ina vegetaziun abundanta. Uschia pudevan oravant tut ils sauropods consumar enorms quantums da nutriment senza stuair surmuntar grondas distanzas. Tras quai avevan els dapli energia per crescher e correspundentamain s’augmentava er la grondezza dals animals che vivevan da lur charn. Tar in animal da tala grondezza sa midan la finala er la moda da viver e la [[construcziun dal skelet]] considerablamain. [[Datoteca:Triceratops AMNH 01.jpg|thumb|220px|Skelet dal triceratops, in dinosaur cun corna]] Sumegliant a [[tartarugas]] e [[crocodils]] possedevan er tscherts dinosaurs [[cuirass]]. Ils [[anchilosaurs]] tutgavan tar ils animals cun ils cuirass ils pli cumplets da tuts temps. Tar intginas spezias avevan schizunt las survantscheglias plattas d’ossa; sulettamain il venter n’era betg cuirassà. In tal cuirass consistiva da millis da plattas d’ossa cun diameters d’insaquants millimeters fin a varsaquants tozzels centimeters. Auters dinosaurs purtavan [[cornas]]. Cumbain che quellas starmentavan ils adversaris, èsi pauc probabel ch’ellas avevan ina funcziun da defensiun. Pli tgunsch servivan las cornas a far parita tar la paregliaziun, u – sco quai ch’i vegn supponì tar insaquants dinosaurs cun corna – tar cumbats encunter animals da la medema spezia. La gruppa dals [[pachiecefalosaurs]] èn dinosaurs cun ina chavazza enorm grossa. Pli probabel han els pitgà tar cumbats lur chavazzas ina encunter l’autra, sumegliant als [[mufluns canadais]] d’ozendi. Dinosaurs sco il [[stegosaur]] purtavan percunter grondas plattas d’ossa sin il dies. Lur funcziun n’ha betg pudì vegnir sclerida enfin oz. Auters dinosaurs purtavan velas sin il dies; er lur funcziun n’è anc betg sclerida. == Evoluziun dals dinosaurs == Ils emprims dinosaurs èn pli probabel sa spartids dad auters archosaurs en la mesadad da la [[perioda da trias]] avant ca. 235 milliuns onns. Mo 20 milliuns onns pli baud, a la fin da la perioda da perm, avevi dà la pli gronda [[extincziun da massa]] ch’ha insumma gì lieu insacura. Quella aveva fatg svanir 95&nbsp;% da tut las spezias existentas sin il mund. In vegl perdavant dals dinosaurs pudess esser stà il [[saurosuchus]], in grond archosaur. [[Datoteca:Eoraptor resto. 01.png|thumb|250px|Purtret d’in eoraptor lunensis, in dals pli vegls dinosaurs]] Sco ils pli vegls dinosaurs per propi valan tschertas scuvertas ch’èn vegnidas fatgas en stresas ch’èn 235 milliuns onns veglias (en l’[[Argentinia]] ed en la [[Brasilia]]). Il [[gerrerasaur]], il [[stauricosaur]] e l’[[eoraptor]] eran chatschaders, entant ch’il [[pisanosaur]] era in [[erbivor]]. En las faunas da quest’epoca eran dinosaurs però plitost rars e na furmavan anc betg la gruppa dominanta. Quai è sa midà in pèr milliuns onns pli tard, tar la midada da la [[perioda da carnium]] en quella dal norium. Da quel temp hai dà in’ulteriura extincziun da massa ch’ha pertutgà oravant tut ils reptils ed [[amfibis]] primars che vegnivan er numnads [[paleotetrapods]]. 42&nbsp;% da las famiglias dals tetrapods èn mortas ora. Ils uschenumnads [[neotetrapods]], tranter els ils dinosaurs, han occupà las nischas ecologicas ch’èn vegnidas libras. Cun la midada da la perioda dal trias en quella dal giura avant 202 milliuns onns è succedida ina nova extincziun da massa ch’ha fatg svanir definitivamain ils paleotetrapods. Cun quai cumenza la predominanza dals dinosaurs: dals animals da la perioda dal giura ch’èn enconuschents appartegneva quasi mintga spezia terrestra ch’era pli grond ch’in meter a questa gruppa. == Debattas davart ils dinosaurs == === Eran els animals da sang chaud? === [[Datoteca:9119 - Milano, Museo storia naturale - Scipionyx samniticus - Foto Giovanni Dall'Orto 22-Apr-2007.jpg|thumb|200px|left|Scipionix samniticus cun structuras d’avainas vesaivlas]] Cur ch’ils emprims dinosaurs èn vegnids scuverts, han ils scienziads pensà che dinosaurs sajan animals da sang fraid. Ins s’imaginava ch’ils dinosaurs sajan animals plauns e cumparegliava els cun ils reptils che ston l’emprim sa stgaudar al sulegl per pudair sa mover activamain. Scuvertas ch’èn vegnidas fatgas pli tard han però demussà che dinosaurs han era vivì en lieus pli fraids e ch’almain tscherts dinosaurs eran abels da regular sezs lur temperatura dal corp. Impurtants mussaments ch’els sajan animals da sang chaud furneschan scuvertas ch’èn vegnidas fatgas en l’[[Antarctica]] ed en l’[[Australia]]. Là han ins chattà dinosaurs polars che stuevan surviver envierns fraids d’ina durada da 6 mais. Pir dacurt han ins er fatg en l’[[Alasca dal Nord]] scuvertas or da la perioda da crida. Quellas demussan che las medemas spezias sco en il rest da l’[[America dal Nord]] han vivì er en territoris ch’eran da quel temp fraids. Tar blers dinosaurs, oravant tut tar teropods, lascha la construcziun dal skelet supponer ina gronda activitad corporala. Quai renviescha medemamain ad in [[metabolissem]] fitg intensiv. Ins ha er pudì identifitgar en lur ossa structuras dal sistem d’avainas ch’èn tipicas per animals da sang chaud. En pli disponiva ina cifra considerabla da dinosaurs pli pitschens d’in vestgì da plimas, dal qual ins ha pudì concluder ch’i sa tracta d’animals da sang chaud. Sa basond sin questas enconuschientschas è la gronda part dals scienziads ozendi da l’opiniun ch’ils dinosaurs eran animals da sang chaud. Insaquants scienziads motiveschan il success dals dinosaurs gist tras il fatg ch’els eran animals da sang chaud. Animals da sang chaud èn adina en avantatg visavi animals da sang fraid, damai ch’els pon far chatscha da notg e durant tut il di – quasi independentamain da la temperatura dal conturn. Perquai crain intgins scienziads ch’ils dinosaurs n’avessan gnanc pudì supprimer l’avanzament dals mammals, sch’els na fissan betg stads sezs animals da sang chaud. === La relaziun tranter dinosaurs cun plimas ed utschels === Utschels e dinosaurs han blers tratgs cuminaivels. Cun passa 100 segns caracteristics pli u main identics valan ils terapods ozendi sco la spezia morta ora la pli parentada cun ils utschels. [[Archaeopterix]], l’emprim exempel valabel d’in dinosaur cun plimas, è vegnì a la glisch l’onn 1861 en il sid da la Germania. Be dus onns avant aveva [[Charles Darwin]] tschentà si la tesa revoluziunara dal svilup da las spezias. Correspundentamain ha quest nov dinosaur provocà discussiuns animadas tranter ils aderents da la [[teoria da l’evoluziun]] e quels dal [[creaziunissem]]. Ils onns 1990 èn vegnidas chattadas ulteriuras spezias da dinosaurs cun plimas, principalmain en la provinza [[Liaoning]] en il nordost da la [[China]]. Damai che plimas evocheschan il maletg d’in utschè, vegnan dinosaurs cun plimas savens resguardads sco animals da punt tranter ils dinosaurs ed ils utschels. Ma per ils paleontologs furman ils skelets dals dinosaurs ina basa baintant pli solida per chattar eventuals tratgs cuminaivels. En mintga cas vegni pli e pli cler che la parentella tranter ils utschels ed ils dinosaurs cun plimas è bler pli cumplexa che supponì; il medem vala per l’evoluziun dal sgular en general. == Fossils da fastizs – infurmaziuns davart il cumportament dals dinosaurs == [[Datoteca:Therizinosauroid embryo restoration.jpg|thumb|150px|left|Reconstrucziun artistica d’in ov dal terizinosaur]] Ina part fascinanta da la perscrutaziun da dinosaurs furman ils [[fossils da fastizs]]. Tals fossils sco passidas, ovs e gnieus fossils, gastrolits ed [[excrements petrifitgads]] n’èn nagina raritad. Els dattan oravant tut scleriment davart il cumportament dals dinosaurs. I suonda ina descripziun dals fossils da fastizs ils pli impurtants. Ovs e gnieus da dinosaurs: Sco auters reptils e lur descendents, ils utschels, eran er ils dinosaurs animals ch’uvavan. Crosas d’ovs u schizunt entirs ovs e gnieus fossils èn vegnids chattads sin l’entir mund. Ovs fossils na pon ins per il solit betg attribuir ad in dinosaur ch’è enconuschent tras si’ossa. Per betg perder la survista datti tuttina in sistem da classificaziun; quel sa differenziescha però dal tuttafatg da sistems biologics usitads per classifitgar spezias. [[Datoteca:Egg Mountain.jpg|thumb|180px||Vita sociala simulada a basa da passidas]] Passidas fossilas: Sco tar ils ovs datti er qua in sistem da classificaziun parallel. Las passidas dattan scleriment davart il territori da viver dals dinosaurs; cuntrari a l’ossa na pon passidas fossilas numnadamain betg vegnir manadas tras l’aua en auters lieus. Anc pli interessantas èn però las infurmaziuns davart il cumportament dals animals. Or d’in fastiz, pia pliras passidas ina suenter l’autra, sa lascha eruir co che l’animal chaminava, en tge direcziun ch’el gieva, e – sche la lunghezza da las chommas è enconuschenta u almain calculabla – er quant svelt che l’animal era. La sveltezza maximala ch’è vegnida cumprovada enfin uss tar in dinosaur è 40 km/h. Infurmaziuns anc pli precisas davart lur cumportament pon ins gudagnar, sch’igl ha plirs fastizs en in lieu. Savens mainan quels in sper l’auter en la medema direcziun – ina caracteristica da la vita en trieps ch’è vegnida cumprovada tar blers dinosaurs. Tar insaquantas plazzas d’exchavaziun da sauropods erbivors pon ins constatar ch’ils animals gronds sa plazzavan adina a l’ur dal triep. Probablamain faschevan els quai per ch’ils pli pitschens e pli giuvens sajan protegids en il center dal triep. Savens han ins chattà sper il triep passidas da teropods (carnivors) che van en la medema direcziun. Scienziads supponan perquai che quests laders suandavan il triep per lajegiar animals pitschens e flaivels. Gastrolits: Gastrolits u craps dal magun èn craps ch’ils animals traguttan e deponan en lur magun. Tar ils animals d’ozendi pon ins observar quest cumportament oravant tut tar ils utschels. Qua servan ils gastrolits – che vegnan adina tegnids en moviment – a manizzar il nutriment en in magun da musculs spezial. Er tar differentas spezias da dinosaurs èn vegnids chattads gastrolits, lur funcziun è per entant anc intscherta. Coprolits: Coprolits èn rests d’excrements petrifitgads. Grazia a questas petrificaziuns reusseschi a scienziads da scuvrir dapli davart la moda da magliar e davart il metabolissem dals dinosaurs. Ils [[microorganissems]] (microfossils) ed eventualmain rests da plantas che vegnan chattads pon vegnir interpretads da scienziads e chattan er applicaziun en la paleogeografia ed en la [[botanica]]. == L’istorgia da la scuverta dals dinosaurs == [[Datoteca:LoHueco.jpg|thumb|160px||Exchavaziuns en la regiun da Cuenca, Spagna]] Dapi lur scuverta giaudan ils dinosaurs ina gronda popularitad. Ils emprims fossils èn en mintga cas vegnids chattads gia avant tschients, gea perfin millis dad onns. Lur derivanza n’ha dentant betg pudì vegnir sclerida. En la China han ins gia chattà avant dapli che 2000 onns fossils che derivavan forsa da dinosaurs e che [[Chang Qu]] ha descrit sco ossa da drags. Er ils [[Grecs]] e [[Romans]] vegls han chattà tals fossils che purschevan material per ditgas e legendas. L’emprima persuna ch’è stada infurmada davart quests reptils gigants da temps daditg passads e ch’ha fatg retschertgas davart els, è stà il medi englais [[Gideon Mantell]]. Gia l’onn 1820 ha sia dunna chattà in dent fossil. L’emprim dinosaur ch’è vegnì identifitgà e descrit sco tal è dentant stà in fragment d’ina missella ch’in paleontolog amatur ha chattà damanaivel dad [[Oxford]]. L’onn 1858 han ins lura chattà en l’America dal Nord l’emprim skelet d’in dinosaur ch’era quasi dal tuttafatg cumplet. Tuts èn stads surprendids da vesair che tscherts dinosaurs gievan pli probabel mo sin duas chommas. Questa scuverta ha procurà en ils Stadis Unids per ina vaira mania da dinosaurs. L’onn 1902 è vegnì chattà a [[Montana]], USA, ina part gigantica d’in skelet ch’è vegnida denominada da [[Henry Osborn]] [[tirannosaur rex]]. Ditg valeva quest gigant, cun ses quattordesch meters lunghezza e cun sias sis tonnas, sco il pli grond animal [[carnivor]] ch’ha vivì sin terra franca. L’onn 1909 ha il Museum da scienzas natiralas a [[Berlin]] lantschà ina grond’expediziun sut la direcziun da [[Werner Janensch]]. Quella ha manà en l’[[Africa da l’Ost]] tudestga, la [[Tansania]] d’ozendi. Destinaziun dal viadi era in pitschen lieu cun num [[Tendaguru]], or dal qual ins aveva gia annunzia chats. Tranter las scuvertas spectacularas ch’ins ha fatg là era, ultra dal [[chentrosaur]] (in stegosaur), er il skelet gigantic dal brachiosaur. Ils resultats da questas scuvertas pon ins observar oz en il Museum da scienzas natiralas a Berlin. Il skelet dal brachiosaur è il pli grond skelet da dinosaur ch’è vegnì erigì sin l’entir mund. Enturn la mesadad dal 20avel tschientaner han ins alura chattà oravant tut en China blers fossils da dinosaurs. == L’extincziun dals dinosaurs == En ils decurs dals ultims 550 milliuns onns hai dà tschintg extincziuns da massa ch’han mintgamai chaschunà la mort da circa la mesadad da tut las spezias d’animals. Tar l’ultima extincziun da massa, ch’ha gì lieu a la fin da la perioda da crida (avant ca. 65 milliuns onns), èn er tut ils dinosaurs morts ora. Quest fatg furma in dals pli gronds misteris da la paleontologia insumma. I dat dapli che 80 ipotesas ch’emprovan da declerar pertge ch’ils dinosaurs èn propi morts ora. Las duas teorias las pli impurtantas vegnan preschentadas qua. === La teoria dal meteorit === [[Datoteca:Deccan Traps volcano.jpg|thumb|200px||Visualisaziun artistica dal vulcanissem da Dekkan-Trapp]] Tenor questa teoria – postulada l’emprima giada da [[Luis Alvarez]] ils onns 1970 – è l’extincziun da massa vegnida chaschunada tras in culp d’in meteorit ch’ha gì lieu avant ca. 65 milliuns onns. Il culp haja manà ad ina midada da clima, perquai che la pulvra ch’è vegnida leventada haja stgirentà l’atmosfera e cunquai procurà per in enviern permanent (cumparegliabel cun in enviern nuclear). Per questa teoria pleda l’enritgiment dal metal iridium – in material fitg rar – che sa lascha cumprovar en las stresas da la terra correspundentas. Quest metal pudess tuttavia esser vegnì sin la Terra tras in meteorit. La teoria vegn rinforzada supplementarmain tras ina scuverta ch’è vegnida fatga l’onn 1990 a l’ur da la peninsla [[Jukatan]] al [[Golf da Mexico]]. Là è numnadamain vegnì chattà in crater cun il num [[Chixculub]] ch’è circa 170 km lad. Critichers da la teoria dal meteorit èn percunter da l’avis ch’in tal culp d’in meteorit na stoppia betg esser l’unic motiv per l’extincziun da massa. Tuttina vala la teoria dal culp d’in meteorit sco la pli plausibla ed usitada per descriver l’extincziun relativamain svelta dals dinosaurs. === La teoria dal vulcanissem === Questa teoria pretenda che l’activitad smesirada da vulcans ch’ha gì lieu vers la fin da la perioda da crida haja procurà per sumegliantas midadas da clima sco in culp d’in meteorit. In indizi è il vulcanissem vehement da Dekkan-Trapp en l’India ch’ha transporta a la surfatscha almain dus milliuns kilometers cubic [[basalt]]. Tras ils vulcans èsi er pussaivel che tissis èn sa derasads en l’[[atmosfera]]. Quels pudessan esser stads mortals per ils [[embrios]] ch’eran vi da crescher en ils ovs. === Motivs cumbinads === Blers scienziads partan ozendi dal fatg che betg mo ina da questas catastrofas saja responsabla per l’extincziun da massa. Pli plausibla para la tesa che plirs eveniments ch’han gì lieu circa a medem temp hajan manà a questa catastrofa. Per l’extincziun dals saurs sgulants u dals [[amonits]] a la fin da la perioda da crida pudess er esser responsabel il fatg che la mar è tschessada da quel temp talmain che las mars bassas èn svanidas dal tuttafatg. Tras quai han blers animals pers lur spazi da viver. Vitiers èn anc vegnidas midadas climaticas chaschunadas tras las mars svanidas. Or d’in clima tropic è daventà in clima plitost moderà cun stads pli chaudas ed envierns pli fraids. Gia tras questas differenzas da la temperatura pudessan bleras spezias esser mortas ora. Il meteorit ch’ha ultra da quai tutgà la Terra e l’augment da las erupziuns da vulcans han pudì effectuar ulteriuras midadas dal clima. == L’influenza istoric-culturala == Nagin’autra gruppa d’animals ch’èn morts ora ha cuntanschì ina tal’impurtanza culturala sco ils dinosaurs. Dapi ch’ils dinosaurs èn cumparids en la publicitad en il decurs dal 19avel tschientaner fruntan els en tut il mund sin grond interess. La popularitad dals dinosaurs è uschè gronda ch’ins po senz’auter discurrer d’ina mania da dinosaurs che dura enfin oz. [[Datoteca:2005-03-30 - London - Crystal Palace - Victorian Dinosaurs 1 4887762470.jpg|thumb|left||Sculptura dal 1853 en il Crystal Palace a Londra]] Per in emprim grond interess public per ils dinosaurs ha procurà il [[Crystal Palace]] a [[Londra]] l’onn 1853 cun endrizzar ina cuntrada genuina cun models d’animals en grondezza natirala. Differents da quests dinosaurs aveva il sculptur [[Benjamin W. Hawkins]] reconstruì tenor las indicaziuns dal paleontolog Richard Owen. La cuntrada pon ins admirar anc ozendi. L’onn 1868 è Hawkins vegnì incumbensà da montar skelets da dinosaurs e da preschentar quels a la publicitad. En in museum a [[New York]] han quests emprims exponats da dinosaurs procurà per ina veritabla fulla da visitaders. En il decurs dals proxims decennis èn ils skelets da blers auters animals vegnids bandischads en ils tschalers dals museums e remplazzads tras questas novas attracziuns. Ozendi concurran sin il pli anc ils relicts dals [[Egipzians]] cun la popularitad dals dinosaurs. A partir dal 20avel tschientaner cumparan ils dinosaurs er entaifer la litteratura ed il film. Ina da las emprimas e pli renumadas istorgias da [[science-fiction]] è ‹The Lost World› dad [[Arthur Conan Doyle]] (1912) ch’è vegnida filmada pliras giadas. Bleras da questas istorgias (tranter auter era da [[Jules Verne]]) tractan la scuverta d’in territori fin alura nunenconuschent, per exempel d’in guaud tropic u d’in’insla, nua che dinosaurs hajan survivì. En blers films vegnan ils dinosaurs preschentads sco monsters cannibalics e vegn per part sugerì ch’els vivevan dal temp dals avdants da cuvels. In’excepziun furma il film da fantasia ‹Reise in die Urzeit› (1954), en il qual uffants viagian adina pli lunsch en il passà. Quest film tschecoslovac mussa per l’emprima giada animals dal temp primar en las epocas correspundentas. Il paleontolog [[Josef Augusta]] era stà participà sco cussegliader scientific. Films d’acziun da Hollywood pli novs che dattan in maletg vaira realistic dals dinosaurs furman ‹Jurassic Parc› (1993) e ‹The Lost World› (1997) da [[Steven Spielberg]]. La teoria da clonar dinosaurs sco quai ch’ella vegn preschentada en ‹Jurassic Parc› n’è dentant betg realistica. Il purtader da l’infurmaziun d’ierta, l’ADN, va numnadamain svelt en malura suenter la mort da la creatira. Films da dinosaurs pli novs èn savens films documentars ch’emprovan da preschentar ils animals en lur spazi da viver autentic. La seria da [[BBC]] ‹Dinosaurier – im Reich der Giganten› (titel englais: ‹[[Walking with dinosaurs]]›) è vegnida producida cun custs enorms. Ironicamain èsi pussaivel d’illustrar questas creatiras giganticas dal temp preistoric a moda autentica mo cun tecnica grafica la pli moderna (''[[Computer Generated Imagenery]]''). Tuttina n’han illustraziuns artisticas (l’uschenumnà paleoart) betg pers lur impurtanza. Er en grondas producziuns da kino vegn per part anc adina lavurà cun ''Storyboards''. En in essai cumparì en l’‹[[American Scientist Online]]› da l’onn 2005 s’occupa [[Keith Stewart Thompson]] da l’effect ch’ils dinosaurs han spezialmain sin uffants e giuvens creschids. Dinosaurs sajan in fenomen paradox: cun excepziun da la lingia dals utschels sajan tuts morts ora, ma tuttina sajan tschertins nunditg ferms e privlus. Per uffants, surtut sch’els èn gist vi d’emprender ina lingua, sa porschia qua in mund da fantasia ch’è bain accessibel, ermetic e ch’els san era furmar sez. Ils dinosaurs sajan mez reals, palpabels e corporals, dentant or d’in temp nunchapibel ed inaccessibel. Els sajan a medem temp monsters e cumpogns da far termagls, fetschian tema, ma sajan tuttina charins.<ref>[https://web.archive.org/web/20120603175958/http://www.americanscientist.org/issues/pub/dinosaurs-as-a-cultural-phenomenon Keith Stewart Thompson: ''Dinosaurs as a Cultural Phenomenon'', en: ''American Scientist Online'', nr. 3/2002, p. 212.]</ref> Suenter l’enorm success economic dal film ‹Jurassic Parc› ha ‹l’actur dinosaur› er conquistà il mund dals gieus da computer. Ina fin da questa fascinaziun da la cultura moderna per ils dinosaurs n’è betg da prevesair. == Annotaziuns == <references/> == Litteratura == * Kevin Padian e Philip Currie: ''Encyclopedia of Dinosaurs'', 1997, Academic Press. ISBN 0-12-226810-5 * Gregory Paul: ''The Scientific American Book of Dinosaurs'', 2000, St. Martin’s Press. ISBN 0-312-26226-4 * Gregory Paul: ''Dinosaurs of the Air: The Evolution and Loss of flight in Dinosaurs and Birds'', 2002, The Johns Hopkins University Press, Baltimore. ISBN 0-8018-6763-0 * David Weishampel, Peter Dodson e Halszka Osmólska: ''The Dinosauria'', 2. ediziun, University of California Press. ISBN 0-520-24209-2 * David Fastovsky und David Weishampel: ''The Evolution and Extinction of the Dinosaurs'', 2005, 2. ediziun, Cambridge University Press, Cambridge, ISBN 0-521-81172-4 * James Farlow e Brett-Surman: ''The Complete Dinosaur'', 1997. Indiana University Press, ISBN 0-253-21313-4 * Ernst Probst e Raymund Windolf: ''Dinosaurier in Deutschland'', 1993, C. Bertelsmann, München. ISBN 3-570-02314-1 * W. J. T. Mitchell: ''The Last Dinosaur Book: The Life and Times of a Cultural Icon'', 1998, The University of Chicago Press, Chicago. ISBN 0-226-53204-6 ([http://www.press.uchicago.edu/Misc/Chicago/532046.html extracts or dal cudesch]) * J. L. Sanz: ''Starring T. rex!: dinosaur mythology and popular culture'', 2002, Indiana University Press, Bloomington, translatà da Philip Mason. ISBN 0-253-34153-1 == Colliaziuns == {{Commons|Dinosauria|Dinosaurs}} * [https://web.archive.org/web/20130203090634/http://g-o.de/dossier-detail-8-2.html Dossier tematic] * [https://web.archive.org/web/20081108032132/http://www.palaeos.com/Vertebrates/Units/Unit310/100.html Palaeos.com] * [https://web.archive.org/web/20070220070914/http://www.dinodata.org/index.php DinoData.org] * [http://skeletaldrawing.com/ L’anatomia dals dinosaurs en maletgs] [[Categoria:Reptils]] [[Categoria:Artitgels recumandads (Animals)]] {{Artitgel 1000|+10}} rku4g86abwe3228w1uif9w9ylvcqmk3 Sursilvan/sr 0 8287 174456 172936 2026-09-30T13:33:05Z ~2026-52760-18 24055 174456 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Sursilvan}} {{sursilvan|idiom2=rumantsch grischun|lemma2=Sursilvan}} {{InterwikiP2959}} [[Image:Linguas grischunas oriundas.jpg|thumb|300px|right|Ils oriunds territoris linguistics dil [[chantun Grischun|cantun Grischun]]]] Il '''Sursilvan''' ei in idiom [[Rumantsch dal Grischun|romontsch]]. Sursilvan vegn discurriu ella [[Surselva]]. Ei dat pliras regiuns linguisticas ella Surselva: * Tujetsch (romontsch sursilvan vegl) * Medel (romontsch sursilvan vegl) * Cadi (senza [[Breil]], [[Dardin]] e [[Danis]]) * Foppa (regiun entuorn [[Glion]]) * Lumnezia * Plaun ([[Domat]] etc.) Igl emprem text sursilvan ei vegnius screts 1611 dil reformatur [[Steffan Gabriel|Stefan Gabriel]]. Tochen 1900 dev'ei duas ortografias sursilvanas. == Colligiaziuns == *[http://www.vocabularisursilvan.ch Niev vocabulari sursilvan online] == Litteratura == * D. B. Gregor: ''Romontsch : language and literature. The Sursilvan Raeto-Romance of Switzerland''. Cambridge : Oleander Press, 1982. (= Oleander language and literature ; 11) * Matthias Grünert: ''Modussyntax im Surselvischen : ein Beitrag zur Erforschung der Morphosyntax des Verbs im Bündnerromanischen''. Tübingen : Francke, 2003. (= Romanica Helvetica ; 122) * Sep Modest Nay: ''Lehrbuch der rätoromanischen Sprache : Deutsch-surselvisch''. Hrsg. von der Ligia Romontscha. Chur : Manatschal, Ebner, 1938. * Arnold Spescha: [https://www.spellchecker.pledarigrond.ch/pdf/grammatica_sursilvana.pdf ''Grammatica sursilvana'']. Cuera : Casa Ed. per Mieds d'Instrucziun, 1989. * [[Pavao Tekavčić]]: Abbozzo del sistema morfosintattico del soprasilvano odierno. ''Studia Romanica et Anglica Zagrabiensia'', [https://hrcak.srce.hr/clanak/179700 No. 33-34-35-36, 1972, p. 359-488]; [https://hrcak.srce.hr/clanak/191998 No. 37, 1974, p. 5-134]. * Pavao Tekavčić: Il soprasilvano. Ritratto linguistico della maggiore delle varietà romance. [https://www.micura.it/de/index-ladinia/suche?artid=379 ''Ladinia'', V, 1981, p. 271–291]. {{Navigaziun Linguas retoromanas}} [[Categoria:Sursilvan]] [[Category:Artitgels en sursilvan]] cv6gc7dwsila0en2ovapn8h8al3hniw 174457 174456 2026-09-30T13:37:00Z ~2026-52760-18 24055 174457 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Sursilvan}} {{sursilvan|idiom2=rumantsch grischun|lemma2=Sursilvan}} [[Image:Linguas grischunas oriundas.jpg|thumb|300px|right|Ils oriunds territoris linguistics dil [[chantun Grischun|cantun Grischun]]]] Il '''Sursilvan''' ei in idiom [[Rumantsch dal Grischun|romontsch]]. Sursilvan vegn discurriu ella [[Surselva]]. Ei dat pliras regiuns linguisticas ella Surselva: * Tujetsch (romontsch sursilvan vegl) * Medel (romontsch sursilvan vegl) * Cadi (senza [[Breil]], [[Dardin]] e [[Danis]]) * Foppa (regiun entuorn [[Glion]]) * Lumnezia * Plaun ([[Domat]] etc.) Igl emprem text sursilvan ei vegnius screts 1611 dil reformatur [[Steffan Gabriel|Stefan Gabriel]]. Tochen 1900 dev'ei duas ortografias sursilvanas. == Colligiaziuns == *[http://www.vocabularisursilvan.ch Niev vocabulari sursilvan online] == Litteratura == * D. B. Gregor: ''Romontsch : language and literature. The Sursilvan Raeto-Romance of Switzerland''. Cambridge : Oleander Press, 1982. (= Oleander language and literature ; 11) * Matthias Grünert: ''Modussyntax im Surselvischen : ein Beitrag zur Erforschung der Morphosyntax des Verbs im Bündnerromanischen''. Tübingen : Francke, 2003. (= Romanica Helvetica ; 122) * Sep Modest Nay: ''Lehrbuch der rätoromanischen Sprache : Deutsch-surselvisch''. Hrsg. von der Ligia Romontscha. Chur : Manatschal, Ebner, 1938. * Arnold Spescha: [https://www.spellchecker.pledarigrond.ch/pdf/grammatica_sursilvana.pdf ''Grammatica sursilvana'']. Cuera : Casa Ed. per Mieds d'Instrucziun, 1989. * [[Pavao Tekavčić]]: Abbozzo del sistema morfosintattico del soprasilvano odierno. ''Studia Romanica et Anglica Zagrabiensia'', [https://hrcak.srce.hr/clanak/179700 No. 33-34-35-36, 1972, p. 359-488]; [https://hrcak.srce.hr/clanak/191998 No. 37, 1974, p. 5-134]. * Pavao Tekavčić: Il soprasilvano. Ritratto linguistico della maggiore delle varietà romance. [https://www.micura.it/de/index-ladinia/suche?artid=379 ''Ladinia'', V, 1981, p. 271–291]. {{Navigaziun Linguas retoromanas}} [[Categoria:Sursilvan]] [[Category:Artitgels en sursilvan]] r0279xpeujhwri9hrdsoaxgn9do5hy4 Model:Test 10 11004 174458 145644 2026-09-30T13:40:35Z ~2026-52760-18 24055 174458 wikitext text/x-wiki {{Documentation}} = Parapamje = <onlyinclude> <div style="float:right; margin:0 0 1em 1em; width:auto; text-align:center; font-size:98%; font-family:lucida grande, sans-serif; line-height:16px;"> {| class="infobox" style="width:300px; font-size:88%; text-align:left; background:#fbfbfb; border:solid 1px #e0e0e0;" |- ! colspan="2" style="font-size:150%; padding:0.45em 0em {{#if:{{{EMRIISHTETIT|{{PAGENAME}}}}}|0.35em|0.05em}} 0em; text-align:center; font-weight:bold" | {{{EMRI NË SHQIP}}} |- ! colspan="2" style="font-size:145%; padding:{{#if:{{{EMRI NË SHQIP}}}|0.05em|0.35em}} 0em 0.5em 0em; text-align:center; font-weight:bold" | {{#if:{{{EMRIISHTETIT|{{PAGENAME}}}}}|''}}{{{EMRIISHTETIT|{{PAGENAME}}}}}{{#if:{{{SHTETIPANJOHUR|}}}|}}{{#if:{{{EMRIISHTETIT|{{PAGENAME}}}}}|''}} |- {{#if:{{{SKEDA_FLAMURI|}}}{{{SKEDA_EMBLEMA|}}}| {{!}}- class="mergedtoprow" {{!}} colspan="2" class="maptable" align="center" style="border-top:solid 1px #e0e0e0; border-bottom:solid 1px #e0e0e0;" {{!}} {{{!}} align="center" style="width:100%; background:#FFF; padding:0.5em 0; " {{#if:{{{SKEDA_FLAMURI|}}}| {{!}} align="center" style="width:58%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{SKEDA_FLAMURI}}}|125x100px|border|Flamuri {{{i|i}}} {{{EMRIRASADHANORE|{{PAGENAME}}}}}]] }} {{#if:{{{SKEDA_EMBLEMA|}}}| {{!}} align="center" style="width:auto; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{SKEDA_EMBLEMA}}}|{{{SKEDA_EMBLEMA_MADHESIA|100x95px}}}|Stema {{{e|e}}} {{{EMRIRASADHANORE|{{PAGENAME}}}}}]] }} {{!}}- {{#if:{{{SKEDA_FLAMURI|}}}| {{!}} align="center" {{!}} <small>[[Flamuri i {{{EMRIRASADHANORE|}}}|Flamuri]]</small> }} {{#if:{{{SKEDA_EMBLEMA|}}}| {{!}} align="center" {{!}} <small>[[Stema e {{{EMRIRASADHANORE|}}}|Stema]]</small> }} {{!}}} }} |- | align="center" colspan="2" style="padding:4px" | {| style="width:100%; background-color:transparent; text-align:left; border-collapse:collapse; padding:0px; margin:0; border:0; font-size:100%" |{{#if:{{{MOTO_KOMBETARE|}}}{{{MOTO_KOMBETAR|}}}|- {{!}} colspan="2" style="text-align:center; vertical-align:top; font-size:90%; border-bottom:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:center;" {{!}} [[Lista e motove kombëtare|Moto]]: {{{MOTO_KOMBETARE}}}{{{MOTO_KOMBETAR|}}} {{!}}}}{{#if:{{{HIMNI_KOMBETARE|}}}{{{HIMNI_KOMBETAR|}}}|- {{!}} colspan="2" style="text-align:center; vertical-align:top; font-size:90%; border-bottom:solid 1px #e0e0e0;padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:center;" {{!}} [[Himni kombëtar]]: {{{HIMNI_KOMBETARE}}}{{{HIMNI_KOMBETAR|}}}{{#if:{{{HIMNI_KOMBETARE_KENGA|}}}|<br /> [[File:{{{HIMNI_KOMBETARE_KENGA}}}|140px|center|noicon]]}} {{!}}}}- | colspan="2" | &nbsp; |- | colspan="2" style="border-top:solid 1px #e0e0e0; vertical-align:top; text-align:center; font-size:95%;| [[File:{{{SKEDA_HARTA|sin mapa.svg}}}|center|{{{SKEDA_HARTA_GJERESI|250x250px}}}|Situata e {{{EMRIRASADHANORE|{{PAGENAME}}}}}]] |- | colspan="2" | &nbsp; |- {{#if:{{{KRYEQYTETI|}}} | {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[Kryeqyteti]] {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} {{{KRYEQYTETI|}}}<br />{{#if:{{{KRYEQYTETI_LOCACION|}}}|{{{KRYEQYTETI_LOCACION}}}|{{#if:{{{KRYEQYTETI_LOCACIONI|}}}|<small>[{{coor URL}}{{{KRYEQYTETI_LOCACIONI}}}]</small>|}}}} <!-- {{!}}- | {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[Kryeqyteti]] {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} {{{KRYEQYTETI|}}}<br />{{#if:{{{KRYEQYTETI_LOCACION|}}}|{{{KRYEQYTETI_LOCACION}}}|{{#if:{{{KRYEQYTETI_LOCACIONI|}}}|<small>[{{coor URL}}{{{KRYEQYTETI_LOCACIONI}}}]</small>|}}}} --> }} |- {{#if:{{{QYTETI ME I MADH|}}} | {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[Demografia {{{e|e}}} {{{EMRIRASADHANORE|{{PAGENAME}}}}}|Qyteti më i madh]] {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} {{{QYTETI ME I MADH|}}} }} |- {{#if:{{{GJUHAZYRTARE|}}} | {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[Gjuha zyrtare|{{#if:{{{gjuha_zyrtare|}}}|gjuha_zyrtare|Gjuha zyrtare}}]]{{#if:{{{gjuha ko-zyrtare|}}}|<br />&nbsp;&bull; Ko-zyrtare|{{#if:{{{gjuha ko-zyrtare|}}}|<br />&nbsp;&bull; Ko-zyrtare}}}} {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} {{{gjuha_zyrtare|{{{GJUHAZYRTARE|p/dh}}}}}}{{#if:{{{gjuha ko-zyrtare|}}}|<br />{{{gjuha ko-zyrtare|p/dh}}}|{{#if:{{{gjuha ko-zyrtare|}}}|{{{gjuha ko-zyrtare|}}}}}}} }} |- {{#if:{{{QEVERIA|}}} | {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[Forma e qeverisë]] {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} {{{QEVERIA|}}} }} |- {{#if:{{{udhëheqësi_titulli|}}}{{{udhëheqësi_emrat|}}} | {{!}} style="padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} {{{udhëheqësi_titulli|}}} {{!}} style="padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} {{{udhëheqësi_emrat|}}} | {{#if:{{{KRYETARI|}}} | {{!}}- class="{{#if:{{{KRYETARI|}}}|mergedrow |mergedbottomrow}}" {{!}} style="padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[President]] {{!}} style="padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[{{{KRYETARI|}}}]] }} {{#if:{{{MONARK|}}} | {{!}}- class="{{#if:{{{MONARK|}}} |mergedrow |mergedbottomrow}}" {{!}} style="padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[Monark]] {{!}} style="padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[{{{MONARK|}}}]] }} {{#if:{{{DUKË I MADH|}}} | {{!}}- class="{{#if:{{{DUKË I MADH|}}} |mergedrow |mergedbottomrow}}" {{!}} style="padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[Dukë i Madh]] {{!}} style="padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[{{{DUKË I MADH|}}}]] }} {{#if:{{{KRYEMINISTRI|}}} | {{!}}- class="{{#if:{{{KRYEMINISTRI|}}}|mergedrow |mergedbottomrow}}" {{!}} style="padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[Kryeministër]] {{!}} style="padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[{{{KRYEMINISTRI|}}}]] }} {{#if:{{{KANCELAR|}}} | {{!}}- class="{{#if:{{{KANCELAR|}}}|mergedrow |mergedbottomrow}}" {{!}} style="padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[Kancelar]] {{!}} style="padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[{{{KANCELAR|}}}]] }} }} |- {{#if:{{{DITAEPAVARESISE|}}} | {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[Pavarësia]]<br />{{{pavarësia_informacion_speciale|}}} {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} {{{DITAEPAVARESISE|}}} }} |- {{#if:{{{FESTA_KOMBËTARE|}}} | {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} Festa kombëtare {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} {{{FESTA_KOMBËTARE|}}} }} |- {{#if:{{{SIPERFAQJA|}}}{{{SIPERFAQJA_UJE|}}}{{{SIPERFAQJA_VENDI|}}}{{{KUFIRI|}}} | {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[Sipërfaqja]] {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} {{#if:{{{SIPERFAQJA_VENDI|}}}|[[Lista e shteteve sipas sipërfaqes|Vëndi i {{{SIPERFAQJA_VENDI}}}-të]]}}<br />{{#if:{{{SIPERFAQJA|}}}|{{{SIPERFAQJA}}} [[kilometër_katror|km²]]}} }} |- {{#if:{{{ZEE|}}} | {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[‎Lista e shteteve sipas ZEE|ZEE]] {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} {{{ZEE|}}} }} |- {{#if:{{{POPULLSIA|}}}{{{POPULLSIA_E_VITIT|}}}{{{POPULLSIA_VENDI|}}}{{{POPULLSIA_DENDESIA|}}} | {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[Lista e shteteve sipas popullsisë|Popullsia]]<br />&nbsp;&bull; totale<br />&nbsp;&bull; [[Lista e shteteve sipas dendësisë së popullsisë|dendësia]] {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} {{#if:{{{POPULLSIA_VENDI|}}}|[[Lista e shteteve sipas popullsisë|Vëndi i {{{POPULLSIA_VENDI}}}-të]]}}<br />{{{POPULLSIA|}}}{{#if:{{{POPULLSIA_E_VITIT|}}}|&nbsp;<small>([[{{{POPULLSIA_E_VITIT}}}]])</small>}}<br />{{#if:{{{POPULLSIA_DENDESIA|}}}|{{#expr:ceil {{{POPULLSIA_DENDESIA}}}}} banorë/km²}} }} |- {{#if:{{{BPV|}}}{{{BPV_E_VITIT|}}}{{{BPV_PER_BANORE|}}} | {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[Prodhimi i Brendshëm Bruto|PBB]] {{#if:{{{BPV_E_VITIT|}}}|<small>({{{BPV_E_VITIT}}})</small>}}<br />&nbsp;&bull; totale<br />&nbsp;&bull; [[Prodhimi i Brendshëm Bruto për banor|për banor]] {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} <br />{{{BPV|p/dh}}}<br />{{#if:{{{BPV_PER_BANORE|}}}|{{{BPV_PER_BANORE}}}|}} }} |- {{#if:{{{IZHN_I_VITIT|}}}{{{IZHN|}}}{{{IZHN_VENDI|}}}{{{IZHN_kategoria|}}} | {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[Indeksi i zhvillimit njerëzor|IZHNJ]] {{#if:{{{IZHN_I_VITIT|}}}|<small>({{{IZHN_I_VITIT}}})</small>}} {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} {{{IZHN|}}} {{#if:{{{IZHN_V€|}}}|([[Indeksi i zhvillimit njerëzor|{{{IZHN_VENDI}}}º]])&nbsp;–&nbsp;{{{IZHN_kategoria}}}}} }} |- {{#if:{{{VALUTA|}}} | {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[Monedha]] {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} {{{VALUTA|}}} }} |- {{#if:{{{ZONA_KOHORE|}}}{{{ZONA_KOHORE_NE_VERE|}}} | {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[Zona kohore]]{{#if:{{{ZONA_KOHORE|}}}|<br />&nbsp;&bull; në [[UTC#Ora e verës|verë]]}} {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} {{{ZONA_KOHORE|p/dh}}}{{#if:{{{ZONA_KOHORE_NE_VERE|}}}|<br />{{{ZONA_KOHORE_NE_VERE}}}}} }} |- {{#if:{{{CCTLD|}}} | {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[Kodi i internetit TLD|Kodi i internetit]] {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} {{#if:{{{CCTLD|}}}|{{{CCTLD}}}|}} }} |- {{#if:{{{SHENJE_DALLUESE|}}} | {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[Lista e targave të automjeteve sipas shteteve|Targat e automjeteve]] {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} {{{SHENJE_DALLUESE|}}} }} |- {{#if:{{{KODI_TELEFONIK|}}} | {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[Lista e vendeve sipas kodit internacional telefonik|Prefiksi telefonik]]''' {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} {{#if:{{{KODI_TELEFONIK|}}}|+{{{KODI_TELEFONIK}}}|}} }} |- {{#if:{{{PREFIKSI_RADIOFONIK|}}} | {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[Lista e prefiksave radiofonik|Prefiksi radiofonik]] {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} {{#if:{{{PREFIKSI_RADIOFONIK|}}}|{{{PREFIKSI_RADIOFONIK}}}|}} }} |- {{#if:{{{KODI_ISO|}}} | {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} [[ISO 3166-1|Kodi ISO 3166-1]] {{!}} style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} {{{KODI_ISO|}}} }} |- {{#if:{{{ANETAR E|}}} {{!}} colspan="2" style="border-top:solid 1px #e0e0e0; padding:0.2em 0.2em 0.2em 0.1; vertical-align:top; text-align:left;" {{!}} Anëtar i: {{{ANETAR}}} {{!}}}}{{#if:{{{notas|}}}{{{nota1|}}}{{{nota2|}}}{{{nota3|}}}{{{nota4|}}}{{{nota5|}}}{{{nota6|}}}{{{nota7|}}}{{{nota8|}}}{{{nota9|}}}|- style="vertical-align:top; font-size:95%;" {{!}} colspan="2" style="border-top:solid 1px #e0e0e0; vertical-align:top;" {{!}} <ol class="references"> {{#if:{{{nota1<includeonly>|</includeonly>}}}|<li id="ficha_nota-1">[[#ficha_ref-1|↑]] {{{nota1}}}</li><br />}}{{#if:{{{nota2|}}}|<li id="ficha_nota-2">[[#ficha_ref-2|↑]] {{{nota2}}}</li><br />}}{{#if:{{{nota3|}}}|<li id="ficha_nota-3">[[#ficha_ref-3|↑]] {{{nota3}}}</li><br />}}{{#if:{{{nota4|}}}|<li id="ficha_nota-4">[[#ficha_ref-4|↑]] {{{nota4}}}</li><br />}}{{#if:{{{nota5|}}}|<li id="ficha_nota-5">[[#ficha_ref-5|↑]] {{{nota5}}}</li><br />}}{{#if:{{{nota6|}}}|<li id="ficha_nota-6">[[#ficha_ref-6|↑]] {{{nota6}}}</li><br />}}{{#if:{{{nota7|}}}|<li id="ficha_nota-7">[[#ficha_ref-7|↑]] {{{nota7}}}</li><br />}}{{#if:{{{nota8|}}}|<li id="ficha_nota-8">[[#ficha_ref-8|↑]] {{{nota8}}}</li><br />}}{{#if:{{{nota9|}}}|<li id="ficha_nota-9">[[#ficha_ref-9|↑]] {{{nota9}}}</li><br />}}{{#if:{{{nota10|}}}|<li id="ficha_nota-10">[[#ficha_ref-10|↑]] {{{nota10}}}</li><br />}}{{{notas|}}} </ol> }} |} |}</div></onlyinclude><noinclude>[[Categoria:Models:Infobox]]</noinclude> hdl5wxnr77cz4qt4h7w6wjhffsur1ph Model:Metadatas da populaziun CH-GR 10 11251 174465 173957 2026-10-01T10:42:59Z Horgner 1074 174465 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if: {{{2|}}} | {{#switch: {{{2|}}} <!-- Stand und Quelle sind unabhängig vom Gemeindeschlüssel --> | STAND = 2025-12-31 | QUELLE = {{Internetquelle |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/stand-entwicklung.assetdetail.36681837.html |titel=Bilanz der ständigen Wohnbevölkerung nach Bezirken und Gemeinden, 1991-2025 |werk=bfs.[[admin.ch]] |hrsg=[[Bundesamt für Statistik]] |abruf=2026-08-22 |kommentar=bei späteren [[Gemeindefusionen in der Schweiz|Gemeindefusionen]] Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2025 zusammengefasst}} | #default= <span class="error">Ungültiges Metadaten-Schlüsselwort <code>{{{2}}}</code></span>[[Kategorie:Wikipedia:Fehler in Vorlage Metadaten Einwohnerzahl]] }} | {{#switch: {{{1}}} | CH-GR= 207400 <!-- Kanton Graubünden / Chantun Grischun / Cantone dei Grigioni --> | B1841= 8148 <!-- Region Albula --> | B1842= 4597 <!-- Region Bernina --> | B1843= 9197 <!-- Region Engiadina Bassa / Val Müstair --> | B1844= 22255 <!-- Region Imboden --> | B1845= 26995 <!-- Region Landquart --> | B1846= 18385 <!-- Region Maloja --> | B1847= 9511 <!-- Region Moesa --> | B1848= 44972 <!-- Region Plessur --> | B1849= 26766 <!-- Region Prättigau / Davos --> | B1850= 21977 <!-- Region Surselva --> | B1851= 14597 <!-- Region Viamala --> | 3506 = 2703 <!-- Vaz/Obervaz --> | 3513 = 534 <!-- Lantsch/Lenz --> | 3514 = 213 <!-- Schmitten (GR) --> | 3542 = 1310 <!-- Albula/Alvra --> | 3543 = 2494 <!-- Surses --> | 3544 = 894 <!-- Bergün Filisur --> | 3551 = 1103 <!-- Brusio --> | 3561 = 3494 <!-- Poschiavo --> | 3572 = 651 <!-- Falera --> | 3575 = 2104 <!-- Laax --> | 3581 = 777 <!-- Sagogn --> | 3582 = 611 <!-- Schluein --> | 3603 = 948 <!-- Vals --> | 3618 = 2056 <!-- Lumnezia --> | 3619 = 5101 <!-- Ilanz/Glion --> | 3633 = 353 <!-- Fürstenau --> | 3637 = 337 <!-- Rothenbrunnen --> | 3638 = 846 <!-- Scharans --> | 3640 = 954 <!-- Sils im Domleschg --> | 3661 = 2551 <!-- Cazis --> | 3662 = 253 <!-- Flerden --> | 3663 = 538 <!-- Masein --> | 3668 = 3453 <!-- Thusis --> | 3669 = 148 <!-- Tschappina --> | 3670 = 162 <!-- Urmein --> | 3672 = 972 <!-- Safiental --> | 3673 = 2233 <!-- Domleschg --> | 3681 = 166 <!-- Avers --> | 3695 = 146 <!-- Sufers --> | 3701 = 912 <!-- Andeer --> | 3711 = 55 <!-- Rongellen --> | 3712 = 440 <!-- Zillis-Reischen --> | 3713 = 74 <!-- Ferrera --> | 3714 = 598 <!-- Rheinwald --> | 3715 = 378 <!-- Muntogna da Schons --> | 3721 = 3618 <!-- Bonaduz --> | 3722 = 8428 <!-- Domat/Ems --> | 3723 = 1607 <!-- Rhäzüns --> | 3731 = 2849 <!-- Felsberg --> | 3732 = 2954 <!-- Flims --> | 3733 = 1225 <!-- Tamins --> | 3734 = 1574 <!-- Trin --> | 3746 = 1586 <!-- Zernez --> | 3752 = 761 <!-- Samnaun --> | 3762 = 4599 <!-- Scuol --> | 3764 = 824 <!-- Valsot --> | 3781 = 627 <!-- Bever --> | 3782 = 1410 <!-- Celerina/Schlarigna --> | 3783 = 206 <!-- Madulain --> | 3784 = 2077 <!-- Pontresina --> | 3785 = 763 <!-- La Punt Chamues-ch --> | 3786 = 2926 <!-- Samedan --> | 3787 = 5027 <!-- St. Moritz --> | 3788 = 736 <!-- S-chanf --> | 3789 = 693 <!-- Sils im Engadin/Segl --> | 3790 = 1108 <!-- Silvaplana --> | 3791 = 1210 <!-- Zuoz --> | 3792 = 1602 <!-- Bregaglia --> | 3804 = 102 <!-- Buseno --> | 3805 = 262 <!-- Castaneda --> | 3808 = 172 <!-- Rossa --> | 3810 = 113 <!-- Santa Maria in Calanca --> | 3821 = 871 <!-- Lostallo --> | 3822 = 1432 <!-- Mesocco --> | 3823 = 320 <!-- Soazza --> | 3831 = 735 <!-- Cama --> | 3832 = 1634 <!-- Grono --> | 3834 = 2711 <!-- Roveredo (GR) --> | 3835 = 946 <!-- San Vittore --> | 3837 = 213 <!-- Calanca --> | 3847 = 1427 <!-- Val Müstair --> | 3851 = 10738 <!-- Davos --> | 3861 = 634 <!-- Fideris --> | 3862 = 200 <!-- Furna --> | 3863 = 1150 <!-- Jenaz --> | 3871 = 4499 <!-- Klosters --> | 3881 = 235 <!-- Conters im Prättigau --> | 3882 = 913 <!-- Küblis --> | 3891 = 1706 <!-- Luzein --> | 3901 = 39753 <!-- Chur --> | 3911 = 2075 <!-- Churwalden --> | 3921 = 3144 <!-- Arosa --> | 3945 = 3472 <!-- Trimmis --> | 3946 = 2676 <!-- Untervaz --> | 3947 = 3827 <!-- Zizers --> | 3951 = 886 <!-- Fläsch --> | 3952 = 979 <!-- Jenins --> | 3953 = 3344 <!-- Maienfeld --> | 3954 = 2530 <!-- Malans --> | 3955 = 9281 <!-- Landquart --> | 3961 = 2189 <!-- Grüsch --> | 3962 = 3017 <!-- Schiers --> | 3972 = 1485 <!-- Seewis im Prättigau --> | 3981 = 1738 <!-- Breil/Brigels --> | 3982 = 2163 <!-- Disentis/Mustér --> | 3983 = 330 <!-- Medel (Lucmagn) --> | 3985 = 1053 <!-- Sumvitg --> | 3986 = 1186 <!-- Tujetsch --> | 3987 = 1136 <!-- Trun --> | 3988 = 1151 <!-- Obersaxen Mundaun --> | #default= <span class="error">Ungültiger Metadaten-Schlüssel <code>{{{1}}}</code></span>[[Kategorie:Wikipedia:Fehler in Vorlage Metadaten Einwohnerzahl]] }} }}</includeonly><noinclude> Diese [[Wikipedia:WikiProjekt Metadaten|Metadatenvorlage]] enthält die Einwohnerzahlen der [[Politische Gemeinde|politischen Gemeinden]] des [[Kanton Graubünden|Kantons Graubünden]] vom {{EWD|CH-GR}}. == Quelle == * {{Metadaten Einwohnerzahl CH-GR||QUELLE}} == Anmerkung == Diese Metadatenvorlage muss denselben Stand haben wie die [[Vorlage:Metadaten Ausländeranteil CH-GR]] und daher zeitgleich aktualisiert werden. [[Kategorie:Vorlage:Metadaten Einwohnerzahl CH|GR]] </noinclude> 3tsmaujp9a4vvzaqtbjp5htiw8srei5 Roberto Ferruzzi 0 11692 174464 172854 2026-10-01T01:21:32Z InternetArchiveBot 16747 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 174464 wikitext text/x-wiki [[File:Roberto Ferruzzi (1853–1934).jpg|thumb|Roberto Ferruzzi]] [[File:Roberto Ferruzzi - Madonna von der Straße (Reproduktion).jpg|thumb|Il maletg da ‹La Madonnina› vegn savens reproducì.]] '''Roberto Ferruzzi''' (* 16 da december 1853 a Sebenico/[[Šibenik]] en [[Dalmazia]] (oz en [[Croazia]]);<ref>[https://web.archive.org/web/20150923212504/http://www.dalmaziaeu.it/docs/Il%20Dalmata%20n.%2057.pdf IL DALMATA, ottobre 2008]</ref> † 16 da favrer 1934 a [[Luvigliano]], vischnanca da [[Torreglia]]) è stà in pictur [[Italia|talian]]. == Vita == Cun quatter onns è Ferruzzi vegnì a [[Vaniescha]]. Suenter la mort nunspetgada da ses bab è el dentant turnà en Dalmazia, nua ch'el viveva fin ch'el aveva 14 onns ed è sa deditgà als studis classics ed a la pictura. Pli tard è el puspè turnà en Italia per viver a [[Torreglia|Luvigliano]] en la vischinanza da Vaniescha. Là ha el stgaffì sias ovras las pli impurtantas, tranter quels ‹La [[Madonnina]]›. Roberto Ferruzzi è mort ils 16 da favrer 1934 ed è vegnì sepulì al santeri da Luvigliano. == ‹La Madonnina› == Enconuschent è Roberto Ferruzzi vegnì surtut cun sia participaziun a la segunda [[Biennala da Vaniescha]] dal 1897. Là ha el exponì il maletg surnumnà cun l'intent da preschentar ina mamma cun ses uffant senza significaziun religiusa. Pir cun quell'exposiziun èsi vegnì tar il num ‹La Madonnina›. Il maletg è enconuschent sut blers nums, tranter quels ''Madonna con bambino'', ''Madonna del Riposo'', ''delle Vie'',<ref>[https://web.archive.org/web/20141206152910/http://www.ecatholic2000.com/ezine/index.php?option=com_content&task=view&id=22&Itemid=42 Madonna of the Streets]</ref><ref>http://klosterarbeit.com/presse.pdf</ref> ''della Tenerezza'', ''Madonnella'' e ''Zingarella''. == Annotaziuns == <references/> == Colliaziuns == {{commonscat}} * [http://www.arcipelagoadriatico.it/sommario.php?id=02499&sel=NOTIZIE&mese=10&anno=2008 La "Madonnina" torna al suo autore] (Seite des ''Centro di Documentazione Multimediale della cultura giuliana, istriana, fiumana e dalmata'', italienisch, 13. Oktober 2008, gesichtet 25. Juli 2011) * [http://parrocchiamarone.wordpress.com/2012/01/28/briciole-la-madonnina-del-ferruzzi/ Articolo sul dipinto La ''Madonnina'' con foto] {{DEFAULTSORT:Ferruzzi, Roberto}} [[Category:Picturs talians]] 3tnkxjakrvv1pxqqvomqosrhnrayymz Model:Metadatas da populaziun CH-TI 10 12088 174469 173959 2026-10-01T10:46:53Z Horgner 1074 174469 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if: {{{2|}}} | {{#switch: {{{2|}}} <!-- Stand und Quelle sind unabhängig vom Gemeindeschlüssel --> | STAND = 2025-12-31 | QUELLE = {{Internetquelle |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/stand-entwicklung.assetdetail.36681837.html |titel=Bilanz der ständigen Wohnbevölkerung nach Bezirken und Gemeinden, 1991-2025 |werk=bfs.[[admin.ch]] |hrsg=[[Bundesamt für Statistik]] |abruf=2026-08-22 |kommentar=bei späteren [[Gemeindefusionen in der Schweiz|Gemeindefusionen]] Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2025 zusammengefasst}} | #default= <span class="error">Ungültiges Metadaten-Schlüsselwort <code>{{{2}}}</code></span>[[Kategorie:Wikipedia:Fehler in Vorlage Metadaten Einwohnerzahl]] }} | {{#switch: {{{1}}} | CH-TI = 359783 <!--Kanton Tessin--> | B2101 = 58952 <!--Distretto di Bellinzona--> | B2102 = 5585 <!--Distretto di Blenio--> | B2103 = 8742 <!--Distretto di Leventina--> | B2104 = 64151 <!--Distretto di Locarno--> | B2105 = 155275 <!--Distretto di Lugano--> | B2106 = 50634 <!--Distretto di Mendrisio--> | B2107 = 10475 <!--Distretto di Riviera--> | B2108 = 5969 <!--Distretto di Vallemaggia--> | 5001 = 5211 <!-- Arbedo-Castione --> | 5002 = 45828 <!-- Bellinzona --> | 5003 = 3139 <!-- Cadenazzo --> | 5009 = 407 <!-- Isone --> | 5010 = 1712 <!-- Lumino --> | 5017 = 2655 <!-- Sant'Antonino --> | 5048 = 1781 <!-- Acquarossa --> | 5049 = 1752 <!-- Blenio --> | 5050 = 2052 <!-- Serravalle --> | 5061 = 1443 <!-- Airolo --> | 5063 = 116 <!-- Bedretto --> | 5071 = 188 <!-- Dalpe --> | 5072 = 2706 <!-- Faido --> | 5073 = 1761 <!-- Giornico --> | 5076 = 320 <!-- Personico --> | 5077 = 919 <!-- Pollegio --> | 5079 = 1289 <!-- Quinto --> | 5091 = 5290 <!-- Ascona --> | 5096 = 432 <!-- Brione sopra Minusio --> | 5097 = 1577 <!-- Brissago --> | 5108 = 4877 <!-- Gordola --> | 5112 = 1235 <!-- Lavertezzo --> | 5113 = 16463 <!-- Locarno --> | 5115 = 6780 <!-- Losone --> | 5117 = 194 <!-- Mergoscia --> | 5118 = 7273 <!-- Minusio --> | 5120 = 2513 <!-- Muralto --> | 5121 = 682 <!-- Orselina --> | 5125 = 516 <!-- Ronco sopra Ascona --> | 5131 = 3417 <!-- Tenero-Contra --> | 5136 = 643 <!-- Onsernone --> | 5138 = 2838 <!-- Cugnasco-Gerra --> | 5141 = 4582 <!-- Agno --> | 5143 = 348 <!-- Aranno --> | 5144 = 931 <!-- Arogno --> | 5148 = 1501 <!-- Bedano --> | 5151 = 2802 <!-- Bioggio --> | 5154 = 945 <!-- Bissone --> | 5160 = 467 <!-- Brusino Arsizio --> | 5161 = 784 <!-- Cademario --> | 5162 = 1601 <!-- Cadempino --> | 5167 = 2403 <!-- Canobbio --> | 5171 = 4393 <!-- Caslano --> | 5176 = 2194 <!-- Comano --> | 5180 = 1484 <!-- Cureglia --> | 5186 = 457 <!-- Grancia --> | 5187 = 1416 <!-- Gravesano --> | 5189 = 1748 <!-- Lamone --> | 5192 = 63691 <!-- Lugano --> | 5193 = 1609 <!-- Magliaso --> | 5194 = 1381 <!-- Manno --> | 5196 = 6976 <!-- Massagno --> | 5198 = 1812 <!-- Melide --> | 5199 = 1418 <!-- Mezzovico-Vira --> | 5203 = 681 <!-- Morcote --> | 5205 = 775 <!-- Muzzano --> | 5206 = 322 <!-- Neggio --> | 5208 = 1534 <!-- Origlio --> | 5210 = 4806 <!-- Paradiso --> | 5212 = 1965 <!-- Ponte Capriasca --> | 5214 = 1696 <!-- Porza --> | 5216 = 1368 <!-- Pura --> | 5221 = 2315 <!-- Savosa --> | 5225 = 2153 <!-- Sorengo --> | 5226 = 6702 <!-- Capriasca --> | 5227 = 3128 <!-- Torricella-Taverne --> | 5230 = 618 <!-- Vernate --> | 5231 = 1957 <!-- Vezia --> | 5233 = 398 <!-- Vico Morcote --> | 5236 = 4932 <!-- Collina d'Oro --> | 5237 = 1374 <!-- Alto Malcantone --> | 5238 = 4746 <!-- Monteceneri --> | 5239 = 3147 <!-- Tresa --> | 5240 = 3048 <!-- Val Mara --> | 5242 = 3415 <!-- Balerna --> | 5249 = 2241 <!-- Castel San Pietro --> | 5250 = 7677 <!-- Chiasso --> | 5251 = 2838 <!-- Coldrerio --> | 5254 = 15076 <!-- Mendrisio --> | 5257 = 4437 <!-- Morbio Inferiore --> | 5260 = 2339 <!-- Novazzano --> | 5263 = 2740 <!-- Riva San Vitale --> | 5266 = 4518 <!-- Stabio --> | 5268 = 3511 <!-- Vacallo --> | 5269 = 1842 <!-- Breggia --> | 5281 = 6213 <!-- Biasca --> | 5287 = 4262 <!-- Riviera --> | 5304 = 43 <!-- Bosco/Gurin --> | 5307 = 47 <!-- Campo (Vallemaggia) --> | 5309 = 39 <!-- Cerentino --> | 5310 = 1083 <!-- Cevio --> | 5315 = 42 <!-- Linescio --> | 5317 = 2686 <!-- Maggia --> | 5323 = 504 <!-- Lavizzara --> | 5324 = 1525 <!-- Avegno Gordevio --> | 5395 = 2667 <!-- Lema --> | 5396 = 2646 <!-- Terre di Pedemonte --> | 5397 = 1049 <!-- Centovalli --> | 5398 = 4977 <!-- Gambarogno --> | 5399 = 749 <!-- Verzasca --> | 5394 = 0 <!--Kommunanz Capriasca/Valcolla--> | 5391 = 0 <!--Kommunanz Medeglia/Cadenazzo--> | #default= <span class="error">Ungültiger Metadaten-Schlüssel <code>{{{1}}}</code></span>[[Kategorie:Wikipedia:Fehler in Vorlage Metadaten Einwohnerzahl]] }} }}</includeonly><noinclude> Diese [[Wikipedia:WikiProjekt Metadaten|Metadatenvorlage]] enthält die Einwohnerzahlen der [[Politische Gemeinde|politischen Gemeinden]] des [[Kanton Tessin|Kantons Tessin]] vom {{EWD|CH-TI}}. == Quelle == * {{Metadaten Einwohnerzahl CH-TI||QUELLE}} == Anmerkung == Diese Metadatenvorlage muss denselben Stand haben wie die [[Vorlage:Metadaten Ausländeranteil CH-TI]] und daher zeitgleich aktualisiert werden. [[Kategorie:Vorlage:Metadaten Einwohnerzahl CH|TI]] </noinclude> m2odu0aqnqwbp313lv7a6qds4wn3r7r Model:Metadatas da populaziun CH-JU 10 12425 174468 173958 2026-10-01T10:46:04Z Horgner 1074 174468 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if: {{{2|}}} | {{#switch: {{{2|}}} <!-- Stand und Quelle sind unabhängig vom Gemeindeschlüssel --> | STAND = 2025-12-31 | QUELLE = {{Internetquelle |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/stand-entwicklung.assetdetail.36681837.html |titel=Bilanz der ständigen Wohnbevölkerung nach Bezirken und Gemeinden, 1991-2025 |werk=bfs.[[admin.ch]] |hrsg=[[Bundesamt für Statistik]] |abruf=2026-08-22 |kommentar=bei späteren [[Gemeindefusionen in der Schweiz|Gemeindefusionen]] Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2025 zusammengefasst}} | #default= <span class="error">Ungültiges Metadaten-Schlüsselwort <code>{{{2}}}</code></span>[[Kategorie:Wikipedia:Fehler in Vorlage Metadaten Einwohnerzahl]] }} | {{#switch: {{{1}}} | CH-JU= 82231 <!-- Kanton Jura ab 01.01.2026 --> | B2601= 40323 <!-- District de Delémont --> | B2602= 10464 <!-- District des Franches-Montagnes --> | B2603= 24391 <!-- District de Porrentruy --> | B2604= 7053 <!-- District de Moutier --> | 6702 = 953 <!-- Boécourt --> | 6703 = 259 <!-- Bourrignon --> | 6704 = 500 <!-- Châtillon (JU) --> | 6706 = 456 <!-- Courchapoix --> | 6708 = 3737 <!-- Courrendlin --> | 6709 = 3439 <!-- Courroux --> | 6710 = 2784 <!-- Courtételle --> | 6711 = 12991 <!-- Delémont --> | 6712 = 1397 <!-- Develier --> | 6713 = 111 <!-- Ederswiler --> | 6715 = 523 <!-- Mervelier --> | 6716 = 109 <!-- Mettembert --> | 6718 = 422 <!-- Movelier --> | 6719 = 368 <!-- Pleigne --> | 6721 = 767 <!-- Rossemaison --> | 6722 = 274 <!-- Saulcy --> | 6724 = 461 <!-- Soyhières --> | 6729 = 7532 <!-- Haute-Sorne --> | 6730 = 3240 <!-- Val Terbi --> | 6741 = 299 <!-- Le Bémont (JU) --> | 6742 = 1246 <!-- Les Bois --> | 6743 = 1631 <!-- Les Breuleux --> | 6745 = 145 <!-- Les Enfers --> | 6748 = 518 <!-- Les Genevez (JU) --> | 6750 = 712 <!-- Lajoux (JU) --> | 6751 = 565 <!-- Montfaucon --> | 6753 = 513 <!-- Muriaux --> | 6754 = 1936 <!-- Le Noirmont --> | 6757 = 2528 <!-- Saignelégier --> | 6758 = 248 <!-- Saint-Brais --> | 6759 = 123 <!-- Soubey --> | 6771 = 1965 <!-- Alle --> | 6774 = 1159 <!-- Boncourt --> | 6778 = 660 <!-- Bure --> | 6781 = 720 <!-- Coeuve --> | 6782 = 1082 <!-- Cornol --> | 6783 = 332 <!-- Courchavon --> | 6784 = 2463 <!-- Courgenay --> | 6785 = 749 <!-- Courtedoux --> | 6789 = 328 <!-- Fahy --> | 6790 = 1645 <!-- Fontenais --> | 6792 = 362 <!-- Grandfontaine --> | 6800 = 6597 <!-- Porrentruy --> | 6806 = 554 <!-- Vendlincourt --> | 6807 = 1182 <!-- Basse-Allaine --> | 6808 = 1289 <!-- Clos du Doubs --> | 6809 = 1063 <!-- Haute-Ajoie --> | 6810 = 1124 <!-- La Baroche --> | 6811 = 376 <!-- Damphreux-Lugnez --> | 6812 = 741 <!-- Basse-Vendline --> | 6831 = 7053 <!-- Moutier --> | #default= <span class="error">Ungültiger Metadaten-Schlüssel <code>{{{1}}}</code></span>[[Kategorie:Wikipedia:Fehler in Vorlage Metadaten Einwohnerzahl]] }} }}</includeonly><noinclude> Diese [[Wikipedia:WikiProjekt Metadaten|Metadatenvorlage]] enthält die Einwohnerzahlen der [[Politische Gemeinde|politischen Gemeinden]] des [[Kanton Jura|Kantons Jura]] vom {{EWD|CH-JU}}. == Quelle == * {{Metadaten Einwohnerzahl CH-JU||QUELLE}} == Anmerkung == Diese Metadatenvorlage muss denselben Stand haben wie die [[Vorlage:Metadaten Ausländeranteil CH-JU]] und daher zeitgleich aktualisiert werden. [[Kategorie:Vorlage:Metadaten Einwohnerzahl CH|JU]] </noinclude> ak4b1yxtxiai7g4a1dr3drrf1qfla5m Model:Metadatas da populaziun CH-VS 10 12426 174471 173961 2026-10-01T10:48:51Z Horgner 1074 174471 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if: {{{2|}}} | {{#switch: {{{2|}}} <!-- Stand und Quelle sind unabhängig vom Gemeindeschlüssel --> | STAND = 2025-12-31 | QUELLE = {{Internetquelle |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/stand-entwicklung.assetdetail.36681837.html |titel=Bilanz der ständigen Wohnbevölkerung nach Bezirken und Gemeinden, 1991-2025 |werk=bfs.[[admin.ch]] |hrsg=[[Bundesamt für Statistik]] |abruf=2026-08-22 |kommentar=bei späteren [[Gemeindefusionen in der Schweiz|Gemeindefusionen]] Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2025 zusammengefasst}} | #default= <span class="error">Ungültiges Metadaten-Schlüsselwort <code>{{{2}}}</code></span>[[Kategorie:Wikipedia:Fehler in Vorlage Metadaten Einwohnerzahl]] }} | {{#switch: {{{1}}} | CH-VS= 376113 <!-- Canton du Valais / Kanton Wallis --> | B2301= 29225 <!-- Bezirk Brig --> | B2302= 32164 <!-- District de Conthey --> | B2303= 16528 <!-- District d’Entremont --> | B2304= 4446 <!-- Bezirk Goms --> | B2305= 11734 <!-- District d’Hérens --> | B2306= 13538 <!-- Bezirk Leuk --> | B2307= 54518 <!-- District de Martigny --> | B2308= 51819 <!-- District de Monthey --> | B2309= 11603 <!-- Bezirk Raron --> | B2309O= 3323 <!-- Bezirk Östlich Raron --> | B2309W= 8280 <!-- Bezirk Westilch Raron --> | B2310= 15192 <!-- District de Saint-Maurice --> | B2311= 52392 <!-- District de Sierre --> | B2312= 52364 <!-- District de Sion --> | B2313= 30590 <!-- Bezirk Visp --> | 6002 = 14197 <!-- Brig-Glis --> | 6004 = 345 <!-- Eggerberg --> | 6007 = 10791 <!-- Naters --> | 6008 = 2327 <!-- Ried-Brig --> | 6009 = 287 <!-- Simplon --> | 6010 = 1203 <!-- Termen --> | 6011 = 75 <!-- Zwischbergen --> | 6021 = 3938 <!-- Ardon --> | 6022 = 4486 <!-- Chamoson --> | 6023 = 9661 <!-- Conthey --> | 6024 = 7354 <!-- Nendaz --> | 6025 = 6725 <!-- Vétroz --> | 6032 = 242 <!-- Bourg-Saint-Pierre --> | 6033 = 790 <!-- Liddes --> | 6034 = 3339 <!-- Orsières --> | 6035 = 1113 <!-- Sembrancher --> | 6037 = 11044 <!-- Val de Bagnes --> | 6052 = 364 <!-- Bellwald --> | 6054 = 126 <!-- Binn --> | 6056 = 538 <!-- Ernen --> | 6057 = 894 <!-- Fiesch --> | 6058 = 359 <!-- Fieschertal --> | 6061 = 340 <!-- Lax --> | 6076 = 662 <!-- Obergoms --> | 6077 = 1163 <!-- Goms --> | 6078 = 1598 <!-- Unnergoms ab 01.01.2027 --> | 6082 = 4509 <!-- Ayent --> | 6083 = 1673 <!-- Evolène --> | 6084 = 1553 <!-- Hérémence --> | 6087 = 841 <!-- Saint-Martin (VS) --> | 6089 = 1970 <!-- Vex --> | 6090 = 1188 <!-- Mont-Noble --> | 6101 = 743 <!-- Agarn --> | 6102 = 245 <!-- Albinen --> | 6104 = 184 <!-- Ergisch --> | 6109 = 118 <!-- Inden --> | 6110 = 4349 <!-- Leuk --> | 6111 = 1401 <!-- Leukerbad --> | 6112 = 141 <!-- Oberems --> | 6113 = 1777 <!-- Salgesch --> | 6116 = 701 <!-- Varen --> | 6117 = 426 <!-- Guttet-Feschel --> | 6118 = 2260 <!-- Gampel-Bratsch --> | 6119 = 1193 <!-- Turtmann-Unterems --> | 6131 = 952 <!-- Bovernier --> | 6133 = 9407 <!-- Fully --> | 6134 = 793 <!-- Isérables --> | 6135 = 3594 <!-- Leytron --> | 6136 = 22513 <!-- Martigny --> | 6137 = 2416 <!-- Martigny-Combe --> | 6139 = 3831 <!-- Riddes --> | 6140 = 3226 <!-- Saillon --> | 6141 = 7605 <!-- Saxon --> | 6142 = 181 <!-- Trient --> | 6151 = 1415 <!-- Champéry --> | 6152 = 10188 <!-- Collombey-Muraz --> | 6153 = 19351 <!-- Monthey --> | 6154 = 4528 <!-- Port-Valais --> | 6155 = 1104 <!-- Saint-Gingolph --> | 6156 = 5068 <!-- Troistorrents --> | 6157 = 2149 <!-- Val-d'Illiez --> | 6158 = 3080 <!-- Vionnaz --> | 6159 = 4936 <!-- Vouvry --> | 6172 = 39 <!-- Bister --> | 6173 = 1219 <!-- Bitsch --> | 6177 = 409 <!-- Grengiols --> | 6181 = 445 <!-- Riederalp --> | 6191 = 639 <!-- Ausserberg --> | 6192 = 291 <!-- Blatten --> | 6193 = 774 <!-- Bürchen --> | 6194 = 460 <!-- Eischoll --> | 6195 = 248 <!-- Ferden --> | 6197 = 334 <!-- Kippel --> | 6198 = 731 <!-- Niedergesteln --> | 6199 = 2030 <!-- Raron --> | 6201 = 483 <!-- Unterbäch --> | 6202 = 522 <!-- Wiler (Lötschen) --> | 6203 = 743 <!-- Mörel-Filet --> | 6204 = 1768 <!-- Steg-Hohtenn --> | 6205 = 468 <!-- Bettmeralp --> | 6211 = 866 <!-- Collonges --> | 6212 = 1120 <!-- Dorénaz --> | 6213 = 1535 <!-- Evionnaz --> | 6214 = 422 <!-- Finhaut --> | 6215 = 2149 <!-- Massongex --> | 6217 = 4656 <!-- Saint-Maurice --> | 6218 = 1521 <!-- Salvan --> | 6219 = 1978 <!-- Vernayaz --> | 6220 = 945 <!-- Vérossaz --> | 6232 = 3981 <!-- Chalais --> | 6235 = 1627 <!-- Chippis --> | 6238 = 2598 <!-- Grône --> | 6239 = 625 <!-- Icogne --> | 6240 = 4590 <!-- Lens --> | 6246 = 2618 <!-- Saint-Léonard --> | 6248 = 18059 <!-- Sierre --> | 6252 = 2785 <!-- Anniviers --> | 6253 = 10782 <!-- Crans-Montana --> | 6254 = 4727 <!-- Noble-Contrée --> | 6261 = 1474 <!-- Arbaz --> | 6263 = 3979 <!-- Grimisuat --> | 6265 = 8453 <!-- Savièse --> | 6266 = 37844 <!-- Sion --> | 6267 = 614 <!-- Veysonnaz --> | 6281 = 1406 <!-- Baltschieder --> | 6282 = 189 <!-- Eisten --> | 6283 = 298 <!-- Embd --> | 6285 = 1321 <!-- Grächen --> | 6286 = 773 <!-- Lalden --> | 6287 = 448 <!-- Randa --> | 6288 = 376 <!-- Saas-Almagell --> | 6289 = 340 <!-- Saas-Balen --> | 6290 = 1637 <!-- Saas-Fee --> | 6291 = 1043 <!-- Saas-Grund --> | 6292 = 2347 <!-- St. Niklaus --> | 6293 = 1140 <!-- Stalden (VS) --> | 6294 = 559 <!-- Staldenried --> | 6295 = 1341 <!-- Täsch --> | 6296 = 514 <!-- Törbel --> | 6297 = 9075 <!-- Visp --> | 6298 = 1301 <!-- Visperterminen --> | 6299 = 369 <!-- Zeneggen --> | 6300 = 6113 <!-- Zermatt --> | #default= <span class="error">Ungültiger Metadaten-Schlüssel <code>{{{1}}}</code></span>[[Kategorie:Wikipedia:Fehler in Vorlage Metadaten Einwohnerzahl]] }} }}</includeonly><noinclude> Diese [[Wikipedia:WikiProjekt Metadaten|Metadatenvorlage]] enthält die Einwohnerzahlen der [[Politische Gemeinde|politischen Gemeinden]] des [[Kanton Wallis|Kantons Wallis]] vom {{EWD|CH-VS}}. == Quelle == * {{Metadaten Einwohnerzahl CH-VS||QUELLE}} == Anmerkung == Diese Metadatenvorlage muss denselben Stand haben wie die [[Vorlage:Metadaten Ausländeranteil CH-VS]] und daher zeitgleich aktualisiert werden. [[Kategorie:Vorlage:Metadaten Einwohnerzahl CH|VS]] </noinclude> mqypwtcc5xi6zo63aiaqynrrjolvzhp Model:Metadatas da populaziun CH-FR 10 12438 174467 173956 2026-10-01T10:45:16Z Horgner 1074 174467 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if: {{{2|}}} | {{#switch: {{{2|}}} <!-- Stand und Quelle sind unabhängig vom Gemeindeschlüssel --> | STAND = 2025-12-31 | QUELLE = {{Internetquelle |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/stand-entwicklung.assetdetail.36681837.html |titel=Bilanz der ständigen Wohnbevölkerung nach Bezirken und Gemeinden, 1991-2025 |werk=bfs.[[admin.ch]] |hrsg=[[Bundesamt für Statistik]] |abruf=2026-08-22 |kommentar=bei späteren [[Gemeindefusionen in der Schweiz|Gemeindefusionen]] Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2025 zusammengefasst}} | #default= <span class="error">Ungültiges Metadaten-Schlüsselwort <code>{{{2}}}</code></span>[[Kategorie:Wikipedia:Fehler in Vorlage Metadaten Einwohnerzahl]] }} | {{#switch: {{{1}}} | CH-FR= 350918 <!-- Canton de Fribourg / Kanton Freiburg --> | B1001= 37261 <!-- District de la Broye --> | B1002= 27394 <!-- District de la Glâne --> | B1003= 62990 <!-- District de la Gruyère --> | B1004= 114618 <!-- District de la Sarine --> | B1005= 39755 <!-- Bezirk See / District du Lac --> | B1006= 46950 <!-- Bezirk Sense --> | B1007= 21648 <!-- District de la Veveyse --> | 2008 = 549 <!-- Châtillon (FR) --> | 2011 = 2067 <!-- Cugy (FR) --> | 2016 = 1295 <!-- Fétigny --> | 2022 = 1156 <!-- Gletterens --> | 2025 = 1239 <!-- Lully (FR) --> | 2027 = 443 <!-- Ménières --> | 2029 = 3105 <!-- Montagny (FR) --> | 2035 = 493 <!-- Nuvilly --> | 2038 = 108 <!-- Prévondavaux --> | 2041 = 2106 <!-- Saint-Aubin (FR) --> | 2043 = 324 <!-- Sévaz --> | 2044 = 1259 <!-- Surpierre --> | 2045 = 537 <!-- Vallon --> | 2050 = 1587 <!-- Les Montets --> | 2051 = 1349 <!-- Delley-Portalban --> | 2053 = 6287 <!-- Belmont-Broye --> | 2054 = 10812 <!-- Estavayer --> | 2055 = 2545 <!-- Cheyres-Châbles --> | 2056 = 1738 <!-- Fétigny-Ménières ab 01.01.2026 --> | 2063 = 910 <!-- Billens-Hennens --> | 2067 = 362 <!-- Le Châtelard --> | 2068 = 852 <!-- Châtonnaye --> | 2079 = 214 <!-- Grangettes --> | 2086 = 605 <!-- Massonnens --> | 2087 = 1217 <!-- Mézières (FR) --> | 2096 = 6276 <!-- Romont (FR) --> | 2097 = 2638 <!-- Rue --> | 2099 = 2711 <!-- Siviriez --> | 2102 = 4073 <!-- Ursy --> | 2113 = 2410 <!-- Vuisternens-devant-Romont --> | 2114 = 1593 <!-- Villorsonnens --> | 2115 = 1112 <!-- Torny --> | 2117 = 2421 <!-- Villaz --> | 2121 = 1772 <!-- Haut-Intyamon --> | 2122 = 2050 <!-- Pont-en-Ogoz --> | 2123 = 748 <!-- Botterens --> | 2124 = 2957 <!-- Broc --> | 2125 = 27276 <!-- Bulle --> | 2128 = 354 <!-- Châtel-sur-Montsalvens --> | 2129 = 1037 <!-- Corbières --> | 2130 = 508 <!-- Crésuz --> | 2131 = 823 <!-- Echarlens --> | 2134 = 925 <!-- Grandvillard --> | 2135 = 2353 <!-- Gruyères --> | 2137 = 750 <!-- Hauteville --> | 2138 = 659 <!-- Jaun --> | 2140 = 2093 <!-- Marsens --> | 2143 = 790 <!-- Morlon --> | 2145 = 1457 <!-- Le Pâquier (FR) --> | 2147 = 649 <!-- Pont-la-Ville --> | 2148 = 2924 <!-- Riaz --> | 2149 = 2083 <!-- La Roche --> | 2152 = 1478 <!-- Sâles --> | 2153 = 1125 <!-- Sorens --> | 2155 = 1115 <!-- Vaulruz --> | 2160 = 2580 <!-- Vuadens --> | 2162 = 1759 <!-- Bas-Intyamon --> | 2163 = 2725 <!-- Val-de-Charmey --> | 2173 = 837 <!-- Autigny --> | 2174 = 1970 <!-- Avry --> | 2175 = 3488 <!-- Belfaux --> | 2177 = 908 <!-- Chénens --> | 2183 = 3120 <!-- Corminboeuf --> | 2186 = 1605 <!-- Cottens (FR) --> | 2194 = 242 <!-- Ferpicloz --> | 2196 = 39599 <!-- Fribourg --> | 2197 = 3507 <!-- Givisiez --> | 2198 = 3989 <!-- Granges-Paccot --> | 2206 = 9566 <!-- Marly --> | 2208 = 2094 <!-- Matran --> | 2211 = 2874 <!-- Neyruz (FR) --> | 2216 = 148 <!-- Pierrafortscha --> | 2220 = 3326 <!-- Le Mouret --> | 2226 = 1643 <!-- Treyvaux --> | 2228 = 12644 <!-- Villars-sur-Glâne --> | 2230 = 71 <!-- Villarsel-sur-Marly --> | 2233 = 2674 <!-- Hauterive (FR) --> | 2234 = 2239 <!-- La Brillaz --> | 2235 = 1481 <!-- La Sonnaz --> | 2236 = 8719 <!-- Gibloux --> | 2237 = 2487 <!-- Prez --> | 2238 = 2489 <!-- Bois-d'Amont --> | 2239 = 2898 <!-- Grolley-Ponthaux --> | 2250 = 1431 <!-- Courgevaux --> | 2254 = 5847 <!-- Courtepin --> | 2257 = 1120 <!-- Cressier (FR) --> | 2258 = 435 <!-- Fräschels --> | 2261 = 179 <!-- Greng --> | 2262 = 5139 <!-- Gurmels ab 01.01.2026 --> | 2265 = 5546 <!-- Kerzers --> | 2266 = 698 <!-- Kleinbösingen --> | 2271 = 586 <!-- Meyriez --> | 2272 = 2393 <!-- Misery-Courtion --> | 2274 = 1020 <!-- Muntelier --> | 2275 = 9525 <!-- Murten --> | 2276 = 1285 <!-- Ried bei Kerzers --> | 2278 = 429 <!-- Ulmiz --> | 2284 = 4551 <!-- Mont-Vully --> | 2292 = 738 <!-- Brünisried --> | 2293 = 9333 <!-- Düdingen --> | 2294 = 1718 <!-- Giffers --> | 2295 = 3336 <!-- Bösingen --> | 2296 = 1413 <!-- Heitenried --> | 2299 = 3729 <!-- Plaffeien --> | 2300 = 1099 <!-- Plasselb --> | 2301 = 1161 <!-- Rechthalten --> | 2303 = 1062 <!-- St. Silvester --> | 2304 = 1389 <!-- St. Ursen --> | 2305 = 4303 <!-- Schmitten (FR) --> | 2306 = 8030 <!-- Tafers --> | 2307 = 1374 <!-- Tentlingen --> | 2308 = 2417 <!-- Ueberstorf --> | 2309 = 5848 <!-- Wünnewil-Flamatt --> | 2321 = 3690 <!-- Attalens --> | 2323 = 1661 <!-- Bossonnens --> | 2325 = 8931 <!-- Châtel-Saint-Denis --> | 2328 = 1012 <!-- Granges (Veveyse) --> | 2333 = 1462 <!-- Remaufens --> | 2335 = 1059 <!-- Saint-Martin (FR) --> | 2336 = 1591 <!-- Semsales --> | 2337 = 1221 <!-- Le Flon --> | 2338 = 1323 <!-- La Verrerie --> | 2391 = 0 <!--Staatswald Galm--> | #default= <span class="error">Ungültiger Metadaten-Schlüssel <code>{{{1}}}</code></span>[[Kategorie:Wikipedia:Fehler in Vorlage Metadaten Einwohnerzahl]] }} }}</includeonly><noinclude> Diese [[Wikipedia:WikiProjekt Metadaten|Metadatenvorlage]] enthält die Einwohnerzahlen der [[Politische Gemeinde|politischen Gemeinden]] des [[Kanton Freiburg|Kantons Freiburg]] vom {{EWD|CH-FR}}. == Quelle == * {{Metadaten Einwohnerzahl CH-FR||QUELLE}} == Anmerkung == Diese Metadatenvorlage muss denselben Stand haben wie die [[Vorlage:Metadaten Ausländeranteil CH-FR]] und daher zeitgleich aktualisiert werden. [[Kategorie:Vorlage:Metadaten Einwohnerzahl CH|FR]] </noinclude> pqpua81fywmhsln3zhrwfe39vns18ui Model:Metadatas da populaziun CH-BE 10 12469 174466 173955 2026-10-01T10:44:25Z Horgner 1074 174466 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if: {{{2|}}} | {{#switch: {{{2|}}} <!-- Stand und Quelle sind unabhängig vom Gemeindeschlüssel --> | STAND = 2024-12-31<includeonly>{{#if: {{{2|}}} | {{#switch: {{{2|}}} <!-- Stand und Quelle sind unabhängig vom Gemeindeschlüssel --> | STAND = 2025-12-31 | QUELLE = {{Internetquelle |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/stand-entwicklung.assetdetail.36681837.html |titel=Bilanz der ständigen Wohnbevölkerung nach Bezirken und Gemeinden, 1991-2025 |werk=bfs.[[admin.ch]] |hrsg=[[Bundesamt für Statistik]] |abruf=2026-08-22 |kommentar=bei späteren [[Gemeindefusionen in der Schweiz|Gemeindefusionen]] Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2025 zusammengefasst}} | #default= <span class="error">Ungültiges Metadaten-Schlüsselwort <code>{{{2}}}</code></span>[[Kategorie:Wikipedia:Fehler in Vorlage Metadaten Einwohnerzahl]] }} | {{#switch: {{{1}}} | CH-BE= 1069074 <!-- Kanton Bern / Canton de Berne ab 01.01.2026 --> | B0241= 47003 <!-- Arrondissement administratif Jura bernois ab 01.01.2026 --> | B0242= 107448 <!-- Verwaltungskreis Biel/Bienne --> | B0243= 79107 <!-- Verwaltungskreis Seeland --> | B0244= 86163 <!-- Verwaltungskreis Oberaargau --> | B0245= 100490 <!-- Verwaltungskreis Emmental --> | B0246= 430771 <!-- Verwaltungskreis Bern-Mittelland --> | B0247= 110264 <!-- Verwaltungskreis Thun --> | B0248= 16863 <!-- Verwaltungskreis Obersimmental-Saanen --> | B0249= 41799 <!-- Verwaltungskreis Frutigen-Niedersimmental --> | B0250= 49166 <!-- Verwaltungskreis Interlaken-Oberhasli --> | 0301 = 4601 <!-- Aarberg --> | 0302 = 1112 <!-- Bargen (BE) --> | 0303 = 3056 <!-- Grossaffoltern --> | 0304 = 2238 <!-- Kallnach --> | 0305 = 1413 <!-- Kappelen --> | 0306 = 16613 <!-- Lyss --> | 0307 = 2615 <!-- Meikirch --> | 0309 = 1271 <!-- Radelfingen --> | 0310 = 2755 <!-- Rapperswil (BE) --> | 0311 = 3778 <!-- Schüpfen --> | 0312 = 3280 <!-- Seedorf (BE) --> | 0321 = 4873 <!-- Aarwangen --> | 0322 = 485 <!-- Auswil --> | 0323 = 674 <!-- Bannwil --> | 0324 = 787 <!-- Bleienbach --> | 0325 = 165 <!-- Busswil bei Melchnau --> | 0326 = 736 <!-- Gondiswil --> | 0329 = 16233 <!-- Langenthal --> | 0331 = 2841 <!-- Lotzwil --> | 0332 = 3383 <!-- Madiswil --> | 0333 = 1485 <!-- Melchnau --> | 0335 = 237 <!-- Oeschenbach --> | 0336 = 183 <!-- Reisiswil --> | 0337 = 4514 <!-- Roggwil (BE) --> | 0338 = 1568 <!-- Rohrbach --> | 0339 = 374 <!-- Rohrbachgraben --> | 0340 = 597 <!-- Rütschelen --> | 0341 = 529 <!-- Schwarzhäusern --> | 0342 = 3621 <!-- Thunstetten --> | 0344 = 907 <!-- Ursenbach --> | 0345 = 1694 <!-- Wynau --> | 0351 = 138562 <!-- Bern --> | 0352 = 6348 <!-- Bolligen --> | 0353 = 4462 <!-- Bremgarten bei Bern --> | 0354 = 3342 <!-- Kirchlindach --> | 0355 = 43923 <!-- Köniz --> | 0356 = 13940 <!-- Muri bei Bern --> | 0357 = 856 <!-- Oberbalm --> | 0358 = 3413 <!-- Stettlen --> | 0359 = 6070 <!-- Vechigen --> | 0360 = 9310 <!-- Wohlen bei Bern --> | 0361 = 11842 <!-- Zollikofen --> | 0362 = 11482 <!-- Ittigen --> | 0363 = 18432 <!-- Ostermundigen --> | 0371 = 57462 <!-- Biel/Bienne --> | 0372 = 2706 <!-- Evilard --> | 0381 = 1713 <!-- Arch --> | 0382 = 920 <!-- Büetigen --> | 0383 = 3779 <!-- Büren an der Aare --> | 0385 = 1064 <!-- Diessbach bei Büren --> | 0386 = 1587 <!-- Dotzigen --> | 0387 = 5808 <!-- Lengnau (BE) --> | 0388 = 1377 <!-- Leuzigen --> | 0389 = 56 <!-- Meienried --> | 0390 = 1513 <!-- Meinisberg --> | 0391 = 895 <!-- Oberwil bei Büren --> | 0392 = 5255 <!-- Pieterlen --> | 0393 = 872 <!-- Rüti bei Büren --> | 0394 = 643 <!-- Wengi --> | 0401 = 1154 <!-- Aefligen --> | 0402 = 630 <!-- Alchenstorf --> | 0403 = 1124 <!-- Bäriswil --> | 0404 = 17577 <!-- Burgdorf --> | 0405 = 2004 <!-- Ersigen --> | 0406 = 3414 <!-- Hasle bei Burgdorf --> | 0407 = 1619 <!-- Heimiswil --> | 0408 = 206 <!-- Hellsau --> | 0409 = 2805 <!-- Hindelbank --> | 0410 = 258 <!-- Höchstetten --> | 0411 = 516 <!-- Kernenried --> | 0412 = 5918 <!-- Kirchberg (BE) --> | 0413 = 2260 <!-- Koppigen --> | 0414 = 2363 <!-- Krauchthal --> | 0415 = 1491 <!-- Lyssach --> | 0418 = 2972 <!-- Oberburg --> | 0420 = 2479 <!-- Rüdtligen-Alchenflüh --> | 0421 = 99 <!-- Rumendingen --> | 0422 = 155 <!-- Rüti bei Lyssach --> | 0423 = 198 <!-- Willadingen --> | 0424 = 2101 <!-- Wynigen --> | 0431 = 1801 <!-- Corgémont --> | 0432 = 504 <!-- Cormoret --> | 0433 = 675 <!-- Cortébert --> | 0434 = 1432 <!-- Courtelary --> | 0435 = 542 <!-- La Ferrière --> | 0437 = 114 <!-- Mont-Tramelan --> | 0438 = 1284 <!-- Orvin --> | 0441 = 935 <!-- Renan (BE) --> | 0442 = 237 <!-- Romont (BE) --> | 0443 = 5144 <!-- Saint-Imier --> | 0444 = 1874 <!-- Sonceboz-Sombeval --> | 0445 = 1229 <!-- Sonvilier --> | 0446 = 4670 <!-- Tramelan --> | 0448 = 938 <!-- Villeret --> | 0449 = 829 <!-- Sauge --> | 0450 = 1957 <!-- Péry-La Heutte --> | 0491 = 625 <!-- Brüttelen --> | 0492 = 1393 <!-- Erlach --> | 0493 = 570 <!-- Finsterhennen --> | 0494 = 878 <!-- Gals --> | 0495 = 1047 <!-- Gampelen --> | 0496 = 3800 <!-- Ins --> | 0497 = 576 <!-- Lüscherz --> | 0498 = 1683 <!-- Müntschemier --> | 0499 = 640 <!-- Siselen --> | 0500 = 428 <!-- Treiten --> | 0501 = 476 <!-- Tschugg --> | 0502 = 908 <!-- Vinelz --> | 0533 = 3413 <!-- Bätterkinden --> | 0535 = 87 <!-- Deisswil bei Münchenbuchsee --> | 0538 = 5525 <!-- Fraubrunnen --> | 0540 = 5883 <!-- Jegenstorf --> | 0541 = 442 <!-- Iffwil --> | 0543 = 592 <!-- Mattstetten --> | 0544 = 4134 <!-- Moosseedorf --> | 0546 = 10751 <!-- Münchenbuchsee --> | 0551 = 6632 <!-- Urtenen-Schönbühl --> | 0552 = 4504 <!-- Utzenstorf --> | 0553 = 93 <!-- Wiggiswil --> | 0554 = 1036 <!-- Wiler bei Utzenstorf --> | 0556 = 332 <!-- Zielebach --> | 0557 = 549 <!-- Zuzwil (BE) --> | 0561 = 3438 <!-- Adelboden --> | 0562 = 2353 <!-- Aeschi bei Spiez --> | 0563 = 7136 <!-- Frutigen --> | 0564 = 795 <!-- Kandergrund --> | 0565 = 1298 <!-- Kandersteg --> | 0566 = 1134 <!-- Krattigen --> | 0567 = 3850 <!-- Reichenbach im Kandertal --> | 0571 = 1210 <!-- Beatenberg --> | 0572 = 2771 <!-- Bönigen --> | 0573 = 3264 <!-- Brienz (BE) --> | 0574 = 499 <!-- Brienzwiler --> | 0575 = 423 <!-- Därligen --> | 0576 = 3942 <!-- Grindelwald --> | 0577 = 437 <!-- Gsteigwiler --> | 0578 = 352 <!-- Gündlischwand --> | 0579 = 625 <!-- Habkern --> | 0580 = 551 <!-- Hofstetten bei Brienz --> | 0581 = 6123 <!-- Interlaken --> | 0582 = 399 <!-- Iseltwald --> | 0584 = 2356 <!-- Lauterbrunnen --> | 0585 = 1205 <!-- Leissigen --> | 0586 = 242 <!-- Lütschental --> | 0587 = 4196 <!-- Matten bei Interlaken --> | 0588 = 348 <!-- Niederried bei Interlaken --> | 0589 = 489 <!-- Oberried am Brienzersee --> | 0590 = 2647 <!-- Ringgenberg (BE) --> | 0591 = 92 <!-- Saxeten --> | 0592 = 674 <!-- Schwanden bei Brienz --> | 0593 = 5750 <!-- Unterseen --> | 0594 = 2760 <!-- Wilderswil --> | 0602 = 974 <!-- Arni (BE) --> | 0603 = 1879 <!-- Biglen --> | 0605 = 1316 <!-- Bowil --> | 0606 = 535 <!-- Brenzikofen --> | 0607 = 456 <!-- Freimettigen --> | 0608 = 4191 <!-- Grosshöchstetten --> | 0609 = 262 <!-- Häutligen --> | 0610 = 629 <!-- Herbligen --> | 0611 = 1008 <!-- Kiesen --> | 0612 = 5469 <!-- Konolfingen --> | 0613 = 624 <!-- Landiswil --> | 0614 = 1272 <!-- Linden --> | 0615 = 563 <!-- Mirchel --> | 0616 = 13003 <!-- Münsingen --> | 0617 = 714 <!-- Niederhünigen --> | 0619 = 3776 <!-- Oberdiessbach --> | 0620 = 710 <!-- Oberthal --> | 0622 = 658 <!-- Oppligen --> | 0623 = 2876 <!-- Rubigen --> | 0626 = 1814 <!-- Walkringen --> | 0627 = 11600 <!-- Worb --> | 0628 = 1665 <!-- Zäziwil --> | 0629 = 319 <!-- Oberhünigen --> | 0630 = 519 <!-- Allmendingen --> | 0632 = 4510 <!-- Wichtrach --> | 0662 = 1278 <!-- Ferenbalm --> | 0663 = 1486 <!-- Frauenkappelen --> | 0665 = 251 <!-- Gurbrü --> | 0666 = 420 <!-- Kriechenwil --> | 0667 = 3306 <!-- Laupen --> | 0668 = 3184 <!-- Mühleberg --> | 0669 = 593 <!-- Münchenwiler --> | 0670 = 5805 <!-- Neuenegg --> | 0671 = 375 <!-- Wileroltigen --> | 0681 = 264 <!-- Belprahon --> | 0683 = 160 <!-- Champoz --> | 0687 = 189 <!-- Corcelles (BE) --> | 0690 = 1387 <!-- Court --> | 0691 = 527 <!-- Crémines --> | 0692 = 370 <!-- Eschert --> | 0694 = 398 <!-- Grandval --> | 0696 = 367 <!-- Loveresse --> | 0700 = 7053 <!-- Moutier --> | 0701 = 486 <!-- Perrefitte --> | 0703 = 2454 <!-- Reconvilier --> | 0704 = 204 <!-- Roches (BE) --> | 0706 = 657 <!-- Saicourt --> | 0707 = 151 <!-- Saules (BE) --> | 0708 = 37 <!-- Schelten --> | 0709 = 63 <!-- Seehof --> | 0711 = 311 <!-- Sorvilier --> | 0713 = 3469 <!-- Tavannes --> | 0715 = 29 <!-- Rebévelier --> | 0716 = 464 <!-- Petit-Val --> | 0717 = 4043 <!-- Valbirse --> | 0723 = 3781 <!-- La Neuveville --> | 0724 = 776 <!-- Nods --> | 0726 = 2251 <!-- Plateau de Diesse --> | 0727 = 2605 <!-- Clairval ab 01.01.2027 --> | 0731 = 2499 <!-- Aegerten --> | 0732 = 1805 <!-- Bellmund --> | 0733 = 4714 <!-- Brügg --> | 0734 = 474 <!-- Bühl --> | 0735 = 375 <!-- Epsach --> | 0736 = 444 <!-- Hagneck --> | 0737 = 325 <!-- Hermrigen --> | 0738 = 663 <!-- Jens --> | 0739 = 3873 <!-- Ipsach --> | 0740 = 508 <!-- Ligerz --> | 0741 = 405 <!-- Merzligen --> | 0742 = 862 <!-- Mörigen --> | 0743 = 7160 <!-- Nidau --> | 0744 = 3375 <!-- Orpund --> | 0745 = 3976 <!-- Port --> | 0746 = 2049 <!-- Safnern --> | 0747 = 538 <!-- Scheuren --> | 0748 = 697 <!-- Schwadernau --> | 0749 = 3590 <!-- Studen (BE) --> | 0750 = 1409 <!-- Sutz-Lattrigen --> | 0751 = 3070 <!-- Täuffelen --> | 0754 = 1036 <!-- Walperswil --> | 0755 = 2678 <!-- Worben --> | 0756 = 1239 <!-- Twann-Tüscherz --> | 0761 = 876 <!-- Därstetten --> | 0762 = 2307 <!-- Diemtigen --> | 0763 = 1709 <!-- Erlenbach im Simmental --> | 0766 = 839 <!-- Oberwil im Simmental --> | 0767 = 1393 <!-- Reutigen --> | 0768 = 13332 <!-- Spiez --> | 0769 = 2732 <!-- Wimmis --> | 0770 = 1020 <!-- Stocken-Höfen --> | 0782 = 236 <!-- Guttannen --> | 0783 = 1125 <!-- Hasliberg --> | 0784 = 1079 <!-- Innertkirchen --> | 0785 = 4791 <!-- Meiringen --> | 0786 = 580 <!-- Schattenhalb --> | 0791 = 1258 <!-- Boltigen --> | 0792 = 2352 <!-- Lenk --> | 0793 = 1316 <!-- St. Stephan --> | 0794 = 3083 <!-- Zweisimmen --> | 0841 = 1036 <!-- Gsteig --> | 0842 = 851 <!-- Lauenen --> | 0843 = 6967 <!-- Saanen --> | 0852 = 1487 <!-- Guggisberg --> | 0853 = 1728 <!-- Rüschegg --> | 0855 = 6797 <!-- Schwarzenburg --> | 0861 = 11739 <!-- Belp --> | 0863 = 1077 <!-- Burgistein --> | 0866 = 1320 <!-- Gerzensee --> | 0867 = 870 <!-- Gurzelen --> | 0868 = 299 <!-- Jaberg --> | 0869 = 1116 <!-- Kaufdorf --> | 0870 = 4663 <!-- Kehrsatz --> | 0872 = 1859 <!-- Kirchdorf (BE) --> | 0877 = 513 <!-- Niedermuhlern --> | 0879 = 3078 <!-- Riggisberg --> | 0880 = 1756 <!-- Rüeggisberg --> | 0883 = 2175 <!-- Seftigen --> | 0884 = 2697 <!-- Toffen --> | 0885 = 2170 <!-- Uttigen --> | 0886 = 3219 <!-- Wattenwil --> | 0888 = 1194 <!-- Wald (BE) --> | 0889 = 2076 <!-- Thurnen --> | 0901 = 2438 <!-- Eggiwil --> | 0902 = 9645 <!-- Langnau im Emmental --> | 0903 = 2728 <!-- Lauperswil --> | 0904 = 1221 <!-- Röthenbach im Emmental --> | 0905 = 2394 <!-- Rüderswil --> | 0906 = 919 <!-- Schangnau --> | 0907 = 2684 <!-- Signau --> | 0908 = 1277 <!-- Trub --> | 0909 = 1536 <!-- Trubschachen --> | 0921 = 849 <!-- Amsoldingen --> | 0922 = 1289 <!-- Blumenstein --> | 0923 = 1584 <!-- Buchholterberg --> | 0924 = 494 <!-- Eriz --> | 0925 = 788 <!-- Fahrni --> | 0927 = 732 <!-- Heiligenschwendi --> | 0928 = 7200 <!-- Heimberg --> | 0929 = 4130 <!-- Hilterfingen --> | 0931 = 499 <!-- Homberg --> | 0932 = 225 <!-- Horrenbach-Buchen --> | 0934 = 2553 <!-- Oberhofen am Thunersee --> | 0935 = 483 <!-- Oberlangenegg --> | 0936 = 241 <!-- Pohlern --> | 0938 = 4943 <!-- Sigriswil --> | 0939 = 16599 <!-- Steffisburg --> | 0940 = 157 <!-- Teuffenthal (BE) --> | 0941 = 2574 <!-- Thierachern --> | 0942 = 44163 <!-- Thun --> | 0943 = 695 <!-- Uebeschi --> | 0944 = 6072 <!-- Uetendorf --> | 0945 = 1069 <!-- Unterlangenegg --> | 0946 = 232 <!-- Wachseldorn --> | 0948 = 769 <!-- Forst-Längenbühl --> | 0951 = 1224 <!-- Affoltern im Emmental --> | 0952 = 1075 <!-- Dürrenroth --> | 0953 = 1346 <!-- Eriswil --> | 0954 = 5206 <!-- Huttwil --> | 0955 = 4406 <!-- Lützelflüh --> | 0956 = 3278 <!-- Rüegsau --> | 0957 = 5234 <!-- Sumiswald --> | 0958 = 927 <!-- Trachselwald --> | 0959 = 539 <!-- Walterswil (BE) --> | 0960 = 1125 <!-- Wyssachen --> | 0971 = 1529 <!-- Attiswil --> | 0972 = 45 <!-- Berken --> | 0973 = 706 <!-- Bettenhausen --> | 0975 = 224 <!-- Farnern --> | 0976 = 334 <!-- Graben --> | 0977 = 1199 <!-- Heimenhausen --> | 0979 = 7620 <!-- Herzogenbuchsee --> | 0980 = 668 <!-- Inkwil --> | 0981 = 5689 <!-- Niederbipp --> | 0982 = 1784 <!-- Niederönz --> | 0983 = 1979 <!-- Oberbipp --> | 0985 = 555 <!-- Ochlenberg --> | 0987 = 499 <!-- Rumisberg --> | 0988 = 1565 <!-- Seeberg --> | 0989 = 1179 <!-- Thörigen --> | 0990 = 234 <!-- Walliswil bei Niederbipp --> | 0991 = 614 <!-- Walliswil bei Wangen --> | 0992 = 2981 <!-- Wangen an der Aare --> | 0995 = 2657 <!-- Wiedlisbach --> | #default= <span class="error">Ungültiger Metadaten-Schlüssel <code>{{{1}}}</code></span>[[Kategorie:Wikipedia:Fehler in Vorlage Metadaten Einwohnerzahl]] }} }}</includeonly><noinclude> Diese [[Wikipedia:WikiProjekt Metadaten|Metadatenvorlage]] enthält die Einwohnerzahlen der [[Politische Gemeinde|politischen Gemeinden]] des [[Kanton Bern|Kantons Bern]] per {{EWD|CH-BE}}. == Quelle == * {{Metadaten Einwohnerzahl CH-BE||QUELLE}} == Anmerkung == Diese Metadatenvorlage muss denselben Stand haben wie die [[Vorlage:Metadaten Ausländeranteil CH-BE]] und daher zeitgleich aktualisiert werden. [[Kategorie:Vorlage:Metadaten Einwohnerzahl CH|BE]] </noinclude> | QUELLE = {{Internetquelle |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/stand-entwicklung.assetdetail.36073822.html |titel=Bilanz der ständigen Wohnbevölkerung nach Bezirken und Gemeinden, 1991–2024 |werk=bfs.[[admin.ch]] |hrsg=[[Bundesamt für Statistik]] |abruf=2025-08-28 |kommentar=bei späteren [[Gemeindefusionen in der Schweiz|Gemeindefusionen]] Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2024 zusammengefasst}} | #default= <span class="error">Ungültiges Metadaten-Schlüsselwort <code>{{{2}}}</code></span>[[Kategorie:Wikipedia:Fehler in Vorlage Metadaten Einwohnerzahl]] }} | {{#switch: {{{1}}} | CH-BE= 1063960 <!-- Kanton Bern / Canton de Berne ab 01.01.2026 --> | B0241= 47037 <!-- Arrondissement administratif Jura bernois ab 01.01.2026 --> | B0242= 106403 <!-- Verwaltungskreis Biel/Bienne --> | B0243= 78802 <!-- Verwaltungskreis Seeland --> | B0244= 85482 <!-- Verwaltungskreis Oberaargau --> | B0245= 100033 <!-- Verwaltungskreis Emmental --> | B0246= 428625 <!-- Verwaltungskreis Bern-Mittelland --> | B0247= 109919 <!-- Verwaltungskreis Thun --> | B0248= 16796 <!-- Verwaltungskreis Obersimmental-Saanen --> | B0249= 41701 <!-- Verwaltungskreis Frutigen-Niedersimmental --> | B0250= 49162 <!-- Verwaltungskreis Interlaken-Oberhasli --> | 0301 = 4620 <!-- Aarberg --> | 0302 = 1096 <!-- Bargen (BE) --> | 0303 = 3070 <!-- Grossaffoltern --> | 0304 = 2235 <!-- Kallnach --> | 0305 = 1409 <!-- Kappelen --> | 0306 = 16558 <!-- Lyss --> | 0307 = 2600 <!-- Meikirch --> | 0309 = 1285 <!-- Radelfingen --> | 0310 = 2705 <!-- Rapperswil (BE) --> | 0311 = 3784 <!-- Schüpfen --> | 0312 = 3235 <!-- Seedorf (BE) --> | 0321 = 4813 <!-- Aarwangen --> | 0322 = 477 <!-- Auswil --> | 0323 = 678 <!-- Bannwil --> | 0324 = 779 <!-- Bleienbach --> | 0325 = 166 <!-- Busswil bei Melchnau --> | 0326 = 731 <!-- Gondiswil --> | 0329 = 16141 <!-- Langenthal --> | 0331 = 2779 <!-- Lotzwil --> | 0332 = 3330 <!-- Madiswil --> | 0333 = 1518 <!-- Melchnau --> | 0335 = 234 <!-- Oeschenbach --> | 0336 = 178 <!-- Reisiswil --> | 0337 = 4432 <!-- Roggwil (BE) --> | 0338 = 1599 <!-- Rohrbach --> | 0339 = 375 <!-- Rohrbachgraben --> | 0340 = 582 <!-- Rütschelen --> | 0341 = 519 <!-- Schwarzhäusern --> | 0342 = 3587 <!-- Thunstetten --> | 0344 = 903 <!-- Ursenbach --> | 0345 = 1701 <!-- Wynau --> | 0351 = 137995 <!-- Bern --> | 0352 = 6374 <!-- Bolligen --> | 0353 = 4424 <!-- Bremgarten bei Bern --> | 0354 = 3341 <!-- Kirchlindach --> | 0355 = 43508 <!-- Köniz --> | 0356 = 13712 <!-- Muri bei Bern --> | 0357 = 865 <!-- Oberbalm --> | 0358 = 3384 <!-- Stettlen --> | 0359 = 5982 <!-- Vechigen --> | 0360 = 9283 <!-- Wohlen bei Bern --> | 0361 = 11591 <!-- Zollikofen --> | 0362 = 11546 <!-- Ittigen --> | 0363 = 18326 <!-- Ostermundigen --> | 0371 = 56896 <!-- Biel/Bienne --> | 0372 = 2657 <!-- Evilard --> | 0381 = 1744 <!-- Arch --> | 0382 = 916 <!-- Büetigen --> | 0383 = 3806 <!-- Büren an der Aare --> | 0385 = 1052 <!-- Diessbach bei Büren --> | 0386 = 1580 <!-- Dotzigen --> | 0387 = 5798 <!-- Lengnau (BE) --> | 0388 = 1361 <!-- Leuzigen --> | 0389 = 57 <!-- Meienried --> | 0390 = 1453 <!-- Meinisberg --> | 0391 = 904 <!-- Oberwil bei Büren --> | 0392 = 5216 <!-- Pieterlen --> | 0393 = 870 <!-- Rüti bei Büren --> | 0394 = 633 <!-- Wengi --> | 0401 = 1140 <!-- Aefligen --> | 0402 = 634 <!-- Alchenstorf --> | 0403 = 1119 <!-- Bäriswil --> | 0404 = 17292 <!-- Burgdorf --> | 0405 = 2032 <!-- Ersigen --> | 0406 = 3402 <!-- Hasle bei Burgdorf --> | 0407 = 1629 <!-- Heimiswil --> | 0408 = 213 <!-- Hellsau --> | 0409 = 2794 <!-- Hindelbank --> | 0410 = 253 <!-- Höchstetten --> | 0411 = 534 <!-- Kernenried --> | 0412 = 5922 <!-- Kirchberg (BE) --> | 0413 = 2281 <!-- Koppigen --> | 0414 = 2381 <!-- Krauchthal --> | 0415 = 1484 <!-- Lyssach --> | 0418 = 2990 <!-- Oberburg --> | 0420 = 2490 <!-- Rüdtligen-Alchenflüh --> | 0421 = 91 <!-- Rumendingen --> | 0422 = 163 <!-- Rüti bei Lyssach --> | 0423 = 196 <!-- Willadingen --> | 0424 = 2097 <!-- Wynigen --> | 0431 = 1819 <!-- Corgémont --> | 0432 = 511 <!-- Cormoret --> | 0433 = 660 <!-- Cortébert --> | 0434 = 1447 <!-- Courtelary --> | 0435 = 548 <!-- La Ferrière --> | 0437 = 111 <!-- Mont-Tramelan --> | 0438 = 1260 <!-- Orvin --> | 0441 = 957 <!-- Renan (BE) --> | 0442 = 232 <!-- Romont (BE) --> | 0443 = 5177 <!-- Saint-Imier --> | 0444 = 1909 <!-- Sonceboz-Sombeval --> | 0445 = 1221 <!-- Sonvilier --> | 0446 = 4727 <!-- Tramelan --> | 0448 = 924 <!-- Villeret --> | 0449 = 829 <!-- Sauge --> | 0450 = 1976 <!-- Péry-La Heutte --> | 0491 = 641 <!-- Brüttelen --> | 0492 = 1394 <!-- Erlach --> | 0493 = 570 <!-- Finsterhennen --> | 0494 = 849 <!-- Gals --> | 0495 = 1016 <!-- Gampelen --> | 0496 = 3777 <!-- Ins --> | 0497 = 572 <!-- Lüscherz --> | 0498 = 1652 <!-- Müntschemier --> | 0499 = 633 <!-- Siselen --> | 0500 = 428 <!-- Treiten --> | 0501 = 497 <!-- Tschugg --> | 0502 = 910 <!-- Vinelz --> | 0533 = 3375 <!-- Bätterkinden --> | 0535 = 85 <!-- Deisswil bei Münchenbuchsee --> | 0538 = 5498 <!-- Fraubrunnen --> | 0540 = 5872 <!-- Jegenstorf --> | 0541 = 445 <!-- Iffwil --> | 0543 = 599 <!-- Mattstetten --> | 0544 = 4155 <!-- Moosseedorf --> | 0546 = 10696 <!-- Münchenbuchsee --> | 0551 = 6545 <!-- Urtenen-Schönbühl --> | 0552 = 4469 <!-- Utzenstorf --> | 0553 = 96 <!-- Wiggiswil --> | 0554 = 1032 <!-- Wiler bei Utzenstorf --> | 0556 = 323 <!-- Zielebach --> | 0557 = 555 <!-- Zuzwil (BE) --> | 0561 = 3420 <!-- Adelboden --> | 0562 = 2325 <!-- Aeschi bei Spiez --> | 0563 = 7100 <!-- Frutigen --> | 0564 = 810 <!-- Kandergrund --> | 0565 = 1299 <!-- Kandersteg --> | 0566 = 1130 <!-- Krattigen --> | 0567 = 3792 <!-- Reichenbach im Kandertal --> | 0571 = 1229 <!-- Beatenberg --> | 0572 = 2786 <!-- Bönigen --> | 0573 = 3256 <!-- Brienz (BE) --> | 0574 = 514 <!-- Brienzwiler --> | 0575 = 416 <!-- Därligen --> | 0576 = 3930 <!-- Grindelwald --> | 0577 = 436 <!-- Gsteigwiler --> | 0578 = 344 <!-- Gündlischwand --> | 0579 = 629 <!-- Habkern --> | 0580 = 529 <!-- Hofstetten bei Brienz --> | 0581 = 6123 <!-- Interlaken --> | 0582 = 401 <!-- Iseltwald --> | 0584 = 2331 <!-- Lauterbrunnen --> | 0585 = 1205 <!-- Leissigen --> | 0586 = 239 <!-- Lütschental --> | 0587 = 4201 <!-- Matten bei Interlaken --> | 0588 = 366 <!-- Niederried bei Interlaken --> | 0589 = 481 <!-- Oberried am Brienzersee --> | 0590 = 2655 <!-- Ringgenberg (BE) --> | 0591 = 98 <!-- Saxeten --> | 0592 = 668 <!-- Schwanden bei Brienz --> | 0593 = 5708 <!-- Unterseen --> | 0594 = 2768 <!-- Wilderswil --> | 0602 = 983 <!-- Arni (BE) --> | 0603 = 1856 <!-- Biglen --> | 0605 = 1293 <!-- Bowil --> | 0606 = 534 <!-- Brenzikofen --> | 0607 = 453 <!-- Freimettigen --> | 0608 = 4071 <!-- Grosshöchstetten --> | 0609 = 268 <!-- Häutligen --> | 0610 = 640 <!-- Herbligen --> | 0611 = 990 <!-- Kiesen --> | 0612 = 5485 <!-- Konolfingen --> | 0613 = 623 <!-- Landiswil --> | 0614 = 1275 <!-- Linden --> | 0615 = 561 <!-- Mirchel --> | 0616 = 13049 <!-- Münsingen --> | 0617 = 710 <!-- Niederhünigen --> | 0619 = 3723 <!-- Oberdiessbach --> | 0620 = 706 <!-- Oberthal --> | 0622 = 660 <!-- Oppligen --> | 0623 = 2894 <!-- Rubigen --> | 0626 = 1829 <!-- Walkringen --> | 0627 = 11595 <!-- Worb --> | 0628 = 1669 <!-- Zäziwil --> | 0629 = 333 <!-- Oberhünigen --> | 0630 = 532 <!-- Allmendingen --> | 0632 = 4466 <!-- Wichtrach --> | 0662 = 1253 <!-- Ferenbalm --> | 0663 = 1470 <!-- Frauenkappelen --> | 0665 = 249 <!-- Gurbrü --> | 0666 = 437 <!-- Kriechenwil --> | 0667 = 3285 <!-- Laupen --> | 0668 = 3097 <!-- Mühleberg --> | 0669 = 588 <!-- Münchenwiler --> | 0670 = 5730 <!-- Neuenegg --> | 0671 = 380 <!-- Wileroltigen --> | 0681 = 266 <!-- Belprahon --> | 0683 = 150 <!-- Champoz --> | 0687 = 186 <!-- Corcelles (BE) --> | 0690 = 1371 <!-- Court --> | 0691 = 537 <!-- Crémines --> | 0692 = 387 <!-- Eschert --> | 0694 = 381 <!-- Grandval --> | 0696 = 358 <!-- Loveresse --> | 0700 = 7256 <!-- Moutier --> | 0701 = 480 <!-- Perrefitte --> | 0703 = 2506 <!-- Reconvilier --> | 0704 = 191 <!-- Roches (BE) --> | 0706 = 644 <!-- Saicourt --> | 0707 = 148 <!-- Saules (BE) --> | 0708 = 33 <!-- Schelten --> | 0709 = 67 <!-- Seehof --> | 0711 = 300 <!-- Sorvilier --> | 0713 = 3505 <!-- Tavannes --> | 0715 = 32 <!-- Rebévelier --> | 0716 = 484 <!-- Petit-Val --> | 0717 = 3974 <!-- Valbirse --> | 0723 = 3804 <!-- La Neuveville --> | 0724 = 768 <!-- Nods --> | 0726 = 2157 <!-- Plateau de Diesse --> | 0731 = 2473 <!-- Aegerten --> | 0732 = 1801 <!-- Bellmund --> | 0733 = 4650 <!-- Brügg --> | 0734 = 482 <!-- Bühl --> | 0735 = 366 <!-- Epsach --> | 0736 = 436 <!-- Hagneck --> | 0737 = 315 <!-- Hermrigen --> | 0738 = 660 <!-- Jens --> | 0739 = 3869 <!-- Ipsach --> | 0740 = 525 <!-- Ligerz --> | 0741 = 403 <!-- Merzligen --> | 0742 = 881 <!-- Mörigen --> | 0743 = 7053 <!-- Nidau --> | 0744 = 3373 <!-- Orpund --> | 0745 = 3904 <!-- Port --> | 0746 = 2057 <!-- Safnern --> | 0747 = 535 <!-- Scheuren --> | 0748 = 690 <!-- Schwadernau --> | 0749 = 3537 <!-- Studen (BE) --> | 0750 = 1398 <!-- Sutz-Lattrigen --> | 0751 = 3084 <!-- Täuffelen --> | 0754 = 1045 <!-- Walperswil --> | 0755 = 2615 <!-- Worben --> | 0756 = 1174 <!-- Twann-Tüscherz --> | 0761 = 868 <!-- Därstetten --> | 0762 = 2304 <!-- Diemtigen --> | 0763 = 1731 <!-- Erlenbach im Simmental --> | 0766 = 845 <!-- Oberwil im Simmental --> | 0767 = 1393 <!-- Reutigen --> | 0768 = 13342 <!-- Spiez --> | 0769 = 2735 <!-- Wimmis --> | 0770 = 1018 <!-- Stocken-Höfen --> | 0782 = 241 <!-- Guttannen --> | 0783 = 1129 <!-- Hasliberg --> | 0784 = 1079 <!-- Innertkirchen --> | 0785 = 4814 <!-- Meiringen --> | 0786 = 586 <!-- Schattenhalb --> | 0791 = 1272 <!-- Boltigen --> | 0792 = 2322 <!-- Lenk --> | 0793 = 1326 <!-- St. Stephan --> | 0794 = 3059 <!-- Zweisimmen --> | 0841 = 1028 <!-- Gsteig --> | 0842 = 865 <!-- Lauenen --> | 0843 = 6924 <!-- Saanen --> | 0852 = 1493 <!-- Guggisberg --> | 0853 = 1738 <!-- Rüschegg --> | 0855 = 6795 <!-- Schwarzenburg --> | 0861 = 11718 <!-- Belp --> | 0863 = 1069 <!-- Burgistein --> | 0866 = 1301 <!-- Gerzensee --> | 0867 = 876 <!-- Gurzelen --> | 0868 = 305 <!-- Jaberg --> | 0869 = 1101 <!-- Kaufdorf --> | 0870 = 4670 <!-- Kehrsatz --> | 0872 = 1853 <!-- Kirchdorf (BE) --> | 0877 = 521 <!-- Niedermuhlern --> | 0879 = 3184 <!-- Riggisberg --> | 0880 = 1745 <!-- Rüeggisberg --> | 0883 = 2188 <!-- Seftigen --> | 0884 = 2661 <!-- Toffen --> | 0885 = 2176 <!-- Uttigen --> | 0886 = 3230 <!-- Wattenwil --> | 0888 = 1198 <!-- Wald (BE) --> | 0889 = 2060 <!-- Thurnen --> | 0901 = 2451 <!-- Eggiwil --> | 0902 = 9574 <!-- Langnau im Emmental --> | 0903 = 2712 <!-- Lauperswil --> | 0904 = 1200 <!-- Röthenbach im Emmental --> | 0905 = 2390 <!-- Rüderswil --> | 0906 = 924 <!-- Schangnau --> | 0907 = 2698 <!-- Signau --> | 0908 = 1277 <!-- Trub --> | 0909 = 1510 <!-- Trubschachen --> | 0921 = 834 <!-- Amsoldingen --> | 0922 = 1308 <!-- Blumenstein --> | 0923 = 1552 <!-- Buchholterberg --> | 0924 = 480 <!-- Eriz --> | 0925 = 800 <!-- Fahrni --> | 0927 = 721 <!-- Heiligenschwendi --> | 0928 = 7079 <!-- Heimberg --> | 0929 = 4095 <!-- Hilterfingen --> | 0931 = 500 <!-- Homberg --> | 0932 = 224 <!-- Horrenbach-Buchen --> | 0934 = 2523 <!-- Oberhofen am Thunersee --> | 0935 = 473 <!-- Oberlangenegg --> | 0936 = 247 <!-- Pohlern --> | 0938 = 4871 <!-- Sigriswil --> | 0939 = 16581 <!-- Steffisburg --> | 0940 = 154 <!-- Teuffenthal (BE) --> | 0941 = 2539 <!-- Thierachern --> | 0942 = 44125 <!-- Thun --> | 0943 = 707 <!-- Uebeschi --> | 0944 = 6067 <!-- Uetendorf --> | 0945 = 1072 <!-- Unterlangenegg --> | 0946 = 238 <!-- Wachseldorn --> | 0948 = 779 <!-- Forst-Längenbühl --> | 0951 = 1211 <!-- Affoltern im Emmental --> | 0952 = 1077 <!-- Dürrenroth --> | 0953 = 1337 <!-- Eriswil --> | 0954 = 5135 <!-- Huttwil --> | 0955 = 4372 <!-- Lützelflüh --> | 0956 = 3295 <!-- Rüegsau --> | 0957 = 5209 <!-- Sumiswald --> | 0958 = 916 <!-- Trachselwald --> | 0959 = 555 <!-- Walterswil (BE) --> | 0960 = 1124 <!-- Wyssachen --> | 0971 = 1546 <!-- Attiswil --> | 0972 = 47 <!-- Berken --> | 0973 = 692 <!-- Bettenhausen --> | 0975 = 226 <!-- Farnern --> | 0976 = 337 <!-- Graben --> | 0977 = 1219 <!-- Heimenhausen --> | 0979 = 7502 <!-- Herzogenbuchsee --> | 0980 = 676 <!-- Inkwil --> | 0981 = 5557 <!-- Niederbipp --> | 0982 = 1803 <!-- Niederönz --> | 0983 = 1955 <!-- Oberbipp --> | 0985 = 536 <!-- Ochlenberg --> | 0987 = 493 <!-- Rumisberg --> | 0988 = 1599 <!-- Seeberg --> | 0989 = 1193 <!-- Thörigen --> | 0990 = 222 <!-- Walliswil bei Niederbipp --> | 0991 = 632 <!-- Walliswil bei Wangen --> | 0992 = 2920 <!-- Wangen an der Aare --> | 0995 = 2654 <!-- Wiedlisbach --> | #default= <span class="error">Ungültiger Metadaten-Schlüssel <code>{{{1}}}</code></span>[[Kategorie:Wikipedia:Fehler in Vorlage Metadaten Einwohnerzahl]] }} }}</includeonly><noinclude> Diese [[Wikipedia:WikiProjekt Metadaten|Metadatenvorlage]] enthält die Einwohnerzahlen der [[Politische Gemeinde|politischen Gemeinden]] des [[Kanton Bern|Kantons Bern]] per {{EWD|CH-BE}}. == Quelle == * {{Metadaten Einwohnerzahl CH-BE||QUELLE}} == Anmerkung == Diese Metadatenvorlage muss denselben Stand haben wie die [[Vorlage:Metadaten Ausländeranteil CH-BE]] und daher zeitgleich aktualisiert werden. [[Categoria:Models da metadatas da populaziun CH|BE]] </noinclude> h626za7l7shb5h5en1svui5a4xre9gf 174472 174466 2026-10-01T10:50:08Z Horgner 1074 174472 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if: {{{2|}}} | {{#switch: {{{2|}}} <!-- Stand und Quelle sind unabhängig vom Gemeindeschlüssel --> | STAND = 2025-12-31 | QUELLE = {{Internetquelle |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/stand-entwicklung.assetdetail.36681837.html |titel=Bilanz der ständigen Wohnbevölkerung nach Bezirken und Gemeinden, 1991-2025 |werk=bfs.[[admin.ch]] |hrsg=[[Bundesamt für Statistik]] |abruf=2026-08-22 |kommentar=bei späteren [[Gemeindefusionen in der Schweiz|Gemeindefusionen]] Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2025 zusammengefasst}} | #default= <span class="error">Ungültiges Metadaten-Schlüsselwort <code>{{{2}}}</code></span>[[Kategorie:Wikipedia:Fehler in Vorlage Metadaten Einwohnerzahl]] }} | {{#switch: {{{1}}} | CH-BE= 1069074 <!-- Kanton Bern / Canton de Berne ab 01.01.2026 --> | B0241= 47003 <!-- Arrondissement administratif Jura bernois ab 01.01.2026 --> | B0242= 107448 <!-- Verwaltungskreis Biel/Bienne --> | B0243= 79107 <!-- Verwaltungskreis Seeland --> | B0244= 86163 <!-- Verwaltungskreis Oberaargau --> | B0245= 100490 <!-- Verwaltungskreis Emmental --> | B0246= 430771 <!-- Verwaltungskreis Bern-Mittelland --> | B0247= 110264 <!-- Verwaltungskreis Thun --> | B0248= 16863 <!-- Verwaltungskreis Obersimmental-Saanen --> | B0249= 41799 <!-- Verwaltungskreis Frutigen-Niedersimmental --> | B0250= 49166 <!-- Verwaltungskreis Interlaken-Oberhasli --> | 0301 = 4601 <!-- Aarberg --> | 0302 = 1112 <!-- Bargen (BE) --> | 0303 = 3056 <!-- Grossaffoltern --> | 0304 = 2238 <!-- Kallnach --> | 0305 = 1413 <!-- Kappelen --> | 0306 = 16613 <!-- Lyss --> | 0307 = 2615 <!-- Meikirch --> | 0309 = 1271 <!-- Radelfingen --> | 0310 = 2755 <!-- Rapperswil (BE) --> | 0311 = 3778 <!-- Schüpfen --> | 0312 = 3280 <!-- Seedorf (BE) --> | 0321 = 4873 <!-- Aarwangen --> | 0322 = 485 <!-- Auswil --> | 0323 = 674 <!-- Bannwil --> | 0324 = 787 <!-- Bleienbach --> | 0325 = 165 <!-- Busswil bei Melchnau --> | 0326 = 736 <!-- Gondiswil --> | 0329 = 16233 <!-- Langenthal --> | 0331 = 2841 <!-- Lotzwil --> | 0332 = 3383 <!-- Madiswil --> | 0333 = 1485 <!-- Melchnau --> | 0335 = 237 <!-- Oeschenbach --> | 0336 = 183 <!-- Reisiswil --> | 0337 = 4514 <!-- Roggwil (BE) --> | 0338 = 1568 <!-- Rohrbach --> | 0339 = 374 <!-- Rohrbachgraben --> | 0340 = 597 <!-- Rütschelen --> | 0341 = 529 <!-- Schwarzhäusern --> | 0342 = 3621 <!-- Thunstetten --> | 0344 = 907 <!-- Ursenbach --> | 0345 = 1694 <!-- Wynau --> | 0351 = 138562 <!-- Bern --> | 0352 = 6348 <!-- Bolligen --> | 0353 = 4462 <!-- Bremgarten bei Bern --> | 0354 = 3342 <!-- Kirchlindach --> | 0355 = 43923 <!-- Köniz --> | 0356 = 13940 <!-- Muri bei Bern --> | 0357 = 856 <!-- Oberbalm --> | 0358 = 3413 <!-- Stettlen --> | 0359 = 6070 <!-- Vechigen --> | 0360 = 9310 <!-- Wohlen bei Bern --> | 0361 = 11842 <!-- Zollikofen --> | 0362 = 11482 <!-- Ittigen --> | 0363 = 18432 <!-- Ostermundigen --> | 0371 = 57462 <!-- Biel/Bienne --> | 0372 = 2706 <!-- Evilard --> | 0381 = 1713 <!-- Arch --> | 0382 = 920 <!-- Büetigen --> | 0383 = 3779 <!-- Büren an der Aare --> | 0385 = 1064 <!-- Diessbach bei Büren --> | 0386 = 1587 <!-- Dotzigen --> | 0387 = 5808 <!-- Lengnau (BE) --> | 0388 = 1377 <!-- Leuzigen --> | 0389 = 56 <!-- Meienried --> | 0390 = 1513 <!-- Meinisberg --> | 0391 = 895 <!-- Oberwil bei Büren --> | 0392 = 5255 <!-- Pieterlen --> | 0393 = 872 <!-- Rüti bei Büren --> | 0394 = 643 <!-- Wengi --> | 0401 = 1154 <!-- Aefligen --> | 0402 = 630 <!-- Alchenstorf --> | 0403 = 1124 <!-- Bäriswil --> | 0404 = 17577 <!-- Burgdorf --> | 0405 = 2004 <!-- Ersigen --> | 0406 = 3414 <!-- Hasle bei Burgdorf --> | 0407 = 1619 <!-- Heimiswil --> | 0408 = 206 <!-- Hellsau --> | 0409 = 2805 <!-- Hindelbank --> | 0410 = 258 <!-- Höchstetten --> | 0411 = 516 <!-- Kernenried --> | 0412 = 5918 <!-- Kirchberg (BE) --> | 0413 = 2260 <!-- Koppigen --> | 0414 = 2363 <!-- Krauchthal --> | 0415 = 1491 <!-- Lyssach --> | 0418 = 2972 <!-- Oberburg --> | 0420 = 2479 <!-- Rüdtligen-Alchenflüh --> | 0421 = 99 <!-- Rumendingen --> | 0422 = 155 <!-- Rüti bei Lyssach --> | 0423 = 198 <!-- Willadingen --> | 0424 = 2101 <!-- Wynigen --> | 0431 = 1801 <!-- Corgémont --> | 0432 = 504 <!-- Cormoret --> | 0433 = 675 <!-- Cortébert --> | 0434 = 1432 <!-- Courtelary --> | 0435 = 542 <!-- La Ferrière --> | 0437 = 114 <!-- Mont-Tramelan --> | 0438 = 1284 <!-- Orvin --> | 0441 = 935 <!-- Renan (BE) --> | 0442 = 237 <!-- Romont (BE) --> | 0443 = 5144 <!-- Saint-Imier --> | 0444 = 1874 <!-- Sonceboz-Sombeval --> | 0445 = 1229 <!-- Sonvilier --> | 0446 = 4670 <!-- Tramelan --> | 0448 = 938 <!-- Villeret --> | 0449 = 829 <!-- Sauge --> | 0450 = 1957 <!-- Péry-La Heutte --> | 0491 = 625 <!-- Brüttelen --> | 0492 = 1393 <!-- Erlach --> | 0493 = 570 <!-- Finsterhennen --> | 0494 = 878 <!-- Gals --> | 0495 = 1047 <!-- Gampelen --> | 0496 = 3800 <!-- Ins --> | 0497 = 576 <!-- Lüscherz --> | 0498 = 1683 <!-- Müntschemier --> | 0499 = 640 <!-- Siselen --> | 0500 = 428 <!-- Treiten --> | 0501 = 476 <!-- Tschugg --> | 0502 = 908 <!-- Vinelz --> | 0533 = 3413 <!-- Bätterkinden --> | 0535 = 87 <!-- Deisswil bei Münchenbuchsee --> | 0538 = 5525 <!-- Fraubrunnen --> | 0540 = 5883 <!-- Jegenstorf --> | 0541 = 442 <!-- Iffwil --> | 0543 = 592 <!-- Mattstetten --> | 0544 = 4134 <!-- Moosseedorf --> | 0546 = 10751 <!-- Münchenbuchsee --> | 0551 = 6632 <!-- Urtenen-Schönbühl --> | 0552 = 4504 <!-- Utzenstorf --> | 0553 = 93 <!-- Wiggiswil --> | 0554 = 1036 <!-- Wiler bei Utzenstorf --> | 0556 = 332 <!-- Zielebach --> | 0557 = 549 <!-- Zuzwil (BE) --> | 0561 = 3438 <!-- Adelboden --> | 0562 = 2353 <!-- Aeschi bei Spiez --> | 0563 = 7136 <!-- Frutigen --> | 0564 = 795 <!-- Kandergrund --> | 0565 = 1298 <!-- Kandersteg --> | 0566 = 1134 <!-- Krattigen --> | 0567 = 3850 <!-- Reichenbach im Kandertal --> | 0571 = 1210 <!-- Beatenberg --> | 0572 = 2771 <!-- Bönigen --> | 0573 = 3264 <!-- Brienz (BE) --> | 0574 = 499 <!-- Brienzwiler --> | 0575 = 423 <!-- Därligen --> | 0576 = 3942 <!-- Grindelwald --> | 0577 = 437 <!-- Gsteigwiler --> | 0578 = 352 <!-- Gündlischwand --> | 0579 = 625 <!-- Habkern --> | 0580 = 551 <!-- Hofstetten bei Brienz --> | 0581 = 6123 <!-- Interlaken --> | 0582 = 399 <!-- Iseltwald --> | 0584 = 2356 <!-- Lauterbrunnen --> | 0585 = 1205 <!-- Leissigen --> | 0586 = 242 <!-- Lütschental --> | 0587 = 4196 <!-- Matten bei Interlaken --> | 0588 = 348 <!-- Niederried bei Interlaken --> | 0589 = 489 <!-- Oberried am Brienzersee --> | 0590 = 2647 <!-- Ringgenberg (BE) --> | 0591 = 92 <!-- Saxeten --> | 0592 = 674 <!-- Schwanden bei Brienz --> | 0593 = 5750 <!-- Unterseen --> | 0594 = 2760 <!-- Wilderswil --> | 0602 = 974 <!-- Arni (BE) --> | 0603 = 1879 <!-- Biglen --> | 0605 = 1316 <!-- Bowil --> | 0606 = 535 <!-- Brenzikofen --> | 0607 = 456 <!-- Freimettigen --> | 0608 = 4191 <!-- Grosshöchstetten --> | 0609 = 262 <!-- Häutligen --> | 0610 = 629 <!-- Herbligen --> | 0611 = 1008 <!-- Kiesen --> | 0612 = 5469 <!-- Konolfingen --> | 0613 = 624 <!-- Landiswil --> | 0614 = 1272 <!-- Linden --> | 0615 = 563 <!-- Mirchel --> | 0616 = 13003 <!-- Münsingen --> | 0617 = 714 <!-- Niederhünigen --> | 0619 = 3776 <!-- Oberdiessbach --> | 0620 = 710 <!-- Oberthal --> | 0622 = 658 <!-- Oppligen --> | 0623 = 2876 <!-- Rubigen --> | 0626 = 1814 <!-- Walkringen --> | 0627 = 11600 <!-- Worb --> | 0628 = 1665 <!-- Zäziwil --> | 0629 = 319 <!-- Oberhünigen --> | 0630 = 519 <!-- Allmendingen --> | 0632 = 4510 <!-- Wichtrach --> | 0662 = 1278 <!-- Ferenbalm --> | 0663 = 1486 <!-- Frauenkappelen --> | 0665 = 251 <!-- Gurbrü --> | 0666 = 420 <!-- Kriechenwil --> | 0667 = 3306 <!-- Laupen --> | 0668 = 3184 <!-- Mühleberg --> | 0669 = 593 <!-- Münchenwiler --> | 0670 = 5805 <!-- Neuenegg --> | 0671 = 375 <!-- Wileroltigen --> | 0681 = 264 <!-- Belprahon --> | 0683 = 160 <!-- Champoz --> | 0687 = 189 <!-- Corcelles (BE) --> | 0690 = 1387 <!-- Court --> | 0691 = 527 <!-- Crémines --> | 0692 = 370 <!-- Eschert --> | 0694 = 398 <!-- Grandval --> | 0696 = 367 <!-- Loveresse --> | 0700 = 7053 <!-- Moutier --> | 0701 = 486 <!-- Perrefitte --> | 0703 = 2454 <!-- Reconvilier --> | 0704 = 204 <!-- Roches (BE) --> | 0706 = 657 <!-- Saicourt --> | 0707 = 151 <!-- Saules (BE) --> | 0708 = 37 <!-- Schelten --> | 0709 = 63 <!-- Seehof --> | 0711 = 311 <!-- Sorvilier --> | 0713 = 3469 <!-- Tavannes --> | 0715 = 29 <!-- Rebévelier --> | 0716 = 464 <!-- Petit-Val --> | 0717 = 4043 <!-- Valbirse --> | 0723 = 3781 <!-- La Neuveville --> | 0724 = 776 <!-- Nods --> | 0726 = 2251 <!-- Plateau de Diesse --> | 0727 = 2605 <!-- Clairval ab 01.01.2027 --> | 0731 = 2499 <!-- Aegerten --> | 0732 = 1805 <!-- Bellmund --> | 0733 = 4714 <!-- Brügg --> | 0734 = 474 <!-- Bühl --> | 0735 = 375 <!-- Epsach --> | 0736 = 444 <!-- Hagneck --> | 0737 = 325 <!-- Hermrigen --> | 0738 = 663 <!-- Jens --> | 0739 = 3873 <!-- Ipsach --> | 0740 = 508 <!-- Ligerz --> | 0741 = 405 <!-- Merzligen --> | 0742 = 862 <!-- Mörigen --> | 0743 = 7160 <!-- Nidau --> | 0744 = 3375 <!-- Orpund --> | 0745 = 3976 <!-- Port --> | 0746 = 2049 <!-- Safnern --> | 0747 = 538 <!-- Scheuren --> | 0748 = 697 <!-- Schwadernau --> | 0749 = 3590 <!-- Studen (BE) --> | 0750 = 1409 <!-- Sutz-Lattrigen --> | 0751 = 3070 <!-- Täuffelen --> | 0754 = 1036 <!-- Walperswil --> | 0755 = 2678 <!-- Worben --> | 0756 = 1239 <!-- Twann-Tüscherz --> | 0761 = 876 <!-- Därstetten --> | 0762 = 2307 <!-- Diemtigen --> | 0763 = 1709 <!-- Erlenbach im Simmental --> | 0766 = 839 <!-- Oberwil im Simmental --> | 0767 = 1393 <!-- Reutigen --> | 0768 = 13332 <!-- Spiez --> | 0769 = 2732 <!-- Wimmis --> | 0770 = 1020 <!-- Stocken-Höfen --> | 0782 = 236 <!-- Guttannen --> | 0783 = 1125 <!-- Hasliberg --> | 0784 = 1079 <!-- Innertkirchen --> | 0785 = 4791 <!-- Meiringen --> | 0786 = 580 <!-- Schattenhalb --> | 0791 = 1258 <!-- Boltigen --> | 0792 = 2352 <!-- Lenk --> | 0793 = 1316 <!-- St. Stephan --> | 0794 = 3083 <!-- Zweisimmen --> | 0841 = 1036 <!-- Gsteig --> | 0842 = 851 <!-- Lauenen --> | 0843 = 6967 <!-- Saanen --> | 0852 = 1487 <!-- Guggisberg --> | 0853 = 1728 <!-- Rüschegg --> | 0855 = 6797 <!-- Schwarzenburg --> | 0861 = 11739 <!-- Belp --> | 0863 = 1077 <!-- Burgistein --> | 0866 = 1320 <!-- Gerzensee --> | 0867 = 870 <!-- Gurzelen --> | 0868 = 299 <!-- Jaberg --> | 0869 = 1116 <!-- Kaufdorf --> | 0870 = 4663 <!-- Kehrsatz --> | 0872 = 1859 <!-- Kirchdorf (BE) --> | 0877 = 513 <!-- Niedermuhlern --> | 0879 = 3078 <!-- Riggisberg --> | 0880 = 1756 <!-- Rüeggisberg --> | 0883 = 2175 <!-- Seftigen --> | 0884 = 2697 <!-- Toffen --> | 0885 = 2170 <!-- Uttigen --> | 0886 = 3219 <!-- Wattenwil --> | 0888 = 1194 <!-- Wald (BE) --> | 0889 = 2076 <!-- Thurnen --> | 0901 = 2438 <!-- Eggiwil --> | 0902 = 9645 <!-- Langnau im Emmental --> | 0903 = 2728 <!-- Lauperswil --> | 0904 = 1221 <!-- Röthenbach im Emmental --> | 0905 = 2394 <!-- Rüderswil --> | 0906 = 919 <!-- Schangnau --> | 0907 = 2684 <!-- Signau --> | 0908 = 1277 <!-- Trub --> | 0909 = 1536 <!-- Trubschachen --> | 0921 = 849 <!-- Amsoldingen --> | 0922 = 1289 <!-- Blumenstein --> | 0923 = 1584 <!-- Buchholterberg --> | 0924 = 494 <!-- Eriz --> | 0925 = 788 <!-- Fahrni --> | 0927 = 732 <!-- Heiligenschwendi --> | 0928 = 7200 <!-- Heimberg --> | 0929 = 4130 <!-- Hilterfingen --> | 0931 = 499 <!-- Homberg --> | 0932 = 225 <!-- Horrenbach-Buchen --> | 0934 = 2553 <!-- Oberhofen am Thunersee --> | 0935 = 483 <!-- Oberlangenegg --> | 0936 = 241 <!-- Pohlern --> | 0938 = 4943 <!-- Sigriswil --> | 0939 = 16599 <!-- Steffisburg --> | 0940 = 157 <!-- Teuffenthal (BE) --> | 0941 = 2574 <!-- Thierachern --> | 0942 = 44163 <!-- Thun --> | 0943 = 695 <!-- Uebeschi --> | 0944 = 6072 <!-- Uetendorf --> | 0945 = 1069 <!-- Unterlangenegg --> | 0946 = 232 <!-- Wachseldorn --> | 0948 = 769 <!-- Forst-Längenbühl --> | 0951 = 1224 <!-- Affoltern im Emmental --> | 0952 = 1075 <!-- Dürrenroth --> | 0953 = 1346 <!-- Eriswil --> | 0954 = 5206 <!-- Huttwil --> | 0955 = 4406 <!-- Lützelflüh --> | 0956 = 3278 <!-- Rüegsau --> | 0957 = 5234 <!-- Sumiswald --> | 0958 = 927 <!-- Trachselwald --> | 0959 = 539 <!-- Walterswil (BE) --> | 0960 = 1125 <!-- Wyssachen --> | 0971 = 1529 <!-- Attiswil --> | 0972 = 45 <!-- Berken --> | 0973 = 706 <!-- Bettenhausen --> | 0975 = 224 <!-- Farnern --> | 0976 = 334 <!-- Graben --> | 0977 = 1199 <!-- Heimenhausen --> | 0979 = 7620 <!-- Herzogenbuchsee --> | 0980 = 668 <!-- Inkwil --> | 0981 = 5689 <!-- Niederbipp --> | 0982 = 1784 <!-- Niederönz --> | 0983 = 1979 <!-- Oberbipp --> | 0985 = 555 <!-- Ochlenberg --> | 0987 = 499 <!-- Rumisberg --> | 0988 = 1565 <!-- Seeberg --> | 0989 = 1179 <!-- Thörigen --> | 0990 = 234 <!-- Walliswil bei Niederbipp --> | 0991 = 614 <!-- Walliswil bei Wangen --> | 0992 = 2981 <!-- Wangen an der Aare --> | 0995 = 2657 <!-- Wiedlisbach --> | #default= <span class="error">Ungültiger Metadaten-Schlüssel <code>{{{1}}}</code></span>[[Kategorie:Wikipedia:Fehler in Vorlage Metadaten Einwohnerzahl]] }} }}</includeonly><noinclude> Diese [[Wikipedia:WikiProjekt Metadaten|Metadatenvorlage]] enthält die Einwohnerzahlen der [[Politische Gemeinde|politischen Gemeinden]] des [[Kanton Bern|Kantons Bern]] per {{EWD|CH-BE}}. == Quelle == * {{Metadaten Einwohnerzahl CH-BE||QUELLE}} == Anmerkung == Diese Metadatenvorlage muss denselben Stand haben wie die [[Vorlage:Metadaten Ausländeranteil CH-BE]] und daher zeitgleich aktualisiert werden. [[Kategorie:Vorlage:Metadaten Einwohnerzahl CH|BE]] </noinclude> mmdk3uhhz3nvv8g8d4g5j3pgnwxye97 Model:Metadatas da populaziun CH-VD 10 12714 174470 173960 2026-10-01T10:47:50Z Horgner 1074 174470 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if: {{{2|}}} | {{#switch: {{{2|}}} <!-- Stand und Quelle sind unabhängig vom Gemeindeschlüssel --> | STAND = 2025-12-31 | QUELLE = {{Internetquelle |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/stand-entwicklung.assetdetail.36681837.html |titel=Bilanz der ständigen Wohnbevölkerung nach Bezirken und Gemeinden, 1991-2025 |werk=bfs.[[admin.ch]] |hrsg=[[Bundesamt für Statistik]] |abruf=2026-08-22 |kommentar=bei späteren [[Gemeindefusionen in der Schweiz|Gemeindefusionen]] Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2025 zusammengefasst}} | #default= <span class="error">Ungültiges Metadaten-Schlüsselwort <code>{{{2}}}</code></span>[[Kategorie:Wikipedia:Fehler in Vorlage Metadaten Einwohnerzahl]] }} | {{#switch: {{{1}}} | CH-VD= 863650 <!-- Kanton Vaud --> | B2221= 50586 <!-- District d’Aigle --> | B2222= 48483 <!-- District de la Broye-Vully --> | B2223= 48927 <!-- District du Gros-de-Vaud --> | B2224= 97339 <!-- District du Jura-Nord vaudois --> | B2225= 175881 <!-- District de Lausanne --> | B2226= 66134 <!-- District de Lavaux-Oron --> | B2227= 89278 <!-- District de Morges --> | B2228= 108301 <!-- District de Nyon --> | B2229= 88653 <!-- District de l’Ouest lausannois --> | B2230= 90068 <!-- District de la Riviera-Pays-d’Enhaut --> | 5401 = 12050 <!-- Aigle --> | 5402 = 8933 <!-- Bex --> | 5403 = 525 <!-- Chessel --> | 5404 = 455 <!-- Corbeyrier --> | 5405 = 1535 <!-- Gryon --> | 5406 = 1024 <!-- Lavey-Morcles --> | 5407 = 3704 <!-- Leysin --> | 5408 = 1210 <!-- Noville --> | 5409 = 8297 <!-- Ollon --> | 5410 = 1261 <!-- Ormont-Dessous --> | 5411 = 1438 <!-- Ormont-Dessus --> | 5412 = 935 <!-- Rennaz --> | 5413 = 2039 <!-- Roche (VD) --> | 5414 = 6061 <!-- Villeneuve (VD) --> | 5415 = 1119 <!-- Yvorne --> | 5422 = 3887 <!-- Aubonne --> | 5423 = 580 <!-- Ballens --> | 5424 = 300 <!-- Berolle --> | 5425 = 1696 <!-- Bière --> | 5426 = 490 <!-- Bougy-Villars --> | 5427 = 911 <!-- Féchy --> | 5428 = 2463 <!-- Gimel --> | 5429 = 557 <!-- Longirod --> | 5430 = 492 <!-- Marchissy --> | 5431 = 320 <!-- Mollens (VD) --> | 5434 = 1080 <!-- Saint-George --> | 5435 = 708 <!-- Saint-Livres --> | 5436 = 449 <!-- Saint-Oyens --> | 5437 = 441 <!-- Saubraz --> | 5451 = 4945 <!-- Avenches --> | 5456 = 1915 <!-- Cudrefin --> | 5458 = 899 <!-- Faoug --> | 5464 = 3689 <!-- Vully-les-Lacs --> | 5471 = 651 <!-- Bettens --> | 5472 = 612 <!-- Bournens --> | 5473 = 1016 <!-- Boussens --> | 5474 = 418 <!-- La Chaux (Cossonay) --> | 5475 = 160 <!-- Chavannes-le-Veyron --> | 5476 = 346 <!-- Chevilly --> | 5477 = 4968 <!-- Cossonay --> | 5479 = 555 <!-- Cuarnens --> | 5480 = 1113 <!-- Daillens --> | 5481 = 238 <!-- Dizy --> | 5482 = 1201 <!-- Eclépens --> | 5483 = 308 <!-- Ferreyres --> | 5484 = 1093 <!-- Gollion --> | 5485 = 541 <!-- Grancy --> | 5486 = 1102 <!-- L'Isle --> | 5487 = 469 <!-- Lussery-Villars --> | 5488 = 74 <!-- Mauraz --> | 5489 = 827 <!-- Mex (VD) --> | 5490 = 295 <!-- Moiry --> | 5491 = 503 <!-- Mont-la-Ville --> | 5492 = 950 <!-- Montricher --> | 5493 = 525 <!-- Orny --> | 5495 = 3197 <!-- Penthalaz --> | 5496 = 1911 <!-- Penthaz --> | 5497 = 916 <!-- Pompaples --> | 5498 = 2608 <!-- La Sarraz --> | 5499 = 503 <!-- Senarclens --> | 5501 = 1283 <!-- Sullens --> | 5503 = 1325 <!-- Vufflens-la-Ville --> | 5511 = 1749 <!-- Assens --> | 5512 = 1354 <!-- Bercher --> | 5514 = 1388 <!-- Bottens --> | 5515 = 893 <!-- Bretigny-sur-Morrens --> | 5516 = 2814 <!-- Cugy (VD) --> | 5518 = 6817 <!-- Echallens --> | 5520 = 1183 <!-- Essertines-sur-Yverdon --> | 5521 = 1169 <!-- Etagnières --> | 5522 = 790 <!-- Fey --> | 5523 = 2712 <!-- Froideville --> | 5527 = 1145 <!-- Morrens (VD) --> | 5529 = 609 <!-- Oulens-sous-Echallens --> | 5530 = 575 <!-- Pailly --> | 5531 = 446 <!-- Penthéréaz --> | 5533 = 849 <!-- Poliez-Pittet --> | 5534 = 302 <!-- Rueyres --> | 5535 = 837 <!-- Saint-Barthélemy (VD) --> | 5537 = 1334 <!-- Villars-le-Terroir --> | 5539 = 1113 <!-- Vuarrens --> | 5540 = 1856 <!-- Montilliez --> | 5541 = 1250 <!-- Goumoëns --> | 5551 = 517 <!-- Bonvillars --> | 5552 = 688 <!-- Bullet --> | 5553 = 1087 <!-- Champagne --> | 5554 = 1035 <!-- Concise --> | 5555 = 439 <!-- Corcelles-près-Concise --> | 5556 = 421 <!-- Fiez --> | 5557 = 228 <!-- Fontaines-sur-Grandson --> | 5559 = 461 <!-- Giez --> | 5560 = 241 <!-- Grandevent --> | 5561 = 3390 <!-- Grandson --> | 5562 = 137 <!-- Mauborget --> | 5563 = 138 <!-- Mutrux --> | 5564 = 105 <!-- Novalles --> | 5565 = 527 <!-- Onnens (VD) --> | 5566 = 420 <!-- Provence --> | 5568 = 5156 <!-- Sainte-Croix --> | 5571 = 857 <!-- Tévenon --> | 5581 = 3890 <!-- Belmont-sur-Lausanne --> | 5582 = 4861 <!-- Cheseaux-sur-Lausanne --> | 5583 = 11101 <!-- Crissier --> | 5584 = 9860 <!-- Epalinges --> | 5585 = 1454 <!-- Jouxtens-Mézery --> | 5586 = 145596 <!-- Lausanne --> | 5587 = 9790 <!-- Le Mont-sur-Lausanne --> | 5588 = 1480 <!-- Paudex --> | 5589 = 13037 <!-- Prilly --> | 5590 = 19536 <!-- Pully --> | 5591 = 21793 <!-- Renens (VD) --> | 5592 = 4320 <!-- Romanel-sur-Lausanne --> | 5601 = 2270 <!-- Chexbres --> | 5604 = 2109 <!-- Forel (Lavaux) --> | 5606 = 10831 <!-- Lutry --> | 5607 = 3013 <!-- Puidoux --> | 5609 = 330 <!-- Rivaz --> | 5610 = 391 <!-- Saint-Saphorin (Lavaux) --> | 5611 = 3600 <!-- Savigny --> | 5613 = 5561 <!-- Bourg-en-Lavaux --> | 5621 = 609 <!-- Aclens --> | 5622 = 595 <!-- Bremblens --> | 5623 = 681 <!-- Buchillon --> | 5624 = 12120 <!-- Bussigny --> | 5627 = 10720 <!-- Chavannes-près-Renens --> | 5628 = 410 <!-- Chigny --> | 5629 = 232 <!-- Clarmont --> | 5631 = 750 <!-- Denens --> | 5632 = 1842 <!-- Denges --> | 5633 = 3110 <!-- Echandens --> | 5634 = 3243 <!-- Echichens --> | 5635 = 13747 <!-- Ecublens (VD) --> | 5636 = 3008 <!-- Etoy --> | 5637 = 1109 <!-- Lavigny --> | 5638 = 2707 <!-- Lonay --> | 5639 = 820 <!-- Lully (VD) --> | 5640 = 721 <!-- Lussy-sur-Morges --> | 5642 = 17803 <!-- Morges --> | 5643 = 5222 <!-- Préverenges --> | 5645 = 463 <!-- Romanel-sur-Morges --> | 5646 = 5923 <!-- Saint-Prex --> | 5648 = 5191 <!-- Saint-Sulpice (VD) --> | 5649 = 1926 <!-- Tolochenaz --> | 5650 = 185 <!-- Vaux-sur-Morges --> | 5651 = 944 <!-- Villars-Sainte-Croix --> | 5652 = 601 <!-- Villars-sous-Yens --> | 5653 = 881 <!-- Vufflens-le-Château --> | 5654 = 575 <!-- Vullierens --> | 5655 = 1478 <!-- Yens --> | 5656 = 4422 <!-- Hautemorges --> | 5661 = 371 <!-- Boulens --> | 5663 = 264 <!-- Bussy-sur-Moudon --> | 5665 = 232 <!-- Chavannes-sur-Moudon --> | 5669 = 302 <!-- Curtilles --> | 5671 = 242 <!-- Dompierre (VD) --> | 5673 = 364 <!-- Hermenches --> | 5674 = 152 <!-- Lovatens --> | 5675 = 4879 <!-- Lucens --> | 5678 = 6827 <!-- Moudon --> | 5680 = 343 <!-- Ogens --> | 5683 = 247 <!-- Prévonloup --> | 5684 = 82 <!-- Rossenges --> | 5688 = 144 <!-- Syens --> | 5690 = 129 <!-- Villars-le-Comte --> | 5692 = 638 <!-- Vucherens --> | 5693 = 2857 <!-- Montanaire --> | 5701 = 273 <!-- Arnex-sur-Nyon --> | 5702 = 2996 <!-- Arzier-Le Muids --> | 5703 = 1462 <!-- Bassins --> | 5704 = 2049 <!-- Begnins --> | 5705 = 973 <!-- Bogis-Bossey --> | 5706 = 1169 <!-- Borex --> | 5707 = 1418 <!-- Chavannes-de-Bogis --> | 5708 = 990 <!-- Chavannes-des-Bois --> | 5709 = 1275 <!-- Chéserex --> | 5710 = 513 <!-- Coinsins --> | 5711 = 2960 <!-- Commugny --> | 5712 = 3236 <!-- Coppet --> | 5713 = 2479 <!-- Crans (VD) --> | 5714 = 1281 <!-- Crassier --> | 5715 = 1122 <!-- Duillier --> | 5716 = 1808 <!-- Eysins --> | 5717 = 3764 <!-- Founex --> | 5718 = 2062 <!-- Genolier --> | 5719 = 1242 <!-- Gingins --> | 5720 = 1094 <!-- Givrins --> | 5721 = 14007 <!-- Gland --> | 5722 = 411 <!-- Grens --> | 5723 = 2211 <!-- Mies --> | 5724 = 23768 <!-- Nyon --> | 5725 = 4236 <!-- Prangins --> | 5726 = 1222 <!-- La Rippe --> | 5727 = 3055 <!-- Saint-Cergue --> | 5728 = 592 <!-- Signy-Avenex --> | 5729 = 1732 <!-- Tannay --> | 5730 = 1426 <!-- Trélex --> | 5731 = 1372 <!-- Le Vaud --> | 5732 = 1168 <!-- Vich --> | 5741 = 267 <!-- L'Abergement --> | 5742 = 380 <!-- Agiez --> | 5743 = 698 <!-- Arnex-sur-Orbe --> | 5744 = 1231 <!-- Ballaigues --> | 5745 = 1190 <!-- Baulmes --> | 5746 = 1055 <!-- Bavois --> | 5747 = 201 <!-- Bofflens --> | 5748 = 265 <!-- Bretonnières --> | 5749 = 5375 <!-- Chavornay --> | 5750 = 195 <!-- Les Clées --> | 5752 = 408 <!-- Croy --> | 5754 = 345 <!-- Juriens --> | 5755 = 449 <!-- Lignerolle --> | 5756 = 494 <!-- Montcherand --> | 5757 = 8005 <!-- Orbe --> | 5758 = 213 <!-- La Praz --> | 5759 = 233 <!-- Premier --> | 5760 = 512 <!-- Rances --> | 5761 = 579 <!-- Romainmôtier-Envy --> | 5762 = 165 <!-- Sergey --> | 5763 = 569 <!-- Valeyres-sous-Rances --> | 5764 = 4413 <!-- Vallorbe --> | 5765 = 500 <!-- Vaulion --> | 5766 = 613 <!-- Vuiteboeuf --> | 5785 = 497 <!-- Corcelles-le-Jorat --> | 5790 = 562 <!-- Maracon --> | 5792 = 670 <!-- Montpreveyres --> | 5798 = 536 <!-- Ropraz --> | 5799 = 2234 <!-- Servion --> | 5803 = 625 <!-- Vulliens --> | 5804 = 1566 <!-- Jorat-Menthue --> | 5805 = 6447 <!-- Oron --> | 5806 = 3210 <!-- Jorat-Mézières --> | 5812 = 184 <!-- Champtauroz --> | 5813 = 487 <!-- Chevroux --> | 5816 = 3110 <!-- Corcelles-près-Payerne --> | 5817 = 970 <!-- Grandcour --> | 5819 = 464 <!-- Henniez --> | 5821 = 379 <!-- Missy --> | 5822 = 10938 <!-- Payerne --> | 5827 = 305 <!-- Trey --> | 5828 = 108 <!-- Treytorrens (Payerne) --> | 5830 = 521 <!-- Villarzel --> | 5831 = 3409 <!-- Valbroye --> | 5841 = 3681 <!-- Château-d'Oex --> | 5842 = 506 <!-- Rossinière --> | 5843 = 806 <!-- Rougemont --> | 5851 = 413 <!-- Allaman --> | 5852 = 534 <!-- Bursinel --> | 5853 = 831 <!-- Bursins --> | 5854 = 406 <!-- Burtigny --> | 5855 = 637 <!-- Dully --> | 5856 = 769 <!-- Essertines-sur-Rolle --> | 5857 = 1430 <!-- Gilly --> | 5858 = 635 <!-- Luins --> | 5859 = 2757 <!-- Mont-sur-Rolle --> | 5860 = 1572 <!-- Perroy --> | 5861 = 6604 <!-- Rolle --> | 5862 = 246 <!-- Tartegnin --> | 5863 = 385 <!-- Vinzel --> | 5871 = 1604 <!-- L'Abbaye --> | 5872 = 4787 <!-- Le Chenit --> | 5873 = 924 <!-- Le Lieu --> | 5882 = 3383 <!-- Chardonne --> | 5883 = 2323 <!-- Corseaux --> | 5884 = 3459 <!-- Corsier-sur-Vevey --> | 5885 = 1918 <!-- Jongny --> | 5886 = 27182 <!-- Montreux --> | 5889 = 13046 <!-- La Tour-de-Peilz --> | 5890 = 20147 <!-- Vevey --> | 5891 = 1009 <!-- Veytaux --> | 5892 = 12608 <!-- Blonay - Saint-Légier --> | 5902 = 457 <!-- Belmont-sur-Yverdon --> | 5903 = 252 <!-- Bioley-Magnoux --> | 5904 = 558 <!-- Chamblon --> | 5905 = 687 <!-- Champvent --> | 5907 = 327 <!-- Chavannes-le-Chêne --> | 5908 = 172 <!-- Chêne-Pâquier --> | 5909 = 747 <!-- Cheseaux-Noréaz --> | 5910 = 433 <!-- Cronay --> | 5911 = 244 <!-- Cuarny --> | 5912 = 181 <!-- Démoret --> | 5913 = 905 <!-- Donneloye --> | 5914 = 376 <!-- Ependes (VD) --> | 5919 = 740 <!-- Mathod --> | 5921 = 260 <!-- Molondin --> | 5922 = 765 <!-- Montagny-près-Yverdon --> | 5923 = 201 <!-- Oppens --> | 5924 = 409 <!-- Orges --> | 5925 = 217 <!-- Orzens --> | 5926 = 903 <!-- Pomy --> | 5928 = 195 <!-- Rovray --> | 5929 = 666 <!-- Suchy --> | 5930 = 262 <!-- Suscévaz --> | 5931 = 519 <!-- Treycovagnes --> | 5932 = 227 <!-- Ursins --> | 5933 = 717 <!-- Valeyres-sous-Montagny --> | 5934 = 225 <!-- Valeyres-sous-Ursins --> | 5935 = 109 <!-- Villars-Epeney --> | 5937 = 142 <!-- Vugelles-La Mothe --> | 5938 = 30590 <!-- Yverdon-les-Bains --> | 5939 = 3537 <!-- Yvonand --> | 5940 = 731 <!-- La Vallée de Joux ab 01.01.2027 --> | 5941 = 1002 <!-- Mathod-Suscévaz ab 01.01.2027 --> | #default= <span class="error">Ungültiger Metadaten-Schlüssel <code>{{{1}}}</code></span>[[Kategorie:Wikipedia:Fehler in Vorlage Metadaten Einwohnerzahl]] }} }}</includeonly><noinclude> Diese [[Wikipedia:WikiProjekt Metadaten|Metadatenvorlage]] enthält die Einwohnerzahlen der [[Politische Gemeinde|politischen Gemeinden]] des [[Kanton Waadt|Kantons Waadt]] vom {{EWD|CH-VD}}. == Quelle == * {{Metadaten Einwohnerzahl CH-VD||QUELLE}} == Anmerkung == Diese Metadatenvorlage muss denselben Stand haben wie die [[Vorlage:Metadaten Ausländeranteil CH-VD]] und daher zeitgleich aktualisiert werden. [[Kategorie:Vorlage:Metadaten Einwohnerzahl CH|VD]] </noinclude> 74c148ux1whuoxogg9kx43e6ctlu8yk Nuorsa Sursilvauna 0 14809 174460 174437 2026-09-30T13:49:57Z ~2026-52760-18 24055 174460 wikitext text/x-wiki {{Puter}} [[Datoteca:Bündner Oberländer Schafe Zoo Zürich 11.jpg|miniatura|''Nuorsa Sursilvauna'', giardin zoologic Turich]] La '''Nuorsa Sursilvauna''' (''Bündner Oberländerschaf'') es üna razza da bês-cha domesticeda originela dal [[chantun Grischun]]. Illas annedas 1980 es'la quasi svanida ed ün per ans pü tard, l’an 2007, d’eira la populaziun creschida sün intuorn 1’100 bês-chas. Adüna es'la aunch'in privel da svanir.<ref>[https://dadis-breed-datasheet-ws.firebaseapp.com/?country=CHE&specie=Sheep&breed=B%C3%BCndner%20Oberl%C3%A4nderschaf&external=1&lang=en Pagina dalla FAO]</ref> Hozindi serva la ''Nuorsa Sursilvauna'' per la chüra dals pros.<ref name=":0">[https://breeds.okstate.edu/sheep/bundner-oberland-sheep?Forwarded=afs.okstate.edu/breeds/sheep/bundneroberland Descripziun della razza] </ref> Ella deriva da veglias razzas dal [[temp da crap]], in speciel da la ''Nuorsa Tavetina'' (svanida illas annedas 1960).<ref name=":0" /> Daspö l’an 1984 vain'la protegeda da la Fundaziun Svizra ''Pro Specie Rara''. Quista razza es robusta e da pitschna stattura cun ün pel alv, brün u grisch. Sia testa es fina, pitschna, lungiainta e cun pel cuort. Ils mas-chs haun grandas cornas, intaunt cha las femnas nun haun cornas u be pitschnas. Ellas paun metter sül muond duos agnels per l’an e paisan traunter 40 ed 50 kils. Ils mas-chs paun river fin a 65 kils. Hozindi vain la ''Nuorsa Sursilvauna'' tgnida per sia charn e per la chüra d’üert, eir scha diversas iniziativas emprouvan d’ augmanter la valur da sia launa. La dmura da l’allevamaint da la ''Nuorsa Sursilvauna'', es la [[Surselva (district)|Surselva]], in speciel illas vschinaunchas da [[Medel/Lucmagn|Medel]], [[Tujetsch]], [[Sumvitg]] e [[Vrin]]. <gallery> Datoteca:Bündner Oberländer Schafe Zoo Zürich 9.jpg|Pel, Nuorsa sursilvauna Datoteca:Bündner Oberländer Schafe Zoo Zürich 18.jpg|Greg, Nuorsa sursilvauna Datoteca:Bündner Oberländer Schafe Zoo Zürich 15.jpg|Agnè, Nuorsa sursilvauna </gallery> == Litteratura == * Jürg Paul Müller e Florian Böhlen. ''[https://www.tierwelt.ch/dossier/hoftiere/das-buendner-oberlaender-schaf-und-seine-vielfaeltigen-ahnen-467778 Das Bündner Oberländer Schaf und seine vielfältigen Ahnen]''. In: ''tierwelt.ch'', 30 da marz 2023 * Bündner Bundesmuseum. ''[https://naturmuseum.gr.ch/de/Angebote/veranstaltungen/informationen/Seiten/20240513-Tavetscher-Schaf.aspx Das Tavetscher Schaf]''. In: ''www.naturmusem.gr.ch'' * ''[https://www.prospecierara.ch/tiere/rassenporträts/schafe/bündner-oberländer-schaf Bündner Oberländer Schaf]''. In: ''www.prospecierara.ch'' <small>(consulto ils 21 da favrer 2026)</small> * Jürg Paul Müller. ''Die Erhaltung alter Haustierrassen: ein Beitrag zur Ku(h)tut und zur Agrobiodiversität''. In: ''Bulletin der Naturforschenden Gesellschaft Freiburg'', <abbr>vol.</abbr> 92,‎ 2003, <abbr>p.</abbr> 61 <small>(ISSN 0366-3256, [https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=fng-001%3A2003%3A92%3A%3A75 DOI 10.5169/seals-308837], consulto ils 21 da favrer 2026)</small> == Indicaziun da funtaunas == <references /> [[Categoria:Mammals]] [[Categoria:Surselva]] e1ug5vfo2vxhx17lfnu3om4a93uo9e8 Nuorsa Engiadinaisa 0 14858 174459 174066 2026-09-30T13:46:29Z ~2026-52760-18 24055 174459 wikitext text/x-wiki {{Puter}}[[Datoteca:Engadinerschafgruppe auf der Alp Gamsboden, Schweiz.jpg|miniatura|Scossa da ''Nuorsas Engiadinaisas'', ''Alp Gamsboden'' (chantun Uri). ]] La '''Nuorsa Engiadinaisa''' (''Engadinerschaf'') es üna razza da bês-cha domesticheda originela da l'Engiadina.<ref name=":1">''[https://www.prospecierara.ch/tiere/rassenporträts/schafe/engadinerschaf Engadinerschaf]''. In: Pro Specie Rara. Consulto ils 4 avrigl 2026</ref> In l'Engiadina Bassa ho l'allevamaint da bês-cha üna löncha tradiziun<ref name=":2">''[https://butiadabesch.ch/#projekt Projekt]''. In: Butia da besch, Ardez. Consulto ils 4 avrigl 2026</ref> e pervi da sia chappa ho'la il surnom «besch da pader».<ref name=":0">''[https://engadinerschaf.ch/engadinerschaf/#1 Schaf der Ostalpen]''. In: Schweizerischer Engadinerschaf-Zuchtverein (SEZ). Consulto ils 4 avrigl 2026</ref> == Istorgia == A la fin dal temp medievel alpagiaivan düraunt l'ested, pesters taliauns in schuma cun lur bês-chas sün las alps grischunas. Las grandas ''Nuorsas Bergamascas'' dals pesters taliauns as bastandaivan cun las razzas dal lö – ''Nuorsa da la grippa'' (Steinschaf) – e landrour es dvanto üna spezcha egna, la ''Nuorsa Engiadinaisa''. Quista as adattaiva spezielmaing bain a las condiziuns crüjas da las alps.<ref name=":0" /> Düraunt tschienters d'eira La ''Nuorsa Engiadinaisa'' inrischeda in la regiun. Ma in seguit da la «repasseda da la razza» a partir da l'an 1938 es la ''Nuorsa Engiadinaisa'' adüna dapü gnida rimplazzeda tra la ''Nuorsa Alpina Alva'', uschè cha la ''Nuorsa Engiadinaisa'' d'eira in prievel da svanir per adüna. Grazcha a la protecziun tra la fundaziun ''Pro Specie Rara'' as pudaiva l'existenza da la ''Nuorsa Engiadinaisa'' al cumanzamaint dal 20evel stabiliser.<ref name=":1" /> Cun la fundaziun da la societed d'allevamaint ''Schweizerischer Engadinerschaf-Verein'' l'an 1992 es il numer da l'existenza da la ''Nuorsa Engiadinaisa'' ingrado darcho.<ref name=":0" /> == Allevamaint == Las ''Nuorsas Engiadinaisas'' nun haun cornas. Ella ho uraglias chi pendan giò, ün nes chi do in ögl e sia pel es per solit brün cotschnaint, ma i do eir ''Nuorsas Engiadinaisas'' cun ün pel brün s-chür u nair. In conguel cun otras razzas es la ''Nuorsa Engiadinaisa'' üna razza granda. Ella ho ün caracter fidel ed es a la buna. Lur unglas sun fich resistentas, uschè cha maladias u unglas marschas nu ho'la quasi mê.<ref name=":1" /> La ''Nuorsa Engiadinaisa'' es fich früttaivla: Üna agnella po metter sül muond fin trais agnèls per an ed il temp traunter las naschentschas es fich court, nempe be 7–8 mais. Dimema d'ho la ''Nuorsa Engiadinaisa'' bger lat. L'intenziun dals allevaturs e las allevaturas da bês-cha d'hozindi nun es però il lat, la producziun da chaschöl da bês-cha ed oters prodots da lat, invezza da que l'affer da la delicatessa, la charn d'agnè, chi'd es povra in grass e fina.<ref name=":1" /> === Muaglia chi pasculescha === [[Datoteca:Engadinerschaf in den zwei Farbschlägen Braun und Schwarz, Schweiz.jpg|miniatura|''Nuorsas Engiadinaisas'', ''Alp Gamsboden'' (chantun Uri). ]] L'agn verd piglia il suramaun sur ils pros da las alps, uschè cha nu's po pü svilupper ün god. Eir la bioversited svanischa rigurus pervi da l'agn verd, chi crescha aint dapertuot. Daspö l'an 2017 vain stadageda la muaglia – ''Nuorsas Engiadinaisas'' – in la Val d'Usern (Andermatt, chantun Uri), e pasculan l'agn verd, uschè cha quist es dvanto chatscho bain inavous. La ''Nuorsa Engiadinaisa'' güda in quist möd da d'equillibrer las varieteds da plauntas in las alps.<ref name=":0" /> === Launa e prodots da launa === L'an 2009 ho ün ravuogl da 12 duonnas in l'Engiadina Bassa, ad Ardez, fundieu la societed ''butia da besch'' cun ün proget da laina fileda in collavuraziun cun la ''filleria Vetsch'' a Jenaz (Partenz). Quist cul böt, da tgnair in vita la misteraunza textila locala ed ultra da que cun l'intenziun da la svilupper inavaunt.<ref name=":2" /> La testa da la ''Nuorsa Engiadinaisa'' as preschenta scu logo da la moda da s-chaglia ''Anita Campel – moda da lana fatta a man''. Quists vstieus sun fats our da la launa – chi vain eir fileda in la ''filleria Vetsch'' a Jenaz – our da la pel da la ''Nuorsa Engiadinaisa'' ed eir otras razzas da bês-chas, chi vivan in Engiadina.<ref>''[https://anitacampell.ch/deutsch/ Verarbeitung]''. In: Strickmode Anita Campell. Moda da lana fatta a man. Consulto ils 6 avrigl 2026</ref> == Indicaziuns da funtaunas == <references /> [[Categoria:Mammals]] [[Categoria:Engiadina]] [[Categoria:Engiadina Bassa]] ipeakoh8g06m28hxpgck9eh1tgay9pv Sgrafit in Engiadina 0 14864 174461 174431 2026-09-30T13:53:40Z ~2026-52760-18 24055 174461 wikitext text/x-wiki {{Puter}}[[Datoteca:Woning in Vnà, Pedval. 16-09-2023. (actm.) 12.jpg|miniatura|Sgrafits d'üna chesa a Vnà.]] '''Sgrafit''' (in nom deriva dal pled taliaun ''graffire'' = sgratter) es ün artisant chi vain druvo per orner fatschedas da chesamaints. In [[Chantun Grischun|chantan Grischun]] – [[Engiadina]], [[Bregaglia]], [[Val Müstair]], [[Mesocco|Mesoc]], [[Val Schons]], [[Surselva (district)|Surselva]] – sun las fatschedas da chesamaints decoredas cun divers ornamaints, chi sun fich tipic per las chesas engiadinaisas tradiziunelas. == Istorgia == === Derivanza === In [[Europa]] as chattan [[Sgrafit|sgrafits]] in süd da la [[Spagna]], chi sun datos al 12evel tschientiner.<ref>Rafael Ruiz Alonso: ''Esgrafiado. Materiales, técnicas y aplicaciones. In: Corrientes nacionales e internacionales del esgrafiado''. Tom 1. ''Instituto de la cultura tradicional segoviana Manuel Gonzales Herrero'', Segovia 2015, ISBN 978-84-86789-84-8, Pagina 114–118, 203–209.</ref> Intuorn l'an 1300 es la tecnica da sgrafiti cumpruvabla a [[Firenza]]; düraunt il [[Temp da renaschimaint]] ho la survgnia ün grand svilup ed in conseguenza da que as ho la deraseda a la fin dal 15evel tschienter eir al nord da las [[alps]].<ref name=":1" /> === Derasaziun === Vers la fin dal 16evel tschientiner es la tecnica da sgrafit riveda in [[Svizra]], fich prubabel tres ils meisters da fabrica taliauns. In chantun Grischun sun naschieus ils prüms sgrafits – cun ornamaints dal Temp da renaschimaint – a [[Visavraun]] (Bergiaglia) ed ad [[Andeer]] (Val Schons), in l'Engiadina intuorn l'an 1600 a [[Segl]]. === Sgrafit in Engiadina === [[Datoteca:Bergtocht van Guarda via Ardez en Ftan naar Scuol. 20-09-2019. (d.j.b) 09.jpg|miniatura|Sgrafit d'üna chesa a Guarda]] La tecnica da [[sgrafit]] es gnida surpiglieda da misteraunts indigens, chi svilupaivan ils sgrafits inavaunt. Cun la [[Guerra da trent'onns|Guerra da trent'ans]], chi avaiva destrüt quasi tuot las chesas in l'Engiadina Bassa, es il svilup da'ls sgrafitis gnieu fermo. Al cumanzamaint dal 17evel tschientiner però sun ils sgrafitis dvantos darcho populers in l'Engiadina ed avaivan ün renaschimaint. Ils motivs our da las differentas goticas, chi sun d'utrò, as haun cun il temp supplementos cun motivs populers our da la regiun e cun creaziuns egnas. Las liadüras da chesas sun adüna darcho gnidas cumplemettedas cun ornamaints. A la fin dal 18evel tschientiner svanivan bgers sgrafits our da las fatschedas da las chesas in basa da renovaziuns, müdamaints da fabrica, sbudamaints e pervi da retuschas – ma eir our da la temma da leders, perche cha chesas, chi d'eiran decoredas cun bgers sgrafits mussaivan richezza. Düraunt il [[Temp dal neoclassicissem|Temp da neoclassicissem]] – seguonda mited dal 19evel tschientiner – sun ils sgrafitis darcho gnieus in moda. Tres renovaziuns da bgeras chesas in la seguonda mited dal 20evel tschientiner sun gnieus a glüsch vegls sgrafits, chi d'eiran zuppos suot duos fin trais culaditschas pü nouvas. == Tecnica == [[Datoteca:Plaster on earthbag.jpg|miniatura|Liadüra da basa]] Scu fundamaint vain do sü üna liadüra da basa our da sablun e chütschina, chi egualisescha il mür. Sün quist segua üna liadüra s-chüra da chütschin, chi’d es culurida cun sablun u pigments. Fintaunt cha la molta es ümida, vain sbiacheda üna culaditscha clera da chütschin, sün quista ils maisters sgriflan lur ornamaints. Per sgrifler fuormas geometricas lavuran ils maisters cun circul e lingers. La lavur vain fat svelt, taunt cha la liadüra es fras-cha – «al fresco» – perche intaunt la chaltschina süja, s'indür'la. Pervi da que vain, scha que fo dabsögn, la fatscheda da'l chesamaint cuvrida cun sachets ümids da juta. == Maisters ed artists da sgrafit in Engiadina e Val Müstair == Da temp vegl ornaivan maisters da sgrafit ambulants ils chesamaints e survgnaivan pensiun ed allogi. Plaun a plaun surpiglaivan ils indigens quist lavur, chi haun svilupo ils sgrafits inavaunt e faun quist aunch'adüna. === Maisters ed artists da sgrafit d'hozindi === Cuntschaints scu artists da sgrafit in Engiadina sun: * '''[[Paulin Nuotclà]]''' (eir chantautur, illustratur, restauratur) es ün artist da sgrafit ed ün pittur artist. Ün da sieus progets d'eira la direcziun per la concepziun da las fatschedas da l'''hotel Central a [[Valchava]]'' (Val Müstair), chi sun gnidas pittüredas tra tschinch artists, taunter oter eir Duri Fasser.<ref name=":0" /> * '''Duri Fasser''' da [[Müstair]] es ün pittur artist, artist da sgrafit e chüreder da monumaints. Per il proget da l'hotel Central a Valchava (Val Müstair) ho'l pittüro üna da las fatschedas cun il motiv d'ün hom vegl, chi chargia fain. Scu model serviva üna fotografia da quist hom. Duri Fasser ho pittüro uschè precis, cha la glieud in la Valchava recugnuoschan darcho a quist.<ref name=":0">Raphael Briner: ''[https://www.smgv.ch/documents/05_applica_archiv/archiv/2015/06-15_gestaltung-von-fassaden_smgv_so-kommt-das-heu-an-die-fassade.pdf So kommt das Heu an die Fassade]''. In: ccccc. Consulto ils 9 avrigl 2026</ref> * '''Giuliano Pedretti''' (1924–2012, mort a [[Samedan]]) avaiva fat surtuot sculpturas, ma el ornaiva eir divers chesamaints scu per exaimpel la fatscheda da la scoula cumünela a Samedan. El s'ingaschaiva per la conservaziun da la cultura rumauntscha e piglaiva part a la fundaziun da l'[[Archiv culturel d’Engiadin’ Ota|Archiv culturel d'Engiadin'Ota]].<ref>''[https://web.archive.org/web/20260413003425/https://portacultura.gr.ch/records/AVGR5477 Giuliano Pedretti]''. In: porta cultura. Consulto ils 9 avrigl 2026</ref> * '''Josin Neuhäusler''' da [[Susch]] gestiuna sieu mister ed affer in terza generaziun ed offra dad ans cuors da praticher scu's fo sgrafit. Minch'an frequentan intuorn 800 interessents la scolaziun, traunter oter turists, giarsuns e classas. Josin Neuhäusler lavura eir insembel cun la Butia Schlerin, chi metta aint ornamaints da sgrafit scu muosters in sia artisanat.<ref>Joan Neuhäusler: ''[https://web.archive.org/web/20251208075855/https://josin-sgraffito.ch/wp/?page_id=6 Engadiner Sgraffito aus eigener Hand]''. In: Josin Sgraffito. Consulto ils 8 avrigl 2026</ref> * '''Butia Schlerin''' es ün affer da [[Sent]], chi ho lantscho l'an 2016 ün nouv prodot, nempe la marca ''Sgrafit Engiadinais'', artisanats da ceramica e design our da stoffa Jacquard. Ils muosters da quista marca sun sgrafits engiadinais.<ref>''[https://schlerin.ch/ueber-uns/ Baingnü a Sent]''. In: Butia Schlerin. Consulto ils 8 avrigl 2026</ref> * '''Joannes Wetzel''' da [[Strada en Engiadina|Strada]] es artist da sgrafit, müreder, specialist da chütschina e producent da culurs. El lavura cun materiels natürels e druva materiel da fabrica chi vain our da la regiun. Sias culurs sun fats our da pigmaints da craps our da la regiun, uschè cha las liadüras spievlan las culurs da la cuntredgia. Joannes Wetzel prodüscha ils culurs in sieu atelier<ref>Joannes Wetzel: ''[https://www.kalkkunst.ch Kalkkunst - natürliches Bauen und Gestalten mit Kalk]''. In: Kalkkunst. Consulto ils 9 avrigl 2026</ref> e da quists as po eir comprer scu s-chaclas da culurs. L'an 2017 d'eira gnida, suot la direcziun da Joannes Wetzel, reconstruida e darcho piglieda in funcziun la calcina a Sent.<ref>''[https://www.calcina.ch/de/Kalkbrand_in_S_charl.html Calcina]''. In: Fachverband für Kalk. Consulto ils 9 avrigl 206</ref> ==== Familia Chönz (Könz) da Guarda: ==== * '''Ulrich Chönz''' (1899–1980) d'eira ün architect, restauratur e chüreder da monumaints da [[Guarda]]. Traunter ils ans 1939 fin 1945 aviva'l restauro intuorn trenta chesamaints a Guarda per incumbenza da la chüra grischunaisa da la patria. * '''Constantin Chönz''' es il figl da Ulrich Könz e lavura per granda part cun ornamaints geometrics. Cun ils sieus sgrafits decoraiva'l divers chesamaints moderns. * '''Stefan Liun Chönz''' es il figl da Ulrich Könz e la sia seguonda duonna [[Selina Chönz]] (autura d'Uorsin). El decoraiva divers chesamaints cun creaturas da fablas scu draguns, peschs, nixas ed es eir cuntschaint our per la val. Uschè ho'l per exaimpel fat il sgrafiti per la chesa «Haus zum kleinen Pelikan a [[Turitg|Turich]].<ref name=":1">Katrin Brunner: ''[https://blog.nationalmuseum.ch/2021/11/sgraffiti-im-graubuenden/ Die Kunst des Kratzens]''. In: Blog. Museum Naziunel Svizzer. Consulto ils 8 avrigl 2026</ref> * '''Mazina Schmiedlin Chönz''' es üna pittüra artista ed artista da sgrafit in terza generatiun da la famiglia Chönz. Ella sviluppa ornamaints tradiziunels cun expressiuns da l'art contemporauna: ün exaimpel da sia lavur muossan ils sgrafits da la Chesa Sura a [[Tavau|Tavo]].<ref>''[https://www.baublatt.ch/baupraxis/sgraffito-kuenstlerin-mazina-schmidlin-im-portraet-sprechende-singende-haeuser-24174 Sgraffito-Künstlerin Mazina Schmidlin im Portrait: Sprechende, singende Häuser]''. In: Baublatt. Consulto ils 9 avrigl 2026</ref><ref>Tina Cieslik: ''[https://www.espazium.ch/de/aktuelles/haeuser-sollen-kommunizieren Häuser sollen kommunizieren - zeitgenössische Sgraffito]''. In: Espazium Magazin. Consulto ils 9 avrigl 2026</ref> == Ornamaints == [[Datoteca:S-chanf 1995 17.jpg|miniatura|Motiv c''haun curraint'' (ornamaint sur) d'üna chesa a S-chanf]] Ulrich Vital da Sent (1913–2012) s'occupaiva cun ils motivs da'ls sgrafits sün las chesas engiadinaisas e cun la [[simbolica d'art decorativa in Engiadina]]. Ils simbols engiadinais sun però ün tema per se. Que do simbols, chi vegnan our d'pajais e sun fich vegls scu exaimpel la crusch simmetrica, chi'd es ün simbol, chi deriva da l'[[Antica]]. Qualchedüns simbols aș chattan eir aint ils mitus ed üsaunzas. Bgers simbols derivan our da'l pajanissem. Qualchedüns da quels haun culturas seguaintas, scu il cristianissem, piglio sü e sviluppo inavaunt, uschè cha quels s'avaivan transformos cul temp. Creatüras da fabla, scu draguns e nixas ed figüras geometricas, per exaimpal il chaun curraint, as preschaintan sün vegls e nouvs sgrafits.<ref>Ulrich Vital: Prolog. In: ''[https://web.archive.org/web/20251111002427/https://josin-sgraffito.ch/wp/wp-content/uploads/2016/09/Kunsthandwerk_Sgraffito_Symbole_und_Bedeutung.pdf Simbols populars e lur misteri]''. Consulto ils 9 avrigl 2026</ref> Adüna darcho as vezza versins sün las chesas engiadinaisas. Eir artists da sgrafit haun adüna darcho creo nouvs motivs.<ref name=":1" /> == Litteratura == * Silvia Conzett: ''Sgraffito'', in: ''Lebendige Traditionen''. Consulto ils 6 avrigl 2026 == Indicaziuns da funtaunas == <references /> == Weblinks == [[Categoria:Architectura]] [[Categoria:Architectura en Svizra]] [[Categoria:Engiadina]] 3uq660diltgeclsy6aqdiprkvurhibn Wallee 0 14971 174462 174148 2026-09-30T17:26:47Z Thor1982 23110 174462 wikitext text/x-wiki {{sursilvan}} {{Infobox Interpresa | Num = Wallee Group AG | colur_famiglia = #11D9CC | Logo = [[File:Wallee Logo.svg|200px|Logo da wallee]] | Furma d'interpresa = Societad anonima (AG) | Fundaziun = ils 16 da december 2021 | Sedia = [[Winterthur]], [[Chantun Turitg]], Svizra | Direcziun = Thomas Heldner | Emploiads = circa 200 (2026) | Branscha = Survetschs da pajament | Products = Plattafuorma da pajament, terminals da pajament, moduls da pajament pil commerzi online, moneda electronica | Pagina-web = [https://www.wallee.com wallee.com] }} La '''Wallee Group AG''', numnada communablamein '''wallee''' (pronunzia englaisa, {{IPA|[ˈwɔːli]}}), ei ina interpresa svizra el sectur dals survetschs da pajament cun sedia a [[Winterthur]] el [[Chantun Turitg|cantun Turitg]]. Ella maina ina plattafuorma che permetta als commerciants d'incassar cun cartas e cun pajaments mobils al puost da vendita, el commerzi online e tier automats; ella furnescha era ils terminals ed ils moduls da software correspundents. La gruppa cuvra pliras trentas dalla catena da pajament: ella fa la software per incassar, porscha ils survetschs da pajament als commerciants ed ha a [[Luxemburg]] ina instituziun da moneda electronica autorisada. Ella ei naschida el 2019 ord la fusiun dalla Vibbek AG e dalla customweb GmbH. Il 2022 ha ella surpiglieu l'instituziun luxemburgeisa SnapSwap International, che l'ha purtau ina licenza valeivla en tut l'Uniun europeica. Egl october 2024 ei il furnitur tudestg da survetschs da pajament VR Payment, ina filiala dil consorzi DZ Bank, entraus el capital. Tenor sias atgnas indicaziuns fageva l'interpresa lu ir circa 80'000 terminals per var 50'000 clients. [[File:Sulzer-Hochhaus 2025 Abendlicht.jpg|mini|Il Sulzer-Hochhaus a la Neuwiesenstrasse 15 a Winterthur: l'adressa inscritta el register da commerzi per la Wallee Group AG]] == Historia == === 2012–2019: Vibbek e customweb === Ils 12 d'avrigl 2012 ei la Vibbek AG vegnida inscritta el register da commerzi.<ref name="zefix-wallee">[https://www.zefix.ch/de/search/entity/list?name=Wallee%20AG Wallee AG, Winterthur (UID CHE-499.005.304)], Zefix, Uffizi federal dal register da commerzi (consultau ils 19 da settember 2026).</ref> Ella aveva sedia ad Urdorf e sviluppava software per terminals da pajament. Sees clients eran bancas, commerciants da detagl, interpresas da traffic e producents d'apparats da pajament.<ref name="tpw">[https://tpw.ch/news/vibbek-und-customweb-spannen-zusammen/ Vibbek und Customweb spannen zusammen], Technopark Winterthur, ils 28 da november 2019.</ref> Ina firma sora, la Vibbek GmbH, ei vegnida inscritta il matg 2012 a [[Hamburg]].<ref name="northdata">[https://www.northdata.com/Wallee%20GmbH,%20Hamburg/HRB%20123024 Wallee GmbH, Hamburg (HRB 123024)], North Data (consultau ils 19 da settember 2026).</ref> La customweb GmbH a Winterthur sviluppava software per pajaments electronics, duvrada per exempel en shops online.<ref name="tpw" /> === 2019–2022: fusiun e licenza europeica === Il november 2019 han las duas firmas svizras annunziau lur fusiun alla wallee AG. La nova firma ha sia sedia a Winterthur, e las purschidas da tuttas duas ein vegnidas reunidas sin ina plattafuorma communabla.<ref name="tpw" /> La filiala tudestga ei daventada la Wallee GmbH il 2020.<ref name="northdata" /> Ils 16 da december 2021 ei la Wallee Group AG vegnida inscritta el register da commerzi dil cantun Turitg, a la General-Guisan-Strasse a Winterthur, cun in capital d'aczias da 100'000 [[Franc svizzer|francs svizzers]].<ref name="zefix-group">[https://www.zefix.ch/de/search/entity/list/firm/1516241 Wallee Group AG, Winterthur (UID CHE-287.965.343)], Zefix, Uffizi federal dal register da commerzi (consultau ils 19 da settember 2026).</ref> Il mars 2022 ein 291'200 aczias dalla wallee AG vegnidas appurtadas alla holding en furma d'in augment da capital. Cheutras eis ella daventada la societad mumma dalla gruppa, il capital ei cresciu sin 3'162'000 francs e la sedia ei vegnida transferida a la Neuwiesenstrasse 15.<ref name="zefix-group" /> In segund augment da capital il matg 2022 ei vegnius fatgs cun 600'000 aczias dalla SnapSwap International SA a Luxemburg. Il fundatur da quella societad, Denis Kiselev, ei entraus el cussegl d'administraziun, e Thomas Heldner ha surpiglieu la direcziun.<ref name="zefix-group" /> La SnapSwap International ei ina instituziun luxemburgeisa da moneda electronica autorisada, notifitgada el Spazi economic europeic e commembra principala da Mastercard per emetter cartas. Cun quella surpresa ha wallee pudiu colligiar sia plattafuorma tecnica cun ina licenza che cuvra l'autorisaziun, l'acquiring, l'emissiun e la facturaziun en Europa.<ref name="snapswap">[https://en.wallee.com/blog-posts/acquisition-of-snapswap-international-sa Acquisition of SnapSwap International S.A.], wallee, ils 19 da settember 2022.</ref> Pli tard eis ella vegnida renomnada en Wallee Europe S.A.<ref name="gleif">[https://api.gleif.org/api/v1/lei-records/9845002BYA756A65FF45 LEI 9845002BYA756A65FF45 – Wallee Europe SA], Global Legal Entity Identifier Foundation (consultau ils 19 da settember 2026).</ref> Cun plirs augments da capital tras compensaziun da pretensiuns eis il capital d'aczias cresciu tochen a 5'178'425 francs egl avust 2024.<ref name="zefix-group" /> === Dapi 2023: automats ed entrada da VR Payment === Il december 2023 han wallee e GLS Mobility mess en funcziun en Svizra ils emprems terminals da pajament autonoms tier staziuns da carricar auto electrics, ils emprems a [[Laax]].<ref name="gls">[https://www.gls.de/gls-bank/aktuelles/neuigkeiten/gls-mobility-und-wallee-machen-die-schweiz-mobil/ GLS Mobility und wallee machen die Schweiz mobil], GLS Bank, ils 6 da december 2023.</ref> Il mars 2024 ha il producent svizzer da staziuns da carricar Juice Technology integrau quei terminal, numnau ''Pay-t'', en siu modell ''Juice Charger me 3''. Quel accepta cartas da debit e da credit sco era pajaments mobils.<ref name="electrive">Daniel Bönnighausen: [https://www.electrive.net/2024/03/19/juice-technology-integriert-bezahlterminal-von-wallee/ Juice Technology integriert Bezahlterminal von Wallee], electrive.net, ils 19 da mars 2024.</ref> Il 1. d'october 2024 ha VR Payment annunziau da prender ina participaziun alla Wallee Group AG, sut resalva dall'approbaziun dallas autoritads. Las duas interpresas collavuravan gia dapi circa in onn. Tier quella transacziun teneva VR Payment surtut agl access als circa sessanta ingigners da software dalla firma svizra.<ref name="itfm">[https://www.it-finanzmagazin.de/60-software-ingenieure-vr-payment-wallee-216687/ 60 Software-Ingenieure im Fokus: VR Payment kauft sich die Schweizer Tech-Kompetenz von Wallee ein], IT Finanzmagazin, ils 1. d'october 2024.</ref> Tenor las indicaziuns da quel mument occupava la gruppa circa 120 persunas.<ref name="ecm">[https://www.e-commerce-magazin.de/itvr-payment-wallee-group-kooperation-ausbauen-a-d7efa8918fb1f7e32d7e639f942b75cf/ VR Payment und Wallee Group bauen Kooperation aus], e-commerce Magazin, ils 1. d'october 2024.</ref> La collavuraziun sa basa sil model dil ''payment facilitator'': VR Payment appurta siu affar d'acquiring, wallee la plattafuorma tecnica. Il rapport annual 2025 da VR Payment di che la schliaziun omnicanala sviluppada ensemen seigi en funcziun e seigi vegnida presentada a la fiera EuroCIS dil 2025.<ref name="vrp2025">[https://report.vr-payment.de/zukunftsbereiter/ Zukunftsbereiter – Unser Report 2025], VR Payment, 2025.</ref> Il november 2024 han wallee e l'Ammer Group presentau ina applicaziun. Cun quella pon ils commerciants acceptar sin lur terminals da wallee era pajaments en criptovalutas, numnadamein bitcoin, ether e tether.<ref name="finews-ammer">[https://www.finews.ch/news/finanzplatz/65382-zuercher-fintech-revolutioniert-zahlsystem Zwei Schweizer Fintechs revolutionieren Zahlungssystem], finews.ch, ils 25 da november 2024.</ref> Il matg 2026 han wallee e l'interpresa avolut da Dietikon annunziau in dashboard. El evaluescha datas anonimisadas da cartas da debit e da credit cun agid da l'identificaziun ''Payment Account Reference'' e fa oravonttut analisas dalla clientella per ils commerciants.<ref name="punkt4">[https://punkt4.info/nachrichten/detail/news/wallee-und-avolut-ermoeglichen-kundenanalysen-anhand-von-kartenzahlungen/ Wallee und avolut ermöglichen Kundenanalysen anhand von Kartenzahlungen], punkt4, ils 29 da matg 2026.</ref><ref name="finews-avolut">[https://www.finews.ch/news/finanzplatz/72385-wallee-avolut-zahlungsverkehr-kundendaten-kreditkarten-auswertung-dashboard-fintech-paytech-finanzplatz-schweiz Avolut und Wallee spannen für Zahlungsdatenauswertung zusammen], finews.ch, il 1. da zercladur 2026.</ref> == Activitads == L'activitad dalla gruppa sa partescha denter l'incasso el commerzi online ed al puost da vendita d'ina vart, ed ils pajaments tier automats dall'autra. === Plattafuorma e survetschs === Tenor l'inscripziun el register da commerzi dalla fundaziun dil 2021 ei il scopo dalla societad il svilup, la commercialisaziun e la vendita da schliaziuns da pajament electronicas, en spezial dad ina software centrala per terminals. Il schaner 2026 eis el vegnius extendius sin l'emissiun da meds da pajament da mintga sort e sin prestaziuns d'acquiring per ils commerciants.<ref name="zefix-group" /> La plattafuorma va el cloud e prenda si pajaments sur differents canals el territori SEPA. Ella ha funcziuns per l'onboarding automatisau, per la facturaziun e per l'emissiun da cartas. Per software da shops e per terminals da pajament dat ei moduls d'integraziun.<ref name="ecm" /> Tenor sias atgnas indicaziuns elaborava l'interpresa il 2024 var 250 milliuns transacziuns per onn, cun circa 80'000 terminals e var 50'000 clients.<ref name="kreditwesen">[https://www.kreditwesen.de/cards/ergaenzende-informationen/karten-meldungen/vr-payment-beteiligt-wallee-id98535.html VR Payment beteiligt sich an Wallee], Cards, Fritz Knapp Verlag, ils 1. d'october 2024.</ref> === Automats e self-service === Il segund sectur ein ils pajaments senza persunal, tier automats da vendita, staziuns da carricar ed auters automats. La gruppa furnescha leu terminals autonoms che administrentan plirs puosts da vendita cun ina taxaziun ed in decumpt centrals.<ref name="electrive" /><ref name="gls" /> === Standard ep2 === La wallee AG fa part dalla associaziun ''Technical Cooperation ep2'', che tgira il standard svizzer per pajaments cun carta al puost da vendita. Sin la medema pagina vegn ella era numnada denter ils furniturs da terminals conforms a quel standard.<ref name="ep2">[https://www.ep2.ch/about-ep2/ About ep2], Technical Cooperation ep2 (consultau ils 19 da settember 2026).</ref> == Structura dalla gruppa == La Wallee Group AG ei la societad mumma da tschun societads en Svizra, en Germania, en Lituania ed a Luxemburg. {| class="wikitable" |+ Societads dalla gruppa tenor las indicaziuns dall'interpresa<ref name="imprint">[https://en.wallee.com/legal/imprint Imprint], wallee (consultau ils 19 da settember 2026).</ref> ! Societad !! Sedia !! Inscripziun !! Rolla |- | Wallee Group AG || [[Winterthur]], Svizra || UID CHE-287.965.343 || Societad mumma |- | wallee AG || Winterthur, Svizra || UID CHE-499.005.304 || Societad operativa svizra |- | Wallee GmbH || [[Hamburg]], Germania || HRB 123024 || Veglia Vibbek GmbH, renomnada il 2020<ref name="northdata" /> |- | Wallee Lithuania UAB || Vilnius, Lituania || 306181820 || Lieu da svilup |- | Wallee Europe S.A. || [[Luxemburg]] || RCS B200548 || Instituziun da moneda electronica<ref name="lb">[https://www.lb.lt/en/sfi-financial-market-participants/wallee-europe-s-a Wallee Europe S.A.], Banca da Lituania (consultau ils 19 da settember 2026).</ref> |} La Wallee Europe S.A., surpigliada il 2022, ei suttamessa al dretg luxemburgeis. Ella dastga emetter moneda electronica, la derasar e la pagar anavos, emetter meds da pajament ed acquirir operaziuns da pajament; cun il passaport europeic exercitescha ella quellas activitads era en ils auters stadis dil Spazi economic europeic, senza avrir leu ina filiala.<ref name="lb" /><ref name="snapswap" /> Aschia ha la gruppa duas vias sil marcau europeic: sia atgna licenza luxemburgeisa, e l'acquiring tras VR Payment, che ei numnaus sin la plattafuorma da wallee denter ils processurs disponibels.<ref name="processors">[https://app-wallee.com/en/processors/1655667886484/vr-payment-acquiring Payment Processor: VR Payment Acquiring], wallee (consultau ils 19 da settember 2026).</ref> Tier l'annunzia dil 2024 han ils dus partenaris detagliau che wallee hagi las licenzas e certificaziuns paneuropeicas necessarias per porscher survetschs da pajament el territori SEPA, e che VR Payment appurti sia experientscha egl acquiring; l'interpresa indicava a quei mument sedias en tschun pajais europeics, denter auter en Germania, a Luxemburg, en Lituania ed en [[Pologna]].<ref name="vrp2024">[https://www.vr-payment.de/files/x_content/corporate/aktuelles/Medieninfos/2024/VR_Payment_Medieninformation_241001_EN.pdf VR Payment and wallee join forces for shared growth in Europe] (PDF), VR Payment, ils 1. d'october 2024.</ref> == Posiziun sil marcau == L'enquista annuala ''Onlinehändlerbefragung'', fatga tier ils commerciants online svizzers dalla Scola auta da scienzas applicadas da Turitg (ZHAW) e pli tard dall'institut ICC dalla Scola auta spezialisada dalla Svizra dal Nordvest (FHNW), numna wallee denter ils furniturs da survetschs da pajament duvrai dals commerciants dumandai. {| class="wikitable" |+ Part dals commerciants online svizzers che numnan wallee sco furnitur da pajament ! Ediziun !! Part !! Fontauna |- | 2022 || 8 % || <ref name="ohb2022">Darius Zumstein, Carmen Oswald, Claudia Brauer: [https://www.zhaw.ch/storage/hochschule/medien/news/2022/Onlinehaendlerbefragung_2022.pdf Onlinehändlerbefragung 2022] (PDF), ZHAW School of Management and Law, settember 2022.</ref> |- | 2023 || 9 % || <ref name="ohb2023">Darius Zumstein: [https://digitalcollection.zhaw.ch/handle/11475/28777 Onlinehändlerbefragung 2023], ZHAW School of Management and Law, 2023.</ref> |- | 2026 || 12,1 % || <ref name="ohb2026">Darius Zumstein, Adele Dörner, Sonja Schüler, Aldo Gnocchi: [https://www.fhnw.ch/++api++/de/wirtschaft/aktuelles/news-storys/alle/onlinehaendlerbefragung/online-haendler-befragung-2026.pdf/@@inline-file/file Onlinehändlerbefragung 2026] (PDF), Institute for Competitiveness and Communication, FHNW, ils 10 da settember 2026.</ref> |} L'ediziun dil 2025 quenta l'interpresa denter ils principals furniturs dil marcau svizzer, sper Payrexx, Saferpay (Worldline) e PostFinance Payment.<ref name="ohb2025">Darius Zumstein, Adele Dörner, Sonja Schüler: [https://handelsverband.swiss/wp-content/uploads/2025/10/251013_Zumstein_et-al_Onlinehaendlerbefragung_2025.pdf Onlinehändlerbefragung 2025] (PDF), Institute for Competitiveness and Communication, FHNW, october 2025.</ref> Il 2026 ei la part constatada datier da quella da PostFinance E-Payment (11,9 %) e da Stripe (11,7 %).<ref name="ohb2026" /> == Organs == La cumposiziun dil cussegl d'administraziun e dalla direcziun ei visibla el register da commerzi.<ref name="zefix-group" /> === Cussegl d'administraziun === * Stefan Intemann (president) * Carlos Gómez-Sáez, entraus egl avust 2024 * Heinrich Senger-Weiss Denis Kiselev, fundatur dalla SnapSwap International, ei staus el cussegl d'administraziun dil 2022 tochen il 2024.<ref name="zefix-group" /> === Direcziun === * Thomas Heldner * Thomas Hunziker * Sascha Krüsi, cofundatur, responsabels pil sectur dals products<ref name="punkt4" /> == Annotaziuns == <references /> == Colliaziuns == * [https://www.wallee.com Pagina d'internet dalla Wallee Group AG] [[Categoria:Interpresas da la Svizra]] 8l1wdro2p6udts6x1ehbi7k9281lt8o Andrea Bezzola 0 14980 174455 174451 2026-09-30T13:24:30Z ~2026-52760-18 24055 sbagls da scriver; - categoria redundanta 174455 wikitext text/x-wiki {{Puter}}[[Datoteca:Andrea Bezzola.jpg|miniatura|Andrea Bezzola, 1860]] '''Andrea Bezzola''' (naschieu ils 19 avrigl 1840 a Zernez, mort ils 10 schner 1897 a Turich) d'eira giurist, politiker, schurnalist, redactur e poet. Scu giurist d'eira'l avocat, güdisch chantunel e güdisch federel. Sül nivel politic d'eira'l il prüm landamma, alura cusglier dals stedis e finelmaing cusglier naziunel. Ultra da que d'eira'l fundatur e redactur da la giazetta «Posta d'Engiadina». Pupuler es el eir scu poet rumauntsch ed avaiva scrit numerusas poesias e texts da chanzuns in lingua materna. Traunter oter scrivaiva'l il text per üna da las prümas chanzuns in rumauntsch per cor viril, nempe «[[Adieu a l'Engiadina]]».<ref>Laura Decurtins: ''Männerchorgesang auf dem Weg zum chant rumantsch''. In: ''Chantai Rumantsch! Zur musikalischen Selbst(er)findung Romanischbündens''. Stamparia Chronos, Turich 2019. Paginas: 140–168.  ISBN 978-3-0340-1501-1,  [[Doi:10.5167/uzh-207361|doi:10.5167/uzh-207361]]</ref> == Vita e lavur == === Infanzia e Giuventüna === Andrea Bezzola d'eira il figl da Dumeng Bezzola e Maria (naschida Gilly)<ref name=":1">{{E-LIR|335|Bezzola, Andrea|autur=Jürg Simonett|idiom=puter}}</ref>, chi'd es morta però bod, cur ch'el avaiva be och ans. Zieva la scoula primara frequentet el duos ans a l'institut a Porta a [[Ftan]].<ref name=":1" /> Quist giodaiva ün bun nom in [[Engiadina]] ed eir Andrea Bezzola as argordet pü tard gugent da quel. L'an 1855 entret el in la scoula chantunela e l'allogi dals fres Bezzola al «Pfisterbrunnen» as sviluppaiva bunamaing tar ün rendevouz dals Engiadinais. Cur ch'el d'eira in tschinchevla classa, es el gnieu fich amalo. La spraunza da garischun d'eira uschè pitschna, cha'l meidi da scoula ordinet ün trattamaint cun argient viv – da quel temp ourdvart ris-cho. Il giuven ho survit il trattamaint e s'ho remiss. L'an 1860 absolvet Andrea Bezzola sieu examen da matura ed ho in seguit cumanzo ün stüdi da giurisprudenza a Jena. Scu bgers oters students svizzers entret el in la societed «Arminiers» da l'alma mater a la Saale e dvantaiva zieva poch temp il president da quella. Sieu stüdi ho'l continuo a [[Berlin]], zieva a [[Turitg|Turich]] ed Heidelberg, inua sieu interess valaiva per l'istorgia e l'economia sociela. === Ingaschamaint per Zernez === L'an 1864 ho Andrea Bezzola aviert ün' advocatura a Zernez.<ref name=":1" /> Tar las trattaivas traunter la vschninauncha da [[Tarasp]] cun la societed Nairs davart las funtaunas minerelas aint il fuonz da la val, ho el do ün cussagl a la vschinauncha da Tarasp. L'an 1865 cumanzet sia carriera politica cun l'elecziun scu landamma e depüto da Surtsana aint il Grand cussagl. Quist'elecziun es gnida confermeda per duos ans, chi d'eira extraordinari in quist temp. Cun [[Zernez]], il sieu lö da vschinedi, restaiva'l in attachamaint düraunt tuot sia vita. Scu politiker as ingaschaiva'l per la modernisaziun da l'agricultura, per la promouva da creschentscha da chaschöl, l'allevamaint da muaglia e procuraiva per que pussibiliteds per la finanziaziun. Duraunt sieu presidi sun gnieus erigos a Zernez nouvs indrizs da scoula e da provedimaint. Ultra da que sun gnieus eir realisedas per amegldrer la sgürezza da la vschninauncha. Al listess mumaint chattaiva sia relaziun profuonda cun la patria engiadinaisa eir expressiun in sia poesia. ===== Ingaschamaint per la protecziun cunter incendis e sgüraunza da fö ===== L'an 1869 ardaiva [[Lavin]].<ref>''[https://www.rtr.ch/play/tv/-/video/-?urn=urn:rtr:video:66c62800-8c9c-40e7-8825-e727007aa5d6 Avant 150 onns ha brischà Lavin]''. In: RTR, Telesquard ils 1 october 2019. Consulto ils 28 settember 2026. </ref> Andrea Bezzola as ingaschaiva per uordens da fö e lur realisaziun. In quist connex ho'l impustüt criticho las lavurs da nettageda insufficiaintas dals chamins. El avertaiva eir la glieud sur las greivas catastrofas d'incendis, chi pudessan esser la consequenza da la prevenziun insufficiainta – scu sch'el vess previss il grand incendi da Zernez: Ils 7 settember 1872 es ruot our a Zernez ün desastrus incendi da vschinauncha. Intaunt d'eira Andrea Bezzola a chatscha cul minister O.Guidon e pernottaiva in l'ustaria dal [[Pass dal Fuorn]]. Il cotschen sgrischaivel vi dal tschêl avaivani observo. Al retuorn chattetan els lur bella vschninauncha arsa giò. Andrea Bezzola as ingaschaiva cun granda passiun persunela e finanziela per la reconstrucziun da sieu lö da vschinedi ed il sustegn economic dals pertuchos. {{Citat| ''O nà, o madinà <br /> ''ch'eu non at he smanchà <br /> ''meis char comün natal … |Andrea Bezzola}} === Giazetta «Posta d'Engiadina» === Andrea Bezzola mettaiva l'an 1871 in vita la sia «[[Posta d'Engiadina]]»<ref name=":1" />. Da quel temp cumparittan in Engiadina püssas giazettas rumauntschas: Il «[[Fögl d'Engiadina]]» gniva stampo daspö l'an 1868 in la stamparia S.Fissler a [[Samedan]] – in vallader. «[[Il Progress]]» gniva stampo a [[Strada en Engiadina|Strada]] – in puter. La Andrea Bezzola «Posta d'Engiadina» gniva stampeda a [[Cuira]] in la stamparia Senti e Casanova – in dialect zernezian. Quista aviava'l redigieu traunter 1871 fin 1872 e trattaiva dumandas politicas, socielas, economicas e religiusas in möd e lingua per il pövel. La giazetta ragiundschet per las relaziuns da quella vouta üna derasaziun remarchabla. Scu redactur da sia giazetta accumpagnaiva'l in ün möd critic la lavur da la regenza grischuna e dal Grand cussagl. El salüdaiva refuormas scu p.ex. pü grands subsidis per scoulas e megldras pejas per impiegos chantunels. Ma sias activiteds publicisticas haun però eir do andit a sia sconfitta scu landamma l'an 1873. In sia giazetta «Posta d'Engiadina» avaiva'l p. ex. publicho las actas d'ün process istoric cunter Jenal. Quist d'eira gnieu rinfatscho aint il 17evel tschientiner dad avair mno üna banda da delinquents, chi faiva sia malfatta traunter Lavin e Zernez. In consequenza da quista publicaziun faiva la figlioulaunza da Jenal opposiziun a la candidatura da Bezzola. Eir tals votants catolics ho'l chatto opposiziun: in sia «Posta d'Engiadina» as avaiva'l confrunto criticamaing cun l'infallibilited papela. Andrea Bezzola ho pers l'elecziun cun 131 vuschs per poch cunter J.U.Könz con 141 vuschs. === Carriera politica === Andrea Bezzola d'eira ün politiker liberel e d'eira oriento a refuormas da sieu temp. El s'ingaschaiva per ulteriuras refuormas democraticas. Que eir in sia vita privata in occasiun cun l'educaziun da sieus iffaunts, inua el mettaiva prioriteds sün fiduzcha ed il apell al sentimaint da respunsabilited ed onur, impe da chastihs. '''Politica chantunela:''' El pretendaiva ün sistem d'impostas pü güst – eir sch'el scu vschin bainsituo pudess esser pertucho da que – scu eir üna procedura civila bunmarcheda e concepida in ün möd democratic. El s'ho ingascho per üna sgüraunza d'edifizis ed insembel cun J.U. Könz per üna regulaziun da trafic sün via confuorma. Eir ho'l sustgnieu üna subvenziun chantunela per la colliaziun da la viafer orientela. '''Politica federela:''' L'an 1880 es Andrea Bezzola gnieu elet aint il Cussagl dals chantuns, ho però pers sieu mandat già l'an zieva. Ün an pü tard – l'an 1882 – al gratagiaiva l'elecziun aint il Cussagl naziunel e dvantet già zieva duos ans vicepresident da quel e daspö 1885/86 president. Aint il Cussagl naziunel restaiva'l fin 1893. Politicamaing papreschantet el ün centralissem modero ed occupet scu president da bgers ans dal partieu liberel üna pusiziun da guida aint il liberalissem grischun. El ho collavuro in numerusas cumischiuns parlamentarias, traunter oter a reguard scussiun e fallimaint, a reguard bancanotas ed a reguard rapreschantanza svizra a l'ester. Impü ho'l collavuro tar l'unificaziun dal dret federel e tar lavuors preparatoricas per ün dret penel federel. === Güdisch federel === Per Andrea Bezzola significhaiva la güstia materiela dapü scu las reglas da dret formelas. Per que d'eira per Andrea Bezzola il lavur scu güdisch da pü cun sen scu la lavur d'ün avocat. In vschinauncha e cumön, ho'l surpliglio üna pruna d'uffizis ed as ho ingascho per la refuorma dal güdisch grischun ed eir per vschinaunchas pü ablas da viver. Traunter ils ans 1873 fin 1875 d'eira'l part dal Cussagl pitschen (hozindi: Cussagl guvernativ). Eir da quel temp consistaiva il Cussagl pitschen da tschinch persunas. Andrea Bezzola vala scu pionier per la sgüraunza chantunela da fö ed ho miss in vita il concept, cha münch'ün chi d'es part dal Cussagl pitschen stuvess esser respunsabel per ün departamaint. Traunter ils ans 1875 fin 1894 d'eira'l güdisch chantunel. Sia reputaziun scu güdisch sün s-chelin federel as muossaiva già l'an 1890. In quel temp ho il [[Cussegl federal svizzer|Cussagl federel]] surdero a Andrea Bezzola la lezcha scu cumissari federel düraunt ils disgusts politics aint il [[Chantun Tessin|Tessin]]. Per quist'incumbenza as qualifichaiva Andrea Bezzola impustüt cun sia experienza politica e giuridica scu eir sias bunas cugnuschentschas taliaunas. Eir aint il militari faiva Bezzola giurdicamaing e vaiva aintalo scu giüdisch superiur il rang d'ün colonel. L'an 1893 gnit el elet scu güdisch federel in occasiun da l'ingrandimaint dal Tribunel federal. Güst al cumanzamaint da sia acitvited d'eira'l confrunto cun üna granda chargia da lavur e cun püs cas cumplexs, traunter oter proceduras davart üna societed da cement a [[Neuchâtel]] e davart concessiuns da la viafer dal nordost. Auncha düraunt sieu uffizi scu güdisch federel ho'l do sü l'orma als 10 schner 1897 a Turich in l'etet da 57 ans. === Il poet === Andrea Bezzola avaiva da dir qualchosa a sia Engiadina e vulaiva eir inviter ils Engiadinais e las Engiadinaisas per vzair la bellezza d'üna natüra alpina vairamaing grandiusa: il lei alpin, la larma dal vadret, l'aglia ed il girun. Minchataunt notet zieva sieu retuorn da la chatscha versins cun sias impreschiuns. Sia poesia raquinta da l'amur e dal plaschair da viver, la prümavaira, sur la cumpaschiun sociela, ma eir da tristezza famigliera fin a l'increschantüna, il cumgio ed il retuorn – ella raquinta d'experienzas umaunas. {{Citat| ''O nà, o madinà! eu non at he ''smanchà, <br /> ''meis bun pajais natal, ma chara val! <br /> ''Ils sains da meis comün, il dutsch schuschur del Oen, <br /> ''quels eu asaimper saint, tegn löng in maint. <br /> ''Meis cour, quel he laschà in meis pajas amà, <br /> ''nel god, sül prümaran, sül munt, nel plan! <br /> ''Cur quel eu vögl chattar, stögl là darcho tuornar, <br /> ''in meis löet natal, ma chara val. <br /> ''O schi, o madischi! eu tuorn tar tai ün di, <br /> ''tar tai per saimper star, là per possar. <br /> ''Sco’l pitschen aviöl, vegn löng tscherchand il meil, <br /> ''e cura l’he chattà, tuorn spert a chà. |Andrea Bezzola}} == Litteratura == * ''Güdisch federal Andrea Bezzola: 19 Avrigl 1840 – 10 Schner 1897''. In: [[Annalas da la Societad Retorumantscha|Annalas da la Societad Retorumauntscha]]. Tom 23, Samedan 1909 (DOI [[doi:10.5169/seals-187519|10.5169/seals-187519]]). Consulto ils 17 settember 2026. * {{E-LIR|335|Bezzola, Andrea|autur=Jürg Simonett|idiom=puter}} == Indicaziun da funtaunas == <references /> [[Categoria:Scripturs da la Svizra]] [[Categoria:Scripturs rumantschs dal 19avel tschientaner]] [[Categoria:Politichers svizzers]] [[Categoria:Politica dal chantun Grischun]] po2n2alrqdtlczjysmqzyx4i0elnb4h