Wikipedia
rnwiki
https://rn.wikipedia.org/wiki/Urupapuro_nyamukuru
MediaWiki 1.47.0-wmf.5
first-letter
Media
Vyisangije
Ikiyago
Uwukoresha
Ikiyago c'uwukoresha
Wikipedia
Ikiyago kuri Wikipedia
Dosiye
Ikiyago kw'idosiye
MediaWiki
Ikiyago kuri MediaWiki
Ingero
Ikiyago cerekeye ingero
Ubufasha
Ikiyago k'ubufasha
Umuce
Ikiyago cerekeye umuce
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Ibidukikije
0
5244
27100
27040
2026-06-07T09:32:39Z
NIHEREWENIMANA Richard
7914
#AWC2026
27100
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:Grand-Bassam - Environnement et biodiversité 12.jpg|thumb|IBIDUKIKIJE]]
[[Ibidukikije mu Kirundo|Ibidukikije]] ni ibintu vyose bibaye kw'[[isi]] bifise ubuzima n'ibidafise ubuzima. ivyo navyo hakaba harimwo Impwemu, Amazi, Isi, Ibimera n'ibikoko.<ref>environnement</ref>
Ivyo bidukikije bifise akamaro kanini mu buzima bwa minsi yose nk'Impwemu nziza, [[Amazi: Soko ry'ubuzima muri Afurika|Amazi]] meza, n'isi imeze neza kandi ndimwa.
Ibidukikije kandi birimwo ivyubatswe n'abantu kandi bifise ico bifasha kandi vyonona mu buzima bwa minsi yose.
Gutahura no kumenya ibidukikije bituma abantu bamenya uko bavyitwarako maze bigatuma bagira amagara meza n'iterambere mu buzima bwa minsi yose.
<references />
9qxlskqou6g8608ed4xero13eb61utg
27101
27100
2026-06-07T09:33:37Z
NIHEREWENIMANA Richard
7914
#AWC2026
27101
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:Grand-Bassam - Environnement et biodiversité 12.jpg|thumb|IBIDUKIKIJE]]
[[Ibidukikije mu Kirundo|Ibidukikije]] ni ibintu vyose bibaye kw'[[isi]] bifise ubuzima n'ibidafise ubuzima. ivyo navyo hakaba harimwo Impwemu, Amazi, Isi, Ibimera n'ibikoko.<ref>environnement</ref>
Ivyo bidukikije bifise akamaro kanini mu buzima bwa minsi yose nk'Impwemu nziza, [[Amazi: Soko ry'ubuzima muri Afurika|Amazi]] meza, n'isi imeze neza kandi ndimwa.
Ibidukikije kandi birimwo ivyubatswe n'[[Abarundi|abantu]] kandi bifise ico bifasha kandi vyonona mu buzima bwa minsi yose.
Gutahura no kumenya ibidukikije bituma abantu bamenya uko bavyitwarako maze bigatuma bagira amagara meza n'iterambere mu buzima bwa minsi yose.
<references />
4mr7m6uxd7detaum5q5asyxk3dlv24g
Ikiyago c'uwukoresha:Ziv
3
5476
27115
26902
2026-06-07T11:30:50Z
Ziv
10570
/* Hello dear visitor */ corr
27115
wikitext
text/x-wiki
== Hello dear visitor ==
[[Image:Anna Purni.jpg|left|240px]]
<div style="text-align: center">''Welcome!''</div>
<div style="text-align: center">''Feel free to leave me a message here,<br />but you will get a quicker response if you visit my [[:de:Benutzer Diskussion:Ziv|German Wikipedia]] or [[:Commons:User talk:Ziv|Commons Wikimedia]] user talk page.<br />Preferably in English, and I will be happy to answer your questions.''
''Have a nice day! Best regards,''</div>
<div style="text-align: center">[[Uwukoresha:Ziv|Ziv]] ([[Ikiyago c'uwukoresha:Ziv|ikiyago]]) 15:27, 14 Nzero 2026 (UTC)</div>
cgk45yzz34pgh4nbwk6a48qbrbkz73u
Ikiyaga Tanganyika
0
5490
27099
27077
2026-06-07T09:29:09Z
NIHEREWENIMANA Richard
7914
#AWC2026
27099
wikitext
text/x-wiki
'''Ikiyaga Tanganyika'''
'''Intangamarara'''
Ikiyaga [[Tanganyika]] ni kimwe mu biyaga binini kandi birimwo amazi meza biri kw’isi. Giherereye mu Buseruko bwa [[:fr:Afrique|Afrika]], kikaba gisangiwe n’ibihugu bine ari vyo: [[Uburundi]], [[RDC|Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo]], [[Tanzaniya]] na Zambiya. Ni ikiyaga gifise akamaro kanini mu buzima bw’abantu, mu butunzi, mu buhinga bwo gutwara abantu n’ibintu, no mu kubungabunga ibinyabuzima.
Kizwi kandi ko kiri mu biyaga vya kera cane kw’[[isi]], kuko abashakashatsi bavuga ko kimaze imyaka ibihumbi n’ibihumbi kibayeho, kikaba kiri mu karere kazwi nka “[[:en:Great_Rift_Valley|Great Rift Valley]]”.
'''Aho giherereye n’ukuntu kimeze:'''
Ikiyaga Tanganyika giherereye mu Buseruko bwa [[:fr:Afrique|Afrika]], mu kibanza citwa “[[:en:Rift_valley|Rift Valley]]”, ahantu hari imisozi n’imitumba vyatewe n’ihindagurika ry’isi.
Gifise uburebure burenga kilometero 600, kikaba kiri mu biyaga birebire cane kw’isi. Ubujakuzimu bwaco burenga 1400 metres, bigatuma kiba kimwe mu biyaga vyimbitse kurusha ibindi vyose biri kw’isi.
Ku ruhande rw’Uburundi, Ikiyaga Tanganyika gikora ku ntara za Bujumbura Mairie, Bujumbura Rural na Rumonge, aho kibera isoko ikomeye y’ubuzima ku banyagihugu.
'''Amateka y’Ikiyaga Tanganyika:'''
Abashakashatsi bavuga ko Ikiyaga Tanganyika cabayeho kuva kera cane mu mateka y’isi, kikaba kiri mu biyaga vya kera vyahoraho kuva kera.
Mu bihe vya kera, ico kiyaga cari gifise akamaro mu nzira z’ubudandaji hagati y’abanyagihugu bo mu karere kaco. Abantu bakoresheje ico kiyaga mu gutwara ibintu n’abantu bakoresheje ubwato butandukanye bw’imbaho.
Mu gihe c’ubukoloni, ico kiyaga carakomeje kuba ikintu gihambaye mu bijanye n’ubwikorezi n’ubudandaji hagati y’ibihugu vyahurira kuri co.
Uburebure, ubujakuzimu n’ukuntu giteye
'''Ikiyaga Tanganyika gifise:'''
Uburebure burenga 600 km
Ubwaguke butandukanye bushobora kugera kuri 50–70 km
Ubujakuzimu burenga 1400 m
Ibi bituma kiba kimwe mu biyaga bifise amazi menshi cane kw’isi.
Amazi yaco arimwo umwihariko kuko arimwo umunyu muke cane, bigatuma abenshi babona ko ari amazi meza kandi akwiye gukoreshwa mu buzima bwa buri musi.
'''Ibinyabuzima bibamwo:'''
Ikiyaga [[Tanganyika]] gifise ibinyabuzima vyinshi cane, cane cane amafi adasanzwe ataboneka ahandi kw’isi.
Hari ubwoko bw’amafi burenga 300 bwemewe n’abashakashatsi, kandi bwinshi muri bwo buboneka gusa muri ico kiyaga.
'''Ibinyabuzima birimwo:'''
Amafi yo mu bwoko bwa cichlids
Ingona zitandukanye
Utunyabuzima two mu mazi tudashobora kuboneka ahandi
Ibi bituma ico kiyaga kiba ikibanza gihambaye cane mu bijanye n’ubushakashatsi ku binyabuzima.
Akamaro k’Ikiyaga Tanganyika
1. Uburovyi
Ikivu Tanganyika ni isoko rikomeye y’amafi ku banyagihugu. Abantu benshi babeshwaho n’uburovyi, bakabona amafaranga n’ivyokurya bivuye kuri ico kiyaga.
Amafi ava muri ico kiyaga aragurishwa mu masoko ya [[Bujumbura]] n’ahandi mu gihugu, bigatuma agira uruhara mu butunzi bw’igihugu.
2. Ubwikorezi
Abantu bakoresha ico kiyaga mu gutembera hagati y’ibihugu bihana imbibe na co. Amato atwara abantu n’ibintu ku buryo bworoshe kandi butekanye mu bice bimwebimwe.
3. Amazi n’ubuzima
Ikiyaga Tanganyika gifasha mu gutanga amazi akoreshwa n’abantu baba ku nkengera yaco. Naho amazi atanywa atunganijwe, agira akamaro mu bikorwa bitandukanye vy’ubuzima bwa buri musi.
4. Ingenzi
Ikiyaga Tanganyika kirakwegakwega ba mukerarugendo benshi kubera ubwiza bwaco, imisozi igikikuje, n’ibibanza vyiza vyo kuruhukirako.
Mu [[Uburundi|Burundi]], ahantu nko mu Rumonge na [[Bujumbura]] harazwi kubera ubukerarugendo bushingiye kuri ico kiyaga.
5. Ubushakashatsi
Abashakashatsi bakoresha Ikiyaga Tanganyika mu kwiga ibijanye n’ihindagurika ry’isi, ibinyabuzima, n’ukuntu amazi abaho mu biyaga binini.
Akamaro mu butunzi bw’Uburundi
'''Mu Burundi, Ikiyaga Tanganyika gifise uruhara rukomeye mu butunzi:'''
Gitanga akazi ku barovyi benshi
Gituma haba isoko ry’amafi i Bujumbura n’ahandi
Gishigikira ubucuruzi buciriritse n’ubunini
Giteza imbere ubukerarugendo
Giteza imbere ubwikorezi bwo mu mazi
'''Ingorane zihari'''
'''Naho gifise akamaro kanini, Ikiya Tanganyika kirafise ingorane zitandukanye:'''
1. Uburovyi bw'indenza rugero
Abantu bariko bararoba amafi menshi cane, bigatuma amafi amwe amwe agabanuka.
2. Ukwandura kw’amazi
Imyanda iva mu bisagara n’amahinguriro ishobora kwanduza ico kiyaga.
3. Ihindagurika ry’ibihe
Ihinduka ry’ibihe rishobora kugira ico rihinduye ku buzima bw’amafi n’urugero rw’amazi.
4. Gukoresha uburyo budakwiye bwo kuroba
Hari abakoresha imitego itemewe, bikonona ibinyabuzima.
Ingene gikingirwa
Hafashwe ingingo zitandukanye mu gukingira ikiyaga Tanganyika:
Gushiraho amategeko agenga uburovyi
Kurwanya kwanduza amazi
Gukangurira abanyagihugu kubungabunga ibidukikije
Gushigikira uburovyi burama (sustainable fishing)
Akamaro kaco mu buzima bw’abanyagihugu
Abantu benshi baba ku nkengera y’ico kiyaga babeshwaho na co ku musi ku musi. Gitanga:
Ibiribwa (amafi)
Akazi
Ubucuruzi
Amahoro y’ubuzima kubera ibidukikije vyiza
'''Muncamake'''
Ikiyaga Tanganyika ni kimwe mu biyaga bikuru vy’isi gifise akamaro kanini mu buzima bw’abantu, mu butunzi no mu binyabuzima. Kukibungabunga ni igikorwa ca bose kugira ngo kizogume kibera isoko ry’ubuzima ku bihugu bigihana imbibe no ku bisekuru bizovuka.
1hvepqqbmj302v6yvpn98rh95cfoc9i
Uruzi rwa Kanyosha
0
5497
27102
2026-06-07T09:56:57Z
NIHEREWENIMANA Richard
7914
#AWC2026
27102
wikitext
text/x-wiki
= Uruzi rwa Kanyosha =
'''Uruzi rwa Kanyosha''' ni rumwe mu nzuzi zikomeye zo mu gisagara ca Bujumbura no mu ntara ya Bujumbura mu gihugu c'Uburundi. Rurengana mu bumanuko bw'igisagara ca Bujumbura maze rugasuka amazi yarwo mu Kiyaga Tanganyika. Uru ruzi rufise akamaro kanini mu buzima bw'abanyagisagara, mu bidukikije no mu bikorwa vy'iterambere. Ariko kandi, rwagiye ruhura n'ingorane zitandukanye zijanye n'isuri, ugusenyuka kw'inkombe zarwo hamwe n'imyuzure iterwa n'imvura nyinshi.
== Intangamarara ==
Uruzi rwa Kanyosha ni kimwe mu bikorwa vy'akamere biranga akarere ka Bujumbura. Rukura mu misozi yo hagati mu ntara ya Bujumbura, hanyuma rugatembera mu bice bitandukanye vy'igisagara ca Bujumbura mbere yo gushika mu Kiyaga Tanganyika. Mu myaka iheze, uru ruzi rwabaye ikintu c'inyigisho ku bahinga mu bidukikije kubera uruhara rwarwo mu gutwara amazi no mu guhangana n'ingaruka z'ihindagurika ry'ibihe.
== Ibijanye n'ubutaka n'aho ruherereye ==
Inkomoko y'Uruzi rwa Kanyosha iri mu misozi yo hagati ya Bujumbura. Rurengana mu bice vya Buhonga, Muha na Kanyosha, hanyuma rugasukira mu Kiyaga Tanganyika ku ruhande rw'uburengero bwaco. Ahantu haca uru ruzi hari ubutumburuke butandukanye, kuva ku misozi miremire gushika ku nkengera z'ikiyaga.
Igice kinini c'akarere k'uru ruzi kigizwe n'imisozi ihanamye, ivyo bikaba bishobora gutuma haba isuri igihe imvura iguye ari nyinshi. Abahinga bagaragaje kandi ko hari ibice bishobora gushikirwa n'isenyuka ry'imisozi (glissements de terrain), cane cane aho ibikorwa vy'uburimyi n'ubwubatsi bikorwa ata buryo bwo gukingira ubutaka.
== Akamaro k'Uruzi rwa Kanyosha ==
Uruzi rwa Kanyosha rufise akamaro mu buryo bwinshi:
Rufasha mu gutwara amazi ava mu misozi ayaja mu Kiyaga Tanganyika.
Ni kimwe mu bice vy'ibinyabuzima bifasha kubungabunga ibidukikije vya Bujumbura.
Amazi yarwo arakoreshwa mu bikorwa bitandukanye vy'uburimyi n'ubworozi mu bice bimwe bimwe.
Rufasha mu gutuma ubutaka bumera neza mu bibaya bicakiramwo.
Ikiraro c'abanyamaguru cimanitse cubatswe hejuru yarwo mu 2021 carafashije kworohereza uruja n'uruza rw'abanyagihugu hagati ya Busoro na Kinanira.
== Ingorane zihari ==
Naho rufise akamaro kanini, Uruzi rwa Kanyosha ruhura n'ingorane zitandukanye. Mu gisagara ca Bujumbura, inkombe zarwo zaragiye zisiduka mu bihe bitandukanye, zigasenyura amazu no guteza impungenge abahaba. Gucukura umusenyi, amabuye n'amagaravi bidaciye ku mategeko vyatumye isuri yiyongera mu bice bimwe bimwe.
Imyuzure iterwa n'imvura nyinshi hamwe n'ukwiyongera kw'amazi y'Ikiyaga Tanganyika na vyo nyene vyaragaragaye ko bishobora gutuma uru ruzi rurenza urugero rw'amazi rusanzwe rutwara, ivyo bikabangamira ibikorwa vy'abanyagihugu.
== Kubungabunga uru ruzi ==
Leta y'Uburundi hamwe n'inzego zitandukanye zagiye zishira mu ngiro imigambi yo gukingira inkombe z'uru ruzi. Muri iyo migambi harimwo gutera ibiti ku nkengera zarwo, kubaka ibikingirizo vy'isuri no kugenzura ibikorwa vyo gukura ibikoresho vy'ubwubatsi mu ruzi. Ivyo bikorwa bigamije kugabanya ingaruka z'isuri no kubungabunga ibidukikije vy'akarere.
== Raba kandi ==
Kiyaga Tanganyika
Bujumbura
Uruzi rwa Muha
Urutonde rw'inzuzi z'Uburundi
== Ivyanditswe vyifashishijwe ==
References
Kubwimana, A., AIT Brahim, L., Bousta, M. & Dewitte, O. (2018). ''Landslides susceptibility assessment using AHP method in Kanyosha watershed (Bujumbura-Burundi)''. MATEC Web of Conferences.
"Kanyosha River", English Wikipedia.
Office Burundais de l'Urbanisme, de l'Habitat et de la Construction (OBUHA), raporo ku nzuzi zo mu gisagara ca Bujumbura.
szld96eikaeq6gvicdegfjn9wk8i13o
27103
27102
2026-06-07T09:59:00Z
NIHEREWENIMANA Richard
7914
#AWC2026
27103
wikitext
text/x-wiki
= Uruzi rwa Kanyosha =
'''Uruzi rwa Kanyosha''' ni rumwe mu nzuzi zikomeye zo mu gisagara ca [[Bujumbura]] no mu ntara ya Bujumbura mu gihugu c'Uburundi. Rurengana mu bumanuko bw'igisagara ca Bujumbura maze rugasuka amazi yarwo mu Kiyaga Tanganyika. Uru ruzi rufise akamaro kanini mu buzima bw'abanyagisagara, mu bidukikije no mu bikorwa vy'iterambere. Ariko kandi, rwagiye ruhura n'ingorane zitandukanye zijanye n'isuri, ugusenyuka kw'inkombe zarwo hamwe n'imyuzure iterwa n'imvura nyinshi.
== Intangamarara ==
Uruzi rwa Kanyosha ni kimwe mu bikorwa vy'akamere biranga akarere ka Bujumbura. Rukura mu misozi yo hagati mu ntara ya Bujumbura, hanyuma rugatembera mu bice bitandukanye vy'igisagara ca Bujumbura mbere yo gushika mu Kiyaga Tanganyika. Mu myaka iheze, uru ruzi rwabaye ikintu c'inyigisho ku bahinga mu bidukikije kubera uruhara rwarwo mu gutwara amazi no mu guhangana n'ingaruka z'ihindagurika ry'ibihe.
== Ibijanye n'ubutaka n'aho ruherereye ==
Inkomoko y'Uruzi rwa Kanyosha iri mu misozi yo hagati ya Bujumbura. Rurengana mu bice vya Buhonga, Muha na Kanyosha, hanyuma rugasukira mu Kiyaga Tanganyika ku ruhande rw'uburengero bwaco. Ahantu haca uru ruzi hari ubutumburuke butandukanye, kuva ku misozi miremire gushika ku nkengera z'ikiyaga.
Igice kinini c'akarere k'uru ruzi kigizwe n'imisozi ihanamye, ivyo bikaba bishobora gutuma haba isuri igihe imvura iguye ari nyinshi. Abahinga bagaragaje kandi ko hari ibice bishobora gushikirwa n'isenyuka ry'imisozi (glissements de terrain), cane cane aho ibikorwa vy'uburimyi n'ubwubatsi bikorwa ata buryo bwo gukingira ubutaka.
== Akamaro k'Uruzi rwa Kanyosha ==
Uruzi rwa Kanyosha rufise akamaro mu buryo bwinshi:
Rufasha mu gutwara amazi ava mu misozi ayaja mu Kiyaga Tanganyika.
Ni kimwe mu bice vy'ibinyabuzima bifasha kubungabunga ibidukikije vya Bujumbura.
Amazi yarwo arakoreshwa mu bikorwa bitandukanye vy'uburimyi n'ubworozi mu bice bimwe bimwe.
Rufasha mu gutuma ubutaka bumera neza mu bibaya bicakiramwo.
Ikiraro c'abanyamaguru cimanitse cubatswe hejuru yarwo mu 2021 carafashije kworohereza uruja n'uruza rw'abanyagihugu hagati ya Busoro na Kinanira.
== Ingorane zihari ==
Naho rufise akamaro kanini, Uruzi rwa Kanyosha ruhura n'ingorane zitandukanye. Mu gisagara ca Bujumbura, inkombe zarwo zaragiye zisiduka mu bihe bitandukanye, zigasenyura amazu no guteza impungenge abahaba. Gucukura umusenyi, amabuye n'amagaravi bidaciye ku mategeko vyatumye isuri yiyongera mu bice bimwe bimwe.
Imyuzure iterwa n'imvura nyinshi hamwe n'ukwiyongera kw'amazi y'Ikiyaga Tanganyika na vyo nyene vyaragaragaye ko bishobora gutuma uru ruzi rurenza urugero rw'amazi rusanzwe rutwara, ivyo bikabangamira ibikorwa vy'abanyagihugu.
== Kubungabunga uru ruzi ==
Leta y'Uburundi hamwe n'inzego zitandukanye zagiye zishira mu ngiro imigambi yo gukingira inkombe z'uru ruzi. Muri iyo migambi harimwo gutera ibiti ku nkengera zarwo, kubaka ibikingirizo vy'isuri no kugenzura ibikorwa vyo gukura ibikoresho vy'ubwubatsi mu ruzi. Ivyo bikorwa bigamije kugabanya ingaruka z'isuri no kubungabunga ibidukikije vy'akarere.
== Raba kandi ==
Kiyaga Tanganyika
Bujumbura
Uruzi rwa Muha
Urutonde rw'inzuzi z'Uburundi
== Ivyanditswe vyifashishijwe ==
References
Kubwimana, A., AIT Brahim, L., Bousta, M. & Dewitte, O. (2018). ''Landslides susceptibility assessment using AHP method in Kanyosha watershed (Bujumbura-Burundi)''. MATEC Web of Conferences.
"Kanyosha River", English Wikipedia.
Office Burundais de l'Urbanisme, de l'Habitat et de la Construction (OBUHA), raporo ku nzuzi zo mu gisagara ca Bujumbura.
f3mqjlu677d0glpp1vtasyou2cg7ivh
27104
27103
2026-06-07T09:59:37Z
NIHEREWENIMANA Richard
7914
#AWC2026
27104
wikitext
text/x-wiki
= Uruzi rwa Kanyosha =
'''Uruzi rwa Kanyosha''' ni rumwe mu nzuzi zikomeye zo mu gisagara ca [[Bujumbura]] no mu ntara ya Bujumbura mu gihugu c'[[Uburundi]]. Rurengana mu bumanuko bw'igisagara ca Bujumbura maze rugasuka amazi yarwo mu Kiyaga Tanganyika. Uru ruzi rufise akamaro kanini mu buzima bw'abanyagisagara, mu bidukikije no mu bikorwa vy'iterambere. Ariko kandi, rwagiye ruhura n'ingorane zitandukanye zijanye n'isuri, ugusenyuka kw'inkombe zarwo hamwe n'imyuzure iterwa n'imvura nyinshi.
== Intangamarara ==
Uruzi rwa Kanyosha ni kimwe mu bikorwa vy'akamere biranga akarere ka Bujumbura. Rukura mu misozi yo hagati mu ntara ya Bujumbura, hanyuma rugatembera mu bice bitandukanye vy'igisagara ca Bujumbura mbere yo gushika mu Kiyaga Tanganyika. Mu myaka iheze, uru ruzi rwabaye ikintu c'inyigisho ku bahinga mu bidukikije kubera uruhara rwarwo mu gutwara amazi no mu guhangana n'ingaruka z'ihindagurika ry'ibihe.
== Ibijanye n'ubutaka n'aho ruherereye ==
Inkomoko y'Uruzi rwa Kanyosha iri mu misozi yo hagati ya Bujumbura. Rurengana mu bice vya Buhonga, Muha na Kanyosha, hanyuma rugasukira mu Kiyaga Tanganyika ku ruhande rw'uburengero bwaco. Ahantu haca uru ruzi hari ubutumburuke butandukanye, kuva ku misozi miremire gushika ku nkengera z'ikiyaga.
Igice kinini c'akarere k'uru ruzi kigizwe n'imisozi ihanamye, ivyo bikaba bishobora gutuma haba isuri igihe imvura iguye ari nyinshi. Abahinga bagaragaje kandi ko hari ibice bishobora gushikirwa n'isenyuka ry'imisozi (glissements de terrain), cane cane aho ibikorwa vy'uburimyi n'ubwubatsi bikorwa ata buryo bwo gukingira ubutaka.
== Akamaro k'Uruzi rwa Kanyosha ==
Uruzi rwa Kanyosha rufise akamaro mu buryo bwinshi:
Rufasha mu gutwara amazi ava mu misozi ayaja mu Kiyaga Tanganyika.
Ni kimwe mu bice vy'ibinyabuzima bifasha kubungabunga ibidukikije vya Bujumbura.
Amazi yarwo arakoreshwa mu bikorwa bitandukanye vy'uburimyi n'ubworozi mu bice bimwe bimwe.
Rufasha mu gutuma ubutaka bumera neza mu bibaya bicakiramwo.
Ikiraro c'abanyamaguru cimanitse cubatswe hejuru yarwo mu 2021 carafashije kworohereza uruja n'uruza rw'abanyagihugu hagati ya Busoro na Kinanira.
== Ingorane zihari ==
Naho rufise akamaro kanini, Uruzi rwa Kanyosha ruhura n'ingorane zitandukanye. Mu gisagara ca Bujumbura, inkombe zarwo zaragiye zisiduka mu bihe bitandukanye, zigasenyura amazu no guteza impungenge abahaba. Gucukura umusenyi, amabuye n'amagaravi bidaciye ku mategeko vyatumye isuri yiyongera mu bice bimwe bimwe.
Imyuzure iterwa n'imvura nyinshi hamwe n'ukwiyongera kw'amazi y'Ikiyaga Tanganyika na vyo nyene vyaragaragaye ko bishobora gutuma uru ruzi rurenza urugero rw'amazi rusanzwe rutwara, ivyo bikabangamira ibikorwa vy'abanyagihugu.
== Kubungabunga uru ruzi ==
Leta y'Uburundi hamwe n'inzego zitandukanye zagiye zishira mu ngiro imigambi yo gukingira inkombe z'uru ruzi. Muri iyo migambi harimwo gutera ibiti ku nkengera zarwo, kubaka ibikingirizo vy'isuri no kugenzura ibikorwa vyo gukura ibikoresho vy'ubwubatsi mu ruzi. Ivyo bikorwa bigamije kugabanya ingaruka z'isuri no kubungabunga ibidukikije vy'akarere.
== Raba kandi ==
Kiyaga Tanganyika
Bujumbura
Uruzi rwa Muha
Urutonde rw'inzuzi z'Uburundi
== Ivyanditswe vyifashishijwe ==
References
Kubwimana, A., AIT Brahim, L., Bousta, M. & Dewitte, O. (2018). ''Landslides susceptibility assessment using AHP method in Kanyosha watershed (Bujumbura-Burundi)''. MATEC Web of Conferences.
"Kanyosha River", English Wikipedia.
Office Burundais de l'Urbanisme, de l'Habitat et de la Construction (OBUHA), raporo ku nzuzi zo mu gisagara ca Bujumbura.
abind8yvbx1c614w05eg29vblx3lxmx
27105
27104
2026-06-07T10:00:38Z
NIHEREWENIMANA Richard
7914
#AWC2026
27105
wikitext
text/x-wiki
= Uruzi rwa Kanyosha =
'''Uruzi rwa Kanyosha''' ni rumwe mu nzuzi zikomeye zo mu gisagara ca [[Bujumbura]] no mu ntara ya Bujumbura mu gihugu c'[[Uburundi]]. Rurengana ruva mu bumanuko bw'igisagara ca Bujumbura maze rugasuka amazi yarwo mu Kiyaga [[Tanganyika]]. Uru ruzi rufise akamaro kanini mu buzima bw'abanyagisagara, mu bidukikije no mu bikorwa vy'iterambere. Ariko kandi, rwagiye ruhura n'ingorane zitandukanye zijanye n'isuri, ugusenyuka kw'inkombe zarwo hamwe n'imyuzure iterwa n'imvura nyinshi.
== Intangamarara ==
Uruzi rwa Kanyosha ni kimwe mu bikorwa vy'akamere biranga akarere ka Bujumbura. Rukura mu misozi yo hagati mu ntara ya Bujumbura, hanyuma rugatembera mu bice bitandukanye vy'igisagara ca Bujumbura mbere yo gushika mu Kiyaga Tanganyika. Mu myaka iheze, uru ruzi rwabaye ikintu c'inyigisho ku bahinga mu bidukikije kubera uruhara rwarwo mu gutwara amazi no mu guhangana n'ingaruka z'ihindagurika ry'ibihe.
== Ibijanye n'ubutaka n'aho ruherereye ==
Inkomoko y'Uruzi rwa Kanyosha iri mu misozi yo hagati ya Bujumbura. Rurengana mu bice vya Buhonga, Muha na Kanyosha, hanyuma rugasukira mu Kiyaga Tanganyika ku ruhande rw'uburengero bwaco. Ahantu haca uru ruzi hari ubutumburuke butandukanye, kuva ku misozi miremire gushika ku nkengera z'ikiyaga.
Igice kinini c'akarere k'uru ruzi kigizwe n'imisozi ihanamye, ivyo bikaba bishobora gutuma haba isuri igihe imvura iguye ari nyinshi. Abahinga bagaragaje kandi ko hari ibice bishobora gushikirwa n'isenyuka ry'imisozi (glissements de terrain), cane cane aho ibikorwa vy'uburimyi n'ubwubatsi bikorwa ata buryo bwo gukingira ubutaka.
== Akamaro k'Uruzi rwa Kanyosha ==
Uruzi rwa Kanyosha rufise akamaro mu buryo bwinshi:
Rufasha mu gutwara amazi ava mu misozi ayaja mu Kiyaga Tanganyika.
Ni kimwe mu bice vy'ibinyabuzima bifasha kubungabunga ibidukikije vya Bujumbura.
Amazi yarwo arakoreshwa mu bikorwa bitandukanye vy'uburimyi n'ubworozi mu bice bimwe bimwe.
Rufasha mu gutuma ubutaka bumera neza mu bibaya bicakiramwo.
Ikiraro c'abanyamaguru cimanitse cubatswe hejuru yarwo mu 2021 carafashije kworohereza uruja n'uruza rw'abanyagihugu hagati ya Busoro na Kinanira.
== Ingorane zihari ==
Naho rufise akamaro kanini, Uruzi rwa Kanyosha ruhura n'ingorane zitandukanye. Mu gisagara ca Bujumbura, inkombe zarwo zaragiye zisiduka mu bihe bitandukanye, zigasenyura amazu no guteza impungenge abahaba. Gucukura umusenyi, amabuye n'amagaravi bidaciye ku mategeko vyatumye isuri yiyongera mu bice bimwe bimwe.
Imyuzure iterwa n'imvura nyinshi hamwe n'ukwiyongera kw'amazi y'Ikiyaga Tanganyika na vyo nyene vyaragaragaye ko bishobora gutuma uru ruzi rurenza urugero rw'amazi rusanzwe rutwara, ivyo bikabangamira ibikorwa vy'abanyagihugu.
== Kubungabunga uru ruzi ==
Leta y'Uburundi hamwe n'inzego zitandukanye zagiye zishira mu ngiro imigambi yo gukingira inkombe z'uru ruzi. Muri iyo migambi harimwo gutera ibiti ku nkengera zarwo, kubaka ibikingirizo vy'isuri no kugenzura ibikorwa vyo gukura ibikoresho vy'ubwubatsi mu ruzi. Ivyo bikorwa bigamije kugabanya ingaruka z'isuri no kubungabunga ibidukikije vy'akarere.
== Raba kandi ==
Kiyaga Tanganyika
Bujumbura
Uruzi rwa Muha
Urutonde rw'inzuzi z'Uburundi
== Ivyanditswe vyifashishijwe ==
References
Kubwimana, A., AIT Brahim, L., Bousta, M. & Dewitte, O. (2018). ''Landslides susceptibility assessment using AHP method in Kanyosha watershed (Bujumbura-Burundi)''. MATEC Web of Conferences.
"Kanyosha River", English Wikipedia.
Office Burundais de l'Urbanisme, de l'Habitat et de la Construction (OBUHA), raporo ku nzuzi zo mu gisagara ca Bujumbura.
aeagka3boi1mlcs4gw9ye0mblmmdj8l
27106
27105
2026-06-07T10:01:15Z
NIHEREWENIMANA Richard
7914
#AWC2026
27106
wikitext
text/x-wiki
= Uruzi rwa Kanyosha =
'''[[Uruzi]] rwa Kanyosha''' ni rumwe mu nzuzi zikomeye zo mu gisagara ca [[Bujumbura]] no mu ntara ya Bujumbura mu gihugu c'[[Uburundi]]. Rurengana ruva mu bumanuko bw'igisagara ca Bujumbura maze rugasuka amazi yarwo mu Kiyaga [[Tanganyika]]. Uru ruzi rufise akamaro kanini mu buzima bw'abanyagisagara, mu bidukikije no mu bikorwa vy'iterambere. Ariko kandi, rwagiye ruhura n'ingorane zitandukanye zijanye n'isuri, ugusenyuka kw'inkombe zarwo hamwe n'imyuzure iterwa n'imvura nyinshi.
== Intangamarara ==
Uruzi rwa Kanyosha ni kimwe mu bikorwa vy'akamere biranga akarere ka Bujumbura. Rukura mu misozi yo hagati mu ntara ya Bujumbura, hanyuma rugatembera mu bice bitandukanye vy'igisagara ca Bujumbura mbere yo gushika mu Kiyaga Tanganyika. Mu myaka iheze, uru ruzi rwabaye ikintu c'inyigisho ku bahinga mu bidukikije kubera uruhara rwarwo mu gutwara amazi no mu guhangana n'ingaruka z'ihindagurika ry'ibihe.
== Ibijanye n'ubutaka n'aho ruherereye ==
Inkomoko y'Uruzi rwa Kanyosha iri mu misozi yo hagati ya Bujumbura. Rurengana mu bice vya Buhonga, Muha na Kanyosha, hanyuma rugasukira mu Kiyaga Tanganyika ku ruhande rw'uburengero bwaco. Ahantu haca uru ruzi hari ubutumburuke butandukanye, kuva ku misozi miremire gushika ku nkengera z'ikiyaga.
Igice kinini c'akarere k'uru ruzi kigizwe n'imisozi ihanamye, ivyo bikaba bishobora gutuma haba isuri igihe imvura iguye ari nyinshi. Abahinga bagaragaje kandi ko hari ibice bishobora gushikirwa n'isenyuka ry'imisozi (glissements de terrain), cane cane aho ibikorwa vy'uburimyi n'ubwubatsi bikorwa ata buryo bwo gukingira ubutaka.
== Akamaro k'Uruzi rwa Kanyosha ==
Uruzi rwa Kanyosha rufise akamaro mu buryo bwinshi:
Rufasha mu gutwara amazi ava mu misozi ayaja mu Kiyaga Tanganyika.
Ni kimwe mu bice vy'ibinyabuzima bifasha kubungabunga ibidukikije vya Bujumbura.
Amazi yarwo arakoreshwa mu bikorwa bitandukanye vy'uburimyi n'ubworozi mu bice bimwe bimwe.
Rufasha mu gutuma ubutaka bumera neza mu bibaya bicakiramwo.
Ikiraro c'abanyamaguru cimanitse cubatswe hejuru yarwo mu 2021 carafashije kworohereza uruja n'uruza rw'abanyagihugu hagati ya Busoro na Kinanira.
== Ingorane zihari ==
Naho rufise akamaro kanini, Uruzi rwa Kanyosha ruhura n'ingorane zitandukanye. Mu gisagara ca Bujumbura, inkombe zarwo zaragiye zisiduka mu bihe bitandukanye, zigasenyura amazu no guteza impungenge abahaba. Gucukura umusenyi, amabuye n'amagaravi bidaciye ku mategeko vyatumye isuri yiyongera mu bice bimwe bimwe.
Imyuzure iterwa n'imvura nyinshi hamwe n'ukwiyongera kw'amazi y'Ikiyaga Tanganyika na vyo nyene vyaragaragaye ko bishobora gutuma uru ruzi rurenza urugero rw'amazi rusanzwe rutwara, ivyo bikabangamira ibikorwa vy'abanyagihugu.
== Kubungabunga uru ruzi ==
Leta y'Uburundi hamwe n'inzego zitandukanye zagiye zishira mu ngiro imigambi yo gukingira inkombe z'uru ruzi. Muri iyo migambi harimwo gutera ibiti ku nkengera zarwo, kubaka ibikingirizo vy'isuri no kugenzura ibikorwa vyo gukura ibikoresho vy'ubwubatsi mu ruzi. Ivyo bikorwa bigamije kugabanya ingaruka z'isuri no kubungabunga ibidukikije vy'akarere.
== Raba kandi ==
Kiyaga Tanganyika
Bujumbura
Uruzi rwa Muha
Urutonde rw'inzuzi z'Uburundi
== Ivyanditswe vyifashishijwe ==
References
Kubwimana, A., AIT Brahim, L., Bousta, M. & Dewitte, O. (2018). ''Landslides susceptibility assessment using AHP method in Kanyosha watershed (Bujumbura-Burundi)''. MATEC Web of Conferences.
"Kanyosha River", English Wikipedia.
Office Burundais de l'Urbanisme, de l'Habitat et de la Construction (OBUHA), raporo ku nzuzi zo mu gisagara ca Bujumbura.
boh8swidnkki4m70mz5pf8etp96oi7h
27107
27106
2026-06-07T10:03:04Z
NIHEREWENIMANA Richard
7914
#AWC2026
27107
wikitext
text/x-wiki
= Uruzi rwa Kanyosha =
'''[[Uruzi]] rwa Kanyosha''' ni rumwe mu nzuzi zikomeye zo mu gisagara ca [[Bujumbura]] no mu ntara ya Bujumbura mu gihugu c'[[Uburundi]]. Rurengana ruva mu bumanuko bw'igisagara ca Bujumbura maze rugasuka amazi yarwo mu Kiyaga [[Tanganyika]]. Uru ruzi rufise akamaro kanini mu buzima bw'abanyagisagara, mu [[Ibidukikije|bidukikije]] no mu bikorwa vy'iterambere. Ariko kandi, rwagiye ruhura n'ingorane zitandukanye zijanye n'isuri, ugusenyuka kw'inkombe zarwo hamwe n'imyuzure iterwa n'imvura nyinshi.
== Intangamarara ==
Uruzi rwa Kanyosha ni kimwe mu bikorwa vy'akamere biranga akarere ka Bujumbura. Rukura mu misozi yo hagati mu ntara ya Bujumbura, hanyuma rugatembera mu bice bitandukanye vy'igisagara ca Bujumbura mbere yo gushika mu Kiyaga Tanganyika. Mu myaka iheze, uru ruzi rwabaye ikintu c'inyigisho ku bahinga mu bidukikije kubera uruhara rwarwo mu gutwara amazi no mu guhangana n'ingaruka z'ihindagurika ry'ibihe.
== Ibijanye n'ubutaka n'aho ruherereye ==
Inkomoko y'Uruzi rwa Kanyosha iri mu misozi yo hagati ya Bujumbura. Rurengana mu bice vya Buhonga, Muha na Kanyosha, hanyuma rugasukira mu Kiyaga Tanganyika ku ruhande rw'uburengero bwaco. Ahantu haca uru ruzi hari ubutumburuke butandukanye, kuva ku misozi miremire gushika ku nkengera z'ikiyaga.
Igice kinini c'akarere k'uru ruzi kigizwe n'imisozi ihanamye, ivyo bikaba bishobora gutuma haba isuri igihe imvura iguye ari nyinshi. Abahinga bagaragaje kandi ko hari ibice bishobora gushikirwa n'isenyuka ry'imisozi (glissements de terrain), cane cane aho ibikorwa vy'uburimyi n'ubwubatsi bikorwa ata buryo bwo gukingira ubutaka.
== Akamaro k'Uruzi rwa Kanyosha ==
Uruzi rwa Kanyosha rufise akamaro mu buryo bwinshi:
Rufasha mu gutwara amazi ava mu misozi ayaja mu Kiyaga Tanganyika.
Ni kimwe mu bice vy'ibinyabuzima bifasha kubungabunga ibidukikije vya Bujumbura.
Amazi yarwo arakoreshwa mu bikorwa bitandukanye vy'uburimyi n'ubworozi mu bice bimwe bimwe.
Rufasha mu gutuma ubutaka bumera neza mu bibaya bicakiramwo.
Ikiraro c'abanyamaguru cimanitse cubatswe hejuru yarwo mu 2021 carafashije kworohereza uruja n'uruza rw'abanyagihugu hagati ya Busoro na Kinanira.
== Ingorane zihari ==
Naho rufise akamaro kanini, Uruzi rwa Kanyosha ruhura n'ingorane zitandukanye. Mu gisagara ca Bujumbura, inkombe zarwo zaragiye zisiduka mu bihe bitandukanye, zigasenyura amazu no guteza impungenge abahaba. Gucukura umusenyi, amabuye n'amagaravi bidaciye ku mategeko vyatumye isuri yiyongera mu bice bimwe bimwe.
Imyuzure iterwa n'imvura nyinshi hamwe n'ukwiyongera kw'amazi y'Ikiyaga Tanganyika na vyo nyene vyaragaragaye ko bishobora gutuma uru ruzi rurenza urugero rw'amazi rusanzwe rutwara, ivyo bikabangamira ibikorwa vy'abanyagihugu.
== Kubungabunga uru ruzi ==
Leta y'Uburundi hamwe n'inzego zitandukanye zagiye zishira mu ngiro imigambi yo gukingira inkombe z'uru ruzi. Muri iyo migambi harimwo gutera ibiti ku nkengera zarwo, kubaka ibikingirizo vy'isuri no kugenzura ibikorwa vyo gukura ibikoresho vy'ubwubatsi mu ruzi. Ivyo bikorwa bigamije kugabanya ingaruka z'isuri no kubungabunga ibidukikije vy'akarere.
== Raba kandi ==
Kiyaga Tanganyika
Bujumbura
Uruzi rwa Muha
Urutonde rw'inzuzi z'Uburundi
== Ivyanditswe vyifashishijwe ==
References
Kubwimana, A., AIT Brahim, L., Bousta, M. & Dewitte, O. (2018). ''Landslides susceptibility assessment using AHP method in Kanyosha watershed (Bujumbura-Burundi)''. MATEC Web of Conferences.
"Kanyosha River", English Wikipedia.
Office Burundais de l'Urbanisme, de l'Habitat et de la Construction (OBUHA), raporo ku nzuzi zo mu gisagara ca Bujumbura.
lhpnrqj86fzekil01mbh4xw0mo0gvyt
27108
27107
2026-06-07T10:03:42Z
NIHEREWENIMANA Richard
7914
#AWC2026
27108
wikitext
text/x-wiki
= Uruzi rwa Kanyosha =
'''[[Uruzi]] rwa Kanyosha''' ni rumwe mu nzuzi zikomeye zo mu gisagara ca [[Bujumbura]] no mu ntara ya Bujumbura mu gihugu c'[[Uburundi]]. Rurengana ruva mu bumanuko bw'igisagara ca Bujumbura maze rugasuka amazi yarwo mu Kiyaga [[Tanganyika]]. Uru ruzi rufise akamaro kanini mu buzima bw'abanyagisagara, mu [[Ibidukikije|bidukikije]] no mu bikorwa vy'iterambere. Ariko kandi, rwagiye ruhura n'ingorane zitandukanye zijanye n'isuri (inkukura), ugusenyuka kw'inkombe zarwo hamwe n'imyuzure iterwa n'imvura nyinshi.
== Intangamarara ==
Uruzi rwa Kanyosha ni kimwe mu bikorwa vy'akamere biranga akarere ka Bujumbura. Rukura mu misozi yo hagati mu ntara ya Bujumbura, hanyuma rugatembera mu bice bitandukanye vy'igisagara ca Bujumbura mbere yo gushika mu Kiyaga Tanganyika. Mu myaka iheze, uru ruzi rwabaye ikintu c'inyigisho ku bahinga mu bidukikije kubera uruhara rwarwo mu gutwara amazi no mu guhangana n'ingaruka z'ihindagurika ry'ibihe.
== Ibijanye n'ubutaka n'aho ruherereye ==
Inkomoko y'Uruzi rwa Kanyosha iri mu misozi yo hagati ya Bujumbura. Rurengana mu bice vya Buhonga, Muha na Kanyosha, hanyuma rugasukira mu Kiyaga Tanganyika ku ruhande rw'uburengero bwaco. Ahantu haca uru ruzi hari ubutumburuke butandukanye, kuva ku misozi miremire gushika ku nkengera z'ikiyaga.
Igice kinini c'akarere k'uru ruzi kigizwe n'imisozi ihanamye, ivyo bikaba bishobora gutuma haba isuri igihe imvura iguye ari nyinshi. Abahinga bagaragaje kandi ko hari ibice bishobora gushikirwa n'isenyuka ry'imisozi (glissements de terrain), cane cane aho ibikorwa vy'uburimyi n'ubwubatsi bikorwa ata buryo bwo gukingira ubutaka.
== Akamaro k'Uruzi rwa Kanyosha ==
Uruzi rwa Kanyosha rufise akamaro mu buryo bwinshi:
Rufasha mu gutwara amazi ava mu misozi ayaja mu Kiyaga Tanganyika.
Ni kimwe mu bice vy'ibinyabuzima bifasha kubungabunga ibidukikije vya Bujumbura.
Amazi yarwo arakoreshwa mu bikorwa bitandukanye vy'uburimyi n'ubworozi mu bice bimwe bimwe.
Rufasha mu gutuma ubutaka bumera neza mu bibaya bicakiramwo.
Ikiraro c'abanyamaguru cimanitse cubatswe hejuru yarwo mu 2021 carafashije kworohereza uruja n'uruza rw'abanyagihugu hagati ya Busoro na Kinanira.
== Ingorane zihari ==
Naho rufise akamaro kanini, Uruzi rwa Kanyosha ruhura n'ingorane zitandukanye. Mu gisagara ca Bujumbura, inkombe zarwo zaragiye zisiduka mu bihe bitandukanye, zigasenyura amazu no guteza impungenge abahaba. Gucukura umusenyi, amabuye n'amagaravi bidaciye ku mategeko vyatumye isuri yiyongera mu bice bimwe bimwe.
Imyuzure iterwa n'imvura nyinshi hamwe n'ukwiyongera kw'amazi y'Ikiyaga Tanganyika na vyo nyene vyaragaragaye ko bishobora gutuma uru ruzi rurenza urugero rw'amazi rusanzwe rutwara, ivyo bikabangamira ibikorwa vy'abanyagihugu.
== Kubungabunga uru ruzi ==
Leta y'Uburundi hamwe n'inzego zitandukanye zagiye zishira mu ngiro imigambi yo gukingira inkombe z'uru ruzi. Muri iyo migambi harimwo gutera ibiti ku nkengera zarwo, kubaka ibikingirizo vy'isuri no kugenzura ibikorwa vyo gukura ibikoresho vy'ubwubatsi mu ruzi. Ivyo bikorwa bigamije kugabanya ingaruka z'isuri no kubungabunga ibidukikije vy'akarere.
== Raba kandi ==
Kiyaga Tanganyika
Bujumbura
Uruzi rwa Muha
Urutonde rw'inzuzi z'Uburundi
== Ivyanditswe vyifashishijwe ==
References
Kubwimana, A., AIT Brahim, L., Bousta, M. & Dewitte, O. (2018). ''Landslides susceptibility assessment using AHP method in Kanyosha watershed (Bujumbura-Burundi)''. MATEC Web of Conferences.
"Kanyosha River", English Wikipedia.
Office Burundais de l'Urbanisme, de l'Habitat et de la Construction (OBUHA), raporo ku nzuzi zo mu gisagara ca Bujumbura.
g6s6cgt0ysleswb1b25zpub9j1qd8yu
27109
27108
2026-06-07T10:04:24Z
NIHEREWENIMANA Richard
7914
#AWC2026
27109
wikitext
text/x-wiki
= Uruzi rwa Kanyosha =
'''[[Uruzi]] rwa Kanyosha''' ni rumwe mu nzuzi zikomeye zo mu gisagara ca [[Bujumbura]] no mu ntara ya Bujumbura mu gihugu c'[[Uburundi]]. Rurengana ruva mu bumanuko bw'igisagara ca Bujumbura maze rugasuka amazi yarwo mu Kiyaga [[Tanganyika]]. Uru ruzi rufise akamaro kanini mu buzima bw'abanyagisagara, mu [[Ibidukikije|bidukikije]] no mu bikorwa vy'iterambere. Ariko kandi, rwagiye ruhura n'ingorane zitandukanye zijanye n'isuri (inkukura), ugusenyuka kw'inkombe zarwo hamwe n'imyuzure iterwa n'imvura nyinshi.
== Intangamarara ==
[[Uruzi]] rwa Kanyosha ni kimwe mu bikorwa vy'akamere biranga akarere ka Bujumbura. Rukura mu misozi yo hagati mu ntara ya Bujumbura, hanyuma rugatembera mu bice bitandukanye vy'igisagara ca Bujumbura mbere yo gushika mu Kiyaga Tanganyika. Mu myaka iheze, uru ruzi rwabaye ikintu c'inyigisho ku bahinga mu bidukikije kubera uruhara rwarwo mu gutwara amazi no mu guhangana n'ingaruka z'ihindagurika ry'ibihe.
== Ibijanye n'ubutaka n'aho ruherereye ==
Inkomoko y'Uruzi rwa Kanyosha iri mu misozi yo hagati ya Bujumbura. Rurengana mu bice vya Buhonga, Muha na Kanyosha, hanyuma rugasukira mu Kiyaga Tanganyika ku ruhande rw'uburengero bwaco. Ahantu haca uru ruzi hari ubutumburuke butandukanye, kuva ku misozi miremire gushika ku nkengera z'ikiyaga.
Igice kinini c'akarere k'uru ruzi kigizwe n'imisozi ihanamye, ivyo bikaba bishobora gutuma haba isuri igihe imvura iguye ari nyinshi. Abahinga bagaragaje kandi ko hari ibice bishobora gushikirwa n'isenyuka ry'imisozi (glissements de terrain), cane cane aho ibikorwa vy'uburimyi n'ubwubatsi bikorwa ata buryo bwo gukingira ubutaka.
== Akamaro k'Uruzi rwa Kanyosha ==
Uruzi rwa Kanyosha rufise akamaro mu buryo bwinshi:
Rufasha mu gutwara amazi ava mu misozi ayaja mu Kiyaga Tanganyika.
Ni kimwe mu bice vy'ibinyabuzima bifasha kubungabunga ibidukikije vya Bujumbura.
Amazi yarwo arakoreshwa mu bikorwa bitandukanye vy'uburimyi n'ubworozi mu bice bimwe bimwe.
Rufasha mu gutuma ubutaka bumera neza mu bibaya bicakiramwo.
Ikiraro c'abanyamaguru cimanitse cubatswe hejuru yarwo mu 2021 carafashije kworohereza uruja n'uruza rw'abanyagihugu hagati ya Busoro na Kinanira.
== Ingorane zihari ==
Naho rufise akamaro kanini, Uruzi rwa Kanyosha ruhura n'ingorane zitandukanye. Mu gisagara ca Bujumbura, inkombe zarwo zaragiye zisiduka mu bihe bitandukanye, zigasenyura amazu no guteza impungenge abahaba. Gucukura umusenyi, amabuye n'amagaravi bidaciye ku mategeko vyatumye isuri yiyongera mu bice bimwe bimwe.
Imyuzure iterwa n'imvura nyinshi hamwe n'ukwiyongera kw'amazi y'Ikiyaga Tanganyika na vyo nyene vyaragaragaye ko bishobora gutuma uru ruzi rurenza urugero rw'amazi rusanzwe rutwara, ivyo bikabangamira ibikorwa vy'abanyagihugu.
== Kubungabunga uru ruzi ==
Leta y'Uburundi hamwe n'inzego zitandukanye zagiye zishira mu ngiro imigambi yo gukingira inkombe z'uru ruzi. Muri iyo migambi harimwo gutera ibiti ku nkengera zarwo, kubaka ibikingirizo vy'isuri no kugenzura ibikorwa vyo gukura ibikoresho vy'ubwubatsi mu ruzi. Ivyo bikorwa bigamije kugabanya ingaruka z'isuri no kubungabunga ibidukikije vy'akarere.
== Raba kandi ==
Kiyaga Tanganyika
Bujumbura
Uruzi rwa Muha
Urutonde rw'inzuzi z'Uburundi
== Ivyanditswe vyifashishijwe ==
References
Kubwimana, A., AIT Brahim, L., Bousta, M. & Dewitte, O. (2018). ''Landslides susceptibility assessment using AHP method in Kanyosha watershed (Bujumbura-Burundi)''. MATEC Web of Conferences.
"Kanyosha River", English Wikipedia.
Office Burundais de l'Urbanisme, de l'Habitat et de la Construction (OBUHA), raporo ku nzuzi zo mu gisagara ca Bujumbura.
ht8jz64pyrrc44gxxypw6pw7fmf9xru
27110
27109
2026-06-07T10:09:56Z
NIHEREWENIMANA Richard
7914
#AWC2026
27110
wikitext
text/x-wiki
= Uruzi rwa Kanyosha =
'''[[Uruzi]] rwa Kanyosha''' ni rumwe mu nzuzi zikomeye zo mu gisagara ca [[Bujumbura]] no mu ntara ya Bujumbura mu gihugu c'[[Uburundi]]. Rurengana ruva mu bumanuko bw'igisagara ca Bujumbura maze rugasuka amazi yarwo mu Kiyaga [[Tanganyika]]. Uru ruzi rufise akamaro kanini mu buzima bw'abanyagisagara, mu [[Ibidukikije|bidukikije]] no mu bikorwa vy'iterambere. Ariko kandi, rwagiye ruhura n'ingorane zitandukanye zijanye n'isuri (inkukura), ugusenyuka kw'inkombe zarwo hamwe n'imyuzure iterwa n'imvura nyinshi.
== Intangamarara ==
[[Uruzi]] rwa Kanyosha ni kimwe mu bikorwa vy'akamere biranga akarere ka [[Bujumbura]]. Rukura mu misozi yo hagati mu ntara ya Bujumbura, hanyuma rugatembera mu bice bitandukanye vy'igisagara ca Bujumbura mbere yo gushika mu Kiyaga Tanganyika. Mu myaka iheze, uru ruzi rwabaye ikintu c'inyigisho ku bahinga mu bidukikije kubera uruhara rwarwo mu gutwara amazi no mu guhangana n'ingaruka z'ihindagurika ry'ibihe.
== Ibijanye n'ubutaka n'aho ruherereye ==
Inkomoko y'Uruzi rwa Kanyosha iri mu misozi yo hagati ya Bujumbura. Rurengana mu bice vya Buhonga, Muha na Kanyosha, hanyuma rugasukira mu Kiyaga Tanganyika ku ruhande rw'uburengero bwaco. Ahantu haca uru ruzi hari ubutumburuke butandukanye, kuva ku misozi miremire gushika ku nkengera z'ikiyaga.
Igice kinini c'akarere k'uru ruzi kigizwe n'imisozi ihanamye, ivyo bikaba bishobora gutuma haba isuri igihe imvura iguye ari nyinshi. Abahinga bagaragaje kandi ko hari ibice bishobora gushikirwa n'isenyuka ry'imisozi (glissements de terrain), cane cane aho ibikorwa vy'uburimyi n'ubwubatsi bikorwa ata buryo bwo gukingira ubutaka.
== Akamaro k'Uruzi rwa Kanyosha ==
Uruzi rwa Kanyosha rufise akamaro mu buryo bwinshi:
Rufasha mu gutwara amazi ava mu misozi ayaja mu Kiyaga Tanganyika.
Ni kimwe mu bice vy'ibinyabuzima bifasha kubungabunga ibidukikije vya Bujumbura.
Amazi yarwo arakoreshwa mu bikorwa bitandukanye vy'uburimyi n'ubworozi mu bice bimwe bimwe.
Rufasha mu gutuma ubutaka bumera neza mu bibaya bicakiramwo.
Ikiraro c'abanyamaguru cimanitse cubatswe hejuru yarwo mu 2021 carafashije kworohereza uruja n'uruza rw'abanyagihugu hagati ya Busoro na Kinanira.
== Ingorane zihari ==
Naho rufise akamaro kanini, Uruzi rwa Kanyosha ruhura n'ingorane zitandukanye. Mu gisagara ca Bujumbura, inkombe zarwo zaragiye zisiduka mu bihe bitandukanye, zigasenyura amazu no guteza impungenge abahaba. Gucukura umusenyi, amabuye n'amagaravi bidaciye ku mategeko vyatumye isuri yiyongera mu bice bimwe bimwe.
Imyuzure iterwa n'imvura nyinshi hamwe n'ukwiyongera kw'amazi y'Ikiyaga Tanganyika na vyo nyene vyaragaragaye ko bishobora gutuma uru ruzi rurenza urugero rw'amazi rusanzwe rutwara, ivyo bikabangamira ibikorwa vy'abanyagihugu.
== Kubungabunga uru ruzi ==
Leta y'Uburundi hamwe n'inzego zitandukanye zagiye zishira mu ngiro imigambi yo gukingira inkombe z'uru ruzi. Muri iyo migambi harimwo gutera ibiti ku nkengera zarwo, kubaka ibikingirizo vy'isuri no kugenzura ibikorwa vyo gukura ibikoresho vy'ubwubatsi mu ruzi. Ivyo bikorwa bigamije kugabanya ingaruka z'isuri no kubungabunga ibidukikije vy'akarere.
== Raba kandi ==
Kiyaga Tanganyika
Bujumbura
Uruzi rwa Muha
Urutonde rw'inzuzi z'Uburundi
== Ivyanditswe vyifashishijwe ==
References
Kubwimana, A., AIT Brahim, L., Bousta, M. & Dewitte, O. (2018). ''Landslides susceptibility assessment using AHP method in Kanyosha watershed (Bujumbura-Burundi)''. MATEC Web of Conferences.
"Kanyosha River", English Wikipedia.
Office Burundais de l'Urbanisme, de l'Habitat et de la Construction (OBUHA), raporo ku nzuzi zo mu gisagara ca Bujumbura.
ec7v2y0jv5e1fzcaumxw6i22g0lujl3
27111
27110
2026-06-07T10:11:07Z
NIHEREWENIMANA Richard
7914
#AWC2026
27111
wikitext
text/x-wiki
= Uruzi rwa Kanyosha =
'''[[Uruzi]] rwa Kanyosha''' ni rumwe mu nzuzi zikomeye zo mu gisagara ca [[Bujumbura]] no mu ntara ya Bujumbura mu gihugu c'[[Uburundi]]. Rurengana ruva mu bumanuko bw'igisagara ca Bujumbura maze rugasuka amazi yarwo mu Kiyaga [[Tanganyika]]. Uru ruzi rufise akamaro kanini mu buzima bw'abanyagisagara, mu [[Ibidukikije|bidukikije]] no mu bikorwa vy'iterambere. Ariko kandi, rwagiye ruhura n'ingorane zitandukanye zijanye n'isuri (inkukura), ugusenyuka kw'inkombe zarwo hamwe n'imyuzure iterwa n'imvura nyinshi.
== Intangamarara ==
[[Uruzi]] rwa Kanyosha ni kimwe mu bikorwa vy'akamere biranga akarere ka [[Bujumbura]]. Rukaba ruva mu misozi yo hagati mu ntara ya Bujumbura, hanyuma rugatembera mu bice bitandukanye vy'igisagara ca Bujumbura mbere yo gushika mu Kiyaga [[Ikiyaga Tanganyika|Tanganyika]]. Mu myaka iheze, uru ruzi rwabaye ikintu c'inyigisho ku bahinga mu bidukikije kubera uruhara rwarwo mu gutwara amazi no mu guhangana n'ingaruka z'ihindagurika ry'ibihe.
== Ibijanye n'ubutaka n'aho ruherereye ==
Inkomoko y'Uruzi rwa Kanyosha iri mu misozi yo hagati ya Bujumbura. Rurengana mu bice vya Buhonga, Muha na Kanyosha, hanyuma rugasukira mu Kiyaga Tanganyika ku ruhande rw'uburengero bwaco. Ahantu haca uru ruzi hari ubutumburuke butandukanye, kuva ku misozi miremire gushika ku nkengera z'ikiyaga.
Igice kinini c'akarere k'uru ruzi kigizwe n'imisozi ihanamye, ivyo bikaba bishobora gutuma haba isuri igihe imvura iguye ari nyinshi. Abahinga bagaragaje kandi ko hari ibice bishobora gushikirwa n'isenyuka ry'imisozi (glissements de terrain), cane cane aho ibikorwa vy'uburimyi n'ubwubatsi bikorwa ata buryo bwo gukingira ubutaka.
== Akamaro k'Uruzi rwa Kanyosha ==
Uruzi rwa Kanyosha rufise akamaro mu buryo bwinshi:
Rufasha mu gutwara amazi ava mu misozi ayaja mu Kiyaga Tanganyika.
Ni kimwe mu bice vy'ibinyabuzima bifasha kubungabunga ibidukikije vya Bujumbura.
Amazi yarwo arakoreshwa mu bikorwa bitandukanye vy'uburimyi n'ubworozi mu bice bimwe bimwe.
Rufasha mu gutuma ubutaka bumera neza mu bibaya bicakiramwo.
Ikiraro c'abanyamaguru cimanitse cubatswe hejuru yarwo mu 2021 carafashije kworohereza uruja n'uruza rw'abanyagihugu hagati ya Busoro na Kinanira.
== Ingorane zihari ==
Naho rufise akamaro kanini, Uruzi rwa Kanyosha ruhura n'ingorane zitandukanye. Mu gisagara ca Bujumbura, inkombe zarwo zaragiye zisiduka mu bihe bitandukanye, zigasenyura amazu no guteza impungenge abahaba. Gucukura umusenyi, amabuye n'amagaravi bidaciye ku mategeko vyatumye isuri yiyongera mu bice bimwe bimwe.
Imyuzure iterwa n'imvura nyinshi hamwe n'ukwiyongera kw'amazi y'Ikiyaga Tanganyika na vyo nyene vyaragaragaye ko bishobora gutuma uru ruzi rurenza urugero rw'amazi rusanzwe rutwara, ivyo bikabangamira ibikorwa vy'abanyagihugu.
== Kubungabunga uru ruzi ==
Leta y'Uburundi hamwe n'inzego zitandukanye zagiye zishira mu ngiro imigambi yo gukingira inkombe z'uru ruzi. Muri iyo migambi harimwo gutera ibiti ku nkengera zarwo, kubaka ibikingirizo vy'isuri no kugenzura ibikorwa vyo gukura ibikoresho vy'ubwubatsi mu ruzi. Ivyo bikorwa bigamije kugabanya ingaruka z'isuri no kubungabunga ibidukikije vy'akarere.
== Raba kandi ==
Kiyaga Tanganyika
Bujumbura
Uruzi rwa Muha
Urutonde rw'inzuzi z'Uburundi
== Ivyanditswe vyifashishijwe ==
References
Kubwimana, A., AIT Brahim, L., Bousta, M. & Dewitte, O. (2018). ''Landslides susceptibility assessment using AHP method in Kanyosha watershed (Bujumbura-Burundi)''. MATEC Web of Conferences.
"Kanyosha River", English Wikipedia.
Office Burundais de l'Urbanisme, de l'Habitat et de la Construction (OBUHA), raporo ku nzuzi zo mu gisagara ca Bujumbura.
28ulzm662705q1mqx9d5yamg7ge5vgn
27112
27111
2026-06-07T10:14:06Z
NIHEREWENIMANA Richard
7914
#AWC2026
27112
wikitext
text/x-wiki
= Uruzi rwa Kanyosha =
'''[[Uruzi]] rwa Kanyosha''' ni rumwe mu nzuzi zikomeye zo mu gisagara ca [[Bujumbura]] no mu ntara ya Bujumbura mu gihugu c'[[Uburundi]]. Rurengana ruva mu bumanuko bw'igisagara ca Bujumbura maze rugasuka amazi yarwo mu Kiyaga [[Tanganyika]]. Uru ruzi rufise akamaro kanini mu buzima bw'abanyagisagara, mu [[Ibidukikije|bidukikije]] no mu bikorwa vy'iterambere. Ariko kandi, rwagiye ruhura n'ingorane zitandukanye zijanye n'isuri (inkukura), ugusenyuka kw'inkombe zarwo hamwe n'imyuzure iterwa n'imvura nyinshi.
== Intangamarara ==
[[Uruzi]] rwa Kanyosha ni kimwe mu bikorwa vy'akamere biranga akarere ka [[Bujumbura]]. Rukaba ruva mu misozi yo hagati mu ntara ya Bujumbura, hanyuma rugatembera mu bice bitandukanye vy'igisagara ca Bujumbura mbere yo gushika mu Kiyaga [[Ikiyaga Tanganyika|Tanganyika]]. Mu myaka iheze, uru ruzi rwabaye ikintu c'inyigisho ku bahinga mu bidukikije kubera uruhara rwarwo mu gutwara amazi no mu guhangana n'ingaruka z'ihindagurika ry'ibihe.
== Ibijanye n'ubutaka n'aho ruherereye ==
Inkomoko y'Uruzi rwa Kanyosha iri mu misozi yo hagati ya Bujumbura. Rurengana mu bice vya Buhonga, Muha na Kanyosha, hanyuma rugasukira mu Kiyaga Tanganyika ku ruhande rw'uburengero bwaco. Ahantu haca uru ruzi hari imitumba itandukanye, kuva ku misozi miremire gushika ku nkengera z'ikiyaga.
Igice kinini c'akarere k'uru ruzi kigizwe n'imisozi ihanamye, ivyo bikaba bishobora gutuma haba isuri (inkukurea) igihe imvura iguye ari nyinshi. Abahinga bagaragaje bongera baremeza kandi ko hari ibice bishobora gushikirwa n'isenyuka ry'imisozi (glissements de terrain), cane cane aho ibikorwa vy'uburimyi n'ubwubatsi bikorwa ata buryo bwo gukingira isindimwa.
== Akamaro k'Uruzi rwa Kanyosha ==
Uruzi rwa Kanyosha rufise akamaro mu buryo bwinshi:
Rufasha mu gutwara amazi ava mu misozi ayaja mu Kiyaga Tanganyika.
Ni kimwe mu bice vy'ibinyabuzima bifasha kubungabunga ibidukikije vya Bujumbura.
Amazi yarwo arakoreshwa mu bikorwa bitandukanye vy'uburimyi n'ubworozi mu bice bimwe bimwe.
Rufasha mu gutuma ubutaka bumera neza mu bibaya bicakiramwo.
Ikiraro c'abanyamaguru cimanitse cubatswe hejuru yarwo mu 2021 carafashije kworohereza uruja n'uruza rw'abanyagihugu hagati ya Busoro na Kinanira.
== Ingorane zihari ==
Naho rufise akamaro kanini, Uruzi rwa Kanyosha ruhura n'ingorane zitandukanye. Mu gisagara ca Bujumbura, inkombe zarwo zaragiye zisiduka mu bihe bitandukanye, zigasenyura amazu no guteza impungenge abahaba. Gucukura umusenyi, amabuye n'amagaravi bidaciye ku mategeko vyatumye isuri yiyongera mu bice bimwe bimwe.
Imyuzure iterwa n'imvura nyinshi hamwe n'ukwiyongera kw'amazi y'Ikiyaga Tanganyika na vyo nyene vyaragaragaye ko bishobora gutuma uru ruzi rurenza urugero rw'amazi rusanzwe rutwara, ivyo bikabangamira ibikorwa vy'abanyagihugu.
== Kubungabunga uru ruzi ==
Leta y'Uburundi hamwe n'inzego zitandukanye zagiye zishira mu ngiro imigambi yo gukingira inkombe z'uru ruzi. Muri iyo migambi harimwo gutera ibiti ku nkengera zarwo, kubaka ibikingirizo vy'isuri no kugenzura ibikorwa vyo gukura ibikoresho vy'ubwubatsi mu ruzi. Ivyo bikorwa bigamije kugabanya ingaruka z'isuri no kubungabunga ibidukikije vy'akarere.
== Raba kandi ==
Kiyaga Tanganyika
Bujumbura
Uruzi rwa Muha
Urutonde rw'inzuzi z'Uburundi
== Ivyanditswe vyifashishijwe ==
References
Kubwimana, A., AIT Brahim, L., Bousta, M. & Dewitte, O. (2018). ''Landslides susceptibility assessment using AHP method in Kanyosha watershed (Bujumbura-Burundi)''. MATEC Web of Conferences.
"Kanyosha River", English Wikipedia.
Office Burundais de l'Urbanisme, de l'Habitat et de la Construction (OBUHA), raporo ku nzuzi zo mu gisagara ca Bujumbura.
r6hmfp86itanfct0ydnj9ofykaxp3z6
27113
27112
2026-06-07T10:58:48Z
NIHEREWENIMANA Richard
7914
#AWC2026
27113
wikitext
text/x-wiki
= Uruzi rwa Kanyosha =
'''[[Uruzi]] rwa Kanyosha''' ni rumwe mu nzuzi zikomeye zo mu gisagara ca [[Bujumbura]] no mu ntara ya Bujumbura mu gihugu c'[[Uburundi]]. Rurengana ruva mu bumanuko bw'igisagara ca Bujumbura maze rugasuka amazi yarwo mu Kiyaga [[Tanganyika]]. Uru ruzi rufise akamaro kanini mu buzima bw'abanyagisagara, mu [[Ibidukikije|bidukikije]] no mu bikorwa vy'iterambere. Ariko kandi, rwagiye ruhura n'ingorane zitandukanye zijanye n'isuri (inkukura), ugusenyuka kw'inkombe zarwo hamwe n'imyuzure iterwa n'imvura nyinshi.
== Intangamarara ==
[[Uruzi]] rwa Kanyosha ni kimwe mu bikorwa vy'akamere biranga akarere ka [[Bujumbura]]. Rukaba ruva mu misozi yo hagati mu ntara ya Bujumbura, hanyuma rugatembera mu bice bitandukanye vy'igisagara ca Bujumbura mbere yo gushika mu Kiyaga [[Ikiyaga Tanganyika|Tanganyika]]. Mu myaka iheze, uru ruzi rwabaye ikintu c'inyigisho ku bahinga mu bidukikije kubera uruhara rwarwo mu gutwara amazi no mu guhangana n'ingaruka z'ihindagurika ry'ibihe.
== Ibijanye n'ubutaka n'aho ruherereye ==
Inkomoko y'Uruzi rwa Kanyosha iri mu misozi yo hagati ya Bujumbura. Rurengana mu bice vya Buhonga, Muha na Kanyosha, hanyuma rugasukira mu Kiyaga Tanganyika ku ruhande rw'uburengero bwaco. Ahantu haca uru ruzi hari imitumba itandukanye, kuva ku misozi miremire gushika ku nkengera z'ikiyaga.
Igice kinini c'akarere k'uru ruzi kigizwe n'imisozi ihanamye, ivyo bikaba bishobora gutuma haba isuri (inkukurea) igihe imvura iguye ari nyinshi. Abahinga bagaragaje bongera baremeza kandi ko hari ibice bishobora gushikirwa n'isenyuka ry'imisozi (glissements de terrain), cane cane aho ibikorwa vy'uburimyi n'ubwubatsi bikorwa ata buryo bwo gukingira isindimwa.
== Akamaro k'Uruzi rwa Kanyosha ==
Uruzi rwa Kanyosha rufise akamaro mu buryo bwinshi:
Rufasha mu gutwara amazi ava mu misozi ayaja mu Kiyaga Tanganyika.
Ni kimwe mu bice vy'ibinyabuzima bifasha kubungabunga ibidukikije vyo muri Bujumbura.
Amazi yarwo arakoreshwa mu bikorwa bitandukanye vy'uburimyi n'ubworozi mu bice bimwe bimwe.
Rufasha mu gutuma isi ndimwa imera neza mu biyaya rucamwo.
Ikiraro c'abanyamaguru kimanitse cubatswe hejuru yarwo mu 2021 carafashije kworohereza uruja n'uruza rw'abanyagihugu hagati ya Busoro na Kinanira.
== Ingorane zihari ==
Naho rufise akamaro kanini, Uruzi rwa Kanyosha ruhura n'ingorane zitandukanye. Mu gisagara ca Bujumbura, inkombe zarwo zaragiye zisiduka mu bihe bitandukanye, zigasenyura amazu no guteza impungenge abahaba. Gucukura umusenyi, amabuye n'amagaravi bidaciye ku mategeko vyatumye isuri yiyongera mu bice bimwe bimwe.
Imyuzure iterwa n'imvura nyinshi hamwe n'ukwiyongera kw'amazi y'Ikiyaga Tanganyika na vyo nyene vyaragaragaye ko bishobora gutuma uru ruzi rurenza urugero rw'amazi rusanzwe rutwara, ivyo bikabangamira ibikorwa vy'abanyagihugu.
== Kubungabunga uru ruzi ==
Leta y'Uburundi hamwe n'inzego zitandukanye zagiye zishira mu ngiro imigambi yo gukingira inkombe z'uru ruzi. Muri iyo migambi harimwo gutera ibiti ku nkengera zarwo, kubaka ibikingirizo vy'isuri no kugenzura ibikorwa vyo gukura ibikoresho vy'ubwubatsi mu ruzi. Ivyo bikorwa bigamije kugabanya ingaruka z'isuri no kubungabunga ibidukikije vy'akarere.
== Raba kandi ==
Kiyaga Tanganyika
Bujumbura
Uruzi rwa Muha
Urutonde rw'inzuzi z'Uburundi
== Ivyanditswe vyifashishijwe ==
References
Kubwimana, A., AIT Brahim, L., Bousta, M. & Dewitte, O. (2018). ''Landslides susceptibility assessment using AHP method in Kanyosha watershed (Bujumbura-Burundi)''. MATEC Web of Conferences.
"Kanyosha River", English Wikipedia.
Office Burundais de l'Urbanisme, de l'Habitat et de la Construction (OBUHA), raporo ku nzuzi zo mu gisagara ca Bujumbura.
c4ix58kqgas4yunb3qbzyboa1x82b7i
27114
27113
2026-06-07T11:01:24Z
NIHEREWENIMANA Richard
7914
#AWC2026
27114
wikitext
text/x-wiki
= Uruzi rwa Kanyosha =
'''[[Uruzi]] rwa Kanyosha''' ni rumwe mu nzuzi zikomeye zo mu gisagara ca [[Bujumbura]] no mu ntara ya Bujumbura mu gihugu c'[[Uburundi]]. Rurengana ruva mu bumanuko bw'igisagara ca Bujumbura maze rugasuka amazi yarwo mu Kiyaga [[Tanganyika]]. Uru ruzi rufise akamaro kanini mu buzima bw'abanyagisagara, mu [[Ibidukikije|bidukikije]] no mu bikorwa vy'iterambere. Ariko kandi, rwagiye ruhura n'ingorane zitandukanye zijanye n'isuri (inkukura), ugusenyuka kw'inkombe zarwo hamwe n'imyuzure iterwa n'imvura nyinshi.
== Intangamarara ==
[[Uruzi]] rwa Kanyosha ni kimwe mu bikorwa vy'akamere biranga akarere ka [[Bujumbura]]. Rukaba ruva mu misozi yo hagati mu ntara ya Bujumbura, hanyuma rugatembera mu bice bitandukanye vy'igisagara ca Bujumbura mbere yo gushika mu Kiyaga [[Ikiyaga Tanganyika|Tanganyika]]. Mu myaka iheze, uru ruzi rwabaye ikintu c'inyigisho ku bahinga mu bidukikije kubera uruhara rwarwo mu gutwara amazi no mu guhangana n'ingaruka z'ihindagurika ry'ibihe.
== Ibijanye n'ubutaka n'aho ruherereye ==
Inkomoko y'Uruzi rwa Kanyosha iri mu misozi yo hagati ya Bujumbura. Rurengana mu bice vya Buhonga, Muha na Kanyosha, hanyuma rugasukira mu Kiyaga Tanganyika ku ruhande rw'uburengero bwaco. Ahantu haca uru ruzi hari imitumba itandukanye, kuva ku misozi miremire gushika ku nkengera z'ikiyaga.
Igice kinini c'akarere k'uru ruzi kigizwe n'imisozi ihanamye, ivyo bikaba bishobora gutuma haba isuri (inkukurea) igihe imvura iguye ari nyinshi. Abahinga bagaragaje bongera baremeza kandi ko hari ibice bishobora gushikirwa n'isenyuka ry'imisozi (glissements de terrain), cane cane aho ibikorwa vy'uburimyi n'ubwubatsi bikorwa ata buryo bwo gukingira isindimwa.
== Akamaro k'Uruzi rwa Kanyosha ==
Uruzi rwa Kanyosha rufise akamaro mu buryo bwinshi:
Rufasha mu gutwara amazi ava mu misozi ayaja mu Kiyaga Tanganyika.
Ni kimwe mu bice vy'ibinyabuzima bifasha kubungabunga ibidukikije vyo muri Bujumbura.
Amazi yarwo arakoreshwa mu bikorwa bitandukanye vy'uburimyi n'ubworozi mu bice bimwe bimwe.
Rufasha mu gutuma isi ndimwa imera neza mu biyaya rucamwo.
Ikiraro c'abanyamaguru kimanitse cubatswe hejuru yarwo mu 2021 carafashije kworohereza uruja n'uruza rw'abanyagihugu hagati ya Busoro na Kinanira.
== Ingorane zihari ==
Naho rufise akamaro kanini, Uruzi rwa Kanyosha ruhura n'ingorane nyishi zitandukanye. Mu gisagara ca Bujumbura, inkombe zarwo zaragiye zisiduka mu bihe bitandukanye, zigasenyura amazu no guteza impungenge abahaba. Gucukura umusenyi, amabuye n'amagaravi bidaciye ku mategeko vyatumye isuri yiyongera mu bice bimwe bimwe.
Imyuzure iterwa n'imvura nyinshi hamwe n'ukwiyongera kw'amazi y'Ikiyaga Tanganyika na vyo nyene vyaragaragaye ko bishobora gutuma uru ruzi rurenza urugero rw'amazi rusanzwe rutwara, ivyo bikabangamira ibikorwa vy'abanyagihugu.
== Kubungabunga uru ruzi ==
Leta y'Uburundi hamwe n'inzego zitandukanye zagiye zishira mu ngiro imigambi yo gukingira inkombe z'uru ruzi. Muri iyo migambi harimwo gutera ibiti ku nkengera zarwo, kubaka ibikingirizo vy'isuri no kugenzura ibikorwa vyo gukura ibikoresho vy'ubwubatsi mu ruzi. Ivyo bikorwa bigamije kugabanya ingaruka z'isuri no kubungabunga ibidukikije vy'akarere.
== Raba kandi ==
Kiyaga Tanganyika
Bujumbura
Uruzi rwa Muha
Urutonde rw'inzuzi z'Uburundi
== Ivyanditswe vyifashishijwe ==
References
Kubwimana, A., AIT Brahim, L., Bousta, M. & Dewitte, O. (2018). ''Landslides susceptibility assessment using AHP method in Kanyosha watershed (Bujumbura-Burundi)''. MATEC Web of Conferences.
"Kanyosha River", English Wikipedia.
Office Burundais de l'Urbanisme, de l'Habitat et de la Construction (OBUHA), raporo ku nzuzi zo mu gisagara ca Bujumbura.
a8fj1r4cgomtcy5t3nr8nfgx1ypwbis
27116
27114
2026-06-07T11:33:33Z
NIHEREWENIMANA Richard
7914
#AWC2026
27116
wikitext
text/x-wiki
= Uruzi rwa Kanyosha =
'''[[Uruzi]] rwa Kanyosha''' ni rumwe mu nzuzi zikomeye zo mu gisagara ca [[Bujumbura]] no mu ntara ya Bujumbura mu gihugu c'[[Uburundi]]. Rurengana ruva mu bumanuko bw'igisagara ca Bujumbura maze rugasuka amazi yarwo mu Kiyaga [[Tanganyika]]. Uru ruzi rufise akamaro kanini mu buzima bw'abanyagisagara, mu [[Ibidukikije|bidukikije]] no mu bikorwa vy'iterambere. Ariko kandi, rwagiye ruhura n'ingorane zitandukanye zijanye n'isuri (inkukura), ugusenyuka kw'inkombe zarwo hamwe n'imyuzure iterwa n'imvura nyinshi.
== Intangamarara ==
[[Uruzi]] rwa Kanyosha ni kimwe mu bikorwa vy'akamere biranga akarere ka [[Bujumbura]]. Rukaba ruva mu misozi yo hagati mu ntara ya Bujumbura, hanyuma rugatembera mu bice bitandukanye vy'igisagara ca Bujumbura mbere yo gushika mu Kiyaga [[Ikiyaga Tanganyika|Tanganyika]]. Mu myaka iheze, uru ruzi rwabaye ikintu c'inyigisho ku bahinga mu bidukikije kubera uruhara rwarwo mu gutwara amazi no mu guhangana n'ingaruka z'ihindagurika ry'ibihe.
== Ibijanye n'ubutaka n'aho ruherereye ==
Inkomoko y'Uruzi rwa Kanyosha iri mu misozi yo hagati ya Bujumbura. Rurengana mu bice vya Buhonga, Muha na Kanyosha, hanyuma rugasukira mu Kiyaga Tanganyika ku ruhande rw'uburengero bwaco. Ahantu haca uru ruzi hari imitumba itandukanye, kuva ku misozi miremire gushika ku nkengera z'ikiyaga.
Igice kinini c'akarere k'uru ruzi kigizwe n'imisozi ihanamye, ivyo bikaba bishobora gutuma haba isuri (inkukurea) igihe imvura iguye ari nyinshi. Abahinga bagaragaje bongera baremeza kandi ko hari ibice bishobora gushikirwa n'isenyuka ry'imisozi (glissements de terrain), cane cane aho ibikorwa vy'uburimyi n'ubwubatsi bikorwa ata buryo bwo gukingira isindimwa.
== Akamaro k'Uruzi rwa Kanyosha ==
Uruzi rwa Kanyosha rufise akamaro mu buryo bwinshi:
Rufasha mu gutwara amazi ava mu misozi ayaja mu Kiyaga Tanganyika.
Ni kimwe mu bice vy'ibinyabuzima bifasha kubungabunga ibidukikije vyo muri Bujumbura.
Amazi yarwo arakoreshwa mu bikorwa bitandukanye vy'uburimyi n'ubworozi mu bice bimwe bimwe.
Rufasha mu gutuma isi ndimwa imera neza mu biyaya rucamwo.
Ikiraro c'abanyamaguru kimanitse cubatswe hejuru yarwo mu 2021 carafashije kworohereza uruja n'uruza rw'abanyagihugu hagati ya Busoro na Kinanira.
== Ingorane zihari ==
Naho rufise akamaro kanini, Uruzi rwa Kanyosha ruhura n'ingorane nyishi zitandukanye. Mu gisagara ca Bujumbura, inkombe zarwo zaragiye zisiduka mu bihe bitandukanye, zigasenyura amazu no guteza ubwoba abahaba. Gucukura canke kwimba umusenyi, amabuye n'amagaraviya bidaciye mu mategeko vyatumye inkukura yiyongera mu bice bimwe bimwe.
Imyuzure iterwa n'imvura nyinshi hamwe n'ukwiyongera kw'amazi y'Ikiyaga Tanganyika na vyo nyene vyarabonetse ko bishobora gutuma uru ruzi rurenza urugero rw'amazi rusanzwe rutwara, ivyo bikabangamira ibikorwa vy'abanyagihugu.
== Kubungabunga uru ruzi ==
Leta y'Uburundi hamwe n'inzego zitandukanye zagiye zishira mu ngiro imigambi yo gukingira inkombe z'uru ruzi. Muri iyo migambi harimwo gutera ibiti ku nkengera zarwo, kubaka ibikingirizo vy'isuri no kugenzura ibikorwa vyo gukura ibikoresho vy'ubwubatsi mu ruzi. Ivyo bikorwa bigamije kugabanya ingaruka z'isuri no kubungabunga ibidukikije vy'akarere.
== Raba kandi ==
Kiyaga Tanganyika
Bujumbura
Uruzi rwa Muha
Urutonde rw'inzuzi z'Uburundi
== Ivyanditswe vyifashishijwe ==
References
Kubwimana, A., AIT Brahim, L., Bousta, M. & Dewitte, O. (2018). ''Landslides susceptibility assessment using AHP method in Kanyosha watershed (Bujumbura-Burundi)''. MATEC Web of Conferences.
"Kanyosha River", English Wikipedia.
Office Burundais de l'Urbanisme, de l'Habitat et de la Construction (OBUHA), raporo ku nzuzi zo mu gisagara ca Bujumbura.
6jdjofh9th75yykt79a5a6qe5sg7a99
27117
27116
2026-06-07T11:35:25Z
NIHEREWENIMANA Richard
7914
#AWC2026
27117
wikitext
text/x-wiki
= Uruzi rwa Kanyosha =
'''[[Uruzi]] rwa Kanyosha''' ni rumwe mu nzuzi zikomeye zo mu gisagara ca [[Bujumbura]] no mu ntara ya Bujumbura mu gihugu c'[[Uburundi]]. Rurengana ruva mu bumanuko bw'igisagara ca Bujumbura maze rugasuka amazi yarwo mu Kiyaga [[Tanganyika]]. Uru ruzi rufise akamaro kanini mu buzima bw'abanyagisagara, mu [[Ibidukikije|bidukikije]] no mu bikorwa vy'iterambere. Ariko kandi, rwagiye ruhura n'ingorane zitandukanye zijanye n'isuri (inkukura), ugusenyuka kw'inkombe zarwo hamwe n'imyuzure iterwa n'imvura nyinshi.
== Intangamarara ==
[[Uruzi]] rwa Kanyosha ni kimwe mu bikorwa vy'akamere biranga akarere ka [[Bujumbura]]. Rukaba ruva mu misozi yo hagati mu ntara ya Bujumbura, hanyuma rugatembera mu bice bitandukanye vy'igisagara ca Bujumbura mbere yo gushika mu Kiyaga [[Ikiyaga Tanganyika|Tanganyika]]. Mu myaka iheze, uru ruzi rwabaye ikintu c'inyigisho ku bahinga mu bidukikije kubera uruhara rwarwo mu gutwara amazi no mu guhangana n'ingaruka z'ihindagurika ry'ibihe.
== Ibijanye n'ubutaka n'aho ruherereye ==
Inkomoko y'Uruzi rwa Kanyosha iri mu misozi yo hagati ya Bujumbura. Rurengana mu bice vya Buhonga, Muha na Kanyosha, hanyuma rugasukira mu Kiyaga Tanganyika ku ruhande rw'uburengero bwaco. Ahantu haca uru ruzi hari imitumba itandukanye, kuva ku misozi miremire gushika ku nkengera z'ikiyaga.
Igice kinini c'akarere k'uru ruzi kigizwe n'imisozi ihanamye, ivyo bikaba bishobora gutuma haba isuri (inkukurea) igihe imvura iguye ari nyinshi. Abahinga bagaragaje bongera baremeza kandi ko hari ibice bishobora gushikirwa n'isenyuka ry'imisozi (glissements de terrain), cane cane aho ibikorwa vy'uburimyi n'ubwubatsi bikorwa ata buryo bwo gukingira isindimwa.
== Akamaro k'Uruzi rwa Kanyosha ==
Uruzi rwa Kanyosha rufise akamaro mu buryo bwinshi:
Rufasha mu gutwara amazi ava mu misozi ayaja mu Kiyaga Tanganyika.
Ni kimwe mu bice vy'ibinyabuzima bifasha kubungabunga ibidukikije vyo muri Bujumbura.
Amazi yarwo arakoreshwa mu bikorwa bitandukanye vy'uburimyi n'ubworozi mu bice bimwe bimwe.
Rufasha mu gutuma isi ndimwa imera neza mu biyaya rucamwo.
Ikiraro c'abanyamaguru kimanitse cubatswe hejuru yarwo mu 2021 carafashije kworohereza uruja n'uruza rw'abanyagihugu hagati ya Busoro na Kinanira.
== Ingorane zihari ==
Naho rufise akamaro kanini, Uruzi rwa Kanyosha ruhura n'ingorane nyishi zitandukanye. Mu gisagara ca Bujumbura, inkombe zarwo zaragiye zisiduka mu bihe bitandukanye, zigasenyura amazu no guteza ubwoba abahaba. Gucukura canke kwimba umusenyi, amabuye n'amagaraviya bidaciye mu mategeko vyatumye inkukura yiyongera mu bice bimwe bimwe.
Imyuzure iterwa n'imvura nyinshi hamwe n'ukwiyongera kw'amazi y'Ikiyaga Tanganyika na vyo nyene vyarabonetse ko bishobora gutuma uru ruzi rurenza urugero rw'amazi rusanzwe rutwara, ivyo bikabangamira ibikorwa vy'abanyagihugu.
== Kubungabunga uru ruzi ==
Leta y'Uburundi hamwe n'inzego zitandukanye zagiye zishira mu ngiro imigambi yo gukingira inkombe z'uru ruzi. Muri iyo migambi harimwo gutera ibiti ku nkengera zarwo, kubaka ibikingirizo vy'inkukura no kugenzura ibikorwa vyo gukura ibikoresho vy'ubwubatsi mu ruzi. Ivyo bikorwa bigamije kugabanya ingaruka z'inkukura no kubungabunga ibidukikije vy'akarere.
== Raba kandi ==
Kiyaga Tanganyika
Bujumbura
Uruzi rwa Muha
Urutonde rw'inzuzi z'Uburundi
== Ivyanditswe vyifashishijwe ==
References
Kubwimana, A., AIT Brahim, L., Bousta, M. & Dewitte, O. (2018). ''Landslides susceptibility assessment using AHP method in Kanyosha watershed (Bujumbura-Burundi)''. MATEC Web of Conferences.
"Kanyosha River", English Wikipedia.
Office Burundais de l'Urbanisme, de l'Habitat et de la Construction (OBUHA), raporo ku nzuzi zo mu gisagara ca Bujumbura.
0qb8btq8eh161kf43t2xx1n8gx8tc2e
27118
27117
2026-06-07T11:36:35Z
NIHEREWENIMANA Richard
7914
#AWC2026
27118
wikitext
text/x-wiki
= Uruzi rwa Kanyosha =
'''[[Uruzi]] rwa Kanyosha''' ni rumwe mu nzuzi zikomeye zo mu gisagara ca [[Bujumbura]] no mu ntara ya Bujumbura mu gihugu c'[[Uburundi]]. Rurengana ruva mu bumanuko bw'igisagara ca Bujumbura maze rugasuka amazi yarwo mu Kiyaga [[Tanganyika]]. Uru ruzi rufise akamaro kanini mu buzima bw'abanyagisagara, mu [[Ibidukikije|bidukikije]] no mu bikorwa vy'iterambere. Ariko kandi, rwagiye ruhura n'ingorane zitandukanye zijanye n'isuri (inkukura), ugusenyuka kw'inkombe zarwo hamwe n'imyuzure iterwa n'imvura nyinshi.
== Intangamarara ==
[[Uruzi]] rwa Kanyosha ni kimwe mu bikorwa vy'akamere biranga akarere ka [[Bujumbura]]. Rukaba ruva mu misozi yo hagati mu ntara ya Bujumbura, hanyuma rugatembera mu bice bitandukanye vy'igisagara ca Bujumbura mbere yo gushika mu Kiyaga [[Ikiyaga Tanganyika|Tanganyika]]. Mu myaka iheze, uru ruzi rwabaye ikintu c'inyigisho ku bahinga mu bidukikije kubera uruhara rwarwo mu gutwara amazi no mu guhangana n'ingaruka z'ihindagurika ry'ibihe.
== Ibijanye n'ubutaka n'aho ruherereye ==
Inkomoko y'Uruzi rwa Kanyosha iri mu misozi yo hagati ya Bujumbura. Rurengana mu bice vya Buhonga, Muha na Kanyosha, hanyuma rugasukira mu Kiyaga Tanganyika ku ruhande rw'uburengero bwaco. Ahantu haca uru ruzi hari imitumba itandukanye, kuva ku misozi miremire gushika ku nkengera z'ikiyaga.
Igice kinini c'akarere k'uru ruzi kigizwe n'imisozi ihanamye, ivyo bikaba bishobora gutuma haba isuri (inkukurea) igihe imvura iguye ari nyinshi. Abahinga bagaragaje bongera baremeza kandi ko hari ibice bishobora gushikirwa n'isenyuka ry'imisozi (glissements de terrain), cane cane aho ibikorwa vy'uburimyi n'ubwubatsi bikorwa ata buryo bwo gukingira isindimwa.
== Akamaro k'Uruzi rwa Kanyosha ==
Uruzi rwa Kanyosha rufise akamaro mu buryo bwinshi:
Rufasha mu gutwara amazi ava mu misozi ayaja mu Kiyaga Tanganyika.
Ni kimwe mu bice vy'ibinyabuzima bifasha kubungabunga ibidukikije vyo muri Bujumbura.
Amazi yarwo arakoreshwa mu bikorwa bitandukanye vy'uburimyi n'ubworozi mu bice bimwe bimwe.
Rufasha mu gutuma isi ndimwa imera neza mu biyaya rucamwo.
Ikiraro c'abanyamaguru kimanitse cubatswe hejuru yarwo mu 2021 carafashije kworohereza uruja n'uruza rw'abanyagihugu hagati ya Busoro na Kinanira.
== Ingorane zihari ==
Naho rufise akamaro kanini, Uruzi rwa Kanyosha ruhura n'ingorane nyishi zitandukanye. Mu gisagara ca Bujumbura, inkombe zarwo zaragiye zisiduka mu bihe bitandukanye, zigasenyura amazu no guteza ubwoba abahaba. Gucukura canke kwimba umusenyi, amabuye n'amagaraviya bidaciye mu mategeko vyatumye inkukura yiyongera mu bice bimwe bimwe.
Imyuzure iterwa n'imvura nyinshi hamwe n'ukwiyongera kw'amazi y'Ikiyaga Tanganyika na vyo nyene vyarabonetse ko bishobora gutuma uru ruzi rurenza urugero rw'amazi rusanzwe rutwara, ivyo bikabangamira ibikorwa vy'abanyagihugu.
== Kubungabunga uru ruzi ==
Leta y'Uburundi hamwe n'inzego zitandukanye zagiye zishira mu ngiro imigambi yo gukingira inkombe z'uru ruzi. Muri iyo migambi harimwo gutera ibiti ku nkengera zarwo, kubaka ibikingirizo vy'inkukura no kugenzura ibikorwa vyo gukura ibikoresho vy'ubwubatsi mu ruzi. Ivyo bikorwa bigamije kugabanya ingaruka z'inkukura no kubungabunga ibidukikije vy'akarere.
== Raba kandi ==
[[Ikiyaga Tanganyika|Kiyaga Tanganyika]]
Bujumbura
Uruzi rwa Muha
Urutonde rw'inzuzi z'Uburundi
== Ivyanditswe vyifashishijwe ==
References
Kubwimana, A., AIT Brahim, L., Bousta, M. & Dewitte, O. (2018). ''Landslides susceptibility assessment using AHP method in Kanyosha watershed (Bujumbura-Burundi)''. MATEC Web of Conferences.
"Kanyosha River", English Wikipedia.
Office Burundais de l'Urbanisme, de l'Habitat et de la Construction (OBUHA), raporo ku nzuzi zo mu gisagara ca Bujumbura.
eo42ieacardq9xtdiu1ecl13bdc5tge
27119
27118
2026-06-07T11:37:32Z
NIHEREWENIMANA Richard
7914
#AWC2026
27119
wikitext
text/x-wiki
= Uruzi rwa Kanyosha =
'''[[Uruzi]] rwa Kanyosha''' ni rumwe mu nzuzi zikomeye zo mu gisagara ca [[Bujumbura]] no mu ntara ya Bujumbura mu gihugu c'[[Uburundi]]. Rurengana ruva mu bumanuko bw'igisagara ca Bujumbura maze rugasuka amazi yarwo mu Kiyaga [[Tanganyika]]. Uru ruzi rufise akamaro kanini mu buzima bw'abanyagisagara, mu [[Ibidukikije|bidukikije]] no mu bikorwa vy'iterambere. Ariko kandi, rwagiye ruhura n'ingorane zitandukanye zijanye n'isuri (inkukura), ugusenyuka kw'inkombe zarwo hamwe n'imyuzure iterwa n'imvura nyinshi.
== Intangamarara ==
[[Uruzi]] rwa Kanyosha ni kimwe mu bikorwa vy'akamere biranga akarere ka [[Bujumbura]]. Rukaba ruva mu misozi yo hagati mu ntara ya Bujumbura, hanyuma rugatembera mu bice bitandukanye vy'igisagara ca Bujumbura mbere yo gushika mu Kiyaga [[Ikiyaga Tanganyika|Tanganyika]]. Mu myaka iheze, uru ruzi rwabaye ikintu c'inyigisho ku bahinga mu bidukikije kubera uruhara rwarwo mu gutwara amazi no mu guhangana n'ingaruka z'ihindagurika ry'ibihe.
== Ibijanye n'ubutaka n'aho ruherereye ==
Inkomoko y'Uruzi rwa Kanyosha iri mu misozi yo hagati ya Bujumbura. Rurengana mu bice vya Buhonga, Muha na Kanyosha, hanyuma rugasukira mu Kiyaga Tanganyika ku ruhande rw'uburengero bwaco. Ahantu haca uru ruzi hari imitumba itandukanye, kuva ku misozi miremire gushika ku nkengera z'ikiyaga.
Igice kinini c'akarere k'uru ruzi kigizwe n'imisozi ihanamye, ivyo bikaba bishobora gutuma haba isuri (inkukurea) igihe imvura iguye ari nyinshi. Abahinga bagaragaje bongera baremeza kandi ko hari ibice bishobora gushikirwa n'isenyuka ry'imisozi (glissements de terrain), cane cane aho ibikorwa vy'uburimyi n'ubwubatsi bikorwa ata buryo bwo gukingira isindimwa.
== Akamaro k'Uruzi rwa Kanyosha ==
Uruzi rwa Kanyosha rufise akamaro mu buryo bwinshi:
Rufasha mu gutwara amazi ava mu misozi ayaja mu Kiyaga Tanganyika.
Ni kimwe mu bice vy'ibinyabuzima bifasha kubungabunga ibidukikije vyo muri Bujumbura.
Amazi yarwo arakoreshwa mu bikorwa bitandukanye vy'uburimyi n'ubworozi mu bice bimwe bimwe.
Rufasha mu gutuma isi ndimwa imera neza mu biyaya rucamwo.
Ikiraro c'abanyamaguru kimanitse cubatswe hejuru yarwo mu 2021 carafashije kworohereza uruja n'uruza rw'abanyagihugu hagati ya Busoro na Kinanira.
== Ingorane zihari ==
Naho rufise akamaro kanini, Uruzi rwa Kanyosha ruhura n'ingorane nyishi zitandukanye. Mu gisagara ca Bujumbura, inkombe zarwo zaragiye zisiduka mu bihe bitandukanye, zigasenyura amazu no guteza ubwoba abahaba. Gucukura canke kwimba umusenyi, amabuye n'amagaraviya bidaciye mu mategeko vyatumye inkukura yiyongera mu bice bimwe bimwe.
Imyuzure iterwa n'imvura nyinshi hamwe n'ukwiyongera kw'amazi y'Ikiyaga Tanganyika na vyo nyene vyarabonetse ko bishobora gutuma uru ruzi rurenza urugero rw'amazi rusanzwe rutwara, ivyo bikabangamira ibikorwa vy'abanyagihugu.
== Kubungabunga uru ruzi ==
Leta y'Uburundi hamwe n'inzego zitandukanye zagiye zishira mu ngiro imigambi yo gukingira inkombe z'uru ruzi. Muri iyo migambi harimwo gutera ibiti ku nkengera zarwo, kubaka ibikingirizo vy'inkukura no kugenzura ibikorwa vyo gukura ibikoresho vy'ubwubatsi mu ruzi. Ivyo bikorwa bigamije kugabanya ingaruka z'inkukura no kubungabunga ibidukikije vy'akarere.
== Raba kandi ==
[[Ikiyaga Tanganyika|Kiyaga Tanganyika]]
Bujumbura
[[Uruzi Mubarazi|Uruzi rwa Mubarazi]]
Urutonde rw'inzuzi z'Uburundi
== Ivyanditswe vyifashishijwe ==
References
Kubwimana, A., AIT Brahim, L., Bousta, M. & Dewitte, O. (2018). ''Landslides susceptibility assessment using AHP method in Kanyosha watershed (Bujumbura-Burundi)''. MATEC Web of Conferences.
"Kanyosha River", English Wikipedia.
Office Burundais de l'Urbanisme, de l'Habitat et de la Construction (OBUHA), raporo ku nzuzi zo mu gisagara ca Bujumbura.
ekm3dzqkedy2b9mtmbsz7vgrvme6xm8
27120
27119
2026-06-07T11:38:02Z
NIHEREWENIMANA Richard
7914
#AWC2026
27120
wikitext
text/x-wiki
= Uruzi rwa Kanyosha =
'''[[Uruzi]] rwa Kanyosha''' ni rumwe mu nzuzi zikomeye zo mu gisagara ca [[Bujumbura]] no mu ntara ya Bujumbura mu gihugu c'[[Uburundi]]. Rurengana ruva mu bumanuko bw'igisagara ca Bujumbura maze rugasuka amazi yarwo mu Kiyaga [[Tanganyika]]. Uru ruzi rufise akamaro kanini mu buzima bw'abanyagisagara, mu [[Ibidukikije|bidukikije]] no mu bikorwa vy'iterambere. Ariko kandi, rwagiye ruhura n'ingorane zitandukanye zijanye n'isuri (inkukura), ugusenyuka kw'inkombe zarwo hamwe n'imyuzure iterwa n'imvura nyinshi.
== Intangamarara ==
[[Uruzi]] rwa Kanyosha ni kimwe mu bikorwa vy'akamere biranga akarere ka [[Bujumbura]]. Rukaba ruva mu misozi yo hagati mu ntara ya Bujumbura, hanyuma rugatembera mu bice bitandukanye vy'igisagara ca Bujumbura mbere yo gushika mu Kiyaga [[Ikiyaga Tanganyika|Tanganyika]]. Mu myaka iheze, uru ruzi rwabaye ikintu c'inyigisho ku bahinga mu bidukikije kubera uruhara rwarwo mu gutwara amazi no mu guhangana n'ingaruka z'ihindagurika ry'ibihe.
== Ibijanye n'ubutaka n'aho ruherereye ==
Inkomoko y'Uruzi rwa Kanyosha iri mu misozi yo hagati ya Bujumbura. Rurengana mu bice vya Buhonga, Muha na Kanyosha, hanyuma rugasukira mu Kiyaga Tanganyika ku ruhande rw'uburengero bwaco. Ahantu haca uru ruzi hari imitumba itandukanye, kuva ku misozi miremire gushika ku nkengera z'ikiyaga.
Igice kinini c'akarere k'uru ruzi kigizwe n'imisozi ihanamye, ivyo bikaba bishobora gutuma haba isuri (inkukurea) igihe imvura iguye ari nyinshi. Abahinga bagaragaje bongera baremeza kandi ko hari ibice bishobora gushikirwa n'isenyuka ry'imisozi (glissements de terrain), cane cane aho ibikorwa vy'uburimyi n'ubwubatsi bikorwa ata buryo bwo gukingira isindimwa.
== Akamaro k'Uruzi rwa Kanyosha ==
Uruzi rwa Kanyosha rufise akamaro mu buryo bwinshi:
Rufasha mu gutwara amazi ava mu misozi ayaja mu Kiyaga Tanganyika.
Ni kimwe mu bice vy'ibinyabuzima bifasha kubungabunga ibidukikije vyo muri Bujumbura.
Amazi yarwo arakoreshwa mu bikorwa bitandukanye vy'uburimyi n'ubworozi mu bice bimwe bimwe.
Rufasha mu gutuma isi ndimwa imera neza mu biyaya rucamwo.
Ikiraro c'abanyamaguru kimanitse cubatswe hejuru yarwo mu 2021 carafashije kworohereza uruja n'uruza rw'abanyagihugu hagati ya Busoro na Kinanira.
== Ingorane zihari ==
Naho rufise akamaro kanini, Uruzi rwa Kanyosha ruhura n'ingorane nyishi zitandukanye. Mu gisagara ca Bujumbura, inkombe zarwo zaragiye zisiduka mu bihe bitandukanye, zigasenyura amazu no guteza ubwoba abahaba. Gucukura canke kwimba umusenyi, amabuye n'amagaraviya bidaciye mu mategeko vyatumye inkukura yiyongera mu bice bimwe bimwe.
Imyuzure iterwa n'imvura nyinshi hamwe n'ukwiyongera kw'amazi y'Ikiyaga Tanganyika na vyo nyene vyarabonetse ko bishobora gutuma uru ruzi rurenza urugero rw'amazi rusanzwe rutwara, ivyo bikabangamira ibikorwa vy'abanyagihugu.
== Kubungabunga uru ruzi ==
Leta y'Uburundi hamwe n'inzego zitandukanye zagiye zishira mu ngiro imigambi yo gukingira inkombe z'uru ruzi. Muri iyo migambi harimwo gutera ibiti ku nkengera zarwo, kubaka ibikingirizo vy'inkukura no kugenzura ibikorwa vyo gukura ibikoresho vy'ubwubatsi mu ruzi. Ivyo bikorwa bigamije kugabanya ingaruka z'inkukura no kubungabunga ibidukikije vy'akarere.
== Raba kandi ==
[[Ikiyaga Tanganyika|Kiyaga Tanganyika]]
Bujumbura
[[Uruzi Mubarazi|Uruzi rwa Mubarazi]]
[[Urutonde rw'inzuzi z'Uburundi]]
== Ivyanditswe vyifashishijwe ==
References
Kubwimana, A., AIT Brahim, L., Bousta, M. & Dewitte, O. (2018). ''Landslides susceptibility assessment using AHP method in Kanyosha watershed (Bujumbura-Burundi)''. MATEC Web of Conferences.
"Kanyosha River", English Wikipedia.
Office Burundais de l'Urbanisme, de l'Habitat et de la Construction (OBUHA), raporo ku nzuzi zo mu gisagara ca Bujumbura.
ledoaili6q5x11xmp5cqpewvzc0v2e7