Wikipedia
roa_tarawiki
https://roa-tara.wikipedia.org/wiki/Pagene_Prengep%C3%A1le
MediaWiki 1.47.0-wmf.21
first-letter
Media
Speciale
Discussione
Utente
Discussioni utente
Wikipedia
Discussioni Wikipedia
File
Discussioni file
MediaWiki
Discussioni MediaWiki
Template
Discussioni template
Aiuto
Discussioni aiuto
Categoria
Discussioni categoria
Portale
'Ngazzaminde d'u Portale
TimedText
TimedText talk
Modulo
Discussioni modulo
Evento
Discussioni evento
Łódź
0
1851
152127
141860
2026-09-28T02:17:15Z
InternetArchiveBot
10009
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
152127
wikitext
text/x-wiki
{{Divisione amministrative
|Nome = Łódź
|Nome ufficiale =
|Panorama = Lodz_Collage_2017_(by_EL-042).png
|Didascalia =
|Stato = POL
|Grado amministrativo = 2
|Divisione amm grado 1 = Łódź
|Capoluogo =
|Amministratore locale = [[Hanna Zdanowska]]
|Partito = [[Piattaforma Civica|PO]]
|Data elezione = 13/12/2010
|Data istituzione =
|Altitudine = 161.8 - 278.5
|Superficie = 293.25
|Note superficie =
|Abitanti = 670642
|Note abitanti =
|Aggiornamento abitanti = 2021
|Sottodivisioni =
|Divisioni confinanti =
|Lingue =
|Codice postale = 90-001 a 94-413
|Codice ISO =
|Codice statistico =
|Nome abitanti =
|Immagine localizzazione =
|Mappa =
|Sito = http://www.uml.lodz.pl
}}
'''Łódź''' (in [[lènga pulacche|pulacche]] {{Link audio|Pl-Łódź-3.ogg|sinde}} IPA: [wut͡ɕ], [[lènga tedesche|tedesche]] ''Lodsch'', (''Litzmannstadt'' duranne l'occupazione [[nazzisme|nazziste]])) éte 'nu comune [[Pulonie|pulacche]] de 693 797 crestiáne, capitale d'u [[Voivodate de Łódź|voivodate omonime]] se iacchie jndr'à 'u cendre, quase sciumetreche, d'u state.
== Popolazzione ==
Jè 'a seconda cetate pulacche pe popolazzione (osce a die 'u date demografeche jè in cale rispette a quidde riferite a ' u[[1988]], quanne 'a cetate cundave 854.300 crestiane). Le crestiane sue jndr'à 'u [[Lènga pulacche|pulacche]] se chiamane ''łodzianie'', traducibbele cu ''lodziane''.
== Storie ==
''Łódź'' jndr'à 'u pulacche signifeche "varche", e pe stu mutive 'u [[cude araldiche]] d'a cetate jè rappresendate da 'na varche.
'U nome e 'u simbole sue ponne resultà strane, purcé osce a die vecine a Łódź non ge stonne corse d'acque ca attraversane 'a cetate (almene none a 'u scuperte), ma sulamende quacche jummelle e torrende jndr'à l'area atturne. Comungue, in passate, 'a zone addò osce a die nasce 'a cetate ere 'na zone paludose.
Picche canusciute sonde doje [[cambe de congendramende]] nazziste pe piccinne, ca avenèrene costruite dsuranne l'occupazione nazziste jndr'à le vecinanze d'a cetate, e da le quale onne sopravissute sulamende picche piccinne. Le cambe avenèrene pò asckuate da le russe, apprisse l'avanzata lore.
A Łódź esiste pure 'nu ghette, jndr'à vanna nord d'a cetate.
== Divisione amministrative ==
'A cetate de Łódź jè divise jndr'à cinghe quartire:
[[File:Łódź - districts (labels).svg|left|400px]]
* Bałuty
* Górna
* Polesie
* Śródmieście
* Widzew
<br clear=all>
== 'A Ulica Piotrkowska ==
'A vie prengepàle d'u cendre de Łódź jè 'a ''Piotrkowska'', 'a quale apparte ca jè 'u cendre commerciale e politeche d'a cetate, rappresende 'n'inderessande gallerie a ciele apirte, de sculture in bronze ca raffigurescene personagge famose nate aqquà o origgenarie de sta cetate, apparte a camminate (''Aleja Gwiazd''/''Walk of Fame'') de stambe hollywoodiane, "stellate" e firmate da famose lodziane, e a 'u particolare tratte pavimendate d'a strade, chiamate "Monumende de le 500 cetadine lodziane a 'u cinghecendenarie d'a cetate" cu le nome de le cetadine ca onne condrebbuite a 'a realizzazziona soje.
Sta vie rappresende 'u cendre d'a cetate, purcé grazie a 'a lunghezza soje (cchiù o mene 7 chilometre), jedde divide jndr'à doje Łódź.
<gallery>
File:5 Lodz 013.jpg|[[Arthur Rubinstein]]
File:Reymont na Kuferku.jpg|'U [[Premie Nobel|Nobel]] [[Władysław Reymont]]
File:AlejaGwiazd Lodz.JPG|''Aleja Gwiazd'', 'a ''Walk of Fame'' lodziane
File:Piotrkowska 2.jpg|'U "Monumende de le 500 Cetadine"
</gallery>
== 'A Scole Nazionale de Cineme, Tiatre e TV ==
[[File:Palac Oskara Kona Lodz.jpg|thumb|200px|right|Palac Oskara Kona Łódź]]
A Łódź ave sede une de le cchiù prestiggiose scole de cineme d'[[Europe]], 'a ''Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa,Telewizyjna i Teatralna PWSFTviT''<ref name="scole"> [http://www.filmschool.lodz.pl/ site d'a scole]</ref>, funnate jndr'à 'u [[1948]]; da 'u [[1958]] 'a scole ave indegrate pure le corse pu tiatre.
L'imbortanze de sta scole jè date da 'u numere ierte depersonagge 'mbortande jndr'à 'u munne d'a cinematografije europèe ca l'onne frequendate: [[Andrzej Wajda]], [[Roman Polanski]], [[Jerzy Skolimowski]], [[Krzysztof Kieślowski]], [[Krzysztof Zanussi]] e 'nu sbuènne de otre angore, de le quale ttrede onne avute 'u premie Oscar cumme reggiste (Roman Polanski cu ''[[Il pianista, film|Il pianista]]'', Andrzej Wajda pu 'nzieme de le ccrejazione sue [[Zbigniew Rybczynski]] pu film ''Tango'').
Jndr'à scole stonne pure stipate le produziune fatte duranne l'anne de studie de le studinde, pure le cchiù famose.
== Personalità legate a Łódź ==
* [[Grażyna Bacewicz]] ( [[1909]] - [[1969]]), composetrice e violiniste pulacche de origgene lituane
* [[Kazimierz Brandys]] ([[1916]] - [[2002]]), scrittore pulacche
* [[Max Factor]] ([[1877]] - [[1938]]), industriale jndr'à 'u cambe de le cosmetice
* [[Alessandro Fersen]], pseudonimo di Aleksander Fajrajzen ([[1911]] – [[2001]]), drammaturghe, reggiste tiatrale e attore
* [[Marcin Gortat]] (n. [[1984]]), sciucatore de pallacanestre de le [[Orlando Magic]]
* [[Avraham Halfi]] ([[1904]] - [[1980]]), attore e poete ebbraiche isdraeliane
* [[Massimiliano Maria Kolbe]], [[Frate]] [[Ordine de le Frate Minore Convenduale|frangescane convenduale]], se offrìe de pigghià 'u poste de 'n'attane de famigghie, destinate a 'u bunker d'a fame jndr'à 'u [[cambe de congendramende]] de [[Cambe de congendramende de Auschwitz|Auschwitz]]. Jè venerate cumme [[sande]] d'a [[Chiesere cattoleche]].
* [[Daniel Libeskind]] (n. [[1946]]), architette 'mbegnate jndr'à riqualificazione de [[Ground Zero]] ([[New York]]) e d'a Fiere de [[Melane]]-Cetate
* [[Roman Polański]] (n. [[1933]] a [[Parigge]]), reggiste cinematografeche, famigghie ebbrèe-pulacche origgenarie d'a cetate
* [[Władysław Reymont]] ([[1867]] - [[1925]]), scrittore e [[Premie Nobel pa letterature]] jndr'à 'u [[1924]]
* [[Józef Rotblat]] ([[1908]] - [[2005]]), fiseche e [[Premie Nobel pa Pace]] jndr'à 'u [[1995]]
* [[Arthur Rubinstein]] ([[1887]] - [[1982]]), pianiste famose pe le esecuziune sue de [[Frédéric Chopin]]
* [[Andrzej Sapkowski]] (n. [[1948]]), scrittore
* [[Euzebiusz Smolarek|Euzebiusz ("Ebi") Smolarek]] (n. [[1981]]), sciucatore de ballone [[Nazionale de ballone d'a Pulonie|Nazionale pulacche]], d'u [[Feyenoord Rotterdam|Feyenoord]] e d'u [[Borussia Dortmund]], figghie de Włodzimierz
* [[Włodzimierz Smolarek]] (n. [[1957]]), sciucatore de ballone d'a [[Nazionale de ballone d'a Pulonie|Nazionale pulacche]] ca avere arrevate a 'u terze poste a le [[Cambionate mondiale de ballone 1982|Mundiale de l'82]]
* [[Jack Tramiel]] (n. [[1928]]), funnatore e presidende pe 'nu sacche de anne d'a famose [[Commodore]]
* [[Julian Tuwim]] ([[1894]] - [[1953]]), poete pulacche
== Gemellagge ==
{|-
|valign="top"|
* {{Gemellaggio|PRT|Barreiro}}
* {{Gemellaggio|DEU|Chemnitz|1974}}
* {{Gemellaggio|RUS|Ivanovo (Russia){{!}}Ivanovo}}
* {{Gemellaggio|RUS|Kaliningrad}}
* {{Gemellaggio|FRA|Lione}}
* {{Gemellaggio|BLR|Minsk}}
* {{Gemellaggio|ESP|Murcia}}
* {{Gemellaggio|UKR|Odessa (Ucraina){{!}}Odessa}}
* {{Gemellaggio|SWE|Örebro}}
|valign="top"|
* {{Gemellaggio|MEX|Puebla}}
* {{Gemellaggio|GEO|Rustavi}}
* {{Gemellaggio|DEU|Stoccarda}}
* {{Gemellaggio|HUN|Seghedino}}
* {{Gemellaggio|FIN|Tampere}}
* {{Gemellaggio|ISR|Tel Aviv}}
* {{Gemellaggio|CHN|Tientsin}}
* {{Gemellaggio|LTU|Vilnius}}
* {{Gemellaggio|ITA|Nuoro}}
|}
== Sport ==
[[File:Stwidzew.jpg|thumb|250px|right|'U stadie Widzew]]
[[File:Terminal 3 Lotniska w Lodzi 17.03.2012.JPG|thumb|250px|right|L'aeropuèrte nuève Łódź-Lublinek dedicate a [[Władysław Reymont]]]]
* Jndr'à 'u [[ballone, sport|ballone]] stonne doje squadre prengepàle: [[Widzew Łódź]] (pronunge: {{IPA|['viʣef 'wuʨ]}}) e [[ŁKS Łódź]] (pronunge: {{IPA|[ew ka es 'wuʨ]}}).
== Gallerie fotografeche ==
<gallery>
Image:Łódź - Pałac Izraela Poznańskiego.jpg|Il ''Pałac Izraela Poznańskiego'' (Palazze de l'industriale Izrael Poznański, osce a die sede d'u [[Musèe d'a Storie d'a Cetate de Łódź]] e d'u [[Musèe d'Arte de Łódź]])
Image:Archikatedra Łódź v2.jpg|[[Cattedrale de Łódź]]
Image:Łódź - Teatr Wielki.JPG|Il ''Teatr Wielki'' ([[Tiatre Granne de Łódź]])
Image:Lodz Manhattan-01.jpg|Scorce de costruziune nuève chiamate "''Manhattan''" in [[Aleja Mickiewicza]]
Image:Lodz manufaktura 01.jpg|L'ingresse d'u pole commerciale nuève [[Manufaktura]]
Image:Manufaktura18.jpg|Chiazzale inderne d'u ''Manufaktura''
Image:Manufaktura30.jpg|Modernissime scorce inderne de ''Manufaktura''
Image:2005-09 Łódź Tramwaj.JPG|Vecchie tram lodziane d'u periode comuniste
</gallery>
== Note ==
<references/>
{{Otre pruggette}}
{{Interprogetto}}
{{Collegamiende fore a Uicchipèdie}}
* {{pl}} [https://web.archive.org/web/20210903014449/https://uml.lodz.pl/ Commune de Łódź]
* {{pl}} [https://web.archive.org/web/20210903014449/https://uml.lodz.pl/ Cetate de Łódź]
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20071012010122/http://lodz-online.eu/ Lodz Online]
* {{lingue|en|pl}} [http://www.iso.uni.lodz.pl/ Università de Łódź]
* {{lingue|en|pl}} [https://web.archive.org/web/20120414220953/http://www.airport.lodz.pl/ Aeropuèrte de Łódź]
[[Category:Pulonie|Lodz]]
193ianz3rrey0ejre2ohncxoxr3ri3h
Cuba
0
16822
152124
151867
2026-09-28T00:42:45Z
InternetArchiveBot
10009
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
152124
wikitext
text/x-wiki
{{Nota disambigua|descrizione=altri significati|titolo= [[Cuba (disambigue)]]}}
<span></span>
{{Stato
|nomeCorrente = Cuba
|nomeCompleto = Repubbleche de Cuba
|nomeUfficiale = República de Cuba
|linkBandiera = Flag of Cuba.svg
|paginaBandiera = Bandiere cubane
|linkStemma = Coat of Arms of Cuba.svg
|paginaStemma = Stemme de Cuba
|linkLocalizzazione = Cuba (orthographic projection).svg
|linkMappa = Cuba-Mappa.png
|motto = Patria y Libertad ("Patrie e franghezze")
|lingua = [[lènga spagnole|spagnole]]
|capitale = [[L'Avana]]
|capitaleAbitanti = 2.100.000
|capitaleAbitantiAnno = <!-- anno del rilevamento degli abitanti della capitale - senza parentesi quadre -->
|governo = [[State socialiste]]
|presidente = [[Raul Castro]]
|primoMinistro = <!-- nome del primo ministro o capo del governo - con o senza parentesi quadre -->
|elenco capi di stato = [[Presidende de Cuba|Presidende]]
|elenco capi di governo =
|indipendenza = [[10 ottommre]] [[1868]] (dechiarate)<br />[[20 másce]] [[1902]] (recanosciute)
|ingressoONU = [[24 ottommre]] [[1945]] <sup>1</sup>
|superficieTotale = 100.860
|superficieOrdine = 106
|superficieAcqua = trascurabbele
|popolazioneTotale = 11.184.023
|popolazioneAnno = 2002
|popolazioneOrdine = 67
|popolazioneDensita = 101
|continente = [[America settentrionale|Americhe d'u Nord]]
|orario = [[Timbe Coordinate Universale|UTC]] -5
|valuta = [[Peso cubane]], [[Peso cubane convertibbele]]<ref>Cuba tène dò tipe de ternise.</ref>
|HDI= 0,838 (ìrte)
|HDIAnno= 2005
|HDIOrdine= 51
|energia = <!-- consumo di energia pro capite - non scrivere kW/ab. che viene scritto già dal template - (consumo annuo totale in kWh diviso gli abitanti/365gg/24h) -->
|tld = .cu
|telefono = +53
|targa = C
|inno = [[La Bayamesa]]
|festa = [[26 luglie]]
|note = <sup>1</sup>Jè une de le 51 State ca honne date vite a ll'[[Organizzazione de le Naziune Aunìte|ONU]] jndr'ô [[1945]].
}} <!-- fine della tabella - per la compilazione vedi -> Aiuto:Stato -->
'A '''Repubbleche de Cuba''' jè 'nu [[arcipelaghe]] de le [[Caraibe]] settendrionale, acchiate 'mbrà 'u [[Mar de le Caraibe]], 'u [[Gurfe d'u Messiche]] e l'[[oceane Atlandiche]]. Verse nord se iacchene le [[State Aunìte d'Americhe|State Unite]] e [[Bahamas]], ad ovest 'u [[Messiche]], a sud le [[Isole Cayman]] ed 'a [[Giamaiche]], e a sud-est [[Haiti]].
== Etimologgije ==
'U nome ''Cuba'' avène da ''cubao'', parole de lle indiggene [[Taino (popule)|Taino]] 'u cui segnefecate se pòte ccu traduce cchiù o mènde cu "''addò se iacchie terrene fertile''".<ref>Alfred Carrada, [https://web.archive.org/web/20090219192148/http://www.alfredcarrada.org/notes8.html The Dictionary of the Taino Language]</ref>
== Sciugrafije ==
Cuba non g'ète sulamènde 'na [[isole]], me pure 'nu [[arcipelaghe]] ca combrende quase 4200 isole e isolette ditte cayos ca circunnane l'isole prengepále. Jè acchiate jndr'à vanne settendrionale d'u granne arcipelaghe de le Caraibe e jè 'a soje isole cchiù granne. A nord se iacchiene le State Aunìte, scucchiáte da Cuba d'ô [[Stritte de Florida]] larije sule 180 km e l'[[Oceane Atlandiche]] Settendrionale.
A ovest se iacchie 'u [[Canale d'ô Yucatán]] ce 'a scucchie da 'u continende cendre-americane, a sud 'u [[Mar de le Caraibe]] e ad est 'u [[canale Sopravento]] ce 'a scucchie da Haiti. 'A Repubbleche occupe le 'ndere isole, e le varie isolette ce 'a circunnane, cumme l'[[Isole d'a Giovendù]] (Isla de la Juventud), cu l'eccezione d'a [[Baie de Guantanamo]], 'na base navale ce jè state lassate accume "prestite" a lle [[State Aunìte d'Americhe|State Aunìte]] jndr'ô [[1903]].
=== Morfologgije ===
'U soje territorie jè prevalentemènde chianeggiande, cu colline e mundagne ca se spànnene pe' 'a maggior parte jndr'à vanne sud-oriendale. Jndr'à vanne occidentale, correspondente ad 'a [[provinge de Pinar del Río]], se spanne 'na cordigliere ca se allunghe parallele ad 'a coste pe' 180 km. Aqquà 'u paisagge jè caratterezzate da le [[Mogotes de Jumagua]], scoscese formaziune calcaree a pan de zucchere, recuperte de vegetaziune. Totte 'a coste meridionale jè sormondate d'a catena monduose cchiù ìrte de ll'isole, 'a [[Sierre Meste (catene monduose)|Sierre Meste]], ca se iacchie scoscese sus 'u litorale. 'A mundagne cchiù ìrte, cu lle soje 1984 metre jè 'u [[Pico Real del Turquino]].
L'isole jè longhe 1250 km cirche, mendre 'a larijèzze jè assaje piccele, jndr'ô soje punde massime, jndr'à provinge de [[Camagüey]] jè de 120 km me sulamènde de 31 jndr'à provinge de L'Avana.
'U granne sveluppe costiero, de cchiù de 3500 km, offre 'na ambie varietate de paisagge marine, d'a costiere rocciose vasce ed allongate, a quèdde ìrte e cu dirupe, me specialmènde 'na smisurate distese de praje de réne coralline a vôte granulose, me a vôte pure finissime ed 'mbalpabbele. 'A barriere coralline, ca se spànne a ll'esterne de ll'arcipelaghe de Camagüey, jè, cu le soje 400 km de grannèzze, 'a seconne d'u munne pe' 'mbortanze dope quèdde australiane. Jndr'ô sveluppe d'a coste se iacchiane profunnde ed ambie 'nzenature ca costituiscone bacine portuale naturale de 'nu valore e de 'na bellèzze granne assaje, sede de le puèrte commerciale storeche de Cuba cumme [[L'Avana]], [[Santiago de Cuba]] e [[Cienfuegos]].
Le jume sonde caratterizzate da 'nu corse assaje breve, date 'a forme stritte e allongate de ll'isole. Sonde però ricche d'acque, pure ce 'u lòre reggime jè determinate da lle chiogge: alcune tènene tratte ca se spànnene d'abbasce 'a tèrre a cause d'a formaziune carseche d'u terrene. 'U cchiù longhe jè 'u [[Rio Cauto]] (370 km) ce, a defferenze de lle otre, scorre jndre 'nu senze longetudenale. Le soje sorgende se iacchiene jndr'à Sierre Meste e sfoce jndr'ô gurfe de Guacanayabo. 'U Rio Toa furme 'nu munne de cascate e, essenne ricche de acque, jè sfruttate pe' 'a produziune de energije elettreche.
=== Clime ===
'A furme allongate de ll'isole, 'a soje disposiziune sus a ll'asse est-ovest ed 'a piccele defferenze de latitudene 'mbrà le soje estremitate, fàcene devendà l'isole uniforme da 'u punde de viste climateche, caratterezzate da 'u soffie costande de lle Alisèe ca tènene origgene da ll'Oceane Atlandiche. 'U [[clime tropicale]] avène scucchiáte jndre dò staggione, secche jndr'ô periode 'nvìernale, da novèmmre ad abbrìle e umide da másce a ottommre. Le temberature sonde combrese 'mbrà 20° e 30° e le precipitaziune sonde abbondante e de forte 'ndensetate jndr'ô periode estive.
'A temberature da ll'acque d'u mare, pure pe' 'a presenze d'a vicine [[corrente d'u Gurfe]], stè cange 'mbrà lle 26° de 'nvìerne e le 28-30° d'u periode estive. Duranne 'a staggione umide, n'particulare 'mbrà settèmmre ed ottommre, se pòtene ccu verifeche le uragane, sisteme depressiunare assaje profunne, de grannèzze variabbele 'mbrà lle 150 e le 600 km de diametre, ca riessene ccu sveluppe vìende de 'na granna 'ntenzetate (fine a 300 km/h) e chiogge torrenziale inondande, ca causane grave prubblème ad 'a popolazzione cubane.
== Ordinamènde d'ô state ==
=== Suddivisiune amministrative ===
{{'Ndruche pure|Provinge de Cuba|Comune de Cuba}}
Cuba jè scucchiáte jndre 15 provinge comboste da 169 municepaletate e da 'na municepaletate speciale (l'[[Isole d'a Giovendù]], o ''Isla de la Juventud'' canosciute fine ad 'u 1978 cumme ''Isla de Pinos'').
{| align=center |
|-
| align=center colspan=2 |
[[File:CubaSubdivisions.png]]
|-
|
# [[Provinge de Pinar del Río|Pinar del Río]]
# [[Provinge de Artemisa|Artemisa]]
# [[L'Avana|Cetate de l'Avana]] (''Provinge de la Ciudad de La Habana'')
# [[Provinge de Mayabeque|Mayabeque]]
# [[Provinge de Matanzas|Matanzas]]
# [[Provinge de Cienfuegos|Cienfuegos]]
# [[Provinge de Villa Clara|Villa Clara]]
# [[Provinge de Sancti Spíritus|Sancti Spíritus]]
|
<ol start=9>
<li>[[Provinge de Ciego de Ávila|Ciego de Ávila]]</li>
<li>[[Provinge de Camagüey|Camagüey]]</li>
<li>[[Provinge de Las Tunas|Las Tunas]]</li>
<li>[[Provinge de Granma|Granma]]</li>
<li>[[Provinge de Holguín|Holguín]]</li>
<li>[[Provinge de Santiago de Cuba|Santiago de Cuba]]</li>
<li>[[Provinge de Guantánamo|Guantánamo]]</li>
<li>[[Isole d'a Giovendù|Municepaletate speciale Isole d'a Giovendù]] (''municipio especial Isla de la Juventud'')</li>
</ol>
|}
<!--=== Rivendicazioni territoriali, exclavi, enclavi, territori d'oltremare ecc. ===
(utilizzare il titolo idoneo per lo stato descritto)
=== Cetate prengepále ===-->
== Demografije ==
''<span style="font-size:90%;">Pop. = Populazione Fonte: Cenzimènde Cubane d'u 2002</span>'' <ref>[https://web.archive.org/web/20080117100501/http://www.cubagob.cu/otras_info/censo/ Cuba Census 2002] [https://web.archive.org/web/20171016045222/http://www.cubagob.cu/otras_info/censo/tablas_html/ii_4.htm Population table]</ref>
{|class="wikitable sortable" style="text-align:right; font-size:95%;"
|- style="border-bottom-style:double;"
!width="*"| Provinge
!width="*"| Capitale
!width="*"| Pop. (2005)
!width="*"| Pop. (%)
!width="*"| Grannèzze (km²)
!width="*"| Grannèzze (%)
!width="*"| Denzetate
|-
! [[Provinge de Camagüey|Camagüey]]
|align="left"| [[Camagüey]]
| 784.178 || 7,02 || 14.134 || 13,2 || 50,22
|-
! [[Provinge de Ciego de Ávila|Ciego de Ávila]]
|align="left"| [[Ciego de Ávila]]
| 411.766 || 3,68 || 5.962 || 5,6 || 60,70
|-
! [[Provinge de Cienfuegos|Cienfuegos]]
|align="left"| [[Cienfuegos]]
| 395.183 || 3,54 || 4.149 || 3,9 || 94,54
|-
! [[L'Avana|Cetate de l'Avana]]
|align="left"| [[L'Avana]]
| 2.328.000 || 19,70 || 740 || 0,7 || 3053,49
|-
! [[Provinge de Granma|Granma]]
|align="left"| [[Bayamo]]
| 822.452 || 7,36 || 8452 || 7,9 || 98,20
|-
! [[Provinge de Guantánamo|Guantánamo]]
|align="left"| [[Guantánamo (cetate)|Guantánamo]]
| 507.118 || 4,54 || 6366 || 6,0 || 82,22
|-
! [[Provinge de Holguín|Holguín]]
|align="left"| [[Holguín]]
| 1.021.321 || 9,14 || 9105 || 8,5 || 109,90
|-
! [[Isole d'a Giovendù|Provinge de Isole d'a giovendù]]
|align="left"| [[Nueva Gerona]]
| 86.559 || 0,77 || 2199 || 2,1 || 35,78
|-
! [[Provinge de L'Avana|L'Avana]]
|align="left"| [[L'Avana]]
| 711.066 || 6,36 || 5669 || 5,3 || 124,06
|-
! [[Provinge de Las Tunas|Las Tunas]]
|align="left"| {{nowrap|[[Victoria de Las Tunas]]}}
| 525.485 || 4,70 || 6373 || 6,0 || 79,77
|-
! [[Provinge de Matanzas|Matanzas]]
|align="left"| [[Matanzas]]
| 670.427 || 6,00 || 11.669 || 10,0 || 56,80
|-
! [[Provinge de Pinar del Río|Pinar del Río]]
|align="left"| [[Pinar del Río]]
| 726.574 || 6,50 || 10.860 || 10,2 || 66,63
|-
! [[Provinge de Sancti Spíritus|Sancti Spíritus]]
|align="left"| [[Sancti Spíritus]]
| 460.328 || 4,12 || 6.737 || 6,3 || 68,33
|-
! [[Provinge de Santiago de Cuba|Santiago de Cuba]]
|align="left"| [[Santiago de Cuba]]
| 1.036.281 || 9,27 || 6.343 || 5,9 || 168,32
|-
! [[Provinge de Villa Clara|Villa Clara]]
|align="left"| [[Santa Clara (Cuba)|Santa Clara]]
| 817.395 || 7,31 || 8.069 || 7,6 || 97,17
|- style="background:#f2f2f2; border-top-style:double;"
! [[Cuba]]
| align="left"| '''''[[L'Avana]]'''''
| '''''11.177.743''''' || || '''''106.827''''' || || '''''101,72'''''
|}
== Note ==
<references/>
== 'Ndruche pure ==
* [[Storie de Cuba]]
* [[Rivoluzione cubane]]
* [[Eleziune a Cuba]]
* [[Diritte umae a Cuba]]
* [[Embarghe condre Cuba]]
* [[Sciugrafije de Cuba]]
* [[Provinge de Cuba]]
== Otre pruggette ==
{{interprogetto|commons=cuba|wikt=Cuba}}
{{Controllo di autorità}}
== Collegaminde fore a Uicchipèdie ==
* {{Dmoz|World/Italiano/Regionale/Caraibi/Cuba/}}
{{America settentrionale e cendrale}}
{{Box successione|carica=State pe' [[innece de sveluppe umane]]|periodo=50º puèste|precedente=[[Emirate Arabe Aunìte]]|successivo=[[Saint Kitts e Nevis]]}}
[[Category:Cuba| ]]
[[Category:Pàggene ca avessera stà in Uicchipèdie]]
0009w8bb6tcani74g7oey7k6kuub4n8
Teheran
0
17489
152126
152121
2026-09-28T02:03:05Z
InternetArchiveBot
10009
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
152126
wikitext
text/x-wiki
{{nota disambigua|descrizione=otre segnefecate|titolo=[[Teheran (disambigue)]]}}
{{Divisione amministrative
|Nome = Teheran
|Nome ufficiale = {{fa}} تهران
|Panorama = North of tehran.jpg
|Didascalia =
|Bandiera =
|Stemma =
|Stato = IRN
|Grado amministrativo = 4
|Divisione amm grado 1 = Teheran
|Divisione amm grado 2 = Teheran
|Divisione amm grado 3 = Cendrale
|Amministratore locale = [[Doctor Zana Vahid Lajani]]
|Partito = [[National Trust Party|NTP]]
|Data elezione = 18/05/2018
|Data istituzione =
|Data soppressione =
|Latitudine decimale =
|Longitudine decimale =
|Latitudine gradi = 35
|Latitudine minuti = 41
|Latitudine secondi =
|Latitudine NS = N
|Longitudine gradi = 51
|Longitudine minuti = 25
|Longitudine secondi =
|Longitudine EW = E
|Altitudine = da 1120 a 1670
|Superficie = 730
|Abitanti = 14410000
|Note abitanti = {{cita web|url=https://web.archive.org/web/20111008051734/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=&srt=pnan|titolo=Principali città del mondo ordinate per popolazione residente|editore=world-gazetteer.com|accesso=21 ottòmmre 2010|urlmorto=sì|urlarchivio=https://www.webcitation.org/5mgEK0l5x?url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=|dataarchivio=10 scennàre 2010}}
|Aggiornamento abitanti = 2020
|Divisioni confinanti =
|Lingue = [[Lènga persiane|persiane]]
|Codice postale =
|Codice statistico =
|Codice catastale =
|Targa =
|Nome abitanti =
|Festivo =
|Mappa =
|Didascalia mappa =
}}
'''Teheran''' (scritte pure '''Tehrān''', '''<big>تهران</big>''' jndr'ô [[Lènga persiane|persiane]]) jè 'a [[Capitale (cetate)|capitale]] de ll'[[Iran]]. Acchijate jndr'ô nord d'u paìse, a lle péte de le [[Elburz|monde Elburz]], 'a cetata rijale 'u nome ad 'a [[Teheran (provinge)|provinge]] de cui jè pure capeluèche.
Teheran ha 'ndrucate 'a sove popolazzione aumendare tande assaje da quanne jè devendate 'a capitale nnande ad 'u cangiamènde d'a dinastie jndr'ô [[1786]], e cu {{formatnum:14410000}} crestiáne stimate jndr'ô [[2020]] jè 'a cchiù granna cetata de ll'[[Iran]].<ref name="gazetteer" /> 'A popolazzione d'a vanne metropuletane cundave {{formatnum:12183391}} de crestiáne jndr'ô [[2011]].
Quèste crescite fù dovute prengepalmènde ad 'u megghioramènde de le condizione de vite e a l'azione de attrazione esercitate sus 'a popolazzione de le provinge 'nzeccate. Jèdde hé subbìte 'na ferzute accelerazione accumenzanne da 'u [[1974]], nnande a ll'aumènde de le prezze d'u [[petrolie]] jndr'ô corse d'u [[Crise energeteche (1973)|prime shock petrolifere]], e 'a periferie d'a cetata s'ète spannùte assaje velocemènde.
Teheran ospite quase 'a metate de le attivetate 'ndustriale d'u paìse, specialmènde legate ad 'a vanne automobbelisteche, de le apparecchiature elettreche ed elettroneche, de le arme, d'u tessile, d'ô zucchere, d'u cemènde e de le prodotte chimece.
== Sciugrafije ==
[[File:Tehran01-006.jpg|thumb|left|270px|Visione aeree d'a cetata.]]
Teheran se iacchije jndre' na chianure ca degrade verse 'u sud, a lle péte de le monde [[Elburz]]. 'A cetata se iacchije a 'na ìrtèzze de 1.100 metre sus a 'u [[Metre sus a 'u levèlle d'u mare|levèlle d'u mare]] jndr'â vanne sud, a 1.200 m jndr'ô cendre e a 1.700 m jndr'ô nord. 'A cetata e le sobborghe suve tènene 'na grannèzze de 86.500 ettare.<ref name="FAO">{{fr}} Ahmad Mehdipour Ataie, [http://www.fao.org/docrep/005/x3994f/X3994F08.htm « La foresterie urbaine et périurbaine au proche-orient. Une étude de cas sur Téhéran »] ''jndre La foresterie urbaine et périurbaine. Études de cas sur les pays en développement'', FAO, Rome, 2001</ref>.
'A funnazione d'a cetat jève state d'apprìme limitate a doje vanne ca tenèvane le caratteristeche de chianure: quèdde de suse, comboste de ghiaie assaje gruèsse e permeabbele, e 'a vanne d'abbasce, comboste da deposite alluvionale dìleche e cchiù 'mbervie. 'A reggione jndre cui jè state quagghiate Teheran jè 'nu luèche de transizione 'mbrà 'u [[deserte]] sterile (''kavir'') e 'a [[catene monduose]] de Elburz.<ref name="EI">{{en}} {{cita web|autore=Xavier de Planhol|url=http://www.iranica.com/newsite/index.isc?Article=http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp5/ot_tehran_20040927.html|titolo=«TEHRAN, Capital of Iran»,|editore=Encyclopædia Iranica|accesso=09-12-2009}}</ref>
'A cetata non ge tène assaje 'mbortande resorse idreche, e se iacchije jndre 'nu punde ca jè mmienze a doje bacine ca cogghiene l'acque ca avène da le mundagne cchiù a monde. Quiste doje bacine sonde quidde de [[Karaj]], ad ovest, e Jājerud, 'na trendìne de chilometre ad est, ca alimènde [[Varamin]] e le villagge ca 'a circunnane. 'Mbrà lle vanne urbane de Karaj e Varamin se iacchijève jndr'ô passate 'na sule granne cetata, Ray, acchijate sus 'a carisciole 'mbrà lle doje bacine.<ref name="EI" />
'U cendre de Teheran se sveluppe 'ndorne ad 'a chiazze Imam Khomeini e ad 'ô granne assaje [[Bazaar]]. 'A vanne 'ndorne ad 'u cendre jè comboste p'a granna vanne da quartiere populare, mendre le vanne cchiù benestande se iacchijene a nord, 'nzieme ad 'a granna vanne de le ambasciate straniere. L'urbanizzazione de ll'urteme anne hé purtate a 'nu spannamènde no condrollate fine a lle péte de ll'Alborz, comblece pure 'a tarde promulgazione de legge ca avèssera protegge 'u delicate ecosisteme monduose.
De relevande 'mbortanze jè pure 'a [[Torre Milad]], acchijate ad 'u cendre-nord d'a metropule, ca jè 'mbrà lle cchiù ìrte torre autoportande d'u munne, e jè vanne d'ô skyline de Tehran.
[[File:Panoramic_photograph_of_Tehran.jpg|thumb|centre|750px|Panorame d'a cetata.]]
[[File:Tehran Night Panorama.jpg|thumb|centre|750px|Vedute de Teheran de notte.]]
=== Clime ===
'U clime de Teheran jè p'a granna vanne definite d'a posizione sciugrafeche d'a cetata, cu lle ìrte mundagne a Nord e 'u deserte a sud. 'U clime pòte ccu jèsse generalmènde cundate cumme mite jndr'â primavère, calle e secche jndr'â estate, temberate jndr'ô autunne, e fridde jndr'ô 'mbìerne. Essenne 'na granna cetata, cu segnefecative differenze de ìrtèzze 'mbrà lle varie destritte, s'ha ddà signalà cumme 'u timbe sije spesse cchiù frische longhe le péte collinare a nord, respette a lle vanne chianeggiande d'u sud. L'estate jè generalmènde calle e secche cu picche assaje precipitazzione, cu 'n'umidetate relative generalmènde vasce, pure ce le notte sonde frische. 'A granna vanne de le precipitazzione se iacchijenjndr'ô periode combrese 'mbrà 'u tarde autunne e 'a metate d'a primavère. 'U mise cchiù calle jè luglie ('a medie d'a temberature mineme jè de 23 °C, 'a temberature medie masseme jè de 36 °C), mendre 'u mise cchiù fridde jè scennàre ('a temberature medie mineme -1 °C, temberature medie masseme de 8 °C).<ref name="IranTour">[https://web.archive.org/web/20030610002354/http://www.irantour.org/Iran/Climate.html Clime de Teheran]</ref>
{| class="wikitable" "text-align:center;font-size:90%;"|
|+ '''Temberature de 3 destritte de Teheran'''
|-
! style="background: #E5AFAA; color: #000000" height="17" | Destritte
! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Sce
! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Feb
! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Mar
! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Abb
! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Más
! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Sci
! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Lug
! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Agu
! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Set
! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Ott
! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Nov
! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Dec
! style="background: #B22222; color:#000000;" | Anne
|-
! style="background: #F8F3CA; color:#000000;" height="16;" | [[Mehrabad|Mehrabad <small>(Sud-ovest)</small>]]
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | -0,4 </br> 7,9
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 1,2 </br> 10,4
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 5,4</br> 15,4
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 11,2</br> 22,1
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 16,1</br> 27,9
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 20,9</br> 33,9
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 23,9</br> 36,6
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 23,3</br> 35,6
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 19,3</br> 31,6
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 13,3</br> 24,4
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 6,7</br> 16,2
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 1,7</br> 10
| style="text-align:center; background: #F0E68C; color:#000000;" | '''11,9</br> 22,7'''
|-
! style="background: #C5DFE1; color:#000000;" height="16;" | [[Gisha|Gisha <small>(Cendre)</small>]]
| style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 0,8</br> 6,9
| style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 2,1</br> 9,2
| style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 5,7</br> 13,4
| style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 11,6</br> 20,3
| style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 15,9</br> 15,9
| style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 21,8</br> 21,8
| style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 25,0</br> 34,5
| style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 24,6</br> 34,1
| style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 20,5</br> 29,8
| style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 14,4</br> 22,9
| style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 7,5</br> 14,6
| style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 2,9</br> 8,9
| style="text-align:center; background: #5F9EA0; color:#000000;" | '''12,7</br> 21'''
|-
! style="background: #F8F3CA; color:#000000;" height="16;" | [[Tajrish|Tajrish <small>(Nord)</small>]]
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | -1,5</br> 6,1
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | -0,2</br> 8,1
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 4,0</br> 12,9
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 9,8</br> 19,8
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 14,0</br> 25,0
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 19,6</br> 31,2
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 22,6</br> 33,9
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 21,9</br> 33,5
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 17,5</br> 29,3
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 11,6</br> 22,4
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 5,4</br> 14,3
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 1,0</br> 8,6
| style="text-align:center; background: #F0E68C; color:#000000;" | '''10,5</br> 20,4'''
|-
| colspan="14" style="text-align:center;font-size:90%;background:#E8EAFA;"|Grade [[Celsius]]
|-
| colspan="14" style="text-align:center;font-size:90%;background:#E8EAFA;"|Fonde: ''[http://www.irimo,ir/farsi/drought/shenasnamehEghlimi,asp <small>Iran Meteoroligical Organization Website</small>], [http://www.irimo,ir/farsi/drought/synopH/Tehranmehrabad,txt] [http://www.irimo,ir/farsi/drought/synopH/Jeophysicstehran,txt] [http://www.irimo,ir/farsi/drought/synopH/Shomaletehran,txt]''
|}
== Polìteche ==
'U presidende de ôsce a die d'a [[Iran|Repubbleche Islameche de ll'Iran]], [[Mahmoud Ahmadinejad]], jè state sinnache de Teheran apprìme de pigghià le 'ngareche ca tène ôsce. 'U sinnache de ôsce a die de Teheran, Mohammad Bagher Qalibaf, jè state scacchiate arrète pe' 'nu seconne mannate jndr'ô másce 2007.
Qalibaf, appartenènde ad 'u partite conzervatore islameche, s'ète fatte notare p'a sove opposizione ad 'u combagne de partite Ahmadinejad, e n'hé mise 'n'evidenze le assaje prubbleme 'mbolìteche 'nderne.
== Economije ==
[[File:Administrative map of Tehran.svg|thumb|left|Scucchiamènde amministrative de Teheran]]
Teheran jè 'u cendre economeche de ll'[[Iran]].<ref>{{cita web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/585619/Tehran/276311/Economy|titolo=Teheran|editore=Enciclopedia britannica|accesso=26-06-2009}}</ref> 'A cetata jndre a sè 'u 30% d'a ferze fatije d'u settore pubbleche e 'u 45% de le granne 'mbrese 'ndustriale de lle 'ndere paìse. 'A cchiù granna vanne d'a ferze fatije rumanènde se spanne 'mbrà 'u commerce e 'u settore de le carrêscie. 'Mbrà lle prengepále 'ndustrie se pòtene cundà quèdde d'u settore elettroneche, de le arme, de le tessute, d'ô zucchere, d'u cemènde e de le prodotte chimece. Teheran jè 'nu 'mbortande cendre p'a venneta de tappete e mobbele. A sud d'a cetata, 'nzeccate ad 'a vanne de Ray, se iacchije 'na raffinerie de petrolie.
'A cetata tène quàtte aeropuèrte, 'mbrà cui l'[[Aeropuèrte de Mehrabad]], l'[[Aeropuèrte 'Ndernazionale Imam Khomeini]], 'u Ghal'eh Morghi e 'u Doshan Tapeh.
[[File:Buildings in tehran.jpg|thumb|Panorame notturne d'a cetata.]]
=== Carrêscie ===
'A capitale tène 'na rezze [[Metropuletane de Teheran|metropuletane]] comboste da quàtte linee e ôsce a die 'n'fase de spannamènde. Le doje [[Aeropuèrte|aeropuèrte 'ndernazionale]] ca servone 'a cetata sonde 'u [[Aeropuèrte de Mehrabad|Mehrabad]] e l'[[Aeropuèrte 'Ndernazionale Imam Khomeini|Imam Khomeyni]]. A Teheran tène 'a sede 'a combagnie aeree de bandiere [[Iran Air]].
== Sport ==
'A cetata de Tehran tène doje 'mbortande squadre de ballone ca sciuècane jndr'â serie cchiù ìerte: [[Persepolis F.C.]], ed [[Esteghlal F.C.]].
Ce 'stè pure l'Azadi Sports Complex, ca oltre ad ospità assaje 'mbiande sportive de varie genere, combrenne pure 'ô [[Stadie Azadi]], ce jè 'u cchiù granne jndr'â ll'Iran e jndr'ô Medie Oriende, e jè ausate da le squadre calcisteche d'a cetata.
== Universetate ==
A Teheran tènene 'a sede le seguende universetate:
* [[Universetate de Imam Hossein]]
* [[Universetate de Teheran]]
== Crestiáne famuse ==
* [[‘Abdu’l-Bahá]], [[releggiose]]
* [[Fatemeh Motamed Aria]], [[Attore|attrice]]
* [[Bahá'u'lláh]], funnatore d'a [[Bahá'í|fede bahá'í]]
* [[Ashkan Dejagah]], [[calciatore]]
* [[Forough Farrokhzad]], [[Poète|poetesse]]
* [[Shadi Ghadirian]], [[fotografe]]
* [[Abol-Ghasem Mostafavi Kashani]], releggiose e [[polìteche]]
* [[Abbas Kiarostami]], [[reggiste]]
* [[Mehdi Mahdavikia]], calciatore
* [[Mohsen Makhmalbaf]], reggiste
* [[Samira Makhmalbaf]], reggiste
* [[Patrick Ray Pugliese]], [[personagge televisive]]
* [[Marjane Satrapi]], [[Autore de fumette|autrice de fumette]]
* [[Abdolkarim Soroush]], [[felosofe]] e [[screttore]]
* [[Khosrow Vaziri]], [[wrestler]]
== Gemellagge ==
* {{Gemellaggio|Statère Aunìte d'Americhe|Los Angeles|1972}}<ref>[https://web.archive.org/web/20070104020957/http://www.lacity.org/sistercities/ 'Mbormazzione sus a 'u gemellagge da 'u site de Los Angeles]</ref>
* {{Gemellaggio|Cuba|L'Avana|2001}}<ref>[https://web.archive.org/web/20200411141138/http://www.payvand.com/news/01/mar/1053.html Notizzie sus a 'u gemellagge]</ref>
* {{Gemellaggio|Sudafriche|Pretoria|2002}}<ref>[http://www.dfa.gov.za/foreign/Multilateral/profiles/persian.htm 'Mbormazzione sus a 'u gemellagge da 'u site de Pretoria]</ref>
* {{Gemellaggio|Venezuela|Caracas|2005}}<ref>[https://web.archive.org/web/20060308180544/http://www.irna.ir/en/news/view/line-22/0507290705201848.htm 'Mbormazzione sus a 'u gemellagge sus a irna.ir]</ref>
* {{Gemellaggio|Cine|Pechine|2006}}<ref>[https://web.archive.org/web/20050927230918/http://www.danwei.org/archives/001506.html Notizzie sus a 'u gemellagge sus a danwei.org]</ref>
* {{Gemellaggio|Russie Vianghe|Minsk|2006}}
* {{Gemellaggio|Tagikistan|Dušanbe}}
* {{Gemellaggio|Coree d'u Sud|Seoul}}
* {{Gemellaggio|Emirate Arabe Aunìte|Dubai}}
* {{Gemellaggio|Filippine|Manila}}
* {{Gemellaggio|Russie|Mosche}}
== Note ==
<references />
== Otre pruggette ==
{{interprogetto}}
== Collegaminde fore a Uicchipèdie ==
* {{lingue|fa|en}} [http://www.tehran.ir Tehran (site ufficiale)]
* {{fa}} [https://web.archive.org/web/20111126234322/http://www.shora-tehran.ir/ Tehran (Conziglie cettadine islameche)]
* {{lingue|fa|en}} [https://web.archive.org/web/20061110083952/http://www.tehranmetro.com/index.asp (Tehran metro)]
* {{lingue|fa|en}} [https://web.archive.org/web/20080517033629/http://www.ikia.ir/pages/templates/Template1/ (IKIA airport)]
* {{fa}} [https://web.archive.org/web/20080607215920/http://www.airportseirosafar.co.ir/persian/mainen.html (IKIA Taxi)]
{{Capitale de l'Asie}}
[[Category:Iran]]
[[Category:Capitale de state]]
[[Category:Pàggene ca avessera stà in Uicchipèdie]]
iv39fw8vl813vit9xuqqzfdd68fulow
Slovacchie
0
17777
152125
148294
2026-09-28T02:01:06Z
InternetArchiveBot
10009
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
152125
wikitext
text/x-wiki
{{Stato
|nomeCorrente = Slovacchie
|nomeCompleto = Repubbleche Slovacche
|nomeUfficiale = '''Slovenská republika'''
|linkBandiera = Flag of Slovakia.svg
|paginaBandiera = Bandiere d'a Slovacchie
|linkStemma = Coat of Arms of Slovakia.svg
|paginaStemma = Stemme d'a Slovacchie
|linkLocalizzazione = Location Slovakia EU Europe.PNG
|linkMappa = Slovacchiait.png
|motto =
|lingua = [[Lènga slovacche|slovacche]]
|capitale = [[Bratislave]]
|capitaleAbitanti = 431.061<ref>{{cita web|url=http://app.statistics.sk/mosmis/eng/demografia.jsp?txtUroven=410190&lstObec=582000|lingua=en|titolo=Datère fornite da l'Istitute statisteche slovacche|accesso=10 luglie 2011}}</ref>
|capitaleAbitantiAnno = [[31 decèmmre]] [[2009]]
|governo = [[Repubbleche parlamendare]]
|presidente = [[Andrej Kiska]]
|primoMinistro = [[Robert Fico]]
|elenco capi di stato = [[Presidende d'a Slovacchie|Presidende]]
|elenco capi di governo = [[Prime ministre d'a Slovacchie|Prime ministre]]
|indipendenza = D'a [[Cecoslovacchie]],<br />[[1º scennàre]] [[1993]]
|ingressoONU = [[19 scennàre]] [[1993]]
|ingressoUE = [[1º másce]] [[2004]]
|superficieTotale = 49.037,20<ref name=stat>{{cita web|url=http://app.statistics.sk/mosmis/eng/run.html|lingua=en|titolo=Datère fornite da l'Istitute statisteche slovacche|accesso=10 luglie 2011}}</ref>
|superficieOrdine = 126
|superficieAcqua = trascurabbele
|popolazioneTotale = 5.424.925<ref name=stat />
|popolazioneAnno = [[31 decèmmre]] [[2009]]
|popolazioneOrdine = 103
|popolazioneDensita = 110,63
|continente = [[Europe]]
|orario = [[CET]] ([[Timbe Coordinate Universale|UTC]] +1), <br />[[CEST]] ([[Timbe Coordinate Universale|UTC]] +2, [[ore legale]])
|valuta = [[Euro]]
|PIL= 119.628
|PILValuta= $
|PILOrdine= 59
|PILAnno= 2008
|PILprocapite= 22.096
|PILprocapiteValuta= $
|PILprocapiteOrdine= 41
|PILprocapiteAnno= 2008
|HDI= 0,880 (ìrte)
|HDIAnno= 2009
|HDIOrdine= 42
|energia = <!-- consumo di energia pro capite - non scrivere kW/ab. che viene scritto già dal template - (consumo annuo totale in kWh diviso gli abitanti/365gg/24h) -->
|tld = [[.sk]], [[.eu]]
|telefono = +421
|targa = SK
|inno = [[Nad Tatrou sa blýska]]
|festa = [[1º scennàre]]
|note = <!-- note libere -->
}} <!-- fine della tabella - per la compilazione vedi -> Aiuto:Stato -->
'A '''Slovacchie''' (''Slovàcchie'' o ''Slovacchìe'')<ref>[https://web.archive.org/web/20131224103634/http://www.dizionario.rai.it/poplemma.aspx?lid=14674&r=4709 DOP]</ref> o '''Repubbleche Slovacche''' (jndr'ô [[Lènga slovacche|slovacche]] ''Slovensko'' o ''Slovenská republika'') jè 'nu [[Statère membre de ll'Aunìone europèe|State membre]] de ll'[[Aunìone europèe]], costituite cumme [[Repubbleche (forme statuale)|repubbleche]], acchijate jndr'â ll'[[Europe cendre-oriendale]], 'a cui capitale jè [[Bratislave]]. Confine c'a [[Repubbleche Ceche]] a nord-ovest, c'a [[Pulonie]] a nord, cu l'[[Ucraine]] a est, cu l'[[Ungherie]] a sud e cu l'[[Austrie]] a sud-ovest; jè 'nu [[state senze sbocche a 'u mare]]. 'A Repubbleche Slovacche e 'a [[Repubbleche Ceche]] sonde nasciùte 'u [[1º scennàre]] [[1993]] nnande ad 'ô scucchiamènde, scacchiate da 'u parlamènde, d'a [[Cecoslovacchie]], ca già da 'u [[1990]] ave ppegghiáte 'u nome de [[Repubbleche Federale Ceche e Slovacche]]. A 'u condrarije de cumme spesse accade jndre statère da picche arrevate a lle 'ndependenze, jè 'mbortande ccu sottolinee cumme le [[slovacche]] non ge tènene nisciune risendemènde condre le ex-combatriote [[ceche]]. 'A Slovacchie jève 'na vanne 'mbortande de lle [['Mbere austro-ungareche|'Mbere Austro-Ungareche]]. Da 'u [[1º scennàre]] [[2009]] ha accumenzate ccu ause l'[[euro]].
== Note ==
<references />
== Bibbliografije ==
* [[Alessandro Minuto Rizzo]], ''L'Itaglie, 'a Slovacchie e l'Europe.'Nu percorse storeche comune'', jndre "Riviste de Studie Polìteche 'Ndernazionale", vol. 77, fasc. 306, abbrìle-sciùgne 2010, pp. 259-264.
== 'Ndruche pure ==
* [[Sciugrafije d'a Slovacchie]]
== Otre pruggette ==
{{interprogetto|commons_preposizione=sulla|commons=Category:Slovakia}}
{{Controllo di autorità}}
== Collegaminde fore a Uicchipèdie ==
* {{Dmoz|World/Italiano/Regionale/Europa/Slovacchia/|Slovacchie}}
* [https://web.archive.org/web/20111210015513/http://www.inslovacchia.it/ Site jndr'ô tagliáne dedicate ad 'a Repubbleche Slovacche]
* [http://www.lavoce.sk/ Sciurnale slovacche de lènga tagliáne]
* [https://web.archive.org/web/20160323001404/http://www.buongiornoslovacchia.sk/ Sciurnale slovacche jndr'â lènga tagliáne]
* [https://web.archive.org/web/20120410060853/http://www.government.gov.sk/ Site ufficiale d'u Guverne Slovacche]
* [http://www.prezident.sk/ Site ufficiale d'a presidenze d'a Repubbleche Slovacche]
* [http://www.nrsr.sk/ Site ufficiale d'u Parlamènde d'a Repubbleche Slovacche]
* [http://www.concourt.sk/ Site ufficiale d'a Corte Costituzionale d'a Slovacchie]
* [https://web.archive.org/web/20060206113534/http://www.foreign.gov.sk/En/ Site d'u Ministere de le Affare Estere Slovacche]
* [http://www.slovakia.travel/ Site ufficiale de ll'Ende Slovacche d'u Turisme - jndr'ô 'nglese]
* [http://www.turismoslovacchia.it/ Site d'a Rappresendanze de ll'Ende Slovacche d'u Turisme - jndr'ô tagliáne]
* [https://web.archive.org/web/20090228171349/http://www.slovakia.org/ Site sus 'a Repubbleche Slovacche]
* [https://web.archive.org/web/20120121101708/http://www.slovakiatravels.com/ Site de promozione turisteche sus 'a Repubbleche Slovacche]
{{Europe}}
{{Naziune slave}}
{{Aunìone Europee}}
{{NATO}}
{{Box successione|carica=Statère pe' [[innece de sveluppe umane]]|periodo=31º puèste
|precedente=[[Andorre]]|successivo=[[Emirate Arabe Aunìte]]}}
[[Category:Slovacchie| ]]
nyh2s60xrprzluyaz4ojerug5g034b7