Википедия rskwiki https://rsk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%B1%D0%BE%D0%BA MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter Медий Окреме Розгварка Хаснователь Розгварка зоз хасновательом Википедия Розгварка о Википедиї Файл Розгварка о файлу МедияВики Розгварка о МедияВикию Шаблон Розгварка о шаблону Помоц Розгварка о помоци Катеґория Розгварка о катеґориї TimedText TimedText talk Модул Разговор о модулу Event Event talk 0 3511 21302 21274 2026-09-08T15:36:44Z Sveletanka 20 референци и фотоґрафия 21302 wikitext text/x-wiki [[File:Pieter Bruegel the Elder - The Tower of Babel (Vienna) - Google Art Project - edited.jpg|thumb|right|280px|Вавилонска турня голандского уметнїка маляра Питера Бройґела старшого, 1563.]] '''Вавилонска турня''' (гебр. ''מִגְדַּל בָּ''בֶל‎ [Мигдал Бавел]) приповедка зоз старозавитней кнїжки Постаня, чий циль пояшнїц чом єст шветово [[Народ|народи]] и чом бешедую на розличних язикох.<ref>Metzger, Bruce Manning; Coogan, Michael David (2004).[https://books.google.ba/books?id=amlXOOaSuLM C''The Oxford Guide to People & Places of the Bible'']. Oxford University Press. стр. 28. ISBN 978-0-19-517610-0. Приступљено 08.09.2026.</ref><ref>Levenson, Jon D. (2004). „Genesis: Introduction and Annotations”. Ур.: Berlin, Adele; Brettler, Marc Zvi. [https://books.google.ba/books?id=aDuy3p5QvEYC ''The Jewish Study Bible: Jewish Publication Society Tanakh Translation.''] Oxford University Press. стр. 29. ISBN 978-0-19-529751-5. Приступљено 08.09.2026.</ref><ref>Graves, Robert; Patai, Raphael (1986).[https://books.google.ba/books?id=4sqWAwAAQBAJ ''Hebrew Myths: The Book of Genesis''] (на језику: енглески). Rosetta Books. стр. 315. ISBN 978-0-7953-3715-4. Приступљено 08.09.2026.</ref><ref>Schwartz, Howard (2007). [https://books.google.ba/books?id=60iVk1p8Y9IC ''Tree of Souls: The Mythology of Judaism'' ](на језику: енглески). Oxford University Press. стр. 704. ISBN 978-0-19-535870-4. Приступљено 08.09.2026.</ref> Спрам традициї, зєдинєна людска раса у ґенерацийох после Потопу бешедовала на єдним язику. Миґруюци на восток, вона приходзи до жеми Сенар (''שִׁנְעָר&lrm'', [Шинар] Долня Месопотамия). Ту ше догварели же справя варош и турню досц високу же би досягли нєбо. Бог, припатраюци ше на їх роботу и турню, одлучел помишац їх бешеду так же ше вецей нє могли медзи собу розумиц и розошал их по швеце. У рижних жридлох ше спомина 72 (даґдзе 70) формовани розлични язики и исто тельо народи.<ref>[https://zlatousti.org/index.php/humanisticke-nauke/215-vavilonska-kula-i-shvatanje-jezika-u-staroj-srpskoj-knjizevnosti „Вавилонска кула и схватање језика у старој српској књижевности - Bogoslovija Svetog Jovana Zlatoustog u Kragujevcu”]. ''zlatousti.org''. Приступљено 08.09.2026.</ref> Даєдни сучасни науковци повязую Вавилонску турню з познатима структурами, окреме з Етеменанкийом, зиґуратом хтори пошвецени месопотамскому богови Мардукови у Вавилону. Сумерска приповедка з даєднима подобнима елементами находзи ше у приповедки Енмеркар и пан Арати.<ref>Kramer, Samuel Noah (1968).[https://www.jstor.org/stable/597903?origin=crossref&seq=1 „The „Babel of Tongues”: A Sumerian Version”]. ''Journal of the American Oriental Society'' (на језику: енглески). '''88''' (1): 108—111. ISSN 0003-0279. doi:10.2307/597903. Приступљено 08.09.2026.</ref> == Библия == Єденасте поглавє кнїжки Постаня, стихи од 1 до 9:<ref>[https://biblijski-studio.com/biblija/postanak/postanak-1/ Прва књига Мојсијева (која се зове Постање)], ''biblijski-studio.com''/</ref> :<math>\ ^1 </math> А бул на цалей жеми єден язик и єднаки слова. :<math>\ ^2 </math> А кед пошли з востоку, нашли ровнїну у жеми Сенарскей, и населєли ше там. :<math>\ ^3 </math> Та гварели медзи собу: гайде, правме плочи и печме их у огню. И були им цегли место [[Камень|каменя]] и смола глїняна место вапна. :<math>\ ^4 </math> После гварели: гайде, направме варош и турню, хторей верх будзе до нєба, здобудзме себе мено, же бизме ше нє розшевали по жеми. :<math>\ ^5 </math> А Господь зишол опатриц варош и турню хтору правели синове чловечи. :<math>\ ^6 </math> И гварел Господь: ниа, народ єден, и єден язик при шицких, и тото почали робиц, и нє будзе : им завадзац нїч же би нє зробели тото цо надумали. :<math>\ ^7 </math> Гайде, зидзме и помишайме им язик най нє розумя єден другого цо гуторя. :<math>\ ^8 </math> Так их Господь розошал отамаль по цалей жеми, та нє справели варош. :<math>\ ^9 </math> Прето ше наволал Вавилон, бо там помишал Господь язик цалей жеми, и отамаль их розошал : Господь по цалей жеми. == Етимолоґия == Фраза „Вавилонска турня” ше нє зявює у Библиї; вше ше наводзи як „варош и турня” (אֶת-הָעִיר וְאֶת-הַמִּגְדָּל) або лєм „варош” (הָעִיר). Першобутне походзенє назви Бавел (гебрейска назва за Вавилон) нє познате. Домашня, акадска назва варошу була Баб-илим, цо значи „дзвери бога”. Медзитим, за тоту форму и толкованє тераз ше звичайно трима же су резултат акадскей народней етимолоґиї хтора применєна на скорейшу форму мена, Бабила, нєпознатого значеня и найскорей нє семитского походзеня.<ref>Day, John (2014).[https://books.google.ba/books?id=rtveBAAAQBAJ ''From Creation to Babel: Studies in Genesis 1-11''] (на језику: енглески). Bloomsbury Publishing. стр. 179—180. ISBN 978-0-567-37030-3. Приступљено 08.09.2026.</ref><ref>Edzard, Dietz Otto (2004).[https://books.google.ba/books?id=96O8Qff6rvcC ''Geschichte Mesopotamiens: von den Sumerern bis zu Alexander dem Grossen''] (на језику: немачки). C.H.Beck. стр. 121. ISBN 978-3-406-51664-1.</ref> Спрам Библиї, варош достал мено „Бабел” од гебрейского дїєслова בָּלַ֥ל (балал), цо значи помишац або збунїц.<ref>Mckenzie, John L. (1995).[https://books.google.ba/books?id=aE7EyQ_HQAMC ''The Dictionary Of The Bible'' ](на језику: енглески). Simon and Schuster. стр. 73. ISBN 978-0-684-81913-6. Приступљено 08.09.2026..</ref> == Историоґрафия == Вавилонски краль Навукодоносор 570. року п.н.е. написал кратки текст о своїм подняцу обнови леґендарней вавилонскей турнї. При тим описал и катастрофални стан у яким ше находзела будовня у його чаше. :„Єден спомедзи кральох направел турню, алє єй нє закончел верх. Людзе ю без словох напущели и занєдзбали ... Потреси и блїскавки очкодовали будовню; глїна ше осушела, цегли роздвоєли, а глїна ше назберала у нукашньосци будовнї. Углядни Меродах потримал ме най обновим турню. Фундаментални каменї сом зохабел, а анї випатрунок сом нє пременєл: остал як тот у старих часох. Значи, пренашол сом и обновел турню. Дзвигнул сом ю до нєба.” Навукодоносор == Навукодоносор == Гречески историчар Геродот (484-425. п.н.е.), у своїх списох наводзи же коло половки 5. вику п.н.е. нащивел Навукодоносоров Вавилон и описал го же є таки велїчествени же му сучаснїки нє верели. Медзи другима, Геродот описал и познату Вавилонску турню. :„У Асириї єст велї други вельки вароши, а найпознатши и найбогатши медзи нїма бул Вавилон, дзе ше находзела по препасци Ниниви, кральовска палата, а тот варош випатрал так. Лєжи у велькей ровнїни, а справени є у форми штироугелнїка чия кажда страна длугока 120 стадиї: шицко у шицким, обсяг варошу облапя 480 стадиї. Перше го окружує ярок, глїбоки, широки и полни з воду, а за нїм ше находзи мур широки пейдзешат кральовски локци, а високи двасто локци ... На верху мура направени з обидвох бокох велї кули на поверх, по пари так же патра єдна на другу: медзи кулами зохабени преход за штири упрагнути конї. Коло мура поставени сто дзевери, а шицки медово ... У штредку каждей з часцох варошу була справена будовня, у першей кральовска палата з вельку и моцну ограду хтора ю окружовала, а у другей святилїще Зевса з месинґовима дзверми, нєпременєне аж по нєшка, штварцастей форми з боками од 2 стадийох. У штредку святилїща направена тварда турня од єдного стадиюму до длужини и ширини, а на тей турнї справена друга турня, а на нєй треца и так далєй - вєдно 8 турнї, а на нїх ше виходзи звонка по кружних ґарадичох. На штредку ше находзи место за одпочивок з лавками на хтори можу шеднуц и одпочинуц ше тоти цо иду горе. На остатнєй турнї ше дзвига вельки храм: у храме поставена велька посцель з красним покровом, а коло нєй златан стол. Ту нє справена нїяка статуа божества: анї єден чловек ту нє препровадзує ноц, окрем єдней домашнєй жени хтору, спомедзи шицких, як гваря Халдейци хтори у ствари [[Священїк|священїки]] того бога, вибрал бог.” Геродот == Геродот == Виглєдованя нємецкого археолоґа Колдевея, на подручу дакедишнього Вавилону (нєшка околїско варошу Ал Хилах, южно од Баґдаду), 1913. року одкрили остатки можлївей Вавилонскей турнї. Утвердзене же найвироятнєйше слово о зиґурату Етеменанки хтори споминаю велї домашнї жридла (з периоду Асархадона, Набополассара и Навукодоносора). Зиґурат широки 90 метери и високи тиж 90 метери (Геродот у своїх списох спомина висину турнї скоро 200 метери!), мала 7 терасасти поверхи, а на верху бул храм за святу свадзбу бога Мардука, бога защитнїка варошу, и верховней священїци. Предпоставя ше же роботна моц були припаднїки велїх народносцох як цо Хурити, Касити и Еламити, та на тот способ мож пояшнїц тезу о медзисобним нєспорозумйованю будовательох, цо спричинєло напущованє проєкту. Гоч нєт бизовни жридла, трима ше же правенє турнї почало у 2. милениюме п.н.е. Векшина историчарох ше склада же праве тот зиґурат инспировал леґенду о Вавилонскей турнї. Мотив турнї як цо Вавилонска присутни и у других цивилизацийох. Сумерска леґенда, позната як Енмеркар, бешедує о зраженю медзи двома богами, Енкийом и Енлилом, хторе ше закончело з мишаньом язикох медзи людзми и вельку чкоду у велїх варошох. У традицийох одредзених културох штреднєй Америки тиж мож найсц приповедки подобни тей о Вавилонскей турнї. Так, наприклад Кселхуа, єден зоз седем джинох виратованих од вилїву, ришел справиц велїчествену пирамиду же би ше розраховал з богами и знїщел нєбо. Богове зруйновали будовню, а будовательом помишали язики. Друга приповедка з леґенди народу Толтекох бешедує о ґрупи людзох хтори ше з будованьом турнї сцели защициц од шлїдуюцого вилїву, алє их нєспорозумйованє роздвоєло, та будовня нє направена. На подручу Непалу и сиверней Индиї при концу 19. вику записана ище єдна приповедка хтора компатибилна з библийну, а дохтор Ливинґстон записал подобну леґенду и у Африки, коло [[Озеро|озера]]. Тиж подобна леґенда о помишаних язикох присутна и у естонскей традициї. У Несторовей Повести прешлих рокох ше бешедує о наставаню славянского язика, як єдного зоз 72 язикох хтори настали: „У правеню Турнї кед Бог подзелєл людзох на 72 народи (=язики), розошал их по жеми и Турню розвалял з вельким витром, остало медзи Сирию и Вавилоном 5433 сежанї, и до ширини тельо. И после вимишаносци язикох прияли Симово синове восточни боки, Хамово южни боки, а Яфетово заход и сиверни боки. И од седемдзешат и двох язикох бул єден славянски язик од племена Яфетового.” == Язики хтори настали == Исидор Севильски у своїх Етимолоґийох (коло 600. року) спомина число 72; медзитим, його список менох з Библиї вихабя Йоктанових синох и заменює их зоз синами Аврама и Лота, цо резултує лєм зоз коло 56 менами; потим додава список даяких народох хтори були познати у його чаше, як цо Лонґобарди и Франки. Укаже ше же тот список ма вельки уплїв на познєйши звити хтори гваря же Ломбарди и Франки потомки Яфетових унукох з истим меном, напр. История Британох (коло 833. року), Златни пажици од ал-Масудия (коло 947. року) и Кнїжка драгох и кральовствох од ал-Бакрия (1068. року), Лебор Ґаба ла Ерен зоз 11. вику и мидражски компилациї Йосипон (коло 950.року), Хронїки Єрахмеела и Сефер ха-Яшар. Други жридла споминаю 72 (або 70) язики розошати з Вавилону: то староирска писня ''Cu cen mathai''r од Лукрета Моку Кяри (коло 600); ирске монашеске дїло ''Auraicept na n-Éces''; История пророкох и кральох од персийского историчара Мухамеда ибн Джарира ел-Табария (коло 915); анґлосаксонски диялог Соломон и Сатурн; Повест прешлих рокох (коло 1113); єврейске кабалистичне дїло Бахир (1174); Прозна Еда Снория Стурлусона (коло 1200); сирийска Кнїжка о пчоли (коло 1221); ''Gesta Hunnorum et Hungarorum'' (коло1284; спомина 22 за Сема, 31 за Хама и 17 за Яфета, вєдно 70); Виланийов звит зоз 1300. року; и рабински Мидраш ха-Гадол (14. вик). Вилани додава же є „почата 700 роки после Велького потопу, и же було 2.354 роки од почетку швета по замишательство Вавилонскей турнї. И находзиме же на тим робели 107 роки; и людзе длуго жили у тих часох“. Медзитим, спрам ''Gesta Hunnorum et Hungarorum'', проєкт розпочати лєм 200 роки после Потопу. Традиция 72 язики ше отримала и у познєйших часох. И Хозе де Акоста у своїм трактату зоз 1576. року ''De procuranda indorum salute,'' и Антонио Виєира вик познєйше у своїм ''Sermão da Epifania'', виражели нєсподзиванє же як барз тото „число язикох“ може буц нєточне, з оглядом на тото же єст стотки медзи собу нєразумлїви язики хтори автохтони лєм у Перуу и Бразилу. == Литература == * Јеромонах Серафим Роуз, [https://web.archive.org/web/20160304133555/http://www.svetosavlje.org/biblioteka/Apologetika/SerafimRouzTumacenjePostanja/Lat_SerafimRouzTumacenjePostanja50.htm Постање, сртварање и рани човек], ''www.svetosavlje.org''. Приступљено 05.09.2026. године == Вонкашня вяза == {{Commonscat}} == Референци == [[Катеґория:Архитектура]] [[Катеґория:Будовательство]] [[Катеґория:Пирамиди]] 37h9u8abie372oyz0asvp8srij1l5gh 0 3512 21310 21268 2026-09-09T09:04:43Z Sveletanka 20 референци 21310 wikitext text/x-wiki {{Инфорамик | headerstyle = background: #ccf; | header1 =<big> Крива турня у Пизи </big> | label2 = | data2 = '''Torre Pendente di Pisa''' | label3 = | data3 = [[File:Leaning tower of pisa 2.jpg| 300px|center|Thumb|Крива турня у Пизи]] | header4 = Oсновни информациї | label5 = Локация | data5 = Пиза, Италия | label6 = Координати | data6 = 43.723056° С; 10.396389° И | label7 = Релиґия | data7 = Християнство | label8 = Город | data8 = Пиза | label9 = Держава | data9 = Италия | label10 = Веб-сайт | data10 = [https://www.opapisa.it/ www.opapisa.it] | header11 = Архитектонски опис | label12 = Основане | data12 = 1173. року | label13 = Закончене будованє | data13 = 1372. рок | header14 = Спецификациї | label15 = Висина (максим.) | data15 = 55,86 m (183,3 ft) | label16 = Материяли | data16 = Мрамор . [[камень]] | header17 = Крива турня у Пизи | label18 = | data18 = [[File:Campanile Dôme - Pise (IT52) - 2022-08-31 - 20.jpg|center|thumb|<div style="text-align: center;">'''Torre di Pisa]]''' | header20 = Шветово нашлїдство УНЕСКА | label21 = Место | data21 = Пиза, Италия | label22 = Координати | data22 = 43° 43′ 23″ С; 10° 23′ 48″ И | label23 = Поверхносц | data23 = 500 m2 (5.400 sq ft) | label24 = Критериюм | data24 = Културна: i, ii, iv, vi | label25 = Референца | data25 = <ref> [https://whc.unesco.org/en/list/%E2%84%96395%D0%B2%D1%81%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BE%D0%B1%D1%8A%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B2%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F(en) World Heritage List], ''whc.unesco.org'' </ref> }} '''Крива турня''' у Пизи (итал. ''Torre pendente di Pisa'' або єднoставно ''Torre di Pisa'' то дзвонїца Kатедрали у Пизи, Италия, на площи хтора ше вола Кампо де Мираколи (''Campo dei Miracoli'').<ref>[https://www.dipionline.it/dizionario/ricerca?lemma=Pisa „DiPI Online”]. ''Dizionario di Pronuncia Italiana'' (на језику: италијански). Приступљено 09.09.2026.</ref>[1] Дзвонїца мала буц зошицким вертикална, алє ше почала викривйовац такой кед ше ю почало правиц у авґусту 1173. року. Висина турнї од жеми по нїзши бок 55.86 [[Метер|метери]], а од жеми по висши бок 56.7 метери. Грубина мурох при дну 4.09 m, а при верху 2.48 m. Турня викривена за 5.5%.<ref>Recently two German churches have challenged the tower's status as the world's most lop-sided building: the 13th century square tower at Suurhusen and the nearby 14th century bell tower in the town of Bad Frankenhausen (Sunday Telegraph no 2,406- 22nd July 2007)</ref>[2] Маса турнї преценєна на коло 14.453 тони.[3] Дзвонїца ма 294 ґарадичи. Турня ше почала нагинац под час будованя у 12. вику пре мегку жем хтора нє могла адекватно поднєсц чежину конструкциї, и тото ше погоршало по законченє будованя у 14. вику. По 1990. рок нагнуце досцигло 5,5 ступнї.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/793432.stm „Europe | Saving the Leaning Tower”]. ''BBC News''. 15. 12. 2001. Приступљено 09.09.2026.</ref>[4]<ref>[https://web.archive.org/web/20090626231030/http://www.archidose.org/Jul00/071000.html „Tower of Pisa”]. Archidose.org. Приступљено 09.09.2026.</ref>[5][6]<ref>[https://www.britannica.com/topic/Leaning-Tower-of-Pisa „Leaning Tower of Pisa (tower, Pisa, Italy) – Britannica Online Encyclopedia”]. ''Britannica.com''. Приступљено 09.09.2026.</ref> Конструкция стабилизована зоз санируюцу роботу медзи 1993. и 2001. роком, зоз чим нагнуце зменшане на 3,97 ступнї.[7]<ref>[https://www.irishtimes.com/news/leaning-tower-of-pisa-loses-crooked-crown-1.980085 „Leaning tower of Pisa loses crooked crown”]. ''Irish News''. Приступљено 09.09.2026.</ref> == Правенє Турнї == Фундаменти турнї поставел познати архитекта Бонано Писано (Bonanno Pisano) 1173. року и на нєй робел по 1185. року кед нєсподзивано нєстал и зохабел будовню лєм зоз трома [[Поверхносц|поверхносцами]]. Нєт точни податки о тим чи Бонано застановел роботи прето же похопел же ше Турня нагина, чи можебуц умар. Так Турня, до поли закончена, стала полни 90 роки, док ше други архитекта, Ґулєлємо де Инстрик, нє пошвецел тому проєкту. Року 1250. Аж даскельме архитекати пробовали випросциц Турню, алє ше вона и далєй викривйовала. Будованє законченє 1360. року. == Випросцанє Турнї == По 1990. рок, Турня у Пизи ше нательо викривела же ю урядово особи мушели заврец за нащивительох и почац санацийни роботи. Инженєром ше удало зменшац нагнуце за 44 центи и врациц Турню до положеня яке мала 1838. року. Крива турня у Пизи ознова отворена за нащивительох и туристох у децембре 2001. року. Кед инженєре почали робиц, перше ю пре обезпеченє опасали з моцнима челїчнима штранґами. Турня ше и далєй нагинала и єдини способ утвердзиц ю и у таким положеню зохабиц и у шлїдуюцим милениюме, бул ознова випросциц фундаменти. Фаховци барз домерковано копали под Турню и винїмали вельки количества глїни. Потим Турня випросцена з помоцу даскельо тони чежких кульох. "Врацели зме швету єдно з найвреднєйших уметнїцких дїлох", гварел архитекта Микеле Ямиолковски. „Ратуюца акция“ коштала вецей як 50 милиони нємецки марки. == Преживйованє трешеня жеми == Турня прежила найменєй штири моцни трешеня жеми од 1280. року. Инженєрске виглєдованє зоз 2018. року пришло до заключееня же Турня витримала потреси пре динамичну интеракцию медзи жему и структуру: висина и твардосц Турнї у комбинациї з мегкосцу фундаменталней жеми уплївую на вибрацийни характеристики на таки способ же вона нє резонує зоз рушаньом жеми при трешеню. Иста мегка жем хтора спричинєла нагинанє и скоро приведла Турню до валяня, помогла єй отримац ше.[8]<ref>[https://www.sciencedaily.com/releases/2018/05/180509105004.htm „500-year-old Leaning Tower of Pisa mystery unveiled by engineers”] ''ScienceDaily''. Архивирано из [https://web.archive.org/web/20181122172017/https://www.sciencedaily.com/releases/2018/05/180509105004.htm оригинала]. Приступљено 09.09.2026.</ref> '''Технїчни податки''' * Ґеоґрафски координати 43.7231° С; 10.3964° В * Надморска висина „Площи Чуда“ (Piazza dei Miracoli): коло 2 метери * Висина Турнї: 55,863 m (183 ft 3 5⁄16 in),[9]<ref name=":0">[https://books.google.rs/books?id=Ma1UAAAAMAAJ&redir_esc=y „2051?”]. ''The Michigan Architect and Engineer'' (на језику: енглески). '''27''': 17. 1952. Архивирано из [https://books.google.com/books?id=MA1uAAAAMAAJ оригинала]. Приступљено 09.09.2026.</ref> 8 поверхи[10]<ref>Burland, J.B. (2008). [https://www.researchgate.net/publication/233563191_Stabilising_the_Leaning_Tower_of_Pisa_the_Evolution_of_Geotechnical_Solutions „Stabilising the Leaning Tower of Pisa: the Evolution of Geotechnical Solutions”]. ''Trans. Newcomen Soc.''. '''78''' (2): 174. ISSN 0372-0187. S2CID 110178919. doi:10.1179/175035208X317657.</ref> * Висина од фундаментного поверху: 58,36 m (191 ft 5 1⁄2 in)[11]<ref>Valdes, Giuliano (1994).[https://books.google.rs/books?id=PHGn0tDuNFkC&pg=PA44&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false ''Art and History of Pisa''] (на језику: енглески). Casa Editrice Bonechi. стр. 44. Приступљено 09.09.2026.</ref> * Вонкашнї [[пречнїк]] основи: 15,484 m (50 ft 9 5⁄8 in)[9]<ref name=":0" /> * Нукашнї пречнїк основи: 7,368 m (24 ft 2 1⁄16 in)[9]<ref name=":0" /> * Угел нагнуца: 3,97 ступнї[12] <ref>[https://www.trend.az/world/other/1072751.html „German steeple beats Leaning Tower of Pisa into Guinness book”]. ''Trend News Agency''. AFP. 9. 11. 2007. Архивирано из [https://web.archive.org/web/20090504212210/http://rawstory.com/news/afp/German_steeple_beats_Leaning_Tower__11082007.html оригинала] 4. 5. 2009. г..</ref>or 39 m (127 ft 11 in) from the vertical[13] * Чежина: 14.700 ''metric tons'' (16.200 short tons)[14]<ref>Strom, Steven; Nathan, Kurt; Woland, Jake; Lamm, David (2009).[https://books.google.rs/books?id=mKjCPPef7jYC&pg=PA124&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false ''Site Engineering for Landscape Architects''] (на језику: енглески). John Wiley and Sons. стр. 124. ISBN 9780471695493. Приступљено 09.09.2026.</ref> * Грубина мурох основи: 2,44 m (8 ft 0 in) * Напрам кривеня: 1173-1250 сиверно, 1272-1997 южно * Число [[Дзвон|дзвонох]]: 7, намесцени на [[Музична скала|музичней скали]],[15]<ref>Black, William Harman (1920).[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.96606 . ''The Real Europe Pocket Guide-book: Number 10 of the 'Black's Blue Books'''] (на језику: енглески). Brentanos. стр. 360</ref> у напряме мунтатова на [[Годзина|годзинки]] * Перши [[дзвон]]: ''L'assunta,'' направени 1654. року, [[маса]] 3.620 kg (7.981 lb). * Други дзвон: Il ''Crocifisso'', направени 1572. року, маса 2.462 kg (5.428 lb). * Треци дзвон: ''San Ranieri'', правел од 1719. по 1721. рок Дїовани Андреа Морени, маса 1.448 kg (3.192 lb). * Штварти дзвон: ''La Terza'', направени 1473. року, маса 300 kg (661 lb). * Пияти дзвон: ''La Pasquereccia'', направел 1262. року[16] Лотеринґ, маса 1.014 kg (2.235 lb). * Шести дзвон: Il ''Vespruccio'', направел 1501. року Никола ди Якоп, маса 1.000 kg (2.205 lb). * Седми дзвон: ''Del Pozzetto'', направени 1606. року, маса 652 kg (1.437 lb).[17] * Число ґарадичох по верх: 296[18] або 294 (остатнї поверх ма два ґарадичи менєй на сиверним-восточним боку). Пияти дзвон ше вола Паскуареция, цо походзи од Велька ноц, бо дзвонєл на Вельку ноц. Медзитим, тот дзвон старши од самей дзвонїци и походзи з турнї Верґата у Палацо Преторио у Пизи, дзе ше волал Ла Ґиустизия (Правда). Зоз дзвоном ше давало знац забиванє злодїйох и зраднїкох, уключуюци ґрофа Уґолина 1289. року.[19] При концу 18. вику у дзвонїци поставени нови дзвон хтори заменєл поламану Паскуарецию. Кружна форма и велька висина дзвонїци були нєзвичайни за єй час, и крунска дзвонїца ше стилски розликує од остатку конструкциї. Тота дзвонїца уключує корекцию од 14 cm (5 1⁄2 in) за нагнуту осу попод. Поставянє дзвонїци на Пяца дел Дуомо одступа од аксиялного поровнаня катедрали и кресцальнї на Пяца дел Дуомо. == Ґинисово шветово рекорди == Два нємецки церкви приведли до питаня статус Турнї як найвикривеншей будовнї на швеце и наводза: квадратну Зукосу турню у Сургузену зоз 15. вику и дзвонїцу зоз 14. вику у варошу Бад Франкенгаузен.[20] Ґинисова кнїжка рекордох вимерала турнї у Пизи и Сургузену, та утвердзела же нагнуце першей 3,97 ступнї.[12] У юнию 2010, Ґинисова кнїжка рекордох утвердзела же будинок Капитал капура у Абу Дабию, ЗАЕ, як „Найбаржей нагнута турня на швеце хтору направел чловек“;[21] ма нагнуце 18 ступнї, скоро пейц раз векше од Турнї у Пизи, алє же є нароком конструована же би була нагнута. Зукоса турня Ванака на Новим Зеланду, тиж нароком правена закошена, и нагина ше на 53 ступнї ґу жеми.[22] == Референци == [[Катеґория:Обєкти]] [[Катеґория:Културна скарбнїца]] dgfnynyqm9irp4uqwmb5a9fu9lyaph8 21311 21310 2026-09-09T10:20:29Z Sveletanka 20 друга часц референцох 21311 wikitext text/x-wiki {{Инфорамик | headerstyle = background: #ccf; | header1 =<big> Крива турня у Пизи </big> | label2 = | data2 = '''Torre Pendente di Pisa''' | label3 = | data3 = [[File:Leaning tower of pisa 2.jpg| 300px|center|Thumb|Крива турня у Пизи]] | header4 = Oсновни информациї | label5 = Локация | data5 = Пиза, Италия | label6 = Координати | data6 = 43.723056° С; 10.396389° И | label7 = Релиґия | data7 = Християнство | label8 = Город | data8 = Пиза | label9 = Держава | data9 = Италия | label10 = Веб-сайт | data10 = [https://www.opapisa.it/ www.opapisa.it] | header11 = Архитектонски опис | label12 = Основане | data12 = 1173. року | label13 = Закончене будованє | data13 = 1372. рок | header14 = Спецификациї | label15 = Висина (максим.) | data15 = 55,86 m (183,3 ft) | label16 = Материяли | data16 = Мрамор . [[камень]] | header17 = Крива турня у Пизи | label18 = | data18 = [[File:Campanile Dôme - Pise (IT52) - 2022-08-31 - 20.jpg|center|thumb|<div style="text-align: center;">'''Torre di Pisa]]''' | header20 = Шветово нашлїдство УНЕСКА | label21 = Место | data21 = Пиза, Италия | label22 = Координати | data22 = 43° 43′ 23″ С; 10° 23′ 48″ И | label23 = Поверхносц | data23 = 500 m2 (5.400 sq ft) | label24 = Критериюм | data24 = Културна: i, ii, iv, vi | label25 = Референца | data25 = <ref> [https://whc.unesco.org/en/list/%E2%84%96395%D0%B2%D1%81%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BE%D0%B1%D1%8A%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B2%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F(en) World Heritage List], ''whc.unesco.org'' </ref> }} '''Крива турня''' у Пизи (итал. ''Torre pendente di Pisa'' або єднoставно ''Torre di Pisa'' то дзвонїца Kатедрали у Пизи, Италия, на площи хтора ше вола Кампо де Мираколи (''Campo dei Miracoli'').<ref>[https://www.dipionline.it/dizionario/ricerca?lemma=Pisa „DiPI Online”]. ''Dizionario di Pronuncia Italiana'' (на језику: италијански). Приступљено 09.09.2026.</ref> Дзвонїца мала буц зошицким вертикална, алє ше почала викривйовац такой кед ше ю почало правиц у авґусту 1173. року. Висина турнї од жеми по нїзши бок 55.86 [[Метер|метери]], а од жеми по висши бок 56.7 метери. Грубина мурох при дну 4.09 m, а при верху 2.48 m. Турня викривена за 5.5%.<ref>Recently two German churches have challenged the tower's status as the world's most lop-sided building: the 13th century square tower at Suurhusen and the nearby 14th century bell tower in the town of Bad Frankenhausen (Sunday Telegraph no 2,406- 22nd July 2007)</ref> Маса турнї преценєна на коло 14.453 тони.[3] Дзвонїца ма 294 ґарадичи. Турня ше почала нагинац под час будованя у 12. вику пре мегку жем хтора нє могла адекватно поднєсц чежину конструкциї, и тото ше погоршало по законченє будованя у 14. вику. По 1990. рок нагнуце досцигло 5,5 ступнї.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/793432.stm „Europe | Saving the Leaning Tower”]. ''BBC News''. 15. 12. 2001. Приступљено 09.09.2026.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20090626231030/http://www.archidose.org/Jul00/071000.html „Tower of Pisa”]. Archidose.org. Приступљено 09.09.2026.</ref><ref>[https://www.britannica.com/topic/Leaning-Tower-of-Pisa „Leaning Tower of Pisa (tower, Pisa, Italy) – Britannica Online Encyclopedia”]. ''Britannica.com''. Приступљено 09.09.2026.</ref> Конструкция стабилизована зоз санируюцу роботу медзи 1993. и 2001. роком, зоз чим нагнуце зменшане на 3,97 ступнї.<ref>[https://www.irishtimes.com/news/leaning-tower-of-pisa-loses-crooked-crown-1.980085 „Leaning tower of Pisa loses crooked crown”]. ''Irish News''. Приступљено 09.09.2026.</ref> == Правенє Турнї == Фундаменти турнї поставел познати архитекта Бонано Писано (Bonanno Pisano) 1173. року и на нєй робел по 1185. року кед нєсподзивано нєстал и зохабел будовню лєм зоз трома [[Поверхносц|поверхносцами]]. Нєт точни податки о тим чи Бонано застановел роботи прето же похопел же ше Турня нагина, чи можебуц умар. Так Турня, до поли закончена, стала полни 90 роки, док ше други архитекта, Ґулєлємо де Инстрик, нє пошвецел тому проєкту. Року 1250. Аж даскельме архитекати пробовали випросциц Турню, алє ше вона и далєй викривйовала. Будованє законченє 1360. року. == Випросцанє Турнї == По 1990. рок, Турня у Пизи ше нательо викривела же ю урядово особи мушели заврец за нащивительох и почац санацийни роботи. Инженєром ше удало зменшац нагнуце за 44 центи и врациц Турню до положеня яке мала 1838. року. Крива турня у Пизи ознова отворена за нащивительох и туристох у децембре 2001. року. Кед инженєре почали робиц, перше ю пре обезпеченє опасали з моцнима челїчнима штранґами. Турня ше и далєй нагинала и єдини способ утвердзиц ю и у таким положеню зохабиц и у шлїдуюцим милениюме, бул ознова випросциц фундаменти. Фаховци барз домерковано копали под Турню и винїмали вельки количества глїни. Потим Турня випросцена з помоцу даскельо тони чежких кульох. "Врацели зме швету єдно з найвреднєйших уметнїцких дїлох", гварел архитекта Микеле Ямиолковски. „Ратуюца акция“ коштала вецей як 50 милиони нємецки марки. == Преживйованє трешеня жеми == Турня прежила найменєй штири моцни трешеня жеми од 1280. року. Инженєрске виглєдованє зоз 2018. року пришло до заключееня же Турня витримала потреси пре динамичну интеракцию медзи жему и структуру: висина и твардосц Турнї у комбинациї з мегкосцу фундаменталней жеми уплївую на вибрацийни характеристики на таки способ же вона нє резонує зоз рушаньом жеми при трешеню. Иста мегка жем хтора спричинєла нагинанє и скоро приведла Турню до валяня, помогла єй отримац ше.<ref>[https://www.sciencedaily.com/releases/2018/05/180509105004.htm „500-year-old Leaning Tower of Pisa mystery unveiled by engineers”] ''ScienceDaily''. Архивирано из [https://web.archive.org/web/20181122172017/https://www.sciencedaily.com/releases/2018/05/180509105004.htm оригинала]. Приступљено 09.09.2026.</ref> '''Технїчни податки''' * Ґеоґрафски координати 43.7231° С; 10.3964° В * Надморска висина „Площи Чуда“ (Piazza dei Miracoli): коло 2 метери * Висина Турнї: 55,863 m (183 ft 3 5⁄16 in),<ref name=":0">[https://books.google.rs/books?id=Ma1UAAAAMAAJ&redir_esc=y „2051?”]. ''The Michigan Architect and Engineer'' (на језику: енглески). '''27''': 17. 1952. Архивирано из [https://books.google.com/books?id=MA1uAAAAMAAJ оригинала]. Приступљено 09.09.2026.</ref> 8 поверхи<ref>Burland, J.B. (2008). [https://www.researchgate.net/publication/233563191_Stabilising_the_Leaning_Tower_of_Pisa_the_Evolution_of_Geotechnical_Solutions „Stabilising the Leaning Tower of Pisa: the Evolution of Geotechnical Solutions”]. ''Trans. Newcomen Soc.''. '''78''' (2): 174. ISSN 0372-0187. S2CID 110178919. doi:10.1179/175035208X317657.</ref> * Висина од фундаментного поверху: 58,36 m (191 ft 5 1⁄2 in)<ref>Valdes, Giuliano (1994).[https://books.google.rs/books?id=PHGn0tDuNFkC&pg=PA44&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false ''Art and History of Pisa''] (на језику: енглески). Casa Editrice Bonechi. стр. 44. Приступљено 09.09.2026.</ref> * Вонкашнї [[пречнїк]] основи: 15,484 m (50 ft 9 5⁄8 in)<ref name=":0" /> * Нукашнї пречнїк основи: 7,368 m (24 ft 2 1⁄16 in)<ref name=":0" /> * Угел нагнуца: 3,97 ступнї <ref name=":1">[https://www.trend.az/world/other/1072751.html „German steeple beats Leaning Tower of Pisa into Guinness book”]. ''Trend News Agency''. AFP. 9. 11. 2007. Архивирано из [https://web.archive.org/web/20090504212210/http://rawstory.com/news/afp/German_steeple_beats_Leaning_Tower__11082007.html оригинала] 4. 5. 2009. г..</ref>or 39 m (127 ft 11 in) from the vertical * Чежина: 14.700 ''metric tons'' (16.200 short tons)<ref>Strom, Steven; Nathan, Kurt; Woland, Jake; Lamm, David (2009).[https://books.google.rs/books?id=mKjCPPef7jYC&pg=PA124&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false ''Site Engineering for Landscape Architects''] (на језику: енглески). John Wiley and Sons. стр. 124. ISBN 9780471695493. Приступљено 09.09.2026.</ref> * Грубина мурох основи: 2,44 m (8 ft 0 in) * Напрам кривеня: 1173-1250 сиверно, 1272-1997 южно * Число [[Дзвон|дзвонох]]: 7, намесцени на [[Музична скала|музичней скали]],<ref>Black, William Harman (1920).[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.96606 . ''The Real Europe Pocket Guide-book: Number 10 of the 'Black's Blue Books'''] (на језику: енглески). Brentanos. стр. 360</ref> у напряме мунтатова на [[Годзина|годзинки]] * Перши [[дзвон]]: ''L'assunta,'' направени 1654. року, [[маса]] 3.620 kg (7.981 lb). * Други дзвон: Il ''Crocifisso'', направени 1572. року, маса 2.462 kg (5.428 lb). * Треци дзвон: ''San Ranieri'', правел од 1719. по 1721. рок Дїовани Андреа Морени, маса 1.448 kg (3.192 lb). * Штварти дзвон: ''La Terza'', направени 1473. року, маса 300 kg (661 lb). * Пияти дзвон: ''La Pasquereccia'', направел 1262. року<ref>Black, Charles Bertram (1898). [<nowiki>https://archive.org/details/rivieraorcoastf01blacgoog</nowiki>   ''The Riviera, Or The Coast from Marseilles to Leghorn: Including the Interior Towns of Carrara, Lucca, Pisa and Pistoia'' ](на језику: енглески). A. & C. Black. стр. 148. OCLC 18806463.</ref> Лотеринґ, маса 1.014 kg (2.235 lb). * Шести дзвон: Il ''Vespruccio'', направел 1501. року Никола ди Якоп, маса 1.000 kg (2.205 lb). * Седми дзвон: ''Del Pozzetto'', направени 1606. року, маса 652 kg (1.437 lb).<ref>[https://web.archive.org/web/20100418050651/http://www.endex.com/gf/buildings/ltpisa/ltpinfo/BellsFile/DalPozzo.htm  „Leaning Tower of Pisa: 1920s Photo of Dal Pozzo”]. ''www.endex.com''..Приступљено 09.09.2026.</ref> * Число ґарадичох по верх: 296<ref>Davies, Andrew (2005). ''The Children's Visual World Atlas''. Sydney, Australia: The Fog Press. <nowiki>ISBN 1-74089-317-4</nowiki>.</ref> або 294 (остатнї поверх ма два ґарадичи менєй на сиверним-восточним боку). Пияти дзвон ше вола Паскуареция, цо походзи од Велька ноц, бо дзвонєл на Вельку ноц. Медзитим, тот дзвон старши од самей дзвонїци и походзи з турнї Верґата у Палацо Преторио у Пизи, дзе ше волал Ла Ґиустизия (Правда). Зоз дзвоном ше давало знац забиванє злодїйох и зраднїкох, уключуюци ґрофа Уґолина 1289. року. При концу 18. вику у дзвонїци поставени нови дзвон хтори заменєл поламану Паскуарецию. Кружна форма и велька висина дзвонїци були нєзвичайни за єй час, и крунска дзвонїца ше стилски розликує од остатку конструкциї. Тота дзвонїца уключує корекцию од 14 cm (5 1⁄2 in) за нагнуту осу попод. Поставянє дзвонїци на Пяца дел Дуомо одступа од аксиялного поровнаня катедрали и кресцальнї на Пяца дел Дуомо. == Ґинисово шветово рекорди == Два нємецки церкви приведли до питаня статус Турнї як найвикривеншей будовнї на швеце и наводза: квадратну Зукосу турню у Сургузену зоз 15. вику и дзвонїцу зоз 14. вику у варошу Бад Франкенгаузен.<ref>''unday Telegraph'' no. 2,406, 22 July 2007</ref> Ґинисова кнїжка рекордох вимерала турнї у Пизи и Сургузену, та утвердзела же нагнуце першей 3,97 ступнї.<ref name=":1" /> У юнию 2010, Ґинисова кнїжка рекордох утвердзела же будинок Капитал капура у Абу Дабию, ЗАЕ, як „Найбаржей нагнута турня на швеце хтору направел чловек“;<ref>[https://edition.cnn.com/2010/WORLD/meast/06/06/uae.leaning.tower/index.html?hpt=C2 „Not so fast, Pisa! UAE lays claim to world's furthest leaning tower”]. CNN news. 7. 6. 2010. Архивирано из [https://web.archive.org/web/20100608100846/http://www.cnn.com/2010/WORLD/meast/06/06/uae.leaning.tower/index.html?hpt=C2 оригинала]. Приступљено 09.09.2026.</ref> ма нагнуце 18 ступнї, скоро пейц раз векше од Турнї у Пизи, алє же є нароком конструована же би була нагнута. Зукоса турня Ванака на Новим Зеланду, тиж нароком правена закошена, и нагина ше на 53 ступнї ґу жеми. == Вонкашнї вязи == * [https://www.bbc.com/serbian/articles/cqlpz27n7gvo/lat Kako je ispravljen Krivi toranj u Pizi], ''www.bbc.com'' * [https://www.pnp.ru/in-world/pizanskuyu-bashnyu-stroili-pochti-200-let.html Пизанскую башню строили почти 200 лет]. ''Парламентская газета''. ''www.pnp.ru''. Дата обращения: 23 июня. Датум приступа: 09.09.2026. == Референци == [[Катеґория:Обєкти]] [[Катеґория:Културна скарбнїца]] nz29eqrbz172tw1t9wxz4yxewiat9c6 0 3515 21309 21298 2026-09-09T08:45:27Z Olirk55 19 21309 wikitext text/x-wiki [[File:Чейза превозка.png|thumb|Чейза]]'''Чейза''' (слово мадярского походзеня, мадь. čeza, серб. чезе, анґл. ''gig'' abo ''horse-drawn cart'' а значи „коньски прагаци коч“) то файта превозки, лєгки коч о два [[Колєсо|колєса]] зоз єдну осовину (без [[Льовч|льовчох]] и [[Чатлаш|чатлашох]]). Чейза мала лєм єден скоряни сиц на хторим могли шедзиц найвецей два-три одроснути особи. Колєса на чейзи були векши од заднїх колєсох на звичайним кочу о штири колєса. == Випатрунок == [[File:Чейза 2026 08. 09.png|thumb|Єдноставнєйша чейза]]Чейза спочатку була єдноставнєйша, простей форми, нє барз крашнє обробена. Познєйше чейзи за воженє, поготов по варошу постали елеґантнєйши; додало ше им и притвердзело фейдери (та нє барз дирґало кед ше на нєй вожело), шарганьови и такв. чатлаш - „папучу“ на хтору ше ставало кед ше ґрабало на чейзу. Тиж ше на задку чейзи доправело векшу [[Лада|ладу]], за рижни потреби, таки ше волали ''корди.<ref>[[:ru:Двуколка|Двуколка]]. mintorgmuseum.ru. [https://web.archive.org/web/20140702185603/http://mintorgmuseum.ru/vocabulary/551/ Архивировано] Дата обращения: 2 июля 2014. (язик, русийски)</ref>'' За торбу лєбо даяку меншу ладичку и под. було резервоване место и под шедзиском. До чейзи ше запраговало лєм єдного [[Конь|коня]], и то лєм того цо бул научени цагац чейзу. Коня ше прагало медзи два [[Дручок|дручки]], за [[орчик]] хтори зашрубовани на преднєй часци и стал медзи тима дручакми. Опасносц ше могла случиц кед ше конь преплашел и нараз таргнул чейзу. Теди особи могли и випаднуц зоз шедзиска и покалїчиц ше... == История == Оксфордски анґлйски словнїк спомина датум першей чейзи зоз коньским праганьом 1791. року, а масовнєйше ше чейзи хасновали на початку 19. вику.<ref>Byrne, Aoife (2015). [https://jasna.org/publications-2/persuasions/no37/very-knowing-gigs-social-aspiration-and-the-gig-carriage-in-jane-austens-works/ "Very Knowing Gigs": Social Aspiration and the Gig Carriage in Jane Austen's Works".] ''Persuasions: The Jane Austen Journal''. '''37''': 198ff.</ref> У Сербиї шє ю поготов хасновало у 19. и на початку 20. вику. Чейзи хтори ше зявйовали були розличней [[File:Driving Competion (3716744148).jpg|right|thumb|300px|Воженє на чейзи, змаганє]][[File:Богатый карел.jpg|right|thumb|300px|Чейза дакеди (Богати Карелац. Олонецки округ-Русия)]]конструкциї и дизайну. Часци углавним були исти, алє ше додавало вецей фейдери, операче на шедзиску було висше, аж и пребарз високе, а даєдни мали и лєгке закрице, звичайно зоз латкох направене. Особи хтори тримали коньски дєплови почали буц споза шедзовиска на чейзи, поготов кед було и даяке закрице под хторим шедзели особи. Познєйше у 20. вику чейза ше и естетцки ушорйовала а и функционално. Почало ше хасновац и ґумово колєса, а кед ше чейзи вожело вноци, мали заквачени два витрийоново лампаши зоз грубшим склом.<ref>[https://greensdictofslang.com/entry/e4v5rsq "gig-lamps n."] [https://en.wikipedia.org/wiki/Green%27s_Dictionary_of_Slang Green’s Dictionary of Slang.] Retrieved 11 April 2024</ref> У литератури 19. вику ше часто находза велї преприповедани „романитчни приповедки“ о преврацаню и сцеканю зоз тих превозкох, алє вшелїк су описани возбудлїво и з велїма страшнима дожицами под час воженя на чейзох.<ref>Bradney, Jane (2005). [https://www.jstor.org/stable/25434155 "The Carriage-Drive in Humphry Repton's Landscapes".] Garden History. 33 (1): 31–46. [https://en.wikipedia.org/wiki/Digital_object_identifier doi:10.2307/25434155.] [https://en.wikipedia.org/wiki/ISSN ISSN 0307-1243.] [https://en.wikipedia.org/wiki/JSTOR#Content JSTOR 25434155.] Retrieved 11 October 2023. Burgess, James W. (1881). [https://archive.org/details/practicaltreatis00burg/page/n24/mode/1up A Practical Treatise on Coach-Building, Historical and Descriptive.] Crosby Lockwood and Co. p. 13. [https://en.wikipedia.org/wiki/Open_Library OL 22890382M.]</ref> == Хаснованє у воєних условийох == На преходзе зоз 19. до 20. вику двоколєсово превозки - чейзи ше барз хасновало у воєних конвойох як медицински, амбулантни, муницийни и митралєзки кочи,<ref>[https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%AD%D0%A1%D0%91%D0%95/%D0%9F%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B7%D0%BA%D0%B8_%D0%B2%D0%BE%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B5 Повозки военные] // [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%8C_%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%B3%D0%B0%D1%83%D0%B7%D0%B0_%D0%B8_%D0%95%D1%84%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B0 Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона] : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.</ref> та и за превоженє особох.[5рсй] Тиж су хасновани и за превоженє горива, олєйох за подмасцованє и под.<ref>[https://btgv.ru/arms/-fire-mobile-remedy-20-beginning-century/ Мобильное огневое средство начала 20 века.] btgv.ru. Дата обращения: 13 января 2020. [https://web.archive.org/web/20200113171114/http://btgv.ru/arms/-fire-mobile-remedy-20-beginning-century/ Архивировано] 13 января 2020 года.</ref> == Хаснованє чейзи при Руснацох == [[File:Cab fronted gig, c 1904.jpg|right|thumb|300px|Схема єдней чейзи зоз сериї дизайнованих файтох прагацих превозкох Дж. и К. Купера друкованих у часопису „''Coachbuilders and Wheelwrights' Art Journal“.'']]На чейзох ше людзе та и [[Руснаци у Сербиї|Руснаци]] вожели звичайно влєце, и то лєм кед ишли на кратшу драгу, понеже чейза вельо лєгчейша од коча, конь з ню могол баржей дринґац, бежац. Чейза була у тедишнїм чаше луксузна превозка, та ю мали лєм маєтнєйши ґаздове. [[Салаш|Салащанє]] хтори материялно лєпше стали, ходзели на чейзи до валалу, внєдзелю и на швета до [[Святи храм|церкви]], а през тидзень куповац, лєбо на [[пияц]], на [[Вашар|вашари]] у околїску итд. == Чейза нєшка == Чейзи нєшка нє мож видзиц же ше вожа по реґулованих драгох. Заменєли их авта и други транспортни превозки. У нєшкайшим чаше вони служа як: ♦ експонати у музейох ♦ традицийнно-етнолоґийна атракция на манифестацйох, вашарох и саймох ♦ за туристични воженя, рекреацию и розвагу (фотоґрафованє, спортски рекреациї итд.) ♦ фолклорни приказ старих и дакедишнїх обичайох ♦ прикраска у заградкох у обисцох, етно хижох, етно салашох, поготов у [[Войводина|Войводини]] ♦ дакеди за шветочни нагоди (виначаня и подобне). У даєдних реґионох чейзу волаю ище: федер-коч, полуфиякер, народни двокоч. == Ґалєрия == <gallery> Файл:Nyirseg type two-wheel carriage.JPG|Чейза, єдноставни тип Файл:Dvukolka (Ferapontov).jpg|Чейза з конца 19.вику Файл:Oxus chariot model.jpg|Чейзa Оксус, реґион Тахт-и Кувад, Таджикистан, Ахеменидийски Персиянєц, 5.-4. вик п. н. ери. (Британски музей 1897) Файл:Hittite Chariot.jpg|Рисунок чейзи зоз Єгипетского релєфа Файл:Biga. Festa do esquecemento. Xinzo de Limia, Ourense, Galicia.jpg|Реконструована римска чейза-двоколєсова хтори цагали конї Файл:Skeleton-Tandem-Cart.jpg|Воженє на чейзи. Упрагнути два конї єден за другим. </gallery> == Литература == * ''Словнїк руского народного язика II О-Я'', Нови Сад 2017., бок 709 * ''Заградка'' 1998. рок, число 8, бок 17. == Вонкашнї вязи == {{Commonscat}} * [https://www.youtube.com/watch?v=YKBo6qTVHeo Konjska kopita, čeze i fijakeri] видео знїмок, youtube.com * [https://vikond65.livejournal.com/2189616.html Джентльменская двуколка] == Референци == <references /> [[Катеґория:Превозки]] [[Катеґория:Чейза]] [[Катеґория:Стари файти превозкох]] 6v8hhartyli93t61700bhgompnr3o95 10 3518 21299 21291 2026-09-08T14:46:36Z Saslavik 1716 Коректура 21299 wikitext text/x-wiki <noinclude> То шаблон за инфорамик о уметнїкох. {{/док}} </noinclude><includeonly><table class="infobox vcard" style="width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; border-spacing: 3px; border: 1px solid #b0c4de; background-color: #f0f8ff;"> <tr> <th colspan="2" class="fn" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0e0e6; padding: 6px; color: #000000;">{{{Мено|{{PAGENAME}}}}}</th> </tr> {{#if:{{{Полне_мено|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align: center; font-style: italic; background-color: #e6f2ff; padding: 2px 5px; font-size: 95%;">{{{Полне_мено}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Слика|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px;"> [[Файл:{{{Слика}}}|{{{Ширина_слики|220px}}}|alt={{{Мено|}}}]] {{#if:{{{Опис_слики|}}}|<br /><span style="font-size: 90%;">{{{Опис_слики}}}</span>}} </td> </tr> }} {{#if:{{{Други_мена|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; width: 40%; text-align: left; padding: 3px 5px;">Други мена:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Други_мєна}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Датум_народзеня|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; width: 40%; text-align: left; padding: 3px 5px;">Датум народзеня:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Датум_народзеня}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Место_народзеня|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Мєсто народзеня:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Место_народзеня}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Держава_народзеня|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Держава народзеня:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Держава_народзеня}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Датум_шмерци|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Датум шмерци:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Датум_шмерци}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Место_шмерци|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Мєсто шмерци:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Место_шмерци}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Держава_шмерци|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Держава шмерци:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Держава_шмерци}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Обласц|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Обласц:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Обласц}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Школованє|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Школованє:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Школованє}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Познати_дїла|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Познати дїла:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Познати_дїла}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Награди и припознаня|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Награди:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Награди и припознаня}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Вебсайт|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Вебсайт:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Вебсайт}}}</td> </tr> }} </table></includeonly> 6u96hagsj5fkfi1t2i43uy348juvzla 21301 21299 2026-09-08T15:03:33Z Saslavik 1716 21301 wikitext text/x-wiki <noinclude> То шаблон за инфорамик о уметнїкох. {{/док}} </noinclude><includeonly><table class="infobox vcard" style="width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; border-spacing: 3px; border: 1px solid #b0c4de; background-color: #f0f8ff;"> <tr> <th colspan="2" class="fn" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0e0e6; padding: 6px; color: #000000;">{{{Мено|{{PAGENAME}}}}}</th> </tr> {{#if:{{{Полне мено|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align: center; font-style: italic; background-color: #e6f2ff; padding: 2px 5px; font-size: 95%;">{{{Полне мено}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Слика|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px;"> [[Файл:{{{Слика}}}|{{{Ширина слики|220px}}}|alt={{{Мено|}}}]] {{#if:{{{Опис слики|}}}|<br /><span style="font-size: 90%;">{{{Опис слики}}}</span>}} </td> </tr> }} {{#if:{{{Други мена|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; width: 40%; text-align: left; padding: 3px 5px;">Други мена:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Други мєна}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Датум народзеня|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; width: 40%; text-align: left; padding: 3px 5px;">Датум народзеня:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Датум народзеня}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Место народзеня|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Мєсто народзеня:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Место народзеня}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Держава народзеня|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Держава народзеня:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Держава народзеня}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Датум шмерци|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Датум шмерци:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Датум шмерци}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Место шмерци|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Мєсто шмерци:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Место шмерци}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Держава шмерци|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Держава шмерци:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Держава шмерци}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Обласц|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Обласц:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Обласц}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Школованє|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Школованє:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Школованє}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Познати_дїла|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Познати дїла:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Познати дїла}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Награди и припознаня|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Награди:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Награди и припознаня}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Вебсайт|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Вебсайт:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Вебсайт}}}</td> </tr> }} </table></includeonly> exn9j5gjwrfwxb0tb0q3tjt12oma126 21312 21301 2026-09-09T10:35:23Z Saslavik 1716 21312 wikitext text/x-wiki <noinclude> То шаблон за инфорамик о уметнїкох. {{/док}} </noinclude><includeonly><table class="infobox vcard" style="width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; border-spacing: 3px; border: 1px solid #b0c4de; background-color: #f0f8ff;"> <tr> <th colspan="2" class="fn" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0e0e6; padding: 6px; color: #000000;">{{{Мено|{{PAGENAME}}}}}</th> </tr> {{#if:{{{Полне мено|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align: center; font-style: italic; background-color: #e6f2ff; padding: 2px 5px; font-size: 95%;">{{{Полне мено}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Слика|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px;"> [[Файл:{{{Слика}}}|{{{Ширина слики|220px}}}|alt={{{Мено|}}}]] {{#if:{{{Опис слики|}}}|<br /><span style="font-size: 90%;">{{{Опис слики}}}</span>}} </td> </tr> }} {{#if:{{{Други мена|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; width: 40%; text-align: left; padding: 3px 5px;">Други мена:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Други мена}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Датум народзеня|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; width: 40%; text-align: left; padding: 3px 5px;">Датум народзеня:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Датум народзеня}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Место народзеня|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Мєсто народзеня:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Место народзеня}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Держава народзеня|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Держава народзеня:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Держава народзеня}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Датум шмерци|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Датум шмерци:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Датум шмерци}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Место шмерци|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Мєсто шмерци:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Место шмерци}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Держава шмерци|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Держава шмерци:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Держава шмерци}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Обласц|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Обласц:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Обласц}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Школованє|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Школованє:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Школованє}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Познати_дїла|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Познати дїла:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Познати дїла}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Награди и припознаня|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Награди:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Награди и припознаня}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{Вебсайт|}}}| <tr> <th style="background-color: #dbeafe; text-align: left; padding: 3px 5px;">Вебсайт:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{Вебсайт}}}</td> </tr> }} </table></includeonly> cx4h0qc2kxg3e1ctx228i152c9c0ppj 10 3519 21300 21292 2026-09-08T14:56:10Z Saslavik 1716 Коректура 21300 wikitext text/x-wiki То шаблон за инфорамик о уметнїкох. == Хаснованє == Тот шаблон ше хаснує як инфорамик у артиклох о уметнїкох (писательох, малярхох, музичарох и др.). Копируйце тот празни код до артикла и пополнїцe жaдани податки: <pre> {{Уметнїки | Мено = | Полне мено = | Слика = | Опис слики = | Други мена = | Датум народзеня = | Место народзеня = | Держава народзеня = | Датум шмерци = | Место шмерци = | Держава шмерци = | Обласц = | Школованє = | Познати дїла = | Награди и припознаня = | Вебсайт = }} </pre> == Приклад == <pre> {{Уметнїки | Мено = Микола Кочиш | Полне мено = Микола М. Кочиш | Слика = Kocis slika 5cm.jpg | Опис слики = Портрет | Датум народзеня = 1. децембер 1928. | Место народзеня = Дюрдьов | Держава народзеня = Кральовина СХС | Датум шмерци = 16. април 1973. | Место шмерци = Нови Сад | Держава шмерци = СФР Югославия | Обласц = Лингвистика, литература | Школованє = Филозофски факултет у Новим Садзе | Познати дїла = Правопис руского язика (1971) | Награди и припознаня = | Вебсайт = }} </pre> [[Категория:Шаблони за инфорамики]] ahuef743fdbm9okwzasgzpxgu75550c 0 3523 21303 2026-09-08T16:55:37Z Olirk55 19 Нови бок: „Стакато (од ит.. staccarsi, одвоєно) то мено за файту музичней артикулациї хтора скрацує реалне тирванє тона. Стакато єдна з главних файтох артикулациї хтора ше хаснує у инстурменталней и вокалней музики. Стакато ше у музичней нотациї означує з точку над главну но…“ 21303 wikitext text/x-wiki Стакато (од ит.. staccarsi, одвоєно) то мено за файту музичней артикулациї хтора скрацує реалне тирванє тона. Стакато єдна з главних файтох артикулациї хтора ше хаснує у инстурменталней и вокалней музики. Стакато ше у музичней нотациї означує з точку над главну ноту, (над єй главу), або исто так под ноту. Теди ше ноту односно тон одграє барз кратко, процивно од леґата або портато артикулациї.(1). Способи виводзеня стаката На рижних инструментох (струнових); 1. смикових, 2. або тон достати зоз потаргованьом струнох), 3. на дуйних инструментох ше зоз розличнима технїками граня достава стакато артикулацию. Часто ше за таки инструменти за стакато артикулацию хасную и други вирази. 4.при клавиятурних инструментох, стакато ше виводзи зоз швидким дуркнуцом по типки, а потим нагли/швидки одскок пальца або пальцох од типки-клавиятури. Композитор и пияниста Фредерик Шопен совитовал початнїком пиянистом же би „започинали свойо вежбанє зоз лєгким стакатом, хтори щици шицки часци руки, а окреме ставци, од зацерпнутосци и нєрухомосци. Шопеново школяре аж потим започинли грац артикулацию портаменто, леґато и конєчно леґатисимо...“[2] Други файти стаката Од стаката настал и вираз стакатисимо (ит.staccatissimo) а у пракси то значи же треба ище кратше грац од стаката. Часто аж и ознака над нотами иншака - нє означене з точками алє з малима клїнками обрацени на горе лєбо на долу ПРИКЛАД зоз Брукнеровей симфониї ч.. 0 у де-молу: анґл.[6]. Спикато (ит. spiccato - одтаргнуц, оштро одвоїц) – у скоку одграц, напр, по струни. Сотиє (француски: sautill'e - скаканє) одскочне вдеренє зоз малим рухом.[6] Стакато пике (француски: staccato piqué – серб.трзај) скочне гранє. Виводзи ше лєдво з видлївим рухом смика, то прави виртуозни стакато.[4][7] Древени дуйни инструмент За стакато на древеним дуйним инструменту, хаснує ше писк на язичку зоз хторим ше нагло претаргує прецек воздуха. Постоя два файти поновених претаргованьох:1.Двойнїсти стакато и 2.Тройнїсти стакато Аудио приклади • Мелодия без стакато артикулациї: Трајање: 3 seconds0:03 • Мелодия зоз стакато артикулацию: Тр rrbt3pgj17aer0q1b53o5w91vtw82k1 21304 21303 2026-09-08T20:32:02Z Olirk55 19 Ушорйованє бока, референци, илустрациї 21304 wikitext text/x-wiki [[File:Staccato E.svg|right|thumb|89x89px]]'''Стакато''' (од ит.. ''staccarsi'', одвоєно) то мено за файту [[Музична нотация|музичней]] [[Артикулация (музика)|артикулациї]] хтора скрацує реалне тирванє [[Тон|тона]]. Стакато єдна з главних файтох артикулациї хтора ше хаснує у инструменталней и [[Вокална музика|вокалней музики]]. Стакато ше у музичней нотациї означує з точку над главну [[Нота|ноту]], (над єй главу), або исто так под ноту. Теди ше ноту односно тон одграє барз кратко, процивно од леґата або портато артикулациї.<ref>Willi Apel, Harvard Dictionary of Music (Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1960), p. 708.</ref> (опатриц илустрациї нїжей на правим боку) [[File:Staccato.jpg|right|thumb|250px|Означованє стаката з точку под лєбо над нотами]][[File:Staccato izvedba.jpg|right|thumb|250px|Реализоване виводзенє -звучносц стаката]][[File:With staccato.ogg|right|thumb|Звучна илустрация стакато артикулациї]] == Способи виводзеня стаката == '''На рижних инструментох''' ♦ [[Смиково инструменти|Смиково]], ♦ Струново на хторих тон достати зоз потаргованьом струнох, ♦ Дуйних инструментох ше (дума ше на рижнородни и плехово и древени) зоз розличнима технїками граня достава стакато артикулацию. Часто ше за таки инструменти за стакато артикулацию хасную и други вирази. ♦ Инструментох з клавиятуру, стакато ше виводзи зоз швидким дуркнуцом по типки, а потим нагли/швидки одскок пальца або пальцох од типки-клавиятури. [[Композитор]] и пияниста Фредерик Шопен совитовал початнїком пиянистом же би „започинали свойо вежбанє зоз лєгким стакатом, хтори щици шицки часци руки, а окреме ставци, од зацерпнутосци и нєрухомосци. Шопеново школяре аж потим започинли грац артикулацию портаменто, леґато и конєчно леґатисимо...“ <ref>Kennedy, Joyce; Kennedy, Michael; Rutherford-Jones, Tim, eds. (2012). "Staccato". The Oxford Dictionary of Music (6th ed.). Oxford University Press. [https://en.wikipedia.org/wiki/Digital_object_identifier doi:10.1093/acref/9780199578108.001.0001.] [https://en.wikipedia.org/wiki/ISBN ISBN 978-0-19-957810-8.]</ref> Концом 19. и спочатку 20. вика почало ше хасновац ґрупу знакох за розликованє суптилнєйших ниянсох стаката. То були знаки рижних комбинацийох: точки, вертикални и горизонтални смужки, вертикални и горизонтални клїнчки и под. Заш лєм до даякей стандардизациї тих знакох нє пришло, нє була успишна.<ref>Geoffrey Chew, "Staccato", The New Grove Dictionary of Music and Musicians, second edition, edited by [https://en.wikipedia.org/wiki/Stanley_Sadie Stanley Sadie] and [https://en.wikipedia.org/wiki/John_Tyrrell_(musicologist) John Tyrrell] (London: Macmillan Publishers, 2001).</ref> Викристаловали ше даскельо знаки теорийно и практично у [[Музикованє|музикованю]]. '''Други файти стаката''' ♦ '''''Стакатисимо''''' настал од стаката, вираз (ит. ''staccatissimo'') а у пракси то значи же треба ноти винїково одвоєно, яснєйше и кратше грац од стаката. Часто аж и ознака над нотами иншака, нє означена є з точками алє з малима '''клїнками''' обрацени на горе лєбо на долу. '''Приклад '''зоз Брукнеровей симфониї ч. 0 у де-молу:<ref>McKibbon-U'Ren, Shelagh (2021-05-05). [https://ultimatemusictheory.com/articulation-staccatissimo/ "Articulation #3 - Staccatissimo".] Ultimate Music Theory. Retrieved 2026-05-28.</ref> : <score> \new Score { \new Staff { \relative c' { \time 3/4 \key d \minor \clef treble d8->(\ff cis d2~ d4) a'-! d-! es-! e-! f-! fis-! g-! gis-! a8(-> gis a4) } } } </score> Дзепоєдни композиторе дакеди же би означели у партитури гранє ''стакатисимо'' (''staccatissimo'') ручно написали слово прейґ линийней або над линийни систем, або лєм скрацено '''''staccatiss.''''' '''''♦ Спикато''''' (ит. ''spiccato'' - одтаргнуц, оштро одвоїц) – у скоку одграц, напр, по струни.<ref>[https://www.youtube.com/shorts/qUkBO2pxbmo spiccato i staccato] </ref> '''''♦ Сотиє''''' (француски: ''sautill'e'' - скаканє) одскочне вдеренє зоз малим рухом.<ref>[https://web.archive.org/web/20110310080956/http://josef-egipetsky.narod.ru/Slovar/Inostr_sl/spiccato.htm Музыкальный словарь иностранных слов.] Архів оригіналу за 10 березня 2011. Процитовано 25 липня 2011. [[https://web.archive.org/web/20110310080956/http://josef-egipetsky.narod.ru/Slovar/Inostr_sl/spiccato.htm Архівованo] 2011-03-10 у [https://uk.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine Wayback Machine.]]</ref> '''''♦ Стакато пике''''' (француски: ''staccato piqué'' – серб.трзај) скочне гранє. Виводзи ше лєдво з видлївим рухом смика, то прави виртуозни стакато.<ref>Музыкальный словарь. Толковый с иллюстрациями.Стаккато[недоступне посилання з червня 2019].</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20091130194739/http://www.isakov.org/termp.htm Словарь музыкальных иностранных слов.] Архів оригіналу за 30 листопада 2009. Процитовано 25 липня 2011. [https://web.archive.org/web/20091130194739/http://www.isakov.org/termp.htm Архівовано] 2009-11-30 у [https://uk.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine Wayback Machine.]</ref> '''Древени дуйни инструмент''' За стакато на древеним дуйним инструменту, хаснує ше писк на язичку зоз хторим ше нагло претаргує прецек воздуха. Постоя два файти поновених претаргованьох: ♦ Двойнїсти стакато и ♦ Тройнїсти стакато Мелодийски прикалди: ▶ Мелодия без стакато артикулациї: [[File:Without staccato.ogg|center|Мелодия без стакато артикулациї:]] ▶ Мелодия зоз стакато артикулацию: [[File:With staccato.ogg|center|]] == Литература == == Вонкашнї вязи == * [https://velikirecnik.com/2016/06/20/stakato/#google_vignette Stakato] * [https://www.youtube.com/shorts/KCKAWG-qpz0 Piano articulations you should know:Legato, Nonlegato, stacato] == Референци == <references /> [[Катеґория:Музика]] [[Катеґория:Теория музики]] [[Катеґория:Музична нотация]] [[Катеґория:Музични термини]] lncig38dbbz12tt6ojsuygj28pm9unj 21305 21304 2026-09-08T20:58:40Z Olirk55 19 21305 wikitext text/x-wiki [[File:Staccato E.svg|right|thumb|84x84px]][[File:Music-staccato.svg|right|40пї|95x95п]]'''Стакато''' (од ит.. ''staccarsi'', одвоєно) то мено за файту [[Музична нотация|музичней]] [[Артикулация (музика)|артикулациї]] хтора скрацує реалне тирванє [[Тон|тона]]. Стакато єдна з главних файтох артикулациї хтора ше хаснує у инструменталней и [[Вокална музика|вокалней музики]]. Стакато ше у музичней нотациї означує з точку над главну [[Нота|ноту]], (над єй главу), або исто так под ноту. Теди ше ноту односно тон одграє барз кратко, процивно од леґата або портато артикулациї.<ref>Willi Apel, Harvard Dictionary of Music (Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1960), p. 708.</ref> (опатриц илустрациї нїжей на правим боку) [[File:Staccato.jpg|right|thumb|250px|Означованє стаката з точку под лєбо над нотами]][[File:Staccato izvedba.jpg|right|thumb|250px|Реализоване виводзенє -звучносц стаката]][[File:With staccato.ogg|right|thumb|Звучна илустрация стакато артикулациї]] == Способи виводзеня стаката == '''На рижних инструментох''' ♦ [[Смиково инструменти|Смиково]], ♦ Струново на хторих тон достати зоз потаргованьом струнох, ♦ Дуйних инструментох ше (дума ше на рижнородни и плехово и древени) зоз розличнима технїками граня достава стакато артикулацию. Часто ше за таки инструменти за стакато артикулацию хасную и други вирази. ♦ Инструментох з клавиятуру, стакато ше виводзи зоз швидким дуркнуцом по типки, а потим нагли/швидки одскок пальца або пальцох од типки-клавиятури. ♦ У [[Вокална музика|вокалней музики]], односно у шпиваню технїка стаката вимага схопносц котролованя дияфраґми и удихованє воздуху, алє углавним вязане є за скрацованє тона и диханя. У вокалних композицийох важи исте означованє стакато артикукациї як и у инструменталней музики. [[Композитор]] и пияниста Фредерик Шопен совитовал початнїком пиянистом же би: З''апочинали свойо вежбанє зоз лєгким стакатом, хтори щици шицки часци руки, а окреме ставци, од зацерпнутосци и нєрухомосци.'' Шопеново школяре аж потим започинали грац артикулацию портаменто, леґато и конєчно леґатисимо..''.'' <ref>Kennedy, Joyce; Kennedy, Michael; Rutherford-Jones, Tim, eds. (2012). "Staccato". The Oxford Dictionary of Music (6th ed.). Oxford University Press. [https://en.wikipedia.org/wiki/Digital_object_identifier doi:10.1093/acref/9780199578108.001.0001.] [https://en.wikipedia.org/wiki/ISBN ISBN 978-0-19-957810-8.]</ref> Концом 19. и спочатку 20. вика почало ше хасновац ґрупу знакох за розликованє суптилнєйших ниянсох стаката. То були знаки рижних комбинацийох: точки, вертикални и горизонтални смужки, вертикални и горизонтални клїнчки и под. Заш лєм до даякей стандардизациї тих знакох нє пришло, нє була успишна.<ref>Geoffrey Chew, "Staccato", The New Grove Dictionary of Music and Musicians, second edition, edited by [https://en.wikipedia.org/wiki/Stanley_Sadie Stanley Sadie] and [https://en.wikipedia.org/wiki/John_Tyrrell_(musicologist) John Tyrrell] (London: Macmillan Publishers, 2001).</ref> Викристаловали ше даскельо знаки теорийно и практично у [[Музикованє|музикованю]]. '''Други файти стаката''' ♦ '''''Стакатисимо''''' настал од стаката, вираз (ит. ''staccatissimo'') а у пракси то значи же треба ноти винїково одвоєно, яснєйше и кратше грац од стаката. Часто аж и ознака над нотами иншака, нє означена є з точками алє з малима '''клїнками''' обрацени на горе лєбо на долу. '''Приклад '''зоз Брукнеровей симфониї ч. 0 у де-молу:<ref>McKibbon-U'Ren, Shelagh (2021-05-05). [https://ultimatemusictheory.com/articulation-staccatissimo/ "Articulation #3 - Staccatissimo".] Ultimate Music Theory. Retrieved 2026-05-28.</ref> : <score> \new Score { \new Staff { \relative c' { \time 3/4 \key d \minor \clef treble d8->(\ff cis d2~ d4) a'-! d-! es-! e-! f-! fis-! g-! gis-! a8(-> gis a4) } } } </score> Дзепоєдни композиторе дакеди же би означели у партитури гранє ''стакатисимо'' (''staccatissimo'') ручно написали слово прейґ линийней або над линийни систем, або лєм скрацено '''''staccatiss.''''' '''''♦ Спикато''''' (ит. ''spiccato'' - одтаргнуц, оштро одвоїц) – у скоку одграц, напр, по струни.<ref>[https://www.youtube.com/shorts/qUkBO2pxbmo spiccato i staccato] </ref> '''''♦ Сотиє''''' (француски: ''sautill'e'' - скаканє) одскочне вдеренє зоз малим рухом.<ref>[https://web.archive.org/web/20110310080956/http://josef-egipetsky.narod.ru/Slovar/Inostr_sl/spiccato.htm Музыкальный словарь иностранных слов.] Архів оригіналу за 10 березня 2011. Процитовано 25 липня 2011. [[https://web.archive.org/web/20110310080956/http://josef-egipetsky.narod.ru/Slovar/Inostr_sl/spiccato.htm Архівованo] 2011-03-10 у [https://uk.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine Wayback Machine.]]</ref> '''''♦ Стакато пике''''' (француски: ''staccato piqué'' – серб.трзај) скочне гранє. Виводзи ше лєдво з видлївим рухом смика, то прави виртуозни стакато.<ref>Музыкальный словарь. Толковый с иллюстрациями.Стаккато[недоступне посилання з червня 2019].</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20091130194739/http://www.isakov.org/termp.htm Словарь музыкальных иностранных слов.] Архів оригіналу за 30 листопада 2009. Процитовано 25 липня 2011. [https://web.archive.org/web/20091130194739/http://www.isakov.org/termp.htm Архівовано] 2009-11-30 у [https://uk.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine Wayback Machine.]</ref> '''Древени дуйни инструмент''' За стакато на древеним дуйним инструменту, хаснує ше писк на язичку зоз хторим ше нагло претаргує прецек воздуха. Постоя два файти поновених претаргованьох: ♦ Двойнїсти стакато и ♦ Тройнїсти стакато Мелодийски прикалди: ▶ Мелодия без стакато артикулациї: [[File:Without staccato.ogg|center|Мелодия без стакато артикулациї:]] ▶ Мелодия зоз стакато артикулацию: [[File:With staccato.ogg|center|]] == Литература == == Вонкашнї вязи == * [https://velikirecnik.com/2016/06/20/stakato/#google_vignette Stakato] * [https://www.youtube.com/shorts/KCKAWG-qpz0 Piano articulations you should know:Legato, Nonlegato, stacato] == Референци == <references /> [[Катеґория:Музика]] [[Катеґория:Теория музики]] [[Катеґория:Музична нотация]] [[Катеґория:Музични термини]] r054jkfckxl2c76aa5vd8pj78a4agdy 21308 21305 2026-09-09T08:41:09Z Olirk55 19 Воправка у тексту 21308 wikitext text/x-wiki [[File:Staccato E.svg|right|thumb|84x84px]][[File:Music-staccato.svg|right|40пї|95x95п]]'''Стакато''' (од ит.. ''staccarsi'', одвоєно) то мено за файту [[Музична нотация|музичней]] [[Артикулация (музика)|артикулациї]] хтора скрацує реалне тирванє [[Тон|тона]]. Стакато єдна з главних файтох артикулациї хтора ше хаснує у инструменталней и [[Вокална музика|вокалней музики]]. Стакато ше у музичней нотациї означує з точку над главну [[Нота|ноту]], (над єй главу), або исто так под ноту. Теди ше ноту односно тон одграє барз кратко, процивно од леґата або портато артикулациї.<ref>Willi Apel, Harvard Dictionary of Music (Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1960), p. 708.</ref> (опатриц илустрациї нїжей на правим боку, и долу звучни прикалди). [[File:Staccato.jpg|right|thumb|250px|Означованє стаката з точку под лєбо над нотами]][[File:Staccato izvedba.jpg|right|thumb|250px|Реализоване виводзенє -звучносц стаката]][[File:With staccato.ogg|right|thumb|Звучна илустрация стакато артикулациї]] == Способи виводзеня стаката == '''На рижних инструментох''' ♦ [[Смиково инструменти|Смиково]], ♦ Струново на хторих тон достати зоз потаргованьом струнох, ♦ Дуйних инструментох ше (дума ше на рижнородни и плехово и древени) зоз розличнима технїками граня достава стакато артикулацию. Часто ше за таки инструменти за стакато артикулацию хасную и други вирази. ♦ Инструментох з клавиятуру, стакато ше виводзи зоз швидким дуркнуцом по типки, а потим нагли/швидки одскок пальца або пальцох од типки-клавиятури. ♦ У [[Вокална музика|вокалней музики]], односно у шпиваню технїка стаката вимага схопносц котролованя дияфраґми и удихованє воздуху, алє углавним вязане є за скрацованє тона и з диханьом претаргованє тона. У вокалних композицийох исте означованє стакато артикукациї як и у инструменталней музики. [[Композитор]] и пияниста Фредерик Шопен совитовал початнїком пиянистом же би: З''апочинали свойо вежбанє зоз лєгким стакатом, хтори щици шицки часци руки, а окреме ставци, од зацерпнутосци и нєрухомосци.'' Шопеново школяре аж потим започинали грац артикулацию портаменто, леґато и конєчно леґатисимо..''.'' <ref>Kennedy, Joyce; Kennedy, Michael; Rutherford-Jones, Tim, eds. (2012). "Staccato". The Oxford Dictionary of Music (6th ed.). Oxford University Press. [https://en.wikipedia.org/wiki/Digital_object_identifier doi:10.1093/acref/9780199578108.001.0001.] [https://en.wikipedia.org/wiki/ISBN ISBN 978-0-19-957810-8.]</ref> Концом 19. и спочатку 20. вика почало ше хасновац ґрупу знакох за розликованє суптилнєйших ниянсох стаката. То були знаки рижних комбинацийох: точки, вертикални и горизонтални смужки, вертикални и горизонтални клїнчки и под. Заш лєм до даякей стандардизациї тих знакох нє пришло, нє була успишна.<ref>Geoffrey Chew, "Staccato", The New Grove Dictionary of Music and Musicians, second edition, edited by [https://en.wikipedia.org/wiki/Stanley_Sadie Stanley Sadie] and [https://en.wikipedia.org/wiki/John_Tyrrell_(musicologist) John Tyrrell] (London: Macmillan Publishers, 2001).</ref> Викристаловали ше даскельо знаки теорийно и практично у [[Музикованє|музикованю]]. '''Други файти стаката''' ♦ '''''Стакатисимо''''' настал од стаката, вираз (ит. ''staccatissimo'') а у пракси то значи же треба ноти винїково одвоєно, яснєйше и кратше грац од стаката. Часто аж и ознака над нотами иншака, нє означена є з точками алє з малима '''клїнками''' обрацени на горе лєбо на долу. '''Приклад '''зоз Брукнеровей симфониї ч. 0 у де-молу:<ref>McKibbon-U'Ren, Shelagh (2021-05-05). [https://ultimatemusictheory.com/articulation-staccatissimo/ "Articulation #3 - Staccatissimo".] Ultimate Music Theory. Retrieved 2026-05-28.</ref> : <score> \new Score { \new Staff { \relative c' { \time 3/4 \key d \minor \clef treble d8->(\ff cis d2~ d4) a'-! d-! es-! e-! f-! fis-! g-! gis-! a8(-> gis a4) } } } </score> Дзепоєдни композиторе дакеди же би означели у партитури гранє ''стакатисимо'' (''staccatissimo'') ручно написали тото слово прейґ линийней або над линийни систем, або лєм скрацено '''''staccatiss.''''' '''''♦ Спикато''''' (ит. ''spiccato'' - одтаргнуц, оштро одвоїц) – у скоку одграц, напр, по струни.<ref>[https://www.youtube.com/shorts/qUkBO2pxbmo spiccato i staccato] </ref> '''''♦ Сотиє''''' (француски: ''sautill'e'' - скаканє) одскочне вдеренє зоз малим рухом.<ref>[https://web.archive.org/web/20110310080956/http://josef-egipetsky.narod.ru/Slovar/Inostr_sl/spiccato.htm Музыкальный словарь иностранных слов.] Архів оригіналу за 10 березня 2011. Процитовано 25 липня 2011. [[https://web.archive.org/web/20110310080956/http://josef-egipetsky.narod.ru/Slovar/Inostr_sl/spiccato.htm Архівованo] 2011-03-10 у [https://uk.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine Wayback Machine.]]</ref> '''''♦ Стакато пике''''' (француски: ''staccato piqué'' – серб.трзај) скочне гранє. Виводзи ше лєдво з видлївим рухом смика, то прави виртуозни стакато.<ref>Музыкальный словарь. Толковый с иллюстрациями.Стаккато[недоступне посилання з червня 2019].</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20091130194739/http://www.isakov.org/termp.htm Словарь музыкальных иностранных слов.] Архів оригіналу за 30 листопада 2009. Процитовано 25 липня 2011. [https://web.archive.org/web/20091130194739/http://www.isakov.org/termp.htm Архівовано] 2009-11-30 у [https://uk.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine Wayback Machine.]</ref> '''Древени дуйни инструмент''' За стакато на древеним дуйним инструменту, хаснує ше писк на язичку зоз хторим ше нагло претаргує прецек воздуха. Постоя два файти поновених претаргованьох: ♦ Двойнїсти стакато и ♦ Тройнїсти стакато Мелодийски прикалди: ▶ Мелодия без стакато артикулациї: [[File:Without staccato.ogg|center|Мелодия без стакато артикулациї:]] ▶ Мелодия зоз стакато артикулацию: [[File:With staccato.ogg|center|]] == Вонкашнї вязи == * [https://velikirecnik.com/2016/06/20/stakato/#google_vignette Stakato] * [https://www.youtube.com/shorts/KCKAWG-qpz0 Piano articulations you should know:Legato, Nonlegato, stacato] == Референци == <references /> [[Катеґория:Музика]] [[Катеґория:Теория музики]] [[Катеґория:Музична нотация]] [[Катеґория:Музични термини]] ee01any2wt4iw4ayk5i788zzu00j4zs 14 3524 21306 2026-09-08T21:08:28Z Keresturec 18 Направљена празна страница 21306 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 3525 21307 2026-09-08T21:09:02Z Keresturec 18 Направљена празна страница 21307 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 3526 21313 2026-09-09T10:53:22Z Sveletanka 20 нова статя 21313 wikitext text/x-wiki Охридске озеро (мак. Охридско Езеро, алб. Liqeni i Ohrit) то [[озеро]] у югозаходней часци Сиверней Македониї и восточней часци Албаниї. Поверхносц му 358,2 km². Найвекша ширина виноши 14,8 km, а длужина озера 30,8 km. Назва У античним периодзе назва була Лихнидске озеро (греч. Λυχνιδία λίμνη), зоз значеньом: бистре або бляде озеро. Стара славянска назва, хтора глашела Биле озеро, пошведочена у дзепоєдних жридлох зоз штредньовиковного периоду.[1] Ґеоґрафия Охридске озеро спада до векших европских озерох, коло Балатонского у Мадярскей, Женевского, Боденского и др. На югу Европи, то вшелїяк єдно з найвекших, а источашнє и єдно з найглїбших озерох. Його глїбина досягує до 289 m. Озеро змесцене у глїбокей и завартей котлїни. Зоз шицких бокох, а окреме зоз заходного и восточного, окружую го високи гори. На востоку гора Ґаличица (2255 m), а на заходзе Мокра Гора и Ябланица (1945 m). Озеро ше находзи на надморскей висини 695 метери. Злїву Охридского озера припадаю 40 рики, спомедзи хторих 23 на албанскей и 17 на македонскей териториї. Охридске озеро характеристичне по єдинственей екосистемои богатих ендемских и ридких рошлїнских и животиньских файтох. Окремносц озера настала пре ґеоґрафску изолацию и вельку ґеолоґийну старосц. Тиж так и злїв Охридского озера характеристични по богатим биодиверзитету и ма даскельо рошлїнски файти ендемични за Балканске полуострово. Побрежя Охридского озера були населєни од праисторийного периоду. Найстарши археолоґийни населєня датирую з неолитского периоду, коло 6000 роки п.н.е. Лєм на македонскей часци злїву одкрити вецей як 170 археолоґийни места. Дзекуюци таким прикметом, 1980. року Охридске озеро и варош Охрид преглашени за Шветову скрабнїцу, под защиту Унеска. id165n8xw4t65y0i5b7qusysf9f92ra 21314 21313 2026-09-09T10:56:13Z Sveletanka 20 катеґория и вики вяза 21314 wikitext text/x-wiki Охридске озеро (мак. Охридско Езеро, алб. Liqeni i Ohrit) то [[озеро]] у югозаходней часци Сиверней Македониї и восточней часци Албаниї. Поверхносц му 358,2 km². Найвекша ширина виноши 14,8 km, а длужина озера 30,8 km. Назва У античним периодзе назва була Лихнидске озеро (греч. Λυχνιδία λίμνη), зоз значеньом: бистре або бляде озеро. Стара славянска назва, хтора глашела Биле озеро, пошведочена у дзепоєдних жридлох зоз штредньовиковного периоду.[1] Ґеоґрафия Охридске озеро спада до векших европских озерох, коло Балатонского у Мадярскей, Женевского, Боденского и др. На югу Европи, то вшелїяк єдно з найвекших, а источашнє и єдно з найглїбших озерох. Його глїбина досягує до 289 m. Озеро змесцене у глїбокей и завартей котлїни. Зоз шицких бокох, а окреме зоз заходного и восточного, окружую го високи гори. На востоку гора Ґаличица (2255 m), а на заходзе Мокра Гора и Ябланица (1945 m). Озеро ше находзи на надморскей висини 695 метери. Злїву Охридского озера припадаю 40 рики, спомедзи хторих 23 на албанскей и 17 на македонскей териториї. Охридске озеро характеристичне по єдинственей екосистемои богатих ендемских и ридких рошлїнских и животиньских файтох. Окремносц озера настала пре ґеоґрафску изолацию и вельку ґеолоґийну старосц. Тиж так и злїв Охридского озера характеристични по богатим биодиверзитету и ма даскельо рошлїнски файти ендемични за Балканске полуострово. Побрежя Охридского озера були населєни од праисторийного периоду. Найстарши археолоґийни населєня датирую з неолитского периоду, коло 6000 роки п.н.е. Лєм на македонскей часци злїву одкрити вецей як 170 археолоґийни места. Дзекуюци таким прикметом, 1980. року Охридске озеро и варош Охрид преглашени за Шветову скрабнїцу, под защиту Унеска. [[Катеґория:Озера]] [[Катеґория:Водово екосистеми]] [[Катеґория:Културна скарбнїца]] hc8lq83ofzwon09c3qpqvws1pv0wrma