Википедия
rskwiki
https://rsk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%B1%D0%BE%D0%BA
MediaWiki 1.47.0-wmf.22
first-letter
Медий
Окреме
Розгварка
Хаснователь
Розгварка зоз хасновательом
Википедия
Розгварка о Википедиї
Файл
Розгварка о файлу
МедияВики
Розгварка о МедияВикию
Шаблон
Розгварка о шаблону
Помоц
Розгварка о помоци
Катеґория
Розгварка о катеґориї
TimedText
TimedText talk
Модул
Разговор о модулу
Event
Event talk
Руски пец
0
1040
22268
13439
2026-10-06T21:05:03Z
Olirk55
19
Уложена вонкашну вяза
22268
wikitext
text/x-wiki
[[File:Ruski pec u Starej hizi u R. Keresture 21. 03. 2025.jpg|right|thumb|300px|Руски пец у ''[[Стара хижа у Руским Керестуре|Старей хижи]]'' у [[Руски Керестур|Руским Керестуре]]]]Од другей половки 18. вику дакедишнє домашнє огнїско або котлянка поступно почало заменьовац руски пец, хтору Серби, Бунєвци у [[Бачка|Бачкей]] муровали до своїх обисцох и на [[Салаш|салашох]] упатраюци ше на Нємцох, Мадярох и Словацох хтори ше ту приселєли до часци терашнєй [[Войводина|Войводини]]. Од того часу у їх обисцох постало цеплєйше и чистейше як теди кед ше огривало обисце зоз огнїском або котлянку. Таки новши муровани пец мал свойо часци хтори служели за даяки наменку.
== Функция руского пеца ==
У заднєй просториї (хижи) при Руснацох находзел ше вше на било обилєни вельки руски пец зоз „банком”''. ''Пец служел за зогриванє, за печенє [[Хлєб|хлєба]] и печивох и варенє єдлох''. ''
Часци на пецу вше ше за дацо вихасновало. Пециско було место у пецу дзе ше пекло и варело и дзе згорйовала огрива. На парканю –паточки стала лампа. Банак представял вистирчену муровану часц коло пеца, односно мали „випуст – патка” за шедзенє коло пеца. Дакеди патка служела и за спанє лєбо триманє судзини зоз єдзеньом. Звичайно ту коло пеца була и лавочка справена „на локец” а достаточно широка часц за пецом бул „буджак” хтори бул облюбени простор велїм дзцом за бавенє.
Вжиме старши у обисцу коло руского пеца дримали, после ранших вонкашнїх роботох коло статку, лєбо читали молитвенїки и календари поготов внєдзелю и на церковни швета. У тей просториї хтора була зограта и цепла, челядз ше зазберовала през цали [[дзень]], док жени часто робели даяки ручни роботи: предли, платали, зошивали, дзивки вишивали, менши дзеци ше з дащим бавели. Була опущена и приємна домашня атмосфера у тей єдиней просториї хтору зогривал руски пец..
== Поступок правеня руского пеца ==
Пец бул вимуровани зоз [[Валька|валькох]], посконох, [[Над|наду]] або познєйше штредком 20. вику зоз цеглох и зоз добре помишану глїну и сламу (найчастейше ражову) за оляпкованє. Перше ше вимуровало пециско дас пол [[Метер|метера]] високе и зоз киянку ше набивала глїна, познєйше (новши час) ше по горнєй часци набитей глїни вискладали и прилїпли цегли (лєбо ценки цегелки аж и шомонти алє вельо познєйше же би тримали цеплоту). На тоту часц єдну коло другей на густо ше вертикално лїпкало поскони и заляпковало (малтеровало) з вонка зоз блатом помишаним з плєву лєбо тереку (то длугша плєва). У горнєй часци ше поскони повязало як до копи та на верху пеца настала часц такв. „шийка” а на самим верху находзела ше главка.
[[File:Руски пец у Руским Керестуре 2025. року фотоґрафоване.jpg|right|thumb|300px|Руски пец зоз главку, муровани концом 20. вику у Руским Керестуре.]]
Кед ше тот процес правеня пеца закончел и кед ше о пар днї осушел, прешло ше на чисте, „красше” вимасцованє и гладканє пеца зоз вонка а омасцовало ше го и зоз нука. Пец було потребно сушиц помали „зоз малим огньом” прето же би зоз моцним огньом пец розпукал и курело би ше през розпуклїни. То була причина же ше кажди дзень до ньго затопйовало 10-12 днї пол снопа вигрискох. Окрем сушеня пеца, бул циль и же би поскони у пецу вигорели и же би остало лєм спечене блато. Пец хтори бул направени зоз валькох осушел ше швидше як тот зоз посконох.<ref>Tešić, Miloš; Martinov, Milan; Lazić, Lazar, ур. (1992). Стари занати у Војводини (Научно-стручни скуп Стари занати у Војводини). Novi Sad: Kulturno-istorijsko društvo Proleće na čenejskim salašima - PČESA. стр. 51.</ref>
У случайох же пец розпуковал, ґаздинї мали методу як тоти пукотини „заплатац”. Розправели блато зоз вапном и дакус води и з тоту масу зачухали розпуклїни. Поверх того прилїпели густе платно-ренду и ознова пец премасцели на глатко зоз блатом. Случело ше ґаздинї же у топеню вдерела нєздобачки моцнєйше до „мура” пеца зоз кочергу и „вибила” пец, направела дзиру. Теди тото место тиж мушела даяк „покерпиц” – заплатац.
== Форма пеца ==
Пеци правени ''округлей'' лєбо ''штироугловей'' форми. Штироуглово пеци горню часц мали направену у форми копи, т. є. зужену при верху и тота часц здабала на „шию” а на верху шиї стала мала такв. главка пеца. Штироуглови пеци часто були лїпени (обмотани як з арматуру) зоз пруцом та були и грубши. Округли пеци були дакус ценши и чувствительнєйши на вдереня. Даєдни пеци мали нукашнї и вонкашнї дзверка помедзи хтори ше находзел нє вельки отвор за згартанє ґару кед ше пец чисцел. Тот отвор/дзира бул на 10-15 цм. од жеми и тамаль ше могол ґар зґуровац покля ше дзира нє напольнї за чисцнє а ґар шє виношел вонка. Ґар ше мушело чисциц и виношиц кажди треци дзень.
'''Ґар''' ше кладол до старей купачки и виношел вонка зоз просториї и кед одстал дзень два пре безпечносц (у случаю же остала даєдна жирячка) ґар ше вец сипал на долїк. У долїку стала през жиму одложена [[Желєнява|желєнява]] а ґар нє препущовал воду та ше прето ґар сипал на долїк.
== Топенє до руского пеца ==
[[File:Dzira (celjusc) ruskoho peca 21. 03. 2025.jpg|right|thumb|300px|Дзира до руского пеца през хтору ше топело, ''Стара хижа'' у [[Руски Керестур|Руским Керестуре]]]]До руского пеца ше кладло на огень зоз просториї хтору Руснаци наволовали приклєт. През дзиру до пеца такв. челюсца ше руцали вигризки, копачи, даяки сухи ґранча хтори ше през лєто зберало и одкладало за топенє, паздзере, чутки зоз олупаней [[Кукурица|кукурици]], палїци зоз конопи, надом итд.
'''Огрив''' зоз хтору ше топело уруцовало ше до пеца през дзиру на пециско (то часц хтора була на штред пеца зоднука, дзе огень горел, „место” дзе було найгоруцейше и на тей часци ше пекло и варело). Зоз ожогом ше шпиртало у пецу же би шицка уруцена огрива добре попрегорйовала.
'''Ожог''' мал древене длугше пориско а тиж була длугша и желєзна часц ключки як и сам верх. Могло ше розшпиртовац огень и зоз колїками алє колїки ше знали запалїц. Жирячку ше згартало у пецу зоз кочергу, и потим ше пец заверал зоз брилу.
'''Кочерга''' мала длугоке пориско и на концу зоз древа (грубша дещичка) направену як малу „таблу” (у горнєй часци угли були зокруглєни) зоз хтору ше могло згартац жирячку лєбо ґар. Кочерга була прилагодзена велькосци дзири до пеца, потребно було же би дакус була менша од дзири же би ше нє глобела на челюсцу (початок дзири). Новши часи допринєсли тому же ше кочерги могли направиц зоз грубшого плеху та длужей тирвали, з тим же у долнєй часци були дас єден цент зогнути по длужини плеха же би ше лєгчейше шмикали по сподку пеца.
[[File:Brila 20240806 103639 (2).jpg|thumb|Брила (у историйно — етнолоґийней збирки ''Одняте од забуца'' у [[Коцур|Коцуре]])|300px]]
'''Брила''' могла буц правена на два способи и вимасцена з глїни. Таки брили зоз глїни знали направиц и сами ґаздинї лєм менєй тирвали бо часто попукали од [[Температура|цеплоти]]. Познєйше брили були правени зоз плеху або и цименту у новшим чаше. Значне було же би направена брила добре налєговала на челюсцу (на дзиру до пеца) и же би була грубини найменєй 5 цм. Пец заварти зоз добру брилу длужей зачувал цеплоту пеца.
'''Плехово брили''' нє правели ґаздинї, алє [[Коваль|ковалє]]. Таки брили були драгши алє длужей тирвали. Ґазда до коваля однєсол обруч зоз колєса, з тим же кед могол перше го скруцел дома по мери яка дзира (ширина и длужина) до пеца, лєбо лєм вимерал дзиру а коваль обруч скруцел як треба и обил зоз плехом а на плех прибил ручку и ножки зоз желєза та так фиксировал брилу же би стабилно стала.
'''Циментова брила''' почала ше правиц у новшим чаше кед ше зявел цимент. Вона була драга алє длуго ше ю могло хасновац такп. вично. До металней фурми ше усипал уж розпрвени цимент зоз воду и писком. На штредок ше поставела метална ручка. Кед ше маса цименту ствардла брила була готова, порихтана такой за хаснованє. <ref>[https://issuu.com/rusnak/docs/ruska_hiza ''Руске обисце''] – Автор Олена Папуґа </ref>
== Отримованє руского пеца ==
Влєце кед ше нє топело, каждого року ґазда вошол до пеца и омасцел пец зоз помишаним жовтим блатом и плєву же би ше през лєто пец осушел и за шлїдуюцу жиму бул ознова порихтани за зогриванє и готовенє єдлох за фамелию.
През жиму ше вецей раз обилєло пец на било зоз загашеним вапном. Фамелиї були вельочислени та ше нєпрестано коло пеца шедало на патку и лавочку и [[фарба]] ше щухала, прето ше мушело пец ошвижиц, дезинфиковац т. є. обилїц.
Познєйше ше зявели одвитуюци моцнєйши рижнофарбово цифровани папери (куповало ше их у дутянох такв. „на метер”) хтори ше припинало лєбо лїпело коло пеца и теди ше нє мушело часто вжиме билїц. Папери нє були длуготирваци поготов кед було у обисцу мали дзеци бо им було интересантне тот папер кус покус оддзерец. Креативни ґадинї зоз рижнороднима идеями, коло пеца прибили зоз малима [[Гвозд|гвоздзиками]] напр. керпару хтору сами виткали та так мали менєй роботи билїц 2-3 раз у мешацу пец.
== Додатни погодносци хаснованя пеца ==
Гоч ше до такого руского пеца зоз велїм койчим топело у таким пецу ґаздинї заш лєм у нїм упекли найсмачнєйши хлєб, лепинї, поґачи, рейтеши, рижни пити, [[Кромпля|кромплї]] на лупу, руску мачанку зоз ребрами и други єдзеня. У таких пецох ше пекли и капущанїки. После печеня хлєба и печивох цеплоту пеца ше ище вше могло вихасновац. Кладло ше такой за брилу предза зоз конопи после вибильованя, тиж даяка зачувана [[овоц]] же би ше осушела, а поготов млєко же би ше усирело зоз хторго ше после будзе правиц сир. За брилу вше ше кладол глїняни гарчок з воду же би було у доме, през цали дзень цеплей води.
У зависносци дзе бул вимуровани пец у хижи, ґазда знал ґу пецу водоравно додац дески кельо було потребно а хтори поставел на ножки/ноґари и тота часц служела дзецом за спанє.
[[File:Kaljova pec zoz 20. viku 2025-03-21.jpg|right|thumb|300px|Кальова пец зоз 20. вику у Руским Керестуре]]
Таки пеци по валалских обисцох ше длуго хасновали а були и найекономичнєйши за фамелию. Познєйше ше руски пеци осучаснєли и були безпечнєйши. Зявели ше ''вальки'', зоз хторих ше правели пеци а ище познєйше цегли (поготово печени-кальово, a початком 20 вику а по валалох дакус познєйше), тиж и желєзни палїци-шини хтори були подпора же би пец добре стал. Таки пеци зоз печених цеглох достали и нове мено ''кальово пеци''. Вони естетски красше випатрали, лєгчейши були за отримованє. Муровани су (часто ше гварело же су складани) у рижних формох; векши, менши лєбо висши а узши итд. а завишело од велькосци и места просториї дзе ше пец находзел. Таки пеци жителє вше менєй наволовали же то „руски пец.”
Нєшка руски пец мож видзиц у ''Старей рускей хижи'' у Руским Керестуре хтора и защицена як материялне културне нашлїдство Р. Сербиї, потим у старших обисцох хтори набивани лєбо правени зоз валькох у хторих уж нїхто нє бива.
== Литература ==
* Олена Папуґа ''РУСКЕ ОБИСЦЕ'', Руски пец 26-28 бок
* ''ХРИСТИЯНСКИЙ КАЛЕНДАР'' 1975, 83-89 бок
== Вонкашня вяза ==
* [https://www.facebook.com/groups/619325385178103/posts/1792985901145373/ Руски пец]
* [https://www.youtube.com/watch?v=NJhbrjotz3Y Ruskа hiža, ruski pec] Видео знїмок
* [https://www.ravnoplov.rs/ paorska peć/] ravnoplov.rs
* [https://gsigma.rs/blog/paorske-pecke-kad-se-o-grejanju-nije-razmisljalo/ Paorske pećke: Kad se o grejanju nije razmišljalo] Autor članka: Nadica Jakovljev 2022. gsigma.rs
* [https://rs.rbth.com/istorija-rusije/90801-ruska-pec Какво је место у животу Руса имала руска пећ?]
== Референци ==
[[Катеґория:История]]
[[Катеґория:Култура]]
[[Катеґория:Руски Керестур|Стара хижа у Руским Керестуре]]
abq1w56zohc2hzfpae6nhu1yv20d33y
Аменорея
0
3795
22267
22263
2026-10-06T12:36:06Z
Olirk55
19
Референци, фотґрафиї
22267
wikitext
text/x-wiki
[[File:Menstrual cup filled with mentstrual blood.jpg|right|thumb|300px|Менструални погарик напольнєни зоз менструалну креву]]'''Аменорея''' (лат. ''amenorrhoea'') то стан хтори характеристични по одсуствованю менструациї <ref name=":1"> Мишић, Милан, ур. (2005). Енциклопедија Британика. А-Б. Београд: Народна књига : Политика. стр. 41. ISBN 86-331-2075-5.
</ref> през найменєй шейсц мешаци, а може буц физиолоґийна и патолоґийна.<ref name=":2">[https://web.archive.org/web/20071030201711/http:/www.zdravlje.com/bolesti-i-stanja-kod-zena/amenoreja.html „Аменореја”.] Архивирано из [https://zdravlje.com/bolesti-i-stanja-kod-zena/amenoreja.html оригинала] 30. 10. 2007. г. Приступљено 14. 12. 2007.
</ref>Физиолоґийна аменорея представя нормалне одсуствованє менструациї у периодзе пред пубертетом, у ваготносци, под час дойченя и после менопаузи. Патолоґийна аменорея ше дзелї на примарну и секундарну.<ref>[https://web.archive.org/web/20071017034349/http:/www.medicina.hr/clanci/menstruacija.htm „Менструација”.] Архивирано из [https://www.medicina.hr/clanci/menstruacija.htm оригинала] 17. 10. 2007. г. Приступљено 14. 12.
2007.</ref>
Примарна настава кед ше при физично и полно дозретей дзивки перша менструация
(менарха) нє зяви до 16. року живота.<ref name=":1" />Присутна є при 0,1% женскей популациї. Секундарна аменорея представя одсуствованє менструациї у трох циклусох або 6 мешацох при женох хтори уж мали менструацию.<ref name=":1" />Тота файта аменореї ше зявює при коло 1% женох.<ref>[https://www.vasginekolog.rs/articles.php?arid=4 Amenoreja (Izostanak menstruacije u generativnom dobu žene)]</ref>
Нєпорядни менструални циклус, у хторим ше менструация зявює у интервалу од 35 дньох до 6 мешацох, означує ше як олиґоменорея.<ref name=":2" /> Аменорея може буц симптом нєплодносци.<ref>[https://web.archive.org/web/20030509140343/http:/www.geocities.com/cssbeograd/menstprobl.htm „Менструални проблеми”.] Архивирано из [https://www.yahoo.com/ оригинала] 09. 05. 2003. г. Приступљено
14. 12. 2007.</ref>
== Етиолоґия ==
Аменорея нє хорота,<ref name=":1" />алє симптом хтори можу спричинїц розлични етиолоґийни фактори: гипоталамусни поремеценя (тумори и инфилтративни лезиї, психотропни лїки, траценє тїлесней чежини, прейґмирна физична активносц, психоґени поремеценя – емоционални стрес, анорексия и подобне), гипофизни поремеценя (деструктивни лезиї, гипопитуитаризем, тумори, конґенитални поремеценя), поремеценя ваєчнїкох (синдром полицистичних [[Ваєчнїки|ваєчнїкох]], вчасна овариялна инсуфициєнция, тумори, тестикуларна феминизация, ґалактоземия, хемиотерапия, ирадияция), поремеценя ґениталного тракту (атрофия ендометриюму, стеноза цервиксу, гематоколпос, конґениталне одсуствованє [[Плоднїца|плоднїци]] и ваґини), охореня щитного шлїжнїку (гипотиреоидизем, гипертиреоидизем), охореня надпокруткових шлїжнїкох (конґенитална адренална гиперплазия, Кушинґов синдром, тумори, Адисонова хорота).<ref name=":2" />
== Компликациї ==
Нєлїчена аменорея представя ризик за остеопорозу и вчасну исхемийну хороту шерца, а кед є здружена зоз синдромом полицистичних ваєчнїкох, гиперплазию и карцином ендометриюму. Жени часто познєйше у живоце маю гипертензию (повисшени кревов прицисок), диябетес и гиперлипидемию (повисшени уровень масци у креви).<ref name=":2" />
== Дияґноза ==
[[File:Estradiol.svg|right|thumb|Леченє зоз надокнадзованьом хормона естроґена (на слики) кед циль посцигованє плодносци]]Дияґноза ше поставя на основи анамнези, детального ґинеколоґийного и ултразвучного препатрунку и гормоналних анализох (баюални гормонални статус зоз функционалнима тестами). Барз часто потребне дияґностику дополнїц зоз гистероскопию, лапароскопию и кариоґрамом (хромозомску анализу).<ref name=":2" /> <ref>Speroff L, Fritz MA (2005). Clinical Gynecologic Endocrinology and Infertility. Lippincott Williams & Wilkins (2005). p. 403ff. [https://en.wikipedia.org/wiki/ISBN ISBN 978-0-7817-4795-0.]</ref>
== Лїченє ==
Лїченє унапрямене на корекцию основного поремеценя, потим на надополньованє гормону естроґену и кед циль посцигованє плодносци, на индукцию [[Овулация|овулациї]]. Надополньованє естроґену нєобходне пре спричиньованє длугорочних компликацийох.
При хронїчней ановулациї зоз нормалним уровньом естроґену нєобходне цикличне
применьованє проґестерону пре спричиньованє гиперплазиї еднометриюму. <ref name=":2" />
'''Опать ище'''
* [[Менарха]]
* [[Плоднїца]]
== Вонкашнї вязи ==
* [https://eklinika.telegraf.rs/zdravlje/96107-sta-je-amenoreja-zasto-nastaje-i-kako-se-leci-ovo-stanje Šta je amenoreja, zašto nastaje i kako se leči ovo stanje] eklinika.telegraf.rs
* [https://www.ginekologmilosradovic.rs/amenoreja-izostanak-menstruacije-uzroci-dijagnostika-i-lecenje/ AMENOREJA (IZOSTANAK MENSTRUACIJE): Uzroci i ...]
* Nawaz, Gul; Rogol, Alan D. (2022), [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482168/ "Amenorrhea",] ''StatPearls'', Treasure Island (FL): StatPearls Publishing, [https://en.wikipedia.org/wiki/PubMed#PubMed_identifier PMID 29489290], retrieved 2022-02-17
== Референци ==
<references />
[[Катеґория:Медицина]]
[[Катеґория:Ґинеколоґия]]
3l4mv9tiqoiwduk8c33w9lfdudelaid
Михайло Рамач
0
3796
22269
22265
2026-10-07T02:50:08Z
Keresturec
18
Робене на табели
22269
wikitext
text/x-wiki
{{Инфорамик
| headerstyle = background: #ccf;
| header1 =<big> Михайло Рамач </big>
| label2 = | data2 = .jpg]]
| label3 = Назвиско | data3 =
| label4 = Датум народзеня | data4 =16. авґуст 1951.
| label5 = Датум упокоєня | data5 =13. май, 2023 (71)
| label6 = Державянство | data6 = югославянске, сербске
| label7 = Язик творох | data7 = руски, українски
| label8 = Школа | data8 = Ґимназия, Рим
| label9 = Универзитет | data9 = История, Филозофски факултет Нови Сад
| label10 = Наукови ступень | data10 =
| label11 = Период твореня | data11 =1975-2022
| label12 = Жанри | data12 = новинарство, литература, прекладательство
| label13 = Поховани | data13 = у Петроварадину
| label14 = Припознаня | data14 = Витяз професиї,
Витяз шора Святого папи Силвестера
Ордена Ярослава Мудрого
}}
'''Михайло Рамач''' (*16. авґуст 1951. року—†[[13. май]] 2023), новинар, [[писатель]], сценариста и прекладатель.
== Биоґрафия ==
Михайло Рамач народзени 16. авґуста 1951. року у [[Руски Керестур|Руским Керестуре]]. Родичи оцец Дюра и мац Леона родз. Медєши. Вон бул найстарши спомедзи пецерих дзецох у фамилиї. У Руским Керестуре закончел основну школу, док ґимназию и лицей закончел у Риме, у Українскей папскей малей семинариї. Дипломовал историю на Филозофским факултету у Новим Садзе.
Михайло Рамач бул оженєти зоз Верунку нар. Гнатко. У малженстве мали дзивку Анамарию.
== У швеце журнализма и литератури ==
Михайло Рамач бул новинар у Руским слове, Дневнику и тижньових новинох Нєзависни. Бул єден зоз сновательох Нєзависного дружтва новинарох Войводини (1990), главни и одвичательни редактор новинох Наша Борба (1998), Войводина (1999–2001) и Данас (2006–2009). Бул дописователь аґенциї Укринформ (1993–2006) и Радия Шлєбодна Европа (од 1998), як и редактор християнского часописа ''Дзвони'' (1993–1997).
У НВУ Руске слово Михайло Рамач oбявел кнїжки писньох: ''Либрето за єдно лєто'' (1974),1 ''Шитар'' (1982), ''Сказка о гушлярови и гушлї'' (1986, преложена на сербскогорватски, мадярски, словацки и румунски), ''Рапух медзи гвиздами'' (1988, преложена на ґрузийски), ''Чукундїдов ошмих'' (2003), ''Повист о Данилови и Феркови и Ґаброви'' (2008) и ''Дуга над Дунайом'' (2018). Року 2022. вишла му кнїжка прози ''У нас на салашу бул ґенерал.''
По сербски обявел кнїжки есейох: ''Повест о почетку краја'' (2002), ''S one strane snova'' (2003), ''Šesti oktobar'' (2008), ''Dunavska rapsodija'' (2018), ''Zov vedrih vidika'' (2018), кнїжку приповедкох ''Noć na stanici Keleti'' (2020) и кнїжку писньох ''Druga obala'' (2020).
Михайло Рамач преложел на язик войводянских Руснацох ''Псалми'' (2003). Вєдно з братом [[Янко Рамач|др Янком Рамачом]] преложел ''Святе писмо'' (Библию, 2019).
Преложел на руски або з руского на сербски коло штерацец кнїжки, медзи иншима твори Десанки Максимович, Бошка Ивкова, Петка Войнича Пурчара, Олеса Гончара, Мирослава Антича, Лази Костича, Сент Еґзиперия, Колодия, Пушкина, Маяковского, Байрона…
Михайло Рамач пририхтал антолоґию рускей поезиї ''Ми ту нє госци'' (Ужгород 1997), котра вишла паралелно по руски и українски (преложел Петро Скунць).
Преложел шицки литературни твори у читанкох за 1, 2, 3, и 4. класу стреднєй школи, хтори пририхтал Юлиян Тамаш. Преложел учебнїки хемиї за 1, 2, 3. и 4. класу стреднєй школи. Преложел Ґеоґрафску читанку за 6. класу основней школи, Историйну читанку за 6. класу основней школи и учебнїк Общетехнїчне образованє за 6. класу основней школи.
Преложел на сербски язик кнїжки [[Мелания Павлович|Меланиї Павлович]]: ''Веселинка'' (1990) и ''Били жаданя'' (1999).
У периодики Михайло Рамач обявел преклади на руски и сербски язик даскелїх стоткох литературних творох. Зложел антолоґию поезиї войводянских Руснацох ''Ми ту нє госци'' / ''Ми тут не гості'' (Ужгород, Україна, 1997).
Обявел кнїжку ''Перли шветовей поезиї'' (2021) – перши преклади на руски значних творох од класики по новши часи.
Пририхтал за друкованє кнїжки: Arkadij Žukovski, Orest Subteljni – ''Kratka istorija Ukrajine'' (Dan Graf, 2018); Živan Marelj – ''Ukidanje autonomije Vojvodine, početak razbijanja Jugoslavije'' (Dan Graf, 2020) и [[Янко Сабадош]] – ''Розваляни салаш'' (Руске слово, 2021).
Його есеї заступени у кнїжкох: ''Histories of hope in the first person'' (EBRD, London 2008); ''Evropa: (ne)ispričana priča'' (Zavod za kulturu Vojvodine / Srpski PEN centar, 2015).
По його сценарийох на Радио телевизиї Войводини зняти седем сериї о дзеведзешатих рокох ХХ вика и серия у 12 епизодох ''Дунай, занавше'', хтора у прекладзе була емитована у Румуниї, а по мадярски на ТВ Панон.
Михайло Рамач ношитель припознаньох ''Витяз професиї'', ''Витяз шора Святого папи Силвестера'' и ''Ордена Ярослава Мудрого''. Достал награду часописа ''Шветлосц'' Микола М. Кочиш, як и награду видавательней редакциї НВУ Руске слово ''Гавриїл Костельник'' и новинарски награди Светозар Милетич, Светозар Маркович, Станислав Маринкович и Славуй Хаджич. Бул судски прекладатель за українски язик у Сербиї и член Союзу писательох України.
Михайло Рамач бул цалого животa, по своїх опредзелєньох, прихильнїк українскей ориєнтациї медзи войводянскима Руснацами.
Михайло Рамач ше упокоєл 13. мая, 2023. року у Петроварадину (71).
Михал Рамач як автор текстох за [[Композиция|композициї]]
{| class="wikitable"
|+
!
! colspan="7" |<big>Михал Рамач як автор текстох за [[Композиция|композициї]]</big>
|-
!
! colspan="7" |У народним духу
|-
|
|'''Рок'''
|'''Наслов писнї'''
|'''Композитор'''
|
|'''Рок'''
|'''Наслов писнї'''
|'''Композитор'''
|-
|1.
|1975.
|[https://www.youtube.com/watch?v=YpxQRrZhbvY Топольова балада]
|Витомир Бодянец
|5.
|1995.
|Далєка моя
|Борис Бучко
|-
|2.
|1975.
|[https://www.youtube.com/watch?v=NTyTnln5rSo&pp=ygUMQmlsaSB0b3BvbGpp Били тополї]
|Яким Сивч
|6.
|2004.
|[https://www.youtube.com/watch?v=WXDpPTQc3_g Писня керестурских ловарох]
|Юлиян Рамач
|-
|3.
|1975.
|[https://www.youtube.com/watch?v=VOO_JSgH_nU Вирнїк писнї]
|Владислав Надьмитьо
|7.
|2004.
|[https://www.youtube.com/watch?v=jx7RTKWa-2U&list=RDjx7RTKWa-2U&start_radio=1 Салаши] (за [[хор]])
|Юлиян Рамач
|-
|4.
|1985.
|Чапаши у шнїгу
|Владислав Надьмитьо
|
|
|
|
|-
!
! colspan="7" |У забавним духу
|-
|1.
|1975.
|Ноц на розходу
|Витомир Бодянец
|9.
|1984.
|Гимна двацецрочних
|Михал Лїкар
|-
|2.
|1976.
|Пипинє
|Иван Чукляш
|10.
|1985.
|Представа сходзи з репертоара
|Ґоран Павич
|-
|3.
|1976.
|Ноцна писня
|Владислав Надьмитьо
|11.
|1985.
|Михалово лєто
|Юлиян Рамач
|-
|4.
|1977.
|Елеґия чеканя
|Витомир Бодянец
|12.
|1985.
|[https://www.youtube.com/watch?v=5vOX_etnGtw Любов на кею]
|Ференц Ковач
|-
|5.
|1977.
|[https://www.youtube.com/watch?v=VjGQcUoSVYk Уж преквитаю орґони]
|Владимир Горняк
|13.
|1991.
|[https://www.youtube.com/watch?v=alumm_265Rc Врацим ше ище на Старе Селище]
|Мирослав Пап
|-
|6.
|1978.
|Сон лєтнєй ноци
|Владислав Надьмитьо
|14.
|2002.
|Дражка на салаш
|Юлиян Рамач
|-
|7.
|1982.
|[https://www.youtube.com/watch?v=4mBZuWJM35Q Писня старей лампочки]
|Ференц Ковач
|15.
|2010.
|Блуканє
|Драґан Новакович
|-
|8.
|1983.
|Писмо
|Михал Лїкар
|
|
|
|
|-
! colspan="8" |<big>Дзецински писнї компоновани за фестивал Рускей култури ''Червене пупче''</big>
|-
|1.
|1995.
|Ґереґар
|Татиана Барна
|4.
|1997.
|Шпивак
|Татиана Барна
|-
|2.
|1995.
|Яки страшни швет
|<div style="text-align: center;"> "
|5.
|1997.
|Шпивачки
|<div style="text-align: center;"> "
|-
|3.
|1996.
|Як чежко буц мали
|<div style="text-align: center;">"
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
! colspan="8" |<big>Ружова заградка</big>
|-
|1.
|2003.
|[https://www.youtube.com/watch?v=W267HMzW-Fg Кури ше зоз Бабиного кута]
|Мирослав Пап
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|
|
|
|
|}
== Ґалерия ==
== Литература ==
* Јулијан Тамаш, Михал Рамач, Русинска књижевност, историја и статус, Матица српска, 1984. б. 349.
== Вонкашнї вязи ==
* [https://nar.org.rs/rue/%d0%bc%d0%b8%d1%85%d0%b0%d0%bb-%d1%80%d0%b0%d0%bc%d0%b0%d1%87/ Михал Рамач], НАР новинарска асоцияция Руснацох, nar.org.rs , 6. фебруар 2018
* [https://zavod.rs/wp-content/uploads/2019/04/CERVENA-RUZA-II-WEB.pdf Михал Рамач (биоґрафия и список композицийох)], Червена ружа 1962-2011, Том II, Завод за културу войводянских Руснацох, Нови Сад, 2014, б. 525.
* [https://www.youtube.com/watch?v=gbtX8LlldVI&t=125s Mihal Ramač,TV emisija Moj švet], kanal Dzivadzivka, YouTube, youtube.com, 27. junij, 2023.
* [https://www.radiosvoboda.org/author/%D0%BC%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE-%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%87/-pomr Михайло Рамач], Радіо Свобода, radiosvoboda.org
* [https://esu.com.ua/article-882250 Рамач Михайло], Енциклопедія Сучасної України [Електронний ресурс] / редкол. : І. М. Дзюба, А. І. Жуковський, М. Г. Железняк [та ін.] ; НАН України, НТШ. – Київ: Інститут енциклопедичних досліджень НАН України, 2024, оновл. 2026.
* [https://www.ruskeslovo.com/upokojel-se-novinar-pisatelj-i-prekladatelj-mihajlo-ramac/ Упокоєл ше новинар, писатель и прекладатель Михайло Рамач (1951–2023)], Рутенпрес, 13. май 2023.
== Референци ==
1 Јулијан Тамаш, Књижевна дела објављена на русинском језику 1890-1980, Русинска књижевност, историја и статус, Матица српска, 1984. б. 454.
0ffdo4awfvzyy3fo86g7s66oegss1od
Бардар
0
3797
22270
2026-10-07T07:43:55Z
Olirk55
19
Нови бок: „Бардар – то ремеселнїк/майстор хтори правел барда. Бардар бул майстор старого ремесла хтори правел барда за кросна на хторих ше ручно ткало. Бардо єдна зоз найважнєйших часцох на кроснох. Бардо ше хасновало за правилне розподзельованє нїткох основи и за ,,зб…“
22270
wikitext
text/x-wiki
Бардар – то ремеселнїк/майстор хтори правел барда.
Бардар бул майстор старого ремесла хтори правел барда за
кросна на хторих ше ручно ткало.
Бардо єдна зоз найважнєйших часцох на кроснох. Бардо ше
хасновало за правилне розподзельованє нїткох основи и за
,,збиванє'' праве натканого платна. (серб. потке).
Виробок барда вимагал вельку схопносц и прецизносц.
Бардар перше порихтал и обрабял ценки древени дещички,
хтори ше поставяло до раму. Медзи нїма охабяни єднаки
розмаки през хтори преходзели нїтки-цверни основи. Од
числа и густосци тих ценких палїчкох завишело яке будзе
наткане платно.
Добри бардар мушел знац обробяц древо, алє и ткац, прето
же бардо мушело буц прилагодзене файти кроснох и тканю
на нїх. Нєправилне або нєєднаке бардо могло очежовац
тканє и вплївовало на випатрунок и квалитет платна.
Барда ше давно найчастейше правело зоз древа, а
познейше ше хасновало и други материяли. Майстор –
бардар мушел посцигнуц вельку правилносц, прето же и
найменши розлики у розмакох медзи дзирками були
видлїви у натканим платну.
Тото ремесло було дакеди важне, барз значне у штредкох и
реґионох у хторих ше вельо ткало у обисцох. Понеже ше
ручне тканє и кросна почало вше менєй хасновац, так ше и
потреба за бардарами зменшовала. Нєшка бардарске
традицийне ремсло анї нє постої.
--- При Руснацох постої и назвиско Бардар. Предпоставя ше
же назвиско походзи од даєдного члена тей фамелиї хтори
бул у дотику зоз бардарством.
Литература
Словнїк народного язика I том А-Н, 2017. рок
ryhvtirp8o23bvc8zyxoycn8kf7qr6f
22271
22270
2026-10-07T08:23:49Z
Sveletanka
20
ушорйованє
22271
wikitext
text/x-wiki
'''Бардар''' – то ремеселнїк/майстор хтори правел [[Бардо|барда]].
Бардар бул майстор старого ремесла хтори правел барда за кросна на хторих ше ручно ткало. Бардо єдна зоз найважнєйших часцох на кроснох. Бардо ше хасновало за правилне розподзельованє нїткох основи и за „збиванє” праве натканого платна. (серб. потке).
Виробок барда вимагал вельку схопносц и прецизносц. Бардар перше порихтал и обрабял ценки древени дещички, хтори ше поставяло до раму. Медзи нїма охабяни єднаки розмаки през хтори преходзели нїтки-цверни основи. Од числа и густосци тих ценких палїчкох завишело яке будзе наткане платно.
Добри бардар мушел знац обробяц древо, алє и ткац, прето же бардо мушело буц прилагодзене файти кроснох и тканю на нїх. Нєправилне або нєєднаке бардо могло очежовац тканє и вплївовало на випатрунок и квалитет платна.
Барда ше давно найчастейше правело зоз древа, а познєйше ше хасновало и други материяли. Майстор – бардар мушел посцигнуц вельку правилносц, прето же и найменши розлики у розмакох медзи дзирками були видлїви у натканим платну.
Тото [[ремесло]] було дакеди важне, барз значне у штредкох и реґионох у хторих ше вельо ткало у обисцох. Понеже ше ручне тканє и кросна почало вше менєй хасновац, так ше и потреба за бардарами зменшовала. Нєшка бардарске традицийне ремесло анї нє постої.
При [[Руснаци у Сербиї|Руснацох]] постої и назвиско Бардар. Предпоставя ше же назвиско походзи од даєдного члена тей фамелиї хтори бул у дотику зоз бардарством.
== Литература ==
* ''Словнїк руского народного язика'' I том А-Н, 2017. рок
11s59u46hyqxs58m9vqlhsfgzou3vrc
22272
22271
2026-10-07T09:47:12Z
Olirk55
19
Формированє бока, литература, ґотоґрафиї
22272
wikitext
text/x-wiki
[[File:Брдарски занает 3.jpg|right|thumb|300px|Єдноставне бардо яке правели дакеди ремесельнїки бардаре]]'''Бардар''' (х. род, Слц. ''brdár'', серб. ''брдар'') то [[Ремесло|ремеселнїк]]/майстор хтори правел ткацки [[Бардо|барда.]] Бардар бул майстор старого ремесла хтори правел ткацки барда за [[кросна]] на хторих ше ручно ткало. Бардо єдна зоз найважнєйших часцох на кроснох. Бардо ше хасновало за правилне розподзельованє нїткох основи и за ,,збиванє'' праве натканого платна (серб. потке).
Виробок барда вимагал вельку схопносц и прецизносц. Ремесельнїк-бардар мушел порихтац рам хтори тиж бул зоз древа а до хторого укладал дещички (узки и ценки, такв. тирсци), або зоз нащиканого наду, хтори бул гладки. Барда було вецей файти спрам густосци тирсцох: ридши барда (мали на ридше тирсци), тиж барда штреднєй густосци и густейши барда.
[[File:Брдарски занает 2.jpg|right|thumb|300px|Примитивнєйши барда хтори правел бардар розличней длужини]]За виробок барда бардар перше порихтал и обрабял ценки древени дещички, хтори ше поставяло до раму. Медзи нїма охабяни єднаки розмаки през хтори преходзели нїтки-цверни основи. Найчастейше рам бул твардо обмотовани зоз грубшим порващком же би над, або палїчки твардо статли.
Од числа и густосци тих ценких палїчкох-тирсцох завишело яке будзе наткане платно. Добри бардар мушел знац обробиц древо, алє и познац технїку тканя, прето же бардо мушело буц прилагодзене файти кроснох и тканю на нїх. Нєправилне або нєєднаке бардо могло очежовац тканє и вплївовало на випатрунок и квалитет платна. Бардаре давно найчастейше барда правели зоз древа, а познейше ше правело мануфктурно або индустрийски и хасновало ше и други материяли. Майстор – бардар мушел посцигнуц вельку правилносц и прецизносц, прето же и найменши розлики у розмакох медзи дзирками одражовали ше и були видлїви у натканим платну.
Тото ремесло було дакеди важне, барз значне у штредкох и реґионох у хторих ше вельо ткало у обисцох. Понеже ше ручне тканє и кросна почало вше менєй хасновац, так ше и потреба за бардарами зменшовала. Нєшка бардарске традицийне ремсло анї нє постої, єдноставно з модернєйшим часом щезло..
'''Назвиско Бардар при Руснацох'''
▶ При [[Руснаци у Сербиї|Руснацох]] постої ище єдно значенє слова бардар а то назвиско за фамелию Бардарово. Предпоставя ше же фамелийне назвиско Бардар походзи од даєдного члена тей фамелиї хтори бул у дотику зоз бардарством: ''Були таки майстрове, у Коцуре Лацко'' ''бул бардар.''
== Литература ==
''Словнїк руского народного язика I том А-Н'', 2017. рок
== Вонкашня вяза ==
[https://web.archive.org/web/20230314103653/https://www.niti.rs/tehnika-tkanja/ Tехника ткањa – NITI”.] ''www.niti.rs''. Архивирано из [https://web.archive.org/web/20230314103653/https://www.niti.rs/tehnika-tkanja/ оригинала] 14. 03. 2023. г. Приступљено 2023-03-14.
[[Катеґория:Справа]]
[[Катеґория:Алати]]
ds5rs68r8wpvgwcj178stqr45b4tdsn
22273
22272
2026-10-07T09:49:16Z
Olirk55
19
Катеґория
22273
wikitext
text/x-wiki
[[File:Брдарски занает 3.jpg|right|thumb|300px|Єдноставне бардо яке правели дакеди ремесельнїки бардаре]]'''Бардар''' (х. род, Слц. ''brdár'', серб. ''брдар'') то [[Ремесло|ремеселнїк]]/майстор хтори правел ткацки [[Бардо|барда.]] Бардар бул майстор старого ремесла хтори правел ткацки барда за [[кросна]] на хторих ше ручно ткало. Бардо єдна зоз найважнєйших часцох на кроснох. Бардо ше хасновало за правилне розподзельованє нїткох основи и за ,,збиванє'' праве натканого платна (серб. потке).
Виробок барда вимагал вельку схопносц и прецизносц. Ремесельнїк-бардар мушел порихтац рам хтори тиж бул зоз древа а до хторого укладал дещички (узки и ценки, такв. тирсци), або зоз нащиканого наду, хтори бул гладки. Барда було вецей файти спрам густосци тирсцох: ридши барда (мали на ридше тирсци), тиж барда штреднєй густосци и густейши барда.
[[File:Брдарски занает 2.jpg|right|thumb|300px|Примитивнєйши барда хтори правел бардар розличней длужини]]За виробок барда бардар перше порихтал и обрабял ценки древени дещички, хтори ше поставяло до раму. Медзи нїма охабяни єднаки розмаки през хтори преходзели нїтки-цверни основи. Найчастейше рам бул твардо обмотовани зоз грубшим порващком же би над, або палїчки твардо статли.
Од числа и густосци тих ценких палїчкох-тирсцох завишело яке будзе наткане платно. Добри бардар мушел знац обробиц древо, алє и познац технїку тканя, прето же бардо мушело буц прилагодзене файти кроснох и тканю на нїх. Нєправилне або нєєднаке бардо могло очежовац тканє и вплївовало на випатрунок и квалитет платна. Бардаре давно найчастейше барда правели зоз древа, а познейше ше правело мануфктурно або индустрийски и хасновало ше и други материяли. Майстор – бардар мушел посцигнуц вельку правилносц и прецизносц, прето же и найменши розлики у розмакох медзи дзирками одражовали ше и були видлїви у натканим платну.
Тото ремесло було дакеди важне, барз значне у штредкох и реґионох у хторих ше вельо ткало у обисцох. Понеже ше ручне тканє и кросна почало вше менєй хасновац, так ше и потреба за бардарами зменшовала. Нєшка бардарске традицийне ремсло анї нє постої, єдноставно з модернєйшим часом щезло..
'''Назвиско Бардар при Руснацох'''
▶ При [[Руснаци у Сербиї|Руснацох]] постої ище єдно значенє слова бардар а то назвиско за фамелию Бардарово. Предпоставя ше же фамелийне назвиско Бардар походзи од даєдного члена тей фамелиї хтори бул у дотику зоз бардарством: ''Були таки майстрове, у Коцуре Лацко'' ''бул бардар.''
== Литература ==
''Словнїк руского народного язика I том А-Н'', 2017. рок
== Вонкашня вяза ==
[https://web.archive.org/web/20230314103653/https://www.niti.rs/tehnika-tkanja/ Tехника ткањa – NITI”.] ''www.niti.rs''. Архивирано из [https://web.archive.org/web/20230314103653/https://www.niti.rs/tehnika-tkanja/ оригинала] 14. 03. 2023. г. Приступљено 2023-03-14.
[[Катеґория:Справа]]
[[Катеґория:Алати]]
[[Катеґория:Ремесло]]
7bp8rlwbo4eoupy048oau8ft4i0rg3h