Википедия rskwiki https://rsk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%B1%D0%BE%D0%BA MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter Медий Окреме Розгварка Хаснователь Розгварка зоз хасновательом Википедия Розгварка о Википедиї Файл Розгварка о файлу МедияВики Розгварка о МедияВикию Шаблон Розгварка о шаблону Помоц Розгварка о помоци Катеґория Розгварка о катеґориї TimedText TimedText talk Модул Разговор о модулу Event Event talk Презвиско 0 1483 22275 18253 2026-10-07T19:37:23Z Olirk55 19 Додати вонкашнї вязи 22275 wikitext text/x-wiki '''Презвиско''' то фамелийне мено и состойна часц особного мена. Презвиско по правилу дополнює мено чловека и на тот способ тота особа ше розликує од других людзох. При векшини [[Народ|народох]], презвиско идентификує фамелийну припадносц особи, хторa ше преноши зоз ґенерациї на ґенерацию и указує на сродство, алє постоя и други традициї презвискох. Презвиско може буц перше лєбо остатнє место подполного мена - у зависносци од традициї народа и хаснованя презвиска.<ref>[https://www.britannica.com/topic/surname "Surname".] Britannica, [https://web.archive.org/web/20230317203302/https://www.britannica.com/topic/surname Archived,] rom the original on 17 March 2023. Retrieved 11 April 2023.</ref> Народзене дзецко найчастейше достава [[Оцец|оцово]] презвиско, ридше [[Мац|мацерово]], дакеди двойнїсте презвиско, комбиноване зоз презвискох мацери и оца. Постої и традиция пременки предмалженского презвиска до презвиска после  винчаня, а то симболизує преход зоз єдней фамелиї до другей. Медзи опциями за тоту пременку: жена бере презивиско мужа, жена бере двойнїсте презвиско, обидвойо беру двойнїсте презвиско, двойнїсте презвиско даваю лєм дзецом, муж бере женово презвиско. Двойнїсти презвиска, хтори розликую припадносц особи двом фамелийом, досц часта. Постої и традиция пременки законченя презвиска у зависносци од пола особи (женски форми презвиска) лєбо у зависносци од єй статуса у дружтве. == История европских презвискох == Нашлїдзене фамелийне презвиско указовало на припадносц особи истого племена, походзенє од заєднїцкого предка, лєбо у узшим смислу - истей фамелиї. Презвиска ше хасновали досц часто у Старим Риме, першенствено медзи фамелийнима племствами. Перши презвиска зазначени у сиверней Италиї у 10-11. вику - у економски найрозвитшим реґиону Европи. Од Ломбардиї прйґ Пиємонта, презвиско ше преширело до сушедней Прованси (юговосточна Французка), а 1066. року зоз Нормандиї (сиверна Французка) Норманє пренєсли до Анґлиї. У Европи у штреднїм вику презвиска ше практично нє хасновали, почали ше хасновац од 15. вику, першенствено медзи висшима пасмами жительства и племства. На преходзе зоз 15. до 16. вику, презвиска ше почали хасновац у Данскей, Нємецкей, Швайцарскей, тиж и у Шведскей. == Характеристики презвискох народох у Европи == '''Славянски презвиска''' Презвиска на початку наставали од занїманьох, ґеоґрафского положеня, назва места биваня и походзеня, особлївосцох, прикмети особних презвискох (индивидуални ознаки, психични и други). Могли буц и инши жридла твореня презвискох алє вони маю меншу улогу у процесу твореня презвискох и назвискох. Як таке, презвиско настало у другей половки 14. вику, коло 1375. року. Пре шицки начишлєни компоненти нєшка постоя рижнородни презвиска. У велїх славянских язикох (пре морфолоґийни характеристики язика), женски презвиска ше, по правилу, розликую по форми од хлопских. При даєдних язикох, напр. у литванским, презвиска маю розлични форми за хлопох, одати и нєодати жени (Ясайтис, Ясатени, Ясайтити). Даскельо слова дефиную и хасную слово ,,презвиско<nowiki>'' як синоним за ,,фамелийне мено.''</nowiki>  Сучасна наука придава значну увагу питаньом '''''ономастики.''''' То наука о значеню и твореню менох, презвискох. Основопоклонїк славянскей ономастики бул Ф. Мишкович. хтори 1860-1874. рокох хтори публиковал три значни документованя славянских особних и ґеоґрафичних назвох, презвискох. '''Сербски презвиска''' У сербским народзе Вуков ''Сербски словнїк'' презвиско означує як синоним за походзенє.<ref>[https://books.google.ba/books?id=58oGAAAAQAAJ&hl=sr&pg=PT12&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Српски рјчник] Lexicon serbico-germanico-latinum, autor: Vuk Stefanović Karadžić</ref> Векшина сербских презвискох препознатлїви по суфиксу -ич (серб. '''-'''''ић''). Суфикс -ић славянски деминутив, хторому основна улога творенє патронима и матронима (наставки по хлопскей и женскей линиї). Преценює ше же два трецини сербских презвискох закончує ше на -'''''ић''''' лєбо -'''''вић'''''. Розлики у презвискох медзи Сербами зоз [[Сербия|Сербиї]] и Сербами зоз других крайох углавним у тим же єдни презвиска формовали сербски власци, у складу зоз народну традицию, док други презвиска формовали цудзи власци. Вельке число сербских фамелийох ма исти презвиска, гоч су нє у медзисобним сродстве.<ref>[https://web.archive.org/web/20090705235518/http://www.srpsko-nasledje.co.rs/sr-l/1998/11/article-14.html SRPSKI TIĆ PREZIVA SE NA IĆ] Српско наслеђе, Историјске свеске бр. 11, 1998.</ref> Основа презвиска може буц рижнородна. Звичайно то особне мено родоначалнїка одредзеней фамелиї. Найчастейше то оцово, дїдово лєбо мено даєдного другого хлопского предка у директней линиї сродства. Побочна линия сродства, зявює ше алє лєм винїмково. Постоя и презвиска хтори постали зоз мена женского предка. „Снователь презвиска“ нє муша буц вше предки по кревовим сродстве. Случує ше же то можу буц и други особи (усвоїтель, старатель, добротвор и др), тиж дзепоєдни сербски презвиска додзелєни спрам ремесла чийо предходнїки були у дотику зоз одредзеним ремслом. <ref>[https://www.poreklo.rs/2012/02/13/brdar/?script=lat#google_vignette Brdar]</ref> Нєшкайши презвиска и їх творенє и здобуванє у Сербиї вяже ше за княза Александра Карадьордєвича, хтори 1851. року зоз єдним актом розказал успоставиц и запровадзиц тирваци презвиска по найстарших и найзначнєйших предкох.<ref>[https://web.archive.org/web/20130104233934/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/05/30/srpski/R00052901.shtm Mutili i s prezimenima]Архивирано из [http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/05/30/srpski/R00052901.shtm ориґинала]</ref> Особни презвиска у бувшей Югославиї виучовали Т. Маретич, Р. Роґич, П. Скок и други. '''Українски презвиска''' Українски презвиска маю барз обсяжну морфологию формованя. Дакеди по презвиску мож одредзиц точнє реґион лєбо аж и локалитет у України зоз хторого походзи предок особи, а мож предпоставиц и занїманє предка, припадносц козакох лєбо [[Священїк|священству]], чин-ранґ, лєбо окремни характеристики, як и старосц/древносц презвиска. Перша нє велька публикация о українских презвискох була статя А. И. Степовича ''Заметка о происхождениi малорусских фамилий'', друкована 1882. року у воронєжских'' филолоґических записках,'' Спрам думаня I. Франка початок утвердзованя презвискох як нашлїдних власних назвох придавало ше значносц у України и спрам духовносци. Києвски митрополит Петро Могила 1632. року, розказал парохиялним священїком водзиц евиденцию народзених, винчаних и умартих. Медзитим, толкованє презвиска може буц двосмислово, окреме у поглядзе одредзованя [[Нация|националносци]]. Напр., презвиско зоз туркийским кореньом нє значи же предок бул Татар, вон єдноставно могол буц наволани зоз туркийским словом хторе було звичайне у тим чаше (як цо Сагайдак, Сагайдачни, Сагайдаченко - пре хаснованє тоболца (заднї конєц стрели) на стрелох Козакох). Хаснованє фамелийних менох-презвискох у урядових записох почало досц вчас пре потреби назначованя права на маєток. Фамелийни мена окреме части у писаних жридлох од 14. по 16. вик. Спочатку фамелийни мена углавним хасновали богати людзе хтори мали богатство ([[Тарґовец|тарґовци]], бояри, маґнати, жемовласнїки). Медзитим, уж у 17. вику, такп. шицки Українци мали свойо презвиска, без огляду же ше презвиска часто трансформовали, а на їх основи могли настац нови презвиска, напр. син чловека зоз презвиском [[Коваль|Коваљ]] могол достац презвиско Коваленко (син Коваља), а його жена ше волала Ковалиха. Велї презвиска ше зявили у цеку Запорошскей Сичи, прето же уключуюци и приклонююци ше Сичи, Козак менял свойо старе презвиско до нового. Презвиска здобули стабилносц аж у 19. вику. Урядови презвиска и нєурядови назвиска коеґзистовали паралелно, а то ше одражело у українскей дїялносци и кнїжовней литератури.<ref>Масенко Л. Т. Українські імена і прізвища. — Київ: Знання, 1990. — 48 бок.</ref> '''Русийски презвиска''' Русийски презвиска ше зяавели досц позно. Векшина з нїх походзи зоз церковних патронимох (оцового), як цо то Иванов, Петров итд. Вельо менєй походза зоз назвиска. Даєдни од файти дїялатносци, места походзеня, других фамелийних презвискох. Перши презвиска ше зявели на териториї модерней Русиї у Новоґородскей републики, прилапююци звичай од Велького князовства у Литваниї у 14–15. вику. До конца 18. и штредком 19. вику векшина жительства централней Русиї нє мала презвиска.<ref>[http://www.all-names.net/f_familii/ist_fam2.php История русских фамилий: Приглашаем в путешествие]</ref> Штредком 19. вику, окреме после утаргованя кметства 1861. року, презвиска ше формую при векшини селянох. Процес здобуваня презвискох углавним зазкончени аж коло 1930-их рокох. '''Шпански презвиска''' У жемох – подручох дзе ше бешедує на шпанским язику хасную ше двойнїсти презвиска. Перша часц презвиска по оцови, друга часц мацерово презвиско. У Шпаниї од 1999. року уведзени [[Закон (право)|закон]] хтори допущує одроснутей особи пременїц рядошлїд презвиска. Одати жени маю свойо презвиска, и на тих местох дзе ше звичайно хаснує презвиско мужа. Кед жена хаснує мужово презвиско, вона го додава ґу обидвом своїм презвиском лєбо першому алє додава „de“ опрез нїх. '''Портуґалски презвиска''' У жемох портуґалского бешедного подруча хасную ше и двойнїсти презвиска, алє рядошлїд хаснованя подполно процивни од шпанского: перша часц презвиска мацерово, а друга часц презвиска од оца, алє тото друге значнєйше. == Руски презвиска == Руски презвиска хтори пописани у [[Руски Керестур|Руским Керестуре,]] [[Коцур|Коцуре]] и других местох дзе жию [[Руснаци у Сербиї|Руснаци]] [[Дюрдьов|(Дюрдьов,]] [[Шид]], [[Вербас]], [[Кула]], [[Беркасово]], [[Бачинци]] и други), потвердзую же су творени од истих жридлох як и при других народох. Остава лєм проблематика наукового точного вишлїдзованя кеди и як помадярени даєдни руски/русински презвиска о чим дацо писал у краткей студиї ''Нашо назвиска'' [[Дюра Биндас]]. У його студиї пописани перши презвиска доселєнцох 1770. року (початок насельованя 1745. рок) до тедишнього Керестура (Бачкерестура) и Коцура (початок досельованя дакус познєйше, коло 1765. року). Податки вжати зоз найстарших руских матрикулох. Познєйше тоту тему о презвискох преучовал [[Микола М. Кочиш]], а тиж виглєдовал публициста и новинар [[Мирон Жирош]], професор др. Михайло Фейса.<ref>[https://www.researchgate.net/publication/269784075_Rusinska_prezimena_u_Srbiji Rusinska prezimena u Srbiji]</ref>. У новшим чаше тему о презвискох мадярского походзеня бачванско-сримских Русинох ширше облапела и обробела у своєй постдипломскей роботи зоз хтору докторовала и хтору публиковала 2012. року, Гайналка Фирис, нєшка Др. славистики PhD, хтора жиє и роби у Будимпешти. Цикаве зявенє при Руснацох поготов у Руским Керестуре, же велї фамелиї окрем презвиска (як ше пишу) маю и '''''назвиска''''' (як их волаю). Презвиска хтори ше часто, або частейше зявюю маю найвецей назвиска, напр. Надь - 6 назвиска, Пап-4, Гайдук-4, Будински, Гарди, Еделински-3, Варґа-2 итд. Вироятнє назвиска дати тим фамелийом же би ше их лєгчейше розпознавало. Назвиска давани по особних менох старших предкох, лєбо фамелийох хтори ше змишали, даєдни означую руску назву фамелийох зоз мадярскима презвисками. == Перши руски презвиска == Зоз своїм приселєньом 11 особох, 1745. року до нового краю - Косцелїско, на керестурску пустару Кулского паньства, тоти особи зазначени зоз тима презвисками: Сабов, Колар, Кудлач, Рац, Чизмодий, Фоґараш, Емеди, Лутеран, Терек, Загата, Лукач. Поступно ше досельовало жительство у наиходзацим периодзе зоз урядовим документом одлуки - велїчества царици Мариї Терезиї о насельованю 200 руских [[Грекокатолїцка церква|грекокатолїцких]] фамелийох. Контракт подписани у Зомборе а подписал го администратор Франц Йозеф де Редл. Поступно ше приселєли ище велї фамелиї зоз новима презвисками. У записох од 1753. року о новонасталих маєткох доселєних особох, записани тоти презвиска (приказани дзепоєдни): Орос, Киш, Мункачи, Шанта, Микловш, Салак, Гарди, Хома, Керекярто, Маковицки, Козубски, Тот, Шугайда, Абодї, Венчелай, Добрай, Варґа, Пап, Гвоздак, Пирмицки, Югас, Надь, Попеґай, Бесерминї, Мойчар, Папуґа, Пустовински, Бабинчак, Вереб, Лендєр, Голош, Рус, Вашаргелї, Керестурик, Русковски, Козубски, Палинкаш, Сабадош, Торма, Еделински, Канюх, Бесерминї, Майхер, Колошняї, Земанї, Боднар, Гербут, Силадї, Дїтко, Пастовнїцки Ґовля, Кирила, Такач, Франко, Чордаш, Лацко, Чорба итд. Тоти особи (начишлєни лєм глави фамелиї) зоз рижнима презвисками, доселєни найвецей з просторох (Горнїци) и зоз местох нєшкайшей восточней Словацкей, з часци України и Мадярскей. == Литература == * Дюра Биндас, ''Нашо назвиска'', Руски Календар 1936. рок, бок 42-45 * Симеон Сакач, ''Нашо презвиска'', НВУ Руске слово Нови Сад, Народни Календар 1972. рок, бок 87-96 * Микола М. Кочиш, ''Линґвистични роботи'' * Юлиян Тамаш, ''Руски Керестур лїтопис и история'' (1745-1991) бок:63-67 * Мирон Жирош, ''Бачванско-сримски Русанци дома и у швеце,'' I том 1997. рок, (Презвиска и топомини керестурских парохиянох) бок 27-32 * Гайналка Фирис, ''Презвиска мадярского походзеня при бачванско-сримских Руснацох,'' BBB II (Bibliotheca Baltoslavica Budapestiensis II) Budapest 2012. == Вонкашня вяза == * [https://sr.wikipedia.org/wiki/ Onomastika] * [https://www.researchgate.net/publication/269784075_Rusinska_prezimena_u_Srbiji Руски презвиска у Войводини-Сербиї] (язик: сербски) * [https://rtvcentarsrem.rs/%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85-%D1%80%D1%83%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B0-%D0%B4%D1%80%D1%83%D0%B3%D0%B5-%D0%BC%D0%B8%D0%B3%D1%80/ Презимена сремских Русина друге миграције] rtvcentarsrem.rs == Референци == <references /> [[Катеґория:Презвиска]] hl0l1cljaoqdgtg3oxyxcr8u10fw8wc Сунякалов 0 2583 22276 18638 2026-10-08T09:32:10Z Sveletanka 20 22276 wikitext text/x-wiki '''Сунякалов''' (серб. ''комарник''; од мадь. ''sunyoghalo'' дословно: „галов, мрежа о суньоґох”) – [[посцель]] оградзена, защицена од суньоґох з плахитку и под.: ''Тото платно'' (на сунякалове), ''хторе ше тиж волало сунякалов, ткало ше зоз предзи на ридко же би воздух могол преходзиц, алє и же би суньоґи нє вошли до сунякалова. Под сунякаловом ше, влєце у вельких горучавох, спало под отвореним конком.'' Сунякалов ше хасновало през лєтушнї час кед було горуцо. Сунякалов- посцель направена так же ше на корунки поприбивало дещички на горе. Горе ше их скапчало тиж з дещичками. На тоти дещички ше преруцело своєй роботи платно. Тото платно, хторе ше тиж волало сунякалов, ткало ше зоз предзи на ридко же би [[воздух]] могол преходзиц, алє и же би суньоґи нє вошли до сунякалова. Под сунякаловом ше, влєце у вельких горучавох, спало под отвореним конком. Без огляду на горучави, людзе ше и влєце найчастейше закривали през ноц зоз [[Пирнаґи|перину]] та тиж и у суняколову. Перина була велькосци як и посцель, алє у перини було менєй напущаного [[Пирє|пиря]] до турбука (напр. 3-4 кили) же би перина була ценша и лєгчейша и же би под ню нє було влєце барз горуцо спац. У [[Народ|народзе]] постої и нєшка виреченє: • Пошол до [[Пирнаґи|пирнаґох]]- значи же пошол спац. == Хороти як пошлїдок уджобнуца суньоґи (охвату) == Сунякалов барз добра охрана од велїх хоротох, нє лєм од малариї. Суньоґи преноша вируси и паразити хтори виволую озбильни хороти. Найзначнєйши хороти од хторих мож охориц кед ше нє хаснує сунякалов як єдну файту защити то: * Горучка Заходного Нилу (вирус хтори преноши домашня суньоґа зоз роду ''Culex''; старши особи и особи зоз ослабеним имунитетом можу достац запалєнє мозґа), * Дирофиларийоза (Шерцови хробак) ― паразит хтори напада пси и мачки, алє го суньоґа може пренєсц и на чловека; при людзох ше хорота манифестує зоз зявеньом подскорових ґужлїкох, * Денґа горучка, Зика вирус, Чикунґуня горучка и Жовта горучка то хороти у цеплєйших крайох; кажда хорота на окремни способ дїйствує на заражену особу: од високей температури,больох у зґлобох и мишицох хтори можу тривац и мешацами, очкодованє печинки, покруткох. Зика вирус спричинює благи симптоми алє ваготни жени ше окреме муша защициц прето же хорота може виволац аномалиї при бебох (микроцефалию). == Ґалерия == <gallery> Файл:Mosquitonet149.jpg|Сунякалов над посцелю. </gallery> == Литература == * ''Словнїк руского народного язика II'', О – Я, Нови Сад 2017, б. 551. * Олена Папуґа, ''Руске обисце'', Нови Сад, 2012 рок, бок 37. == Вонкашнї вязи == * [https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/malaria World Healt Organization factsheet], ''www.who.int''. Приступене 08.10.2026. [[Катеґория:Обисце]] [[Катеґория:Ствари у Руским обисцу]] go5rhxsl7ckgl9fz462oa2ih8soznn3 22278 22276 2026-10-08T10:16:23Z Sveletanka 20 укладанє фотоґрафиї 22278 wikitext text/x-wiki [[File:Mosquitonet149.jpg|thumb|right|250px|Сунякалов над посцелю]] [[File:VOILETTE tulle creme brode.png|thumb|right|250px|Защита од суньоґох]] '''Сунякалов''' (серб. ''комарник''; од мадь. ''sunyoghalo'' дословно: „галов, мрежа о суньоґох”) – [[посцель]] оградзена, защицена од суньоґох з плахитку и под.: ''Тото платно'' (на сунякалове), ''хторе ше тиж волало сунякалов, ткало ше зоз предзи на ридко же би воздух могол преходзиц, алє и же би суньоґи нє вошли до сунякалова. Под сунякаловом ше, влєце у вельких горучавох, спало под отвореним конком.'' Сунякалов ше хасновало през лєтушнї час кед було горуцо. Сунякалов- посцель направена так же ше на корунки поприбивало дещички на горе. Горе ше их скапчало тиж з дещичками. На тоти дещички ше преруцело своєй роботи платно. Тото платно, хторе ше тиж волало сунякалов, ткало ше зоз предзи на ридко же би [[воздух]] могол преходзиц, алє и же би суньоґи нє вошли до сунякалова. Под сунякаловом ше, влєце у вельких горучавох, спало под отвореним конком. Без огляду на горучави, людзе ше и влєце найчастейше закривали през ноц зоз [[Пирнаґи|перину]] та тиж и у суняколову. Перина була велькосци як и посцель, алє у перини було менєй напущаного [[Пирє|пиря]] до турбука (напр. 3-4 кили) же би перина була ценша и лєгчейша и же би под ню нє було влєце барз горуцо спац. == Хороти як пошлїдок уджобнуца суньоґи (охвату) == Сунякалов барз добра охрана од велїх хоротох, нє лєм од малариї.<ref>[http://www.mosquito-netting.com/ "All Mosquito Netting Info"]. Archived from the [https://www.hugedomains.com/domain_profile.cfm?d=mosquito-netting.com original] on 2010-03-04. Retrieved 08.10.2026.</ref> Суньоґи преноша вируси и паразити хтори виволую озбильни хороти. Найзначнєйши хороти од хторих мож охориц кед ше нє хаснує сунякалов як єдну файту защити то: * Горучка Заходного Нилу (вирус хтори преноши домашня суньоґа зоз роду ''Culex''; старши особи и особи зоз ослабеним имунитетом можу достац запалєнє мозґа), * Дирофиларийоза (Шерцови хробак) ― паразит хтори напада пси и мачки, алє го суньоґа може пренєсц и на чловека; при людзох ше хорота манифестує зоз зявеньом подскорових ґужлїкох, * Денґа горучка, Зика вирус, Чикунґуня горучка и Жовта горучка то хороти у цеплєйших крайох; кажда хорота на окремни способ дїйствує на заражену особу: од високей температури,больох у зґлобох и мишицох хтори можу тривац и мешацами, очкодованє печинки, покруткох. Зика вирус спричинює благи симптоми алє ваготни жени ше окреме муша защициц прето же хорота може виволац аномалиї при бебох (микроцефалию). == Ґалерия == <gallery> Файл:Mosquitonet149.jpg|Сунякалов над посцелю. </gallery> == Литература == * ''Словнїк руского народного язика II'', О – Я, Нови Сад 2017, б. 551. * Олена Папуґа, ''Руске обисце'', Нови Сад, 2012 рок, бок 37. == Вонкашнї вязи == * [https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/malaria World Healt Organization factsheet], ''www.who.int''. Приступене 08.10.2026. == Референци == [[Катеґория:Обисце]] [[Катеґория:Ствари у Руским обисцу]] i8re8j7cc1af068ckjkdptwupsp7o9y Михайло Рамач 0 3796 22274 22269 2026-10-07T13:46:02Z Keresturec 18 Уложена слика, викивяза, мали виправки 22274 wikitext text/x-wiki {{Инфорамик | headerstyle = background: #ccf; | header1 =<big> Михайло Рамач </big> | label2 = | data2 = [[File:Mihajlo Ramač.jpg|center|290px]] | label3 = Назвиско | data3 = | label4 = Датум народзеня | data4 =16. авґуст 1951. | label5 = Датум упокоєня | data5 =13. май, 2023 (71) | label6 = Державянство | data6 = югославянске, сербске | label7 = Язик творох | data7 = руски, українски | label8 = Школа | data8 = Ґимназия, Рим | label9 = Универзитет | data9 = История, Филозофски факултет Нови Сад | label10 = Наукови ступень | data10 = | label11 = Период твореня | data11 =1975-2022 | label12 = Жанри | data12 = новинарство, литература, прекладательство | label13 = Поховани | data13 = у Петроварадину | label14 = Припознаня | data14 = Витяз професиї, Витяз шора Святого папи Силвестера Ордена Ярослава Мудрого }} '''Михайло Рамач''' (*16. авґуст 1951. року—†[[13. май]] 2023), новинар, [[писатель]], сценариста и прекладатель. == Биоґрафия == Михайло Рамач народзени 16. авґуста 1951. року у [[Руски Керестур|Руским Керестуре]]. Родичи оцец Дюра и мац Леона родз. Медєши. Вон бул найстарши спомедзи пецерих дзецох у фамилиї. У Руским Керестуре закончел основну школу, док ґимназию и лицей закончел у Риме, у Українскей папскей малей семинариї. Дипломовал историю на Филозофским факултету у Новим Садзе. Михайло Рамач бул оженєти зоз Верунку нар. Гнатко. У малженстве мали дзивку Анамарию. == У швеце журнализма и литератури == Михайло Рамач бул новинар у ''Руским слове'', ''Дневнику'' и тижньових новинох ''Нєзависни''. Бул єден зоз сновательох Нєзависного дружтва новинарох Войводини (1990), главни и одвичательни редактор новинох ''Наша Борба'' (1998), ''Войводина'' (1999–2001) и ''Данас'' (2006–2009). Бул дописователь аґенциї ''Укринформ'' (1993–2006) и ''Радия Шлєбодна Европа'' (од 1998), як и редактор християнского часописа ''Дзвони'' (1993–1997). У НВУ Руске слово Михайло Рамач oбявел кнїжки писньох: ''Либрето за єдно лєто'' (1974),1 ''Шитар'' (1982), ''Сказка о гушлярови и гушлї'' (1986, преложена на сербскогорватски, мадярски, словацки и румунски), ''Рапух медзи гвиздами'' (1988, преложена на ґрузийски), ''Чукундїдов ошмих'' (2003), ''Повист о Данилови и Феркови и Ґаброви'' (2008) и ''Дуга над Дунайом'' (2018). Року 2022. вишла му кнїжка прози ''У нас на салашу бул ґенерал.'' По сербски обявел кнїжки есейох: ''Повест о почетку краја'' (2002), ''S one strane snova'' (2003), ''Šesti oktobar'' (2008), ''Dunavska rapsodija'' (2018), ''Zov vedrih vidika'' (2018), кнїжку приповедкох ''Noć na stanici Keleti'' (2020) и кнїжку писньох ''Druga obala'' (2020). Михайло Рамач преложел на язик войводянских Руснацох ''Псалми'' (2003). Вєдно з братом [[Янко Рамач|др Янком Рамачом]] преложел ''Святе писмо'' (Библию, 2019). Преложел на руски або з руского на сербски коло штерацец кнїжки, медзи иншима твори Десанки Максимович, Бошка Ивкова, Петка Войнича Пурчара, Олеса Гончара, Мирослава Антича, Лази Костича, Сент Еґзиперия, Колодия, Пушкина, Маяковского, Байрона… Михайло Рамач пририхтал антолоґию рускей поезиї ''Ми ту нє госци'' (Ужгород 1997), котра вишла паралелно по руски и українски (преложел Петро Скунць). Преложел шицки литературни твори у читанкох за 1, 2, 3, и 4. класу стреднєй школи, хтори пририхтал Юлиян Тамаш. Преложел учебнїки хемиї за 1, 2, 3. и 4. класу стреднєй школи. Преложел ''Ґеоґрафску читанку'' за 6. класу основней школи, ''Историйну читанку'' за 6. класу основней школи и учебнїк ''Общетехнїчне образованє'' за 6. класу основней школи. Преложел на сербски язик кнїжки [[Мелания Павлович|Меланиї Павлович]]: ''Веселинка'' (1990) и ''Били жаданя'' (1999). У периодики Михайло Рамач обявел преклади на руски и сербски язик даскелїх стоткох литературних творох. Зложел антолоґию поезиї войводянских Руснацох ''Ми ту нє госци'' / ''Ми тут не гості'' (Ужгород, Україна, 1997). Обявел кнїжку ''Перли шветовей поезиї'' (2021) – перши преклади на руски значних творох од класики по новши часи. Пририхтал за друкованє кнїжки: Arkadij Žukovski, Orest Subteljni – ''Kratka istorija Ukrajine'' (Dan Graf, 2018); Živan Marelj – ''Ukidanje autonomije Vojvodine, početak razbijanja Jugoslavije'' (Dan Graf, 2020) и [[Янко Сабадош]] – ''Розваляни салаш'' (Руске слово, 2021). Його есеї заступени у кнїжкох: ''Histories of hope in the first person'' (EBRD, London 2008); ''Evropa: (ne)ispričana priča'' (Zavod za kulturu Vojvodine / Srpski PEN centar, 2015). По його сценарийох на Радио телевизиї Войводини зняти седем сериї о дзеведзешатих рокох ХХ вика и серия у 12 епизодох ''Дунай, занавше'', хтора у прекладзе була емитована у Румуниї, а по мадярски на ТВ Панон. Михайло Рамач ношитель припознаньох ''Витяз професиї'', ''Витяз шора Святого папи Силвестера'' и ''Ордена Ярослава Мудрого''. Достал награду часописа ''Шветлосц'' ''Микола М. Кочиш,'' як и награду видавательней редакциї НВУ ''Руске слово'' ''Гавриїл Костельник'' и новинарски награди Светозар Милетич, Светозар Маркович, Станислав Маринкович и Славуй Хаджич. Бул судски прекладатель за українски язик у Сербиї и член Союзу писательох України. Михайло Рамач бул цалого животa, по своїх опредзелєньох, прихильнїк українскей ориєнтациї медзи войводянскима Руснацами. Михайло Рамач ше упокоєл 13. мая, 2023. року у Петроварадину (71). {| class="wikitable" |+ ! ! colspan="7" |<big>Михал Рамач як автор текстох за композициї</big> |- ! ! colspan="7" |У народним духу |- | |'''Рок''' |'''Наслов писнї''' |'''Композитор''' | |'''Рок''' |'''Наслов писнї''' |'''Композитор''' |- |1. |1975. |[https://www.youtube.com/watch?v=YpxQRrZhbvY Топольова балада] |Витомир Бодянєц |5. |1995. |Далєка моя |Борис Бучко |- |2. |1975. |[https://www.youtube.com/watch?v=NTyTnln5rSo&pp=ygUMQmlsaSB0b3BvbGpp Били тополї] |Яким Сивч |6. |2004. |[https://www.youtube.com/watch?v=WXDpPTQc3_g Писня керестурских ловарох] |Юлиян Рамач |- |3. |1975. |[https://www.youtube.com/watch?v=VOO_JSgH_nU Вирнїк писнї] |Владислав Надьмитьо |7. |2004. |[https://www.youtube.com/watch?v=jx7RTKWa-2U&list=RDjx7RTKWa-2U&start_radio=1 Салаши] (за [[хор]]) |Юлиян Рамач |- |4. |1985. |Чапаши у шнїгу |Владислав Надьмитьо | | | | |- ! ! colspan="7" |У забавним духу |- |1. |1975. |Ноц на розходу |Витомир Бодянєц |9. |1984. |Гимна двацецрочних |Михал Лїкар |- |2. |1976. |Пипинє |Иван Чукляш |10. |1985. |Представа сходзи з репертоара |Ґоран Павич |- |3. |1976. |Ноцна писня |Владислав Надьмитьо |11. |1985. |Михалово лєто |Юлиян Рамач |- |4. |1977. |Елеґия чеканя |Витомир Бодянєц |12. |1985. |[https://www.youtube.com/watch?v=5vOX_etnGtw Любов на кею] |Ференц Ковач |- |5. |1977. |[https://www.youtube.com/watch?v=VjGQcUoSVYk Уж преквитаю орґони] |Владимир Горняк |13. |1991. |[https://www.youtube.com/watch?v=alumm_265Rc Врацим ше ище на Старе Селище] |Мирослав Пап |- |6. |1978. |Сон лєтнєй ноци |Владислав Надьмитьо |14. |2002. |Дражка на салаш |Юлиян Рамач |- |7. |1982. |[https://www.youtube.com/watch?v=4mBZuWJM35Q Писня старей лампочки] |Ференц Ковач |15. |2010. |Блуканє |Драґан Новакович |- |8. |1983. |Писмо |Михал Лїкар | | | | |- ! colspan="8" |<big>Дзецински писнї компоновани за фестивал Рускей култури ''Червене пупче''</big> |- |1. |1995. |Ґереґар |Татиана Барна |4. |1997. |Шпивак |Татиана Барна |- |2. |1995. |Яки страшни швет |<div style="text-align: center;"> " |5. |1997. |Шпивачки |<div style="text-align: center;"> " |- |3. |1996. |Як чежко буц мали |<div style="text-align: center;">" | | | | |- | | | | | | | | |- ! colspan="8" |<big>Ружова заградка</big> |- |1. |2003. |[https://www.youtube.com/watch?v=W267HMzW-Fg Кури ше зоз Бабиного кута] |Мирослав Пап | | | | |} == Ґалерия == <gallery> Файл:Ucasnjiki Mitinga poeziji 1974.jpg|Учашнїки Митинґа поезиї 1974. року. З лїва: Мария Стрибер, Михайло Фейди, Агнета Бучко, Михайло Рамач, Мелания Рамач, [[Юлиян Надь]]. </gallery> == Литература == * Јулијан Тамаш, Михал Рамач, Русинска књижевност, историја и статус, Матица српска, 1984. б. 349. == Вонкашнї вязи == * [https://nar.org.rs/rue/%d0%bc%d0%b8%d1%85%d0%b0%d0%bb-%d1%80%d0%b0%d0%bc%d0%b0%d1%87/ Михал Рамач], НАР новинарска асоцияция Руснацох, nar.org.rs , 6. фебруар 2018 * [https://zavod.rs/wp-content/uploads/2019/04/CERVENA-RUZA-II-WEB.pdf Михал Рамач (биоґрафия и список композицийох)], Червена ружа 1962-2011, Том II, Завод за културу войводянских Руснацох, Нови Сад, 2014, б. 525. * [https://www.youtube.com/watch?v=gbtX8LlldVI&t=125s Mihal Ramač,TV emisija Moj švet], kanal Dzivadzivka, YouTube, youtube.com, 27. junij, 2023. * [https://www.radiosvoboda.org/author/%D0%BC%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE-%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%87/-pomr Михайло Рамач], Радіо Свобода, radiosvoboda.org * [https://esu.com.ua/article-882250 Рамач Михайло], Енциклопедія Сучасної України [Електронний ресурс] / редкол. : І. М. Дзюба, А. І. Жуковський, М. Г. Железняк [та ін.] ; НАН України, НТШ. – Київ: Інститут енциклопедичних досліджень НАН України, 2024, оновл. 2026. * [https://www.ruskeslovo.com/upokojel-se-novinar-pisatelj-i-prekladatelj-mihajlo-ramac/ Упокоєл ше новинар, писатель и прекладатель Михайло Рамач (1951–2023)], Рутенпрес, 13. май 2023. == Референци == 1 Јулијан Тамаш, Књижевна дела објављена на русинском језику 1890-1980, Русинска књижевност, историја и статус, Матица српска, 1984. б. 454. 9as4kmk7eqdsismvtnmdhnurmat4745 Ґамети 0 3798 22277 2026-10-08T09:52:21Z Olirk55 19 Нови бок: „Ґамети (гречески: γαμέτης gametes - хлопскики и γαμετη gamete – женски ґамети) то полни клїтинки хтори ше стваряю з помоцу мейози и содержа хаплоидне число хромозомох. Людзе и векшина цицарох хасную XY систем одредзованя полу у хторим нормална ваїчкова клїтинка мож…“ 22277 wikitext text/x-wiki Ґамети (гречески: γαμέτης gametes - хлопскики и γαμετη gamete – женски ґамети) то полни клїтинки хтори ше стваряю з помоцу мейози и содержа хаплоидне число хромозомох. Людзе и векшина цицарох хасную XY систем одредзованя полу у хторим нормална ваїчкова клїтинка може ношиц лєм X хромозом, док сперматозоїд може ношиц або X або Y хромозом, або анї єден, у ридких случайох. Кед зиґот ма два X хромозоми розвиє ше до женского существа, кед ма X и Y хромозом, розвиє ше до хлопа. [1] Подзелєнє При єдноклїтинкових животиньох, протозоа, ґамети можу буц: • Изоґамети, хтори медзисобно исти; процес їх злучованя наволує ше изоґамия; • Анизоґамети ше медзисобно розликую и морфолоґийно и по справованю (по велькосци и випатрунку): 1. Микроґамети меньши, рухомши (маю батощки, хлопски ґамети подобни спeрматозоїдом вецейклїтинкових животиньох); 2. Макроґамети груби и здабу на ваїчково клїтинки вецейклїтинкових животиньох. Процес злучованя анизоґамета наволує ше анизоґамия. При вецейклїтинкових животиньох дзеля ше на два файти ґаметох: • Сперматозоїди • Ваїчкова клїтинка. Ваїчково клїтинки (женски ґамети) стваряю ше у овариюмох (ваєчнїкох), сперматозоїиди (хлопски ґамети) стваряю ше у шеменїкох. Як ше овариюми и шеменїки розвиваю у розличних єдинкох – женох, односно хлопох то полни диморфизем. При малих числох єдинкох обидва типи полних орґанох стваряю ше у єдней єдинки (дижджова хлїста, мегучкаре, метилї, пантлїчаре) то хермафродитизем односно двополносц. Гоч ше у єдним целу стваряю обидва поли оплодзованє найчастейше помедзи двох єдинкох. • Ваїчково клїтинки углавним груби и нєрухоми, а сперматозоїди мали и рухоми. Еволуция ґаметох Обще прилапене же изоґамия стан предкох зоз хторого еволуирала анисоґамия, гоч єй еволуция нє охабела фосилни записи. [2] Ооґамия тиж так еволуирала од изоґамиї прейґ анизоґамиї. [3] Скоро вше постоя лєм два типи ґаметох, а шицки анализи указую же ґамети штреднїх велькосцох елиминовани пре селекцию. [4] Полни клїтинки штреднєй велькосци нє маю исти предносци як мали або вельки; [5] вони горши од малих у рухомосци и числу, а горши од вельких у обезпечованю. [6] Розличносц За розлику од ґамета, диплоидна соматска клїтинка поєдинца ма єдну копию ґрупи хромозомох зоз сперми и єдну копию ґрупи хромозомох зоз ваїчковей клїтинки. Клїтинки потомства маю ґени хтори потенциялно способни же би виражели характеристики и оца и мацери, завиши од того чи су доминантни чи рецесивни. Хромозоми ґамета нє точни дупликати анї єдней од ґрупох хромозомох хтори ше находза у диплоидних хромозомох, алє су змишанїна тих двох. [7] Одредзованє полу при цицарох и птицох Людзе и векшина цицарох хасную XY систему одредзованя полу у хторим нормална ваїчкова клїтинка може ношиц лєм X хромозом, а сперматозоїд може ношиц або X або Y хромозом, або анї єден, у ридших случайох. Кед зиґот ма два X хромозоми розвиє ше доженского существа, а кед ма X и Y хромозом, розвиє ше до хлопа. [1] За птици, женска ваїчкова клїтинка одредзує пол потомства, прейґ ZW системи за одредзованє полу. [8] Рошлїни Рошлїни хтори ше сексуално розмножую тиж так продукую ґамети. Медзитим, почим рошлїни маю животни циклус хтори уключує зменьшованє диплоидних и хаплоидних ґенерацийох, постоя даяки розлики. Рошлїни хасную мейозу за продукованє спорох хтори ше розвиваю до вецейклїтинкових хаплоидних ґаметофитох хтори продукую ґамети зоз митозу. Сперматозоїди ше формую у орґану познатим як антеридиюм, а ваїчково клїтинки у орґану хтори ма форму фляшки хтори ше вола археґониюм. У квиткових рошлїнох, женски ґаметофит ше продукує нука у ваїчковей клїтинки нука у ваєчнїку квитка. Кед дозреє, хаплоидни ґаметофит продукує женски ґамети хтори порихтани за оплодзенє. Хлопски ґаметофит ше продукує нука у поленовим зарну нука у прашнїкох. Кед ше поленово зарно спущи на дозрету стиґму квитка, воно ключка и формує поленову циву хтора рошнє на долу до ваєчнїка квитку, а потим до ваїчкового стебла. Полен потим продукує сперму зоз митозу и ошлєбодзує ю за оплодзенє. Референци 1. Phelan, Jay (2009-04-30). What Is Life? A Guide to Biology W/Prep-U (на језику: енглески). Macmillan. ISBN 978-1-4292-2318-8. 2. Pitnick, Scott S.; Hosken, Dave J.; Birkhead, Tim R. (2008-11-21). Sperm Biology: An Evolutionary Perspective (на језику: енглески). Academic Press. ISBN 978-0-08- 091987-4. 3. Kumar, Awasthi &amp; Ashok. Textbook of Algae (на језику: енглески). Vikas Publishing House. ISBN 978-93-259-9022-7. 4. Stearns, S. C. (2013-11-21). The Evolution of Sex and its Consequences (на језику: енглески). Birkhäuser. ISBN 978-3-0348-6273-8. 5. Campbell, Anne (2013-05-16). A Mind Of Her Own: The evolutionary psychology of women (на језику: енглески). Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-164701- 7. 6. Bachtrog, Doris; Mank, Judith E.; Peichel, Catherine L.; Kirkpatrick, Mark; Otto, Sarah P.; Ashman, Tia-Lynn; Hahn, Matthew W.; Kitano, Jun; Mayrose, Itay (2014-01-07). „Sex Determination: Why So Many Ways of Doing It?”. PLOS Biology (на језику: енглески). 12 (7): e1001899. ISSN 1545-7885. PMC 4077654 . PMID 24983465. doi:10.1371/journal.pbio.1001899. 7. Learn Science at Scitable”. www.nature.com (на језику: енглески). Приступљено 2021-11-08. 8. Phelan, Jay (2009-04-30). What Is Life? A Guide to Biology W/Prep-U (на језику: енглески). Macmillan. ISBN 978-1-4292-2318-8. Вонкашнї вязи • Бионет школа Архивирано на веб-сајту Wayback Machine (7. април 2011) m5f312ec4y3fi2rymhvplalas76bd5x 22279 22277 2026-10-08T10:18:53Z Olirk55 19 Форматированє бока, референци, вонк.вяза 22279 wikitext text/x-wiki '''Ґамети''' (гречески: ''γαμέτης gametes'' - хлопскики и ''γαμετη gamete'' – женски ґамети) то полни клїтинки хтори ше стваряю з помоцу мейози и содержа хаплоидне число хромозомох. Людзе и векшина цицарох хасную XY систем одредзованя полу у хторим нормална ваїчкова клїтинка може ношиц лєм X хромозом, док сперматозоїд може ношиц або X або Y хромозом, або анї єден, у ридких случайох. Кед зиґот ма два X хромозоми розвиє ше до женского существа, кед ма X и Y хромозом, розвиє ше до хлопа.<ref name=":1"> Phelan, Jay (2009-04-30). [https://books.google.rs/books?id=F4okAxTXPtIC&pg=PA237&redir_esc=y What Is Life? A Guide to Biology W/Prep-U] (на язику:анґлийски). Macmillan. ISBN 978-1-4292-2318-8.</ref> [1] == Подзелєнє == При єдноклїтинкових животиньох, протозоа, ґамети можу буц: ♦ Изоґамети, хтори медзисобно исти; процес їх злучованя наволує ше изоґамия; ♦ Анизоґамети ше медзисобно розликую и морфолоґийно и по справованю (по велькосци и випатрунку): 1. Микроґамети меньши, рухомши (маю батощки, хлопски ґамети подобни спeрматозоїдом вецейклїтинкових животиньох); 2. Макроґамети груби и здабу на ваїчково клїтинки вецейклїтинкових животиньох. Процес злучованя анизоґамета наволує ше анизоґамия. '''При вецейклїтинкових животиньох дзеля ше на два файти ґаметох:''' ♦ Сперматозоїди ♦ [[Ваїчкова клїтинка]]. Ваїчково клїтинки (женски ґамети) стваряю ше у овариюмох (ваєчнїкох), сперматозоїиди (хлопски ґамети) стваряю ше у шеменїкох. Як ше овариюми и шеменїки розвиваю у розличних єдинкох – женох, односно хлопох то полни диморфизем. При малих числох єдинкох обидва типи полних орґанох стваряю ше у єдней єдинки (дижджова хлїста, мегучкаре, метилї, пантлїчаре) то хермафродитизем односно двополносц. Гоч ше у єдним целу стваряю обидва поли оплодзованє найчастейше помедзи двох єдинкох. ♦ Ваїчково клїтинки углавним груби и нєрухоми, а сперматозоїди мали и рухоми. Еволуция ґаметох Обще прилапене же изоґамия стан предкох зоз хторого еволуирала анисоґамия, гоч єй еволуция нє охабела фосилни записи.<ref>Pitnick, Scott S.; Hosken, Dave J.; Birkhead, Tim R. (2008-11-21). [https://books.google.rs/books?id=kctYNbO1fE0C&q=isogamy+in+multicellular+organisms&pg=PA44&redir_esc=y#v=onepage&q=isogamy%20in%20multicellular%20organisms&f=false Sperm Biology: An Evolutionary Perspective] (на язику: английски). Academic Press. ISBN 978-0-08-091987-4.</ref> [2] Ооґамия тиж так еволуирала од изоґамиї прейґ анизоґамиї.<ref>Kumar, Awasthi & Ashok. [https://books.google.rs/books?id=r0h1DwAAQBAJ&q=isogamy+generally+accepted&pg=PA363&redir_esc=y#v=snippet&q=isogamy%20generally%20accepted&f=false Textbook of Algae] (на язику: анґлийски). Vikas Publishing House. ISBN 978-93-259-9022-7.</ref> [3] Скоро вше постоя лєм два типи ґаметох, а шицки анализи указую же ґамети штреднїх велькосцох елиминовани пре селекциї.<ref>Stearns, S. C. (2013-11-21). [https://books.google.rs/books?id=1cQACAAAQBAJ&redir_esc=y The Evolution of Sex and its Consequences] (на язику: анґлийски). Birkhäuser. ISBN 978-3-0348-6273-8.</ref> [4] Полни клїтинки штреднєй велькосци нє маю исти предносци як мали або вельки;<ref>Campbell, Anne (2013-05-16). [https://books.google.rs/books?id=2FJoAgAAQBAJ&q=intermediate+gamete&pg=PA45&redir_esc=y A Mind Of Her Own: The evolutionary psychology of women] (на язику: анґлийски). Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-164701-7.</ref> [5] вони горши од малих у рухомосци и числу, а горши од вельких у обезпечованю. [6] Розличносц За розлику од ґамета, диплоидна соматска клїтинка поєдинца ма єдну копию ґрупи хромозомох зоз сперми и єдну копию ґрупи хромозомох зоз ваїчковей клїтинки. Клїтинки потомства маю ґени хтори потенциялно способни же би виражели характеристики и оца и мацери, завиши од того чи су доминантни чи рецесивни. Хромозоми ґамета нє точни дупликати анї єдней од ґрупох хромозомох хтори ше находза у диплоидних хромозомох, алє су змишанїна тих двох. [7] Одредзованє полу при цицарох и птицох Людзе и векшина цицарох хасную XY систему одредзованя полу у хторим нормална ваїчкова клїтинка може ношиц лєм X хромозом, а сперматозоїд може ношиц або X або Y хромозом, або анї єден, у ридших случайох. Кед зиґот ма два X хромозоми розвиє ше доженского существа, а кед ма X и Y хромозом, розвиє ше до хлопа. <ref name=":1" />[1] За птици, женска ваїчкова клїтинка одредзує пол потомства, прейґ ZW системи за одредзованє полу. [8] Рошлїни Рошлїни хтори ше сексуално розмножую тиж так продукую ґамети. Медзитим, почим рошлїни маю животни циклус хтори уключує зменьшованє диплоидних и хаплоидних ґенерацийох, постоя даяки розлики. Рошлїни хасную мейозу за продукованє спорох хтори ше розвиваю до вецейклїтинкових хаплоидних ґаметофитох хтори продукую ґамети зоз митозу. Сперматозоїди ше формую у орґану познатим як антеридиюм, а ваїчково клїтинки у орґану хтори ма форму фляшки хтори ше вола археґониюм. У квиткових рошлїнох, женски ґаметофит ше продукує нука у ваїчковей клїтинки нука у ваєчнїку квитка. Кед дозреє, хаплоидни ґаметофит продукує женски ґамети хтори порихтани за оплодзенє. Хлопски ґаметофит ше продукує нука у поленовим зарну нука у прашнїкох. Кед ше поленово зарно спущи на дозрету стиґму квитка, воно ключка и формує поленову циву хтора рошнє на долу до ваєчнїка квитку, а потим до ваїчкового стебла. Полен потим продукує сперму зоз митозу и ошлєбодзує ю за оплодзенє. == Референци == 6. Bachtrog, Doris; Mank, Judith E.; Peichel, Catherine L.; Kirkpatrick, Mark; Otto, Sarah P.; Ashman, Tia-Lynn; Hahn, Matthew W.; Kitano, Jun; Mayrose, Itay (2014-01-07). „Sex Determination: Why So Many Ways of Doing It?”. PLOS Biology (на језику: енглески). 12 (7): e1001899. ISSN 1545-7885. PMC 4077654 . PMID 24983465. doi:10.1371/journal.pbio.1001899. 7. Learn Science at Scitable”. www.nature.com (на језику: енглески). Приступљено 2021-11-08. 8. Phelan, Jay (2009-04-30). What Is Life? A Guide to Biology W/Prep-U (на язику: анґлийски). Macmillan. ISBN 978-1-4292-2318-8. == Вонкашнї вязи == * [https://web.archive.org/web/20110407020514/http://www.bionet-skola.com/w/Polne_%C4%87elije Бионет школа] [https://web.archive.org/web/20110407020514/http://www.bionet-skola.com/w/Polne_%C4%87elije Архивирано] на веб-сајту [https://sr.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine Wayback Machine] (7. април 2011) 9v8qlrey6m8tn84vrh7khp6q1vtvknr