Википедия rskwiki https://rsk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%B1%D0%BE%D0%BA MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Медий Окреме Розгварка Хаснователь Розгварка зоз хасновательом Википедия Розгварка о Википедиї Файл Розгварка о файлу МедияВики Розгварка о МедияВикию Шаблон Розгварка о шаблону Помоц Розгварка о помоци Катеґория Розгварка о катеґориї TimedText TimedText talk Модул Разговор о модулу Event Event talk 0 446 22406 20973 2026-10-16T12:59:23Z CommonsDelinker 2228 Removing [[:c:File:Typical_Tetris_Game.svg|Typical_Tetris_Game.svg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Typical Tetris Game.svg|]]. 22406 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" align=right width=300px ! colspan="2" |Тетрис |- ! colspan="2" | Типични кадер з ''Тетрису'' |- |'''Девелопер(е)''' |Алексей Пажитнов |- |'''Видавач(е)''' |Рижни |- |'''Дистрибутер(е)''' |Рижни |- |'''Виходзенє''' |Юний 1984. |- |'''Жанр''' |Складанка |- |'''Платформи''' |Скоро шицки |}'''Тетрис''' (рос. ''Тетрис'') лоґичне видеобависко, видате на скоро шицких бавискових платформох. Єдно є з найпознатших видео-бавискох вообще. Бависко направел 6. юния 1984. русийски науковец Алексей Пажитнов (русийск. ''Алексей Пажитнов)''. Пажитнов робел як програмер у рахункарским центру Совєтскей академиї наукох.<ref>[https://www.atarihq.com/tsr/special/tetrishist.html The Tetris saga]</ref> Мено „тетрис” походзи од греческого префиксу „тетра” („штири”) бо шицки часци составени зоз штирох сеґментох, и тенису, Пажитнового облюбеного [[спорт]]у.<ref>[https://web.archive.org/web/20050311025939/http://www.g4tv.com/icons/episodes/1314/Tetris.html „Интервю з Пажитновим з 2004. на америцкей телевизиї G4”]</ref> Верзия бависка за IBM РС платформу направели Пажитново приятелє Дмитрий Павловски и Владимир Ґерасимов. Єден зоз творительох ориґиналного бависка Тетрис Армен Саркисиян. ''Тетрис'' ше аж зявел як часц уметнїцкей вистави на универзитету Браун у ЗАД.<ref>[http://bastilleweb.techhouse.org/ La Bastille: A Tech House Art Installation]</ref> Тиж, 2007. завжал друге место „100 найлєпши видеобависка шицких часох” порталу IGN<ref>[https://web.archive.org/web/20131107133844/http://top100.ign.com/2007/ign_top_game_2.html „IGN Top 100 Games 2007 | 2 Tetris]</ref> Найвекшу часц своєй популарносци ''Тетрис'' здобул на Нинтендовим Ґейм бою, на хторим є видати 1989. Розширеносц конзоли преславела ''Тетрис'' до тей мири же вон постал нєзаобиходна часц популарней култури. == Референци == <references /> == Вонкашнї вязи == * [https://tetris.com/ Tetris.com] Урядови бок * [https://web.archive.org/web/20080828052048/http://tetrisconcept.com/ TetrisConcept.com] fan бок у wiki стилу * [https://www.freetetris.org/game.php#google_vignette Free Tetris] бавенє Tetrisa online [[Катеґория:Видео бависка 1984.]] [[Катеґория:Бависка]] 9deqmzm8hntho8qeqeuru1ghi8dv2j7 0 778 22407 13508 2026-10-16T14:29:56Z Keresturec 18 форматированє, додати назви местох 22407 wikitext text/x-wiki [[File:Ruski Krstur, Uniate church.jpg|thumb|300px|[[Грекокатолїцка церква]] у [[Руски Керестур|Руским Керестуре]]]] '''Руснаци у Сербиї''' (серб. ''Русини у Србији'') — [[национална меншина]] у [[Сербия|Сербиї]], припаднїци руского (русинского) народа. Векшина Руснацох у Сербиї жиє на сиверу держави, у [[Войводина|Войводини]]. Як часц русинского народу бешедую на [[Панонски руски язик|(панонским) руским язику]]. == История == Руснаци на териториї нєшкайшей Сербиї жию вецей як 260 роки. У нашей богатей традициї 17. януар 1751. рок остал зазначени як окремни датум. Того дня Франц Йозеф де Редл, совитнїк царици Мариї Терезиї и администратор Кральовско-державного Бачкого дистрикту у Зомборе подписал перши урядови документ - Контракт о насельованю 200 руских грекокатолїцких фамелийох на тедишню пустару Вельки Керестур. Бул то официялни початок нєшкайшого [[Руски Керестур|Руского Керестура]], найстаршого, найвекшого и найпознатшого места Руснацох у Войводини и Сербиї. Прето тот датум вибрани за нашо националне швето. Перши руски приселєнци поєдинєчно до Бачкей почали приходзиц уж штредком двацетих рокох XVIII столїтия, алє лєм єден попис зоз 1746. року шведочи о пребуваню векшого числа руских фамелийох недалеко од Керестура. Їх насельованє було повязане зоз общима обставинами. По законченю периода австро-турских войнох 1739. року Габсбурґска монархия пришла на маєток плодних, алє цалком пустих територийох южней Угорскей. Теди принєшена одлука же би ше вони населєли и привредно обновели. Медзи народами хтори сцигли и пущели коренї на плодней войводянскей ровнїни нашли ше и Руснаци. Вони ше приселєли зоз сиверовосточних жупанийох тедишнєй Угорскей, зоз обласцох хтори ше нєшка находза у восточней Словацкей, [[Закарпатска обласц|Закарпатскей обласци]] [[Україна|України]] и [[Мадярска|Мадярскей]]. Под подобнима условиями, 15. мая 1763. року у [[Зомбор]]е подписани докумет о насельованю ище єдного руского штредку - [[Коцур]]а. По одредби тих контрактох колонисти по националносци мушели буц Руснаци (Ruthen-и), по статусу шлєбодни людзе, по вири [[Грекокатолїцка церква|грекокатолїки]] (унияти). Од вредних жительох тих двох бачких населєньох перших 350 фамелийох, як и нових приселєнцох зоз старого краю Горнїци (горнїх крайох [[Австро-Угорска|Австро-Угорскей]]), з часом ше розвила национална заєднїца Руснацох у [[Войводина|Войводини]]. У другей половки XVIII вику жительство спомнутих населєньох нєпреривно росло. Пре нєдостаток жеми цали XIX и початок XX столїтия бул у знаку висельованя Руснацох зоз Руского Керестура и Коцура на бачку и сримску ровнїну дзе символично зашате коло дзешец нови руски колониї. == Култура == [[File:Flag of Rusyns in Serbia.svg|thumb|224px|[[Застава]] Руснацох у [[Сербия|Сербиї]]]] === Просвита и образованє === '''Дружтво за руски язик, литературу и културу''' (основане 1970. року) у сотруднїцтве зоз Министерством просвити Републики Сербиї и Националним совитом рускей националней меншини другима компетентнима институциями потримує виучованє руского язика як виборного предмета зоз елементами националней култури у школох у хторих нє исную можлївосци отримованя порядней настава на руским язику. ==== Предшколске воспитанє и образованє ==== Наймладши пестую мацерински язик у предшколскей установи у Новим Садзе, Вербаше и Кули, а порядни воспитни ґрупи предшколского возросту єст у Руским Керестуре, Коцуре и Дюрдьове. ==== Основне воспитанє и образованє ==== Порядна настава на руским язику ше роками орґанизує у трох основних школох: у Руским Керестуре, Коцуре и Дюрдьове. ==== Штреднє образованє и воспитанє ==== У Руским Керестуре 1945. року формована перша руска ґимназия (як нїжша реална державна ґимназия) хтора робела по трансформованє до основней школи 1948/49. школского року, а од 1970. року по терашнї часи роби як подполна штредня школа. То єдина штредня школа на руским язику у Европи и швеце. Кадри з тей ґимназиї ношителє векшини активносцох на общим планє розвою при Руснацох, а окреме у образованю и култури. ==== Катедра за руски язик и литературу ==== На Филозофским факултету у Новим Садзе 1981. року отворена Катедра за руски язик и литературу хтора нєшка ноши назву Оддзелєнє за русинистику. На нєй по 2009. рок дипломовали 32 студенти. На Оддзелєню за русинистику на Филозофским факултету ше од 2007. року отрумую и мастер студиї. === Видавательна дїялносц === ==== Новини, часописи, рочнїки ==== После законченя Другей шветовей войни розвой рускей заєднїци предлужени, алє под другима условиями и зоз помоцу держави. Уж 1945. року обновює ше роботу Руских новинох под новим меном ''Руске слово'', нєшка зоз шедзиском у Новим Садзе основана кед и истоменово новини. ==== Кнїжки ==== Новинско-видавательна установа ''Руске слово'' публикує кнїжки та вецей часописи и едициї, як цо то Часопис за литературу, културу и уметносц [[Шветлосц]] Часопис за дзеци ''Заградка'' и Културно-политични часопис за младих ''МАК''. Кнїжки и учебнїки публикую и Завод за видаванє учебнїкох у Беоґрадзе - Оддзелєнє у Новим Садзе, Дружтво за руски язик, литературу и културу и други видавателє, як, наприклад, Грекокатолїцка церква, Руска матка и други. На руским язику од 1945. (точнєйше, од 1921.) року по нєшка друковани вецей як 600 наслови кнїжкох. === Информованє по руски === ==== Радио и ТВ ==== Руска заєднїца у Сербиї, ма и мрежу електронских медийох. Так у системи Радиодифузней установи Войводини, у рамикох Явного сервиса, Руснаци маю редакцию од 1948. року у рамикох Радио Нового Саду и редакцию [[Радио-телевизия Войводини|Телевизиї]] од 1975. року, програму емитую каждодньово. Робя и даскельо руски редакциї у локалних радио станїцох. ==== Грекокатолїцка Церква ==== Од початку присельованя Руснацох до Бачкей окремну улогу мала [[Грекокатолїцка церква]]. Грекокатолїки за свойого духовного поглавара припознаваю римского папу, алє маю восточни обряд, хасную обичаї и церковнославянски кнїжки, а священїки маю право женїц ше. Коло церковних општинох, хтори були фундамент новим руским колонийом, одвивал ше дружтвени живот заєднїци. У Руским Керестуре парохия основана 1751. року, а лєм два роки познєйше почина робиц и школа хтора ше нєшка може похвалїц зоз 255-рочну традицию. Року 1777. за шицких грекокатолїкох у тей часци Габсбурґскей монархиї основана епископия, чийо шедзиско було у Крижевцох. Нєшка Руснаци у [[Войводина|Войводини]] у церковней орґанизациї подпадаю под Апостолски еґзархат за грекокатолїкох у Сербиї и Чарней Гори хтори установени 2003. року. Його шедзиско у Руским Керестуре. После Керестура и Коцура, найстарша руска колония настала у городским штредку у Новим Садзе дзе 1780. року основана и треца руска парохия у [[Бачка|Бачкей]]. На маєток крижевского епископа у Шидзе Руснаци ше починаю насельовац 1803. року. По револуциї 1848/9. року, наставаю нови колониї у Беркасове и у Вербаше а од осемдзешатих рокох XIX столїтия звекшує ше число Руснацох у Дюрдьове и Ґосподїнцох. Наставаю и руски населєня у Бачинцох Бикич Долу и Сримскей Митровици. До Нового Орахова Руснаци ше населєли после Другей шветовей войни, а векше число припаднїкох нашей заєднїци ше почина зявйовац и у Суботици. == Жительство == Попис зоз 1848. року гутори же руска заєднїца мала 8 500 души. По першим державним попису Кральовини СГС зоз 1921. року Руснацох було 20 383 а 1971. року у Югославиї було 24 640 Руснацох. На попису 2002. року у Сербиї уписани 15 905 гражданє, хтори ше вияшнєли як Руснаци, цо виноши 0,2% жительства Републики Сербиї.<ref>{{cite web |url=http://webrzs.stat.gov.rs/axd/Zip/eSn31.pdf |title=Final results of the census 2002 |author=Republic of Serbia, Republic Statistical Office |date=24 December 2002 |accessdate=30 Apr 2023 |urlstatus = dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090306111312/http://webrzs.stat.gov.rs/axd/Zip/eSn31.pdf |archivedate=6 March 2009 }} <small>(анґл.)</small></ref> Од шицких населєньох у хторих жию Руснаци, [[Руски Керестур]] и [[Коцур]] остали як два найвекши и найзначнейши руски центри. Керестур, населєни зоз 6 000 жителями, зоз своїма образовнима, културнима и церковнима установами представя матку Руснацох у Сербиї. Коцур нєшка ма коло 5 000 жительох од чого приблїжно 3 000 Руснаци. Од розпаду Югославиї руске жительство ше стаємнє зменшує. Попис 2022 указує же число Руснацох у Сербиї уж лєм 11.483&nbsp;души, гоч причини можу буц вецей, нє лєм одход до иножемства, алє и факт же, наприклад, 6,9% Руснацох нє жадали на попису уписац свою народносц.<ref>{{Cite web |title= Final results of the Census of Population, Households and Dwellings, 2022 / Population by ethnicity and sex |url= https://popis2022.stat.gov.rs/en-us/5-vestisaopstenja/news-events/20230428-konacnirezpopisa/ |publisher= Statistical Office of the Republic of Serbia |date= 28.04.2023 |accessdate= 01.05.2023}} <small>(анґл.)</small></ref><ref>{{Cite web |author= Петро Медвідь |title= Списованя в Сербії вказало, же з державы одходять люди. І Русинів є менше |url= https://www.lem.fm/spisovanya-v-serbiyi-vkazalo-zhe-z-derzhavy-odkhodyat-lyudi-i-rusiniv-ye-menshe/ |date= 30. 4. 2023 |publisher= Lem.fm |accessdate= 01.05.2023}}</ref> == Места дзе жию Руснаци == {| class="wikitable" |+ | * [[Руски Керестур]] * [[Коцур]] * [[Бикич Дол]] * [[Нови Сад]] * [[Дюрдьов]] * [[Ґосподїнци]] * [[Вербас]] * [[Кула]] | * [[Шид]] * [[Беркасово]] * [[Бачинци]] * [[Сримска Митровица]] * [[Зомбор]] * [[Бачка Тополя]] * [[Нове Орахово]] * [[Суботица]] |} == Жридла == * {{Cite book|ref=harv|last=Biljnja|first=Vladimir|title=Rusini u Vojvodini: Prilog izučavanju istorije Rusina Vojvodine (1918-1945)|year=1987|location=Novi Sad|publisher=Dnevnik}} * {{Cite book|ref=harv|editor-last=Варґа|editor-first=Михайло|title=Зборнїк роботох зоз Трецого шветового конґреса Русинох (Руснацох, Лемкох)|year=1997|location=Руски Керестур|publisher=Руска матка}} * {{Cite book|ref=harv|editor-last=Варґа|editor-first=Михайло|title=Руска матка Югославиї: Зборнїк документох|year=1998|location=Руски Керестур|publisher=Руска матка}} * {{Cite book|ref=harv|last=Jankulov|first=Borislav|title=Pregled kolonizacije Vojvodine u XVIII i XIX veku|year=1961|edition=1.|location=Novi Sad|publisher=Matica srpska}} * {{Cite book|ref=harv|last=Лабош|first=Федор|title=История Русинох Бачкей, Сриму и Славониї 1745-1918|year=1979|location=Вуковар|publisher=Союз Русинох и Українцох Горватской}} * {{Cite book|ref=harv|last=Рамач|first=Янко|title=Кратка история Руснацох (1745-1918)|year=1993|location=Нови Сад|publisher=Грекокатолїцка парохия св. Петра и Павла}} * {{Cite book|ref=harv|last=Рамач|first=Јанко|chapter=Националне оријентације Русина у Краљевини СХС/Југославији у периоду између два светска рата|title=Војвођански простор у контексту европске историје: Зборник радова|year=2012|location=Нови Сад|publisher=Филозофски факултет|pages=333-348}} * {{Cite book|ref=harv|last=Шанта|first=Владимир|title=Енигма Русини-Руснаци-Рутени: Дожица, роздумованя и прешвеченя о етнїчним идентитету югославаянских Руснацох|year=2002|location=Нови Сад|publisher=Фељтон}} * Ирина Папуга (2000, 2022). ''Русинска гимназија Руска ґимназия'', Друштво за русински језик, књижевност и културу, Нови Сад == Вонкашнї вязи == * [https://domkultureruskikrstur.com Дом култури Руски Керестур] * [https://www.youtube.com/watch?v=QcgS8OpCX6g Opušteno - Ksenija Palatinus], Milan Tasić, TV Subotica, youtube.com, 10. oktobar 2026. == Референци == <references/> [[Катеґория:Руснаци у Сербиї|*]] [[Катеґория:Сербия]] {{Commonscat|Rusyns in Serbia}} ru8zc91wtko5jlh24gytwwkcw1xm9vl 0 1782 22408 20969 2026-10-16T16:27:43Z Keresturec 18 Преробени табели, премесцени фотки 22408 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" align="right" width="300px" ! colspan="2" |<big>Беркасово</big> |- | colspan="2" | [[File:Berkasovo 471.jpg|center|thumb|260px|<div style="text-align: center;">Дом култури ]] |- Герб ! colspan="2" |Административни податки |- |'''Держава''' |Сербия |- |'''Автономна покраїна''' |Войводина |- |'''Управни округ''' |Сримски |- |'''Општина''' |Шид |- ! colspan="2" |Жительство |- |'''—2022 |983 |- |'''—густосц''' |54/km2 |- ! colspan="2" |Ґеоґрафски характеристики |- |'''Координати''' |45° 09′ 01″ С; 19° 15′ 47″ В |- |'''Часово зони''' |UTC+1 (CET), влєце UTC+2 (CEST) |- |'''Абс. висина''' |149 m |- |'''Поверхносц''' |20,6 km² |- ! colspan="2" style="background:#efefef;" | Беркасово на мапи Сербиї |- | colspan="2" style="text-align:center;" | {{Location map | Serbia | label = Беркасово | lat_deg = 45 | lat_min = 09 | lat_sec = 01| lat_dir = N | lon_deg = 19 | lon_min = 15 | lon_sec = 41 | lon_dir = E | position = right | width = 290 | float = center | caption = }} |- ! colspan="2"|Инши податки |- |'''Поштове число''' |22242 |- |'''Поволуюце число''' |022 |- |'''Реґистерска ознака''' | ŠI |} '''Беркасово''' (рсн. ''Беркасов'') то населєнє у општини [[Шид]], у Сримским округу, у [[Войводина|Войводини]] ([[Сербия]]). Беркасово ше находзи сиверовосточно од Шиду, на маґистралней драги спрам Илоку. Було оддалєне 4 км од Шиду, алє ше з часом преширйовало ґу городу док ше цалком нє злучело зоз нїм. Валал Беркасово змесцени у єдней часци долїни потока Шидина дзе почина сримска лесна високоровнїна, на штреднє 149 [[Метер|m]] надморскей висини. Основа населєня ма предлужену форму и линеарну структуру. Облапя три часци: Ґладнош, Старе Беркасово и Нове Беркасово. Беркасово ше по випатрунку розликує од других населєньох у општини Шид. Найвекша часц хижох вибудована коло асфалтней драги, длугокей коло 4 км, и прето є єдно з найдлукших населєньох у општини Шид. Старша часц беркасовских хижох у бреговитшим краю, а новша часц, спрам Шиду, на ровнєйшим подручу зоз векшим двором и заграду, як то уж и звичайне за панонски тип населєньох. Нєдалєко од валалу находзи ше Липовача, познате место за вилєти. == История == Баркасово, як населєнє припада старшим населєньом шидскей општини хторе такповесц „виросло” на драги медзи Шидом и Илоком у долїни „Ашман” (турске слово, цо значи „добра вода”). Спрам арехеолоґийних шлїдох, у околїску нєшкайшого Беркасова вироятнє було населєнє ище у младшим каменим чаше. На дзепоєдних местох у Беркасовским хотаре наиходзи ше на римску керамику, а пренайдзени и два кациґи (шлеми) з надписами, хтори спадаю до найкрасших античних предметох хтори пренайдзени у Сриме. На дзепоєдних местох одкрити и римски [[Теметов|теметови]]. Старе населєнє ше першираз спомина у папских дкументох зоз XIII вику; у XV вику то варош зоз твердиню под назву Деспотовец. Од 1699. по 1745. рок Беркасов, вєдно зоз Шидом бул у составе Воєней країни, або Воєней гранїци. Од 1745. року обидва места под коморску управу, а од 1777. по 1848. рок тоти два места творели такволани „Шидски велможски маєток” хтори бул у составе крижевского [[Грекокатолїцка церква|грекокатолїцкого]] владичества. Под час Воєней країни до Беркасова, або такволаного „Деспотского шанцу” населєли ше подунайски гранїчаре з Вуковару. Сучасни валал ше спомина 1733. року. Место 1885. року припадало Ердевицкому виберанковому срезу зоз своїма 572 жителями. == Манифестациї == У Беркасове ше традицийно отримую манифестаицї Днї св. Петки и Сримска винияда. == Демоґрафия == Року 1734. Беркасово мало 72 обисца, познєйше 1758. року 60, 1766. и 1774. - 76, а 1791 - 92 доми зоз 502 душами. Познєйше, 1810. року число обисцох ше звекшало на 101, а и число жительох поросло на 641 особу. У периодзе од 1869. по 1991. рок (за 122 роки) Беркасовске жительство мало розлични тенденциї рушаня; по Першу шветову войну тото число ше рушало од 1600 по 1900, же би 1921. року виношело (аж) 2109, а потим ушлїдзела тенденция зменшованя жительох, же би спрам попису зоз 1991. року було такповесц за ½ менше и чишлєло 1100 особи. Препатрунок числа жительох по рокох випатра так: {| class="wikitable" |+ |'''Рок''' |1869. |1880. |1890. |1900. |1910. |1921. |1931. |1948. |- |'''Число''' '''жительох''' |1739 |1676 |1820 |1882 |1973 |2109 |2070 |1156 |} У Беркасове жию 987 полнолїтни жителє, а штредня старосц жительства виноши 40,9 роки (39,4 при хлопох и 42,2 роки при женох). У валалє єст 490 обисца, а штреднє число членох по ґаздовстве 2,51. {| class="wikitable" ! colspan="3" |Демоґрафия |- |Рок | colspan="2" |Жительох |- |1948. |1.156 | |- |1953. |1.235 | |- |1961. |1.214 | |- |1971. |1.213 | |- |1981. |1.217 | |- |1991. |1.103 |1.088 |- |2002. |1.228 |1.258 |- |2022. |983 | |} Етнїчни состав жительства по попису з 2002. року {| class="wikitable" |+ |Серби |841 |68,48% |- |[[Руснаци у Сербиї|Руснаци]] |184 |14,98% |- |Югославянє |51 |4,15% |- |Горвати |47 |3,82% |- |Словаци |21 |1,71% |- |Мадяре |6 |0,48% |- |Руси |2 |0,16% |- |Роми |2 |0,16% |- |Українци |1 |0,08% |- |Муслиманє |1 |0,08% |- |Македонци |1 |0,08% |- |Нєпознати |61 |4,96% |} == Руснаци у Беркасове == Серби у Беркасове були єдини жителє, аж по приход [[Руснаци у Сербиї|Руснацох]] початком XІX вику. Було то у чаше кед габа руских жительох на своїм путешествию зохабяюци бреги и брещки на подножю Карпатох и крадшого одпочиваня на керестурскей и коцурскей ровнїни, закончую знова у подножю єдней гори - Фрушкей гори, єдиней у Сриме, а тиж и у тей часци Панонского ареалу. То часи кед ше Руснаци селя до Сриму: Шиду (1803), [[Бачинци|Бачинцох]] (1834), Беркасова (1828, 1936). Тих деценийох, односно 1828. року, у Беркасове жила (на Жумберку) єдна руска фамелия, фамелия Андрия Фириса и його супруги Еви, народзеней Гудра. Руснаци ше до тей часци Сриму, та и до Беркасова, приселєли кед Крижевске владичество концом XVIII вику достало досц обрабяцей жеми и кед збудовала Владически двор и основала [[Грекокатолїцка церква|грекокатолїцку парохию]] у Шидзе. Беркасовски Руснаци мали, або маю тоти презвиска: Биреш, Бобаль, Бодянєц, Ванко, Вашаш, Волчко, Давид, Дудаш, Еделински, Файфрич, Фирис, Гайдук, Гарди, Гарвильчак, Колясар, Колошняї, Ковач, Лазор, Папуґа, Рошташ, Сабол, Саламон, Семан, Сорочко, Страценски, Жмура итд. [[File:Slova%C4%8Dka_crkva_%28Berkasovo%29_488.jpg|right|thumb|381x381px|Словацка церква у Беркасове]] == Церковни живот у Беркасове == Сербска [[православна церква]] у Беркасове збудована концом XVIII вику (1766-1778) и пошвецена св. Петрови и Павлови. Нукашнє пошоренє [[Святи храм|церкви]] окончели: Андрей Шалтисти з Нового Саду (1787), Павле Чортанович (1862) и Светозар Попович (1910). У Беркасове єст ище єдна [[Святи храм|церквочка]] пошвецена Святей Петки (св. Параскеви), хтора збудована на жридлє Акшам и за єй воду гваря же є здрава и лїковита. Руски вирнїки у Беркасове грекокатолїки, хторих 1831. року було 6 фамелиї, потим 1836. року 46, а 1852. – 78, на початку нє мали свою месну парохию, алє були под Шидску парохию. Свою самостойну парохию достали 1. августа 1919. року, а за вирски живот хасновац могли [[Римокатолїцка церква|римокатолїцку церкву]] пошвецену св. Мартинови, хтора збудована (у заходним стилу) ище зоз 1770. року. У тим чаше (1915) у Беркасове уж було 380 руски души, а 1930. року аж 539. Вше векше присельованє Руснацох до Беркасова допринєсло же би напр. 1948. року у Беркасове, спомедзи 1250 жительох: Руснацох було 47 %, Сербох 46 %, [[Горватска|Горватох]] 6 % и других 1 %. Церковни кирбай у Беркасове отримує ше вєшенї, на св. Архангела Михаїла. '''Беркасовски [[Священїк|паноцове]] були''': Франя Латкович (1919-1928), Павле Ґвозданович (1928-1943), [[Силвестер Саламон]] (1943-1953). Дюра Гербут (1953-1979), Владимир Мудри (1979-1984), Томислав Мудри (1984-1991), Дюра Фейса (обслуговал 1991-1993), Михайло Режак (1993-2003). Од априла 2003. року беркасовски парох бул о. Владислав Рац зоз Руского Керестура хтори источашнє окончовал [[Священїк|священїцку]] длужносц и у [[Бикич Дол|Бикичу]], Соту, Привиней Глави, Илоку и Шаренґраду, односно подруче на хторим ше беркасовска парохия пресцера. После ту бул паноцец Йосип Селин, а тераз служи Владимир Еделински Миколка, по походзеню зоз [[Руски Керестур|Руского Керестура.]] == Просвитни живот валала == Такповесц истих рокох XVIII вику кед у Беркасове основана православна церква, почала зоз роботу и сербска православна конфесина школа. Було то 1788. року. Од кеди руски дзеци у Беркасове мали свойого руского учителя нєт прецизнєйши податки. Зна ше, медзитим, же концом XІX вика и на початки XX у Беркасове робели двоме учителє: єден у сербскей церковней општини и други у рускей церковней општини. Учитель рускей церковней општини теди бул Осиф Губаш. Учел дзеци у І и ІІ класи, а источашнє бул и [[дзияк]] у церкви. Од руских учительох хтори робели у Беркасове, по Другу шветову войну, треба спомнуц [[Дюра Дудаш|Дюру Дудаша]] зоз Руского Керестура и Дюру Рамача по походзеню зоз [[Миклошевци|Миклошевцох]].[[File:Manastir_Sveta_Petka-Berkasovo_738.jpg|right|thumb|368x368px|Манастир св. Петки]]Зоз новших часох треба начишлїц плеяду руских учительох хтори зохабели значни шлїд у беркасовскей рускей просвити. То Ксения Сенка Бесерминї и Ана Ганча Кнежевич, нар. Ждиняк, обидва були зоз Шиду, потим [[Владимир Рогаль]], по походзеню зоз Соту и Мирон Страценски зоз Бикичу. Зоз одходом учителя Мирона Страценского зоз Беркасова 1958. року, престала и настава по руски у тим месце. Обновена є, як пестованє руского язика, аж 90-рокох 20. вику (1994) зоз закладаньом [[Дружтво за руски язик, литературу и културу|Дружтва за руски язик, литературу и културу]] зоз Нового Саду, Подружнїци Дружтва у Шидзе и єдного числа членох и родичох у Беркасове. За руски дзеци з нїзших класох основней школи, хтори иншак припадаю Основней школи ''Сримски фронт'' у Шидзе дзе одходза и школяре висших класох, пестованє 1995/1996. школского року орґанизовала учителька Ясна Семан, потим од 1996-1999. рок учитель Славко Надь, а од 1999/2000. року у Беркасове (источашнє и у Шидзе, [[Бачинци|Бачинцох]] и Бикичу) зоз рускима дзецми роби учителька Златка Сивч Здравич. Шицки тройо, спомнути учителє по походзеню зоз Руского Керестура, маюци у оглядзе же тих рокох, на тим подручу такповесц анї нєт руского просвитного роботнїка. == Кутурни живот Руснацох у Беркасове == На сновательней схадзки ''[[Руске народне просвитне дружтво|Руского народного просвитного дружтва]] (РНПД)'', популарно наволаного ''Просвита'', 2. юлия 1919. року у Новим Садзе учасц вжали и двоме представителє Руснацох зоз Беркасова: Осиф Губаш и Янко Лусканци. Значни активносци на културним планє организовани у чаше после Другей шветовей войни. Основане КПД ''Тарас Шевченко'' у чиїх рамикох робел [[хор]], драмска, танєчна, рецитаторска секция хтори водзели учительки Ксения Сенка Бесерминьова, а по єй одходу Ана Ганча Ждинякова. У тот час було надосц школски дзеци: 49 руски, 30 сербски и 19 горватски. У Беркасове, попри основней штиророчней школи робела и Висша народна школа, основана ище 1930. року. У нєй, напр. 1947. року було 26 школярох. За културни активносци у Беркасовским Доме култури була направена бина, так же ше забави вецей нє отримовали у карчми. Источашнє у Беркасове робело и КПД ''Бранко Радичевич'' та вєдно и сербски и руски дзеци пририхтовали програми, наступали, змагали ше у ученю, рецитованю, розвивали любов ґу кнїжки итд. И учитель Владимир Рогаль зоз приходом до Беркасова 1954/1955. року зохабел значни шлїд у културним живоце валала. Рихтал театрални представи зоз младежу, одходзел на госцованя, учел народни танци, анґажовал ше у шаху, успишнє орґанизовал роботу у КПД. == Познати особи з Беркасова == * о. [[Силвестер Саламон]], (1912-1988), [[священїк]] и [[писатель]] * [[Надя Волчко]] (1934-1983), позната подобова уметнїца по виробку таписерийох * др Осиф Страценски (1945-1989), лїкар специялиста, кардиолоґ (жил и робел у Винковцох) * Ксения Сенка Страценски (1938-2006), професор дефектологиї и подобови уметнїк маляр аматер * [[Поета|Поетеса]] [[Наталия Канюх]] (1950-2024), народзена Гербут * Ратко Торма хтори твори и участвує у роботи подобових колонийох, а намальовал и вецей образи у наших церквох у Сриме (Бачинцох, Беркасове, Бикичу, Шидзе). * др Владимир Гайдук (1928-2003), доктор ветеринарских наукох, припознати ветеринар зоз Шиду. == Литература == * Мр Радован Ђурчић, Беркасово, Општина Шид, Географска монографија,Природно математички факултет у Новом Саду и Скупштина општине Шид, 1984, стр. 213-217. * Жарко Лесак, Беркасово, Завичај, Шидина бр. 5, Шид, 2001, стр. 115-139. * Леона Хајдук и др Владимир Хајдук, Беркасово, Од Деспотовца до данас, Монографија, Културо-образовни центар Шид, Књижевни клуб „Филип Вишњић”, Шид, 2003 * [[Мирон Жирош]], Руснаци (Горняци и Лемки) у Сриме, Руски календар за 1991. Руске слово, Нови Сад, 1991, 89-95. * Ярослав и Звонко Сабол, Руска школа и учителє у Беркасове, Studia Ruthenica 3, 1992-1993 , б. 280-286. * Ярослав Е. Сабол, Беркасово ядро мале, алє тварде, “Руске слово”, ч. 23-24, 15. 06. 1995. Нови Сад, б. 21. * О. Михайло Режак, 80 роки Парохиї у Беркасове, Християнски календар за 1999. рок Руски Керестур, 1999. б. 75-77. * Валал у долїни ''Добра вода'', Прешлосц и терашньосц, Руске слово ч. 3-5, 2004, Нови Сад == Вонкашнї вязи == *[https://fruskac.net/rs/mesta/berkasovo Berkasovo], ''fruskac.net'' *[https://sid.rs/berkasovo/ Berkasovo], ''sid.rs'' [[Катеґория:Места у општини Шид]] [[Катеґория:Валали у Войводини]] [[Катеґория:Беркасово]] 7qbu2sqk887v9phhub5jwye73a9aq7d