Википедия rskwiki https://rsk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%B1%D0%BE%D0%BA MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Медий Окреме Розгварка Хаснователь Розгварка зоз хасновательом Википедия Розгварка о Википедиї Файл Розгварка о файлу МедияВики Розгварка о МедияВикию Шаблон Розгварка о шаблону Помоц Розгварка о помоци Катеґория Розгварка о катеґориї TimedText TimedText talk Модул Разговор о модулу Event Event talk Парлаґ 0 3804 22449 22374 2026-10-20T18:44:00Z Olirk55 19 Уложена фотґрафия 22449 wikitext text/x-wiki [[File:Cynodon dactylon Dubbo plant1 (8673976131).jpg|right|thumb|317x317px|Жем у парлаґу, запущена и зароснута зоз тараску]]Слово '''парлаґ, або парлог''' (серб. ''парлоґ,'' всл. ''parlak,'' слц. диял. ''parlag,'' од мадь. parlag), походзи зоз мадярского бешедного подруча. Означує нєобробену, запущену жем. У традицийней и сучасней польопривреди тото поняце ма два подполно розлични значеня у зависносци од того чи жем охабена без надпатраня, чи ше нароком и з цильом охабя у парлаґу най ,,одпочива<nowiki>''</nowiki>. == Нєобробена жем == Нєобробена жем, (ту можу спадац, оранїна, пажици, винїци, менши [[Поверхносц|поверхносци]] жеми, черяки), значи же на нєй нїч нє пошате анї нє посадзене и охабена є же би заросла до коровча. Можлїве же власнїк дацо пошал або посадзел, алє пре даяки причини нє могол ю до конца обрабяц: парац, окоповац, кошиц итд. и шицку жем и тото пошате преросло коровче и трава, а жем остала нєушорена, запущена и пуста, односно постала „парлаґ.“ == Нароком охабени парлаґ == ♦ Зна ше случиц, алє ридко, же власнїк нароком нє оброби жем же би ше реґенеровала и „одпочинула“ за будуце шаце и садзенє рижних польопривредних културох. Тиж єдна зоз причинох охабяня жеми до парлаґу було обезпечованє напасаня статку през рок (овцох, козох, кравох). Новши часи принєсли иновациї у вязи з парлаґом. ♦ На жеми на хторей посадзена лоза до оддвоєних шорох часто медзи шорами оставал „парлаґ.“ '''Биолоґийне значенє парлаґу''' През рок, под парлаґом на жеми ше розвива спонтана веґетация. Вона поступно гнїє, звекшує процент гумусу, обнавя структуру жеми и враца єй плодносц. '''Система одпочиваня жеми под парлаґом''' У историйних и екстензивних системох векшей рошлїнскей продукциї, парлаґ бул плановани и важел за аґротехнїчну миру. Кед жем страци поживово материї пре шаце єдно за другим, жем ше охабяла нєобробена на длугши период, же би ше природно одпочинула и реґенеровала. == Фразеолоґия == '''Запущена, пуста, нєобробена жем, зароснута до коровча и трави''': каждому ґаздови треца часц жеми кажди рок стала „парлаґом” же би одпочинула и же би мали овци през рок дзе буц; (остац) парлаґом - буц (остац) нєобробена (о жеми): Жем нє може буц парлаґом, треба ю робиц; ''А тот Бирман мали вицал ше по сари / же його ризкаши парлаґом осталї''; (з)охабиц (жем) парлаґом зохабиц жем нєобробену. == Литература == * ''Словнїк руского народного язика II, О – Я'', Нови Сад 2017, б. 128. == Вонкашнї вязи == * [https://www.novosti.rs/c/ekonomija/poljoprivreda/1565701/vasoj-njivi-treba-odmor-jeste-culi-ugar-parlog-evo-sta-znace-zasto-korisni И ВАШОЈ ЊИВИ ТРЕБА ОДМОР: Јесте ли чули за "угар" и "парлог" - Ево шта значе и зашто су корисни] www.novosti.rs * [https://staznaci.com/parlog Parlog] staznaci.com dri148ywws9hf8ts4pz11jq9x7dafbw Нохец 0 3811 22457 22430 2026-10-20T21:54:26Z Keresturec 18 22457 wikitext text/x-wiki [[File:Fingernails2.jpg|thumb|right|250px|Нохци на пальцох руки]] [[File:Human nail anatomy.jpg|thumb|right|250px|А - плоча нохца, Б - лунула, Ц - корень, Д - синус, Е - матрикс, Ф - посцелка нохца, Ґ - гипонигиюм, Х - шлєбодни рубец ]] '''Нохец''' (общеславянска назва) - рогови верх на концу пальцох (настава кед ше стварднє бильчок кератину) при векшини приматох. Нохци одвитую пазуром хтори ше находза при других животиньох. Нохци на рукох и ногох направени зоз твардого защитного протеїну хтори ше вола алфа-кератин, а хтори полимер. Алфа-кератин ше находзи у [[Копито|копитох]], пазурох и рогох похребцинарох. При животиньох з роду мачкох (лєвох, тиґришох, пумох итд.) нохци вирастаю до пазурох хтори ше можу уцаговац и вєдно зоз зубами служа за борбу. == Часци нохца == Матрикс, хтори ше вола ище матрикс унгуис, кератоґена мембрана, матрикс нохца або онихострома, то активна ткань (або ґерминални матрикс) хтора твори клїтинки хтори ше ствадню док ше рушаю на вонка од кореня нохца по плочу нохца. То часц нохцового лєжиска хтора ше находзи под нохцом и ма нерви, лимфни и кревово судзини. Матрица продукує клїтинки хтори поставаю плоча нохца.<ref>[https://kristinatodorovic.com/blog/nokti-vodic-kroz-upoznavanje-noktiju/ Nokti: Vodič kroz upoznavanje noktiju]</ref> Ширина и грубина плочи нохца одредзує ше з велькосцу, длужину и грубину матриксу, док форма косци верху пальца одредзує чи нохцова [[поверхносц]] ровна, закривена як лук або як кука. Матрица предлужи продуковац клїтинки потамаль покля прима костиранє и остава здрава. Нохцова посцелка то [[Скорка|скора]] под нохцову плочу. То подруче нохца на хторим лєжи нохцова плоча. Нерви и кревово судзини хтори ше ту находза кармя цалу єдинку нохцох. Як и кажда скора, зложена є зоз двох файтох тканї: дермису и епидермису. Епидермис притвердзени за дермис з дробнима воздлужнима „ярчками“ хтори ше волаю матрицово гребенї (''cristae matricis unguis''). У старосци, плоча за нохци постава ценша, а тоти ярчки обачлївши. Нохцово лєжиско високо инервоване, та одстраньованє плочи нохца прето барз боляце. Синус нохца (''sinus unguis'') то место дзе ше находзи корень нохца, односно основа нохца под скору. Настава з активно нарастацей тканї под матрицу. Нохцова плоча (''corpus unguis''), хтора ше дзекеди вола и цело нохца, то видлїва тварда обласц нохца од кореня нохца по шлєбодни руб, направена з превидного протеїну кератину. Даскельо пасма мертвих, збитих клїтинкох спричинюю же би нохец бул моцни, алє флексибилни. Його форма одредзена з форму основней косци. У звичайним хаснованю, слово нохец ше часто одноши лєм на тоту часц. Нохцова плоча твардо притвердзена за нохец и у нєй нєт анї живци, анї кревово судзини. Шлєбодни рубец ''(margo liber'') або дистални рубец то преднї руб нохцовей плочи хтори одвитує абразивному або рубу нохца хтори ше оштригує. Гипонигинуюм (нєформално познати як „швидки“) то епител хтори ше находзи под плочу нохца на злученю медзи шлєбодним рубом и скору верху пальца. Вон формує пасмо хторе чува посцель нохцох. Ониходермална пантлїка служи як заверач медзи плочу нохца и гипонигиюмом. Находзи ше такой под шлєбодним рубом, у тей часци нохца дзе ше закончує нохцове лєжиско. == Епонихия == Вєдно, епонихия и кутикула творя защитне пасмо. Занохцица то полукружне пасмо скоро нєвидлїивих мертвих клїтинкох скори хтори „виходза“ и закриваю заднї бок видлївей нохцовей плочи, док епонихия назберани клїтинки скори хтори продукую кутикулу. Вони континуовани, а даєдни референци их тримаю як єдну цалосц; у тей класификациї, назви епонихиюм, кутикула и перионихиюм синоними. То кутикула (нєжива часц) хтору ше одстранює з маникираньом, алє епонихию (живу часц) нє треба рушац пре опасносц од инфекциї. Епонихия то мала пантлїка живих клїтинкох (епител) хтора ше прецагує од заднього мура нохца по базу нохца. Епонихия то конєц проксималного зранцованя хтори ше зогина на себе же би одруцел епидермалне пасмо скори на новоформовану плочу нохца. Перионикс то вистирчени руб епонихиї хтори закрива проксималну пантлїку лунули. Мур нохца (''vallum unguis'') то скорянє зранцованє хторе ше преклопює збоку зоз проксималним концом нохца. Бочни руб (''margo'' ''lateralis'') лєжи под муром нохца збоку нохца, а ярчок або зранцованє нохца (''sulcus matricis unguis'') то скорово прерези хтори унєшени до бочних рубох. == Паронихия == Паронихиюм то гранїца мегкей тканї коло нохца, а паронихия то инфекция у тей обласци. Паронихиюм то скора хтора ше преклопює збоку плочи нохца, позната и як паронихиялни рубец. Паронихиюм то место нохцох хтори викукую, уроснутих нохцох и паронихиї, инфекциї скори. == Функция == Здрави нохец ма функцию защити дисталней фаланґи, верху пальца и околних мегких тканьох од покалїченьох. Тиж служи за злєпшанє прецизних деликатних рухох дисталних пальцох през контраприцисок хтори ше окончує на пулпу пальца. Нохец теди дїйствує як контрасила кед конєц пальца доруши предмет, з чим ше звекшує чувствительносц верху пальца, гоч сам нохец нє ма нервово законченя. Конєчно, нохец функционує як алат хтори оможлївює такволане „предлужене прецизне лапанє“ (напр. вицагованє трисочки або церня з пальца) и одредзени роботи резаня або струганя. == Роснуце == Часц нохца хтора рошнє под скору на проксималним концу нохца под епидермом, то єдина жива часц нохца. При цицарох, стопа роснуца нохцох повязана зоз длужину терминалних фаланґох (вонкашнїх косцох на пальцох). Так при людзох нохец указуюцого пальца рошнє швидше як нохец на малим пальцу, а нохци на рукох рошню и до штири раз швидше як нохци на ногох. При людзох, нохци рошню коло 3,5 милиметри мешачнє, док нохци на ногох рошню скоро за половку помалши (коло 1,6 милиметри мешачнє). Процивнє популарному вереню, нохци нє предлужую роснуц по шмерци; скора дегидрує и зацагує ше, прецо випатра же нохци рошню. [[File:Fingernägel-lackieren-IMG 2027.jpg|thumb|right|250px|Нохци на рукох пред и после наношеня [[Лак за нохци|лаку за нохци]]]] == Допатранє нохцох == Попри фризерских и козметичних салонох, постоя и салони за маникуру (за ушорйованє нохцох) хтори у остатнїм чаше барз популарни и при младших ґенерацийох. == Хороти и покалїченя нохцох == Хороти и покалїченя нохцох можу буц: хематом, занохцици, уроснути нохец на вельким пальцу ноги, псорияза, онихогрифоза, поднохцова еґзостоза и други. == Фразеолоґия == ♦ ''Зайсц/заходзиц за нохци'' = чувствовац боль у замарзнутих пальцох ♦ ''Анї як под нохцом чарне'' = нїч, анї кус нє мац == Литература == * ''Словнїк руского народного язика I, А – Н'', Нови сад 2017, б. 825. == Вонкашня вяза == * [https://www.bbc.com/serbian/articles/c0lk26149k5o/lat Šta nokti mogu da nam otkriju o našem zdravlju] * [https://www.stetoskop.info/zdravi-saveti/nokti--barometar-zdravlja Nokti - barometar zdravlja] www.stetoskop.info == Референци == <references /> {{Commonscat}} [[Катеґория:Анатомия животиньох]] [[Катеґория:Анатомия чловека]] kz7x0x0m78ei85kd41qv3256zeqfmi0 21. юний 0 3824 22436 22425 2026-10-20T12:51:45Z Olirk55 19 22436 wikitext text/x-wiki '''21. юний''' — 172. [[дзень]] у року (173. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 193 днї. == Подїї == * 1948 — Продуцентска хижа Колумбия Рекордс (''Columbia Records'') випродуковала першу лонґплей плочу зоз пластичней маси винил. * Нєшка Медзинародни дзень йоґи (''International Yoga Day''), усвоєни є од Зєдинєних нацийох 2014. року. * Шветови дзень музики (''World Music Day)''. Перша преслава отримана 1982. року у [[Париз|Паризу]]. == Народзени == * 1855 — Народзел ше сербски филолоґ Пера Дьордєвич, предсидатель Сербскей литературней задруґи, член Сербскей кральовскей академиї. Сотрудзовал на пририхтованю словнїка Вука Караджича. * 1905 — Народзел ше французки филозоф и писатель [[Жан Пол Сартр]] (Париз, 21. юний 1905 — Париз, 15. април 1980), єден зоз творцох филозофиї еґзистенциялизма, хтори 1964. року одбил прияц Нобелову награду за литературу. == Умарли == * 1936 — [[Осиф Костелник]] (*30. новембер 1903—†21. юний 1936), дипломовани правнїк, [[писатель]] и зазберовач руских народних писньох. it6leoa6yhbp6owfh5zpk3cnerdt70i 22. юний 0 3825 22437 22426 2026-10-20T12:58:55Z Olirk55 19 Ушорйованє, викивязи 22437 wikitext text/x-wiki '''22. юний''' — 173. [[дзень]] у року (174. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 192 днї. == Подїї == * 1675 — Основана Кральовска обсерватория у Ґриничу, на вимогу британского краля Чарлса II. Од 1884. року ше дефинує нулти меридиян (нулти ступень ґеоґрафскей длужини), хтори дзелї восточну и заходну полулабду Жемовей кулї. Зоз тей локациї ше мера стандардни час (Ґринични час, GMT). * 1930 — Оформене Добродзечне огньогасне дружтво [[Коцур]]. * Медзинародни дзень французких колачикох наволаних чоколадови еклер. == Народзени == * 1826 — Народзел ше [[писатель]] Тимотей Атанацкович (Бая, нєшка Мадярска, 22. юний 1826 – Бая, 9. септембер 1858), познєйше Боґобой Атанацкович, єден зоз обновительох сербскей прози после законченя рабства под [[Турска|Турками]]. * 1898 — Народзел ше писатель Ерих Паул Крамнер, познати як [[Ерих Мария Ремарк]] (Оснабрик, Нємецка, 22. юний 1898 – Локарно, Швайцарска, 25. септембер 1970). * 1906 — Народзел ше филмски сценарист, продуцент и [[Редитель|режисер]] [[Били Вайдлер]] (Суха, Ґалиция, Австроугорска, 22. юний 1906 – Лос Андєлес, ЗАД, [[27. марец]] 2002). * 1939 — Народзел ше [[поета]] [[Мирослав Стрибер]] ([[Дюрдьов]], 22. юний 1939 – Темишвар, Румуния, [[21. април]] 1971). После основношколского образованя закончел ґимназию у Новим Садзе и Правни факултет у Беоґрадзе, маґистровал на теми зоз социолоґиї. Од 1963. року Мирослав Стрибер бул асистент на Общей социолоґиї на Правним факултету у Новим Садзе. Литературни твори обявйовал у часопису [[Шветлосц (часопис)|Шветлосц]], Литературним слове и Народним календаре, а заступени є у вецей антолоґийних виданьох. НВУ Руске слово обявело зборнїки писньох Романса (1969) и 55 писнї (1971). Погинул у транспортним нєщесцу нєдалєко од Темишвару у Румуниї. == Умарли == * 2017 — Позарядови [[професор]] др [[Юрий Панько]] (*[[3. май]] 1933 - †22. юний 2017), визначни русински филолоґ, линґвиста, кодификатор русинского язика, слависта, лексикоґраф, автор модерного словацко-русинского словнїка, учитель и академски преподавач. 0bjlikxea0hrnds9lch06472aqwpr7n 23. юний 0 3826 22447 22427 2026-10-20T17:48:57Z Olirk55 19 Ушорйованє, викивяи 22447 wikitext text/x-wiki '''23. юний''' — 174. [[дзень]] у року (175. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 191 дзень. == Подїї == * 1894 — Основани Медзинародни олимпийски комитет, МОК (''International Olympic'' ''Committee, IOC''), медзинародна спортска орґанизация зоз шедзиском у Швайцарскей и Лозани. МОК основал Пєр де Кубертен вєдно зоз Деметриосом Викеласом як першим предсидательом, а идея була ожиц [[Спорт|спортски]] змаганя яки були у старей Греческей. МОК орґанизує Лєтни олимпийски бависка кажди штварти рок, а I Олимпийски бависка отримани у Атини 1896. року, и Жимски олимпийски бависка тиж кажди штварти рок, а перши отримани у французким Шамонию 1924. року. Тиж орґанизує и Олимпийски бависка младих – перши лєтни отримани у Синґапуру 2010. року, а перши жимски у Инзбруку 2012. року. * Дзень явного сервиса Зєдинєних нацийох. == Народзени == * 1891 — [[Владислав Ванчура]], [[писатель]] лївей ориєнтациї чия творчосц була вязана зоз Подкарпатску Русу. * 1896 — [[Петро Милославски]], хормайстор, науковец, [[композитор]], учитель. * 1912 — Народзел ше [[Алан Матисон Тюринґ]] (Лондон, 23. юний 1912 – Чешир, 7. юний 1954), анґлийски матемаричар, лоґичар и криптолоґ. Направел концепт алґоритмох яки ше и нєшка хаснує у рахункарстве. У Другей шветовей войни розвил вецей технїки за розбиванє шифрох и методу хтора могла одкриц поставки електромеханїчней машини – Ениґми (машина за шифроване радио-телеґрафских порученьох). == Умарли == * 1934 — [[Ласло Чопей]], педаґоґ, автор словнїкох, толмач, автор учебнїкох за руски школи, реформатор язика. h47qgfd67jyakks8bbi3ud49ei8vrj2 24. юний 0 3827 22446 22428 2026-10-20T17:44:29Z Olirk55 19 Ушорйованє, викивязи 22446 wikitext text/x-wiki '''24. юний''' — 175. [[дзень]] у року (176. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 190 днї. == Подїї == * 1497 — Анґлийски моряк Джон Кебот одкрил Канаду и преглашел Сиверну Америку за маєток Велькей Британиї. * 1901 — У [[Париз|Паризу]] отворена перша вистава теди 19-рочного шпанского маляра Пабла Пикаса, хтора одушевела подобових критичарох. * 1912 — На Олимпийски бависка до Стокголму одпутовала перша сербска олимпийска екипа – атлетичаре Душан Милошевич и Драґутин Томашевич. З тим урядово потвердзене членство [[Сербия|Сербиї]] у Медзинародним олимпийским комитету. * 2001 — Югославянска ватерполо репрезентация постала шампион Европи. * Нєшка Шветови дзень ґовльох. == Народзени == * 1837 — [[Михайло Вальковски]], грекокатолїцки [[священїк]], карпаторусински историчар, педаґоґ. * 1911 — Народзел ше арґентински автомобилски ас [[Хуан Фандьо]], хтори пейц раз бул шветови шампион у Формули 1. * 1917 — Народзел ше [[Микола Буша]] (Коцур, 24. юний 1917 – [[Вербас]], 1988). По войни, 1946. року, почал робиц у фабрики цукру у Вербаше, на желєзнїци як машинист, а у шлєбодним чаше мальовал. Перши малюнок виложел на вистави з нагоди преслави 200. рочнїци приселєня Руснацох до тих крайох. Бул член Подобового клуба Дюро Салай у Беоґрадзе од 1970. року. У рамикох того клуба викладал малюнки у Беоґрадзе, Заґребе, Вербаше, [[Кула|Кули]], Зомборе, [[Руски Керестур|Руским Керестуре]] и велїх местох у [[Бачка|Бачки]]. Клуб за своїх членох орґанизовал курси, дзе и Микола достал подуки о малярстве и технїки мальованя. * 1940 — [[Микола Корпаш]] (24. юний 1940—† [[6. април]] 2011,) бул, у периодзе од 1964. по 1978. рок, найпопуларнєйши шпивач руских шпиванкох на просторох бувшей Югославиї. Цо вецей, вон бул перши [[шпивач]] за хторого мож повесц же бул гитмейкер понеже даєдни шпиванки хтори одшпивал були правдиви музични гити у тедишнїм чаше. Мал серию шпиванкох знятих за Радио Нови Сад хтори були, єдна за другу, барз популарни медзи слухачами. == Умарли == * 1966 — [[Янко Хромиш]] („Бачи Горки“) (*22. октобер 1901—†24. юний 1966), [[поета]]-селян, активист КПСЮР/КНСЮР, политични дїяч под час и безпостредно по законченю Другей шветовей войни. * 2015 — [[Василь Комендар]], науковец-биолоґ, активни хранитель еколоґиї Карпатох. * 2016 — [[Юлиян Рамач]] (*21. децембер 1963—†24. юний 2016), визначни [[музичар]], [[композитор]], аранжер, [[дириґент]] и музичних фаховец. 3c9ohrq0d80zqlofvupyvtuzpon6s6p 25. юний 0 3828 22448 22429 2026-10-20T17:53:44Z Olirk55 19 Ушорйованє, викивязи 22448 wikitext text/x-wiki '''25. юний''' — 176. [[дзень]] у року (177. дзень у преступним року) по Ґреґориянским календаре. До конца рока єст ище 189 днї. == Подїї == * 1741 — у Прешпорку (Братислава) корунована за мадярску кралїцу [[Мария Терезия]]. * 1788 — Вирджиния ше приключела до ЗАД як дзешата держава. * 1867 — Американєц Лисєн Смит патентовал джобаци дрот. * 1991 — [[Словения]] и [[Горватска]] вигласали державну нєзависносц з чим почал де юре розпад [[СФР Югославия|Югославиї]]. == Народзени == * 1903 — Народзени анґлийски [[писатель]] Ерик Артур Блер, познати як [[Джордж Орвел]] (Мотихари, Индия, 25-юний 1903 – Лондон, [[21. януар]] 1950), писал романи, есеї, бул новинар и критичар. Його антиутопийни твори визия можлївей тоталитарней будучносци швета и алеґорична сатира модерней диктатури. * 1963 — Народзел ше [[шпивач]] и [[композитор]] Йорґос Кириякос Панайоту, познати як [[Джордж Майкл]] (Лондон, 25. юний 1963 – Ґоринґ на Темзи, Зєдинєнє Кральовство, 25. децембер 2016). Достал два Ґреми награди. * 1974 — [[Роман Пищальнїк]], русински [[поета]], лауреат Рускей премиї 2009. == Умарли == * 1997 — [[Жак-Ив Кусто]], французки виглєдовач, пренаходзач акваланґа. ide7q7yvlosyfvjo0i10ii9woicwksq Никола Фейса 0 3829 22435 22434 2026-10-20T12:47:47Z Olirk55 19 Означени викивязи 22435 wikitext text/x-wiki {{Инфорамик | headerstyle = background: #ccf; | header1 =<big> Никола Фейса </big> | label2 = | data2 = [[.jpg|280 px|center]] | label3 = Назвиско | data3 = | label4 = Датум народзеня | data4 = 2. новембер 1919. | label5 = Датум упокоєня | data5 = 20. октобер 1984 (65) | label6 = Державянство | data6 = югославянске | label7 = Язик творох | data7 = | label8 = Школа | data8 = Нїзша польопривредна школа, Ада | label9 = Универзитет | data9 = | label10 = Наукови ступень | data10 = | label11 = Период твореня | data11 = 1940—1980. | label12 = Жанри | data12 = польопривредна продукция, руководзенє | label13 = Поховани | data13 = Централни теметов у Баймоку | label14 = Припознаня | data14 = Орден братства и єдинства зоз стриберним венцом; Медаля роботи; Октоберска награда варошу Суботица за привредни успихи; }} '''Никола Фейса''' (*2. новембер 1919—20. октобер 1984) бул югославянски польопривредни фаховец, директор польопривредних подприємствох и землєдїлских задруґох у Баймоку, покраїнски посланїк и добитнїк вецей державних и локалних припознаньох. Окреме бул познати по роботи на унапредзеню польопривредней продукциї и уводзеню високоприносних сортох жита у [[Войводина|Войводини]]. == Биоґрафия == Никола Фейса народзени 2. новембра 1919. року у [[Дюрдьов|Дюрдьове]] у фамилиї оца Гавриїла Фейси и мацери Павлини, родз. Дротар. Никола бул найстарши спомедзи пецерих дзецох, мал братох Владимира и Михайла и шестри Ирину и Любу. Основну школу Никола закончел у Дюрдьове а Нїзшу польопривредну школу у Ади 1938. року. О два роки достал роботу як ишпан на маєтку Лази Бешлича у Баймоку. О даскельо роки Никола ше оженєл зоз Єлисавету (Лизу) Дулич зоз Баймоку хтора тиж робела на Бешличовим маєтку. У малженстве вони мали двох синох, Дюру и Марка. По законченю Другей шветовей войни Никола Фейса предлужел свою професионалну роботу у польопривреди. Так 1945. року бул поставени за окончователя длужносци управнїка Месней управи народних польопривредних доброх у Баймоку. Од 1947. року Никола бул управнїк Срезкого польопривредного маєтку у Баймоку, зоз званьом польопривредного технїчара. Од 1. авґуста 1953. року по [[5. януар]] 1956. бул директор Польопривредного подприємства ''Равница'' у Баймоку. Од януара 1956. року та по конєц децембра 1958. року окончовал функцию помоцнїка Землєдїлскей задруґи у Баймоку. Од януара 1959. та по конєц марца 1964. року ознова бул директор Польопривредного подприєства ''Равница''. Такой од априла 1964. року Никола Фейса окончовал функцию директора Землєдїлскей задруґи ''Равница'' у Баймоку. Зоз одлуку од [[13. фебруар|13. фебруара]] 1969. року вон и формално меновани за директора задруґи з мандатом од штирох рокох. == Робота у польопривреди == Никола Фейса постал познати по унапредзованю польопривредней продукциї у Войводини. Окреме ше визначовал зоз уводзеньом и розвойом индустрийного пестованя италиянских сортох [[Жито|жита]] високого приносу. Його робота допринєсла модернизациї польопривредней продукциї на подручу Баймока и ширшого реґиону. Року 1961. ґрупа югославянских польопривредних фаховцох, у чиїм составе бул и Никола Фейса, пребувала у Зєдинєних Америцких Державох. Под час пребуваня у ЗАД Никола Фейса бул преглашени за почесного граждана вароша Лубока (Lubbock) у Тексасу. Никола Фейса бул и покраїнски посланїк. У здогадованю жительох Баймока остал запаметани як визионер и єден спомедзи людзох хтори мали значну улогу у модернизациї и розвою инфраструктури того места. Под його руководством збудовани Рекреацийни центер за младих зоз фодбалским, рукометним и тереном за кошарку, зоз атлетску дражку и з базеном хтори и нєшка функционує. Вельо робел и на ожелєньованю валала. === Припознаня === :♦ Орден братства и єдинства зоз стриберним венцом; :♦ Медаля роботи; :♦ Октоберска награда варошу [[Суботица]] за привредни успихи; :♦ числени повелї и подзекованя за сотруднїцтво и заслуги у обласци польопривреди. У шлєбодним чаше Никола Фейса одходзел до ловох або до риболову. Никола Фейса умар 20. октобра 1984. року. Поховани є на Централним [[Теметов|теметове]] у Баймоку. == Литература == == Вонкашнї вязи == scbxulg7uvr9d94v19efpy2c1n6q1i3 Шаблон:Нутрицийни вредносци 10 3830 22438 2026-10-20T13:11:15Z Saslavik 1716 Нови бок: „{| class="wikitable" style="float:right; width:300px; text-align:left;" |+ '''Нутрицийни вредносци''' |- ! colspan="2" style="text-align:center;" | Нутрицийна вредносц |- ! Енергия | {{{енергия|}}} |- ! Угльово гидрати | {{{угльово_гидрати|}}} |- ! Цукри | {{{цукри|}}} |- ! Баластни влакна | {{{влакна|}}} |- ! Бильчки | {{{бильчки|}}} |- ! Мас…“ 22438 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="float:right; width:300px; text-align:left;" |+ '''Нутрицийни вредносци''' |- ! colspan="2" style="text-align:center;" | Нутрицийна вредносц |- ! Енергия | {{{енергия|}}} |- ! Угльово гидрати | {{{угльово_гидрати|}}} |- ! Цукри | {{{цукри|}}} |- ! Баластни влакна | {{{влакна|}}} |- ! Бильчки | {{{бильчки|}}} |- ! Масци | {{{масци|}}} |- ! Засицени масци | {{{засицени_масци|}}} |- ! Вода | {{{вода|}}} |} k5mu6n6p8izwr2tnn9s6udvsjkdtru4 22439 22438 2026-10-20T14:04:09Z Saslavik 1716 22439 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="float:right; width:300px; text-align:left;" |+ '''Нутрицийни вредносци''' |- ! colspan="2" style="text-align:center;" | {{{назва|Нутрицийна вредносц}}} |- ! colspan="2" style="text-align:center;" | На 100 g |- ! Енерґия | {{{енерґия|}}} |- ! Угльово гидрати | {{{угльово_гидрати|}}} |- ! Цукри | {{{цукри|}}} |- ! Баластни влакна | {{{влакна|}}} |- ! Бильчки | {{{бильчки|}}} |- ! Масци | {{{масци|}}} |- ! Засицени масци | {{{засицени_масци|}}} |- ! Вода | {{{вода|}}} |- ! colspan="2" style="text-align:center;" | Витамини |- ! Витамин А | {{{витамин_А|}}} |- ! Витамин Б1 | {{{витамин_Б1|}}} |- ! Витамин Б2 | {{{витамин_Б2|}}} |- ! Витамин Б3 | {{{витамин_Б3|}}} |- ! Витамин Б6 | {{{витамин_Б6|}}} |- ! Витамин Б12 | {{{витамин_Б12|}}} |- ! Витамин Ц | {{{витамин_Ц|}}} |- ! Витамин Д | {{{витамин_Д|}}} |- ! Витамин Е | {{{витамин_Е|}}} |- ! Витамин К | {{{витамин_К|}}} |- | Лутеин_ug | {{{лутеин_ug|}}} |- | Тиамин_mg | {{{тиамин_mg|}}} |- | Рибофлавин_mg |{{{рибофлавин_mg|}}} |- | Витамин Б9 |{{{ фолат_ug_(Б9)|}}} |- ! colspan="2" style="text-align:center;" | Минерали |- ! Калций | {{{калций|}}} |- ! Железо | {{{железо|}}} |- ! Магнезий | {{{магнезий|}}} |- ! Фосфор | {{{фосфор|}}} |- ! Калий | {{{калий|}}} |- ! Натрий | {{{натрий|}}} |- ! Цинк | {{{цинк|}}} |- ! colspan="2" style="text-align:center;" | Други состойки |- ! Холестерол | {{{холестерол|}}} |- ! Соль | {{{соль|}}} |- ! Кофеин | {{{кофеин|}}} |- ! Алкогол | {{{алкогол|}}} |- ! colspan="2" style="text-align:center;" | Жридло |- | colspan="2" | {{{жридло|}}} |} a1boe0fcfm5ntgdyvfrum5991s75fml 22443 22439 2026-10-20T15:56:13Z Saslavik 1716 Saslavik преместио је страницу [[Шаблон:Нутрицийни вредносци/писок]] на [[Шаблон:Нутрицийни вредносци]]: Правилан назив 22439 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="float:right; width:300px; text-align:left;" |+ '''Нутрицийни вредносци''' |- ! colspan="2" style="text-align:center;" | {{{назва|Нутрицийна вредносц}}} |- ! colspan="2" style="text-align:center;" | На 100 g |- ! Енерґия | {{{енерґия|}}} |- ! Угльово гидрати | {{{угльово_гидрати|}}} |- ! Цукри | {{{цукри|}}} |- ! Баластни влакна | {{{влакна|}}} |- ! Бильчки | {{{бильчки|}}} |- ! Масци | {{{масци|}}} |- ! Засицени масци | {{{засицени_масци|}}} |- ! Вода | {{{вода|}}} |- ! colspan="2" style="text-align:center;" | Витамини |- ! Витамин А | {{{витамин_А|}}} |- ! Витамин Б1 | {{{витамин_Б1|}}} |- ! Витамин Б2 | {{{витамин_Б2|}}} |- ! Витамин Б3 | {{{витамин_Б3|}}} |- ! Витамин Б6 | {{{витамин_Б6|}}} |- ! Витамин Б12 | {{{витамин_Б12|}}} |- ! Витамин Ц | {{{витамин_Ц|}}} |- ! Витамин Д | {{{витамин_Д|}}} |- ! Витамин Е | {{{витамин_Е|}}} |- ! Витамин К | {{{витамин_К|}}} |- | Лутеин_ug | {{{лутеин_ug|}}} |- | Тиамин_mg | {{{тиамин_mg|}}} |- | Рибофлавин_mg |{{{рибофлавин_mg|}}} |- | Витамин Б9 |{{{ фолат_ug_(Б9)|}}} |- ! colspan="2" style="text-align:center;" | Минерали |- ! Калций | {{{калций|}}} |- ! Железо | {{{железо|}}} |- ! Магнезий | {{{магнезий|}}} |- ! Фосфор | {{{фосфор|}}} |- ! Калий | {{{калий|}}} |- ! Натрий | {{{натрий|}}} |- ! Цинк | {{{цинк|}}} |- ! colspan="2" style="text-align:center;" | Други состойки |- ! Холестерол | {{{холестерол|}}} |- ! Соль | {{{соль|}}} |- ! Кофеин | {{{кофеин|}}} |- ! Алкогол | {{{алкогол|}}} |- ! colspan="2" style="text-align:center;" | Жридло |- | colspan="2" | {{{жридло|}}} |} a1boe0fcfm5ntgdyvfrum5991s75fml 22459 22443 2026-10-20T22:59:48Z Saslavik 1716 Доробок шаблона 22459 wikitext text/x-wiki <noinclude> То шаблон за нутрицийни вредносци. {{/док}} </noinclude><includeonly>{| class="wikitable" style="float:right; width:300px; text-align:left;" |+ '''Нутрицийни вредносци''' |- ! colspan="2" style="text-align:center;" | {{{назва|Нутрицийна вредносц}}} |- ! colspan="2" style="text-align:center;" | На 100 g {{#if:{{{енерґия|}}}| |- ! Енерґия | {{{енерґия}}} }} {{#if:{{{угльово_гидрати|}}}| |- ! Угльово гидрати | {{{угльово_гидрати}}} }} {{#if:{{{цукри|}}}| |- ! Цукри | {{{цукри}}} }} {{#if:{{{влакна|}}}| |- ! Баластни влакна | {{{влакна}}} }} {{#if:{{{бильчки|}}}| |- ! Бильчки | {{{бильчки}}} }} {{#if:{{{масци|}}}| |- ! Масци | {{{масци}}} }} {{#if:{{{засицени_масци|}}}| |- ! Засицени масци | {{{засицени_масци}}} }} {{#if:{{{вода|}}}| |- ! Вода | {{{вода}}} }} {{#if:{{{витамин_А|}}}{{{витамин_Б1|}}}{{{витамин_Б2|}}}{{{витамин_Б3|}}}{{{витамин_Б6|}}}{{{витамин_Б12|}}}{{{витамин_Ц|}}}{{{витамин_Д|}}}{{{витамин_Е|}}}{{{витамин_К|}}}{{{лутеин_ug|}}}{{{тиамин_mg|}}}{{{рибофлавин_mg|}}}{{{фолат_ug_(Б9)|}}}| |- ! colspan="2" style="text-align:center; background-color: #f2f2f2;" | Витамини }} {{#if:{{{витамин_А|}}}| |- ! Витамин А | {{{витамин_А}}} }} {{#if:{{{витамин_Б1|}}}| |- ! Витамин Б1 | {{{витамин_Б1}}} }} {{#if:{{{витамин_Б2|}}}| |- ! Витамин Б2 | {{{витамин_Б2}}} }} {{#if:{{{витамин_Б3|}}}| |- ! Витамин Б3 | {{{витамин_Б3}}} }} {{#if:{{{витамин_Б6|}}}| |- ! Витамин Б6 | {{{витамин_Б6}}} }} {{#if:{{{витамин_Б12|}}}| |- ! Витамин Б12 | {{{витамин_Б12}}} }} {{#if:{{{витамин_Ц|}}}| |- ! Витамин Ц | {{{витамин_Ц}}} }} {{#if:{{{витамин_Д|}}}| |- ! Витамин Д | {{{витамин_Д}}} }} {{#if:{{{витамин_Е|}}}| |- ! Витамин Е | {{{витамин_Е}}} }} {{#if:{{{витамин_К|}}}| |- ! Витамин К | {{{витамин_К}}} }} {{#if:{{{лутеин_ug|}}}| |- ! Лутеин | {{{лутеин_ug}}} }} {{#if:{{{тиамин_mg|}}}| |- ! Тиамин | {{{тиамин_mg}}} }} {{#if:{{{рибофлавин_mg|}}}| |- ! Рибофлавин | {{{рибофлавин_mg}}} }} {{#if:{{{фолат_ug_(Б9)|}}}| |- ! Витамин Б9 (фолат) | {{{фолат_ug_(Б9)}}} }} {{#if:{{{калций|}}}{{{железо|}}}{{{магнезий|}}}{{{фосфор|}}}{{{калий|}}}{{{натрий|}}}{{{цинк|}}}| |- ! colspan="2" style="text-align:center; background-color: #f2f2f2;" | Минерали }} {{#if:{{{калций|}}}| |- ! Калций | {{{калций}}} }} {{#if:{{{железо|}}}| |- ! Железо | {{{железо}}} }} {{#if:{{{магнезий|}}}| |- ! Магнезий | {{{магнезий}}} }} {{#if:{{{фосфор|}}}| |- ! Фосфор | {{{фосфор}}} }} {{#if:{{{калий|}}}| |- ! Калий | {{{калий}}} }} {{#if:{{{натрий|}}}| |- ! Натрий | {{{натрий}}} }} {{#if:{{{цинк|}}}| |- ! Цинк | {{{цинк}}} }} {{#if:{{{холестерол|}}}{{{соль|}}}{{{кофеин|}}}{{{алкогол|}}}| |- ! colspan="2" style="text-align:center; background-color: #f2f2f2;" | Други состойки }} {{#if:{{{холестерол|}}}| |- ! Холестерол | {{{холестерол}}} }} {{#if:{{{соль|}}}| |- ! Соль | {{{соль}}} }} {{#if:{{{кофеин|}}}| |- ! Кофеин | {{{кофеин}}} }} {{#if:{{{алкогол|}}}| |- ! Алкогол | {{{алкогол}}} }} {{#if:{{{жридло|}}}| |- ! colspan="2" style="text-align:center; background-color: #f2f2f2;" | Жридло |- | colspan="2" style="text-align:center; font-size: 90%;" | {{{жридло}}} }} |}</includeonly> h4rierbqj1xu1xw5kb4r3n2nv0e6hcd 22461 22459 2026-10-21T00:21:26Z Saslavik 1716 22461 wikitext text/x-wiki <noinclude> То шаблон за нутрицийни вредносци. {{/док}} </noinclude><includeonly>{| class="infobox" style="float: right; clear: right; width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; border-spacing: 3px; border: 1px solid #a2d9ce; background-color: #ffffff; margin-left: 1em;" |+ '''Нутрицийни вредносци''' |- ! colspan="2" style="text-align:center; background-color: #a2d9ce; padding: 6px;" | {{{назва|Нутрицийна вредносц}}} |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size: 90%; font-weight: normal;" | На 100 g {{#if:{{{енерґия|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; width: 50%; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Енерґия | style="padding: 3px 5px;" | {{{енерґия}}} }} {{#if:{{{угльово_гидрати|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Угльово гидрати | style="padding: 3px 5px;" | {{{угльово_гидрати}}} }} {{#if:{{{цукри|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Цукри | style="padding: 3px 5px;" | {{{цукри}}} }} {{#if:{{{влакна|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Баластни влакна | style="padding: 3px 5px;" | {{{влакна}}} }} {{#if:{{{бильчки|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Бильчки | style="padding: 3px 5px;" | {{{бильчки}}} }} {{#if:{{{масци|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Масци | style="padding: 3px 5px;" | {{{масци}}} }} {{#if:{{{засицени_масци|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Засицени масци | style="padding: 3px 5px;" | {{{засицени_масци}}} }} {{#if:{{{вода|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Вода | style="padding: 3px 5px;" | {{{вода}}} }} {{#if:{{{витамин_А|}}}{{{витамин_Б1|}}}{{{витамин_Б2|}}}{{{витамин_Б3|}}}{{{витамин_Б6|}}}{{{витамин_Б12|}}}{{{витамин_Ц|}}}{{{витамин_Д|}}}{{{витамин_Е|}}}{{{витамин_К|}}}{{{лутеин_ug|}}}{{{тиамин_mg|}}}{{{рибофлавин_mg|}}}{{{фолат_ug_(Б9)|}}}| |- ! colspan="2" style="text-align:center; background-color: #a2d9ce; padding: 3px 5px;" | Витамини }} {{#if:{{{витамин_А|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Витамин А | style="padding: 3px 5px;" | {{{витамин_А}}} }} {{#if:{{{витамин_Б1|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Витамин Б1 | style="padding: 3px 5px;" | {{{витамин_Б1}}} }} {{#if:{{{витамин_Б2|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Витамин Б2 | style="padding: 3px 5px;" | {{{витамин_Б2}}} }} {{#if:{{{витамин_Б3|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Витамин Б3 | style="padding: 3px 5px;" | {{{витамин_Б3}}} }} {{#if:{{{витамин_Б6|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Витамин Б6 | style="padding: 3px 5px;" | {{{витамин_Б6}}} }} {{#if:{{{витамин_Б12|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Витамин Б12 | style="padding: 3px 5px;" | {{{витамин_Б12}}} }} {{#if:{{{витамин_Ц|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Витамин Ц | style="padding: 3px 5px;" | {{{витамин_Ц}}} }} {{#if:{{{витамин_Д|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Витамин Д | style="padding: 3px 5px;" | {{{витамин_Д}}} }} {{#if:{{{витамин_Е|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Витамин Е | style="padding: 3px 5px;" | {{{витамин_Е}}} }} {{#if:{{{витамин_К|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Витамин К | style="padding: 3px 5px;" | {{{витамин_К}}} }} {{#if:{{{лутеин_ug|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Лутеин | style="padding: 3px 5px;" | {{{лутеин_ug}}} }} {{#if:{{{тиамин_mg|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Тиамин | style="padding: 3px 5px;" | {{{тиамин_mg}}} }} {{#if:{{{рибофлавин_mg|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Рибофлавин | style="padding: 3px 5px;" | {{{рибофлавин_mg}}} }} {{#if:{{{фолат_ug_(Б9)|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Витамин Б9 (фолат) | style="padding: 3px 5px;" | {{{фолат_ug_(Б9)}}} }} {{#if:{{{калций|}}}{{{железо|}}}{{{магнезий|}}}{{{фосфор|}}}{{{калий|}}}{{{натрий|}}}{{{цинк|}}}| |- ! colspan="2" style="text-align:center; background-color: #a2d9ce; padding: 3px 5px;" | Минерали }} {{#if:{{{калций|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Калций | style="padding: 3px 5px;" | {{{калций}}} }} {{#if:{{{железо|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Железо | style="padding: 3px 5px;" | {{{железо}}} }} {{#if:{{{магнезий|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Магнезий | style="padding: 3px 5px;" | {{{магнезий}}} }} {{#if:{{{фосфор|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Фосфор | style="padding: 3px 5px;" | {{{фосфор}}} }} {{#if:{{{калий|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Калий | style="padding: 3px 5px;" | {{{калий}}} }} {{#if:{{{натрий|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Натрий | style="padding: 3px 5px;" | {{{натрий}}} }} {{#if:{{{цинк|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Цинк | style="padding: 3px 5px;" | {{{цинк}}} }} {{#if:{{{холестерол|}}}{{{соль|}}}{{{кофеин|}}}{{{алкогол|}}}| |- ! colspan="2" style="text-align:center; background-color: #a2d9ce; padding: 3px 5px;" | Други состойки }} {{#if:{{{холестерол|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Холестерол | style="padding: 3px 5px;" | {{{холестерол}}} }} {{#if:{{{соль|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Соль | style="padding: 3px 5px;" | {{{соль}}} }} {{#if:{{{кофеин|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Кофеин | style="padding: 3px 5px;" | {{{кофеин}}} }} {{#if:{{{алкогол|}}}| |- ! style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;" | Алкогол | style="padding: 3px 5px;" | {{{алкогол}}} }} {{#if:{{{жридло|}}}| |- ! colspan="2" style="text-align:center; background-color: #a2d9ce; padding: 3px 5px;" | Жридло |- | colspan="2" style="text-align:center; font-size: 90%;" | {{{жридло}}} }} |}</includeonly> 1sndalp27y0sniw3gvdioeaopb8er98 22462 22461 2026-10-21T00:27:12Z Saslavik 1716 22462 wikitext text/x-wiki <noinclude> То шаблон за нутрицийни вредносци. {{/док}} </noinclude><includeonly><table class="infobox" style="float: right; clear: right; width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; border-spacing: 3px; border: 1px solid #a2d9ce; background-color: #ffffff; margin: 0 0 1em 1em;"> <tr> <th colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #a2d9ce; padding: 6px; color: #000000;">{{{назва|Нутрицийна вредносц}}}</th> </tr> <tr> <th colspan="2" style="text-align: center; font-size: 90%; font-weight: normal; background-color: #f8f9fa; padding: 3px;">На 100 g</th> </tr> {{#if:{{{енерґия|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; width: 50%; text-align: left; padding: 3px 5px;">Енерґия:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{енерґия}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{угльово_гидрати|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Угльово гидрати:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{угльово_гидрати}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{цукри|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Цукри:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{цукри}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{влакна|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Баластни влакна:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{влакна}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{бильчки|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Бильчки:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{бильчки}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{масци|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Масци:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{масци}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{засицени_масци|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Засицени масци:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{засицени_масци}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{вода|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Вода:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{вода}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_А|}}}{{{витамин_Б1|}}}{{{витамин_Б2|}}}{{{витамин_Б3|}}}{{{витамин_Б6|}}}{{{витамин_Б12|}}}{{{витамин_Ц|}}}{{{витамин_Д|}}}{{{витамин_Е|}}}{{{витамин_К|}}}{{{лутеин_ug|}}}{{{тиамин_mg|}}}{{{рибофлавин_mg|}}}{{{фолат_ug_(Б9)|}}}| <tr> <th colspan="2" style="text-align: center; background-color: #a2d9ce; padding: 3px 5px; font-weight: bold;">Витамини</th> </tr> }} {{#if:{{{витамин_А|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин А:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_А}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Б1|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Б1:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Б1}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Б2|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Б2:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Б2}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Б3|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Б3:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Б3}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Б6|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Б6:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Б6}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Б12|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Б12:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Б12}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Ц|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Ц:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Ц}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Д|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Д:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Д}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Е|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Е:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Е}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_К|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин К:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_К}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{лутеин_ug|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Лутеин:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{лутеин_ug}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{тиамин_mg|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Тиамин:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{тиамин_mg}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{рибофлавин_mg|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Рибофлавин:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{рибофлавин_mg}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{фолат_ug_(Б9)|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Б9 (фолат):</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{фолат_ug_(Б9)}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{калций|}}}{{{железо|}}}{{{магнезий|}}}{{{фосфор|}}}{{{калий|}}}{{{натрий|}}}{{{цинк|}}}| <tr> <th colspan="2" style="text-align: center; background-color: #a2d9ce; padding: 3px 5px; font-weight: bold;">Минерали</th> </tr> }} {{#if:{{{калций|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Калций:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{калций}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{железо|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Железо:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{железо}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{магнезий|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Магнезий:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{магнезий}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{фосфор|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Фосфор:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{фосфор}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{калий|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Калий:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{калий}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{натрий|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Натрий:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{натрий}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{цинк|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Цинк:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{цинк}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{холестерол|}}}{{{соль|}}}{{{кофеин|}}}{{{алкогол|}}}| <tr> <th colspan="2" style="text-align: center; background-color: #a2d9ce; padding: 3px 5px; font-weight: bold;">Други состойки</th> </tr> }} {{#if:{{{холестерол|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Холестерол:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{холестерол}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{соль|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Соль:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{соль}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{кофеин|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Кофеин:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{кофеин}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{алкогол|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Алкогол:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{алкогол}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{жридло|}}}| <tr> <th colspan="2" style="text-align: center; background-color: #a2d9ce; padding: 3px 5px; font-weight: bold;">Жридло</th> </tr> <tr> <td colspan="2" style="text-align: center; font-size: 90%; padding: 4px 5px;">{{{жридло}}}</td> </tr> }} </table></includeonly> tquc44twahpijg27kblgjios4s90dt2 22463 22462 2026-10-21T01:02:22Z Saslavik 1716 22463 wikitext text/x-wiki <noinclude> То шаблон за нутрицийни вредносци. {{/док}} </noinclude><includeonly><table class="infobox" style="float: right; clear: right; width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; border-spacing: 3px; border: 1px solid #a2d9ce; background-color: #ffffff; margin: 0 0 1em 1em;"> <tr> <th colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #a2d9ce; padding: 6px; color: #000000;">Нутрицийни вредносци{{#if:{{{назва|}}}|<br /><span style="font-size: 85%; font-weight: normal;">{{{назва}}}</span>}}</th> </tr> <tr> <th colspan="2" style="text-align: center; font-size: 90%; font-weight: normal; background-color: #f8f9fa; padding: 3px;">На 100 g</th> </tr> {{#if:{{{енерґия|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; width: 50%; text-align: left; padding: 3px 5px;">Енерґия:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{енерґия}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{угльово_гидрати|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Угльово гидрати:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{угльово_гидрати}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{цукри|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Цукри:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{цукри}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{влакна|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Баластни влакна:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{влакна}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{бильчки|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Бильчки:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{бильчки}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{масци|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Масци:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{масци}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{засицени_масци|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Засицени масци:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{засицени_масци}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{вода|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Вода:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{вода}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_А|}}}{{{витамин_Б1|}}}{{{витамин_Б2|}}}{{{витамин_Б3|}}}{{{витамин_Б6|}}}{{{витамин_Б12|}}}{{{витамин_Ц|}}}{{{витамин_Д|}}}{{{витамин_Е|}}}{{{витамин_К|}}}{{{лутеин_ug|}}}{{{тиамин_mg|}}}{{{рибофлавин_mg|}}}{{{фолат_ug_(Б9)|}}}| <tr> <th colspan="2" style="text-align: center; background-color: #a2d9ce; padding: 3px 5px; font-weight: bold;">Витамини</th> </tr> }} {{#if:{{{витамин_А|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин А:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_А}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Б1|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Б1:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Б1}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Б2|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Б2:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Б2}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Б3|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Б3:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Б3}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Б6|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Б6:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Б6}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Б12|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Б12:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Б12}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Ц|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Ц:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Ц}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Д|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Д:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Д}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Е|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Е:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Е}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_К|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин К:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_К}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{лутеин_ug|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Лутеин:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{лутеин_ug}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{тиамин_mg|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Тиамин:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{тиамин_mg}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{рибофлавин_mg|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Рибофлавин:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{рибофлавин_mg}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{фолат_ug_(Б9)|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Б9 (фолат):</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{фолат_ug_(Б9)}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{калций|}}}{{{железо|}}}{{{магнезий|}}}{{{фосфор|}}}{{{калий|}}}{{{натрий|}}}{{{цинк|}}}| <tr> <th colspan="2" style="text-align: center; background-color: #a2d9ce; padding: 3px 5px; font-weight: bold;">Минерали</th> </tr> }} {{#if:{{{калций|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Калций:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{калций}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{железо|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Железо:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{железо}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{магнезий|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Магнезий:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{магнезий}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{фосфор|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Фосфор:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{фосфор}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{калий|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Калий:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{калий}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{натрий|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Натрий:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{натрий}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{цинк|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Цинк:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{цинк}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{холестерол|}}}{{{соль|}}}{{{кофеин|}}}{{{алкогол|}}}| <tr> <th colspan="2" style="text-align: center; background-color: #a2d9ce; padding: 3px 5px; font-weight: bold;">Други состойки</th> </tr> }} {{#if:{{{холестерол|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Холестерол:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{холестерол}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{соль|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Соль:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{соль}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{кофеин|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Кофеин:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{кофеин}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{алкогол|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Алкогол:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{алкогол}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{жридло|}}}| <tr> <th colspan="2" style="text-align: center; background-color: #a2d9ce; padding: 3px 5px; font-weight: bold;">Жридло</th> </tr> <tr> <td colspan="2" style="text-align: center; font-size: 90%; padding: 4px 5px;">{{{жридло}}}</td> </tr> }} </table></includeonly> mw30rb5nojlkecyo58l3bkg6k9lwzz4 22466 22463 2026-10-21T09:06:56Z Saslavik 1716 22466 wikitext text/x-wiki <noinclude> То шаблон за нутрицийни вредносци. {{/док}} </noinclude><includeonly><table class="infobox" style="float: right; clear: right; width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; border-spacing: 3px; border: 1px solid #a2d9ce; background-color: #ffffff; margin: 0 0 1em 1em;"> <tr> <th colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #a2d9ce; padding: 6px; color: #000000;">Нутрицийни вредносци{{#if:{{{назва|}}}|<br /><span style="font-size: 85%; font-weight: normal;">{{{назва}}}</span>}}</th> </tr> <tr> <th colspan="2" style="text-align: center; font-size: 90%; font-weight: normal; background-color: #f8f9fa; padding: 3px;">На 100 g</th> </tr> {{#if:{{{енерґия|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; width: 50%; text-align: left; padding: 3px 5px;">Енерґия:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{енерґия}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{угльово_гидрати|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Угльово гидрати:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{угльово_гидрати}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{цукри|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Цукри:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{цукри}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{влакна|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Баластни влакна:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{влакна}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{бильчки_(протеини)|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Бильчки:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{бильчки_(протеини)}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{масци|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Масци:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{масци}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{засицени_масци|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Засицени масци:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{засицени_масци}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{вода|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Вода:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{вода}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_А|}}}{{{витамин_Б1|}}}{{{витамин_Б2|}}}{{{витамин_Б3|}}}{{{витамин_Б6|}}}{{{витамин_Б12|}}}{{{витамин_Ц|}}}{{{витамин_Д|}}}{{{витамин_Е|}}}{{{витамин_К|}}}{{{лутеин_ug|}}}{{{тиамин_mg|}}}{{{рибофлавин_mg|}}}{{{фолат_ug_(Б9)|}}}| <tr> <th colspan="2" style="text-align: center; background-color: #a2d9ce; padding: 3px 5px; font-weight: bold;">Витамини</th> </tr> }} {{#if:{{{витамин_А|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин А:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_А}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Б1|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Б1:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Б1}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Б2|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Б2:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Б2}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Б3|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Б3:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Б3}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Б6|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Б6:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Б6}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Б12|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Б12:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Б12}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Ц|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Ц:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Ц}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Д|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Д:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Д}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Е|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Е:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Е}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_К|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин К:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_К}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{лутеин_ug|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Лутеин:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{лутеин_ug}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{тиамин_mg|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Тиамин:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{тиамин_mg}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{рибофлавин_mg|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Рибофлавин:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{рибофлавин_mg}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{фолат_ug_(Б9)|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Б9 (фолат):</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{фолат_ug_(Б9)}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{калций|}}}{{{железо|}}}{{{магнезий|}}}{{{фосфор|}}}{{{калий|}}}{{{натрий|}}}{{{цинк|}}}| <tr> <th colspan="2" style="text-align: center; background-color: #a2d9ce; padding: 3px 5px; font-weight: bold;">Минерали</th> </tr> }} {{#if:{{{калций|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Калций:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{калций}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{железо|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Железо:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{железо}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{магнезий|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Магнезий:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{магнезий}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{фосфор|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Фосфор:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{фосфор}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{калий|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Калий:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{калий}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{натрий|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Натрий:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{натрий}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{цинк|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Цинк:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{цинк}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{холестерол|}}}{{{соль|}}}{{{кофеин|}}}{{{алкогол|}}}| <tr> <th colspan="2" style="text-align: center; background-color: #a2d9ce; padding: 3px 5px; font-weight: bold;">Други состойки</th> </tr> }} {{#if:{{{холестерол|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Холестерол:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{холестерол}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{соль|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Соль:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{соль}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{кофеин|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Кофеин:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{кофеин}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{алкогол|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Алкогол:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{алкогол}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{жридло|}}}| <tr> <th colspan="2" style="text-align: center; background-color: #a2d9ce; padding: 3px 5px; font-weight: bold;">Жридло</th> </tr> <tr> <td colspan="2" style="text-align: center; font-size: 90%; padding: 4px 5px;">{{{жридло}}}</td> </tr> }} </table></includeonly> 6ap69ngq9e0ipu0b1jdhootcnmvjajr 22468 22466 2026-10-21T09:40:25Z Saslavik 1716 22468 wikitext text/x-wiki <noinclude> То шаблон за нутрицийни вредносци. {{/док}} </noinclude><includeonly><table class="infobox" style="float: right; clear: right; width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; border-spacing: 3px; border: 1px solid #a2d9ce; background-color: #ffffff; margin: 0 0 1em 1em;"> <tr> <th colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #a2d9ce; padding: 6px; color: #000000;">Нутрицийни вредносци{{#if:{{{назва|}}}|<br /><span style="font-size: 85%; font-weight: normal;">{{{назва}}}</span>}}</th> </tr> <tr> <th colspan="2" style="text-align: center; font-size: 90%; font-weight: normal; background-color: #f8f9fa; padding: 3px;">На 100 g</th> </tr> {{#if:{{{енерґия|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; width: 50%; text-align: left; padding: 3px 5px;">Енерґия:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{енерґия}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{угльово_гидрати|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Угльово гидрати:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{угльово_гидрати}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{цукри|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Цукри:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{цукри}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{влакна|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Баластни влакна:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{влакна}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{бильчки_(протеини)|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Бильчки (протеини):</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{бильчки_(протеини)}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{масци|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Масци:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{масци}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{засицени_масци|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Засицени масци:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{засицени_масци}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{вода|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Вода:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{вода}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_А|}}}{{{витамин_Б1|}}}{{{витамин_Б2|}}}{{{витамин_Б3|}}}{{{витамин_Б5|}}}{{{витамин_Б6|}}}{{{витамин_Б12|}}}{{{витамин_Ц|}}}{{{витамин_Д|}}}{{{витамин_Е|}}}{{{витамин_К|}}}{{{лутеин_ug|}}}{{{тиамин_mg|}}}{{{рибофлавин_mg|}}}{{{фолат_ug_(Б9)|}}}| <tr> <th colspan="2" style="text-align: center; background-color: #a2d9ce; padding: 3px 5px; font-weight: bold;">Витамини</th> </tr> }} {{#if:{{{витамин_А|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин А:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_А}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Б1|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Б1:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Б1}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Б2|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Б2:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Б2}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Б3|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Б3:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Б3}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Б5|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Б5:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Б5}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Б6|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Б6:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Б6}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Б12|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Б12:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Б12}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Ц|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Ц:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Ц}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Д|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Д:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Д}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_Е|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Е:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_Е}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{витамин_К|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин К:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{витамин_К}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{лутеин_ug|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Лутеин:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{лутеин_ug}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{тиамин_mg|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Тиамин:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{тиамин_mg}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{рибофлавин_mg|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Рибофлавин:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{рибофлавин_mg}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{фолат_ug_(Б9)|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Витамин Б9 (фолат):</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{фолат_ug_(Б9)}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{калций|}}}{{{железо|}}}{{{магнезий|}}}{{{фосфор|}}}{{{калий|}}}{{{натрий|}}}{{{цинк|}}}| <tr> <th colspan="2" style="text-align: center; background-color: #a2d9ce; padding: 3px 5px; font-weight: bold;">Минерали</th> </tr> }} {{#if:{{{калций|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Калций:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{калций}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{железо|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Железо:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{железо}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{магнезий|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Магнезий:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{магнезий}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{фосфор|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Фосфор:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{фосфор}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{калий|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Калий:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{калий}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{натрий|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Натрий:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{натрий}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{цинк|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Цинк:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{цинк}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{холестерол|}}}{{{соль|}}}{{{кофеин|}}}{{{алкогол|}}}| <tr> <th colspan="2" style="text-align: center; background-color: #a2d9ce; padding: 3px 5px; font-weight: bold;">Други состойки</th> </tr> }} {{#if:{{{холестерол|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Холестерол:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{холестерол}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{соль|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Соль:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{соль}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{кофеин|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Кофеин:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{кофеин}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{алкогол|}}}| <tr> <th style="background-color: #e8f8f5; text-align: left; padding: 3px 5px;">Алкогол:</th> <td style="padding: 3px 5px;">{{{алкогол}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{жридло|}}}| <tr> <th colspan="2" style="text-align: center; background-color: #a2d9ce; padding: 3px 5px; font-weight: bold;">Жридло</th> </tr> <tr> <td colspan="2" style="text-align: center; font-size: 90%; padding: 4px 5px;">{{{жридло}}}</td> </tr> }} </table></includeonly> 70nts745gbbgaeb3itnxru8oy81nj2f Тараска 0 3832 22441 2026-10-20T15:02:56Z Ruskinja2022 22 Г. Медєши 22441 wikitext text/x-wiki {{Инфорамик | headerstyle = background: lightgreen | header1 =<big> Тараска </big> | label2 = | data2 = [[File:Cynodon dactylon Dubbo plant1 (8673976131).jpg|center|300 px]] | header3 = [[Таксономия (биолоґия)|Наукова класификация]] | label4 = Царство | data4 =Plantae | label5 = Дивизия| data5 =Tracheophytes | label6 = Кладус | data6 =Angiospermae | label7 = Кладус | data7 =Monocotyledones | label8 = Кладус | data8 =Commelinids | label9 = Кладус | data9 = | label10 = Ряд | data10 =Poales | label11 = Фамелия | data11 =Poaceae | label12 = Подфамелия | data12 = | label13 = Род | data13 =Cynodon | label14 = Файта | data14 =C. dactylon | header15 = [[Биномна номенклатура|Биномне мено]] | label16 = ''Zea mays'' | data16 = L. }} '''Тараска''' (лат. Cynodon dactylon, серб. зубача, слц. taraska = якаш рошлїна, всл. taracka; од мадь. tarack = Agropyron repens) рошлїна з фамилиї травох по походзеню з просторох сиверней Африки, Азиї, Австралиї и южней Европи. Тараска вецейрочна рошлїна висока 10 до 40 центи. Ма барз розвити ризоми, дугоки и вецей як 1 метер, з помоцу хторих ше шири. Стебло гладке, просте. Лїсца ма вельо, длугоки од 2 по 15 центи, желєни, гладки або дакус мохоткави. Квиток зложена метолка подобна класки. File:Cynodon dactylon head7 - Flickr - Macleay Grass Man.jpg Тараска квитнє влєце и вєшенї. Плод єй крупа, а єдна рошлїна дава коло 32000 нашенька хтори слабо ключкаю. Сходза на яр або вчас влєце. Чежина 1 000 нашенькох ма коло 0,25 ґрами. Рошлїна ше розмножує з ризомами и з нашеньом. Тараску барз чежко викоренїц. Наноши чкоди у польодїлских и покармних културох, на пажицох, у овоцнїкох и винїцох, бо зоз своїм присуством забера простор пестованей рошлїни, бере поживни материї и води и на тот способ зменшує урожай и квалитет роду. Тараску ше найлєпше знїщує док є у початних фазох розвою. Кед руши до веґетативного роснуца, єй знїщованє очежане. Єден зоз способох за знїщованє того коровча то часте обрабянє жеми под час веґетациї (фрезованє, паранє, окопованє), алє тиж и хемийни средства. Значносц Тараска космополита у цеплих и сухих обласцох. Єдно є з найжилавших и найопснєйших коровчох на швеце и у нас. Моцни є компетитор. Найбаржей єй одвитує писковита жем, оранїни и пажици, винїци и овоцнїки, алє и нєпольопрвредни терени. Добре вяже живи писок. Треба єй досц шветла. Добре подноши ґаженє и напасанє. Статок ю дзечнє є. Ризоми ше дараз хасновало у народней медицини. Ґалерия File:Bermuda grass seed pod.jpg File:Couch grass (3437031055).jpg File:Cynodon dactylon (23).jpg File:Cynodon dactylon b.jpg File:Cynodon dactylon kz2.jpg Литература Комљеновић, Илија: Атлас корова, Пољопривредни факултет Бања Лука, 2007. Медведев П. Ф., Сметанникова А. И. Кормовые растения европейской части СССР. — Л.: Колос, 1981. — С. 257—258. — 336 с. — 25 000 экз. Словнїк руского народного язика II, Нови Сад 2017, б. 571. Вонкашнї вязи [https://www.agrotopvsg.rs/saveti/savet/obicna-zubaca-cynodon-dactylon-u-ratarstvu Obična zubača – Cynodon dactylon u ratarstvu], vebsajt Agro Top VSG, agrotopvsg.rs. Peter F. Stevens, [https://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb/ Angiosperm Phylogeny Website], Missouri Botanical Garden, 2001 s2ewe34u5pypsljl5g80dn7h1mk2ruh 22442 22441 2026-10-20T15:16:32Z Ruskinja2022 22 Унос фоткох до тексту 22442 wikitext text/x-wiki {{Инфорамик | headerstyle = background: lightgreen | header1 =<big> Тараска </big> | label2 = | data2 = [[File:Cynodon dactylon Dubbo plant1 (8673976131).jpg|center|300 px]] | header3 = [[Таксономия (биолоґия)|Наукова класификация]] | label4 = Царство | data4 =Plantae | label5 = Дивизия| data5 =Tracheophytes | label6 = Кладус | data6 =Angiospermae | label7 = Кладус | data7 =Monocotyledones | label8 = Кладус | data8 =Commelinids | label9 = Кладус | data9 = | label10 = Ряд | data10 =Poales | label11 = Фамелия | data11 =Poaceae | label12 = Подфамелия | data12 = | label13 = Род | data13 =Cynodon | label14 = Файта | data14 =C. dactylon | header15 = [[Биномна номенклатура|Биномне мено]] | label16 = | data16 = Cynodon dactylon <br> L. }} '''Тараска''' (лат. Cynodon dactylon, серб. зубача, слц. taraska = якаш рошлїна, всл. taracka; од мадь. tarack = Agropyron repens) рошлїна з фамилиї травох по походзеню з просторох сиверней Африки, Азиї, Австралиї и южней Европи. Тараска вецейрочна рошлїна висока 10 до 40 центи. Ма барз розвити ризоми, дугоки и вецей як 1 метер, з помоцу хторих ше шири. Стебло гладке, просте. Лїсца ма вельо, длугоки од 2 по 15 центи, желєни, гладки або дакус мохоткави. Квиток зложена метолка подобна класки. Тараска квитнє влєце и вєшенї. Плод єй крупа, а єдна рошлїна дава коло 32000 нашенька хтори слабо ключкаю. Сходза на яр або вчас влєце. Чежина 1 000 нашенькох ма коло 0,25 ґрами. Рошлїна ше розмножує з ризомами и з нашеньом. Тараску барз чежко викоренїц. Наноши чкоди у польодїлских и покармних културох, на пажицох, у овоцнїкох и винїцох, бо зоз своїм присуством забера простор пестованей рошлїни, бере поживни материї и води и на тот способ зменшує урожай и квалитет роду. [[Файл:Cynodon dactylon head7 - Flickr - Macleay Grass Man.jpg|мини|292x292п|Метолка тараски зоз нашеньом]] Тараску ше найлєпше знїщує док є у початних фазох розвою. Кед руши до веґетативного роснуца, єй знїщованє очежане. Єден зоз способох за знїщованє того коровча то часте обрабянє жеми под час веґетациї (фрезованє, паранє, окопованє), алє тиж и хемийни средства. == Значносц == Тараска космополита у цеплих и сухих обласцох. Єдно є з найжилавших и найопснєйших коровчох на швеце и у нас. Моцни є компетитор. Найбаржей єй одвитує писковита жем, оранїни и пажици, винїци и овоцнїки, алє и нєпольопрвредни терени. Добре вяже живи писок. Треба єй досц шветла. Добре подноши ґаженє и напасанє. Статок ю дзечнє є. Ризоми ше дараз хасновало у народней медицини. == Ґалерия == <gallery> Файл:Bermuda grass seed pod.jpg Файл:Couch grass (3437031055).jpg Файл:Cynodon dactylon (23).jpg </gallery>File:Cynodon dactylon b.jpg File:Cynodon dactylon kz2.jpg Литература Комљеновић, Илија: Атлас корова, Пољопривредни факултет Бања Лука, 2007. Медведев П. Ф., Сметанникова А. И. Кормовые растения европейской части СССР. — Л.: Колос, 1981. — С. 257—258. — 336 с. — 25 000 экз. Словнїк руского народного язика II, Нови Сад 2017, б. 571. Вонкашнї вязи [https://www.agrotopvsg.rs/saveti/savet/obicna-zubaca-cynodon-dactylon-u-ratarstvu Obična zubača – Cynodon dactylon u ratarstvu], vebsajt Agro Top VSG, agrotopvsg.rs. Peter F. Stevens, [https://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb/ Angiosperm Phylogeny Website], Missouri Botanical Garden, 2001 7uqxpmls2ybg4dus0zmsbxylqvsc241 22445 22442 2026-10-20T17:34:30Z Olirk55 19 Означени викивязи, маркиранє, катеґория 22445 wikitext text/x-wiki {{Инфорамик | headerstyle = background: lightgreen | header1 =<big> Тараска </big> | label2 = | data2 = [[File:Cynodon dactylon Dubbo plant1 (8673976131).jpg|center|300 px]] | header3 = [[Таксономия (биолоґия)|Наукова класификация]] | label4 = Царство | data4 =Plantae | label5 = Дивизия| data5 =Tracheophytes | label6 = Кладус | data6 =Angiospermae | label7 = Кладус | data7 =Monocotyledones | label8 = Кладус | data8 =Commelinids | label9 = Кладус | data9 = | label10 = Ряд | data10 =Poales | label11 = Фамелия | data11 =Poaceae | label12 = Подфамелия | data12 = | label13 = Род | data13 =Cynodon | label14 = Файта | data14 =C. dactylon | header15 = [[Биномна номенклатура|Биномне мено]] | label16 = | data16 = Cynodon dactylon <br> L. }} '''Тараска''' (лат. ''Cynodon dactylon'', серб. ''зубача'', слц. ''taraska'' = якаш рошлїна, всл. ''taracka''; од мадь. ''tarack'' = ''Agropyron repens'') рошлїна з фамилиї травох по походзеню з просторох сиверней Африки, Азиї, Австралиї и южней Европи. Тараска вецейрочна рошлїна висока 10 до 40 центи. Ма барз розвити ризоми, длугоки и вецей як 1 [[метер]], з помоцу хторих ше шири. Стебло гладке, просте. Лїсца ма вельо, длугоки од 2 по 15 центи, желєни, гладки або дакус мохоткави. Квиток зложена метолка подобна класки. Тараска квитнє влєце и вєшенї. Плод єй крупа, а єдна рошлїна дава коло 32000 нашенька хтори слабо ключкаю. Сходза на яр або вчас влєце. Чежина 1 000 нашенькох ма коло 0,25 ґрами. Рошлїна ше розмножує з ризомами и з нашеньом. Тараску барз чежко викоренїц. Наноши чкоди у польодїлских и покармних културох, на пажицох, у овоцнїкох и винїцох, бо зоз своїм присуством забера простор пестованей рошлїни, бере поживни материї и води и на тот способ зменшує урожай и квалитет роду. [[Файл:Cynodon dactylon head7 - Flickr - Macleay Grass Man.jpg|мини|292x292п|Метолка тараски зоз нашеньом]] Тараску ше найлєпше знїщує док є у початних фазох розвою. Кед руши до веґетативного роснуца, єй знїщованє очежане. Єден зоз способох за знїщованє того коровча то часте обрабянє жеми под час веґетациї (фрезованє, паранє, окопованє), алє тиж и хемийни средства. == Значносц == Тараска космополита у цеплих и сухих обласцох. Єдно є з найжилавших и найопснєйших коровчох на швеце и у нас. Моцни є компетитор. Найбаржей єй одвитує писковита жем, оранїни и пажици, винїци и овоцнїки, алє и нєпольопрвредни терени. Добре вяже живи [[писок]]. Треба єй досц [[Шветлосц|шветла]]. Добре подноши ґаженє и напасанє. Статок ю дзечнє є. Ризоми ше дараз хасновало у народней медицини. == Ґалерия == <gallery> Файл:Bermuda grass seed pod.jpg Файл:Couch grass (3437031055).jpg Файл:Cynodon dactylon (23).jpg </gallery>File:Cynodon dactylon b.jpg File:Cynodon dactylon kz2.jpg == Литература == *''Словнїк руского народного язика II, А-Н,'' Нови Сад 2017, б. 571. * Комљеновић, Илија: Атлас корова, Пољопривредни факултет Бања Лука, 2007. * Медведев П. Ф., Сметанникова А. И. Кормовые растения европейской части СССР. — Л.: Колос, 1981. — С. 257—258. — 336 с. — 25 000 экз. == Вонкашнї вязи == * [https://www.agrotopvsg.rs/saveti/savet/obicna-zubaca-cynodon-dactylon-u-ratarstvu Obična zubača – Cynodon dactylon u ratarstvu], vebsajt Agro Top VSG, agrotopvsg.rs. * Peter F. Stevens, [https://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb/ Angiosperm Phylogeny Website], Missouri Botanical Garden, 2001 [[Катеґория:Трави]] le6eo03vso54yahi6xrzyyvwlnu2ltz 22454 22445 2026-10-20T21:37:38Z Keresturec 18 пар фотки, нови катеґориї 22454 wikitext text/x-wiki {{Инфорамик | headerstyle = background: lightgreen | header1 =<big> Тараска </big> | label2 = | data2 = [[File:Cynodon dactylon Dubbo plant1 (8673976131).jpg|center|300 px]] | header3 = [[Таксономия (биолоґия)|Наукова класификация]] | label4 = Царство | data4 =Plantae | label5 = Дивизия| data5 =Tracheophytes | label6 = Кладус | data6 =Angiospermae | label7 = Кладус | data7 =Monocotyledones | label8 = Кладус | data8 =Commelinids | label9 = Кладус | data9 = | label10 = Ряд | data10 =Poales | label11 = Фамелия | data11 =Poaceae | label12 = Подфамелия | data12 = | label13 = Род | data13 =Cynodon | label14 = Файта | data14 =C. dactylon | header15 = [[Биномна номенклатура|Биномне мено]] | label16 = | data16 = Cynodon dactylon <br> L. }} '''Тараска''' (лат. ''Cynodon dactylon'', серб. ''зубача'', слц. ''taraska'' = якаш рошлїна, всл. ''taracka''; од мадь. ''tarack'' = ''Agropyron repens'') рошлїна з фамилиї травох по походзеню з просторох сиверней Африки, Азиї, Австралиї и южней Европи. Тараска вецейрочна рошлїна висока 10 до 40 центи. Ма барз розвити ризоми, длугоки и вецей як 1 [[метер]], з помоцу хторих ше шири. Стебло гладке, просте. Лїсца ма вельо, длугоки од 2 по 15 центи, желєни, гладки або дакус мохоткави. Квиток зложена метолка подобна класки. Тараска квитнє влєце и вєшенї. Плод єй крупа, а єдна рошлїна дава коло 32000 нашенька хтори слабо ключкаю. Сходза на яр або вчас влєце. Чежина 1 000 нашенькох ма коло 0,25 ґрами. Рошлїна ше розмножує з ризомами и з нашеньом. Тараску барз чежко викоренїц. Наноши чкоди у польодїлских и покармних културох, на пажицох, у овоцнїкох и винїцох, бо зоз своїм присуством забера простор пестованей рошлїни, бере поживни материї и води и на тот способ зменшує урожай и квалитет роду. [[Файл:Cynodon dactylon head7 - Flickr - Macleay Grass Man.jpg|мини|292x292п|Метолка тараски зоз нашеньом]] Тараску ше найлєпше знїщує док є у початних фазох розвою. Кед руши до веґетативного роснуца, єй знїщованє очежане. Єден зоз способох за знїщованє того коровча то часте обрабянє жеми под час веґетациї (фрезованє, паранє, окопованє), алє тиж и хемийни средства. == Значносц == Тараска космополита у цеплих и сухих обласцох. Єдно є з найжилавших и найопснєйших коровчох на швеце и у нас. Моцни є компетитор. Найбаржей єй одвитує писковита жем, оранїни и пажици, винїци и овоцнїки, алє и нєпольопрвредни терени. Добре вяже живи [[писок]]. Треба єй досц [[Шветлосц|шветла]]. Добре подноши ґаженє и напасанє. Статок ю дзечнє є. Ризоми ше дараз хасновало у народней медицини. == Ґалерия == <gallery> Файл:Bermuda grass seed pod.jpg Файл:Couch grass (3437031055).jpg Файл:Cynodon dactylon (23).jpg Файл:Cynodon dactylon b.jpg Файл:Cynodon dactylon kz2.jpg </gallery> == Литература == *''Словнїк руского народного язика II, А-Н,'' Нови Сад 2017, б. 571. * Комљеновић, Илија: Атлас корова, Пољопривредни факултет Бања Лука, 2007. * Медведев П. Ф., Сметанникова А. И. Кормовые растения европейской части СССР. — Л.: Колос, 1981. — С. 257—258. — 336 с. — 25 000 экз. == Вонкашнї вязи == * [https://www.agrotopvsg.rs/saveti/savet/obicna-zubaca-cynodon-dactylon-u-ratarstvu Obična zubača – Cynodon dactylon u ratarstvu], vebsajt Agro Top VSG, agrotopvsg.rs. * Peter F. Stevens, [https://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb/ Angiosperm Phylogeny Website], Missouri Botanical Garden, 2001 {{commonscat}} [[Катеґория:Трави]] [[Катеґория:Коровче]] [[Катеґория:Флора Европи]] [[Катеґория:Флора Азиї]] ahfwnb7zucmkzboz250jt4ygvgttqi2 Шаблон:Нутрицийни вредносци/писок 10 3833 22444 2026-10-20T15:56:14Z Saslavik 1716 Saslavik преместио је страницу [[Шаблон:Нутрицийни вредносци/писок]] на [[Шаблон:Нутрицийни вредносци]]: Правилан назив 22444 wikitext text/x-wiki #Преусмери [[Шаблон:Нутрицийни вредносци]] psud14jdxryuoqngst6q978uszjsulx Пулька 0 3834 22450 2026-10-20T18:46:26Z Olirk55 19 Нови бок: „Пулька ( лат.  Meleagris; назва позната у велїх укр. бешедох, та и у лемк. рulka; у слц.диял. pul’ka; лексема пожичена зоз мадь. pulyka по ХVIII в., док у сиверних мадярских бешедох постояло палаталне ly) - то род вельких  птицох зоз шора курох (Galliformes). Єст 2 дзиви файти, єдна зоз С…“ 22450 wikitext text/x-wiki Пулька ( лат.  Meleagris; назва позната у велїх укр. бешедох, та и у лемк. рulka; у слц.диял. pul’ka; лексема пожичена зоз мадь. pulyka по ХVIII в., док у сиверних мадярских бешедох постояло палаталне ly) - то род вельких  птицох зоз шора курох (Galliformes). Єст 2 дзиви файти, єдна зоз Сиверней Америки, то дзива пулька (Meleagris gallopavo), а друга зоз Штреднєй Америки, односно з полуострова Юкатан и то юкатанска пулька (Meleagris ocellata). Домашня пулька настала з припитомйованьом дзивей пульки зоз Сиверней Америки пред коло 2.000 роками. Наукова класификация Царство: Животинї (Animalia) Тип: Гордати (Chordata) Подтип: Похребцинаре (Vertebrata) Класа: Птици (Aves) Ряд: Кури (Galliformes) Фамилия: Фазани (Phasianidae) Gray, 1840 Подфамилия: Пульки (Meleagridinae) Род: Meleagris Linnaeus, 1758 Файти: M. gallopavo M. ocellata Опис Пульки мож препознац по скорових виросткох хтори им виша прейґ джубку. Пулька менша як пуляк и фарби пиря єй нє таки розкошни. Розпон кридлох им 1,5-1,8 метери. У дзивини жию у отворених лєсох и польох. Домашня пулька птица нєлєтачка, док дзиви пульки знаю лєциц и по даскельо метери високо и даскельо дзешатки метери далєко. Пульчата о два тижнї як ше вилягню доставаю моцнєйше пирє и уж можу лєтац на кратших оддалєносцох. Хаснованє Пульче месо праве ґастрономске благо на наших столох. Мож го готовиц на рижни способи: вариц, пражиц, печиц, паховац, а у Америки ше пульку пече лєм на найвекши швета. Литература Словнїк руского народного язика II, О – Я, Нови Сад 2017, б. 368. Вонкашнї вязи https://sr.wikipedia.org/sr-ec/%D0%8B%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%B0 6hduk11dfqqo9lcdpspkwztagrjn8kl 22453 22450 2026-10-20T21:31:59Z Olirk55 19 Форматированє бока, викивязи, референци, уложени видео знїмок 22453 wikitext text/x-wiki '''Пулька''' ( лат. ''Meleagris''; назва позната у велїх укр. бешедох, та и у лемк. ''рulka''; у слц. диял. ''pul’ka''; лексема пожичена зоз мадь. ''pulyka'' по ХVIII в., док у сиверних мадярских бешедох постояло палаталне ly). Пулька то род вельких птицох зоз шора [[Кура|курох]] (''Galliformes''). Єст два дзиви файти: ♦ єдна зоз Сиверней Америки, то дзива пулька (''Meleagris gallopavo''), ♦ друга зоз Штреднєй Америки, односно з полуострова Юкатан и то юкатанска пулька (''Meleagris ocellata''). Домашня пулька настала з припитомйованьом дзивей пульки зоз Сиверней Америки пред коло 2.000 роками. == История == Пульки були припитомени у старим Мексику пре кулинарствои и пре їх културне и символичне значенє.<ref> Nield, David (18. 1. 2018). [https://www.sciencealert.com/humans-weren-t-always-after-turkey-meat „Study Shows That Humans Domesticated Turkeys For Worshipping, Not Eating”.] sciencealert.com. [https://web.archive.org/web/20210422172943/https://www.sciencealert.com/humans-weren-t-always-after-turkey-meat Архивирано] из оригинала 22. 4. 2021. г. Приступљено 21. 1. 2018.</ref> Класичне нахуатлске слово за пульку, ''вуех-коло-тл'' (''guajolote''), ище вше ше хаснує у модерним Мексику попри общого слова ''pavo''. Пульки у Америки припитомели америцки Индиянци скорей приходу Европлянох. До Европи пульки пренєсли Шпаньолци. Нєшка постоя даскльо файти (раси) домашнєй пульки. У Европи ше дзива пулька зявела 1880. року, теди кед ше даскельо матични ята населєли на просторе лєсох маєтку Ґрафениґ у Австриї. Познєйше исти поступок зробени у Мадярскей и у ловищох нєшкайшей Ческей и Словацкей. Пошвидко, прето же у тим чаше, була барз розвита тарґовина медзи Мадярску и Сербию, пульки ше зявели и на просторох Сербиї дзе нашли добри природни условия за живот и обставанє, подобни як и у реґионох свойого походзеня у Сиверней Америки. == Наукова класификация == '''ТУ будзе''' ТАБЛЇЧКА Царство: Животинї (Animalia) Тип: Гордати (Chordata) Подтип: Похребцинаре (Vertebrata) Класа: Птици (Aves) Ряд: Кури (Galliformes) Фамилия: Фазани (Phasianidae) Gray, 1840 Подфамилия: Пульки (Meleagridinae) Род: Meleagris Linnaeus, 1758 Файти: M. gallopavo M. ocellata == Опис == [[File:Turkey - petting zoo - kanagawa 2023 June 25.ogv|right|thumb|200px|Пулйка у ЗОО загради, (Турска)|]]Пульки мож препознац по скорових виросткох хтори им виша прейґ джубку. Пулька менша як пуляк и [[Фарба|фарби]] пиря єй нє таки розкошни. Розпон кридлох им 1,5-1,8 метери. У дзивини жию у отворених лєсох и польох. Домашня пулька птица нєлєтачка, док дзиви пульки знаю лєциц и по даскельо [[Метер|метери]] високо и даскельо дзешатки метери далєко. Пульчата о два тижнї як ше вилягню доставаю моцнєйше пирє и уж можу лєтац на кратших оддалєносцох.(12) == Хаснованє == Пульче месо праве ґастрономске благо на наших столох. Мож го готовиц на рижни способи: вариц, пражиц, печиц, паховац, а у Америки ше пульку пече лєм на найвекши швета. == Постояци файти == Род содержи два файти: {| class="wikitable" |- ! Слика !! Науково мено !! Звичайне мено !! Дистрибуция |- |[[File:Wild turkey Point Pelee NP 2014.jpg|140px]] || -{''Meleagris gallopavo''}- || дзива пулька и домашня пулька || Лєси Сиверней Америки, од Мексика (дзе су перши раз припитомени у Мезоамерики)<ref>[https://www.sciencedaily.com/releases/2012/08/120809090706.htm „Earliest use of Mexican turkeys by ancient Maya”.] ''ScienceDaily'' (на језику: енглески). [https://web.archive.org/web/20170923145034/https://www.sciencedaily.com/releases/2012/08/120809090706.htm Архивирано] из оригинала 23. 9. 2017. г. Приступљено 2017-09-23.</ref> ширцом штреднього захода и востока Зединєних Державох и по юговосточну Канаду. |- |[[File:Meleagris ocellata -Guatemala-8a.jpg|140px]] || -{''Meleagris ocellata''}- || юкатанска пулька || Лєси полуострова Юкатан, Мексико<ref>Farner, Donald Stanley; King, James R. (1971). [https://www.sciencedaily.com/releases/2012/08/120809090706.htm Avian biology.] Boston: Academic Press. ISBN 978-0-12-249408-6.</ref> |- | | | | |- ! colspan="4" |Фосилни файти |- | |''Meleagris californica'' |калифорнийска пулька – южна Калифорния |(Позни Плеистоцен пренайдзени у сиверозаходней часци ЗАД) - бувши ''Parapavo/Pavo'' |- | |''Meleagris crassipes'' |Нови Мексико |(Позни Плеистоцен пренайдени у сиверозаходней часци Сиверней Америки) |} == Литература == * ''Словнїк руского народного язика II, О – Я'', Нови Сад 2017, б. 368. == Вонкашнї вязи == * [https://seljak.me/savjetuje/bijela-holandska-curka-rasa-na-ivici-od-izmuranja Bjela holandska ćurka] seljak.me * [https://razmenaznanja.rs/video/curke-crna-amerikanka-bolja-od-belih-tovnih-hibrida/ Ћурке – „Црна американка“ боља од белих товних хибрида!] youtube.com * [https://sokolskekolibe.rs/2021/04/06/domaca-curka/ Домаће ћурке] skolskekolibe.rs == Референци == <references /> [[Катеґория:Домашнї животинї]] [[Катеґория:Птици Европи]] [[Катеґория:Птици Америки]] [[Катеґория:Птици Сербиї]] b79ybsc0rf1d2pv1xby4q3n2650cr0y 22456 22453 2026-10-20T21:44:01Z Keresturec 18 22456 wikitext text/x-wiki '''Пулька''' ( лат. ''Meleagris''; назва позната у велїх укр. бешедох, та и у лемк. ''рulka''; у слц. диял. ''pul’ka''; лексема пожичена зоз мадь. ''pulyka'' по ХVIII в., док у сиверних мадярских бешедох постояло палаталне ly). Пулька то род вельких птицох зоз шора [[Кура|курох]] (''Galliformes''). Єст два дзиви файти: ♦ єдна зоз Сиверней Америки, то дзива пулька (''Meleagris gallopavo''), ♦ друга зоз Штреднєй Америки, односно з полуострова Юкатан и то юкатанска пулька (''Meleagris ocellata''). Домашня пулька настала з припитомйованьом дзивей пульки зоз Сиверней Америки пред коло 2.000 роками. == История == Пульки були припитомени у старим Мексику пре кулинарствои и пре їх културне и символичне значенє.<ref> Nield, David (18. 1. 2018). [https://www.sciencealert.com/humans-weren-t-always-after-turkey-meat „Study Shows That Humans Domesticated Turkeys For Worshipping, Not Eating”.] sciencealert.com. [https://web.archive.org/web/20210422172943/https://www.sciencealert.com/humans-weren-t-always-after-turkey-meat Архивирано] из оригинала 22. 4. 2021. г. Приступљено 21. 1. 2018.</ref> Класичне нахуатлске слово за пульку, ''вуех-коло-тл'' (''guajolote''), ище вше ше хаснує у модерним Мексику попри общого слова ''pavo''. Пульки у Америки припитомели америцки Индиянци скорей приходу Европлянох. До Европи пульки пренєсли Шпаньолци. Нєшка постоя даскльо файти (раси) домашнєй пульки. У Европи ше дзива пулька зявела 1880. року, теди кед ше даскельо матични ята населєли на просторе лєсох маєтку Ґрафениґ у Австриї. Познєйше исти поступок зробени у Мадярскей и у ловищох нєшкайшей Ческей и Словацкей. Пошвидко, прето же у тим чаше, була барз розвита тарґовина медзи Мадярску и Сербию, пульки ше зявели и на просторох Сербиї дзе нашли добри природни условия за живот и обставанє, подобни як и у реґионох свойого походзеня у Сиверней Америки. == Наукова класификация == '''ТУ будзе''' ТАБЛЇЧКА Царство: Животинї (Animalia) Тип: Гордати (Chordata) Подтип: Похребцинаре (Vertebrata) Класа: Птици (Aves) Ряд: Кури (Galliformes) Фамилия: Фазани (Phasianidae) Gray, 1840 Подфамилия: Пульки (Meleagridinae) Род: Meleagris Linnaeus, 1758 Файти: M. gallopavo M. ocellata == Опис == [[File:Turkey - petting zoo - kanagawa 2023 June 25.ogv|right|thumb|200px|Пулйка у ЗОО загради, (Турска)|]]Пульки мож препознац по скорових виросткох хтори им виша прейґ джубку. Пулька менша як пуляк и [[Фарба|фарби]] пиря єй нє таки розкошни. Розпон кридлох им 1,5-1,8 метери. У дзивини жию у отворених лєсох и польох. Домашня пулька птица нєлєтачка, док дзиви пульки знаю лєциц и по даскельо [[Метер|метери]] високо и даскельо дзешатки метери далєко. Пульчата о два тижнї як ше вилягню доставаю моцнєйше пирє и уж можу лєтац на кратших оддалєносцох.(12) == Хаснованє == Пульче месо праве ґастрономске благо на наших столох. Мож го готовиц на рижни способи: вариц, пражиц, печиц, паховац, а у Америки ше пульку пече лєм на найвекши швета. == Постояци файти == Род содержи два файти: {| class="wikitable" |- ! Слика !! Науково мено !! Звичайне мено !! Дистрибуция |- |[[File:Wild turkey Point Pelee NP 2014.jpg|140px]] || -{''Meleagris gallopavo''}- || дзива пулька и домашня пулька || Лєси Сиверней Америки, од Мексика (дзе су перши раз припитомени у Мезоамерики)<ref>[https://www.sciencedaily.com/releases/2012/08/120809090706.htm „Earliest use of Mexican turkeys by ancient Maya”.] ''ScienceDaily'' (на језику: енглески). [https://web.archive.org/web/20170923145034/https://www.sciencedaily.com/releases/2012/08/120809090706.htm Архивирано] из оригинала 23. 9. 2017. г. Приступљено 2017-09-23.</ref> ширцом штреднього захода и востока Зединєних Державох и по юговосточну Канаду. |- |[[File:Meleagris ocellata -Guatemala-8a.jpg|140px]] || -{''Meleagris ocellata''}- || юкатанска пулька || Лєси полуострова Юкатан, Мексико<ref>Farner, Donald Stanley; King, James R. (1971). [https://www.sciencedaily.com/releases/2012/08/120809090706.htm Avian biology.] Boston: Academic Press. ISBN 978-0-12-249408-6.</ref> |- | | | | |- ! colspan="4" |Фосилни файти |- | |''Meleagris californica'' |калифорнийска пулька – южна Калифорния |(Позни Плеистоцен пренайдзени у сиверозаходней часци ЗАД) - бувши ''Parapavo/Pavo'' |- | |''Meleagris crassipes'' |Нови Мексико |(Позни Плеистоцен пренайдени у сиверозаходней часци Сиверней Америки) |} == Литература == * ''Словнїк руского народного язика II, О – Я'', Нови Сад 2017, б. 368. == Вонкашнї вязи == * [https://seljak.me/savjetuje/bijela-holandska-curka-rasa-na-ivici-od-izmuranja Bjela holandska ćurka] seljak.me * [https://razmenaznanja.rs/video/curke-crna-amerikanka-bolja-od-belih-tovnih-hibrida/ Ћурке – „Црна американка“ боља од белих товних хибрида!] youtube.com * [https://sokolskekolibe.rs/2021/04/06/domaca-curka/ Домаће ћурке] skolskekolibe.rs == Референци == <references /> {{Commonscat}} [[Катеґория:Домашнї животинї]] [[Катеґория:Птици Европи]] [[Катеґория:Птици Америки]] [[Катеґория:Птици Сербиї]] k7wsjgn75assg9fuk8j6mrsyqphiq67 Катеґория:Прибор за напой 14 3835 22451 2026-10-20T21:18:10Z Keresturec 18 Направљена празна страница 22451 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 Катеґория:Склєняни судзини 14 3836 22452 2026-10-20T21:18:34Z Keresturec 18 Направљена празна страница 22452 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 Адамово яблучко 0 3837 22455 2026-10-20T21:43:29Z Olirk55 19 Г. Медєши 22455 wikitext text/x-wiki Адамово яблучко (од  лат.  pomum Adami) означує вонкашнє випупченє щитастей хрупки ґаґру, окреме виражене при хлопох, односно випупчену хрупку у гарлє на уходзе до душнїку. Етимолоґия Причина прецо яблучко хторе нам ше руша под гарлом повязана з меном праоца Адама скрива ше у библийней приповедки о  Адамови и Еви . Спрам приповедки, потим як  Бог  створел Адама, а вец и  Еденску заграду , преполну з рижнима стеблами древох, же би  Адам  у нєй уживал, Бог дал лєм єдну забрану. Дошлєбодзел Адамови єсц з каждого древа, окрем зоз древа спознаня добра и зла. Кед старгнє плод з того древа, умре. Адам ше тримал тей Божей заповиди, потмаль покля го Ева нє нагварела потупиц ю. Кед Адам похопел яки грих зробел, фалаток яблука му ше становел и гарлє, та так настало випупчєнє зоз хторим нєшка означени шицки Адамово потомки, односно хлопи. Вонкашнї вязи n5o4pmj9etcei0jxd0jvqql4t47rf2l 22458 22455 2026-10-20T22:45:59Z Olirk55 19 Ушорйованє, референци 22458 wikitext text/x-wiki [[File:Adam's apple 26.jpg|right|thumb|300px|Адамово яблучко]]'''Адамово яблучко''' (од  лат. ''pomum Adami'' або ''prominentia laryngea'') означує вонкашнє випупченє щитастей хрупки ґаґру, окреме виражене при хлопох, односно випупчену хрупку у гарлє на уходзе до душнїку. == Главни характеристики == * '''Анатомия:''' Адамово яблучко настава зоз злучованьом двох плочочкох щитней хрупки под одредзим углом. При хлопох тот угел вираженше оштрейши (коло 90 ступнї), а при женох тупши (коло 120 ступнї), та прето є менєй вираженши.(1, 2) * '''Пубертет:''' У периодзе пубертета Адамово яблучко рошнє и постава вираженше, а то повязане зоз розвойом гласових струнох и глїбшим хлопским гласом.<ref>[https://www.adiva.hr/zdravlje/zanimljivosti-i-savjeti/adamova-jabucica/ Čemu služi Adamova jabučica] adiva.hr</ref> При хлапцох менянє гласа до хлопского наволує ше мутация. [1, 2] * '''Естетика и хирургия:''' Велькосц Адамового яблучка нє медицински проблем, али постої гируршска процедура-интервенция (тироидна кондропластика або кондроларинґопластика) зоз хтору ше зменшує, найчастейше ше применює пре естетски причини, або при транс-женох <ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/ Trans_woman Trans woman]</ref>(транс жена то особа хтора родзена зоз хлопскима полнима характеристиками, алє чий родни идентитет женски).<ref>[https://beograd-centar.rs/smanjenje-adamove-jabucice/ Smanjenje Adamove jabučice ili hirurška feminizacija vrata] beograd-centar.rs</ref> == Етимолоґия == '''Походзенє мена''' Мено Адамово яблучко походзи од старого народного вереня по хторим Адам у раю лїґал часц з одгризнутого забранєного яблука, хтори му застал у гарлє. Причина прецо яблучко хторе нам ше руша под гарлом повязана з меном пра[[Оцец|оца]] Адама скрива ше у библийней приповедки о Адамови и Еви. Спрам приповедки, потим як Бог створел Адама, а вец и Еденску заграду, преполну з рижнима стеблами древох, же би  Адам у нєй уживал, Бог дал лєм єдну забрану. Дошлєбодзел Адамови єсц з каждого древа, окрем зоз древа спознаня добра и зла. Кед старгнє плод з того древа, умре. Адам ше тримал тей Божей заповиди, потмаль покля го Ева нє нагварела потупиц ю. Кед Адам похопел яки грих зробел, фалаток яблука му ше становел и гарлє, та так настало випупчєнє зоз хторим нєшка означени шицки Адамово потомки, односно хлопи. == Литература == * J. Fanghanel, F. Pera, F. Anderhuber, R. Nitsch, ''Waldeyerova anatomija čovjeka'', ur. Ivan Vinter, 2009., [https://hr.wikipedia.org/wiki/Me%C4%91unarodni_standardni_knji%C5%BEni_broj ISBN|978-953-212-393-7], Golden marketing * "Your child's changing voice". ''Kidshealth.org'' 2014-07-29 * George Crabb (1823), "Universal technological dictionary", Baldwin, Cradock, and Joy, "Pomum Ada'mi" == Вонкашнї вязи == == Референци == 16cvn50pgd5hcwmd2cuf2sjeioodfxw Шаблон:Нутрицийни вредносци/док 10 3838 22460 2026-10-20T23:23:36Z Saslavik 1716 Нови бок: „<noinclude>{{Документация шаблона}}</noinclude> == Хаснованє == То инфорамик за приказованє нутрицийних вредносцох у артиклох о поживи, рошлїнох и овоцох. Шицки параметри помаранчецово (окрем наслова) и приказую ше лєм тоти шори котри пополнєти. === Празни код за копирова…“ 22460 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Документация шаблона}}</noinclude> == Хаснованє == То инфорамик за приказованє нутрицийних вредносцох у артиклох о поживи, рошлїнох и овоцох. Шицки параметри помаранчецово (окрем наслова) и приказую ше лєм тоти шори котри пополнєти. === Празни код за копированє === Можеш прекопировац тот код директно до артикла и пополнїц лєм тоти вредносци котри познати: <pre> {{Нутрицийни вредносци | назва = | енерґия = | угльово_гидрати = | цукри = | влакна = | бильчки = | масци = | засицени_масци = | вода = | витамин_А = | витамин_Б1 = | витамин_Б2 = | витамин_Б3 = | витамин_Б6 = | витамин_Б12 = | витамин_Ц = | витамин_Д = | витамин_Е = | витамин_К = | лутеин_ug = | тиамин_mg = | рибофлавин_mg = | фолат_ug_(Б9) = | калций = | железо = | магнезий = | фосфор = | калий = | натрий = | цинк = | холестерол = | соль = | кофеин = | алкогол = | жридло = }} </pre> === Приклад === Кед до артикла уписшеш тот код: <pre> {{Нутрицийни вредносци | назва = Пасуля (суха) | енерґия = 1418 kJ (337 kcal) | угльово_гидрати = 61 g | цукри = 2.1 g | влакна = 15.2 g | бильчки = 23.6 g | масци = 1.2 g | витамин_Ц = 4.5 mg | железо = 8.2 mg | калций = 143 mg | жридло = USDA Database }} </pre> <includeonly> [[Категория:Шаблони за инфорамики]] </includeonly> 6el7ctlupeic7f66iu5py2olsbw0kvu 22467 22460 2026-10-21T09:22:45Z Saslavik 1716 22467 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Документация шаблона}}</noinclude> == Хаснованє == То инфорамик за приказованє нутрицийних вредносцох у артиклох о поживи, рошлїнох и овоцох. Шицки параметри помаранчецово (окрем наслова) и приказую ше лєм тоти шори котри пополнєти. === Празни код за копированє === Можеш прекопировац тот код директно до артикла и пополнїц лєм тоти вредносци котри познати: <pre> {{Нутрицийни вредносци | назва = | енерґия = | угльово_гидрати = | цукри = | влакна = | бильчки_(протеини) = | масци = | засицени_масци = | вода = | витамин_А = | витамин_Б1 = | витамин_Б2 = | витамин_Б3 = | витамин_Б6 = | витамин_Б12 = | витамин_Ц = | витамин_Д = | витамин_Е = | витамин_К = | лутеин_ug = | тиамин_mg = | рибофлавин_mg = | фолат_ug_(Б9) = | калций = | железо = | магнезий = | фосфор = | калий = | натрий = | цинк = | холестерол = | соль = | кофеин = | алкогол = | жридло = }} </pre> === Приклад === Кед до артикла уписшеш тот код: <pre> {{Нутрицийни вредносци | назва = Пасуля (суха) | енерґия = 1418 kJ (337 kcal) | угльово_гидрати = 61 g | цукри = 2.1 g | влакна = 15.2 g | бильчки = 23.6 g | масци = 1.2 g | витамин_Ц = 4.5 mg | железо = 8.2 mg | калций = 143 mg | жридло = USDA Database }} </pre> <includeonly> [[Категория:Шаблони за инфорамики]] </includeonly> 21g2y3xx042ylxw6g5zadaqehp5x5l8 Цирок 0 3839 22464 2026-10-21T01:03:47Z Saslavik 1716 Нови бок: „ {{Рошлїни|Назва=Цирок|Латинска назва='''Sorghum sp.'''|Слика=Sorghum.jpg|Опис_слики=orghum bicolor|Царство=Plantae|Кладус1=Tracheophytes|Кладус=Angiospermae|Кладус2=Monocotyledones|Кладус3=Commelinids|Ряд=Poales|Фамилия=Poaceae|Подфамилия=Panicoideae|Род=Sorghum Moench 1794, Adanson 1763|Файта=Sorghum bicolor Moenc|Синоними=* Blumenbachia Koeler 1802) <br />…“ 22464 wikitext text/x-wiki {{Рошлїни|Назва=Цирок|Латинска назва='''Sorghum sp.'''|Слика=Sorghum.jpg|Опис_слики=orghum bicolor|Царство=Plantae|Кладус1=Tracheophytes|Кладус=Angiospermae|Кладус2=Monocotyledones|Кладус3=Commelinids|Ряд=Poales|Фамилия=Poaceae|Подфамилия=Panicoideae|Род=Sorghum Moench 1794, Adanson 1763|Файта=Sorghum bicolor Moenc|Синоними=* Blumenbachia Koeler 1802) <br />* Sarga Ewart <br />* Vacoparis Spangler <br />* Andropogon subg. Sorghum Hackel.}} '''Цирок''' (''Sorghum sp.'') то назва за род монокотиледонских рошлїнох з фамилиї травох (Poaceae), хтори облапя коло 25 файти. Даєдни з тих файтох хова ше як житарки за костиранє людзох, а дзепоєдни на пажицох пре напасанє статку. Седемнац од двацец пейцох файтох по походзеню з Австралиї,<ref name=":1">mg</ref> а други файти закриваю Африку, Азию, Мезоамерику и даєдни острова у Индийским и Цихим океану.<ref>[http://www.biodiversitylibrary.org/page/417087#page/213/mode/1up "Moench, Conrad. 1794. Methodus Plantas Horti Botanici et Agri Marburgensis : a staminum situ describendi pp. 207"] in Latin</ref><ref>[http://www.tropicos.org/Name/40002210 "Tropicos, Sorghum Moench"]</ref><ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=130722 "Flora of China Vol. 22 Page 600 高粱属 gao liang shu Sorghum Moench, Methodus. 207. 1794"]</ref><ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=130722 "„Sorghum in Flora of Pakistan @ efloras.org”"]. Приступљено 4. 9. 2016.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20150201021459/http:/luirig.altervista.org/flora/taxa/floraspecie.php?genere=Sorghum "„Altervista Flora Italiana, genere Sorghum”"]. Архивирано из [http://luirig.altervista.org/flora/taxa/floraspecie.php?genere=sorghum "оригинала"] 1. 2. 2015. г. Приступљено 21. 10. 2017.</ref><ref>Australia, Atlas of Living. [https://web.archive.org/web/20160305085726/http:/bie.ala.org.au/species/urn:lsid:biodiversity.org.au:apni.taxon:420835 "„Sorghum – Atlas of Living Australia”"]. Архивирано из [http://bie.ala.org.au/species/urn:lsid:biodiversity.org.au:apni.taxon:420835 "оригинала"] 05. 03. 2016. г. Приступљено 4. 9. 2016.</ref> Єдну файту ше хова як житарку, а други ше хаснує як покармни рошлїни, хтори рошню у предїлох з цеплу климу, або натурализовано, на пасовискох.<ref>[http://bonap.net/NAPA/TaxonMaps/Genus/County/Sorghum "„Sorghum”"]. County-level distribution maps from the North American Plant Atlas (NAPA). Biota of North America Program (BONAP). 2013. Приступљено 4. 9. 2016.</ref> Цирок припада подфамилиї Panicoideae и племену Andropogoneae (племену хторе облапя Andropogon gerardi и цукров над). Шветова продукцоя цирку коло 60 милиони тони рочнє. Главни продуковательни жеми ЗАД, Ниґерия и Индия. У Сенеґалу, наприклад, єст вариєтет традиционалного цирку хтори ше нашироко хаснує, алє и локално злєпшани вариєтети хтори адаптовани за тамтейши типи жеми и климу. Зарна цирку ше ґенерално хаснує и у чловековим костираню у полуаридних жемох Африки и Азиї. Конзумує ше го у форми цеста, варени и у форми традиционалних напойох. Виглєдованя указали позитивни прикмети тей житарки за чловеково здравє. Дальши виглєдованя ше запровадзує пре здобуванє детальнєйшого розуменя терапеутского потенцияла цирку.<ref>FallL Ramatoulaye; Cisse Mady; Sarr Fallou; Kane Amadou; Diatta Cyril; Diouf Massamba (2016). „Production and Use Sorghum: A Literature Review”. Journal of Nutritional Health & Food Science.</ref> == Пестованє и хаснованє == Єдна файта, Sorghum bicolor,<ref>Mutegi, Evans; Sagnard, Fabrice; Muraya, Moses; et al. (1. 2. 2010). [http://oar.icrisat.org/2032/1/GRCE57_243-253__2010.pdf "„Ecogeographical distribution of wild, weedy and cultivated Sorghum bicolor (L.) Moench in Kenya: implications for conservation and crop-to-wild gene flow”"] (PDF). Genetic Resources and Crop Evolution. 57 (2): 243—253. Bibcode:[http://adsabs.harvard.edu/abs/2010GRCEv..57..243M "2010GRCEv..57..243M"]. doi:[https://doi.org/10.1007%2Fs10722-009-9466-7 "10.1007/s10722-009-9466-7"].</ref> по походзеню з Африки з велїма култивованима файтами,<ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200026333 "„Sorghum bicolor in Flora of China @ efloras.org”"]. Приступљено 4. 9. 2016.</ref> важне шаце по цалим швеце, хтору ше хаснує як поживу (як зарна и як цирков сируп) або меласу з цирку, покармни рошлїни за животинї, а применює ше ю и у продукциї алкоголних напойох и биогорива. Векшина вариєтетох толерантна на сушу и цеплоту, та су окреме важни за сушни реґиони, дзе житарки єдно з основних єдлох за судобне и валалске жительство. Тоти вариєтети формую важну компоненту пасовискох у велїх тропских реґионох. S. bicolor важне поживово шаце у Африки, Централней Америки и южней Азиї, а пията житаркова култура по важносци у швеце.<ref name=":1" /> Даєдни файти цирку можу мац уровнї водонїк цияниду, хорденину и нитратох, прецо су летални за напасанє животиньох на вчасних ступньох рошлїнского роснуца. Кед су виложени суши и цеплоти, рошлїни тиж можу мац токсични уровнї цияниду и/або нитратох на познєйших ступньох роснуца.<ref>[https://web.archive.org/web/20181009053007/https:/www.daf.qld.gov.au/business-priorities/animal-industries/animal-health-and-diseases/protect-your-animals/poisonings-of-livestock/cyanide-and-nitrate-poisoning "„Cyanide (prussic acid) and nitrate in sorghum crops – managing the risks. Primary industries and fisheries. Queensland Government.”"]. Архивирано из [https://www.daf.qld.gov.au/business-priorities/animal-industries/animal-health-and-diseases/protect-your-animals/poisonings-of-livestock/cyanide-and-nitrate-poisoning "оригинала"] 9. октобар 2018. г. Приступљено 8. октобар 2018.</ref> Єдну файту цирку, Джонсонову траву (S. halapense), класификує ше як инвазивну файту у ЗАД з боку Департману за польопривреду.<ref>U.S. Department of Agriculture (12. 3. 2009). [https://web.archive.org/web/20090507062325/http:/www.invasivespeciesinfo.gov/plants/johnsongrass.shtml "„Johnson Grass”"]. Архивирано из [http://www.invasivespeciesinfo.gov/plants/johnsongrass.shtml "оригинала"] 07. 05. 2009. г. Приступљено 21. 10. 2017.</ref> Цирок ше продукує у подручох хтори барз цепли. Минимална штредня температура од 25 °C нєобходна за осиґуранє максималней продукциї зарна. Пре морфолоґийни характеристики, тота култура найтолерантнєйша на сушу медзи моментално култивованима житарками у швеце. Под час суши лїсца ше круца же би ше зменшало траценє води пре перспирацию. Кед ше суша предлужи, тота рошлїна постава дормантна, место же би висхла. Лїсца защицени з восковима кутикулами пре зменшанє випарйованя. Цирок пията житарка по важносци у швеце после рискаши, жита, кукурици и ярцу. Вон главне житарково костиранє за вецей як 750 милиони людзох хтори жию у полусушних тропских реґионох Африки, Азиї и Латинскей Америки.<ref>Working paper on mycotoxins in sorghum. Joint FAO / WHO Food Standards Codex Committee on Contaminants in Foods (CCCF). 2011.</ref> Найвекши продукователь ЗАД (скоро 17% шветовей продукциї), дзе урожаї релативно високи, а потим шлїдза Индия, Ниґерия, Китай, Мексико, Судан и Арґентина.<ref>Rao, P. P.; Birthal, P. S.; Reddy BVS; Rai, K. N.; Ramesh, S. (2006). „Diagnostics of Sorghum and Pearl Millet grains-based nutrition in India”. Icrisat. 47: 93—96.</ref> У велїх полусушних жемох у Африки и Азиї, зарна цирку забераю важне место у єдлу и покармин рошлїнох. Хасную их людзе (поготов фармере), хтори часто нє маю средства хасновац други поживово жридла. Зарна цирку богати з енерґетичнима и нєенерґетичнима поживнима материями. У тих обласцох, вони наменєни за конзумованє як цеста, варени або у форми традиционалних напойох. Зарна цирку, окрем спомнутого хаснованя, конзумує ше и у форми ґрису з мачанку. У индустрийних жемох, цирок ше хаснує у форми зарна або покармних рошлїнох за статок и за продукцию биоетанолу. Цирок ше вше баржей глєда у велїх жемох у розвою, окреме у заходней Африки (у Ниґериї, Ґани и Буркини Фасо). Тото повязане и зоз звекшаньом популациї, а з часци и з политику тих жемох, хторим циль розвивац индустрийне хаснованє цирку (у пиварньох) як замену за ярчани слад.<ref name=":2">Khady Ba, Emmanuel Tine, Jacqueline Destain, Ndiaga Cisse, Philippe Thonart. (2010). „Comparative study of phenolic compounds, the antioxidant power of various Senegalese sorghum varieties anda amylolytic enzymes of their malt”. Biotechnology, Agronomy and Society and Environment. 14 (1): 131—139..</ref> Кед нашенє и нашеньова лупка кафовей фарби, то индикация очкодованя. У даєдних ґенотипох цирку нашенє дзекеди парциялне, нє видно го або го аж анї нєт, а у даєдних є заш барз пиґментоване.<ref>Evers T and Millar S (2002). „Cereal grain structure and development: some implications for quality”. J Cereal Sci. 36 (3): 261—284. doi:[https://doi.org/10.1006%2Fjcrs.2002.0435 "10.1006/jcrs.2002.0435"].</ref> Фенолни єдинєня (фенолни квашнїни, флавоноїди и танини) широко заступени и всеприсутни секундарни метаболити у рошлїнским царстве медзи житарками, а цирок найбогатши у тим поглядзе зоз до 6%,<ref>μg</ref><ref>Dicko, M. H.; Gruppen, H; Traore, A. S.; van Berkel WJ, Voragen AG (2005). „Evaluation of the effect of germination on phenolic compounds and antioxidant activities in sorghum varieties”. J Agric Food Chem.. 53 (7): 2581—2588. Bibcode:[http://adsabs.harvard.edu/abs/2005JAFC...53.2581D "2005JAFC...53.2581D"]. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15796598 "15796598"]. doi:[https://doi.org/10.1021%2Fjf0501847 "10.1021/jf0501847"].</ref><ref>Awika, J. M.; Rooney, L. W. (2004). „Sorghum Phytochemicals and their potential impact on human health”. Phytochemistry.. 65 (9): 1199—1221. Bibcode:[http://adsabs.harvard.edu/abs/2004PChem..65.1199A "2004PChem..65.1199A"]. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15184005 "15184005"]. doi:[https://doi.org/10.1016%2Fj.phytochem.2004.04.001 "10.1016/j.phytochem.2004.04.001"].</ref> гоч указане же лєм вариєтети з пиґментованим нашеньом маю танини.<ref>Dykes, L.; Rooney, L. W. (2006). „Sorghum and millet phenols and antioxidants”. J Cereal Sci.. 44 (3): 236—251. doi:[https://doi.org/10.1016%2Fj.jcs.2006.06.007 "10.1016/j.jcs.2006.06.007"].</ref><ref>Rooney LW. Overview: sorghum and millet food research failures and successes. In: Belton PS &Taylor JRN, eds. Conference proceedings of the AFRIPRO Workshop on the proteins of sorghum and millets: enhancing nutritional and functional properties for Africa, 2-4 April, Pretoria, South Africa. 2003.</ref> Вони маю важну улогу у рошлїнских одбранєбних механїзмох од печарочкох и чкодлївцох, як цо то инсекти и птици. Познате же фенолни єдинєня тиж маю позитивни ефекти на чловеково здравє.<ref name=":2" /> Фитинска квашнїна ма вельки капацитет вязаня, та може формовац комплекси з протеїнами и вецейвалентнима катйонами. Векшина комплексу фитат-метал ше нє розпущує при физиолоґийним pH, та су менєй биолоґийно доступне жридло минералох за людзох и животинї.<ref>Sorghum and millets in human nutrition (1995). FAO. Недостаје или је празан параметар |title= (помоћ).</ref> З анализованьом даскелїх вариєтетох цирку (билого и червеного) утвердзене же количество фитинского фосфору цалого нашеня варирує медзи 170 и 380 mg на 100 g, и же то представя вецей як 85% вкупного фосфору у цалим зарну.<ref>Hadbaoui Zineb. Study of the antioxidant activity of lipid, protein and phenolic fractions of local sorghum seeds. master. 2007.</ref> == Список файтох == === Прилапени файти<ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=sorghum "„The Plant List: Sorghum”"]. Royal Botanic Gardens Kew and Missouri Botanic Garden. Приступљено 28. 2. 2017.</ref> === <div style="display: flex; gap: 1em;"> <div style="flex: 1;"> * S. almum * S. amplum * S. angustum * S. arundinaceum * S. bicolor * S. brachypodum * S. bulbosum </div> <div style="flex: 1;"> * S. burmahicum * S. controversum * S. drummondii * S. ecarinatum * S. exstans * S. grande * S. halepense </div> <div style="flex: 1;"> * S. interjectum * S. intrans * S. laxiflorum * S. leiocladum * S. macrospermum * S. matarankense * S. miliaceum </div> <div style="flex: 1;"> * S. nitidum * S. plumosum * S. propinquum * S. purpureosericeum * S. stipoideum * S. timorense * S. trichocladum </div> <div style="flex: 1;"> * S. versicolor * S. virgatum * S. vulgare </div> </div> == Костиранє == {{Нутрицийни вредносци|назва=Цирок, зарно|енерґия=1.377 kJ (329 kcal)|угльово_гидрати=72,1 g|влакна=6,7 g|масци=3,5 g|бильчки=10,6 g|витамин_Б1=(29%) 0,33 mg|витамин_Б2=(8%) 0,1 mg|витамин_Б3=(25%) 3,7 mg|витамин_Б6=(34%) 0,44 mg|калций=(1%) 13 mg|фолат_ug_(Б9)=(5%) 20 μg|железо=(26%) 3,4 mg|магнезий=(46%) 165 mg|фосфор=(41%) 289 mg|калий=(8%) 363 mg|натрий=(0%) 2 mg|цинк=(18%) 1,7 mg|жридло=Подполни звит о уношеню УСДА бази податкох • Єдинки • μg = микроґрами • mg = милиґрами • IU = интернационални єдинки}} У 100 ґрамох сирового цирку єст 329 калориї, 72% угльово гидрати, 4% масци и 11% протеїни. У цирку єст велї есенциялни нутриенти у значних количествох (20% або вецей дньовей вредносци, ДВ), уключуюци протеїни, влакна, Б витамини ниацин, тиамин и витамин Б6 и даскельо диєтарни минерали, уключуюци желєзо (26% ДВ) и манґан (76% ДВ). Нутрицийне количество цирку ґенерално подобне сировому овсу (опатриц нутрицийну таблїчку). Медзи другима подобносцами з овсом, у цирку нєт ґлутену, та є хасновити за безґлутенске костиранє. Цирок єдно з главних зарнастих єдлох хтори ше конзумує у Азиї и Африки. Хаснує ше го у пририхтованю єдлох за одроснутих, алє и за дзеци. У тропских реґионох, єдла за беби ше прави зоз цирковей и кукуричней замешки з додатком цукру.<ref>Obizoba IC (1988). „Nutritive value of melted, dry- or wet-milled sorghum and corn”. Cereal Chem. 53: 222—226..</ref> Протеїнски квалитет зарна цирку подли пре нїзке количество есенциялних аминоквашнїнох як цо лизин, триптофан и треонин.<ref name=":3">Badi S, Pedersen B, Monowar L, Eggum BO (1990). The nutritive value of new and traditional sorghum and millet foods from Sudan. стр. 5—19. Plant Foods Hum Nutr 40:</ref> Поступок правеня сладу злєпшує квалитет протеїнох тей житарки пре звекшанє количества лизину.<ref>Dalby A, Tsai Y (1976). „Lysine and tryptophan increases during germination of cereal grains”. Cereal Chem. 53: 221—226..</ref> Дзеци слабо претровюю цирок,<ref>MacLeon Jr, W. C.; Lopez De Romaña, G.; Placko, R. P.; Graham, G. G. (1981). [https://archive.org/details/sim_journal-of-nutrition_1981-11_111_11/page/n73 "„Protein quality and digestibility of sorghum in preschool children: Balance studies and plasma free amino acids”"]. J Nutr. 111 (11): 1928—1936. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6795323 "6795323"]. doi:[https://doi.org/10.1093%2Fjn%2F111.11.1928 "10.1093/jn/111.11.1928"].</ref> алє кед ше кост дополнї з єдлом дзе єст вельке количество лизину, цирок може буц задоволююце жридло поживних материйох.<ref name=":3" /> Протеїни цирку поставаю менєй претровлїви кед ше их увари.<ref>Axtell, J. D.; Kirleis, A. W.; Hassen, M. M.; d'Croz Mason, N.; Mertz, E. T.; Munck, L. (1981). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC319124 "„Digestibility of sorghum proteins”"]. Proc Natl Acad Sci USA. 78 (3): 1333—1335. Bibcode:[http://adsabs.harvard.edu/abs/1981PNAS...78.1333A "1981PNAS...78.1333A"]. PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC319124 "319124"] . PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6785757 "6785757"]. doi:[https://doi.org/10.1073%2Fpnas.78.3.1333 "10.1073/pnas.78.3.1333"] .</ref><ref>Eggum BO, Monowar L, Bach Knudsen KE, Munch L, Axtell JD (1983). Nutritional quality of sorghum and sorghum foods from Sudan. стр. 127—137. J. Cereal Sci 1:</ref> Цирок, як и други житарки, добре жридло витаминох Б, як цо тиамин, рибофлавин, витамин Б6, биотин и ниацин, гоч рафинованє приводзи до траценя шицких витаминох Б.<ref>Heged s, M.; Pedersen, Birthe; Eggum, B. O. (1985). „The influence of milling on the nutritive value of flour from cereal grains. 7. Vitamins and tryptophan”. Qual Plant Plant Foods Hum Nutr. 35 (2): 175—180. doi:[https://doi.org/10.1007%2FBF01092134 "10.1007/BF01092134"].</ref> Минерални состав цирку подобни тому у просу.<ref>Hulse JH, Laing EM, Pearson OE (1980) Sorghum and millet: their chemical composition and nutritive value. New York: Academic Press.</ref> Главни минерали хтори присутни у зарну цирку то калий и фосфор, а калций нїзки.<ref>Khalil, J. K.; Sawaya, W. N.; Safi, W. J.; Al-Mohammad, H. M. (1984). „Chemical composition and nutritional quality of sorghum flour and bread”. Qual Plant Plant Foods Hum Nutr. 34 (2): 141—150. doi:[https://doi.org/10.1007%2FBF01094842 "10.1007/BF01094842"].</ref> У цирку єст полифенолни єдинєня, хтори ше волаю кондензовани танини, а хтори антинутрийски фактори. Кондензовани танини зменшую поживну вредносц зарна цирку, бо ше можу вязац за поживово протеїни, диґестивни ензими, минерали як цо желєзо и витамини Б, як цо тиамин и витамин Б6.<ref>Wang, R. S.; Kies, C. (1991). [https://archive.org/details/sim_plant-foods-for-human-nutrition-nl_1991-10_41_4/page/355 "„Niacin status of humans as affected by eating decorticated and whole-ground sorghum (Sorghum gramineae) grain, ready-to-eat breakfast cereals”"]. Plant Foods Hum Nutr. 41 (4): 355—369. Bibcode:[http://adsabs.harvard.edu/abs/1991PFHN...41..355W "1991PFHN...41..355W"]. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1839061 "1839061"]. doi:[https://doi.org/10.1007%2FBF02310629 "10.1007/BF02310629"].</ref> Вони присутни у файтох цирку хтори маю пиґментоване нашенє,<ref>Mariani G, Anglani C, Ceotto E, Gaddi S, Sannibale M (1988) Su problemi qualitativi del sorgo da granella: digeribilita` dello sfarinato integrale e tenore in tannini delle cariossidi. L’Informatore Agrario 44: стр. 71–73</ref> а одсутни су при билих и офарбених циркох без пиґментованого нашеня.<ref>Anglani C (1994). „Digestibility and phenolic substances from meals of sorghum without a pigmented testa”. Agr Med. 124: 229—237.</ref> == Микотоксини цирку == У случаю плєшнєнїни, високей вредносци релативней влажносци (RH) у вчасней фази роснуца з єдного боку, и медзи концами квитнуца и другу културу були у велькей мири у корелациї з частосцу сплєшнєтосци. Одношеня медзи максималну релативну влажносцу и знаком плєшнєнїнового очкодованя нє линеарни, алє єст нето звекшанє кед влажносц прекрочи праг од коло 95%.<ref>Alain RATNADASS. discussion paper presented to obtain an HDR. Characterization and management of trophic interactions insect-plant for integrated production tropicales.2007. Cereals.</ref> Як и велї други житарки, зарна цирку у чаше жатви маю барз варябилну композицию микофлори. Плєшнєнїни циркового зрна добре познати як примарни патолоґийни проблем тей рошлїни. Найважнєйши елементи микофлорох то: Fusarium, Curvularia, Alternaria, Helminthosporium и Phoma. Наприклад, найчастейши роди у Сенеґалу то: Curvularia и Fusarium, и за тот род идентификовани пейц файти: F. solani, F. moniliforme, F. cquiseti, F. fLocciferum и F. sporotrichoïdes.<ref>D Louvel. Molds of sorghum grains work Synthesis realized CNRAde Bambey. 1981—1984</ref> == Нутритивни и медицински импликациї == У єдней студиї зоз 2015. року указане же цирок ма першенствено скробу хтори ше помалши претровює од векшини других житаркох, а хтори у меншей мири претровлїви, як и же ма менєй протеїни и нєзасицени масци. Векшина файтох цирку богата з фенолнима єдинєнями, окреме 3-деоксиантоцианидинами и танинами. Резултати достати ин витро и при животиньох указали же фенолни єдинєня розпущуюци єдинєня (поликозаноли) хтори у векшей мири присутни у цирку и балансую або стабилизую черевову микробиоту и параметри вязани за затитосц, оксидативни стрес, запалєня, диябетес, дислипидемию, гипертензию и канцер.<ref>Morais Cardoso L, Pine SS, HS Martino, Pine — Ana HM . Sorghum (Sorghum bicolor l.): Nutrients, Bioactive Compounds, and Potential Impact on Human Health. Crit Rev Food Sci Nutr. 2015. Недостаје или је празан параметар |title= (помоћ)</ref> == Индустрийна продукция цирку == === Цирок на метли === На териториї Войводини Бачки Петровец центер продукциї и дорабяня цирку и метларства кед слово о индустрийней продукциї. Историят метларства у Бачким Петровцу вязани за снованє першей метларскей роботнї такой по законченю Першей шветовей войни. Други центри були у Канїжи, Селенчи, Пожаревцу, Тителю, Шабцу, Бечею и Новим Садзе. === Цирок на палєнку === Палєнку зоз циркових палїцох (нє з нашеня) ше пекло у даєдних часцох Войводини (поготов у Бачкей Тополї), окреме у худобних рокох, а нєшка представя раритет. У швеце ше подобну файту напою (як цо китайски Маотаи) прави з дестилацию превартого зарна цирку и жита. == Виглєдованя == Цирок ефективни у конвертованю соларней енерґиї до хемийней енерґиї, и вон тиж так хаснує менши количества води у поровнаню з другима житарковима шацами.<ref>[http://hudsonalpha.org/hudsonalpha-and-collaborators-expand-major-research-program-to-benefit-farmers-in-the-developing-world "„HudsonAlpha and collaborators expand sorghum research program – HudsonAlpha Institute for Biotechnology”"] (на језику: енглески). HudsonAlpha Institute for Biotechnology. 25. 1. 2017. Приступљено 2. 3. 2017.</ref><ref>Dweikat, Ismail (2017). [https://web.archive.org/web/20170303045004/http:/agronomy.unl.edu/sweetsorghum "„Sweet sorghum is a drought-tolerant feedstock with the potential to produce more ethanol/acre than corn”"]. Department of Agronomy and Horticulture, University of Nebraska–Lincoln. Архивирано из [http://agronomy.unl.edu/sweetsorghum "оригинала"] 03. 03. 2017. г. Приступљено 2. 3. 2017.</ref> Биогориво, випродуковане з хаснованьом сладкого цирку як културу з високим количеством цукру у стеблу, розвива биомасу хтора ше може претвориц до угля, синтетичного ґазу, и био-олєю.<ref>[https://web.archive.org/web/20170215115550/http:/www.purdue.edu/newsroom/releases/2015/Q2/purdue-leading-research-using-advanced-technologies-to-better-grow-sorghum-as-biofuel.html "„Purdue leading research using advanced technologies to better grow sorghum as biofuel”"]. Purdue University, Agriculture News. јун 2015. Архивирано из [http://www.purdue.edu/newsroom/releases/2015/Q2/purdue-leading-research-using-advanced-technologies-to-better-grow-sorghum-as-biofuel.html "оригинала"] 15. 02. 2017. г. Приступљено 2. 3. 2017.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170303043933/http:/articles.extension.org/pages/26634/sweet-sorghum-for-biofuel-production "„Sweet Sorghum for Biofuel Production”"]. eXtension. 2017. Архивирано из [http://articles.extension.org/pages/26634/sweet-sorghum-for-biofuel-production "оригинала"] 03. 03. 2017. г. Приступљено 2. 3. 2017.</ref> == Референци == {{reflist}} == Литература == * Watson, Andrew M. (1983). Agricultural Innovation in the Early Islamic World: The Diffusion of Crops and Farming Techniques, 700–1100. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-24711-5. == Жридло == https://sr.wikipedia.org/sr-ec/Сирак f43kafh8acyso1x5e1fkvmo2xo2c4cw 22465 22464 2026-10-21T06:49:27Z Sveletanka 20 ушорйованє 22465 wikitext text/x-wiki {{Рошлїни|Назва=Цирок|Латинска назва='''Sorghum sp.'''|Слика=Sorghum.jpg|Опис_слики=''orghum bicolor''|Царство=Plantae|Кладус1=Tracheophytes|Кладус=Angiospermae|Кладус2=Monocotyledones|Кладус3=Commelinids|Ряд=Poales|Фамилия=Poaceae|Подфамилия=Panicoideae|Род=''Sorghum'' Moench 1794, Adanson 1763|Файта=''Sorghum bicolor'' Moenc|Синоними=* ''Blumenbachia'' Koeler 1802) <br />* ''Sarga'' Ewart <br />* ''Vacoparis'' Spangler <br />* ''Andropogon'' subg. ''Sorghum'' Hackel.}} '''Цирок''' (''Sorghum sp.'') то назва за род монокотиледонских рошлїнох з фамилиї травох (Poaceae), хтори облапя коло 25 файти. Даєдни з тих файтох хова ше як [[житарки]] за костиранє людзох, а дзепоєдни на пажицох пре напасанє статку. Седемнац од двацец пейцох файтох по походзеню з Австралиї,<ref name=":1">mg</ref> а други файти закриваю Африку, Азию, Мезоамерику и даєдни острова у Индийским и Цихим океану.<ref>[http://www.biodiversitylibrary.org/page/417087#page/213/mode/1up "Moench, Conrad. 1794. Methodus Plantas Horti Botanici et Agri Marburgensis : a staminum situ describendi pp. 207"] in Latin</ref><ref>[http://www.tropicos.org/Name/40002210 "Tropicos, Sorghum Moench"]</ref><ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=130722 "Flora of China Vol. 22 Page 600 高粱属 gao liang shu Sorghum Moench, Methodus. 207. 1794"]</ref><ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=130722 "„Sorghum in Flora of Pakistan @ efloras.org”"]. Приступљено 4. 9. 2016.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20150201021459/http:/luirig.altervista.org/flora/taxa/floraspecie.php?genere=Sorghum "„Altervista Flora Italiana, genere Sorghum”"]. Архивирано из [http://luirig.altervista.org/flora/taxa/floraspecie.php?genere=sorghum "оригинала"] 1. 2. 2015. г. Приступљено 21. 10. 2017.</ref><ref>Australia, Atlas of Living. [https://web.archive.org/web/20160305085726/http:/bie.ala.org.au/species/urn:lsid:biodiversity.org.au:apni.taxon:420835 "„Sorghum – Atlas of Living Australia”"]. Архивирано из [http://bie.ala.org.au/species/urn:lsid:biodiversity.org.au:apni.taxon:420835 "оригинала"] 05. 03. 2016. г. Приступљено 4. 9. 2016.</ref> Єдну файту ше хова як житарку, а други ше хаснує як покармни рошлїни, хтори рошню у предїлох з цеплу климу, або натурализовано, на пасовискох.<ref>[http://bonap.net/NAPA/TaxonMaps/Genus/County/Sorghum "„Sorghum”"]. County-level distribution maps from the North American Plant Atlas (NAPA). Biota of North America Program (BONAP). 2013. Приступљено 4. 9. 2016.</ref> Цирок припада подфамилиї Panicoideae и племену Andropogoneae (племену хторе облапя ''Andropogon gerardi'' и цукров над). Шветова продукцоя цирку коло 60 милиони тони рочнє. Главни продуковательни жеми ЗАД, Ниґерия и Индия. У Сенеґалу, наприклад, єст вариєтет традиционалного цирку хтори ше нашироко хаснує, алє и локално злєпшани вариєтети хтори адаптовани за тамтейши типи жеми и климу. Зарна цирку ше ґенерално хаснує и у чловековим костираню у полуаридних жемох Африки и Азиї. Конзумує ше го у форми цеста, варени и у форми традиционалних напойох. Виглєдованя указали позитивни прикмети тей житарки за чловеково здравє. Дальши виглєдованя ше запровадзує пре здобуванє детальнєйшого розуменя терапеутского потенцияла цирку.<ref>FallL Ramatoulaye; Cisse Mady; Sarr Fallou; Kane Amadou; Diatta Cyril; Diouf Massamba (2016). „Production and Use Sorghum: A Literature Review”. Journal of Nutritional Health & Food Science.</ref> == Пестованє и хаснованє == Єдна файта, ''Sorghum bicolor'',<ref>Mutegi, Evans; Sagnard, Fabrice; Muraya, Moses; et al. (1. 2. 2010). [http://oar.icrisat.org/2032/1/GRCE57_243-253__2010.pdf "„Ecogeographical distribution of wild, weedy and cultivated Sorghum bicolor (L.) Moench in Kenya: implications for conservation and crop-to-wild gene flow”"] (PDF). Genetic Resources and Crop Evolution. 57 (2): 243—253. Bibcode:[http://adsabs.harvard.edu/abs/2010GRCEv..57..243M "2010GRCEv..57..243M"]. doi:[https://doi.org/10.1007%2Fs10722-009-9466-7 "10.1007/s10722-009-9466-7"].</ref> по походзеню з Африки з велїма култивованима файтами,<ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200026333 "„Sorghum bicolor in Flora of China @ efloras.org”"]. Приступљено 4. 9. 2016.</ref> важне шаце по цалим швеце, хтору ше хаснує як [[Пожива|поживу]] (як зарна и як цирков сируп) або меласу з цирку, покармни рошлїни за животинї, а применює ше ю и у продукциї алкоголних напойох и биогорива. Векшина вариєтетох толерантна на сушу и цеплоту, та су окреме важни за сушни реґиони, дзе житарки єдно з основних єдлох за судобне и валалске жительство. Тоти вариєтети формую важну компоненту пасовискох у велїх тропских реґионох. ''S. bicolor'' важне поживово шаце у Африки, Централней Америки и южней Азиї, а пията житаркова култура по важносци у швеце.<ref name=":1" /> Даєдни файти цирку можу мац уровнї водонїк цияниду, хорденину и нитратох, прецо су летални за напасанє животиньох на вчасних ступньох рошлїнского роснуца. Кед су виложени суши и цеплоти, рошлїни тиж можу мац токсични уровнї цияниду и/або нитратох на познєйших ступньох роснуца.<ref>[https://web.archive.org/web/20181009053007/https:/www.daf.qld.gov.au/business-priorities/animal-industries/animal-health-and-diseases/protect-your-animals/poisonings-of-livestock/cyanide-and-nitrate-poisoning "„Cyanide (prussic acid) and nitrate in sorghum crops – managing the risks. Primary industries and fisheries. Queensland Government.”"]. Архивирано из [https://www.daf.qld.gov.au/business-priorities/animal-industries/animal-health-and-diseases/protect-your-animals/poisonings-of-livestock/cyanide-and-nitrate-poisoning "оригинала"] 9. октобар 2018. г. Приступљено 8. октобар 2018.</ref> Єдну файту цирку, Джонсонову траву (''S. halapense''), класификує ше як инвазивну файту у ЗАД з боку Департману за польопривреду.<ref>U.S. Department of Agriculture (12. 3. 2009). [https://web.archive.org/web/20090507062325/http:/www.invasivespeciesinfo.gov/plants/johnsongrass.shtml "„Johnson Grass”"]. Архивирано из [http://www.invasivespeciesinfo.gov/plants/johnsongrass.shtml "оригинала"] 07. 05. 2009. г. Приступљено 21. 10. 2017.</ref> Цирок ше продукує у подручох хтори барз цепли. Минимална штредня температура од 25 °Ц нєобходна за осиґуранє максималней продукциї зарна. Пре морфолоґийни характеристики, тота култура найтолерантнєйша на сушу медзи моментално култивованима житарками у швеце. Под час суши лїсца ше круца же би ше зменшало траценє води пре перспирацию. Кед ше суша предлужи, тота рошлїна постава дормантна, место же би висхла. Лїсца защицени з восковима кутикулами пре зменшанє випарйованя. Цирок пията житарка по важносци у швеце после [[Рискаша|рискаши]], [[Жито|жита]], [[Кукурица|кукурици]] и ярцу. Вон главне житарково костиранє за вецей як 750 милиони людзох хтори жию у полусушних тропских реґионох Африки, Азиї и Латинскей Америки.<ref>Working paper on mycotoxins in sorghum. Joint FAO / WHO Food Standards Codex Committee on Contaminants in Foods (CCCF). 2011.</ref> Найвекши продукователь ЗАД (скоро 17% шветовей продукциї), дзе урожаї релативно високи, а потим шлїдза Индия, Ниґерия, Китай, Мексико, Судан и Арґентина.<ref>Rao, P. P.; Birthal, P. S.; Reddy BVS; Rai, K. N.; Ramesh, S. (2006). „Diagnostics of Sorghum and Pearl Millet grains-based nutrition in India”. Icrisat. 47: 93—96.</ref> У велїх полусушних жемох у Африки и Азиї, зарна цирку забераю важне место у єдлу и покармних рошлїнох. Хасную их людзе (поготов фармере), хтори часто нє маю средства хасновац други поживово жридла. Зарна цирку богати з енерґетичнима и нєенерґетичнима поживнима материями. У тих обласцох, вони наменєни за конзумованє як цеста, варени або у форми традиционалних напойох. Зарна цирку, окрем спомнутого хаснованя, конзумує ше и у форми ґрису з мачанку. У индустрийних жемох, цирок ше хаснує у форми зарна або покармних рошлїнох за статок и за продукцию биоетанолу. Цирок ше вше баржей глєда у велїх жемох у розвою, окреме у заходней Африки (у Ниґериї, Ґани и Буркини Фасо). Тото повязане и зоз звекшаньом популациї, а з часци и з политику тих жемох, хторим циль розвивац индустрийне хаснованє цирку (у пиварньох) як замену за ярчани слад.<ref name=":2">Khady Ba, Emmanuel Tine, Jacqueline Destain, Ndiaga Cisse, Philippe Thonart. (2010). „Comparative study of phenolic compounds, the antioxidant power of various Senegalese sorghum varieties anda amylolytic enzymes of their malt”. Biotechnology, Agronomy and Society and Environment. 14 (1): 131—139..</ref> Кед нашенє и нашеньова лупка кафовей [[Фарба|фарби]], то индикация очкодованя. У даєдних ґенотипох цирку нашенє дзекеди парциялне, нє видно го або го аж анї нєт, а у даєдних є заш барз пиґментоване.<ref>Evers T and Millar S (2002). „Cereal grain structure and development: some implications for quality”. J Cereal Sci. 36 (3): 261—284. doi:[https://doi.org/10.1006%2Fjcrs.2002.0435 "10.1006/jcrs.2002.0435"].</ref> Фенолни єдинєня (фенолни квашнїни, флавоноїди и танини) широко заступени и всеприсутни секундарни метаболити у рошлїнским царстве медзи житарками, а цирок найбогатши у тим поглядзе зоз до 6%,<ref>μg</ref><ref>Dicko, M. H.; Gruppen, H; Traore, A. S.; van Berkel WJ, Voragen AG (2005). „Evaluation of the effect of germination on phenolic compounds and antioxidant activities in sorghum varieties”. J Agric Food Chem.. 53 (7): 2581—2588. Bibcode:[http://adsabs.harvard.edu/abs/2005JAFC...53.2581D "2005JAFC...53.2581D"]. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15796598 "15796598"]. doi:[https://doi.org/10.1021%2Fjf0501847 "10.1021/jf0501847"].</ref><ref>Awika, J. M.; Rooney, L. W. (2004). „Sorghum Phytochemicals and their potential impact on human health”. Phytochemistry.. 65 (9): 1199—1221. Bibcode:[http://adsabs.harvard.edu/abs/2004PChem..65.1199A "2004PChem..65.1199A"]. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15184005 "15184005"]. doi:[https://doi.org/10.1016%2Fj.phytochem.2004.04.001 "10.1016/j.phytochem.2004.04.001"].</ref> гоч указане же лєм вариєтети з пиґментованим нашеньом маю танини.<ref>Dykes, L.; Rooney, L. W. (2006). „Sorghum and millet phenols and antioxidants”. J Cereal Sci.. 44 (3): 236—251. doi:[https://doi.org/10.1016%2Fj.jcs.2006.06.007 "10.1016/j.jcs.2006.06.007"].</ref><ref>Rooney LW. Overview: sorghum and millet food research failures and successes. In: Belton PS &Taylor JRN, eds. Conference proceedings of the AFRIPRO Workshop on the proteins of sorghum and millets: enhancing nutritional and functional properties for Africa, 2-4 April, Pretoria, South Africa. 2003.</ref> Вони маю важну улогу у рошлїнских одбранєбних механїзмох од печарочкох и чкодлївцох, як цо то инсекти и птици. Познате же фенолни єдинєня тиж маю позитивни ефекти на чловеково здравє.<ref name=":2" /> Фитинска квашнїна ма вельки капацитет вязаня, та може формовац комплекси з протеїнами и вецейвалентнима катйонами. Векшина комплексу фитат-метал ше нє розпущує при физиолоґийним pH, та су менєй биолоґийно доступне жридло минералох за людзох и животинї.<ref>Sorghum and millets in human nutrition (1995). FAO. Недостаје или је празан параметар |title= (помоћ).</ref> З анализованьом даскелїх вариєтетох цирку (билого и червеного) утвердзене же количество фитинского фосфору цалого нашеня варирує медзи 170 и 380 mg на 100 g, и же то представя вецей як 85% вкупного фосфору у цалим зарну.<ref>Hadbaoui Zineb. Study of the antioxidant activity of lipid, protein and phenolic fractions of local sorghum seeds. master. 2007.</ref> == Список файтох == === Прилапени файти<ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=sorghum "„The Plant List: Sorghum”"]. Royal Botanic Gardens Kew and Missouri Botanic Garden. Приступљено 28. 2. 2017.</ref> === <div style="display: flex; gap: 1em;"> <div style="flex: 1;"> * S. almum * S. amplum * S. angustum * S. arundinaceum * S. bicolor * S. brachypodum * S. bulbosum </div> <div style="flex: 1;"> * S. burmahicum * S. controversum * S. drummondii * S. ecarinatum * S. exstans * S. grande * S. halepense </div> <div style="flex: 1;"> * S. interjectum * S. intrans * S. laxiflorum * S. leiocladum * S. macrospermum * S. matarankense * S. miliaceum </div> <div style="flex: 1;"> * S. nitidum * S. plumosum * S. propinquum * S. purpureosericeum * S. stipoideum * S. timorense * S. trichocladum </div> <div style="flex: 1;"> * S. versicolor * S. virgatum * S. vulgare </div> </div> == Костиранє == {{Нутрицийни вредносци|назва=Цирок, зарно|енерґия=1.377 kJ (329 kcal)|угльово_гидрати=72,1 g|влакна=6,7 g|масци=3,5 g|бильчки=10,6 g|витамин_Б1=(29%) 0,33 mg|витамин_Б2=(8%) 0,1 mg|витамин_Б3=(25%) 3,7 mg|витамин_Б6=(34%) 0,44 mg|калций=(1%) 13 mg|фолат_ug_(Б9)=(5%) 20 μg|железо=(26%) 3,4 mg|магнезий=(46%) 165 mg|фосфор=(41%) 289 mg|калий=(8%) 363 mg|натрий=(0%) 2 mg|цинк=(18%) 1,7 mg|жридло=Подполни звит о уношеню УСДА бази податкох • Єдинки • μg = микроґрами • mg = милиґрами • IU = интернационални єдинки}} У 100 ґрамох сирового цирку єст 329 калориї, 72% угльово гидрати, 4% масци и 11% протеїни. У цирку єст велї есенциялни нутриенти у значних количествох (20% або вецей дньовей вредносци, ДВ), уключуюци протеїни, влакна, Б витамини ниацин, тиамин и витамин Б6 и даскельо диєтарни минерали, уключуюци желєзо (26% ДВ) и манґан (76% ДВ). Нутрицийне количество цирку ґенерално подобне сировому овсу (опатриц нутрицийну таблїчку). Медзи другима подобносцами з овсом, у цирку нєт ґлутену, та є хасновити за безґлутенске костиранє. Цирок єдно з главних зарнастих єдлох хтори ше конзумує у Азиї и Африки. Хаснує ше го у пририхтованю єдлох за одроснутих, алє и за дзеци. У тропских реґионох, єдла за беби ше прави зоз цирковей и кукуричней замешки з додатком цукру.<ref>Obizoba IC (1988). „Nutritive value of melted, dry- or wet-milled sorghum and corn”. Cereal Chem. 53: 222—226..</ref> Протеїнски квалитет зарна цирку подли пре нїзке количество есенциялних аминоквашнїнох як цо лизин, триптофан и треонин.<ref name=":3">Badi S, Pedersen B, Monowar L, Eggum BO (1990). The nutritive value of new and traditional sorghum and millet foods from Sudan. стр. 5—19. Plant Foods Hum Nutr 40:</ref> Поступок правеня сладу злєпшує квалитет протеїнох тей житарки пре звекшанє количества лизину.<ref>Dalby A, Tsai Y (1976). „Lysine and tryptophan increases during germination of cereal grains”. Cereal Chem. 53: 221—226..</ref> Дзеци слабо претровюю цирок,<ref>MacLeon Jr, W. C.; Lopez De Romaña, G.; Placko, R. P.; Graham, G. G. (1981). [https://archive.org/details/sim_journal-of-nutrition_1981-11_111_11/page/n73 "„Protein quality and digestibility of sorghum in preschool children: Balance studies and plasma free amino acids”"]. J Nutr. 111 (11): 1928—1936. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6795323 "6795323"]. doi:[https://doi.org/10.1093%2Fjn%2F111.11.1928 "10.1093/jn/111.11.1928"].</ref> алє кед ше кост дополнї з єдлом дзе єст вельке количество лизину, цирок може буц задоволююце жридло поживних материйох.<ref name=":3" /> Протеїни цирку поставаю менєй претровлїви кед ше их увари.<ref>Axtell, J. D.; Kirleis, A. W.; Hassen, M. M.; d'Croz Mason, N.; Mertz, E. T.; Munck, L. (1981). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC319124 "„Digestibility of sorghum proteins”"]. Proc Natl Acad Sci USA. 78 (3): 1333—1335. Bibcode:[http://adsabs.harvard.edu/abs/1981PNAS...78.1333A "1981PNAS...78.1333A"]. PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC319124 "319124"] . PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6785757 "6785757"]. doi:[https://doi.org/10.1073%2Fpnas.78.3.1333 "10.1073/pnas.78.3.1333"] .</ref><ref>Eggum BO, Monowar L, Bach Knudsen KE, Munch L, Axtell JD (1983). Nutritional quality of sorghum and sorghum foods from Sudan. стр. 127—137. J. Cereal Sci 1:</ref> Цирок, як и други житарки, добре жридло витаминох Б, як цо тиамин, рибофлавин, витамин Б6, биотин и ниацин, гоч рафинованє приводзи до траценя шицких витаминох Б.<ref>Heged s, M.; Pedersen, Birthe; Eggum, B. O. (1985). „The influence of milling on the nutritive value of flour from cereal grains. 7. Vitamins and tryptophan”. Qual Plant Plant Foods Hum Nutr. 35 (2): 175—180. doi:[https://doi.org/10.1007%2FBF01092134 "10.1007/BF01092134"].</ref> Минерални состав цирку подобни тому у просу.<ref>Hulse JH, Laing EM, Pearson OE (1980) Sorghum and millet: their chemical composition and nutritive value. New York: Academic Press.</ref> Главни минерали хтори присутни у зарну цирку то калий и фосфор, а калций нїзки.<ref>Khalil, J. K.; Sawaya, W. N.; Safi, W. J.; Al-Mohammad, H. M. (1984). „Chemical composition and nutritional quality of sorghum flour and bread”. Qual Plant Plant Foods Hum Nutr. 34 (2): 141—150. doi:[https://doi.org/10.1007%2FBF01094842 "10.1007/BF01094842"].</ref> У цирку єст полифенолни єдинєня, хтори ше волаю кондензовани танини, а хтори антинутрийски фактори. Кондензовани танини зменшую поживну вредносц зарна цирку, бо ше можу вязац за поживово протеїни, диґестивни ензими, минерали як цо желєзо и витамини Б, як цо тиамин и витамин Б6.<ref>Wang, R. S.; Kies, C. (1991). [https://archive.org/details/sim_plant-foods-for-human-nutrition-nl_1991-10_41_4/page/355 "„Niacin status of humans as affected by eating decorticated and whole-ground sorghum (Sorghum gramineae) grain, ready-to-eat breakfast cereals”"]. Plant Foods Hum Nutr. 41 (4): 355—369. Bibcode:[http://adsabs.harvard.edu/abs/1991PFHN...41..355W "1991PFHN...41..355W"]. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1839061 "1839061"]. doi:[https://doi.org/10.1007%2FBF02310629 "10.1007/BF02310629"].</ref> Вони присутни у файтох цирку хтори маю пиґментоване нашенє,<ref>Mariani G, Anglani C, Ceotto E, Gaddi S, Sannibale M (1988) Su problemi qualitativi del sorgo da granella: digeribilita` dello sfarinato integrale e tenore in tannini delle cariossidi. L’Informatore Agrario 44: стр. 71–73</ref> а одсутни су при билих и офарбених циркох без пиґментованого нашеня.<ref>Anglani C (1994). „Digestibility and phenolic substances from meals of sorghum without a pigmented testa”. Agr Med. 124: 229—237.</ref> == Микотоксини цирку == У случаю плєшнєнїни, високей вредносци релативней влажносци (RH) у вчасней фази роснуца з єдного боку, и медзи концами квитнуца и другу културу були у велькей мири у корелациї з частосцу сплєшнєтосци. Одношеня медзи максималну релативну влажносцу и знаком плєшнєнїнового очкодованя нє линеарни, алє єст нето звекшанє кед влажносц прекрочи праг од коло 95%.<ref>Alain RATNADASS. discussion paper presented to obtain an HDR. Characterization and management of trophic interactions insect-plant for integrated production tropicales.2007. Cereals.</ref> Як и велї други житарки, зарна цирку у чаше жатви маю барз варябилну композицию микофлори. Плєшнєнїни циркового зрна добре познати як примарни патолоґийни проблем тей рошлїни. Найважнєйши елементи микофлорох то: Fusarium, Curvularia, Alternaria, Helminthosporium и Phoma. Наприклад, найчастейши роди у Сенеґалу то: ''Curvularia'' и ''Fusarium'', и за тот род идентификовани пейц файти: ''F. solani, F. moniliforme, F. cquiseti, F. fLocciferum и F. sporotrichoïdes''.<ref>D Louvel. Molds of sorghum grains work Synthesis realized CNRAde Bambey. 1981—1984</ref> == Нутритивни и медицински импликациї == У єдней студиї зоз 2015. року указане же цирок ма першенствено скробу хтори ше помалши претровює од векшини других житаркох, а хтори у меншей мири претровлїви, як и же ма менєй протеїни и нєзасицени масци. Векшина файтох цирку богата з фенолнима єдинєнями, окреме 3-деоксиантоцианидинами и танинами. Резултати достати ин витро и при животиньох указали же фенолни єдинєня розпущуюци єдинєня (поликозаноли) хтори у векшей мири присутни у цирку и балансую або стабилизую черевову микробиоту и параметри вязани за затитосц, оксидативни стрес, запалєня, диябетес, дислипидемию, гипертензию и канцер.<ref>Morais Cardoso L, Pine SS, HS Martino, Pine — Ana HM . Sorghum (Sorghum bicolor l.): Nutrients, Bioactive Compounds, and Potential Impact on Human Health. Crit Rev Food Sci Nutr. 2015. Недостаје или је празан параметар |title= (помоћ)</ref> == Индустрийна продукция цирку == === Цирок на метли === На териториї [[Войводина|Войводини]] [[Бачки Петровец]] центер продукциї и дорабяня цирку и метларства кед слово о индустрийней продукциї. Историят метларства у Бачким Петровцу вязани за снованє першей метларскей роботнї такой по законченю Першей шветовей войни. Други центри були у Канїжи, Селенчи, Пожаревцу, Тителю, Шабцу, Бечею и Новим Садзе. === Цирок на палєнку === Палєнку зоз циркових палїцох (нє з нашеня) ше пекло у даєдних часцох Войводини (поготов у [[Бачка Тополя|Бачкей Тополї]]), окреме у худобних рокох, а нєшка представя раритет. У швеце ше подобну файту напою (як цо китайски Маотаи) прави з дестилацию превартого зарна цирку и жита. == Виглєдованя == Цирок ефективни у конвертованю соларней енерґиї до хемийней енерґиї, и вон тиж так хаснує менши количества води у поровнаню з другима житарковима шацами.<ref>[http://hudsonalpha.org/hudsonalpha-and-collaborators-expand-major-research-program-to-benefit-farmers-in-the-developing-world "„HudsonAlpha and collaborators expand sorghum research program – HudsonAlpha Institute for Biotechnology”"] (на језику: енглески). HudsonAlpha Institute for Biotechnology. 25. 1. 2017. Приступљено 2. 3. 2017.</ref><ref>Dweikat, Ismail (2017). [https://web.archive.org/web/20170303045004/http:/agronomy.unl.edu/sweetsorghum "„Sweet sorghum is a drought-tolerant feedstock with the potential to produce more ethanol/acre than corn”"]. Department of Agronomy and Horticulture, University of Nebraska–Lincoln. Архивирано из [http://agronomy.unl.edu/sweetsorghum "оригинала"] 03. 03. 2017. г. Приступљено 2. 3. 2017.</ref> Биогориво, випродуковане з хаснованьом сладкого цирку як културу з високим количеством цукру у стеблу, розвива биомасу хтора ше може претвориц до угля, синтетичного ґазу, и био-олєю.<ref>[https://web.archive.org/web/20170215115550/http:/www.purdue.edu/newsroom/releases/2015/Q2/purdue-leading-research-using-advanced-technologies-to-better-grow-sorghum-as-biofuel.html "„Purdue leading research using advanced technologies to better grow sorghum as biofuel”"]. Purdue University, Agriculture News. јун 2015. Архивирано из [http://www.purdue.edu/newsroom/releases/2015/Q2/purdue-leading-research-using-advanced-technologies-to-better-grow-sorghum-as-biofuel.html "оригинала"] 15. 02. 2017. г. Приступљено 2. 3. 2017.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170303043933/http:/articles.extension.org/pages/26634/sweet-sorghum-for-biofuel-production "„Sweet Sorghum for Biofuel Production”"]. eXtension. 2017. Архивирано из [http://articles.extension.org/pages/26634/sweet-sorghum-for-biofuel-production "оригинала"] 03. 03. 2017. г. Приступљено 2. 3. 2017.</ref> == Референци == {{reflist}} == Литература == * Watson, Andrew M. (1983). Agricultural Innovation in the Early Islamic World: The Diffusion of Crops and Farming Techniques, 700–1100. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-24711-5. == Жридло == https://sr.wikipedia.org/sr-ec/Сирак 5isg9p1p1ehyp28jcijcdyex4g3hy1r 22469 22465 2026-10-21T11:20:48Z Saslavik 1716 22469 wikitext text/x-wiki {{Рошлїни|Назва=Цирок|Латинска назва='''Sorghum sp.'''|Слика=Sorghum.jpg|Опис_слики=''orghum bicolor''|Царство=Plantae|Кладус1=Tracheophytes|Кладус=Angiospermae|Кладус2=Monocotyledones|Кладус3=Commelinids|Ряд=Poales|Фамилия=Poaceae|Подфамилия=Panicoideae|Род=''Sorghum'' Moench 1794, Adanson 1763|Файта=''Sorghum bicolor'' Moenc|Синоними=* ''Blumenbachia'' Koeler 1802) <br />* ''Sarga'' Ewart <br />* ''Vacoparis'' Spangler <br />* ''Andropogon'' subg. ''Sorghum'' Hackel.}} '''Цирок''' (''Sorghum sp.'') то назва за род монокотиледонских рошлїнох з фамилиї травох (Poaceae), хтори облапя коло 25 файти. Даєдни з тих файтох хова ше як [[житарки]] за костиранє людзох, а дзепоєдни на пажицох пре напасанє статку. Седемнац од двацец пейцох файтох по походзеню з Австралиї,<ref name=":1">mg</ref> а други файти закриваю Африку, Азию, Мезоамерику и даєдни острова у Индийским и Цихим океану.<ref>[http://www.biodiversitylibrary.org/page/417087#page/213/mode/1up "Moench, Conrad. 1794. Methodus Plantas Horti Botanici et Agri Marburgensis : a staminum situ describendi pp. 207"] in Latin</ref><ref>[http://www.tropicos.org/Name/40002210 "Tropicos, Sorghum Moench"]</ref><ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=130722 "Flora of China Vol. 22 Page 600 高粱属 gao liang shu Sorghum Moench, Methodus. 207. 1794"]</ref><ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=130722 "„Sorghum in Flora of Pakistan @ efloras.org”"]. Приступљено 4. 9. 2016.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20150201021459/http:/luirig.altervista.org/flora/taxa/floraspecie.php?genere=Sorghum "„Altervista Flora Italiana, genere Sorghum”"]. Архивирано из [http://luirig.altervista.org/flora/taxa/floraspecie.php?genere=sorghum "оригинала"] 1. 2. 2015. г. Приступљено 21. 10. 2017.</ref><ref>Australia, Atlas of Living. [https://web.archive.org/web/20160305085726/http:/bie.ala.org.au/species/urn:lsid:biodiversity.org.au:apni.taxon:420835 "„Sorghum – Atlas of Living Australia”"]. Архивирано из [http://bie.ala.org.au/species/urn:lsid:biodiversity.org.au:apni.taxon:420835 "оригинала"] 05. 03. 2016. г. Приступљено 4. 9. 2016.</ref> Єдну файту ше хова як житарку, а други ше хаснує як покармни рошлїни, хтори рошню у предїлох з цеплу климу, або натурализовано, на пасовискох.<ref>[http://bonap.net/NAPA/TaxonMaps/Genus/County/Sorghum "„Sorghum”"]. County-level distribution maps from the North American Plant Atlas (NAPA). Biota of North America Program (BONAP). 2013. Приступљено 4. 9. 2016.</ref> Цирок припада подфамилиї Panicoideae и племену Andropogoneae (племену хторе облапя ''Andropogon gerardi'' и цукров над). Шветова продукцоя цирку коло 60 милиони тони рочнє. Главни продуковательни жеми ЗАД, Ниґерия и Индия. У Сенеґалу, наприклад, єст вариєтет традиционалного цирку хтори ше нашироко хаснує, алє и локално злєпшани вариєтети хтори адаптовани за тамтейши типи жеми и климу. Зарна цирку ше ґенерално хаснує и у чловековим костираню у полуаридних жемох Африки и Азиї. Конзумує ше го у форми цеста, варени и у форми традиционалних напойох. Виглєдованя указали позитивни прикмети тей житарки за чловеково здравє. Дальши виглєдованя ше запровадзує пре здобуванє детальнєйшого розуменя терапеутского потенцияла цирку.<ref>FallL Ramatoulaye; Cisse Mady; Sarr Fallou; Kane Amadou; Diatta Cyril; Diouf Massamba (2016). „Production and Use Sorghum: A Literature Review”. Journal of Nutritional Health & Food Science.</ref> == Пестованє и хаснованє == Єдна файта, ''Sorghum bicolor'',<ref>Mutegi, Evans; Sagnard, Fabrice; Muraya, Moses; et al. (1. 2. 2010). [http://oar.icrisat.org/2032/1/GRCE57_243-253__2010.pdf "„Ecogeographical distribution of wild, weedy and cultivated Sorghum bicolor (L.) Moench in Kenya: implications for conservation and crop-to-wild gene flow”"] (PDF). Genetic Resources and Crop Evolution. 57 (2): 243—253. Bibcode:[http://adsabs.harvard.edu/abs/2010GRCEv..57..243M "2010GRCEv..57..243M"]. doi:[https://doi.org/10.1007%2Fs10722-009-9466-7 "10.1007/s10722-009-9466-7"].</ref> по походзеню з Африки з велїма култивованима файтами,<ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200026333 "„Sorghum bicolor in Flora of China @ efloras.org”"]. Приступљено 4. 9. 2016.</ref> важне шаце по цалим швеце, хтору ше хаснує як [[Пожива|поживу]] (як зарна и як цирков сируп) або меласу з цирку, покармни рошлїни за животинї, а применює ше ю и у продукциї алкоголних напойох и биогорива. Векшина вариєтетох толерантна на сушу и цеплоту, та су окреме важни за сушни реґиони, дзе житарки єдно з основних єдлох за судобне и валалске жительство. Тоти вариєтети формую важну компоненту пасовискох у велїх тропских реґионох. ''S. bicolor'' важне поживово шаце у Африки, Централней Америки и южней Азиї, а пията житаркова култура по важносци у швеце.<ref name=":1" /> Даєдни файти цирку можу мац уровнї водонїк цияниду, хорденину и нитратох, прецо су летални за напасанє животиньох на вчасних ступньох рошлїнского роснуца. Кед су виложени суши и цеплоти, рошлїни тиж можу мац токсични уровнї цияниду и/або нитратох на познєйших ступньох роснуца.<ref>[https://web.archive.org/web/20181009053007/https:/www.daf.qld.gov.au/business-priorities/animal-industries/animal-health-and-diseases/protect-your-animals/poisonings-of-livestock/cyanide-and-nitrate-poisoning "„Cyanide (prussic acid) and nitrate in sorghum crops – managing the risks. Primary industries and fisheries. Queensland Government.”"]. Архивирано из [https://www.daf.qld.gov.au/business-priorities/animal-industries/animal-health-and-diseases/protect-your-animals/poisonings-of-livestock/cyanide-and-nitrate-poisoning "оригинала"] 9. октобар 2018. г. Приступљено 8. октобар 2018.</ref> Єдну файту цирку, Джонсонову траву (''S. halapense''), класификує ше як инвазивну файту у ЗАД з боку Департману за польопривреду.<ref>U.S. Department of Agriculture (12. 3. 2009). [https://web.archive.org/web/20090507062325/http:/www.invasivespeciesinfo.gov/plants/johnsongrass.shtml "„Johnson Grass”"]. Архивирано из [http://www.invasivespeciesinfo.gov/plants/johnsongrass.shtml "оригинала"] 07. 05. 2009. г. Приступљено 21. 10. 2017.</ref> Цирок ше продукує у подручох хтори барз цепли. Минимална штредня температура од 25 °Ц нєобходна за осиґуранє максималней продукциї зарна. Пре морфолоґийни характеристики, тота култура найтолерантнєйша на сушу медзи моментално култивованима житарками у швеце. Под час суши лїсца ше круца же би ше зменшало траценє води пре перспирацию. Кед ше суша предлужи, тота рошлїна постава дормантна, место же би висхла. Лїсца защицени з восковима кутикулами пре зменшанє випарйованя. Цирок пията житарка по важносци у швеце после [[Рискаша|рискаши]], [[Жито|жита]], [[Кукурица|кукурици]] и ярцу. Вон главне житарково костиранє за вецей як 750 милиони людзох хтори жию у полусушних тропских реґионох Африки, Азиї и Латинскей Америки.<ref>Working paper on mycotoxins in sorghum. Joint FAO / WHO Food Standards Codex Committee on Contaminants in Foods (CCCF). 2011.</ref> Найвекши продукователь ЗАД (скоро 17% шветовей продукциї), дзе урожаї релативно високи, а потим шлїдза Индия, Ниґерия, Китай, Мексико, Судан и Арґентина.<ref>Rao, P. P.; Birthal, P. S.; Reddy BVS; Rai, K. N.; Ramesh, S. (2006). „Diagnostics of Sorghum and Pearl Millet grains-based nutrition in India”. Icrisat. 47: 93—96.</ref> У велїх полусушних жемох у Африки и Азиї, зарна цирку забераю важне место у єдлу и покармних рошлїнох. Хасную их людзе (поготов фармере), хтори часто нє маю средства хасновац други поживово жридла. Зарна цирку богати з енерґетичнима и нєенерґетичнима поживнима материями. У тих обласцох, вони наменєни за конзумованє як цеста, варени або у форми традиционалних напойох. Зарна цирку, окрем спомнутого хаснованя, конзумує ше и у форми ґрису з мачанку. У индустрийних жемох, цирок ше хаснує у форми зарна або покармних рошлїнох за статок и за продукцию биоетанолу. Цирок ше вше баржей глєда у велїх жемох у розвою, окреме у заходней Африки (у Ниґериї, Ґани и Буркини Фасо). Тото повязане и зоз звекшаньом популациї, а з часци и з политику тих жемох, хторим циль розвивац индустрийне хаснованє цирку (у пиварньох) як замену за ярчани слад.<ref name=":2">Khady Ba, Emmanuel Tine, Jacqueline Destain, Ndiaga Cisse, Philippe Thonart. (2010). „Comparative study of phenolic compounds, the antioxidant power of various Senegalese sorghum varieties anda amylolytic enzymes of their malt”. Biotechnology, Agronomy and Society and Environment. 14 (1): 131—139..</ref> Кед нашенє и нашеньова лупка кафовей [[Фарба|фарби]], то индикация очкодованя. У даєдних ґенотипох цирку нашенє дзекеди парциялне, нє видно го або го аж анї нєт, а у даєдних є заш барз пиґментоване.<ref>Evers T and Millar S (2002). „Cereal grain structure and development: some implications for quality”. J Cereal Sci. 36 (3): 261—284. doi:[https://doi.org/10.1006%2Fjcrs.2002.0435 "10.1006/jcrs.2002.0435"].</ref> Фенолни єдинєня (фенолни квашнїни, флавоноїди и танини) широко заступени и всеприсутни секундарни метаболити у рошлїнским царстве медзи житарками, а цирок найбогатши у тим поглядзе зоз до 6%,<ref>μg</ref><ref>Dicko, M. H.; Gruppen, H; Traore, A. S.; van Berkel WJ, Voragen AG (2005). „Evaluation of the effect of germination on phenolic compounds and antioxidant activities in sorghum varieties”. J Agric Food Chem.. 53 (7): 2581—2588. Bibcode:[http://adsabs.harvard.edu/abs/2005JAFC...53.2581D "2005JAFC...53.2581D"]. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15796598 "15796598"]. doi:[https://doi.org/10.1021%2Fjf0501847 "10.1021/jf0501847"].</ref><ref>Awika, J. M.; Rooney, L. W. (2004). „Sorghum Phytochemicals and their potential impact on human health”. Phytochemistry.. 65 (9): 1199—1221. Bibcode:[http://adsabs.harvard.edu/abs/2004PChem..65.1199A "2004PChem..65.1199A"]. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15184005 "15184005"]. doi:[https://doi.org/10.1016%2Fj.phytochem.2004.04.001 "10.1016/j.phytochem.2004.04.001"].</ref> гоч указане же лєм вариєтети з пиґментованим нашеньом маю танини.<ref>Dykes, L.; Rooney, L. W. (2006). „Sorghum and millet phenols and antioxidants”. J Cereal Sci.. 44 (3): 236—251. doi:[https://doi.org/10.1016%2Fj.jcs.2006.06.007 "10.1016/j.jcs.2006.06.007"].</ref><ref>Rooney LW. Overview: sorghum and millet food research failures and successes. In: Belton PS &Taylor JRN, eds. Conference proceedings of the AFRIPRO Workshop on the proteins of sorghum and millets: enhancing nutritional and functional properties for Africa, 2-4 April, Pretoria, South Africa. 2003.</ref> Вони маю важну улогу у рошлїнских одбранєбних механїзмох од печарочкох и чкодлївцох, як цо то инсекти и птици. Познате же фенолни єдинєня тиж маю позитивни ефекти на чловеково здравє.<ref name=":2" /> Фитинска квашнїна ма вельки капацитет вязаня, та може формовац комплекси з протеїнами и вецейвалентнима катйонами. Векшина комплексу фитат-метал ше нє розпущує при физиолоґийним pH, та су менєй биолоґийно доступне жридло минералох за людзох и животинї.<ref>Sorghum and millets in human nutrition (1995). FAO. Недостаје или је празан параметар |title= (помоћ).</ref> З анализованьом даскелїх вариєтетох цирку (билого и червеного) утвердзене же количество фитинского фосфору цалого нашеня варирує медзи 170 и 380 mg на 100 g, и же то представя вецей як 85% вкупного фосфору у цалим зарну.<ref>Hadbaoui Zineb. Study of the antioxidant activity of lipid, protein and phenolic fractions of local sorghum seeds. master. 2007.</ref> == Список файтох == === Прилапени файти<ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=sorghum "„The Plant List: Sorghum”"]. Royal Botanic Gardens Kew and Missouri Botanic Garden. Приступљено 28. 2. 2017.</ref> === <div style="display: flex; gap: 1em;"> <div style="flex: 1;"> * S. almum * S. amplum * S. angustum * S. arundinaceum * S. bicolor * S. brachypodum * S. bulbosum </div> <div style="flex: 1;"> * S. burmahicum * S. controversum * S. drummondii * S. ecarinatum * S. exstans * S. grande * S. halepense </div> <div style="flex: 1;"> * S. interjectum * S. intrans * S. laxiflorum * S. leiocladum * S. macrospermum * S. matarankense * S. miliaceum </div> <div style="flex: 1;"> * S. nitidum * S. plumosum * S. propinquum * S. purpureosericeum * S. stipoideum * S. timorense * S. trichocladum </div> <div style="flex: 1;"> * S. versicolor * S. virgatum * S. vulgare </div> </div> == Костиранє == {{Нутрицийни вредносци|назва=Цирок, зарно|енерґия=1.377 kJ (329 kcal)|угльово_гидрати=72,1 g|влакна=6,7 g|масци=3,5 g|бильчки=10,6 g|витамин_Б1=(29%) 0,33 mg|витамин_Б2=(8%) 0,1 mg|витамин_Б3=(25%) 3,7 mg|витамин_Б6=(34%) 0,44 mg|калций=(1%) 13 mg|фолат_ug_(Б9)=(5%) 20 μg|железо=(26%) 3,4 mg|магнезий=(46%) 165 mg|фосфор=(41%) 289 mg|калий=(8%) 363 mg|натрий=(0%) 2 mg|цинк=(18%) 1,7 mg|жридло=Подполни звит о уношеню УСДА бази податкох • Єдинки • μg = микроґрами • mg = милиґрами • IU = интернационални єдинки|бильчки_(протеини)=10,6 g|витамин_Б5=(8%) 0,4 mg}} У 100 ґрамох сирового цирку єст 329 калориї, 72% угльово гидрати, 4% масци и 11% протеїни. У цирку єст велї есенциялни нутриенти у значних количествох (20% або вецей дньовей вредносци, ДВ), уключуюци протеїни, влакна, Б витамини ниацин, тиамин и витамин Б6 и даскельо диєтарни минерали, уключуюци желєзо (26% ДВ) и манґан (76% ДВ). Нутрицийне количество цирку ґенерално подобне сировому овсу (опатриц нутрицийну таблїчку). Медзи другима подобносцами з овсом, у цирку нєт ґлутену, та є хасновити за безґлутенске костиранє. Цирок єдно з главних зарнастих єдлох хтори ше конзумує у Азиї и Африки. Хаснує ше го у пририхтованю єдлох за одроснутих, алє и за дзеци. У тропских реґионох, єдла за беби ше прави зоз цирковей и кукуричней замешки з додатком цукру.<ref>Obizoba IC (1988). „Nutritive value of melted, dry- or wet-milled sorghum and corn”. Cereal Chem. 53: 222—226..</ref> Протеїнски квалитет зарна цирку подли пре нїзке количество есенциялних аминоквашнїнох як цо лизин, триптофан и треонин.<ref name=":3">Badi S, Pedersen B, Monowar L, Eggum BO (1990). The nutritive value of new and traditional sorghum and millet foods from Sudan. стр. 5—19. Plant Foods Hum Nutr 40:</ref> Поступок правеня сладу злєпшує квалитет протеїнох тей житарки пре звекшанє количества лизину.<ref>Dalby A, Tsai Y (1976). „Lysine and tryptophan increases during germination of cereal grains”. Cereal Chem. 53: 221—226..</ref> Дзеци слабо претровюю цирок,<ref>MacLeon Jr, W. C.; Lopez De Romaña, G.; Placko, R. P.; Graham, G. G. (1981). [https://archive.org/details/sim_journal-of-nutrition_1981-11_111_11/page/n73 "„Protein quality and digestibility of sorghum in preschool children: Balance studies and plasma free amino acids”"]. J Nutr. 111 (11): 1928—1936. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6795323 "6795323"]. doi:[https://doi.org/10.1093%2Fjn%2F111.11.1928 "10.1093/jn/111.11.1928"].</ref> алє кед ше кост дополнї з єдлом дзе єст вельке количество лизину, цирок може буц задоволююце жридло поживних материйох.<ref name=":3" /> Протеїни цирку поставаю менєй претровлїви кед ше их увари.<ref>Axtell, J. D.; Kirleis, A. W.; Hassen, M. M.; d'Croz Mason, N.; Mertz, E. T.; Munck, L. (1981). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC319124 "„Digestibility of sorghum proteins”"]. Proc Natl Acad Sci USA. 78 (3): 1333—1335. Bibcode:[http://adsabs.harvard.edu/abs/1981PNAS...78.1333A "1981PNAS...78.1333A"]. PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC319124 "319124"] . PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6785757 "6785757"]. doi:[https://doi.org/10.1073%2Fpnas.78.3.1333 "10.1073/pnas.78.3.1333"] .</ref><ref>Eggum BO, Monowar L, Bach Knudsen KE, Munch L, Axtell JD (1983). Nutritional quality of sorghum and sorghum foods from Sudan. стр. 127—137. J. Cereal Sci 1:</ref> Цирок, як и други житарки, добре жридло витаминох Б, як цо тиамин, рибофлавин, витамин Б6, биотин и ниацин, гоч рафинованє приводзи до траценя шицких витаминох Б.<ref>Heged s, M.; Pedersen, Birthe; Eggum, B. O. (1985). „The influence of milling on the nutritive value of flour from cereal grains. 7. Vitamins and tryptophan”. Qual Plant Plant Foods Hum Nutr. 35 (2): 175—180. doi:[https://doi.org/10.1007%2FBF01092134 "10.1007/BF01092134"].</ref> Минерални состав цирку подобни тому у просу.<ref>Hulse JH, Laing EM, Pearson OE (1980) Sorghum and millet: their chemical composition and nutritive value. New York: Academic Press.</ref> Главни минерали хтори присутни у зарну цирку то калий и фосфор, а калций нїзки.<ref>Khalil, J. K.; Sawaya, W. N.; Safi, W. J.; Al-Mohammad, H. M. (1984). „Chemical composition and nutritional quality of sorghum flour and bread”. Qual Plant Plant Foods Hum Nutr. 34 (2): 141—150. doi:[https://doi.org/10.1007%2FBF01094842 "10.1007/BF01094842"].</ref> У цирку єст полифенолни єдинєня, хтори ше волаю кондензовани танини, а хтори антинутрийски фактори. Кондензовани танини зменшую поживну вредносц зарна цирку, бо ше можу вязац за поживово протеїни, диґестивни ензими, минерали як цо желєзо и витамини Б, як цо тиамин и витамин Б6.<ref>Wang, R. S.; Kies, C. (1991). [https://archive.org/details/sim_plant-foods-for-human-nutrition-nl_1991-10_41_4/page/355 "„Niacin status of humans as affected by eating decorticated and whole-ground sorghum (Sorghum gramineae) grain, ready-to-eat breakfast cereals”"]. Plant Foods Hum Nutr. 41 (4): 355—369. Bibcode:[http://adsabs.harvard.edu/abs/1991PFHN...41..355W "1991PFHN...41..355W"]. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1839061 "1839061"]. doi:[https://doi.org/10.1007%2FBF02310629 "10.1007/BF02310629"].</ref> Вони присутни у файтох цирку хтори маю пиґментоване нашенє,<ref>Mariani G, Anglani C, Ceotto E, Gaddi S, Sannibale M (1988) Su problemi qualitativi del sorgo da granella: digeribilita` dello sfarinato integrale e tenore in tannini delle cariossidi. L’Informatore Agrario 44: стр. 71–73</ref> а одсутни су при билих и офарбених циркох без пиґментованого нашеня.<ref>Anglani C (1994). „Digestibility and phenolic substances from meals of sorghum without a pigmented testa”. Agr Med. 124: 229—237.</ref> == Микотоксини цирку == У случаю плєшнєнїни, високей вредносци релативней влажносци (RH) у вчасней фази роснуца з єдного боку, и медзи концами квитнуца и другу културу були у велькей мири у корелациї з частосцу сплєшнєтосци. Одношеня медзи максималну релативну влажносцу и знаком плєшнєнїнового очкодованя нє линеарни, алє єст нето звекшанє кед влажносц прекрочи праг од коло 95%.<ref>Alain RATNADASS. discussion paper presented to obtain an HDR. Characterization and management of trophic interactions insect-plant for integrated production tropicales.2007. Cereals.</ref> Як и велї други житарки, зарна цирку у чаше жатви маю барз варябилну композицию микофлори. Плєшнєнїни циркового зрна добре познати як примарни патолоґийни проблем тей рошлїни. Найважнєйши елементи микофлорох то: Fusarium, Curvularia, Alternaria, Helminthosporium и Phoma. Наприклад, найчастейши роди у Сенеґалу то: ''Curvularia'' и ''Fusarium'', и за тот род идентификовани пейц файти: ''F. solani, F. moniliforme, F. cquiseti, F. fLocciferum и F. sporotrichoïdes''.<ref>D Louvel. Molds of sorghum grains work Synthesis realized CNRAde Bambey. 1981—1984</ref> == Нутритивни и медицински импликациї == У єдней студиї зоз 2015. року указане же цирок ма першенствено скробу хтори ше помалши претровює од векшини других житаркох, а хтори у меншей мири претровлїви, як и же ма менєй протеїни и нєзасицени масци. Векшина файтох цирку богата з фенолнима єдинєнями, окреме 3-деоксиантоцианидинами и танинами. Резултати достати ин витро и при животиньох указали же фенолни єдинєня розпущуюци єдинєня (поликозаноли) хтори у векшей мири присутни у цирку и балансую або стабилизую черевову микробиоту и параметри вязани за затитосц, оксидативни стрес, запалєня, диябетес, дислипидемию, гипертензию и канцер.<ref>Morais Cardoso L, Pine SS, HS Martino, Pine — Ana HM . Sorghum (Sorghum bicolor l.): Nutrients, Bioactive Compounds, and Potential Impact on Human Health. Crit Rev Food Sci Nutr. 2015. Недостаје или је празан параметар |title= (помоћ)</ref> == Индустрийна продукция цирку == === Цирок на метли === На териториї [[Войводина|Войводини]] [[Бачки Петровец]] центер продукциї и дорабяня цирку и метларства кед слово о индустрийней продукциї. Историят метларства у Бачким Петровцу вязани за снованє першей метларскей роботнї такой по законченю Першей шветовей войни. Други центри були у Канїжи, Селенчи, Пожаревцу, Тителю, Шабцу, Бечею и Новим Садзе. === Цирок на палєнку === Палєнку зоз циркових палїцох (нє з нашеня) ше пекло у даєдних часцох Войводини (поготов у [[Бачка Тополя|Бачкей Тополї]]), окреме у худобних рокох, а нєшка представя раритет. У швеце ше подобну файту напою (як цо китайски Маотаи) прави з дестилацию превартого зарна цирку и жита. == Виглєдованя == Цирок ефективни у конвертованю соларней енерґиї до хемийней енерґиї, и вон тиж так хаснує менши количества води у поровнаню з другима житарковима шацами.<ref>[http://hudsonalpha.org/hudsonalpha-and-collaborators-expand-major-research-program-to-benefit-farmers-in-the-developing-world "„HudsonAlpha and collaborators expand sorghum research program – HudsonAlpha Institute for Biotechnology”"] (на језику: енглески). HudsonAlpha Institute for Biotechnology. 25. 1. 2017. Приступљено 2. 3. 2017.</ref><ref>Dweikat, Ismail (2017). [https://web.archive.org/web/20170303045004/http:/agronomy.unl.edu/sweetsorghum "„Sweet sorghum is a drought-tolerant feedstock with the potential to produce more ethanol/acre than corn”"]. Department of Agronomy and Horticulture, University of Nebraska–Lincoln. Архивирано из [http://agronomy.unl.edu/sweetsorghum "оригинала"] 03. 03. 2017. г. Приступљено 2. 3. 2017.</ref> Биогориво, випродуковане з хаснованьом сладкого цирку як културу з високим количеством цукру у стеблу, розвива биомасу хтора ше може претвориц до угля, синтетичного ґазу, и био-олєю.<ref>[https://web.archive.org/web/20170215115550/http:/www.purdue.edu/newsroom/releases/2015/Q2/purdue-leading-research-using-advanced-technologies-to-better-grow-sorghum-as-biofuel.html "„Purdue leading research using advanced technologies to better grow sorghum as biofuel”"]. Purdue University, Agriculture News. јун 2015. Архивирано из [http://www.purdue.edu/newsroom/releases/2015/Q2/purdue-leading-research-using-advanced-technologies-to-better-grow-sorghum-as-biofuel.html "оригинала"] 15. 02. 2017. г. Приступљено 2. 3. 2017.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170303043933/http:/articles.extension.org/pages/26634/sweet-sorghum-for-biofuel-production "„Sweet Sorghum for Biofuel Production”"]. eXtension. 2017. Архивирано из [http://articles.extension.org/pages/26634/sweet-sorghum-for-biofuel-production "оригинала"] 03. 03. 2017. г. Приступљено 2. 3. 2017.</ref> == Референци == {{reflist}} == Литература == * Watson, Andrew M. (1983). Agricultural Innovation in the Early Islamic World: The Diffusion of Crops and Farming Techniques, 700–1100. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-24711-5. == Жридло == https://sr.wikipedia.org/sr-ec/Сирак 31x87cquy9toqiwvcifga6b3dtxspv7 22470 22469 2026-10-21T11:36:25Z Olirk55 19 Означени викивязи 22470 wikitext text/x-wiki {{Рошлїни|Назва=Цирок|Латинска назва='''Sorghum sp.'''|Слика=Sorghum.jpg|Опис_слики=''orghum bicolor''|Царство=Plantae|Кладус1=Tracheophytes|Кладус=Angiospermae|Кладус2=Monocotyledones|Кладус3=Commelinids|Ряд=Poales|Фамилия=Poaceae|Подфамилия=Panicoideae|Род=''Sorghum'' Moench 1794, Adanson 1763|Файта=''Sorghum bicolor'' Moenc|Синоними=* ''Blumenbachia'' Koeler 1802) <br />* ''Sarga'' Ewart <br />* ''Vacoparis'' Spangler <br />* ''Andropogon'' subg. ''Sorghum'' Hackel.}} '''Цирок''' (''Sorghum sp.'') то назва за род монокотиледонских рошлїнох з фамилиї травох (Poaceae), хтори облапя коло 25 файти. Даєдни з тих файтох хова ше як [[житарки]] за костиранє людзох, а дзепоєдни на пажицох пре напасанє статку. Седемнац од двацец пейцох файтох по походзеню з Австралиї,<ref name=":1">mg</ref> а други файти закриваю Африку, Азию, Мезоамерику и даєдни острова у Индийским и Цихим океану.<ref>[http://www.biodiversitylibrary.org/page/417087#page/213/mode/1up "Moench, Conrad. 1794. Methodus Plantas Horti Botanici et Agri Marburgensis : a staminum situ describendi pp. 207"] in Latin</ref><ref>[http://www.tropicos.org/Name/40002210 "Tropicos, Sorghum Moench"]</ref><ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=130722 "Flora of China Vol. 22 Page 600 高粱属 gao liang shu Sorghum Moench, Methodus. 207. 1794"]</ref><ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=130722 "„Sorghum in Flora of Pakistan @ efloras.org”"]. Приступљено 4. 9. 2016.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20150201021459/http:/luirig.altervista.org/flora/taxa/floraspecie.php?genere=Sorghum "„Altervista Flora Italiana, genere Sorghum”"]. Архивирано из [http://luirig.altervista.org/flora/taxa/floraspecie.php?genere=sorghum "оригинала"] 1. 2. 2015. г. Приступљено 21. 10. 2017.</ref><ref>Australia, Atlas of Living. [https://web.archive.org/web/20160305085726/http:/bie.ala.org.au/species/urn:lsid:biodiversity.org.au:apni.taxon:420835 "„Sorghum – Atlas of Living Australia”"]. Архивирано из [http://bie.ala.org.au/species/urn:lsid:biodiversity.org.au:apni.taxon:420835 "оригинала"] 05. 03. 2016. г. Приступљено 4. 9. 2016.</ref> Єдну файту ше хова як житарку, а други ше хаснує як покармни рошлїни, хтори рошню у предїлох з цеплу климу, або натурализовано, на пасовискох.<ref>[http://bonap.net/NAPA/TaxonMaps/Genus/County/Sorghum "„Sorghum”"]. County-level distribution maps from the North American Plant Atlas (NAPA). Biota of North America Program (BONAP). 2013. Приступљено 4. 9. 2016.</ref> Цирок припада подфамилиї ''Panicoideae'' и племену ''Andropogoneae'' (племену хторе облапя ''Andropogon gerardi'' и цукров над). Шветова продукцоя цирку коло 60 милиони тони рочнє. Главни продуковательни жеми ЗАД, Ниґерия и Индия. У Сенеґалу, наприклад, єст вариєтет традиционалного цирку хтори ше нашироко хаснує, алє и локално злєпшани вариєтети хтори адаптовани за тамтейши типи жеми и климу. Зарна цирку ше ґенерално хаснує и у чловековим костираню у полуаридних жемох Африки и Азиї. Конзумує ше го у форми цеста, варени и у форми традиционалних напойох. Виглєдованя указали позитивни прикмети тей житарки за чловеково здравє. Дальши виглєдованя ше запровадзує пре здобуванє детальнєйшого розуменя терапеутского потенцияла цирку.<ref>FallL Ramatoulaye; Cisse Mady; Sarr Fallou; Kane Amadou; Diatta Cyril; Diouf Massamba (2016). „Production and Use Sorghum: A Literature Review”. Journal of Nutritional Health & Food Science.</ref> == Пестованє и хаснованє == Єдна файта, ''Sorghum bicolor'',<ref>Mutegi, Evans; Sagnard, Fabrice; Muraya, Moses; et al. (1. 2. 2010). [http://oar.icrisat.org/2032/1/GRCE57_243-253__2010.pdf "„Ecogeographical distribution of wild, weedy and cultivated Sorghum bicolor (L.) Moench in Kenya: implications for conservation and crop-to-wild gene flow”"] (PDF). Genetic Resources and Crop Evolution. 57 (2): 243—253. Bibcode:[http://adsabs.harvard.edu/abs/2010GRCEv..57..243M "2010GRCEv..57..243M"]. doi:[https://doi.org/10.1007%2Fs10722-009-9466-7 "10.1007/s10722-009-9466-7"].</ref> по походзеню з Африки з велїма култивованима файтами,<ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200026333 "„Sorghum bicolor in Flora of China @ efloras.org”"]. Приступљено 4. 9. 2016.</ref> важне шаце по цалим швеце, хтору ше хаснує як [[Пожива|поживу]] (як зарна и як цирков сируп) або меласу з цирку, покармни рошлїни за животинї, а применює ше ю и у продукциї алкоголних напойох и биогорива. Векшина вариєтетох толерантна на сушу и цеплоту, та су окреме важни за сушни реґиони, дзе житарки єдно з основних єдлох за судобне и валалске жительство. Тоти вариєтети формую важну компоненту пасовискох у велїх тропских реґионох. ''S. bicolor'' важне поживово шаце у Африки, Централней Америки и южней Азиї, а пията житаркова култура по важносци у швеце.<ref name=":1" /> Даєдни файти цирку можу мац уровнї [[водонїк]] цияниду, хорденину и нитратох, прецо су летални за напасанє животиньох на вчасних ступньох рошлїнского роснуца. Кед су виложени суши и [[Температура|цеплоти]], рошлїни тиж можу мац токсични уровнї цияниду и/або нитратох на познєйших ступньох роснуца.<ref>[https://web.archive.org/web/20181009053007/https:/www.daf.qld.gov.au/business-priorities/animal-industries/animal-health-and-diseases/protect-your-animals/poisonings-of-livestock/cyanide-and-nitrate-poisoning "„Cyanide (prussic acid) and nitrate in sorghum crops – managing the risks. Primary industries and fisheries. Queensland Government.”"]. Архивирано из [https://www.daf.qld.gov.au/business-priorities/animal-industries/animal-health-and-diseases/protect-your-animals/poisonings-of-livestock/cyanide-and-nitrate-poisoning "оригинала"] 9. октобар 2018. г. Приступљено 8. октобар 2018.</ref> Єдну файту цирку, Джонсонову траву (''S. halapense''), класификує ше як инвазивну файту у ЗАД з боку Департману за польопривреду.<ref>U.S. Department of Agriculture (12. 3. 2009). [https://web.archive.org/web/20090507062325/http:/www.invasivespeciesinfo.gov/plants/johnsongrass.shtml "„Johnson Grass”"]. Архивирано из [http://www.invasivespeciesinfo.gov/plants/johnsongrass.shtml "оригинала"] 07. 05. 2009. г. Приступљено 21. 10. 2017.</ref> Цирок ше продукує у подручох хтори барз цепли. Минимална штредня [[температура]] од 25 °Ц нєобходна за осиґуранє максималней продукциї зарна. Пре морфолоґийни характеристики, тота култура найтолерантнєйша на сушу медзи моментално култивованима житарками у швеце. Под час суши лїсца ше круца же би ше зменшало траценє води пре перспирацию. Кед ше суша предлужи, тота рошлїна постава дормантна, место же би висхла. Лїсца защицени з восковима кутикулами пре зменшанє випарйованя. Цирок пията житарка по важносци у швеце после [[Рискаша|рискаши]], [[Жито|жита]], [[Кукурица|кукурици]] и ярцу. Вон главне житарково костиранє за вецей як 750 милиони людзох хтори жию у полусушних тропских реґионох Африки, Азиї и Латинскей Америки.<ref>Working paper on mycotoxins in sorghum. Joint FAO / WHO Food Standards Codex Committee on Contaminants in Foods (CCCF). 2011.</ref> Найвекши продукователь ЗАД (скоро 17% шветовей продукциї), дзе урожаї релативно високи, а потим шлїдза Индия, Ниґерия, Китай, Мексико, Судан и Арґентина.<ref>Rao, P. P.; Birthal, P. S.; Reddy BVS; Rai, K. N.; Ramesh, S. (2006). „Diagnostics of Sorghum and Pearl Millet grains-based nutrition in India”. Icrisat. 47: 93—96.</ref> У велїх полусушних жемох у Африки и Азиї, зарна цирку забераю важне место у єдлу и покармних рошлїнох. Хасную их людзе (поготов фармере), хтори часто нє маю средства хасновац други поживово жридла. Зарна цирку богати з енерґетичнима и нєенерґетичнима поживнима материями. У тих обласцох, вони наменєни за конзумованє як цеста, варени або у форми традиционалних напойох. Зарна цирку, окрем спомнутого хаснованя, конзумує ше и у форми ґрису з мачанку. У индустрийних жемох, цирок ше хаснує у форми зарна або покармних рошлїнох за статок и за продукцию биоетанолу. Цирок ше вше баржей глєда у велїх жемох у розвою, окреме у заходней Африки (у Ниґериї, Ґани и Буркини Фасо). Тото повязане и зоз звекшаньом популациї, а з часци и з политику тих жемох, хторим циль розвивац индустрийне хаснованє цирку (у пиварньох) як замену за ярчани слад.<ref name=":2">Khady Ba, Emmanuel Tine, Jacqueline Destain, Ndiaga Cisse, Philippe Thonart. (2010). „Comparative study of phenolic compounds, the antioxidant power of various Senegalese sorghum varieties anda amylolytic enzymes of their malt”. Biotechnology, Agronomy and Society and Environment. 14 (1): 131—139..</ref> Кед нашенє и нашеньова лупка кафовей [[Фарба|фарби]], то индикация очкодованя. У даєдних ґенотипох цирку нашенє дзекеди парциялне, нє видно го або го аж анї нєт, а у даєдних є заш барз пиґментоване.<ref>Evers T and Millar S (2002). „Cereal grain structure and development: some implications for quality”. J Cereal Sci. 36 (3): 261—284. doi:[https://doi.org/10.1006%2Fjcrs.2002.0435 "10.1006/jcrs.2002.0435"].</ref> Фенолни єдинєня (фенолни квашнїни, флавоноїди и танини) широко заступени и всеприсутни секундарни метаболити у рошлїнским царстве медзи житарками, а цирок найбогатши у тим поглядзе зоз до 6%,<ref>μg</ref><ref>Dicko, M. H.; Gruppen, H; Traore, A. S.; van Berkel WJ, Voragen AG (2005). „Evaluation of the effect of germination on phenolic compounds and antioxidant activities in sorghum varieties”. J Agric Food Chem.. 53 (7): 2581—2588. Bibcode:[http://adsabs.harvard.edu/abs/2005JAFC...53.2581D "2005JAFC...53.2581D"]. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15796598 "15796598"]. doi:[https://doi.org/10.1021%2Fjf0501847 "10.1021/jf0501847"].</ref><ref>Awika, J. M.; Rooney, L. W. (2004). „Sorghum Phytochemicals and their potential impact on human health”. Phytochemistry.. 65 (9): 1199—1221. Bibcode:[http://adsabs.harvard.edu/abs/2004PChem..65.1199A "2004PChem..65.1199A"]. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15184005 "15184005"]. doi:[https://doi.org/10.1016%2Fj.phytochem.2004.04.001 "10.1016/j.phytochem.2004.04.001"].</ref> гоч указане же лєм вариєтети з пиґментованим нашеньом маю танини.<ref>Dykes, L.; Rooney, L. W. (2006). „Sorghum and millet phenols and antioxidants”. J Cereal Sci.. 44 (3): 236—251. doi:[https://doi.org/10.1016%2Fj.jcs.2006.06.007 "10.1016/j.jcs.2006.06.007"].</ref><ref>Rooney LW. Overview: sorghum and millet food research failures and successes. In: Belton PS &Taylor JRN, eds. Conference proceedings of the AFRIPRO Workshop on the proteins of sorghum and millets: enhancing nutritional and functional properties for Africa, 2-4 April, Pretoria, South Africa. 2003.</ref> Вони маю важну улогу у рошлїнских одбранєбних механїзмох од печарочкох и чкодлївцох, як цо то инсекти и птици. Познате же фенолни єдинєня тиж маю позитивни ефекти на чловеково здравє.<ref name=":2" /> Фитинска квашнїна ма вельки капацитет вязаня, та може формовац комплекси з протеїнами и вецейвалентнима катйонами. Векшина комплексу фитат-метал ше нє розпущує при физиолоґийним pH, та су менєй биолоґийно доступне жридло минералох за людзох и животинї.<ref>Sorghum and millets in human nutrition (1995). FAO. Недостаје или је празан параметар |title= (помоћ).</ref> З анализованьом даскелїх вариєтетох цирку (билого и червеного) утвердзене же количество фитинского фосфору цалого нашеня варирує медзи 170 и 380 mg на 100 g, и же то представя вецей як 85% вкупного фосфору у цалим зарну.<ref>Hadbaoui Zineb. Study of the antioxidant activity of lipid, protein and phenolic fractions of local sorghum seeds. master. 2007.</ref> == Список файтох == === Прилапени файти<ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=sorghum "„The Plant List: Sorghum”"]. Royal Botanic Gardens Kew and Missouri Botanic Garden. Приступљено 28. 2. 2017.</ref> === <div style="display: flex; gap: 1em;"> <div style="flex: 1;"> * S. almum * S. amplum * S. angustum * S. arundinaceum * S. bicolor * S. brachypodum * S. bulbosum </div> <div style="flex: 1;"> * S. burmahicum * S. controversum * S. drummondii * S. ecarinatum * S. exstans * S. grande * S. halepense </div> <div style="flex: 1;"> * S. interjectum * S. intrans * S. laxiflorum * S. leiocladum * S. macrospermum * S. matarankense * S. miliaceum </div> <div style="flex: 1;"> * S. nitidum * S. plumosum * S. propinquum * S. purpureosericeum * S. stipoideum * S. timorense * S. trichocladum </div> <div style="flex: 1;"> * S. versicolor * S. virgatum * S. vulgare </div> </div> == Костиранє == {{Нутрицийни вредносци|назва=Цирок, зарно|енерґия=1.377 kJ (329 kcal)|угльово_гидрати=72,1 g|влакна=6,7 g|масци=3,5 g|бильчки=10,6 g|витамин_Б1=(29%) 0,33 mg|витамин_Б2=(8%) 0,1 mg|витамин_Б3=(25%) 3,7 mg|витамин_Б6=(34%) 0,44 mg|калций=(1%) 13 mg|фолат_ug_(Б9)=(5%) 20 μg|железо=(26%) 3,4 mg|магнезий=(46%) 165 mg|фосфор=(41%) 289 mg|калий=(8%) 363 mg|натрий=(0%) 2 mg|цинк=(18%) 1,7 mg|жридло=Подполни звит о уношеню УСДА бази податкох • Єдинки • μg = микроґрами • mg = милиґрами • IU = интернационални єдинки|бильчки_(протеини)=10,6 g|витамин_Б5=(8%) 0,4 mg}} У 100 ґрамох сирового цирку єст 329 калориї, 72% угльово гидрати, 4% масци и 11% протеїни. У цирку єст велї есенциялни нутриенти у значних количествох (20% або вецей дньовей вредносци, ДВ), уключуюци протеїни, влакна, Б витамини ниацин, тиамин и витамин Б6 и даскельо диєтарни минерали, уключуюци желєзо (26% ДВ) и манґан (76% ДВ). Нутрицийне количество цирку ґенерално подобне сировому овсу (опатриц нутрицийну таблїчку). Медзи другима подобносцами з овсом, у цирку нєт ґлутену, та є хасновити за безґлутенске костиранє. Цирок єдно з главних зарнастих єдлох хтори ше конзумує у Азиї и Африки. Хаснує ше го у пририхтованю єдлох за одроснутих, алє и за дзеци. У тропских реґионох, єдла за беби ше прави зоз цирковей и кукуричней замешки з додатком цукру.<ref>Obizoba IC (1988). „Nutritive value of melted, dry- or wet-milled sorghum and corn”. Cereal Chem. 53: 222—226..</ref> Протеїнски квалитет зарна цирку подли пре нїзке количество есенциялних аминоквашнїнох як цо лизин, триптофан и треонин.<ref name=":3">Badi S, Pedersen B, Monowar L, Eggum BO (1990). The nutritive value of new and traditional sorghum and millet foods from Sudan. стр. 5—19. Plant Foods Hum Nutr 40:</ref> Поступок правеня сладу злєпшує квалитет протеїнох тей житарки пре звекшанє количества лизину.<ref>Dalby A, Tsai Y (1976). „Lysine and tryptophan increases during germination of cereal grains”. Cereal Chem. 53: 221—226..</ref> Дзеци слабо претровюю цирок,<ref>MacLeon Jr, W. C.; Lopez De Romaña, G.; Placko, R. P.; Graham, G. G. (1981). [https://archive.org/details/sim_journal-of-nutrition_1981-11_111_11/page/n73 "„Protein quality and digestibility of sorghum in preschool children: Balance studies and plasma free amino acids”"]. J Nutr. 111 (11): 1928—1936. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6795323 "6795323"]. doi:[https://doi.org/10.1093%2Fjn%2F111.11.1928 "10.1093/jn/111.11.1928"].</ref> алє кед ше кост дополнї з єдлом дзе єст вельке количество лизину, цирок може буц задоволююце жридло поживних материйох.<ref name=":3" /> Протеїни цирку поставаю менєй претровлїви кед ше их увари.<ref>Axtell, J. D.; Kirleis, A. W.; Hassen, M. M.; d'Croz Mason, N.; Mertz, E. T.; Munck, L. (1981). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC319124 "„Digestibility of sorghum proteins”"]. Proc Natl Acad Sci USA. 78 (3): 1333—1335. Bibcode:[http://adsabs.harvard.edu/abs/1981PNAS...78.1333A "1981PNAS...78.1333A"]. PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC319124 "319124"] . PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6785757 "6785757"]. doi:[https://doi.org/10.1073%2Fpnas.78.3.1333 "10.1073/pnas.78.3.1333"] .</ref><ref>Eggum BO, Monowar L, Bach Knudsen KE, Munch L, Axtell JD (1983). Nutritional quality of sorghum and sorghum foods from Sudan. стр. 127—137. J. Cereal Sci 1:</ref> Цирок, як и други житарки, добре жридло витаминох Б, як цо тиамин, рибофлавин, витамин Б6, биотин и ниацин, гоч рафинованє приводзи до траценя шицких витаминох Б.<ref>Heged s, M.; Pedersen, Birthe; Eggum, B. O. (1985). „The influence of milling on the nutritive value of flour from cereal grains. 7. Vitamins and tryptophan”. Qual Plant Plant Foods Hum Nutr. 35 (2): 175—180. doi:[https://doi.org/10.1007%2FBF01092134 "10.1007/BF01092134"].</ref> Минерални состав цирку подобни тому у просу.<ref>Hulse JH, Laing EM, Pearson OE (1980) Sorghum and millet: their chemical composition and nutritive value. New York: Academic Press.</ref> Главни минерали хтори присутни у зарну цирку то калий и фосфор, а калций нїзки.<ref>Khalil, J. K.; Sawaya, W. N.; Safi, W. J.; Al-Mohammad, H. M. (1984). „Chemical composition and nutritional quality of sorghum flour and bread”. Qual Plant Plant Foods Hum Nutr. 34 (2): 141—150. doi:[https://doi.org/10.1007%2FBF01094842 "10.1007/BF01094842"].</ref> У цирку єст полифенолни єдинєня, хтори ше волаю кондензовани танини, а хтори антинутрийски фактори. Кондензовани танини зменшую поживну вредносц зарна цирку, бо ше можу вязац за поживово протеїни, диґестивни ензими, минерали як цо желєзо и витамини Б, як цо тиамин и витамин Б6.<ref>Wang, R. S.; Kies, C. (1991). [https://archive.org/details/sim_plant-foods-for-human-nutrition-nl_1991-10_41_4/page/355 "„Niacin status of humans as affected by eating decorticated and whole-ground sorghum (Sorghum gramineae) grain, ready-to-eat breakfast cereals”"]. Plant Foods Hum Nutr. 41 (4): 355—369. Bibcode:[http://adsabs.harvard.edu/abs/1991PFHN...41..355W "1991PFHN...41..355W"]. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1839061 "1839061"]. doi:[https://doi.org/10.1007%2FBF02310629 "10.1007/BF02310629"].</ref> Вони присутни у файтох цирку хтори маю пиґментоване нашенє,<ref>Mariani G, Anglani C, Ceotto E, Gaddi S, Sannibale M (1988) Su problemi qualitativi del sorgo da granella: digeribilita` dello sfarinato integrale e tenore in tannini delle cariossidi. L’Informatore Agrario 44: стр. 71–73</ref> а одсутни су при билих и офарбених циркох без пиґментованого нашеня.<ref>Anglani C (1994). „Digestibility and phenolic substances from meals of sorghum without a pigmented testa”. Agr Med. 124: 229—237.</ref> == Микотоксини цирку == У случаю плєшнєнїни, високей вредносци релативней влажносци (RH) у вчасней фази роснуца з єдного боку, и медзи концами квитнуца и другу културу були у велькей мири у корелациї з частосцу сплєшнєтосци. Одношеня медзи максималну релативну [[Влага|влажносцу]] и знаком плєшнєнїнового очкодованя нє линеарни, алє єст нето звекшанє кед влажносц прекрочи праг од коло 95%.<ref>Alain RATNADASS. discussion paper presented to obtain an HDR. Characterization and management of trophic interactions insect-plant for integrated production tropicales.2007. Cereals.</ref> Як и велї други житарки, зарна цирку у чаше жатви маю барз варябилну композицию микофлори. Плєшнєнїни циркового зрна добре познати як примарни патолоґийни проблем тей рошлїни. Найважнєйши елементи микофлорох то: ''Fusarium'', ''Curvularia'', ''Alternaria'', ''Helminthosporium'' и ''Phoma''. Наприклад, найчастейши роди у Сенеґалу то: ''Curvularia'' и ''Fusarium'', и за тот род идентификовани пейц файти: ''F. solani, F. moniliforme, F. cquiseti, F. fLocciferum и F. sporotrichoïdes''.<ref>D Louvel. Molds of sorghum grains work Synthesis realized CNRAde Bambey. 1981—1984</ref> == Нутритивни и медицински импликациї == У єдней студиї зоз 2015. року указане же цирок ма першенствено скробу хтори ше помалши претровює од векшини других житаркох, а хтори у меншей мири претровлїви, як и же ма менєй протеїни и нєзасицени масци. Векшина файтох цирку богата з фенолнима єдинєнями, окреме 3-деоксиантоцианидинами и танинами. Резултати достати ин витро и при животиньох указали же фенолни єдинєня розпущуюци єдинєня (поликозаноли) хтори у векшей мири присутни у цирку и балансую або стабилизую черевову микробиоту и параметри вязани за затитосц, оксидативни стрес, запалєня, диябетес, дислипидемию, гипертензию и канцер.<ref>Morais Cardoso L, Pine SS, HS Martino, Pine — Ana HM . Sorghum (Sorghum bicolor l.): Nutrients, Bioactive Compounds, and Potential Impact on Human Health. Crit Rev Food Sci Nutr. 2015. Недостаје или је празан параметар |title= (помоћ)</ref> == Индустрийна продукция цирку == === Цирок на метли === На териториї [[Войводина|Войводини]] [[Бачки Петровец]] центер продукциї и дорабяня цирку и метларства кед слово о индустрийней продукциї. Историят метларства у [[Бачки Петровец|Бачким Петровцу]] вязани за снованє першей метларскей роботнї такой по законченю Першей шветовей войни. Други центри були у Канїжи, Селенчи, Пожаревцу, Тителю, Шабцу, Бечею и Новим Садзе. === Цирок на палєнку === Палєнку зоз циркових палїцох (нє з нашеня) ше пекло у даєдних часцох Войводини (поготов у [[Бачка Тополя|Бачкей Тополї]]), окреме у худобних рокох, а нєшка представя раритет. У швеце ше подобну файту напою (як цо китайски Маотаи) прави з дестилацию превартого зарна цирку и жита. == Виглєдованя == Цирок ефективни у конвертованю соларней енерґиї до хемийней енерґиї, и вон тиж так хаснує менши количества води у поровнаню з другима житарковима шацами.<ref>[http://hudsonalpha.org/hudsonalpha-and-collaborators-expand-major-research-program-to-benefit-farmers-in-the-developing-world "„HudsonAlpha and collaborators expand sorghum research program – HudsonAlpha Institute for Biotechnology”"] (на језику: енглески). HudsonAlpha Institute for Biotechnology. 25. 1. 2017. Приступљено 2. 3. 2017.</ref><ref>Dweikat, Ismail (2017). [https://web.archive.org/web/20170303045004/http:/agronomy.unl.edu/sweetsorghum "„Sweet sorghum is a drought-tolerant feedstock with the potential to produce more ethanol/acre than corn”"]. Department of Agronomy and Horticulture, University of Nebraska–Lincoln. Архивирано из [http://agronomy.unl.edu/sweetsorghum "оригинала"] 03. 03. 2017. г. Приступљено 2. 3. 2017.</ref> Биогориво, випродуковане з хаснованьом сладкого цирку як културу з високим количеством цукру у стеблу, розвива биомасу хтора ше може претвориц до угля, синтетичного [[Ґаз|ґазу]], и био-[[Олєй|олєю]].<ref>[https://web.archive.org/web/20170215115550/http:/www.purdue.edu/newsroom/releases/2015/Q2/purdue-leading-research-using-advanced-technologies-to-better-grow-sorghum-as-biofuel.html "„Purdue leading research using advanced technologies to better grow sorghum as biofuel”"]. Purdue University, Agriculture News. јун 2015. Архивирано из [http://www.purdue.edu/newsroom/releases/2015/Q2/purdue-leading-research-using-advanced-technologies-to-better-grow-sorghum-as-biofuel.html "оригинала"] 15. 02. 2017. г. Приступљено 2. 3. 2017.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170303043933/http:/articles.extension.org/pages/26634/sweet-sorghum-for-biofuel-production "„Sweet Sorghum for Biofuel Production”"]. eXtension. 2017. Архивирано из [http://articles.extension.org/pages/26634/sweet-sorghum-for-biofuel-production "оригинала"] 03. 03. 2017. г. Приступљено 2. 3. 2017.</ref> == Референци == {{reflist}} == Литература == * Watson, Andrew M. (1983). Agricultural Innovation in the Early Islamic World: The Diffusion of Crops and Farming Techniques, 700–1100. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-24711-5. == Жридло == https://sr.wikipedia.org/sr-ec/Сирак l95t0c96d9s3p0uhrnxeg4s1ns74cx4