Вікіпедія ruewiki https://rue.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Медіа Шпеціална Діскузія Хоснователь Діскузія з хоснователём Вікіпедія Діскузія ку Вікіпедії Файл Діскузія ку файлу MediaWiki Діскузія ку MediaWiki Шаблона Діскузія ку шаблонї Поміч Діскузія ку помочі Катеґорія Діскузія ку катеґорії TimedText TimedText talk Модуль Обговорення модуля Подія Обговорення події Блуз 0 501 170447 170116 2026-09-28T15:08:12Z Flipdot 23893 170447 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} '''Блуз''' ці '''блюз''' (з {{lang-en|blues}} {{МФА|[blu:z]}}, скорочіня од „blue devils“) є [[музика|музичный]] штіл, котрый взникнув в афроамерицькій рабскій комунітї в 19.&nbsp;сторочу в [[США]].<ref name="dexon">{{cite web |url=https://dexonline.ro/definitie/blues/835580 |title=blues |publisher=Dexonline |access-date=2026-09-05 |language=ro}}</ref> Блюз є світьска музика, выходяча з реліґійных [[Ґоспел|ґоспелів]] і шпірітуалів і є дуже овпливнена африцьков музиков автохтонных народів. На роздїл од шпірітуалів была в оріґіналнім блюз кладжена вага на соловый [[спів]]. Часто было хоснованя моделу кликаня-одповідь.<ref name="britannica-blues">{{cite web |url=https://www.britannica.com/art/blues-music |title=Blues |publisher=Encyclopedia Britannica |date=2024-07-25 |access-date=2026-09-05 |language=en}}</ref> Соловый голос быв пізнїше допроваджаный [[музичный інштрумент|музичным інштрументом]], барз часто [[ґітара|ґітаров]]. Слово блюз в анґліцькім языку выражать депресівный став, што характерізує і много блюзовых складеб.<ref name="esu">{{cite web |url=https://esu.com.ua/article-35586 |title=Блюз |author=В. С. Симоненко |website=Енциклопедія Сучасної України |date=2004 |access-date=2026-09-05 |language=uk}}</ref> Часто ся але обявують і складбы з веселым, фіґлярьскым ці сексуалным обсягом, єднак к характерістічным рисам того жанру належить, же текст скорше выражать почутя, як розповідать історію.<ref name="britannica-blues" /> Блюз дав пряму основу [[джез]]у, [[реґтайм]]у, [[кантрі]] (кантрі музику блюз в 19. сторочу лем овпливнив бо она выникла в 18. сторочу), [[рокенрол]]у, [[рок]]у і далшым штілам западоевропской [[популарна музика|популарной музикы]] і овпливнило і много композіторів [[класічна музика|класічной музикы]],<ref>{{cite book |last=Dorůžka |first=Lubomír |title=Panoráma populární hudby 1915/1969 |publisher=Mladá fronta |location=Praha |year=1987 |pages=24-26 |language=cs}}</ref> і непряму основу про [[гіпгоп]], [[поп мюзік]]. == Форма == Найчастїшов і основнов формов блюз є дванадцятьтактова все докола повторяна слючка зо слїдуючім складом: {| class="wikitable" |'''Такт''' |'''Гармонічна функція''' |- |1. - 4. |[[Тоніка]] |- |5. - 6. |[[Субдомінанта]] |- |7. - 8. |[[Тоніка]] |- |9. |[[Домінанта (музика)|Домінанта]] |- |10. |[[Субдомінанта]] |- |11. |[[Тоніка]] |- |12. |[[Домінанта (музика)|Домінанта]] |} Прикладом простого блюзового допроваджаня є наслїдня поступность [[Акордова значка|акордовых значок]]: * <math> | E^7 | E^7 | E^7 | E^7 | A^7 | A^7 | E^7 | E^7 | H^7 | A^7 | E^7 | H^7 | \,\!</math> == Мелодія == [[Мелодія|Мелодіка]] выходить з [[блюзова пентатоніка|блюзовой пентатонікы]], котра є обычайно росшырёвана до дакотрых вецеґрадовых [[Блюзова шкала|блюзовых шкал]]. Тіпічна є неточность меджі [[Дурова шкала|дуровым]] і [[Молова шкала|моловым]] характером складбы - хоснованя великой і малой [[Терція (музика)|терції]] і великой і малой [[Септіма (музика)|септімы]] (окреме часте є дурове допроводжаня в комбінації з моловов мелодічнов лініов). Далшым характерістічным тоном (єдным з тзв. ''blue notes'') є зменшана [[квінта (музика)|квінта]]. == Рітм == Про блюз є тіпічне штиртактове членїня такту, де є але кажда четвертина дале дїлена на дванадцятины – їднать ся о [[Тріола (музика)|тріоловый]] рітм з одлегченов (або цілком вышмаренов) другов дванадцятинов у каждій тріолї. Тым выникать характерістічный „колысавый рітм“, котрый годен приближыти наприклад як повторяня слабік „дуба-дуба-дуба-дуба“. В мелодії є з облюбов выужывано [[Сінкопа|сінкоп]] і нароком неточного фразованя, котре ся „не змістить“ до основного рітму – тым є окрем гармонічного напнутя досягнуте і рітмічне напнутя меджі допроводжанём і соловов (співнов) лінков. == Представителї == [[Файл:RobertCray.jpg|thumb|Блюзовый ґітаріста [[Роберт Крей]]]] {{columns-list|colwidth=25em| * [[Ерік Клептон]] * [[Роберт Джонсон]] * [[Чарлі Паттон]] * [[Лідбеллі]] * [[Блайнд Лемон Джефферсон]] * [[Лоні Джонсон]] * [[Біссі Сміт]] * [[Біґ Білл Брунзі]] * [[Муді Вотерс]] * [[Гожлін Волф]] * [[Сонні Бой Віліамсон]] * [[Джон Лі Гукер]] * [[Лузъяна Ред]] * [[Баді Ґай]] * [[Отіс Раш]] * [[Фреді Кінґ]] * [[Алберт Кінґ]] * [[Б. Б. Кінґ]] * [[Айк Тарнер]] * [[Рей Чарлз]] * [[Петер Ґрін]] * [[Стіві Вей Вауґган]] }} == Референції == {{референції}} {{stub}} == Жрїдла == * {{cite web |url=https://dexonline.ro/definitie/blues/835580 |title=blues |publisher=Dexonline |access-date=2026-09-05 |language=ro}} == Література == * {{cite book |last=Gioia |first=Ted |title=Delta Blues: The Life and Times of the Mississippi Masters Who Revolutionized American Music |url=https://archive.org/details/deltablueslifeti0000gioi |publisher=W. W. Norton & Company |location=New York |year=2009 |isbn=978-0-393-33750-1 |language=en}} [[Катеґорія:Музичны штилы]] b0t1mjj677fm0lk5wvi5b7ooz5uqlqc Александер Духновіч 0 624 170448 166513 2026-09-28T15:08:44Z Flipdot 23893 170448 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{писатель проста | image = Alexander Dukhnovich.jpg | caption = Портрет русиньского народного будителя Александра Духновіча (асі [[20. стороча]]) | birthname = Александер Васильєвич Духновіч | birthdate = {{Birth date|1803|4|24|df=y}} | birthplace = [[Тополя]], [[Австрійска імперія]], днесь [[Словеньско]] | deathdate = {{Датум смерти і вік|1865|3|30|1803|4|24|df=y}} | deathplace = [[Пряшів]], [[Австрійска імперія]], днесь [[Словеньско]] | occupation = ґрекокатолицькый священик, [[поет]], [[писатель]], [[педаґоґ]], дїятель | nationality = [[Русин]] |language = [[Русиньскый язык|русинскый]], [[язычие]] }} '''Алексáндер Васильє́вич Духнóвіч''' ([[24. апріль|24. апріля]] [[1803]], [[Тополя]] – [[30. марец|30. марца]] [[1865]], [[Пряшів]]) — [[Русины|русиньскый]] [[Народны будителї|народный будитель]], [[поет]], [[писатель]], [[етноґраф]], [[Публіцістіка|публіціста]], выдаватель, [[Ґрекокатолицька церьков|ґрекокатолицькый]] [[священик]]. == Біоґрафія == [[Файл:Mukacevo-duchnovich.JPG|thumb|250px|right|Памнятник А. Духновіча в [[Мукачово|Мукачові]]]] Народив ся в селї [[Тополя]] і дїтячі рокы прожыв в селї [[Стащін]]. Основну освіту здобыв в селї [[Клокочів]]. Потім штудовав на містьскій школї (1812-15) і ґімназії (1816-21) в [[Ужгород|Унґварї]] (днесь Ужгород). В роках 1822-23 ся учів Філозофію в [[Кошіцї|Кошіцях]] зо штіпендії од пряшівской ґрекокатолицькой єпархії. Пак штудовав знову в [[Ужгород|Унґварї]] на духовній семінарії (1823-27). Тогды уж писав [[Мадярскый язык|по мадярьскы]] першы свої творы — мадярьскы оды, сентіменталны віршы овпливнены мадярьскым [[романтізм]]ом. Кідь ся вернув до [[Пряшів|Пряшова]], служыв в канцеларії єпіскопа [[Ґріґорій Тарковіч|Ґріґорія Тарковіча]] (1827–33). По звадах з конзерватівным єпіскопом му было приказане робити [[священик]]а наперед в горьскім селї [[Хмелёва]] а потім в селї [[Біловежа]] (1834-38). Меджііншым так зберав і народны піснї. Року 1838 ішов до службы єпіскопа Мукачовской єпархії [[Василь Поповіч|Василя Поповіча]] і там спочатку працовав як нотаріус а нескорше як каноник. Як вмер єпіскоп Тарковіч (1843) ся Духновіч вернув до Пряшова і там быв менованый [[каноник]]ом про єпіскопа Пряшівской єпархії [[Йосиф Ґаґанець|Йосифа Ґаґанця]]. Року 1847 выдав на властны наклады першый учебник про народны школы ''Книжица читальная для начинающих'' написану говоровов русинчінов. Хоць не была схвалена, была дуже популарна не лем в [[Подкарпатя|Підкарпатю]] але і в [[Галич|Галічі]]. Львівскы новины Зоря Галіцька публіковали в 1849 ёго россяглу статю ''Сітуація Русинів в Угорьску''. 27. апріля го арештовали про ёго писаня в русиньскім языку. Занедовго быв пропущеный. В остатнїй роках свого жывота Духновіч стратив надїю про справедливе вырїшіня націоналного вопроса і прияв москвофілскы языково-културны погляды, сподїваювші ся на поміч од [[Російска імперія|царьской Росії]]. Вєдно з [[Адолф Добряньскый|А. Добряньскым]] і Й. Ґаґанцём основав културну орґанізацію [[Общество св. Іоанна Крестителя]] (1862). == Оцїнїня == Духновіч є признаваный за єдного з найвызначнїшых русиньскых і україньскых гуманістів і педаґоґів. Словами [[Іван Франко|Івана Франка]] "він зробив вшытко про то, жебы забыты Русины духовно ожыли".<ref>[http://litopys.org.ua/fdm/fdm14.htm litopys.org.ua] - Александер Духновіч</ref> Ёго погляды были основаны на Хрістіаньскых прінціпах а ідеалах. Духновіч тыж актівно брав участь в [[Русофил|русофільскім]] руху. І кедь писав і в містнім языку, не вірив, же то оддїленый язык і не хотїв приспіти ку створїню літературного языка про Русинів. Намісто того писав свої роботы у умелім діалектї названым [[Язычие|язычіє]] створеного з [[Російскый язык|російского]], [[Церьковнославяньскый язык|церьковнославяньского]] і містного лемківско-русиньского.<ref>[http://uamoderna.com/images/archiv/13/12_UM_13_Dyskusii_Mozer.pdf Чи намагався Олександр Духнович створити русинську літературну мову?] // Україна модерна. - 13(2)/2008 Війна переможців і переможених</ref> == Творы == [[Файл:Alexander Vasilijevič Duchnovič 1865.png|thumb|250px|''Alexander Vasilijevič Duchnovič''<br /> (''Slavische Blätter'', 1 (1865), [http://books.google.com/books?id=jewEAAAAYAAJ&pg=PA211 p. 211])]] [[Файл:Topoľa-busta2015b.jpg|thumb|right|200px|Памнятник А. Духновічу в ёго отцюзнинї, в селї [[Тополя]] (Словеньско)]] * Книжица читалная для начинающих. — [[Будин]], 1847; [[Будин]], 1850; [[Будин]], 1852; * Corpus Juris Canonici. — Пряшів, 1847 * История Пряшевской епархии (рукопис, в латинѣ). — [[Пряшов]], 1848. * Добродѣтель превышает богатство. Игра в трех дѣйствиях по простонародному изречению... [[Перемышль]], 1850.<ref>[https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%94%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D1%8B%D1%88%D0%B0%D0%B5%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D1%82%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE_(%D0%94%D1%83%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87)/%D0%94%D0%9E Повный текст из Викитекы]</ref> * Мѣсяцослов. — Пряшев, 1850, 1851 (не заховав ся), 1853 ([[Перемышль]]), 1854 ([[Перемышль]]), 1857 ([[Львов]]), 1864 ([[Ужгород|Унгоград]]). * Поздравление Русинов на новый год 1850. [[Перемышль]]. * Поздравление Русинов на новый год 1851. [[Відень|Вѣдень]]. * Поздравление Русинов на год 1852. [[Будин]]. * [http://www.runivers.ru/bookreader/book435883/#page/550/mode/1upu Истинная история карпатороссов.] — [[Пряшов]], 1853 (рукопис); перва публикация: Москва, журнал «Русский архив», 1914, №4, сс. 528-559.<ref>[http://www.runivers.ru/bookreader/book435886/#page/146/mode/1up Коментарій Ф. Ф. Аристова опубликованый в далшом числї: «Русский архив», 1914, №5, сс. 144-155.]</ref> * Сокращенная грамматика письменного русского языка. — [[Будин|Буда]], 1853. * Народная педагогия... — [[Львов]], 1857. * Краткий землепис для молодых Русинов. — [[Перемышль]], 1851. * Литургический катехизис. — [[Будин]], 1851. * Хлѣб души. — [[Будин]], 1851; [[Львов]], 1854; [[Перемышль]], 1860 и 1864. == Література == * {{книга|автор =[[Іван Поп]]|тітул =Podkarpatská Rus - osobnosti její historie, vědy a kultury|одказ = |місто =[[Прага]] |выдавательство =Libri |рік = [[2008]]|том = |сторінкы = 66, 67, 68 |сторінок = |серія = |isbn =978-80-7277-370-1 |тіраж =1200 }} * {{книга|автор =Колектів авторів|тітул =Краєзнавчий словник Русинів-Українцив Пряшівщина|одказ = |місто =[[Пряшів]] |выдавательство =Союз русинів-українців Словацької Республіки |рік = [[1999]]|том = |сторінкы =126, 127 |сторінок = |серія = |isbn =80-85137-15-1 |тіраж = }} == Референції == {{reflist}} {{Lifetime|1803|1865|Духновіч, Александер}} [[Катеґорія:Русиньскы поеты]] [[Катеґорія:Русиньскы народны дїятелї]] [[Катеґорія:Русиньскы писателї]] [[Катеґорія:Русиньскы умелцї]] [[Катеґорія:Русинскы драматици]] [[Катеґорія:Александер Духновіч| ]] 7qm732vqux8e4nutdtd8h4rwh6sk1jw Енді Варгол 0 647 170449 167189 2026-09-28T15:08:50Z Flipdot 23893 170449 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Особа проста |Имя=Енді Варгол |Имя_оригиналне= {{ref-en}} Andy Warhol|Категория_склада=Andy Warhol |Образчик=[[File:Andy Warhol 1975.jpg|150px]] |Образчика_подпис=Фото з року 1975 |Чинность=Вытварный [[поп-арт]] умелець |Уроджѣня={{Birth date|1928|08|06}} |Мѣсто_роджѣня=[[Питтсбург|Піттсбурґ]] |Упокоеня={{Death date and age|1987|02|22|1928|08|06}} |Мѣсто_смерти=[[Ню Йорк (місто)|Ню Йорк]] |Мѣсто_погребу=Теметів St. John the Baptist Byzantine Catholic Cemetery, Bethel Park Pennsylvania |Причина_смерти=Комплікація по операції жовчника }} [[File:Drel 0020 xs vip andy warhol looking at thomas dellert banana split 1980 bruno ehrs.jpg|thumb|Енді Вaргoл в року 1980]] [[Файл:Andy Warhol 1977.jpg|thumb|Енді Вaргoл в року 1977]] [[Файл:Campbells.jpg|thumb|250px|Поливкы од Campbell Soup Company]] [[Файл:Warhol's grave.jpg|thumb|Теметів St. John the Baptist Byzantine Catholic Cemetery, Bethel Park Pennsylvania]] '''Енді Варгол''' (''Andy Warhol'', ''Andrew Warhola'', '''Андрій Варгола'''; [[6. авґуст|6. авґуста]] [[1928]], Піттсбург — [[22. фебруар]]а [[1987]], [[Ню Йорк (місто)|Ню Йорк]]) — америцькый малярь, ґрафік, філмовый автор і ведуча особность америцького руху [[Поп-арт|поп арт]]. Быв то [[Русины|Русин]], котрый ся став світознамым умелцём. == Біоґрафія == === Дїточі рокы і ранна карьєра === '''Andrew Warhola''' ся народив в америцькім [[Питтсбург|Піттсбурґу]] [[Русины|русиньскым]] іміґрантам, котры походжінём были з [[Ракусько-Угорьско|Ракусько-Угорьского]] села [[Микова]] (днесь часть северовыходного [[Словеньско|Словеньска]]). Точне дата ёго народжіня не є цілком ясне. В жрідлах годен найти дакілько даных, котры одказують на рокы 1928-1931. Наконець Варгол сам твердив, же ёго родный лист з року [[1930]] є лем фалзіфікат. Найчастїше ся як дата ёго народжіня споминать акурат [[6. авґуст]] [[1928]]. Варголів отець, Андрій Варгола, робив в угольных банях і на будовах в [[Пенсилвания|Пенсілванії]]. Енді мав іщі двох старшых братів, Джона (Яна) ай Паула (Павла). Вшыткы вєдно жыли на піттсурзькій 55. уліцї Білен. Родина была [[Ґрекокатолицька церьков|ґрекокатолицькой]] віры. Як дїтина ся Енді трираз нервово зосыпав; першыраз, як мав вісем, а потім іщі двараз бігом слїдуючіх двох років. Варголовы умелецькы схылы ся проявили уж скоро. Енді штудовав область комерчной дізайновой творчости на Карнеґіго технолоґічнім інштітутї (Carnegie Institute of Technology) в Піттсбурґу, де ся стрїтив з такыма особностями, як быв наприклад Філіп Перлштеін, знамый малярь експресівных актів. Завершінём штудія здобыв тітул бакаларь образотворчого уменя (Bachelor of Fine Arts). По абсолуторію ся в роцї 1949 переселив до [[Ню Йорк (місто)|Ню Йорку]] і гев зачав успішну карьєру ілустратора рекламных часописів і [[дізайн]]ера рекламных матеріалів. === 60. рокы === Бігом 60. років ся Варгол выпрацовав - з автора інзератів ся став єдным з найславнїшых умелцїв своёй добы. Із своїма сполупрацовниками дефіновав основны терміны той декады. Зачав малёвати знамы америцькы продукты, як наприклад бляшанкы Кемпбеловой поливкы од компанії Campbell Soup Company. Тыж ся занимав творчостёв портретів такых знамых особностей, якыма были наприклад [[Мерілін Монро]], [[Елвіс Преслі]], [[Мугаммад Алі]], [[Троі Донагу]] або [[Елізабет Тейлор]]. Окрем іншого дізайновав днесь уж преславну фляшку на Кока-Колу. В тій добі Варгол основав умелецьке штудіо „The Factory“ („Фабрика“), в котрім ся обколесив шыроков шкалов умелцїв, писателїв, музикантів і андерґроундовых целебріт. В авґустї зачав Варгол з масовов продукціов сїтодруку. Намагав ся так вытворити уменя нелем з масовых продуктів, але і в масовім чіслї. Метода ґумяного штумпля му зразу зачала припадати „барз домашня“. Проголосив: „Єм незвычайно пасівный. Беру річі так, як суть. Лем ся на них смотрю, позорую світ.“ Тым, же в добі творчого процесу мінімалізовав погляд на дїло, роспутав умелецьку [[револуция|револуцію]] - ёго роботы ся стали дуже швыдко нелем контроверзны, але і популарны. Дїла, якы выникли в тім часї, были споєны передовшыткым з [[Споєны Штаты Америцькы|америцьков поп-културов]]. Варгол зображав різным способом доларовы банковкы, целебріты, значковы продукты і образчікы з новиновых фраґментів. Тоты предметы ся стали на першый погляд на полотнї роспознательны і часто мають силный ефект на масы. Тот факт Варгола фасціновав найвеце, а зато є зъєдинюючім елементом вшыткой ёго творчости 60. років. === Філмоґрафія === * ''[[Blow Job]]'' (1963) * ''[[Eat]]'' (1963) * ''Haircut'' (1963) * ''Kiss'' (1963) * ''Naomi's Birthday Party'' (1963) * ''Sleep'' (1963) * ''13 Most Beautiful Women'' (1964) * ''[[Batman Dracula]]'' (1964) * ''Clockwork'' (1964) * ''Couch'' (1964) * ''Drunk'' (1964) * ''[[Empire (1964 film)|Empire]]'' (1964) * ''The End of Dawn'' (1964) * ''Lips'' (1964) * ''Mario Banana I'' (1964) * ''Mario Banana II'' (1964) * ''Messy Lives'' (1964) * ''Naomi and Rufus Kiss'' (1964) * ''Tarzan and Jane Regained… Sort of'' (1964) * ''The Thirteen Most Beautiful Boys'' (1964) * ''Beauty No. 2'' (1965) * ''Bitch'' (1965) * ''Camp'' (1965) * ''Harlot'' (1965) * ''Horse'' (1965) * ''Kitchen'' (1965) * ''The Life of Juanita Castro'' (1965) * ''My Hustler'' (1965) * ''Poor Little Rich Girl'' (1965) * ''Restaurant'' (1965) * ''Space'' (1965) * ''Taylor Mead's Ass'' (1965) * ''[[Vinyl (film)|Vinyl]]'' (1965) * ''Screen Test'' (1965) * ''Screen Test No. 2'' (1965) * ''Ari and Mario'' (1966) * ''Hedy'' (1966) * ''Kiss the Boot'' (1966) * ''Milk'' (1966) * ''Salvador Dalí'' (1966) * ''Shower'' (1966) * ''Sunset'' (1966) * ''Superboy'' (1966) * ''The Closet'' (1966) * ''[[Chelsea Girls]]'' (1966) * ''The Beard'' (1966) * ''More Milk, Yvette'' (1966) * ''Outer and Inner Space'' (1966) * ''The Velvet Underground and Nico'' (1966) * ''The Andy Warhol Story'' (1967) * ''Tiger Morse'' (1967) * ''****'' (1967) * ''Imitation of Christ'' (1967) * ''The Nude Restaurant'' (1967) * ''Bike Boy'' (1967) * ''I, a Man'' (1967) * ''San Diego Surf'' (1968) * ''The Loves of Ondine'' (1968) * ''[[Blue Movie]]'' (1969) * ''Lonesome Cowboys'' (1969) * ''L'Amour'' (1972) * ''[[Flesh (film)]]'' (1968) * ''[[Flesh for Frankenstein]]'' (1973)<br /><small>aka Andy Warhol's Frankenstein (USA)</small> * ''[[Blood for Dracula]]'' (1974)<br /><small>aka Andy Warhol's Dracula (USA)</small> == Референції == {{Переклад|cs|Andy Warhol|7549864}} {{lifetime|1928|1987 |Варгол, Енді}} [[Катеґорія:Вытварници]] [[Катеґорія:Русиньскы малярї]] [[Катеґорія:Русиньскы Америчане]] fwlrlykbfk6zwuz7xc9plmz003b6x4t Култура 0 751 170450 168008 2026-09-28T15:09:01Z Flipdot 23893 170450 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} [[Файл:Gobustan ancient Azerbaycan full.jpg|thumb|upright=1.2|Скалны малбы в Ґобустанї ([[Азербайджан]]) (Коло 8 000 п.н.е.)]] Словом '''култýра'''<ref>{{Русиньскый правопис|Култýра|209}}</ref> ({{lang-la|cultura}}, з {{lang-la|colere}}&nbsp;— „плекати“, значіть, „што є плекане“) ся спочатку означовало плеканя [[Рослины|рослин]]. Як [[метафора|метафору]] то повжыв [[Ціцеро]] про переклад [[Платон]]ового понятя „старослтивость о душу“ а од [[16. стороча]] ся повжывать на означіня зволеных людьскых актівіт, передовшыткым умелецькых (тзв. „высока култура“). До нёй належыть [[література]], [[уменя]], [[музика]], припадно і [[наука]] і [[філозофія]]. В тім змыслї маме днесь културну рубріку в новинках або [[міністерство културы]]. Проти той выбраной, елітной высокой културї, потребуючой освіту, пак стояла „низка“ ці народна култура, пізнїше [[попкултура]]. Залежно од того ся пак люде і цїлы нації могли дїлити на веце ці менше култівованы, припадно варварскы. Дослїджованём културы ся занимать [[културолоґія]]. == Култура в шыршім змыслї == [[Файл:Syria.Damascus.CoffeeHouse.01.jpg|thumb|upright=1.3|Кавярня в Дамашку ([[Сирия|Сірія]])]] Напроти тому узкому значіню понятя културы уж пішов [[Йоганн Волфґанґ фон Ґете]]. В ёго понятю културы же не сміє хыбити „ани облечіня і звыкы стравованя, історія ани філозофія, уменя ани наука, дїтачі бавкы ани пословіцї, господарство ани література, політіка ани пріват, но ани картка на шкоды, выникаючі одлїснїнём гор. Акурат у тім шырокім значіню днесь [[култура (антрополоґія)|понятя културы вжывать]] [[антрополоґія]] і [[соціолоґія]]. Значіть, култура загорнює вшытко тото, з чім ся чоловік не родить, але * што ся мусить навчіти, жебы ся став платным членом своёй громады; * што сам векшынов не створює, але переберать од старшых; * што є скорше колектівным і часто анонімным, накопеным дїлом много ґенерацій; * што ся утримує так, же ся о то люде старають; * што даяку громаду споює і разом лучіть од другых. [[Файл:Cové1.jpg|thumb|upright=1.2|Свято в Кове ([[Бенін]])]] В тім шырокім значіню є култура повинным предположінём людьского жывота в громадї тай не годен єй брати лем як „надбудову“ матеріаловой „базы“, як то чінили [[Марксізм|марксісты]]. Матеріалова і културна ці духовна сторона чоловіка ся певно взаємно овплывнюють; розповіданя о тзв. „вовчіх дїтях“, выроснутых мімо людьску громаду але вказують, же без приналежной [[енкултурація|енкултурації]], т. є. освоїня даякой културы не є чоловік способный навязати ани сексуалне одношіня. Културу годен найти наприклад і у [[прімат]]ів, [[птахы|птахів]] ці [[рыбы|рыб]]. Молоды макакы ся од матерї вчіють омывати бандуркы перед їджінём, молоды птахы наподобнюють спів дорослых.<ref>Srv. D. Lestel: ''Les origines animales de la culture'', Paris 2003</ref> Антрополоґ [[Кліффорд Ґіртз]] характерізує културу як „мережу значінь“, в котрій і з єй помочов чоловік жыє, котру приїмать од своёй громады і котры передавать своїм дїтям. [[Ґерт Гофстеде]] твердить, же то „колектівный [[софтвер]]“ громады. З іншого аспекту є то способ, як люде жыють в згодї із своїм вірованём, языком, історіов но і способом облїканя. Сполочны значіня, сімболы, способ справованя і ґеста створюють сполочный рамик людьского дїяня, выкликує взаємну довіру і помагать добрій комунікації. == Репродукція културы == Култура ся вызначує даяков немінностёв в часї, разом є спружна і приспособлива (адаптівна) на новы условія. Єй продовжованя ці репродукція ся забеспечує єднак спонтанно, наподобнёванём в [[Родина|родинї]] і пізнїше в околіцї верстаків, єднако сістематічно в школах. На ґенерачній передачі културы, т. є. передовшыткым [[Язык (лінґвістіка)|языка]], розповіданя, звыків, облїканя, [[моралка|моралкы]] або [[віра|віры]] традічно брали участь дві ґенерації, особливо [[матїрь]] і [[баба]] (тзв. ''grandmother hypothesis''). Днесь енкултурацію дїтей стале веце робить [[телевізія]], што громаду міцно гомоґенізує: вшыткы слухають тых самых говорцїв і тоты самы розповіданя, перед очами мають тоты самы приклады справованя ітд. == Култура і цівілізація == [[Файл:Parthenon from west.jpg|thumb|upright=1.3|[[Парфенон]] в [[Атены|Атенах]]]] Затоже ся култура выражать і передавать передовшыткым бісїдов, часто ся розуміть як вязана на даяке языкове середовище (русиньска, французька, нїмецька култура). Про іщі векшы і менше гомоґенны наднародны цїлкы ся хоснує понятя [[цівілізація]], одказуюча к містьскому середовищу ({{lang-la|civis, civilis}}) значіть к даякому [[козмополітізм]]у. Наопак про меншы громады, наприклад локалны, професны або віковы ґрупы ся хоснує понятя [[субкултура]] (наприклад субкултура шоферів каміонів або тінеджерів). В подобнім змыслї ся повідать о ''фіремній културї'', т. є. заведженым способом комунікації меджі працовниками, рїшіня конфліктів і под. В сучаснім рушным і [[ґлобалізація|ґлобалізованім]] світї ся вшеліякы културы, скорше веце ці менше оддїлены, часто стрїчають а зато же собі добрї не розумлять, выникають важны соціалны конфлікты. == Одказы == === Поз. тыж === * [[Цівілізація]] * [[Културна і соціална антрополоґія]] * [[Културна ґеоґрафія]] * [[Субкултура]] * [[Културна еволуція]] === Література === * J. Assmann: ''Kultura a paměť''. Praha 2001 * [[Susan Blackmoreová]]: ''Teorie memů. Kultura a její evoluce''. Praha 2001 * R. van Dülmen: ''Kultura a každodenní život v raném novověku'' I./III. Praha 2006 * [[Clifford Geertz]]: ''Interpretace kultur''. Praha 2000 * [[Ernest Gellner]]: ''Rozum a kultura''. CDK, Brno 1999 * G. Hofstede: ''Kultury a organizace''. Praha 1999 * J. Petráň: ''Dějiny hmotné kultury'' I./II. Praha 1995 * Z. Salzmann: ''Jazyk, kultura a společnost. Úvod do lingvistické antropologie''. Praha 1997 * G. Schwarz: ''Kulturexperimente im Altertum'', Berlin 2010 === Референції === {{референції}} {{Переклад|cs|Kultura|850768}} === Екстерны одказы === {{Sisterlinks|commons=Category:Culture}} * [https://web.archive.org/web/20100626142906/http://courses.ed.asu.edu/margolis/spf301/definitions_of_culture.html Detailed article on defining culture] * [http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-73 Dictionary of the History of Ideas] "culture" and "civilization" in modern times * [https://web.archive.org/web/20090831124037/http://global-culture.org/ Global Culture] Essays on global issues and their impact on culture * [http://www.wsu.edu/gened/learn-modules/top_culture/culture-index.html What is Culture? - Washington State University] [[Катеґорія:Антрополоґія]] [[Катеґорія:Култура|*]] 50kb1o3qta6mn4mvgnay32qy0zk8eor Російскый язык 0 1003 170451 168936 2026-09-28T15:09:14Z Flipdot 23893 170451 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Не змыльте|[[русиньскый язык|русиньскым языком]]}} {{Інфобокс язык | name = Російскый язык | states = [[Росія]], далшы области російскоязычного світа | nativename = {{lang|ru|русский язык}} ({{transl|ru|russkiy yazyk}}) | pronunciation = {{IPA|[ˈruskʲɪj jɪˈzɨk]||Ru-russkiy jizyk.ogg}} | region = | ethnicity = | speakers = [[материньскый язык|L1]]: 145 міліонів (2026) | date = | ref = <ref name="e28">{{e28|rus}}</ref> | speakers2 = [[другый язык|L2]]: 65.2 міліонів (2026)<ref name="e28"/><br/>Цїлком: 210 міліонів (2026)<ref name="e28"/> | speakers_label = Говорячі | familycolor = Indo-European | fam1 = [[Індоевропскы языкы]] | fam2 = [[Балтославяньскы языкы]] | fam3 = [[Славяньскы языкы]] | fam4 = [[Выходославяньскы языкы]] | ancestor = [[Індоевропскый праязык]] | ancestor2 = [[Балтославяньскый праязык]] | ancestor3 = [[Праславяньскый язык]] | ancestor4 = [[Староросійскый язык]] | ancestor5 = [[Середнёросійскый язык]] | script = [[кіріліця]] ([[російскый алфавіт]])<br/>[[російске Брайллове писмо]] | nation = {{Collapsible list |titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left;|title=[[Список країн і теріторій, де є російскый язык урядным языком|5 членьскых штатів ОСН]]| * Росія (урядный язык)<ref name=RusConst>{{cite web |url=http://www.constitution.ru/en/10003000-01.htm |title=Article 68. Constitution of the Russian Federation |website=Constitution.ru |access-date=18 June 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130606071041/http://www.constitution.ru/en/10003000-01.htm |archive-date=6 June 2013}}</ref> * [[Білорусь]] (сполуурядный язык)<ref name=Belarus>{{cite web |url=http://president.gov.by/en/press19329.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070502115338/http://president.gov.by/en/press19329.html|archive-date=2 May 2007 |title=Article 17. Constitution of the Republic of Belarus |website=President.gov.by |date=11 May 1998 |access-date=18 June 2013}}</ref> * [[Казахстан]] (сполуурядный язык)<ref name=Kazakhstan>{{cite web |first=N. |last=Nazarbaev |url=http://www.constcouncil.kz/eng/norpb/constrk/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20071020060732/http://www.constcouncil.kz/eng/norpb/constrk/ |archive-date=20 October 2007 |title=Article 7. Constitution of the Republic of Kazakhstan |website=Constcouncil.kz |date=4 December 2005 |access-date=18 June 2013}}</ref> * [[Кірґізстан]] (сполуурядный язык)<ref name=Kyrgyzstan>{{Cite web|url=https://www.gov.kg/ky|archive-url=https://web.archive.org/web/20121222125830/http://www.gov.kg/?page_id=263|url-status=dead|title=Официальный сайт Правительства КР|archive-date=22 December 2012|website=Gov.kg|access-date=16 February 2020}}</ref> * [[Таджікістан]] (як меджіетнічный язык встановленый конштітуціёв)<ref>{{cite web|title=КОНСТИТУЦИЯ РЕСПУБЛИКИ ТАДЖИКИСТАН |url=http://prokuratura.tj/ru/legislation/the-constitution-of-the-republic-of-tajikistan.html |website=prokuratura.tj |publisher=Parliament of Tajikistan |access-date=9 January 2020 |archive-date=24 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210224035434/http://prokuratura.tj/ru/legislation/the-constitution-of-the-republic-of-tajikistan.html |url-status=live | trans-title=Constitution of the Republic of Tajikistan}}</ref> }} <br />{{Collapsible list |titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left;|title=[[Список країн і теріторій, де є російскый язык урядным языком#Поставіня в залежных теріторіях або реґіонах|Урядный на реґіоналній уровни]]| * [[Молдова]]: ** [[Ґаґаузія]] (сполуурядный язык)<ref name=Gagauzia>{{cite web |url=http://www.gagauzia.md/pageview.php?l=en&idc=389&id=240 |title=Article 16. Legal code of Gagauzia (Gagauz-Yeri) |website=Gagauzia.md |date=5 August 2008 |access-date=18 June 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130513170728/http://www.gagauzia.md/pageview.php?l=en&idc=389&id=240 |archive-date=13 May 2013}}</ref> ** [[Адміністратівно-теріторіалны єдиніцї лївобережя Днїстра|Лївобережя Днїстра]] (сполуурядный язык)<ref>Law № 173 from 22.07.2005: "About main notes about special legal status of settlements of left bank of the Dniester (Transnistria)" - Article 6: [http://lex.justice.md/viewdoc.php?action=view&view=doc&id=313004&lang=1 in Romanian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130115201524/http://lex.justice.md/viewdoc.php?action=view&view=doc&id=313004&lang=1 |date=15 January 2013 }}; [http://lex.justice.md/viewdoc.php?action=view&view=doc&id=313004&lang=2 in Russian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130115201603/http://lex.justice.md/viewdoc.php?action=view&view=doc&id=313004&lang=2 |date=15 January 2013 }}.</ref> * [[Україна]]: ** [[Крымска автономна републіка]] (сполуурядный язык){{efn|Поставіня [[Крыи]]у і міста [[Севастополь]] є од марца 2014 [[Анексія Крыму Росіёв в роцї 2014|предметом sporu меджі Росіёв і Українов]]; Україна і векшына меджінародного сполоченства поважують Крым за [[автономна републіка|автономну републіку]] Україны і Севастополь за єдно з україньскых [[місто зо шпеціалным штатутом|міст зо шпеціалным штатутом]], докы Росія наопак поважує Крым за [[федералный субєкт Росії]] і Севастополь за єдно з трёх російскых [[місто федералного значіня|федералных міст]]}}}} <br />{{Collapsible list |titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left;|title=[[Список країн і теріторій, де є російскый язык урядным языком|Штаты з обмедженым узнанём]]| * [[Абхазія]]{{efn|Абхазія і Южна Осетія суть лем [[меджінародне узнаня Абхазії і Южной Осетії|часточно узнаны країны]].|name=AbkhaziaSouthOssetia}} (сполуурядный язык)<ref name=Abkhazia>{{Cite web|url=http://www.abkhaziagov.org/ru/state/sovereignty|title=Конституция Республики Абхазия|date=18 January 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090118213155/http://www.abkhaziagov.org/ru/state/sovereignty|access-date=16 February 2020|archive-date=18 January 2009}}</ref> * [[Южна Осетія]]{{efn|name=AbkhaziaSouthOssetia}} (сполуурядный язык)<ref name=Ossetia>{{cite web |url=http://cominf.org/node/1127818105 |date=11 August 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090811021536/http://cominf.org/node/1127818105 |title=КОНСТИТУЦИЯ РЕСПУБЛИКИ ЮЖНАЯ ОСЕТИЯ |trans-title=Constitution of the Republic of South Ossetia |access-date=5 April 2021 |archive-date=11 August 2009}}</ref> * [[Приднїстровя]] (урядный язык)<ref>{{cite web |url=http://usefoundation.org/view/436 |title=Law of the Moldavian Soviet Socialist Republic on the Functioning of Languages on the Territory of the Moldavian SSR |publisher=U.S. English Foundation Research |date=2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160921034927/http://usefoundation.org/view/436 |archive-date=21 September 2016 }}</ref>}} <br />{{Collapsible list |titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left;|title=Organizations| [[Орґанізація споєных народів]]: * [[Меджінародна аґентура про атомову енерґію|МААЕ]] * [[Меджінародна орґанізація про цівілну авіацію|МОЦА ]] * [[ЮНЕСКО]] * [[Світова орґанізація охороны здоровя|СЗО]] [[Сполоченство Незалежных Штатів|СНШ]]<br/> [[Евразійска економічна унія|ЕЕУ]]<br/> [[Орґанізація Договору о колектівній безпечности|ОДКБ]]<br/> [[Шанґгайска орґанізація сполупрацї|ШОС]]<br/> [[Орґанізація про беспечность і сполупрацю в Европі|ОБСЕ]]<br/> [[Секретаріат Договору о Антарктідї|СДА]]<br/> [[Меджінародна орґанізація про штандартізацію|МОШ]]}} | minority = {{collapsible list| [[Арменія|Арменії]]<ref name=No148>{{cite web |url=http://conventions.coe.int/Treaty/Commun/ListeDeclarations.asp?NT=148&CM=8&DF=23/01/05&CL=ENG&VL=1 |title=List of declarations made with respect to treaty No. 148 (Status as of: 21/9/2011) |publisher=[[Council of Europe]] |access-date=22 May 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120522083136/http://conventions.coe.int/Treaty/Commun/ListeDeclarations.asp?NT=148&CM=8&DF=23%2F01%2F05&CL=ENG&VL=1 |archive-date=22 May 2012}}</ref><br/> [[Кітай|Кітаї]]<ref>{{cite web|url=http://fujian.gov.cn/hdjl/hdjlzsk/mzzjt/mz/202209/t20220913_5991001.htm|title=少数民族的语言文字有哪些？|language=zh|website=fujian.gov.cn|date=13 September 2022|access-date=28 October 2022|author=Ethnic Groups and Religious department, Fujian Provincial Government|archive-date=28 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221028081421/http://fujian.gov.cn/hdjl/hdjlzsk/mzzjt/mz/202209/t20220913_5991001.htm|url-status=live|quote="我国已正式使用和经国家批准推行的少数民族文字有19种，它们是...俄罗斯文..."}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.moe.gov.cn/jyb_sjzl/wenzi/202108/t20210827_554992.html|title=中国语言文字概况（2021年版）|language=zh|website=moe.gov.cn|date=27 August 2021|access-date=18 December 2023|author=[[Ministry of Education of the People's Republic of China]]|quote="...属于印欧语系的是属斯拉夫语族的俄语..."|archive-date=4 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240104031557/http://www.moe.gov.cn/jyb_sjzl/wenzi/202108/t20210827_554992.html|url-status=live}}</ref><br/> [[Чехія|Чехії]]<ref>{{cite web |url=http://www.vlada.cz/en/pracovni-a-poradni-organy-vlady/rnm/historie-a-soucasnost-rady-en-16666/ |title=National Minorities Policy of the Government of the Czech Republic |publisher=Vlada.cz |access-date=22 May 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120607051111/http://www.vlada.cz/en/pracovni-a-poradni-organy-vlady/rnm/historie-a-soucasnost-rady-en-16666/ |archive-date=7 June 2012}}</ref><br/> [[Молдова|Молдові]]<ref>{{cite web |url=https://deschide.md/ro/stiri/politic/78929/Pre%C8%99edintele-CCM-Constitu%C8%9Bia-nu-confer%C4%83-limbii-ruse-un-statut-deosebit-de-cel-al-altor-limbi-minoritare.htm |title=Președintele CCM: Constituția nu conferă limbii ruse un statut deosebit de cel al altor limbi minoritare |publisher=Deschide.md |access-date=22 January 2021 |archive-date=29 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210129050215/https://deschide.md/ro/stiri/politic/78929/Pre%C8%99edintele-CCM-Constitu%C8%9Bia-nu-confer%C4%83-limbii-ruse-un-statut-deosebit-de-cel-al-altor-limbi-minoritare.htm |url-status=live }}</ref><br/> [[Румунія|Румунії]]<ref>{{cite web |url=http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=RO |title=Romania : Languages of Romania |website=Ethnologue.com |date=19 February 1999 |access-date=28 January 2016 |archive-date=31 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130131170434/http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=RO |url-status=live }}</ref><br/> [[Словакія|Словакії]]<ref name=No148/><br/> [[Україна|Українї]]<ref name="UAConstitution">[http://www.rada.gov.ua/const/conengl.htm#r1 Article 10] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110521190059/http://www.rada.gov.ua/const/conengl.htm |date=21 May 2011}} of the Constitution says: "The state language of Ukraine is the Ukrainian language. The State ensures the comprehensive development and functioning of the Ukrainian language in all spheres of social life throughout the entire territory of Ukraine. In Ukraine, the free development, use and protection of Russian, and other languages of national minorities of Ukraine, is guaranteed."</ref> }} | agency = [[Інштітут російского языка В. В. Віноґрадова РАН]]<ref>{{cite web |url=http://www.ruslang.ru/agens.php?id=aims |title=Russian Language Institute |website=Ruslang.ru |access-date=16 May 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100719234135/http://www.ruslang.ru/agens.php?id=aims |archive-date=19 July 2010}}</ref> | iso1 = ru | iso2 = rus | iso3 = rus | lingua = 53-AAA-ea < [[Выходославяньскы языкы|53-AAA-e]]<br/>(варіанты: 53-AAA-eaa аж 53-AAA-eat) | image = | map = Idioma ruso.PNG | mapsize = | mapcaption = Світ, в котрім ся говорять російскым языком, высвітлїня: {{Legend|#0080FF|теріторія, де є російскый язык главным языком}} {{Legend|#88C4FF|теріторія, де є російскый язык меншыновым языком}} | notice = [[Меджінародный фонетічный алфавіт|МФА]] | glotto = russ1263 | glottorefname = Russian | map2 = | mapcaption2 = }} '''Росíйскый'''<ref>{{Русиньскый правопис|Росíйскый|439}}</ref> (або '''рýськый'''<ref>{{Русиньскый правопис|Рýськый|440}}</ref>) '''язы́к'''<ref>{{cite book |last1=Плїшкова |first1=Анна |last2=Копорова |first2=Кветослава |last3=Ябур |first3=Василь |title=Русиньскый язык: Комплексный опис языковой сістемы в контекстї кодіфікації |publisher=Vydavateľstvo Prešovskej univerzity |location=[[Пряшів]] |year=2019 |isbn=978-80-555-2243-2 |page=15 |series=Acta Universitatis Prešoviensis}}</ref> ({{lang-ru|русский язык}} {{Audio-IPA|Ru-russkiy_jizyk.ogg|[ˈruskʲɪj jɪˈzɨk]}}) є [[выходославяньскы языкы|выходославяньскый язык]] [[Індоевропскы языкы|індоевропской языковой родины]], найрозшыренїшый подля кількости говорячіх серед вшыткых славяньскых языків і [[народный язык]] [[Росіяне|Росіян]]. Є єдным зо шестёх робочіх языків [[Орґанізація споєных народів|ОСН]].<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/ru/our-work/official-languages |title=Официальные языки ООН |website=Организация Объединенных Наций |accessdate=2026-08-29}}</ref> == Історія == === Взник і староруська дїдовизна === Російскый язык ся формовав на основі говорів северовыходной Руси (новґородьскых, ростовско=суздальскых). На роздїл од [[Білоруськый язык|білоруського]] і [[Україньскый язык|україньского языка]], котры ся вывивали у рамках [[Литовске великокнязївство|Литовского великокнязївства]], ся російскый язык вывивав в условіях Московского князївства, причім на нёго мали значный вплив уґро-фіньскы субстраты і шпеціфічны історічны условія ізолації од западных Славян.<ref>{{cite book |author=Зализняк А. А. |title=Древненовгородский диалект |location=М. |publisher=Языки славянской культуры |year=2004 |page=34}}</ref> === Вплив церьковнославяньского языка === Найвыразнїшов рисов в історії російского языка є обровскый вплив [[церьковнославяньскый язык|церьковнославяньского языка]] (котрый є своїм походжінём южнославяньскый). По многым сторочам на теріторії Московского штату екзістовала діґлосія: церьковнославяньскый язык быв языком културы, реліґії і літературы, докы говорова выходославяньска ся хосновала в звычайнім жывотї і часточно ай в урядній корешпонденції. То вело к масовому перевзятю словной засобы. Сучасный російскый язык є богатый на церьковнославянізмы, котры вытиснули оріґіналны выходославяньскы еквіваленты („время“ намісто „веремя“, „сладкий“ намісто „солодкый“, „надежда“ намісто „надїя“).<ref>{{cite book |author=Успенский Б. А. |title=История русского литературного языка (XI–XVII вв.) |location=М. |publisher=Аспект Пресс |year=2002 |page=87}}</ref> === Імперьскый період і кодіфікація === К розсяглым змінам дішло за час Петра I., кедь было заведжене гражданьске писмо і одкрыла ся дорога про чіселны пожычкы з европскых языків (голандьского, нїмецького, французьского). Конечну сінтезу народного говорового языка, церьковнославянізмів і европской лексікы провів [[Александр Пушкин|Александр Пушкін]] в першій половинї 19. стороча, чім положыв основу сучасной літературной нормы. == Алфавіт і правопис == Сучасный російскый алфавіт ся складать з 33 букв. В роцї 1918 го большевици кардінално зреформовали. Цїлём реформы было спрощіня правопису: з алфавіту были вылучены буквы Ѣ (ять), Ѳ (фіта), І (і десяткове) і было зрушене писаня твердого знаку (ъ) на концї слов по твердых согласных. Особливостёв російской ґрафікы є хоснованя букв '''Ё''', '''Ъ''' (твердый знак, котрый фунґує як роздїлный) і '''Ы'''. Правопис є до великой міры історічный і морфолоґічный, прото ся писомна подоба часто конкретно одлишать од реалной высловности (через силну редукцію гласных). == Діалекты == Діалекты російского языка ся дїлять на два великы наріча і переходну зону: * '''Северне наріча:''' вызначує ся [[оканя|оканём]] (яснов высловностёв непризвучного [о]) і выбуховым звуком [г]. * '''Южне наріча:''' характерізує ся [[аканя|аканём]] (редукціёв [о] на [а]) і фрікатівным звуком [г], што го приближує к україньскій і білоруській высловности. * '''Середнёросійскы говоры:''' переходна зона, котра споїла северный консонантізм (выбухове [г]) і южный вокалізм (аканя). Праві тоты говоры, головно московскы, ся стали основов літературного языка. == Література == * ''Филин Ф. П.'' Истоки и судьбы русского литературного языка. — М.: Наука, 1981. — 327 с. * ''Иванов В. В.'' Историческая грамматика русского языка. — М.: Просвещение, 1990. * ''Зализняк А. А.'' Древненовгородский диалект. — М.: Языки славянской культуры, 2004. — 872 с. == Поз. тыж == * [[Російскый алфавіт]] * [[Реформа російского правопису 1918]] * [[Церьковнославянізмы]] == Позначкы == {{notelist}} == Референції == {{референції}} {{Славяньскы языкы}} [[Катеґорія:Російскый язык]] [[Катеґорія:Выходославяньскы языкы]] [[Катеґорія:Языкы Росії]] dak2rk2d2kvwqtxpkdxc6flc24q3o62 Русиньскый язык 0 1011 170452 170380 2026-09-28T15:09:47Z Flipdot 23893 170452 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Не змыльте|[[Язык Паноньскых Русинів|паноньско-русиньскым]], [[російскый язык|російскым]] і [[руськый язык|руськым языком]]}} {{Інфобокс язык | name = Русиньскый язык<br>rusyn’skŷj jazŷk<ref>{{cite book |last=Ябур |first=В. |last2=Плїшкова |first2=А. |last3=Копорова |first3=К. |title=VIII. Перепис до словацькой латиньской ґрафічной сістемы |year=2021 |publisher=[[Пряшівска універзіта]] в Пряшові |location=[[Пряшів]] |pages=51–53 |language=русиньскы}}</ref> | nativename=русинськый язык, руски язик, руська бесіда | region = {{Flag icon|Ukraine}} [[Україна]]<br />{{Flag icon|Slovakia}} [[Словеньско]]<br />{{Flag icon|Poland}} [[Польско]]<br />{{Flag icon|Hungary}} [[Мадярьско]]<br />{{Flag icon|Romania}} [[Румунія]]<br />{{Flag icon|Serbia}} [[Сербія]]<br />{{Flag icon|Croatia}} [[Хорватія]] | speakers = Одгад: Найменє 600.000.<ref>{{cite book |editor-first=Raymond G., Jr. |editor-last=Gordon | title=Ethnologue: Languages of the World | url=http://www.ethnologue.com | accessdate=2007-04-27 | edition=15th | year=2005 | publisher=SIL International | location=Dallas, TX | isbn=978-1-55671-159-6 |chapter=Ethnologue report for language code:rue (Rusyn) |chapterurl=http://www.ethnologue.com/language/rue}}</ref> <ref>[http://spectator.sme.sk/c/20007597/rusyns-finally-dont-have-to-pretend.html Slovak Spectator - Rusyns finally don't have to pretend]</ref><br />Списованя людей: 70,374. Іде о чісля з офіціалных урядів про штатістікы: * Словеньско – 38,679<ref>{{cite web |url=https://www.scitanie.sk/en/population/basic-results/structure-of-population-by-mother-tongue/SR/SK0/SR |title=? |author= |date= |work= |publisher= |accessdate=2021-11-04}}</ref> * Сербія – 15,626<ref>{{cite web |url=http://webrzs.stat.gov.rs/axd/Zip/eSn31.pdf |title=Final results of the census 2002 |author=Republic of Serbia, Republic Statistical Office |date=24 December 2002 |accessdate=30 Apr 2023 |urlstatus = dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090306111312/http://webrzs.stat.gov.rs/axd/Zip/eSn31.pdf |archivedate=6 March 2009 }}{{ref-en}}</ref> * Україна – 6,725<ref>{{cite web |url=http://2001.ukrcensus.gov.ua/results/nationality_population/nationality_popul2/select_5/?data1=1&box=5.5W&rz=1_1&rz_b=2_1&k_t=00&botton=cens_db |title=Чисельність осіб окремих етнографічних груп украінського етносу та їх рідна мова: УКРАЇНА |author= |date= |work= |publisher= |accessdate=2013-06-03}}</ref> * Хорватія – 2,337<ref>{{cite web |url=http://www.dzs.hr/default_e.htm |title=Republic of Croatia – Central Bureau of Statistics |author= |date= |work= |publisher=Crostat |accessdate=5 September 2010}}</ref> * Польско – 10,000<ref>{{cite web |url=http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_lu_nps2011_wyniki_nsp2011_22032012.pdf |title=Home |author= |date= |work= |publisher=Central Statistical Office of Poland |accessdate=5 September 2010|archiveurl=http://web.archive.org/web/20130116214520/http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_lu_nps2011_wyniki_nsp2011_22032012.pdf|archivedate=16 January 2013}}</ref> * Мадярско – 1,113<ref>{{cite web |url=http://www.nepszamlalas2001.hu/eng/volumes/24/tables/load1_8.html |title=1.8 Population by mother tongue and citizenship, 1960, 2001 |author= |date= |work= |publisher=Hungarian Central Statistical Office |accessdate=3 September 2021}}</ref> * Чесько – 1,106<ref>{{cite web |url=http://www.czso.cz/csu/2005edicniplan.nsf/t/D6002FD8F5/$File/kap_I_05.pdf |title=5. Národnost a Mateřský jazyk |author= |date= |work= |publisher= |accessdate=5 September 2010}}</ref> | familycolor = Indo-European | fam1=[[Індоевропскы языкы|Індоевропска]] | fam2=[[Балтіцько-славяньска языкы|Балтіцько-славяньска]] | fam3 = [[Славяньскы языкы|Славяньска]] | fam4 = [[Выходославяньскы языкы|Выходославяньска]] | script = [[Кіріліця]] ([[Русиньскый алфавіт]]) | nation = {{flag|Сербія}} ([[Войводина]]){{sfn|Council of Europe|2021}}<ref>{{cite web|url=http://www.skupstinavojvodine.gov.rs/?s=aktAPV001&j=EN|title=The Statue of the Autonomous Province of Vojvodina, Serbia|publisher=Skupstinavojvodine.gov.rs|access-date=2012-08-07|archive-date=3 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120303072347/http://www.skupstinavojvodine.gov.rs/?s=aktAPV001&j=EN|url-status=live}}</ref> | minority = {{flag|Босна і Герцеґовина}}{{sfn|Council of Europe|2021}}<br>{{flag|Хорватія}}<ref>(в [[Миклошевци]] и [[Петровци]])</ref><ref name="Prijedlog izvještaja">{{cite web|url=https://vlada.gov.hr/UserDocsImages//Sjednice/Arhiva//125.%20-%2023.pdf|title=PETO IZVJEŠĆE REPUBLIKE HRVATSKE O PRIMJENI EUROPSKE POVELJE O REGIONALNIM ILI MANJINSKIM JEZICIMA, page 36|format=PDF|accessdate=22. januar 2015}}</ref>{{sfn|Council of Europe|2021}}<br>{{flag|Чесько}}{{sfn|Council of Europe|2021}}<br>{{flag|Мадярьско}}{{sfn|Council of Europe|2021}}<ref>{{cite web|url=http://languagecharter.eokik.hu/sites/StatesParties/Hungary.htm |title=Implementation of the Charter in Hungary |work=Database for the European Charter for Regional or Minority Languages|publisher=Public Foundation for European Comparative Minority Research|access-date=16 June 2014|url-status = dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140227004902/http://languagecharter.eokik.hu/sites/StatesParties/Hungary.htm|archive-date=27 February 2014}}</ref><br/>{{flag|Польско}}{{sfn|Council of Europe|2021}}<ref>{{cite web|url=http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/download/86/13148/I_RAPORT__Europejska_karta_jezykow_regionalnych_lub_mniejszosciowych.pdf |title= I Raport dla Sekretarza Rady Europy z realizacji przez Rzeczpospolitą Polską postanowień ''Europejskiej karty języków regionalnych lub mniejszościowych'' |access-date=28 April 2019|url-status = dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140701233021/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/download/86/13148/I_RAPORT__Europejska_karta_jezykow_regionalnych_lub_mniejszosciowych.pdf|archive-date=1 July 2014}}</ref><br>{{flag|Румуньско}}{{sfn|Council of Europe|2021}}<br/>{{flag|Словеньско}}<ref>(в селах над 15% Русинів)</ref>{{sfn|Council of Europe|2021}}<ref>{{cite web|url=http://www.zbierka.sk/sk/predpisy/204-2011-z-z.p-34161.pdf|title=Zákon 204/2011 Z.z|accessdate=2013-06-03}}</ref> | iso1 = | iso2 = | iso3 = rue | image=[[Файл:Idioma rusino.PNG|260px]] }} '''Руси́ньскый язы́к''' (''руська бесіда'', ''руснацькый язык'', ''руски язик'') є [[выходославяньскы языкы|выходославяньскый язык]], котрым говорять [[Русины]] в части Середнёй і Южной Европы. Найвеце носителїв языка жыє в области знама як [[Карпатська Русь|Карпатьска Русь]], котра обсягує од [[Подкарпатя|Підкарпатя]] на запад до [[Словеньско|выходного Словеньска]] і [[Польско|юго-выходного Польска]]. В [[Сербія|сербскій]] [[Войводина|Войводинї]] ся находить ай велике паноньско-русиньске языкове сполоченство, як і русиньска діаспора по цїлім світї. Подля Европской хартії реґіоналных або меншыновых языків є русиньскый язык урядно узнаный як храненый меншыновый язык в Боснї і Герцеґовинї, Хорватії, Мадярьску, Румуньску, Польску (як [[лемківскый язык|лемківскый]]), Сербії і на Словеньску. Класіфікація русиньского языка як языка або діалекту є предметом контроверзії. Чеськы, словеньскы і даякы польскы і сербскы лінґвісты го беруть за самостатный язык (з властным кодом ISO 639-3), тогды як іншы учены<sup>''[котры?]''</sup> (в Українї, в Польску, Сербії і Румуньску) го беруть за україньскый діалект.{{Жрідло}} == [[Геолингвистика|Лінґвоґеоґрафія]] == Русины (веце шпеціфічно ''Карпаторусины'') жыють в [[Закарпатьска область|Закарпатьскій области]] [[Україна|Україны]], на северовыходї [[Словеньско|Словеньска]], юговыходї [[Польско|Польска]] (де суть часто называны 'Лемко', з їх характерістічного слова лем, або Лишак) і [[Мадярьско|Мадярску]] (де люде і їх язык ся зове ''Рутен''). === Ґеоґрафічне розложіня діалектів === == Історія языка == Вшыткы пробы вытворити списовный язык про карпатьскых Русинів, якы сягають до 17. і зачатку 18. ст., были орьєнтованы на штири языкы: # церьковнославяньскый, або точнїше на закарпатьскый варіант церьковного церьковнославяньского языка (2. половина 18. ст. до р.  1848), # російскый язык (2. половина 19. ст., меджівойновый період 1919 – 1939), # україньскый (20. i 30. рокы 20. ст., але главно період од шк. р. 1953/54), # містны русиньскы діалекты (17. ст. і зачаток 18. ст., друга половина 19. ст., перша половина 20. ст., але главно по р. 1989). Церьковнославяньскый язык нїґда не міг выповняти тоту задачу зато, бо служыв лем на набоженьскы цілї і сторочами ся в славяньскім світі на іншы цілї ани не вжывав. [[Російскый язык]] наперек многым пробам часто барз способных філолоґів як списовный язык не запустив корїня в русиньскім реґіонї главно зато, бо ёго языкова штруктура ся значно одлишовала од языковой штруктуры русиньского языка. Покы іде о україньскый язык, найважнїша проба прияти го за списовный язык Русинів ся зреалізовала в 20. ст. В процесї адоптації україньского языка за списовный язык словеньскых Русинів мож выдїлити три етапы: # кінцём 20. років были пробы адоптовати закарпатьскый варіант списовного україньского языка # друга етапа ся зачінать роком 1945 а кінчіть шк. р. 1952/53, коли україньскый язык быв адміністратівно заведженый як навчалный (учебный) язык на северовыходній Словакії (в селах, де жыє русиньске жытельство) і установленый як „єдиный списовный язык Русинів“. КПС подля совєтьского прикладу, реалізованого на бывшій Підкарпатьскій Руси (по р. 1946  – Закарпатьскій области Україны) вырїшыла, же списовный україньскый язык буде списовным языком Русинів на Словеньску а Русины урядно ся будуть означовати як жытелї україньской народности, # третя етапа є звязана з тзв. українізачным процесом, т. є. зо взником і роботов професіоналных україньскых народностных і културных інштітуцій в русиньскім реґіонї в першій половинї 50-х років 20. ст., підпорованых  чеськословеньсков владов (Катедра україньского языка і літературы і Выскумный кабінет україністікы на ФФ в Пряшові УПЙШ в Кошіцях, УНТ і ПУНА в Пряшові, МУК у Свіднику, [[КСУТ]] у Пряшові, Україньске оддїлїня в Пряшові СПВ в Братїславі, [[КСУТ]], яке вдавало белетрію, научну літературу і учебникы україньского языка, редакції ''Нове життя, Дружно вперед, Дукля''), Україньске штудіо СРо в Пряшові і ін.). Історія списовного языка Русинів потверджує, же недостаток властной інтеліґенції, котра бы была главным представителём і ведучов силов у процесї розвоя і утверджованя народной ідентіты, быв главнов прічінов того, же Русины нїґда не были схопны довести ідею властного списовного языка до успішного кінця. Історія русиньского языка охоплює дакілько сторіч. Лем од другой половины [[XIX. стороча|XIX. ст.]] ся розлічны варіанты русиньского языка зачали вжывати в школах, публікаціях, періодічных выданях і в уряднім контактї. Але непозераючі на то, же русиньскый язык нїґда не быв штатным языком, у розлічнім часї і в розлічных країнах, де жыли [[Русины]], русиньскый язык набывав офіціалный статус в рамках автономных теріторій, як наприклад, у меджівойновій [[Підкарпатьска Русь|Підкарпатьскій Руси]] як части [[Чеськословеньско|Чеськословеньска]] і по [[Друга світова война|другій світовій войнї]] у [[Войводина|Войводинї]], бывшій [[Югославія|Югославії]]. Повойновый час (од [[1945]] року) быв окреме тяжкый про русиньскый язык. Стало так зато, бо по другій світовій войнї і по приходї до влады комуністів у вшыткых европскых країнах, де жыли Русины (окрем бывшой Югославії), русиньскый язык быв выголошеный за діалект [[Україньскый язык|україньского языка]]. Хоць русиньскы діалекты ся продовжовали вжывати, літературна форма языка была вышмарена зо школ, періодічных выдань і публікацій. Докінця діалектны тексты у фолклорных зборниках або приклады русиньской белетрістікы у літературных антолоґіях, вшыткы мусили быти „українізованы“ перед тым, як ся зачали друковати. Така сітуація ся радікално змінила внаслїдку револуцій [[1989]] року і впаджіня комунізму в Совєтьскім союзї. Од того часу русиньскый язык ся назад вжывать в розлічных сполоченьскых діскурзах. Як підкреслёвав знамый славіста, академік Нікіта Ільїч Тольстой, высвітлюючі возроджіня інтересу к русиньскому языку, ''„ідея того літературного языка не є плодом фантазії або представ окремых особ або ґруп, але презентує природне желаня людей мати язык, котрый бы не зіставав лем яковсь письменнов, мертвов формов, але абы быв шыроковжываный, т. є. вжывав бы ся в розлічных сферах жывота“''. В усилю реалізовати тоту ідею, было дакілько спроб кодіфіковати язык. У Новембрї 1992 року вдяка події, яка ся стала знама як Першый конґрес русиньского языка, публіцісты і учены з розлічных штатів ся стрітили в Словеньску і вырїшыли прияти такзваный „романшскый прінціп“, значіть процес кодіфікації языка зреалізованый ретороманшсков меншинов у Швайчарьску. То значіло створити літературну форму про кажду країну, де Русины жыли (у Польску, Словеньску, Українї і бывшій Югославії), а потім тыж продіскутовати можность створити з тых штирёх варіантів шпеціфічне койне або єден літературный язык про вшыткы реґіоны. === Русиньскый языковый вопрос в роках 1918–1989 === Од кінця [[1918]] р. русиньскый языковый вопрос ся зачав рїшати в новій політічній сітуації. Од новембра 1918 до мая [[1919]] Русины, подобно як і іншы народности бывшой австро-угорьской монархії, на засїданях народных рад діскутовали о своїй будучности. Діскузії ся вели навколо дакількох політічных алтернатів: ''„автономія в рамках [[Мадярьско|Мадярька]]; повна самостатность; споїня з [[Російска імперія|Росіёв]], [[Україна|Українов]] або з новов Чеськословеньсков републіков“''.<ref>МАГОЧІЙ, Павло Роберт: ''Формування національної самосвідомості...'', с. 88. Переклад А. П.</ref> Тоты алтернатівы выпливали і з традічных політічных і културных концепцій русиньскых репрезентантів. Але наслїдный меджінародный розвой в 1919 р. створив условія про практічну реалізацію лем єдной з них – споїня з Чеськословеньском. Русиньскы лідры чекали, же теріторія южно од Карпат, на котрій жыли, стане ''„третїм“'' штатом Чеськословеньской републікы.<ref>Русиньскы лідры підтримовали погляд, же новый штат бы мав быти федератівнов републіков з назвов ''Чехо-Словако-Русинія'' (по чеськы: ''Česko-slovensko-ruská republika''). О тім поз. діскузію в Švorc, Peter: ''Podkarpatskí Rusíni a ich vyrovnanie sa s česko-slovenskou štátnosťou.'' In Valenta, Jaroslav et al. (ed.): ''Československo 1918–1938: osudy ve střední Evropě.'' Praha, 1999, с. 194–200.</ref> Лемже їх надїї ся не сповнили, бо Чеськословеньско вырїшыло намісто федералного моделу будовати централізованый штат. Презідент і основатель Чеськословеньска [[Томаш Ґарік Масарік|Томаш Ґ. Масарік]] і влада републікы узнали Русинам право на самосправованя, зато ся на політічній мапі зъявила нова провінція – ''Підкарпатьска Русь'' з даякым ступнём самосправы ці автономії, котры были ґарантованы меджінародныма договорами (Сен Жермен, 1919 і Тріанон, 1920) і чеськословеньсков конштітуціов (1920). Але наслїдком такого рїшіня проблему ся мусило одступити од реалізації первістной жадости Руськой народной партії (''Русская народная партия'') – зъєдинити вшыткы реґіоны, в якых жыли Русины, ''„од рікы Попрад (в Спіській жупі) аж по ріку Тису (в Марамороській жупі)“''.<ref>Ціт. подля МАҐОЧІЙ, Павел Роберт: ''Русины на Словенську...'', с. 157.</ref> Русиньскы села пряшівского реґіону были частёв выходословеньскых жуп. То значіло, же Русины на Словеньску были попершыраз выразнїше адміністратівно оддїлены од своїх братів на выходї. В рамках Чеськословеньска, інтеґралнов частёв якого ся стала переважна часть угорьскых Русинів (коло 80%), з правного боку быв їх статус народности, а таксамо і їх языка, дость шпеціфічный. На Підкарпатьскій Руси ''„містный язык“'' ся став (вєдно з чеськым языком), єдным з двох офіціалных ''„штатных“'' языків. Чеськословеньска влада уж 18. новембра 1919 в Ужгородї выдала ''Ґенералный штатут про орґанізацію і адміністрацію Підкарпатьской Руси'',<ref>''Generální statut pro organisaci a administraci Podkarpatské Rusi č. 26539/19 m. r.'' быв опублікованый у формі прокламації, т. є. публічного выголошіня під чіслом „прес. 299“. Ціт. подля Зоркій, Николай: ''Споръ о языкѣ в Подкарпатской Руси и чешская Академія Наукъ./Какъ освѣдомляетъ д-ръ Иванъ Панькевичъ чешскую публику о нашихъ языковыхъ дѣлахъ.'' Ужгородъ, 1926, с. 11.</ref> в якім назначіла рїшіня языкового вопросу Русинів: навчалным і урядным языком ся мав стати ''„народный язык“''. Штатут рекомендовав тыж ''„орґанізовати якнайскорше русиньскы школы“'', причім русиньскый язык бы быв навчалным языком у першых класах а поступно тыж у высшых класах у вшыткых [[Русиньске школство|школах]].<ref>Зоркій, Николай: ''Споръ о языкѣ в Подкарпатской Руси...'', с. 13.</ref> Вдяка новій політічній сітуації і демократічній сістемі Чеськословеньской републікы, Русины здобыли шансу учіти ся і публіковати в ''„містнім“'' языку. Але невырїшеный проблем ''„достойности“'' – языковой і етнічной – їх назад поставив перед ділему: котрый язык бы то мав быти? Єдны были такого погляду, же містны діалекты Русинів бы ся мали стати основов про самостатный русиньскый списовный язык, котрый бы ся розвивав на базї Чопеёвого словника і Волошиновых учебників з кінця XIX. ст. Другы, переважно еміґранты з выходной Галичі, підкреслёвали, же діалекты Русинів суть діалектами україньского языка, зато україньскый язык бы мав стати списовным языком Русинів. Третя ґрупа рекомендовала притримовати ся російского языка і містным жытелям помагала навчіти ся тот язык. На роздїл од Підкарпатьской Руси, Русины на Словеньску в тім періодї не мали статус ''„штатотворного народа“''. Были поважованы лем за народностну меншыну, котра на основі конштітуції мала право хосновати материньскый русиньскый язык в [[Русиньске школство|школстві]] і в общественнім жывотї, а таксамо право на пропаґацію русиньской културы. Правда, выникали многы проблемы, кедь тоты законы было треба увести до жывота.<ref>MAGOCSI, Paul Robert: ''Národ znikadiaľ, ilustrovaná história karpatských Rusínov.'' Prešov, 2007, с. 78.</ref> Найвыразнїше то было в [[Русиньске школство|школстві]]: в школьскім роцї 1923/1924 на выходнім Словеньску было лем 95 народных [[Русиньске школство|школ]], в котрых ся вжывав русиньскый діалект. Докінця і презідент Масарік быв мушеный по крітіках америцькых Русинів конштатовати, же ''„штатістікы досправды прозраджують, же Русины на Словеньску не мають адекватну кількость школ“''.<ref>Ціт. подля ВАНАТ, Іван: ''Шкільне питання на Пряшівщині під час домюнхенської республіки''. In ''Дукля'', XIV, 5, Пряшів, 1966, с. 63. Переклад А. П.</ref> Тот факт, як і полемікы навколо (з погляду Русинів) некоректного списованя людей і вопросів становлїня граніцї з Підкарпатьсков Русёв, сімболізовали новый феномен – наростаня непорозумінь меджі Словаками і Русинами, што ся найвеце проявлёвало меджі політічныма дїятелями почас цілого меджівойнового періоду. == Русиньскый язык на сучаснім етапі (діалекты) == === Функціонованя русиньского языка на Словеньску === {{main|Основны сферы функціонованя русиньского языка на Словеньску}} Кодіфікація русиньского языка на Словеньску ([[1995]]) была основным предположінём на заведжіня того языка до розлічных функціоналных сфер жывота Русинів. До року 1995 діалекты Русинів окрем того, же были основным середком комунікації в родинній сферї, т. є. у сферї каждоденного жывота того етніка, вжывали ся в ненорматівній подобі в медіалній, літературній, сценічно-театралній і в конфесійній сферї. [[27. януара]] [[2010]] року Русиньска громада В [[Словеньско|Словацькій републіцї]] припомнянула юбілей – 15 років од кодіфікації русиньского языка. То не є довгый історічный період з погляду списовного языка, зато на ёго сучасный став ся можеме позерати лем як на факт корешпондуючій з ёго раннїм віком. === Функціонованя русиньского языка на Сербску === {{main|Основны сферы функціонованя русиньского языка на Сербску}} === Функціонованя русиньского (лемківского) языка у Польску === {{main|Лемківскый язык}} === Функціонованя русинського языка на Подкарпатю === == Діалекты == [[Файл:Диалекты русинского языка.png|thumb|right|upright=1.25|Мапа русиньскых діалектів]] == Писменность і алфавіт == {{main|Русиньскый алфавіт}} Алфавіт Русиньского языка має 37 букв. {| style="font-family:Microsoft Sans Serif; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:white; text-align:center" | style="width:3em"| А а | style="width:3em"| Б б | style="width:3em"| В в | style="width:3em"| Г г | style="width:3em"| Ґ ґ | style="width:3em"| Д д | style="width:3em"| Е е | style="width:3em"| Є є |- | Ё ё | Ж ж | З з | І і | Ї ї | И и | Ы ы | Й й |- | К к | Л л | М м | Н н | О о | П п | Р р | С с |- | Т т | У у | Ф ф | Х х | Ц ц | Ч ч | Ш ш | Щ щ |- | Ю ю | Я я | ѣ | ь |ъ | | | |} На передачу (означіня) гласных фонем в русиньскім алфавітї хоснуєме: * вісїм нейотованых букв: ''а, е, и, і, ы, о, у, ѣ''; * пять йотованых букв: ''я, ю, є, ё, ї''. На переданя (означіня) согласных фонем в русиньскім алфавітї хоснуєме буквы: ''б, в, г, ґ, д, ж, з, й, к, л, м, н, п, р, с, т, ф, х, ц, ч, ш, щ''. == Лінґвістічна характерістіка == === Морфолоґія === Слова в языку ся дїлять подля того, што называють (''повнозначны слова''), або якы одношіня меджі словами выражають (''неповнозначны, помічны слова''). На основі того звычайнї роздїлюєме вшыткы слова языка на десять частей речі, з котрых є шість повнозначных (''автосемантічных''), три помічны (''сінсемантічны'') а остатня часть речі выражать лем почутя і інтенції. В русиньскім языку є десять [[части речі|частей речі]]: [[назывникы]] (субстантівы), [[придавникы]] (адъєктівы), [[містоназывникы]] (прономіна), [[чісловникы]] (нумералії), [[часослова]] (вербум), [[присловникы]] (адвербії), [[приназывникы]] (препозіції), [[злучникы]] (конъюнкції), [[часткы]] (партікулы), [[чутєслова]] (інтеръєкції). Повнозначні є назывникы: (''сын, пес, хыжа, штат''), придавникы (''добрый чоловік, сестрина хыжа''), чісловникы (''єден, другый, трёми''), містоназывникы (''я, тот, што, там, вшыткы''), часослово (''мама біґлює, гырмить, дїдо сивіє''), присловникы (''красно/-нї співать, завтра прийде, є тепло, барз прісный'') Помічны: приназывникы (''на дворї, з няньком, коло тебе''), злучникы (''брат і сестра; обіцяв, же напише''), часткы (''лем два рокы; не пише''). Ни к повнозначным, ни к помічным не належыть чутєслова – інтеръєкції (слова выражаючі волю, почутя і восприятя) Наприклад: ''Ой! Ах! Ха-ха-ха! Гав-гав!'' Слова выражають взаємны одношіня в речінї своїма формами. На основі того, ці слово може або не може мати різны (роздїлны) формы, дїлиме части речі на ''змінны'' і ''незмінны''. К ''змінным'' частям речі ся односять: назывникы, придавникы, чісловникы, містоназывникы – склонюють ся, і часослова – часують ся. Остатнї части речі суть ''незмінны''. Катеґорія паду, в русиньскім языку ся реалізує в шестёх рядах форм (а з вокатівом – в семох), котры творять сістему падовых форм: # [[номінатів]] – ''хто? што?'' # [[ґенітів]] – ''кого? чого?'' # [[датів]] – ''кому? чому?'' # [[акузатів]] – ''кого? што?'' # [[локал]] – ''(о) кім? (о) чім?'' # [[інштрументал]] – ''(з) кым? (з) чім?'' # [[вокатів]] (клична форма) – ''ословлїня'' В тій сістемі форм номінатів є основнов словниковов формов і называть ся ''прямым падом'', а остатнї пады ся называють ''непрямыма''. ==== Назывникы (Субстантівы) ==== {{main|Назывникы}} Назывник (тыж ''субстантів'') є незмінна [[части речі|часть речі]], повнозначне слово, котре означає назвы особ, звірят, предметів, властностей і дїй. Назывник є головнов (і кедь не єдинов) частёв речі, котрый у [[речіня (лінґвістіка)|речіню]] выступує як [[арґумент]] [[часослова]]. У русиньскій ґраматіцї то є єдна з десятёх [[части речі|частей речі]]. ===== Род назывників ===== {{main|Род назывників}} Род є основным знаком каждого назывника. Природный род є лем мужскый і женьскый, але подля ґраматічного роду ся назывникы задїлюють до трёх родів: мужского (''брат'', ''вітор'', ''гриб''), женьского (''сестра'', ''доля'', ''совість'') і середнёго (''куря'', ''окно'', ''поле''). В русиньскім языку суть дакотры назывникы сполочного (або двоякого) роду: ''сирота'', ''калїка'', ''потвора'', ''пянюга'' і т. п. ===== Чісло назывників ===== {{main|Чісло назывників}} Катеґоріов чісла ся означать кількость предметів названых даным назывником. В русиньскім языку розлишуєме дві формы чісла: єднотне чісло (сінґулар) і множне чісло (плурал). Форма єднотного чісла означать, же названый предмет треба розуміти як єден, вычлененый із якогось множества предметів (''хыжа'', ''окно'', ''чоловік'', ''воробель''). Форма множного чісла указує, же названый предмет ся розумить як два і веце єднакых предметів (''хыжы'', ''окна'', ''люде'', ''вороблї''). ==== Містоназывникы (Прономіна) ==== {{main|Містоназывникы}} Містоназывникы (тыж прономіна, з [[латиньскый язык|латиньского]] pro-nomen – „за-імя“) є єдным з повнозначных змінных частей речі. Є то фактічно заперта ґрупа выразів. Містоназывникы заступують іншы части речі як назывникы, придавникы ці чісловникы. З той причіны містоназывникы односиме к указуючім словам. ==== Чісловникы (Нумералії) ==== {{main|Чісловникы}} Чісловникы суть зміннов частёв речі. Называють кількость (множество) особ, предметів, дїй, властностей і їх порядок. Записують ся чіслом (ціфров) або словом. ==== Придавникы ==== {{main|Придавникы}} Придавникы (тыж адъєктівы, з [[латиньскый язык|латиньского]] nomen adiectivum < adiectum „тото, што лежыть піля“) суть повнозначны змінны [[части речі]], котры передають властности або одношіня назывників. У языках, якы розлишують роды, ся назывникы справила згодують з родом назывника, котрый розвивають. ==== [[Приназывникы]] ==== {{main|Приназывникы}} Приназывникы стоять все перед тым [[Мена|меном]], з котрым ся вяжуть: ''выйти'' з ''хыжы'', ''пришов'' меджі ''людей'', ''дївча'' із ''валалу'', ''положыв'' на ''стіл'', ''стоїть'' за ''стїнов'', ''лежав'' під ''орїхом'' і т. д. З прикладів видно, же приназывникы придають або доповнюють різнородне значіня непрямых падів (просторове, часове, прічінне, цїлёве, порівнуюче, способове і др.). Подля свого походжіня ся приназывникы дїлять на неодводжены (прімарны) і одводжены (секундарны). Подля своёй штруктуры ся приназывникы дїлять на просты і зложены. К неодводженым односиме тоты приназывникы, што суть стародавны і стратили своє споїня із словами свого походжіня, напр.: ''о, од, без, в, над, до, за, к, ід, з, із, по'' і ін. К одводженым односиме приназывникы, што взникли од форм повнозначных слов по стратї свого первістного значіня, напр.: ''коло, подля, перед і т. д., а тыж такы, што ся ужывають в двоякім значіню, напр.: близко, навколо, спереду, зднука'' і др. Приклады вязаня (споёваня) приназывників з непрямыма падами: * з [[ґенітів]]ом: ''без, близко, до, з (зо), за, коло, од, подля, проти/проти, серед, спід, споза, у, окрем, вздовж, мімо, пля/попля, сперед, простів, із-за'' і др.; * з датівом: ''к (ку)'', ід; * з акузатівом: ''за, на, над, меджі, помеджі, по, поза, попід, про, через, в/во, о, під, през, понад, кріз, попід, змеджі, спомеджі;'' * з локалом: ''в, на, о, по, попри, при''; * з інштрументалом: ''з, за, із, над, меджі, перед, під/підо, долов/долї, горї.'' == Приклады языка == === Поздравы і вінчованя === — ''Добре рано!'' — ''Добрый день!'' — ''Добрый вечур!'' — ''Добру ніч!'' — ''Слава Ісусу Хрісту!'' (Одповідь: ''Слава навікы!'') — ''Хрістос раждаєт ся!'' (Одповідь: ''Славіте єго!'') — ''Хрістос воскрес!'' (Одповідь: ''Воістину воскрес!'') — ''Дай, Боже, щастя!'' (Одповідь: ''Дай, Боже, і Вам!'') — ''Вітай!'' (Одповідь: ''Дякую!'') — ''Вітайте в нас!'' (Одповідь: ''Дякую!/Дякуєме!'') — ''Як ся ма(є)ш?'' (Одповідь: ''Дякую, добрї!'' ''Дякую, іде то!'' ''Дякую, помалы.'') — ''Як ся ма(є)те Вы (вы)?'' (Одповідь: ''Дякую/дякуєме, добрї!'' ''Дякую/дякуєме, іде то!'' ''Дякую/дякуєме, помалы.'') — ''Дякую, файного (вам) дня!/вечера!'' (Одповідь: Дякую, вам тыж'') — ''Я ся маю добрї.'' — ''Я ся маю плано.'' — ''Тїшить ня/нас!'' — ''І мене тїшить!'' — ''Прошу, подьте дале!'' — ''Няй ся любить!'' — ''Перебачте!'' — ''Досвіданя!'' — ''Май ся!'' — ''Майте ся добрї!'' — ''Збогом!'' — ''Агой!'' — ''Чау!'' — ''Вшытко добре!'' — ''Красный день!'' — ''Приємный вечур!'' — ''Вшытко найлїпше!'' — ''Добру забаву!'' — ''Щастливу путь!'' — ''Щастливо ся вернийте!'' — ''Няй вам смакує!'' — ''На здравя!'' == Далше чітаня == * ''A new Slavic language is born. The Rusyn literary language in Slovakia.'' Ed. [[Павел Роберт Маґочій|Paul Robert Magocsi]]. New York 1996. * [[Павел Роберт Маґочій|Magocsi, Paul Robert]]. ''Let's speak Rusyn. {{lang|rue|Бісідуйме по-руськы}}.'' Englewood 1976. * [[Александр Дуліченко|Aleksandr Dmitrievich Dulichenko]]. ''Jugoslavo-Ruthenica. Роботи з рускей филолоґиї.'' Нови Сад 1995. * Taras Kuzio, "[https://web.archive.org/web/20090327140741/http://www.taraskuzio.net/Nation%20and%20State%20Building_files/national-rusyns.pdf The Rusyn question in Ukraine: sorting out fact from fiction]", Canadian Review of Studies in Nationalism, XXXII (2005) * [[Елейн Русинко|Elaine Rusinko]], "Rusinski/Ruski pisni" selected by Nataliia Dudash; "Muza spid Karpat (Zbornik poezii Rusiniv na Sloven'sku)" assembled by Anna Plishkova. Books review. "The Slavic and East European Journal, Vol. 42, No. 2. (Summer, 1998), pp. 348–350. [http://links.jstor.org/sici?sici=0037-6752(199822)1%3A42%3A2%3C348%3ARP%3E2.0.CO%3B2-A JSTOR archive] * [[Анна Плішкова |Плішкова Анна]] [Anna Plishkova] (ed.): Муза спід Карпат (Зборник поезії Русинів на Словеньску). [Muza spid Karpat (Zbornik poezii Rusiniv na Sloven'sku)] Пряшів: [[Русиньска оброда]], 1996. * Marta Harasowska. "Morphophonemic Variability, Productivity, and Change: The Case of Rusyn", Berlin; New York: Mouton de Gruyter, 1999, {{ISBN| 3-11-015761-6}}. * [http://links.jstor.org/sici?sici=0097-8507%28200009%2976%3A3%3C728%3AMVPACT%3E2.0.CO%3B2-L Book review] by Edward J. Vajda, Language, Vol. 76, No. 3. (Sep., 2000), pp.&nbsp;728–729. * [[Иван Поп|I. I. Pop]], [[Павел Роберт Маґочій|Paul Robert Magocsi]], Encyclopedia of Rusyn History and Culture, University of Toronto Press, 2002, {{ISBN| 0-8020-3566-3}}. * [[Анна Плішкова|Plišková, Anna]]: Rusínsky jazyk na Slovensku: náčrt vývoja a súčasné problémy. Prešov: Metodicko-pedagogické centrum, 2007, 116 s. [http://www.unipo.sk/public/media/11525/Rusinsky_jazyk_na_Slovensku.pdf Slovak] [http://www.unipo.sk/public/media/11530/Rusinsky_jazyk_na_Slovensku_1.pdf Rusyn] * [[Ігор Керча|Керча, Ігор]]: Словник русинсько-руськый Ужгород: ПолиПринт, 2007. https://jazyk.rueportal.eu/slovnyk * {{cite web|url=https://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/148/signatures?p_auth=9E1g9uJz|title=Chart of signatures and ratifications of Treaty 148|first=|date=16 December 2021|website=|publisher=Council of Europe|access-date=16 December 2021|ref={{SfnRef|Council of Europe|2021}}|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210815200727/https://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/148/signatures?p_auth=9E1g9uJz|url-status=live}} == Екстерны одказы == * [https://web.archive.org/web/20080509123945/http://www.rusyn.org/rusyns-language.html Rusyn language at the World Academy of Rusyn Culture] * [https://web.archive.org/web/20190907085147/http://www.rusynacademy.sk/rusynski/rusyn_jazyk.html Русиньскый язык на Академії русиньской културы в Словеньскій републіцї] * [http://www.ethnologue.com/language/rue Ethnologue report for Rusyn] * {{cite web |title=Ruthenian Greek Catholic Church |publisher= Religiana |url=https://religiana.com/ruthenian-greek-catholic-church-novi-sad |date=2021 |accessdate=2021-09-03}}{{ref-en}} [https://web.archive.org/web/20150919091415/http://www.holosy.sk/tirko/komarnik.mp3 Русиньскый стишок – Наше родне село Комарник] * [http://www.lemslownyk.ugu.pl/ ЛемСловник (Лемківско-польскый / польско-лемківскый словник)] * [https://web.archive.org/web/20140724000453/https://sites.google.com/site/kurslemkivskoho/ Курс лемківского языка] * [https://www.rusyn.fm Русин ФМ] == Референції == {{reflist}} {{Славяньскы языкы}} [[Катеґорія:Славяньскы языкы]] [[Катеґорія:Выходославяньскы языкы]] [[Катеґорія:Русинськый язык]] fv2ahe8ew576gxyow0wiygx1a0vhoo3 170453 170452 2026-09-28T15:10:56Z Flipdot 23893 /* Лінґвоґеоґрафія */ 170453 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Не змыльте|[[Язык Паноньскых Русинів|паноньско-русиньскым]], [[російскый язык|російскым]] і [[руськый язык|руськым языком]]}} {{Інфобокс язык | name = Русиньскый язык<br>rusyn’skŷj jazŷk<ref>{{cite book |last=Ябур |first=В. |last2=Плїшкова |first2=А. |last3=Копорова |first3=К. |title=VIII. Перепис до словацькой латиньской ґрафічной сістемы |year=2021 |publisher=[[Пряшівска універзіта]] в Пряшові |location=[[Пряшів]] |pages=51–53 |language=русиньскы}}</ref> | nativename=русинськый язык, руски язик, руська бесіда | region = {{Flag icon|Ukraine}} [[Україна]]<br />{{Flag icon|Slovakia}} [[Словеньско]]<br />{{Flag icon|Poland}} [[Польско]]<br />{{Flag icon|Hungary}} [[Мадярьско]]<br />{{Flag icon|Romania}} [[Румунія]]<br />{{Flag icon|Serbia}} [[Сербія]]<br />{{Flag icon|Croatia}} [[Хорватія]] | speakers = Одгад: Найменє 600.000.<ref>{{cite book |editor-first=Raymond G., Jr. |editor-last=Gordon | title=Ethnologue: Languages of the World | url=http://www.ethnologue.com | accessdate=2007-04-27 | edition=15th | year=2005 | publisher=SIL International | location=Dallas, TX | isbn=978-1-55671-159-6 |chapter=Ethnologue report for language code:rue (Rusyn) |chapterurl=http://www.ethnologue.com/language/rue}}</ref> <ref>[http://spectator.sme.sk/c/20007597/rusyns-finally-dont-have-to-pretend.html Slovak Spectator - Rusyns finally don't have to pretend]</ref><br />Списованя людей: 70,374. Іде о чісля з офіціалных урядів про штатістікы: * Словеньско – 38,679<ref>{{cite web |url=https://www.scitanie.sk/en/population/basic-results/structure-of-population-by-mother-tongue/SR/SK0/SR |title=? |author= |date= |work= |publisher= |accessdate=2021-11-04}}</ref> * Сербія – 15,626<ref>{{cite web |url=http://webrzs.stat.gov.rs/axd/Zip/eSn31.pdf |title=Final results of the census 2002 |author=Republic of Serbia, Republic Statistical Office |date=24 December 2002 |accessdate=30 Apr 2023 |urlstatus = dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090306111312/http://webrzs.stat.gov.rs/axd/Zip/eSn31.pdf |archivedate=6 March 2009 }}{{ref-en}}</ref> * Україна – 6,725<ref>{{cite web |url=http://2001.ukrcensus.gov.ua/results/nationality_population/nationality_popul2/select_5/?data1=1&box=5.5W&rz=1_1&rz_b=2_1&k_t=00&botton=cens_db |title=Чисельність осіб окремих етнографічних груп украінського етносу та їх рідна мова: УКРАЇНА |author= |date= |work= |publisher= |accessdate=2013-06-03}}</ref> * Хорватія – 2,337<ref>{{cite web |url=http://www.dzs.hr/default_e.htm |title=Republic of Croatia – Central Bureau of Statistics |author= |date= |work= |publisher=Crostat |accessdate=5 September 2010}}</ref> * Польско – 10,000<ref>{{cite web |url=http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_lu_nps2011_wyniki_nsp2011_22032012.pdf |title=Home |author= |date= |work= |publisher=Central Statistical Office of Poland |accessdate=5 September 2010|archiveurl=http://web.archive.org/web/20130116214520/http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_lu_nps2011_wyniki_nsp2011_22032012.pdf|archivedate=16 January 2013}}</ref> * Мадярско – 1,113<ref>{{cite web |url=http://www.nepszamlalas2001.hu/eng/volumes/24/tables/load1_8.html |title=1.8 Population by mother tongue and citizenship, 1960, 2001 |author= |date= |work= |publisher=Hungarian Central Statistical Office |accessdate=3 September 2021}}</ref> * Чесько – 1,106<ref>{{cite web |url=http://www.czso.cz/csu/2005edicniplan.nsf/t/D6002FD8F5/$File/kap_I_05.pdf |title=5. Národnost a Mateřský jazyk |author= |date= |work= |publisher= |accessdate=5 September 2010}}</ref> | familycolor = Indo-European | fam1=[[Індоевропскы языкы|Індоевропска]] | fam2=[[Балтіцько-славяньска языкы|Балтіцько-славяньска]] | fam3 = [[Славяньскы языкы|Славяньска]] | fam4 = [[Выходославяньскы языкы|Выходославяньска]] | script = [[Кіріліця]] ([[Русиньскый алфавіт]]) | nation = {{flag|Сербія}} ([[Войводина]]){{sfn|Council of Europe|2021}}<ref>{{cite web|url=http://www.skupstinavojvodine.gov.rs/?s=aktAPV001&j=EN|title=The Statue of the Autonomous Province of Vojvodina, Serbia|publisher=Skupstinavojvodine.gov.rs|access-date=2012-08-07|archive-date=3 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120303072347/http://www.skupstinavojvodine.gov.rs/?s=aktAPV001&j=EN|url-status=live}}</ref> | minority = {{flag|Босна і Герцеґовина}}{{sfn|Council of Europe|2021}}<br>{{flag|Хорватія}}<ref>(в [[Миклошевци]] и [[Петровци]])</ref><ref name="Prijedlog izvještaja">{{cite web|url=https://vlada.gov.hr/UserDocsImages//Sjednice/Arhiva//125.%20-%2023.pdf|title=PETO IZVJEŠĆE REPUBLIKE HRVATSKE O PRIMJENI EUROPSKE POVELJE O REGIONALNIM ILI MANJINSKIM JEZICIMA, page 36|format=PDF|accessdate=22. januar 2015}}</ref>{{sfn|Council of Europe|2021}}<br>{{flag|Чесько}}{{sfn|Council of Europe|2021}}<br>{{flag|Мадярьско}}{{sfn|Council of Europe|2021}}<ref>{{cite web|url=http://languagecharter.eokik.hu/sites/StatesParties/Hungary.htm |title=Implementation of the Charter in Hungary |work=Database for the European Charter for Regional or Minority Languages|publisher=Public Foundation for European Comparative Minority Research|access-date=16 June 2014|url-status = dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140227004902/http://languagecharter.eokik.hu/sites/StatesParties/Hungary.htm|archive-date=27 February 2014}}</ref><br/>{{flag|Польско}}{{sfn|Council of Europe|2021}}<ref>{{cite web|url=http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/download/86/13148/I_RAPORT__Europejska_karta_jezykow_regionalnych_lub_mniejszosciowych.pdf |title= I Raport dla Sekretarza Rady Europy z realizacji przez Rzeczpospolitą Polską postanowień ''Europejskiej karty języków regionalnych lub mniejszościowych'' |access-date=28 April 2019|url-status = dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140701233021/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/download/86/13148/I_RAPORT__Europejska_karta_jezykow_regionalnych_lub_mniejszosciowych.pdf|archive-date=1 July 2014}}</ref><br>{{flag|Румуньско}}{{sfn|Council of Europe|2021}}<br/>{{flag|Словеньско}}<ref>(в селах над 15% Русинів)</ref>{{sfn|Council of Europe|2021}}<ref>{{cite web|url=http://www.zbierka.sk/sk/predpisy/204-2011-z-z.p-34161.pdf|title=Zákon 204/2011 Z.z|accessdate=2013-06-03}}</ref> | iso1 = | iso2 = | iso3 = rue | image=[[Файл:Idioma rusino.PNG|260px]] }} '''Руси́ньскый язы́к''' (''руська бесіда'', ''руснацькый язык'', ''руски язик'') є [[выходославяньскы языкы|выходославяньскый язык]], котрым говорять [[Русины]] в части Середнёй і Южной Европы. Найвеце носителїв языка жыє в области знама як [[Карпатська Русь|Карпатьска Русь]], котра обсягує од [[Подкарпатя|Підкарпатя]] на запад до [[Словеньско|выходного Словеньска]] і [[Польско|юго-выходного Польска]]. В [[Сербія|сербскій]] [[Войводина|Войводинї]] ся находить ай велике паноньско-русиньске языкове сполоченство, як і русиньска діаспора по цїлім світї. Подля Европской хартії реґіоналных або меншыновых языків є русиньскый язык урядно узнаный як храненый меншыновый язык в Боснї і Герцеґовинї, Хорватії, Мадярьску, Румуньску, Польску (як [[лемківскый язык|лемківскый]]), Сербії і на Словеньску. Класіфікація русиньского языка як языка або діалекту є предметом контроверзії. Чеськы, словеньскы і даякы польскы і сербскы лінґвісты го беруть за самостатный язык (з властным кодом ISO 639-3), тогды як іншы учены<sup>''[котры?]''</sup> (в Українї, в Польску, Сербії і Румуньску) го беруть за україньскый діалект.{{Жрідло}} == Лінґвоґеоґрафія == {{Main|Геолингвистика}} Русины (веце шпеціфічно ''Карпаторусины'') жыють в [[Закарпатьска область|Закарпатьскій области]] [[Україна|Україны]], на северовыходї [[Словеньско|Словеньска]], юговыходї [[Польско|Польска]] (де суть часто называны 'Лемко', з їх характерістічного слова лем, або Лишак) і [[Мадярьско|Мадярску]] (де люде і їх язык ся зове ''Рутен''). === Ґеоґрафічне розложіня діалектів === == Історія языка == Вшыткы пробы вытворити списовный язык про карпатьскых Русинів, якы сягають до 17. і зачатку 18. ст., были орьєнтованы на штири языкы: # церьковнославяньскый, або точнїше на закарпатьскый варіант церьковного церьковнославяньского языка (2. половина 18. ст. до р.  1848), # російскый язык (2. половина 19. ст., меджівойновый період 1919 – 1939), # україньскый (20. i 30. рокы 20. ст., але главно період од шк. р. 1953/54), # містны русиньскы діалекты (17. ст. і зачаток 18. ст., друга половина 19. ст., перша половина 20. ст., але главно по р. 1989). Церьковнославяньскый язык нїґда не міг выповняти тоту задачу зато, бо служыв лем на набоженьскы цілї і сторочами ся в славяньскім світі на іншы цілї ани не вжывав. [[Російскый язык]] наперек многым пробам часто барз способных філолоґів як списовный язык не запустив корїня в русиньскім реґіонї главно зато, бо ёго языкова штруктура ся значно одлишовала од языковой штруктуры русиньского языка. Покы іде о україньскый язык, найважнїша проба прияти го за списовный язык Русинів ся зреалізовала в 20. ст. В процесї адоптації україньского языка за списовный язык словеньскых Русинів мож выдїлити три етапы: # кінцём 20. років были пробы адоптовати закарпатьскый варіант списовного україньского языка # друга етапа ся зачінать роком 1945 а кінчіть шк. р. 1952/53, коли україньскый язык быв адміністратівно заведженый як навчалный (учебный) язык на северовыходній Словакії (в селах, де жыє русиньске жытельство) і установленый як „єдиный списовный язык Русинів“. КПС подля совєтьского прикладу, реалізованого на бывшій Підкарпатьскій Руси (по р. 1946  – Закарпатьскій области Україны) вырїшыла, же списовный україньскый язык буде списовным языком Русинів на Словеньску а Русины урядно ся будуть означовати як жытелї україньской народности, # третя етапа є звязана з тзв. українізачным процесом, т. є. зо взником і роботов професіоналных україньскых народностных і културных інштітуцій в русиньскім реґіонї в першій половинї 50-х років 20. ст., підпорованых  чеськословеньсков владов (Катедра україньского языка і літературы і Выскумный кабінет україністікы на ФФ в Пряшові УПЙШ в Кошіцях, УНТ і ПУНА в Пряшові, МУК у Свіднику, [[КСУТ]] у Пряшові, Україньске оддїлїня в Пряшові СПВ в Братїславі, [[КСУТ]], яке вдавало белетрію, научну літературу і учебникы україньского языка, редакції ''Нове життя, Дружно вперед, Дукля''), Україньске штудіо СРо в Пряшові і ін.). Історія списовного языка Русинів потверджує, же недостаток властной інтеліґенції, котра бы была главным представителём і ведучов силов у процесї розвоя і утверджованя народной ідентіты, быв главнов прічінов того, же Русины нїґда не были схопны довести ідею властного списовного языка до успішного кінця. Історія русиньского языка охоплює дакілько сторіч. Лем од другой половины [[XIX. стороча|XIX. ст.]] ся розлічны варіанты русиньского языка зачали вжывати в школах, публікаціях, періодічных выданях і в уряднім контактї. Але непозераючі на то, же русиньскый язык нїґда не быв штатным языком, у розлічнім часї і в розлічных країнах, де жыли [[Русины]], русиньскый язык набывав офіціалный статус в рамках автономных теріторій, як наприклад, у меджівойновій [[Підкарпатьска Русь|Підкарпатьскій Руси]] як части [[Чеськословеньско|Чеськословеньска]] і по [[Друга світова война|другій світовій войнї]] у [[Войводина|Войводинї]], бывшій [[Югославія|Югославії]]. Повойновый час (од [[1945]] року) быв окреме тяжкый про русиньскый язык. Стало так зато, бо по другій світовій войнї і по приходї до влады комуністів у вшыткых европскых країнах, де жыли Русины (окрем бывшой Югославії), русиньскый язык быв выголошеный за діалект [[Україньскый язык|україньского языка]]. Хоць русиньскы діалекты ся продовжовали вжывати, літературна форма языка была вышмарена зо школ, періодічных выдань і публікацій. Докінця діалектны тексты у фолклорных зборниках або приклады русиньской белетрістікы у літературных антолоґіях, вшыткы мусили быти „українізованы“ перед тым, як ся зачали друковати. Така сітуація ся радікално змінила внаслїдку револуцій [[1989]] року і впаджіня комунізму в Совєтьскім союзї. Од того часу русиньскый язык ся назад вжывать в розлічных сполоченьскых діскурзах. Як підкреслёвав знамый славіста, академік Нікіта Ільїч Тольстой, высвітлюючі возроджіня інтересу к русиньскому языку, ''„ідея того літературного языка не є плодом фантазії або представ окремых особ або ґруп, але презентує природне желаня людей мати язык, котрый бы не зіставав лем яковсь письменнов, мертвов формов, але абы быв шыроковжываный, т. є. вжывав бы ся в розлічных сферах жывота“''. В усилю реалізовати тоту ідею, было дакілько спроб кодіфіковати язык. У Новембрї 1992 року вдяка події, яка ся стала знама як Першый конґрес русиньского языка, публіцісты і учены з розлічных штатів ся стрітили в Словеньску і вырїшыли прияти такзваный „романшскый прінціп“, значіть процес кодіфікації языка зреалізованый ретороманшсков меншинов у Швайчарьску. То значіло створити літературну форму про кажду країну, де Русины жыли (у Польску, Словеньску, Українї і бывшій Югославії), а потім тыж продіскутовати можность створити з тых штирёх варіантів шпеціфічне койне або єден літературный язык про вшыткы реґіоны. === Русиньскый языковый вопрос в роках 1918–1989 === Од кінця [[1918]] р. русиньскый языковый вопрос ся зачав рїшати в новій політічній сітуації. Од новембра 1918 до мая [[1919]] Русины, подобно як і іншы народности бывшой австро-угорьской монархії, на засїданях народных рад діскутовали о своїй будучности. Діскузії ся вели навколо дакількох політічных алтернатів: ''„автономія в рамках [[Мадярьско|Мадярька]]; повна самостатность; споїня з [[Російска імперія|Росіёв]], [[Україна|Українов]] або з новов Чеськословеньсков републіков“''.<ref>МАГОЧІЙ, Павло Роберт: ''Формування національної самосвідомості...'', с. 88. Переклад А. П.</ref> Тоты алтернатівы выпливали і з традічных політічных і културных концепцій русиньскых репрезентантів. Але наслїдный меджінародный розвой в 1919 р. створив условія про практічну реалізацію лем єдной з них – споїня з Чеськословеньском. Русиньскы лідры чекали, же теріторія южно од Карпат, на котрій жыли, стане ''„третїм“'' штатом Чеськословеньской републікы.<ref>Русиньскы лідры підтримовали погляд, же новый штат бы мав быти федератівнов републіков з назвов ''Чехо-Словако-Русинія'' (по чеськы: ''Česko-slovensko-ruská republika''). О тім поз. діскузію в Švorc, Peter: ''Podkarpatskí Rusíni a ich vyrovnanie sa s česko-slovenskou štátnosťou.'' In Valenta, Jaroslav et al. (ed.): ''Československo 1918–1938: osudy ve střední Evropě.'' Praha, 1999, с. 194–200.</ref> Лемже їх надїї ся не сповнили, бо Чеськословеньско вырїшыло намісто федералного моделу будовати централізованый штат. Презідент і основатель Чеськословеньска [[Томаш Ґарік Масарік|Томаш Ґ. Масарік]] і влада републікы узнали Русинам право на самосправованя, зато ся на політічній мапі зъявила нова провінція – ''Підкарпатьска Русь'' з даякым ступнём самосправы ці автономії, котры были ґарантованы меджінародныма договорами (Сен Жермен, 1919 і Тріанон, 1920) і чеськословеньсков конштітуціов (1920). Але наслїдком такого рїшіня проблему ся мусило одступити од реалізації первістной жадости Руськой народной партії (''Русская народная партия'') – зъєдинити вшыткы реґіоны, в якых жыли Русины, ''„од рікы Попрад (в Спіській жупі) аж по ріку Тису (в Марамороській жупі)“''.<ref>Ціт. подля МАҐОЧІЙ, Павел Роберт: ''Русины на Словенську...'', с. 157.</ref> Русиньскы села пряшівского реґіону были частёв выходословеньскых жуп. То значіло, же Русины на Словеньску были попершыраз выразнїше адміністратівно оддїлены од своїх братів на выходї. В рамках Чеськословеньска, інтеґралнов частёв якого ся стала переважна часть угорьскых Русинів (коло 80%), з правного боку быв їх статус народности, а таксамо і їх языка, дость шпеціфічный. На Підкарпатьскій Руси ''„містный язык“'' ся став (вєдно з чеськым языком), єдным з двох офіціалных ''„штатных“'' языків. Чеськословеньска влада уж 18. новембра 1919 в Ужгородї выдала ''Ґенералный штатут про орґанізацію і адміністрацію Підкарпатьской Руси'',<ref>''Generální statut pro organisaci a administraci Podkarpatské Rusi č. 26539/19 m. r.'' быв опублікованый у формі прокламації, т. є. публічного выголошіня під чіслом „прес. 299“. Ціт. подля Зоркій, Николай: ''Споръ о языкѣ в Подкарпатской Руси и чешская Академія Наукъ./Какъ освѣдомляетъ д-ръ Иванъ Панькевичъ чешскую публику о нашихъ языковыхъ дѣлахъ.'' Ужгородъ, 1926, с. 11.</ref> в якім назначіла рїшіня языкового вопросу Русинів: навчалным і урядным языком ся мав стати ''„народный язык“''. Штатут рекомендовав тыж ''„орґанізовати якнайскорше русиньскы школы“'', причім русиньскый язык бы быв навчалным языком у першых класах а поступно тыж у высшых класах у вшыткых [[Русиньске школство|школах]].<ref>Зоркій, Николай: ''Споръ о языкѣ в Подкарпатской Руси...'', с. 13.</ref> Вдяка новій політічній сітуації і демократічній сістемі Чеськословеньской републікы, Русины здобыли шансу учіти ся і публіковати в ''„містнім“'' языку. Але невырїшеный проблем ''„достойности“'' – языковой і етнічной – їх назад поставив перед ділему: котрый язык бы то мав быти? Єдны были такого погляду, же містны діалекты Русинів бы ся мали стати основов про самостатный русиньскый списовный язык, котрый бы ся розвивав на базї Чопеёвого словника і Волошиновых учебників з кінця XIX. ст. Другы, переважно еміґранты з выходной Галичі, підкреслёвали, же діалекты Русинів суть діалектами україньского языка, зато україньскый язык бы мав стати списовным языком Русинів. Третя ґрупа рекомендовала притримовати ся російского языка і містным жытелям помагала навчіти ся тот язык. На роздїл од Підкарпатьской Руси, Русины на Словеньску в тім періодї не мали статус ''„штатотворного народа“''. Были поважованы лем за народностну меншыну, котра на основі конштітуції мала право хосновати материньскый русиньскый язык в [[Русиньске школство|школстві]] і в общественнім жывотї, а таксамо право на пропаґацію русиньской културы. Правда, выникали многы проблемы, кедь тоты законы было треба увести до жывота.<ref>MAGOCSI, Paul Robert: ''Národ znikadiaľ, ilustrovaná história karpatských Rusínov.'' Prešov, 2007, с. 78.</ref> Найвыразнїше то было в [[Русиньске школство|школстві]]: в школьскім роцї 1923/1924 на выходнім Словеньску было лем 95 народных [[Русиньске школство|школ]], в котрых ся вжывав русиньскый діалект. Докінця і презідент Масарік быв мушеный по крітіках америцькых Русинів конштатовати, же ''„штатістікы досправды прозраджують, же Русины на Словеньску не мають адекватну кількость школ“''.<ref>Ціт. подля ВАНАТ, Іван: ''Шкільне питання на Пряшівщині під час домюнхенської республіки''. In ''Дукля'', XIV, 5, Пряшів, 1966, с. 63. Переклад А. П.</ref> Тот факт, як і полемікы навколо (з погляду Русинів) некоректного списованя людей і вопросів становлїня граніцї з Підкарпатьсков Русёв, сімболізовали новый феномен – наростаня непорозумінь меджі Словаками і Русинами, што ся найвеце проявлёвало меджі політічныма дїятелями почас цілого меджівойнового періоду. == Русиньскый язык на сучаснім етапі (діалекты) == === Функціонованя русиньского языка на Словеньску === {{main|Основны сферы функціонованя русиньского языка на Словеньску}} Кодіфікація русиньского языка на Словеньску ([[1995]]) была основным предположінём на заведжіня того языка до розлічных функціоналных сфер жывота Русинів. До року 1995 діалекты Русинів окрем того, же были основным середком комунікації в родинній сферї, т. є. у сферї каждоденного жывота того етніка, вжывали ся в ненорматівній подобі в медіалній, літературній, сценічно-театралній і в конфесійній сферї. [[27. януара]] [[2010]] року Русиньска громада В [[Словеньско|Словацькій републіцї]] припомнянула юбілей – 15 років од кодіфікації русиньского языка. То не є довгый історічный період з погляду списовного языка, зато на ёго сучасный став ся можеме позерати лем як на факт корешпондуючій з ёго раннїм віком. === Функціонованя русиньского языка на Сербску === {{main|Основны сферы функціонованя русиньского языка на Сербску}} === Функціонованя русиньского (лемківского) языка у Польску === {{main|Лемківскый язык}} === Функціонованя русинського языка на Подкарпатю === == Діалекты == [[Файл:Диалекты русинского языка.png|thumb|right|upright=1.25|Мапа русиньскых діалектів]] == Писменность і алфавіт == {{main|Русиньскый алфавіт}} Алфавіт Русиньского языка має 37 букв. {| style="font-family:Microsoft Sans Serif; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:white; text-align:center" | style="width:3em"| А а | style="width:3em"| Б б | style="width:3em"| В в | style="width:3em"| Г г | style="width:3em"| Ґ ґ | style="width:3em"| Д д | style="width:3em"| Е е | style="width:3em"| Є є |- | Ё ё | Ж ж | З з | І і | Ї ї | И и | Ы ы | Й й |- | К к | Л л | М м | Н н | О о | П п | Р р | С с |- | Т т | У у | Ф ф | Х х | Ц ц | Ч ч | Ш ш | Щ щ |- | Ю ю | Я я | ѣ | ь |ъ | | | |} На передачу (означіня) гласных фонем в русиньскім алфавітї хоснуєме: * вісїм нейотованых букв: ''а, е, и, і, ы, о, у, ѣ''; * пять йотованых букв: ''я, ю, є, ё, ї''. На переданя (означіня) согласных фонем в русиньскім алфавітї хоснуєме буквы: ''б, в, г, ґ, д, ж, з, й, к, л, м, н, п, р, с, т, ф, х, ц, ч, ш, щ''. == Лінґвістічна характерістіка == === Морфолоґія === Слова в языку ся дїлять подля того, што называють (''повнозначны слова''), або якы одношіня меджі словами выражають (''неповнозначны, помічны слова''). На основі того звычайнї роздїлюєме вшыткы слова языка на десять частей речі, з котрых є шість повнозначных (''автосемантічных''), три помічны (''сінсемантічны'') а остатня часть речі выражать лем почутя і інтенції. В русиньскім языку є десять [[части речі|частей речі]]: [[назывникы]] (субстантівы), [[придавникы]] (адъєктівы), [[містоназывникы]] (прономіна), [[чісловникы]] (нумералії), [[часослова]] (вербум), [[присловникы]] (адвербії), [[приназывникы]] (препозіції), [[злучникы]] (конъюнкції), [[часткы]] (партікулы), [[чутєслова]] (інтеръєкції). Повнозначні є назывникы: (''сын, пес, хыжа, штат''), придавникы (''добрый чоловік, сестрина хыжа''), чісловникы (''єден, другый, трёми''), містоназывникы (''я, тот, што, там, вшыткы''), часослово (''мама біґлює, гырмить, дїдо сивіє''), присловникы (''красно/-нї співать, завтра прийде, є тепло, барз прісный'') Помічны: приназывникы (''на дворї, з няньком, коло тебе''), злучникы (''брат і сестра; обіцяв, же напише''), часткы (''лем два рокы; не пише''). Ни к повнозначным, ни к помічным не належыть чутєслова – інтеръєкції (слова выражаючі волю, почутя і восприятя) Наприклад: ''Ой! Ах! Ха-ха-ха! Гав-гав!'' Слова выражають взаємны одношіня в речінї своїма формами. На основі того, ці слово може або не може мати різны (роздїлны) формы, дїлиме части речі на ''змінны'' і ''незмінны''. К ''змінным'' частям речі ся односять: назывникы, придавникы, чісловникы, містоназывникы – склонюють ся, і часослова – часують ся. Остатнї части речі суть ''незмінны''. Катеґорія паду, в русиньскім языку ся реалізує в шестёх рядах форм (а з вокатівом – в семох), котры творять сістему падовых форм: # [[номінатів]] – ''хто? што?'' # [[ґенітів]] – ''кого? чого?'' # [[датів]] – ''кому? чому?'' # [[акузатів]] – ''кого? што?'' # [[локал]] – ''(о) кім? (о) чім?'' # [[інштрументал]] – ''(з) кым? (з) чім?'' # [[вокатів]] (клична форма) – ''ословлїня'' В тій сістемі форм номінатів є основнов словниковов формов і называть ся ''прямым падом'', а остатнї пады ся называють ''непрямыма''. ==== Назывникы (Субстантівы) ==== {{main|Назывникы}} Назывник (тыж ''субстантів'') є незмінна [[части речі|часть речі]], повнозначне слово, котре означає назвы особ, звірят, предметів, властностей і дїй. Назывник є головнов (і кедь не єдинов) частёв речі, котрый у [[речіня (лінґвістіка)|речіню]] выступує як [[арґумент]] [[часослова]]. У русиньскій ґраматіцї то є єдна з десятёх [[части речі|частей речі]]. ===== Род назывників ===== {{main|Род назывників}} Род є основным знаком каждого назывника. Природный род є лем мужскый і женьскый, але подля ґраматічного роду ся назывникы задїлюють до трёх родів: мужского (''брат'', ''вітор'', ''гриб''), женьского (''сестра'', ''доля'', ''совість'') і середнёго (''куря'', ''окно'', ''поле''). В русиньскім языку суть дакотры назывникы сполочного (або двоякого) роду: ''сирота'', ''калїка'', ''потвора'', ''пянюга'' і т. п. ===== Чісло назывників ===== {{main|Чісло назывників}} Катеґоріов чісла ся означать кількость предметів названых даным назывником. В русиньскім языку розлишуєме дві формы чісла: єднотне чісло (сінґулар) і множне чісло (плурал). Форма єднотного чісла означать, же названый предмет треба розуміти як єден, вычлененый із якогось множества предметів (''хыжа'', ''окно'', ''чоловік'', ''воробель''). Форма множного чісла указує, же названый предмет ся розумить як два і веце єднакых предметів (''хыжы'', ''окна'', ''люде'', ''вороблї''). ==== Містоназывникы (Прономіна) ==== {{main|Містоназывникы}} Містоназывникы (тыж прономіна, з [[латиньскый язык|латиньского]] pro-nomen – „за-імя“) є єдным з повнозначных змінных частей речі. Є то фактічно заперта ґрупа выразів. Містоназывникы заступують іншы части речі як назывникы, придавникы ці чісловникы. З той причіны містоназывникы односиме к указуючім словам. ==== Чісловникы (Нумералії) ==== {{main|Чісловникы}} Чісловникы суть зміннов частёв речі. Называють кількость (множество) особ, предметів, дїй, властностей і їх порядок. Записують ся чіслом (ціфров) або словом. ==== Придавникы ==== {{main|Придавникы}} Придавникы (тыж адъєктівы, з [[латиньскый язык|латиньского]] nomen adiectivum < adiectum „тото, што лежыть піля“) суть повнозначны змінны [[части речі]], котры передають властности або одношіня назывників. У языках, якы розлишують роды, ся назывникы справила згодують з родом назывника, котрый розвивають. ==== [[Приназывникы]] ==== {{main|Приназывникы}} Приназывникы стоять все перед тым [[Мена|меном]], з котрым ся вяжуть: ''выйти'' з ''хыжы'', ''пришов'' меджі ''людей'', ''дївча'' із ''валалу'', ''положыв'' на ''стіл'', ''стоїть'' за ''стїнов'', ''лежав'' під ''орїхом'' і т. д. З прикладів видно, же приназывникы придають або доповнюють різнородне значіня непрямых падів (просторове, часове, прічінне, цїлёве, порівнуюче, способове і др.). Подля свого походжіня ся приназывникы дїлять на неодводжены (прімарны) і одводжены (секундарны). Подля своёй штруктуры ся приназывникы дїлять на просты і зложены. К неодводженым односиме тоты приназывникы, што суть стародавны і стратили своє споїня із словами свого походжіня, напр.: ''о, од, без, в, над, до, за, к, ід, з, із, по'' і ін. К одводженым односиме приназывникы, што взникли од форм повнозначных слов по стратї свого первістного значіня, напр.: ''коло, подля, перед і т. д., а тыж такы, што ся ужывають в двоякім значіню, напр.: близко, навколо, спереду, зднука'' і др. Приклады вязаня (споёваня) приназывників з непрямыма падами: * з [[ґенітів]]ом: ''без, близко, до, з (зо), за, коло, од, подля, проти/проти, серед, спід, споза, у, окрем, вздовж, мімо, пля/попля, сперед, простів, із-за'' і др.; * з датівом: ''к (ку)'', ід; * з акузатівом: ''за, на, над, меджі, помеджі, по, поза, попід, про, через, в/во, о, під, през, понад, кріз, попід, змеджі, спомеджі;'' * з локалом: ''в, на, о, по, попри, при''; * з інштрументалом: ''з, за, із, над, меджі, перед, під/підо, долов/долї, горї.'' == Приклады языка == === Поздравы і вінчованя === — ''Добре рано!'' — ''Добрый день!'' — ''Добрый вечур!'' — ''Добру ніч!'' — ''Слава Ісусу Хрісту!'' (Одповідь: ''Слава навікы!'') — ''Хрістос раждаєт ся!'' (Одповідь: ''Славіте єго!'') — ''Хрістос воскрес!'' (Одповідь: ''Воістину воскрес!'') — ''Дай, Боже, щастя!'' (Одповідь: ''Дай, Боже, і Вам!'') — ''Вітай!'' (Одповідь: ''Дякую!'') — ''Вітайте в нас!'' (Одповідь: ''Дякую!/Дякуєме!'') — ''Як ся ма(є)ш?'' (Одповідь: ''Дякую, добрї!'' ''Дякую, іде то!'' ''Дякую, помалы.'') — ''Як ся ма(є)те Вы (вы)?'' (Одповідь: ''Дякую/дякуєме, добрї!'' ''Дякую/дякуєме, іде то!'' ''Дякую/дякуєме, помалы.'') — ''Дякую, файного (вам) дня!/вечера!'' (Одповідь: Дякую, вам тыж'') — ''Я ся маю добрї.'' — ''Я ся маю плано.'' — ''Тїшить ня/нас!'' — ''І мене тїшить!'' — ''Прошу, подьте дале!'' — ''Няй ся любить!'' — ''Перебачте!'' — ''Досвіданя!'' — ''Май ся!'' — ''Майте ся добрї!'' — ''Збогом!'' — ''Агой!'' — ''Чау!'' — ''Вшытко добре!'' — ''Красный день!'' — ''Приємный вечур!'' — ''Вшытко найлїпше!'' — ''Добру забаву!'' — ''Щастливу путь!'' — ''Щастливо ся вернийте!'' — ''Няй вам смакує!'' — ''На здравя!'' == Далше чітаня == * ''A new Slavic language is born. The Rusyn literary language in Slovakia.'' Ed. [[Павел Роберт Маґочій|Paul Robert Magocsi]]. New York 1996. * [[Павел Роберт Маґочій|Magocsi, Paul Robert]]. ''Let's speak Rusyn. {{lang|rue|Бісідуйме по-руськы}}.'' Englewood 1976. * [[Александр Дуліченко|Aleksandr Dmitrievich Dulichenko]]. ''Jugoslavo-Ruthenica. Роботи з рускей филолоґиї.'' Нови Сад 1995. * Taras Kuzio, "[https://web.archive.org/web/20090327140741/http://www.taraskuzio.net/Nation%20and%20State%20Building_files/national-rusyns.pdf The Rusyn question in Ukraine: sorting out fact from fiction]", Canadian Review of Studies in Nationalism, XXXII (2005) * [[Елейн Русинко|Elaine Rusinko]], "Rusinski/Ruski pisni" selected by Nataliia Dudash; "Muza spid Karpat (Zbornik poezii Rusiniv na Sloven'sku)" assembled by Anna Plishkova. Books review. "The Slavic and East European Journal, Vol. 42, No. 2. (Summer, 1998), pp. 348–350. [http://links.jstor.org/sici?sici=0037-6752(199822)1%3A42%3A2%3C348%3ARP%3E2.0.CO%3B2-A JSTOR archive] * [[Анна Плішкова |Плішкова Анна]] [Anna Plishkova] (ed.): Муза спід Карпат (Зборник поезії Русинів на Словеньску). [Muza spid Karpat (Zbornik poezii Rusiniv na Sloven'sku)] Пряшів: [[Русиньска оброда]], 1996. * Marta Harasowska. "Morphophonemic Variability, Productivity, and Change: The Case of Rusyn", Berlin; New York: Mouton de Gruyter, 1999, {{ISBN| 3-11-015761-6}}. * [http://links.jstor.org/sici?sici=0097-8507%28200009%2976%3A3%3C728%3AMVPACT%3E2.0.CO%3B2-L Book review] by Edward J. Vajda, Language, Vol. 76, No. 3. (Sep., 2000), pp.&nbsp;728–729. * [[Иван Поп|I. I. Pop]], [[Павел Роберт Маґочій|Paul Robert Magocsi]], Encyclopedia of Rusyn History and Culture, University of Toronto Press, 2002, {{ISBN| 0-8020-3566-3}}. * [[Анна Плішкова|Plišková, Anna]]: Rusínsky jazyk na Slovensku: náčrt vývoja a súčasné problémy. Prešov: Metodicko-pedagogické centrum, 2007, 116 s. [http://www.unipo.sk/public/media/11525/Rusinsky_jazyk_na_Slovensku.pdf Slovak] [http://www.unipo.sk/public/media/11530/Rusinsky_jazyk_na_Slovensku_1.pdf Rusyn] * [[Ігор Керча|Керча, Ігор]]: Словник русинсько-руськый Ужгород: ПолиПринт, 2007. https://jazyk.rueportal.eu/slovnyk * {{cite web|url=https://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/148/signatures?p_auth=9E1g9uJz|title=Chart of signatures and ratifications of Treaty 148|first=|date=16 December 2021|website=|publisher=Council of Europe|access-date=16 December 2021|ref={{SfnRef|Council of Europe|2021}}|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210815200727/https://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/148/signatures?p_auth=9E1g9uJz|url-status=live}} == Екстерны одказы == * [https://web.archive.org/web/20080509123945/http://www.rusyn.org/rusyns-language.html Rusyn language at the World Academy of Rusyn Culture] * [https://web.archive.org/web/20190907085147/http://www.rusynacademy.sk/rusynski/rusyn_jazyk.html Русиньскый язык на Академії русиньской културы в Словеньскій републіцї] * [http://www.ethnologue.com/language/rue Ethnologue report for Rusyn] * {{cite web |title=Ruthenian Greek Catholic Church |publisher= Religiana |url=https://religiana.com/ruthenian-greek-catholic-church-novi-sad |date=2021 |accessdate=2021-09-03}}{{ref-en}} [https://web.archive.org/web/20150919091415/http://www.holosy.sk/tirko/komarnik.mp3 Русиньскый стишок – Наше родне село Комарник] * [http://www.lemslownyk.ugu.pl/ ЛемСловник (Лемківско-польскый / польско-лемківскый словник)] * [https://web.archive.org/web/20140724000453/https://sites.google.com/site/kurslemkivskoho/ Курс лемківского языка] * [https://www.rusyn.fm Русин ФМ] == Референції == {{reflist}} {{Славяньскы языкы}} [[Катеґорія:Славяньскы языкы]] [[Катеґорія:Выходославяньскы языкы]] [[Катеґорія:Русинськый язык]] sq5p5gyt6yn8zc608hkv3bknbiqjyqu Україньскый язык 0 1138 170454 168916 2026-09-28T15:11:15Z Flipdot 23893 170454 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Інфобокс язык | name = Україньскый язык | nativename = {{lang|uk|українська мова}} | pronunciation = {{IPA|[ʊkrɐˈjinʲsʲkɐ ˈmɔwɐ]}} | states = [[Україна|Українї]] | ethnicity = [[Українцї]] | speakers = [[материньскый язык|L1]]: {{sigfig|32.124580|2}} міліонів | date = 2023 | ref = <ref>{{e28|ukr}}</ref> | speakers2 = [[другый язык|L2]]: {{sigfig|6.895280|2}} міліонів (2023)<ref>{{e28|ukr}}</ref><br/>Цїлком: {{sigfig|39.019860|2}} міліонів (2023)<ref>{{e28|ukr}}</ref> | speakers_label = Говорячі | familycolor = Indo-European | fam1 = [[Індоевропскы языкы]] | fam2 = [[Балтославяньскы языкы]] | fam3 = [[Славяньскы языкы]] | fam4 = [[Выходославяньскы языкы]] | ancestor = [[Індоевропскый праязык]] | ancestor2 = [[Балтославяньскый праязык]] | ancestor3 = [[Праславяньскый язык]] | ancestor4 = [[Староруськый язык]] | ancestor5 = [[Рутеньскый язык]] (староукраїньскый язык) | ancestor6 = | dia1 = [[южновыходны наріча україньского языка|южновыходны діалекты]] ([[балачка]]) | dia2 = [[южнозападны наріча україньского языка|южнозападны наріча]] ([[канадьскый діалект україньского языка]]) | dia3 = [[северны наріча україньского языка|северны наріча]] | dia4 = (поз. тыж: [[україньскы діалекты]]) | script = {{ubli|[[кіріліця]] ([[україньскый алфавіт]])|[[україньске Брайллове писмо]]}} | nation = {{ubl|[[Україна|Українї]]|[[Придністровська Молдавська Републіка|Приднїстрові]]{{efn|Неузнаный сепаратістічный штат окупованый Росіёв, меджінародно узнаваный як часть Молдовы.}}|[[Републіка Крым|Крымскій републіцї]]{{efn|name=russian-occupied-ukraine|Тота теріторія є окупована і Росія єй поважує за свій федералный субєкт. Тоту претензію підпорує холем єден членьскый штат ОСН, хоць векшына з них узнавать тоту теріторію за часть Україны.}}}} | minority = {{ubl|[[Білорусь|Білоруси]]|[[Росія|Росії]]|[[Босна і Герцеґовина|Боснї і Герцеґовинї]]<ref name="treaty" />|[[Хорватія|Хорватії]]<ref name="treaty" />|[[Чехія|Чехії]]<ref name="languages">{{cite web |url=http://www.vlada.cz/en/pracovni-a-poradni-organy-vlady/rnm/historie-a-soucasnost-rady-en-16666/ |title=National Minorities Policy of the Government of the Czech Republic |website=Vlada.cz |access-date=2012-05-22 |archive-date=7 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120607051111/http://www.vlada.cz/en/pracovni-a-poradni-organy-vlady/rnm/historie-a-soucasnost-rady-en-16666/ |url-status=live }}</ref>|[[Мадярьско|Мадярьску]]<ref>{{cite web |url=http://languagecharter.eokik.hu/sites/StatesParties/Hungary.htm |title=Implementation of the Charter in Hungary |work=Database for the European Charter for Regional or Minority Languages |publisher=Public Foundation for European Comparative Minority Research |access-date=16 June 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227004902/http://languagecharter.eokik.hu/sites/StatesParties/Hungary.htm |archive-date=27 February 2014 }}</ref>|[[Молдова|Молдові]]|[[Польско|Польску]]<ref name="treaty"/>|[[Румунія|Румунії]]<ref name="treaty" />|[[Сербія|Сербії]]<ref name="treaty">{{cite web |url=http://conventions.coe.int/Treaty/Commun/ListeDeclarations.asp?NT=148&CM=8&DF=23/01/05&CL=ENG&VL=1 |title=List of declarations made with respect to treaty No. 148 (Status as of: 21/9/2011) |publisher=[[Council of Europe]] |access-date=2012-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118142916/http://conventions.coe.int/Treaty/Commun/ListeDeclarations.asp?NT=148&CM=8&DF=23/01/05&CL=ENG&VL=1 |archive-date=18 January 2012 |url-status=dead}}</ref>|[[Словакія|Словакії]]<ref name="treaty" />}} | agency = [[Націонална академія наук Україны]]: [[Інштітут україньского языка]], [https://web.archive.org/web/20110926095038/http://www.ulif.com.ua/UMIF/ Фонд інформацій о україньскім языку], [http://www.inmo.org.ua/ Інштітут языкознательства Потебнї] | iso1 = uk | iso2 = ukr | iso3 = ukr | lingua = 53-AAA-ed < [[Выходославяньскы языкы|53-AAA-e]]<br />(варіанты: 53-AAA-eda аж 53-AAA-edq) | map2 = Idioma ucraniano.png | mapcaption2 = Світ, в котрім ся говорять україньскым языком, высвітлїня: {{Legend|#0080FF|теріторія, де є україньскый язык главным языком}} {{Legend|#88C4FF|теріторія, де є україньскый язык меншыновым языком}} | notice = IPA | glotto = ukra1253 | glottoname = Ukrainian | region = [[Выходна Европа]] }} '''Украї́ньскый язы́к'''<ref>{{cite book |last1=Плїшкова |first1=Анна |last2=Копорова |first2=Кветослава |last3=Ябур |first3=Василь |title=Русиньскый язык: Комплексный опис языковой сістемы в контекстї кодіфікації |publisher=Vydavateľstvo Prešovskej univerzity |location=[[Пряшів]] |year=2019 |isbn=978-80-555-2243-2 |page=15 |series=Acta Universitatis Prešoviensis}}</ref> є [[выходославяньскы языкы|выходославяньскый язык]] [[Індоевропскы языкы|індоевропской языковой родины]], єдиный штатный язык [[Україна|Україны]].<ref>{{cite web |url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/254к/96-вр |title=Конституція України, Стаття 10 |website=Верховна Рада України |date=1996-06-28 |accessdate=2026-08-29}}</ref> Є єдным з найрозшыренїшых языків на світї. == Історія == Історія вывоя україньского языка є комплікована і проходила в дакількох етапах; є вузко повязана з етноґенезов Українцїв і формованём їх штатности. === Походжіня і рання фаза === Україньскый язык мать своє походжіня од праславяньского языка. Подля науковцїв Юрія Шевелёва ся шпеціфічны фонетічны рисы, котры творили основу україньского языка, зачали формовати уж в 7.–8. сторочу.<ref>{{cite book |author=Шевельов Ю. |title=Історична фонологія української мови |location=Харків |publisher=Акта |year=2002 |page=54 |isbn=966-7021-62-9}}</ref> В періодї [[Кієвска Русь|Кієвской Руси]] ся на теріторії сучасной Україны хосновали містны діалекты (кієвско-полїськы, галічско-подольскы), котры ся поступно крішталізовали до самостатного языкового масіву, одлишного од северных (новґородьскых) і выходных говорів. === Староукраїньскый період (14.–18. стороча) === По зачленїню векшыны україньскых теріторій до [[Литовске великокнязївство|Литовского великокнязївства]] і пізнїше до [[Польско-литовска уния (1569–1795)|Польско-литовской унії]] ся сформовав староукраїньскый літературный язык, котрый ся в тогочасных документах означовав як „руськый язык“. Став ся урядным языком штатной адміністратівы, судництва (Литовскы штатуты) і набоженьской полемікы. Вызначнов памнятков того періоду є [[Пересопницьке євангеліє]] (1556–1561), першый знамый переклад біблічного тексту до жывого народного языка. === Взник нового літературного языка === К формованю сучасной літературной нормы дішло на концї 18. – в 19. сторочу. За зачаток ся поважує выданя поемы „Енеїда“ од [[Іван Котляревскый|Івана Котляревского]] (1798), написаной на основі полтавскых говорів. Ключову задачу при кодіфіцікації і розшырены штіловых граніць языка зограв [[Тарас Шевченко]], котрый сінтетізовав южновыходны наріча з елементами іншых діалектів. В 19. сторочу быв язык выставеный крутым репресіям зо стороны [[Російска імперія|Російской імперії]]: [[Валуєвскый ціркулярь]] (1863) і [[Емскый вынос]] (1876) в резултатї заказовали друкованя, учіня і театралны выставы в україньскім языку.<ref>{{cite book |author=Огієнко І. |title=Історія української літературної мови |location=К. |publisher=Либідь |year=1995 |page=214}}</ref> == Алфавіт і правопис == Сучасный україньскый алфавіт є створеный на основі кіріліцї і мать 33 букв. Унікатныма ґрафічныма знаками, котры ю одлишують од остатнїх кірілічных алфавітів, суть буквы '''Ґ''', '''Є''', '''І''', '''Ї'''. На означіня твердости согласных перед йотованыма согласныма ся хоснує апостроф ('). Правопис ся базує переважно на фонетічных і морфолоґічных прінціпах: векшына слов ся пише так, як ся высловлює, зо захованём штруктуры морфем. == Діалекты == [[Файл:Map of Ukrainian dialects-ru.png|left|300px|thumb|Україньскы діалекты (2011)]] Україньскый язык ся дїлить на три главны наріча: * '''Северне (полїське):''' заховала много архаічных рис, переважно діфтонґы намісто етімолоґічных звуків ''о, е''. * '''Южновыходне:''' творить основу сучасного літературного языка (середнёнадднїпряньскы, слобожаньскы і степовы говоры). * '''Южнозападне:''' вызначує ся найвекшов розмаїтостёв, обсягує волыньскы, подольскы, галічскы, буковиньскы, закарпатьскы і лемківскы говоры. == Література == * ''Півторак Г. П.'' Походження українців, росіян, білорусів та їхніх мов. — К.: Академія, 2001. — 152 с. — ISBN 966-580-082-5. * ''Русанівський В. М.'' Історія української літературної мови. — К.: АртЕк, 2001. — 392 с. * ''Шевельов Ю.'' Історична фонологія української мови. — Харків: Акта, 2002. — 400 с. == Поз. тыж == * [[Україньскый алфавіт]] * [[Україньскы діалекты]] * [[Історія україньского языка]] == Позначкы == {{notelist}} == Референції == {{референції}} {{Славяньскы языкы}} [[Катеґорія:Україньскый язык]] [[Катеґорія:Выходославяньскы языкы]] [[Катеґорія:Языкы Україны]] 1mlpora6homs6gw89sfq5smtd2doqko Львів 0 1729 170455 167984 2026-09-28T15:11:21Z Flipdot 23893 170455 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Місто | тіп = [[Список міст в Українї|місто]] | назва = Львів | місцёва назва = {{lang-uk|Львів}} | образок = Lwów_-_Widok_z_wieży_ratuszowej_01.jpg | образок_розмір = | прапор = Lviv flag.svg | попис прапора = Прапор міста | ерб = Coat of arms of Lviv.svg | попис ерба = Ерб міста | образок_підпис = {{center|Погляд на старе місто Львова<br />(Центер міста)}} | уміщіня = | попис уміщіня = | mapx = | mapy = | marksize = | країна = {{UKR}} | край = [[Львівска область]] | окрес = [[Львівскый раён]] | реґіон = [[Галич|Галіч]] | заложене = | перша змінка = [[1256]]<ref>{{Cite web|url=http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?Z21ID=&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Lviv_mst|title=Архівована копія|accessdate=3. юнія 2022|archive-date=18. марца 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220318112450/http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?Z21ID=&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Lviv_mst}}</ref> | аґломерація = Львівска аґломерація | статус = [[1356]] | подїл = 6 раёнїв | жытелїв = 882 000 (2026) | розлога = ≈150 | ref-площа = | густота = 4816 | код = | коордінаты = {{Coord|49|49|N|24|00|W|scale:100000}} | elevation = | lat_d = | lat_s = | lat_NS = N | long_d = | long_m = | long_EW = E | coordinates_type = | highest = | highest_elevation = | highest_lat_d = | highest_long_d = | lowest = | lowest_elevation = | lowest_lat_d = | lowest_long_d = | надморьска вышка = 296 | водойма = р. Зубра, Полтва | етнікон = Львівян, Львівянка, Львівяне | станція = Львів | відстань = | желїзніця к = 575 | ref-залізниця к = | автошлях к = 537 | ref-автошлях к = | фізічна к = 469 | ref-фізична к = | желїзніця с = | фізічна с = | автошлях с = | братьскы міста = {{flagicon|Канада}} Вінніпеґ<br />{{flagicon|Боснія і Герцеґовина}} Баня Лука<br />{{flagicon|Чесько}} [[Брно]]<br />{{flagicon|Мадярьско}} [[Будапешт]]<br />{{flagicon|Литва}} [[Вільно|Вілнюс]]<br />{{flagicon|Польско}} [[Вроцлав]]<br />{{flagicon|Нїмецько}} Вюрцбурґ<br />{{flagicon|Франція}} Кан<br />{{flagicon|Польско}} Катовіцї<br />{{flagicon|Польско}} [[Краков|Краків]]<br />{{flagicon|Ґрузія}} Кутаісі<br />{{flagicon|Польско}} Лодзь<br />{{flagicon|Польско}} Люблін<br />{{flagicon|Нїмецько}} Мехелен<br />{{flagicon|Сербія}} [[Новый Сад]]<br />{{flagicon|Даньско}} [[Оргус]]<br />{{flagicon|Польско}} [[Перемышль]]<br />{{flagicon|Булгарія}} Пловдів<br />{{flagicon|Хорватія}} Пула<br />{{flagicon|Ісланд}} [[Рейкьявик|Рейкявік]]<br />{{flagicon|Ізраіль}} Рішон ле-Ціён<br />{{flagicon|Велика Брітанія}} Рочдейл<br />{{flagicon|Польско}} Ряшів<br />{{flagicon|Ґрузія}} [[Тбилиси|Тбілісі]]<br />{{flagicon|Нїмецько}} Фрайбурґ<br />{{flagicon|Нїмецько}} Франкфурт над Моганом<br />{{flagicon|Кітай}} Ченґду | день населеного пункту = 1. недїля мая | поштовы індексы = 79000-79490 | адреса = 79008, м. Львів, пл. Ринок, 1, +38 (032) 297-58-00 | веб-сторінка = http://www.city-adm.lviv.ua/ | пріматор = Андрій Садовий | позначкы = }} '''Львів''' ({{lang-uk|Львів}}{{переход|#Назвы}} {{Audio-IPA|Uk-Львів2.oga|[lʲʋʲiu̯]}}) є місто на западній Українї, адміністратівный центер [[Львівска область|Львівской области]], [[Львівскый раён|Львівского раёну]], Львівской містьской громады, народный, културный, школьскый і научный центер країны, великый промысловый центер і доправный вузел, поважоване за сучасне [[головне місто]] на [[Галич|Галічі]] і головне місто западной Україны. Творить Львівску аґломерацію. Подля чіслу обывателїв є пятым найвекшым містом в Українї (717 273 обывателїв ку 1. януару 2022).<ref>Статистичний збірник «Чисельність наявного населення України» на 1 січня 2022 року [http://db.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/ukr/publ_new1/2022/zb_%D0%A1huselnist.pdf PDF]</ref> Львів заложив краль Данило приближно в роках 1231—1235 (перша споминка з року 1256). Около року 1272 місто ся стало головным містом Руського кралёвства (Галічско-волыньского князївства). По смерти князя Юрія II. Львів на веце четыри стороча під владов Польского кралёвства. В роцї 1356 місто дістало [[Магдебургске право|Маґдебурьске право]]; в [[середновік]]у быв Львів важным торговым центром. Почас [[Австрійска імперія|австрійской влады]] ся місто стало центром україньского і польского народного повстаня. По розпаду [[Австро-Угорьско|Австро-Угорьска]] восени 1918 быв Львів дакотрый час головным містом [[Западноукраинска людова република|Западоукраїньской народной републікы]], але по україньско-польской битвы за місто в новембрї 1918 припадав [[Рѣчь Посполита II.|Польску]], котрый ёго вызнали на основі меджінародных пактів і договорів в роках 1922—1923. Почас [[Друга світова война|Другой світової войны]] місто обсадив [[Совєтьскый союз]] і нескоро [[Націстічне Нїмецько|Нїмецько]]. По войнї была правно узаконена [[Ялтска конференция|Ялтьска догода]] з року 1945, подля котрой Выходный Галіч і также Львів обстав частёв [[Украинска ССР|Україньской ССР]]. В роцї 1946 меджі Польском і Україньской ССР быв проведженый обмін обывательства, котрый вєдно з наслїдками войны значно вплинув на обывательство Львова. Од року 1991 Львів є частёв [[Україна|Україны]]. Історічный центер Львова занесеный до списка [[Світова дїдовизна ЮНЕСКО|Світовой дїдовизны ЮНЕСКО]]. Місто має найвекше чісло архітектурных памняток в Українї.<ref name="пам'ятки архітектури">[https://web.archive.org/web/20100225032259/http://www.meest-tour.com/index.php?id=17 Історико-культурний потенціал] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100225032259/http://www.meest-tour.com/index.php?id=17|date=25. фебруара 2010}} Посольство України в Фінляндській республіці</ref> В роцї 2009 быв Львову наданый тітул [[Културне головне місто Україны|Културного головного міста Україны]].<ref> [http://www.bbc.co.uk/ukrainian/entertainment/story/2009/04/090428_lviv_culture_oh.shtml BBC: Львову присвоєно статус культурної столиці України] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090504174934/http://www.bbc.co.uk/ukrainian/entertainment/story/2009/04/090428_lviv_culture_oh.shtml|date=4. мая 2009}} BBCUkrainian</ref> Місто ся періодічно засїдає на ведучіх містах у рамках турістічного годнотіня.<ref name="підсумки 2009 року">[https://web.archive.org/web/20100103085130/http://www.city-adm.lviv.ua/news/lviv-zminujetsa/7375-text1 Події 2009 року, що змінили Львів.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100103085130/http://www.city-adm.lviv.ua/news/lviv-zminujetsa/7375-text1 |date=3. януара 2010}} Офіційний портал Львівської міської ради</ref><ref name="Таймс">[https://web.archive.org/web/20130628113243/http://kava.lviv.ua/page.php?name=news&ArticleID=519& ТОП-10 вікендових міст Європи. Львів&nbsp;— третій] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130628113243/http://kava.lviv.ua/page.php?name=news&ArticleID=519&|date=28. юнія 2013}} KAVA.lviv.ua</ref><ref name="zaxid">[https://web.archive.org/web/20130801120135/http://www.zaxid.net/newsua/2010/2/22/124028/ Львів&nbsp;— третій у рейтингу стратегії залучення прямих іноземних інвестицій] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130801120135/http://www.zaxid.net/newsua/2010/2/22/124028/|date=1. авґуста 2013}} zaxid.net</ref> == Назвы == * '''Львӯв''' (на [[Подкарпатя|Підкарпатю]]) == Референції == {{референції}} {{50 найвекшых міст Україны}} {{Областны центры Україны}} [[Катеґорія:Міста Україны]] [[Катеґорія:Львівска область]] [[Катеґорія:Населены пункты Львовской области]] 9lqn0cpy7rngn538qvu72i2nwjlvpe1 170456 170455 2026-09-28T15:13:49Z Flipdot 23893 170456 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Місто | тіп = [[Список міст в Українї|місто]] | назва = Львів | місцёва назва = {{lang-uk|Львів}} | образок = Lwów_-_Widok_z_wieży_ratuszowej_01.jpg | образок_розмір = | прапор = Lviv flag.svg | попис прапора = Прапор міста | ерб = Coat of arms of Lviv.svg | попис ерба = Ерб міста | образок_підпис = {{center|Погляд на старе місто Львова<br />(Центер міста)}} | уміщіня = | попис уміщіня = | mapx = | mapy = | marksize = | країна = {{UKR}} | край = [[Львівска область]] | окрес = [[Львівскый раён]] | реґіон = [[Галич|Галіч]] | заложене = | перша змінка = [[1256]]<ref>{{Cite web|url=http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?Z21ID=&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Lviv_mst|title=Архівована копія|accessdate=3. юнія 2022|archive-date=18. марца 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220318112450/http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?Z21ID=&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Lviv_mst}}</ref> | аґломерація = Львівска аґломерація | статус = [[1356]] | подїл = 6 раёнїв | жытелїв = 882 000 (2026) | розлога = ≈150 | ref-площа = | густота = 4816 | код = | коордінаты = {{Coord|49|49|N|24|00|W|scale:100000}} | elevation = | lat_d = | lat_s = | lat_NS = N | long_d = | long_m = | long_EW = E | coordinates_type = | highest = | highest_elevation = | highest_lat_d = | highest_long_d = | lowest = | lowest_elevation = | lowest_lat_d = | lowest_long_d = | надморьска вышка = 296 | водойма = р. Зубра, Полтва | етнікон = Львівян, Львівянка, Львівяне | станція = Львів | відстань = | желїзніця к = 575 | ref-залізниця к = | автошлях к = 537 | ref-автошлях к = | фізічна к = 469 | ref-фізична к = | желїзніця с = | фізічна с = | автошлях с = | братьскы міста = {{flagicon|Канада}} Вінніпеґ<br />{{flagicon|Боснія і Герцеґовина}} Баня Лука<br />{{flagicon|Чесько}} [[Брно]]<br />{{flagicon|Мадярьско}} [[Будапешт]]<br />{{flagicon|Литва}} [[Вільно|Вілнюс]]<br />{{flagicon|Польско}} [[Вроцлав]]<br />{{flagicon|Нїмецько}} Вюрцбурґ<br />{{flagicon|Франція}} Кан<br />{{flagicon|Польско}} Катовіцї<br />{{flagicon|Польско}} [[Краков|Краків]]<br />{{flagicon|Ґрузія}} Кутаісі<br />{{flagicon|Польско}} Лодзь<br />{{flagicon|Польско}} Люблін<br />{{flagicon|Нїмецько}} Мехелен<br />{{flagicon|Сербія}} [[Новый Сад]]<br />{{flagicon|Даньско}} [[Оргус]]<br />{{flagicon|Польско}} [[Перемышль]]<br />{{flagicon|Булгарія}} Пловдів<br />{{flagicon|Хорватія}} Пула<br />{{flagicon|Ісланд}} [[Рейкьявик|Рейкявік]]<br />{{flagicon|Ізраіль}} Рішон ле-Ціён<br />{{flagicon|Велика Брітанія}} Рочдейл<br />{{flagicon|Польско}} Ряшів<br />{{flagicon|Ґрузія}} [[Тбилиси|Тбілісі]]<br />{{flagicon|Нїмецько}} Фрайбурґ<br />{{flagicon|Нїмецько}} Франкфурт над Моганом<br />{{flagicon|Кітай}} Ченґду | день населеного пункту = 1. недїля мая | поштовы індексы = 79000-79490 | адреса = 79008, м. Львів, пл. Ринок, 1, +38 (032) 297-58-00 | веб-сторінка = http://www.city-adm.lviv.ua/ | пріматор = Андрій Садовий | позначкы = }} '''Львів''', по підкарпатьскы '''Львув''' або '''Ильву́в''' ({{lang-uk|Львів}} {{Audio-IPA|Uk-Львів2.oga|[lʲʋʲiu̯]}}) є місто на западній Українї, адміністратівный центер [[Львівска область|Львівской области]], [[Львівскый раён|Львівского раёну]], Львівской містьской громады, народный, културный, школьскый і научный центер країны, великый промысловый центер і доправный вузел, поважоване за сучасне [[головне місто]] на [[Галич|Галічі]] і головне місто западной Україны. Творить Львівску аґломерацію. Подля чіслу обывателїв є пятым найвекшым містом в Українї (717 273 обывателїв ку 1. януару 2022).<ref>Статистичний збірник «Чисельність наявного населення України» на 1 січня 2022 року [http://db.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/ukr/publ_new1/2022/zb_%D0%A1huselnist.pdf PDF]</ref> Львів заложив краль Данило приближно в роках 1231—1235 (перша споминка з року 1256). Около року 1272 місто ся стало головным містом Руського кралёвства (Галічско-волыньского князївства). По смерти князя Юрія II. Львів на веце четыри стороча під владов Польского кралёвства. В роцї 1356 місто дістало [[Магдебургске право|Маґдебурьске право]]; в [[середновік]]у быв Львів важным торговым центром. Почас [[Австрійска імперія|австрійской влады]] ся місто стало центром україньского і польского народного повстаня. По розпаду [[Австро-Угорьско|Австро-Угорьска]] восени 1918 быв Львів дакотрый час головным містом [[Западноукраинска людова република|Западоукраїньской народной републікы]], але по україньско-польской битвы за місто в новембрї 1918 припадав [[Рѣчь Посполита II.|Польску]], котрый ёго вызнали на основі меджінародных пактів і договорів в роках 1922—1923. Почас [[Друга світова война|Другой світової войны]] місто обсадив [[Совєтьскый союз]] і нескоро [[Націстічне Нїмецько|Нїмецько]]. По войнї была правно узаконена [[Ялтска конференция|Ялтьска догода]] з року 1945, подля котрой Выходный Галіч і также Львів обстав частёв [[Украинска ССР|Україньской ССР]]. В роцї 1946 меджі Польском і Україньской ССР быв проведженый обмін обывательства, котрый вєдно з наслїдками войны значно вплинув на обывательство Львова. Од року 1991 Львів є частёв [[Україна|Україны]]. Історічный центер Львова занесеный до списка [[Світова дїдовизна ЮНЕСКО|Світовой дїдовизны ЮНЕСКО]]. Місто має найвекше чісло архітектурных памняток в Українї.<ref name="пам'ятки архітектури">[https://web.archive.org/web/20100225032259/http://www.meest-tour.com/index.php?id=17 Історико-культурний потенціал] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100225032259/http://www.meest-tour.com/index.php?id=17|date=25. фебруара 2010}} Посольство України в Фінляндській республіці</ref> В роцї 2009 быв Львову наданый тітул [[Културне головне місто Україны|Културного головного міста Україны]].<ref> [http://www.bbc.co.uk/ukrainian/entertainment/story/2009/04/090428_lviv_culture_oh.shtml BBC: Львову присвоєно статус культурної столиці України] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090504174934/http://www.bbc.co.uk/ukrainian/entertainment/story/2009/04/090428_lviv_culture_oh.shtml|date=4. мая 2009}} BBCUkrainian</ref> Місто ся періодічно засїдає на ведучіх містах у рамках турістічного годнотіня.<ref name="підсумки 2009 року">[https://web.archive.org/web/20100103085130/http://www.city-adm.lviv.ua/news/lviv-zminujetsa/7375-text1 Події 2009 року, що змінили Львів.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100103085130/http://www.city-adm.lviv.ua/news/lviv-zminujetsa/7375-text1 |date=3. януара 2010}} Офіційний портал Львівської міської ради</ref><ref name="Таймс">[https://web.archive.org/web/20130628113243/http://kava.lviv.ua/page.php?name=news&ArticleID=519& ТОП-10 вікендових міст Європи. Львів&nbsp;— третій] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130628113243/http://kava.lviv.ua/page.php?name=news&ArticleID=519&|date=28. юнія 2013}} KAVA.lviv.ua</ref><ref name="zaxid">[https://web.archive.org/web/20130801120135/http://www.zaxid.net/newsua/2010/2/22/124028/ Львів&nbsp;— третій у рейтингу стратегії залучення прямих іноземних інвестицій] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130801120135/http://www.zaxid.net/newsua/2010/2/22/124028/|date=1. авґуста 2013}} zaxid.net</ref> == Референції == {{референції}} {{50 найвекшых міст Україны}} {{Областны центры Україны}} [[Катеґорія:Міста Україны]] [[Катеґорія:Львівска область]] [[Катеґорія:Населены пункты Львовской области]] p7zkgucvxe2fl9iphr4l5613qxwyjs6 Білоруськый язык 0 2172 170457 168915 2026-09-28T15:13:58Z Flipdot 23893 170457 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Інфобокс язык | pronunciation = {{IPA|[bʲe̞ɫɐˈruskɐjɐ ˈmo̞vɐ]}} | altname = | name = Білоруськый язык | nativename = {{lang|be|беларуская мова}} | states = [[Білорусь|Білоруси]] | ethnicity = [[Білорусы]] | speakers = {{sigfig|5.094|4}} міліон<ref name="belstat.gov.by">{{cite web|url=https://census.belstat.gov.by/saiku/?guest=true&lang=en&default_view_state=edit#query/open//public/F503N_en.saiku|title=Distribution of the population by native language and language normally spoken at home|website=Belstat.gov.by|access-date=4 September 2024|archive-date=14 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250214065813/https://census.belstat.gov.by/saiku/?guest=true&lang=en&default_view_state=edit#query/open//public/F503N_en.saiku|url-status=dead}}</ref> | date = списованя обывателїв 2019 | speakers2 = {{sigfig|1.287|2}} міліонів говорячіх, про котрых є білоруськый язык другым языком (списованя обывателїв 2009)<ref name="belstat.gov.by" /> | familycolor = Indo-European | fam1 = [[Індоевропскы языкы]] | fam2 = [[Балтославяньскы языкы]] | fam3 = [[Славяньскы языкы]] | fam4 = [[Выходославяньскы языкы]] | fam5 = [[Рутеньскый язык]] | ancestor = [[Індоевропскый праязык]] | ancestor2 = [[Балтославяньскый праязык]] | ancestor3 = [[Праславяньскый язык]] | ancestor4 = [[Староруськый язык]] | ancestor5 = [[Рутеньскый язык]] (старобілоруськый язык) | ancestor6 = | script = [[кіріліця]] ([[білоруськый алфавіт]])<br />[[латиніка]] ([[білоруська латиніка]])<br />[[Брайллове писмо]] ([[білоруське Брайллове писмо]])<br />[[перзьско-арабске писмо]] ([[білоруськый арабскый алфавіт]]) | nation = [[Білорусь]]<br />5 [[Двойязычны ґміны в Польску|двойязычных ґмін]] в [[Польско|Польску]] | minority = {{ublist|[[Польско|Польску]]|[[Чесько|Чеську]]<ref>{{cite web|author=Jan Jiřička |url=http://zpravy.idnes.cz/vietnamci-oficialni-narodnostni-mensinou-fiq-/domaci.aspx?c=A130703_133019_domaci_jj |title=Česko má nové oficiální národnostní menšiny. Vietnamce a Bělorusy – iDNES.cz |website=Zpravy.idnes.cz |date = 3 July 2012 |access-date=2017-01-10}}</ref>|[[Україна|Українї]]<ref>{{cite web |title=To which languages does the Charter apply?|page=3 |url=http://hub.coe.int/c/document_library/get_file?uuid=d74fc9bd-0c0c-40ac-9e47-26d4887daf8e&groupId=10227 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120818143617/http://hub.coe.int/c/document_library/get_file?uuid=d74fc9bd-0c0c-40ac-9e47-26d4887daf8e&groupId=10227|url-status=dead|archive-date=2012-08-18|work=European Charter for Regional or Minority Languages|publisher=Council of Europe|access-date=2014-04-03}}</ref><ref>{{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/670-2024-п |title=Про затвердження переліку мов національних меншин (спільнот) та корінних народів України, яким загрожує зникнення |date=7 June 2024 |website=Official webportal of the Verkhovna Rada of Ukraine}}</ref>}} | agency = [[Націонална академія наук Білоруси]] | iso1 = be | iso2 = bel | iso3 = bel | glotto = bela1254 | glottorefname = Belarusian | lingua = 53-AAA-eb < [[Выходославяньскы языкы|53-AAA-e]]<br />(варіанты: <br />53-AAA-eba to 53-AAA-ebg) язык меншыны<ref>''[[Єфім Карьскій]]''. "Belarusians. II. The language of Belarusian people". В. 1. — [S.l.], 1908.</ref> | notice = IPA | map = Idioma bielorruso.png | mapcaption = Світ, в котрім ся говорять білоруськым языком, высвітлїня: {{Legend|#0080FF|теріторія, де є білоруськый язык главным языком}} {{Legend|#88C4FF|теріторія, де є білоруськый язык меншыновым языком}} | map2 = Lang Status 80-VU.svg | mapcaption2 = {{center|Білоруськый язык є в „[[Атлас огрозеных языків світа|Атласї огрозеных языків світа]]“ (2023) орґанізації UNESCO зарядженый до катеґорії „огрозеный“.<ref>{{cite web|url=http://belstat.gov.by/en/perepis-naseleniya/perepis-naseleniya-2009-goda/main-demographic-and-social-characteristics-of-population-of-the-republic-of-belarus/population-classified-by-knowledge-of-the-belarusian-and-russian-languages-by-region-and-minsk-city |title=Population classified by knowledge of the Belarusian and Russian languages by region and Minsk City |publisher=Belstat.gov.by |access-date=2 December 2018 |archive-date=3 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803170716/http://www.belstat.gov.by/en/perepis-naseleniya/perepis-naseleniya-2009-goda/main-demographic-and-social-characteristics-of-population-of-the-republic-of-belarus/population-classified-by-knowledge-of-the-belarusian-and-russian-languages-by-region-and-minsk-city/ |url-status=dead}}</ref>}} | image = Шыльда ў менскім мэтро.JPG | imagecaption = Єдноязычный білоруськый надпис при станіцї метра в [[Мінск]]у. }} '''Білору́ськый язы́к'''<ref>{{cite book |last1=Плїшкова |first1=Анна |last2=Копорова |first2=Кветослава |last3=Ябур |first3=Василь |title=Русиньскый язык: Комплексный опис языковой сістемы в контекстї кодіфікації |publisher=Vydavateľstvo Prešovskej univerzity |location=[[Пряшів]] |year=2019 |isbn=978-80-555-2243-2 |page=15 |series=Acta Universitatis Prešoviensis}}</ref> ({{lang-be|беларуская мова}}) є [[Выходославяньскы языкы|выходославяньскый язык]] [[Індоевропскы языкы|індоевропской языковой родины]], народный язык [[Білорусы|Білорусів]] і єден з двох урядных языків [[Білорусь|Білоруси]]. == Історія == === Старовік і золотый вік === Білоруськый язык мать сполочне походжіня з україньскым і вывинув ся з діалектів [[Кієвска Русь|Кієвской]] і Полоцькой Руси. В 14.–16. сторочу ся на основі тых говорів сформовав писомный язык Литовского великокнязївства ([[старобілоруськый язык]]). Здобыв штатут штатного языка: в нём ся писали лїтопиcы, метрікы і штатуты Литовского великокнязївства (1529, 1566, 1588). Великый вклад к розвою языка мав першый тіпоґраф [[Франтїшек Скоріна]], котрый в роцї 1517 выдав першу друковану книгу в тім языку.<ref>{{cite book |author=Свяжынскі У. |title=Гісторыя беларускай мовы |location=Мінск |year=2001 |page=112}}</ref> === Упадок і ренесанція === Од конця 17. стороча, по приятю закона польскым Сеймом о переходї урядной корешпонденції на польскый язык (1696), старобілоруськый язык перешов твердов полонізаціёв і пізнїше русіфікаціёв у рамках [[Російска імперія|Російской імперії]]. Жывый язык ся заховав переважно у сельскых областях. Нове літературне ожывіня ся зачало на переломі 19. і 20. стороча вдяка чінности писателїв [[Франтїшек Богушевіч|Франтїшка Богушевіча]], [[Янка Купала|Янкы Купалы]], [[Якуб Колас|Якуба Коласа]] і кругу около новин „Наша Ніва“. В роцї 1918 выдав Броніслав Тарашкевіч першу комплексну ґраматіку, котра штандартізовала языка. === Сучасны правописны нормы === В роцї 1933 перебігла в [[Білоруська совєтьска соціалістічна републіка|Білоруській совєтьскій соціалістічній републіцї]] політічно мотівована реформа правопису, котрой цїлём было умело приближіня білоруського языка к [[Російскый язык|російскому]] („наркамавка“). В резултатї того дошло к розколу. Днесь екзістують паралелно два штандарты: * '''Офіціалный правопис''': поужывать ся в штатных інштітуціях і в освітї Білоруси. * '''Класічный правопис („тарашкевіця“):''' заховала тіпічны фонетічны особливости (асімілачну мягкость), актівно го поужывать діаспора і незалежны медіумы.<ref>{{cite web |url=http://www.slounik.org/ |title=Беларускія слоўнікі і энцыкляпэдыі |accessdate=2026-08-29}}</ref>. == Алфавіт і писмо == Сучасный білоруськый язык офіціално поужывать кіріліцю (32 буквы). Єй характерістічным знаком є буква '''Ў''' (у нескладове), котре означує перово-перовый сонант [w]. В алфавітї тыж хыбать буква ''И'', на місто котрого ся поужывать ''І''. Історічно мали Білорусы унікатну скушеность з поужыванём трёх алфавітів: # '''Кіріліця:''' главный ґрафічный штандарт. # '''Білоруська латиніка (Łacinka):''' выходить з польского алфавіту з чеськыма управами (буквы ''č, š, ž, ў''). Была популарна в 19. і на зачатку 20. стороча. # '''Арабське писмо (Кітабы):''' поужывали го литовскы Татары в 15.–17. сторочу на записованя білоруськых текстів фонетічным способом. == Діалекты == [[Файл:Dialects of Belarusian language be-tarask.png|thumb|300px|Наріча і говоры білоруського языка: {{Legend|#70BEC5|Северовыходне наріча}} {{Legend|#FFAAAA|Южнозападне наріча}} {{Legend|#D29FE6|Середнёбілоруськы говоры}} {{Legend|#FFFF99|Полїськы (западополъськы) говоры}} Лінії: {{Legend|#FF0000|Граніця білоруськых говорів (1903, Карьскій)}} {{Legend|#3333FF|Выходна граніця западной ґрупы російскых говорів (1967, Захарова, Орлова)}} {{Legend|#339900|Граніця білоруськых і україньскых говорів (1980, Бевзенко)}}]] Діалектална штруктура білоруського языка ся дїлить на два главны наріча, оддїлены переходнов зонов: * '''Северовыходне наріча:''' характерізує ся дісімілачным [[Аканя|аканём]] і мягкым звуком [р']. * '''Южнозападне наріча:''' мать недісімілачне „аканя“, близше к україньскым говорам полїського тіпу. * '''Середнёбілоруськы говоры:''' переходна зона, на основі котрой (конкретно на основі міньско-маладзєчнаньскых говорів) ся сформовала літературна норма. == Література == * ''Суднік М. Р.'' Беларуская мова // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі. — Мн., 1984. * ''Тарашкевіч Б.'' Беларуская граматыка для школ. — Вільня: Беларуская друкарня ім. Ф. Скарыны, 1929. * ''Czekman V.'' З гісторыі беларускай мовы. — Мінск, 1999. == Поз. тыж == * [[Тарашкевіця]] * [[Білоруська латиніка]] * [[Трасянка]] == Референції == {{референції}} {{Славяньскы языкы}} [[Катеґорія:Білоруськый язык]] [[Катеґорія:Выходославяньскы языкы]] [[Катеґорія:Языкы Білоруси]] ki597w8ioaagu3fc3ln3htez4s9ntf4 Няґів 0 2620 170458 169550 2026-09-28T15:14:07Z Flipdot 23893 170458 wikitext text/x-wiki {{Не поплетьте|текст=Няґовом у Закарпатьскій области, котре ся теперь кличе [[Добрянске (Закарпатска область)|Добряньске]]}} {{Пряшівскый штандарт}} {{Локалита |статус = [[Село]] [[Словакия|Словакии]] |руська назва = Няґів (Нягов) |оригинална назва = {{ref-sk}} Ňagov |застава = Nagov-medzilaborce-flag.svg |опис заставы = |ширина заставы = 120 |герб = <!-- назва файла, нп.: Herb.jpg --> |опис герба = <!-- появить ся над фотков --> |ширина герба = <!-- в пикселах, нп.: 100 --> |вид крайны = [[Держава]]<!--2.гарадича администрации --> |крайна = Словакия |lat_dir = N |lat_deg =49 |lat_min =15 |lat_sec =13 <!-- землеписна ширка--> |lon_dir = E |lon_deg =21 |lon_min =56 |lon_sec =14 <!-- землеписна довжка--> |CoordAddon = |CoordScale = 300000 <!-- мапы укажуть ся в маштабѣ (скалѣ) 3 км/цм --> |размер карты страны = 200 <!-- 0 затлумить выдачу мапы под рамов --> |давны назвы = |вид региона = Регион |регион = [[Земплин]] |вид района = [[Край (Словакия)|Край]] |район = [[Пряшовскый край|Пряшовскый]] |вид общины = Окрес |община = [[Окрес Міджілабірцї|Меджилаборце]] |площа = 9,64<ref name="ІС">Іванна Стракошова.</ref> |вид высоты = Надморска вышка <!-- або: Найвысша точка, Высота центра …--> |высота = 355<!-- в метрах --><ref name="Oficiál">Oficiálna stránka</ref> |население = 390<ref>{{Cite web |url= http://datacube.statistics.sk/#!/view/sk/VBD_DEM/om7101rr/v_om7101rr_00_00_00_sk |title= Počet obyvateľov podľa pohlavia - obce (ročne) |date= 2022-03-31 |publisher= Bratislava: Štatistický úrad SR |accessdate= 2023-01-31}}{{ref-sk}}</ref> |год переписи = 2021 |часовый пояс = +1 |глава= Vladimír Roháč |вид главы= Староста |DST = перевод годинкы <!—пусто значить, же час не переводять --> |телефонный код = +421-57 |почтовый индекс = 068 01 (pošta Medzilaborce) |вид идентификатора = ŠÚJ |цифровой идентификатор = 520519 |категория в Commons = Ňagov |сайт = http://www.nagov.sk |язык сайта = словац. }} [[File:Ňagov (kostol) 1.jpg|thumb|262px|{{center|Грекокатолицка церква Успіня пресвятой Богородицї}}]] '''Ня́ґів''' ({{lang-sk|Ňagov}})&nbsp;— [[село]] на [[Словеньско|Словеньску]] в [[окрес Меджілабірцї|окресї Меджілабірцї]]. Лежыть в оддалїню 5&nbsp;км од [[Меджілабірцї|Меджілаборцёх]] и мать статус русиньского села.<ref name="Oficiál"/> == Ґеоґрафія == Село ся находить в Низкых Бескидах в горскім масіві Лабірьска Верьховина, в долинї Няґівского потока в басейнї рїкы [[Лаборець]], прямо за граніцями Охраненой краєвой области Выходны Карпаты, недалеко од штатной граніцї з [[Польско|Польском]]в. Центер села лежыть в надморскій вышцї 374&nbsp;м&nbsp;н.&nbsp;м. і од Меджілабірцїв є оддаленый на&nbsp;5&nbsp;км. Сусїднї села суть [[Меджілабірцї]] (окресы [[Окрес Меджілабірцї|Меджілабірцї]] і Выдрань) на северозападї і северї, [[Полата]] на северовыходї і выходї, [[Чабалівцї]] на юговыходї і [[Красный Брід]] на югу, югозападї і западї. == Історія == Первый письмовый споминок ся датує роком&nbsp;1543, в документах родины Друґетів, і втогды належало Гуменьскому панству; іщі є спомянуто в&nbsp;1557.&nbsp;роцї. Селяне ся занимали земледїлством, скотарством, роботами в лїсї, фурманков. В&nbsp;роцї&nbsp;1793 высвячена барокова церква. Перед заложіням самостатной [[Чеськословеньско|Чехословакії]] в&nbsp;роцї&nbsp;1918 Няґів быв частёв Земпліньской жупы в рамках [[Мадярске кральовство|Мадярьского кралёвства]]. В&nbsp;роцї&nbsp;1935 была выставлена закладна школа, што фунґовала до&nbsp;року&nbsp;1992, коли скончила свою функцію через недостаток дїтей. В роках 1939–1944 Няґів быв частёв Словацькой републікы. Дня 29.&nbsp;октобра 1944 Червена армада вытїснила Вермахт з Няґова, і село знову стало частёв Чехословакії.<ref name="ІС" /> Дале зостають в селї бібліотека, културный дім, фолклорна ґрупа „Заруба“.<ref name="ІС" /> == Обывательство == {{SK|pop}} {| class="wikitable" |+Обывательство подля народности (2011):<ref>[https://web.archive.org/web/20201008015433/https://slovak.statistics.sk/wps/wcm/connect/9c5ad996-02f4-4c1f-b33c-5baba2af317f/Tab_2_Obyvatelstvo_trvalo_byvajuce_v_obciach_SR_podla_narodnosti_SODB_2011.pdf?MOD=AJPERES&CVID=knLIczO&CVID=knLIczO Народностне зложіня обывательства подля списованя людей з 2011 р.] (по словеньскы). Штатістічный уряд Словеньской републікы. Одказ перевіреный 2020-08-26.</ref> !Народность !чол. !% |- |Русины |245 |56,2 |- |Словаци |157 |36,0 |- |Ромы |9 |2,1 |- |Українцї |1 |0,2 |- |''Остатнї'' |1 |0,2 |- |''Нестановлены'' |23 |5,3 |- |''Цїлково'' |436 | |} [[Русиньскый язык]] за материньскый означіли 348&nbsp;жытелїв (79,8%).<ref>[https://web.archive.org/web/20201026101340/https://slovak.statistics.sk/wps/wcm/connect/e285abec-6b1c-46ea-93de-0507fc844183/Tab_5_Obyv_trvalo_byvajuce_v_obciach_SR_podla_materinskeho_jazyka_SODB_2011.pdf?MOD=AJPERES&CVID=kKC5u9T&CVID=kKC5u9T Материньскый язык обывательства подля списованя людей з 2011 р.] (по словеньскы). Штатістічный уряд Словеньской републікы. Одказ перевіреный 2020-08-26.</ref> == Вызначны родаци == * [[Василь Караман]] (1903–1961), русиньскый політік [[Русофил|русофільской]] орьєнтації.<ref name="ІС"/> * [[Михайло Кудзей]] (1923–1973), сполоченьскый дїятель.<ref name="ІС"/> == Жрїдла == * Іванна Стракошова: Няґів – Ňagov //{{КСРУ}} С.&nbsp;454. == Одказы == * {{Cite web |url=http://www.nagov.sk |title=''Oficiálna stránka'' |accessdate=2023-01-31 }}{{ref-sk}} == Референції == {{reflist}} {{Окрес Міджілабірцї}}{{Русиньскы села на Словеньску}} [[Катеґорія:Населены пункты Словакии]] 2vcsuhztzf6uns4ge806hpdcgm34t9a Пряшів 0 3432 170459 169861 2026-09-28T15:14:18Z Flipdot 23893 170459 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{ІСОА |тіп = місто }} '''Пря́шів''' ('''Прешов'''; {{lang-sk|Prešov}} {{IPA2|ˈpreʂɔw}} {{audio|Presov.ogg|высловность}}, {{lang-de|Eperies, Preschau}}, {{lang-hu|Eperjes}}, {{lang-uk|Пряшів}}, {{lang-la|Fragopolis, Eperiessinum}}) — [[місто]] на выходї [[Словеньско|Словеньска]], адміністратівный центер [[окрес Пряшів|Пряшівского окресу]] і [[Пряшівскый край|Пряшівского краю]]. На конець року 2023 має 82 286 обывателїв, і є третїм найлюднїшым [[Міста Словеньска|містом на Словеньску]]. == Походжіня назвы == Леґенда повідать, же кедь ся в 12. сторочу мадярьскый краль [[Бело II. Слїпый]] стримовав у тім краю, стратив ся своёй дружынї. Глядавші стежкы ку допроводу собі спрагу і голод одганяв ягодами, якы у тых кончінах росли у великім множестві. Як ёго вечур нашли рытїре з дружыны, краль вырїшыв назвати недалеке село подля ягід. З історічного погляду тота леґенда не мать достовірну основу. Назва ''Пряшів'' ся обявує од 16. стороча. == Ґеоґрафія == Пряшів положеный во выходній части [[Словеньско|Словеньска]], на березї рікы [[Торіса]] і має розлогу 71,18 км<sup>2</sup>. Місто лежыть в Пряшівскій котлинї, котра окружена Славковскыма горами на западї і Шарішскым хребтом на выходї. Высота міста має 250 метрів над уровнём моря, што надає ёму характерный горбистый терен. Найвысшым містом в околіцях є горб Калварія, знамый обєкт паломництва. Пряшів має мірный клімат з теплыма лїтами і холодныма зимами. Середнї літнї температуры сягають коло 19-20 °C, а зимнї около -2 °C. Місто ся находить в котлї з природнов охранов од сильных вітрїв, але часто з доджами, переважно в лїтнї місяцї.<ref>[https://www.gopresov.sk/zaujimavosti/geografia/ Geografia Prešova]</ref> == Історія == [[Файл:Presov10Slovakia43.JPG|left|thumb|Історічны містьскы домы]] Початкы населїня той теріторії ідуть аж до [[Камяна доба|добы камяной]], о чім свідчать вызначны археолоґічны обявы, найджены в долинї потока Делня. Далшы стопы екзістенції населїня теріторії днешнёго Пряшова походять з [[Бронзова доба|добы бронзовой]], коли гев были обявены бронзовы предметы, кераміка а і желїзный ножык і ігліцї. Найджіня золотых і стріберных мінц належыть ку дуже цїнным доказам о екзістенції господарьскых стыків той теріторії з [[Римска империя|Римсков рішов]]. Історічно доложене є і населїня теріторії Пряшова [[Славяне|Славянами]] з перелому 8. і 9. стороча. На початку 12. стороча была тота теріторія зачленена до [[Мадярске кральовство|мадярьского штату]]. Перше писемне спомянутя Пряшова ся находить в листинї краля [[Бело IV.|Бела IV.]] з року 1247. У тім самім сторочу року 1299 удїлив краль [[Андрій III.]] Пряшову містьскы права, котры розшырив краль [[Людовит I.]] в року 1374, і тым ся місто Пряшів стало [[слободне кралёвске місто|слободным кралёвскым містом]]. В 14. і 15. сторочу місто зажыло міморядный господарьскый росквіт, основали ся ту [[цех]]ы (скоряницькый, ковальскый і под.) і в тім часї ту жыло веце 2000 людей обсягуючіх ся переважно ремеслом. В роцї 1455 дістало місто од краля [[Ладїслав Погробок|Ладїслава Погробка]] свій першый містьскый ерб. Дякуючі господарьскій просперітї міста 15. стороча значіло і розвой ставебного руху, котре ся одзеркалїло і на гоносній архітектурї міщаньскых домів. Вывой міста в 16. і 17. сторочу овпливнили поступно [[Реформация|реформація]] і антігабсбурьскы повстаня. Місто постигли і жывелны погромы, мор, пожары і пропад міста ся проглубовав. До історії ся записав і рік 1687 знамый як [[пряшівскы яткы]], коли были на пляцї круто поправены 24 міщане за підпору [[Імріх Текелі|Імріха Текеліго]], ведучім антігабсбурьского повстаня як варованя про другых. Місто ся ожывило кінцём 18. і початком 19. стороча, коли ся жытельство Пряшова доповнило пристяговалцями з другых міст. Зряджінём [[Пряшівська ґрекокатолицька архієпархія|ґрекокатолицькой єпархії]] в роцї 1816 гев зачало приходити векше чісло [[Русины|Русинів]] і кінцём 18. стороча ту выникла і вызначна [[Евреи|жыдівска]] комуніта. Велике господарьске значіня про місто мала і выроба солї і зато в 19. сторочу быв застарїлый способ здобываня солї нагородженый модернїшым шырокым комплексом. В той період актівно ся розвивала културна і наукова чінность. Пряшів став центром русиньской културы і народны оброджованы чінности. В роцї 1848, почас револючных подїй в Австрійскій ріші, містьскы Русины актівізовали свої силы, штобы підпоровати свої народны права і автономію. === Перегляд вызначных історічных подїй === * 4.-5. стороча — приход [[Славяне|Славян]] на теріторію Пряшова. * 1247 – перше писемне спомянутя Пряшова. * 1299 – удїлїня містьскых прав угорьскым крялём [[Андрій III.|Андріём III.]]. * 1412 (80. рокы 15. стороча) – Пряшів належыть до Пентаполітаны (союз 5 кралёвскых міст – Пряшів, [[Кошіцї]], [[Бардеёв]], [[Левоча]], [[Сабінов]]). * 1429 – перше спомянутя містьской школы в Пряшові. * 1453 – першый ерб Пряшова. * 1455 – удїлїня права міста Пряшів орґанізовати шторічный триднёвый ярмак (од краля [[Ладїслав Погробок|Ладїслава В. Погробка]]). * 1502 – 1505 – початок будованя Дому св. Николая. * 1667 – Колеґіум в Пряшові, протестантьскый едукачный центер [[Верьхнє Угорьско|верьхнёго Угорьска]], Народна културна памятка. * 1687 – [[Пряшівскы яткы|Караффовы яткы]], 24 поправеных міщанів. * 1703 – початок найвекшого антігабсбурьского повстаня на чолї з [[Франтїшек II. Ракоці|Франтїшком II. Ракоціём]]. * Конець 18. стороча – першы [[Жыде]] пришли до Пряшова. * 1816 – Пряшів ся ставать резіденціов самостатного [[Пряшівська ґрекокатолицька архієпархія|ґрекокатолицького єпіскопства]]. * 1848 – ставляня 1. жыдівской [[Синаґоґа|сінаґоґы]]. * 1886, 1887 – великы ничівы пожары постигують Пряшів. * 16.6.1919 – з балкона радніцї была выголошена [[Словеньска Советьска Републіка|Словеньска совєтьска републіка]], котра потім выголосила своїм головным містом Пряшів. * 1923-24 – ставляня сецесной будовы Босаковой банкы. * 19.1.1945 – ослободжіня Пряшова [[Червена армада|Червенов армадов]], конець [[Друга світова война|2. світовой войны]]. * 1950 – центер ся ставать містьсков памятковов резерваціов. * 1972 – Солівары ся ставають народнов културнов памятков. == Обывательство == {{SK|pop}} Народностне зложіня ([[2011]]): * [[Словаци]]&nbsp;— 81.14 % * [[Циґане]] (Ромы)&nbsp;— 1.70 % * [[Русины]]&nbsp;— 1.59 % * [[Українцї]]&nbsp;— 0,7 % * [[Чехы]]&nbsp;— 0.48 % * [[Мадяре]]&nbsp;— 0.14 % * іншы&nbsp;— 13.8 % === Проценты реліґій === У період меджі 1880 і 2011 роками є ту ясны Реліґійне (Набоженьске) зложіня ([[2007]] p.): * [[Римокатолицька церьков|римокатолици]]&nbsp;— 66,77 %, * [[Ґрекокатолицька церьков|ґрекокатолици]]&nbsp;— 4,82 %, * [[Протестантство|протестанты]] (євангелици)&nbsp;— 4,82 %, * [[Православна церьков|православны]]&nbsp;— 1,68 %, * [[гуситы]]&nbsp;— 0,03 %, * [[Атеізм|атеісты]] або іншы&nbsp;— 16,66 % == Културны памяткы == [[File:Slovakia_Presov_694.JPG|thumb|Ґрекокатолицькый архієпіскоп і митрополія і тыж катедралный храм на Головній уліцї.]] [[File:Presov Slovakia 2091.JPG|thumb|[[Театер Александра Духновіча|театер Александра Духновіча]].]] === Храмы === У містї є [[Римокатолицька церьков|римокатолицькый]] храм св. Мікулаша з 1. пол. 14.ст., римокатолицькый франтішканьскый костол св. Йозефа, [[ґрекокатолицька церьков|ґрекокатолицькый]] храм св. Йоана Хрестителя, [[Православна церьков|православный]] храм св. Александра Невского з 1950 р. == Ґалерія == <gallery> File:Christmas, Prešov 21 Slovakia 25.jpg File:Christmas, Prešov 21 Slovakia 7.jpg File:Christmas, Prešov 21 Slovakia 27.jpg File:Christmas, Prešov 21 Slovakia.3.jpg File:Mural, Prešov 21 Slovakia 3.jpg File:Vianočná výzdoba, Prešov 20 Slovakia 15.jpg File:Vianočná výzdoba na Solivare, Prešov 20 Slovakia 5.jpg File:Advent. Eperia night Prešov 21 Slovakia.jpg File:Bulharská, Prešov 21 Slovakia 6.jpg File:Pápež, Prešov 2021 Slovakia 28.jpg File:Pápež František. Prešov 21 Slovakia 38.jpg File:Christmas, Prešov 22 Slovakia 23.jpg File:Christmas, Prešov 22 Slovakia 13.jpg File:Christmas, Prešov 22 Slovakia 43.jpg File:Pavlovičovo námestie, Prešov 23 Slovakia 4.jpg File:Vianočná výzdoba, Weberova. Prešov 22 Slovakia 2.jpg </gallery> == См. тыж == * [[Пряшӯвська Русь|Пряшівська Русь]] == Референції == {{reflist}} {{Окрес Пряшів}} [[Катеґорія:Міста Словеньска]] [[Катеґорія:Пряшів]] [[Катеґорія:Пряшівскый край]] [[Катеґорія:Населены пункты Словакии]] n92xb37ljh8yr6yxu8famx2rc1626ae Руски Керестур 0 3789 170554 162761 2026-09-28T17:26:23Z Flipdot 23893 170554 wikitext text/x-wiki {{Локалита |статус = Руски валал [[Сербия|Сербиї]] |руська назва = Руски Керестур |оригинална назва = {{lang-sr|Руски Крстур}} |застава = Ruski Krstur, Uniate church.jpg |опис заставы = Грекокатолїцка катедрала у Руским Керестуру |ширина заставы = 200 |герб = |опис герба = |ширина герба = |вид крайны = Держава |крайна = [[Сербия]] |lat_dir = N |lat_deg =45 |lat_min =33 |lat_sec =28 <!-- землеписна ширка--> |lon_dir = E |lon_deg =19 |lon_min =24 |lon_sec =34 <!-- землеписна довжка--> |CoordAddon = |CoordScale = 300000 <!-- мапы укажуть ся в масштабѣ 3 км/цм --> |размер карты страны = 0 <!-- так затлумить выдачу мапы под рамов --> |давны назвы = |вид региона = Автономна покраїна |регион = [[Войводина]] |вид района = Управни округ |район = Заходнобачки |вид общины = Општина |община = Кула |площа = 58,6 |вид высоты = Абсолутна висина |высота = 84 |население = 3.846 |год переписи = 2022 |часовый пояс = +1 |DST = перевод годинкы <!—пусто значить, же час не переводять --> |телефонный код = +381 025 |почтовый индекс = 25233 |вид идентификатора = <!-- локална система кодованя територии--> |цифровой идентификатор = |категория в Commons = Ruski Krstur |сайт = |язык сайта = }} {{center|{{ПозКарта |Сербия |width=170 |float=right |label=Руски Керестур |caption={{center|<small>Руски Керестур на мапи Сербиї</small>}} |lat_deg=45|lat_min=33|lat_sec=28|lon_deg=19|lon_min=24|lon_sec=34}} }} '''Руски Керестур''' ({{lang-sr|Руски Крстур}}) [[село|валал]] у [[Община Кула|општини Кула]], у Заходнобачким округу, у [[Войводина|АП Войводини]], у [[Сербия|Сербиї]]. По попису зоз [[2011]]. року мал 4585 жительох, преважно припаднїкох [[Русины|рускей националносци]]. Руски Керестур найвекше населєне место [[Руснаци у Сербиї|Руснацох]] у дакедишнєй [[Югославія|Югославиї]], а нєшка у Сербиї, и центер є образовного, културного и духовного розвою рускей националней заєднїци у Сербиї. Ту ше находза Катедрална церква Св. о. Николая, церквочка Водица и Стара хижа у Руским Керестуре. == Ґеоґрафске положенє == Валал ше находзи на 45°33'45" ґеоґрафскей ширини и 19°25'16" ґеоґрафскей длужине. Находзи ше на ровним, за польопривреду барз вигодним подручу южней часци [[Карпатска котлина|Панонскей нїжини]], медзи [[Дунай]]ом и [[Тиса|Тису]]. То простор штреднєй [[Бачка|Бачки]] хтори ма повисшени лесни предїли. Валал ше на югозаходней часци опера на ткв. Мали бачки беґель або беґель Косанчич — Мали Стапар хтори припада систему беґельох ДТД. През валал преходзи магистрална драга М-3 (Богоєево — Каравуково — Оджак — [[Кула (город)|Кула]] — [[Вербас (город)|Вербас]]), хтора го добре повязує зоз шицкима часцами Войводини. == История == [[Файл:Ruski_Krstur_-_29.png|alt=Руски просвититель и поета Петро Кузмяк |thumb|347x347px|Руски просвититель и поета [[Петро Кузмяк]]: Памятнїк у Руским Керестуре]] Населєнє '''Крстур''' ше спомина ище [[1495]]. року як место у Бачкей жупаниї. У [[16. стороча|16.]] и [[17. стороча|17. вику]], Крстур бул под турску власцу, а ошлєбодзени є под час Бечскей войни (1683-1699). Спрам попису жительства з [[1715]]. року, Крстур бул мале населєнє з лєм 11 обисцами, тото число ше кущичко звекшовало так же [[1720]]. року пописани 14, а [[1725]]/[[1726|6.]] року 20 обисца. Тото першобутне (сербске) жительство ше розселєло концом 1730-тих рокох, так же ше Крстур уж [[1742{{. року спомина як пустара<ref>[https://digitalna.ff.uns.ac.rs/sadrzaj/2012/978-86-6065-144-2 Гавриловић] 2012, стр. 21.</ref>. Пременка у историї тедишнього Велького Керестура ше збула штредком [[18. стороча|18. вику]], зоз приходом перших фамелийох [[Русины|карпатских Руснацох]]. Процес орґанизованого присельованя Руснацох до [[Бачка|Бачкей]] одпочал уж под час яри [[1745]]. року, кед державни (коморски) власци направели контракт зоз ґрупу руских приселєнцох, хтори сцигли и змесцели ше на пустару Косцелїско<ref>[https://books.google.ca/books?id=lM63AAAAIAAJ&redir_esc=y Лабош 1979.]</ref><ref>[https://books.google.ca/books?id=9bFBYAAACAAJ&redir_esc=y Рамач] 2007.</ref>, нєдалєко од нєшкайшей локациї валала так же ше спомнути рок (1745) медзи Руснацами у Войводини односно у Сербиї означує як початок їх присельованя<ref>[https://books.google.ca/books?id=N3NAAAAACAAJ&redir_esc=y Тамаш & Сабо] 1996.</ref>. О шейсц роки после першого контракта о досельованю Руснацох на Косцелїско коморски власци з окремним контрактом подписаним [[17. януар]]а [[1751]]. року одобрели присельованє 200 руских фамелийох до нєдалєкого Керестура, з условийом же приселєнци муша буц грекокатолїки. Перши преселєнци до Керестура були праве Руснаци зоз Косцелїска нєдалєко од [[Кула (город)|Кули]] (1751), ґу котрим идуцих рокох сциговали нови ґрупи руских приселєнцох зоз рижних угорских местох. Руски приселєнци походзели зоз старого завичаю хтори наволовали Горнїца (то традицийна назва за предїли на сиверовостоку [[Мадярске кральовство|Кральовини Угорскей]], на нїзших схилох [[Карпаты|Карпатох]]), а векшина приселєнцох була зоз реґиону медзи [[Кошіцї|Кошицами]], [[Ужгород]]ом и Мишколцом. Найвекша часц приселєнцох була зоз [[Жупа Земплин|Земплинского]], Боршодского, Саболчского, [[Жупа Унґ|Ужского]] и Абауйского комитату. Под час [[Австро-Угорьско|австроугорскей власци]] валал мал назву Вельки Керестур, або Бачки Керестур, а после уходу до составу [[Кральовство Сербох, Хорватох и Словенцьох|Кральовини СГС]] (1918) назва пременєта на Руски Керестур, з чим наглашена значносц того валалу за руски народ у новоствореней держави. У новших часох Руски Керестур бул место отримованя числених подїйох и манифестацийох хтори були значни за Руснацох у Сербиї. Так [[28. децембер|28. децембра]] [[1990]]. року у валалє отримана сновательна скупштина Рускей матки<ref>[https://www.ruskeslovo.com/%d0%be%d1%87%d1%83%d0%b2%d0%b0%d0%bd%d1%94-%d0%b2%d0%bb%d0%b0%d1%81%d0%bd%d0%be%d0%b3%d0%be-%d0%b8%d0%b4%d0%b5%d0%bd%d1%82%d0%b8%d1%82%d0%b5%d1%82%d0%b0-%d1%80%d1%83%d1%81%d0%bd%d0%b0%d1%86%d0%be/ Очуванє власного идентитета Руснацох] - Руске слово (2020) </ref>. Руски Керестур бул потим домашнї трецого (1995) и дзешатого (2009) зашеданя [[Світова рада Русинів|Шветового конґресу Русинох]]<ref>[https://books.google.ca/books?id=MqDUoAEACAAJ&redir_esc=y Варґа] 1997.</ref><ref>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/pravo-na-razlicitost-kao-osnovno-obelezje-vojvodine/ Deseti svetski kongres Rusina u Ruskom Krsturu: Pravo na različitost kao osnovno obeležje Vojvodine] - Danas (2009)</ref>. Перша електорска скупштина Националного совиту рускей националней меншини отримана [[2.новембер|2. новембра]] [[2002]]. року тиж у Руским Керестуре, хтори постал и стаємне шедзиско НСРНМ<ref>Национални савет Русина (Република Србија): [http://rusini.rs/istorijat/ Историјат]</ref>. Руски Керестур [[28. авґуст]]а [[2003]]. року постал шедзиско Апостолскохо еґзархата за грекокатолїкох у [[Сербия и Чорна Гора|Сербиї и Чарней Гори]]<ref>Catholic Hierarchy: [https://web.archive.org/web/20210108045319/http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dsmby.html Byzantine Chatolic Apostolic Exarchate of Serbia and Montenegro]</ref>. Еґзархат [[6. децембер|6. децембра]] [[2018]]. року подзвигнути на ступень епархиї, под урядову назву: Грекокатолїцка епархия Святого Миколая - Руски Керестур, з чим була потвердзена значносц того места за грекокатолїцку заєднїцу у Сербиї<ref>Catholic Hierarchy:[http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dseby.html Eparchy of San Nicola di Ruski Krstur]</ref>. == Значни подїї з историї Руского Керестура == *1745. Почина процес присельованя Руснацох грекокатолїкох зоз Горнїци *1753. Почина робиц тривиялна школа; направена перша церква з древа *1784. Закончена вибудов церкви Св. о Миколая *1836. Перша епидемия колери, почала 16. юлия и тирвала по 24. авґуст. Умарли 530 особи або 1/5 жительства у валалє *1849. Друга габа колери, тирвала од 9. юния по 15. септембер. Умарли коло 300 особи. *1859. Вибудована церквочка Водица у хотаре *1872. Викопани Вельки беґель коло Керестура *1876. Основана перша Читальня на закладанє [[Ферко Пап-Радванї|Ферка Пап Радваня]] и перши Кредитни союз *1897. Збудована Валалска хижа (будинок општини) и Новтарушня (нєшкайши будинок ресторану) *1902. Поставени криж на штред валала (премесцени ґу порти 1957/58.) *1905. Збудована такволана Стара школа на Вельким шоре *1910. Збудована Паньска карчма и будинок у хторим познєйше було шедзиско Руского народного просвитного дружтва *1912. Збудована драга Кула-Руски Керестур з тварду подлогу (калдерма) **1912. Уведзени перши телефон до Валалскей хижи и викопана перша артейска студня *1913. Збудована школа на Маковским шоре, нєшка позната як [[Замок]] *1919. Основане [[Руске народне просвитне дружтво]] *1925. До валалу приведзена електрична струя [[Файл:Valalska hiza 1935.jpg|alt=Валалска хижа (будинок општини)|thumb|393x393px|Валалска хижа (будинок општини) у штред Руского Керестура, 1935. рок]] *1936. Купена друкарска машина и вубудовани будинок Друкарнї у дворе РНПД *1938. Збудовани школски будинок на Вельким шоре, познати як Ґимназия *1940. Збудовани будинок пошти у валалє **1940. Збудована нова парохия обок при церкви **1940. Збудована калдерма до Вепровачу *1962. Отримани перши Фестивал култури Червена ружа *1965. Закончене будованє будинку [[Дом култури Руски Керестур|Дома култури]] *1978. Закончени вельки будинок школи и формовани Образовни центер Петро Кузмяк == Демоґрафия == [[Файл:Ruski_Krstur_city_sign..jpg|alt=Двоязикова назва Руского Керестура|thumb|344x344px|Двоязикова назва Руского Керестура, на [[Сербскый язык|сербским]] и [[Паноньско русиньскый язык|руским язику]]]] У валалє Руски Керестур жию 3847 полнолїтни жителє, а штредня старосц жительства 44,3 роки (42,8 при хлопох и 45,6 при женох). У валалє єст 2036 обисца, а штреднє число членох по обисцу 2,54 (попис зоз 2011). Тот валал углавним населєни зоз Руснацами, а у остатнїх трох пописох обачене опадованє числа жительох. {| class="wikitable" |+ ! colspan="3" |'''Демоґрафия '''<ref>[https://publikacije.stat.gov.rs/G2002/Pdf/G20024009.pdf   Вукмировић 2004.] </ref> |- |'''Рок''' | colspan="2" |'''Жительох''' |- |'''1948.''' |5.874 | |- |'''1953.''' |6.115 | |- |'''1961.''' |5.873 | |- |'''1971.''' |5.960 | |- |'''1981.''' |5.826 | |- |'''1991.''' |5.636 |5.536 |- |'''2002.''' |5.213 |5.490 |- |'''2011.''' |4.585 |4.868 |} У остатнїх 60 рокох число жительства Руского Керестура опада. Перша причина то неґативни природни прирост, цо характеристичне за тот цали реґион. Друга причина то миґрация жительства. До початку 90-тих рокох млади одходзели на школованє до векших центрох ([[Кула (город)|Кула]], [[Новый Сад|Нови Сад]], [[Суботица]]...) и там оставали. Под час кризи и войнох у 90-тих Руснаци ше почали висельовац до заходних жемох, найвецей до [[Канада|Канади]]. Нєшка у Канади жиє вельке число бувших жительох Руского Керестура, а и зоз других местох у Войводини дзе жию Руснаци. == Релиґия == Жительство Руского Керестура скоро у цалосци [[Хрістіянство|християнского виросповиданя]]. Обачлїву векшину творя [[Ґрекокатолицька церьков|грекокатолїки]], а на другим месце по численосци [[Православна церьков|православни]]. Керестурски грекокатолїки з найвекшей часци рускей народносци. Свою парохию достали такой по присельованю (1751), а наступних рокох вибудовали першу (малу) церкву у валалє. Нєшкайша катедрална церква вибудована 1784. року и була пошвецена св. о. Миколайови. Руски Керестур бул од [[2003]]. по [[2018]]. рок центер Грекокатолїцкого апостолского еґзархата хтори [[2018]]. року подзвигнути на ступень епархиї, под урядову назву Грекокатолїцка епархия Святого Миколая - Руски Керестур з чим церква Св. о Миколая постала катедрална (соборна) церква. При валалє [[1859]]. року вибудована и церквочка Водица на месту дзе ше роками пред тим случовали виздравеня и приказаня Богородици. == Образованє и култура == Руски Керестур културни и просвитни центер Руснацох у Сербиї. Перша школа у валалє почала з роботу [[1753]]. року як Тривиялна школа дзе ше учело читанє, писанє, рахованє и основи церковного шпиваня з виронауку. Школа концом 19. воку постала державна. Нєшка у Руским Керестуре роби дзецинска заградка (овода) по руски, основна школа по руски, єст два оддзелєня ґимназиї, по руски и по сербски, з тим же ґимназия з руским наставним язиком то єдина штредня школа такого типу у Европи и у швеце. Од [[2009]]. року, окрем [[Гимназия|ґимназиї]], у истей школи отворене и оддзелєнє за образованє туристичних технїчарох на сербским наставним язику. Єст даскельо културни манифестациї у валалє. Найзначнєйша то Фестивал култури «''Червена ружа''», потим Драмски мемориял Петра Ризнича Дядї и културна манифестация «''Костелникова єшень''.» У Руском Керестуре ше находзи музей, ґалерия малюнкох и архива рускей историї. == Познати Керестурци == *Петро Копчаї (1753-1819) *Янко Копчаї (1790-1844) *[[Петро Кузмяк]] (1816-1900) *Ґабор Ґвожджак (1824-1900) *Андрий Лабош (1826-1918) *Ферко Пап-Радванї (1848-1886) *Дионизий Няради (1874-1940) *[[Гавриил Костельник|Гавриїл Костельник]] (1886-1948) *Михайло Мудри (1887-1936) *[[Петро Ризнич Дядя]] (1890-1966) *Осиф Рац (1897-1976) *Мафтей Винай (1898-1981) *[[Яким Сивч]] (1935-1986) == Привреда == Дзекуюци барз плодней жеми у керестурским хотаре жительство ше од приселєня та надалєй занїмало зоз польопривреду. У першей половки [[20. стороча|20. вику]] продукция конопи барз поґурала розвой валал. Но, польопривреда була, вєдно зоз розвитим ремеселнїцтвом, велї роки найсиґурнєйше жридло еґзистенциї. У новших часох число польопривредних ґаздовствох ше зменшує, алє тоти ґаздовства поставю вше векши и вше опременши зоз сучасну механизацию. У єдним перодзе росту валал барз була розвита продукция млєка и карменє швиньох и рогатого статку, алє з часом тоти конари польопривредней продукциї такповесц нєстали. У новших часох Руски Керестур постал барз познати по продукциї паприґи и другей желєняви. Єдна часц жительства роби у погонох за продукцию стварох до хижох. Попри того, у Руским Керестуре єст два рибалови чия поверхносц коло 150 га за продукцию потькох, єст даскельо сучасни овоцнїки яблукох, грушкох и лїсковцох як и сучасна продукция квеца у склєняних заградкох и пластенїцка продукция вчасней желлєняви. == Спорт == Спорт у Руским Керестуре ма длугу традицию. [[ФК Русин|Фодбалски клуб «Русин»]] формовани 1923 року, а з нього виросло Спортске дружтво «Русин» з вецей клубами у рижних спортских конарох. Тераз у составе Спортского дружтва «Русин» ше попри фодбалского клуба, находза и велї други клуби — рукометни ([[хлоп]]ски и [[Жена|женски]]), [[Шахы|шаховски]], столно тениски, конїцки, атлетски и [[карате]] клуб. Спортске дружтво «Русин» орґанизатор традицийних спортских бавискох Яша Баков турнирских змаганьох найуспишнєйших екипох медзи Руснацами. Фодбалски клуб «Русин» формовала млада керестурска интелеґенция [[1923]]. року. Перше урядове змаганє «Русин» бавел дома провиц Вепровачанох (нєшкайши Крущич). Конєчни резултат того першого стретнуца бул 2:2. На початку «Русин» змаганя бавел векшину зоз екипама зоз сушедних местох. Клуб ше першираз уключує [[1935]]. року до першенства Суботицкого подсоюза. == Литература == * [[Владимир Бильня|Biljnja, Vladimir]] (1987). [https://books.google.com/books?id=lXQMAAAAIAAJ ''Rusini u Vojvodini,''] Prilog izučavanju istorije Rusina Vojvodine (1918-1945). Novi Sad: ''Dnevnik''. * [[Михайло Варґа (учитель)|Варґа, Михайло]], ур. (1997). [https://books.google.com/books?id=MqDUoAEACAAJ ''Зборнїк роботох зоз Трецого шветового конґреса Русинох (Руснацох, Лемкох)'']. Руски Керестур: Руска матка. * Вукмировић, Драган, ур. (2004). [https://publikacije.stat.gov.rs/G2002/Pdf/G20024009.pdf ''Попис становништва, домаћинстава и станова у 2002'']. Становништво 9: Упоредни преглед броја становника 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991. и 2002. Подаци по насељима (PDF). Београд: Републички завод за статистику. * Гавриловић, Владан С. (2012). [http://digitalna.ff.uns.ac.rs/sadrzaj/2012/978-86-6065-144-2 ''Почеци насељавања Русина у Бачку (Крстур, Куцура, Нови Сад)'']. Величина малих језичких, књижевних, културних и историјских традиција: Зборник радова. Нови Сад: Филозофски факултет. стр. 19—25. * Гавриловић, Славко (1967). [https://www.maticasrpska.org.rs/zmsdn48 ''Прилог историји Русина у Бачкој средином XVIII века'']. Зборник за друштвене науке. 48: 106—113. * Gavrilović, Slavko (1977). [https://books.google.com/books?id=BE-5AAAAIAAJ ''Rusini u Bačkoj i Sremu od sredine XVIII do sredine XIX veka'']. Godišnjak Društva istoričara Vojvodine. 4: 153—215. * Jankulov, Borislav (1961). [https://books.google.com/books?id=0l7FAAAAMAAJ ''Pregled kolonizacije Vojvodine u XVIII i XIX veku''] (1. изд.). Novi Sad: ''Matica srpska''. * Јанчић, Зоран, ур. (2003а). [https://publikacije.stat.gov.rs/G2002/Pdf/G20024001.pdf ''Попис становништва, домаћинстава и станова у 2002'']. Становништво 1: Национална или етничка припадност: Подаци по насељима (PDF). Београд: Републички завод за статистику. * Јанчић, Зоран, ур. (2003б). [https://publikacije.stat.gov.rs/G2002/Pdf/G20024002.pdf ''Попис становништва, домаћинстава и станова у 2002'']. Становништво 2: Пол и старост: Подаци по насељима (PDF). Београд: Републички завод за статистику. * [[Федор Лабош|Лабош, Федор]] (1979). [https://books.google.com/books?id=lM63AAAAIAAJ ''История Русинох Бачкей, Сриму и Славониї 1745-1918'']. Вуковар: Союз Русинох и Українцох Горватской. * [[Янко Рамач|Рамач, Янко]] (1993). [https://web.archive.org/web/20250429084440/https://issuu.com/rusnak/docs/kratka_istorija_rusnacoh  ''Кратка история Руснацох (1745-1918)'']. Нови Сад: Грекокатолїцка парохия св. Петра и Павла. * Рамач, Янко (2007). [https://books.google.com/books?id=9bFBYAAACAAJ ''Руснаци у Южней Угорскей (1745-1918)'']. Нови Сад: Войводянска академия наукох и уметносцох. * Ramač, Janko (2014). [http://istrazivanja.ff.uns.ac.rs/index.php/istr/article/view/1734/1770 ''Rumuni među prvim Rusinima u Krsturu u XVIII veku'']. Истраживања. Филозофски факултет у Новом Саду. 25: 203—215. * Савин, Драгана (2018). [https://web.archive.org/web/20231030080248/https://fer.org.rs/wp-content/uploads/2019/09/Rusini_u_Vojvodini_-_ustanove_kulture.pdf ''Русини у Војводини - установе културе''](PDF). Транскултуралност и библиотеке. 2. Београд: Филолошки факултет. стр. 113—136. * Тамаш, Юлиян; Сабо, Славко, ур. (1996). [https://books.google.com/books?id=N3NAAAAACAAJ ''Руснаци 1745-1995,''] Зборнїк роботох зоз Медзинародней науковей конференциї Приселєнє и живот Руснацох у Бачкей, Сриму и Славониї 1745-1995. Београд: Завод за уџбенике и наставна средства. * Фејса, Михаjло (2010). [https://books.google.com/books?id=zbsstwAACAAJ ''Нова Србија и њена русинска мањина'']. Нови Сад: Прометеј. == Вонкашнї вязи == * [http://www.vodica.org/ Водица] Руски Керестур * [https://www.youtube.com/watch?v=f2KdukcRJ0k Руски Керестур, попатрунок зоз воздуху], ютˈюб канал маковчань * [https://www.youtube.com/watch?v=iN4ZdLtgF34 Мой валал Руски Керестур (Писня Руснака)], шпива Михайло Бодянец, ютˈюб канал маковчань * [https://www.youtube.com/watch?v=iTnykntyqoQ Руски Керестур], студио Планчак, ютˈюб канал маковчань == Ґалерия == <gallery> Cathedral of St. Nicholas in Ruski Krstur - 13.jpg|Катедрала Св. Миколая Ruski Krstur - 66.jpg|Памятнїк погинутим борцом Kindergarten in Ruski Krstur - 05.jpg|Дзецинска заградка Ruski Krstur - 11.jpg|Будинок парохиї при церкви ZamakRuskiKrstur.jpg|Будинок Замок, старши будинок школи Ruski Krstur - 23.jpg|Спортска гала Ruski Krstur - 28.jpg|Школски центер ''Петро Кузмяк'' Ruski Krstur - 33.jpg|Будинок школи, уход зоз школского двора Ruski Krstur - 63.jpg|Будинок у центру валала (управни будинок дакедишнєй друкарнї) Ruski Krstur - 71.jpg|Хижа на Вельким шоре Ruski Krstur - 84.jpg|Єдна зоз старших хижох у валалє Ruski Krstur, Serbia - panoramio (6).jpg|Попатрунок на часц парку у штред валала Ruski Krstur - 61.jpg|Криж  при церкви у штред валала Ruski Krstur - 07.jpg|Пияц у валалє </gallery> == Референци == {{reflist}} [[Катеґорія:Населены пункты Сербії]] [[Катеґорія:Населены пункты Войводины]] [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] [[Катеґорія:Руски Керестур| ]] 4fwenu5sof4t6aof3ow6xklrdcqub45 Юлій Ставровскый-Попрадов 0 4661 170460 169485 2026-09-28T15:14:30Z Flipdot 23893 170460 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Особа проста |Имя=Юлий Ставровскый-Попрадов |Имя_оригиналне=Юлий Ставровскый |Чинность=[[священик]], [[Народны будителї|народный будитель]] |Образчик=[[File:Yuliy Stavrovsky-Popradov.gif|240px]] |Образчика_подпис=Портрет од нар.умѣлця В.Скакандия |Категория_склада=Juli Stavrovski |Уроджѣня={{Birth date|1850|01|18}} |Мѣсто_роджѣня=[[Сулин]], [[Австро-Мадярщина]] |Упокоеня={{Death date and age|1899|03|27|1850|01|18}} |Мѣсто_смерти=[[Пряшов]], [[Австро-Мадярщина]] |Мѣсто_погребу=[[Чертижне (окрес Меджилаборце)|Чертижне]] }} [[File:Hrob JIStavrovskij.JPG|thumb|260px|{{center|Гроб писателя в [[Чертижне (окрес Меджилаборце)|Чертижном]]}}]] [[File:Stavrovski handwriting.jpg|thumb|260px|{{center|Писмо Ставровского}}]] '''Юлій Ставровскый-Попрадов''' ([[18. януара]] [[1850]], [[Сулин]] — [[27. марца]] [[1899]], [[Чертижне (окрес Меджилаборце)|Чертижне]])&nbsp;— русиньскый будитель, поет, фолклоріста, публіціста, етноґраф, ґрекокатолицькый священик. == Біоґрафія == Уродив ся в селї [[Сулин]] в родинї де про походжіня ёго матери пановала атмосфера мадярьской културы. Учів ся в ріднім селї, в [[Подолинець|Подолинцї]] і [[Левоча|Левочі]]. Потом штудовав на ґімназії в Пряшові (1863-68) і одты року 1868 пішов на духовный семінарь в [[Будапешт|Будапештї]]. Ту стрїтив російского [[діпломат]]а К.Л. Кустодієвом, котрый силно впливав на ёго славяньскы і [[Русофил|русофільскы]] погляды. По высвячіню на священика спочатку служыв в селї [[Орябина]] (1874-76), потом в роках 1877-78 працовав в єпіскопскій канцеларії пряшівского єпіскопа [[Николай Товт|Николая Товта]]. Року 1879 по рекомендації [[Адолф Добряньскый|Адолфа Добряньского]] перебрав місце попа в Чертіжнім де зістав до кінце жывота. Подля нёго про успішне завершіня народного оброджіня Русинів є кодіфікація русиньского языка, но сам писав підкарпатьсков варіантов російского языка. == Творба == Творба Ю. Ставровского-Попрадова складать ся з лірічной поезії, етноґрафічных нарисів і фолклорных записів. Друковав на сторінках сучасных ёму підкарпатьскых новинок і часописів: „Свѣтъ‟, „Новый свѣт‟, „Карпатъ‟, „Листокъ‟, але тыж в мадярьскоязычній періодіцї. Продовжуючі традіцію народных будителїв старшого поколїня, він вызывать Русинів „научіти ся самых себе‟. Тото пересвідчіня одбито в ёго статях о фолклорї і звыках свого народу: „Очерки изъ Подкарпатской Руси‟ (1872), „Сказкы изъ спишской Руси‟ (1872), „Ярмарка въ одномъ городѣ вышнаго Спиша‟ (1872), „Работа со льномъ и полотном у спишскихъ русскихъ‟ і іншых.<ref name="АЗ">170 років од народжіня Юлія Ставровского-Попрадова.</ref><ref name="Поп">Иван Поп: Ставровский-Попрадов Юлий.</ref> Ю. Ставровскый-Попрадов писав «підкарпатьскым варіантом» русского языка. Написав дакілько языкознательскых статей, присвяченых голосным і выкладовому языку в школах. Написав русскоязычный „Русскій букваръ‟, але тот зостав в рукопису. Меджі іншыма неопублікованыма роботами писателя мож спомянути публицистичну роботу „Отношеніе венгро-русскихъ к мадярамъ‟ і роботу на тему історії „Нѣчто объ образованіи венгро-русскаго народа‟. Ёго історічны роботы, присвячены Краснобрідьскому монастырю і селу [[Чертижне (окрес Меджилаборце)|Чертижне]], были выданы в мадярьскім языку. Од часу смерти Ю.&nbsp;Ставровского-Попрадова ёго роботы были выданы [[Николай Бескид|Николаём Бескидом]] (1928) і [[Олена Рудловчакова|Оленов Рудловчаковов]] (1984).<ref name="АЗ"/><ref name="Поп"/> == Ставровскый о литературном языку == Ставровскый во своих языковых симпатиях еднозначно и усвѣдомено ишов традичнов дорогов, указанов Духновичом, Што веце, такый погляд роздѣляли не лем его колегы и окружѣня, але и тогдышна наука [[Мадярске кральовство|Мадярщины]]. Зато, неисторичне е тверджѣня, же причинов была ограниченость Ставровского.<ref>Федір Ковач: Ставровський-Попрадов Юлій.</ref> В конци живота, склавши зберку проповѣдей так поясняв погляд на литературный язык: «...при составленіи этихъ проповѣдей я не могъ приняти во вниманіе всѣ нарѣчія, господствующія у нашего простонародія. Я писалъ потому на томъ, употребляемомъ у насъ вообще, литературном языкѣ, на котором писаны и сочиненія пок. Духновича, или торжественныя рѣчи нашихъ просвѣщенныхъ архіереевъ, или школьные учебники, издаваемые нашими епархіальными начальствами.» == Жерела и одказы == * '''Федір Ковач: Ставровський-Попрадов Юлій''' //{{КСРУ}} С.&nbsp;326. * '''Иван Поп: Ставровский-Попрадов Юлий''' //Поп, Иван. Энциклопедия Подкарпатской Руси. — Ужгород: Изд-во В.Падяка, 2001. — 431 с. {{ISBN| 966-7838-23-4}} {{Реф-инфо|[[Русскый язык|рус.]]}} Сс.&nbsp;351–352. * {{cite web |url=http://www.cms3.rusynacademy.sk/?17-1-2020-170-років-од-народжіня-Юлія-Ставровского-Попрадова |title='''170 років од народжіня Юлія Ставровского-Попрадова''' |author='''А.З.''' |language=[[русинскый язык|русинскы]] |accessdate=2020-01-31 }} == Література == * {{книга |автор=[[Іван Поп]] |тітул=Podkarpatská Rus - osobnosti její historie, vědy a kultury |одказ= |місто=[[Прага]] |выдавательство=Libri |рік=2008 |сторінкы=324 |сторінок= |тіраж=1200 |ISBN=978-80-7277-370-1}} * {{КСРУ}} С.&nbsp;326. * {{книга |автор=[[Михал Шмайда]] |тітул=А іщі вам вінчую |одказ=http://lemko.org/pdf/Szmajda_s.pdf |місто=[[Пряшів]] |выдавательство=Slovenské pedagogické vydavateľstvo |рік=1992 |сторінкы=35 |сторінок=502 |тіраж=700 |ISBN=80-08-01151-3}} == Референції == {{reflist}} {{Lifetime|1850|1899|Ставровскый-Попрадов, Юлій}} [[Катеґорія:Русиньскы поеты]] [[Катеґорія:Русиньскы народны дїятелї]] [[Катеґорія:Русиньскы умелцї]] [[Катеґорія:Русскоязычны поеты]] [[Катеґорія:Персоналии 19. стороча]] 3j0b0rj56vnxgne9ndot3al3v3f2uf5 Церьков Покровы Пресвятой Богородицї (Нижнїй Комарник) 0 4768 170464 169218 2026-09-28T16:13:01Z Flipdot 23893 170464 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Infobox | title = Церьков Покровы Пресвятой Богородицї | image = [[Файл:Nizny Komarnik-Eglise Ruthene-2.jpg|250px]] | caption = Церьков Покровы Пресвятой Богородицї в Нижнїм Комарнику | headerstyle = background-color: #efefef; | header1 = Основны інформації | label2 = Штат | data2 = {{SVK}} | label3 = Край | data3 = [[Пряшівскый край]] | label4 = Окрес | data4 = [[Окрес Свідник|Свідник]] | label5 = Село | data5 = [[Нижнїй Комарник]] | label6 = Церьков | data6 = Ґрекокатолицька церьков | label7 = Тіп | data7 = Деревяный храм (бойківскый тіп) | header8 = Історія і архітектура | label9 = Архітект | data9 = Володимир Січаньскый | label10 = Взник | data10 = 20. стороча | label11 = Реконштрукції | data11 = (1946, 60. рокы, рокы 2004–2005) | label12 = Штатут | data12 = Народна културна памятка (од 1968) }} '''Церьков Покровы Пресвятой Богородицї''' є ґрекокатолицькый храм в [[Нижнїй Комарник|Нижнїм Комарнику]]. Од року 1968 є [[Народна културна памятка|народнов културнов памятков]]. Церьков ся находить на юговыходнім схылї над [[Село|селом]]. Коло нёй стояла по іщі старша церьков спомянута в 19. сторочу, котра была зничена в часї [[Перша світова война|першой світовой войны]]. Теперь уж старой церькви не є. Цалый ареал є огородженый простым плотиком з дочок. І кедь нова деревяна церьков є з 20. стороча єдинов в колекції (27 народных памяток), мать дакілько выняткового годного навщівы. На теріторії Словеньска є єдинов бойківского тіпу, єдина в екстерьєрї скоро доконало деревяна зрубова купола - реалізована візія уж в 5. сторочу будованых царіградьскых мурованых церьквей. Тот деревяный русиньскый ґрекокатолицькый храм збудовали домашнї русиньскы майстрове за помочі другых селянів і проєкту добродителя. Проєктовав го україньскый архітектор і кунстісторік Інж. Володимир Січаньскый (1894-1962). Тот архітект є тыж автором храму Сошествія Святого Духа в [[Михалївцї|Михалївцях]]. Теперїшнїй деревяный храм є може єдина деревяна сакрална будова на Словеньску, котру помагав реалізовати професіоналный архітектор. На роздїл од спомянутого старого храму лемківского тіпу, тот храм є бойківского тіпу, у котрім тройчатость не є підчаркнута вежами різной вышкы (у лемківского тіпу є найвысша вежа над бабінцём, даколи якбы оддїлена од остатнёй конштрукції ставбы і найнизша вежа є над головным олтарём). Бойківскый тіп деревяного храму підкреслює покрытя храмовой лодї (нава). Церьков стоїть на камяных підвалинках. На куполах суть іглановиты вежочкы. Перед вступом є тімпаноном закінченый портікус з хрестом і вырїзаваныма стовпами. Є то народне перетворїня класіцістічного штілу. Внутрїшнє оздоблїня є з час будованя храму. На южнім боцї олтарьной части є мала сакрістія з особітным вступом. Актівну естетічну задачу ту мають фарбы (блядожовта, ясносиня, тмавочервена). До выразу придавають і двоїты окна і членитость тварів конштрукції. Архітектонічнов домінантов лодї є шырка олтарьного простори і бабінця, тай найвысша централна вежочка. Вшыткы вежочкы суть закінчены кованыма желїзныма крестами. Покрыты суть бляхов а аж далшы части шынделями. Внутрїшня оздоба є з часів взнику храму. [[Іконостас]] привезли правдоподобно зо [[Земплін]]а, асі з [[Требішов]]а. Походить асі з іконописецькой майстернї родины Богданьскых з польскых Ясел. Храм в [[Нижнїй Комарник|Нижнїм Комарнику]] почас крутых фронтовых боїв в осени 1944 як кебы чудом обстав невелё пошкодженый. Справили го в роцї 1946 і далшы великы оправы были в половинї шістьдесятых років. В половинї 90. років быв часточно рештаврованый апостольскый ряд на іконостасї. Заслугов тамтешнёго адміністратора фарности, і з помочов ктіторів, родаків, вірників в роцї 2004 і 2005 учінена реконштрукція і рештаврачны працы на іконостасї. == Література == * ''Drevené gréckokatolícke chrámy na východnom Slovensku. Svidník a okolie.'' Prešov : PETRA n.o., 2007, s. 94-105: "NIŽNÝ KOMÁRNIK, Gréckokatolícky chrám Ochrany Presvätej Bohorodičky z roku 1938, NKP". ISBN 978-80-8099-010-7. {{Commons|Category:Temple of the Protection of the Mother of God, Nižný Komárnik}} == Екстерны одказы == * [https://web.archive.org/web/20100423201851/http://www.drevenechramy.sk/drevene-chramy/svidnik-a-okolie/nizny-komarnik/ Nižný Komárnik, Gréckokatolícky drevený chrám Ochrany Presvätej Bohorodičky, 1938, NKP] [[Катеґорія:Ґрекокатолицькы деревяны храмы|Покровы Пресвятой Богородицї (Нижнїй Комарник)]] 0d9aonhm5829xdm66soodj4bb8gnsgp Меджіславяньскый язык 0 5440 170473 169588 2026-09-28T16:17:42Z Flipdot 23893 170473 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Інфобокс язык | name = Меджіславяньскый язык | nativename = ''меджусловјанскы језык'', ''medžuslovjansky jezyk'', ⰿⰵⰴⰶⱆⱄⰾⱁⰲⱝⱀⱄⰽⱏⰹ ⰵⰸⱏⰹⰽ | creator = Ян ван Стенберґен, Войтєх Мерунка | region = [[Славяне]] | speakers = 7000 (2020)<ref name="Kocór, p. 21">Kocór, p. 21.</ref> | familycolor = constructed language | fam1 = [[умелый язык]] | fam2 = | fam3 = | fam4 = | fam5 = | fam6 = | script = [[латиніка]], [[кіріліця]] (даколи [[глаголіця]]) | nation = | minority = | agency = Меджіславяньскый комітет | iso1 = | iso2 = | iso3 = isv | notice = 0 | image = [[Файл:Flag of Interslavic.svg|127px|border]]<br/>[[Прапор меджіславяньского языка]] | map = }} '''Меджіславя́ньскый язы́к''' (''меджусловјанскы језык'', ''medžuslovjansky jezyk'', ⰿⰵⰴⰶⱆⱄⰾⱁⰲⱝⱀⱄⰽⱏⰹ ⰵⰸⱏⰹⰽ; тыж: ''novoslovjansky'', ''všeslovjansky'') є [[Славяньскы языкы|славяньскый]] натуралістічный плановый зоновый помічный язык, сконштруованый на основі цїлославяньскых ґраматічных і лексікалных елементів, котрый служыть на комунікацію меджі [[Славяне|Славянами]] розлічных народностей. Про не-Славянів може меджіславяньскый тыж наповнёвати школовану функцію. Язык є закорїненый нелем в [[Старославяньскый язык|старославяньскім языку]], але ай в розлічных імпровізованых нарічах, котрыма люде в областях з розмаїтым славяньскым обывательством хосновали почас сторочу. В резултатї того меджіславяньскый екзістує на двох уровнях: першов суть не научны формы спонтанной комунікації, другов суть научны кодіфікації предложены многыма языкознателями і іншыма одборниками.<ref>Ladislav Podmele, ''Revolucija v istoriji interlingvistiki.''</ref> Вшыткы формы мають сполочну характерістіку, же порозумілость без попереднёго учіня має пріоріту перед легкостёв. Зато є меджіславяньскый язык зоновым а не народным языком. Тот язык є писаный тыж [[Латиньскый алфавіт|латиніков]] і [[Кіріліця|кіріліцёв]]. Меджіславяньскый язык быв першыраз описаный в роках 1659–1666 хорватьскым сповідником [[Юрай Крижанич|Юраём Кріжанічом]]. Назва „меджіславяньскый“ першыраз предложыв Іґнац Гошек в роцї 1908.<ref>{{Lang|ru|Л.П. Рупосова, ''История межславянского языка''}}, v: {{Lang|ru|''Вестник Московского государственного областного университета'' (Московский государственный областной университет)}}, 2012 nr. 1, str. 55.</ref> Меджіславяньскый язык овладать дакілько тісяч людей.<ref name="iliev">{{Cite journal | first = Ivan G. | last = Iliev | url = http://www.ijors.net/issue2_2_2013/pdf/__www.ijors.net_issue2_2_2013_article_6_iliev.pdf | title = Short History of the Cyrillic Alphabet | journal = International Journal of Russian Studies | issue = nr. 2 (2013/2) | place = Plovdiv | year = 2012 | pages = 67 | language = en}} ([http://www.ijors.net/issue2_2_2013/articles/iliev.html versija {{-|HTML}}])</ref> Код ISO 639-3 про меджіславяньскый язык є isv, котрый му быв придїленый в роцї 2024.<ref>{{Cite web |url=https://iso639-3.sil.org/code/isv |title=isv |publisher={{-|SIL International: ISO 639-3}} |date=3 April 2024 |access-date=23 April 2024}}</ref> == Історія == [[File:Križanić - Gramatično izkazanje ob ruskom jeziku.png|thumb|„Грамати́чно изка̂занје об ру́ском јези́ку“ [[Юрай Крижанич|Юрая Кріжаніча]], перша меджіславяньска ґраматіка з року 1665]] Традічно быв меджіславяньскый язык узко повязаный з панславізмом. Приверженцї той ідеолоґії вірили, же вшыткы Славяне суть єден народ і вели к їх културно-політічному зъєдинїню. Вєдно з думков о сполочнім славяньскім штатї взникла ай ідея сполочного славяньского языка. Дакотры сі думали, же задачу цїлославяньского языка бы мав грати російскый язык, язык найвекшой і найсилнїшой славяньской країны, материньскый язык майже половины вшыткых Славянів і говореный приближно 15-20%. Сучасны ся панславісты в іншых славяньскых країнах бояли російской геґемонії і преферовали невтралнїшы рїшіня. Очівісным кандідатом быв [[старославяньскый язык]], язык узко близкый сполочному предкови вшыткых жывых славяньскых языків, котрый мав навыше довгу історію в православній літурґії. Непозераючі на тоты выгоды мав старославяньскый язык тыж свої проблемы, протоже тот язык має богатый правопис з буквами і звуками, котры днесь уж нихто не хоснує, таксамо богату і компліковану ґраматіку і выняткову архаічну словну засобу. Много старославяньскых слов не пережыло в сучасных языках, а на другій сторонї, в старославяньскім языку не суть слова про сучасны понятя. Жебы міг старославяньскый язык служыти звычайній каждоденній комунікації меджі людми, было бы потребно ю на самый перед змодернізовати. Резултат той модернізації є знамый під многыма назвами: меджіславяньскый ({{lang-isv|medzislovanský}}), всеславяньскый ({{lang-isv|všeslovanský}}), новославяньскый ({{lang-isv|novoslovanský}}) або просто славяньскый ({{lang-isv|slovanský}}). Мож ся повісти, же меджіславяньскый зачінать там, де кончіть старославяньскый. Першым автором, котрый публіковав меджіславяньску ґраматіку, є хорватьскый сповідник [[Юрай Крижанич|Юрай Кріжаніч]]. В період років 1659-1666 писав ґраматіку заложену головно на російскім выданю церьковнославяньского языка і на ікавскім нарічі хорватьского языка, але в меншій мірї ай на польскім і іншых славяньскых языка. Кріжаніч назвай свій проєкт „Ruský jazyk“, жебы успокоїв російского царя. Пізнїше приклад Кріжанічева наслїдовали ай многы іншы языкознателї і далшы.<ref>[http://steen.free.fr/interslavic/constructed_slavic_languages Umětne slovjanske jezyky]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Найважнїшыма меджі нима суть: * [[Ян Геркель]] — {{Lang|la|[[Universalis Lingua Slavica]]}} (1826) * [[Божідар Райч]] — Vseslavenščina (1853) * [[Вацеслав Бамбас]] — Vsjeslovianьskyь (1861) * [[Матія Маяр]] — Uzajemni Pravopis Slavjanski (1865) * [[Іґнац Гошек]] — Neuslawisch (1907) * [[Йозеф Конечный]] — Slavina (1912) * [[Боґуміл Голы]] — Slavski jezik (1920) * [[Ладіслав Подмеле]] — Mežduslavjanski jezik (50. рокы 20. стороча) На зачатку діґіталной еры были тоты стары проєкты уж давно зазначены. Таксамо інтернет способив дакотре ожывлїня панславістічной думкы, і окрем того ся в новім, ґлобалізованім світї обявила нова потреба комунікачного средству меджі Славянами розлічных народностей. Вдяка інтернету взникли розлічны новы проєкты меджіславяньского языка.<ref>{{Lang|de|Tilman Berger, [http://homepages.uni-tuebingen.de/tilman.berger/Publikationen/BergerPlansprachen.pdf ''Vom Erfinden Slavischer Sprachen'']}}, в: {{Lang|de|M. Okuka & U. Schweier}}, ред., {{Lang|de|''Germano-Slavistische Beiträge. Festschrift für P. Rehder zum 65. Geburtstag'' (München, 2004, ISBN 3-87690-874-4)}}, str. 25.</ref><ref>{{Lang|de|Tilman Berger, [http://homepages.uni-tuebingen.de/tilman.berger/Handouts/PanslavismusInternet.pdf ''Panslavismus und Internet'']}}, 2009, стор. 37.</ref> В роках 2001–2002 ся на інтернетї обявили штири новы проєкты projekty: * '''Slovo''' (тыж называный „Slověnskyj język“ або „Slověnščina“) быв сполупрацов трёх авторів (Штефан Вітєзслав Пілат, Пётр Мазур і Ґеорґі Оґнеслав Мігов), заложеный на реконштруованім праславяньскім языку. Язык Slovo мав сім падів, двоїну і розлишовав меджі твердыма і мнягкыма взорами. Алфавіт обсяговав буквы '''ě''', '''ę''', '''ǫ''', '''ă''' і мнягкы согласны '''ľ''', '''ń''', '''ť''' і '''ď'''. На сторінцї проєкту было множство інформації о етімолоґії і склонёваню назывників, придавників і містоназывників, але не было пописаны часованя [[Часослово|часослов]]. В ґрупї Yahoo! быв словник приближно 1700 слов. * '''Slovio''' быв проєкт словацького еміґранта в Швейцарії, Марка Гучка. Мав комплетну ґраматіку ай великый словник з тісячныма слов. На роздїл од множства попереднїх проєктів быв Slovio значно спрощеный язык і го схематічна ґраматічна штруктура была дуже подобна [[Есперанто|есперанту]]. Правопис быв обмедженый на знаковый набор ASCII і намісто '''š''', '''č''', '''ž''', '''dž''' і '''šč''' Гучко завів діґрафы '''sx''', '''cx''', '''zx''', '''gx''' і '''wx'''. Не є цалком ясно, ці быв Slovio досправды задуманый як всеславяньскый язык: з інтернетовой сторінкы мож выводити, же Slovio мав быти конкурентом есперанта як ґлобалный язык. * '''Proslava''' україньского Америчана, Юрая Дуді, мала быти „простым славяньскым языком про путників“. Сторінка проєкту обсяговала много нецїлого попису ґраматікы, єдну лекцію, дакілько прикладовых речінь і куртый словник приближно 550 слов. Язык вызерав, як кобы быв імпровізованый, а правопис быв заложеный на анґліцькім языку. * '''Glagolica''', проєкт чеського автора „Slavoboj“ Річарда Руйбара, писаный латиніков (з буквами '''ě''', '''ľ''', '''ň''', '''ť''', '''ď''', '''ŕ''', '''ś''' і довгыма гласныма) і тыж заложеный на праславяньскім, але силнїше овпливненый [[Чеськый язык|чеськым языком]]. Glagolica мала односно комплетну ґраматіку і куртый словник 635 слов. Одношіня меджі авторами тых проєктів были приятельскы і хвалили свої взаємны проєкты на своїх сторінках. Правдоподобно прото, же меджі нима быв найактивнїшым і найлїпше спрацованый проєкт Slovio, остатнї три проєкты были опущены своїма авторами а з часом счезнули зо сїти. В перебігу наслїдуючіх років быв Slovio єдиный доступный всеславяньскый язык і став за знамым проєктом, притяговав позорность медії і став ся першым всеславяньскым языком з комунітов 10-15 хоснователїв і дакотрыма десятками заінтересованых людей, головно панславістів в славяньскій еміґрації. Але чім веце языкознателї і Славяне в славяньскых країнах Slovio позоровали, тым веце было крітікы за го штучность і перевагу російскых слов в словнику. Гучко одмітав вшыткы представены реформы і намісто того обвинёвав своїх крітіків зо зависти і протиславяньской аґітації, в резултатї чого Slovio стратив много підпоры. В децембрї 2005 ся монопол скончів, кедь ся на інтернетї обявив новый схематічный язык під назвов Slavido (пізнїше: S-lingva, sloviensk). В марцї 2006 ся ґрупа людей розшмарила, же реформа языка Slovio не є можне, і зачала новый язык під назвов „'''Slovianski'''“. Цїлём было створити язык што найвекше подобный природным славяньскым языком помочов найпростїшых средств, котрый бы быв зрозумілый Славянам без попереднёго учіня.<ref name="balkaninsight">{{Lang|en|Bojana Barlovac, [http://www.balkaninsight.com/en/main/news/25946 ''Creation of 'One Language for All Slavs' Underway'']. BalkanInsight}}, 18 februara 2010.</ref> В першій фазї быв „Slovianski“ розвиваный в трёх розлічных варіантах: „Slovianski-N“ (натуралістічна верзія зо шістьма падами), „Slovianski-P“ (од „піджін“ або „простый“, верзія без падів) і „Slovianski-S“ (схематічна верзія). Вшыткы тоты ґраматічны „діалекты“ мали єднакый правопис, єдну фонолоґію і сполочну словну засобу. Головным прінціпом проєкту было рівноцїнне заступіня вшыткых трёх славяньскых обног помочов сістемы „голосованя“. Латиніка ай кіріліця были тыж рівномірно хоснованы. В роцї 2009 ґрупа розшмарила, же од той хвілї ся натуралістічна верзія буде офіціално называти „Slovianski“. „Slovianski“ быв найперше знамый з інтернетового часопису „Slovianska Gazeta“.<ref>{{Lang|uk|Н. М. Малюга, [http://www.nbuv.gov.ua/portal/Soc_Gum/PhSt/texts/2008-1.pdf "Мовознавство в питаннях і відповідях для вчителя й учнів 5 класу"]}}, в: {{Lang|uk|''Філологічні студії. <nowiki>Науковий вісник Криворізького державного педагогічного університету</nowiki>. Збірник наукових праць, випуск 1''}} (Кривий Ріг 2008, {{-|ISBN }} 978-966-17-7000-2), стор. 147.</ref><ref>{{Lang|ru|Алина Петропавловская, [http://eursa.eu/node/1337 ''Славянское эсперанто'']. Европейский русский альянс}}, 23. юнія 2007.</ref> В роцї 2010 ся „Slovianski“ став знамым вдяка статям, котры ся обявили в розлічных країнах в пресї, меджі іншыма на польскім порталї „Interia.pl“,<ref>{{Lang|pl|Ziemowit Szczerek, [http://www.ahistoria.pl/index.php/2010/02/jezyk-ktory-maja-zrozumiec-wšyscy-slowianie/ ''Jezyki, które mają zrozumieć wszyscy Słowianie'']. Interia.pl}}, 13. фебруара 2010.</ref> в сербскім деннику „Večernje Novosti“<ref>{{Lang|sr|Марко Прелевић}}, [http://www.novosti.rs/code/navigate.php?Id=10&status=jedna&vest=171149 ''{{Lang|sr|Словијански да свако разуме}}'']. {{Lang|sr|Вечерње Новости}}, 18. фебруара 2010.</ref> і в сербскім выданю „Reader's Digest“.<ref>{{Lang|hr|Gordana Kneževič, ''Slovianski bez muke''. Reader's Digest Srbija}}, юній 2010, стор. 13-15.</ref> Атмосфера меджі авторами „Sloviansko“ і „Slovio“ была ноторічны зла, але были ай пробы o зъєднинїню, котры комбіновали спрощену форму славяньской ґраматікы з векшым словником „Slovio“. В роцї 2008 хоснователь з призвіском „Hellerick“ представив проєкт „'''Rozumio'''“. Потім в фебруарї 2009 взникав новый проєкт, на зачатку під назвов „'''Slavju slovio'''“, потім під назвов „'''Slovioski'''“. Дослова так, як в припадї „Sloviansko“, „Slovioski“ быв сполупрацовный проєкт трёх авторів, выпрацованый в трёх верзіях („уровнях“). В роцї 2010 ся обявив новый проєкт під назвов „'''novoslovienskij'''“ (пізнїше „'''Novoslověnsky'''“). Автором проєкту быв чеськый компютеровый науковець Войтєх Мерунка. Цїлём того языка была модернізація старославяньского языка, але быв заложеный ай на проєктах „glagolica“ і „slovianski“.<ref>{{Lang|isv|Vojtěch Merunka, ''Jazyk novoslovienskij''}} (Praga 2010, {{-|ISBN}} 978-80-87313-51-0).</ref> Мав компліковану ґраматіку (сім падів, штирнадцять взорів назывників, двоїну, три минулы часы), але односно просту фонолоґію (на зачатку без '''y''', але з гласнов '''ě''' писанов '''ie'''). В роцї 2011 ся зачала близка сполупраца меджі проєктами „slovianski“, „slovioski“ і „novoslověnsky“ під сполочнов назвов „'''Medžuslovjansky'''“, што ся проявило окрем іншого сполочного словника і сполочнов інтернетовов новинов, „Izviestija.info“.<ref>[https://web.archive.org/web/20190219032533/http://www.izviestija.info/ Izviestija.info]</ref> В тім істім роцї „sloviosky“ перестав екзістовати як самостатный проєкт од „sloviansko“, а „slovianski“ быв переміненый на пружнїшый язык заложеный на „sloviansko'м“, „novoslověnsko'м“ і старшых проєктах. Почас років 2011–2017 „sloviansky“ (уж під назвов „medžuslovjanski“) і „novoslověnsky” екзістовали як дві, не цалком штандартізованы, верзії єдного языка, котры ся поступно приближовали к собі. В юнї 2017 по конференції CISLa 2017 представителї обох проєктів розшмарила заложыти комісію, котрой задачов было одстранити послїднї роздїлы в ґраматіцї, а уж в юлї взникла зъєдинена меджіславяньска ґраматіка. == Характерістіка == Непозераючі на роздїл меджі проєктами і авторами суть вшыткы верзії меджіславяньского языка сі взаємно дуже близкы. Вшыткы проєкты ся складають (скоро) вылучно з форм екзістуючіх в славяньской языковой области і суть заложены на предположіню, же славяньскы языкы суть сі взаємно достаточно близкы на то, жебы міг екзістовати компромісный язык, котрый каждый Славян може легко чітать і розуміти го без будьякого попереднёго учіня. Лемже погляды на уровень спрощіня ся розходять. Приїмать ся, же екстремны спрощіня і реґулація, характерістічны про множство меджінародных помічных языків, можуть способити, же язык є простїшый на учіня про не-Славянів, але єдночасно го оддалять од природных славяньскых языках і додають му дуже много сінтетічных характерів.<ref name="narodna pravda">{{Lang|uk|[http://narodna.pravda.com.ua/discussions/4a8f1e1b731fc/ ''Трошки про штучні мови: панслов'янська мова'']. Народна правда}}, 22. авґуста 2009.</ref> В каждім припадї є ґраматіка легша як у природных славяньскых языках; тот факт, же є заложена на елементах екзістуючіх в многых языках сполочно, способує тыж „природне спрощіня“. Резултатом є, же є єдночасно легка і приближна ку комплікованій ґраматіцї вшыткых природных славяньскых языків. Меджі бісїдуючіма тых языків екзістує схыл к розуміню меджіславяньского як стародавнёго або оддаленого діалекту властного языка або сусїднёго языка близко з ним повязаного. То істе платить ай о писателях. Прото є можне легко замішати слова і іншы елементы зо славяньскых языків до меджіславяньского, писаня в меджіславяньскім є як кобы ся писало во властнім языку з приданём змін. В практіцї каждый автор пише інакше, даколи доконця мішаючі елементы з розлічных меджіславяньскых проєктів, але язык є всягды тот істый. На роздїл од штучных языків як есперанто, меджіславяньскый ся вывивать здолы, од хоснователїв, а не керованый з верьху.<ref>[http://rnd.cnews.ru/liberal_arts/news/top/index_science.shtml?2007/07/25/260272 {{Lang|ru|''Панславизм не умер окончательно''}}]. {{-|CNews}}.</ref> == Алфавіт == Меджіславяньскый може быти писаный тыж [[Латиніка|латиніков]] і [[Кіріліця|кіріліцёв]]: {| class="wikitable" width="500px" ! Латиніка !! Кіріліця !! Алтернатіва !! Высловность |- | align="center" | '''A a''' || align="center" | '''A а''' || || {{IPA|a}} |- | align="center" | '''B b''' || align="center" | '''Б б''' || || {{IPA|b}} |- | align="center" | '''C c''' || align="center" | '''Ц ц''' || || {{IPA|ts}} |- | align="center" | '''Č č''' || align="center" | '''Ч ч''' || лат. '''cz''', '''cx''' || {{IPA|tʃ}} |- | align="center" | '''D d''' || align="center" | '''Д д''' || || {{IPA|d}} |- | align="center" | '''DŽ dž''' || align="center" | '''ДЖ дж''' || лат. '''dż''', '''dzs''', '''dzx''' || {{IPA|dʒ}} |- | align="center" | '''E e''' || align="center" | '''Е е''' || || {{IPA|e}} |- | align="center" | '''Ě ě''' || align="center" | '''Є є''' || лат. '''e''', кір. '''е''' (або '''ѣ''') ||{{IPA|je}} |- | align="center" | '''F f''' || align="center" | '''Ф ф''' || || {{IPA|f}} |- | align="center" | '''G g''' || align="center" | '''Г г''' || || {{IPA|ɡ}} |- | align="center" | '''H h''' || align="center" | '''Х х''' || || {{IPA|x}} |- | align="center" | '''I i''' || align="center" | '''И и''' || || {{IPA|i}} ~ {{IPA|ji}} |- | align="center" | '''J j''' || align="center" | '''Ј ј''' || кір. '''й''' || {{IPA|j}} |- | align="center" | '''K k''' || align="center" | '''К к''' || || {{IPA|k}} |- | align="center" | '''L l''' || align="center" | '''Л л''' || || {{IPA|l}} |- | align="center" | '''Lj lj''' || align="center" | '''Љ љ''' || кір. '''ль''' || {{IPA|lʲ}} |- | align="center" | '''M m''' || align="center" | '''М м''' || || {{IPA|m}} |- | align="center" | '''N n''' || align="center" | '''Н н''' || || {{IPA|n}} |- | align="center" | '''Nj nj''' || align="center" | '''Њ њ''' || кір. '''нь''' || {{IPA|nʲ}} |- | align="center" | '''O o''' || align="center" | '''О о''' || || {{IPA|o}} |- | align="center" | '''P p''' || align="center" | '''П п''' || || {{IPA|p}} |- | align="center" | '''R r''' || align="center" | '''Р р''' || || {{IPA|r}} |- | align="center" | '''S s''' || align="center" | '''С с''' || || {{IPA|s}} |- | align="center" | '''Š š''' || align="center" | '''Ш ш''' || лат. '''sz''', '''sx''' || {{IPA|ʃ}} |- | align="center" | '''T t''' || align="center" | '''Т т''' || || {{IPA|t}} |- | align="center" | '''U u''' || align="center" | '''У у''' || || {{IPA|u}} |- | align="center" | '''V v''' || align="center" | '''В в''' || || {{IPA|ʋ}} |- | align="center" | '''Y y''' || align="center" | '''Ы ы''' || лат. '''i''', кір. '''и''' || {{IPA|ɪ}} |- | align="center" | '''Z z''' || align="center" | '''З з''' || || {{IPA|z}} |- | align="center" | '''Ž ž''' || align="center" | '''Ж ж''' || лат. '''ż''', '''zs''', '''zx''' || {{IPA|ʒ}} |} == В културї == Персонажі філму Вацлава Маргула «Цвітна пташка» хоснують меджіславяньскый язык як незнамый славяньскый язык<ref>{{Cite web|title="Раскрашенная птица" – кинодебют межславянского языка|url=https://www.radio.cz/ru/rubrika/bogema/-raskrashennaya-ptica-kinodebyut-mezhslavyanskogo-yazyka|website=Radio Praha|access-date=28 January 2019|language=ru}}</ref>. Маргул зазначів, же выхосновав меджіславяньскый язык, жебы уникнути асоціацій із даякым реалным славяньскым народом.<ref name="Nabarvené ptáče aneb Bolestivé pochybnosti o poslání živočišného druhu Homo sapiens">{{Cite web |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Nabarvené ptáče aneb Bolestivé pochybnosti o poslání živočišného druhu Homo sapiens |url=https://www.kinobox.cz/clanek/17031-vaclav-marhoul-o-nabarvenem-ptaceti |website=Kinobox.cz |access-date=2 September 2019 |language=cs}}</ref> == Примір тексту ([[Отче наш]]) == {| class=wikitable ! '''Латиніка''' !! '''Кіріліця''' |- | : Otče naš, ktory jesi v nebesah, nehaj svęti sę imę Tvoje. : Nehaj prijde krålevstvo Tvoje, nehaj bųde volja Tvoja, kako v nebě tako i na zemji. : Hlěb naš vsjakodenny daj nam dneś, i odpusti nam naše grěhi, tako kako my odpušćajemo našim grěšnikam. : I ne vvedi nas v pokušeńje, : ale izbavi nas od zlogo. : Ibo Tvoje je krålevstvo i moć i slava, na věki. : Amin. | : Отче наш, кторы јеси в небесах, нехај свети се име Твоје. : Нехај пријде кралевство Твоје, нехај буде вольа Твоја, како в небе тако и на земји. : Хлеб наш всьакоденны дај нам днес, и одпусти нам наше грехи, тако како мы одпушчајемо нашим грешникам. : И не введи нас в покушенје, але избави нас од злого. : Ибо Твоје је кралевство и моч и слава, на веки. : Амин. |} == Література == * Barandovská-Frank, Věra. ''Panslawische Variationen''. Brosch, Ciril i Fiedler, Sabine (ed.), Florilegium Interlinguisticum. Festschrift für Detlev Blanke zum 70. Geburtstag. Peter Lang Internationaler Verlag der Wissenschaften, Frankfurt am Main, 2011, {{ISBN|978-3-631-61328-3}}, pp.&nbsp;209–236. * Duličenko, Aleksandr D. ''Pravigo de la slava interlingvistiko: slava reciprokeco kaj tutslava lingvo en la historio de Slavoj''. Grundlagenstudien aus Kybernetik und Geisteswissenschaft, no. 57:2, June 2016, Akademia Libroservo, ISSN 0723-4899, pp.&nbsp;75–101. * Kocór, Maria, et al. ''Zonal Constructed Language and Education Support of e-Democracy – The Interslavic Experience''. Sokratis K. Katsikas & Vasilios Zorkadis eds., E-Democracy – Privacy-Preserving, Secure, Intelligent E-Government Services. 7th International Conference, E-Democracy 2017, Athens, Greece, December 14-15, 2017, Proceedings (Communications in Computer and Information Science no. 792, Springer International Publishing, 2017, {{ISBN|978-3-319-71116-4}}, 978-3-319-71117-1), pp.&nbsp;15–30. * Meyer, Anna-Maria. [https://www.researchgate.net/publication/308041701_Slavic_constructed_languages_in_the_internet_age ''Slavic constructed languages in the internet age'']. Language Problems & Language Planning, vol. 40 no. 3 (January 2016), pp.&nbsp;287–315. * Meyer, Anna-Maria. ''Wiederbelebung einer Utopie. Probleme und Perspektiven slavischer Plansprachen im Zeitalter des Internets''. Bamberger Beiträge zur Linguistik 6, Bamberg: Univ. of Bamberg Press, 2014, {{ISBN|978-3-86309-233-7}}. * Merunka, Vojtěch, ''Interslavic zonal constructed language: an introduction for English-speakers'' (Lukáš Lhoťan, 2018, {{ISBN|9788090700499}}). * Merunka, Vojtěch. ''Neoslavonic zonal constructed language''. České Budějovice, 2012, {{ISBN|978-80-7453-291-7}}. * Merunka, Vojtěch; Heršak, Emil; Molhanec, Martin. ''Neoslavonic Language''. Grundlagenstudien aus Kybernetik und Geisteswissenschaft, no. 57:2, June 2016, Akademia Libroservo, ISSN 0723-4899, pp.&nbsp;114–134. * Рупосова, Л.П., [https://web.archive.org/web/20211006163505/https://evestnik-mgou.ru/en/Articles/Doc/176 ''История межславянского языка''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211006163505/https://evestnik-mgou.ru/en/Articles/Doc/176 |date=2021-10-06 }}. Вестник Московского государственного областного университета. Московский государственный областной университет, 2012 no. 1 ({{ISSN|2224-0209}}), pp.&nbsp;51–56. * Steenbergen, Jan van. ''Constructed Slavic languages in the 21st century''. Grundlagenstudien aus Kybernetik und Geisteswissenschaft, no. 57:2, June 2016, Akademia Libroservo, ISSN 0723-4899, pp.&nbsp;102–113. * Steenbergen, Jan van. ''[https://web.archive.org/web/20210701104031/http://jki.amu.edu.pl/files/04%20Steenbergen.pdf Język międzysłowiański jako lingua franca dla Europy Środkowej] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210701104031/http://jki.amu.edu.pl/files/04%20Steenbergen.pdf |date=2021-07-01 }}''. Ilona Koutny, Ida Stria (eds.): Język / Komunikacja / Informacja nr XIII (2018). Poznań: Wydawnictwo Rys, 2018. {{ISBN|978-83-65483-72-0}}, ISSN 1896-9585, pp.&nbsp;47–61. == Референції == {{reflist}} == Вонкашнї одказы == === О языку === * [http://steen.free.fr/interslavic/ Меджіславяньскый — офіціалный сайт] * [http://interslavic-language.org/ Портал меджіславяньского языка] * [https://interslavic-dictionary.com/ Многоязычный меджіславяньскый словник] * [https://interslavic.fun/ Меджіславяньска функція] * [https://teletype.in/@flame-ice/gQ2prxcbPBuc/ FAQ о меджіславяньскім языку на меджіславяньскім]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20241208080844/https://teletype.in/@flame-ice/m3CLfI4suCO FAQ зо меджіславяньскых четів] === На языку === * [https://isv.miraheze.org Medžuviki] — слободна енціклопедія на меджіславяньскім языку * [https://isv.miraheze.org/Sbornik:Glavna_stranica Vikisbornik] — зборник текстів на меджіславяньскім языку * [https://www.youtube.com/playlist?list=PLN7FF06VmIkkpWsnaRKitfJMx0Ngr8h-g/Playlist Філмы на меджіславяньскім] * [https://www.youtube.com/playlist?list=PL--S_Qi-XfGTs4Hpnukm4VyiymJJ5VZqF/Playlist Меджіславяньска музика] * [https://youtube.com/playlist?list=PLN7FF06VmIkni_M4__JF5Z5YDgPIbDs08&si=lIC4i7qLlZ2a0ZIz/Playlist Авдіокнигы на меджіславяньскім] * Переклады компютеровых гер: [https://store.steampowered.com/app/3001730/Bober_Bros_Its_Just_A_Prank/It's Just A Prank], [https://store.steampowered.com/app/972760/Secret_Saga_Xamadeon_Stone/Secret Saga], Minecraft, [https://youtube.com/shorts/wPphMHD_Jqw?si=nripPUsRL9WIXSQW/Sid Meier's Civilization BE] === Общіна === * [https://interslavicforum.org/our-team/ InterSlavic Linguistic Forum - Меджіславяньскый языковый форум] * [https://www.facebook.com/groups/interslavic/ Ґрупа на Facebook] * [https://discord.com/invite/n3saqm27QW Ґрупа на Discord] {{Славяньскы языкы}} [[Катеґорія:Меджіславяньскый язык]] [[Катеґорія:Славяньскы языкы]] [[Катеґорія:Умелы языкы]] [[Катеґорія:Панславизм]] rq0z62to4uszbw4ttv04uszbeslzs03 Дрогобич 0 5988 170472 164545 2026-09-28T16:17:35Z Flipdot 23893 170472 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Місто |тіп = [[місто]] |назва = Дрогобич |місцёва назва = {{lang-uk|Дрогобич}} |образок = Casco_histórico_de_Drogobych.jpg |образок_розмір = |мапа = Drohobych location map.png |мапа_розмір = |прапор = Flag of Drohobych.svg |ерб = Coat of Arms of Drohobych.svg |країна = {{UKR}} |окрес = [[Дрогобичскый раён]] |край = [[Львівска область]] |заложене = [[1091]] |перша змінка = [[1238]] |аґломерація = Дрогобичска аґломерація |статус = 1422 |подїл = |жытелїв = 73 628 (2022)<ref>{{UKR-EnumPopEstimate2021}}</ref> |розлога = 31,93 |коордінаты = {{Coord|49|21|N|23|30|E|scale:100000}} |водойма = Тисмениця, Побук (днесь Серет) |етнікон = Дрогобичан, Дрогобичанка, Дрогобичане; давнїше пашакы (центер міста), цибульници (околіцї)<ref name="ji.lviv.ua">{{Cite web |url=http://www.ji.lviv.ua/n58texts/chciuk1.htm#_edn2 |title=«Сьліпі на матчі не ходіт», &#91;&#91;Анджей Хцюк&#93;&#93; |accessdate=1 лютого 2012 |archive-date=4 жовтня 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131004232853/http://www.ji.lviv.ua/n58texts/chciuk1.htm#_edn2 }}</ref> |станція = Дрогобич |братьскы міста = {{Flagicon|Польско}} [[Санок]], [[Польско]]<ref name="Братьскы міста">{{Cite web|title=Міста-побратими|url=https://drohobych-rada.gov.ua/%D1%96%D0%BD%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%83/city-friend/|website=Дрогобицька Міська Рада|date=2022-07-01|accessdate=2023-05-16|language=uk}}</ref><br>{{Flagicon|Польско}} [[Бытом]], Польско<ref name="Братьскы міста"/><br>{{Flagicon|Польско}} [[Демблін]], Польско<ref name="Братьскы міста"/><br>{{Flagicon|Польско}} [[Перемышль]], Польско<ref name="Братьскы міста"/><br>{{Flagicon|Польско}} [[Дембіця]], Польско<ref name="Братьскы міста"/><br>{{Flagicon|Польско}} [[Леґніця]], Польско<ref name="Братьскы міста"/><br>{{Flagicon|Польско}} [[Олецько]], Польско<ref name="Братьскы міста"/><br>{{Flagicon|Польско}} [[Остшешів]], Польско<ref name="Братьскы міста"/><br>{{Flagicon|Хорватія}} [[Ліпік]], [[Хорватія]]<ref name="Братьскы міста"/><br>{{Flagicon|Латвія}} [[Смілтене]], [[Латвія]]<ref name="Братьскы міста"/><br>{{Flagicon|Словеньско}} [[Баньска Бістріця]], [[Словакія]]<ref name="Братьскы міста"/><br>{{Flagicon|США}} [[Баффало]], [[США]]<ref name="Братьскы міста"/><br>{{Flagicon|США}} [[Маскатін]], США<br>{{Flagicon|Україна}} [[Ізюм]], [[Україна]]<ref>{{Cite web|title=Дрогобич та Ізюм стали містами-побратимами|url=https://drohobych-rada.gov.ua/дрогобич-та-ізюм-стали-містами-побрат/|website=Дрогобицька Міська Рада|date=2022-07-01|accessdate=2023-05-16|language=uk}}</ref> |відстань = |желїзніця с = 102 |фізічна с = |автошлях с = 86 |день міста = [[8. септембра]]<ref>{{Cite web |url=https://drohobych-rada.gov.ua/den-mista-u-drogobichi-ofitsiyno-peren/ |title=День міста у Дрогобичі офіційно перенесли на 8 вересня |date=2023-07-20 |website=Дрогобицька Міська Рада |language=uk |access-date=2025-08-22}}</ref> |поштовы індексы = 82100—82119 |адреса = 82100, Львівська обл., м. Дрогобич, пл. Ринок, 1 |веб-сторінка = [http://www.drohobych-rada.gov.ua/ Дрогобицька міськрада] {{ref-uk}} |пріматор = Кучма Тарас Ярославович |позначкы = }} '''Дрого́бич''' ({{lang-uk|Дрогобич}} {{Audio-IPA|Uk-Дрогобич.ogg|[droˈɦɔbɪtʃ]}}) є місто на [[запад]]ї [[Україна|Україны]] в [[Дрогобичскый раён|Дрогобичскім раёнї]] [[Львівска область|Львівской области]]. Адміністратівный центер Дрогобичского раёну і Дрогобичской містьской громады. В роках 1939–1941 і 1944–1959 — центер [[Дрогобичска область|Дрогобичской области]]. Місто было заложене на концї [[11. столїтя]]. Быв центер староства Перемышльской землї. Од [[15. столїтя]] ся місто розвило передовшыткым як ярмарковый і соленый центер. По першім роздїлїню [[Польско-литовска уния (1569–1795)|Польско-литовской унії]] перешов Дрогобич під надвладу [[Габсбурьска монархія|Габсбурьской імперії]]. В половинї [[19. столїтя]] ся стало найвекшым нафтовым центром в Европі, што приспіло к быстрому розвою міста. Од зачатку новембра 1918 быв повітовым центром у рамках [[Западноукраинска людова република|ЗУНР]], по Актї зъєдночіня 22. януара 1919 у рамках ЗОУНР.<ref>''Литвин М.Р.'' [http://www.history.org.ua/?termin=Zakhidna_oblast_UNR Західна область Української народної республіки (ЗО УНР) // Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наукова думка, 2005. — Т. 3 : Е — Й. — С. 672. — ISBN 966-00-0610-1.</ref> По анексії Польщов – центер повяту Львівского войводства в меджівойновій [[Друга польска републіка|Польщі]].<ref>{{Cite web |url=http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340640542 |title=Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 lipca 1934 r. o podziale powiatu drohobyckiego w województwie lwowskiem na gminy wiejskie |=13 березня 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131004223557/http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340640542 |archivedate=4 жовтня 2013 |deadurl=yes }}</ref> Подля [[Пакт Рібентроп-Молотов|пакту Молотов–Ріббентроп]] з року 1939 было анектоване [[Совєтьскый союз|Совєтьскым союзом]]. В дослїдку [[Друга світова война|другой світовой войны]] было місто зачленене до [[Украинска ССР|україньской части Совєтьского союза]], котра пізнїше ся в роцї 1991 стала незалежнов Українов. Днесь є місто знаме як родиско Юрія Дрогобича, Елізабет Берґнерова, [[Іван Франко|Івана Франка]] і Бруна Шулца. В містї походили чіселны нафтовы рафінерії. В сучасности в містї фунґує Дрогобичскый соленый завод, найстаршый фунґуючій подник в Українї і Европі.<ref>*[https://lcci.com.ua/najstarisha-kompaniya-ukrajiny-na-lvivshhyni/ Найстаріша компанія України&nbsp;— на Львівщині].</ref> Одгадована популація Дрогобича є 73 682 обывателїв (одгад з року 2022), што з нёго робить друге найвекше місто в Львівской области. == Етімолоґія == === Офіціална назва міста === О походжіню назвы неекзістує єднотного суджіня. Подля найрозшыренїшой верзії екзістовала при соленім жрїдлї в передгорї Карпатів осада Бич, котрой обывателї торговали з солю. По нападу кочовных племен Куманы на кінцї 11. стороча было місто выпалене. По істом часї ся обывателї, котры стигли втїкти перед ворогами, вернули ся і знову побудовали місто, але на кус іншім містї. Нове місто назвали {{lang-uk|„Другий Бич“}} ({{lang-rue|Другый Бич}}), і часом ся го назва змінила на Дрогобич.<ref>{{Cite web|url=http://www.drohobyczer-zeitung.com/2014/04/tatarska-gora.html#more|title=Назва міста|last=|first=|date=|website=|publisher=|language=|accessdate=|archive-date=23 вересня 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923220631/http://www.drohobyczer-zeitung.com/2014/04/tatarska-gora.html#more}}</ref><ref>Mściwujewski, M. (1935). From the history of Drogobycz. Drohobych: Księgarnia Ludowa</ref> Екзістує ай верзія, же назва міста походить зо слов {{lang-uk|другий бік}} ({{lang-rue|друга сторона}}; котры ся пізнїше споїли), протоже сучасне місто взникло на другій сторонї рїкы Робук (днесь Серет), напротив соленой товарнї. Подля далшой верзії назва походить зо слова „драговина“,<ref>Словник української мови: в 11 тт. / АН УРСР. Інститут мовознавства; за ред. І. К. Білодіда. — К.: Наукова думка, 1970—1980. — Т. 2. — С. 404.</ref> што значіть [[мокрадь]]ска область, протоже спочатку теріторія была дуже мокрадьска. Екзістує также суджіня, же назва взникла з особного мена Дорогобит, котре было пізнїше полонізоване. В розлічных языках ся назва транслітерує такым способом: : [[Анґліцькый язык|по анґліцькы]]&nbsp;— Drohobych; : [[Польскый язык|по польскы]]&nbsp;— Drohobycz; : [[їдіш|на їдіші]]&nbsp;— דראָביטש; : [[Нїмецькый язык|по нїмецькы]]&nbsp;— Drohobytsch. === Алтернатівны назвы Дрогобича === Літературный світ дав місту дакілько оріґінальных мен: вдяка дїлам писателя Бруна Шулца за Дрогобич ся часто уваджать (переважно в медіях) як {{lang-uk|„Цинамонове місто“}} ({{lang-rue|Обходы з шкоріцёв}}) або {{lang-uk|„Республіка мрій“}} ({{lang-rue|Републіка снів}}). Львівскый писатель {{iw|Stanisław Antoni Mueller|Станїслав Муеллер|pl}} во своёй повідцї „Генрік Флес“ (1908) называє Дрогобич {{lang-uk|„Рокомишем“}} ({{lang-rue|Рокомышом}}). В збірцї {{lang-uk|„Український постапокаліпсис“}} ({{lang-rue|Україньска постапокаліпса}}) має Дрогобич назву {{lang-uk|„Місто рисових туманів“}} ({{lang-rue|Місто ріжовых молг}}) (подля рівноменной повідкы автора Олега Стецюка).{{Cite book|title=Стецюк О. Місто рисових туманів / Збірка конкурсних робіт «Український постапокаліпсис» |last=|first=|year=2018|publisher=ДНТЦ ЯРБ|location=Kyjev|pages=159–166.|language=|isbn=}} Пошырене є ай хоснованя такых назв як {{lang-uk|„Місто Каменяра“}} ({{lang-rue|Місто Каменяря}}) або „Місто [[Юрій Дрогобич|Котермака]]<nowiki>“</nowiki>. == Ґеоґрафія і клімат == Дрогобич ся находить в [[югозапад]]ній части Львівской области на рїцї Тисмениця, на граніцї Надднїстерьской рівнины і Карпатьского передгоря. Є центром Прикарпатьской аґломерації, котра окрем Дрогобича обсягує і міста Борислав, Стебник, Східницю, Трускавець і околічны села. Розлога міста є 31,93 км². Часто ся поплести з розлогов Дрогобичского містьского заступительства (екзістовало до юлія 2020), до котрого належала теріторія міста [[Стебник (Україна)|Стебник]] і котре мало розлогу 44 км² (хоць то тыж не є точно, протоже розлога Стебнику є подля дакотрых даных 8,96 км², а подля іншых даных 12 км²): 31,93 + 12 = 44. Найвысша полога в міст є югозападна часть [[лїсопарк]]у Б. Хмельницького (363 м). Найнизша полога є при рїцї Тисмениця в близкости села Почаєвичі (275 м). <ref>{{https://uk-ua.topographic-map.com/map-m4dt1h/%D0%94%D1%80%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D1%87/}}</ref> Дрогобич ся находить во выходоевропскій часовій зонї меджі 23. і 24. мерідіяном. Клімат є мірно контінентално з мірнов зимов і теплым лїтом. Середня теплота є 4 °C в януарї і +18 °C в юнії. Найтеплїшы місяцї суть юлій і авґуст з середнёв місячнов теплотов около +22 °C; найхолоднїшый є януар. Рочны опады ся досягають в діапазонї 600–800 мм. Векшына опадів припадать на теплый період. Місто належить до вогкой мірно теплой аґрокліматічной зоны; основный вплив на клімат має полога Дрогобича в передгорї Карпат. Про місто є характерістічна высока вогкость воздуху (в зимі 70–80 %, в лїтї 85 %) і зниженый атмосферічный тиск (725–745 мм ортутёвого стовпця). == Обывательство == Чісло трывалого обывательства міста к 1. януара 2022 было 73 682 особ.<ref name="ukrstat">{{Cite web |url=http://www.ukrstat.gov.ua/druk/publicat/kat_u/2020/zb/05/zb_chuselnist%202019.pdf |title=«Чисельність наявного населення України» на 1 січня 2020 |accessdate=29 листопада 2020 |archive-date=9 жовтня 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009111450/http://www.ukrstat.gov.ua/druk/publicat/kat_u/2020/zb/05/zb_chuselnist%202019.pdf }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/ukr/publ_new1/2013/sb_nnas_2012.pdf |title=«Чисельність наявного населення України» на 1 січня 2013 |accessdate=29 листопада 2020 |archive-date=12 жовтня 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131012013028/http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/ukr/publ_new1/2013/sb_nnas_2012.pdf }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/ukr/publ_new1/2016/zb_nas_15.pdf |title=«Чисельність наявного населення України» на 1 січня 2016 |accessdate=29 листопада 2020 |archive-date=28 березня 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180328170814/http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/ukr/publ_new1/2016/zb_nas_15.pdf }}</ref> === Народностне зложіня === * [[1869]]&nbsp;р.&nbsp;— 18&nbsp;880 обыв. (28,7&nbsp;%&nbsp;—[[ Українцї]], 23,2&nbsp;%&nbsp;— [[Поляци]], 47,7&nbsp;%&nbsp;— [[Жыде]]) * [[1921]]&nbsp;р.&nbsp;— 34&nbsp;756 обыв. (24,4&nbsp;%&nbsp;— ґрекокатолици, 31&nbsp;%&nbsp;— римокатолици, 44,3&nbsp;%&nbsp;— юдаізм) * [[1931]]&nbsp;р.&nbsp;— 37 300 обыв. (25&nbsp;%&nbsp;— ґрекокатолици, 33&nbsp;%&nbsp;— римокатолици, 40&nbsp;%&nbsp;— юдаізм, 425 православных) * [[1933]]&nbsp;р.&nbsp;— 32 622 обыв.<ref>[http://history.org.ua/LiberUA/SkorMiejsRzeczypPols_1933/SkorMiejsRzeczypPols_1933.pdf Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorjalnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180715181340/http://history.org.ua/LiberUA/SkorMiejsRzeczypPols_1933/SkorMiejsRzeczypPols_1933.pdf |date=15 липня 2018 }} / opracował Tadeusz Bystrzycki.&nbsp;— Przemyśl&nbsp;— Warszawa;&nbsp;: Wydawnictwo Książnicy Naukowej, [1933].&nbsp;— [Zeszyt I—XXVI].&nbsp;— S. 2058.</ref> * [[1939]]&nbsp;р.&nbsp;— 40 600 обыв. (26,3&nbsp;%&nbsp;— Українцї, 33,2&nbsp;%&nbsp;— Поляци, 39,9&nbsp;%&nbsp;— Жыде) * [[1943]]&nbsp;р.&nbsp;— 21 245 обыв.<ref>[https://web.archive.org/web/20180926124833/http://wiki-de.genealogy.net/w/index.php?title=Datei:Generalgouv_gemeindevz_1943.djvu&page=1 ''Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG''.&nbsp;— s. 6.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210410133031/http://wiki-de.genealogy.net/w/index.php?title=Datei:Generalgouv_gemeindevz_1943.djvu&page=1 |date=10 квітня 2021 }} {{ref-de}}</ref>. * [[1959]]&nbsp;р.&nbsp;— 48 145 обыв. (70,1&nbsp;%&nbsp;— Українцї, 22,6&nbsp;%&nbsp;— [[Росіяне]], 2,9&nbsp;%&nbsp;— Поляци, 2,4&nbsp;%&nbsp;— Жыде)<ref>{{Cite web |url=http://www.encyclopediaofukraine.com//pages%5CD%5CR%5CDrohobych.htm |title=Drohobych in Encyclopedia of Ukraine |accessdate=30 травня 2008 |archive-date=3 березня 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303195507/http://www.encyclopediaofukraine.com//pages%5CD%5CR%5CDrohobych.htm }}</ref><ref>Нариси з [[Історія Дрогобича|історії Дрогобича]] (від найдавніших часів до початку XXI&nbsp;ст.) Дрогобич, [[Засоби масової інформації та видавництва Дрогобича|Видавництво «Коло»]], 2009 рік;— ISBN 978-966-7996-46-8.</ref> Роздїлїня обывательства подля народности подля даных зо списованю людей з року 2001{{UKR-ethnic-cities}}: {| class="wikitable sortable" !Народность !Процент |- |Українцї |93.98&nbsp;% |- |Росіяне |3.91&nbsp;% |- |Поляци |0.46&nbsp;% |- |[[Білорусы]] |0.26&nbsp;% |- |[[Циґане]] |0.22&nbsp;% |- |іншы/не уведжены |1.17&nbsp;% |} === Языкове зложіня === Роздїлїня обывательства подля материньского языка подля даных зо списованю людей з року 2001{{UKR-socialdata-mova-2001}}: {| class="wikitable sortable" !Язык !Чісло !Процент |- |[[україньскый язык|україньскый]] |72530 |94.13&nbsp;% |- |[[російскый язык|російскый]] |3299 |4.28&nbsp;% |- |[[циґаньскый язык|циґаньскый]] |167 |0.22&nbsp;% |- |[[польскый язык|польскый]] |159 |0.21&nbsp;% |- |[[білоруськый язык|білоруськый]] |84 |0.11&nbsp;% |- |[[мадярьскый язык|мадярьскый]] |28 |0.04&nbsp;% |- |[[румуньскый язык|румуньскый]] |20 |0.03&nbsp;% |- |[[гебрейскый язык|гебрейскый]] |12 |0.01&nbsp;% |- |іншы/не уведжены |750 |0.97&nbsp;% |- class="sortbottom" !Цїлком |77049 |100&nbsp;% |} == Містности і уліцї Дрогобича == === Містности Дрогобича === В Дрогобичі, таксамо як у векшынї найдавнїшых населеных міст Україны, екзістують назвы єднотливых частей населеных міст. В сучасности ся в Дрогобичі заховали такы мікротопоніма. ;'''Главны:''' {{div col|3}} * Війтівска Гора * Гирівка * Гірка * Добрельчичі * Завіжнє * Задвірне * Задубиче * Задубиче-Лішня * Закостельнї Загороди * Зваричі * Корост * Лан * Лішняньске Передмістя * Мікрораён Коновальця * Мікрораён Самбірьска * Мікрораён Спортивна * Млинкы (роздїлены на Млинкы Сівкові і Млинкы Шкільникові) * Нова Волоща * Плебанія * Посёлок * Старостиньскый Двір {{div col end}} ;'''Малы:''' {{div col|3}} * Біля Тандему * Біля Хімії * Болоня * Босня * Вокзал * Гыцлівка * Горїшнї Загороды * Зоряне * Карьєры * Колёнія * Кохна * Лішняньскі Загороды * Міські Загороды * Навсі * Нива * Повышена * Скітня * Угорьскый Кут {{div col end}} === Уліцї Дрогобича === {{main|Список уліць Дрогобича}} К юлію 2022 є в Дрогобичі 259 урбанных назв. == Містна самосправа == Сістему орґанів містной самосправы міста творять: * Дрогобичскый містьскый голова, * Містьска рада в Дрогобичі, * Выконный комітет Містьской рады в Дрогобичі. Містьска рада в Дрогобичі має 50 посланцїв, котры роблять в 7 тырвалых фунґуючіх посланецькых комісіях.<ref>{{Cite web |url=http://www.drohobych-rada.gov.ua/dok/2012/depytatu.pdf |title=Список депутатів Дрогобицької міської ради |accessdate=24 квітня 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140424163139/http://www.drohobych-rada.gov.ua/dok/2012/depytatu.pdf |archivedate=24 квітня 2014 |deadurl=yes }}</ref> Выконный выбор містьской рады в Дрогобичі має 13 особ.<ref>{{Cite web |url=http://www.drohobych-rada.gov.ua/content/2307 |title=Персональний склад виконавчого комітету Дрогобицької міської ради |accessdate=24 квітня 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140424160615/http://www.drohobych-rada.gov.ua/content/2307 |archivedate=24 квітня 2014 |deadurl=yes }}</ref> Чісло заместнанцїв выконных орґанів містьской рады є 167 особ. === Міські голови === * [[Глубіш Мирослав Іванович|Мирослав Глубіш]] (1990—1994), * [[Дацюк Юрій Якович|Юрій Дацюк]] (1994—1996), * [[Фурдин Осип Федорович|Осип Фурдин]], [[Выконаватель повинности|в. п.]] (1996), * [[Лужецькый Михайло Петрович|Михайло Лужецькый]] (1996—1998), * [[Радзієвскый Олексій Василёвич|Олексій Радзієвскый]] (1998—2002), * [[Лужецькый Михайло Петрович|Михайло Лужецькый]] (2002—2006), * [[Гук Микола Петрович|Микола Гук]] (2006—2010) * [[Радзієвскый Олексій Василёвич|Олексій Радзієвскый]] (2010—2014) * [[Метик Тарас Михайлович|Тарас Метик]], в. о. (2014—2015), * [[Кучма Тарас Ярославович|Тарас Кучма]] (2015—2020, 2020—) == Освіта == [[Файл:Drohobycz gimnazjum schulza 2008.jpg|230px|міні|праворуч|Дрогобичска штатна педаґоґічна універзіта Івана Франка]] [[Файл:Палац з парком 2.jpg|230px|міні|праворуч|Дрогобичска штатна педаґоґічна універзіта Івана Франка]] [[Файл:Дрогобицький педагогічний ліцей ім.Івана Франка.jpg|230px|міні|праворуч|Історічна факулта Дрогобичской штатной педаґоґічной універзіты Івана Франка]] Дрогобич є вызначным освітным центром Львівской области і цїлого штату, дїє ту пару высокых школ, меджі котрыма є педаґоґічна універзіта, духовна семінарія, 12 ліцеїв і ґімназій, технікумы і колеґії, музичне і лїкарьске учіліща, музичны і умелецькы школы. ;Універзалны едукачны інштітуції: * Ліцей ч. 1 Івана Франка * Ліцей ч. 2 * Ліцей ч. 3 Вячеслава Чорновола * Ліцей ч. 4 Лесі Українкы * Ліцей ч. 16 Юрія Дрогобича * Дрогобичскый ліцей<ref>{{Cite web |url=http://www.drohobych.net/liceum/ |title=Сайт Дрогобицького педагогічного ліцею |accessdate=4 липня 2006 |archive-date=23 червня 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060623170751/http://www.drohobych.net/liceum/}}</ref> * Ліцей Богдана Лепкого * Ґімназія ч. 5 героя Україны генералмаёра Сергія Кульчицького * Ґімназія ч. 8 * Ґімназія ч. 9 Героїв Крут * Ґімназія ч. 10 Євгена Коновальця * Гімназія ч. 14 * Ґімназія ч. 17 ;Мімошкольскы едукачны інштітуції: * Дїтьска і молодежна шпортова школа Івана Боберського * Дїтьска умелецька школа ч. 1; ч. 2 * Дїтьска музична школа ч. 1; ч. 2 * Ательєр іконопису ;Шпеціалны едукачны заряджіня міста: * Дрогобичска духовна семінарія благословеных мучеників Северина, Віталія і Якима<ref>http://dds.edu.ua/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120322083132/http://www.dds.edu.ua/|date=22 березня 2012}} Дрогобицька духовна семінарія блаженних священномучеників Северина, Віталія та Якима [[УГКЦ]]</ref> * Дрогобичска механіко-технолоґічный коледж * Дрогобичска колеґія нафты і ґазу * ВПТУ ч. 19 * ППЛ ч. 15 * Музичне учіліще Барвіньского * Дрогобичска колеґія штатістікы ;Высока школа: * Дрогобичска штатна педаґоґічна універзіта (ДШПУ) Івана Франка ** Факулта фізікы, математікы, економікы і іновачных технолоґій ** Факулта україньской і чуджой філології ** Факулта історії, педаґоґікы і псіхології ** Факулта основной едукації і уменя ** Факулта здравя чоловіка і природных наук ** Центер постґрадуалной едукації і приправы на высокошкольску штудію * Дрогобичскый проєктовый інштітут ;Філіалкы высокых школ: * Дрогобичска філіалка Вінницького проєктового інштітуту * Дрогобичска філіалка Тернопільской економічной універзіты * Дрогобичска філіалка універзіты „Львівска політехніка“ == Хранены природны обєкты == === Арборетум === * Еколоґічный парк штудентьскый === Паркы-памняткы загородного і паркового уменя === * Парк XIX.&nbsp;ст. * Дрогобичскый містьскый парк културы і оддыху * Парк ім. Богдана Хмельницького === Природны памняткы === * Бук червенолистовый * Бук червенолистовый (2 екз.) * Гінкго * Ґрупа маґнолій * Ґрупа стрїберных смерек * Ґрупа тисів (4 екз.) * Ґрупа туй западных (7 екз.) * Маґнолія кітайска * Воцетове дерево ==== Інше ==== * Дебря Когутик == Картка обывателя Дрогобича == В авґустї 2020 была в Дрогобичі заведжена карта обывателя Дрогобича.<ref>{{cite web 2|title=КМЦ «Дрогобич:». Проєкт "Картка Дрогобичанина"|info=відео|website=[[Facebook Watch]]|responsible=[[Дрогобицька міська рада]]|date=19.08.2020|note=Трив. 19 хв. 43 с|url=https://www.facebook.com/watch/?v=756233295167132}} </ref> == Ґалерія == <gallery mode="packed"> Файл:Drohobych, Lviv Oblast, Ukraine - panoramio (5).jpg|Уліця Тараса Шевченка Файл:Вул. І. Франка, 36, 140.jpg|Будова історічной факулты ДШПУ Івана Франка Файл:Вул. Лесі Українки, 38 DSC 0944.jpg|Вілла Гальпернів, ул. Лесї Українкы, Файл:Пл. Замкова Гора, Пам’ятник Дрогобичу Юрію, 01846.jpg|Памнятник Юріёви Дрогобичови Файл:Меморіал на місці страти мирних мешканців Дорогобича.jpg|Памнятник жертвам нїмецькой окупації в роках 1941–1944 Файл:DrohobychSemi1.JPG|Дрогобичска духовна семінарія ([[УҐКЦ]]) Файл:Вид з Дрогобицької ратуші (5).jpg|Погляд з радніцї на часть намістя Рынок і ул. Мазепы Файл:Вид з Дрогобицької ратуші (4).jpg|Погляд з радніцї на часть намістя Рынок і ул. Ковальску Файл:Вид з Дрогобицької ратуші (2).jpg|Погляд з радніцї на Катедралу Найсвятїшой Тройцї Файл:Вид на дзвіницю костелу св. Варфоломія з Дрогобицької ратуші.jpg|Погляд з радніцї на часть намістя Рынок. Поззаду є костел. Файл:Pohribets.jpg|Старый дім, подля назвы корчмы в ёго пивніцї знамый як ловецька пивніця </gallery> == Поз. тыж == * [[Смітна кріза в Дрогобичі]] == Референції == {{референції|2}} == Жрїдла, одказы і література == * {{ОКВРУ|90442}} * ''Данилюк Ю.&nbsp;З.'' [http://history.org.ua/?encyclop&termin=Drogobych Дрогобич] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160625060409/http://history.org.ua/?encyclop&termin=Drogobych |date=25 червня 2016 }} // {{ЕІУ|2|465}} * {{ЕСУ|том = 8|сторінки = |автор = Р.&nbsp;І.&nbsp;Пастух|стаття = Дрогобич|id = 21822|ref = https://esu.com.ua/article-21822}} * ''Пастух Р.&nbsp;І.'' [https://tourlib.net/statti_ukr/pastuh.htm Дрогобич: місто, яке з тобою. Одвіку й довіку] * [http://encyclopedia.kiev.ua/vydaniya/files/use/first_book/part4.pdf Зельман] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210504234615/http://encyclopedia.kiev.ua/vydaniya/files/use/first_book/part4.pdf |date=4 травня 2021 }} // {{УМЕ4|сторінки=490-491}} * ''[[Ісаєвич Ярослав Дмитрович|Ісаєвич Я.&nbsp;Д.]]'' З історії Дрогобича XVI—XVIII&nbsp;ст. // Наукові записки Інституту суспільних наук АН Української РСР.&nbsp;— К., 1961 * {{книга|автор = |частина = |посилання частина = http://ukrssr.com.ua/lvivska/radehivskiy/pavliv-radehivskiy-rayon-lvivska-oblast|заголовок = [[Історія міст і сіл Української РСР]]: У 26 т. Львівська область|оригінал = |посилання = http://history.org.ua/LiberUA/IMSU_LvivObl_1968/IMSU_LvivObl_1968.pdf|відповідальний = [[Маланчук Валентин Юхимович|Маланчук В.&nbsp;Ю.]] (голова редколегії), Гнидюк М.&nbsp;Я., [[Дудикевич Богдан Корнилович|Дудикевич Б.&nbsp;К.]], [[Івасюта Михайло Кирилович|Івасюта М.&nbsp;К.]], [[Крип'якевич Іван Петрович|Крип'якевич I.&nbsp;П.]], [[Огоновський Володимир Петрович|Огоновський В.&nbsp;П.]], [[Олексюк Мирослав Миронович|Олексюк М.&nbsp;М.]], Пастер П.&nbsp;I. (відповідальний секретар редколегії), Сісецький А.&nbsp;Г., [[Смішко Маркіян Юліанович|Смішко М.&nbsp;Ю.]], Челак П.&nbsp;П., [[Чугайов Володимир Петрович|Чугайов В.&nbsp;П.]]. [[Інститут історії АН УРСР|АН УРСР. Інститут історії]]|видання = |місце = Київ|видавництво = [[Головна редакція УРЕ]] [[АН УРСР]]|рік = 1968|том = |сторінки = |сторінок = 998|серія = |isbn = |тираж = |ref = ІМСУ}} * Нариси з історії Дрогобича (від найдавніших часів до початку XXI&nbsp;ст.).&nbsp;— Дрогобич: Коло, 2009.&nbsp;— ISBN 978-966-7996-46-8. * ''Сухий О.&nbsp;М.'' Галичина: Між Сходом і Заходом.&nbsp;— Львів, 1997. * Дрогобиччина&nbsp;— земля Івана Франка.— т. 4.&nbsp;— Дрогобич: НТШ, фірма «Відродження», 1997.&nbsp;— 776 с. * ''Jan K. Ostrowski'' Drohobycz. Wiadomości na temat miasta // Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa ruskiego.&nbsp;— Kraków: Międzynarodowe Centrum Kultury, 1998.&nbsp;— Т. 6.&nbsp;— ISBN 83-85739-60-2. {{ref-pl}} * ''Zaucha Tomasz'' Kościół parafialny p. w. Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii, Św. Krzyża i Św. Batłomieja w Drohobyczu // Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa ruskiego.&nbsp;— Kraków: Międzynarodowe Centrum Kultury, 1998.&nbsp;— Т. 6.&nbsp;— ISBN 83-85739-60-2. {{ref-pl}} * [http://droginfo.com.ua Дрогобич Інфо] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210117175510/http://droginfo.com.ua/ |date=17 січня 2021 }} * [http://drohobych.ucoz.ua Дрогобиччина] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220314114514/https://drohobych.ucoz.ua/ |date=14 березня 2022 }} * [https://web.archive.org/web/20150713220645/http://nadoloni.com/f/STL313248206?lang=uk Інтерактивна карта Дрогобича] * [http://www.drogobych.com Офіційний міський портал Дрогобича] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220313231948/http://www.drogobych.com/ |date=13 березня 2022 }} * [https://www.mao.kiev.ua/biblio/jscans/svitogliad/svit-2017-12-4/svitoglyad-2017-4-14-burkut.pdf Костянтин Буркут. Дрогобич] * [https://web.archive.org/web/20160305000655/http://goroda.org.ua/viewpage.php?page_id=158 Міста і регіони України] * [https://castles.com.ua/dr.html Дрогобич] // Замки і храми України. * [http://tyzhden.ua/Travel/18444 Цинамоновий Дрогобич] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111213021440/http://tyzhden.ua/Travel/18444 |date=13 грудня 2011 }} * [http://www.drohobyczer-zeitung.com/ Drohobyczer Zeitung&nbsp;— сайт про Дрогобич та Дрогобичан від 1883 року] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140209213318/http://www.drohobyczer-zeitung.com/ |date=9 лютого 2014 }} * [https://web.archive.org/web/20140407063241/http://www.drohobych-rada.gov.ua/dok/2012/profil.pdf Профіль міста Дрогобича] * {{SgKP|II|150|Drohobycz}} * {{ЕЄЕ|11474|Дрогобыч}} {{ref-ru}} * [http://droginfo.com.ua/content/view/4720/ Дрогобич Інфо] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160605055638/http://droginfo.com.ua/content/view/4720/ |date=5 червня 2016 }} [http://droginfo.com.ua/content/view/4720/ Пам'яті жертв НКВС, закатованих у тюрмі на Стрийській, присвячується…] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160605055638/http://droginfo.com.ua/content/view/4720/ |date=5 червня 2016 }} * [https://drohobych-rada.gov.ua/wp-content/uploads/2019/09/%D0%9F%D1%80%D0%BE%D1%84%D1%96%D0%BB%D1%8C-%D0%BC%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0-%D0%94%D1%80%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D1%87%D0%B0.pdf] * Trajdos T., Zaucha T. [https://www.google.com.ua/search?q=Tomasz+Zaucha&espv=2&biw=1440&bih=794&tbm=isch&imgil=QSLXecDhb-I4WM%253A%253BF9yU7AxGUAzeeM%253Bhttp%25253A%25252F%25252Fwww.rmf24.pl%25252Fraporty%25252Fraport-matura%25252F2014%25252Fnews-matura-z-matematyki-ekspert-odpowie-na-wasze-pytania%25252CnId%25252C1420434&source=iu&pf=m&fir=QSLXecDhb-I4WM%253A%252CF9yU7AxGUAzeeM%252C_&usg=__vbENs-PKsqeMf4f3jzk-ql7WV6s%3D&ved=0ahUKEwizwpq1xpnRAhWG2ywKHXwWAOsQyjcIJA&ei=MRVlWPPlLoa3swH8rIDYDg#imgrc=KUQCF10Hn3roLM%3A Drohobycz miasto królewskie i jego kościoły]. * [https://lcci.com.ua/najstarisha-kompaniya-ukrajiny-na-lvivshhyni/ Найстаріша компанія України&nbsp;— на Львівщині]. === Есеї о Дрогобичі === * [https://zbruc.eu/node/83212 ''Єва Райська''. «Ще одну осінь…» // Zbruč. 25.09.2018] * [https://zbruc.eu/node/119956 ''Данило Ільницький''. Перша осінь: есей про Дрогобич (для Другої Осени) // Zbruč. 15.11.2024] twdfljoe8wehpdh7dxllvzzgix88ddk Біблія 0 6317 170555 170112 2026-09-28T17:33:02Z Flipdot 23893 170555 wikitext text/x-wiki {{Пудкарпатськый стандарт}} {{Інфобокс | image = [[Файл:Gutenberg Bible, Lenox Copy, New York Public Library, 2009. Pic 01.jpg|300px]] | caption = [[Ґутенберґова Біблія]], удана Йоганном Ґутенберґом у середині 15.&nbsp;стороча, перша печатна Біблія. | above = Біблія | header1 = Відомості | data2 = [[Хрістіанство|Християнство]]<br>[[Юдаїзм]] | label2 = Реліґія | label3 = Язык ориґінала | data3 = [[Гебрейскый язык|Іврит]], [[Арамайскый язык|арамайськый язык]] и [[Грецькоє койне|грецькоє койне]] | label4 = Період | data4 = Ник. [[Датованя Біблії]] | label5 = Книгы | data5 = [[Юдаїзм|Юдаїштськый]] канон: 24&nbsp;книгы<ref>Се число враховує Книгу Самуеля, Книгу Царюв, Дванадцять малых пророкув, Книгу хронік тай Книгы Езры тай Неемії як єдну книгу, бо так они ся рахувут у юдаїзмови. Кідьбы ся тоты раховали поокреме ги у християнстві, та число бы было 39&nbsp;книг. Обадва йсі числа не враховувут [[второканонічні книгы]].</ref><br>[[Протестантство|Протестантськый]] канон ([[Лутеранство|лутеранськый]]): 66&nbsp;книг<br>[[Римокатолицька церьков|Римокатолицькый]] канон: 73&nbsp;книгы<br>[[Ґрекокатолицька церьков|Грекокатолицькый]] тай [[Православна церьков|православный]] канон: 76&nbsp;книг<br>Ник. [[Біблійні каноны]] }} '''Бі́блія''' ([[Грецькоє койне|гр. койне]] {{Lang|grc|τὰ βιβλία ''tà biblía''}} „книгы“), '''Сято́є Писа́ня''', пораз '''Кни́га книг''' є комплет реліґійных текстув, на котрых ся базує [[Хрістіанство|християнство]] тай [[юдаїзм]], тай котрі ся честувут у другых реліґіях, наприклад у [[іслам]]і. Біблія тото [[антолоґія]] (зберька текстув ушылиякых форм), ориґінално написана [[іврит]]ом, [[Арамайськый язык|арамайськым]] языком тай [[Грецькоє койне|грецькым койне]]. Она обсягує настановы, оповіді, [[Поезія|поезію]], [[Пророцтво|пророцтва]] тай другі жанры. Комплет текстув, узнаваных ги часть Біблії у окреме взятуй реліґійнуй традиції вадь комуніті ся кличе біблійным каноном. Прибучникы реліґії типово держат Біблію за продукт божественого вдухновліня, айбо сут разні верзії за інтерпретацію єї текста тай його значіня. Разні общины збирали реліґійні тексты у вшылиякі офіційні зберькы. Майрання зберька обсяговала перші пять книг Біблії и называла ся по гебрейськы ''Тора'' („Учіня“, {{Lang-he|תּוֹרָה ''Tōrā''}}), а по старогрецькы ''Пятикнижа'', ''Пентатевхос'' ({{Lang-grc|πεντάτευχος ''pentáteuchos''}}, букв.&nbsp;„пять книг“). Друга за старостьов секція была колекційов оповідий тай пророцтв и называла ся ''Невіʼім'' („Пророкы“; {{Lang-he|נְבִיאִים ''Nəvīʾīm''}}); третя секція, ''Кетувім'' („Писаня“; {{Lang-he|כְּתוּבִים‎ ''Kǝṯuḇim''}}), обсягує псалмы, пословиці тай оповіді. ''Танах'' ({{Lang-he|תָּנָ״ךְ‎ ''Tanaḵ''}}) тото алтернативна назывка юдаїштської Біблії, котра ся чинит из першых букв трьох єї компонентув: ''Тора'', ''Невіʼім'' тай ''Кетувім''. [[Масоретськый текст]] тото середньовічна верзія Танаха&nbsp;— написана по гебрейськы тай арамайськы&nbsp;— котра ся рахує авторитативным текстом юдаїштської Біблії у сучаснум рабіністичнум юдаїзмі. [[Септуаґінта]] тото товмачіня Танаха на грецькоє койне, вчиненоє у третюм и другум сторочу до&nbsp;н.&nbsp;е.; она ся читаво пересікає из юдаїштськов Біблійов. Християнство ся зачало ги удросток юдаїзма Другого храма и мало Септуаґінту за основу [[Старый Завіт|Старого Завіта]]. Рання християнська церьков продовжила жыдувську традицію записованя того, што ся виділо божествено вдуховленым, тай інкорпорації такых текстув у авторитативні реліґійні книгы. [[Єванґеліє|Єванґелія]], т.&nbsp;є.&nbsp;оповіді за жывут и учіня [[Исус Христос|Христа]], уєдно из посланями Павла и другыма текстами скоро стали основов [[Новый Завіт|Нового Завіта]]. Майстарі часті Біблії, віроятно, датувут ся дас 1200.&nbsp;роками до&nbsp;н.&nbsp;е., а Новый Завіт головно ся сформовав до настаня 4.&nbsp;стороча н.&nbsp;е. Приблизноє число проданых копій Біблії досігат пяти міліардув, што чинит ї майпродаванов публікаційов за вшыток час. Біблія мала читавый влив як на западні културу тай історію, так и на другі културы по світови. Єї штудованя через біблійный крітіцізм тоже непрямо повливало на културу и історію. Біблія є щий майтовмаченов книгов у світі. Штудованьом біблійної літературы ся занимат конар наукы пуд назвов [[біблеїстика]]. == Етимолоґія == Слово „Біблія“ походит из грецького койне, де {{Lang|grc|τὰ βιβλία ''tà biblía''}} (у єдн.&nbsp;числі {{Lang|grc|βιβλίον ''biblion''}}) значит „книжкы“.<ref>Bandstra (2009), pp.&nbsp;7; Gravett et al. (2008), p.&nbsp;xv.</ref> Само слово {{Lang|grc|βιβλίον}} зачатково мало буквалноє значіня „звиток“<ref>Beekes (2009), pp.&nbsp;246–247.</ref> и є димінутивом уд {{Lang|grc|βύβλος ''byblos''}} „еґіпетськый папірус“, котроє возможно пушло уд назвы [[Фінікія|фінікійського]] порта [[Біблос]] (знамого ай ги Ґебал), удкідь еґіпетськый [[папірус]] ся експортовав у Грецію.<ref>Brake (2008), [https://archive.org/details/visualhistoryofe00brak/page/29 p.&nbsp;29].</ref><ref name=":0">{{Cite book|last1=Болдирєв|first1=Р. В.|url=https://irbis-nbuv.gov.ua/ulib/item/UKR0001331|chapter=біблія|publisher=Наукова думка|place=[[Кієв|Київ]]|editor1-last=Мельничук|editor1-first=О. С.|at=АН Української РСР, Ін-т мовознав. ім. О. О. Потебні|nopp=yes|ref=ESUM1|volume=Т. 1 : А-Г|title=Етимологічний словник української мови у 7 томах|year=1982|page=с. 190}}</ref> Грецькоє {{Lang|grc|τὰ βιβλία}} было „выразом, котрый хосновали геленістичні жыдове на означіня свойих сакралных книг“.<ref>{{cite web |first=Mark |last=Hamilton |title=From Hebrew Bible To Christian Bible {{!}} From Jesus To Christ – The First Christians {{!}} Frontline {{!}} PBS |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/religion/first/scriptures.html |website=www.pbs.org |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614021417/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/religion/first/scriptures.html |archive-date=14 June 2018 }}</ref> Штудувучый Біблію ученый Фредерік Файві Брус удзначовав, ож Иван Златоустый первый ухосновав фразу {{Lang|grc|τὰ βιβλία}}, описувучи Старый и Новый Завіт уєдно у свойих „Бесідах на Єванґеліє уд Матея“.<ref>Bruce (1988), p.&nbsp;214.</ref> Уд {{Lang-el|τὰ βιβλία τὰ ἅγια ''tà biblía tà hágia''}} „сяті книгы“ ся появила [[Латиньскый язык|латинська]] [[Калька|калка]] {{Lang|la|''biblia sacra''}}.<ref>{{cite web |last1=Liddell |first1=Henry George |last2=Scott |first2=Robert |title=A Greek-English Lexicon, βιβλίον |url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dbibli%2Fon |website=www.perseus.tufts.edu |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191118102635/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dbibli%2Fon |archive-date=18 November 2019 }}</ref> У середньовічнуй латині тото ся покуртало до {{Lang|la|''biblia''}} тай поступово перечинило ся у назывник єдн.&nbsp;числа, жунського рода ({{Lang|la|''biblia''}}, [[Ґенітив|ґен.]]&nbsp;{{Lang|la|''bibliae''}}); так тото слово ся позычало у языкы европськых народув.<ref name=":0" /><ref>{{cite web |url=http://www.newadvent.org/cathen/02543a.htm |title=The Catholic Encyclopedia |publisher=Newadvent.org |year=1907 |access-date=23 April 2010 |archive-date=13 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100613102636/http://newadvent.org/cathen/02543a.htm |url-status=live }}</ref> == Розвуй тай історія == Біблія не є єднов книжков; тото зберька книг, сложный розвуй котрых не є до кунця порозумілый. Знає ся, ож Біблія ся писала тай складовала многыма людьми&nbsp;— подля многых ученых авторы булшинов незнамі и сут представителями разных култур и походжінь.<ref>Swenson (2021), p.&nbsp;12; Rogerson (2005), p.&nbsp;21; Riches (2000), ch.&nbsp;2.</ref> Майстарі єї книгы ся зачинали ги пісні, котрі ся передавали усно з поколіня у поколіня. Британськый изглядовач Біблії Джон К.&nbsp;Річез писав:<ref>Riches (2000), p.&nbsp;9.</ref> {{Цитат 2 |Біблійні тексты ся продуковали за період, бігом котрого условія жывота писателюв&nbsp;— політичні, културні, економічні тай еколоґічні&nbsp;— читаво ся удличали. Сут тексты, котрі указувут кочовый стиль жывота, тексты уд людий из устоянов монархійов и култом Храма, тексты из екзиля, тексты, рождені з силного опору чужым правителям, придворні тексты, тексты уд вандрувучых харизматичных проповідникув, тексты уд іншпірованых писателями геленістичного періода. Тото часовый удрізок, котрый обсігат творы [[Гомер]]а, [[Платон]]а, [[Арістотель|Арістотля]], [[Тукідід]]а, [[Софокл]]а, [[Цезарь|Цезаря]], [[Ціцерон]]а тай [[Катулл]]а. Ото період, котрый видів и пуднятя, и падіня Ассірійської імперії (уд 12.&nbsp;по 7.&nbsp;стороча) тай Перської імперії (уд 6.&nbsp;по 4.&nbsp;стороча), [[Александер Великый|Александрові]] кампанії (336–326), розвуй [[Старовікый Рим|Рима]] тай його домінацію у Середньоземноморьови (уд 4.&nbsp;стороча по закладеня [[Принципат]]а), 27&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е., згубленя [[Другый храм|Єрусалимського храма]] (70&nbsp;н.&nbsp;е.) тай пошыреня правліня Рима на часті [[Шкоція|Шкоції]] (84&nbsp;н.&nbsp;е.) |''Джон К. Річез'' }} [[Файл:Bible_from_1300_(20).jpg|альт=Hebrew Bible from 1300. Genesis.|міні|Книга Бытя у гебрейськуй Біблії, дас&nbsp;1300]] [[Файл:Great_Isaiah_Scroll.jpg|міні|Звиток Ісаї (1QIsa<sup>a</sup>), єден из Извиткув Мертвого моря&nbsp;— майстара копія Книгы Ісаї]] Книгы Біблії ориґінално ся писали тай переписовали вручну на папірусові звиткы.<ref>Lim (2017) pp.&nbsp;7, 47.</ref> Ориґіналы не дожыли до нашых днув&nbsp;— зато датованя ориґіналного складаня текстув ото тяжкоє діло и предмет горячых дебатув. Хоснувучи комбінованый лінґвістичный тай історіоґрафічный пудход, Роналд Гендел и Ян Йоостен датовали майстарі юдаїштської біблії (пісню Деборы у Судьох&nbsp;5 тай історію Самсона у Судьох&nbsp;16 и 1&nbsp;Самуелови) передмонаршым ранньым желізным віком (дас 1200&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е.).<ref>Hendel, Joosten (2018), pp.&nbsp;ix, 98–99, 101, 104, 106.</ref> [[Звиткы Мертвого моря]], найдені у пещерах Кумрана у 1947.&nbsp;році тото майстарі екзистувучі копії книг юдаїштської Біблії хотьякої довготы, котрі при тум не сут фраґментами, они ся датувут межи 250&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е.&nbsp;и 100&nbsp;н.&nbsp;е.<ref name=":13">Lim (2017), pp.&nbsp;38, 47; Ulrich (2013), pp.&nbsp;103–104; Brown (2010) VanderKam, Flint (2013), ch.&nbsp;5, ch.&nbsp;3(A); Harris, Platzner (2008), p.&nbsp;22.</ref> Припущат ся, ож майдавні рукописы ся писали палеогебрейськым письмом, фильом клинописа, похожым на другі піктоґрамы того періода.<ref>Wegner (2006), p.&nbsp;59.</ref> Угнатя у Бабілон майскорі спричинило переход на квадратноє арамайськоє письмо межи 5. тай 3.&nbsp;сторочами&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е.<ref>Wegner (2006), p.&nbsp;60.</ref> Уд часу Звиткув Мертвого моря юдаїштська Біблія ся писала из пропусками межи словами про май легкоє читаня.<ref>Wegner (2006), p.&nbsp;61.</ref> До 8.&nbsp;стороча&nbsp;н.&nbsp;е., [[масореты]] додали значкы гласных звукув у текст.<ref>VanderKam, Flint (2013), pp.&nbsp;88–90.</ref> Левіты вадь писарі сокотили тексты, а поєдны тексты ся все держали ги май авторитативні уд другых.<ref>Wegner (2006), pp.&nbsp;62–63.</ref> Писарі сокотили тай міняли тексты, мінявучи письмо, обновлювучи архаїчні формы, вносячи поправкы. Тоты гебрейські тексты ся копіровали дуже акуратно.<ref>Wegner (2006), pp.&nbsp;64–65.</ref> Сакралні, авторитативні реліґійні тексты ся складовали ушылиякыма реліґійныма комунітами у разні біблійні каноны (офіційні зберькы книг).<ref>Hayes (2012), p.&nbsp;9.</ref> Майстаров таков зберьков, котра обсягує перві пять книг Біблії, є ''Тора'' („Учіня“, {{Lang-he|תּוֹרָה ''Tōrā''}})&nbsp;— знама ай ги ''Пятикнижа'', ''Пентатевхос'' ({{Lang-grc|πεντάτευχος ''pentáteuchos''}}, букв.&nbsp;„пять книг“)&nbsp;— котра была прията ги юдаїштськый канон до 5.&nbsp;стороча&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е. Друга зберька оповідий и пророцтв пуд назвов ''Невіʼім'' („Пророкы“; {{Lang-he|נְבִיאִים ''Nəvīʾīm''}}) была канонізована у третюм сторочу&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е. Третя зберька тото ''Кетувім'' („Писаня“; {{Lang-he|כְּתוּבִים‎ ''Kǝṯuḇim''}}), обсягувуча псалмы, пословиці тай оповіді, была канонізована межи 2.&nbsp;сторочом&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е. тай&nbsp;2.&nbsp;сторочом&nbsp;н.&nbsp;е.<ref>Hayes (2012), pp.&nbsp;9–10.</ref> Тоты три комплеты книг были написані головно біблійськым івритом, из частями, написаными у арамайськум языкови, котрі вєдно формувут юдаїштську Біблію&nbsp;— ''Танах'' ({{Lang-he|תָּנָ״ךְ‎ ''Tanaḵ''}}; абревіатура из першых букв „Тора“, „Невіʼім“, „Кетувім“).<ref>Lim (2017), p.&nbsp;40.</ref> === Юдаїштська Біблія === Сут три важні історичні верзії юдаїштської Біблії: [[Септуаґінта]], [[Масоретськый текст]] тай Самаритянськоє Пятикнижа (котроє обсягує лиш перві пять книг). Они взайимноскапчані, айбо мавут неєднаку історію розвою. Септуаґінта (LXX) тото товмаченя гебрейськых писань и поєдных дотычных текстув на грецькоє койне, котроє подля оцінок ся чинило дас 70–72 писарями тай старшинами спомежи геленістичных жыдув;<ref>[https://web.archive.org/web/20230520031054/https://www.bl.uk/greek-manuscripts/articles/manuscripts-of-the-greek-old-testament%20Greek%20manuscripts The Old Testament in Greek] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230520031054/https://www.bl.uk/greek-manuscripts/articles/manuscripts-of-the-greek-old-testament%20Greek%20manuscripts|date=20 May 2023}} – Greek manuscripts. British Library. Retrieved 20 May 2023.</ref> робота над нив ся зачала у Александрії у кунци 3.&nbsp;ст.&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е. тай завершила ся у 132.&nbsp;рокови&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е.<ref name=":4">Segal (2010), [https://books.google.com/books?id=owd9zig7i1oC&pg=PA363 p.&nbsp;363.]</ref><ref>Dorival, Harl, Munnich (1988), p.&nbsp;111.</ref><ref>''„[…] die griechische Bibelübersetzung, die einem innerjüdischen Bedürfnis entsprang [...] [von den] Rabbinen zuerst gerühmt (.) Später jedoch, als manche ungenaue Übertragung des hebräischen Textes in der Septuaginta und Übersetzungsfehler die Grundlage für hellenistische Irrlehren abgaben, lehte man die Septuaginta ab.“'' Homolka, Jacob, Chorin (1999), pp. 43ff, Bd.3</ref> Припущат ся, ож Септуаґінту забештеловав быв Птолемей&nbsp;II.&nbsp;Філаделфус, царь Еґіпта, обы задоволнити потребу головно грецькоязычных жыдовув греко-римської діаспоры.<ref name=":4" /><ref>Lavidas (2021), p.&nbsp;30.</ref> Екзістувучі повні копії Септуаґінты ся датувут уд 3.&nbsp;по&nbsp;5.&nbsp;ст.&nbsp;н.&nbsp;е., а фраґменты&nbsp;— 2.&nbsp;ст.&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е.<ref>Lim (2017), pp.&nbsp;45–46, 58; Hayes (2012), ch.&nbsp;1; Brown (2010), ''Intro.''; Carr (2010), p.&nbsp;250; Bandstra (2009), pp.&nbsp;8, 480; Gravett et al. (2008), p.&nbsp;47; Harris, Platzner (2008), p.&nbsp;27; Riches (2000), ch.&nbsp;3.</ref> Майстарі правкы єї текста ся датувут 1.&nbsp;ст.&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е.<ref name="Dines 2004">{{cite book|last1=Dines|first1=Jennifer|title=The Septuagint|date=2004|publisher=Bloomsbury Publishing|isbn=978-0-567-60152-0|page=4}}</ref> Фраґменты Септуаґінты ся найшли межи Звитками Мертвого моря; удрізкы єї текста ся найшли ай на папірусі из Еґіпта, датованому 2. тай&nbsp;1.&nbsp;сторочами&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е. и&nbsp;1.&nbsp;сторочом нашої еры.<ref name="Dines 2004" />{{Rp-primitive|бук=5}} Масореты зачали розробляти тото, што пак стало авторитативным гебрейськым и арамайськым текстом 24&nbsp;книг юдаїштської Біблії у рабіністичнум юдаїзмі пуд конець талмудського періода (дас 300&nbsp;– дас 500 н.&nbsp;е.), айбо точный датум удефіновати тяжко.<ref name=":5">Hauser, Watson, Kaufman (2003), pp.&nbsp;30–31.</ref><ref>Wegner (1999), [https://books.google.com/books?id=kkVFOTsBOAEC&q=%22Masoretes+inherited%22&pg=PA172 p.&nbsp;172].</ref><ref>Swenson (2021), [https://books.google.com/books?id=5xQOEAAAQBAJ&pg=PA29 p.&nbsp;29].</ref> У 6. и&nbsp;7.&nbsp;сторочу, три жыдувські комуніты розробили системы про точный запис текста вєдно з вокалізаційов ([[Нікуд (іврит)|нікуд]]) и акцентуаційов ([[Гебрейська кантилація|кантилаційов]]), котрі дустали назывку Масора ({{Lang-he|מָסוֹרָה ''masorá''}}).<ref name=":5" /> Тоты ранні масоретські учені бывали головно у ґалілейськых варошах [[Тіберіада|Тіберіаді]] тай [[Єрусалим|Єрусалимі]], тай у Бабілонії (на території сучасного [[Ірак|Ірака]]). Бывателі жыдувської комуніты Тіберіады у давнюй Ґалілеї (дас 750–950) учинили переписы юдаїштськых біблійных текстув без стандартизованого текста, на удлику уд бабілонської традиції. Канонічный уговор юдаїштської Біблії (пуд назывков тіберськый іврит), котрый они розробили, тай многі зазначкы, котрі вни написали, зато ся удличали уд бабілонськых.<ref>Phillips (2016), pp.&nbsp;288–291.</ref> Тота розлука ся рішила стандартизованым Масоретськым текстом у 9.&nbsp;ст.<ref>Lavidas (2021), p.&nbsp;75.</ref> Майстара повна його копія, котра дожыла доднесь тото [[Лєнінґрадськый кодекс]], датованый дас 1000.&nbsp;роком&nbsp;н.&nbsp;е.<ref>VanderKam, Flint (2013), p.&nbsp;87.</ref> Самаритянськоє Пятикнижа тото верзія Торы, котру самаритянська община сокотила уд античности, и котру европські учені найшли у 17.&nbsp;сторочу; майстара єї ужывша копія датує ся дас роком 1100&nbsp;н.&nbsp;е.<ref>Lim (2017), pp.&nbsp;46–49; Ulrich (2013), pp.&nbsp;95–104; VanderKam, Flint (2013), ch.&nbsp;5; Carr (2010), p.&nbsp;8; Bandstra (2009), p.&nbsp;482; Gravett et al. (2008), pp.&nbsp;47–49; Harris, Platzner (2008), pp.&nbsp;23–28.</ref> Самаритяне включили у тот свуй канон лиш Пятикнижа, т.&nbsp;є.&nbsp;Тору.<ref>VanderKam, Flint (2013), [https://books.google.com/books?id=SBMXnB4CRpUC&pg=PA91 p.&nbsp;91].</ref> Они не признавали божественоє авторство вадь іншпірацію у другых книгах юдаїштського Танаха.<ref>Хоть позад мізерного числа дожывшых до нашого часу жерел не мож уповісти набізувно, ож ранні самаритяне удмітовали ай другі книгы Танаха, отець церькви 3.&nbsp;столітя Оріґен пудтвержує, ож самаритяне його часу „принима[ли] лиш Мойсейові книгы.“ {{harvnb|Schaff|1885|loc=[https://www.ccel.org/ccel/schaff/anf04.vi.ix.i.l.html Chapter XLIX]|ps=&#32;(Commentary on John 13:26)}}</ref> Самаритянська Книга Єгошуа Нуна (Исуса Навина), почасти закладена на Танаховуй Книзі Єгошуа Нуна екзістує, айбо Самаритянами ся держит ги неканонічна світська історична кроніка.<ref>Gaster (1908), [https://books.google.com/books?id=eUCRAfZvwRgC&pg=PA166 p.&nbsp;166].</ref> Перва кодексова форма юдаїштської Біблії была уроблена у 7.&nbsp;ст. Кодекс тото предок сучасної книгы. Кодексы ся чинили зогнутьом єдного листа папіруса навпул, што формовало „бокы“; дакулько такых зогнутых листув ся скапчовали у єдну „книгу“, котра была май доступнов и переноснов ги звиткы. Такый формат популаризовали ранні християне. У 1488.&nbsp;рокови была вчинена перва повна печатна верзія юдаїштської Біблії.<ref>Hauser, Watson, Kaufman (2003), pp.&nbsp;31–32.</ref> === Новый Завіт === [[Файл:PaulT.jpg|міні|[[Павло (апостол)|Апостол Павло]] на образі „Сятый Павло пише свої посланя“ (дас 1619) Валентіна де Булоня]] [[Файл:P52_verso.jpg|альт=photo of a fragment of papyrus with writing on it|міні|Папірус&nbsp;52 (щи знамый ги папірус Райландса), 125–175&nbsp;н.&nbsp;е., майстарый екзистувучый фраґмент папіруса Нового Завіта, на котрому написані фразы из 18.&nbsp;главы Єванґелія уд Йоана<ref>Orsini, Clarysse (2012), p.&nbsp;470.</ref>]] Из ростом популарности християнства у 1.&nbsp;сторочу нашої еры ся появили нові писаня грецькым койне. Християне пак зачали тоты нові писаня кликати ''Новым Завітом'', а Септуаґінту&nbsp;— ''Старым Завітом''. Новый Завіт ся усокотив у май великум числі рукописув ги хотьякый другый стародавньый вытвор. Майранні християнські переписовачі не были вышколеныма писарями. Многі переписы Єванґеліюв и Павловых послань ся чинили простыма християнами за удносно куртый період часу, дуже скоро по написаню ориґіналув. У синоптичных Єванґеліях, у писаньох ранньых Отцюв церькви, уд [[Маркіон Сінопськый|Маркіона]] и у [[Дідахе|Дідасі]] сут доказы, ож християнські документы были у циркулації перед зачатком першого стороча. Павлові посланя были в колобігови щи при його жывоті, а його смерть ся, припущат, настала до 68.&nbsp;року при царьованю Нерона. Ранні християне носили йсі писаня по Римськуй імперії тай товмачили їх на старосірійськый, [[коптськый]], [[етіопськый]], [[Латиньскый язык|латинськый]] и другі языкы. Изглядовач Нового Завіта Барт Ерман обяснят, як тоты тексты пак были поґруповані у катеґорії: {{Цитат 2|Бігом ранньых сторочув [екзістованя] церькви, християнські тексты ся копіровали у тых містах, де ся писали вадь де їх переміщовали. Позад того, ож тексты ся переписовали локално, не чудно, ож разні міста выводили разні филі текстуалної традиції. Другыма словами, рукописы у Римі мали много ворошных хыб [помежи собов], бо булшинов были „штатныма“ документами, котрі ся копіровали єден из другого; они не мали читавого влива з бока рукописув, копірованых у Палестині; а написані у Палестині набрали ся свойих рис, котрі были не такі ги у рукописах, найденых у Александрії, у Еґіптови. Ба булше, у ранні стороча церькви подакотрі міста мали ліпшых писарюв ги другі. Сучасні научникы порозуміли, ож писарі у Александрії&nbsp;— котра у античности была читавым інтелектуалным центром&nbsp;— были особено скрупулозні, даже у тот давньый час, тай ож там у Александрії ся десятьруча за десятьрочом сокотила дуже чиста форма текста ранньохристиянськых писань, котру держали уддані тай удносно майстерні християнські переписовачі.|Барт Ерман<ref>{{Cite book|last=Ehrman|first=Bart D.|title=Misquoting Jesus: The Story Behind Who Changed the Bible and Why|url=https://archive.org/details/misquotingjesuss0000ehrm|place=New York|publisher=HarperCollins|year=2005|page=p. 72|nopp=yes}}</ref>}}Резултатом сього стали текстуалні варіації, котрі сучасні научникы кличут „текстотипами“. Чотыри майшыроко признавані текстотипы тото александрійськый, западный, цезарьськый тай бізантськый.<ref>Parker (2013), pp.&nbsp;412–420, 430–432; Brown (2010) ch.&nbsp;3(A).</ref> Католицькый біблійный канон книг быв закладеный на Римському синоді у&nbsp;році&nbsp;382, пак Гіппонійському у 393 тай Картаґенському у&nbsp;397. Межи 385.&nbsp;тай&nbsp;405.&nbsp;роками н.&nbsp;е.&nbsp;рання християнська церьков потовмачила свуй канон на вулґарну латину (народный латинськый язык)&nbsp;— тото товмачіня дустало назву ''Вулґата'' (уд {{Lang-la|Biblia Vulgata}}, {{IPA2|ˈbɪbli.a wʊlˈɡaːta}} „Біблія у народнум языку“).<ref name=":6">Lim (2017), pp.&nbsp;40, 46, 49, 58–59; Hayes (2012), ch.&nbsp;1; Brown (2010), ''Intro.''; Carr (2010), pp.&nbsp;3–5; Bandstra (2009), pp.&nbsp;7–8, 480–481; Gravett et al. (2008), pp.&nbsp;xv, 49; Harris, Platzner (2008), pp.&nbsp;3–4, 28, 31–32, 371; Riches (2000), ch.&nbsp;3.</ref> Уд того часу католицькі християне правили вселенські соборы про стандартизацію свого біблійного канона. Тридентськый собор (1545–1563), котрый католицька церьков справила в удповідь протестантськуй Реформації, затвердив Вулґату офіційным латинськым товмачіньом Біблії.<ref name=":6" /> Удтовды ся розвили дакулько біблійных канонув. Тото у тому числі: 73-книжный католицькый канон, 66-книжный канон, котрый признає булшина протестантськых деномінацій, 81-книжный етіопськый православный тевагедськый канон и другі.<ref>Riches (2000), pp.&nbsp;7–8.</ref> Юдаїзм давно затвердив єдиный авторитативный текст, а християнство ниґда не мало єдину верзію; умісто того у християн были многі разні рукописні традиції.<ref>Barton (2019), p.&nbsp;15.</ref> === Варіанты === Попри читавоє честованя тай акуратность, из котрыма ся переписовали біблійні тексты, в ушыткых біблійных рукописах сут хыбы переноса, котрі ся называвут варіантами.<ref>Wegner (2006), p.&nbsp;41.</ref><ref>Black (1994) p.&nbsp;24.</ref> Варіантом ся кличе хотьяка девіація межи двома текстами. Текстуалный критик Деніел&nbsp;Б.&nbsp;Воллес обяснює: „Кажджа девіація ся рахує ги єден варіант, не никавучи на вто, кулько рукописув єї фіксує“.<ref>Wallace (2009), p.&nbsp;98.</ref> Научник Емануел Тов каже, ож тот термін не є оціночным; тото узнаня, ож путі розвоя разных текстув ся розыйшли.<ref>Tov (2001), p.&nbsp;18.</ref> Середньовічні рукописы юдаїштської Біблії ся держали ги дуже точні: майавторитативні документы, з котрых ся копіровало у другі тексты.<ref>{{Cite web |title=The Damascus Keters |url=https://web.nli.org.il/sites/nli/english/collections/jewish-collection/pages/damascus.aspx |website=National Library of Israel |access-date=1 July 2020 |archive-date=28 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728235241/https://web.nli.org.il/sites/NLI/English/collections/jewish-collection/Pages/damascus.aspx |url-status=live }}</ref> Айбо при тому, изглядователь юдаїштської Біблії Девід Карр каже, ож и юдаїштські тексты мавут даякі варіанты.<ref>Carr (2011), pp.&nbsp;5–7.</ref> Булшина вшыткых варіантув трафункові, наприклад ортоґрафічні хыбы, айбо поєдны зміны были нарочні.<ref>Black (1994), p.&nbsp;60.</ref> У юдаїштському текстови „варіанты з памняти“ тото типово случайні розлукы, такі ги шор слув у 1 Кроніках 17:24 тай 2 Самуелови 10:9 тай 13. Варіанты щи обсягувут заміну лексичныма еквівалентами, семантичні тай ґраматичні удликы; май читаві правкы Масоретськых текстув мали бы быти нарочныма.<ref>Carr (2011), pp.&nbsp;5–7, 18, 24, 29, 42, 55, 61, 145, 167</ref> Нарочні зміны у тексті Нового Завіта ся чинили про уліпшеня ґраматикы, ліквідацію неточностий и розбіжностий, гармонізацію паралелных фраґментув, комбінацію тай упрощеня дакулькох варіантных прочитань у єдно, тай позад теолоґічных причин.<ref>Black (1994), p.&nbsp;60.</ref><ref>Royce (2013), pp.&nbsp;461–464, 468, 470–473.</ref> Изглядовач Старого Завіта Брус&nbsp;К.&nbsp;Волткі замічат, ож про кажджі десять слув зафіксованый єден варіант у недавнюм критичнум уданю юдаїштської Біблії, ''Biblia Hebraica Stuttgartensia,'' т.&nbsp;є.&nbsp;осталні 90% юдаїштського текста сут без варіацій. Четвертоє уданя Грецького Нового Завіта Споєного біблійного общества фіксує варіанты, котрі ся кывавут дас 500 из 6900 слув, вадь 7%&nbsp;текста. == Тематика тай обсяг == === Темы === [[Файл:Creation_of_Light.png|міні|''Сотвореня світла'', [[Ґустав Доре]]]] Оповіді, законы, мудрості, пришты тай унікалні жанры Біблії давут можность діскусії на булшину тем людського єствованя, межи нима: звірі, дерева тай природа,<ref name="Northcott96">{{cite book|last1=Northcott|first1=Michael S.|editor1-last=Clark|editor1-first=Stephen R. L.|title=The Environment and Christian Ethics|url=https://archive.org/details/environmentchris0000nort|date=1996|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-57631-4}}</ref>{{rp-primitive|xi}} сосіды,<ref name="Wayne Grudem">{{cite book|last1=Grudem|first1=Wayne|title=Christian Ethics: An Introduction to Biblical Moral Reasoning|url=https://archive.org/details/christianethicsi0000unse_r6w7|date=2018|publisher=Crossway|isbn=978-1-4335-4965-6}}</ref>{{rp-primitive|24}} цімборы, роль жун,<ref name="Barbara J. MacHaffie">{{cite book|last1=MacHaffie|first1=Barbara J.|title=Her Story Women in Christian Tradition|date=1992|publisher=Fortress Press|isbn=978-1-4514-0402-9}}</ref>{{rp-primitive|203}} секс,<ref>Harper (2013), pp.&nbsp;1–14, 84–86, 88.</ref> діти, побратя,<ref name="Chadwick">Henry Chadwick, The Early Church, {{ISBN|978-0-14-023199-1}}</ref> природа тай діленя власти,<ref>Praet, Danny (1992–1993). "Explaining the Christianization of the Roman Empire. Older theories and recent developments". Sacris Erudiri. Jaarboek voor Godsdienstgeschiedenis. A Journal on the Inheritance of Early and Medieval Christianity. 23: 5–119.</ref>{{rp-primitive|45–48}} гроші тай економіка,<ref name="Hargaden">{{cite book|last1=Hargaden|first1=Kevin|title=Theological Ethics in a Neoliberal Age: Confronting the Christian Problem with Wealth|date=2018|publisher=Wipf and Stock|isbn=978-1-5326-5500-5}}</ref>{{rp-primitive|77}} робота, удношіня,<ref name="Kieran Cronin">{{cite book|last1=Cronin|first1=Kieran|title=Rights and Christian ethics|url=https://archive.org/details/rightschristiane0000cron|date=1992|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-41889-8|page=[https://archive.org/details/rightschristiane0000cron/page/n248 223]}}</ref> смуток, природа радости тай другі.<ref>Gericke (2012), p.&nbsp;207.</ref> [[Филозоф|Філозоф]] тай етик Жако Ґеріке додає: „Значіня добра и зла, природа правилного и неправилного, крітерії морали, добрі жерела морали, походжіня тай приятя моралных віровань, онтолоґічный статус моралных норм, моралный авторитет, културный плуралізм, аксіолоґічні тай естетичні гадкы за природу цінности тай красы. Сесе всьо закладено у тексты.“<ref name=":9">Gericke (2012), p.&nbsp;210.</ref> Айбо уокремленя тем подакотрых біблійных текстув годно быти проблематичным.<ref>Mittleman (2012), pp.&nbsp;1, 2.</ref> Булшина Біблії подає ся у оповіднуй формі тай вцілови біблійна нарація не дає прямі настановы, а у поєдных текстах наміреня автора тяжко розшифровати.<ref>Barton (2007) pp.&nbsp;1–3.</ref> Дефінованя добра тай зла, правилного и неправилного, путь ид розуміню и практиці рідко прямі тай лігавут на читача.<ref name="Barton19">Barton (2019).</ref>{{rp-primitive|14}} [[Бог|Буг]] пораз указаный важным елементом [[Сюжет|сужета]], айбо часто за реакцію Бога на події тай його одобреня вадь неодобреня дій персонажув авадь їх провалув дашто вчинити мало вповіджено.<ref name="Barton19" />{{rp-primitive|40}} Автор не коментує, а читачови ся лишат самому думати над написаным.<ref name="Barton19" />{{rp-primitive|40}} Жыдувські філозофы Шалом Кармі тай Давід Шац обяснявут, ож Біблія „часто сопоставлят противорічиві ідеї, без обясненя вадь аполоґетізма.“<ref name=":10">Carmy, Shatz (2003), pp.&nbsp;13–14.</ref> Юдаїштська Біблія має гадкы за природу знаня, віровань, истины, інтерпретації, розуміня тай коґнітивных процесув.<ref>Gericke (2012), p.&nbsp;209.</ref> Етик Майкел&nbsp;В.&nbsp;Фокс пише, ож головна аксіома Книгы Пословиць ото ож „тренованя людського розума вто мусайноє условія правилного и успішного справованя в ушыткых сферах жывота.“<ref>Fox (2007), p.&nbsp;78.</ref> Біблія учит природі платных арґументув, природі тай моци языка тай його удношіня ид реалности.<ref name=":9" /> Подля Алана Міттелмана, професора жыдувської філозофії, Біблія дає мінты моралного думаня, котрі ся фокусувут на справованьови тай характері.<ref name="Barton19" />{{rp-primitive|3}}<ref>Mittleman (2012), p.&nbsp;17.</ref> У біблійнуй метафізиці челядник має слобудну волю, айбо вто удносна тай ограничена слобода.<ref>Brunner (2002), p.&nbsp;494.</ref> Біч каже, ож християнськый ''волунтарізм'' указує на ''волю'' ги на ядро себе тай ож у людськуй природі „ядро того, кым мы сьме, опреділят ся тым, што мы любиме“.<ref>Beach (1988), pp.&nbsp;25–26.</ref> Природного закона Біблія ся докывує у Пророках, Римлянах&nbsp;1, Діяньох&nbsp;17 тай книзі Амоса (Амос 1:3–2:5), де другі державы кроме Ізраїля ся держат зодповідныма за свої етичні рішеня даже попри вто, ож не знавут юдаїштського Бога.<ref>Barton (2003), pp.&nbsp;48–50.</ref> Політичный теоретик Майкел Лабан Волзер находит політику у юдаїштськуй Біблії у завітах, законах и пророцтвах, котрі чинят ранню форму ''почти'' демократичної політичної етикы.<ref>Walzer (2012), p.&nbsp;200.</ref> Ключові елементы у біблійнуй криміналнуй юстіції ся зачинавут из віры у Бога ги жерело справедливости тай судю над усьыма, у тому числі тыма, ко вызначає справедливость на земли.<ref>Souryal (2015), p.&nbsp;xx.</ref> Кармі тай Шац кажут, ож Біблія „указує характер Бога, розказує за сотвореня, закладат метафізику божественого провидіня тай божественого вмішаня, предлагат основу про мораль, обговорює многі рисы людської натуры тай часто подає файно знаму загадку, ож як Буг годен позволяти зло.“<ref name=":10" /> === Юдаїштська Біблія === {{ГоловнаСтатя|Юдаїштська Біблія}} Авторитативный текст юдаїштської Біблії ся бере из Масоретського текста Лєнінґрадського кодекса, датованого 1008.&nbsp;роком. Зато юдаїштську Біблію пораз кличут Масоретськым текстом.<ref>{{cite web |last1=Tov |first1=Professor Emmanuel |title=The Bible and the Masoretic Text |url=https://www.thetorah.com/article/the-bible-and-the-masoretic-text |website=The Torah.com |access-date=3 July 2022 |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525004814/https://www.thetorah.com/article/the-bible-and-the-masoretic-text |url-status=live }}</ref> Юдаїштська Біблія щи ся знає за назывков Танах ({{Lang-he|תנ"ך}}). Тото удбиват розділеня гебрейськых писань на три часті: Тора („Учіня“), Невіʼім („Пророкы“) тай Кетувім („Писаня“) через хоснованя першых букв кажджого из сих трьох слув.<ref>Metzger & Katz (2010), p.&nbsp;651, footnote&nbsp;1</ref> Испис обсягу сих трьох частий быв першый раз найденый у бабілонськум Талмуді (дас 550&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е.).<ref>Pace (2016), p.&nbsp;354</ref> Танах быв головно написаный біблійным івритом, айбо поєдны малі часті (Ездраш 4:8–6:18 тай 7:12–26, Єреміяш 10:11, Даніел 2:4–7:28)<ref>Ездраш&nbsp;4:8–6:18 тай Ездраш&nbsp;7:12–26, Єреміяш&nbsp;10:11, Даніел&nbsp;2:4–7:28</ref> написані были біблійнов арамайськов бесідов&nbsp;— языком, котрый на тот момент быв ''[[лінґва франка]]'' булшины семітського світу.<ref name="Driver">{{cite web |last1=Driver |first1=Godfrey |author1-link=Sir Godfrey Driver |title=Introduction to the Old Testament |url=http://www.bible-researcher.com/driver1.html |website=www.bible-researcher.com |access-date=30 November 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20091109185323/http://www.bible-researcher.com/driver1.html |archive-date=9 November 2009 }}</ref> ==== Тора ==== {{ГоловнаСтатя|Тора}} Тора ({{Lang-he|תּוֹרָה}}) щи ся знає ги „Пять книг [[Моісей|Мойсея]]<nowiki/>“ вадь Пятикнижа.<ref>Barnstone (2009), [[iarchive:isbn 9780393064933/page/647|p.&nbsp;647]]</ref> Традиційно ся держало, ож тоты книгы надиктовав Мойсейови сам [[Бог|Буг]].<ref>Robinson (2006), p.&nbsp;97</ref><ref>Cross, Livingstone (2005), p.&nbsp;1072</ref> Зачинавучи 17.&nbsp;сторочом научникы никали на ориґіналні жерела ги на продукт дакулькох анонімных авторув, припущавучи, ож Мойсей годен быв изкомбіновати окремі жерела у єден текст.<ref>Nahkola (2007), pp.&nbsp;vii, xvi, 197, 204, 216–217</ref><ref>Baden (2012) p.&nbsp;13.</ref> Сут разні гіпотезы за вто, коли тай як Тора была скомпонована,<ref>Greifenhagen (2003), p.&nbsp;206</ref> айбо общый консенсус є такый, ож Тора дустала свою фіналну форму бігом правліня Перської ахеменідської імперії (віроятно 450–350&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е.),<ref>Greifenhagen (2003), pp.&nbsp;206–207.</ref><ref>Newsom (2004), p.&nbsp;26.</ref> вадь у раннюм гелленістичнум періоді (333–164&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е.).<ref>Greifenhagen (2003), p.&nbsp;224 n.&nbsp;49.</ref> Назывкы книг у івриті дуфлувут перві слова удповідных текстув. Тора ся чинит такыма пятьма книгами: * Бытя, ''Берешіт'' (בראשית), {{букв|„У зачаткови“}} * Выход, ''Шемот'' (שמות), {{букв|„Имена“}} * Левіт, ''Ваїкра'' (ויקרא), {{букв|„И Вун покликав“}} * Числа, ''Бамідбар'' (במדבר), {{букв|„У пустыни“}} * Второзаконя, ''Деварім'' (דברים), {{букв|„Слова“}} <small>(Назвы пяти книг у Торі вчинені з [[Інціпіт|першых слув на зачатку їх текстув]].)</small> Перві 11&nbsp;глав книгы Бытя розказувут за [[Наратив сотвореня світа|сотвореня світа]] тай історію ранньых удношінь людства з Богом. Осталні 39&nbsp;глав розказувут за союз Бога из біблійныма патріархами: [[Абрагам]]ом, [[Ісаак]]ом, [[Яков]]ом (вадь Ізраїльом) тай дітьми Якова, „<nowiki/>[[Діти Ізраїля|Дітьми Ізраїля]]<nowiki/>“, а май из [[Йосиф (юдаїштська Біблія)|Йосифом]]; як Буг уповів Абрагамови лишити свою файту тай дум в [[Ур Халдейськый|Урі Халдейському]], поселити ся у [[Канаан]]і тай як Діти Ізраїля перейшли у [[Еґіпет]]. Далші чотыри книгы Торы оповідавут історію Мойсея, котрый жыв через стувкы рокув по патріархах. Ун веде Дітий Ізраїля из еґіпетського рабства ид поновліню завіта з Богом на горі Сінай тай по пустыни, докідь уростає новоє поколіня, готовоє зайти до Канаанської земли. Тора ся кунчат смертьов Мойсея.<ref>Rossel (2007), [https://books.google.com/books?id=AzZlANCOIRgC&pg=PA355 p.&nbsp;355].</ref> Заповіді у Торі давут основу юдаїштського реліґійного закона. Подля традиції є 613&nbsp;заповідий (''taryag mitzvot''). ==== Невіʼім ==== Невіʼім ({{Lang-he|נְבִיאִים ''Nəḇī'īm''}}, „Пророкы“) тото другый головный розділ Танаха межи Торов тай Кетувімом. Она поділена на дві часті, Ранньых Пророкув ({{lang|he|נביאים ראשונים|rtl=yes}} {{lang|he-Latn|''Невіʼім Рішонім''}}, книгы Єгошуа Нуна, Судюв, Самуела тай Царюв) тай Пузньых Пророкув ({{lang|he|נביאים אחרונים|rtl=yes}} {{lang|he-Latn|''Невіʼім Агаронім''}}, книгы Ісаї, Єремії, Езекієля тай Дванадцятьох Малых Пророкув). Невіʼім розказує за зачаток жыдувської монархії тай єї розділеня на два царьства, Ізраїль тай Юдею, фокусувучи ся на конфлікті межи ізраїльтянами тай другыма народами, конфліктах межи ізраїльтянами, а май на борьбі межи вірячыма у „Господа Бога“ тай чужых богув<ref>„Кажджый царь ся держит авадь добрым, авадь пудлым у чорно-білуй перспективі, подля того, ци ун „чинив добрі“, ци „чинив пудло“ у очах Господа. Така оцінка не удбиват добробыта державы, царьовых успіхув авадь провалув у войнах, моралный клімат тых часув, ай скорше указує статус култового почитаня бігом його правліня. Царі, котрі діяли против ідолопоклонства тай чинили реліґійні реформы ся хвалят, а тоты, котрі одобряли поганські практикы&nbsp;— презиравут ся.“ —&nbsp;Savran (1987), [https://books.google.com/books?id=O4hYlvzWui8C&pg=PA146 p.&nbsp;146]. ''“Each king is judged either good or bad in black-and-white terms, according to whether or not he "did right" or "did evil" in the sight of the Lord. This evaluation is not reflective of the well-being of the nation, of the king's success or failure in war, or of the moral climate of the times, but rather the state of cultic worship during his reign. Those kings who shun idolatry and enact religious reforms are singled out for praise, and those who encourage pagan practices are denounced.”'' —&nbsp;Savran (1987), [https://books.google.com/books?id=O4hYlvzWui8C&pg=PA146 p.&nbsp;146].</ref><ref>“The fight against Baal was initiated by the prophets” —&nbsp;Kaufmann (1956a) p.&nbsp;54.</ref> тай критиці неетичного тай несправедливого справованя ізраїльтянськых еліт и правителюв;<ref>“The immediate occasion of the rise of the new prophecy was the political and social ruin caused by the wars with Israel's northerly neighbour, Aram, which continued for more than a century. They raged intensely during the reign of Ahab, and did not end until the time of Jeroboam II (784–744). While the nation as a whole was impoverished, a few&nbsp;– apparently of the royal officialdom&nbsp;– grew wealthy as a result of the national calamity. Many of the people were compelled to sell their houses and lands, with the result that a sharp social cleavage arose: on the one hand a mass of propertyless indigents, on the other a small circle of the rich. A series of disasters struck the nation&amp;nbsp;– drought, famine, plagues, death and captivity (Amos 4: 6–11), but the greatest disaster of all was the social disintegration due to the cleavage between the poor masses and the wealthy, dissolute upper class. The decay affected both Judah and Israel … High minded men were appalled at this development. Was this the people whom YHWH had brought out of Egypt, to whom He had given the land and a law of justice and right? it seemed as if the land was about to be inherited by the rich, who would squander its substance in drunken revelry. it was this dissolution that brought the prophetic denunciations to white heat.” —&nbsp;Kaufmann (1956b), pp.&nbsp;57–58.</ref><ref>“What manner of man is the prophet? A student of philosophy who runs from the discourses of the great metaphysicians to the orations of the prophets may feel as if he were going from the realm of the sublime to an area of trivialities. Instead of dealing with the timeless issues of being and becoming, of matter and form, of definitions and demonstrations, he is thrown into orations about widows and orphans, about the corruption of judges and affairs of the market place. Instead of showing us a way through the elegant mansions of the mind, the prophets take us to the slums. The world is a proud place, full of beauty, but the prophets are scandalized, and rave as if the whole world were a slum. They make much ado about paltry things, lavishing excessive language upon trifling subjects. What if somewhere in ancient Palestine poor people have not been treated properly by the rich? … Indeed, the sorts of crimes and even the amount of delinquency that fill the prophets of Israel with dismay do not go beyond that which we regard as normal, as typical ingredients of social dynamics. To us a single act of injustice&nbsp;– cheating in business, exploitation of the poor&nbsp;– is slight; to the prophets, a disaster. To us an injustice is injurious to the welfare of the people; to the prophets it is a deathblow to existence; to us an episode; to them, a catastrophe, a threat to the world.” —&nbsp;Heschel (2001), pp.&nbsp;3–4.</ref><ref>“Samuel is thus a work of national self-criticism. It recognizes that Israel would not have survived, either politically or culturally, without the steadying presence of a dynastic royal house. But it makes both that house and its subjects answerable to firm standards of prophetic justice&nbsp;– not those of cult prophets or professional ecstatics, but of morally upright prophetic leaders in the tradition of Moses, Joshua, Deborah, Gideon, and others …” —&nbsp;Rosenberg (1987), [https://books.google.com/books?id=O4hYlvzWui8C&pg=PA141 p.&nbsp;141].</ref> у котрых пророкы мали важну тай провудну роль. Невіʼім ся кунчат узятьом Ізраїля Новоасірійськов імперійов; Юдеї Новобабілонськов імперійов; изниченьом [[Соломонув храм|Храма в Єрусалимі]]. ===== Ранні Пророкы ===== Ранні Пророкы вто книгы [[Книга Єгошуа Нуна|Єгошуа Нуна]] (Йозуе, Исуса Навина), [[Книга Судюв|Судюв]], [[Книга Самуела|Самуела]] (Самуїла) тай [[Книга Царюв|Царюв]]. Они обсягувут оповіді, котрі ся зачинавут такой по смерти Мойсея из божым затверджіньом Єгошуа Нуна його наслідником, котрый пак веде народ Ізраїля у Землю Обітовану, тай кунчавут ся увязненьом посліднього царя Юдеї. Держачи Самуела тай Царюв ги окремі книгы, они розказувут за: * узятя Канаана Єгошуа Нуном ([[Книга Єгошуа Нуна]]), * борьбу народа за землю ([[Книга Судюв]]), * просьбу народа ид Богови дасти їм царя, обы вни могли заяти землю у лиці свойих урагув ([[Книгы Самуела]]) * володіня земльов пуд правліньом божествено покладеных царюв из Дома Давыда, котроє ся кунчат угнатьом чужинцями ([[Книгы Царюв]]) ===== Пузні Пророкы ===== Пузні Пророкы вто [[Книга Ізаяша|Ізаяш]] (Ісая), [[Книга Єремії|Єреміяш]] (Єремія), [[Книга Езекієля|Езекієль]] тай [[Дванадцять Малых Пророкув]], котрі ся рахувут ги єдна книга: * [[Озеаш]] (Осія), ''Гошеа'' (הושע) презират поклоніня богам окрем Господа, рувнявучи Ізраїль ид жоні, котра зражує свому чоловікови. * [[Йоел]] (Йоіл), ''Йоʼел'' (יואל) обсягує смуток и обіцяня уд Бога. * [[Амос]], ''Амос'' (עמוס) говорит за соціалну справедливость, давучи основу про природноє право через хоснованя го як на вірувучых, так и на невірувучых. * [[Абдіаш]] (Авдій), ''Овадя'' (עבדיה) розказує за засуженя Едома тай удновленя Ізраїля. * [[Йонаш]] (Йона), ''Йона'' (יונה) оповідат покаяня Ніневії. * [[Міхеаш]] (Міхей), ''Міха'' (מיכה) поносит ся на несправедливых правителюв, защищат права бідных тай тягне ся ид миру в світі. * [[Нагум]] (Наум), ''Нагум'' (נחום) говорит за зниченя Ніневії. * [[Габакук]] (Авакум), ''Гавакук'' (חבקוק) обертат ся ид Богови лично. * [[Софоніаш]] (Софонія), ''Цефаня'' (צפניה) голосит за суд, ужываня тай тріумф тых, ко ся лишит. * [[Аґґей]], ''Гаґай'' (חגי) удбудовує Другый храм. * [[Захаріаш]] (Захарія), ''Зехаря'' (זכריה) Буг благословлят тых, ко ся кає тай є чистый. * [[Малахіаш]] (Малахія), ''Малахі'' (מלאכי) управлят кылавоє реліґійноє тай соціалноє справованя. ==== Кетувім ==== [[Файл:Bhs_psalm1.png|міні|[[Гебрейскый язык|Гебрейськый]] текст [[Книга Псалмув|Псалмув]] 1:1–2]] Кетувім ({{Lang-he|כְּתוּבִים ''Kəṯūḇīm''}} „Писаня“) ото третя тай послідня секція Танаха. Подля юдаїштської традиції ся вірит, ож книгы Кетувім ся писали пуд вдухновліньом Сятого Духа ({{Lang-he|רוח הקודש ''руах га-кодеш''}}) тай сут на уровень ниже за авторитетом ги пророцтва.<ref>Henshaw (1963), p.&nbsp;20.</ref> У Масоретськых рукописах (и поєдных печатных уданях) книгы [[Псалтырь|Псалмув]], [[Книга Пословиць|Пословиць]] тай [[Книга Йоба|Йоба]] (Йова) подані у шпеціалному двастовпцьовому виді, што пудчеркує їхньый уднушньый паралелізм. Колективно йсі три книгы ся сохтувут кликати ''Сіфрей Емет'' (акронім назывок у івриті: איוב, משלי, תהלים дає אמ"ת ''Емет'', што по гебрейськы щи значит „истина“). Гебрейська кантилація тото манера уговора ритуалных читань, як они ся писали тай анотововали у Масоретському текстови. Псалмы, Пословиці тай Йоб формувут ґрупу из шпеціалнов системов акцентуації, котра ся хоснує лиш у сих трьох книгах.<ref>Kraus (1993), p.&nbsp;33.</ref><ref>Kraus (1993), p.&nbsp;12.</ref> ===== Пять извиткув ===== [[Файл:Egon_Tschirch-_Hohelied_Nr._11_(high_resolution).jpg|міні|''Пісня Пісень (Das Hohelied Salomos), No.''&nbsp;''11'' Еґона Чірша, 1923]] Пять удносно куртых книг [[Пісня Пісень]], [[Книга Рут]] (Книга Руфи), [[Книга Нарікув]] (Плач, Плач Єремії), [[Еклезіаст]] (Книга Казатель) тай Книга Естер колективно ся кличут ''Гамеш Меґіллот''. Тото послідні книгы, зобраті тай затверджені авторитативныма у юдаїштськум каноні, хоть они и не были довершені до 2.&nbsp;стороча&nbsp;н.&nbsp;е.<ref>Coogan (2009), p.&nbsp;5.</ref> ===== Другі книгы ===== [[Файл:Great_Isaiah_Scroll.jpg|міні|Извиток Ізаяша (Ісаї), часть Звиткув Мертвого моря, обсягує практично вшытку Книгу Ізаяша. Датованый 2.&nbsp;столітьом&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е.]] Книгы [[Книга Естер|Естер]], [[Книга Даніела|Даніела]] (Даниїла), [[Ездраш-Нееміяш]]<ref>Ориґінално Ездраш тай Нееміяш были єднов книгов, котрі пак поділили у пузнішых традиціях.</ref> тай [[Книгы Кронік|Кронікы]] мавут особый стиль, котрый ся не находит ни у якум другум гебрейськум тексті, ни біблійнум, ни позабіблійнум.<ref>Young (2013), p.&nbsp;23.</ref> Они не написані у нормалному стильови іврита поугнатьового періода. Авторы сих книг мали намірено убрати свуй особый стиль позад незнамых причин.<ref>Young (2013), p.&nbsp;24.</ref> * Їхні наративы вшыткі удкрыто описувут удносно пузні події (напр. бабілонську неволю тай далшоє удновліня Сіона). * Талмудична традиція ушыткым їм приписує пузньоє авторство. * Дві из них&nbsp;— Даніел тай Ездраш&nbsp;— тото єдині книгы Танаха из читавов частьов, написанов по арамайськы. ===== Шор книг ===== Испис книг Кетувім у тум шорі, як они ся появлявут у майактуалных печатных уданях. * ''Тегіллім'' ([[Книга Псалмув]]) תְהִלִּים тото антолоґія окремых гебрейськых реліґійных гімнув. * ''Мішлей'' ([[Книга Пословиць]]) מִשְלֵי ото „зберька зберькув“ за цінності, моралноє справованя, смысел жывота и доброго справованя, тай їх основу у вірі. * ''Ійов'' ([[Книга Йоба]], Книга Йова) אִיּוֹב розказує за віру, без розуміня вадь управданя страданя. * ''Шір га-Шірім'' ([[Пісня Пісень]] вадь Пісня Соломона) שִׁיר הַשִׁירִים ([[Песах]]) ото поезія за любов и секс. * ''Рут'' ([[Книга Рут]]) רוּת ([[Шавуот]]) оповідат історію моабітської жоны Рут, котра рішат ити за Богом Ізраїля тай лишат ся вірнов своюй свекрі, тай як она є за вто обдарована. * ''Ейха'' ([[Книга Нарікув]]) איכה ([[Тішʼа бе-ав]]) [вадь ''Кіннот'' у івриті] тото зберька поетичных нарікув на згубу Єрусалима у&nbsp;586.&nbsp;році до&nbsp;н.&nbsp;е. * ''Когелет'' ([[Еклезіаст]]) קהלת ([[Суккот]]) обсягує мудрості, наструй котрых є предметом диспутув межи научниками: ци они позитивні тай жывоторадосні, ци глубоко песимістичні? * ''Естер'' ([[Книга Естер]]) אֶסְתֵר ([[Пурім]]) розказує історію жыдувської жоны у Персії, котра стає правительков и спират ґеноцід свого народа. * ''Даніʼел'' ([[Книга Даніела]]) דָּנִיֵּאל скапчує пророкованя тай есхатолоґію у історії спасіня Богом Даніела так, як Ун спасе Ізраїль. * ''ʼЕзра'' ([[Книга Ездраша]]–[[Книга Нееміяша]]) עזרא оповідат за удбудову стін Єрусалима по Бабілонському угнатьови. * ''Діврей га-Ямім'' ([[Книгы Кронік]]) דברי הימים обсягує ґенеалоґію. Жыдувська текстуална традиція не фіналізовала шор книг у Кетувімі. [[Талмуд|Бабілонськый Талмуд]] ([[Бава Батра]] 14b–15a) дає їх порядок ги: Рут, Псалмы, Йоб, Пословиці, Еклезіаст, Пісня Соломона, Нарікы Єреміяша, Даніел, Звиток Естер, Ездраш, Кронікы.<ref>Rodkinson (2008), p.&nbsp;53.</ref> Єдна из май великых розлук помежи бабілонськов и тіберськов біблійныма традиціями вто шор книг. Ізаяш ся кладе по Езекієльови у бабілонськуй; Кетувім ся зачинат Кроніками у тіберськуй, айбо кунчат ся нима у бабілонськуй традиції.<ref>Phillips (2016), p.&nbsp;300–301.</ref> Кетувім послідньов из трьох секцій Танаха дустала канонічный статус. Тора годна была быти канонізована Ізраїльом ищи у 5.&nbsp;сторочови&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е., а Ранні тай Пузні Пророкы были канонізовані до 2.&nbsp;стороча&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е.; Кетувім межи тым не быв зафіксованый у каноні до 2.&nbsp;стороча&nbsp;н.&nbsp;е.<ref>Coogan (2009), p.&nbsp;5.</ref> Айбо жерела указувут на вто, ож народ Ізраїля додавав тото, што пак стало Кетувімом, у свою сакралну літературу недовго по канонізації пророкув. Щи у 132.&nbsp;рокови&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е.&nbsp;Кетувім зачинав ся формовати, айбо на тот момент не мав формалного наголовка. У році 95&nbsp;н.&nbsp;е., у своюй роботі „Против Апіона“ Флавій Йозеф ся удносит ид юдаїштськуй Біблії ги д закрытому канонму, у котрум „… нико ся не взяв ани додасти, ани забрати, ани поміняти даже склад…“<ref>Lightfoot (2003), [https://books.google.com/books?id=89oz-U-JJ0sC&pg=PA154 pp.&nbsp;154–155].</ref> Довгый період по 95&nbsp;н.&nbsp;е. божествена іншпірація книг Естер, Пісни Пісень тай Еклезіаста ся пуддавали сомніву.<ref>Henshaw (1963), p.&nbsp;17.</ref> === Септуаґінта === {{ГоловнаСтатя|Септуаґінта}} [[Файл:Codex_Vaticanus_(1_Esdras_1-55_to_2-5)_(The_S.S._Teacher's_Edition-The_Holy_Bible).jpg|міні|Фраґмент [[Септуаґінта|Септуаґінты]]: стовпець унціалної книгы з 1 Ездраша у ''Codex Vaticanus'', дас 325–350&nbsp;н.&nbsp;е., основа грецькоязычного уданя тай анґліцькоязычного товмачіня сера Ланцелота Чарлза Лі Брентона]] [[Файл:KJV_1769_Oxford_Edition,_vol._1.djvu|сторінка=21|міні|Обсяговый бук повної 80-книжної Біблії Короля Якова (King James Bible), котрый переличує „Книгы Старого Завіта“, „Книгы, названі Апокріфами“ тай „Книгы Нового Завіта“]] Септуаґінта („Товмачіня Сімдесяти“ вадь „LXX“) вто товмачіня юдаїштської Біблії на грецькоє койне, котроє ся зачало у кунци 3.&nbsp;стороча до&nbsp;н.&nbsp;е. Бігом того, як ишла робота над товмаченьом, Септуаґінта ся розростала: до зберькы пророцькых писань ся додали вшылиякі [[Гаґіоґраф|гаґіоґрафічні]] роботы. Были придаті д нюй ай поєдны май нові книгы, такі ги Книгы Макабеюв тай Мудрость Сіраха. Сі книгы сут апокріфами, т.&nbsp;є.&nbsp;книгами, чія автентичность ся пуддає сомніваню. Включеня такых текстув тай обвиненя у подакотрых товмацькых хыбах призвели д тому, ож Септуаґінта ся стала держати тай удмітовати юдаїштами ги „неакуратноє“ товмачіня.<ref>Fitzmeyer (1992), p.&nbsp;41.</ref><ref>Marcos (2000), p.&nbsp;21.</ref><ref>Подля ''Jewish Encyclopedia'': „The translation, which shows at times a peculiar ignorance of Hebrew usage, was evidently made from a codex which differed widely in places from the text crystallized by the Masorah.“ —&nbsp;{{cite web |title=Bible Translations – The Septuagint |url=http://jewishencyclopedia.com/articles/3269-bible-translations |publisher=JewishEncyclopedia.com |access-date=10 February 2012 |archive-date=15 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120315222428/http://jewishencyclopedia.com/articles/3269-bible-translations |url-status=live }}</ref> Апокріфы належат ид реліґійнуй жыдувськуй літературі, головно періода Другого храма (дас 550 до&nbsp;н.&nbsp;е.&nbsp;– 70 н.&nbsp;е.); они были зачатково написані в Ізраїльови, Сірії, Еґіптови вадь Персії у гебрейськум, арамайськум, грецькум языках и пробовали розказовати за біблійні темы и персонажув.<ref>Pace (2016), pp.&nbsp;349–350.</ref> Їхньоє походжіня булшинов покрыто тайнов. Єдна май стара теорія їхнього похоженя правила, ож межи грецькоязычныма жыдами Александрії быв приятый „александрійськый“ канон, айбо пак еся теорія была пролишена.<ref>Blocher (2004), p.&nbsp;2.</ref> Сут указаня на вто, ож они не были прияті, кой быв затвердженый осталный юдаїштськый канон.<ref>Blocher (2004), p.&nbsp;82.</ref> Бізувно ся знає, ож апокріфы ся хосновали у новозавітні часы, айбо „ниґда ся не цитовали ги Писаня.“<ref>Blocher (2004), p.&nbsp;86.</ref> У сучасному юдаїзмови апокріфічні книгы ся не принимавут ги автентичні тай не включавут ся у канон. Айбо „етіопські жыдове, пораз названі ''фалашами'', мавут розшыреный канон, у котрый входят поєдны апокріфалні книгы.“<ref>Gerber (1994), pp.&nbsp;[https://books.google.com/books?id=DygOmktEvFMC&pg=PA43 43–46].</ref> Щи єднов причинов неприятя Септуаґінты юдаїштськыма рабинами стало желаня удграничити свою традицію уд набиравучого обороты християнства.<ref>„[…] die griechische Bibelübersetzung, die einem innerjüdischen Bedürfnis entsprang […] [von den] Rabbinen zuerst gerühmt (.) Später jedoch, als manche ungenaue Übertragung des hebräischen Textes in der Septuaginta und Übersetzungsfehler die Grundlage für hellenistische Irrlehren abgaben, lehte man die Septuaginta ab.“ —&nbsp;{{harvnb|Homolka|Jacob|Chorin|1999|loc=Bd.3|pp=43ff}}</ref><ref>„Two things, however, rendered the Septuagint unwelcome in the long run to the Jews. Its divergence from the accepted text (afterward called the Masoretic) was too evident; and it therefore could not serve as a basis for theological discussion or for homiletic interpretation. This distrust was accentuated by the fact that it had been adopted as Sacred Scripture by the new faith [Christianity] […] In course of time it came to be the canonical Greek Bible […] It became part of the Bible of the Christian Church.“ —&nbsp;{{cite web |title=Bible Translations – The Septuagint |url=http://jewishencyclopedia.com/articles/3269-bible-translations |publisher=JewishEncyclopedia.com |access-date=10 February 2012 |archive-date=15 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120315222428/http://jewishencyclopedia.com/articles/3269-bible-translations |url-status=live }}</ref> Наконець, рабины заявляли, ож іврит має божественый авторитет на удлику уд арамайського тай грецького языка&nbsp;— хоть тоты бесіды были ''[[Лінґва франка|лінґвами франками]]'' жыдув того періода (а арамайськый язык пак дустав статус сакралного, подобно д івритови).<ref>''Мішна Сота'' (7:2–4 тай 8:1), межи другыма, дискутує на тему сакралности іврита на удлику арамайського вадь грецького языка. Тото подабат на авторитет, котрый ся затвержує за ориґіналным арабськоязычным Кораном подля ісламськых учінь. Зато товмачіня Торы на грецькоє койне ранньыма жыдувськыма рабінами дожыли до сучасности лиш у рідкых фраґментах.</ref> ==== Правкы из Теодотіона ==== Книга Даніела є всокочена у 12&nbsp;главах Масоретського текста тай у двох май довгых грецькых верзіях: ориґіналнуй Септуаґінті, дас 100&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е., тай май пузнюй верзії пуд назвов [[Теодотіон]] дас 2.&nbsp;стороча&nbsp;н.&nbsp;е. Обадва грецькі тексты обсягувут три додаткы ид Даніелови: молитву Азаріаша тай Пісню Трьох Сятых Дітий; історію за Сусанну тай стареґув; історію за Бела тай шарканя. Товмачіня Теодотіона натулко шыроко ся копіровало у раннюй християнськуй церькви, ож його верзія [[Книга Даніела|Книгы Даніела]] почти перегнала Септуаґінтову. Єронім Стрідонськый у свому передслові до Даніела (407&nbsp;н.&nbsp;е.) указує удвергнутя Септуаґінтової верзії тої книгы у християнськум хоснованю: „Я … хочу надголосити читачови, ож не подля верзії Септуаґінты, айбо подля верзії самого Теодотіона церьквы публічно читавут Даніела.“<ref>{{cite web |title=St. Jerome, Commentary on Daniel (1958) pp. 15–157 |url=http://www.tertullian.org/fathers/jerome_daniel_02_text.htm |website=www.tertullian.org |access-date=2 February 2022 |archive-date=26 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100526033151/http://www.tertullian.org/fathers/jerome_daniel_02_text.htm |url-status=live }}</ref> Єронімово передслово щи споминат, ож [[Гекзапла]] обсяговала зазначкы, котрі указовали на пару читавых удлик у обсягови межи Теодотіоновым Даніелом тай май ранньыма верзіями у грецькум и гебрейськум языках. Даніел Теодотіона май близкый ид ужывшуй у Масоретському текстови верзії, котрый є основов про булшину сучасных товмачень. Теодотіонув Даніел ся подає у авторизованум уданю Септуаґінты, опублікованум Сікстом&nbsp;V.&nbsp;у&nbsp;році&nbsp;1587.<ref>[[wikisource:Catholic Encyclopedia (1913)/Book of Daniel|Catholic Encyclopedia (1913)]]</ref> ==== Кунцьова форма ==== :'''''Скапчані статі:''''' ''[[Второканонічні книгы]]'', ''[[Біблійні апокріфы]]'' Текстуалні критикы у сучасности дебатувут на тему того, як мож спойити вєдно май ранньый назур на Септуаґінту ги на „неакуратный“ переклад тай обсяг Звиткув Мертвого моря у Кумрані, звиткув, найденых у Ваді Мураббаʼат, Нагал Гевер тай Масаді. Тоты звиткы на 1000–1300&nbsp;рокув май старі ги Лєнінґрадськый текст, датованый 1008&nbsp;н.&nbsp;е., котрый є основов про Масоретськый текст.<ref>Fitzmeyer (1992), p.&nbsp;40.</ref> Звиткы пудтвердили булшину Масоретського текста, айбо при тум ся удличавут уд нього, и многі з тых розбіжностий ся вмісто того соглашувут из Септуаґінтов, Самаритянськым Пятикнижам тай грецькым Старым Завітом.<ref name=":7">Fitzmeyer (1992), p.&nbsp;41.</ref> Копії подакотрых текстув, котрі ся проголошовали апокріфами, тоже сут межи Кумранськыма текстами.<ref>Blocher (2004), p.&nbsp;82.</ref> Давні рукописы Книгы Сіраха, „Псалмы Єгошуа Нуна“, Тобіт тай Посланя Єреміяша, як теперь ся знає, екзистовали у гебрейськуй верзії.<ref>Fitzmeyer (1992), pp.&nbsp;14, 52.</ref> Септуаґінтові варіації поєдных біблійных книг, наприклад Даніела тай Естер, май довгі ги тоты, што сут у юдаїштському канонови. У Септуаґінті Єреміяш май куртый ги у Масоретськум тексті, айбо покуртаный Єреміяш у івриті быв найденый у Кумрані у пещері&nbsp;№4.<ref name=":7" /> Извиткы Ізаяша, Выхода, Єреміяша, Даніела, Самуела указувут важні текстуалні варіанты, удличні уд Масоретського текста.<ref name=":7" /> У сучасности Септуаґінта ся розникує ги акуратноє товмачіня иншакої гебрейськоязычної формы вадь ревізії поєдных книг, айбо дале йде діскусія за вто, як майліпше охарактеризовати йсі удличавучі ся тексты.<ref name=":7" /> === Псевдепіґрафічні книгы === Псевдепіґрафы вто писемні праці из недобрі приписаным авторством. Робота годна быти псевдепіґрафом, айбо при тум не фалсіфікатом (бо фалсіфікат ото нарочный обман); причины про псевдепіґрафічну природу книг годні быти разні.<ref name=":8">Metzger (1972), p.&nbsp;4.</ref> Наприклад, Єванґеліє Барнабы (Варнавы) ся держит псевдепіґрафічным, бо авторство ся приписує Барнабі, компаніону Апостола Павла, айбо обадва рукописы ся датувут Середньовічам. Апокріфы тай псевдепіґрафы тото не єдно. Термін „апокріф“ ся тыче писань, котрі себе позиціонувут ги сакралні, айбо не принимавут ся канонами, а псевдепіґрафы тото літературна катеґорія про всі писемні роботы, и канонічні, и апокріфалні. Они годні быти автентичныма вадь неавтентичныма в ушыткых смыслах кромі недобрі присуженого авторства.<ref name=":8" /> Термін „псевдепіґраф“ часто ся хоснує про попис многых творув жыдувської реліґійної літературы, написаных межи дас 300&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е. тай&nbsp;300&nbsp;н.&nbsp;е.; не вшыткі з них сут псевдепіґрафічными. Термін ищи ся хоснує на книгы Нового Завіта из сомнівным авторством. Межи старозавітными псевдепіґрафами сут:<ref>Harris (1985), pp.&nbsp;vii, 197–221, 223–243.</ref> * 3 Макабеї (Макавеї) * 4 Макабеї * Вознесіня Мойсея * Етіопська Книга Еноха (1 Енох) * Старословянська Книга Еноха (2 Енох) * Гебрейська Книга Еноха (3 Енох; щи знама ги „Удкровеня Метатрона“ вадь „Книга Ребе Ішмаела, выщого жерця“) * Книга Юбілеюв * Сірійськый Апокаліпс Баруха (2 Барух) * Письмо Арістея (Письмо ид Філократови за товмачіня юдаїштськых писань на грецькый язык) * Жывот Адама и Євы * Мучеництво тай Вознесіня Ізаяша * Псалмы Соломона * Сібілінські Оракулы * Грецькый Апокаліпс Баруха (3 Барух) * Заповіді Дванадцятьох Патріархув ==== Книга Еноха ==== {{ГоловнаСтатя|Книга Еноха}} Вызначныма псевдепіґрафічныма роботами сут Книгы Еноха: 1&nbsp;Енох (котра ся всокотила лиш у языкови [[ґеез]]), 2&nbsp;Енох (всокотила ся лиш у старославянськум языку), 3&nbsp;Енох (всокотила ся у гебрейськум языку; дас 5–6.&nbsp;ст.). Тото давні жыдувські реліґійні праці, традиційно приписовані пророку [[Енох|Еноху]], прадідови патріарха [[Ной|Ноя]]. Фраґмент Книгы Еноха быв найденый межи кумранськыма звитками, што указує на єї давность.<ref name=":11">Stuckenbruck, Erho (2011), pp.&nbsp;259, 267.</ref> Май старі часті (головно у Книзі Позирачув) датувут ся дас уд 300&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е., а майсвіжо написана часть (Книга Пришт) віроятно была складена у кунци 1.&nbsp;ст.&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е.<ref>Fahlbusch, Bromiley (2004), p.&nbsp;411.</ref> Книга Еноха не є частьов біблійного канона про булшину жыдув, кромі етіопськых жыдув ([[Бета Ізраїль]]). Булшина християнськых деномінацій и традіцій годні принимати Книгы Еноха ги такі, што мавут якыйись історичный вадь теолоґічный інтерес ци важность. Часть Книгы Еноха ся цитує у Посланьови Юды тай Книзі Жыдув (частьох Нового Завіта), айбо християне обычно держат Книгы Еноха неканонічными.<ref>{{cite web |title=The Book of Enoch and The Secrets of Enoch |url=http://reluctant-messenger.com/enoch.htm |website=reluctant-messenger.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140608170257/http://reluctant-messenger.com/enoch.htm |archive-date=8 June 2014 }}</ref> Уйимкы чинят Етіопська тай Ерітрейська православні тевагедські церьквы.<ref name=":11" /> Етіопська Біблія закладена не на грецькуй, и Етіопська церьков має мало иншакоє розуміня канона ги другі християнські традиції.<ref name=":12">Stuckenbruck, Erho (2011), pp.&nbsp;261.</ref> У Етіопії канон не має такої стабілности, айбо и не є домак удкрытый.<ref name=":12" /> Книга Еноха давно ся тамкы держит божествено вдухновленым писаньом, айбо „писаня“ тай „канон“ про них ото не фурт єдно. Офіційный етіопськый канон має 81&nbsp;книг, айбо тото число ся досігат по разному через разні списы книг, и Книга Еноха пораз ся включат у них, а пораз ніт.<ref name=":12" /> Днешні доказы закріплювут Книгу Еноха ги канонічну и у Етіопії, и у Ерітреї.<ref name=":11" /> === Християнська Біблія === [[File:Gutenberg_Bible_scan.jpg|міні|Бук из [[Йоганн Ґутенберґ|Ґутенберґової]] Біблії]] Християнська Біблія тото комплет книг, розділеный на Старый и Новый Завіты, котрі християнська деномінація у пруйшлому вадь дотеперь рахує божествено іншпірованым текстом.<ref>Johnson (2012), p.&nbsp;374.</ref> Рання християнська церьков головно хосновала Септуаґінту, бо тота была написана по грецькы, ворошным языком тої епохы, а носителі арамайського хосновали [[Тарґум|Тарґумы]], товмачіня по арамайськы. Пак были додані посланя апостолув тай єванґелія вєдно з другыма текстами, котрі сформовали Новый Завіт.<ref>Kelly (2000), [https://books.google.com/books?id=UivDgM0WywoC&pg=PA31 pp.&nbsp;31–32].</ref> ==== Старый Завіт ==== {{ГоловнаСтатя|Старый Завіт}} Старый Завіт мав важну роль про християнську церьков уд майпервых єї днув. Изглядатель Біблії Ніколас Томас Райт каже, ож „Исус сам быв глубоко сформованый писанями“.<ref>Wright (2005), p.&nbsp;3.</ref> Райт додає, ож ранні християне ся вбертали ид тым такой гебрейськым писаньом у свойих провбах порозуміти земный жывут Христа. Они держали „сяті писаня“ ізраїльтян мусайныма настановами про християнув, як тото ілуструвут слова Павла ид Тімотею (Тімофію) (2&nbsp;Тімотей 3:15), указувучи на Месію тай на кулмінацію у Исусі як „новому завіті“, пророкованому Єреміяшом.<ref name="Wright">{{harvnb|Wright|2005|p=}}</ref> [[Протестантство|Протестантськый]] Старый Завіт 21.&nbsp;стороча тото 39-книжный канон, котрый ся удличат числом книг уд юдаїштського Танаха лиш позад иншакого метода розділеня. [[Римокатолицька церьков]] признає 46&nbsp;книг свойим Старым Завітом (45 кідь раховати Єреміяша тай його Нарікы єднов книгов),<ref>{{Cite book|title=Catechism of the Catholic Church|chapter-url=https://www.vatican.va/archive/ENG0015/__PR.HTM#:~:text=120%20|chapter=Paragraph 120|year=2019|publisher=Libreria Editrice Vaticana|edition=2nd}}</ref> а [[Православна церьков|восточноправославна церьков]] признає щи шість книг зверьх того. Тото ся кыват и сірійської верзії Біблії, ''Пешітты'', и біблійного канона Етіопської православної тевагедської церькви.<ref name="FUP1970">„Even though they were not placed on the same level as the canonical books, still they were useful for instruction. … These&nbsp;– and others that total fourteen or fifteen altogether&nbsp;– are the books known as the Apocrypha.“ —&nbsp;Williams (1970), p.&nbsp;141.</ref><ref name="Ewert">„English Bibles were patterned after those of the Continental Reformers by having the Apocrypha set off from the rest of the OT. Coverdale (1535) called them ,Apocrypha‘. All English Bibles prior to 1629 contained the Apocrypha. Matthew's Bible (1537), the Great Bible (1539), the Geneva Bible (1560), the Bishop's Bible (1568), and the King James Bible (1611) contained the Apocrypha. Soon after the publication of the KJV, however, the English Bibles began to drop the Apocrypha and eventually they disappeared entirely. The first English Bible to be printed in America (1782–83) lacked the Apocrypha. In 1826 the British and Foreign Bible Society decided to no longer print them. Today the trend is in the opposite direction, and English Bibles with the Apocrypha are becoming more popular again.“ —&nbsp;Ewert (2010), p.&nbsp;104.</ref><ref name="Wells1911">„Fourteen books and parts of books are considered ''Apocryphal'' by Protestants. Three of these are recognized by Roman Catholics also as ''Apocryphal''.“ —&nbsp;Wells (1911), p.&nbsp;41.</ref> Позад того, ож каноны писань ся розличавут межи юдаїштами, православными, римокатолицькыми тай протестантськыми християнами, обсяг апокріфікы кажджої комуніты иншакый, як и хоснованя терміна „апокріф“. Про юдаїштув ниєден из апокріфув не є канонічным. Християне называвут есю зберьку „второканонічныма книгами“; грецькі православні мавут про неї термін „Анаґіґноскомена“ ({{Lang-el|Ἀναγιγνωσκόμενα ''Anagignoskómena''}}, букв. „што ся читат, што варта читати“).<ref>Pace (2016), p.&nbsp;349.</ref><ref>Тридентськый канон:{{Цитат 2|Айбо кідь кось не принимат ги сакралні тай канонічні названі книгы, цілком из ушыткыма їх частями, як они были хосновані на читаня у Католицькуй церькви, тай як они сут укладені у старуй латинськуй Вулґаті; тай свідомо и нарочно не честує спомнені горі традиції; най му буде [[анатема]].|''Decretum de Canonicis Scripturis'', Тридентськый собор, 8.&nbsp;апріля 1546}}</ref> Книгы, включені у католицьку, православну, грецьку и старословянську Біблії тото: Тобіт (Тобіаш, Товіт), Юдіт, Мудрость Соломона, Сірах, Барух (Варух), Письмо Єреміяша (щи названоє 6.&nbsp;главов Баруха), 1&nbsp;Макабеї, 2&nbsp;Макабеї, грецькі додаткы до Естер тай Даніела.<ref>Reinhartz (2021), p.&nbsp;19.</ref> Грецька православна церьков тай словянські церьквы (у Білоруси, Болгарії, Босні тай Герцеґовині, Горватії, Польщи, Росії, Сівернуй Македонії, Сербії, Словакії, Словенії, Украйині, Чорнуй Горі) щи додавут:<ref>Pace (2016), p.&nbsp;350.</ref> * 3 Макабеї * 1 Ездраш * Молитва Манассеса (Манассії) * Псалом 151 2&nbsp;Ездраш (4&nbsp;Ездраш), не записаный у Септуаґінті, не екзистує у грецькому, айбо є у латині. 4&nbsp;Макабеї ся принимавут за канон лиш у Грузинськуй церькви. Тото додаток ид грецькуй православнуй Біблії, и зато пораз ун ся заносит межи апокріфы.<ref>Reinhartz (2021), p.&nbsp;20.</ref> Сірійськый православный канон обсягує ай: * Псалмы 151–155 * Апокаліпс Баруха * Письмо Баруха<ref>McDonald (2021), p.&nbsp;43.</ref> Етіопськый старозавітный канон хоснує книгы: Енох тай Юбілеї (котрі ся всокотили лиш на языкови [[ґеез]]), 1–3&nbsp;Етіопські Макабеї, Грецькый Ездраш, 2&nbsp;Ездраш тай Псалом 151.<ref name="FUP1970" /><ref name="Wells1911" /> Управленый ворошный лекціонарій [[Лутеранство|лутеранської]], моравської, реформатської, анґліканської тай методіштської церьквув хоснує апокріфы у літурґіях, подавучи при тум алтернативні читаня из канонічных книг Старого Завіта.<ref>„In all places where a reading from the deuterocanonical books (The Apocrypha) is listed, an alternate reading from the canonical Scriptures has also been provided.“ —&nbsp;{{cite web |url=http://www.commontexts.org/rcl/rcl_introduction_web.pdf |title=The Revised Common Lectionary |year=1992 |publisher=Consultation on Common Texts |access-date=19 August 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701230910/http://www.commontexts.org/rcl/RCL_Introduction_Web.pdf |archive-date=1 July 2015 }}</ref> Того уданя Біблії, націлені на хоснованя у лутеранськуй и анґліканськуй церьквах обсягувут чотырнадцять книг Апокріфы, многі з котрых сут приятыма католицьков церьковльов второканонічныма книгами, а кромі того 1&nbsp;Ездраш, 2&nbsp;Ездраш тай Молитва Манассеса, котрі были у додатку ид Вулґаті.<ref>Campbell (2000), pp.&nbsp;336–337.</ref> Римокатолицька тай восточноправославна церьквы хоснувут булшину книг Септуаґінты, на удлику уд протестантськых церьквув. По [[Реформация|Реформації]] многі протестантські Біблії яли ся держати юдаїштського канона тай выключати додаточні, апокріфічні з юдаїштської перспективы тексты. {| class="toccolours" cellspacing="0" style="width:75%; margin:auto; clear:center; text-align:left; font-size:85%;" |- style="vertical-align:bottom; font-weight:bold;" | style="border-bottom:2px groove #aaa; " |Православный Старый Завіт<ref>McLay (2003), pp.&nbsp;3–4.</ref><ref>Канон ориґіналної старогрецькоязычної Септуаґінты є предметом спорув. Табла указує канон Старого Завіта як ун ся хоснує у сучасности у грецькому православії.</ref> | style="border-bottom:2px groove #aaa; " |Латинізована грецька назывка | style="border-bottom:2px groove #aaa; " |Назывкы по русинськы |- ! colspan="3" |Закон |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Γένεσις}} |Génesis |Бытя |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Ἔξοδος}} |Éxodos |Выход |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Λευϊτικόν}} |Leuitikón |Левіт |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Ἀριθμοί}} |Arithmoí |Числа |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Δευτερονόμιον}} |Deuteronómion |Deuteronomy |- ! colspan="3" |Історія |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Ἰησοῦς Nαυῆ}} |Iêsous Nauê |Йозуе (Исус Навин, Єгошуа Нун) |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Κριταί}} |Kritaí |Суді |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Ῥούθ}} |Roúth |Рут |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Βασιλειῶν Αʹ}}<ref>{{lang|grc|Βασιλειῶν}} (''Basileiōn'') тото ґенетив множного числа уд {{lang|grc|Βασιλεῖα}} (''Basileia'').</ref> |I Basileiōn |1 Самуел (Самуїл) |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Βασιλειῶν Βʹ}} |II Basileiōn |2 Самуел |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Βασιλειῶν Γʹ}} |III Basileiōn |1 Царі |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Βασιλειῶν Δʹ}} |IV Basileiōn |2 Царі |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Παραλειπομένων Αʹ}} |I Paraleipomenon<ref>Т.&nbsp;є. „''Удкладені річи''“ уд {{lang|grc|Ἔσδρας Αʹ}}.</ref> |1 Кронікы |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Παραλειπομένων Βʹ}} |II Paraleipomenon |2 Кронікы |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Ἔσδρας Αʹ}} |I Esdras |1 Ездраш (Ездра) |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Ἔσδρας Βʹ}} |II Esdras |Ездраш–Нееміяш (Ездра–Неемія) |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Τωβίτ}}<ref>Ищи Τωβείτ вадь Τωβίθ у поєдных жерелах.</ref> |Tōbit |Тобіт (Тобіаш, Товіт) |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Ἰουδίθ}} |Ioudith |Юдіт |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Ἐσθήρ}} |Esther |Естер из додатками |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Μακκαβαίων Αʹ}} |I Makkabaion |1 Макабеї (Макавеї) |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Μακκαβαίων Βʹ}} |II Makkabaion |2 Макабеї |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Μακκαβαίων Γʹ}} |III Makkabaion |3 Макабеї |- ! colspan="3" |Мудрость |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Ψαλμοί}} |Psalmoi |[[Книга Псалмув|Псалмы]] |- | style="text-indent:2em" |{{lang|grc|Ψαλμός ΡΝΑʹ}} |Psalmos 151 |Псалом 151 |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Προσευχὴ Μανάσση}} |Proseuchē Manassē |Молитва Манассеcа (Манассії) |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Ἰώβ}} |Iōb |Йоб (Йов) |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Παροιμίαι}} |Paroimiai |Пословиці |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Ἐκκλησιαστής}} |Ekklēsiastēs |[[Еклезіаст]] |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Ἆσμα Ἀσμάτων}} |Asma Asmatōn |Пісня Пісень (Пісня Соломона) |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Σοφία Σαλoμῶντος}} |Sophia Salomōntos |Мудрость (Мудрость Соломона) |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Σοφία Ἰησοῦ Σειράχ}} |Sophia Iēsou Seirach |Сірах (Мудрость Сіраха) |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Ψαλμοί Σαλoμῶντος}} |Psalmoi Salomōntos |Псалмы Соломона<ref>Не сут у православнум каноні, айбо были записані у Септуаґінті. —&nbsp;{{cite web |title=NETS: Electronic Edition |url=http://ccat.sas.upenn.edu/nets/edition/ |website=ccat.sas.upenn.edu |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110729150550/http://ccat.sas.upenn.edu/nets/edition/ |archive-date=29 July 2011 }}</ref> |- ! colspan="3" |Пророкы |- ! style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Δώδεκα}} !Dōdeka (букв. Дванадцять) !Малі Пророкы |- style="text-indent:2em" |{{lang|grc|Ὡσηέ Αʹ}} |I Osëe |Озеаш (Осія) |- style="text-indent:2em" |{{lang|grc|Ἀμώς Βʹ}} |II Amōs |Амос |- style="text-indent:2em" |{{lang|grc|Μιχαίας Γʹ}} |III Michaias |Міхеаш (Міхей) |- style="text-indent:2em" |{{lang|grc|Ἰωήλ Δʹ}} |IV Ioël |Йоел (Йоіл) |- style="text-indent:2em" |{{lang|grc|Ὀβδίου Εʹ}}<ref>Ґенетив уд „Візія ''Абдіаша''“, первых слув книгы.</ref> |V Obdiou |Абдіаш (Авдій) |- style="text-indent:2em" |{{lang|grc|Ἰωνᾶς Ϛ'}} |VI Ionas |Йонаш (Йона) |- style="text-indent:2em" |{{lang|grc|Ναούμ Ζʹ}} |VII Naoum |Нагум (Наум) |- style="text-indent:2em" |{{lang|grc|Ἀμβακούμ Ηʹ}} |VIII Ambakoum |Габакук (Авакум) |- style="text-indent:2em" |{{lang|grc|Σοφονίας Θʹ}} |IX Sophonias |Софоніаш (Софонія) |- style="text-indent:2em" |{{lang|grc|Ἀγγαῖος Ιʹ}} |X Angaios |Аґґей |- style="text-indent:2em" |{{lang|grc|Ζαχαρίας ΙΑʹ}} |XI Zacharias |Захаріаш (Захарія) |- style="text-indent:2em" |Μαλαχίας ΙΒʹ |XII Malachias |Малахіаш (Малахія) |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Ἠσαΐας}} |Ēsaias |Ізаяш (Ісая) |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Ἱερεμίας}} |Hieremias |Єреміяш (Єремія) |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Βαρούχ}} |Barouch |Барух (Варух) |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Θρῆνοι}} |Thrēnoi |Нарікы (Плач, Плач Єреміяша) |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Ἐπιστολή Ιερεμίου}} |Epistolē Ieremiou |Письмо Єреміяша |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Ἰεζεκιήλ}} |Iezekiêl |Езекієль |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Δανιήλ}} |Daniêl |Даніел (Даніїл) из додатками |- ! colspan="3" |Додаток |- | style="text-indent:1em" |{{lang|grc|Μακκαβαίων Δ' Παράρτημα}} |IV Makkabaiōn Parartēma |4 Макабеї<ref>Зачатково ся клали по 3&nbsp;Макабейох тай перед Псалмами, айбо у православному каноні покладені у додаткови.</ref> |} ==== Новый Завіт ==== {{ГоловнаСтатя|Новый Завіт}} Новый Завіт ото назывка другої части християнської Біблії. Хоть подакотрі научникы кажут, ож арамайськый быв ориґіналным языком Нового Завіта,<ref name="Erbes">{{cite web |last1=Erbes |first1=Johann E. |title=The Aramaic New Testament: Estrangelo Script: Based on the Peshitta and Harklean Versions |url=https://digitalcommons.andrews.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1646&context=auss |website=digitalcommons.andrews.edu |publisher=American Christian Press |access-date=10 April 2022 |pages=259–260 |date=1984 |archive-date=12 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220612205218/https://digitalcommons.andrews.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1646&context=auss |url-status=live }}</ref> булшина ученых має назор, ож Новый Завіт ся писав говоренов формов грецького койне. Правит ся, ож ото быв при тому читаво семітизованый грецькый язык: сінтакс подабат на говореный грецькый, айбо за стильом бесіда є булшинов похожа на семітські.<ref>Wallace (1996), pp.&nbsp;25–29.</ref><ref>„The New Testament was written in Koine Greek, the Greek of daily conversation. The fact that from the first all the New Testament writings were written in Greek is conclusively demonstrated by their citations from the Old Testament …“ —&nbsp;Aland & Aland (1995), p.&nbsp;52.</ref><ref>„How came the twenty-seven books of the New Testament to be gathered together and made authoritative Christian scripture? 1.&nbsp;All the New Testament books were originally written in Greek. On the face of it this may surprise us.“ —&nbsp;Hunter (1972), p.&nbsp;9.</ref> Грецькоє койне было ворошным языком, т.&nbsp;є.&nbsp;лінґвов франков Западної римської імперії уд завойовань Александра Великого (335–323&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е.) до розвою бізантського грецького (дас 600&nbsp;н.&nbsp;е.), а арамайськый быв бесідов Исуса, Апостолув и давнього Близкого Востока.<ref name="Erbes" /><ref>„This is the language of the New Testament. By the time of Jesus the Romans had become the dominant military and political force, but the Greek language remained the ,common language‘ of the eastern Mediterranean and beyond, and Greek …“ —&nbsp;{{harvnb|Duff|Wenham|2005|p=xxv}}</ref><ref>„By far the most predominant element in the language of the New Testament is the Greek of common speech which was disseminated in the East by the Macedonian conquest, in the form which it had gradually assumed under the wider development …“ —&nbsp;{{harvnb|Blass|Thackeray|2008|p=[https://books.google.com/books?id=akD7DwAAQBAJ&pg=PA2 2]}}</ref><ref>„In this short overview of the Greek language of the New Testament we will focus on those topics that are of greatest importance for the average reader, that is, those with important …“ —&nbsp;{{harvnb|Aune|2010|p=61}}</ref> Термін „Новый Завіт“ ся увюг у хоснованя у 2.&nbsp;сторочу бігом діспута за вто, ци юдаїштська Біблія має ся включовати вєдно из християнськыма писаня ги сакралный текст.<ref>Barton (1998), pp.&nbsp;3, 4, 7.</ref> Общоприято, ож написаный Новый Завіт жыдами. Выведені сут три общі ідеї за вто, як и зашто давні юдаїшто-християне вчинили тай прияли нові тексты за рувноцнні устояным гебрейськым. Сященик и біблеїшта Джон Бартон пише, ож давні християне навірно просто продовжовали жыдувські традиції записованя тай інкорпорованя свойої віры у авторитативні реліґійні книгы.<ref>Barton (1998), p.&nbsp;2.</ref> Другый пудход удграничує тоты божествено іншпіровані писаня на основі концепції „канона“, котрый ся розвив у 2.&nbsp;ст.<ref>Barton (1998), pp.&nbsp;3–8.</ref> Третьый обсягує формалізацію канона.<ref>Barton (1998), pp.&nbsp;8–11.</ref> Подля Бартона, розлука лиш у термінолоґії; йсі ідеї ся скапчувут уєдно, кідь розникувут ся ги три етапы формованя Нового Завіта.<ref>Barton (1998), pp.&nbsp;11, 14–19.</ref> При приятьови назора {{Iw|Алберт Карл Зундберґ|Алберта Карла Зундберґа-молодшого|de|Albert C. Sundberg}}, ож „канон“ и „писаня“ тото не єдно, и удповідно „писаня“ давні християне прияли задовго до приятя „канона“, первый из сих етапув быв завершеный удносно рано.<ref>Barton (1998), pp.&nbsp;9–11, 17–18.</ref> Бартон каже: Теодор Цан дуйшов ид услідкови, ож „до кунця першого стороча уже быв християнськый канон“, айбо тото быв не тот самый канон, котрый ся поклав у далші столітя.<ref>Barton (1998), p.&nbsp;3.</ref> Зундберґ каже, ож у перші стороча не было крітеріюв про включеня текстув у „сакралні писаня“ кроме божественого вдухновліня, тай ож нико у 1.&nbsp;сторочу не мав ідеї закрытого канона.<ref>Barton (1998), pp.&nbsp;9–11.</ref> Єванґелія ся принимали ранньыма вірувучыма ги розказы, передані уд тых Апостолув, котрі лично знали Исуса тай были навчені ним.<ref>Kelly (2000), p.&nbsp;[https://books.google.com/books?id=UivDgM0WywoC&pg=PA4 4].</ref> Далшый біблійный крітіцізм пуддав сомніву авторство и датованя єванґелій. Шыроко признано, ож християнськый канон, котрый подабав на сучасный, быв приятый отцями церькви в удповідь на многі писаня, котрі тоже заявляли за свою божествену природу, айбо протирічили ортодоксії и были названі [[Єресь|єресьов]].<ref>Barton (1998), p.&nbsp;7.</ref> Третьый етап розвоя, фіналный канон, появив ся у 4.&nbsp;сторочови из серійов синодув, котрі як резултат дали канон Старого тай Нового Завіта, хоснованый доныні. Наслідком Гіппонійського синода 393.&nbsp;року&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е. тай роботы Єроніма Стрідонського появила ся ''Вулґата'' ({{Lang-la|Biblia Vulgata}}), латинськоє товмачіня Біблії народнов бесідов, и стала каноном Нового Завіта позад настояня товдышнього Папы, котрый правив, ож канон Вулґаты удповідав рішеням пережых синодув. Новозавітні книгы уже мали читавый авторитет у кунци 1.&nbsp;– на зачатку 2.&nbsp;стороча.<ref>Barton (1998), p.&nbsp;14.</ref> Даже у період свого формованя булшина книг Нового Завіта, котрі ся раховали ''писаньом'', были согласовані. Лінґвішта Стенлі&nbsp;Е.&nbsp;Портер каже, ож „доказы з апокріфічної неєванґелської літературы такі рувно ги з апокріфічных єванґелій&nbsp;— другыми словами, текст грецького Нового Завіта быв удносно твердо зафіксованый тай стабілный на другоє и третьоє стороча“.<ref>Porter (2011), p.&nbsp;198.</ref> Кой у 4.&nbsp;ст.&nbsp;отці церькви затвержовали „канон“, они уже фактично лиш кодифіковали тото, што уже было універзално приятоє.<ref>Barton (1998), p.&nbsp;15.</ref> Новый Завіт ото зберька из 27&nbsp;книг<ref>Mears (2007), [https://books.google.com/books?id=m2Lz7iwklhAC&pg=PA439 pp.&nbsp;438–439].</ref> 4&nbsp;разных жанрув християнської літературы (Єванґелія, Діяня Апостолув, Посланя тай Апокаліпс). Тоты книгы мож поґруповати: [[Єванґеліє|Єванґелія]]&nbsp;— оповіді за послідні три рокы Исусового жывота, його смерть и воскресіня. * [[Синоптичні єванґелія]] ** [[Єванґеліє уд Матія]] ** [[Єванґеліє уд Марка]] ** [[Єванґеліє уд Лукы]] * [[Єванґеліє уд Йоана]] Наративна література, котра розказує історію дуже раннього апостолського періода. * [[Діяня Апостолув]] Павлові посланя, адресовані окремым церьковным ґрупам про рішеня проблем, пудпору тай даваня настановув. {{Div col|colwidth=18em}} * [[Посланя ид римлянам]] * [[Первоє посланя ид коринтянам]] * [[Другоє посланя ид коринтянам]] * [[Посланя ид ґалатянам]] * [[Посланя ид ефесянам]] * [[Посланя ид філіплянам]] * [[Посланя ид колосянам]] * [[Первоє посланя тесалонянам]] * [[Другоє посланя ид тесалонянам]] {{Div col end}} Пастырські посланя за церьков, християнські жывут, доктрину и керовництво. {{Div col|colwidth=18em}} * [[Первоє посланя ид Тімотейови|Первоє посланя ид Тімотейови (Тімофійови)]] * [[Другоє посланя ид Тімотейови]] * [[Посланя ид Тітови]] * [[Посланя ид Філемонови]] * [[Посланя ид жыдам]] {{Div col end}} Католицькі посланя, щи названі общыма вадь малыма посланями. {{Div col|colwidth=18em}} * [[Посланя Якова]] пудпорує реліґійный спосуб жывота. * [[Первоє посланя Петра]] розказує за узвы тай страданя. * [[Другоє посланя Петра]] оповідат булше за цілі страданя, христолоґію, етику тай есхатолоґію. * [[Первоє посланя Йоана]] указує, як спознати истинных християн: за їх етиков, прокламаційов Христа у плоти тай по їхнюй любови. * [[Другоє посланя Йоана]] варує против [[докетізма]]. * [[Третьоє посланя Йоана]] дає хоробрость, силу тай варує. * [[Посланя Юды]] засужує опонентув. {{Div col end}} Апокаліптична література (пророча). * [[Книга Удкровеня]] (Апокаліпс) пророкує конець світа. Католицізм, протестантізм и восточноє православіє мавут єднакый 27-книжный новозавітный канон; шор ся удличат межи словянськов, сірійськов и етіопськов традиціями. ==== Канонічні варіації ==== ===== Пешітта ===== {{ГоловнаСтатя|Пешітта}} Пешітта ([[Класичный сірійськый язык|кл.&nbsp;сір.]] {{Lang|syc|ܦܫܺܝܛܬܳܐ}} ''or'' {{lang|syc|ܦܫܝܼܛܬܵܐ}} ''pšīṭtā'') тото стандартна верзія Біблії про церьквы сірійської традиції. Удну біблеїстичных кругув є неуніверзалный консенсус, ож Старый Завіт Пешітты быв потовмаченый на [[сірійськый язык]] из [[Біблійный іврит|біблійного іврита]], навірно у 2.&nbsp;сторочу&nbsp;н.&nbsp;е., тай ож Новый Завіт Пешітты быв потовмаченый из грецького языка.<ref>„The Peshitta Old Testament was translated directly from the original Hebrew text, and the Peshitta New Testament directly from the original Greek“ —&nbsp;{{harvnb|Brock|1988|p=[https://archive.org/stream/TheBibleInTheSyriacTradition/BrockTheBibleInTheSyriacTradition#page/n7/mode/2up 13]}}</ref> Сесь Новый Завіт, на зачаткови не обсягувучый [[Антілеґомен|спорні книгы]] (2.&nbsp;посланя Петра, 2.&nbsp;посланя Йоана, 3.&nbsp;посланя Йоана, посланя Юды, Удкровеня), став стандартом перед зачатком 5.&nbsp;ст. Пять спорных книг были додаті у Гаркеловуй верзії (616&nbsp;н.&nbsp;е.) Томы Гаркелського.<ref name="Bromiley1995">„Printed editions of the Peshitta frequently contain these books in order to fill the gaps. D. Harklean Version. The Harklean version is connected with the labours of Thomas of Harqel. When thousands were fleeing Khosrou's invading armies, …“ —&nbsp;{{harvnb|Bromiley|1995|p=976}}</ref><ref name="Erbes2">{{cite web |last1=Erbes |first1=Johann E. |title=The Aramaic New Testament: Estrangelo Script: Based on the Peshitta and Harklean Versions |url=https://digitalcommons.andrews.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1646&context=auss |website=digitalcommons.andrews.edu |publisher=American Christian Press |access-date=10 April 2022 |pages=259–260 |date=1984 |archive-date=12 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220612205218/https://digitalcommons.andrews.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1646&context=auss |url-status=live }}</ref> ===== Канон католицької церькви ===== Канон католицької церькви ся затвержовав Римськым синодом (382), синодом у Гіппонії (393), Картаґенськыма соборами (397 тай 419), Флоренційськым собором (1431–1449) тай Тридентськым собором (1545–1563), што дало в резултаті 46&nbsp;книг Старого Завіта тай 27&nbsp;книг Нового Завіта&nbsp;— в рокаши 73&nbsp;книгы католицької Біблії.<ref>Rüger (1989), p.&nbsp;302.</ref><ref>{{cite web |title=Canons and Decrees of the Council of Trent |url=http://www.bible-researcher.com/trent1.html |website=www.bible-researcher.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805122857/http://www.bible-researcher.com/trent1.html |archive-date=5 August 2011 }}</ref><ref>Тридентськый собор пудтвердив тот самый испис/канон сакралных писань, котрый уже быв затверженый Гіппонійськым синодом 393.&nbsp;рока, Картаґенськым собором 28.&nbsp;авґуста 397.&nbsp;року, Флоренційськым собором 4.&nbsp;фебруара 1442.&nbsp;року; —&nbsp;{{cite web |title=Council of Basel 1431–45 A.D. Council Fathers |url=http://www.papalencyclicals.net/Councils/ecum17.htm |website=Papal Encyclicals |language=en |date=14 December 1431 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130424112748/http://www.papalencyclicals.net/Councils/ecum17.htm |archive-date=24 April 2013 }} – ''[[Папська була|Була]] союза из коптами,'' ''семый параґраф''.</ref> ===== Етіопськый православный канон ===== Канон Етіопської православної тевагедської церькви май шырокый ги каноны, хосновані булшинов другых християнськых церьквув. У етіопськуй православнуй Біблії є 81&nbsp;книг.<ref name="Ethiopian">{{cite web |url=http://www.ethiopianorthodox.org/english/canonical/books.html |title=The Ethiopian Orthodox Tewahedo Church |publisher=Ethiopianorthodox.org |access-date=19 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101105112040/http://ethiopianorthodox.org/english/canonical/books.html |archive-date=5 November 2010 |url-status=live }}</ref> Окрем книг Септуаґінты, приятых другыма православныма християнами, етіопськый Старый Завіт хоснує Книгу Еноха тай Книгу Юбілеюв (давні жыдувські книгы, котрі ся всокотили лиш у языку [[ґеез]], айбо на них ся реферувут поєдны канонічні книгы Старого Завіта),<ref>Reinhartz (2021), p.&nbsp;19.</ref> грецьку Книгу Ездраша тай Апокаліпс Ездраша, 3&nbsp;книгы етіопськых Макабеюв тай псалом&nbsp;151 у кунци [[Псалтырь|Псалтыря]].<ref name="Wells1911" /><ref name="FUP1970" /> Шор книг Старого Завіта ся мало удличат так, ож етіопськый Старый Завіт хоснує Септуаґінтув шор Малых Пророкув, а не юдаїштськый.<ref name="Ethiopian" /> === Апокріфічні книгы Нового Завіта === : '''''Скапчана статя:''''' ''[[Апокріфон]]'' Новозавітні апокріфы вто шор писань ранньых християн, котрі розказувут за Исуса и його ученя, природу Бога, ученя Апостолув и їх дії. Подакотрі из сих робут ся держали частьов Писаня подакотрыма ранньыма християнами, айбо зачинавучи з 5.&nbsp;столітя&nbsp;н.&nbsp;е. ся появив шырокый консенсус, котрый ограничив Новый Завіт до 27&nbsp;книг сучасного канона.<ref>{{cite book|last=Van Liere|first=Frans|date=2014|title=An Introduction to the Medieval Bible|pages=68–69|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=Dwd-AgAAQBAJ&pg=PA68|isbn=9780521865784}}</ref><ref name="Ehrman2003">{{cite book|last=Ehrman|first=Bart D.|date=2003|title=Lost Christianities: Battles for Scripture and the Faiths We Never Knew|pages=230–231|publisher=Oxford University Press|url=https://books.google.com/books?id=HHDNe8KmMAIC&pg=PA230|isbn=9780199756681|access-date=20 May 2023|archive-date=19 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230119174747/https://books.google.com/books?id=HHDNe8KmMAIC&pg=PA230|url-status=live}}</ref> Римокатолицька, православна тай протестантська церьквы не держат новозавітні апокріфы частьов божествено іншпірованої Біблії,<ref name="Ehrman2003" /> айбо поєдны орієнталні православні каноны їх такыма признавут. Арменська апостолська церьков у єден час включала у канон Третьоє посланя ид коринтянам, айбо не все го дає в испис до 27&nbsp;канонічных новозавітных книг. Новый Завіт коптської Біблії, приятый Еґіпетськов церьковльов, обсягує два Посланя Клемента. == Текстуална історія == Ориґіналні [[Автоґраф|автоґрафы]], т.&nbsp;є.&nbsp;ориґіналні грецькі писаня тай рукописы, написані ориґіналныма авторами Нового Завіта, не дожыли до нашых днув.<ref>[https://books.google.com/books?id=Ze16lRIzIzcC&dq=The+autographs%2C+the+Greek+manuscripts+written+by+the+original+authors%2C+have+not+survived&pg=PA9] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200727111232/https://books.google.com/books?id=Ze16lRIzIzcC&pg=PA9&dq=The+autographs,+the+Greek+manuscripts+written+by+the+original+authors,+have+not+survived#v=onepage&q=The%20autographs%2C%20the%20Greek%20manuscripts%20written%20by%20the%20original%20authors%2C%20have%20not%20survived|date=27 July 2020}} Manuscripts and the Text of the New Testament: An Introduction for English Readers by Keith Elliott, Ian Moir – Continuum International Publishing Group, 2000, p. 9</ref> Айбо історично копії тых ориґіналув екзістувут и передавали ся, всокочовали ся у шорови рукописных традицій. Три головні текстуалні традиції грецького Нового Завіта ся пораз кличут: александрійськым текстотіпом (вцілови ун доста біблійно мінімалістичный), бізантськым текстотіпом (максималістичный) тай западным текстотіпом (пораз чудный). Уєдно вни чинят булшину давньых рукописув. На дуже раннюм етапі розвоя християнство замінило звиткы на [[Кодекс|кодексы]] (предкы зшитых книг) и до 3.&nbsp;ст.&nbsp;зберькы біблійных книг уже ся копіровали цілыма комплетами.<ref name=":13" /> Позад того, ож ушыткі давні тексты ся писали уд рукы, часто через копірованя из другого рукописного текста, они не сут домак межи собов похожі, ги тото є з печатныма уданями. Розлука межи нима ся держит вцілови незначнов; удликы ся кличут текстуалныма варіантами.<ref>Soulen, Soulen (2001), p.&nbsp;204.</ref> Варіант ото просто хотьяка варіація помежи двома текстами. Булшина варіантув ся появила трафунково, айбо подакотрі из варіантув нарочні. Нарочні зміны ся чинили, обы уліпшити ґраматику, ліквідовати розбіжності, внести літурґічні правкы, ги наприклад [[Доксолоґія|доксолоґію]] [[Господня молитва|Господньої молитвы]], гармонізовати паралелні стихы вадь изкапчати тай упросити дакулько варіантных прочитань у єдно.<ref>Black (1994), p.&nbsp;60.</ref> == Влив == {{ГоловнаСтатя|Роль християнства у цивілізації}} Мавучи літературну традицію, котра ся розсігат на два тысячроча, Біблія є єднов из майвливовых писаных робут. Уд практикованя персоналної гіґієны тай до філозофії з етиков, Біблія прямо и непрямо повливала на політику тай закон, войну и мир, сексуалну мораль, побратя тай фамілный жывут, буквы и школованя, [[Уменя|уміня]], [[Економіка|економіку]], соціалну справедливость, [[Медицина|медицину]] и другі сферы діялности челядника.<ref>Riches (2000), ch.&nbsp;1.</ref> Християнська Біблія&nbsp;— майвыдавана книга у світі из оцінков у булш ги 5&nbsp;міліардув проданых копій.<ref>{{cite web |title=Best-selling book |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/best-selling-book-of-non-fiction |publisher=Guinness World Records |access-date=10 May 2025 |date=2021 }}</ref> Зато Біблія мала читавый влив, особено на западный світ,<ref>{{cite book|title=God, Justice, and Society: Aspects of Law and Legality in the Bible|url=https://archive.org/details/godjusticesociet0000burn|first=Jonathan|last=Burnside|year=2011|isbn=978-0-19-975921-7|page=XXVI|publisher=Oxford University Press|quote=}}</ref><ref>{{cite book|title=Readings in Western Religious Thought: The ancient world|url=https://archive.org/details/readingsinwester0000reid|first=Patrick|last=V. Reid|year=1987|isbn=978-0-8091-2850-1|page=[https://archive.org/details/readingsinwester0000reid/page/43 43]|publisher=Paulist Press|quote=}}</ref> де [[Ґутенберґова Біблія]] была первов книгов, напечатанов у Европі на печатнум станку.<ref>Riches (2000), chs.&nbsp;1, 4.</ref> Она вчинила внесок у формованя на западі закона, уміня, літературы тай ошколованя.<ref>{{cite book|title=Religion and Spirituality in Psychiatry|url=https://archive.org/details/religionspiritua0000unse_c1o2|first=Harold|last=G. Koenig|year=2009|isbn=978-0-521-88952-0|page=[https://archive.org/details/religionspiritua0000unse_c1o2/page/31 31]|publisher=Cambridge University Press|quote=The Bible is the most globally influential and widely read book ever written. ... it has been a major influence on the behavior, laws, customs, education, art, literature, and morality of Western civilization.}}</ref> === Політика тай право === Біблія ся хосновала як на пудпору, так и на опур політичнуй власти. Она была вдухновеньом про револуції и зміны власти, бо в нюй ся часто демонструє, ож Буг убират „слабых и скромных… (Мойсей из бесідным дефектом, дітвак Самуель, Саул из скромної файты, Давыд протув Ґоліята и т.&nbsp;д.)… обы вни противостояли моцным“.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=20xMAwAAQBAJ&dq=weak+and+humble+%28the+stammering+Moses%2C+the+infant+Samuel%2C+Saul+from+an+insignificant+family%2C+David+confronting+Goliath%2C+etc.%29+to+confound+the+mighty+-wikipedia&pg=PA123|title=The Subversion of Christianity|first=Jacques|last=Ellul|date=2 June 2011|publisher=Wipf and Stock Publishers|isbn=978-1-60608-974-3 |via=Google Books}}</ref><ref>Ellul, Jacques, The Subversion of Christianity, Eerdman's Publishing Co., 1984, pp. 116, 123</ref> Біблійні тексты были каталізатором такых політичных концепцій, ги [[демократія]], [[реліґійна терпимость]] и [[Слобода реліґії|реліґійна слобода]];<ref name="Scribner">{{cite book|editor1-last=Scribner|editor1-first=Robert W.|editor2-last=Grell|editor2-first=Ole Peter|editor3-last=Scribner|editor3-first=Bob |title=Tolerance and Intolerance in the European Reformation|publisher=Cambridge University Press|location=United Kingdom|year=2002|isbn=978-0-521-89412-8}}</ref>{{rp-primitive|3}} а они у свою очерідь вдухновили вшылиякі кываня: уд [[аболіціонізм]]а у 18. и&nbsp;19.&nbsp;сторочах до [[кываня за громадянські права афроамеричанув]], [[Антіапартеїдноє кываня|антіапартеїдного кываня]] и теолоґії вызволеня у [[Латинска Америка|Латинськуй Америці]]. Біблія была ай жерелом про многі мирні кываня тай провбы скапчати вєдно світ.<ref>Powery, Emerson B. "The Bible and Social Reform: Musings of a Biblical Scholar." ''The Bible in the American Experience'' 2 (2020): 255.</ref> Коріня многых сучасных законув ся просліжувут у Біблії: юридичні ґарантії, справедливость у криміналных процесах, рувность перед законом.<ref>Unterman, Jeremiah. ''Justice for All: How the Jewish Bible Revolutionized Ethics. U of Nebraska Press'', 2017. pp. 23–25</ref> Судям ся каже не брати взяткы (Второзаконя 16:19), быти неупережеными як ид місным, так ид чужакам (Левіт 24:22; Второзаконя 27:19), як ид безвласным, так ид тым, ко має власть (Левіт 19:15), як ид богатым, так ид убогым (Второзаконя 1:16, 17; Выход 23:2–6); описує ся право на справедливый суд и справедливу кару (Второзаконя 19:15; Выход 21:23–25). Про спеціалну защиту ся уокремлювут майуразливі верствы населеня у патріархалному обществі: діти, жоны, чужакы. (Псалмы 72:2, 4).<ref name="Christopher Marshall">{{cite book |last1=Marshall |first1=Christopher |editor1-last=Atkin |editor1-first=Bill |editor2-last=Evans |editor2-first=Katrine |title=Human Rights and the Common Good: Christian Perspectives |date=1999 |publisher=Victoria University Press |location=Wellington, New Zealand |isbn=978-0-86473-362-7 |chapter="A Little lower than the Angels" Human rights in the biblical tradition}}</ref>{{rp-primitive|47–48}} Біблія ся держит учеными ги жерело читавого влива на розвуй [[Нація|націй]] и [[націоналізм]]а, раз межи давньыми жыдами, а пак у християнськых обществах. Про давньых жыдув, она была „и націоналнов історійов, и жерелом законув“,<ref name=":0">{{Cite journal |last=Millar |first=Fergus |date=1987 |title=Empire, Community and Culture in the Roman near East: Greeks, Syrians, Jews and Arabs |url=https://doi.org/10.18647/1337/JJS-1987 |journal=Journal of Jewish Studies |volume=38 |issue=2 |pages=147–148|doi=10.18647/1337/JJS-1987 |url-access=subscription }}</ref> и давала основу про закладеня ворошного походжіня, історії, леґіслативных кодексув и културных маркерув, котрі дефіновали жыдувську колективну ідентичность.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Citation |title=Constructing Jewish Nationalism: The Role of Scripture |date=2006 |work=Elements of Ancient Jewish Nationalism |pages=29–30, 48 |editor-last=Goodblatt |editor-first=David |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/elements-of-ancient-jewish-nationalism/constructing-jewish-nationalism-the-role-of-scripture/9D600C19BF6BA343287CE63CDF2A5C8E |access-date=2024-10-08 |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/cbo9780511499067.003 |isbn=978-0-521-86202-8 |archive-date=8 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241008102119/https://www.cambridge.org/core/books/abs/elements-of-ancient-jewish-nationalism/constructing-jewish-nationalism-the-role-of-scripture/9D600C19BF6BA343287CE63CDF2A5C8E |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> Предлагало ся, ож практика реґуларных публічных читань біблійных текстув бігом періода Другого храма помогла передати такі наративы, формувучі ідентичность, май шырокуй жыдувськуй публіці.<ref name=":1" /> Даякі учені пишут, ож великі дарабы юдаїстської Біблії&nbsp;— а май Девтерономістська історія и Чотырикнижа&nbsp;— были написані нарочно про закладеня тай укріпленя окремої ізраельської [[Етнічность|етнічности]] тай [[Націонална ідентичность|націоналної ідентичности]].<ref name=":1" /> Подакотрі изглядователі націоналізма ги Едріен Гестінґс пишут, ож модель давнього Ізраїля, указана у юдаїстськуй Біблії, породила ориґіналну концепцію нації тай спричинила розвуй націоналізма тай европськых націоналных держав.<ref name=":2">{{Cite book |last=Hastings |first=Adrian |title=The Construction of Nationhood: Ethnicity, Religion and Nationalism |url=https://archive.org/details/constructionofna0000hast |publisher=Cambridge University Press |year=1997 |isbn=0-521-59391-3 |location=Cambridge |pages=[https://archive.org/details/constructionofna0000hast/page/186 186]–187}}</ref> === Соціална удповідалность === === Література, уміня тай култура === [[Файл:Regnault,_Henri,_Salomé.jpg|міні|„Саломе“, Анрі Реньо (1870)]] Біблія прямо и непрямо вливала на літературу: „Сповідь“ [[Сятый Авґустин|сятого Авґустина]] ся шыроко признає за перву автобіоґрафію у западнуй літературі.<ref name="Wilken 2003 291">{{cite book|last=Wilken|first=Robert L.|title=The Spirit of Early Christian Thought|url=https://archive.org/details/spiritofearlychr0000wilk_i4u6|publisher=Yale University Press|location=New Haven|year=2003|isbn=978-0-300-10598-8|page=[https://archive.org/details/spiritofearlychr0000wilk_i4u6/page/291 291]}}</ref> Summa Theologica, написана у 1265–1274, тото „єден из класичных творув історії філозофії тай єдна из майвливовых робут западної літературы“.<ref>Ross, James F., "Thomas Aquinas, ''Summa theologiae'' (c. 1273), Christian Wisdom Explained Philosophically", in ''The Classics of Western Philosophy: A Reader's Guide'', (eds.) Jorge J. E. Gracia, Gregory M. Reichberg, Bernard N. Schumacher (Oxford: Blackwell Publishing, 2003), p. 165. [https://books.google.com/books?id=6jAcwGItzssC&pg=PA165]</ref> Обідві йсі роботы вдухновили епічну поезію [[Данте Аліґєрі]] тай його [[Божествена комедія|„Божествену комедію“]], а теолоґія Данте у свою очерідь повливала на такых писателюв, ги [[Вільям Шекспір]]<ref>{{cite web |title=Assurances of faith: How Catholic Was Shakespeare? How Catholic Are His Plays? |url=http://www.crisismagazine.com/julaug2002/feature4.htm |last=Voss |first=Paul J. |date=July 2002 |work=Crisis Magazine |publisher=Morley Publishing Group |access-date=19 May 2022 |archive-date=22 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110222065053/http://www.crisismagazine.com/julaug2002/feature4. |url-status=dead }}</ref> и [[Джон Роналд Руєл Толкин|Джон Роналд Руел Толкін]].<ref>{{cite web |title=Tolkien's Catholic Imagination |url=http://www.crisismagazine.com/november2001/feature7.htm |last=Boffetti |first=Jason |date=November 2001 |work=Crisis Magazine |publisher=Morley Publishing Group |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060821111145/http://www.crisismagazine.com/november2001/feature7.htm |archive-date=21 August 2006 }}</ref> Многі из шедеврув западного уміня брали іншпірацію из біблійных тем: уд [[Мікеланджело|Мікеланджеловых]] статуй „Давыд“ и „Пєта“, до „Тайної вечері“ [[Леонардо да Вінчі|Леонарда да Вінчія]] тай дакулькох [[Рафаел|Рафаеловых]] образув Мадонны. Єва, котра ся не слухат Божої заповіди, є єднов из майзображованых в умілстві перзон.<ref name="Mati Meyer">{{cite web |last1=Meyer |first1=Mati |title=Art: Representation of Biblical Women |url=https://jwa.org/encyclopedia/article/art-representation-of-biblical-women |website=Jewish Women's Archive |access-date=19 May 2022 |archive-date=16 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016195318/https://jwa.org/encyclopedia/article/art-representation-of-biblical-women |url-status=live }}</ref> Ренесанчні образы часто указовали голу жунську фіґуру, а уд 19.&nbsp;стороча особа Далілы ги „<nowiki/>[[фем фатал]]<nowiki/>“ ({{Lang-fr|femme fatale}}) демонструє участь Біблії тай уміня у формованьови тай репрезентації никань жун.<ref>{{Cite web |url=https://jwa.org/encyclopedia/article/art-representation-of-biblical-women |title=Art: Representation of Biblical Women &#124; Jewish Women's Archive |access-date=19 May 2022 |archive-date=16 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016195318/https://jwa.org/encyclopedia/article/art-representation-of-biblical-women |url-status=live }}</ref><ref name="Diane Apostolos-Cappadona">{{Cite journal|last1=Apostolos-Cappadona|first1=Diane|title=Women in Religious Art|volume=1|journal=Oxford Research Encyclopedia of Religion|publisher=Oxford Research Encyclopedias|doi=10.1093/acrefore/9780199340378.013.208|date=Jul 2016|isbn=978-0-19-934037-8}}</ref> Біблія споминат за многі ритуалы очищеня, котрі говорят за чистоту и буквалну, и метафоричну.<ref name="Warsh">{{cite book|last=Warsh|first=Cheryl Krasnick|others=Veronica Strong-Boag|title=Children's Health Issues in Historical Perspective|year=2006|publisher=Wilfrid Laurier Univ. Press|quote=... From Fleming's perspective, the transition to Christianity required a good dose of personal and public hygiene ...|isbn=978-0-88920-912-1|page=315}}</ref> Туалетный етікет у Біблії пудпорує мытя по вшыткых трафунках дефекації, што стало стімулом про вынайденя біде.<ref>{{cite book|title=Contemporary Biology: Concepts and Implications|first=Mary|last=E. Clark|year=2006|isbn=978-0-7216-2597-3|publisher=University of Michigan Press}}</ref><ref>{{cite web |title=A hose: the strange device next to every Finnish toilet |url=https://en.biginfinland.com/hose-always-next-every-finnish-toilet/ |website=Big in Finland |date=8 July 2014 |publisher=Curiosities |access-date=21 May 2022 |archive-date=10 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220510130712/https://en.biginfinland.com/hose-always-next-every-finnish-toilet/ |url-status=live }}</ref> === Критика === Критикы держат подакотрі біблійні тексты морално проблематичными. Біблія не пудпорує и не засужує [[рабство]] прямо, хоть у нюй сут дарабы, котрі пуднимавут вопрос рабув; Біблія ся знає хосновати як на пудпору, так и на засуджіня рабства. Біблія ся пораз ай знає хосновати на пуддержку [[Смертна кара|смертної кары]], [[патріархат]]а, нетерпимости позад сексуалности, [[насилство]] [[Тотална война|тоталної войны]] тай [[колоніалізм]] межи другым. У християнськуй Біблії, звіданка насилства бігом войны пуднимат ся у чотыри способы: [[паціфізм]], [[неспротив]], [[справедлива война]] и [[превентивна война]].<ref name="Robert G. Clouse">{{cite book|last=Clouse|first=Robert G.|title=War: Four Christian Views|publisher=BMH Books|location=Winona Lake, Indiana|year=1986}}</ref>{{rp-primitive|13–37}} У юдаїштськуй Біблії сут ''справедливі'' и ''превентивні'' войны, у тум числі в контексті амалекітян, канаанцюв, моабцюв и в текстах книг Выход, Второзаконя, Исуса Навина (Йозуе) и в обох книгах Царюв.<ref name="A.G.Hunter">{{cite book|last=Hunter|first=A. G.|editor1-last=Bekkencamp|editor1-first=Jonneke|editor2-last=Sherwood|editor2-first=Yvonne|title=Denominating Amalek: Racist stereotyping in the Bible and the Justification of Discrimination", in Sanctified aggression: legacies of biblical and post biblical vocabularies of violence|year=2003|publisher=Continuum Internatio Publishing Group|pages=92–108}}</ref> Біблеїшта Джон Коллінз пише, ож ушытку історію челядь хосновала біблійні тексты про управданя насилства против свойих урагув.<ref>{{cite book|last1=Collins|first1=John J.|title=Does the Bible justify violence?|url=https://archive.org/details/doesbiblejustify00coll|year=2004|publisher=Fortress Press|isbn=978-0-8006-3689-0}}</ref> Антрополоґ Леонард Ґлік наводит ги сучасный приклад [[юдаїштськый фундаменталізм]] у [[Ізраїль|Ізраїлю]]; [[Шломо Авінер]]а, рабина и теоретика кываня „[[Ґуш Емунім]]“, котрый держит [[Палестинці|палестинцюв]] подабавучыми на біблійных канаанцюв и завто предлагат Ізраїльови „быти готовым губити“ палестинцюв, аж тоты не лишат крайину.<ref>Glick, Leonard B., "Religion and Genocide" у ''The Widening circle of genocide'', Alan L. Berger (Ed). Transaction Publishers, 1994, p. 46.</ref> Історик [[Нур Масалга]] має думку, ож [[ґеноцід]] є характерный про біблійні законы и ож они ся інтерпретувут ги божа пудпора забиваня націоналных врагув.<ref>Masalha, Nur, ''The Bible and Zionism: invented traditions, archaeology and post-colonialism in Palestine-Israel, Volume 1'', Zed Books, 2007, pp. 273–276</ref> Айбо соціолоґы Френк Роберт Чалк и Курт Йонассон пуддавут сомніву „[доцілность] хоснованя терміна [ґеноцід] у контексті ранньых періодув історії“.<ref name="Frank Robert Chalk">{{cite book|author1-last=Chalk|author1-first=Frank Robert|author2-last=Jonassohn|author2-first=Kurt|title=The History and Sociology of Genocide: Analyses and Case Studies|url=https://archive.org/details/historysociology00chal|url-access=registration|year=1990|publisher=Yale University Press|location=New Haven, Connecticut|isbn=978-0-300-04445-4|pages=[https://archive.org/details/historysociology00chal/page/3 3], 23–27}}</ref> Позад того, ож булшина історичных обществ пережывала и практиковала ґеноцід, ун быв у тот час нормалізованый, и його моралноє засуджіня є продуктом сучасної моралі.<ref name="Frank Robert Chalk" />{{rp-primitive|27}} Дефініція того, што ся держит насилством, з часом читаво ся розшырила.<ref name="Matthew Lynch">{{cite book|last1=Lynch|first1=Matthew|title=Portraying Violence in the Hebrew Bible: A Literary and Cultural Study|date=2020|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-108-49435-9}}</ref>{{rp-primitive|1–2}} Біблія удображує зміны в сприятю насилства єї авторами.<ref name="Matthew Lynch" />{{rp-primitive|261}} Біблеїштка и фемініштка Філіс Трібыл у своюй книзі „Тексты терора“ пуднимат вопрос чотырьох біблійных історій за страданя жун у давнюм Ізраїлі. Она описує Біблію як „зерькало“, што указує челядь, людськый жывут у вшыткуй їх „сятости тай страхоті“.<ref>{{cite book|last1=Trible|first1=Phyllis|title=Texts of Terror: Literary-feminist Readings of Biblical Narratives|url=https://archive.org/details/textsofterrorlit0000trib|publisher=Fortress Press|year=1984|isbn=978-1-4514-1618-3|pages=[https://archive.org/details/textsofterrorlit0000trib/page/1 1]–2}}</ref> Джон К.&nbsp;Річез, професор біблійної критикы [[Ґлазґувськый університет|Ґлазґувського університета]] дає такый назур на історичні вливы Біблії: {{blockquote|[Біблія] вдухновила поєдні майвеликі монументы людської думкы, літературы, уміня; она такой жывила поєдні майгурші проявы людської дикости, еґоїзма и узкодумства. Она потручала чоловікув и жун на акты служіня и хоробрости, на борьбу за услобожіня и розвуй; и вна такой дала ідеолоґічну основу про общества, котрі берут людий у рабство и мечут їх у [[худоба|худобу]].&nbsp;… Она&nbsp;— што навірно майважно&nbsp;— стала жерелом реліґійных и моралных норм, што позволили обществам быти врокаши, старати ся єден за другого и защищати єден другого; и такой тото муцноє чуство приналежности у свою очерідь причинило етнічні, расові и межинародні конфлікты. Другыми словами, она жерело истины, доброты и красы, и в тот такой час вдухновліня про бріхні, дикусть и уродство.{{sfn|Riches|2000|p=134}}}} == Інтерпретації тай вдухновліня == === Реліґійна важность === Біблійні тексты потребувут інтерпретації&nbsp;— тото стало причинов появліня многых назорув и пудходув ид їх розуміню у разных реліґіях.{{sfn|Barton|2019|pp=3, 14}} Головным жерелом коментарюв и інтерпретацій юдаїштської Біблії є [[Талмуд]] ({{букв|„ученя“}})&nbsp;— зберька давнього усного закона тай коментарюв д ньому.{{sfn|Steinsaltz|2009|pp=3–4}} [[Адін Штайнзалц]] описує го ги „конґломерат законув, леґенд и філозофії, суміш унікалної лоґікы и розумного праґматизма, історії и наукы, быта и гумора“, націленый на штудованя Торы.{{sfn|Steinsaltz|2009|p=4}} Юдаїзм, християнство тай іслам ушыткі по иншакому інтерпрувут Біблію.{{sfn|Barton|2019|p=542}} Удну християнства інтерпретації и удношіня ид Біблії ся читаво рузнят залежно уд деномінації.{{sfn|Barton|2019|p=2, 9}} == Верзії тай товмачіня == {| class="wikitable" |+Товмачіня Біблії по світу (на септембер 2024)<ref>{{cite web |title=2024 Global Scripture Access |url=https://www.wycliffe.net/resources/statistics/ |access-date=14 October 2020 |archive-date=13 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201013191504/https://www.wycliffe.net/resources/statistics/ |url-status=live }}</ref> !Число !Статистика |- | style="text-align: right;" |7,396 |приблизно языкув, котрыма говорят у світі на днешньый день |- | style="text-align: right;" |3,526 |ищи розробльованых товмачінь на нові языкы |- | style="text-align: right;" |1,274 |языкув из потовмаченыма фраґментами Біблії |- | style="text-align: right;" |1,726 |языкув из товмаченьом Нового Завіта |- | style="text-align: right;" |756 |языкув из повным товмачіньом Біблії (протестантського канона) |- | style="text-align: right;" |3,756 |языкув из якымись товмачінями Біблії |} {| class="wikitable" |+Товмачіня Біблії по русинськы<ref>{{Cite web |last=Ґамбаль |first=Богдан |date=3. 2. 2020 |title=«Най ся друкує!». Святе Писмо в русиньскым языку |url=https://www.lem.fm/naj-sya-drukuye-svyate-pismo-v-rusinskym-yazyku/ |publisher=lem.fm |ref=Gambal20 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Новый Завіт по-русинськы |date=27. мая 2025 |url=https://otcuznyna.com/novyj-zavit-po-rusynsky/ |publisher=[[Отцюзнина (журнал)|Журнал „Отцюзнина“]] |ref=Otcuznyna25 }}</ref> !Рук !Товмачіня !Авторы !Варіант русинського языка !Коментарі |- |1989 |''Илустрована библия младих'' |Михал Холошняй |[[Паноньско-русиньскый язык|паннонськый]] | |- |2006 |''Святе Писмо. Нови Завит'' |о. Тадей Войнович, Янко Рамач, Михал Рамач |[[Паноньско-русиньскый язык|паннонськый]] | |- |2019 |''Святе Писмо'' |Янко Рамач, Михал Рамач |[[Паноньско-русиньскый язык|паннонськый]] |Повноє товмачіня християнської Біблії |- | |''Євангеліє од Іоанна на русинському языкови'' |о. Франтішек Крайняк, Йосиф Кудзей |пряшувськый |Товмачіня из церьковнословянського языка |- |2024 |''Тетраєвангеліє'' | |пряшувськый | |- |2025 |''Новый Завіт''<ref>{{Cite web |last1=Медвідь |first1=Петро |author-link=Петро Медвідь |title=Велике торжество в Пряшові. Русины мають свій переклад Нового завіта |url=https://www.lem.fm/velike-torzhestvo-v-pryashovi-rusiny-mayut-svij-pereklad-novoho-zavita/ |publisher=[[ЛЕМ.fm]] |date=2025-11-15 |access-date=2026-09-16 }}</ref> | |пряшувськый | |- |2025 |Новый Завіт | |пудкарпатськый | |} == Археолоґічноє тай історичноє зглядованя == :'''''Головні статі:''''' ''[[Біблійна археолоґічна школа]], [[Історичность Біблії]], [[Реліґійно мотивована псевдоархеолоґія]]'' :'''''Скапчана статя:''''' ''[[Датованя Біблії]]'' [[Файл:JRSLM_300116_Tel_Dan_Stele_01.jpg|міні|Стела из Тел Дана у Ізраїльськум музеї. Уділена білым послідовность букв: ביתדוד]] [[Біблійна археолоґія]] тото пуддисципліна [[Археолоґія|археолоґії]], котра ся занимат и проливат світло на гебрейські писаня тай Новый Завіт.<ref>Caraher, Pettegrew (2019), p.&nbsp;19.</ref> Она ся хоснує про вызначіня способу жывота тай практик людий, котрі жыли у біблійські часы.<ref>Caraher, Pettegrew (2019), p.&nbsp;11.</ref> Є шырокый шпектрум інтерпретацій у сфері біблійної археолоґії.<ref>Mazar (2003), pp.&nbsp;85–87.</ref> Єдна из течій тото біблійный максималізм, котрый головно держит ся назора, ож булшина Старого Завіта закладена на історії, хоть и представлена через реліґійну призму свого часу. Подля історика Лестера Л.&nbsp;Ґрабба, є „мало, кідь обще є“ максималіштув у мейнстрімнуй науці.<ref name=":1">Grabbe (2017), p.&nbsp;36.</ref> Біблійный максималізм ся держит крайньов протилежностьов біблійного мінімалізма, котрый рахує Біблію твором чисто повыгнатьовым (5.&nbsp;сторуча&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е. и дале).<ref>Davies (2000), p.&nbsp;27.</ref> Подля Мері-Джоан Лейт, професоркы реліґійных штудій, многі мінімалішты іґноровали доказы давности гебрейського языка у Біблії тай мало ко из них бере до увагы археолоґічні доказы.<ref>Leith (2022), p.&nbsp;5.</ref> Булшина штудовачув Біблії тай археолоґув ся розміщувут даґде на шпектрови помежи сима двома крайностями.<ref name=":1" /><ref>Leith (2022), p.&nbsp;4.</ref> Юдаїштська Біблія/Старый Завіт, давні небіблійні тексты тай археолоґія пудпорувут датованя Бабілонської неволи 586.&nbsp;роком&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е.<ref>Leith (2022), p.&nbsp;1.</ref> Розкопкы у южнуй Юдеї указувут закономірность нищеня, котрый парує пуд неоассірійськоє спустошеня Юдеї пуд конець 8.&nbsp;стороча&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е тай 2&nbsp;Царі&nbsp;18:13.<ref>Leith (2022), p.&nbsp;6.</ref> У 1993.&nbsp;рокови у Тел Дані, археолоґ Аврагам Біран найшов фраґмент арамайського написа, стелу из Тел Дана, котра ся датує кунцьом 9.&nbsp;– зачатком 8.&nbsp;ст. и споминат „царя Ізраїля“ тай „дум Давыда“ („бет Давід“). Тото указує на вто, ож Давыд не годен быв быти угаданый у кунци 6.&nbsp;ст., тай на вто, ож царі Юдеї выводили свуй родовод уд когось, ко ся писав Давыд.<ref>Leith (2022), p.&nbsp;2.</ref> Айбо не є актуалного археолоґічного доказа екзістованя Царя Давыда, Соломона вадь Первого Храма у 10.&nbsp;ст.&nbsp;до.&nbsp;н.&nbsp;е., як тото описує Біблія.<ref>Leith (2022), pp.&nbsp;2–3.</ref> == Біблійный крітіцізм == [[Файл:Faculté_de_Médecine_Purpan_01.jpg|міні|Жан Аструк, котрого часто кличут „отцьом біблійного крітіцізма“, рельєф на Централнуй болници Тулузького універзитета]] : '''''Головні статі:''''' ''[[Біблійні штудії]], [[Біблійный крітіцізм]], [[Історичный крітіцізм]], [[Текстуалный крітіцізм]]'' Біблійный крітіцізм тото аналітичноє зглядованя Біблії ги текста, котроє нараблят из вопросами єї історії, авторства, датованя тай авторськых намірув. Ото не то самоє, што критика Біблії, котра є заявов против Біблії як жерела інформації вадь етичных приписув, тай не то самоє, што критика возможных товмацькых хыб.<ref>{{cite web |url=http://www.baptistlink.com/creationists/expondoerrossbinvi.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20021029221934/http://www.baptistlink.com/creationists/expondoerrossbinvi.htm |url-status=dead |archive-date=29 October 2002 |title=Expondo Os Erros Da Sociedade Bíblica Internacional |publisher=Baptistlink.com |year=2000 |access-date=13 January 2012 }}</ref> Біблійный крітіцізм учинив штудованя Біблії світськым, научным и май демократичным, што навхтема поміняло як челядь розуміє Біблію.<ref>Soulen, Soulen (2001), p.&nbsp;22.</ref> Біблія перестала ся держати сугубо реліґійным артефактом, а єї інтерпретація перестала быти ограниченов комунітов вірянув.<ref name=":2">Fishbane (1992), p.&nbsp;129.</ref> Майкел Фішбейн пише: „Сут тоты, ко видит десакралізацію Біблії серенчливым обстояньом про“ розвуй сучасного світа.<ref>Fishbane (1992), p.&nbsp;121.</ref> Про многых біблійный крітіцізм „упустив вонка жменю угроз“ християнськуй вірі; про другых ун „указав ся провалом, головно позад гани, ож діахронічноє, линійноє зглядованя годно пудкорити хотьякі звіданя тай проблемы, скапчані з інтерпретаційов“.<ref name=":3">Harrisville (2014), p.&nbsp;vii.</ref> Другі вірили, ож біблійный крітіцізм, кідь го брати „без його необґрунтованого высокомірства“, годен быти бізувным жерелом інтерпретації.<ref name=":3" /> Фішбейн рувнят біблійный крітіцізм из [[Йов (біблійный персонаж)|Йобом]] (Йовом), пророком, котрый розбив „корысливі візії ради май чесного перехода уд божественого ''текстуса'' ид людському“.<ref name=":2" /> Роджерсон каже: біблійный крітіцізм є услобожавучый про тых, ко хоче, обы віра їм была „розумно заоснована тай інтелектуално чесна“.<ref>Rogerson (2000), [[iarchive:oxfordcompaniont00hast/page/298|p.&nbsp;298]].</ref> == Ілустрації == Майґрандіозні середньовічні Біблії были [[Ілумінованый рукопис|ілуміноваными рукописами]], у котрых текст ся декоровав буквицями, краями (марґіналіями), мініатурныма ілустраціями. До 12.&nbsp;стороча булшина рукописув ся продуковала у монастырях про розміщеня у бібліотеці вадь на бештелунок богатого клієнта. Май великі манастырі часто мали скрипторії&nbsp;— окремі міста про монахув, котрі ся спеціалізовали у выробленьови рукописув, де „окремі малі комнаткы ся вділяли на переписованя книг; они ся розміщовали так, обы кажджый писарь мав си оболок, уходячый на монастырськый пішак.“<ref>Diringer (2013), [https://books.google.com/books?id=BOjCAgAAQBAJ&pg=PA208 p.&nbsp;208].</ref> На 14.&nbsp;стороча монахы у скрипторіях зачали брати д собі братув из варошськых скрипторіюв, а май у Парижі, Римі тай Нідерландах.<ref>De Hamel (1992), p.&nbsp;45.</ref> Жаданя на рукописы уросло было натулко, ож монашеські бібліотекы уже не могли го задоволнити, и зачали залучати у роботу світськых писарюв и ілумінаторув.<ref>De Hamel (1992), p.&nbsp;57.</ref> Тоты люде часто жыли близко коло монастыря и у подакотрых трафунках убирали ся ги монахы, кой заходили до монастыря, айбо могли йти собі гет у кунци дне.<ref>De Hamel (1992), p.&nbsp;65.</ref> Вызначный приклад ілумінованого рукописа тото Келлська книга, уроблена дас у 800.&nbsp;рокови, котра обсягує чотыри Єванґелія Нового Завіту вєдно из ушылиякыма вводныма текстами тай таблами. Рукопис „ся заганяв рубрикаторови, котрый додав цвітні наголовкы, буквиці, зазначкы и так дале; а товды&nbsp;— кідь книга ся мала ілустровати&nbsp;— она йшла ілумінаторови“.<ref>Diringer (2013), [https://books.google.com/books?id=BOjCAgAAQBAJ&pg=PA213 p.&nbsp;213].</ref> У трафунках рукописув, котрі йшли на комерцію, писаня „безсомнівно ся обговорьовало на зачаткови роботы межи клієнтом и писарьом (авадь писарьовым аґентом), айбо на тот момент, кой ся писаня заганяло ілумінаторови, уже ся не лишало міста про іновацію.“<ref>De Hamel (1992), p.&nbsp;60.</ref><gallery widths="200" heights="200"> Файл:Bible_chartraine_-_BNF_Lat116_f193.jpg|Біблія 1150.&nbsp;рока, из Скрипторія де Шартре, Христос из анґелами Файл:Blanche_of_Castile_and_King_Louis_IX_of_France.jpg|Біблія Бланкы Кастильської тай Лудовіка&nbsp;IX., 13.&nbsp;сторуча Файл:Maciejowski_Bible_Leaf_37_3.jpg|[[Біблія Мацєйовського]], лист&nbsp;37, 3.&nbsp;образчик, Абнер (у центрі у зеленому цурьови) заганят Мікола назад до Давыда. Файл:Jephthah's_daughter_laments_-_Maciejowski_Bible.JPG|Євтахова донька реве&nbsp;— [[Біблія Мацєйовського]] (Франція, дас&nbsp;1250) Файл:Whore-babylon-luther-bible-1534.jpg|Розфарблена верзія ілустрації Бабілонської блудниці из товмачіня Біблія Мартіна Лутера 1534.&nbsp;року Файл:Malnazar_-_Bible_-_Google_Art_Project.jpg|Арменська Біблія, 17.&nbsp;стороча, [[Ілумінованый рукопис|ілумінована]] Малназаром Файл:Foster_Bible_Pictures_0031-1.jpg|Утіканя из Содома и Гоморры, Біблія Фостера, 19.&nbsp;сторуча Файл:Kennicott_Bible_305r.l.jpg|Йону промыкат рыба, Перва Кеннікотська Біблія, 1476 </gallery> == Ґалерія == <gallery widths="200" heights="200" caption="Біблії"> Файл:Bibel_Kloster_Paleokastritsa.jpg|Стара Біблія из [[Ґреція|грецького]] монастыря Файл:Imperial_Bible.jpg|''Імперська Біблія'' вадь ''Віденські коронаційні Єванґелія'' из Відня, Австрія, дас&nbsp;1500 Файл:Kennicott_Bible.jpg|Перва Кеннікотська Біблія, 1476 Файл:A_religious_Baroque_Bible_-_7558.jpg|Барокова]] Біблія Файл:Lincoln_inaugural_bible.jpg|Біблія, на котруй присягав на своюй первуй інавґурації 16.&nbsp;президент [[Споєны Штаты Америцькы|США]] [[Абрагам Лінколн]] у&nbsp;році&nbsp;1861 Файл:Holy_Bible_The_Improved_Domestic_Bible_London_Schuyler_Smith_&_Co_1880_Maps.jpg|Ілустрована Біблія епохы [[Домова война в США|Громадянської войны]] в Америці Файл:Bible_and_Key_Divination.jpg|Мініатурна Біблія Файл:Bibel-1.jpg|Вікторіанська Біблія 1866.&nbsp;року Файл:Bizzell_Bible_Collection.jpg|Реґалы Біззеллської колекції Біблій у Біззеллськуй меморіалнуй бібліотеці, США Файл:Leonardo_da_Vinci_-_Annunciazione_(dettaglio).jpg|„Благовіщеня“ [[Леонардо да Вінчі|Леонарда да Вінчія]] (дас 1472–1475), на котрому [[Дїва Марія|Діва Марія]] читат Біблію </gallery> == Жерела == {{Refbegin|30em}} * {{cite book|last1=Aland|first1=Kurt|last2=Aland|first2=Barbara|title=The text of the New Testament : an introduction to the critical editions and to the theory and practice of modern textual criticism|url=https://archive.org/details/textofnewtestame0000alan_v4p7|date=1995|publisher=W.B. Eerdmans|location=Grand Rapids|isbn=978-0-8028-4098-1}} * {{cite book|editor-last1=Alter|editor-first1=Robert|editor-last2=Kermode|editor-first2=Frank|title=The Literary Guide to the Bible|year=1987|publisher=Harvard University Press|url=https://books.google.com/books?id=O4hYlvzWui8C|isbn=978-0-674-87531-9}} ** {{harvc|last=Savran|first=George|c=I and II Kings|year=1987|in1=Alter|in2=Kermode|ignore-err=no}} ** {{harvc|last=Rosenberg|first=Joel|c=I and II Samuel|year=1987|in1=Alter|in2=Kermode|ignore-err=no}} * {{cite book|last1=Aune|first1=David E.|title=The Blackwell Companion to The New Testament|date=22 January 2010|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-1894-4|url=https://books.google.com/books?id=ygcgn8h-jo4C|language=en}} * {{Cite book|last=Baden|first=Joel S.|title=The Composition of the Pentateuch: Renewing the Documentary Hypothesis|publisher=Yale University Press|year=2012|url=https://books.google.com/books?id=CYW7z9tFHisC&q=The+Composition+of+the+Pentateuch%3A+Renewing+the+Documentary+Hypothesis|series=Anchor Yale Reference Library|isbn=978-0-300-15264-7}} * {{Cite book|last=Bandstra|first=Barry L.|date=2009|orig-date=2004|title=Reading the Old Testament: an introduction to the Hebrew Bible|edition=4th|publisher=[[Wadsworth Cengage Learning]]|isbn=978-0-495-39105-0|oclc=244017850}} * {{cite book|last1=Barnstone|first1=Willis|title=The Restored New Testament: A New Translation with Commentary, Including the Gnostic Gospels Thomas, Mary, and Judas|date=12 October 2009|publisher=W. W. Norton & Company|isbn=978-0-393-06493-3|url=https://books.google.com/books?id=CakJchHfN1QC|language=en}} * {{cite journal|last1=Bartkowski|first1=John|title=Beyond Biblical Literalism and Inerrancy: Conservative Protestants and the Hermeneutic Interpretation of Scripture|url=https://archive.org/details/sim_sociology-of-religion_fall-1996_57_3/page/259|journal=Sociology of Religion|date=1996|volume=57|issue=3|pages=259–272|doi=10.2307/3712156|jstor=3712156}} * {{cite book|last1=Barton|first1=John|title=Understanding Old Testament Ethics: Approaches and Expectations|url=https://archive.org/details/understandingold0000bart|date=2003|publisher=Westminster John Knox Press|location=Louisville, Kentucky|isbn=978-0-664-22596-4}} * {{cite book|last1=Barton|first1=John|title=The Nature of Biblical Criticism|date=2007|publisher=Westminster John Knox Press|location=Louisville, Kentucky|isbn=978-0-664-22587-2|url=https://books.google.com/books?id=Vocz7rnZ0IwC}} * {{cite book|last1=Barton|first1=John|title=Holy Writings, Sacred Text: The Canon in Early Christianity|url=https://archive.org/details/holywritingssacr0000bart_f3t2|date=1998|publisher=Westminster John Knox Press|isbn=978-0-664-25778-1|edition=reprint}} * {{cite book|last=Barton|first=John|title=A History of the Bible: The Story of the World's Most Influential Book|url=https://archive.org/details/historyofbiblest0000bart|edition=illustrated|year=2019|publisher=Penguin|isbn=978-0-525-42877-0}} * {{cite book|last1=Beach|first1=Waldo|title=Christian Ethics in the Protestant Tradition|url=https://archive.org/details/christianethicsi0000beac|date=1988|publisher=John Knox Press|isbn=978-0-8042-0793-5}} * {{cite book|last=Beekes|first=R. S. P.|title=Etymological Dictionary of Greek|year=2009|publisher=Brill|location=Leiden and Boston}} * {{cite book|last1=Black|first1=David Alan|title=New Testament Textual Criticism: A Concise Guide|url=https://archive.org/details/newtestamenttext00blac|date=1994|publisher=Baker Academic|isbn=978-0-8010-1074-3|edition=illustrated}} * {{cite book|last1=Blass|first1=Friedrich W.|last2=Thackeray|first2=Henry St. John|author-link2=Henry St. John Thackeray|title=Grammar of New Testament Greek|date=29 August 2008|publisher=Wipf and Stock Publishers|isbn=978-1-7252-2324-0|url=https://books.google.com/books?id=akD7DwAAQBAJ|language=en}} * {{cite journal|last=Blocher|first=Henri|title=Helpful or Harmful? The "Apocrypha" and Evangelical Theology|journal=European Journal of Theology|volume=13|issue=2|year=2004|pages=81–90}} * {{cite book|last=Brake|first=Donald L.|title=A visual history of the English Bible: the tumultuous tale of the world's bestselling book|year=2008|publisher=Baker Books|location=Grand Rapids, MI|isbn=978-0-8010-1316-4|url=https://archive.org/details/visualhistoryofe00brak/page/29}} * {{cite book|last1=Brock|first1=Sebastian|title=The Bible in the Syriac Tradition|date=1988|publisher=St. Ephrem Ecumenical Research Institute}} * {{cite encyclopedia|last=Bromiley|first=Geoffrey W.|title=The International Standard Bible Encyclopedia: Q–Z|year=1995|publisher=Wm. B. Eerdmans|isbn=978-0-8028-3784-4}} * {{cite journal|last=Brown|year=1997|first=Peter|title=''SO Debate'': The World of Late Antiquity Revisited|journal=Symbolae Osloenses|volume=72|issue=1|pages=5–30|issn=1502-7805|doi=10.1080/00397679708590917|url=https://www.academia.edu/37604019|access-date=25 April 2022|archive-date=25 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220425223626/https://www.academia.edu/37604019|url-status=live}} * {{cite book|last=Brown|first=Raymond E.|date=2010|orig-date=1997|title=An Introduction to the New Testament|url=https://archive.org/details/introductiontone0000brow_o1d8|series=[[Anchor Bible Series|The Anchor Yale Bible Reference Library]]|publisher=[[Yale University Press]]|isbn=978-0-300-14016-3|oclc=762279536}} * {{cite book|last=Bruce|first=Frederick|title=The Canon of Scripture|url=https://archive.org/details/canonofscripture0000bruc|publisher=IVP Academic|location=Downers Grove, Illinois|year=1988|isbn=978-0-8308-1258-5}} * {{cite book|last=Brunner|first=Emil|title=The Divine Imperative: A Study in Christian Ethics|url=https://books.google.com/books?id=cmitRbD4V_MC&pg=PA494|year=2002|publisher=James Clarke & Co.|isbn=978-0-7188-9045-2}} * {{cite journal|last=Campbell|first=AF|title=Book Review: The Old Testament in Aotearoa New Zealand|url=https://archive.org/details/pacifica_2000_13_1-3/page/336|journal=Pacifica|year=2000|volume=13|issue=3|pages=336–338|doi=10.1177/1030570X0001300307|s2cid=149090942}} * {{cite book|author1-last=Caraher|author1-first=William R.|author2-last=Pettegrew|author2-first=David K.|title=The Oxford Handbook of Early Christian Archaeology|year=2019|publisher=Oxford University Press|edition=illustrated|editor1-last=Pettegrew|editor1-first=David K.|editor2-last=Caraher|editor2-first=William R.|editor3-last=Davis|editor3-first=Thomas W.|chapter=Introduction|isbn=978-0-19-936904-1}} * {{cite book|last1=Carmy|first1=Shalom|last2=Shatz|first2=David|editor1-last=Frank|editor1-first=Daniel H.|editor2-last=Learnman|editor2-first=Oliver|title=History of Jewish Philosophy|date=2003|publisher=Routledge|location=London|chapter=The Bible as a Source for Philosophical Reflection}} * {{Cite book|last=Carr|first=David McLain|title=An introduction to the Old Testament: sacred texts and imperial contexts of the Hebrew Bible|url=https://archive.org/details/introductiontool0000carr|date=2010|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4443-1995-8}} * {{cite book|title=The Formation of the Hebrew Bible: A New Reconstruction|url=https://archive.org/details/formationofhebre0000carr|last=Carr|first=David M.|year=2011|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-990820-2}} * {{cite book|last1=Coogan|first1=Michael David|title=A Brief Introduction to the Old Testament: The Hebrew Bible in Its Context|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-533272-8|url=https://books.google.com/books?id=2rxBAQAAIAAJ|language=en}} * {{cite book|last=Crislip|year=2005|first=Andrew T.|title=From Monastery to Hospital: Christian Monasticism & the Transformation of Health Care in Late Antiquity|publisher=University of Michigan Press|place=Ann Arbor|isbn=978-0-472-11474-0|url={{googlebooks|r90OUzO9AP8C|plainurl=y}}}} * {{cite book|title=The Oxford dictionary of the Christian Church|url=https://archive.org/details/oxforddictionary0000unse_f0e0|editor-last1=Cross|editor-first1=F. L.|editor-last2=Livingstone|editor-first2=E. A.|date=2005|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-280290-3|edition=3rd rev.|doi=10.1093/acref/9780192802903.001.0001}} * {{cite journal|last=Davies|first=Philip|title=What separates a minimalist from a maximalist? Not much|journal=Biblical Archaeology Review|volume=26|issue=2|year=2000}} * {{cite book|last=De Hamel|first=Christopher|title=Medieval Craftsmen: Scribes and Illuminations|url=https://archive.org/details/scribesilluminat0000deha|location=Buffalo|publisher=University of Toronto|date=1992|isbn=978-0-8020-7707-3}} * {{cite book|last=Dever|first=William|title=Who Were the Early Israelites and Where Did They Come from?|location=Grand Rapids, Michigan|publisher=William B. Eerdmans Publishing Company|date=2003|isbn=978-0-8028-0975-9|title-link=Who Were the Early Israelites and Where Did They Come from?}} * {{cite book|last1=Diringer|first1=David|title=The Book Before Printing: Ancient, Medieval and Oriental|date=17 January 2013|publisher=Courier Corporation|isbn=978-0-486-14249-4|url=https://books.google.com/books?id=BOjCAgAAQBAJ|language=en}} * {{cite book|last1=Dorival|first1=Gilles|last2=Harl|first2=Marguerite|last3=Munnich|first3=Olivier|title=La Bible grecque des Septante : du judaïsme hellénistique au christianisme ancien|url=https://archive.org/details/labiblegrecquede0000dori|date=1988|publisher=Editions du Cerf|location=Paris|isbn=978-2-204-02821-9}} * {{cite book|last1=Duff|first1=Jeremy|last2=Wenham|first2=John William|title=The Elements of New Testament Greek|date=14 April 2005|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-75551-1|url=https://books.google.com/books?id=-YT1IjEjmDkC|language=en}} * {{cite book|last=Ewert|first=David|title=A General Introduction to the Bible: From Ancient Tablets to Modern Translations|date=11 May 2010|publisher=Zondervan|isbn=978-0-310-87243-6}} * {{cite book|editor-last1=Fahlbusch|editor-first1=E.|editor-last2=Bromiley|editor-first2=G. W.|title=The encyclopedia of Christianity|volume=4(P–Sh)|date=2004|publisher=Wm. B. Eerdmans|isbn=978-0-8028-2416-5}} * {{cite book|last1=Fishbane|first1=Michael|title=The Garments of Torah, Essays in Biblical Hermeneutics|year=1992|publisher=Indiana University Press|isbn=978-0-253-11408-2}} * {{cite book|last=Fitzmeyer|first=Joseph A.|title=Responses to 101 questions on the Dead Sea scrolls|url=https://archive.org/details/responsesto101qu0000fitz|year=1992|publisher=Paulist Press|isbn=978-0-8091-3348-2}} * {{cite book|last1=Flinn|first1=Frank K.|title=Encyclopedia of Catholicism|date=2007|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-8160-7565-2|url=https://books.google.com/books?id=gxEONS0FFlsC|language=en}} * {{cite book|first1=Mary|last1=Fonseca|title=Weekend Getaways in Louisiana|publisher=Pelican Publishing|year=1996|isbn=978-1-4556-1398-4|url=https://books.google.com/books?id=DGfg8QoWY_EC|access-date=11 February 2020|archive-date=11 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201211135118/https://books.google.com/books?id=DGfg8QoWY_EC&q=%22Bible+Museum%22+Biedenharn&pg=PA249|url-status=live}} * {{cite journal|last1=Fox|first1=Michael V.|title=Ethics and Wisdom in the Book of Proverbs|journal=Hebrew Studies|date=2007|volume=48|pages=75–88|jstor=27913833|doi=10.1353/hbr.2007.0028|s2cid=201749265}} * {{cite journal|last=Gaster|first=M.|title=A Samaritan Book of Joshua|journal=The Living Age|volume=258|year=1908|url=https://books.google.com/books?id=HbYxAQAAMAAJ|access-date=5 January 2019}} * {{cite book|last=Geisler|first=Norman L.|title=Inerrancy|url=https://archive.org/details/inerrancy0000unse|date=1980|publisher=Zondervan Pub. House|location=Grand Rapids, Mich.|isbn=978-0-310-39281-1}} * {{cite book|last1=Geisler|first1=Norman L.|title=A general introduction to the Bible|date=1986|publisher=Moody Press|location=Chicago|isbn=978-0-8024-2916-2|edition=Rev. and expanded}} * {{cite book|last1=Gerber|first1=William|title=Nuggets of Wisdom from Great Jewish Thinkers: From Biblical Times to the Present|date=1994|publisher=Rodopi|isbn=978-90-5183-727-8|url=https://books.google.com/books?id=DygOmktEvFMC|language=en}} * {{cite book|last1=Gericke|first1=Jaco|title=The Hebrew Bible and Philosophy of Religion|url=https://archive.org/details/hebrewbiblephilo0000geri_r0k3|date=2012|publisher=Society of Biblical Literature|location=Atlanta, Georgia|isbn=978-1-58983-707-2}} * {{cite book|last1=Gomes|first1=Alan W.|title=Unitarian Universalism|date=15 December 2009|publisher=Zondervan Academic|isbn=978-0-310-86454-7|url=https://books.google.com/books?id=NhI2o_3hfwAC|language=en}} * {{cite journal|last=Goshen-Gottstein|first=M. H.|title=The Aleppo Codex and the Rise of the Massoretic Bible Text|journal=The Biblical Archaeologist|volume=42|issue=3|year=1979|pages=145–163|publisher=University of Chicago Press|doi=10.2307/3209386|jstor=3209386|s2cid=188037600}} * {{cite book|first=Lester L.|last=Grabbe|title=Ancient Israel: What Do We Know and How Do We Know It?: Revised Edition|url=https://books.google.com/books?id=4lzyDQAAQBAJ&pg=PA36|date=23 February 2017|publisher=Bloomsbury Publishing|isbn=978-0-567-67044-1}} * {{Cite book|last1=Gravett|first1=Sandra L.|last2=Bohmbach|first2=Karla G.|last3=Greifenhagen|first3=F. V.|last4=Polaski|first4=Donald C.|title=An introduction to the Hebrew Bible: a thematic approach|url=https://archive.org/details/introductiontohe0000unse_t6r6|date=2008|publisher=[[Westminster John Knox Press]]|isbn=978-0-664-23030-2|oclc=196303211|ref={{harvid|Gravett et al.|2008}}}} * {{Cite book|last=Greifenhagen|first=Franz V.|title=Egypt on the Pentateuch's Ideological Map|publisher=Bloomsbury|year=2003|url=https://books.google.com/books?id=r1evAwAAQBAJ&pg=PA207|isbn=978-0-567-39136-0}} * {{Cite book|last=Grudem|first=Wayne|url=https://books.google.com/books?id=moZrzQEACAAJ|title=Systematic Theology: An Introduction to Biblical Doctrine|publisher=[[Zondervan]]|year=2020|isbn=978-0-310-51797-9|edition=Second|location=Grand Rapids, MI|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230719025547/https://books.google.com/books?id=moZrzQEACAAJ|archive-date=19 July 2023|url-status=live}} * {{cite journal|last1=Gurry|first1=Peter J.|title=The Number of Variants in the Greek New Testament: A Proposed Estimate|journal=New Testament Studies|date=January 2016|volume=62|issue=1|pages=97–121|doi=10.1017/S0028688515000314|s2cid=170822522|url=https://www.repository.cam.ac.uk/handle/1810/250445}} * {{cite book|last=Harper|year=2013|first=Kyle|title=From Shame to Sin: The Christian Transformation of Sexual Morality in Late Antiquity|publisher=Harvard University Press|place=Cambridge, MA|isbn=978-0-674-07277-0|url={{googlebooks|oBipdkvxpGwC|plainurl=y}}}} * {{cite book|last1=Harris|first1=Stephen L.|title=Understanding the Bible : a reader's introduction|url=https://archive.org/details/understandingbib0000harr_w2l8|date=1985|publisher=Mayfield Pub. Co|location=Palo Alto, Calif.|isbn=978-0-87484-696-6}} * {{Cite book|last1=Harris|first1=Stephen L.|first2=Robert Leonard|last2=Platzner|title=The Old Testament: an introduction to the Hebrew Bible|date=2008|orig-date=2003|publisher=[[McGraw-Hill Higher Education]]|isbn=978-0-07-299051-5|edition=2nd|oclc=166317501}} * {{cite book|last1=Harrisville|first1=Roy A.|title=Pandora's Box Opened: An Examination and Defense of Historical-Critical Method and Its Master Practitioners|year=2014|publisher=Eerdmans|isbn=978-0-8028-6980-7}} * {{cite book|title=A History of Biblical Interpretation, Vol. 2: The Medieval Though the Reformation Periods|editor1-last=Hauser|editor1-first=Alan J.|editor2-last=Watson|editor2-first=Duane F.|editor3-last=Kaufman|editor3-first=Schuyler|year=2003|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing|isbn=978-0-8028-4274-9}} * {{Cite book|first=Christine Elizabeth|last=Hayes|title=Introduction to the Bible|date=2012|series=Open Yale Courses|publisher=[[Yale University Press]]|isbn=978-1-283-65655-9|oclc=817828470}} * {{cite book|author1-last=Hendel|author1-first=Ronald|author2-last=Joosten|author2-first=Jan|title=How Old Is the Hebrew Bible?: A Linguistic, Textual, and Historical Study|year=2018|publisher=Yale University Press|edition=unabridged|isbn=978-0-300-23488-6}} * {{cite book|last=Henshaw|first=T.|title=The Writings: The Third Division of the Old Testament Canon|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|date=1963|url=https://archive.org/details/writingsthirddiv0000hens/mode/2up}} * {{cite book|last1=Heschel|first1=Abraham Joshua|title=The Prophets|url=https://archive.org/details/prophets0000hesc_y4z7|date=2001|publisher=Perennial|location=New York|isbn=978-0-06-093699-0|edition=1st Perennial classics}} * {{cite book|last=Hoffmeier|first=James K.|title=Israel in Egypt: The Evidence for the Authenticity of the Exodus Tradition|url=https://archive.org/details/israelinegyptevi0000jame_d2j0|publisher=Oxford University Press|year=1999|edition=illustrated, revised|isbn=978-0-19-513088-1}} * {{cite book|editor1-last=Homolka|editor1-first=Walter|editor2-last=Jacob|editor2-first=Walter|editor3-last=Chorin|editor3-first=Tovia Ben|title=Die Lehren des Judentums nach den Quellen / 1.|date=1999|publisher=Knesebeck|location=München|isbn=978-3-89660-058-5|edition=Verband der Deutschen Juden}} * {{cite book|last=Humphrey|first=Edith M.|title=Scripture and Tradition|date=15 April 2013|publisher=Baker Books|isbn=978-1-4412-4048-4}} * {{cite book|last1=Hunter|first1=Archibald Macbride|title=Introducing the New Testament|date=1972|publisher=SCM Press|isbn=978-0-334-00696-1|url=https://books.google.com/books?id=y7qKHAAACAAJ|language=en}} * {{cite book|last1=Johnson|first1=Paul|title=History of Christianity|date=2012|publisher=Simon and Schuster|isbn=978-1-4516-8851-1}} * {{cite book|last1=Kelly|first1=J. N. D.|title=Early Christian Doctrines|date=20 November 2000|publisher=A&C Black|isbn=978-0-8264-5252-8|url=https://books.google.com/books?id=UivDgM0WywoC|language=en}} * {{cite book|last=Kraus|first=Hans-Joachim|title=Psalms 1–59: A continental commentary|volume=1|publisher=Fortress Press|year=1993|isbn=978-1-4514-0936-9}} * {{cite book|last=Kraus|first=Matthew A|title=Jewish, Christian, and Classical Exegetical Traditions in Jerome's Translation of the Book of Exodus: Translation Technique and the Vulgate|url=https://archive.org/details/jewishchristianc0000krau|year=2017|publisher=Brill|chapter=The Critical Use of the Septuagint and Versions|isbn=978-90-04-34300-9|ref={{sfnref|Krauss|2017}}}} * {{cite book|last=Lavidas|first=Nikolaos|title=The Diachrony of Written Language Contact: A Contrastive Approach|publisher=Brill|year=2021|isbn=978-90-04-50356-4}} * {{Cite book|last=Lim|first=Timothy H.|title=The Dead Sea Scrolls: a very short introduction|date=2017|orig-date=2005|edition=2nd|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-877952-0|oclc=978451657|lccn=2016953719}} * {{cite journal|last1=Leith|first1=Mary Joan Winn|title=Biblical Israel: History and Historiography to 586 BCE|url=https://www.academia.edu/45001883|journal=The State of Jewish Studies in the Twenty-First Century, Carl Ehrlich, ed. (Berlin/New York: De Gruyter) in Press|access-date=23 February 2022|format=PDF|ref={{sfnref|Leith|2022}}}} * {{cite book|last1=Lightfoot|first1=Neil R.|title=How We Got the Bible|date=July 2003|publisher=Baker Books|isbn=978-0-8010-1252-5|url=https://books.google.com/books?id=89oz-U-JJ0sC|language=en}} * {{cite book|last=Marcos|first=Natalio Fernández|title=The Septuagint in context : introduction to the Greek version of the Bible|url=https://archive.org/details/septuagintincont0000fern|year=2000|publisher=Brill|isbn=978-90-04-11574-3}} * {{cite book|last=Mazar|first=Amihai|chapter=Remarks on Biblical Traditions and Archaeological Evidence Concerning Early Israel|title=Symbiosis, Symbolism, and the Power of the Past. Canaan, Ancient Israel, and Their Neighbors from the Late Bronze Age Through Roman Palestina|year=2003|pages=85–98|publisher=Pennsylvania State University Press|isbn=978-1-57506-081-1|url=https://books.google.com/books?id=yJVpAAAAMAAJ}} * {{cite book|last=McDonald|first=Lee Martin|title=The Oxford Handbook of the Apocrypha|year=2021|publisher=Oxford University Press|editor-last=Oegema|editor-first=Gerbern S.|chapter=A Canonical History of the Old Testament Apocrypha|isbn=978-0-19-068964-3}} * {{cite book|last1=McLay|first1=Tim|title=The use of the Septuagint in New Testament research|url=https://archive.org/details/useofseptuaginti0000mcla|date=2003|publisher=W.B. Eerdmans Pub. Co|location=Grand Rapids, Mich.|isbn=978-0-8028-6091-0}} * {{cite book|last1=Mears|first1=Henrietta C.|title=What the Bible is All About Visual Edition|date=5 February 2007|publisher=Gospel Light Publications|isbn=978-0-8307-4329-2|url=https://books.google.com/books?id=m2Lz7iwklhAC|language=en}} * {{cite journal|last1=Metzger|first1=Bruce M.|title=Literary Forgeries and Canonical Pseudepigrapha|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-biblical-literature_1972-03_91_1/page/3|journal=Journal of Biblical Literature|date=1972|volume=91|issue=1|pages=3–24|doi=10.2307/3262916|jstor=3262916}} * {{cite journal|author1-last=Metzger|author1-first=David|author2-last=Katz|author2-first=Steven B.|title=The 'Place' of Rhetoric in Aggadic Midrash|journal=College English|volume=72|issue=6|publisher=National Council of Teachers of English|year=2010|pages=638–653|doi=10.58680/ce201011553|jstor=20749307|url=https://digitalcommons.odu.edu/english_fac_pubs/18|ref={{sfnref|Metzger & Katz|2010}}|archive-date=8 July 2024|access-date=17 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240708085814/https://digitalcommons.odu.edu/english_fac_pubs/18/|url-status=live}} * {{cite book|last1=Mittleman|first1=Alan L.|title=A Short History of Jewish Ethics: Conduct and Character in the Context of Covenant|date=2012|publisher=Wiley-Blackwell|location=Chichester, West Suffix|isbn=978-1-4051-8942-2}} * {{cite journal|last=Mowry|first=Lucetta|title=The Early Circulation of Paul's Letters|journal=Journal of Biblical Literature|volume=63|issue=2|year=1944|pages=73–86|doi=10.2307/3262644|jstor=3262644|url=https://www.jstor.org/stable/3262644}} * {{cite book|last=Nahkola|first=Aulikki|editor1-last=Jarick|editor1-first=John|chapter=The ''Memoires'' of Moses and the Genesis of Method in Biblical Criticism: Astruc's Contribution|title=Sacred Conjectures: The Context and Legacy of Robert Lowth and Jean Astruc|url=https://archive.org/details/sacredconjecture0000unse|year=2007|publisher=T&T Clark|isbn=978-0-567-02932-4}} * {{Cite book|last=Newsom|first=Carol Ann|title=The Self as Symbolic Space: Constructing Identity and Community at Qumran|publisher=Brill|year=2004|url=https://books.google.com/books?id=j3g7dwFK81IC|isbn=978-90-04-13803-2}} * {{cite journal|last1=Orsini|first1=Pasquale|last2=Clarysse|first2=Willy|title=Early New Testament Manuscripts and Their Dates|url=https://archive.org/details/ephemerides-theologicae-lovanienses_2012-12_88_4/page/443|journal=Ephemerides Theologicae Lovanienses|date=2012|volume=88|issue=4|pages=443–474|doi=10.2143/ETL.88.4.2957937}} * {{cite book|author-last=Pace|author-first=Sharon|editor1-last=Chapman|editor1-first=Stephen B.|editor2-last=Sweeney|editor2-first=Marvin A.|title=The Cambridge Companion to the Hebrew Bible/Old Testament|url=https://archive.org/details/cambridgecompani0000unse_u6y8|date=2016|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-88320-7|edition=illustrated|chapter=17 Deuterocanonical/Apocryphal books}} * {{Cite book|author1-first=David C.|author1-last=Parker|date=2013|chapter=The New Testament text and versions|pages=412–454|editor-first1=James Carleton|editor1-last=Paget|editor2-first=Joachim|editor2-last=Schaper|title=Volume 1: From the Beginnings to 600|series=The New Cambridge History of the Bible|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-85938-7|oclc=774213683}} * {{cite journal|last=Phillips|first=Kim|title=The Masora Magna of two biblical fragments from the Cairo Genizah, and the unusual practice of the scribe behind the Leningrad Codex|year=2016|journal=The Tyndale Bulletin|volume=67|issue=2|doi=10.17863/CAM.11381|s2cid=165565008}} * {{cite journal|last=Phillips|first=Thomas E.|title=The Genre of Acts: moving toward a consensus?|journal=Currents in Biblical Research|volume=4|issue=3|year=2006|pages=365–396|doi=10.1177/1476993X06064629|s2cid=145271094}} * {{cite journal|last=Porter|first=Stanley E.|title=Early Apocryphal Non-Gospel Literature and the New Testament Text|journal=Journal of Greco-Roman Christianity and Judaism|volume=8|issue=12|year=2011|pages=192–98|url=http://www.jgrchj.net/volume8/JGRChJ8-9_Porter.pdf|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.jgrchj.net/volume8/JGRChJ8-9_Porter.pdf|archive-date=9 October 2022|url-status=live}} * {{cite book|last1=Price|first1=Charles|title=Becoming Rasta: Origins of Rastafari Identity in Jamaica|date=2009|publisher=NYU Press|isbn=978-0-8147-6768-9|url=https://books.google.com/books?id=OC399TZD2BwC|language=en}} * {{cite book|last1=Reinhartz|first1=Adele|editor1-last=Dell|editor1-first=Katharine J.|title=The Biblical World|date=2021|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-39255-2|edition=2, illustrated|chapter=2, The Apocrypha and Pseudepigrapha}} * {{cite book|last1=Rezetko|first1=Robert|last2=Young|first2=Ian|title=Historical Linguistics and Biblical Hebrew Steps Toward an Integrated Approach|year=2014|publisher=SBL Press|isbn=978-1-62837-046-1}} * {{cite book|last1=Rice|first1=John R.|title=Our God-breathed Book: The Bible|date=1969|publisher=Sword of the Lord Publishers|isbn=978-0-87398-628-1|url=https://books.google.com/books?id=4Z_h1Q-iBvwC|language=en}} * {{cite book|title=The Bible: A Very Short Introduction|url=https://archive.org/details/bibleveryshortin0000rich|last=Riches|first=John|year=2000|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-285343-1}} * {{cite book|last1=Robinson|first1=George|title=Essential Torah : a complete guide to the five books of Moses|url=https://archive.org/details/essentialtorahco00robi|date=2006|publisher=Schocken Books|location=New York|isbn=978-0-307-48437-6|edition=1st}} * {{cite book|translator-last=Rodkinson|translator-first=Michael L.|title=The Babylonian Talmud, Vol. 7 of 9: Tract Baba Bathra (Last Gate)|publisher=Forgotten Books|year=2008|orig-date=1918|isbn=978-1-60506-736-0|url=https://books.google.com/books?id=9NUejG2IGPMC|language=en|ref={{sfnref|Rodkinson|2008}}}} * {{Cite book|last=Rogerson|first=J. W.|author-link=John W. Rogerson|date=2005|orig-date=1999|url=http://archive.org/details/J.w.Rogerson-AnIntroductionToTheBibleRevisedEdition|title=An Introduction to the Bible: Revised Edition|publisher=[[Equinox Publishing (Sheffield)|Equinox Publishing]]|language=English}} * {{cite book|last1=Rogerson|first1=J. W.|editor1-last=Mason|editor1-first=Alistair|editor2-last=Hastings|editor2-first=Adrian|editor3-last=Hastings|editor3-first=Ed|editor4-last=Pyper|editor4-first=Hugh|title=The Oxford Companion to Christian Thought|year=2000|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-860024-4|chapter=Higher criticism|url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont00hast}} * {{cite book|last1=Rossel|first1=Seymour|title=The Torah: Portion by Portion|date=2007|publisher=Torah Aura Productions|isbn=978-1-891662-94-2|url=https://books.google.com/books?id=AzZlANCOIRgC|language=en}} * {{cite book|last1=Royce|first1=James R.|editor-last1=Ehrman|editor-first1=Bart|editor-last2=Holmes|editor-first2=Michael W.|title=The Text of the New Testament in Contemporary Research: Essays on the Status Quaestionis|date=2013|publisher=Brill|isbn=978-90-04-23604-2|edition=Revised second|chapter=Scribal tendencies in the transmission of the text of the new testament}} * {{cite journal|last1=Rüger|first1=Hans Peter|title=The Extent of the Old Testament Canon1|url=https://archive.org/details/sim_bible-translator_1989-07_40_3/page/301|journal=The Bible Translator|date=July 1989|volume=40|issue=3|pages=301–308|doi=10.1177/026009358904000301|s2cid=164995721}} * {{cite book|title=The Wiley Blackwell Companion to World Christianity|editor-last1=Sanneh|editor-first1=Lamin|editor-last2=McClymond|editor-first2=Michael|year=2016|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-118-55604-7}} * {{cite book|last1=Schaff|first1=Philip|title=Ante-Nicene Fathers|date=1885|url=https://ccel.org/ccel/schaff/anf04/anf04.|volume=IV|archive-date=16 March 2022|access-date=16 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220316200134/https://ccel.org/ccel/schaff/anf04/anf04.|url-status=live}} * {{cite book|last1=Schwarz|first1=Leo Walder|last2=Baron|first2=Salo Wittmayer|title=Great Ages and Ideas of the Jewish People|date=1956|publisher=Random House|isbn=978-0-394-60413-8|url=https://books.google.com/books?id=rXUGAQAAIAAJ|language=en}} ** {{harvc|first=Yehezkel|last=Kaufmann|c=Israel In Canaan|in1=Schwarz|in2=Baron|year=1956|anchor-year=1956a}} ** {{harvc|first=Yehezkel|last=Kaufmann|c=The Age of Prophecy|in1=Schwarz|in2=Baron|year=1956|anchor-year=1956b}} * {{cite book|last1=Segal|first1=Alan|title=Life After Death: A History of the Afterlife in Western Religion|date=23 June 2010|publisher=Crown Publishing Group|isbn=978-0-307-87473-3|url=https://books.google.com/books?id=owd9zig7i1oC|language=en}} * {{cite book|last1=Soulen|first1=Richard N.|last2=Soulen|first2=R. Kendall|title=Handbook of Biblical Criticism|year=2001|edition=Third|publisher=Westminster John Knox Press|url=https://archive.org/details/handbookofbiblic0000soul_z2x8|isbn=978-0-664-22314-4}} * {{cite book|last1=Souryal|first1=Sam S.|title=Ethics in Criminal Justice: In Search of the Truth|date=2015|publisher=Routledge|location=New York|isbn=978-0-323-28091-4|edition=6th}} * {{cite book|last=Steinsaltz|first=Adin|title=The Essential Talmud|publisher=Basic Books|year=2009|isbn=978-0-7867-3541-9}} * {{cite book|author1-last=Stuckenbruck|author1-first=Loren T.|author2-last=Erho|author2-first=Ted M.|editor1-last=Maeir|editor1-first=Aren M.|editor2-last=Magness|editor2-first=Jodi|editor3-last=Schiffman|editor3-first=Lawrence|title='Go Out and Study the Land' (Judges 18:2): Archaeological, Historical and Textual Studies in Honor of Hanan Eshel|date=2011|publisher=Brill|isbn=978-90-04-20268-9|edition=illustrated|chapter=Book of Enoch and the Ethiopian manuscript tradition: New Data|ref={{sfnref|Stuckenbruck & Erho|2011}}}} * {{cite book|last1=Swenson|first1=Kristin|title=A Most Peculiar Book: The Inherent Strangeness of the Bible|date=2021|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-065173-2|url=https://books.google.com/books?id=5xQOEAAAQBAJ}} * {{cite book|last1=Tov|first1=Emanuel|title=Textual Criticism of the Hebrew Bible|url=https://archive.org/details/textualcriticism0000tove_g3e6|date=2001|publisher=Uitgeverij Van Gorcum|isbn=978-90-232-3715-0|edition=illustrated}} * {{cite book|last1=Ulrich|first1=Eugene|date=2013|chapter=The Old Testament text and its transmission|pages=83–104|editor1-first=James Carleton|editor1-last=Paget|editor1-link=James Carleton Paget|editor2-first=Joachim|editor2-last=Schaper|title=Volume 1: From the Beginnings to 600|series=The New Cambridge History of the Bible|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-85938-7|oclc=774213683}} * {{Cite book|first1=James C.|last1=VanderKam|first2=Peter W.|last2=Flint|title=The meaning of the Dead Sea scrolls: their significance for understanding the Bible, Judaism, Jesus, and Christianity|date=2013|orig-date=2002|publisher=[[HarperCollins]]|url=https://books.google.com/books?id=SBMXnB4CRpUC|isbn=978-0-06-224330-0|edition=E-book|oclc=856526599}} * {{cite book|last1=Wallace|first1=Daniel B.|title=Greek Grammar Beyond the Basics: An Exegetical Syntax of the New Testament|date=1996|publisher=Zondervan|url=https://books.google.com/books?id=SfglAQAAIAAJ|isbn=978-0-310-37340-7}} * {{cite journal|last=Wallace|first=Daniel B.|title=Challenges in New Testament textual criticism for the twenty-first century|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-evangelical-theological-society_2009-03_52_1/page/79|journal=Journal of the Evangelical Theological Society|volume=52|issue=1|year=2009|pages=79–100}} * {{cite book|last1=Walzer|first1=Michael|title=In God's Shadow: Politics in the Hebrew Bible|url=https://archive.org/details/ingodsshadowpoli0000walz|date=2012|publisher=Yale University Press|location=New Haven, Connecticut|isbn=978-0-300-18044-2}} * {{cite book|last=Wegner|first=Paul|title=The Journey From Texts to Translations|year=1999|url=https://books.google.com/books?id=kkVFOTsBOAEC&q=%22Masoretes+inherited%22|publisher=Baker Academic|isbn=978-0-8010-2799-4}} * {{cite book|last1=Wegner|first1=Paul D.|title=A Student's Guide to Textual Criticism of the Bible: Its History, Methods and Results|date=2006|publisher=InterVarsityPress|isbn=978-0-8308-2731-2|edition=illustrated}} * {{cite book|last1=Wells|first1=Preston B.|title=The Story of the English Bible|date=1911|publisher=Pentecostal Publishing Company}} * {{cite book|magazine=Quaker Life|title=Apocrypha : What's that?|volume=11|date=1970|publisher=Friends United Press|last=Williams|first=Melvin G.|url=https://books.google.com/books?id=CA3nAAAAMAAJ}} * {{cite book|last=Wright|first=Kevin J.|title=The Christian travel planner|year=2008|publisher=Thomas Nelson|isbn=978-1-4016-0374-8|url=https://books.google.com/books?id=onBZhX0H9YkC|access-date=11 February 2020|archive-date=11 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201211134937/https://books.google.com/books?id=onBZhX0H9YkC&q=the+great+passion+play+arkansas+eureka+springs&pg=PA327|url-status=live}} * {{cite book|last=Wright|first=N. T.|title=The Last Word: Scripture and the Authority of God – Getting Beyond the Bible Wars|url=https://archive.org/details/lastwordscriptur0000wrig|publisher=HarperCollins|date=2005|isbn=978-0-06-087261-8}} * {{cite journal|last=Young|first=Ian|title=What do we actually know about ancient Hebrew|journal=Australian Journal of Jewish Studies|volume=27|year=2013|pages=11–31}} * {{cite book|last1=Zuck|first1=Roy B.|title=Basic Bible interpretation|url=https://archive.org/details/basicbibleinterp0000zuck_j3p1|date=1991|publisher=Victor Books|location=Wheaton, Ill.|isbn=978-0-89693-819-9}} {{Refend}} == Референції == {{Reflist|30em}} [[Катеґорія:Христианска литература]] 239oaa2wj1hoakyvbq8vin9affyha90 Поліщукы 0 8752 170439 170310 2026-09-28T13:06:44Z Flipdot 23893 170439 wikitext text/x-wiki {{Куртый попис|Восточнословянська етнічна ґрупа}} {{Не поплетьте|Поліщук (фамілія)}} {{Інфобокс Етнічна ґрупа | group = Поліщукы | image = [[Файл:Poliszuky001.jpg|300px]] | image_caption = | population = | region1 = {{flagcountry|Білорусь}} | pop1 = 14,000<ref name="belstat">[https://www.belstat.gov.by/upload-belstat/upload-belstat-pdf/perepis_2009/5.8-0.pdf Население по национальности и родному языку Population by nationality and native language]</ref> | region2 = {{flagcountry|Украйина}} | pop2 = 9,000<ref name="LSI"/><ref>[http://2001.ukrcensus.gov.ua/results/nationality_population/nationality_popul2/select_5/?botton=cens_db&box=5.5W&k_t=00&p=0&rz=1_1&rz_b=2_1 Етнографічні групи: поліщуки (з українською самосвідомістю)] Державний комітет статистики України.</ref> | languages = [[Западнополіськый язык|западнополіськый]], [[поліські діалекты]], [[Украйинськый язык|украйинськый]], [[Білоруськый язык|білоруськый]], [[Російськый язык|російськый]] | religions = [[християнство]] | related_groups = [[білорусы]], [[украйинці]], [[підляшукы|пудляшукы]] | footnotes = }} '''Поліщукы''' ({{lang-be|палешукі}}, {{lang-uk|поліщуки}}, {{lang-pl|Poleszucy}}, {{lang-ru|полещуки}}) тото наруд, жыючый у [[Поліся|Полісю]].<ref name="LSI">{{cite book |title=Parallel Cultures: Majority/minority Relations in the Countries of the Former Eastern Bloc |author1=Christopher Lord |author2=Olga Strietska-Ilina |publisher=Ashgate |year=2001 |url=https://books.google.com/books?id=wOpoAAAAMAAJ&q=Poleshuks |at="Poleshuks"; pp. 197–198, 202 |isbn=0754616169 |quote=Poleshuk leaders emphasised that the best possible territorial and political arrangement of the Ukrainian state for Poleshuks would be a Federation with a high degree of decentralisation.}}</ref> Бесіда поліщукув творит [[діалектный контінуум]] межи [[Білоруськый язык|білоруськым]] и [[Украйинськый язык|украйинськым]] языками и включає недавно кодифікованый [[западнополіськый язык]], а щи вшылиякі другі місні варіації и діалекты.<ref name="Intermarium">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=gAh2Ji6rBVwC&pg=PA493#q=Polesian%2Blanguage | title=Intermarium: The Land Between the Black and Baltic Seas | publisher=Transaction Publishers | date=2012 | access-date=10 October 2015 | last=Chodakiewicz | first=Marek Jan | pages=493 | isbn=978-1412847742}}</ref> == Історія == [[Image:Polesia map - topography.jpg|thumb|right|Поліся (темнозеленым), днешні гатары]] Поліщукы зачали розвивати своє чутя ідентичности уд меживойнового періода пуд вливом етнічної політикы [[Друга польська республіка|Другої польської республікы]] в поліському воєводстві.<ref>Majecki Henryk, "Problem samookreślenia narodowego Poleszuków w Polsce okresu międzywojennego"&nbsp;— ''Загароддзе--3'': матэрыялы навукова-краязнаўчай канферэнцыі "Палессе ў ХХ стагоддзі" 1-4 чэрвеня 2000 г., Беласток]] (было доступноє онлайн: [http://languages.miensk.com/Lang_Eu_As_Af/Indoeuropean/Westpalesian/majecki.htm Problem samookreślenia narodowego Poleszuków w Polsce okresu międzywojennego], <!--провіреноє 2007-07-21 {{Webarchive|url=https://archive.today/20120715155200/http://languages.miensk.com/Lang_Eu_As_Af/Indoeuropean/Westpalesian/majecki.htm |date=July 15, 2012 }}-->)</ref> Воєводство мало майнечиселноє обывательство и єден из майнизкых уровнюв економічного процвітаня позад тяжкых кліматичных и ґаздувськых условій (неродючого ґрунту). У польському статистичному документови за 1923.&nbsp;рук было зафіксовано, ож 38,600 из 880,900&nbsp;бывателюв поліського воєводства (дас&nbsp;4%) было записано поліщуками; самі вни указали у списованьови свою етнічнусть ги „[[тутейші]]“ ({{lang-pl|tutejszy}}), т.&nbsp;є.&nbsp;„місні“. Документ зазначовав, ож они приказовали Восточнословянськыми діалектами, проміжковыми межи украйинськым и білоруськым языками&nbsp;— котрі ся пораз вызначали ги окремый поліськый язык. У польському списованю 1931.&nbsp;року звіданку за етнічность замінили на звіданя за [[материнськый язык]]; в резултаті 62.5% населеня означили за свуй язык „тутейшый“ (14.5% дали [[Польськый язык|польськый]], 10.0%&nbsp;— [[їдіш]] авадь [[іврит]]). Тото, што подакотрі вписали білоруськый авадь украйинськый, інтерпретовало ся ги формація в реґіоні удповідної етнічної свідомости.<ref>Vadzim Pauliuczuk, [https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/3774/1/BTH_13_2015_Pauliuczuk_V.pdf Wychodźstwo z województwa poleskiego za ocean. Zarys problematyki], ''Białostockie Teki Historyczne'', vol.&nbsp;13, 2015, pp.&nbsp;193-212 {{doi|10.15290/bth.2015.13.08}}</ref> На днешньый день ся поліщукы держат окремов културнов и етнічнов ідентичностьов, хоть булшина обывательства білоруської, польської и украйинської частий [[Поліся]] асиміловали ся в удповідні народы, а щи з російськым етносом.<ref name="LSI"/> [[Файл:Poleshuks.png|міні|"Тутейшый" (поліщуцькый) язык у польському списованьови 1931.&nbsp;року]] [[Файл:Kresy Polesie.png|міні|Языковый и реліґійный склад поліського воєводства в 1931]] У кунци 1980.&nbsp;рокув у [[Білоруська ССР|Білоруськуй ССР]] была мала кампанія за вытвореня стандарта про писаный язык на основі поліськых діалектув, запущена білоруськым писательом Ніколайом Шеляґовічом и його колеґами у гатарах їх акцій за признаня поліщукув ги окремої етнічности тай їхню автономію; айбо кампанія не дустала практично ниякої пудпоры и сперла ся.<ref>Цадко О. [http://journal.palityka.org/wp-content/uploads/2016/05/04_cadko.pdf Полесье и опыт национального конструирования (1988–1995)], Палітычная сфера. Гісторыя і нацыя, no.24 (1), 2016, pp. 78-93.</ref> <gallery> File:Poleszuk, H. Uziemblo ante 1939 (1017814).jpg|Поліщук (1939) Kobryn_Local_People_ca1916_Tomek.jpg|Поліщукы з [[Кобрин]]а (1916) Sienkiewicze, wnetrze izby 1938 (67555274) (cropped).jpg|Інтерьєр хыжі, Сєнькавічі, до 1939 Typy poleskie ante 1939 (67555225) (cropped).jpg|Поліщукы, до 1939 Koncert pasterzy pod Sityckiem na Polesiu ca 1936 (67546491) (cropped).jpg|Пастырі коло [[Сіціцк]]а, дас&nbsp;1936 Narcyz Witczak-Witaczyński - Rewia wojskowa przed królem Rumunii Karolem II na Polu Mokotowskim (107-820-12).jpg|Воєнный марш поліщукув, 1937 </gallery> == Култура == === Кухня === Поліщуцькуй кухні характерноє їдіня з продуктув [[Галаска|галаскы]] и збираня: [[рыбы]] ([[линь]], [[карась]], [[окунь]]), [[Ягоды|ягуд]], [[Грибы|грибув]] и трав. Многі їдіня ся справлювут из помучов [[Жыто|жытньої]] [[Мука|мукы]], наприклад [[колач]]і, [[палачінты]] и вшылиякі филі [[хліб]]а. Традиційным поліськым їдіньом сут: [[Гречка|гречані]] [[Пирогы|вареникы]] из [[Квасноє молоко|квасным молоком]]; [[кваша]] из квасної жытньої и гречаної мукы. Празничні їдіня поліщукув тото [[борщ]], [[кысіль]], грубі палачінты из [[сметана|сметанов]], [[творог]] из кашов из [[просо|проса]] й [[молоко|молока]].<ref name=loc>{{Cite web|title=Смаки українського Полісся|date=2026-01-05|url=https://localhistory.org.ua/texts/statti/smaki-ukrayinskogo-polissia/|access-date=2026-01-08}}</ref> ==== Пошырені поліщуцькі їдіня ==== [[Файл:Мацик.JPG|міні|Мацик, традиційноє поліськоє їдіня из свинської солонины]] * [[Боровкы]] — годні ся сушити тай колотити з цукром, муков авадь [[мак]]ом, вадь їсти ся свіжыми з хлібом и молоком ци сметанов; * ''Бухты'' — колачикы з [[Пшениця|пшеничної]] мукы з [[Грозенкы|грозенками]] тай ягодами; * ''Гартаначка'' — просова каша з мнясом и [[крумплі|крумплями]], варена у великому казанкови; * ''Гуркы'' — [[Дусеня (кулінарія)|дусені]] [[огуркы]] з [[морков]]льов, [[цибуля|цибульов]], птицьов авадь свининов; * ''Каламуха'' — десерт из вареных черешнюв, сметаны и мукы; * ''Квасовка'' — свальбовоє їдіня из вареного проса з сушеными черешнями, яблыками тай сливами; * ''Крупник'' — [[левеш]] из просом, грибами, молочнов сыроватков и т.&nbsp;д.; * ''Мацик'' (ищи знамый ги ''каврук, кірух, мацьок, кнюшок, богук'') — солонина, удержана дакулько місяцюв в ташці з лена вадь свинському череві/міхурови; * Печена у шпорі [[капуста]]; * ''Томачі'' — [[mashed potatoes]]; * ''Волок'' (''войлок'') — варені вадь дусені листя [[бурак]]а, [[лобода|лободы]] вадь [[жалива|жаливы]], приправлені сметанов, сыроватков, кертовиновым олойом авадь [[чеснок]]ом.<ref name=loc/> == Скапчані статі == * [[Підляшукы]] * [[Тутейші]] == Референції == {{Reflist}} nlv18cu7ubcymcu1ehnm7ybl3lcq9qv Сербохорватьскый язык 0 10119 170471 169099 2026-09-28T16:17:16Z Flipdot 23893 170471 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} [[File:Serbo croatian languages2006.png|thumb|Розшырїня сербохорватьского языка]] '''Сербохорва́тьскый язык''' ({{lang-sh|srpskohrvatski / српскохрватски}}), знамый ай як '''хорватосербскый язык''', '''босняцько-хорватьско-чорногорьско-сербскый язык''' є южнославяньскый язык індоевропской языковой родины, котрый фунґує як плуріцентрічный макроязык. Є материньскым языком [[Сербы|Сербів]], [[Хорваты|Хорватів]], [[Босняци|Босняків]] і [[Чорногорцѣ|Чорногорцїв]] і хоснують ю ай меншыны в сусїдных країнах. З чісто лінґвістічного погляду іде о єдиній комунікачній сістемі, котра мать штири взаємны зрозумітелны і рівноцїнны літературны штандарты: [[Сербскый язык|сербскый]], [[Хорватьскый язык|хорватьскый]], [[Босняцькый язык|босняцькый]] і [[Чорногорьскый язык|чорногорьскый]].<ref>{{cite book |last=Šipka |first=Danko |author-link=Danko Sipka |year=2019 |title=Lexical layers of identity: words, meaning, and culture in the Slavic languages |location=New York, NY |publisher=Cambridge University Press |pages=206, 166 |doi=10.1017/9781108685795|isbn=978-953-313-086-6 |s2cid=150383965 |lccn=2018048005 |oclc=1061308790 |quote = Serbo-Croatian, which features four ethnic variants: Serbian, Croatian, Bosnian, and Montenegrin}}</ref><ref name="Econ">{{cite news |url = https://www.economist.com/the-economist-explains/2017/04/10/is-serbo-croatian-a-language |title = Is Serbo-Croatian a language? |date = 10 April 2017 |newspaper = The Economist |archive-date = 18 October 2018 |access-date = 27 April 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20181018093530/https://www.economist.com/the-economist-explains/2017/04/10/is-serbo-croatian-a-language |url-status = live }}</ref> == Класіфікація і діалектолоґія == Сербохорватьскый язык належить до западной галузкы южнославяньскых языків. Ёго діалектална штруктура є міморядно розмаїта. Традічны роздїлїня на наріча выходять з того, як ся в розлічных реґіонах высловлює вопросный містоназывник „што“ (što, kaj, ča). === Штокавске наріча (штокавіця) === Є то найрозшыренїша ґрупа наріч, котров говорять абсолутна векшына носителїв в [[Сербія|Сербії]], [[Босна і Герцеґовина|Боснї і Герцеґовинї]], [[Чорна Гора|Чорній Горї]] і во великій части [[Хорватія|Хорватії]]. Праві штокавіця (конкретно єй выходогерцеґовиньскый субдіалект) ся стала основов вшыткых штирёх сучасных літературных штандартів. В залежности од історічного вывоя праславяньского звуку „ять“ ся штокавіця дїлить на екавску (розшырену в Сербії), єкавску (Босна і Герцеґовина, Чорна Гора, часть Хорватії і Сербії) і ікавску (Далмація, западна Босна і Герцеґовина) высловность.<ref>{{cite book | last = Browne | first = Wayles | title = The Slavonic Languages | chapter = Serbo-Croat | editor = Bernard Comrie, Greville G. Corbett | publisher = Routledge | location = London | year = 1993 | language = en }}</ref> === Кайкавске наріча (кайковіця) === Розшыреный переважно в северній і северозападній Хорватії, в тім чіслї реґіону головного міста Заґребу. Своёв штруктуров, лексіков і акцентолоґіёв є кайкавіця барз близка сусїднёму [[словіньскый язык|словіньскому языку]], з котрым творить діалектный контінуум. === Чакавске наріча (чакавіця) === Найархаічнїше наріча, розшырене вздовж хорватьского побережя Ядраньского моря (в Далмації, Істрії) і на ядраньскых островах. Чакавіця сі заховала много старых славяньскых фонетічных черт і єдинечну сістему музичного призвуку. === Торлацьке наріча === Шпеціфічна ґрупа говорів на югу і юговыходї Сербії. Представлює переходну зону меджі сербохорватьскым языком і выходныма южнославяньскыма ([[Булгарьскый язык|булгарьскым]] і [[Македоньскый язык|македоньскым]]). Про торлацьке наріча є характерістічна страта падів і хоснованя постпозітівного члену, што є чертов балканьского языкового союзу. == Історічный вывой і штандартізація == До 19. стороча не екзістовала єднотна літературна норма: католицькы Хорваты писали латиніков (переважно в чакавскім і кайкавскім нарічі, як ай в штокавскім в Дубровнику), православны Сербы хосновали церьковнославяньску або славяньско-сербскый язык в кіріліцї, а босняцькы мусулмане хосновали арабске писмо. === Ілірьскый рух і Віденьскый договор === В 30. роках 19. стороча взник в Хорватії Ілірьскый рух під веджінём Людевіта Гая, котрого цїлём было вытворїня є єднотного літературного языка про вшыткых южных Славян на основі найрозшыренїшого штокавского діалекту. Сучасно в Сербії лінґвіста Вук Караджіч выпровадив радікалну реформу языка і кірілічного писма, чім їх приближив к народному штокавскому нарічу подля прінціпу „пиш, як говориш“. В роцї 1850 підписали во Віднї сербскы і хорватьскы інтелектуалы (меджі котрыма были Вук Караджіч і Іван Мажураніч) Віденьскый літературный договор, котрый офіціално выголосив вытворїня єднотного літературного языка на основі штокавского наріча.<ref>{{cite book | last = Greenberg | first = Robert D. | title = Language and Identity in the Balkans: Serbo-Croatian and its Disintegration | url = https://archive.org/details/languageidentity0000gree | publisher = Oxford University Press | location = Oxford | year = 2004 | language = en }}</ref> === Ера Югославії === По взнику Югославії в роцї 1918 здобыв тот язык штатут штатного языка. В роцї 1954 быв в соціалістічній Югославії заключеный Новосадьскый договор. Тот договор потвердив назву „сербохорватьскый / хорватосербскый язык“, узнав абсолутна рівноцїнность кіріліцї і латинікы і леґалізовав екзістенцію двох варіантів літературной нормы: выходной (із центром в [[Белеград]]ї) і западной (із центром в [[Заґреб]]і). === Розпад языкового простору === З наступом розпаду Югославії в 90. роках ся языковый вопрос став інштрументом політічного боя. Каждый з новых незалежных штатів зачав процес кодіфікації властного народного языка, причім ся снажив підкреслити свої одлишности од сусїдів. Хорватьскы лінґвісты зачали актівно очіщовати язык од сербізмів і заваджати неолоґізмы, в Боснї і Герцеґовинї штандартізовали хоснованя турцізмів (слов выходного походжіня) а Чорна Гора в 21. сторочу завела до свого алфавіту дві новы літеры.<ref>{{cite book | last = Alexander | first = Ronelle | title = Bosnian, Croatian, Serbian, a Grammar: With Sociolinguistic Commentary | publisher = University of Wisconsin Press | location = Madison | year = 2006 | language = en }}</ref> == Соціолінґвістічный статус == В сучасности ся понятя „сербохорватьскый язык“ в офіціалных документах країн колишнёй Югославії поужывать лем зрїдка через ёго політізацію; намісто того кажда країна поужывать властну етнічну назву языка. Меджінародна лінґвістічна комуніта лемже сербскый, хорватьскый, босняцькый і чорногорьскый язык не поважує за самостатны языкы, але за народны варіанты єдного поліцентрічного языка (подобно як америцькый, брітаньскый і австральскый варіант анґліцького языка). Взаємна зрозумітельность меджі носителями тых варіантів є майже 100%, кедьже выходжають з того істого выходогерцеґовиньского діалекту штокавского наріча. В роцї 2017 ґрупа промінентных інтелектуалів і лінґвістів зо вшыткых штирёх країн підписала „Декларацію о сполочнім языку“, котра науково здоводнює сполочный характер того комунікачного простору.<ref>{{cite book | last = Kordić | first = Snježana | title = Jezik i nacionalizam | publisher = Durieux | location = Zagreb | year = 2010 | language = sh }}</ref> == Писмо == Єдинечнов чертов сербохорватьского языкового простору є актівне хоснованя двох алфавітів, котры ся збігають літера в літерї (діґрафія): * Ґаїця (латиніка) – вытворена Людевітом Ґаём на основі чеського алфавіта. Є то єдиный офіціалный алфавіт в Хорватії і шыроко ся поужывать ай в Боснї і Герцеґовинї, Сербії і Чорній Горї. * Вуковіця (кіріліця) — адаптована Вуком Караджічом, де каждому звуку одповідать єдна літера. Є урядна в Сербії (де мать конштітучну пріоріту) і в [[Републіка сербска|Републіцї сербскій]] (у рамках Босны і Герцеґовины), і єднако є узнавана в Чорній Горї. == Референції == {{референції}} {{Славяньскы языкы}} [[Катеґорія:Сербохорватьскый язык]] [[Катеґорія:Южнославяньскы языкы]] f19lx1yc769hewfwmgtelzdc1szk94s Миклошевци 0 10121 170553 157158 2026-09-28T17:26:06Z Flipdot 23893 170553 wikitext text/x-wiki {{Локалита |статус = Руски валал [[Хорватія|Горватска]] |руська назва = Миклошевци |оригинална назва = {{lang-hr|Mikluševci}} |застава = Mikluševci Миклошевци Миклушевци.png |опис заставы = Миклошевци |ширина заставы = 200 |герб = |опис герба = |ширина герба = |вид крайны = Держава |крайна = [[Хорватия{{!}}Горватска]] |lat_dir = N |lat_deg =45 |lat_min =15 |lat_sec =07 <!-- землеписна ширка--> |lon_dir = E |lon_deg =19 |lon_min =05 |lon_sec =10 <!-- землеписна довжка--> |CoordAddon = |CoordScale = 300000 <!-- мапы укажуть ся в масштабѣ 3 км/цм --> |размер карты страны = 0 <!-- так затлумить выдачу мапы под рамов --> |давны назвы = |вид региона = Жупа |регион = Вуковарско-сримска |вид района = |район = |вид общины = Општина |община = Томпоєвци |площа = 11,5 |вид высоты = Абсолутна висина |высота = 108 |население = 265 |год переписи = 2021 |часовый пояс = +1 |DST = перевод годинкы <!—пусто значить, же час не переводять --> |телефонный код = +385 (0)32 |почтовый индекс = 32242 |вид идентификатора = <!-- локална система кодованя територии--> |цифровой идентификатор = |категория в Commons = Mikluševci |сайт = |язык сайта = }} {{center|{{ПозКарта |Хорватия |width=170 |float=right |label=Миклошевци |caption={{center|<small>Миклошевци на мапи Горватска</small>}} |lat_deg=45|lat_min=15|lat_sec=07|lon_deg=19|lon_min=05|lon_sec=10}} }} '''Миклошевци''' ([[Хорватьскый язык|горв.]] ''Mikluševci'') то населєнє у составе општини Томпоєвци. Векшински то [[Список русиньскых сел|руски валал]]. [[Село|Валал]] ше находзи у [[Хорватія|Горватскей]], у Вуковарско-сримскей жупаниї. == История == Першираз ше валал спомина [[1758]]. року як Миклушевци. Населєнє мало 30 хижи и було населєне зоз Влахами. Вери ше же валал або населєнє було вельо скорей и пред тим под назву Дякра под часц [[Османьска імперія|турскей власци]] на подручу [[Срим]]а. Алє, материялни докази одходза далєй до историї та бешедую о густо населєним подручу менших населєньох Дражиновци и Каишевац. Материялни доказ то тополя (била тополя) хтора ма коло 370 роки а находзи ше на сиверозаходним рубцу населєня на крижаню трох драгох хтори далєй водзели по старей драги (пред вибудову калдермох) спрам [[Вуковар]]у та спрам населєню Ґрабово, истоменному озеру и терашньому населєню Чаковци. Древо ма пречнїк 3,07 метери та ше предпоставя же є засадзене у турским чаше скорей самого мена Миклошевци. Нєшка тото стебло символ населєня. Скорей турского освойованє нєт материялни докази з того подруча окрем єдней мапи хтора ше находзи у варошским музею у Вуковаре и хтора гутори о населєню Дунбастра на юговосточней часци Миклошевцох як и о нєшкайшим лєше Єлаш. Штредком [[19. стороча|ХIХ. вику]] тот валал населюю [[Руснаци у Сербиї|Руснаци]].<ref>[http://www.opcina-tompojevci.hr/index.php?stranica=16 Općina Tompojevci, Selo Mikluševci]</ref> Вони ше приселюю зоз подруча Мишколца у нєшкайшей Мадярскей и маю помадярени презвиска (Чордаш, Ковач, Колбас, Вереш, Орос и др.), як и з подруча югозаходних Карпатох (Мудри, Лїкар, Гирйовати, Папуґа и др.). Насельованє тирвало коло 30 роки и ту ше населєли коло 150 руски фамелиї або 600 члени, з оглядом же теди фамелиї були численши. Руснаци ширели и розвивали населєнє, збудовали [[Ґрекокатолицька церьков|грекокатолїцку церкву]], школу та постали векшински народ у валалє хтори мал уж пред Першу шветову войну 956 жительох од чого 92% були Руснаци. У валалє остали и православни жителє, коло 15 хижи з малу церквочку. === Отечествена война === Миклошевци досц чежко страдали под час Отечественей войни у першей часци [[1990]]. рокох. Побунєти [[Сербы|Серби]], подпомогнути з боку ЮНА, завжали валал [[8. октобер|8. октобра]] 1991. року та векшина жительства напущела валал. Под час спомнутей войни свойо животи за одбрану оцовщини дали 9 жителє влала. После шейсцох рокох под окупацию, [[2. новембер|2. новембра]] [[1997]]. року ґрупа Миклошевчаньох нащивела свойо зруйноване место и теметов. Дня [[5. фебруар]]а [[2009]]. року Рада за воєни злодїйства Жупанийского суду у Вуковаре осудзело 12 особи з Миклошевцох на вецейрочни гарешт пре каребне дїло воєного злодїйства над цивилним жительством.<ref> [https://web.archive.org/web/20120403181431/http://www.centar-za-mir.hr/index.php?page=article_sudjenja&trialId=22&article_id=48&lang=hr Zločin u Mikluševcima. Inačica izvorne stranice arhivirana 3. travnja 2012.]</ref> == Жительство == З пописом жительств з [[2011]]. року було утвердзене же у Миклошевцох єст 378 жительох. Спрам попису зоз [[2001]]. у влалє жили 486 жителє. Року [[1991]]. валал мал 673 жительох з чого 493 були [[Русины|Руснаци]] (73.25%), 76 [[Сербы|Серби]] (11,29%), 49 [[Хорваты|Горвати]] (7,28%), 20 [[Югославы|Югославянє]] (2,97%), 7 [[Українцї|Українци]] (1,04%), 7 [[Мадяре]] (1,04%) и 20 други нєвияшнєти. Населєнє Миклошевци: Рушанє числа жительох од [[1857]]. по [[2021]]. рок: {|class="wikitable" border="1" width:200px;" |- |'''Рок''' || align="right" | '''Число жительох''' |- | 1857. || align=right | 608 |- | 1869. || align=right | 697 |- | 1880. || align=right | 712 |- | 1890. || align=right | 814 |- | 1900. || align=right | 819 |- | 1910. || align=right | 800 |- | 1921. || align=right | 876 |- | 1931. || align=right | 1010 |- | 1948. || align=right | 966 |- | 1953. || align=right | 989 |- | 1961. || align=right | 859 |- | 1971. || align=right | 769 |- | 1981. || align=right | 758 |- | 1991. || align=right | 673 |- | 2001. || align=right | 486 |- | 2011. || align=right | 378 |- | 2021. || align=right | 265<ref>[https://podaci.dzs.hr/media/rqybclnx/popis_2021-stanovnistvo_po_naseljima.xlsx Popis stanovništva, kućanstava i stanova 2021. – stanovništvo prema starosti i spolu po naseljima] (hrvatski i engleski). [[wikidata:|Q118496886]]</ref> |} == Култура == * Миклошевске лєто, културна манифестация; * КУД Яким Гарди (танєчна секция и женска шпивацка ґрупа). == Образованє == У валалє єст штирирочна основна школа, после нєй школаре образованє предлужую у осемрочней школи у Чаковцох. == Спорт == * Спортске дружтво Русин, Миклошевци; * Спортске здруженє риболовцох Лєняк, Миклошевци. == Ґалерия == <gallery mode=packed> Eastern Catholic Church in Mikluševci Миклошевци.JPG|Грекокатолїцка церква у Миклошевцох Eastern Orthodox Cemetery in Mikluševci Миклошевци.JPG WWII monument in Mikluševci Миклошевци.JPG Serbian Orthodox Church in Mikluševci Миклошевци.JPG </gallery> == Референци == {{reflist}} [[Катеґорія:Населены пункты Хорватии]] [[Катеґорія:Населены пункты ]] [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] [[Катеґорія:Миклошевци]] [[Катеґорія:Русины в Хорватии]] gwkgqzp3fy8ijjrv9fmyxg45w9wwyse Русиньске школство 0 10149 170470 170196 2026-09-28T16:16:47Z Flipdot 23893 170470 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} [[File:Alexander Dukhnovich.jpg|235px|thumb|[[Александер Духновіч]] быв [[Русины|русиньскый]] [[Просвітительство|просвітитель]] і [[Педагог|педаґоґ]], автор славного букваря „Книжица читальная для начинающих“ (1847), котрый ся став основов русиньского школства]] '''Русиньске школство''' є сістема освітнїх інштітуцій, проґрамів і ініціатів заміряных на учіня [[Русиньскый язык|русиньского языка]], [[Історія Русинів|історії]] і [[Русиньска култура|културы]], як ай інштітуцій, в котрых ся русиньскый язык поужывать як главный учебный язык.<ref>{{cite book |last1=Маґочій |first1=П. Р. |last2=Поп |first2=І. |title=Енциклопедія історії та культури карпатських русинів |publisher=Видавництво В. Падяка |location=[[Ужгород]] |year=2010 |isbn=978-966-387-044-1}}</ref> Історія русиньского школства сягать до [[XVII. стороча|17. стороча]], коли взникли першы церьковны школы на теріторіях з компактным залюднїнём Русинів. Далшый розвой і значны штруктуралны зміны прошла тота область в періодї габсбурьской монархії, в меджівойновім періодї (главно в [[Чехословакія|Чехословакії]] і [[Рѣчь Посполита II.|Польску]]), як ай по [[Друга світова война|другой світовой войнї]]. В сучасности русиньске школство фунґує в розлічных формах (як волительный або повинный предмет, недїльны школы, языковы кружкы або повноцїнны ґімназіалны класы) в штатах, де жыє русиньска народностна меншына: на [[Русины на Словеньску|Словеньску]], у [[Русины в Польску|Польску]], у [[Руснаци у Сербиї|Сербії]] (де має [[Язык Паноньскых Русинів|русиньскый язык]] штатут урядного учебного языка в дакотрых школах [[Войводина|Войводины]]), у [[Русины в Хорватії|Хорватії]], у [[Русины в Мадярьску|Мадярьску]], у [[Русины в Румыниї|Румунії]], у [[Русины в Чеську|Чеську]], у [[Русины в США|США]], у [[Русины в Канадї|Канадї]] і на [[Русины на Українї|Українї]]. == Історія == === Найстаршы документы о русиньскім школстві === Найстаршы документы о русиньскім школстві на теріторії компактно заселеній [[Лемкы|Лемками]] суть зос церьковных школ і ся датують од року 1638. В документї з 20. децембра року 1647, котрый быв адресованый [[Мушина|мушиньскому]] старостови, єпіскoп [[Пётр Ґембіцькый]] выдав таке наряджіня: Свої дїти жытелї обидвох міст ([[Мушина|Мушины]] і [[Тиліч]]а), як і підданы із сел до школ на навчаня посылати мають, жебы їх там в богослужобных ділах навчали а молити ся учіли так коло католицькых костолів, як і коло руськых церьквей. Список школ із року 1780, зробеный в часах папской візітації інформує, же на 36 уніатьскых парохіях мушиньского деканату, лем 4 парохії не мали церьковну школу. В церьковных школах ся учіли такым „руськым“ языком, якым школярї бісїдовали дома, але із своїм півцёучітелём, котрый звычайно походив із того самого ці сусїднёго села. Учіли ся тыж чітати і писати по польскы. О тім, же Лемкове з давных доб мали інтерес школовати ся, свідчать архівны штатістікы із знамой колеґії, пізнїше ґімназії в [[Подолинець|Подолинцї]] на [[Спіш]]у. === Русиньске школство у Габсбурьской монархії === Іщі за фунґованя [[Габсбурьска монархія|Габсбурьской монархії]] можеме відїти зачаток навчаня [[Русиньскый язык|русиньского языка]]. Жебы підвышити уровень освіты ґрекокатолицького духовенства была в роцї 1774 у [[Відень|Відню]] (і з ініціатівы [[Андрій Бачіньскый|Андрія Бачіньского]]) заложена Кралёвска ґенерална [[Ґрекокатолицька церьков|ґрекокатолицька]] семінарія при храмі св. Варвары (Королевская общая грекокатолическая [[семинария]] в Вене при св. Варваре — Regium Generale Seminarium Greaco-Catholicum Viennae ad Sanctum Barbaram). Про каждоденну потребу а потім і офіціално была прията скорочена назва [[Барбареум]] (Barbareum). Церьков св. Варвары ся стала про ґрекокатоліків парохіалным центром. Бачіньскый завів і навчаня русиньского языка в семінарії, якый ся став [[Урядный язык|урядным языком]] і єпіскопской канцеларії. За 10 років фунґованя ся в нім навчало 46 ґрекокатолицькых штудентів. З того 11 місц было зарезервованых про семінарістів з [[Мукачевска ґрекокатолицька єпархія|Мукачевской єпархії]], 6 про [[Перемышльська ґрекокатолицька єпархія|Перемышльську єпархію]] і 6 про [[Крижевска грекокатолицка епархия|Крижевацьку єпархію]]. 6 абсолвентів семінарії ся стало єпіскопами, 10 професорами універзіт і єпархіалных семінарій, 8 директорами семінарій і 8 писателями. Меджі іншыма в Барбареу здобыли освіту і [[Ґріґорій Тарковіч]], першый уніатьскый метрополіта [[Антоній Ангеловіч]], [[Алексѣй Повчий|Алексій Повчій]], [[Михайло Щавницькый]] (першый ректор Ґенералной ґрекокатолицькой семінарії у Львові) і др. В 1784 роцї было [[Барбареум]] заперте.<ref>{{cite web |title=Barbareum |url=http://pl.wikipedia.org/wiki/Barbareum |accessdate=2013-04-28}}</ref> Священици церькви св. Варвары зіставали одповідныма за семінарістів з [[Пряшів|Пряшова]], [[Мукачово|Мукачова]] і [[Перемышль|Перемышля]], котры ся навчали в семінарії „Штадтконвікт“ фунґуючій меджі роками 1803—1848. Семінарія мала 368 учнїв. Дакілько абсолвентів ся стало дуже вызначныма дїячами русиньского народного возроджіня, напр. [[Михаил Лучкай]], [[Виктор Добрянскый|Віктор Добряньскый]] ці єпіскоп і галічскый метрополіта [[Йосіф Сембратович]]. В часї фунґованя семінарії Штадтконвікт, ся в церькви св. Варвары сходив лінґвістічный кружок, головов котрого быв вызначный славіста — філолоґ [[Бартоломій Копітарь]]. В кружку ся тыж сходили вызначны русиньскы персоны, авторы русиньскых ґраматік споминів [[Михаил Лучкай]] і [[Іван Фоґарашій]]. Меджі священиками церькви св. Варвары были тыж русиньскы културны актівісты [[Іван Ольшавскый]] і [[Николай Нодь]].<ref>{{cite book |last=Маґочій |first=П. Р. |chapter=Штадтконвікт |editor1-last=Маґочій |editor1-first=П. Р. |editor2-last=Поп |editor2-first=І. |title=Енциклопедія історії та культури карпатських русинів |publisher=Видавництво В. Падяка |location=Ужгород |year=2010 |pages=823 |isbn=978-966-387-044-1}}</ref> Аж в роцї 1852 было у Відню заложене друге [[Барбареум]], котре єствовало до 13. авґуста 1893 рока. Обидві семінарії зограли велику роль не лем про розвиток церьковного, але і народно-політічного руху Русинів. В роцї 1784 была у [[Львів|Львові]] заложена Ґенерална ґрекокатолицька духовна семінарія, де галічскы штуденты віденьского Барбареа могли продовжовати в штудію. Першым ректором ся став [[Михаил Щавницькый]] (од 1784 до 1787). Вєдно із Львівсков універзітов прияв (на основі декрету цісаря Ёзефа ІІ.) заложыня „Студіум Рутенум“ (Studium Ruthenum) 9. марца 1787 рока, як першого світьского высшого научного інштітуту про Русинів [[Австрійска імперія|Австрійской імперії]]. Щавницькый быв і орґанізатором штудія.<ref>{{cite book |last=Маґочій |first=П. Р. |chapter=Щавницький Михайло |editor1-last=Маґочій |editor1-first=П. Р. |editor2-last=Поп |editor2-first=І. |title=Енциклопедія історії та культури карпатських русинів |publisher=Видавництво В. Падяка |location=Ужгород |year=2010 |pages=828 |isbn=978-966-387-044-1}}</ref> На Студіум Рутенум могли наступовати кандідаты, котры уже мали 17 років, знали чітати і писати руськым языком і были з [[Галич|Галічіны]]. Уквартелёваны были в Ґенералній духовній семінарії. Студіум Рутенум дїяло до 1809 рока. За цілый час фунґованя Студіум Рутенум закінчіло 470 штудентів.<ref>{{cite web |title=Studium Ruthenum |url=http://pl.wikipedia.org/wiki/Studium_ruthenum |accessdate=2013-04-28}}</ref> Од року 1848 фунґовала на Львівскій універзітї Катедра русиньского языка і літературы. === Русиньске школство в Угорьску === Перша універзітна катедра, яка ся занимала Русинами жыючіми на юг од [[Карпаты|Карпат]] была заложена на Будапештьскій універзітї в роцї 1919. На єй челї стояв [[Александер Бонкало]]. В 20. сторочу ся русинистіка зачала учіти на універзітї аж в послїдній четвертінї на Універзітї в [[Новый Сад|Новім Садї]]. Закон з рока 1868 о тзв. „рівноправности народностей“ допущав лем єден народ, мадярьскый, зато нияка орґанізація народностных меншын ту не могла леґално екзістоваты. Комплікованый быв і факт, же освітна сістема не продуковала ниякых новых актівістів. На середнїх школах у Пряшові, котры были під справов ґрекокатолицькой церькви, педаґоґічный процес проходив в мадярьскім языку. Зато навчіти ся кіріліку і заміряти ся на свойу первісну културу могли школярї лем на низшых уровнях школьской сістемы — в основных школах. В 1874 роцї былп у пряшівсім реґіонї 247 школ, в котрых ся в педаґоґічнім процесї даяков формов вжывав русиньскый язык. Но о 30 років пізнїше, в р. 1906, їх кількость упала лем на 23 а в 68 основных школах ся вело білінґвалне русиньско-мадярьске навчаня. Далшый рік ся тото чісло наслїдком інтензівной мадярізації зменшыло докінця на 9 школ. З історічных документів є інтересный вырочный справодай в мадярьскім языку з білінґвалной Пряшівской кралёвской католицькой главной ґімназії, зо школьского року 1910/11. Выука русиньского языка там была орґанізована од 2. по 8. класу шість раз до тыждня. В єднім школьскім роцї 1910/11 ся русиньскый язык нараз учіло аж 60 штудентів з ґрекокатолицькых родин. === Русиньске школство Лемковины === Выслїдкы народнобудительского снажіня ся стали очівісныма в XIX. сторочу, коли з [[Лемковина|Лемковины]] вышла ціла плеяда вызначных людей в конфесійнім, научнім, літературнім і културнім жывотї [[Галич|Ґаліції]], меджі котрыма суть і особности цїлоевропского вызнаму. З них уведеме двох галічскых ґрекокатолицькых метрополитів — Ёзефа і Сілвестра Сембратовічовых, єпіскопів [[Фом Поляньскый|Фому Поляньского]] і [[Юліян Пелеш|Юліяна Пелеша]] (Пелеш быв окрем іншого і учітелём наслїдника цісарьского трону — князя Рудолфа), професорів теолоґії, окрем высше спомянутых тыж [[Онуфрій Криницькый|Онуфрея Криницького]], [[Тітус Мішковский|Тіта Мішковского]] і [[Василь Масцюх|Василя Масцюха]]. Хоць лемківска інтеліґенція в бівшій мірї была інтеліґенціёв церьковнов, в тім часї ся у [[Лемкы|Лемків]] профіловало світьске навчаня. Велику популаріту здобыли штудії права. В XIX. сторочу [[Лемковина]] вступила і до світа юрісдікції — мала едукованых судцїв, адвокатів, но і політіків і журналістів. Могли бы сьме спомянути іщі много далшых вызначных Лемків про годновірность школьской сістемы на Лемковінї. Едукачному процесу Лемків в другій половинї XIX. стороча были великыма помічниками тзв. [[Руска Бурса|„Руськы бурсы“]], дякуючі котрым могли штудовати і дїти з худобнїшых померів. В „бурсах“ штуденты мали забезпечене не лем бываня і страву, але і патріотічну выхову і едукацію. Одхованцї сандецькой і ґорліцькой „бурсы“ были найактівнїшыма патріотами і културныма дїятелями Лемковины в меджівойновім періодї. Їх думаня і почутя было наміряне в дусї еманціпації лемківской културы. Тот факт має велике значіня про статус [[Русиньскый язык|лемківского языка]]. Од року 1891 ся жывый язык лемківского села навсе дістає до писаных текстів. То значіть, же зачінать выходити першый часопис в лемківскім языку — двотыжденнік, нескорше тыжденнік Лемко (1911—1914). Школярї ся учіли з учебників, котры написав Метод Трохановскый і были выданы Штатным выдавательством школьскых учебників у Львовї. Были то: Лемківскій Буквар (Львів 1933) і Перша лемківска чытанка (Львів 1934). Прирїхтованы были і далшы учебникы, про высшы класы, но тоты уже небыли выданы. === Русиньске школство у Чехословакії === На [[Підкарпатьска Русь|Підкарпатьскій Руси]] „містный язык“ ся став (вєдно з чеськым языком), едным з двох офіціалных „штатных“ языків. Чехословацька влада уж 18. новембра 1919 в Ужгородї выдала [[Генералный штатут про Подкарпатску Русь|Ґенералный штатут про орґанізацію і адміністрацію Підкарпатьской Руси]], в якім назначіла рїшіня языкового вопросу Русинів: навчалным і урядным языком ся мав стати „народный язык“. Штатур тыж рекомендовав „орґанізовати як найскорше русиньскы школы“, причім русиньскый язык бы быв навчалным языком у першых класах а поступно тыж у высшых класах у вшыткых школах. При уводжованю до жывота, взникали многы проблемы, котры были найвыразнїшы в школстві. В школьскім роцї 1923/1924 на выходнім [[Словеньско|Словеньску]] было лем 95 народных школ, в котрых ся вжывав русиньскый діалект. По крітіках америцькых Русинів быв і [[Томаш Ґарік Масарік|презідент Масарик]] примушеный конштатовати, же [[Русины на Словеньску]] не мають адекватну кількость школ. В роках 1932—1937 чехословацьке міністерство школства поволило, жебы 59 народных школ зо словеньского языка перешло на русиньскый а в 43 далшых ся завело навчана русиньского языка в розсягу найменше по три годины на тыждень. То значіть, же в роцї 1938 было на Словеньску довєдна 168 русиньскых народных школ а в далшых 43 ся счасти учів русиньскый язык. Од рока 1940 навчаня в народных школах мало належати до компетенції церькви. То доволило навчаня і в русиньскім языку а зарівно сі то выжадало выданя штирёх новых учебників. Настолїня комуністічного режіму в 1948 роцї значіло загамованя природного процесу самоідентіфікації русиньского жытельства на Словеньску, як і політічны амбіції русиньской меншыны. Русины были у вшыткых офіціалных документах евідованы як Українцї а самособов так то было і в русиньскых народных школах (в р. 1952 адміністратівным способом змінены на україньскы). Мушена українізація принесла із собов далшый важный проблем, котрый нарушів і до теперь нарушує русиньскый самоідентріфікачный процес — добровольну словакізацію, в тім часї приниману як лїпшу путь із двох не приятелных. == Сучасна школска сфера у Польску == Пять річный період фунґованя [[Лемківскый язык|лемківского языка]] в штатній школьскій сістемі охабило тверды шляпаї в самоусвідомлюючім процесї [[Лемкы|Лемків]]. Кедь язык Лемків быв на конець заміненый україньскым языком, нескорше польскым, Лемкы были уже пересвідчены о едукачнім потенціалї свого материньского языка, котрого навчаня загамовала політічна сістема. Зачали ся мобілізовати ку тому, жебы назад здобыли можность школованя в материньскім языку в штатных школах. Довгый час ся то не дало. Основна зміна в процесї навчаня лемківского языка пришла аж в посткомуністічнім Польску. В згодї з демократізаціёв штату, жытелї Польска надобыли право слободного выберу світоназору і заложіня орґанізації в згодї із своїма потребами. Потреба Лемків презентовати ся, была така велика, же уже в маю 1989 заложыли орґанізацію — [[Стоваришыня Лемків]]. Цілём орґанізації є: Захрана, розвиток і шыреня духовной і матеріалной културы Лемків, навчаня в лемківскім языку, популарізація історії Лемковины і здобываня зналостей о жывотї і актівітах Лемків за граніцями Польска. На реалізацію тых цілїв має уведжена орґанізація Комісію про едукацію, котра зачала боёвати о можность офіціалного навчаня Лемків в материньскім языку. В септембру 1991 в основній школї в Устю Ґорліцьком (в минулости ся село звало Устя Руске) ся першый раз по войнї, дякуючі тогдышнїй председнічцї Комісії про едукацію [[Мирослава Хомяк|Мірославы Хоміаковой]], зачали школяры учіти [[лемківскый язык]] як неповинный предмет. О рік нескорше Міністерство народного школства быдало поволїня на навчаня меншыновых языків як материньскых, што зініціовало навчаня лемківского языка в далшых школах на Лемковінї — в Криніцї і Роздїлю. В далшых роках ся [[лемківскый язык]] розшырив і до іншых школ — в западных областях Польска, де жыє много Лемків. В сучасности є подля штатістікы очівісный процес підвышованя чісла школ і школярїв, котры ся учать [[лемківскый язык]]. Кедь подля даных Міністерства внутра і адміністрації Польской републікы в школьскім роцї 2001/2002 было в Польску 14 школ, в котрых ся учіло [[лемківскый язык]] 127 школярїв, в школьскім роцї 2005/2006 то уже было 37 школ, в котрых ся [[лемківскый язык]] учіло 295 школярїв. В академічнім роцї 2001/2002 ся зачала нова етапа в навчаню лемківского языка. По першый раз в історії ся [[лемківскый язык]] дістав на уровень высокого школства. На Педаґоґічній академії в Кракові, на Інштітутї русской філолоґії взникла апробація: русска філолоґіа і русиньскый [[лемківскый язык]]. Є то форма подвойного філолоґічного заміряня. Штуденты дістають паралелно повну дотацію предметів з обсягу русской філолоґії і тыж повну дотацію предметів з лемківской філолоґії. меджі предметами в лемківскім языку суть: практічне навчаня русиньско-лемківского языка, описна ґраматика русиньско-лемківского языка, познаткы з історії і култуты русиньско-лемківской меншыны, русиньско-лемківска література, історія русиньско-лемківского языка, конфронтачна ґраматика польско-лемківска і україньско-лемківска, методіка навчаня русиньско-лемківского языка, діпломовый семінарь з русиньско-лемківского языка. Першый раз в історії была можна едукація філолоґів з повноцїннов приправов на учіня лемківского языка. Першы абсолвенты, котры здобыли діплом в роцї 2006, уже наступили до практікы — то значіть, же зачали учіти [[лемківскый язык]] в школах. Школованя в материньскых языках меншын на верейных школах є дотоване штатом. На основі уставы, части О сістемі едукації, може быти такый сістем школованя орґанізованый тыж в сукромнім школстві. В Польску але сукромны школы має лем жыдівска меншына, і то лем дві. Правны управы тыкаючі ся прав на школованя в материньскых языкaх приналежників народностных і етнічных ґруп в Польску суть годночены позітівно. Гірша є сітуація з учебникамі. Навчаня лемківского языка ся реалізує подля учебых основ, одобреных Міністерством народного школства Польска, авторів [[Мирослава Хомяк|М. Хомяковой]], Г. Ґрантовской, П. Трохановского, О. Дуц-Файфер, М. Ванцю-Шавлука і А. Квоку: Program nauczania języka łemkowskiego (rusyńskiego) dla szkoły podstawowej i gimnazjum. Про школьскы потребы быв тот проґрам схваленый розгоднутём MEN-DKW — 4014 — 133/99 із дня 31. 3. 1999. Одобрены суть і основы авторкы Мірославы Хомяковой — Program nauczania języka łemkowskiego (rusyńskiego) dla szkoły średniej (liceum, technikum, szkoła zawodowa). Kurs podstawowy. Быв одобреный на основі MEN-DKW-4015-7/00 із дня 18. 9. 2000. Што ся тыкать учебників, можеме сконштатовати, же їх чісло ся звышіло, но не забезпечують в достаточній мірї едукачный процес в лемківскім языку, літературї і културї. В початкох учітелї і школярї поужывали Букварь выданый іщі в меджівойновых часах. Пізнїше быв в сондажнім накладї выданый учебник зоставеный з матеріалів сформованых главно М. Хомяковов, просередництвом културно-сполоченьской орґанізації [[Стоваришыня Лемків]]. В роцї 2003 Міністерство народного школства і шпорту, по одобрїню учебників про навчаня лемківского языка кваліфікованыма одборниками, увело до свого выдавательского плану першы учебникы лемківского языка. По дакілько роках орґанізованого навчаня лемківского языка в школьскій сістемі Польска, можеме реґістровати много позітівных явів в розвої процесу навчаня. Передовшыткым все ся підвышує чісло школ і школярів, котры ся учать [[лемківскый язык]]. Розшырує ся база учебників, підвышує ся чісло кваліфікованых учітелїв лемківского языка. Є іщі много дефіцітів, котры взникають переважно зато, бо Лемкове суть розметаны по цілім Польску, зато ся і дуже скоро асімілують. Вшыткы тоты факты суть прічінов того, же на навчаня лемківского языка ся не голосить таке чісло школярів, яке бы ся очековало а наконець то веде ку споёваню клас або творїню меджішкольскых форем навчаня лемківского языка. В такій сітуації є тяжка приправа гармоноґраму навчалных годин так, жебы то выговлёвало вшыткым учасникам навчалного процесу. кедь возьмеме в увагу вшыткы аспекты і зроблены аналізы, можеме конштатовати, же [[лемківскый язык]] має в процесї едукації перспектіву. Одстраниня недостатків є про Лемків першоряднов задачов.<ref>{{cite book |last=Duc-Fajfer |first=O. |chapter=Lemkovský jazyk v edukačnom systéme v Poľsku |editor-last=Plišková |editor-first=A. |title=Rusínska kultúra a školstvo po roku 1989 |location=Prešov |year=2008 |pages=217—231}}</ref> == Сучасна школска сфера у Сербії == Концём 19. стороча, коли штат вырішив перетрансформовати конфесійны школы на штатны ся змінив язык навчаня на мадярьскый. Жебы ся навчаня і надале реалізовало в русиньскім языку і жебы школярї непереходили на навчаня в штатнім мадярскім языку, церькевно-школьскый выбор в Рускім Керестурї і Коцурї перебрав на себе повинность плаченя учітелїв. Прикладом є руськокерестурьскый учітель Мікола Будіньскый, котрый демонштратівно одышов із школы в Рускім Керестурї, перешов до школы в Коцурї і запоїв ся до педаґоґічной праксі народных учітелїв, котры мали підпору, так повісти, вшыткых Русинів і особито німецкого обывательства в Коцуре (Biljnja 1987, с.51). Конфесійна школа в Коцурї екзістовала до року 1921, чім зробила велику задачу в утриманю народной ідентіты Русинів а їх народного усвідоміня. В року 1921 Русины здобыли право на школованя в материньскім языку. Тым были фактічно узнаны за народностну меншыну. На основі того были нескорше в меджівойновім періодї основаны дві културно-освітны орґанізації а зачала ся плодна выдавательска дїалность. Выходили календарї, першы учебнікы про ОШ, новинкы і часопис про дїти — Наша заградка, котрый выходить до днесь. Іщі до ІІ. світовой войны было основане Низша реална мішана штатна ґімназія в Рускім Керестурі з навчалным языком русиньскым (1945). Была одкрыта на основі тогдышнїх леґітімных школьскых законів: Закона о штатных школах (1944), Закона о сімрічній повинній школьскій освітї про вшыткы дїти до пятнацять років (1945), што ся потім реалізовало на штирирічных основных школах і трирічных ґімназіях. Середня школа з навчалным языком не єствовала довго, бо до 1948 рока ся штирирічны ОШ і трирічны середнї школы трансформовали на вісямрічны основны школы. Історічным моментом про середнёшкольску освіту быв рік 1970, коли ся основало в Руськім Керестурі особите оддїліня ґімназії Жарка Зренянина з Вербасу. Быв сформованый Освітный сентр Петра Кузмяка, котре вязало до себе Основну школу Петра Кузмяка а сучасно і середнёшкольску освіту, выхову і професіонално-одборне навчаня од школьского рока 1977/78. Зміны школьскых законів в роцї 1990 значіли обновлїня ґімназіалной освіты, што дало можность, жебы ся тогдышня середня школа перетрансформовала на ґімназію.<ref>{{cite web |author=Одбор за науку Националного совиту рускей нацлоналней меншини |title=Национална стратеґия Руснацох у Сербиї |url=http://files.zavod.rs/2013/06/strategija-ruski.pdf |accessdate=2013-12-12}}</ref> На штирирічній ґімназії ся річно одкрыють три оддїліня — дві з навчалным языком серьбскым і єдно з навчалым языком русиньскым. Навщівлять го коло 25 школярів. Ґімназія є унікатна освітна інштітуція на світї, бо в ниякім другім штатї ся навчаня не проводить в русиньскім языку (вшыткы предметы). На вшыткы предметы з вынятком чуджіх языків має школа учебникы. Дакотры написали русиньскы авторы а дакотры были переложены із серьбского языка. Ґімназія має і свій інтернат з капацітов 70 місц і находить ся безпосередно в ареалї. В Руськім Керестурї компактно жыє русиньске жытельство, зато вшыткы дїти в містній основній школї Петра Кузмяка здобывають освіту в русиньскім языку.<ref>{{cite book |last=Латяк |first=Д. |chapter=Руски студенти и стредньошколци (1927—2001). Орґанізачна дїялносц |title=Думки з Дунаю 13-14 |location=Буковар |year=2012 |pages=171—263 |isbn=978-955-7767-07-5}}</ref> В Коцуре і Дюрдёве є сітуація шпеціфічна, бо жытельство є там мултінародностне. Зато ся в тых двох двоязычных серьбско-русиньскых школах знижує чісло школярів поступно аж під 15, што значіть мінімалне можне чісло потрібне на одкрытя оддїліня. Міністерство школства Серьбской републікы має в тім одношіню позітівный приступ, бо підпорує намаганя школьскых выборів, жебы тоты оддїліня могли быти одкрыты і при нізшім чіслї школярів. В каждім із спомянутых міст екзістує матерьска школка. В Руськім Керестурі при матерьскій школцї фунґують і яслї. В містах і селах де жыють Русины в меншім чіслї ся орґанізує кружкова дїялность русиньского языка, тзв. Пестованя русиньского языка з елементамі народной културы. Тоты ся реалізують во веце як десятёх містах ці селах і навщівлять їх коло 400 школярїв. Про потребы кружків ся ужывають три учебникы, котры подля їх головного рецензента суть на тілько оріґіналны, суть одборниками высоко оцїнены і выникають меджі учебниками іншых меншын у Войводинї. Русиністіка, як універзітна дісціпліна на Філозофічній факултї в Новім Садї екзістує од року 1972, коли быв на місце ректора зволеный [[Юлиан Рамач]]. Навчаня русиньского языка і літературы як факултатівного предмету і зарівно выберового предмету належала до компетенцій Лекторату русиньского языка і літературы. В роцї 1981 была на Педаґоґічнім інштітутї основана Штудійна ґрупа про русиньскый язык і літературу а в роцї 1983 ся утворила Катедра русиньского языка і літературы. Штуденты спочатку штудовали паралелно два одборы (русиньскый язык і літературу і серьбскый язык і літературу) а промовали в апробації: учітель русиньского языка і літературы і серьбского языка і літературы про школы з навчалным языком русиньскым. Штуденты сі могли выбрати і єдноодборове штудіюм русиньского языка і літературы. Днесь ся катедра называть Оддїліня русиністікы. Єдным найвекшых успіхів Оддїліня русиністікы є богата научна публікачна чінность зо сферы русиністікы. Дотримованя прав на навчаня в русиньскім языку в Сербії суть ґарантованы в „Законє о предшколскім воспитаню и образованю, Законє о основней школи, Законє о штреднєй школи и Законє о високим образованю“ Повінне школованя в матерьскій школї є так само як і у нас, т. з. єден рік перед зачатком школьского навчаня. Основне школованя є повинне до 15 років. Середнёшкольскы штудії суть роздїлены до двох сеґментів, як общі штудії і як одборны (професійно-фаховы) штудії. Высокошкольскы штудії суть професійно напрямены. Школованя в русиньскім языку на тых школах є можне в такім припадї, же в класї не є менше як 15 школярів, котры ся в русиньскім языку хотять школовати. кедь ся навчаня не веде в русиньскім языку, тогды є можность русиньскый язык проводиты формов выберового предмету. Матерьскы школы суть в Сербії наставлены так, же суть до них придїлёваны дїти подля місца перебываня, т. з., же окремо в містах то родічам і дїтём стяжує можность навщівлёвати русиньску школку. Основне шолованя в русиньскім языку є реалізоване на трёх основных школах: в Руским Керестурі, Коцурі і Дюрдёві. В Коцурі і Дюрдёві ся не наповнять законне мінімум — 15 школярів єднакого віку, зато ся хоснує іщі часть реґулатівы, котра допущать можность, жебы міністер освіты доволив ухопити і менше чісло школярів, як є становлене в законї. В основнім школстві ся такым способом в русиньскім языку школує коло 560 дїтей. Про дїти котрых языком навчаня є серьбскый язык, є можности навчаня русиньского языка на годинах з предмету „Руски язык з елеменнтами националней култури“. Є то єден із 15 выберовых предметів, заступленых 2 годинами до тыждня. На середнїх школах штудує коло 60 штудентів, на высокій коло 35.<ref>{{cite book |last=Fejsa |first=M. |chapter=Vzdelávací systém Rusínov v Srbsku |editor-last=Plišková |editor-first=A. |title=Rusínska kultúra a školstvo po roku 1989 |location=Prešov |year=2008 |pages=192—201}}</ref> == Сучасна школска сфера у Хорватії == Векша часть Русинів в Хорватьску жыють в селах [[Петровци]] і [[Миклошевци]] і творять там векшыну жытельства. Освітна сістема в русиньскім языку має в Хорватьску довгу традіцію. Першы школы в Петровцях і Міклошевцях были церьковны. Взникали під патронатом Кріжевацького єпіскопства і екзістовали аж до року 1874, коли быв приятый Закон о народній штирикласній школї, подля котрого патронат над школами і учітелями перебрав штат. Школы были переменованы на общонародны школы. Навчаня ся проводило в хорватьскім языку. Русиньскый язык ся хосновав лем на годинах реліґії і то лем тогды, кедь быв священік Русин, т. з. знав тот язык. Хоць ани в меджівойновім періодї ся не навчало в русиньскім языку, народне чутя, котре ся дїдило з ґенерації на ґенерацію было барз міцне. Русиньскый язык меджі Русинами пошырёвали і пестовали русиньскы народны учітелї, котры зо школярями по школї бісїдовали по русиньскы, приготовлёвали културны проґрамы про родічів і цілый валал на кажде церьковне свято. В Петровцях ся русиньска културы пошырёвала іщі посередництвом співацькой ґрупы. Церьковный збор дїяв і в Міклошевцях, котрого основателём і диріґентом быв Йоакім Костелник. Позітівны зміны в навчаню материньского русиньского языка ся зачали ралізовати по другій світовій войнї. З ініціатівы народностной орґанізації Руска матка в школьскім роцї 1949/50 ся по першый раз обявив премет „rusinski jezik“ як рівноцїнный навчалный предмет в школї. Навчаня русиньского языка ся зачало в Петровцях, Міклошовцях і в Раёвом Селе. Навчаня в материньскім языку ся перерывать в шістьдесятых роках, в Міклошевцях і Раёвом Селе іщі скорше. Меджі роками 1956—1969 навчаня в русиньскім языку цалком абсентує. Од 70. до 90. років минулого стороча ся утримала контінуіта школства в русиньскім языку і быв зазначеный ёго выразный розвиток. Во Вуковарї быв в роцї 1968 приятый Закон о поужываню языка меншынового жытельства, подля котрого ся міг материньскый язык навчати як рівноцїнных повинный предмет в ОШ там, де тоту школу навщівлёвали школярї, про котрых штатный язык не быв материньскый. Так было навчаня русиньского языка і културы орґанізоване в Петровцях, Міклошевцях, Вуковаре і в Раёвом Селе. Материньскый язык ся учів в дотації пятёх годин до тыждня: 3 — языка, 2 — културы. Учебникы забезпечовало Дружство за руски язик в Новом Садї. Кінцём 70-ых років на основі жадостей родічів і сельскых урядів была в Міклошевцях одкрыта матерьска школа, як перша сельска школа в Хорватьску з русиньскым выховным языком. Од рока 1982 аж до рока 1991 ся проводили „лєтнї школи за руско-українску младеэ Горватскей“, котрых орґанізатором быв Союз Русинох и Українцох Горватскей, што доста помагало розвитку русиньского школства. Свою традіцію утримали доднесь, прічім ся орґанізовали і в тяжкім войновім періодї (обчаньска война в роках 1991—1997). Тот період ся став про Русинів у Хорватії крітічным, кедьже боёвы операції проходили на теріторії, компактно залюдненій Русинами. Навчаня русиньского языка ся там не утримало ани на єдній школї. В часї войны ся в Вінковцях находило доста русиньскых выселенців, зато ту была зорґанізована Мала школа русиньского языка, котра зосереджовала школярів з розлічных клас, розлічных міст і сел, дочасно жыючіх во Вінковцях. Была під справов Хорватьской републікы. Навчаня ся реалізовало кажду суботу в 5 годиновых блокох. Навчаня проходило найперше в просторах основной школы, нескорше в штудентьскім центрї. Навчаня русиньского языка теперь проходить періодом ренесанції. По скінчіню войны ся люде назад вернули до своїх сел а Мала школа русиньского языка во Вінковцях укончіла свою дїялность. Но з ініціатівы Союзу Русинів і Українців Хорватьска ся русиньскый язык завів до школ в Петровцях і Міклошевцях од першой аж по восьму класу, як выберовый предмет з тройгодиновов дотаціёв. В роцї 2000 быв приятый Закон о выхові і школованю в языку народностных меншын. На основі того были реалізованы дакотры зміны в навчаню русиньского языка: предмет ся называть Пестованя русиньского языка і културы і навчаня было одгласовано подля моделу Ц, што значіть по 5 годин до тыждня, причім учіво повязує до себе 4 основны предметы: Русиньскый язык, Історія Русинів, Ґеоґрафія Русинів, Вытварне уменя і музычна култура Русинів. З цілём інформовати школярів з літератнов і културнов дїдовізнёв Русинів, як і з далшыма аспектами їх жывота, жачала розвивати културну дїялность школа в Петровцях і зачали орґанізовати Школьскый вечур літерарной творбы Русинів. Навчаня русиньского языка в Хорватьску є од 1999 рока лем в примарній едукації. Проблемами суть недостаток учебників, абсенція платных учебных основ, одборня приправа і розшырёваня кваліфікації учітелїв русиньского языка.<ref>{{cite book |last=Гнатко |first=Н. |chapter=Проблеми виучованя мацеринского язика Руснацох у Републики Горватскей |editor-last=Плїшкова |editor-first=А. |title=Русиньскый язык меджі двома конґресами. Зборник рефератів з ІІІ. Меджінародного конґресу русиньского языка |location=Пряшів |year=2008 |pages=164—169}}</ref><ref>{{cite book |last=Hnatko |first=N. |chapter=Rusínske školstvo v Chorvátsku |editor-last=Plišková |editor-first=A. |title=Rusínska kultúra a školstvo po roku 1989 |location=Prešov |year=2008 |pages=202—216}}</ref> == Сучасна школска сфера у Мадярьску == В сучасности ся освіта школярїв народностных меншын у Мадярьску реалізує подля проґраму мадярьской освітной сістемы. Основным цілём освіты народностных меншын є захованя і укріплёваня їх ідентіты. За важне ся бере навчаня наукы о власти, історії, фолклору, културы і уменя, котры суть частёв школьскых учебных основ. О навчаню школярів Мадярьска в русиньскім языку можеме говорити з позіції трёх діалектів, котры доднесь у Мадярьску пережыли (підкарпаторусиньскый, діалект села [[Комлошка]] — основаный на принціпі выходославяньскых языків з хоснованём словеньскых і мадярьскых слов; діалект села Мучонь — подобный діалекту бачскосрємскых Русинів) :[[Комлошка]]: В 1994 роцї ся зачало з факултатівным навчанём русиньского языка, нескорше была орґанізована недїльня школа русиньского языка і културы. Потім ся з дїтей, котры мали інтерес основала єдна класа, в котрій ся довєдна учать школярї 1. — 4. класы. Реалізує ся в дотації штирёх годин до тыждня. Затоже в Мадярьску іщі не были выданы учебникы азбуков, чітанкы про русиньскых школярів, в Комлошцї были найприятелнїшы учебникы, котры были выданы на Словеньску, бо словеньскый варіант русиньского спісовного языка є про жытелїв Комлошкы найближшый. Што є інтересне, же одколи ся зачало з навчанём русиньского языка, містны педаґоґове собі самы доповнили освіту, жебы і они были приготовлены на нову сітуацію. Докінця і учітелькы в матерьскых школах обогатили свій выховный проґрам о русиньску културу (співанкы, традіції), жебы дїтвак, кторый наступить до першой класы быв уже на навчаня материньского языка приготовленый. :[[Мучонь]]: Навчаня русиньского языка ся ту зачало в роцї 1995. Напроти Комлошцї є [[Мучонь]] векше село, но парадохно ся ту русиньскый язык утримав в меншій мірї. Жебы тот факт пригамовати, завели в містній школї по дві годины навчаня русиньского языка до тыждня. Мучоньскый діалек має сполочны знакы з войводиньскым русиньскым языком, зато мучоньскый школярї ся на годинах учать з учебників выданых у Войводинї. В Будапештї і іншых реґіонах Мадярьска Русины комунікують підкарпатьскым варіантом русиньского языка. Од року 2002 при реґіоналных і окресных самосправах екзістують недїльны школы про дїти. Навчаня ся реалізує раз до тыждня по дві годины. Навчаня ся реалізує з учебників на базї підкарпатьского варіанту русиньского языка. В роцї 1992 была основана катедра україньской а русиньской філолоґії на містній высшій школї в Нїредьгазї. Єй основателём є вызначный славіста, фахман в области історії языка і културы Русинів 18. стороча Іштван Удварій. Основаня катедры было з єдного боку продовжованём научно-выскумной роботы в области русиністікы, котру Іштван Удварі зачав омного скорше, но з другого боку назвов катедры потвердив, же академічна громада в Мадярьску має моралну повинность вернути ся по довгых роках ку традіції, заложеній містныма русиністами Антоніём Годинком і Александром Бонкалом.<ref>{{cite book |last=Kapráľ |first=M. |chapter=Moderná maďarská rusinistika a jej zakladateľ Ištván Udvári |editor-last=Plišková |editor-first=A. |title=Rusínska kultúra a školstvo po roku 1989 |location=Prešov |year=2008 |pages=253—262}}</ref> Першорядов задачов Русинів у Мадярьску є кодіфікація русиньского языка, котра є в штадію приправы. Далшов задачов є приготовити адрів, т. з. мати професіоналных учітелїв русиньского языка, бо кедь будуть професіоналы, потім мож основати оріґіналны тематічны планы на выучіня родного языка. Уже ся в тім дїлї даякы крокы зробили. Спочатку фунґовала в Америцї Руска Школа, котра была веджена в русиньскім языку. Были то державны школы або припадовали під парохію ґрекокатолицьку або православну. Про потребы такых школ были выдаваны букварї і чітанкы писаны кіріліцёв, з котрых найвеце популарным быв букварь писаный ґрекокатолицькым священиком Йозефом Ганулём і лаічным лемківскым актівістом Дімітріём Выслоцькым. Русиньскый язык заникнув в тых школах до кінця 50-ых років. Днесь лем в семінарях повязаных з двома традічныма церьквами ся якымесь способом утрымав русиньскый у Візантинскій Католицкій семінарії св. Кіріла і Мефодія в Піцбурґу в Пенсинльванії, або карпаторуськый в Православній Семінарії Христа Спасителя в Джонстави в Пенсильванії. Непозераючі на орґанізоване формалне навчаня русиньского пзыка, выдиме ту індерес о індівідуалну самоосвіту в тім языку або через не формалны ґрупы, чому шлужыли і популарны выданя Русиньско-анґліцького бісїдника выданого в двох діалектных варіантах. Од конця 70-ых років 20. стороча ся уже продало веце як шість тисяч копій, головно другому, третёму і четвертому поколїню першых русиньскых еміґрантів. Поступно наймолодша ґенерація бадать і слїдує своє корїня і хоче ся што найвеце тому приближыты, жебы познати історію і вшытко што з тым повязане, зато інтерес і о язык там є, хоць проблемы з ёго поужыванём суть великы. Хоснує са переважно у фолклорї.<ref>{{cite book |last=Ljavinec |first=M. |chapter=Kultúrny život a edukácia Rusínov v Maďarsku |editor-last=Plišková |editor-first=A. |title=Rusínska kultúra a školstvo po roku 1989 |location=Prešov |year=2008 |pages=244—251}}</ref><ref>{{cite book |last=Лявинець |first=М. |chapter=Проблемы обученія русинському языку у Мадярщінї |editor-last=Плїшкова |editor-first=А. |title=Русиньскый язык меджі двома конґресами. Зборник рефератів з ІІІ. Меджінародного конґресу русиньского языка |location=Пряшів |year=2008 |pages=170—176}}</ref> == Сучасна школска сфера на Українї == Русиньске школьство на [[Україна|Українї]] было зліквідоване в часах, коли совєтьскый тоталітный режім розгоднутём прикапчав ку совєтьскій Українї Підкарпатьску Русь і заказав русиньску народность. Такой в роцї 1945 заперли вшыткых 636 русиньскых школ і выголосили їх за школы україньскы. То значіть же на [[Підкарпатьска Русь|Підкарпатю]] была доста добрї розвинута сістема русиньскых школ, зато мусїме розуміти намаганям містных Русинів мати свої народностны школы. На штатній уровни ся Русины помочі не дочекали і влада в [[Кієв]]і не має дяку тоты проблемы рїшати. Інакша сітуація є але на уровни містной самосправы, де мож видїти чутливішый приступ к порозуміню даной сітуації як і пасівна поміч [[Русины|Русинам]] (напр. безплатне ужываня просторів школ про навчаня в недїльных школах). Довести русиньску школу під стрїху общоосвітной школы доволює штатный вынос о факултатівных предметах, котры школярям може (но і мусїть) орґанізовати директорство штатной школы на основі жадостей родічів (на даный предмет мусить быти приголошеных мінімално 20 школярів). Родічі переважно жадають орґанізовати годины почітачовой технікы і інформатікы, хореоґрафії, таньців і т.д. а директорство має задачу найти одповідного учітеля і заплатити ёго роботу з фінанцій школы. Одкрытя каждой русиньской школы ся зачінать од того, же родічі, котры хотять, жебы ся іх дїти учіли русиньскый язык і културу адресують жадость о одкрытя русиньской класы при даній школї директорству. Тота документація ся подає на окресне оддїліня освіты, і потім ся верне розгоднутя о основаню ку директорови школы. Директорству штатной інштітуції закон заказує забезпечовати русиньского шпеціалісту і мож конштатовати, же до днешнёго дня бы ся не было дало одкрыти ани єдну русиньску класу, кібы фінанцованя і інтерес найти одповідных педаґоґів не перебрав на себе сам орґанізатор русиньского недїльного навчана — Школьска рада русиньскых недїльных школ. Недїльны школы на Підкарпатю суть фінанчно підпорованы спонзорами із [[Северна Америка|Северной Америкы]] (США і Канады). Русиньска недїльня школа загорнює пятьступнёве навчаня. Школярї суть роздїлены подля віку. Проґрам загорнює такы предметы: Русиньскый язык, Русиньска література, Історія Карпатьской Руси, Ґеоґрафія Карпатьской Руси, Етіка і набоженьство, Русиньскый народопис і Русиньска народна култура (естетіка). == Сучасна школска сфера на Словеньску == Выразны зміны пришли аж по роцї 1989, коли зачінаме говорити о новім народнім возроджіню. Новоприниманы законы демократічной репунліы возродный процес Русинів і їх материньского языка — дякуючі сістематічному дожадованю ся Русиньской оброды на Словеньску — зачали акцептовати, в наслїду чого од школьского рока 1997/1998 в 12 основных школах севернёвыходного Словеньска быв проявленый інтерес родічів школярів завести выучованя русиньского языка. З цілём заставити проґресивну словакізацію Русинів, возродный рух в бывшім Ческословеньску по роцї 1989 собі як першорядный ціль поставив обнову русиньского народностного школства, бо лем в нїм видїв ґаранцію захованя і розвоя народной і языковой ідентіты Русинів. Днесь можеме конштатовати, же од року 1989 ся подникли прінціпіалны крокы ку тому, жебы русиньскы дїти назад здобыли право учіти ся материньскый русиньскый яазык в школах. [[Русиньска оброда]] од початку свого взнику пожадовала навчаня русиньского яазыка в ОШ. Спочатку то было на 1. ступню а потім мали переходити на списовный укарїньскый або російскый язык. Але первісны пропозіції ся поступно модіфіковали у звязї з процесом профілації проґраму русиньского руху на Словеньску і в цїлоевропскім контекстї, котрый пожадовав узнаня Русинів як самостатной народности і створїня русиньского списовного языка. Ёго кодіфікація в р. 1995 ся стала основнов крітеріёв про заведжіня языка до освітной сістемы.<ref>{{cite book |last=Плїшкова |first=А. |chapter=Пряшівска Русь. Школьска сфера |editor-last=Magocsi |editor-first=Paul Robert |title=Najnowsze dzieje języków słowiańskich. Русиньскый язык |publisher=Uniwersytet Opolski — Instytut Filologii Polskiej |location=Opole |year=2004 |pages=427—462 |note=доповнене выданя з дакотрыма змінами 2007, с. 343—345}}</ref><ref>{{cite book |last=Плїшкова |first=А. |title=Русиньскый язык на Словенську. Короткый нарис історії і сучасности |publisher=Світовый конґрес Русинів |location=Пряшів |year=2008}}</ref><ref>{{cite book |last=Plišková |first=A. |chapter=Rusínsky spisovný jazyk vo vzdelávacom systéme Slovenskej republiky |editor-last=Plišková |editor-first=A. |title=Rusínska kultúra a školstvo po roku 1989 |location=Prešov |year=2008 |pages=177—192}}</ref> Заведжіню языка до практікы передходило вытворїня основных документів. В першім рядї: # Концепція навчаня русиньского языка як материньского в основных школах з навчанём русиньского языка (1996), вытворена Штатным педаґоґічным уставом в Братїславі, деташованым центром у Пряшові (автор: доц. ПгДр. Василь Ябур, к.н.). # Концепція школованя дїтей обчанів Словеньской републікы русиньской народности (1996), вытворена Міністерством школства Словеньской републікы. В навязности на них дале взникали, а поступно в залежности од потреб освітного процесу ся і модіфіковали далшы педаґоґічны документы, якы схвалило Міністерство школства СР. Векшу вагу має перша концепція, котра была збудована на інакшій філозофії, як то было звыком при навчаню материньскых языків. Основов ся стала комунікатівна метода (намісто аналітічно-сінтетічной), котра є в сучасности найрозшыренїша при навчаню чуджых языків. З того выходить, же цілём концепції не суть знаня, як то є переважно при навчаню іншых языків, але актівіты, наслїдны роботы і дїятельность на основі здобытых знань. То значіть, же навчаня русиньского языка ся тым зараджує меджі нетрадічны, ці алтернатівны, бо хоць бы з такыма цільми мала робити ціла школьска освіта на Словеньску до днесь є то пріорітов переважно алтернатівных школ. Школа бере за основный ціль освоїня сі списовной подобы русиньского языка в звязї з выразным розвытком речовых способностей. Шпеціфіков навчаня русиньского языка є особитый процес освоёваня. Звычайно ся дїти учать языкы через зорный поле материньского языка, но при навчаню русиньского языка то є так, же сі го дїти спочатку будуть освоёвати через зорный поле словенчіны. Є то парадокс, но треба го решпектовати. В згодї зо шпеціфіаціёв учіня ся, дана концепція навчаня русиньского языка роздїлює до трёх етап — передазбукова, азбукова а поазбукова етапа. Друга концепція в рамках уводжіня языка до школьской сістемы, го задїлёвала уже до матерьскых школ, котры мали взникнути на основі жадостей родічів. Но наперек тому до днешнёго часу маєме лем дві МШ з выховным русиньскым языком. За неповнїня той концепції можущ так родічі, як і компетентны інштітуції, юкы даному проблему не придїлюйють достаточну увагу і не родумують над тым, ці треба дану сітуацію мінити, т. з. ці закладати новы, респ. трансформовати уж єствуючі школкы з выховным языком русиньскым. Наслїдком того дїти родічів русиньской народности на Словеньску ся і в сучасности выховлююти, подобно як до р. 1989, в школках з офіціалным языком словеньскым, ці докінця з україньскым. Тота сітуація повязана з проблемами при приправі педаґоґів про такы матерьскы школы. Уведжіню русиньского языка до школьской сістемы на Словеньску передходили дві сондажы інтересу родічів. Першый быв в роцї 1994 і быв заміряный на сондованя інтересу родічів о навчаня русиньского языка а културы в 2. класї ОШ. Інтерес проявило в трёх окресах 251 школярїв. Друге, уже детайлнїше сондованя было реалізоване зачатком року 1996. Было роздїлене на дві части, де перша є заміряна на інтерес родічів при записї до 1. класы а друга на інтерес родічів уже школоповинных дїтей од 2. по 8. класы. Довєдна во вшыткых 6 окресох, на 57 ОШ інтерес о навчаня русиньского языка мало 582 школярїв. Дня 12. юна 1996 ся в Бардеёві одбыла робоча стрїтча заміряна на рїшиня орґанізачно-педаґоґічных проблемів заведжіня предмету Русиньскый язык і література до ОШ. Договорили ся на трёх крітеріях, на основі котрых было можне і реалне в школьскім роцї 1997\1998 завести предмет Русиньскый язык і література до 12 школ в пятёх окресах. Но практічне рїшиня в тім школьскім роцї было інакше. Навчаня ся досправды зачало лем в штирох школах, што было прямо звязане із роботов Русиньской оброды в тых окресах. Анґажованость єй членів была наконець розгодуюча і при взнику далшых шестёх ОШ, єдной ґімназії а так само і высокошкольского Інштітуту народностных штудій і чуджіх языків на ПУ з Оддїлінём русиньского языка і културы (1999). Нескорше в роцї 2004\2005 ся предмет русиньскый язык і література учів в девятёх ОШ і єдній ґімназії як неповинный, на єдній ОШ як повинный а як розшыруюча форма штудія на ПУ. В рамках розшырованя русиньскых школ, можеме быти свідками стаґнації а в гіршім припадї знижованя чісла основных школ з навчанём русиньского языка. В школьскім роцї 2006\2007 їх было уж лем вісем. Русиньскый язык ся поступно перестав учіти на 5. ОШ в Снинї, на 2. ОШ у Свіднику і на єдиній середнїй школї — на ґімназії в Меджілабірцях, де было рік на то обновлене навчаня формов кружка русиньской културы. В школьскім роцї 2008\2009 отворили першу народностну школу з навчалным русиньскым языком в [[Чабины|Чабинах]]. В шк. роцї 2011\2012 отворили другу ОШ з навчалным русиньскым языком в [[Баєрівцї|Баєрівцях]]. Особито треба спомянути ОШ в [[Радвань над Лабірцём|Радвани над Лабірцём]], де є навчаня русиньского языка орґанізоване Мґр. Мареком Ґаём, методіком русиньского языка. Подля ёго слов: „Каждый учітель русиньского языка ся стрїчать іщі із єдным, досправды шпеціфічным явлїнём — із непорозумінём проблематікы школованя дїтей родічами. Тоты часто не розумлять змысел навчаня русиньского языка, мішають собі го із україньскым або російскым языком і многы суть пересвідчены о тім, же учіти ся русиньскый язык є про їх дїти збыточне. … В тім виджу найвекше посланя і хосен навчаня русиньского языка в будьякій формі, бо лем так ся дїтём може навернути їх страчена ідентічность і любов ку азбуцї і своїй історії.“ Марек Ґай завів на тій школї навчаня русиньского языка нелем на першім але і на другім ступню. Так само ся дякуючі нёму підвышує інтерес о русиньскый язык на радваньскій школї. Учітель ся може пышыти знанями і талентом своїх школярїв, бо їх малы літературны творы можме чітати на сторінках нашой русиньской пресы але і в школьскім часописи Русначок.<ref>{{cite book |last=Ґай |first=М. |chapter=О проблемах навчаня русиньского языка на 1. і 2. ступнях основных школ у Словакії |editor-last=Плїшкова |editor-first=А. |title=Русиньскый язык меджі двома конґресами. Зборник рефератів з ІІІ. Меджінародного конґресу русиньского языка |location=Пряшів |year=2008 |pages=158}}</ref><ref>{{cite journal |last=Ґай |first=М. |title=Сучасный став русиньского народностного школства і перспектівы до будучности |journal=Русин |volume=XX |year=2010 |issue=6 |pages=6—8}}</ref> На середнїй школї ся у рамках повинного ці неповинного предмету русиньскый язык неучіть. Є ведженый лем формов кружка — днесь уж не є ани тот. Найвекшым проблемом в процецї розвытку школства є проґресівна асімілація середнїй і молодій ґенерації. Далшым проблемом є недостаток кваліфікованых учітелїв і потреба додаточной освітовой роботы меджі родічами. Найчастїшым проблемом была од зачатку абсенція кваліфікованых педаґоґів. Аж в школьскім роцї 2003/2004 в дакотрых школах з навчанём русиньского языка зачали учіти першы абсолвенты Пряшівской універзіты з апробаціёв на русиньскый язык. Іде о абсолвентів преглбеной формы штудія одбору Учітельство про І. ступінь ОШ Педаґоґічной факулты ПУ, котре ся такым способом реалізовало од акад. р. 1999/2000 до р. 2006/2007. В тім академічнім роцї Пряшівска універзіта зачала реалізоваты бакаларьску форму нового акредітованого штудійного проґраму Русиньскый язык і література в комбінації з 12 далшыма штудійныма проґрамами в рамках одбору Учітельство академічных предметів. В сучасности суть акредітованы далшы два ступнї штудія — маґістерьскый і докторандьскый. Цалком новым феноменом в навчаню русиньского языка на Словеньску є проєкт новооснованой орґанізації — обчаньского здружіня Колысочка, котра сі за цїль дала етнічну і языкову ревіталізацію русиньской народностной меншыны як вымераючого народа Европы. Здружіня передложыло на Уряд влады три проєкты, з котрых їм быв одобреный єден, тот найважнїшый — основаня вечернёй школы русинського языка. На основі того было в дакілько містах і селах одкрыте навчаня языка про вшыткы віковы катеґорії. Передходила тому приправа учітелїв, котры мали навчаня забезпечовати. Таке навчаня было наплановане до децембра 2013 рока, но орґанізаторы і самы участници продовжують в навчаню і в далшых роках а днес можеме бісїдовати о 27 вечурных школах русиньского языка.<ref>{{cite book |last=Конєчні |first=С. |title=Капітолы з історії Русинів на Словеньску |publisher=Русин і Народны новинкы |location=Пряшів |year=2009 |pages=72 |isbn=978-80-88769-99-6}}</ref> == Сучасна школска сфера у США і Канадї == Історія русиньского школства в [[Северна Америка|Северній Америцї]] ся дїлить на історічну церьковно-фарьску і сучасну академічно-сполоченьску етапу. В періодї масовой міґрації на концї [[19. стороча|19.]] і на зачатку [[20. стороча]] русиньскы братства, главно „Ґрекокатолицькый союз“, фінанцовали властны школы при церьквах. В тых заряджінях ся дїти учіли чітати кіріліцю, учіли ся основы релігії і історію родного края. Про потребы тых школ ся выдавали букварї і чітанкы, з котрых найпопуларнїшый быв букварь складженый ґрекокатолицькым священиком Йосифом Ганулеём і світьскым лемківскым актівістом [[Дмитро Вислоцкый|Дмітріём Выслоцькым]]. Єднак в резултатї асімілачного тиску і переходу церькви на [[анґліцькый язык]] богослужеб до конця 50. років 20. стороча тоты школы майже цалком заникли. Днесь ся русиньскый язык до істой міры заховав лем в семінарах: во Візантійскім католицькім семінарї св. Кіріла і Мефодїя в [[Питтсбург|Піттсбурґу]] ([[Пенсилвания|Пенсілванія]]) і в формі карпаторусиньского языка в православнім семінарї Хріста Спасителя в [[Джонставн]]ї.<ref>{{cite book |last=Magocsi |first=Paul Robert |title=Our People: Carpatho-Rusyns and Their Descendants in North America |publisher=Multicultural History Society of Ontario |year=2005 |isbn=978-0968099643}}</ref> В сучасности зогравають главну задачу при захованю знань сполоченьскы і научны орґанізації діаспоры. В роцї [[1978]] професор [[Павел Роберт Маґочій]] заложыв „Карпаторусиньскый научный центер“, котрый ся став вызначным выдаватём анґліцькоязычных учебників, словників і історічных праць о Русинах. Важным освітным центром є ай <nowiki>„</nowiki>[[Карпато-Русинськоє Общество|Карпаторусиньска сполочность]]<nowiki>“</nowiki>, котра реалізує розсяглы проґрамы про дорослых і молодеж в діаспорї. Сполочность реґуларно орґанізує онлайн курзы, ґенеалоґічны вебінары і лекції, чім помагать потомкам еміґрантів штудовати пряшівскый і підкарпатьскый штандарт русиньского языка. Вдяка довгорочному намагу діаспоры ся [[русиністика]] як научна дісціпліна научать ай на універзітній уровни, конкретно на Торонтьскій універзітї в [[Канада|Канадї]].<ref>{{cite web |title=Carpatho-Rusyn Society: Educational Programs |url=https://c-rs.org |accessdate=2026-07-09}}</ref> == Сучасна школска сфера у Румунії == [[Русины в Румыниї|Русины у Румунії]] суть офіціално узнанов народнов меншынов, што їм уможнює здобывати цїлену штатну підпору на властны освітнї потребы і мати свого заступцю в румуньскім парламентї. Културны і освітнї інтересы комуніты на штатній уровни заступує <nowiki>„</nowiki>[[Културне общество Русинів Румунії]]<nowiki>“</nowiki>. Хоць в країнї не екзістують повноцїнны штатны школы з русиньскым учебным языком, вдяка штатному фінанцованю мать общество можность леґално выдавати двойязычны румуньско-русинськы учебникы і букварї, меджі котрыма стоїть за змінка публікація „Abecedar rutean“. На учіня русиньского языка проходить переважно в формі недїльных школ і волительных предметів в реґіонах з компактным залюднїнём той комуніты. Такы освітнї ініціатівы фунґують в селах Переґу Маре в окресї Арад, [[Быстрый]] в окресї Марамуреш і Дерменешть в окресї Сучава. Важнов частёв освітнёго процесу суть каждорочны лїтнї таборы про молодеж. Почас тых стрїтнуть ся учать основы русиньской ґраматікы, історії і традічных реиесел, што приспівать к захованю жывого языка і народной ідентіты меджі наймолодшов ґенераціёв Русинів у Румунії.<ref>{{cite web |title=Uniunea Culturală a Rutenilor din România: Educație și Cultură |url=http://www.rutenii.ro |accessdate=2026-07-09}}</ref> == Сучасна школска сфера у Чеську == По розпадї [[Чехословакія|Чехословакії]] і в резултатї працовной міґрації у Чеську, передовшыткым в [[Прага|Празї]], взникла актівна русиньска комуніта, котра од року 1989 пережывать період културного ожывіня. Школство в русиньскім языку у [[Чехія|Чеську]] не мать штатный статус і екзістуючі освітнї ініціатівы суть заміряны переважно на дорослу популацію. Цїлёвов ґрупов тых проґрамів суть єднак [[Чехы]], котры ся інтересують о історію реґіону, єднак працовны міґранты, котры ся снажять заховати свою народну ідентіту. Главныма погынаючіма силами освітнёго процесу суть містны обчаньскы общества. Общество приятелїв Підкарпатьской Руси, заложена уж в роцї 1990, веде інтензівну освітову чінность, выдавать рівноменный часопис, публікує літературу на [[Чеськый язык|чеськім]] і русиньскім языку і орґанізує історічны выставы. Централным містом про орґанізованя освітнїх подїй є Дім народностных меншын в Празї. Праві в тій інштітуції русиньскы орґанізації, в тім чіслї фолклорного здружіня „Скеля“, орґанізують лекції о історії [[Карпатська Русь|Карпатьской Руси]], реґуларны презентації книг і неформалны языковы курзы. Освітнїй процес прохожить формов волительных годин і недїльных стрїтнуть, котры уможнюють діаспорї утримовати контакт з языком і традіціями.<ref>{{cite journal |last=Medveďová |first=M. |title=Rusíni v Českej republike: história, kultúra a vzdelávanie |journal=Podkarpatská Rus |year=2015 |issue=3 |pages=12—14}}</ref> == Референції == {{референції}} [[Катеґорія:Школы]] [[Катеґорія:Русины]] l0u9y5vvxuneevto6ahu90ps2u5lecx Русиньска оброда 0 10193 170469 169097 2026-09-28T16:16:37Z Flipdot 23893 170469 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} '''Русиньска оброда''' (''Русиньска оброда на Словеньску''), скорочіня '''РОС''' є найвекша, найвызнамнїша і найстарша орґанізація заступуюча [[Русины на Словеньску|русиньску народностну меншыну на Словеньску]], котра є членом [[Світова рада Русинів|Світовой рады Русинів]]. Резіденція орґанізації „Русиньской оброды“ на [[Словеньско|Словеньску]] ся находить в [[Пряшів|Пряшові]]. Орґанізація мать на містах чіселны окресны і містны орґанізації РОС. Закладаючі згромаджіня Русиньской оброды ся одбыло [[17. новембер|17. новембра]] [[1990]] в [[Меджілабірцї|Меджілабірцях]]. Уж 23.-24. марца 1991 ся „Русиньска оброда“ і представителї русиньского руху з пятёх европскых державах і зо [[Северна Америка|Северной Америкы]] зышли в Меджілаборцях на Першім світовім конґресї Русинів,<ref>[http://www.lem.fm/v-midzhilabirtsyah-odkryiyut-pamyatnu-tablu-skr/ В Міджілабірцях одкрыють памятну таблу СКР]</ref> котрый мав про Русинів середнёй Европы великый вызнам в їх народнім возроджіню. == Зачаткы в Меджілабірчінї == Снагы Русинів о заложіню єднотной орґанізації, котра бы їх заступовала проти штатной моци, тырвали, такповіджено, 100 років, але конкретно к тому дошло аж із розпадом [[СССР]] і з посилнїнём думкы о Русиньскій обродї і, формално, єй першым зъяздом 17. новембра 1990, рік по зачатю такзваной нїжной револуції, котра поступно завершыла процес трансформації сполоченьского, културного і економічного жывота на теріторії Словеньской републікы. Іщі перед револуціёв в роцї [[1989]] приправив в середовиску Основной умелецькой школы в Меджілаборцях учітель і доктор педаґоґікы Михал Бицко выставу о [[Енді Варгол|Енді Варголови]]. Енді Варгол, америцькый умелець і філмарь, закладатель [[поп-арт]]у во світовім [[Уменя|уменю]], быв сыном Русинів з недалекого села [[Микова]] при Меджілаборцях. Многы предметы і експонаты про споминану выставу были тогды пожычены од родин Завадьскых з Миковы і Противняковых з [[Выдрань|Выдрани]]. Выстава была в тых бурливых часах силным імпулзом про многых обывателїв Меджілаборцїв і іншпіровала плодны діскусії о русинстві. Уж рокы было очівісным фактом, же русиньска свідомость меджі людми екзістує, же є ту і чекать лем на приязну хвілю, жебы ся знову повно проявило. Тот час настав і в основі ся вшытко змінило 17. новембра 1989, кедь зачала нїжна револуція. Настали великы зміны, повороты, формовали ся новы цїлї нелем в сполочности, але ай в поглядах многых людей на нову реаліту. == Резултаты твердой українізації == Дослова о рік пізнїше, 17. новембра 1990, ся в Меджілаборцях одбыв першый зъязд Русиньской оброды. Взник Русиньской оброды передходила майже півсторочна тверда [[Украинизация|українізація]], котра зохабила глубокы слїды, але новы зміны ся тыкали вшыткых: тых, котры были за новы зміны, ай тых, котры были проти тым змінам. Тому треба особливо оцїнити намагы тых, котры безусловно удїлили свій час народным проблемом ожывіня і посилнїня русинства. Ожывіня русинства на Словеньску спроваджав єден шпеціфічный процес — великый одпор ведучіх проукраїньскы орьєнтованых представителїв „Културного союзу україньскых робочіх“ (КСУР), котры мали в руках орґанізачну штруктуру на цїлім Словеньску, мали своїх заступцёв в штатных орґанах і інштітуціях, во вшыткых тіпах школ, в [[Радіо|розгласї]], в телевізії, як ай в театрї і новинах. Головнов базов при обнові русинства на Словеньску была силна молода і середня ґенерація інтелектуалів, котрой ся подарило пробудити русиньску свідомость у людей в центрах, де дїяли. То ся проявило уж при списованю людей в роцї 1990, при котрім ся к русиньской народности і к русиньскому материньскому языку приголосило овелё веце людей як к україньской. Ту треба підкреслити факт, же од самого зачатку прорусиньскы ініціатівы і нескорша актівность Русиньской оброды нїґда не были намірены проти Українцїв, проти україньского народу, ёго языку і културї. Прорусиньска сторона предложыла сполупрацу рівного із рівным, але головны представителї „Културного союзу україньскых робочіх“, котрый быв од [[20. януар]]а 1990 переменованый на „Союз Русинів-Українцїв Чехословакії“ і аж по днешнїй <nowiki>„</nowiki>[[Союз Русинох-Украинцьох Словацкой Републикы|Союз Русинів-Українцїв Словеньской републікы]]<nowiki>“</nowiki> (СРУСР), таку слопупрацу неприяли. Як противагу предложеній сполупрацї вытворили свою платформу чінности, на котрій зістали в наслїдуючіх десятьрочах аж доднесь.{{efn|Звыразнюєме, же умела конштрукція назвы „Русин-Українець“, котру мають в назві орґанізації, не мать реалной основы – не є то ани [[Русины|Русин]], ани [[Українцї|Українець]] – і така назва народности не є узнана ани зо стороны народных орґанів Словеньска}} == Розвой і посилнёваня русиньской ідеї == Народну проблематіку зачали рїшыти передовшыткым в нововытворенім русї під назвов „Обчаньскый форум“ в містї Меджілабірцї, причім першу ініціатіву в тім дїлї подали доктор Михал Бицко, Петро Фецура, Йозеф Ґрамат і маґістра Любоміра Оначіла. „Обчаньскый форум“ было по дакількых днях екзістенції переменовано на „Обчане проти ґвалту“ і ёго председом быв в першім ай в другім волебнім періодї Петро Фецура. == Позначкы == {{notelist}} == Жрїдла == * [http://www.lem.fm/dnes-minat-25-rokiv-od-osnovayuchoy-gormadyi-ros/ 25 років Світового конґресу Русинів] == Референції == {{референції}} [[Катеґорія:Русиньскы орґанізації]] [[Катеґорія:Организации в Словакии]] iej47wbyqtrv48vfryhww5jp4iy8mpn Шаблона:Вецезначность 10 10665 170478 141273 2026-09-28T16:34:05Z Flipdot 23893 Updated to use otheruses module 170478 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:other uses|otheruses}}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> 2h6uwcsij4m87s3q7c4o813i4omh47y Чикаго 0 12563 170562 170003 2026-09-29T03:39:29Z InternetArchiveBot 22034 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 170562 wikitext text/x-wiki {{Локалита |статус = Город в [[США]] |руська назва = Чикаго |оригинална назва = Chicago |застава = Flag of Chicago, Illinois.svg |опис заставы = |ширина заставы = 110 |герб = Coat of arms of Chicago.svg |опис герба = Печать |ширина герба = 80 |вид крайны = Держава |крайна = [[США]] |lat_dir = N |lat_deg =41 |lat_min =54 |lat_sec = <!-- землеписна ширка--> |lon_dir = W |lon_deg =87 |lon_min =39 |lon_sec = <!-- землеписна довжка--> |CoordAddon = |CoordScale = 300000 <!-- мапы укажуть ся в масштабѣ 3 км/цм --> |размер карты страны = 0 <!-- так затлумить выдачу мапы под рамов --> |давны назвы = |вид региона = Федералный штат |регион = [[Иллинойс]] |вид района = |район = |вид общины = Округ |община = Кук (Cook County) |площа = 606,2 |вид высоты = Надморска вышка <!-- або: Найвысша точка, Высота центра …--> |высота = 181 |население = 2 704 965<ref name="СД">Чикаго в city-data.com.</ref> |год переписи = 2016 |часовый пояс = -6 |DST = перевод годинкы <!—пусто значить, же час не переводять --> |телефонный код = 872, 312, 773 |почтовый индекс = 606хх,607хх, 608хх |вид идентификатора = |цифровой идентификатор = |категория в Commons = Chicago }} [[File:Chicago Downtown Aerial View.jpg|thumb|290px|Чикаго з [[воздух]]а]] [[File:CTA Brown Line 060716.jpg|thumb|290px|Метро в Чикагу]] [[File:Chicago O'Hare International Airport.jpg|thumb|290px|Переход в летиску О'Гейр]] '''Чика́го''', {{Реф-инфо|[[Англицкый язык|англ.]]}} Chicago [[:Media:En-us-Chicago.ogg|[ʃɪˈkɑːgoʊ]]] — третий найвекшый подля обывательства (по [[Ню Йорк (місто)|Ню Йоркови]] и [[Лос Анджелес]]ови) город [[США]], другый вызнамнѣйшый финанчный центер державы (по [[Ню Йорк (місто)|Ню Йоркови]]) и важный транспортный узел. ==Полога== Лежить на сѣверовостоку [[США]] на южном берегу [[Мичиган (озеро)|озера Мичиган]] во федералном штатѣ [[Иллинойс]]; е административным центром округа Кук. Город принимать морскы лодѣ зо западного берега [[США]] через Великы Озера и з южного берега через [[Міссісіпі (ріка)|Миссисипи]]. Меджинародне летиско О'Гейр было днем 1.01.2018 другым найзанятѣйшым во свѣтѣ, денно принимаючым и провожаючым понад 2350 лѣтадел.<ref>[http://www.aci.aero/Data-Centre/Monthly-Traffic-Data/Aircraft-Movements/12-months ACI: Aircraft Movements for past 12 months (12-MONTHS ENDING DEC 2017).]</ref> ==История== В серединѣ 18. ст. територия была населена [[Индиане|Индианами]].<ref>Keating (2005), p. 25.</ref> Первый колониста быв [[Французы|Француз]] [[Жан-Батист Пон дю Сабл]], котрый оженив ся з Индианков, в року 1773 выбудовав хыжу и занимав ся земледѣлством и торговльов.<ref>Keating (2005), pp. 30-31, 221.</ref> Тот рок ся поважуе за рок основаня Чикага, а [[Жан-Батист Пон дю Сабл]] — за основателя. Околиця была зароснута дикым чесноком ([[Allium tricoccum]]), по индианскы званым ''Шикааква'', и перва упоминка о том мѣстѣ была под назвов ''Checagou'' з року 1679 в мемуарах Француза Роберта де Ласаля.<ref>Quaife, Milo M. (1933). Checagou: From Indian Wigwam to Modern City, 1673–1835. Chicago, Ill: University of Chicago Press. OCLC 1865758.</ref> [[Индиане]] поступно оддавали свои землѣ под натиском колонизации, наконець были примусово выгнаны в року 1833.<ref>Keating (2005), pp. 30-32.</ref> В року 1848 Чикаго быв злученый зо свѣтом желѣзницьов и каналом од [[Мичиган (озеро)|озера Мичиган]] до [[Міссісіпі (ріка)|Миссисипи]]<ref>Keating (2005), pp. 26-29, 35-39.</ref> и став ся на цѣлы децении найскорше розвиваючым ся городом свѣта.<ref>Nugent, Walter. Demography.</ref> ==Обывательство== Обывательство подля расы в року 2016<ref name="СД"/> {| class="wikitable" |- ! Групы !! Особ (2016)!! %% |- | Бѣлы || align="right"|888354 || align="right"|32,6 |- | Латинос || align="right"|803476 || align="right"|29,7 |- | Чорны || align="right"|793852 || align="right"|29,3 |- | Азийце || align="right"|170440 || align="right"|6,3 |- | Индиане|| align="right"|3027 || align="right"|0,1 |- |} ==Жерела и одказы== * Keating, Ann Durkin (2005). Chicagoland: City and Suburbs in the Railroad Age. The University of Chicago Press. {{ISBN| 0-226-42882-6}}. {{Реф-инфо|[[Англицкый язык|англ.]]}} * [https://web.archive.org/web/20221012204646/https://encyclopedia.chicagohistory.org/pages/962.html Nugent, Walter. Demography. Chicago as a Modern World City. //Encyclopedia of Chicago.] {{Реф-инфо|[[Англицкый язык|англ.]]}} * [https://www.cityofchicago.org Официальный сайт Чикага] {{Реф-инфо|[[Англицкый язык|англ.]]}} * [https://web.archive.org/web/20170219202339/http://www.city-data.com/city/Chicago-Illinois.html Чикаго в датабазѣ city-data.com. Одчитане: 01.02.2018] {{Реф-инфо|[[Англицкый язык|англ.]]}} == Референции == {{reflist}} {{Переклад|en|Chicago|6886}} [[Катеґорія:Населены пункты США]] [[Катеґорія:Міста США]] [[Катеґорія:Чикаго]] pxzfnfd2yhlwztm5rnvsk4h244i8q5q Пуриновы основы 0 13415 170561 113316 2026-09-29T02:39:46Z InternetArchiveBot 22034 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 170561 wikitext text/x-wiki [[Файл:Puríny.png|right|360px]] '''Пуриновы основы''', {{Реф-инфо|[[Англицкый язык|англ.]]}} ''purine bases'', або '''пурины''' — органичны гетероцикличны злученины, дериваты [[пурин]]а. Формують ся из [[аминоквас]]ох. Входять в зложѣня [[нуклеотид]]ох, [[Нуклеовы квасы|нуклеовых квасох]], многых [[коензим]]ох, а тыж екзистують во вольном станѣ. Меджи найвеце росширеныма пуриновыма основами суть [[аденин]] и [[гуанин]].<ref>Украинский советский энциклопедический словарь, том 3, с. 18. </ref><ref>Тимченко А. Д., с. 249.</ref> В стравѣ пурины найвецей суть в [[Печунка|печунцѣ]] и [[покрутка]]х.<ref>Gout: List of High and Low Purine Foods to Pay Attention</ref> ==Жерела и одказы== * Тимченко А. Д. Краткий медико-биологический словарь. Киев. Вища школа. 1988. {{ISBN| 5-11-000102-2}}. * Украинский советский энциклопедический словарь в трех томах. / Кудрицкий А.В. и др. (ред.). Главная редакция Украинской Советской Энциклопедии им. М.П. Бажана. К., 1988. Том 3. {{ISBN| 5-88500-007-7}}. * [https://web.archive.org/web/20111213232332/http://www.dietaryfiberfood.com/purine-food.php Gout: List of High and Low Purine Foods to Pay Attention] {{Реф-инфо|[[Англицкый язык|англ.]]}} {{Commonscat|Purine}} == Референции == {{reflist}} [[Катеґорія:Биохемия]] 81nwicxwppbb2gd28rm5nci8tb4xln0 Тімур Муцураєв 0 13978 170468 170115 2026-09-28T16:16:31Z Flipdot 23893 170468 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Музиканты | name = Тімур Муцураєв | image = | caption = | image_size = 300 | birth_name = {{lang-ce|Муцурай ХӀамзат-кӀант Темур}}<br />{{lang-ru|Тимур Хамзатович Муцураев}} | native_name = {{lang-ce|Муцурай ХӀамзат-кӀант Темур}}<br />{{lang-ru|Тимур Хамзатович Муцураев}} | alias = Tимерболат | birth_date = {{Birth date and age|1976|7|25|df=y}} | origin = [[Ґрозный]], [[Чеченьско-інґушска автономна совєтьска соціалістічна републіка|Чеченьско-інґушска АССР]], [[Совєтьскый союз]] | instrument = Спів, ґітара | genre = [[Музика Чечнї]], [[авторьска пісня]], [[нашід]] | occupation = Співак, вояк | years_active = 1991—2008 | label = | associated_acts = | current_members = | past_members = | website = }} '''Тіму́р Хамза́товіч Муцура́єв''' ({{lang-ce|МуцIурийн Хьамзатан кIант Тимур}}, {{lang-ru|Тимур Хамзатович Муцураев}}; {{ДН|25.|07|1976}}, [[Ґрозный]], [[СССР]]) є чеченьскый співак і складатель, котрый співав в [[Російскый язык|російскім языку]]<ref name="dj">{{cite web |url=http://www.djsaga.narod.ru/mucuraev.html |script-title=ru:Тимур Муцураев |publisher=DJ SAGA |language=Russian}}</ref><ref name="regnum">{{cite web |url=http://www.regnum.ru/news/1021013.html |script-title=ru:Тимур Муцураев: Певец джихада призывает к миру? |year=2008 |publisher=REGNUM |language=Russian }}</ref><ref>{{cite book|title=Let Our Fame Be Great: Journeys among the defiant people of the Caucasus |url=https://archive.org/details/letourfamebegrea0000bull |author=Oliver Bullough|isbn= 9780141956220 |year=2010 |publisher=Penguin Books}}</ref> і зрїдка ай в [[Чеченьскый язык|чеченьскім]].<ref>{{Cite web |date=2021-10-28 |title=Тимур Муцураев - Даймохк (на чеченском) текст песни |url=https://txtsong.ru/timur-mucuraev/timur-mutsuraev-daymohk-na-chechenskom/ |access-date=2022-04-26 |website=Более 100 000 текстов песен - TxTsong.ru |language=ru-RU}}</ref> Векшына ёго пісень ся тыкать конфлікту в Чечнї. == Жывотопис == Муцураєв ся народив в Ґрознім [[25. юлія]] [[1976]]. В роцї [[1991]] ся став шампіоном Чеченьско-інґушской автономной совєтьской соціалістічной републікы в [[карате]].<ref>{{Cite web|title=Тимур Муцураев|url=http://www.djsaga.narod.ru/mucuraev.html|access-date=2021-10-17|website=www.djsaga.narod.ru}}</ref> Найзнаміша пісня Муцураєва з назвов „Иерусалим“ ся дістала до радіового етеру почас биткы о Ґрозный в роках [[1999]]–[[2000]].<ref name=":0" /> Обявує ся у філмі „Война“ Александра Балабанова з року 2002.<ref name=":0">[https://meduza.io/feature/2014/12/10/2567-dobro-pozhalovat-v-ad Welcome to hell (Russian)], by Mikhail Kazanik, [[Meduza (website)|Meduza]]</ref> Брав участь в чененьскых войнах під веджінём Руслана Ґелаєва.<ref name="regnum" /> Многы з Муцураєвовых пісень інтензівно підпорують чеченьску незалежность і він сам вірив, же міровы їднаня наконець завершить Другу чеченьску войну. Інтересно, же ёго найвекшов іншпіраціёв была западна рокова музика 90. років, головно ґрупы Metallica і Nirvana.<ref>{{cite web | url=https://meduza.io/feature/2014/12/10/2567-dobro-pozhalovat-v-ad | title=Добро пожаловать в ад К 20-летию Первой чеченской. Михаил Казиник — о главных песнях Тимура Муцураева }}</ref> Мать на контї ай много пісень з ісламсков тематіков.<ref name="regnum"/> По завершіню Другой чеченьской войны в роцї 2000 лишыв Чечню і жыв в [[Азербайджан]]ї і [[Турція|Турції]].<ref name=":0" /><ref name=":1" /> В роках 2000 аж 2008 дакілько раз навщівив [[Україна|Україну]].<ref>{{Cite web|title=Добро пожаловать в ад К 20-летию Первой чеченской. Михаил Казиник — о главных песнях Тимура Муцураева|url=https://meduza.io/feature/2014/12/10/2567-dobro-pozhalovat-v-ad|access-date=2021-10-17|website=Meduza|language=ru}}</ref> Веце як 30 ёго пісень заказала російска влада, протоже были означены за „екстремістічны“.<ref name=":1">[https://www.kavkazr.com/a/zapretnyj-mutsuraev/29969883.html Forbidden Mutsurayev (Russian)], Kavkaz.realii, [[RFE/RL]]</ref><ref>{{cite web |url=http://minjust.ru/ru/extremist-materials?search=%D0%9C%D1%83%D1%86%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 |script-title=ru:Федеральный список экстремистских материалов |publisher=Министерство юстиции Российской Федерации |language=Russian}}</ref> Од мая до юнія 2008 награв Муцураєв дві звуковы награвкы в [[Чеченьскый язык|чеченьскім языку]], в котрых ся обернув на „людей Хамзата“ (т. є. Руслана „Хамзата“ Ґелаєва).<ref name="regnum" /><ref>{{cite web|url=http://www.watchdog.cz/?show=000000-000004-000001-000230 |title=Why has Timur Mutsurayev returned (or not returned)? |year=2008 |author=Andrei Babitsky |publisher=Prague Watchdog}}</ref> В сучасноти уж музику не складать ани не выступать.<ref name=":0" /> == Діскоґрафія == === 1995: Добро пожаловать в ад === # Добро пожаловать в ад! # Кровавый горизонт # Летят года (Свободы ветер) # Миротворцы # Чеченец я # Грозный, ты держал врага # Край моих отцов # Ночная тоска (Ночи огня) # Город мой # Первомайское # Чеченский спецназ # Чечня — стон ушедших сыновей (Чечня в огне) # Шатой (Джохар, не падай духом!) === 1996: Гелаевский спецназ === # Аллаху Акбар # Бамут # Гелаевский спецназ # Горит огонь # Город живет # Дорожи друзьями (Верные друзья) # Имя твое — Грозный # Король и пастух # Кровь за любовь # Мне больно, я устал # Посвящается Хачукаеву Магомеду # Посвящается Яхьяеву Аслану # Предатели (Оппозиционер) # Самашки # Сержень-Юрт # Судьба не балует (Чеченский атом — гранатомет) # Цена свободы (Свободна, милая Чечня) # Шамиль ведет отряд === 1996: Чечня в огне === # Чечня в огне # Самашки # Чеченцы # Мы вернёмся, Грозный # Шамиль ведет отряд === 1997: Рай под тенью сабель === # За Родину, за веру, за свободу # Даймохк # Наиб Байсангур # Рай под тенью сабель # Война # Джохар # Святые воины Чечни # Вставай, Чечня! # Аварское село # Город смерти # Гӏазотех кхелхина кӏенти # Слёзы печали === 1998: Иерусалим (День возмездия) === # Гимн # День возмездия (Ислам) # Гуниб # Соломон # Жизни путь лишь один # Жизни суета # Нет дороги назад # Ветер # Необъятные дали # Иерусалим # Я уйду # Исламская умма # Погасли свечи # Никогда не падай духом === 1998: Ты мусульманин (Единобожие) === # Ночь # Душа поступит к горлу # Единобожие # Конец войне # Армия свободы (Армия Джохара) # Не зови # О милость дарующий # О, Русь, забудь былую славу # Коран — священное писанье # Млечный путь # Прощай # Сын Адама # Гимн (В ту ночь, когда рождались волки) === 1999: Великий джихад === # Мы Нахи из народа Ноя # Жизнь прошла # Мой Грозный # Эй, шахид # Великий джихад # Хадис пророка # Туман над горами встает # Звени струна # Мир содрогнись # Шейх Мансур === 2000: Двенадцать тысяч моджахедов === # Пророк Муса (хадис) # 12 тысяч моджахедов # Священный джихад (Восстань, Муслим) # Аллах, свобода и джихад # Коран — священное писанье # Знай вечны будут райские сады === 2001: ИншАллах, сады нас ждут === # Наши сёстры (Хава Бараева) # Молитва моджахеда # Чеченский Карфаген # Будь проклят ты, Сталин # Исламская Умма # Исламская Реконкиста # Иншаллах, сады нас ждут # Проданные крылья Джихада # Галерея памяти — Шахиды в Судный День === Піснї, котры не были заряджены до албумів === # 18 лет # Бамут # Грозный, жди # Земля отцов # Кавказ, моя отчизна # Ночи огня (Здравствуй, ночь) == Референції == {{референції}} {{lifetime|1976||Муцураєв, Тімур}} glnjc4oxxzbqx09adsa2bqfcvvfhawc Юрій Панько 0 15848 170467 169877 2026-09-28T16:16:26Z Flipdot 23893 170467 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Ученый |noyat = ай |имя = Юрій Панько |имя оригиналне = {{lang-sk|Juraj Paňko}} |образчик = [[Файл:Юрій Панько.png|200px]] |образчика подпис = |познатый як = [[Кодіфікація русиньского языка|кодіфікатор русиньского языка]] {{nobr|про Словакію}} |позната як = |имя при уроджѣню = |уроджѣня = {{Birth date and age|1933|05|03}} |мѣсто роджѣня = [[Рокытів]], [[окрес Гуменне]], [[Чехословакія]] |упокоеня = {{Death date and age|2017|06|22|1933|05|03}} |мѣсто смерти = [[Орябина]], [[окрес Стара Любовня]], [[Словакія]] |причина смерти = |сферы наук = [[лінґвістіка]] |ученый ступень = доктор філозофії (1970); кандідат наук (1991); {{nobr|доцент (1994)}} |alma mater = [[Масарікова універзіта]] |главны роботы = |честны титулы = |членство в = |одзнакы = |категория склада = <!-- лем сама назва, напр.: Marie Curie --> }} '''Юрій Панько''' ({{lang-sk|Juraj Paňko}}; [[3. май]] [[1933]], [[Рокытів коло Гуменного|Гуменьскый Рокытів]], [[Чехословакія]] – [[22. юн]] [[2017]], [[Орябина]], [[Словакія]]) быв вызначный русиньскый філолоґ, лінґвіста, славіста, лексікоґраф, автор сучасного словацько-русиньского словника, першый директор [[Інштітут русиньского языка і културы Пряшівской універзіты|Інштітуту русиньского языка і културы Пряшівской універзіты]]. == Жывотопис == === Молоды рокы і учіня (1933–1957) === Народив ся 3. мая 1933 в русиньскім селї Гуменьскый Рокытів (днесь [[Рокытів коло Гуменного]], [[окрес Гуменне]]) в родинї дрібных рольників. Основну народну школу абсолвовав у своїм роднім селї в роках 1939–1945. Потім ся учів на Штатній російскій ґімназії в Гуменнім (1945–1953), де успішно зложыв матурітны екзамены.<ref name="panko_zivotopis">{{Cite web |title=Životopis |url=https://jurajpanko.wordpress.com/about/zivotopis/ |website=Juraj Paňko |access-date=2026-09-17}}</ref> В роках 1953–1957 ся учів на філолоґічній факултї Высокій педаґоґічній школї в Пряшові в шпеціалізації „україньскый язык і література“. Почас учіня брав участь в штудентьскых ставебных бріґадах (конкретно робив на ставбі памнятника Совєтьской армады у [[Свідник]]у).<ref name="panko_zivotopis" /> === Педаґоґічна і академічна чінность (1957–1975) === По завершіню высокой школы в роцї 1957 зачав робити як учітель на єденадцятьрочній середнїй школї в містї Стара Любовня. Од новембра 1957 до апріля 1958 абсолвовав повинну воєньску службу в чеськім містї Домажліцї, по чім ся вернув к учітельскій чінности в Старій Любовни.<ref name="panko_zivotopis" /> Паралелно з педаґоґічнов практіков діштанчно штудовав російскый язык і літературу на філозофічній факултї в Пряшові. В роцї 1962 ся став асістентом і пізнїше фаховым асістентом на катедрї російского языка і літературы Філозофічной факулты Універзіты Павла Йозефа Шафаріка (УПЙШ) в Пряшові. В роках 1964–1968 абсолвовав постґрадуалне учіня на Універзітї Яна Евангелісту Пуркіна в Бырнї (днесь Масарікова універзіта), де ся під веджінём вызначных чеськых славістів шпеціалізовав на компаратівну славістіку і сінтаксісї російского языка. В роцї 1970 на основі докторьской дізертації здобыв научный тітул ПгДр.<ref name="panko_zivotopis" /> === Рокы перенаслїдованя і нормалізації (1975–1989) === По придушіню Пражской яри і зачатку періоду тзв. „нормалізації“ в Чехословакії ся став терчом політічных перевірок. В роцї 1975 быв через свої політічны назоры змушеный зохабити універзіту і дістав заказ публіковати научны роботы. Цїлых 15 років мусив робити мімо сістемы высокошкольской освіты: быв технічным робітником в nemocnici в Старій Любовни, пізнїше учітелём на школї і выхователём в штудентьскій будові в Пряшові.<ref name="panko_zivotopis" /> === Регабілітація і кодіфікація русиньского языка (од року 1990) === По Нїжній револуції на концї року 1989 быв в роцї 1990 цїлком морално і правно регабілітованый і вернув ся на катедру російского языка Філозофічной факулты УПЙШ в Пряшові. В роцї 1991 обгаїв кандідатьску дізертацію і здобыв научный тітул кандідат наук (CSc.), а в роцї 1994 абсолвовав габілітацію на тітул доцента. Чітав лекції о сінтаксісї і контрастівну лінґвістіку аж до одходу на пензію.<ref name="panko_zivotopis" /> В януарї 1993 ся став першым директором новозрядженого Інштітуту русиньского языка і културы при орґанізації <nowiki>„</nowiki>[[Русиньска оброда]]<nowiki>“</nowiki> в [[Пряшів|Пряшові]]. Став на челї ґрупы науковцїв, котры розробили нормы русиньского правопису. В роцї 1992 выдав основне дїло „Нормы русиньского правопису“ а в роцї 1994 в сполуавторстві з [[Василь Ябур|Василём Ябуром]] публіковав „Правила русиньского правопису“ і словник лінґвістічных термінів. Тоты публікації ся стали безпосереднёв научнов основов про офіціалне выголошіня русиньского языка на Словакії 27. януара 1995.<ref name="codification">{{Cite web |title=Codification of the Rusyn language |url=http://www.rusynacademy.sk/english/en_jazyk.html |website=Rusyn Academy of Slovakia |access-date=2026-09-17}}</ref> === Послїднї рокы і лексікоґрафія === По одходї на пензію жыв в селї [[Орябина]] в [[Окрес Стара Любовня|окресї Стара Любовня]]. Послїднї дві десятьроча свого жывота присвятив творчости розсяглого двойтомового „Словацько-русиньского словника“ (1. том вышов в роцї 2012, 2. том в роцї 2015).<ref name="slovnik">{{Cite web |title=Slovensko-rusínsky slovník P-Z |url=https://www.rusynshop.sk/slovensko-rusinsky-slovnik-p-z-doc--phdr--juraj-panko--csc--2/ |website=Rusynshop.sk |access-date=2026-09-17}}</ref> Словник обсягує высше 50 000 словных єдиніць і є найрозсяглїшым лексікоґрафічным дїлом в русиньскій языкознательскій науцї на Словакії. Умер 22. юна 2017 во віцї 84 років. Є похованый на містнім цінтерї в селї Орябина.<ref name="lemfm_obit">{{Cite web |last=Трохановскій |first=Демян |title=Одышол доц. ПгДр. Юрий Панько, кодифікатор русиньского языка (1933-2017) |url=http://www.lem.fm/odyishol-dots-pgdr-yuriy-panko-kodifikator-rusinskogo-yazyika-1933-2017/ |website=Lem.fm |access-date=2023-04-25}}</ref> == Найвызначнїшы роботы == * {{Cite web |author= Юрій Панько |title= К орфоґрафії русиньского языка |url= https://rusin8.webnode.ru/news/a2008-k-orfografiji-rusinskogo-yazyka/ |publisher= InfoРусин 5/2008 ст.&nbsp;8 |accessdate= 2023-04-25}} [https://web.archive.org/web/20200102035252/https://www.ruwega.com/news/a2008-k-orfografiji-rusinskogo-yazyka/ Archived on Jan&nbsp;02&nbsp;2020] * Панько Ю. Нормы русиньского правопису. – Пряшів, 1992. * Панько Ю. Русиньско-русько-україньско-словеньско-польский словник лінґвістічных термінів. – Пряшов, 1994. – С. 21. * Ябур, В., Панько, Ю.: Правила русиньского правопису. Пряшів: Русиньска оброда, 1994. * PAŇKO, Juraj (2012-15) Slovensko-rusínsky slovník/Словацько-русиньскый словник, 2 томів. Prešov: Rusínska obroda na Slovensku. == Жрїдла і одказы == * {{Cite web |last=Трохановскій |first=Демян |title=Одышол доц. ПгДр. Юрий Панько, кодифікатор русиньского языка (1933-2017) |url=http://www.lem.fm/odyishol-dots-pgdr-yuriy-panko-kodifikator-rusinskogo-yazyika-1933-2017/ |website=Lem.fm |access-date=2023-04-25}} {{Lifetime|1933|2017|Панько, Юрій}} [[Катеґорія:Русиньскы лінґвісты]] [[Катеґорія:Русиньскы педаґоґы]] g7m0kpyyskynomwm2nvuwqmphr9bsx0 Александр Вучич 0 18447 170563 167858 2026-09-29T09:05:45Z CommonsDelinker 9283 Replacing Aleksandar_Vučić_2024_(cropped).jpg with [[File:Aleksandar_Vučić_(2024).jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: More precise name.). 170563 wikitext text/x-wiki {{Особа проста |Имя=Александер Вучич |Имя_оригиналне={{ref-sr}} Александар Вучић |Образчик=[[File:Aleksandar Vučić (2024).jpg|200px]] |Категория_склада=Aleksandar Vučić |Чинность=[[Презідент|президент]] [[Сербія|Сербии]] |Уроджѣня={{birth date and age|1970|3|5}} |Мѣсто_роджѣня=[[Белград]] }} '''Александер Вучич''' ([[Серьбскый язык|серб]]. ''Александар Вучић'') — теперішній (з 31. мая 2017. года) презідент [[Сербія|Сербиї]]. Быв выбраный в 2017. годі.<ref>[https://web.archive.org/web/20221208233850/https://rs.n1info.com/vesti/a252624-vucic-polaze-zakletvu-i-preuzima-duznost-predsednika/ Vučić položio zakletvu i preuzeo dužnost predsednika Srbije]</ref> == Референции == <references /> {{Lifetime|1970||Вучич, Александер}} {{стыржень}} [[Катеґорія:Сербія]] [[Катеґорія:Політічны лідеры]] [[Катеґорія:Уродили ся 1970]] cypll1om7ft6cgdbdn5hk5umr5inkxs Україньска людова републіка 0 18731 170466 165381 2026-09-28T16:16:18Z Flipdot 23893 170466 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Заникла держава | názov = Україньска людова републіка | originálny názov = <small>{{lang-uk|Українська Народна Республіка}}</small> | rok vzniku = 1917 | rok zániku = 1921 | viac pred = áno | pred 1 = Російска републіка | pred 1 vlajka = Flag of Russia.svg | pred 2 = Западноукраинска людова република | pred 2 vlajka = Flag of Ukraine (1917–1921).svg | pred 3 = Україньскый штат | pred 3 vlajka = Flag of Ukraine (1917–1921).svg | pred info = | viac po = áno | po 1 = Рѣчь Посполита II. | po 1 vlajka = Flag of Poland (1928–1980).svg | po 2 = Чеськословеньско | po 2 vlajka = Flag of the Czech Republic.svg | po 3 = Румуньске кралёвство | po 3 vlajka = Flag of Romania.svg | po 4 = УССР | po 4 vlajka = Flag of the Ukrainian Soviet Socialist Republic (1919–1929).svg | po 5 = РСФСР | po 5 vlajka = Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1918–1925).svg | šírka 1. sloupce = | vlajka = Flag of Ukraine (1917–1921).svg | článok o vlajke = | vlajka veľkosť = | znak = Coat of arms of the Ukrainian People's Republic.svg | článok o znaku = | znak veľkosť = 90px | rámček znak = | hymna = [[Гімна Україны|Іщі не вмерла Україна]]<br/>[[Файл:Mykhailo Zazuliak — Shche ne vmerla Ukraina.oga|center]] | článok o hymne = | motto = | článok o motte = | mapa = Map of Ukraine for Paris Peace Conference no grid.svg | mapa veľkosť = 300px | mapa poznámka = Теріторія, на котры претендовала УЛР были представлены на [[Паріжска мірна конференція|Паріжскій мірный конференції]] | hlavné mesto = [[Кієв]] | rozloha = 850 000 | rozloha poznámka = 1918 | najvyšší bod = | najvyšší bod poznámka = | najdlhšia rieka = | najdlhšia rieka poznámka= | počet obyvateľov = | počet obyvateľov poznámka = | jazyky = [[україньскый язык|україньскый]] | národnostné zloženie = | náboženstvo = [[Православна церьков|православіє]], [[Грекокатолицка Церковь|ґрекокатолицізм]] | štátne zriadenie = [[Унитарна держава|унітарна]] [[републіка]] | materský štát = | mena = карбованець, гривня | predstaviteľ = Михайло Грушевскый (1917—1918) | titul predstavitelia = Голова ЦРУ | predstaviteľ 2 = Володимир Винниченко (1918—1919)<br/>Симон Петлюра (1919—1921) | titul predstavitelia 2 = Голова Діректорії УЛР | vznik = [[20. новембра]] [[1917]] | zánik = [[фебруар]] [[1921]] }} '''Україньска людова републіка''', '''УЛР''' ({{lang-uk|Українська Народна Республіка, УНР}})<ref>До совєтьской реформы: ''Українська Народн'''я''' Республіка.''</ref>&nbsp;— україньскый штат, з [[Головне місто|головным містом]] в [[Кієв]]і, котрый быв заложеный почас [[Перша світова война|Першой світовой войны]] і [[Октоброва револуція|Октобровой револуції]]. Екзістовав в роках 1917–1921 і контроловав теріторії середнёй, выходной і южной Україны. Постала на містї юго-западных ґуберній [[Російска імперія|Російской імперії]], населеных особливо саме [[Українцї|Українцями]]. До апріля року 1918 во главі Централнов радов УЛР на главі з Михайлом Грушевскым, по децембрї року 1918&nbsp;— Діректоріёв УЛР, котра одстранила од влады Павла Скоропадьского&nbsp;— гетмана Україньского штату. == Історія == [[Файл:Ukrainian independence poster (1917).jpg|right|thumb|300px|Плакат року 1917: {{ref-uk}} «Своїй хаті своя правда і сила, і воля»]] Україньска людова републіка (УЛР) была выголошена в Кієві {{OldStyleDate|20.|новембра|1917|7.}} по [[Октоброва револуція|большевицькій октобровій револуції]] в якости автономной републікы в складї Російской републікы. 22. януара 1918 УЛР выголосила свою независлость.<ref name=a>[https://euromaidanpress.com/2019/01/22/100-years-ago-west-and-east-ukraine-united-in-short-lived-independence-amid-invasion-from-all-sides/ 100 years ago, west and east Ukraine united in short-lived independence amid invasion from all sides - Euromaidan Press]</ref><ref name=b>[https://en.wikipedia.org/wiki/West_Ukrainian_People%27s_Republic West Ukrainian People's Republic - Wikipedia]</ref> По выголошеню независлости УЛР уклала [[Брест-Литовскый мир (9. фебруар 1918)|Брестьскый мир]] з штатами Четверного союзу (Централны силы) в фебруарї 1918, же вызначала УЛР як независлый штат.<ref name=a/> Єдным з ключовых добыток УЛР было заложіня закону про особну людову културну автономію, котрый быв розробеный Олександром Шулгіным та Мойше Зілберфарбом і надавав політічны права народностным меншынам.<ref name=c>[https://euromaidanpress.com/2017/09/15/ukraines-1917-1921-statehood-and-why-it-matters-for-historians-of-the-russian-revolution/ The Ukrainian Revolution of 1917 and why it matters for historians of the Russian revolution(s) - Euromaidan Press]</ref> [[Западноукраинска людова република|Западноукраїньска людова републіка]] (ЗУЛР) выголосила про свою независлость 1. новембра 1918 по розпаду [[Австро-Угорьско|Австро-Угорьской імперії]]. 22. януара 1919 одбыло ся споїня УЛР і ЗУЛР, але тото было веце сімболічным актом, же обидві републікы мали розлічны політічны і соціалны традіції і ся били окреме: ЗУЛР воёвала з [[Рѣчь Посполита II.|Польсков]], а УЛР з совєтьскыма і російскыма силами.<ref name=b/> УЛР была до року 1920, кедь єй влада была змушена піти в екзіл. Штатны сили продовжовали бити ся до року 1921, покы УЛР не была остаточно включена до складу [[СССР]] як [[Украинска ССР|Україньска совєтьска соціалістічна републіка]] в роцї 1922.<ref name=a/> Влада УЛР в екзілї была до одновлїня независлости [[Україна|Україны]] в роцї 1991, кедь послїдный презідент УЛР в екзілї Микола Плавюк передав свою владу першому презіденту независлой Україны Леоніду Кравчуку.<ref name=a/> == Адміністратівне дїлїня == [[File:Ukrainian People Republic administrative division.png|left|thumb|256px|{{center|Дїлїня УЛР}} {{col-begin}} {{col-2}} 1. Підляшя<br> 2. Волинь<br> 3. Погорина<br> 4. Дреговицька земля<br> 5. Деревска земля<br> 6. Кієв<br> 7. Чернїгівщіна<br> 8. Северщіна<br> 9. Посеймя<br> 10. Слобожанщіна<br> 11. Харьків<br> 12. Донечіна<br> 13. Подоня<br> 14. Половецька земля<br> 15. Азовска земля<br> 16. Запоріжя {{col-2}} 17. Нове Запоріжя<br> 18. Поморя<br> 19. Одеса<br> 20. Поднїстровя<br> 21. Брацлавщіна<br> 22. Подолія<br> 23. Болоховска земля<br> 24. Порося<br> 25. Побужя<br> 26. Черкасы<br> 27. Переяславщіна<br> 28. Посуля<br> 29. Полтавщіна<br> 30. Самарьска земля<br> 31. Низ<br> 32. Сїч {{col-end}}]] [[File:UNR 1918 divisions-0.png|left|thumb|256px]] 4.&nbsp;марца 1918 україньска влада прияла закон про адміністратівно теріторіалне дїлїня Україны. Закон зазначав, де Україна подїлена на 32&nbsp;землї, котры є в публікації одповідных земств. Той закон не быв доконця выконаный, же 29.&nbsp;апріля 1918 в Кієві ся став антісоціалістічный переворот, по якім ся гетман Павло Скоропадьскый повернув реформу до ґуберньского тіпу управлїня. == Референції == {{Commonscat|Ukrainian People's Republic|Україньска людова републіка}} {{Reflist}} [[Катеґорія:История Украины]] [[Катеґорія:Штаты і теріторії, котры основаны 1917]] [[Катеґорія:Штаты і теріторії, котры заникли 1921]] dx6fxtuoht566wbzapkht8kgmtxnvyy Брітаньска Індія 0 18766 170465 168676 2026-09-28T16:15:34Z Flipdot 23893 170465 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Заникла держава | názov = Індіцька імперія{{Переход|#Назва}} | originálny názov = <small>{{lang-en|Indian Empire}}</small> | rok vzniku = 1858 | rok zániku = 1949 | viac pred = áno | pred 1 = Муґальска імперія | pred 1 vlajka = Fictional flag of the Mughal Empire.svg | pred 2 = | pred 2 vlajka = | pred info = | viac po = áno | po 1 = Індіцька унія | po 1 vlajka = Flag of India.svg | po 2 = Пакістан | po 2 vlajka = Flag of Pakistan.svg | po 3 = Брітаньска Бірма | po 3 vlajka = Flag of Burma (1939–1941, 1945–1948).svg | šírka 1. sloupce = | vlajka = British Raj Red Ensign.svg | článok o vlajke = прапор | vlajka veľkosť = | znak = Star-of-India-gold-centre.svg | článok o znaku = ерб | znak veľkosť = 90px | rámček znak = | hymna = {{lang-en| God save the King/Queen}}<br>([[Гімна Великой Брітанії|Боже, хрань краля/кралёвну]])<br>[[Файл:United States Navy Band - God Save the Queen.ogg|center]] | článok o hymne = | motto = {{lang-fr|Dieu et mon droit}}<br>(Бог і моє право) | článok o motte = | mapa = British Indian Empire 1909 Imperial Gazetteer of India.jpg | mapa veľkosť = | mapa poznámka = Політічне роздїлїня Брітаньской Індії (раджу) в роцї 1909. Брітаньска Індія є зображена двома одтїнками ружовой фарбы; Сікім, Непал, [[Бгутан]] і князївскы штаты суть зображены жовтов фарбов<br>[[File:India-or-British-Raj-in-British-Empire-1909.jpg|270px|center]]Брітаньска Індія (радж) по одношіню до [[Брітаньска імперія|Брітаньской імперії]] в 1909 роцї | hlavné mesto = [[Колката]]<ref name="igi-calcutta">{{Citation |title=The Imperial Gazetteer of India |url=http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?volume=9&objectid=DS405.1.I34_V09_001.gif |volume=IX |page=260 |year=1908 |chapter=Calcutta (''Kalikata'') |chapter-url=http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?volume=9&objectid=DS405.1.I34_V09_266.gif |publisher=Published under the Authority of His Majesty's Secretary of State for India in Council, Oxford at the Clarendon Press |quote=—Capital of the Indian Empire, situated in 22° 34' N and 88° 22' E, on the east or left bank of the Hooghly river, within the Twenty-four Parganas District, Bengal |access-date=24 May 2022 |archive-date=24 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220524220705/http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?volume=9&objectid=DS405.1.I34_V09_001.gif |url-status=live }}</ref>{{efn|Шімла была лїтным головным містом влады Брітаньской Індії а не Брітаньской імперії, то значіть Брітаньской індіцькой імперії, до котрой входили князївскы штаты<ref name="simla-summer-capital">{{Citation |title=The Imperial Gazetteer of India |url=http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?volume=22&objectid=DS405.1.I34_V22_001.gif |volume=XXII |page=260 |year=1908 |chapter=Simla Town |chapter-url=http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V09_266.gif |publisher=Published under the Authority of His Majesty's Secretary of State for India in Council, Oxford at the Clarendon Press |quote=—Head-quarters of Simla District, Punjab, and the summer capital of the Government of India, situated on a transverse spur of the Central Himālayan system system, in 31° 6' N and 77° 10' E, at a mean elevation above sea-level of 7,084 feet. |access-date=24 May 2022 |archive-date=24 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220524213047/http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?volume=22&objectid=DS405.1.I34_V22_001.gif |url-status=live }}</ref>}} (1858–1911)<br>Новый Делі (1911/1931{{efn|Выголошіня Нового Делі за головне місто было выдане в роцї 1911, але місто было славностно отворене як головне місто Брітаньской Індії в фебруарї 1931}}–1947) | rozloha = 4 903 312 <small>(1937)</small><br>4 226 734 <small>(1947)</small> | rozloha poznámka = | najvyšší bod = | najvyšší bod poznámka = | najdlhšia rieka = | najdlhšia rieka poznámka = | počet obyvateľov = 388 997 955 | počet obyvateľov poznámka = (1941) | jazyky = [[Анґліцькый язык|анґліцькый]] | národnostné zloženie = | náboženstvo = гіндуізм, [[іслам]], сікгізм, будгізм і хрістіанство | štátne zriadenie = колонія | materský štát = {{flagicon|Велика Брітанія}} [[Брітаньска імперія]] | mena = індіцька рупія | predstaviteľ = [[Виктория (Споене кральовство)|Вікторія]] (1876–1901)<br>Едвард VII. (1901–1910)<br>Джордж V. (1910–1936)<br>Едвард VIII. (1936)<br>Джордж VI. (1936–1947) | titul predstavitelia = '''Імператор''' | predstaviteľ 2 = Чарлз Каннінґ (1852–1859; першый)<br>Луіс Маунтбаттен (1947; послїднїй)<br>'''Штатный секретарь''':<br>Едвард Стенлі (1858–1859; першый)<br>Вільям Гер (1947; послїднїй) | titul predstavitelia 2 = '''Ґенералный ґувернер''' | vznik = [[2. авґуст]]а [[1857]] | zánik = [[15. авґуст]]а [[1947]] }} '''Брітáньска Íндія''' ({{lang-en|British India}}), тыж '''Брітáньскый радж''' ({{lang-en|British Raj}}) быв період влады брітаньской коруны на індіцькім субконтінентї,<ref name="def-raj-stacked"> * {{Citation |last1=Hirst |first1=Jacqueline Suthren |title=Religious Traditions in Modern South Asia |url=https://books.google.com/books?id=voGoAgAAQBAJ&pg=PT27 |year=2011 |place=London and New York |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-44787-4 |quote=As the (Mughal) empire began to decline in the mid-eighteenth century, some of these regional administrations assumed a greater degree of power. Amongst these ... was the East India Company, a British trading company established by Royal Charter of Elizabeth I of England in 1600. The Company gradually expanded its influence in South Asia, in the first instance through coastal trading posts at Surat, Madras and Calcutta. (The British) expanded their influence, winning political control of Bengal and Bihar after the Battle of Plassey in 1757. From here, the Company expanded its influence dramatically across the subcontinent. By 1857, it had direct control over much of the region. The great rebellion of that year, however, demonstrated the limitations of this commercial company's ability to administer these vast territories, and in 1858 the Company was effectively nationalized, with the British Crown assuming administrative control. Hence began the period known as the British Raj, which ended in 1947 with the partition of the subcontinent into the independent nation-states of India and Pakistan. |last2=Zavros |first2=John |access-date=24 May 2022 |archive-date=23 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230923145150/https://books.google.com/books?id=voGoAgAAQBAJ&pg=PT27 |url-status=live|ref=none}} * {{citation|last=Salomone|first=Rosemary|title=The Rise of English: Global Politics and the Power of Language|publisher=Oxford University Press|page=236|url=https://books.google.com/books?id=_gNREAAAQBAJ&pg=PA236|isbn=978-0-19-062561-0|year=2022|quote=Between 1858, when the British East India Company transferred power to British Crown rule (the "British Raj"), and 1947, when India gained independence, English gradually developed into the language of government and education. It allowed the Raj to maintain control by creating an elite gentry schooled in British mores, primed to participate in public life, and loyal to the Crown.|access-date=24 May 2022|archive-date=23 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230923145109/https://books.google.com/books?id=_gNREAAAQBAJ&pg=PA236|url-status=live|ref=none}}</ref> котрый тырвав од року 1858 до року 1947.<ref name="period-of-raj-stacked"> * {{citation |last=Vanderven |first=Elizabeth |title=The Oxford Handbook of the History of Education |pages=213–227, 222 |year=2019 |editor1-last=Rury |editor1-first=John L. |access-date=24 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230923150112/https://books.google.com/books?id=Mc-aDwAAQBAJ&pg=PA222 |archive-date=23 September 2023 |url-status=live |chapter=National Education Systems: Asia |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Mc-aDwAAQBAJ&pg=PA222 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-934003-3 |quote=During the British East India Company's domination of the Indian subcontinent (1757–1858) and the subsequent British Raj (1858–1947), it was Western-style education that came to be promoted by many as the base upon which a national and uniform education system should be built. |editor2-last=Tamura |editor2-first=Eileen H.|ref=none}} * {{citation |last=Lapidus |first=Ira M. |title=A History of Islamic Societies |page=393 |year=2014 |url=https://books.google.com/books?id=ZkJpBAAAQBAJ&pg=PA393 |access-date=24 May 2022 |edition=3 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-51430-9 |quote=Table 14. ''Muslim India: outline chronology''<br />Mughal Empire ... 1526–1858 <br />Akbar I ... 1556–1605 <br /> Aurengzeb ... 1658–1707 <br /> British victory at Plassey ... 1757 <br /> Britain becomes paramount power ... 1818<br />British Raj ... 1858–1947 |author-link=Ira M. Lapidus|ref=none}}</ref> Реґіон під брітаньскым контролём ся в сучаснім розуміню обычайно называв '''Індія''' ({{lang-en|India}}) і обсяговав теріторії прямо справованы [[Споене кральовство Великой Британии и Ирландии|Споєным кралёвством]], котры ся вєдно называли ''Брітаньска Індія'', і теріторії справованы домородыма владцями, але під брітаньсков надвладов, называны князївскы штаты. Як Індія была закладаючім членом [[Лига Народох|Ліґы народів]] і в роцї 1945 закладаючім членом [[Орґанізація Зъєдиненых Націй|Орґанізації споєных народів]] в [[Сан Франціско|Сан Франціску]].<ref name="mansergh-UN-SanFrancisco2">{{Citation|last=Mansergh|first=Nicholas|title=Constitutional relations between Britain and India|page=xxx|year=1974|url=https://books.google.com/books?id=DJkOAQAAMAAJ|access-date=19 September 2013|place=London|publisher=His Majesty's Stationery Office|isbn=978-0-11-580016-0|author-link=Nicholas Mansergh}} Quote: "[[Viceroy's Executive Council|India Executive Council]]: Sir [[Arcot Ramasamy Mudaliar]], Sir [[Firoz Khan Noon]] and Sir [[V. T. Krishnamachari]] served as India's delegates to the London Commonwealth Meeting, April 1945, and the U.N. San Francisco Conference on International Organisation, April–June 1945."</ref> Індія была участницькым штатом лїтных олімпійскых гер в роках 1900, 1920, 1928, 1932 і 1936. Тота сістема справы была заведжена [[28. юн|28.&nbsp;юна]] [[1858]], кедь по індіцькім повстаню в роцї [[1857]] пришла влада Выходоіндіцькой сполочности на коруну в особі [[Виктория (Споене кральовство)|кралёвны Вікторії]]<ref>{{Cite web |last=Kaul |first=Chandrika |title=From Empire to Independence: The British Raj in India 1858–1947 |url=https://www.bbc.co.uk/history/british/modern/independence1947_01.shtml |access-date=3 March 2011 |archive-date=17 June 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617125740/http://www.bbc.co.uk/history/british/modern/independence1947_01.shtml |url-status=live }}</ref> (котра была в роцї [[1876]] выголошена за імператріцю Індії). Тырвало то аж до року [[1947]], кедь была Брітаньска Індія роздїлена на два суверенны домініоновы штаты: Індіцьку унію (пізнїше [[Індія|Індіцьку републіку]]) і Домініон Пакістан (пізнїше [[Пакістан|Пакістаньску ісламску републіку]] і [[Банґладеш|Банґладешску народну републіку]] при выголошіню незалежности Банґладеша в роцї 1971). При взнику Брітаньской Індії (Брітаньского раджу) в роцї 1858 уж была Нижня Барма частёв Брітаньской Індії; Верьхня Барма была придана в роцї 1886 і взникнутый союз, Барма, была справована як автономна провінція до року 1937, кедь ся стала самостатнов брітаньсков колоніёв і в роцї 1948 здобыла незалежность. В роцї 1989 была переменована на [[Мянма|Мянму]]. Провінція головного комісаря Аден была тыж частёв Брітаньской Індії при взнику Брітаньского раджу а в роцї 1937 ся тыж стала самостатнов колоніёв знамов як колонія Аден. == Назва == Брітаньска Індія од свого періоду мала много розлічных назв: * '''коруна влада в Індії''' ({{lang-en|Crown rule in India}}).<ref name="british-raj-crown-rule-stacked"> * {{Citation |last=Steinback |first=Susie L. |title=Understanding the Victorians: Politics, Culture and Society in Nineteenth-Century Britain |url=https://books.google.com/books?id=5VdsBgAAQBAJ&pg=PA68 |page=68 |year=2012 |place=London and New York |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-77408-6 |quote=The rebellion was put down by the end of 1858. The British government passed the Government of India Act, and began direct Crown rule. This era was referred to as the British Raj (though in practice much remained the same). |access-date=24 May 2022 |archive-date=23 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230923145610/https://books.google.com/books?id=5VdsBgAAQBAJ&pg=PA68 |url-status=live |ref=none}} * {{citation|last=Ahmed|first=Omar|title=Studying Indian Cinema|publisher=Auteur (now an imprint of Liverpool University Press)|year=2015|url=https://books.google.com/books?id=GHBvEAAAQBAJ&pg=PA221|page=221|isbn=978-1-80034-738-0|quote=The film opens with what is a lengthy prologue, contextualising the time and place through a detailed voice-over by Amitabh Bachchan. We are told that the year is 1893. This is significant as it was the height of the British Raj, a period of crown rule lasting from 1858 to 1947.|access-date=24 May 2022|archive-date=23 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230923145610/https://books.google.com/books?id=GHBvEAAAQBAJ&pg=PA221|url-status=live|ref=none}} * {{citation|last=Wright|first=Edmund|title=A Dictionary of World History|url=https://books.google.com/books?id=POAwBwAAQBAJ&pg=PA537|year=2015|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-968569-1|page=537|quote=More than 500 Indian kingdoms and principalities [...] existed during the 'British Raj' period (1858–1947) The rule is also called ''Crown rule in India''|ref=none}} * {{citation|last=Fair|first=C. Christine|title=Fighting to the End: The Pakistan Army's Way of War|url=https://books.google.com/books?id=jjaTAwAAQBAJ&pg=PA61|year=2014|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-989270-9|page=61|quote=[...] by 1909 the Government of India, reflecting on 50 years of Crown rule after the rebellion, could boast that [...]|ref=none}}</ref> * '''пряма влада в Індії''' ({{lang-en|Direct rule in India}}).<ref name="direct-rule-stacked"> * {{Citation |last=Glanville |first=Luke |title=Sovereignty and the Responsibility to Protect: A New History |url=https://books.google.com/books?id=nX3GAQAAQBAJ |page=120 |year=2013 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-07708-6 |access-date=23 August 2020 |archive-date=23 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230923145611/https://books.google.com/books?id=nX3GAQAAQBAJ |url-status=live |ref=none}} Quote: "Mill, who was himself employed by the British East India company from the age of seventeen until the British government assumed direct rule over India in 1858." * {{citation|last=Pykett|first=Lyn|title=Wilkie Collins|series = Oxford World's Classics: Authors in Context|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-284034-9|page=160|quote=In part, the Mutiny was a reaction against this upheaval of traditional Indian society. The suppression of the Mutiny after a year of fighting was followed by the break-up of the East India Company, the exile of the deposed emperor and the establishment of the British Raj, and direct rule of the Indian subcontinent by the British.|ref=none}} * {{citation|last=Lowe|first=Lisa|title=The Intimacies of Four Continents|url=https://books.google.com/books?id=UMMECgAAQBAJ&pg=PT71|date=2015|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-7564-7|page=71|quote=Company rule in India lasted effectively from the Battle of Plassey in 1757 until 1858, when following the 1857 Indian Rebellion, the British Crown assumed direct colonial rule of India in the new British Raj.|ref=none}}</ref> * '''Індіцька імперія''' ({{lang-en|Indian Empire}}).{{efn|Даколи той реґіон ся так называв, хоць не офіціално}}<ref>{{Citation |last1=Bowen |first1=H. V. |title=Britain's Oceanic Empire: Atlantic and Indian Ocean Worlds, C. 1550–1850 |url=https://books.google.com/books?id=Oi9neJg39wcC&pg=PA106 |page=106 |year=2012 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-02014-6 |last2=Mancke |first2=Elizabeth |last3=Reid |first3=John G.}} Quote: "British India, meanwhile, was itself the powerful 'metropolis' of its own colonial empire, 'the Indian empire'."</ref> == Ґеоґрафічна полога == [[File:British Raj and surrounding countries 1909.jpg|thumb|right|Брітаньска Індія і сусїднї країны суть зображены в роцї 1909]] Брітаньска Індія ся розпростерала майже на цїлій теріторії днешнёй Індії, Пакістану, Банґладеша і Мянмы, з вынятком малых маєтків іншых европскых країн, як наприклад Ґоа і Пудучері.<ref name="British India geography">{{Cite book |last=Smith |first=George |url=https://archive.org/details/geographybritis00smitgoog |title=The Geography of British India, Political & Physical |publisher=John Murray |year=1882 |location=London |access-date=2 August 2014}}</ref> Тота теріторія є дуже богатым, обсягує Гімалайскы горы, уроджайны заплавовы области, Індоґанґску рівнину, довге побережя, тропічны сухы лїсы, высохнути верьховины і пустыню Тгар.<ref>{{Cite book |last=Baten, Jörg |title=A History of the Global Economy. From 1500 to the Present |url=https://archive.org/details/isbn_9781107507180 |date=2016 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-50718-0 |page=[https://archive.org/details/isbn_9781107507180/page/n262 247]}}</ref> Окрем того в розлічных часовых обсяговала Аден (в роках 1858 аж 1937),<ref>Marshall (2001), p. 384</ref> Нижню Барму (в роках 1858 аж 1937), Верьхню Барму (в роках 1886 аж 1937), Британьске Сомалі (курто в роках 1884 аж 1898) і Проливову осаду (курто в роках 1858 аж 1867). Барма была од року 1937 оддїлена од Індії і прямо справована брітаньсков корунов аж до здобываня незалежности в роцї 1948. Світовы штаты [[Персийскый залив|Перзьского заливу]] і остатнї штаты належачі під Резіденціёв Перзьского заливу были теоретічно князївскыма штатами, як ай председництвыма і провінціями Брітаньской Індії до року 1947 і як менову єдиніцю хосновали рупію.<ref>{{Cite book |last=Subodh Kapoor |url=https://books.google.com/books?id=q5ZM0nZXZEkC&pg=PA1599 |title=The Indian encyclopaedia: biographical, historical, religious ..., Volume 6 |date=January 2002 |publisher=Cosmo Publications |isbn=978-81-7755-257-7 |page=1599}}</ref> Окрем іншых країн в реґіонї быв Цейлон (днесь [[Шрі Ланка|Срі Ланка]]), котрый ся в тім часї одношовав на прибережны реґіоны і северну часть острова в роцї 1802 одступеный Великій Брітанії на основі Амєньской догоды. Тыма прибережныма реґіонами были в роках 1793 аж 1798<ref name="codringtonch10">[[#Codrington|Codrington]], 1926, Chapter X:Transition to British administration</ref> дочасно під справов Мадраского председництва, але в нескоршых періодах ся брітаньскы ґувернеры одповідали Лондону і не были частёв Раджу. Кралёвства [[Непал|Непалу]] і [[Бгутан|Бгутану]], котры вели войну з Брітами, з нима потім підписали догоду і Бріты їх узнали за незалежны штаты.<ref>{{Cite encyclopedia |title=Nepal: Cultural life |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |url=https://www.britannica.com/place/Nepal/Cultural-life#toc23631 |date=2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151124082743/https://www.britannica.com/place/Nepal/Cultural-life |archive-date=24 November 2015}}</ref><ref>{{Cite encyclopedia |title=Bhutan |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |url=https://www.britannica.com/place/Bhutan/Government-and-society#toc25008 |date=2008 |access-date=2 June 2022 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602162041/https://www.britannica.com/place/Bhutan/Government-and-society#toc25008 |url-status=live }}</ref> Сікімске кралёвство было по анґло-сікімской догоды з року 1861 утворене як князївскый штат; вопрос суверенности ведь зістав недефінованым.<ref>{{Cite web |title=Sikkim {{!}} History, Map, Capital, & Population |url=https://www.britannica.com/place/Sikkim |access-date=2 December 2022 |website=Britannica |language=en |archive-date=1 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170801112303/https://www.britannica.com/place/Sikkim |url-status=live }}</ref> Малдівскы островы были в роках 1887 аж 1965 брітаньскым протекторатом, але не были частёв Брітаньской Індії.<ref>{{Cite web |title=Maldives {{!}} History, Points of Interest, Location, & Tourism |url=https://www.britannica.com/place/Maldives |access-date=2 December 2022 |website=Britannica |language=en |archive-date=2 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202175356/https://www.britannica.com/place/Maldives |url-status=live }}</ref> == Обывательство == [[File:Census of British India by religion, 1921.jpg|thumb|Списованя людей в Брітаньскій Індії з року 1921 уваджать 69 міліонів мусулманів і 217 міліонів гіндуістів з цїлкового чісла 316 міліонів обывателїв]] Чісло обывателїв теріторії, котра ся стала Брітаньсков Індіёв, было 100&nbsp;міліонів до року 1600 і до XIX.&nbsp;стороча ся майже не змінило. Подля першого списованю людей в Індії в 1881 роцї досягло чісло обывателїв Індії 255&nbsp;міліонів.<ref>{{cite journal | last1 = Romaniuk | first1 = Anatole | year = 2014 | title = Glimpses of Indian Historical Demography | url = https://ejournals.library.ualberta.ca/index.php/csp/article/download/21301/16105 | journal = Canadian Studies in Population | volume = 40 | issue = 3–4 | pages = 248–51 | doi = 10.25336/p6hw3r | doi-access = free | access-date = 25 January 2015 | archive-date = 2 April 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150402141919/https://ejournals.library.ualberta.ca/index.php/csp/article/download/21301/16105 | url-status = live }}</ref><ref>Parameswara Krishnan, ''Glimpses of Indian Historical Demography'' (Delhi: B.R. Publishing Corporation 2010) {{ISBN|978-8176466387}}</ref><ref>Kingsley Davis, ''The Population of India and Pakistan'' (Princeton University Press, 1951).</ref><ref>{{cite journal |author=Kingsley Davis |author-link=Kingsley Davis |date=19 April 1943 |title=The population of India |journal=Far Eastern Survey |volume=12 |issue=8 |pages=76–79 |doi=10.2307/3022159 |jstor=3022159}}</ref> Штудії о обывательстві Індії од року 1881 ся замірёвали на такы темы, як є цїлкове чісло обывателїв, міра породности і смертности, міра росту, ґеоґрафічне розложіня, ґрамотность, роздїлїня на сільскы і містьскы обывательство, міліоновы міста і три міста з чіслом обывателїв над вісем міліонів: [[Делі]], Великый [[Мумбаі|Бомбай]] і [[Колката]].<ref>{{cite journal | last1 = Khan | first1 = J.H. | year = 2004 | title = Population growth and demographic change in India | journal = Asian Profile | volume = 32 | issue = 5| pages = 441–60 }}</ref> Уровень смертности быв зниженый в роках 1920 аж 1945 вдяка біолоґічній імунізації. Далшым фактором належали зростаючі приймы і лїпшы жывотны условії, поліпшіня выжыва, безпечнїше і чістїше жывотне околіця тыж лїпша офіціална здравотна політіка і лїкарьска старостливость.<ref>{{cite journal | last1 = Klein | first1 = Ira | year = 1990 | title = Population growth and mortality in British India: Part II: The demographic revolution | url = https://archive.org/details/sim_indian-economic-and-social-history-review_january-march-1990_27_1/page/33 | journal = Indian Economic and Social History Review | volume = 27 | issue = 1| pages = 33–63 | doi = 10.1177/001946469002700102 | s2cid = 144517813 }}</ref> == Школованя == [[File:Lucknowuniversity.jpg|thumb|left|Лакгнавска універзіта основана Брітами в роцї 1867]] [[File:Calcuttamedicalcollege1.jpg|thumb|right|upright=1.2|Колкатьска універзіта основана в роцї 1857, є єдным з трёх найстаршых днешнїх штатных універзіт в Індії]] Універзіты в Колкатї, Бомбаї і Мадрасї были основаны в роцї 1857, прямо перед повстанём. До року 1890 ся на них приближно 60&nbsp;000&nbsp;Індів, головным в области слободных умень і права. Приближно третина з них наступила до верейной справы і далша третина ся стала правниками. Выслїдком была дуже добрї школована професіонална штатна бірокрація. До року 1887 з 21&nbsp;000&nbsp;міст в штатній справі середнёй уровни 45% творили гіндуісты, 7% [[Іслам|мусулмане]], 19% Евразійцї (европскый отець і індіцька мамка) і 29% Европанів. З 1&nbsp;000&nbsp;міст в найвысшых штатных службах майже вшыткы творили Бріты, звычайно з Оксбріджскым тітулом.<ref>{{Harvnb|Moore|2001a|p=431}}</ref> Влада, часто в сполупрацї з містныма філантропами, створила до року 1911 186&nbsp;універзіт і высокых школ; штудовало на них 36&nbsp;000 штудентів (веце як 90%&nbsp;мужів). До року 1939 ся чісло інштітуцій здвоїв і чісло штудентів досягло 145&nbsp;000. Учебны основы ся слїдовали подля класічныма брітаньскыма штандартами, як завели Оксфорд і Кембрідж, і акцентовала на анґліцьку літературу і европску історію. Тым не менше ся в 20.&nbsp;роках ХХ.&nbsp;ст.&nbsp;стали штудентьскы орґанізації містами індіцького націоналізму.<ref>Zareer Masani (1988). ''Indian Tales of the Raj'' p. 89</ref> == Нотації == <references group="lower-alpha"/> == Референції == {{reflist}} == Література == {{refbegin|30em}} * {{Citation | last1=Bandyopadhyay| first1=Sekhar| year=2004| title=From Plassey to Partition: A History of Modern India| place= | publisher=Orient Longman |pages=548 | isbn=978-81-250-2596-2}}. * {{Citation| last1=Bayly| first1=C. A.| authorlink1=Christopher Alan Bayly| year=1990| title=Indian Society and the Making of the British Empire (The New Cambridge History of India) |place=Cambridge and London |publisher=[[Cambridge University Press]] |pages=248| isbn=978-0-521-38650-0}}. * {{Citation| last1=Brown| first1=Judith M.| authorlink=Judith M. Brown| year=1994| orig-year=First published 1984 | title=Modern India: The Origins of an Asian Democracy| place=| publisher=[[Oxford University Press]] |pages=474| isbn=978-0-19-873113-9}}. * {{Citation| last1=Bose |first1=Sugata |authorlink1=Sugata Bose |last2=Jalal |first2=Ayesha |authorlink2=Ayesha Jalal |year=2003 |title=Modern South Asia: History, Culture, Political Economy |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-0-415-30787-1}} * {{Citation |last=Chhabra |first=G. S. |year=2005 |orig-year=First published 1971 |title=Advanced Study in the History of Modern India |url=https://books.google.com/books?id=e08-yhBFfpAC |volume=III (1920-1947) |edition=Revised |location=New Delhi |publisher=Lotus Press |page=2 |isbn=978-81-89093-08-2}} * {{Citation| last1=Copland| first1=Ian| year=2001| title=India 1885–1947: The Unmaking of an Empire (Seminar Studies in History Series)| place=Harlow and London |publisher=Pearson Longmans |pages=160 | isbn=978-0-582-38173-5}} * {{Citation| last1=Judd| first1=Denis| year=2004| title=The Lion and the Tiger: The Rise and Fall of the British Raj, 1600–1947| place=Oxford and New York |publisher=[[Oxford University Press]] |pages=280 | isbn=978-0-19-280358-0}}. * {{citation |last=Low |first=D. A. |author-link=Anthony Low |year=1993 |title=Eclipse of Empire |url=https://books.google.com/books?id=QBaYddlnKBEC |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-45754-5}} * {{citation |last=Ludden |first=David E. |year=2002 |title=India And South Asia: A Short History |location=Oxford |publisher=Oneworld |isbn=978-1-85168-237-9}} * {{книга |автор=Majumdar, Ramesh Chandra; Raychaudhuri, Hemchandra; Datta, Kalikinkar |год=1950 |тітул=An advanced history of India |ссылка=https://books.google.ru/books/about?id=MyIWMwEACAAJ |язык=en |издательство=[[Macmillan & Company]] |страниц-1122 |издание=Second Edition}} * {{Citation| last1=Marshall| first1=P. J.| authorlink1=P. J. Marshall| year=2001| title=The Cambridge Illustrated History of the British Empire, 400 pp. | place=Cambridge and London |publisher=[[Cambridge University Press]] | isbn=978-0-521-00254-7}}. * {{citation |last=Markovits |first=Claude |year=2004 |title=A History of Modern India, 1480–1950 |url=https://books.google.com/books?id=uzOmy2y0Zh4C |publisher=Anthem Press |isbn=978-1-84331-004-4}} * {{Citation| last1=Metcalf| first1=Barbara D.| author1-link=Barbara D. Metcalf| last2=Metcalf |first2=Thomas R. | author2-link=Thomas R. Metcalf |year=2006| title=A Concise History of Modern India (Cambridge Concise Histories) | place=Cambridge and New York | publisher=[[Cambridge University Press]] |pages=372 | isbn=978-0-521-68225-1}} * {{Citation| last1=Peers| first1=Douglas M.| year=2006| title=India under Colonial Rule 1700–1885| place=| publisher=Harlow and London: Pearson Longmans. Pp. xvi, 163| isbn=978-0-582-31738-3}}. * {{Citation |last=Robb |first=Peter |year=2002 |title=A History of India |url=https://books.google.com/books?id=GQ-2VH1LO_EC |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-0-230-34549-2}} * {{Citation| last1=Spear| first1=Percival| authorlink = Percival Spear| year=1990| orig-year=First published 1965 | title=A History of India |volume=2 | place=New Delhi and London | publisher=[[Penguin Books]] |pages=298 | isbn=978-0-14-013836-8| url=https://books.google.com/books?id=K2H_v0t5jTkC&pg=PA147}}. * {{Citation| last1=Stein| first1=Burton| authorlink=Burton Stein| year=2001| title=A History of India| place=New Delhi and Oxford | publisher=[[Oxford University Press]] |pages=432 | isbn=978-0-19-565446-2}} * {{Citation| last1=Wolpert| first1=Stanley| authorlink=Stanley Wolpert| year=2003| title=A New History of India| place=Oxford and New York | publisher=[[Oxford University Press]] |pages=544 | isbn=978-0-19-516678-1}} * {{Citation |last=Wolpert |first=Stanley A. |year=2006 |title=Shameful Flight: The Last Years of the British Empire in India |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-539394-1}} * {{Citation |last=Baker |first=David |date=1993 |title=Colonialism in an Indian Hinterland: The Central Provinces, 1820–1920 |location=Delhi |publisher=[[Oxford University Press]] |pages=374 |isbn=978-0-19-563049-7}} * {{Citation |last1=Bayly |first1=Christopher |author-link1=Christopher Alan Bayly |year=2000 |title=Empire and Information: Intelligence Gathering and Social Communication in India, 1780–1870 |series=Cambridge Studies in Indian History and Society |place= |publisher=[[Cambridge University Press]] |pages=426 |isbn=978-0-521-66360-1}} * {{Citation |last1=Bayly |first1=Christopher |author-link1=Christopher Alan Bayly |last2=Harper |first2=Timothy |year=2005 |title=Forgotten Armies: The Fall of British Asia, 1941–1945 |url=https://books.google.com/books?id=qXH9xGCWjYUC |access-date=2013-09-22 |publisher=[[Harvard University Press]] |isbn=978-0-674-01748-1}} * {{Citation |last1=Bayly |first1=Christopher |author-link1=Christopher Alan Bayly |last2=Harper |first2=Timothy |title=Forgotten Wars: Freedom and Revolution in Southeast Asia |url=https://books.google.com/books?id=0M4Pl_VCExgC |access-date=2013-09-21|year=2007 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-02153-2}} * {{Citation |last=Bose |first=Sudhindra |author-link=Sudhindra Bose |year=1916 |title=Some Aspects of British Rule in India |url=https://books.google.com/books?id=5wmGAAAAIAAJ |series=Studies in the Social Sciences |volume=V |issue=1 |location=Iowa City |publisher=The University |pages=79–81}} * {{Citation |editor1-last=Brown, Judith M. |editor2-last=Louis |editor2-first=Wm. Roger |year=2001 |title=Oxford History of the British Empire: The Twentieth Century |publisher=[[Oxford University Press]] |pages=800 |isbn=978-0-19-924679-3 }} * {{Citation |last=Carrington |first=Michael |date=May 2013 |title=Officers, Gentlemen, and Murderers: Lord Curzon's campaign against "collisions" between Indians and Europeans, 1899–1905 |journal=Modern Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=780–819 |doi=10.1017/S0026749X12000686}} * {{Citation |last1=Chandavarkar |first1=Rajnarayan |author-link=Rajnarayan Chandavarkar |year=1998 |title=Imperial Power and Popular Politics: Class, Resistance and the State in India, 1850–1950 |series=Cambridge Studies in Indian History & Society |publisher=[[Cambridge University Press]] |pages= 400 |isbn=978-0-521-59692-3}} * {{Citation |last1=Chatterji |first1=Joya |year=1993 |title=Bengal Divided: Hindu Communalism and Partition, 1932–1947 |publisher=[[Cambridge University Press]] |pages=323 |isbn=978-0-521-52328-8 |author1-link=Чаттерджи, Джойя }}. * {{Citation |last1=Copland |first1=Ian |year=2002 |title=Princes of India in the Endgame of Empire, 1917–1947 |series=Cambridge Studies in Indian History & Society |publisher=[[Cambridge University Press]] |pages=316 |isbn=978-0-521-89436-4}}. * {{книга |год=1964 |тітул=India under Morley and Minto: politics behind revolution, repression and reforms |ссылка=https://books.google.com/books?id=V3geAAAAMAAJ |издательство=G. Allen and Unwin |ref=Das |язык=en |автор=Das, Manmath Nath}} * {{Citation |last=Davis |first=Mike |author-link=Mike Davis (scholar) |year=2001 |title=[[Late Victorian Holocausts]] |url= |publisher=Verso Books |isbn=978-1-85984-739-8}} * {{книга |автор=Fieldhouse, David |год=1996 |часть=For Richer, for Poorer? |ответственный=Marshall, P. J. (ed.) |тітул=The Cambridge Illustrated History of the British Empire |язык=en |ссылка часть=https://books.google.com/?id=S2EXN8JTwAEC&pg=PA132&dq=famine+british+empire+india#PPA132,M1 |ссылка=https://books.google.com/?id=S2EXN8JTwAEC |место=Cambr. |издательство=[[Cambridge University Press]] |страниц=400 |страницы=108–146 |isbn=978-0-521-00254-7}} * {{Citation |last=Gopal |first=Sarvepalli |year=1976 |title=Jawaharlal Nehru: A Biography|url=https://books.google.com/books?id=Jj-4zmBLXq0C |access-date=2012-02-21 |publisher=[[Harvard University Press|Harvard U. Press]] |isbn=978-0-674-47310-2}} * {{Citation |last=Gopal |first=Sarvepalli |year=1953 |title=The Viceroyalty of Lord Ripon, 1880–1884 |url=https://books.google.com/books?id=eKE9AAAAIAAJ |access-date=2012-02-21 |publisher=[[Oxford Univ. Press|Oxford U. Press]]}} * {{Citation |last1=Gould |first1=William |year=2004 |title=Hindu Nationalism and the Language of Politics in Late Colonial India |publisher=[[Cambridge Univ. Press|Cambridge U. Press]] |page=320}}. * {{Citation |last=Grove |first=Richard H. |author-link=Richard Grove |year=2007 |title=The Great El Nino of 1789–93 and its Global Consequences: Reconstructing an Extreme Climate Even in World Environmental History |journal=The Medieval History Journal |volume=10 |issue=1&2 |pages=75–98 |doi=10.1177/097194580701000203|hdl=1885/51009 }} * {{Citation |last=Hall-Matthews |first=David |date=November 2008 |title=Inaccurate Conceptions: Disputed Measures of Nutritional Needs and Famine Deaths in Colonial India |journal=Modern Asian Studies |volume=42 |issue=6 |pages=1189–1212 |doi=10.1017/S0026749X07002892}} * {{Citation |last=Hyam |first=Ronald |year=2007 |title=Britain's Declining Empire: The Road to Decolonisation, 1918–1968 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-86649-1}} * {{Citation |last=Imperial Gazetteer of India vol. III |year=1907 |title=The Indian Empire, Economic |chapter=X: Famine, pp. 475–502 |publisher=Published under the authority of His Majesty's Secretary of State for India in Council, Oxford at the [[Clarendon Press]] |page=552}} * {{Citation |last=Jalal |first=Ayesha |author-link=Ayesha Jalal |year=1993 |title=The Sole Spokesman: Jinnah, the Muslim League and the Demand for Pakistan |publisher=[[Cambridge Univ. Press|Cambridge U. Press]] |pages=334 }}. * Kaminsky, Arnold P. ''The India Office, 1880—1910'' (1986) [https://www.amazon.com/1880-1910-Contributions-Comparative-Colonial-Studies/dp/0313249091/ excerpt and text search], focus on officials in London * {{Citation |last=Khan |first=Yasmin |year=2007 |title=The Great Partition: The Making of India and Pakistan |publisher=[[Yale University Press|Yale U. Press]] |pages=250 |isbn=978-0-300-12078-3}} * {{Citation |last=Klein |first=Ira |date=July 2000 |title=Materialism, Mutiny and Modernization in British India |journal=Modern Asian Studies |volume=34 |issue=3 |pages=545–80 |doi=10.1017/S0026749X00003656 |jstor=313141}} * {{Citation |last=Koomar |first=Roy Basanta |year=2009 |title=The Labor Revolt in India |publisher=BiblioBazaar, LLC |pages=13–14 |isbn=978-1-113-34966-8}} * {{Citation |last1=Low |first1=D. A. |author-link=Anthony Low |year=2002 |title=Britain and Indian Nationalism: The Imprint of Ambiguity 1929–1942 |publisher=[[Cambridge University Press]] |page=374 |isbn=978-0-521-89261-2}}. * {{Citation |last=Metcalf |first=Thomas R.|author-link=Thomas R. Metcalf |year=1991 |title=The Aftermath of Revolt: India, 1857–1870 |publisher=Riverdale Co. Pub. |pages=352 |isbn=978-81-85054-99-5}} * {{Citation |last=Metcalf |first=Thomas R. |author-link=Thomas R. Metcalf |year=1997 |title=Ideologies of the Raj |publisher=[[Cambridge University Press]] |page=256 |isbn=978-0-521-58937-6|url=https://books.google.com/books?id=TRcMoGSkRtIC&pg=PR8}} * {{Citation |last=Moore |first=Robin J. |year=2001a |chapter=Imperial India, 1858–1914 |editor-last=Porter |editor-first=Andrew N. |title=Oxford History of the British Empire |volume=III: The Nineteenth Century |publisher=[[Cambridge University Press]] |pages=422–46 |isbn=978-0-19-924678-6}} * Moore, Robin J. «India in the 1940s», in Robin Winks, ed. ''Oxford History of the British Empire: Historiography'', (2001b), pp. 231–42 * {{Citation |last=Nehru |first=Jawaharlal |author-link=Jawaharlal Nehru |year=1946 |title=Discovery of India |url=https://archive.org/details/DiscoveryOfIndia |location=Delhi |publisher=[[Oxford University Press]]}} * {{Citation |editor-last=Porter |editor-first=Andrew |year=2001 |title=Oxford History of the British Empire: Nineteenth Century |publisher=[[Oxford University Press]] |page=800 |isbn=978-0-19-924678-6}} * {{Citation |last=Rai |first=Lajpat |year=2008 |title=England's Debt to India: A Historical Narrative of Britain's Fiscal Policy in India |publisher=BiblioBazaar, LLC |pages=263–281 |isbn=978-0-559-80001-6}} * {{Citation |last=Raja |first=Masood Ashraf |author-link=Masood Ashraf Raja |year=2010 |title=Constructing Pakistan: Foundational Texts and the Rise of Muslim National Identity, 1857–1947 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-547811-2}} * {{Citation |last=Ramusack |first=Barbara |year=2004 |title=The Indian Princes and their States (The New Cambridge History of India) |publisher=[[Cambridge University Press]] |page=324 |isbn=978-0-521-03989-5}} * {{Citation |last=Shaikh |first=Farzana |year=1989 |title=Community and Consensus in Islam: Muslim Representation in Colonial India, 1860—1947 |publisher=[[Cambridge University Press]] |page=272 |isbn=978-0-521-36328-0}}. * {{Citation |editor1-last=Talbot |editor1-first=Ian |editor2-last=Singh |editor2-first=Gurharpal |year=1999|title=Region and Partition: Bengal, Punjab and the Partition of the Subcontinent |publisher=[[Oxford University Press]] |page=420 |isbn=978-0-19-579051-1}}. * {{Citation |last=Tinker |first=Hugh |date=October 1968 |title=India in the First World War and after |journal=Journal of Contemporary History |volume=3 |issue=4, 1918–19: From War to Peace |pages=89–107 |doi=10.1177/002200946800300407 |jstor=259853}} * {{Citation |last=Wainwright |first=A. Martin |year=1993 |title=Inheritance of Empire: Britain, India, and the Balance of Power in Asia, 1938–55 |publisher=Praeger Publishers |page=256 |isbn=978-0-275-94733-0}} * {{Citation |last1=Wolpert |first1=Stanley A. |chapter=India: British Imperial Power 1858–1947 (Indian nationalism and the British response, 1885–1920; Prelude to Independence, 1920–1947) |chapter-url=http://www.britannica.com/eb/article-47042/India |year=2007 |title=[[Encyclopædia Britannica]] |url= |isbn= }} * {{Citation | last = Derbyshire | first = I. D. | year = 1987 | title = Economic Change and the Railways in North India, 1860–1914 | journal = Population Studies | volume = 21 | issue = 3 | pages = 521–45 | doi=10.1017/s0026749x00009197 | jstor = 312641}} * {{Citation |last1=Kumar |first1=Dharma |editor1-link=Dharma Kumar |last2=Desai |first2=Meghnad |editor2-link=Meghnad Desai, Baron Desai |year=1983 |title=The Cambridge Economic History of India |url=https://books.google.com/books?id=9ew8AAAAIAAJ |volume=2: c. 1757-c. 1970 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-22802-2}} * {{Citation | last = Roy | first = Tirthankar | date = Summer 2002 | title = Economic History and Modern India: Redefining the Link | journal = The Journal of Economic Perspectives | volume = 16 | issue = 3 | pages = 109–30 | doi=10.1257/089533002760278749 | jstor = 3216953}} * {{Citation | last = Simmons | first = Colin | year = 1985 | title = 'De-Industrialization', Industrialization and the Indian Economy, c. 1850–1947 | journal = Modern Asian Studies | volume = 19 | issue = 3 | pages = 593–622 | doi=10.1017/s0026749x00007745 | jstor= 312453}} * {{Citation |last=Tirthankar |first=Roy |date=2014 |title=Financing the Raj: the City of London and colonial India 1858–1940 |journal=Business History |volume=56 |issue=6 |pages=1024–1026 |doi=10.1080/00076791.2013.828424}} * {{Citation |last=Tomlinson |first=Brian Roger |year=1993 |title=The Economy of Modern India, 1860–1970 |series=New Cambridge history of India |volume=III |publisher=[[Cambridge University Press]] |page=109 |isbn=978-0-521-36230-6}} * {{citation |last=Tomlinson |first=Brian Roger |date=October 1975 |title=India and the British Empire, 1880–1935 |journal=Indian Economic and Social History Review |volume=12 |issue=4 |pages=337–380 |doi=10.1177/001946467501200401}} * {{книга |тітул=India and the Simon Report |ссылка=https://books.google.com/books?id=tMZRDQAAQBAJ&pg=PT11 |год=2017 |издательство=[[Routledge]] reprint of 1930 first edition |страницы=11 |isbn=9781315444987 |язык=en |автор=Andrews, C.F.}} * {{статья |тітул=Education for All: Reassessing the Historiography of Education in Colonial India |издание={{Нп3|History Compass}} |том=7 |номер=2 |страницы=363—375 |doi=10.1111/j.1478-0542.2008.00564.x |язык=en |тип=journal |автор=Ellis, Catriona |год=2009}} * {{статья |тітул=The Historiography of India's Partition: Between Civilization and Modernity |издание={{Нп3|The Journal of Asian Studies}} |том=74 |номер=1 |страницы=23—41 |doi=10.1017/s0021911814001685 |язык=en |тип=journal |автор=Gilmartin, David |год=2015}} * {{статья |тітул=Tall tales and true: India, historiography and British imperial imaginings |издание=Contemporary South Asia |том=19 |номер=3 |страницы=331—332 |doi=10.1080/09584935.2011.594257 |язык=en |тип=journal |автор=Major, Andrea |год=2011}} * {{статья |тітул=History and Historiography of the English East India Company: Past, Present, and Future |издание={{Нп3|History Compass}} |том=7 |номер=4 |страницы=1146—1180 |doi=10.1111/j.1478-0542.2009.00617.x |язык=en |тип=journal |автор=Stern, Philip J. |год=2009}} * {{статья |тітул=The historiography of British imperial education policy, Part I: India |издание=History of Education |том=34 |номер=3 |страницы=315—329 |doi=10.1080/00467600500065340 |язык=en |тип=journal |автор=Whitehead, Clive |год=2005}} {{refend}} == Далшы чітаня == * Judd, Denis. ''The lion and the tiger: the rise and fall of the British Raj, 1600–1947'' (Oxford University Press, 2005). [https://archive.org/details/liontigerrisefal0000judd_h7u5 online] * Malone, David M., C. Raja Mohan, and Srinath Raghavan, eds. ''The Oxford handbook of Indian foreign policy (2015)'' [https://www.amazon.com/Oxford-Handbook-Indian-Foreign-Policy/dp/0198799063/ excerpt] pp 55–79. * [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015027588329;view=1up;seq=5 Simon Report (1930) vol 1], wide-ranging survey of conditions * Editors, Charles Rivers (2016). The British Raj: The History and Legacy of Great Britain's Imperialism in India and the Indian subcontinent. * {{cite book|author=Keith, Arthur Berriedale|title=Responsible government in the dominions|url=https://archive.org/details/responsiblegove00keitgoog|year=1912|publisher=The Clarendon press}}, major primary source === Рочникы і штатістічны справы === * ''Indian Year-book for 1862: A review of social, intellectual, and religious progress in India and Ceylon'' (1863), ed. by John Murdoch online edition [https://books.google.com/books?id=uqAEAAAAQAAJ 1861 edition] * {{cite book |title=The Year-book of the Imperial Institute of the United Kingdom, the colonies and India: a statistical record of the resources and trade of the colonial and Indian possessions of the British Empire |edition=2nd |year=1893 |pages=375–462 |url=https://books.google.com/books?id=i25MAAAAYAAJ}} * ''The Imperial Gazetteer of India'' (26 vol, 1908–31), highly detailed description of all of India in 1901. [https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ online edition] * ''Statistical abstract relating to British India, from 1895 to 1896 to 1904–05'' (London, 1906) full text online, * [https://books.google.com/books?id=U9bkAAAAMAAJ ''The Cyclopedia of India: biographical, historical, administrative, commercial''] (1908) business history, biographies, illustrations * ''The Indian Year Book: 1914'' (1914) * ''The Indian Annual Register: A digest of public affairs of India regarding the nation's activities in the matters, political, economic, industrial, educational, etc. during the period 1919–1947'' [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.40427 online] ** [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.40427 1930 edition] ** [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.110101 1921 edition] ** [https://archive.org/search.php?query=title%3A%28%22+Indian+Annual+Register%22%29&sort=-date&page=4 1919–1947 editions] [[Катеґорія:Брітаньска Індія]] [[Катеґорія:Штаты і теріторії, котры основаны 1858]] [[Катеґорія:Штаты і теріторії, котры заникли 1947]] pj87i7z9nsyskq59q1h5yq54fdh6crl Список країн і теріторій, де є анґліцькый язык урядным языком 0 18931 170521 167769 2026-09-28T17:11:18Z Flipdot 23893 170521 wikitext text/x-wiki [[File:English language distribution.svg|thumb|upright=1.8|Розшырїня анґліцького языка {{legend|#346699|Переважный [[материньскый язык]]}} {{legend|#99ccff|Урядный або адміністратівный язык, котрый єднак не є переважным языком}}]] Наслїдує '''список країн і теріторій, де є [[анґліцькый язык]] [[Урядный язык|урядным языком]]''' поужываным при комунікації обчанів з владныма урядниками. К року 2026 є 58 суверенных штатів і 28 несуверенных субєктів, в котрых є анґліцькый язык урядным языком. Многы адміністратівны єдиніцї выголосили анґліцькый язык за урядный язык на містній або реґіоналній уровни. Векшына штатів, в котрых є анґліцькый язык урядным языком, суть колишнї теріторії [[Брітаньска імперія|Брітаньской імперії]]. Вынятками суть [[Рванда]] і [[Бурунді]], котры были спочатку нїмецькыма і пізнїше белґіцькыма колоніями; Камерун, де была лем часть теріторії під брітаньскым мандатом; а [[Ліберія]], [[Філіпіны]], Федератівны штаты Мікронезії, [[Маршаловы островы]] і [[Палау]], котры были америцькыма теріторіями. Анґліцькый язык є єдиным урядным языком [[Сполоченство Народох|Сполоченства народів]] і [[Асоціація народів южновыходной Азії]] (ASEAN). Анґліцькый язык є єдным з урядных языків [[Орґанізація споєных народів|Орґанізації споєных народів]], [[Европска унія|Европской унії]], Африцькой унії, Орґанізації ісламской сполупраци, Карібского сполоченства, Унії южноамерицькых народів і многых далшых меджінародных орґанізацій. [[Велика Брітанія|Споєне кралёвство]], [[Австралія]], [[Новый Зеланд]], [[Антіґуа і Барбуда|Антіґва і Барбуда]] і [[Споєны штаты америцькы]]{{efn|name=US}} не мають анґліцькый язык як [[де юре]] урядный язык, але є то [[де факто]] робочій язык їх влад. == Суверенны штаты == === Анґліцькый язык є „де юре“ урядным языком === <!--Подля закона, на роздїл од реалной практіцї--> {{Static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers" style="text-align:right;width:100%" ! Країна ! [[ISO 3166-1 alpha-3|ISO code]] ! Ґеоґрафічный реґіон ! Обывательство{{efn|name=population|Даны о чіслї обывателїв выходять зо жрїдел уведженых в статї „[[Список країн подля чіслу обывателїв]]“, причім інформації суть платны к 23. януара 2009 (одгады ОСН і далшы жрїдла), і односять ся на цїлкове чісло обывателїв даной країны, не нутно на чісло обывателїв, котры в даній країнї говорять по анґліцькы.}} ! Материньскый язык? |- | style=text-align:left|{{Flag|Багамы}}<ref name="CIAofficial">Урядный язык; {{cite web |title=Field Listing - Languages |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2098.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070613004519/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2098.html |url-status=dead |archive-date=June 13, 2007 |access-date=2009-01-11 |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]]}}</ref> | style=text-align:center|BHS | [[Карібы]] | style="text-align:right;" | 403,680 | {{Гей|Гей ([[Багамскый анґліцькый язык|креольскый язык, заложеный на анґліцькім языку]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Барбадос}}<ref>{{cite web|url=http://www.barbados.gov.bb/society.htm |publisher=Government Information Service (Barbados) |access-date=2009-01-18 |title=Society |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090213230116/http://barbados.gov.bb/society.htm |archive-date=2009-02-13}}</ref> | style=text-align:center|BRB | Карібы | style="text-align:right;" | 282,682 | {{Гей|Гей ([[Бейджаньскый анґліцькый язык|креольскый язык, заложеный на анґліцькім языку]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Беліз}}<ref name="CIAusage">English usage; {{cite web | url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2098.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20070613004519/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2098.html | url-status=dead | archive-date=June 13, 2007 | publisher=[[Central Intelligence Agency]] | work=The World Factbook | access-date=2009-01-11 | title=Field Listing - Languages}}</ref> | style=text-align:center|BLZ | [[Середня Америка]] | style="text-align:right;" | 288,000 | {{Гей|Гей ([[Белізьскый креольскый язык|креольскый язык, заложеный на анґліцькім языку]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Ботсвана}}<ref name="CIAusage" /> | style=text-align:center|BWA | [[Африка]] | style="text-align:right;" | 2,549,207 | {{Гей}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Бурунді}}<ref>{{cite news|url=http://www.iwacu-burundi.org/englishnews/english-is-now-official-language-of-burundi/ |title=English is now official language of Burundi |publisher=IWACU English News |date=17 July 2014 |access-date=17 December 2016}}</ref> | style=text-align:center|BDI | Африка | style="text-align:right;" | 10,114,505 | {{Нї|Нї ([[кірунді]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Вануату}}<ref>{{cite web | url=http://www.vanuatugovernment.gov.vu/government/library/constitution.html | title=Constitution of the Republic of Vanuatu | access-date=2009-01-18 | publisher=Government of the Republic of Vanuatu | date=1980 |url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20090124133359/http://vanuatugovernment.gov.vu/government/library/constitution.html | archive-date=2009-01-24}}</ref> | style=text-align:center|VUT | Океанія | style="text-align:right;" | 226,000 | {{Гей|Гей ([[Біслама|креольскый язык, заложеный на анґліцькім языку]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Ґамбія}}<ref name="CIAofficial" /> | style=text-align:center|GMB | Африка | style="text-align:right;" | 1,709,000 | {{Гей}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Ґана}}<ref name="CIAofficial" /> | style=text-align:center|GHA | Африка | style="text-align:right;" | 35,297,060 | {{Гей|Гей (поужывать ся як лінґва франка}}) |- | style=text-align:left|{{Flag|Ґренада}}<ref name="CIAofficial" /> | style=text-align:center|GRD | Карібы | style="text-align:right;" | 111,000 | {{Гей|Гей ([[ґренадьскый креольскый анґліцькый язык|креольскый язык, заложеный на анґліцькім языку]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Ґваяна}}<ref>{{cite web | url=http://www.gina.gov.gy/natprofile/gnprof.html | publisher=Government Information Agency (Guyana) | access-date=2009-01-18 | title=National Profile |url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20080820045506/http://gina.gov.gy/natprofile/gnprof.html | archive-date=2008-08-20}}</ref> | style=text-align:center|GUY | [[Южна Америка]] | style="text-align:right;" | 738,000 | {{Гей|Гей ([[ґваяньскый креольскый язык|креольскый язык, заложеный на анґліцькім языку]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Домініка}}<ref name="CIAofficial" /> | style=text-align:center|DMA | Карібы | style="text-align:right;" | 65,744 | {{Нї|Нї ([[домініканьскый креольскый французьскый язык|креольскый язык, заложеный на французьскім языку]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Есватіні}}<ref name="CIAofficial" /> | style=text-align:center|SWZ | Африка | style="text-align:right;" | 1,141,000 | {{Нї|Нї ([[свазі]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Замбія}}<ref name="CIAofficial" /> | style=text-align:center|ZMB | Африка | style="text-align:right;" | 16,212,000 | {{Гей|Гей (лінґва франка)}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Зімбабве}}<ref name="CIAofficial" /> | style=text-align:center|ZWE | Африка | style="text-align:right;" | 15,178,957 | {{Гей|Гей (лінґва франка)}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Індія}}<ref name="CIAusage" /><ref>{{cite book|author1=N. Krishnaswamy|author2=Lalitha Krishnaswamy|title=The story of English in India|url=https://books.google.com/books?id=mBpFLdcEG7IC|date=6 January 2006|publisher=Foundation Books|isbn=978-81-7596-312-2|chapter=3.14 English Becomes a Second Language|chapter-url=https://books.google.com/books?id=mBpFLdcEG7IC&pg=PA103}}</ref> | style=text-align:center|IND | [[Азія]] | style="text-align:right;" | 1,468,675,319 | {{Нї|Нї (становленый як урядный робочій язык. Поужывать ся в орґанах штатной моци, школстві і в обходній сферї), але часто служыть як лінґва франка}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Ірьско}}<ref>[http://www.taoiseach.gov.ie/eng/Historical_Information/The_Constitution/Bunreacht_na_hEireann_SEP2015.pdf The Constitution]</ref><ref>{{cite web|url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_en.pdf |title=Archived copy |access-date=2013-01-02 |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160106183351/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_en.pdf |archive-date=2016-01-06}}</ref> | style=text-align:center|IRL | [[Европа]] | style="text-align:right;" | 5,327,721 | {{Гей|Гей ([[ірьскый язык]] є сполуурядным языком)}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Камерун}}<ref name="CIAofficial" /> | style=text-align:center|CMR | Африка | style="text-align:right;" | 22,534,532 | {{Нї|Нї (сполуурядный язык вєдно з [[французьскый язык|французьскым]], прімарно лем в [[Северозападный реґіон (Камерун)|Северозападнім реґіонї]] і [[Южновыходный реґіон (Камерун)|Южновыходнім реґіонї]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Канада}} | style=text-align:center|CAN | [[Северна Америка]] | style="text-align:right;" | 40,267,385 | {{Гей|Гей (сполуурядный язык з [[французьскый язык|французьскым]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Кенія}}<ref name="CIAofficial" /> | style=text-align:center|KEN | Африка | style="text-align:right;" | 57,927,713 | {{Гей|Гей (поужывать ся в бізнісї і в освітї)}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Кірібаті}}<ref name="CIAofficial" /> | style=text-align:center|KIR | Океанія | style="text-align:right;" | 95,000 | {{Нї|Нї ([[кірібатьскый язык|кірібатьскый]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Лесото}}<ref name="CIAofficial" /> | style=text-align:center|LSO | Африка | style="text-align:right;" | 2,008,000 | {{Нї|Нї ([[сесото]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Ліберія}}<ref name="CIAofficial" /> | style=text-align:center|LBR | Африка | style="text-align:right;" | 3,750,000 | {{Гей}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Малаві}}<ref>{{cite web | url=http://www.malawi.gov.mw/investments/INVESTOR%27S%20GUIDE%20TO%20MALAWI.doc | title=Opportunities for investment and Trade in Malawi ? the Warm Heart of Африка | author=Malawi Investment Promotion Agency | publisher=Government of Malawi | access-date=2009-01-18 | date=August 2005 |url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20090225085932/http://www.malawi.gov.mw/investments/INVESTOR%27S%20GUIDE%20TO%20MALAWI.doc | archive-date=2009-02-25}}</ref> | style=text-align:center|MWI | Африка | style="text-align:right;" | 16,407,000 | {{Гей|Гей (лінґва франка)}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Малта}} | style=text-align:center|MLT | Европа | style="text-align:right;" | 537,000 | {{Гей|Гей (сполуурядный з [[Малтьскый язык|малтьскым]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Маршаловы островы}}<ref name="CIAofficial" /> | style=text-align:center|MHL | Океанія | style="text-align:right;" | 59,000 | {{Нї|Нї ([[Маршальскый язык|маршальскый]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Мікронезія}}<ref name="CIAofficial" /> | style=text-align:center|FSM | Океанія | style="text-align:right;" | 110,000 | {{Гей}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Намібія}}<ref name="CIAofficial" /> | style=text-align:center|NAM | Африка | style="text-align:right;" | 2,074,000 | {{Нї|Нї (лінґва франка)}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Науру}}<ref>{{cite web | url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/Nauru.php | title=Nauru | publisher=New Zealand Ministry of Foreign Affairs and Trade | access-date=2009-01-18 | date=2008-12-03}} English and Nauruan are official.</ref> | style=text-align:center|NRU | Океанія | style="text-align:right;" | 10,000 | {{Нї|Нї (але обычайно ся поужывать)}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Ніґерія}}<ref name="CIAofficial" /><ref>{{cite news|title=Country profile: Nigeria|date=April 30, 2008|work=[[BBC News]]|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-Африка-13949550|access-date=November 10, 2008}}</ref> | style=text-align:center|NGA | Африка | style="text-align:right;" | 182,202,000 | {{Гей|Гей (поужывать ся як [[урядный язык]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Пакістан}}<ref name="CIAofficial" /> | style=text-align:center|PAK | Азія | style="text-align:right;" | 256,660,152 | {{Нї|Нї (але офіціалный і освітнїй)}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Палау}}<ref name="CIAusage" /> | style=text-align:center|PLW | Океанія | style="text-align:right;" | 20,000 | {{Нї|Нї ([[палаускый язык|палаускый]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Папуа-Нова Ґвінея}}<ref>{{cite web|url=http://www.pngtourism.org.pg/png/export/sites/TPA/ForTheTraveller/Index.html |title=General Information on Papua New Guinea |access-date=2009-01-18 |publisher=Papua New Guinea Tourism Promotion Authority |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090131205730/http://www.pngtourism.org.pg/png/export/sites/TPA/ForTheTraveller/Index.html |archive-date=January 31, 2009}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.bbc.co.uk/news/world-Азія-pacific-15436981 | archive-url=https://web.archive.org/web/20021215160127/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/Азія-pacific/country_profiles/1246074.stm | url-status=live | archive-date=December 15, 2002 | work=[[BBC News]] | title=Country profile: Papua New Guinea | date=2008-11-28 }}</ref> | style=text-align:center|PNG | Океанія | style="text-align:right;" | 7,059,653 | {{Гей|Гей (офіціалный і освітнїй)}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Рванда}}<ref>{{cite web|url=https://www.constituteproject.org/constitution/Rwanda_2015.pdf?lang=en|publisher=Comparative Constitutions Project|title=Rwanda's Constitution of 2003 with Amendments through 2015|website=constituteproject.org|pages=5–6 |quote= Статя 8. Народный язык і урядны языкы Народным языком є рвандьскый. Урядныма языками суть рвандьскый, анґліцькый і французьскый |access-date=16 October 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Official Gazette no. Special of 20 October 2021 |url=https://archive.gazettes.Африка/archive/rw/2021/rw-government-gazette-dated-2021-10-20-no-Special.pdf |website=Gazettes.Африка |publisher=Government of Rwanda |date=20 October 2021 |access-date=21 September 2025}}</ref><ref name="MINEDUC2019">{{Cite web |title=All schools to use English as medium of instruction |url=https://www.mineduc.gov.rw/news-detail/communique1 |publisher=Ministry of Education (Rwanda) |date=2 December 2019 |access-date=5 November 2025}} </ref> | style=text-align:center|RWA | Африка | style="text-align:right;" | 13,240,439 | {{Нї|Нї (поужывать ся єднак в обходній сферї і в освітї)}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Самоа}}<ref>{{cite web|url=http://www.parliament.gov.ws/legislations.cfm?sel=con |title=Legislations: List of Acts and Ordinances |access-date=2009-01-18 |publisher=The Parliament of Samoa |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061001221522/http://www.parliament.gov.ws/legislations.cfm?sel=con |archive-date=October 1, 2006}} Languages for official legislation are Samoan and English.</ref> | style=text-align:center|WSM | Океанія | style="text-align:right;" | 188,000 | {{Нї|Нї ([[Самойскый язык|самойскый]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Свята Луція}}<ref name="CIAofficial" /> | style=text-align:center|LCA | Карібы | style="text-align:right;" | 165,000 | {{Нї|Нї ([[святолуційскый креольскый язык|креольскый язык, заложеный на французьскім языку]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Святый Вінцент і Ґренадіны}}<ref>{{cite web | url=http://www.gov.vc/index.php?option=com_content&view=article&id=13&Itemid=101 | archive-url=https://web.archive.org/web/20101112181635/http://www.gov.vc/index.php?option=com_content&view=article&id=13&Itemid=101 |url-status=dead| archive-date=2010-11-12 | publisher=Agency for Public Information (Saint Vincent and the Grenadines) | title=St. Vincent and the Grenadines Profile | access-date=2011-06-18}}</ref> | style=text-align:center|VCT | Карібы | style="text-align:right;" | 120,000 | {{Гей|Гей ([[вінцентьскый креольскый язык|креольскый язык, заложеный на анґліцькім языку]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Святый Крістофор і Невіс}}<ref>{{cite web | url=http://www.gov.kn/content.asp?cuItem=609&mp=1 | access-date=2009-01-18 | title=Primary Schools | publisher=Government of St Christopher (St Kitts) and Nevis |url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20090103042228/http://www.gov.kn/content.asp?cuItem=609&mp=1 | archive-date=2009-01-03}}</ref> | style=text-align:center|KNA | Карібы | style="text-align:right;" | 50,000 | {{Гей|Гей ([[святокрістофорьскый креольскый язык|креольскый язык, заложеный на анґліцькім языку]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Сейшелы}}<ref name="CIAofficial" /> | style=text-align:center|SYC | Африка / [[Індійскый океан|Індіцькый океан]] | style="text-align:right;" | 87,000 | {{Нї|Нї ([[сейшельскый креольскый язык|креольскый язык, заложеный на французьскім языку]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Сіера Леоне}}<ref name="CIAofficial" /> | style=text-align:center|SLE | Африка | style="text-align:right;" | 6,190,280 | {{Гей|Гей ([[Кріо (язык)|креольскый язык, заложеный на анґліцькім языку]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Сінґапур}} | style=text-align:center|SGP | Азія | style="text-align:right;" | 5,469,700 | {{Гей|Гей (лінґва франка)}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Судан}}<ref name="CIAofficial" /> | style=text-align:center|SDN | Африка | style="text-align:right;" | 40,235,000 | {{Гей|Гей (сполуурядный язык з [[арабскый язык|арабскым]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Танзанія}}<ref name="CIAofficial" /> | style=text-align:center|TZA | Африка | style="text-align:right;" | 51,820,000 | {{Нї|Нї ([[свагілі]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Тонґа}}<ref>{{cite web|url=http://www.pmo.gov.to/guide-to-gov-mainmenu-26/tonga-a-the-world-mainmenu-72/the-united-nations-mainmenu-126.html |title=The United Nations / Universal Periodic Review by the United Nations Human Rights Council |author=Kingdom of Tonga |date=March 2008 |access-date=2009-01-18 |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090125103242/http://pmo.gov.to/guide-to-gov-mainmenu-26/tonga-a-the-world-mainmenu-72/the-united-nations-mainmenu-126.html |archive-date=January 25, 2009}} English and Tongan are listed as official.</ref> | style=text-align:center|TON | Океанія | style="text-align:right;" | 100,000 | {{Нї|Нї ([[Тонґскый язык|тонґскый]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Трінідад і Тобаґо}}<ref name="CIAofficial" /> | style=text-align:center|TTO | Карібы | style="text-align:right;" | 1,333,000 | {{Гей|Гей ([[Трінідад і Тобаґо#Креольскы языкы Трінідаду і Тобаґа|креольскый язык, заложеный на анґліцькім языку]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Тувалу}}<ref name="CIAusage" /> | style=text-align:center|TUV | Океанія | style="text-align:right;" | 11,000 | {{Нї|Нї ([[Тувальскый язык|тувальскый]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Уґанда}}<ref>{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/natlex/docs/ELECTRONIC/44038/90491/F206329993/UGA44038.pdf|publisher=[[International Labour Organization]]|title= Constitution of Uganda|website=ilo.org|page=6 |quote= Статя 6. Урядный язык (1) Урядным языком Уґанды є анґліцькый |access-date=16 October 2022}}</ref> | style=text-align:center|UGA | Африка | style="text-align:right;" | 47,053,690 | {{Гей}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Фіджі}}<ref name="CIAofficial" /> | style=text-align:center|FJI | [[Океанія]] | style="text-align:right;" | 828,000 | {{Гей|Гей (поужывать ся як [[лінґва франка]]}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Філіпіны}} | style=text-align:center|PHL | Азія | style="text-align:right;" | 110,864,327 | {{Гей|Гей (сполуурядный язык з [[філіпіньскый язык|філіпіньскым]])}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Шаламуновы островы}}<ref name="CIAofficial" /> | style=text-align:center|SLB | Океанія | style="text-align:right;" | 507,000 | {{Гей}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Южна Африка}}<ref name="SouthАфрика">{{cite web | url=http://www.concourt.gov.za/site/constitution/english-web/ch1.html | publisher=Constitutional Court of South Африка | title=Constitution of the Republic of South Африка | access-date=2009-01-11 |url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20090116012952/http://www.concourt.gov.za/site/constitution/english-web/ch1.html | archive-date=2009-01-16}}</ref> | style=text-align:center|ZAF | Африка | style="text-align:right;" | 65,019,298 | {{Гей|Гей (урядный язык, освітнїй язык і [[лінґва франка]] в формалній економіцї)}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Южный Судан}}<ref name="SouthSudan">{{cite web | url=http://www.gurtong.net/LinkClick.aspx?fileticket=lOqRv9hqgv8%3D&tabid=345 | publisher=Southern Sudan Civil Society Initiative | title=The Constitution of Southern Sudan | access-date=2011-07-09}}</ref> | style=text-align:center|SSD | Африка | style="text-align:right;" | 12,340,000 | {{Гей}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Ямайка}}<ref>[http://pdba.georgetown.edu/Constitutions/Jamaica/jam62.html The Constitution of Jamaica] (section 20(6e) ? implicit)</ref> | style=text-align:center|JAM | Карібы | style="text-align:right;" | 2,714,000 | {{Гей|Гей ([[Ямайскый креольскый язык|креольскый язык, заложеный на анґліцькім языку]])}} |} === Анґліцькый язык є переважаючім языком без „де юре“ означіня за урядный язык === В тых країнах ся анґліцькый язык обычайно поужывать так на уровни влады, як ай меджі векшынов обывательства, хоць на народній уровни не має „де юре“ урядный статус. <!-- што ся тыкать звычаїв людей, а не закона, в звязаности з поужыванём анґліцького языка в уряднім стыку --> {{Static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers" style="text-align:right;" ! Країна ! [[ISO 3166-1 alpha-3|ISO code]] ! Ґеоґрафічный реґіон ! Обывательство ! Материньскый язык? |- | style="text-align:left" |{{Flag|Австралія}} | style="text-align:center" |AUS | Океанія | style="text-align:right;" | 26,461,166 | {{Гей}} |- | style="text-align:left" |{{Flag|Антіґва і Барбуда}}<ref>{{Cite web |last=Knight|first=Elizabeth|date=2024-08-10|title=Official language of Antigua and Barbuda|url=https://www.axarplex.com/items/official-language-of-antigua-and-barbuda|access-date=2025-07-25|website=Axarplex|language=en}}</ref> | style="text-align:center" |ATG | [[Карібы]] | style="text-align:right;" | 85,000 | {{Гей|Гей ([[Антіґваньскый і барбуданьскый креольскый язык|креольскый язык, заложеный на анґліцькім языку]])}} |- | style="text-align:left" |{{Flag|Новый Зеланд}}<ref>{{cite report|author=New Zealand Government |title=International Covenant on Civil and Political Rights Fifth Periodic Report of the Government of New Zealand |date=21 December 2007 |url=http://www.mfat.govt.nz/downloads/humanrights/5th-ICCPR-report.pdf |page=89 |quote=In addition to the Māori language, New Zealand Sign Language is also an official language of New Zealand. The New Zealand Sign Language Act 2006 permits the use of NZSL in legal proceedings, facilitates competency standards for its interpretation and guides government departments in its promotion and use. English, the medium for teaching and learning in most schools, is a de facto official language by virtue of its widespread use. For these reasons, these three languages have special mention in the New Zealand Curriculum. |access-date=21 April 2015 |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150124193521/http://mfat.govt.nz/downloads/humanrights/5th-ICCPR-report.pdf |archive-date=24 January 2015}}</ref> | style="text-align:center" |NZL | Океанія | style="text-align:right;" | 5,109,702 | {{Гей}} |- | style="text-align:left" |{{Flag|Споєне кралёвство}} | style="text-align:center" |GBR | Европа | style="text-align:right;" | 68,138,484 | {{Гей}} |- | style="text-align:left" |{{Flag|Споєны штаты америцькы}}{{efn|name=US|В Споєных штатах америцькых є анґліцькый язык робочім языком федералной влады, єднак закон не становлює жадный урядный язык. [[Выконуючій приказ ч. 14224]] з року 2025, котрым ся анґліцькый язык выголошує за урядный язык, узнавають федералны аґентуры.<ref name="EOWP">{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/nation/2025/03/01/trump-english-official-language-explainer/ |title=A Trump order made English the official language of the U.S. What does that mean? |newspaper=[[The Washington Post]] |author1=Vivian Ho |author2=Rachel Pannett |date=March 1, 2025}}</ref> Тридцять два штатів узнавать анґліцькый язык як урядный язык на основі закона.<ref>{{cite web |url=http://www.us-english.org/view/1034 |title=U.S. English Efforts Lead West Virginia to Become 32nd State to Recognize English as Official Language |publisher=us-english.org |url-status=dead |access-date=13 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160401151700/http://us-english.org/view/1034 |archive-date=1 April 2016 }}</ref>) Поз. тыж: [[Языкы Споєных штатів]].}} | style="text-align:center" |USA | Северна Америка | style="text-align:right;" | 339,665,118 | {{Гей}} |} === Анґліцькый язык є „де факто“ робочім языком === Хоць анґліцькый язык не є в тых країнах узнаный як „де юре“ урядный язык, поужывать ся як робочій язык в адміністрації і в многых одборных бранджах і єдночасно є главным языком в освітнїй сістемі. <!-- што ся тыкать звычаїв людей, а не закона, в звязаности з поужыванём анґліцького языка в уряднім стыку --> {{Static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers" style="text-align:right;" ! Країна ! [[ISO 3166-1 alpha-3|ISO code]] ! Ґеоґрафічный реґіон ! Обывательство{{efn|name=population}} |- | style=text-align:left|{{Flag|Банґладеш}}<ref>{{cite book|author=Rowshon Ara |title=The Future of English in Bangladesh - Language |url=https://www.researchgate.net/publication/340291972 |access-date=17 June 2025 }}</ref> | style=text-align:center|BAN | Азія | style="text-align:right;"| 169,828,911 |- | style=text-align:left|{{Flag|Бруней}}<ref>{{cite book|author=Mouton De Gruyter |title=Wei, Li: Applied Linguistics Review. 2011 2 |url=https://books.google.com/books?id=7DSFueDOhYgC&pg=PA100 |access-date=27 February 2013 |date=31 May 2011 |publisher=Walter de Gruyter |isbn=978-3-11-023933-1 |pages=100–}}</ref> | style=text-align:center|BRN | Азія | style="text-align:right;"| 440,715 |- | style=text-align:left|{{Flag|Выходный Тімор}}<ref name="Constitution of The Democratic Republic of Timor-Leste">{{cite web | url=http://timor-leste.gov.tl/wp-content/uploads/2010/03/Constitution_RDTL_ENG.pdf | publisher=The Democratic Republic of Timor-Leste | title=Constitution of The Democratic Republic of Timor-Leste | access-date=2023-06-20}} Портуґальскый і тетум суть уведжены як урядны языкы, анґліцькый і індонезьскый суть уведжены як урядны робочі языкы.</ref> | style=text-align:center|TLS | Азія | style="text-align:right;" | 1,340,513 |- | style=text-align:left|{{Flag|Ерітрея}}<ref name="MOI Eritrea">{{cite web |url=https://shabait.com/2009/10/01/eritrea-at-a-glance/ |title=Eritrea at a Glance |date=1 October 2009 |publisher=Eritrea Ministry of Information |access-date=9 September 2020}}</ref> | style=text-align:center|ERI | Африка | style="text-align:right;"| 6,234,000 |- | style=text-align:left|{{Flag|Ізраел}}<ref>{{cite book|last=Spolsky|first=Bernard|title=Round Table on Language and Linguistics |url=https://books.google.com/books?id=ljumbfV_7y0C&pg=PA169|year=1999|publisher=Georgetown University Press|location=Washington, D.C. |isbn=0-87840-132-6|pages=169–70|quote=В роцї 1948 нововзникнутый незалежный штат Ізраел перевзяв стары брітаньскы предписы, котры становлёвали анґліцькый, арабскый і гебрейскый язык за урядны языкы мандатной Палестины, єднак, як уж было спомянуто, анґліцькый язык зо списку выняли. Наперек тому сі анґліцькый язык в практіцї заховав задачу урядного языка, одразу за гебрейскім і перед арабскым языком.}}</ref><ref>{{cite book|first=Hava|last=Bat-Zeev Shyldkrot|editor2-first=Hava|editor2-last=Bat-Zeev Shyldkrot |editor1-first=Dorit|editor1-last=Diskin Ravid|editor1-link=Dorit Ravid|title=Perspectives on Language and Development: Essays in Honor of Ruth A. Berman|chapter-url=https://books.google.com/books?id=xMzx6xFB0IgC&pg=PA90|publisher=Kluwer Academic Publishers|date=2004|page=90|chapter=Part I: Language and Discourse |isbn=1-4020-7911-7|quote=Анґліцькый язык ся інакше не поважує за урядный, але зогравать домінантну задачу в освітнїм і публічнім жывотї ізраельской сполочности. [...] Є то язык, котрый ся найчастїше поужывать в обходї, подниками, урядных документах, академічнім окружіню, при публічных інтеракціях, на публічных написах, транспортных значках, назвах будов і т. д. Анґліцькый ся веде „якбы“ быв другым і урядным языком в Ізраелї.}}</ref><ref>{{cite book|first=Elana|last=Shohamy|title=Language Policy: Hidden Agendas and New Approaches|url=https://books.google.com/books?id=5mG09P64jzYC&pg=PA72|year=2006|publisher=Routledge|isbn=0-415-32864-0|pages=72?73|quote=Што ся тыкать анґліцького языка, не екзістує жадна звязаность меджі декларованыма політіками і выголошінями і реалнов практіков. Хоць анґліцькый язык не є нїґда выголошеный за урядный язык, в реалности мать в Ізраелї дуже высокы і унікатны поставіня. Є главным языком академічной сферы, обходу, бізнісу і публічного простору.}}</ref> | style=text-align:center|ISR | Азія / Близкый выход | style="text-align:right;"| 8,051,200 |- | style=text-align:left|{{Flag|Мавріціус}}<ref>{{cite web |url=https://mauritiusassembly.govmu.org/mauritiusassembly/index.php/the-constitution/ |title=The Constitution of the Republic of Mauritius}}</ref> | style=text-align:center|MUS | Африка / Індіцькый океан | style="text-align:right;" | 1,262,000 |- | style=text-align:left|{{Flag|Малайзія}}<ref>{{cite act|title=National Language Act 1963/67|url=http://lib.perdana.org.my/PLF/GOVERNMENT%20PUBLICATION/Publication%20Laws%20of%20Malaysia%20(L.O.M)/National%20Language%20Act%201963-67%20%5BAct%2032%5D.pdf|type=Act|legislature=[[Dewan Rakyat]]|index=32|year=1967}}</ref> | style=text-align:center|MYS | Азія | style="text-align:right;" |32,730,000 |- | style=text-align:left|{{Flag|Споєны арабскы еміраты}}<ref>{{cite journal |last1=Siemund |first1=Peter |last2=Al-Issa |first2=Ahmad |last3=Leimgruber |first3=Jakob R. E. |title=Multilingualism and the role of English in the United Arab Emirates |journal=World Englishes |date=June 2021 |volume=40 |issue=2 |pages=191–204 |doi=10.1111/weng.12507 |s2cid=219903631 |language=en |issn=0883-2919|doi-access=free }}</ref> | style=text-align:center|ARE | Азія / Близкый выход | style="text-align:right;" | 9,809,000 |- | style=text-align:left|{{Flag|Срі Ланка}}<ref>Анґліцькый язык є „де факто народным робочім языком, котрый ся поужывать в орґанах штатной моци.“ Lewis, M. Paul, Gary F. Simons, and Charles D. Fennig (eds.). 2013. "Sri Lanka." ''[[Ethnologue]]: Languages of the World, Seventeenth edition.'' Dallas, Texas: [[SIL International]]. Online edition: https://www.ethnologue.com/country/LK Accessed 30 March 2014.</ref><ref>Подля конштітуції з року 1978 суть сінгальскый і тамільскый урядныма языками Срі Ланкы, анґліцькый язык є єднак „споюючім языком“. Кажда особа мать право „приїмати ознамлїня од будьякого урядника в функції, комуніковати з ним і выбавлёвати з ним урядны вопросы“ в анґліцькім языку, мать к діспозіції анґліцькый переклад „будьякого урядного реґістра, списку, публікації або іншого документу“ і „комуніковати і выбавлёвати урядны вопросы в анґліцькім языку“. Анґліцькы переклады повинны быти выготовлены про „вшыткы законы і підзаконну леґіслатіву“, „вшыткы наряджіня, предписы a ознамлїня“. {{cite web |url=http://www.priu.gov.lk/Cons/1978Constitution/Chapter_04_Amd.html |title=THE CONSTITUTION OF THE DEMOCRATIC SOCIALIST REPUBLIC OF SRI LANKA: Chapter IV |date=1978 |access-date=30 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030203101808/http://www.priu.gov.lk/Cons/1978Constitution/Chapter_04_Amd.html |archive-date=2003-02-03 |url-status=dead}}</ref> | style=text-align:center|LKA | Азія | style="text-align:right;" | 20,277,597 |} == Позначкы == {{notelist}} == Референції == {{референції|30em}} 66ptc8tgkjyjddxgeco97u95hla8u9s Лістенбурґ 0 18952 170514 164544 2026-09-28T17:06:17Z Flipdot 23893 170514 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} [[File:Flag of Listenbourg fictional country created from Emblem of Napoleon Bonaparte and Lutry flag.svg|thumb|185px|Фіктівный прапор Лістенбурґа]] '''Лістенбурґ''' ({{lang-en|Listenbourg}}) є фіктівный штат, быв вытвореный як предмет інтернетового мему в октобрї [[2022]], котрый єй зображує як розшырїня Піренейского полоострова.<ref name="NBC">{{cite news |last=Rosenblatt |first=Kalhan |date=5 November 2022 |title=Listenbourg is the hottest country on social media right now. The catch? It doesn't exist. |url=https://www.nbcnews.com/pop-culture/pop-culture-news/listenbourg-hottest-country-social-media-right-now-catch-doesnt-exist-rcna55678 |url-status=live |work=[[NBC News]] |location=New York City |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124113543/https://www.nbcnews.com/pop-culture/pop-culture-news/listenbourg-hottest-country-social-media-right-now-catch-doesnt-exist-rcna55678 |archive-date=2022-11-24 |access-date=2022-11-25}}</ref><ref name="TheTimes">{{cite news |last=Bremner |first=Charles |date=2 November 2022 |title=Où est Le Listenbourg? French have fun with fictional country |url=https://www.thetimes.co.uk/article/ou-est-listenbourg-french-have-fun-with-fictional-country-6pz26wmxx |url-status=live |work=[[The Times]] |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20221104001401/https://www.thetimes.co.uk/article/ou-est-listenbourg-french-have-fun-with-fictional-country-6pz26wmxx |archive-date=2022-11-04 |access-date=2022-11-25}}</ref><ref name="TheNewZealandHerald">{{cite news |last=Bywater |first=Thomas |date=8 November 2022 |title=Listenbourg: What is it? And why is Ryanair promoting this imaginary EU country? |url=https://www.nzherald.co.nz/travel/listenbourg-what-is-it-and-why-is-ryanair-promoting-this-imaginary-eu-country/XETSWV2TLICCR7RDCZWBABFCYE/ |url-status=live |work=[[The New Zealand Herald]] |location=[[Auckland]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20221122032659/https://www.nzherald.co.nz/travel/listenbourg-what-is-it-and-why-is-ryanair-promoting-this-imaginary-eu-country/XETSWV2TLICCR7RDCZWBABFCYE/ |archive-date=2022-11-22 |access-date=2022-11-25}}</ref> Французьскый хоснователь Twitter (днесь X) Ґаспард Гелшер ся подїлив выправленов мапов [[Европа|Европы]] з червенов шіпков вказуючу на контур штата, котрый гранічіть з [[Портуґалія|Портуґаліёв]] і [[Іспанія|Іспаніёв]] і жартовав, же Америчане не можуть тоту країну поменовати.<ref>{{Cite tweet |user=gaspardooo |number=1586787427737280513 |title=Je suis sûr que les américains ne connaissent même pas le nom de ce pays ptdrrr|date=Oct 30, 2022}}</ref><ref name="CNN-News18">{{cite news |author=Buzz Staff |date=3 November 2022 |title=Listenbourg is at the Centre Of a Meme Storm, Here's Why |url=https://www.news18.com/news/buzz/listenbourg-is-at-the-centre-of-a-meme-storm-heres-why-6301951.html |url-status=live |work=[[CNN-News18]] |location=New Delhi |archive-url=https://web.archive.org/web/20221104121338/https://www.news18.com/news/buzz/listenbourg-is-at-the-centre-of-a-meme-storm-heres-why-6301951.html |archive-date=2022-11-04 |access-date=2022-11-25}}</ref><ref name="Euronews">{{cite news |last=Brezar |first=Aleksandar |date=4 November 2022 |title=What is Listenbourg? Why is it going viral on Twitter? Why did the meme become so big in Europe? |url=https://www.euronews.com/my-europe/2022/11/02/what-is-listenbourg-why-is-it-going-viral-on-twitter-why-did-the-meme-become-so-big-in-eur |url-status=live |work=[[Euronews]] |location=[[Lyon]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20221120042512/https://www.euronews.com/my-europe/2022/11/02/what-is-listenbourg-why-is-it-going-viral-on-twitter-why-did-the-meme-become-so-big-in-eur |archive-date=2022-11-20 |access-date=2022-11-25}}</ref> Неекзістуючій штат ся став вірусовым на соціалных мережах, причім хоснователї розвинули фіктівну історію того штату, і дакотры вызнамны значкы, народны політіци і офіціалны орґанізації ся припоїли ку тому жарту.<ref name="Insider">{{cite news |last=Press-Reynolds |first=Kieran |date=4 November 2022 |title=The internet is going wild over Listenbourg, a fake country with a national anthem and TikTokers pretending to be its president |url=https://www.insider.com/fake-country-listenbourg-listenbourgeois-viral-tiktok-gaspardo-national-hymn-memes-2022-11 |work=[[Insider Inc.]] |location=New York City |access-date=2022-11-25}}</ref> == Походжіня == [[File:Europe with and without Listenbourg fictional country.svg|thumb|left|Европа з (лїва) і без Лістенбурґа]] Тот тренд ся зачав як інтернетовый мем, котрый опубліковав французьскый хоснователь Twitter з цїлём отестовати стереотіп о Америчанів, котры мають слабі зналости европской ґеоґрафії.<ref name="EveningStandard">{{cite news |last=Al Mustaqeem |first=Syraat |date=4 November 2022 |title=What is 'Listenbourg'? The new EU country going viral |url=https://www.standard.co.uk/news/world/what-is-listenbourg-new-eu-country-viral-b1037604.html |url-status=live |work=[[Evening Standard]] |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115064012/https://www.standard.co.uk/news/world/what-is-listenbourg-new-eu-country-viral-b1037604.html |archive-date=2022-11-15 |access-date=2022-11-25}}</ref><ref name="GlobalNews">{{cite news |last=Mannie |first=Kathryn |date=4 November 2022 |title=What is Listenbourg? The fake European country meant to fool Americans |url=https://globalnews.ca/news/9253575/what-is-listenbourg-fake-european-country/ |url-status=live |work=[[Global News]] |location=[[Vancouver]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115184941/https://globalnews.ca/news/9253575/what-is-listenbourg-fake-european-country/ |archive-date=2022-11-15 |access-date=2022-11-25}}</ref> 30. октобра 2022 Ґаспард Гелшер, на Twitter знамый як @gaspardooo,<ref name="EveningStandard" /><ref name="TimesNow" /> ся подїлив фотошопом выправленой мапы Европы з далшов певнинов припоєнов ку Піренейскому полоострову.<ref name="Euronews" /> Приспівок быв підписаный тітулком: ''"Je suis sûr que les américains ne connaissent même pas le nom de ce pays ptdrrr"'' ({{Abbr|досл.|дословный переклад}} „Єм сі істы, же Америчане ани не знають назву того штату лол“). Далшый хоснователь реаґовав речницькым вопросом: ''"Qui ne connaît pas le listenbourg?"'' ({{Abbr|досл.|дословный переклад}} „Хто не знає Лістенбурґ?“), чім дав тій містіфікації назву.<ref name="TheNewZealandHerald" /><ref name="TheNewDaily">{{cite news |last=Thorpe |first=Genevieve |date=4 November 2022 |title=Internet unites behind the fictional nation of Listenbourg |url=https://thenewdaily.com.au/news/good-news/2022/11/04/listenbourg-fake-country-meme/ |url-status=live |work=[[The New Daily]] |location=[[Melbourne]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113215227/https://thenewdaily.com.au/news/good-news/2022/11/04/listenbourg-fake-country-meme/ |archive-date=2022-11-13 |access-date=2022-11-25}}</ref><ref name="Parade">{{cite news |last=Losciale |first=Marisa |date=6 November 2022 |title=Listenbourg Is the Country Taking Social Media by Storm |url=https://parade.com/news/listenbourg-european-country-real-or-fake |url-status=live |work=[[Parade (magazine)|Parade]] |location=United States |archive-url=https://web.archive.org/web/20221119114424/https://parade.com/news/listenbourg-european-country-real-or-fake |archive-date=2022-11-19 |access-date=2022-11-25}}</ref> Назва штату ся описує як змішаня „[[Луксембурґ]]а“, „[[Литва|Литвы]]“ і/або „[[Лихтенштайн|Ліхтенштайньска]]“.<ref name="TheNewZealandHerald" /><ref name="TF1">{{cite news |author=TF1 info |date=5 November 2022 |title=Quel temps fait-il au Listenbourg ? Découvrez dans le 20H de TF1, le bulletin météo de Tatiana Silva |trans-title=What's the weather like in Listenbourg? Discover in the 20H of TF1, the weather report of Tatiana Silva |url=https://www.tf1info.fr/high-tech/meteo-listenbourg-quel-temps-fait-il-au-listenbourg-decouvrez-le-bulletin-meteo-de-tatiana-silva-2237727.html |language=fr |work=[[TF1]] |location=France |access-date=2022-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126174750/https://www.tf1info.fr/high-tech/meteo-listenbourg-quel-temps-fait-il-au-listenbourg-decouvrez-le-bulletin-meteo-de-tatiana-silva-2237727.html |archive-date=2022-11-26}}</ref> Контур Лістенбурґа є выправлена сілуета контіненталного [[Франція|Французьска]], обернута і з одстраненыма дакотрыма частями. == См. тыж == * [[Краловецькый край]] == Референції == {{reflist}} thk18f6j0uf2f5v4m80z3903wwlhud8 Польска гімна 0 19034 170474 169576 2026-09-28T16:17:53Z Flipdot 23893 170474 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} '''Польска гімна''', знама ай як '''Домбровского мазурка''' ({{lang-pl|Mazurek Dąbrowskiego}} {{IPA|[maˈzurɛk dɔmbrɔfˈskjɛɡɔ]}}) є штатна гімна [[Польско|Польской републікы]], поменована по польскім народнім ґероёви Янови Генрикови Домбровскім. == Історія піснї == [[File:Piesn Legionow - Jeszcze Polska nie zginela (76123473) (cropped).jpg|thumb|Єдна з серії поглядніць, котру предложыв Юліуш Коссак і котра зображує текст „Домбровского мазуркы“]] Оріґінална назва была „Пісня польскых леґій в Таліаньску“ ({{lang-pl|Pieśń Legionów Polskich we Włoszech}}). Юзеф Выбіцкый написав текст в роцї [[1797]] – т. є. два рокы по тім, што [[Польско-литовска уния (1569–1795)#История|третє роздїлїня Польска]] привело конець Польско-литовской шляхтічной републікы – в североталіаньскім містї Реджо Емілія, котре в тім часї належало до новозаложеной Цізалпіньской републікы, наполеоньскому сателітному штату.<ref name="Muzeum">{{cite web |url=https://muzhp.pl/wiedza-on-line/mazurek-dabrowskiego |title=Mazurek Dąbrowskiego |publisher=Muzeum Historii Polski |language=pl |accessdate=2026-09-14}}</ref> Выбіцкый там еміґровав по роздїлїнях Польска, таксамо як дакотры далшы повсталцї з Косьцюшкового повстаня. Меджі нима быв ай Ян Генрик Домбровскый, котрый дав гімнї єй днешню назву. Із згодов Наполеона зорґанізовав в роцї 1797 воєньскы зъєдинїня польскых добровольників на ослободжіня отцюзнины. То є ясне ай з гімны, коли ся в нїй споминать, же Домбровскый мать вести свої войска з Таліаньска до Польска. Найперше єднак они боёвали проти Ракушан в севернім Таліаньску на охрану новой републікы. Екзістовала надїя, же Наполеон на знак вдякы підпорить обновлїня польского штату. Намісто того в роцї 1807 заложыв Варшавске князївство, котре было лем далшым сателітним штатом Франції. Походжіня мелодії не є знаме. Предпокладать ся, же Выбіцкый підложыв свій текст мелодіёв мазуркы, котра была популарна уж в [[XVIII. стороча|18. сторочу]]. Композіція была даякый час приписована Міхалови Клеофасови Оґіньскому, протоже ся в нїй предпокладала ёго „Marche pour les Légions polonaises“. Одколи єднак были в роцї 1938 найджены ноты той композіції, є ясне, же іде о іншу мелодію. В роцї [[1830]] ся пісня співала почас новембрового повстаня, в роцї [[1863]] почас януарового повстаня, меджі польскыма еміґрантами, в роцї [[1905]] почас російской револуції, як ай почас [[Перша світова война|Першой]] і [[Друга світова война|Другой світовой войны]]. „Mazurek Dąbrowskiego“ быв переложеный і співаный в 17 языках поетами, котры ся солідарно стотожнили з боюючім Польском. Почас яри народів в роцї 1848 ся ''Mazurek Dąbrowskiego'' співав на уліцях [[Відень|Відня]], [[Берлін]]а і [[Прага|Прагы]], де ся тїшив великій популарности.<ref name="Muzeum"/> Служыла як взір (мелодія і текст) про словацького поета [[Само Томашік|Сама Томашіка]], котрый в роцї 1834 написав пісню „Hej Sloveni“ (<nowiki>„</nowiki>[[Гей, Славяне]]<nowiki>“</nowiki>).<ref>{{cite web |url=https://culture.pl/pl/artykul/szcze-ne-wmerla-ukrajina-historia-ukrainskiego-hymnu |title=„Szcze ne wmerła Ukrajina...”. Historia ukraińskiego hymnu |author=Wojciech Tworek |publisher=Culture.pl |language=pl |date=2022-03-17 |accessdate=2026-09-14}}</ref> В роцї [[1848]] ся в Празї одбыв Славяньскый конґрес, де была пісня „Hej Sloveni“ прията за гімну вшыткых [[Славяне|Славян]]. По роцї 1945 ся пісня стала ай штатнов гімнов [[Социалистична Федеративна Република Югославия|Югославії]], дарьмо з одлишностями в темпі і на концї. Од [[26. фебруара]] [[1927]] є „Mazurek Dąbrowskiego“ офіціално штатнов гімнов [[Рѣчь Посполита II.|Польска]].<ref>{{cite web |url=https://dzieje.pl/aktualnosci/90-lat-temu-mazurek-dabrowskiego-stal-sie-hymnem-polski |title=90 lat temu „Mazurek Dąbrowskiego” stał się hymnem Polski |publisher=Dzieje.pl (Polska Agencja Prasowa) |language=pl |date=2017-02-26 |accessdate=2026-09-14}}</ref> Текст ся мірно одлишать од оріґіналной „Піснї польскых леґій в Таліаньску“. == Референції == {{референції}} d6rl0639f24tw7kkuuiocynjdxjo03r Забитый в бої 0 19151 170475 167840 2026-09-28T16:17:59Z Flipdot 23893 170475 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} [[Файл:Omaha-beach-cemetery.jpg|міні|[[Нормандія|Нормандьско]]-[[США|америцькый]] [[Теметов|цінтерь]] і меморіал недалеко од комуны Колвіл-сюр-Мер в [[Франція|Франції]], присвяченый америцькым воякам, котры загынули в [[Европа|Европі]] почас [[Друга світова война|Другой світовой войны]].]] '''Заби́тый в бої''' ({{lang-en|Killed in action, KIA}}) є класіфікація жертев, котру в общім хоснують озброєны силы на опис смерти своїх прислушників в бої з неприятельскыма або неприятельскы наладженыма силами.<ref>{{cite web|title=U.S. Department of Defense Dictionary: killed in action|url=http://ww.dtc.mil/doctrine/jel/doddict/data/k/03003.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120927022355/http://www.dtic.mil/doctrine/jel/doddict/data/k/03003.html|archive-date=2012-09-27|access-date=2007-02-04}}</ref><sup><nowiki>[</nowiki>[[Вікіпедія:Перевірителность#Жрідла з неяснов вірогодностёв|потребне лїпше жрїдло]]<nowiki>]</nowiki></sup> Міністерство обороны [[Споєны штаты америцькы|Споєных штатів америцькых]] наприклад уваджать, же особы выголошены за забити в бої не мусили выстрїлити зо своїх збрани, але выстачіло, жебы были забити в дослїдку неприятельской атакы. Меджі забитых в бої обсягують особы забити приятельскым вогнём почас боя, але не особы забити при карамболах, як суть трафунковы транспортны карамболы, вражды або іншы неприятельскы подїї ці [[терорізм]].<ref>{{cite web|title=Army Casualty and Mortuary Affairs Frequently Asked Questions|url=https://www.hrc.army.mil/content/Army%20Casualty%20and%20Mortuary%20Affairs%20Frequently%20Asked%20Questions#2|access-date=2024-11-06}}</ref> Забити в бої ся можуть тыкать на боёвых єдиніць на фронтї, так ай морьскых, вздушных і підпорных сил. == Вмер од зранїнь == Окрем того ся термін „'''вмер од зранїня'''“ ({{lang-en|died of wounds, DOW}}) хоснує на означіня прислушників, котры ся дістали до здравотницького заряджіня перед смертю.<ref>{{cite web|title=Understanding Combat Casualty Care Statistics|url=https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA480496.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020035329/https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA480496.pdf|archive-date=2020-10-20|publisher=[[Defense Technical Information Center]]}}</ref> Катеґорія „'''вмер од зранїнь, котры утерпів в бої'''“ ({{lang-en|died of wounds received in action, DWRIA}}) ся хоснує ай про боёвы жертвы, котры настали по здравотній евакуації.<ref>{{cite web|title=DoD Instruction Number 1300.18|url=https://www.esd.whs.mil/Portals/54/Documents/DD/issuances/dodi/130018p.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190126213738/https://www.esd.whs.mil/Portals/54/Documents/DD/issuances/dodi/130018p.pdf|archive-date=2019-01-26|publisher=[[Defense POW/MIA Accounting Agency|DPAA]]}}</ref> == Страченый, правдоподобно мертвый == Тот термін „'''правдоподобно забитый в бої'''“ ({{lang-en|presumed killed in action, PKIA}}) ся хоснує в припадї, кедь ся прислушници страчають в бої, спочатку суть уведжены як „'''страчены в бої'''“ ({{lang-en|missing in action, MIA}}), але кедь ся не найдуть, пізнїше ся предпокладать, же не пережыли.<ref>{{cite web|url=http://www.public.navy.mil/surfor/ddg69/Pages/namesake.aspx|title=USS Milius — Named in honor of Navy pilot Captain Paul L. Milius|work=public.navy.mil|publisher=[[US Navy]]|access-date=10 January 2018|archive-date=12 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180112160258/http://www.public.navy.mil/surfor/ddg69/Pages/namesake.aspx|url-status=dead}}</ref> Є то тіпічне про морьскы биткы або бої в іншых неприятельскых середовисках, де є тяжко найти тїла. Велике множество вояків забитых в бої зістало в [[Перша світова война|першій світовій войнї]] неідентіфікованых, як наприклад Джон Кіплінґ, сын брітаньского поета [[Радьярд Кіплінґ|Радьярда Кіплінґа]], што привело к заложіню Комісії про войновы гробы Сполоченства народів.<ref name="John">{{cite news |last1=Brown |first1=Jonathan |title=The Great War and its aftermath: The son who haunted Kipling |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/features/the-great-war-and-its-aftermath-the-son-who-haunted-kipling-413795.html |access-date=3 May 2018 |work=The Independent |date=28 August 2006 |archive-date=3 May 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180503182230/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/features/the-great-war-and-its-aftermath-the-son-who-haunted-kipling-413795.html |url-status=live }}</ref> == Дефініція НАТО == [[НАТО]] дефінує забитого в бої або жертву боя як боёвника, котрый є забитый на містї або вмер в дослїдку зранїнь або іншых травм скорїше, як ся дістане до здравотницького заряджіня або му поможуть сполубоёвници.<ref>{{citation|url=http://nsa.nato.int/nsa/zPublic/ap/aap6/AAP-6.pdf#page=123 |title=AAP-06, NATO Glossary of terms and definitions |publisher=NATO |year=2013 |page=123 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120303201526/http://nsa.nato.int/nsa/zPublic/ap/aap6/AAP-6.pdf |archive-date=2012-03-03}}</ref> == Поз. тыж == * [[Страченый в бої]] * [[Войновый заятець]] * [[Зраненый в бої]] == Референції == {{референції}} == Вонкашнї одказы == {{Commonscat}} {{Переклад|en|Killed in action|1332116576}} [[Катеґорія:Воєньскы прислушници забити в бої|*]] [[Катеґорія:Воєньска термінолоґія]] [[Катеґорія:Война]] [[Катеґорія:Жертвы войны]] l4jg09kvixvrqiv872s3h6l0h3zyuva Шаблона:Lang-rue 10 19497 170493 134989 2026-09-28T16:41:47Z Flipdot 23893 170493 wikitext text/x-wiki [[Русиньскый язык|рус.]] ''{{lang|rue|{{{1}}}}}''<noinclude> [[Category:Шаблоны языків|rue]] {{documentation}} </noinclude> 0ludkxr6583q8jhfvb3yv1o7og82it0 Список міст на Словеньску 0 19644 170515 167664 2026-09-28T17:06:37Z Flipdot 23893 170515 wikitext text/x-wiki {{Поз. тыж|Список країв на Словеньску}} [[Файл:Slovakia general relief map.svg|thumb|right|300px|Мапа Словеньска]] Тота статя обсягує '''список вшыткых 141 [[Словеньско|словеньскых]] [[місто|міст]]''', упорядкованых подля чіслу обывателїв к 31. децембра 2019. Наймолодшым словеньскым містом суть [[Несвады]] в [[Окрес Комарно|окресї Комарно]], котры штатут міста здобыли к [[1. януар]]у [[2020]].<ref>TASR. Z obce Nesvady by sa od 1. januára 2020 malo stať mesto. ''teraz.sk'' (Bratislava: TASR), 2019-09-25. [http://www.teraz.sk/slovensko/z-obce-nesvady-by-sa-od-1-januara-2020/420500-clanok.html Доступно онлайн] [cit. 2019-10-21].</ref><ref>''Uznesenie Národnej rady Slovenskej republiky č. 357/2019 Z. z. k návrhu na vyhlásenie obce Nesvady za mesto'' [online]. Bratislava: Ministerstvo spravodlivosti SR, 2019-10-15, [cit. 2020-02-11]. [https://www.slov-lex.sk/pravne-predpisy/SK/ZZ/2019/357/20200101 Доступно онлайн].</ref> == Список [[місто|міст]] == {| class="toccolours mw-datatable sortable" border=1 cellpadding=3 style=border-collapse:collapse |- ! !! class="unsortable" | Ерб !! Назва !! Край !! Окрес ! Обывательство<br><small>(2019)<ref>{{cite web | lang = en | url = http://datacube.statistics.sk/#!/view/en/VBD_DEM/om7101rr/v_om7101rr_00_00_00_en | title = Number of the Population by Sex - Municipalities (yearly) | publisher=Statistical Office of the Slovak Republic}}</ref> ! Розлога<br><small>(км²)</small><ref>{{cite web | lang = sk | url = http://app.statistics.sk/mosmis/sk/run.html | title = Demografia | publisher = Mestská a obecná štatistika | archiveurl = https://www.webcitation.org/6GsC67S1A?url=http://app.statistics.sk/mosmis/sk/run.html | archivedate = 2013-05-25}}</ref> ! Рік !! width=120px | Коордінаты |- | align=right height=45 | 1 || [[File:{{#property:P94|from=Q1780}}|center|40x42px]] || [[Братїслава]]<br><small>({{lang-sk|Bratislava}})</small> | [[Братїславскый край]] || - || align=right | {{nts|437725}} || align=right | 367,66 || align=right | 907 || <small>{{Coord|48|8|41|N|17|6|46|E}}</small> |- | align=right height=45 | 2 || [[File:{{#property:P94|from=Q25409}}|center|40x42px]] || [[Кошіцї]]<br><small>({{lang-sk|Košice}})</small> | [[Кошіцькый край]] || - || align=right | {{nts|238593}} || align=right | 243,75 || align=right | 1230 || <small>{{Coord|48|43|20|N|21|15|39|E}}</small> |- | align=right height=45 | 3 || [[File:{{#property:P94|from=Q26119}}|center|40x42px]] || [[Пряшів]]<br><small>({{lang-sk|Prešov}})</small> | [[Пряшівскый край]] || [[Окрес Пряшів|Пряшів]] || align=right | {{nts|88464}} || align=right | 70,43 || align=right | 1247 || <small>{{Coord|48|59|53|N|21|14|22|E}}</small> |- | align=right height=45 | 4 || [[File:{{#property:P94|from=Q25797}}|center|40x42px]] || [[Жіліна]]<br><small>({{lang-sk|Žilina}})</small> | [[Жіліньскый край]] || [[Окрес Жіліна|Жіліна]] || align=right | {{nts|80727}} || align=right | 80,02 || align=right | 1297 || <small>{{Coord|49|13|15|N|18|44|32|E}}</small> |- | align=right height=45 | 5 || [[File:{{#property:P94|from=Q144983}}|center|40x42px]] || [[Баньска Быстріця]]<br><small>({{lang-sk|Banská Bystrica}})</small> | [[Баньскобыстріцькый край]] || [[Окрес Баньска Быстріця|Баньска Быстріця]] || align=right | {{nts|78084}} || align=right | 103,37 || align=right | 1255 || <small>{{Coord|48|44|8|N|19|8|43|E}}</small> |- | align=right height=45 | 6 || [[File:{{#property:P94|from=Q26397}}|center|40x42px]] || [[Нїтра]]<br><small>({{lang-sk|Nitra}})</small> | [[Нїтряньскый край]] || [[Окрес Нїтра|Нїтра]] || align=right | {{nts|76533}} || align=right | 100,47 || align=right | 825 || <small>{{Coord|48|18|21|N|18|4|50|E}}</small> |- | align=right height=45 | 7 || [[File:{{#property:P94|from=Q26175}}|center|40x42px]] || [[Трнава]]<br><small>({{lang-sk|Trnava}})</small> | [[Трнавскый край]] || [[Окрес Трнава|Трнава]] || align=right | {{nts|65033}} || align=right | 71,53 || align=right | 1211 || <small>{{Coord|48|22|29|N|17|35|10|E}}</small> |- | align=right height=45 | 8 || [[File:{{#property:P94|from=Q145002}}|center|40x42px]] || [[Тренчін]]<br><small>({{lang-sk|Trenčín}})</small> | [[Тренчіньскый край]] || [[Окрес Тренчін|Тренчін]] || align=right | {{nts|55383}} || align=right | 81,99 || align=right | 1111 || <small>{{Coord|48|53|37|N|18|2|13|E}}</small> |- | align=right height=45 | 9 || [[File:{{#property:P94|from=Q27001}}|center|40x42px]] || [[Мартін]]<br><small>({{lang-sk|Martin}})</small> | [[Жіліньскый край]] || [[Окрес Мартін|Мартін]] || align=right | {{nts|54168}} || align=right | 67,73 || align=right | 1284 || <small>{{Coord|49|3|49|N|18|55|17|E}}</small> |- | align=right height=45 | 10 || [[File:{{#property:P94|from=Q26393}}|center|40x42px]] || [[Попрад]]<br><small>({{lang-sk|Poprad}})</small> | [[Пряшівскый край]] || [[Окрес Попрад|Попрад]] || align=right | {{nts|51235}} || align=right | 63,11 || align=right | 1256 || <small>{{Coord|49|3|18|N|20|17|40|E}}</small> |- | align=right height=45 | 11 || [[File:{{#property:P94|from=Q208750}}|center|40x42px]] || [[Прєвідза]]<br><small>({{lang-sk|Prievidza}})</small> | [[Тренчіньскый край]] || [[Окрес Прєвідза|Прєвідза]] || align=right | {{nts|45634}} || align=right | 43,06 || align=right | 1113 || <small>{{Coord|48|46|32|N|18|37|32|E}}</small> |- | align=right height=45 | 12 || [[File:{{#property:P94|from=Q11874}}|center|40x42px]] || [[Зволен]]<br><small>({{lang-sk|Zvolen}})</small> | [[Баньскобыстріцькый край]] || [[Окрес Зволен|Зволен]] || align=right | {{nts|42167}} || align=right | 98,72 || align=right | 1135 || <small>{{Coord|48|34|36|N|19|8|3|E}}</small> |- | align=right height=45 | 13 || [[File:{{#property:P94|from=Q319787}}|center|40x42px]] || [[Поважска Быстріця]]<br><small>({{lang-sk|Považská Bystrica}})</small> | [[Тренчіньскый край]] || [[Окрес Поважска Быстріця|Поважска Быстріця]] || align=right | {{nts|39271}} || align=right | 90,55 || align=right | 1316 || <small>{{Coord|49|6|43|N|18|26|41|E}}</small> |- | align=right height=45 | 14 || [[File:{{#property:P94|from=Q460925}}|center|40x42px]] || [[Михаловцї]]<br><small>({{lang-sk|Michalovce}})</small> | [[Кошіцькый край]] || [[Окрес Михаловцї|Михаловцї]] || align=right | {{nts|38776}} || align=right | 52,81 || align=right | 1244 || <small>{{Coord|48|45|2|N|21|54|53|E}}</small> |- | align=right height=45 | 15 || [[File:{{#property:P94|from=Q276362}}|center|40x42px]] || [[Новы Замкы]]<br><small>({{lang-sk|Nové Zámky}})</small> | [[Нїтряньскый край]] || [[Окрес Новы Замкы|Новы Замкы]] || align=right | {{nts|37512}} || align=right | 72,56 || align=right | 1573 || <small>{{Coord|47|59|11|N|18|9|49|E}}</small> |- | align=right height=45 | 16 || [[File:{{#property:P94|from=Q462840}}|center|40x42px]] || [[Спішска Нова Весь]]<br><small>({{lang-sk|Spišská Nová Ves}})</small> | [[Кошіцькый край]] || [[Окрес Спішска Нова Весь|Спішска Нова Весь]] || align=right | {{nts|37007}} || align=right | 66,67 || align=right | 1268 || <small>{{Coord|48|56|40|N|20|33|41|E}}</small> |- | align=right height=45 | 17 || [[File:{{#property:P94|from=Q210796}}|center|40x42px]] || [[Комарно]]<br><small>({{lang-sk|Komárno}})</small> | [[Нїтряньскый край]] || [[Окрес Комарно|Комарно]] || align=right | {{nts|33751}} || align=right | 103,16 || align=right | 1265 || <small>{{Coord|47|45|49|N|18|7|42|E}}</small> |- | align=right height=45 | 18 || [[File:{{#property:P94|from=Q502264}}|center|40x42px]] || [[Гуменне]]<br><small>({{lang-sk|Humenné}})</small> | [[Пряшівскый край]] || [[Окрес Гуменне|Гуменне]] || align=right | {{nts|32834}} || align=right | 28,63 || align=right | 1317 || <small>{{Coord|48|56|6|N|21|54|35|E}}</small> |- | align=right height=45 | 19 || [[File:{{#property:P94|from=Q506693}}|center|40x42px]] || [[Левіцї]]<br><small>({{lang-sk|Levice}})</small> | [[Нїтряньскый край]] || [[Окрес Левіцї|Левіцї]] || align=right | {{nts|32735}} || align=right | 60,99 || align=right | 1156 || <small>{{Coord|48|12|49|N|18|36|25|E}}</small> |- | align=right height=45 | 20 || [[File:{{#property:P94|from=Q27007}}|center|40x42px]] || [[Бардеёв]]<br><small>({{lang-sk|Bardejov}})</small> | [[Пряшівскый край]] || [[Окрес Бардеёв|Бардеёв]] || align=right | {{nts|32293}} || align=right | 72,33 || align=right | 1247 || <small>{{Coord|49|17|42|N|21|16|33|E}}</small> |- | align=right height=45 | 21 || [[File:{{#property:P94|from=Q272040}}|center|40x42px]] || [[Ліптовскый Мікулаш]]<br><small>({{lang-sk|Liptovský Mikuláš}})</small> | [[Жіліньскый край]] || [[Окрес Ліптовскый Мікулаш|Ліптовскый Мікулаш]] || align=right | {{nts|31000}} || align=right | 70,11 || align=right | 1286 || <small>{{Coord|49|4|52|N|19|37|5|E}}</small> |- | align=right height=45 | 22 || [[File:{{#property:P94|from=Q728965}}|center|40x42px]] || [[Лученець]]<br><small>({{lang-sk|Lučenec}})</small> | [[Баньскобыстріцькый край]] || [[Окрес Лученець|Лученець]] || align=right | {{nts|27739}} || align=right | 47,78 || align=right | 1128 || <small>{{Coord|48|19|48|N|19|39|46|E}}</small> |- | align=right height=45 | 23 || [[File:{{#property:P94|from=Q321074}}|center|40x42px]] || [[Пєштяны]]<br><small>({{lang-sk|Piešťany}})</small> | [[Трнавскый край]] || [[Окрес Пєштяны|Пєштяны]] || align=right | {{nts|27336}} || align=right | 44,2 || align=right | 1113 || <small>{{Coord|48|35|30|N|17|49|41|E}}</small> |- | align=right height=45 | 24 || [[File:{{#property:P94|from=Q27541}}|center|40x42px]] || [[Ружомберок]]<br><small>({{lang-sk|Ružomberok}})</small> | [[Жіліньскый край]] || [[Окрес Ружомберок|Ружомберок]] || align=right | {{nts|26558}} || align=right | 126,71 || align=right | 1233 || <small>{{Coord|49|4|47|N|19|18|4|E}}</small> |- | align=right height=45 | 25 || [[File:{{#property:P94|from=Q750423}}|center|40x42px]] || [[Топольчаны]]<br><small>({{lang-sk|Topoľčany}})</small> | [[Нїтряньскый край]] || [[Окрес Топольчаны|Топольчаны]] || align=right | {{nts|24785}} || align=right | 27,57 || align=right | 1235 || <small>{{Coord|48|33|40|N|18|10|5|E}}</small> |- | align=right height=45 | 26 || [[File:{{#property:P94|from=Q256301}}|center|40x42px]] || [[Требішов]]<br><small>({{lang-sk|Trebišov}})</small> | [[Кошіцькый край]] || [[Окрес Требішов|Требішов]] || align=right | {{nts|24649}} || align=right | 70,15 || align=right | 1254 || <small>{{Coord|48|37|29|N|21|43|10|E}}</small> |- | align=right height=45 | 27 || [[File:{{#property:P94|from=Q337478}}|center|40x42px]] || [[Чадця]]<br><small>({{lang-sk|Čadca}})</small> | [[Жіліньскый край]] || [[Окрес Чадця|Чадця]] || align=right | {{nts|23941}} || align=right | 56,79 || align=right | 1565 || <small>{{Coord|49|26|19|N|18|47|18|E}}</small> |- | align=right height=45 | 28 || [[File:{{#property:P94|from=Q829812}}|center|40x42px]] || [[Рімавска Собота]]<br><small>({{lang-sk|Rimavská Sobota}})</small> | [[Баньскобыстріцькый край]] || [[Окрес Рімавска Собота|Рімавска Собота]] || align=right | {{nts|23751}} || align=right | 77,55 || align=right | 1271 || <small>{{Coord|48|23|0|N|20|1|0|E}}</small> |- | align=right height=45 | 29 || [[File:{{#property:P94|from=Q481528}}|center|40x42px]] || [[Дубніця над Вагом]]<br><small>({{lang-sk|Dubnica nad Váhom}})</small> | [[Тренчіньскый край]] || [[Окрес Ілава|Ілава]] || align=right | {{nts|23550}} || align=right | 49,13 || align=right | 1193 || <small>{{Coord|48|57|37|N|18|10|28|E}}</small> |- | align=right height=45 | 30 || [[File:{{#property:P94|from=Q659424}}|center|40x42px]] || [[Пезінок]]<br><small>({{lang-sk|Pezinok}})</small> | [[Братїславскый край]] || [[Окрес Пезінок|Пезінок]] || align=right | {{nts|23034}} || align=right | 72,75 || align=right | 1208 || <small>{{Coord|48|17|24|N|17|16|6|E}}</small> |- | align=right height=45 | 31 || [[File:{{#property:P94|from=Q646393}}|center|40x42px]] || [[Дунайска Стреда]]<br><small>({{lang-sk|Dunajská Streda}})</small> | [[Трнавскый край]] || [[Окрес Дунайска Стреда|Дунайска Стреда]] || align=right | {{nts|22684}} || align=right | 31,45 || align=right | 1238 || <small>{{Coord|47|59|38|N|17|37|4|E}}</small> |- | align=right height=45 | 32 || [[File:{{#property:P94|from=Q754768}}|center|40x42px]] || [[Партізаньске]]<br><small>({{lang-sk|Partizánske}})</small> | [[Тренчіньскый край]] || [[Окрес Партізаньске|Партізаньске]] || align=right | {{nts|22269}} || align=right | 22,31 || align=right | 1938 || <small>{{Coord|48|37|37|N|18|22|37|E}}</small> |- | align=right height=45 | 33 || [[File:{{#property:P94|from=Q842005}}|center|40x42px]] || [[Воронів над Топлёв]]<br><small>({{lang-sk|Vranov nad Topľou}})</small> | [[Пряшівскый край]] || [[Окрес Воронів над Топлёв|Воронів над Топлёв]] || align=right | {{nts|22245}} || align=right | 34,36 || align=right | 1270 || <small>{{Coord|48|53|18|N|21|40|48|E}}</small> |- | align=right height=45 | 34 || [[File:{{#property:P94|from=Q391361}}|center|40x42px]] || [[Шаля]]<br><small>({{lang-sk|Šaľa}})</small> | [[Нїтряньскый край]] || [[Окрес Шаля|Шаля]] || align=right | {{nts|21689}} || align=right | 44,96 || align=right | 1002 || <small>{{Coord|48|9|9|N|17|52|22|E}}</small> |- | align=right height=45 | 35 || [[File:{{#property:P94|from=Q754773}}|center|40x42px]] || [[Глоговець]]<br><small>({{lang-sk|Hlohovec}})</small> | [[Трнавскый край]] || [[Окрес Глоговець|Глоговець]] || align=right | {{nts|21301}} || align=right | 64,12 || align=right | 1113 || <small>{{Coord|48|25|52|N|17|48|11|E}}</small> |- | align=right height=45 | 36 || [[File:{{#property:P94|from=Q465312}}|center|40x42px]] || [[Брезно]]<br><small>({{lang-sk|Brezno}})</small> | [[Баньскобыстріцькый край]] || [[Окрес Брезно|Брезно]] || align=right | {{nts|20889}} || align=right | 121,95 || align=right | 1265 || <small>{{Coord|48|48|13|N|19|38|17|E}}</small> |- | align=right height=45 | 37 || [[File:{{#property:P94|from=Q750407}}|center|40x42px]] || [[Сеніця]]<br><small>({{lang-sk|Senica}})</small> | [[Трнавскый край]] || [[Окрес Сеніця|Сеница]] || align=right | {{nts|20289}} || align=right | 50,29 || align=right | 1256 || <small>{{Coord|48|40|50|N|17|22|0|E}}</small> |- | align=right height=45 | 38 || [[File:{{#property:P94|from=Q754788}}|center|40x42px]] || [[Снина]]<br><small>({{lang-sk|Snina}})</small> | [[Пряшівскый край]] || [[Окрес Снина|Снина]] || align=right | {{nts|20289}} || align=right | 58,61 || align=right | 1364 || <small>{{Coord|48|59|17|N|22|9|24|E}}</small> |- | align=right height=45 | 39 || [[File:{{#property:P94|from=Q376987}}|center|40x42px]] || [[Нове Место над Вагом]]<br><small>({{lang-sk|Nové Mesto nad Váhom}})</small> | [[Тренчіньскый край]] || [[Окрес Нове Место над Вагом|Нове Место над Вагом]] || align=right | {{nts|20071}} || align=right | 32,58 || align=right | 1253 || <small>{{Coord|48|45|24|N|17|49|50|E}}</small> |- | align=right height=45 | 40 || [[File:{{#property:P94|from=Q754790}}|center|40x42px]] || [[Сенець]]<br><small>({{lang-sk|Senec}})</small> | [[Братїславскый край]] || [[Окрес Сенєц|Сенєц]] || align=right | {{nts|19963}} || align=right | 38,71 || align=right | 1252 || <small>{{Coord|48|13|8|N|17|23|59|E}}</small> |- | align=right height=45 | 41 || [[File:{{#property:P94|from=Q267888}}|center|40x42px]] || [[Рожнява]]<br><small>({{lang-sk|Rožňava}})</small> | [[Кошіцькый край]] || [[Окрес Рожнява|Рожнява]] || align=right | {{nts|19045}} || align=right | 45,61 || align=right | 1281 || <small>{{Coord|48|39|25|N|20|32|2|E}}</small> |- | align=right height=45 | 42 || [[File:{{#property:P94|from=Q393925}}|center|40x42px]] || [[Жяр над Гроном]]<br><small>({{lang-sk|Žiar nad Hronom}})</small> | [[Баньскобыстріцькый край]] || [[Окрес Жяр над Гроном|Жяр над Гроном]] || align=right | {{nts|18852}} || align=right | 39,08 || align=right | 1075 || <small>{{Coord|48|35|0|N|18|52|0|E}}</small> |- | align=right height=45 | 43 || [[File:{{#property:P94|from=Q589309}}|center|40x42px]] || [[Долный Кубін]]<br><small>({{lang-sk|Dolný Kubín}})</small> | [[Жіліньскый край]] || [[Окрес Долный Кубін|Долный Кубін]] || align=right | {{nts|18665}} || align=right | 55,05 || align=right | 1314 || <small>{{Coord|49|12|42|N|19|17|57|E}}</small> |- | align=right height=45 | 44 || [[File:{{#property:P94|from=Q549849}}|center|40x42px]] || [[Бановцї над Бебравов]]<br><small>({{lang-sk|Bánovce nad Bebravou}})</small> | [[Тренчіньскый край]] || [[Окрес Бановце над Бебравов|Бановцї над Бебравов]] || align=right | {{nts|17750}} || align=right | 26,54 || align=right | 1232 || <small>{{Coord|48|43|7|N|18|15|29|E}}</small> |- | align=right height=45 | 45 || [[File:{{#property:P94|from=Q258481}}|center|40x42px]] || [[Пухов]]<br><small>({{lang-sk|Púchov}})</small> | [[Тренчіньскый край]] || [[Окрес Пухов|Пухов]] || align=right | {{nts|17561}} || align=right | 41,49 || align=right | 1243 || <small>{{Coord|49|7|29|N|18|19|34|E}}</small> |- | align=right height=45 | 46 || [[File:{{#property:P94|from=Q837464}}|center|40x42px]] || [[Малацкы]]<br><small>({{lang-sk|Malacky}})</small> | [[Братїславскый край]] || [[Окрес Малацкы|Малацкы]] || align=right | {{nts|17467}} || align=right | 27,17 || align=right | 1206 || <small>{{Coord|48|26|17|N|17|1|25|E}}</small> |- | align=right height=45 | 47 || [[File:{{#property:P94|from=Q842011}}|center|40x42px]] || [[Гандлова]]<br><small>({{lang-sk|Handlová}})</small> | [[Тренчіньскый край]] || [[Окрес Прєвідза|Прєвідза]] || align=right | {{nts|16890}} || align=right | 85,52 || align=right | 1376 || <small>{{Coord|48|43|48|N|18|45|38|E}}</small> |- | align=right height=45 | 48 || [[File:{{#property:P94|from=Q327977}}|center|40x42px]] || [[Кежмарок]]<br><small>({{lang-sk|Kežmarok}})</small> | [[Пряшівскый край]] || [[Окрес Кежмарок|Кежмарок]] || align=right | {{nts|16346}} || align=right | 24,83 || align=right | 1251 || <small>{{Coord|49|8|18|N|20|25|45|E}}</small> |- | align=right height=45 | 49 || [[File:{{#property:P94|from=Q605521}}|center|40x42px]] || [[Стара Любовня]]<br><small>({{lang-sk|Stará Ľubovňa}})</small> | [[Пряшівскый край]] || [[Окрес Стара Любовня|Стара Любовня]] || align=right | {{nts|16327}} || align=right | 30,78 || align=right | 1292 || <small>{{Coord|49|17|58|N|20|41|18|E}}</small> |- | align=right height=45 | 50 || [[File:{{#property:P94|from=Q429676}}|center|40x42px]] || [[Середь]]<br><small>({{lang-sk|Sereď}})</small> | [[Трнавскый край]] || [[Окрес Ґаланта|Ґаланта]] || align=right | {{nts|15444}} || align=right | 30,45 || align=right | 1313 || <small>{{Coord|48|17|21|N|17|43|57|E}}</small> |- | align=right height=45 | 51 || [[File:{{#property:P94|from=Q649076}}|center|40x42px]] || [[Скаліця]]<br><small>({{lang-sk|Skalica}})</small> | [[Трнавскый край]] || [[Окрес Скаліця|Скаліця]] || align=right | {{nts|15022}} || align=right | 60,0 || align=right | 1218 || <small>{{Coord|48|50|41|N|17|13|34|E}}</small> |- | align=right height=45 | 52 || [[File:{{#property:P94|from=Q460767}}|center|40x42px]] || [[Ґаланта]]<br><small>({{lang-sk|Galanta}})</small> | [[Трнавскый край]] || [[Окрес Ґаланта|Ґаланта]] || align=right | {{nts|14990}} || align=right | 33,91 || align=right | 1237 || <small>{{Coord|48|11|29|N|17|43|51|E}}</small> |- | align=right height=45 | 53 || [[File:{{#property:P94|from=Q516578}}|center|40x42px]] || [[Кісуцьке Нове Место]]<br><small>({{lang-sk|Kysucké Nové Mesto}})</small> | [[Жіліньскый край]] || [[Окрес Кісуцьке Нове Место|Кісуцьке Нове Место]] || align=right | {{nts|14953}} || align=right | 26,41 || align=right | 1244 || <small>{{Coord|49|18|0|N|18|47|0|E}}</small> |- | align=right height=45 | 54 || [[File:{{#property:P94|from=Q242478}}|center|40x42px]] || [[Левоча]]<br><small>({{lang-sk|Levoča}})</small> | [[Пряшівскый край]] || [[Окрес Левоча|Левоча]] || align=right | {{nts|14722}} || align=right | 114,76 || align=right | 1249 || <small>{{Coord|49|1|22|N|20|35|26|E}}</small> |- | align=right height=45 | 55 || [[File:{{#property:P94|from=Q11857}}|center|40x42px]] || [[Дєтва]]<br><small>({{lang-sk|Detva}})</small> | [[Баньскобыстріцькый край]] || [[Окрес Дєтва|Дєтва]] || align=right | {{nts|14545}} || align=right | 68,08 || align=right | 1638 || <small>{{Coord|48|33|38|N|19|25|12|E}}</small> |- | align=right height=45 | 56 || [[File:{{#property:P94|from=Q391068}}|center|40x42px]] || [[Шаморін]]<br><small>({{lang-sk|Šamorín}})</small> | [[Трнавскый край]] || [[Окрес Дунайска Стреда|Дунайска Стреда]] || align=right | {{nts|13350}} || align=right | 44,34 || align=right | 1238 || <small>{{Coord|48|1|41|N|17|18|42|E}}</small> |- | align=right height=45 | 57 || [[File:{{#property:P94|from=Q837478}}|center|40x42px]] || [[Сабінов]]<br><small>({{lang-sk|Sabinov}})</small> | [[Пряшівскый край]] || [[Окрес Сабінов|Сабінов]] || align=right | {{nts|12700}} || align=right | 23,37 || align=right | 1248 || <small>{{Coord|49|6|10|N|21|5|49|E}}</small> |- | align=right height=45 | 58 || [[File:{{#property:P94|from=Q782928}}|center|40x42px]] || [[Ступава]]<br><small>({{lang-sk|Stupava}})</small> | [[Братїславскый край]] || [[Окрес Малацкы|Малацкы]] || align=right | {{nts|12108}} || align=right | 67,54 || align=right | 1269 || <small>{{Coord|48|16|22|N|17|1|52|E}}</small> |- | align=right height=45 | 59 || [[File:{{#property:P94|from=Q847213}}|center|40x42px]] || [[Ревуця]]<br><small>({{lang-sk|Revúca}})</small> | [[Баньскобыстріцькый край]] || [[Окрес Ревуця|Ревуця]] || align=right | {{nts|11949}} || align=right | 38,86 || align=right | 1357 || <small>{{Coord|48|41|0|N|20|7|0|E}}</small> |- | align=right height=45 | 60 || [[File:{{#property:P94|from=Q673741}}|center|40x42px]] || [[Великый Кртіш]]<br><small>({{lang-sk|Veľký Krtíš}})</small> | [[Баньскобыстріцькый край]] || [[Окрес Великый Кртіш|Великый Кртіш]] || align=right | {{nts|11755}} || align=right | 15,02 || align=right | 1245 || <small>{{Coord|48|12|40|N|19|20|57|E}}</small> |- | align=right height=45 | 61 || [[File:{{#property:P94|from=Q837460}}|center|40x42px]] || [[Міява]]<br><small>({{lang-sk|Myjava}})</small> | [[Тренчіньскый край]] || [[Окрес Міява|Міява]] || align=right | {{nts|11514}} || align=right | 48,54 || align=right | 1586 || <small>{{Coord|48|45|14|N|17|34|4|E}}</small> |- | align=right height=45 | 62 || [[File:{{#property:P94|from=Q207226}}|center|40x42px]] || [[Златы Моравцї]]<br><small>({{lang-sk|Zlaté Moravce}})</small> | [[Нїтряньскый край]] || [[Окрес Злате Моравце|Злате Моравце]] || align=right | {{nts|11375}} || align=right | 27,15 || align=right | 1113 || <small>{{Coord|48|23|10|N|18|23|40|E}}</small> |- | align=right height=45 | 63 || [[File:{{#property:P94|from=Q27907}}|center|40x42px]] || [[Бітча]]<br><small>({{lang-sk|Bytča}})</small> | [[Жіліньскый край]] || [[Окрес Бітча|Бітча]] || align=right | {{nts|11363}} || align=right | 43,16 || align=right | 1250 || <small>{{Coord|49|13|22|N|18|33|29|E}}</small> |- | align=right height=45 | 64 || [[File:{{#property:P94|from=Q846440}}|center|40x42px]] || [[Молдава над Бодвов]]<br><small>({{lang-sk|Moldava nad Bodvou}})</small> | [[Кошіцькый край]] || [[Окрес Кошіцї-околіця|Кошіцї-околіця]] || align=right | {{nts|11307}} || align=right | 19,76 || align=right | 1255 || <small>{{Coord|48|36|47|N|20|59|53|E}}</small> |- | align=right height=45 | 65 || [[File:{{#property:P94|from=Q653326}}|center|40x42px]] || [[Голіч]]<br><small>({{lang-sk|Holíč}})</small> | [[Трнавскый край]] || [[Окрес Скаліця|Скаліця]] || align=right | {{nts|11156}} || align=right | 34,79 || align=right | 1205 || <small>{{Coord|48|48|37|N|17|9|42|E}}</small> |- | align=right height=45 | 66 || [[File:{{#property:P94|from=Q249935}}|center|40x42px]] || [[Нова Дубніця]]<br><small>({{lang-sk|Nová Dubnica}})</small> | [[Тренчіньскый край]] || [[Окрес Ілава|Ілава]] || align=right | {{nts|11040}} || align=right | 11,25 || align=right | 1951 || <small>{{Coord|48|56|0|N|18|8|44|E}}</small> |- | align=right height=45 | 67 || [[File:{{#property:P94|from=Q833845}}|center|40x42px]] || [[Свідник]]<br><small>({{lang-sk|Svidník}})</small> | [[Пряшівскый край]] || [[Окрес Свідник|Свідник]] || align=right | {{nts|10752}} || align=right | 20,2 || align=right | 1944 || <small>{{Coord|49|18|28|N|21|34|23|E}}</small> |- | align=right height=45 | 68 || [[File:{{#property:P94|from=Q374095}}|center|40x42px]] || [[Коларово]]<br><small>({{lang-sk|Kolárovo}})</small> | [[Нїтряньскый край]] || [[Окрес Комарно|Комарно]] || align=right | {{nts|10586}} || align=right | 106,82 || align=right | 1268 || <small>{{Coord|47|54|55|N|17|59|50|E}}</small> |- | align=right height=45 | 69 || [[File:{{#property:P94|from=Q247620}}|center|40x42px]] || [[Філяково]]<br><small>({{lang-sk|Fiľakovo}})</small> | [[Баньскобыстріцькый край]] || [[Окрес Лученець|Лученець]] || align=right | {{nts|10568}} || align=right | 16,17 || align=right | 1242 || <small>{{Coord|48|16|7|N|19|49|29|E}}</small> |- | align=right height=45 | 70 || [[File:{{#property:P94|from=Q750413}}|center|40x42px]] || [[Стропков]]<br><small>({{lang-sk|Stropkov}})</small> | [[Пряшівскый край]] || [[Окрес Стропков|Стропков]] || align=right | {{nts|10438}} || align=right | 24,66 || align=right | 1245 || <small>{{Coord|49|12|18|N|21|39|5|E}}</small> |- | align=right height=45 | 71 || [[File:{{#property:P94|from=Q60038}}|center|40x42px]] || [[Штурово]]<br><small>({{lang-sk|Štúrovo}})</small> | [[Нїтряньскый край]] || [[Окрес Новы Замкы|Новы Замкы]] || align=right | {{nts|10186}} || align=right | 13,44 || align=right | 1075 || <small>{{Coord|47|47|56|N|18|42|54|E}}</small> |- | align=right height=45 | 72 || [[File:{{#property:P94|from=Q208110}}|center|40x42px]] || [[Банска Штявніця]]<br><small>({{lang-sk|Banská Štiavnica}})</small> | [[Баньскобыстріцькый край]] || [[Окрес Банска Штявніца|Банска Штявніця]] || align=right | {{nts|10004}} || align=right | 46,73 || align=right | 1156 || <small>{{Coord|48|27|31|N|18|53|35|E}}</small> |- | align=right height=45 | 73 || [[File:{{#property:P94|from=Q392704}}|center|40x42px]] || [[Шураны]]<br><small>({{lang-sk|Šurany}})</small> | [[Нїтряньскый край]] || [[Окрес Новы Замкы|Новы Замкы]] || align=right | {{nts|9659}} || align=right | 59,81 || align=right | 1138 || <small>{{Coord|48|5|18|N|18|10|58|E}}</small> |- | align=right height=45 | 74 || [[File:{{#property:P94|from=Q509715}}|center|40x42px]] || [[Тврдошін]]<br><small>({{lang-sk|Tvrdošín}})</small> | [[Жіліньскый край]] || [[Окрес Тврдошін|Тврдошін]] || align=right | {{nts|9201}} || align=right | 56,54 || align=right | 1111 || <small>{{Coord|49|20|3|N|19|33|21|E}}</small> |- | align=right height=45 | 75 || [[File:{{#property:P94|from=Q596044}}|center|40x42px]] || [[Модра]]<br><small>({{lang-sk|Modra}})</small> | [[Братїславскый край]] || [[Окрес Пезінок|Пезінок]] || align=right | {{nts|9046}} || align=right | 49,62 || align=right | 1158 || <small>{{Coord|48|19|59|N|17|18|25|E}}</small> |- | align=right height=45 | 76 || [[File:{{#property:P94|from=Q842022}}|center|40x42px]] || [[Великы Капушаны]]<br><small>({{lang-sk|Veľké Kapušany}})</small> | [[Кошіцькый край]] || [[Окрес Михаловцї|Михаловцї]] || align=right | {{nts|8862}} || align=right | 29,61 || align=right | 1211 || <small>{{Coord|48|33|15|N|22|4|30|E}}</small> |- | align=right height=45 | 77 || [[File:{{#property:P94|from=Q512771}}|center|40x42px]] || [[Стара Тура]]<br><small>({{lang-sk|Stará Turá}})</small> | [[Тренчіньскый край]] || [[Окрес Нове Место над Вагом|Нове Место над Вагом]] || align=right | {{nts|8764}} || align=right | 50,94 || align=right | 1392 || <small>{{Coord|48|46|34|N|17|41|37|E}}</small> |- | align=right height=45 | 78 || [[File:{{#property:P94|from=Q842018}}|center|40x42px]] || [[Кромпахы]]<br><small>({{lang-sk|Krompachy}})</small> | [[Кошіцькый край]] || [[Окрес Спішска Нова Весь|Спішска Нова Весь]] || align=right | {{nts|8684}} || align=right | 22,88 || align=right | 1282 || <small>{{Coord|48|55|0|N|20|52|28|E}}</small> |- | align=right height=45 | 79 || [[File:{{#property:P94|from=Q740469}}|center|40x42px]] || [[Великый Медер]]<br><small>({{lang-sk|Veľký Meder}})</small> | [[Трнавскый край]] || [[Окрес Дунайска Стреда|Дунайска Стреда]] || align=right | {{nts|8612}} || align=right | 55,54 || align=right | 1268 || <small>{{Coord|47|51|23|N|17|46|12|E}}</small> |- | align=right height=45 | 80 || [[File:{{#property:P94|from=Q264708}}|center|40x42px]] || [[Врабле]]<br><small>({{lang-sk|Vráble}})</small> | [[Нїтряньскый край]] || [[Окрес Нїтра|Нїтра]] || align=right | {{nts|8551}} || align=right | 38,31 || align=right | 1265 || <small>{{Coord|48|14|37|N|18|18|30|E}}</small> |- | align=right height=45 | 81 || [[File:{{#property:P94|from=Q847336}}|center|40x42px]] || [[Сечовцї]]<br><small>({{lang-sk|Sečovce}})</small> | [[Кошіцькый край]] || [[Окрес Требішов|Требішов]] || align=right | {{nts|8542}} || align=right | 32,65 || align=right | 1245 || <small>{{Coord|48|42|9|N|21|39|21|E}}</small> |- | align=right height=45 | 82 || [[File:{{#property:P94|from=Q852318}}|center|40x42px]] || [[Світ (місто)|Світ]]<br><small>({{lang-sk|Svit}})</small> | [[Пряшівскый край]] || [[Окрес Попрад|Попрад]] || align=right | {{nts|7923}} || align=right | 4,47 || align=right | 1946 || <small>{{Coord|49|3|29|N|20|12|22|E}}</small> |- | align=right height=45 | 83 || [[File:{{#property:P94|from=Q756667}}|center|40x42px]] || [[Крупіна]]<br><small>({{lang-sk|Krupina}})</small> | [[Баньскобыстріцькый край]] || [[Окрес Крупіна|Крупіна]] || align=right | {{nts|7912}} || align=right | 88,66 || align=right | 1135 || <small>{{Coord|48|21|10|N|19|4|3|E}}</small> |- | align=right height=45 | 84 || [[File:{{#property:P94|from=Q377650}}|center|40x42px]] || [[Наместово]]<br><small>({{lang-sk|Námestovo}})</small> | [[Жіліньскый край]] || [[Окрес Наместово|Наместово]] || align=right | {{nts|7784}} || align=right | 44,44 || align=right | 1557 || <small>{{Coord|49|24|36|N|19|28|48|E}}</small> |- | align=right height=45 | 85 || [[File:{{#property:P94|from=Q837456}}|center|40x42px]] || [[Вруткы]]<br><small>({{lang-sk|Vrútky}})</small> | [[Жіліньскый край]] || [[Окрес Мартін|Мартін]] || align=right | {{nts|7748}} || align=right | 18,65 || align=right | 1255 || <small>{{Coord|49|6|43|N|18|55|28|E}}</small> |- | align=right height=45 | 86 || [[File:{{#property:P94|from=Q182903}}|center|40x42px]] || [[Турзовка]]<br><small>({{lang-sk|Turzovka}})</small> | [[Жіліньскый край]] || [[Окрес Чадця|Чадця]] || align=right | {{nts|7515}} || align=right | 34,91 || align=right | 1598 || <small>{{Coord|49|24|18|N|18|37|34|E}}</small> |- | align=right height=45 | 87 || [[File:{{#property:P94|from=Q135667}}|center|40x42px]] || [[Кралёвскый Хлмець]]<br><small>({{lang-sk|Kráľovský Chlmec}})</small> | [[Кошіцькый край]] || [[Окрес Требішов|Требішов]] || align=right | {{nts|7426}} || align=right | 23,81 || align=right | 1214 || <small>{{Coord|48|25|24|N|21|58|47|E}}</small> |- | align=right height=45 | 88 || [[File:{{#property:P94|from=Q846431}}|center|40x42px]] || [[Грінёва]]<br><small>({{lang-sk|Hriňová}})</small> | [[Баньскобыстріцькый край]] || [[Окрес Дєтва|Дєтва]] || align=right | {{nts|7415}} || align=right | 126,48 || align=right | 1890 || <small>{{Coord|48|34|38|N|19|31|41|E}}</small> |- | align=right height=45 | 89 || [[File:{{#property:P94|from=Q828850}}|center|40x42px]] || [[Гнуштя]]<br><small>({{lang-sk|Hnúšťa}})</small> | [[Баньскобыстріцькый край]] || [[Окрес Рімавска Собота|Рімавска Собота]] || align=right | {{nts|7411}} || align=right | 68,04 || align=right | 1334 || <small>{{Coord|48|34|25|N|19|57|11|E}}</small> |- | align=right height=45 | 90 || [[File:{{#property:P94|from=Q856402}}|center|40x42px]] || [[Гурбаново]]<br><small>({{lang-sk|Hurbanovo}})</small> | [[Нїтряньскый край]] || [[Окрес Комарно|Комарно]] || align=right | {{nts|7397}} || align=right | 59,93 || align=right | 1242 || <small>{{Coord|47|52|37|N|18|11|42|E}}</small> |- | align=right height=45 | 91 || [[File:{{#property:P94|from=Q338528}}|center|40x42px]] || [[Ліптовскый Градок]]<br><small>({{lang-sk|Liptovský Hrádok}})</small> | [[Жіліньскый край]] || [[Окрес Ліптовскый Мікулаш|Ліптовскый Мікулаш]] || align=right | {{nts|7397}} || align=right | 18,32 || align=right | 1341 || <small>{{Coord|49|2|22|N|19|43|28|E}}</small> |- | align=right height=45 | 92 || [[File:{{#property:P94|from=Q847350}}|center|40x42px]] || [[Трстена]]<br><small>({{lang-sk|Trstená}})</small> | [[Жіліньскый край]] || [[Окрес Тврдошін|Тврдошін]] || align=right | {{nts|7360}} || align=right | 82,53 || align=right | 1371 || <small>{{Coord|49|21|41|N|19|36|48|E}}</small> |- | align=right height=45 | 93 || [[File:{{#property:P94|from=Q268463}}|center|40x42px]] || [[Нова Баня]]<br><small>({{lang-sk|Nová Baňa}})</small> | [[Баньскобыстріцькый край]] || [[Окрес Жарновіца|Жарновіця]] || align=right | {{nts|7314}} || align=right | 61,25 || align=right | 1337 || <small>{{Coord|48|25|36|N|18|38|22|E}}</small> |- | align=right height=45 | 94 || [[File:{{#property:P94|from=Q390946}}|center|40x42px]] || [[Шагы]]<br><small>({{lang-sk|Šahy}})</small> | [[Нїтряньскый край]] || [[Окрес Левіцї|Левіцї]] || align=right | {{nts|7219}} || align=right | 42,72 || align=right | 1245 || <small>{{Coord|48|4|31|N|18|56|59|E}}</small> |- | align=right height=45 | 95 || [[File:{{#property:P94|from=Q909291}}|center|40x42px]] || [[Торналя]]<br><small>({{lang-sk|Tornaľa}})</small> | [[Баньскобыстріцькый край]] || [[Окрес Ревуця|Ревуця]] || align=right | {{nts|7114}} || align=right | 57,76 || align=right | 1245 || <small>{{Coord|48|25|21|N|20|19|37|E}}</small> |- | align=right height=45 | 96 || [[File:{{#property:P94|from=Q909281}}|center|40x42px]] || [[Красно над Кісуцов]]<br><small>({{lang-sk|Krásno nad Kysucou}})</small> | [[Жіліньскый край]] || [[Окрес Чадця|Чадця]] || align=right | {{nts|6799}} || align=right | 27,77 || align=right | 1325 || <small>{{Coord|49|23|44|N|18|50|6|E}}</small> |- | align=right height=45 | 97 || [[File:{{#property:P94|from=Q393609}}|center|40x42px]] || [[Желєзовцї]]<br><small>({{lang-sk|Želiezovce}})</small> | [[Нїтряньскый край]] || [[Окрес Левіцї|Левіцї]] || align=right | {{nts|6746}} || align=right | 56,52 || align=right | 1274 || <small>{{Coord|48|3|2|N|18|39|33|E}}</small> |- | align=right height=45 | 98 || [[File:{{#property:P94|from=Q605059}}|center|40x42px]] || [[Спішска Бела]]<br><small>({{lang-sk|Spišská Belá}})</small> | [[Пряшівскый край]] || [[Окрес Кежмарок|Кежмарок]] || align=right | {{nts|6733}} || align=right | 33,93 || align=right | 1263 || <small>{{Coord|49|11|19|N|20|27|21|E}}</small> |- | align=right height=45 | 99 || [[File:{{#property:P94|from=Q847118}}|center|40x42px]] || [[Ліпаны]]<br><small>({{lang-sk|Lipany}})</small> | [[Пряшівскый край]] || [[Окрес Сабінов|Сабінов]] || align=right | {{nts|6542}} || align=right | 12,66 || align=right | 1312 || <small>{{Coord|49|9|0|N|20|58|0|E}}</small> |- | align=right height=45 | 100 || [[File:{{#property:P94|from=Q578686}}|center|40x42px]] || [[Меджілабірцї]]<br><small>({{lang-sk|Medzilaborce}})</small> | [[Пряшівскый край]] || [[Окрес Міджілабірцї|Меджілабірцї]] || align=right | {{nts|6531}} || align=right | 47,48 || align=right | 1374 || <small>{{Coord|49|16|18|N|21|54|15|E}}</small> |- | align=right height=45 | 101 || [[File:{{#property:P94|from=Q852313}}|center|40x42px]] || [[Великый Шаріш]]<br><small>({{lang-sk|Veľký Šariš}})</small> | [[Пряшівскый край]] || [[Окрес Пряшів|Пряшів]] || align=right | {{nts|6426}} || align=right | 25,73 || align=right | 1217 || <small>{{Coord|49|2|32|N|21|11|57|E}}</small> |- | align=right height=45 | 102 || [[File:{{#property:P94|from=Q389942}}|center|40x42px]] || [[Немшова]]<br><small>({{lang-sk|Nemšová}})</small> | [[Тренчіньскый край]] || [[Окрес Тренчін|Тренчін]] || align=right | {{nts|6414}} || align=right | 33,44 || align=right | 1242 || <small>{{Coord|48|58|1|N|18|7|1|E}}</small> |- | align=right height=45 | 103 || [[File:{{#property:P94|from=Q241125}}|center|40x42px]] || [[Собранцї]]<br><small>({{lang-sk|Sobrance}})</small> | [[Кошіцькый край]] || [[Окрес Собранцї|Собранцї]] || align=right | {{nts|6346}} || align=right | 10,68 || align=right | 1344 || <small>{{Coord|48|44|43|N|22|10|52|E}}</small> |- | align=right height=45 | 104 || [[File:{{#property:P94|from=Q135647}}|center|40x42px]] || [[Турчаньскы Тепліцї]]<br><small>({{lang-sk|Turčianske Teplice}})</small> | [[Жіліньскый край]] || [[Окрес Турчаньскы Тепліцї|Турчаньскы Тепліцї]] || align=right | {{nts|6330}} || align=right | 33,47 || align=right | 1281 || <small>{{Coord|48|51|53|N|18|51|36|E}}</small> |- | align=right height=45 | 105 || [[File:{{#property:P94|from=Q393421}}|center|40x42px]] || [[Жарновіця]]<br><small>({{lang-sk|Žarnovica}})</small> | [[Баньскобыстріцькый край]] || [[Окрес Жарновіца|Жарновіця]] || align=right | {{nts|6170}} || align=right | 30,39 || align=right | 1332 || <small>{{Coord|48|29|2|N|18|43|24|E}}</small> |- | align=right height=45 | 106 || [[File:{{#property:P94|from=Q842028}}|center|40x42px]] || [[Ґелніця]]<br><small>({{lang-sk|Gelnica}})</small> | [[Кошіцькый край]] || [[Окрес Ґелніця|Ґелніця]] || align=right | {{nts|6047}} || align=right | 57,65 || align=right | 1264 || <small>{{Coord|48|51|18|N|20|56|23|E}}</small> |- | align=right height=45 | 107 || [[File:{{#property:P94|from=Q846444}}|center|40x42px]] || [[Врбове]]<br><small>({{lang-sk|Vrbové}})</small> | [[Трнавскый край]] || [[Окрес Пєштяны|Пєштяны]] || align=right | {{nts|5907}} || align=right | 13,96 || align=right | 1113 || <small>{{Coord|48|37|15|N|17|43|21|E}}</small> |- | align=right height=45 | 108 || [[File:{{#property:P94|from=Q909333}}|center|40x42px]] || [[Раєць]]<br><small>({{lang-sk|Rajec}})</small> | [[Жіліньскый край]] || [[Окрес Жіліна|Жіліна]] || align=right | {{nts|5787}} || align=right | 31,45 || align=right | 1193 || <small>{{Coord|49|5|18|N|18|38|20|E}}</small> |- | align=right height=45 | 109 || [[File:{{#property:P94|from=Q247240}}|center|40x42px]] || [[Святый Юр]]<br><small>({{lang-sk|Svätý Jur}})</small> | [[Братїславскый край]] || [[Окрес Пезінок|Пезінок]] || align=right | {{nts|5724}} || align=right | 39,86 || align=right | 1209 || <small>{{Coord|48|15|0|N|17|13|0|E}}</small> |- | align=right height=45 | 110 || [[File:{{#property:P94|from=Q279005}}|center|40x42px]] || [[Добшіна]]<br><small>({{lang-sk|Dobšiná}})</small> | [[Кошіцькый край]] || [[Окрес Рожнява|Рожнява]] || align=right | {{nts|5685}} || align=right | 82,72 || align=right | 1326 || <small>{{Coord|48|49|14|N|20|22|3|E}}</small> |- | align=right height=45 | 111 || [[File:{{#property:P94|from=Q259694}}|center|40x42px]] || [[Полтар]]<br><small>({{lang-sk|Poltár}})</small> | [[Баньскобыстріцькый край]] || [[Окрес Полтар|Полтар]] || align=right | {{nts|5584}} || align=right | 30,52 || align=right | 1330 || <small>{{Coord|48|25|43|N|19|47|37|E}}</small> |- | align=right height=45 | 112 || [[File:Coat of arms of None.svg|center|40x42px]] || [[Ґабчіково]]<br><small>({{lang-sk|Gabčíkovo}})</small> | [[Трнавскый край]] || [[Окрес Дунайска Стреда|Дунайска Стреда]] || align=right | {{nts|5473}} || align=right | 52,4 || align=right | 1102 || <small>{{Coord|47|54|0|N|17|34|59|E}}</small> |- | align=right height=45 | 113 || [[File:{{#property:P94|from=Q481564}}|center|40x42px]] || [[Ілава]]<br><small>({{lang-sk|Ilava}})</small> | [[Тренчіньскый край]] || [[Окрес Ілава|Ілава]] || align=right | {{nts|5464}} || align=right | 24,30 || align=right | 1200 || <small>{{Coord|48|59|56|N|18|13|52|E}}</small> |- | align=right height=45 | 114 || [[File:{{#property:P94|from=Q754776}}|center|40x42px]] || [[Кремніця]]<br><small>({{lang-sk|Kremnica}})</small> | [[Баньскобыстріцькый край]] || [[Окрес Жяр над Гроном|Жяр над Гроном]] || align=right | {{nts|5258}} || align=right | 43,13 || align=right | 1328 || <small>{{Coord|48|42|16|N|18|55|6|E}}</small> |- | align=right height=45 | 115 || [[File:{{#property:P94|from=Q568249}}|center|40x42px]] || [[Сладковічово]]<br><small>({{lang-sk|Sládkovičovo}})</small> | [[Трнавскый край]] || [[Окрес Ґаланта|Ґаланта]] || align=right | {{nts|5209}} || align=right | 29,09 || align=right | 1252 || <small>{{Coord|48|12|8|N|17|38|18|E}}</small> |- | align=right height=45 | 116 || [[File:{{#property:P94|from=Q846424}}|center|40x42px]] || [[Ґбелы]]<br><small>({{lang-sk|Gbely}})</small> | [[Трнавскый край]] || [[Окрес Скаліця|Скаліця]] || align=right | {{nts|5073}} || align=right | 59,94 || align=right | 1392 || <small>{{Coord|48|43|1|N|17|7|16|E}}</small> |- | align=right height=45 | 117 || [[File:{{#property:P94|from=Q629313}}|center|40x42px]] || [[Несвады]]<br><small>({{lang-sk|Nesvady}})</small> | [[Нїтряньскый край]] || [[Окрес Комарно|Комарно]] || align=right | {{nts|5049}} || align=right | 57,86 || align=right | 1269 || <small>{{Coord|47|55|38|N|18|7|39|E}}</small> |- | align=right height=45 | 118 || [[File:{{#property:P94|from=Q788753}}|center|40x42px]] || [[Бойніцї]]<br><small>({{lang-sk|Bojnice}})</small> | [[Тренчіньскый край]] || [[Окрес Прєвідза|Прєвідза]] || align=right | {{nts|4992}} || align=right | 19,92 || align=right | 1113 || <small>{{Coord|48|46|56|N|18|35|10|E}}</small> |- | align=right height=45 | 119 || [[File:{{#property:P94|from=Q135649}}|center|40x42px]] || [[Шаштін-Страже]]<br><small>({{lang-sk|Šaštín-Stráže}})</small> | [[Трнавскый край]] || [[Окрес Сеніця|Сеніця]] || align=right | {{nts|4965}} || align=right | 41,94 || align=right | 1218 || <small>{{Coord|48|38|16|N|17|8|56|E}}</small> |- | align=right height=45 | 120 || [[File:{{#property:P94|from=Q258439}}|center|40x42px]] || [[Сляч]]<br><small>({{lang-sk|Sliač}})</small> | [[Баньскобыстріцькый край]] || [[Окрес Зволен|Зволен]] || align=right | {{nts|4959}} || align=right | 39,83 || align=right | 1244 || <small>{{Coord|48|36|53|N|19|8|31|E}}</small> |- | align=right height=45 | 121 || [[File:{{#property:P94|from=Q135818}}|center|40x42px]] || [[Брезова під Брадлом]]<br><small>({{lang-sk|Brezová pod Bradlom}})</small> | [[Тренчіньскый край]] || [[Окрес Міява|Міява]] || align=right | {{nts|4768}} || align=right | 41,07 || align=right | 1263 || <small>{{Coord|48|39|55|N|17|32|14|E}}</small> |- | align=right height=45 | 122 || [[File:{{#property:P94|from=Q135727}}|center|40x42px]] || [[Медзев]]<br><small>({{lang-sk|Medzev}})</small> | [[Кошіцькый край]] || [[Окрес Кошіцї-околіця|Кошіцї-околіця]] || align=right | {{nts|4482}} || align=right | 31,86 || align=right | 1241 || <small>{{Coord|48|42|1|N|20|53|34|E}}</small> |- | align=right height=45 | 123 || [[File:Coat of arms of None.svg|center|40x42px]] || [[Тураны]]<br><small>({{lang-sk|Turany}})</small> | [[Жіліньскый край]] || [[Окрес Мартін|Мартін]] || align=right | {{nts|4278}} || align=right | 46,75 || align=right | 1319 || <small>{{Coord|49|7|0|N|19|2|0|E}}</small> |- | align=right height=45 | 124 || [[File:{{#property:P94|from=Q846434}}|center|40x42px]] || [[Стражске]]<br><small>({{lang-sk|Strážske}})</small> | [[Кошіцькый край]] || [[Окрес Михаловцї|Михаловцї]] || align=right | {{nts|4250}} || align=right | 24,77 || align=right | 1337 || <small>{{Coord|48|52|26|N|21|50|25|E}}</small> |- | align=right height=45 | 125 || [[File:{{#property:P94|from=Q909301}}|center|40x42px]] || [[Новакы]]<br><small>({{lang-sk|Nováky}})</small> | [[Тренчіньскый край]] || [[Окрес Прєвідза|Прєвідза]] || align=right | {{nts|4203}} || align=right | 19,29 || align=right | 1113 || <small>{{Coord|48|42|41|N|18|32|10|E}}</small> |- | align=right height=45 | 126 || [[File:{{#property:P94|from=Q532555}}|center|40x42px]] || [[Тренчаньскы Тепліцї]]<br><small>({{lang-sk|Trenčianske Teplice}})</small> | [[Тренчіньскый край]] || [[Окрес Тренчін|Тренчін]] || align=right | {{nts|4162}} || align=right | 10,44 || align=right | 1247 || <small>{{Coord|48|54|32|N|18|10|5|E}}</small> |- | align=right height=45 | 127 || [[File:{{#property:P94|from=Q690807}}|center|40x42px]] || [[Леополдов]]<br><small>({{lang-sk|Leopoldov}})</small> | [[Трнавскый край]] || [[Окрес Глоговець|Глоговець]] || align=right | {{nts|4097}} || align=right | 5,65 || align=right | 1665 || <small>{{Coord|48|26|35|N|17|45|47|E}}</small> |- | align=right height=45 | 128 || [[File:{{#property:P94|from=Q550357}}|center|40x42px]] || [[Ґіралтівцї]]<br><small>({{lang-sk|Giraltovce}})</small> | [[Пряшівскый край]] || [[Окрес Свідник|Свідник]] || align=right | {{nts|4089}} || align=right | 11,0 || align=right | 1383 || <small>{{Coord|49|07|00|N|21|31|00|E}}</small> |- | align=right height=45 | 129 || [[File:{{#property:P94|from=Q370445}}|center|40x42px]] || [[Тісовець]]<br><small>({{lang-sk|Tisovec}})</small> | [[Баньскобыстріцькый край]] || [[Окрес Рімавска Собота|Рімавска Собота]] || align=right | {{nts|4087}} || align=right | 123,42 || align=right | 1334 || <small>{{Coord|48|40|35|N|19|56|38|E}}</small> |- | align=right height=45 | 130 || [[File:{{#property:P94|from=Q612516}}|center|40x42px]] || [[Высокы Татры (місто)|Высокы Татры]]<br><small>({{lang-sk|Vysoké Tatry}})</small> | [[Пряшівскый край]] || [[Окрес Попрад|Попрад]] || align=right | {{nts|4009}} || align=right | 359,78 || align=right | 1947 || <small>{{Coord|49|8|18|N|20|13|7|E}}</small> |- | align=right height=45 | 131 || [[File:{{#property:P94|from=Q537778}}|center|40x42px]] || [[Спішске Подградє]]<br><small>({{lang-sk|Spišské Podhradie}})</small> | [[Пряшівскый край]] || [[Окрес Левоча|Левоча]] || align=right | {{nts|3985}} || align=right | 24,94 || align=right | 1249 || <small>{{Coord|49|0|1|N|20|45|8|E}}</small> |- | align=right height=45 | 132 || [[File:{{#property:P94|from=Q780527}}|center|40x42px]] || [[Ганушовці над Топлёв]]<br><small>({{lang-sk|Hanušovce nad Topľou}})</small> | [[Пряшівскый край]] || [[Окрес Воронів над Топлёв|Воронів над Топлёв]] || align=right | {{nts|3782}} || align=right | 14,37 || align=right | 1317 || <small>{{Coord|49|1|37|N|21|30|10|E}}</small> |- | align=right height=45 | 133 || [[File:{{#property:P94|from=Q212590}}|center|40x42px]] || [[Черна над Тісов]]<br><small>({{lang-sk|Čierna nad Tisou}})</small> | [[Кошіцькый край]] || [[Окрес Требішов|Требішов]] || align=right | {{nts|3619}} || align=right | 9,37 || align=right | 1828 || <small>{{Coord|48|25|1|N|22|5|17|E}}</small> |- | align=right height=45 | 134 || [[File:{{#property:P94|from=Q239637}}|center|40x42px]] || [[Тлмачі]]<br><small>({{lang-sk|Tlmače}})</small> | [[Нїтряньскый край]] || [[Окрес Левіцї|Левіцї]] || align=right | {{nts|3520}} || align=right | 4,64 || align=right | 1075 || <small>{{Coord|48|17|22|N|18|31|53|E}}</small> |- | align=right height=45 | 135 || [[File:{{#property:P94|from=Q524405}}|center|40x42px]] || [[Спішскы Влахы]]<br><small>({{lang-sk|Spišské Vlachy}})</small> | [[Пряшівскый край]] || [[Окрес Спішска Нова Весь|Спішска Нова Весь]] || align=right | {{nts|3459}} || align=right | 42,21 || align=right | 1243 || <small>{{Coord|48|56|50|N|20|47|50|E}}</small> |- | align=right height=45 | 136 || [[File:{{#property:P94|from=Q846853}}|center|40x42px]] || [[Єлшава]]<br><small>({{lang-sk|Jelšava}})</small> | [[Баньскобыстріцькый край]] || [[Окрес Ревуця|Ревуця]] || align=right | {{nts|3289}} || align=right | 46,79 || align=right | 1243 || <small>{{Coord|48|37|35|N|20|14|29|E}}</small> |- | align=right height=45 | 137 || [[File:{{#property:P94|from=Q852324}}|center|40x42px]] || [[Подолинець]]<br><small>({{lang-sk|Podolínec}})</small> | [[Пряшівскый край]] || [[Окрес Стара Любовня|Стара Любовня]] || align=right | {{nts|3155}} || align=right | 33,77 || align=right | 1235 || <small>{{Coord|49|15|28|N|20|32|4|E}}</small> |- | align=right height=45 | 138 || [[File:{{#property:P94|from=Q135655}}|center|40x42px]] || [[Раєцькы Тепліцї]]<br><small>({{lang-sk|Rajecké Teplice}})</small> | [[Жіліньскый край]] || [[Окрес Жіліна|Жіліна]] || align=right | {{nts|3023}} || align=right | 11,84 || align=right | 1376 || <small>{{Coord|49|7|38|N|18|41|3|E}}</small> |- | align=right height=45 | 139 || [[File:{{#property:P94|from=Q592301}}|center|40x42px]] || [[Спішска Стара Весь]]<br><small>({{lang-sk|Spišská Stará Ves}})</small> | [[Пряшівскый край]] || [[Окрес Кежмарок|Кежмарок]] || align=right | {{nts|2230}} || align=right | 17,53 || align=right | 1309 || <small>{{Coord|49|23|1|N|20|21|37|E}}</small> |- | align=right height=45 | 140 || [[File:{{#property:P94|from=Q901050}}|center|40x42px]] || [[Модрый Камень]]<br><small>({{lang-sk|Modrý Kameň}})</small> | [[Баньскобыстріцькый край]] || [[Окрес Великый Кртіш|Великый Кртіш]] || align=right | {{nts|1624}} || align=right | 19,64 || align=right | 1290 || <small>{{Coord|48|14|27|N|19|20|5|E}}</small> |- | align=right height=45 | 141 || [[File:{{#property:P94|from=Q531445}}|center|40x42px]] || [[Дудінцї]]<br><small>({{lang-sk|Dudince}})</small> | [[Баньскобыстріцькый край]] || [[Окрес Крупіна|Крупіна]] || align=right | {{nts|1395}} || align=right | 6,84 || align=right | 1284 || <small>{{Coord|48|10|7|N|18|52|48|E}}</small> |} == Референції == {{reflist}} [[Катеґорія:Міста Словеньска]] gytp0ynsn1xjzbnsq79hkeg4t1m0hbb Список країв на Словеньску 0 19647 170516 167835 2026-09-28T17:07:23Z Flipdot 23893 170516 wikitext text/x-wiki [[Файл:Kraje Slovenska-rue.png|thumb|right|{{center|8 країв Словеньска}}]] '''Краї Словеньска''' ({{lang-sk|Kraje Slovenska}}) суть адміністратівно-теріторіалны єдиніцї штатной адміністрації в [[Словеньско|Словеньскій републіцї]], котры были першыраз заложены в роцї 1996. В днешнїм часї є на Словеньску 8 країв, котры мають свої окресы (79). == Список країв == По періодї, почас котрого не екзістовали краї ани жадный їх еквівалент (1990–1996), были краї зась заведжены в роцї 1996. Што ся о адміністратівнім членїню, Словеньско є од 31. децембра 2025 роздїлене на 8 країв:<ref>{{cite web |url=https://datacube.statistics.sk/#!/view/en/vbd_dem/om7102rr/v_om7102rr_00_00_00_en |title=Population by age and sex - SR, regions, districts, municipalities (annual) |publisher=Štatistický úrad Slovenskej republiky |language=en |access-date=2026-07-07}}</ref><ref>{{cite web |url=https://datacube.statistics.sk/#!/view/en/vbd_dem/om7015rr/v_om7015rr_00_00_00_en |title=Population by sex - SR, regions, districts, municipalities (annual) |publisher=Štatistický úrad Slovenskej republiky |language=en |access-date=2026-07-07}}</ref> {| class="toccolours mw-datatable sortable" border=1 cellpadding=3 style=border-collapse:collapse |- ! Ерб !! Край !! Головне місто ! Обывательство <br>(2019) !! % од<br>обывательства!! Розлога<br>(км²) !! % од<br>країны !! Чісло окресів !! Чісло міст |- | align=center | [[File:Coat of Arms of Banská Bystrica Region.svg|x42px]] || [[Банскобыстріцькый край]] || [[Банска Быстріця]] | align=center | 645 276 || align=center | 12,2 || align=center | 9454,4 || align=center | 19,3 || align=center | 13 || align=center | 24 |- | align=center | [[File:Coat of Arms of Bratislava Region.svg|x42px]] || [[Братїславскый край]] || [[Братїслава]] | align=center | 669 592 || align=center | 11,2 || align=center | 2052,7 || align=center | 4,2 || align=center | 8 || align=center | 7 |- | align=center | [[File:Coat of Arms of Žilina Region.svg|x42px]] || [[Жіліньскый край]] || [[Жіліна]] | align=center | 691 509 || align=center | 12,8 || align=center | 6808,7 || align=center | 13,9 || align=center | 11 || align=center | 18 |- | align=center | [[File:Coat of Arms of Košice Region.svg|x42px]] || [[Кошіцькый край]] || [[Кошіцї]] | align=center | 801 460 || align=center | 14,7 || align=center | 6754,5 || align=center | 13,8 || align=center | 11 || align=center | 17 |- | align=center | [[File:Coat of Arms of Nitra Region.svg|x42px]] || [[Нїтряньскый край]] || [[Нѣтра|Нїтра]] | align=center | 674 306 || align=center | 12,7 || align=center | 6343,8 || align=center | 12,9 || align=center | 7 || align=center | 15 |- | align=center | [[File:Coat of Arms of Prešov Region.svg|x42px]] || [[Пряшівскый край]] || [[Пряшів]] | align=center | 826 244 || align=center | 15,1 || align=center | 8973,6 || align=center | 18,3 || align=center | 13 || align=center | 23 |- | align=center | [[File:Coat of Arms of Trenčín Region.svg|x42px]] || [[Тренчіньскый край]] || [[Тренчін]] | align=center | 584 569 || align=center | 11,0 || align=center | 4502,0 || align=center | 9,2 || align=center | 9 || align=center | 18 |- | align=center | [[File:Coat of Arms of Trnava Region.svg|x42px]] || [[Трнавскый край]] || [[Трнава]] | align=center | 564 917 || align=center | 10,3 || align=center | 4146,6 || align=center | 8,4 || align=center | 7 || align=center | 16 |- ! [[File:Coat of arms of Slovakia.svg|x42px]] !! align=left | [[Словеньско]] !! align=left | [[Братїслава]] ! align=center | 5 457 873 !! align=center | 100 !! align=center | 49 036,3 !! align=center | 100 !! align=center | 79 !! align=center | 138 |} == Референції == {{референції}} bfi20hgdq9hh3c3ts8s66mk2eqti1gj Список країв в Чеську 0 19654 170517 167837 2026-09-28T17:07:37Z Flipdot 23893 170517 wikitext text/x-wiki [[Файл:CoA CZ regions.png|thumb|{{center|14 країв Чеська (і головне місто Прага)}}]] '''Краї Чеська''' ({{lang-cs|Kraje v Česku}}) суть высшы теріторіалны самосправны єдиніцї, котры представлюють теріторіалны сполоченства обчанів з правом на самосправу. Были зряджены в роцї 2000 конштітучным законом о зряджіню высшых теріторіалных самосправных єдиніць, самосправны правомоци здобыли на основі закона о краях.<ref>{{Cite web |title=Ústavní zákon č. 347/1997 Sb., o vytvoření vyšších územních samosprávných celků |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/1997-347 |publisher=Zákony pro lidi |access-date=2026-07-27 |language=cs}}</ref> Країв є цїлково 14, котры мають 76 окресів, причім [[Прага]] є подля закона о головнім містї Празї єдночасно краём і общінов.<ref>{{Cite web |title=Zákon č. 131/2000 Sb., o hlavním městě Praze |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-131 |publisher=Zákony pro lidi |access-date=2026-07-27 |language=cs}}</ref> Про потребы Евроштату і ЧШУ одповідають краї єдиніцям NUTS 3.<ref>{{Cite web |title=Klasifikace územních statistických jednotek (CZ-NUTS) |url=https://www.czso.cz/csu/czso/klasifikace_uzemnich_statistickych_jednotek_-cz_nuts- |publisher=Český statistický úřad (ČSÚ) |access-date=2026-07-27 |language=cs}}</ref> == Список країв == {| class="toccolours mw-datatable sortable" border=1 cellpadding=3 style=border-collapse:collapse |- ! Ерб !! Край !! Головне місто ! Обывательство <br>(2022) !! % од<br>обывательства !! Розлога<br>(км²) !! % од<br>країны !! Чісло окресів !! Чісло міст |- | align=center | [[File:Central Bohemian Region CoA CZ.svg|x42px]] || [[Середнёчеськый край]] || [[Прага]] | align=center | 1 386 824 || align=center | 13,8 || align=center | 10 928,44 || align=center | 13,9 || align=center | 12 || align=center | 85 |- | align=center | [[File:South Bohemian Region CoA CZ.svg|x42px]] || [[Южночеськый край]] || [[Чешске Будейовице|Чеськы Будеёвіцї]] | align=center | 637 047 || align=center | 6,6 || align=center | 10 057,98 || align=center | 12,8 || align=center | 7 || align=center | 56 |- | align=center | [[File:Plzen Region CoA CZ.svg|x42px]] || [[Пылзеньскый край]] || [[Пылзень]] | align=center | 578 707 || align=center | 6,7 || align=center | 7 648,96 || align=center | 9,7 || align=center | 7 || align=center | 57 |- | align=center | [[File:Karlovy Vary Region CoA CZ.svg|x42px]] || [[Карловарьскый край]] || [[Карловы Вары]] | align=center | 283 210 || align=center | 3,8 || align=center | 3 310,36 || align=center | 4,2 || align=center | 3 || align=center | 38 |- | align=center | [[File:Usti nad Labem Region CoA CZ.svg|x42px]] || [[Устецькый край]] || [[Устї над Лабом]] | align=center | 798 898 || align=center | 7,9 || align=center | 5 338,67 || align=center | 6,8 || align=center | 7 || align=center | 59 |- | align=center | [[File:Liberec Region CoA CZ.svg|x42px]] || [[Ліберецькый край]] || [[Ліберець]] | align=center | 437 570 || align=center | 5,3 || align=center | 3 163,40 || align=center | 4,1 || align=center | 4 || align=center | 39 |- | align=center | [[File:Hradec Kralove Region CoA CZ.svg|x42px]] || [[Краловоградецкый край|Краловоградецькый край]] || [[Градец Кралове|Градець Кралове]] | align=center | 542 583 || align=center | 6,4 || align=center | 4 759,06 || align=center | 6,1 || align=center | 5 || align=center | 48 |- | align=center | [[File:Pardubice Region CoA CZ.svg|x42px]] || [[Пардубіцькый край]] || [[Пардубіцї]] | align=center | 514 518 || align=center | 6,1 || align=center | 4 519,20 || align=center | 5,8 || align=center | 4 || align=center | 38 |- | align=center | [[File:Olomouc Region CoA CZ.svg|x42px]] || [[Оломоуцькый край]] || [[Оломоуць]] | align=center | 622 930 || align=center | 7,2 || align=center | 5 271,54 || align=center | 6,7 || align=center | 5 || align=center | 31 |- | align=center | [[File:Moravian-Silesian Region CoA CZ.svg|x42px]] || [[Моравскослезьскый край]] || [[Острава]] | align=center | 1 177 989 || align=center | 11,7 || align=center | 5 430,54 || align=center | 6,9 || align=center | 6 || align=center | 42 |- | align=center | [[File:South Moravian Region CoA CZ.svg|x42px]] || [[Южноморавскый край]] || [[Бырно]] | align=center | 1 184 568 || align=center | 11,8 || align=center | 7 187,83 || align=center | 9,2 || align=center | 7 || align=center | 50 |- | align=center | [[File:Zlin Region CoA CZ.svg|x42px]] || [[Злинскый край|Зліньскый край]] || [[Злінь]] | align=center | 572 432 || align=center | 6,7 || align=center | 3 963,06 || align=center | 5,1 || align=center | 4 || align=center | 30 |- | align=center | [[File:Vysocina Region CoA CZ.svg|x42px]] || [[Край Высочина]] || [[Їглава]] | align=center | 504 025 || align=center | 6,0 || align=center | 6 795,75 || align=center | 8,7 || align=center | 5 || align=center | 35 |- ! [[File:Coat of arms of the Czech Republic.svg|x42px]] !! align=left | [[Чесько]] !! align=left | [[Прага]] ! align=center | 9 241 301 !! align=center | 100 !! align=center | 78 870 !! align=center | 100 !! align=center | 76 !! align=center | 608 |} == Референції == {{референції}} 7ivxldru06pjlps92p6xtnow31iqq5a Премєр Казахстану 0 19747 170518 167819 2026-09-28T17:07:44Z Flipdot 23893 170518 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} '''Премєр Казахстану''' ({{lang-kk|Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі}}, {{lang-ru|Премьер-Министр Республики Казахстан}}) є головов [[Влада Казахстану|влады]] і выконуючой моци в [[Казахстан]]ї. Премєр стоїть на челї кабінету міністрів, орґанізує ёго роботу і несе одповідность за чінность влады перед [[Презідент Казахстану|презідентом Казахстану]] і [[Парламент Казахстану|парламентом]]. Актуалным премєром є од 6. фебруара 2024 Олжас Бектенов. == Поставіня і правомоци == Подля новой [[Конштітуція Казахстану|Конштітуції Казахстану]], котра вступила до платности 1. юлія 2026, є премєр назначеный до функції презідентом републікы зо згодов єднокоморового парламенту – [[Курултай|Курултаю]] (до 1. юлія 2026 ся жадала згода нижнёй коморы колишнёго двойкоморового парламенту – [[Мажіліс]]у). Політічна сістема Казахстану є сістемов зо силнов презідентьсков моцов, зато є головнов задачов премєра і ёго кабінету рїшіня господарьскых, соціалных і адміністратівных вопросів і стратеґій, покы ключовы політічны рїшіня суть в руках презідента. К головным правомоцям і функціям премєра належить: * Орґанізованя і ряджіня роботы [[Влада Казахстану|влады]], роздїлёваня функцій і задач меджі своїх заступцїв (віцепремєрів). * Предкладаня пропозіцій презідентови тыкаючіх ся штруктуры і персоналного зложіня влады (окрем міністрів загранічных дїл, обороны і внутрїшнїх дїл, котрых назначує прямо презідент). * Підписованя норматівных актів, наряджінь і узнесїнь влады. * Заступованя влады в меджінародных одношінях і підписованя меджінародных договорів у рамках своїх правоміць. * Поданя демісії влады в припадї высловлїня недовіры парламентом або по зволїню нового презідента. == Історія == Функція премєра Казахстану была офіціално зряджена в роцї 1991 по розпадї [[Совєтьскый союз|Совєтьского союзу]] і выголошіню незалежности Казахстану. Передходцём той функції в періодї [[Казашска совєтьска соціалістічна републіка|Казашской ССР]] быв председа Рады міністрів (до року 1946 – председа Рады народных комісарів). == Список премєрів од року 1991 == {{Static row numbers}} {| class="wikitable" width=100% style="text-align:center; margin: 1em auto 1em auto" ! Мено і призвіско ! Фотоґрафія ! Наступ до функції ! Опущіня функції ! Політічна партія ! Презідент |- | [[Серґей Терещенко]] || [[Файл:Sergey Tereshchenko (2016-04-01).jpg|80px]] || 16. децембра 1991 || 12. октобра 1994 || Незалежный || rowspan="10" | [[Нурсултан Назарбаєв]] |- | [[Акежан Кажыгелдін]] || [[Файл:Akezhan Kazhegeldin.jpg|80px]] || 12. октобра 1994 || 10. октобра 1997 || [[Партія народной єдности Казахстану|ПНЄК]] |- | [[Нурлан Балгымбаєв]] || [[Файл:Silver - replace this image male.svg|80px]] || 10. октобра 1997 || 1. октобра 1999 || [[Партія народной єдности Казахстану|ПНЄК]] |- | [[Касым-Жомарт Токаєв]] || [[Файл:Kassym-Jomart Tokayev, 2005 (cropped).jpg|80px]] || 1. октобра 1999 || 28. януара 2002 || [[Нур Отан]] |- | [[Імангалі Тасмагамбетов]] || [[Файл:Imangali Tasmagambetov (2015-04-16) (cropped).jpg|80px]] || 28. януара 2002 || 11. юнія 2003 || [[Нур Отан]] |- | [[Даніал Ахметов]] || [[Файл:Daniyal Akhmetov (2018-10-12).jpg|80px]] || 11. юнія 2003 || 10. януара 2007 || [[Нур Отан]] |- | [[Карім Масімов]]<br>''(1. функчный період)'' || [[Файл:Karim Massimov (2011-04-01) (cropped).jpg|80px]] || 10. януара 2007 || 24. септембра 2012 || [[Нур Отан]] |- | [[Серік Ахметов]] || [[Файл:Serik Ahmetov.jpg|80px]] || 24. септембра 2012 || 2. апріля 2014 || [[Нур Отан]] |- | [[Карім Масімов]]<br>''(2. функчный період)'' || [[Файл:Karim Massimov February 2015.jpg|80px]] || 2. апріля 2014 || 8. септембра 2016 || [[Нур Отан]] |- | [[Бакытжан Сагынтаєв]] || [[Файл:Bakytzhan Sagintayev (2018-11-01).jpg|80px]] || 8. септембра 2016 || 21. фебруара 2019 || [[Нур Отан]] |- | [[Аскар Мамін]] || [[Файл:Askar Mamin (2020-01-31).jpg|80px]] || 21. фебруара 2019 || 5. януара 2022 || [[Нур Отан]] || [[Нурсултан Назарбаєв]]<br>[[Касым-Жомарт Токаєв]] |- | [[Аліхан Смаїлов]] || [[Файл:Älihan Smaiylov (2022-01-24) (cropped).jpg|80px]] || 11. януара 2022 || 5. фебруара 2024 || [[Аманат]] || rowspan="2" | [[Касым-Жомарт Токаєв]] |- | [[Олжас Бектенов]] || [[Файл:Oljas Bektenov (2024-02-06, cropped).jpg|80px]] || 6. фебруара 2024 || ''в функції'' || [[Аманат]] |} == Поз. тыж == * [[Презідент Казахстану]] * [[Влада Казахстану]] * [[Політічна сістема Казахстану]] == Жрїдла == * {{cite web |url=https://primeminister.kz/en |title=Official site of the Prime Minister of Kazakhstan |access-date=2026-07-24 |language=en}} * {{cite web |url=https://www.akorda.kz/en/constitution-of-the-republic-of-kazakhstan-50912 |title=Constitution of the Republic of Kazakhstan |publisher=Official site of the President of Kazakhstan |access-date=2026-07-24 |language=en}} [[Катеґорія:Політіка Казахстану]] [[Катеґорія:Премєры Казахстану|*]] [[Катеґорія:Влада і право Казахстану]] r5pezoxw33e3qg1u0i2fu7xdjn3tc6c Тараща 0 20822 170519 154928 2026-09-28T17:10:46Z Flipdot 23893 170519 wikitext text/x-wiki {{Языкова норма}} {{Перекласти}} {{Вецезначность|Тараща (значення)}}{{Місто|official_name=Тараща|назва=Тараща|native_name=Тараща|ерб=Tarashcha_COA_(Kiev_Governorate)_(1852).png|прапор=Tarasha_prapor.png|герб_підпис=Герб|прапор_підпис=Флаг|map=Kyiv_oblast_location_map.svg|країна=Украина|коордінаты=49°33′ півн. ш. 30°30′ вост. д.|країна карта=Ukraine_under_Russian_occupation_grey.png|магдебурзьке право=1709. гуд}} '''Тара́ща'''&nbsp;— варош на [[Приднїпровська высочина|Приднїпровськув высочинї]], центр [[Таращанська вароська громада|Таращанськой вароськой громады]] Білоцерківського району [[Кієвска область|Киювськой областї]]. Лежит в зонї [[Лїсостеп|лїсостепу]] лїсистӯв місностї на югови Кийӯвськой областї, ипен річок Котлуй (притока Росі, басейн [[Днїпр|Днїпра]]) і Голубков. Розміщує ся ид [[Кієв|Киюва]]&nbsp;— 115&nbsp;км; ид [[Варшава|Варшавы]]&nbsp;— 779&nbsp;км; ид [[Прага|Прагы]]&nbsp;— 1196&nbsp;км; ид [[Берлін|Берліна]]&nbsp;— 1285&nbsp;км. За дакотримы данимы, за ревізії у [[1622|1622. гудї]] Білоцерківського староства [[Киювськоє воєводство|Киювського воєводства]] Рїчі Посполитой, ид державной скарбницї показана была доповідна за варош "Taraścia" йсе (евентуално Тараща)&nbsp;— урочіще із плотом білоцерківського боярина [[Миколы Лїсовича]], котрый ся прикапчав ид запорузькым козакам. Айбо називка села може пуходити уд чоловічого ймення [[Тарас Козак|Тарас]] [[Козак]].<ref>Заснував Таращу полковник Бліндовський, якому король Август II віддав ці землі в нагороду за заслуги у війні з шведами в 1709 році. Однак через два роки поселення зруйнував Орлик, зрадник українського народу, прихильник Мазепи і Карла XII. Незабаром поселення почало відроджуватися. Тут осідали головним чином селяни з Полісся, що тікали від кріпацької неволі. У 1722 році король Август II надав поселенню привілей містечка, згідно з яким жителям дозволялося раз на 2 тижні проводити торги і 4 рази на рік — ярмарки. У 1724 році в Таращі налічувалося 60 дворів. В 1740 році король Август III передав її шляхтичам Бушовським. Відтоді вона стала центром староства. За люстрацією 1765 року тут було 109 дворів, з них 78 селянських, які відробляли щороку 1092 дні панщини і сплачували 984 злотих чиншу і 120 злотих косового; 26 міщанських дворів платили 3900 злотих оренди за корчми і млини; і тільки 5 дворів не виконували ніяких повинностей. Джерело:https://ukrssr.com.ua/kiyivska/tarashhanskiy/tarashha-tarashhanskiy-rayon-kiyivska-oblast</ref> {{Стыржень}} * Згідно з офіційнов штатістиков, у 2012. гудї в Таращі жило 11 534. людей, у [[2006|2006.]] годї&nbsp;— 12,2 тис.; в [[2000]]&nbsp;р.&nbsp;— 14,4 тис.; [[1990]]&nbsp;р.&nbsp;— 14,3 тис.; [[1975]]&nbsp;р.&nbsp;— 13,2 тис. <code><nowiki><h1>Жерела и одказы</h1></nowiki></code> [[Катеґорія:Вароші Київськой областї]] [[Катеґорія:Тараща]] lilzhhzi02zqaj0xbfibhi4or2pjwsp Сан Маріно (місто) 0 20998 170476 170096 2026-09-28T16:18:15Z Flipdot 23893 170476 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Otheruses|Сан Маріно (чеперушка)}} {{Місто |місцёва назва = {{lang-it|Città di San Marino}} |країна = {{flag|Сан Маріно}} |братьскы міста = {{flagicon|Хорватія}} Раб, [[Хорватія]]<br>{{flagicon|Італія}} Сан Лео, [[Італія]]<br>{{flagicon|Кітай}} Нанкінґ, [[Кітай]] }} '''Сан Марíно''' ({{lang-it|Città di San Marino}}) є [[головне місто]] [[штат]]у [[Сан Маріно]] і єдно з ёго девятёх [[кастел]]ів. Має 4 118 обывателїв.<ref name=pop>{{cite web |url=https://www.statistica.sm/pub1/StatisticaSM/en/Dati-statistici/Popolazione/Struttura-Demografica.html |title=Demographic structure |access-date=20 July 2025 |website=Office of Informatics, Technology, Data and Statistics }}</ref> Находить ся на западных схылах найвысшого пункту Сан Маріна, горы [[Монте Тітано (гора)|Монте Тітано]]. Пяте найменше головне місто подля чісла обывателїв. == Ґеоґрафія == Місто Сан Маріно сусїдить з [[кастел]]ами Аквавіва, Борґо Маджоре, Фіорентіно і Кєзануова і з італьсков комунов Сан Лео. Місто Сан Маріно ся складать зо семох курацій: Ка Берлоне, Канепа, Казоле, Кастелларо, Монталбо, Мурата і Санта Мустіола.<ref name="Elezioni">{{cite web |last1=Rattini |first1=Maurizio |last2=Venturini |first2=Gian Carlo |last3=Volpinari |first3=Antonio L. |date=21 March 1997 |title=Regolamento per la disciplina della campagna elttorale |url=http://www.elezioni.sm/index.php?id=299 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090805215911/http://www.elezioni.sm/index.php?id=299 |archivedate=5 August 2009 |accessdate=14 February 2020 |website=Elezioni |language=it}}</ref><ref>{{Cite web |title=Città di San Marino |trans-title=City of San Marino |url=https://www.sanmarinoweb.it/castelli-di-san-marino/citta-di-san-marino/ |access-date=9 February 2024 |website=San Marino Web |language=it-SM}}</ref> Меджінародна академія наук Сан Маріно мала свою резіденцію в тім містї. == Історія == Предпокладать ся, же місто было заложене святым Маріном і дакількома хрістіаньскыма утеченцями, котры втїкали перед римскым пронаслїдованём в роцї 301.<ref>{{cite book |last=Duursma |first=Jorri C. |title=Fragmentation and the International Relations of Micro-states: Self-determination and Statehood |year=1996 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521563604 |pages=211–212}}</ref><ref>{{cite book |last=Kohn |first=George Childs |title=Dictionary of Wars |year=2006 |publisher=Checkmark Books |isbn=9780816065783 |page=437}}</ref> Сердце міста охраняли три вежы: перша, Ґуаіта, поставена в 11. столїтю, мала репутацію неприступной, што до великой міры стримовало од нападів.<ref>{{cite book |last=Miller |first=William |title=Essays on the Latin Orient |url=https://archive.org/details/essaysonlatinori0000mill |year=1921 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9781107455535 |page=[https://archive.org/details/essaysonlatinori0000mill/page/456 456]}}</ref><ref>{{cite book |last=Baron |first=James |title=The History of San Marino |year=2009 |publisher=CreateSpace Independent Publishing |isbn=9781449513566 |page=89}}</ref> Напятя зо сусїдныма силами выкликало потребу побудовати другу вежу, Честа (13. столїтя).<ref>{{cite book |last=Miller |first=William |title=Essays on the Latin Orient |url=https://archive.org/details/essaysonlatinori0000mill |year=1921 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9781107455535 |page=[https://archive.org/details/essaysonlatinori0000mill/page/n478 457]}}</ref><ref>{{cite book |last=Baron |first=James |title=The History of San Marino |year=2009 |publisher=CreateSpace Independent Publishing |isbn=9781449513566 |page=92}}</ref> Оборонна сістема была докончена аж по ставбі третёй вежы, Монтале (14. столїтя) – найменшой зо вшыткых, поставеной на послїднїм верьху Монте Тітано.<ref>{{cite book |last=Miller |first=William |title=Essays on the Latin Orient |url=https://archive.org/details/essaysonlatinori0000mill |year=1921 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9781107455535 |page=[https://archive.org/details/essaysonlatinori0000mill/page/458 458]}}</ref><ref>{{cite book |last=Baron |first=James |title=The History of San Marino |year=2009 |publisher=CreateSpace Independent Publishing |isbn=9781449513566 |page=94}}</ref> З ростом чісла обывателїв міста ся теріторія країны розшырила о дакілько [[квадратный кілометер|квадратных кілометрів]].<ref>{{cite book |last=Duursma |first=Jorri C. |title=Fragmentation and the International Relations of Micro-states: Self-determination and Statehood |year=1996 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521563604 |page=213}}</ref><ref>{{cite book |last=Eccardt |first=Thomas M. |title=Secrets of the Seven Smallest States of Europe |url=https://archive.org/details/secretsofsevensm0000ecca |year=2005 |publisher=Hippocrene Books |isbn=9780781810326 |page=[https://archive.org/details/secretsofsevensm0000ecca/page/45 45]}}</ref> Кедьже політіка Сан Маріна не была замірена на інвазії або войны з цїлём здобыти новы теріторії, Сан Маріно здобыло остатнїх вісем кастелів, котры творять країну, посередництвом накупів і договорів.<ref>{{cite book |last=Duursma |first=Jorri C. |title=Fragmentation and the International Relations of Micro-states: Self-determination and Statehood |year=1996 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521563604 |page=214}}</ref><ref>{{cite book |last=Eccardt |first=Thomas M. |title=Secrets of the Seven Smallest States of Europe |url=https://archive.org/details/secretsofsevensm0000ecca |year=2005 |publisher=Hippocrene Books |isbn=9780781810326 |page=[https://archive.org/details/secretsofsevensm0000ecca/page/n60 47]}}</ref> == Політіка == Місто є резіденціёв Санмаріньской хрістіаньско-демократічной партії, конзерватівной партії, котра є в сучасности єднов з головных владных партій.<ref>{{cite book |last=Duursma |first=Jorri C. |title=Fragmentation and the International Relations of Micro-states: Self-determination and Statehood |year=1996 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521563604 |page=217}}</ref><ref>{{cite web |title=Sammarinese Christian Democratic Party |url=https://www.golden.com/wiki/Sammarinese_Christian_Democratic_Party-VG39G8 |publisher=Golden |accessdate=11 August 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Partito Democratico Cristiano Sammarinese |url=https://www.pdcs.sm/ |publisher=Sammarinese Christian Democratic Party |accessdate=11 August 2025}}</ref> == Економіка == Економіка міста Сан Маріно была всягды узко повязана з економіков країны.<ref>{{cite book |last=Duursma |first=Jorri C. |title=Fragmentation and the International Relations of Micro-states: Self-determination and Statehood |year=1996 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521563604 |page=215}}</ref> Аж донедавна были головныма господарьскыма чінностями той локації добываня каміня і каменарьство.<ref>{{cite book |last=Eccardt |first=Thomas M. |title=Secrets of the Seven Smallest States of Europe |url=https://archive.org/details/secretsofsevensm0000ecca |year=2005 |publisher=Hippocrene Books |isbn=9780781810326 |page=[https://archive.org/details/secretsofsevensm0000ecca/page/50 50]}}</ref><ref>{{cite book |last=Baron |first=James |title=The History of San Marino |year=2009 |publisher=CreateSpace Independent Publishing |isbn=9781449513566 |page=120}}</ref> Днесь є економіка розманїтїша і обсягує путёвый рух, бізніс, продай поштовых знамок і мале польногосподарьство, хоць тото послїднє є на упадку.<ref>{{cite book |last=Eccardt |first=Thomas M. |title=Secrets of the Seven Smallest States of Europe |url=https://archive.org/details/secretsofsevensm0000ecca |year=2005 |publisher=Hippocrene Books |isbn=9780781810326 |page=[https://archive.org/details/secretsofsevensm0000ecca/page/n65 52]}}</ref><ref>{{cite book |last=Catudal |first=Honoré M. |title=The Exclave Problem of Western Europe |url=https://archive.org/details/exclaveproblemof0000catu |year=1979 |publisher=University of Alabama Press |isbn=9780817305178 |page=88}}</ref><ref>{{cite book |last=Duursma |first=Jorri C. |title=Fragmentation and the International Relations of Micro-states: Self-determination and Statehood |year=1996 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521563604 |page=216}}</ref> == Шпорт == Місто Сан Маріно має три фотбаловы команды: СС Мурата, СП Тре Пене і San Marino Academy.<ref>{{cite web |title=SP Tre Penne vs SS Murata live score, H2H and lineups |url=https://www.sofascore.com/sp-tre-penne-ss-murata/ocsVcs |publisher=Sofascore |accessdate=11 August 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=San Marino Academy U22 vs SP Tre Penne live score, H2H and lineups |url=https://www.sofascore.com/san-marino-academy-u22-sp-tre-penne/ocsVcs |publisher=Sofascore |accessdate=11 August 2025}}</ref><ref>{{cite book |last=Eccardt |first=Thomas M. |title=Secrets of the Seven Smallest States of Europe |url=https://archive.org/details/secretsofsevensm0000ecca |year=2005 |publisher=Hippocrene Books |isbn=9780781810326 |page=[https://archive.org/details/secretsofsevensm0000ecca/page/55 55]}}</ref> Містом проходила штафета з олімпійскым огнём через Сан Маріно в періодї перед зимныма олімпійскыма грами в роцї 2006.<ref>{{cite web |title=Torino 2006 Olympic Torch Relay Route |url=https://www.olympic.org/torino-2006/torch-relay |publisher=International Olympic Committee |accessdate=11 August 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=San Marino and the Olympic Flame |url=https://www.consolatosanmarino.com/en/news/2006-olympic-flame |publisher=Consulate of San Marino |accessdate=11 August 2025}}</ref> == Ґалерія == <gallery class="center" widths=150> Palazzo Pubblico - esterno.jpg|Палаццо Публіко<br />містьска радніця Fortress of Guaita - First Tower (San Marino).jpg|вежа Ґуаіта Second Tower in San Marino and Paragliding.jpg|вежа Честа Montale Tower.jpg|вежа Монтале Hastalapolastra.jpg|уліця Павла III. Statua della Libertà.jpg|Скулптура слободы на намістї перед містьсков радніцёв The Walls of the Liberty DLO.jpg|панораматічный погляд з Мураты </gallery> == Референції == {{reflist}} {{Головны міста европскых країн}} [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] [[Катеґорія:Населены пункты Сан Маріна]] [[Катеґорія:Головны міста]] [[Катеґорія:Міста Сан Маріна]] lcosajrgg21wg2tmcfajiv9mecqw18x Николай II. (Росія) 0 21060 170477 167162 2026-09-28T16:18:25Z Flipdot 23893 170477 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}}} {{Otheruses|Николай II.}} {{Otheruses|Романовы}} {{Особа проста |Имя=Николай II. | Образчик=[[File:Nicolas II de russie.jpg|230px]] |Чинность=[[император]] |Уроджѣня={{birth date|1868|5|18}} |Мѣсто_роджѣня=Царьске Село, Російска імперія |Упокоеня={{Death date and age|1918|7|17|1868|5|18}} |Мѣсто_смерти=Екатеринбург |Мѣсто_погребу=Петропавловска катедрала,<br/> [[Санкт-Петербурґ|Санкт-Петербург]] }} '''Николай II.''' ({{lang-ru|Николай II}}), мено при народжінї '''Николай Александровіч Романов''' ({{lang-ru|Николай Александрович Романов}}; {{ДН|18.|5|1868|6.}}, [[Пушкин (город)|Царьске Село]], [[Російска імперія]] — {{ДС|17.|7|1918}}, [[Єкатерінбурґ]], [[РСФСР]]) — послїднїй [[Імператор Всеросійскый|всеросійскый імператор]] ([[20. октобра]] [[1894]] — [[15. марца]] [[1917]]), быв тыж кралём польскым та великым князём фіньскым. Завершив своє правлїня почас [[Октоброва револуція|Октобровой револуції]]. Потім ёго і го родину вбили большевикы. == Біоґрафія == Николай II. Александровіч Романов народив ся 18. юна 1868 в Царьскім Селі (нынї місто [[Пушкин (город)|Пушкін]]), поблизку [[Санкт-Петербурґ]]а, в родинї імператора Александра III. і імператріцы Марії Фёдоровны. Он быв старшым сыном і наслїдником трону. Ёго дїтство было під наглядом родичів, і он одержав закладне школство, ся готовав до будучій ролї імператора. В роцї 1894, по смерти Александра III., Николай II. наступив на трон. Ёго правлїня ся зачало в условіях політічной нестабілности і соціалных проблем. Непозераючі на покус реформ, много соціалных і економічных проблем зоставало ся нерозвязаныма. В роцї 1905 [[Російска імперія]] пережила [[Октоброва револуція|першу револуцію]], яка призвела до вытворїня Штатной думы та даякых обмежінь самодержавства. Женатый з прінцесов Алісов Гессен-Дармштадтьсков (імператріця Александра Фёдоровна), Николай II. мав пятёх дїтей: Ольґу, Тетяну, Марію, Анастасію та Алексея. Ёго родина грала важну роль у ёго жывотї, хоць політічны рїшіня часто ся приймали під впливом імператріцы та духовного ментора, Ґріґорія Распутіна. [[Перша світова война]] стала подля Росії катастрофічнов. Великы людьскы страты і економічны трудности принесли до значного знижыня популарности Николая II.. В фебруарї 1917, подля [[Фебруарова револуція|Фебруаровой револуції]], імператор повинен быв ся одказати од престолу. Потім он вєдно з родинов быв затриманый і переміщеный до Тобольска, а потім до Єкатерінбурґа. === Хронолоґія меджі 16.—19. юла === 16. юла 1918 імператор Николай II,, імператріця Александра, їх дїты (Ольґа, Тетяна, Марія, Анастасія і Алексей) і троє служытелїв (доктор Євґеній Боткін, служніцы Анна Демідова, кухар Іван Харітонов і слуга Алоізій Трупп) были перевезены до северного простору дому Іпатєва в Єкатерінбурґу. В ночі 17. юла 1918 близко 1:30 ночі была дана команда на розстрїл. Родина Романовых і їх служытелї были выставлены в хыжі і їм было сказано, што їх чекає екзекуція. - Большевицька розстрїльна команда, під ведженям Якова Юровского, выконала екзекуцію. Родина і їх служытелї были розстрїлены на містї. По розстрїлу їх тїла были однесены до закрытого автомобіля і одвезены до шахты Ґаніна Яма. На містї тіла были розчленёваны і часточно спалены, а потім кынути до шахты. 19. юла 1918 тіла Романовых были переміщены до другого міста — шахта Поросёнковый лоґ, де они были захованы. === Заключіня === Смерть дінастії Романовых означала траґічный конець правлїня царьской родины Романовых в Російскій імперії, котра ся скінчіла екзістованям імператора Николая II. і го родины большевиками в роцї 1918. Тота подія знаменовала конець понад 300-рочного правлїня дінастії Романовых і была важным поворотным пунктом в російскій історії, же привело до основаня [[СССР|Совєтьского союзу]]. == Референції == {{reflist}} {{Lifetime|1868|1918|Николай II. (Росія)}} [[Катеґорія:История России]] [[Катеґорія:Пановници]] == Література == * [https://www.britannica.com/biography/Nicholas-II-tsar-of-Russia Encyclopedia Britannica] * [https://www.history.com/topics/russia/nicholas-ii History.com] * [https://www.biography.com/political-figure/nicholas-ii Biography] snh38wqgdf6msuuroyqpiy34qm0ilel 170479 170477 2026-09-28T16:34:57Z Flipdot 23893 170479 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Otheruses|Николай II.|Романовы}} {{Особа проста | Имя = Николай II. | Образчик = [[File:Nicolas II de russie.jpg|230px]] | Чинность = [[імператор]] | Уроджѣня = {{birth date|1868|5|18}} | Мѣсто_роджѣня = Царьске Село, [[Російска імперія]] | Упокоеня = {{Death date and age|1918|7|17|1868|5|18}} | Мѣсто_смерти = [[Єкатєрінбурґ]] | Мѣсто_погребу = Петропавловска катедрала, [[Санкт-Петербурґ]] }} '''Николай II.''' ({{lang-ru|Николай II}}), мено при народжінї '''Николай Александровіч Романов''' ({{lang-ru|Николай Александрович Романов}}; {{ДН|18.|5|1868|6.}}, [[Пушкин (город)|Царьске Село]], [[Російска імперія]] — {{ДС|17.|7|1918}}, [[Єкатерінбурґ]], [[РСФСР]]) — послїднїй [[Імператор Всеросійскый|всеросійскый імператор]] ([[20. октобра]] [[1894]] — [[15. марца]] [[1917]]), быв тыж кралём польскым та великым князём фіньскым. Завершив своє правлїня почас [[Октоброва револуція|Октобровой револуції]]. Потім ёго і го родину вбили большевикы. == Біоґрафія == Николай II. Александровіч Романов народив ся 18. юна 1868 в Царьскім Селі (нынї місто [[Пушкин (город)|Пушкін]]), поблизку [[Санкт-Петербурґ]]а, в родинї імператора Александра III. і імператріцы Марії Фёдоровны. Он быв старшым сыном і наслїдником трону. Ёго дїтство было під наглядом родичів, і он одержав закладне школство, ся готовав до будучій ролї імператора. В роцї 1894, по смерти Александра III., Николай II. наступив на трон. Ёго правлїня ся зачало в условіях політічной нестабілности і соціалных проблем. Непозераючі на покус реформ, много соціалных і економічных проблем зоставало ся нерозвязаныма. В роцї 1905 [[Російска імперія]] пережила [[Октоброва револуція|першу револуцію]], яка призвела до вытворїня Штатной думы та даякых обмежінь самодержавства. Женатый з прінцесов Алісов Гессен-Дармштадтьсков (імператріця Александра Фёдоровна), Николай II. мав пятёх дїтей: Ольґу, Тетяну, Марію, Анастасію та Алексея. Ёго родина грала важну роль у ёго жывотї, хоць політічны рїшіня часто ся приймали під впливом імператріцы та духовного ментора, Ґріґорія Распутіна. [[Перша світова война]] стала подля Росії катастрофічнов. Великы людьскы страты і економічны трудности принесли до значного знижыня популарности Николая II.. В фебруарї 1917, подля [[Фебруарова револуція|Фебруаровой револуції]], імператор повинен быв ся одказати од престолу. Потім он вєдно з родинов быв затриманый і переміщеный до Тобольска, а потім до Єкатерінбурґа. === Хронолоґія меджі 16.—19. юла === 16. юла 1918 імператор Николай II,, імператріця Александра, їх дїты (Ольґа, Тетяна, Марія, Анастасія і Алексей) і троє служытелїв (доктор Євґеній Боткін, служніцы Анна Демідова, кухар Іван Харітонов і слуга Алоізій Трупп) были перевезены до северного простору дому Іпатєва в Єкатерінбурґу. В ночі 17. юла 1918 близко 1:30 ночі была дана команда на розстрїл. Родина Романовых і їх служытелї были выставлены в хыжі і їм было сказано, што їх чекає екзекуція. - Большевицька розстрїльна команда, під ведженям Якова Юровского, выконала екзекуцію. Родина і їх служытелї были розстрїлены на містї. По розстрїлу їх тїла были однесены до закрытого автомобіля і одвезены до шахты Ґаніна Яма. На містї тіла были розчленёваны і часточно спалены, а потім кынути до шахты. 19. юла 1918 тіла Романовых были переміщены до другого міста — шахта Поросёнковый лоґ, де они были захованы. === Заключіня === Смерть дінастії Романовых означала траґічный конець правлїня царьской родины Романовых в Російскій імперії, котра ся скінчіла екзістованям імператора Николая II. і го родины большевиками в роцї 1918. Тота подія знаменовала конець понад 300-рочного правлїня дінастії Романовых і была важным поворотным пунктом в російскій історії, же привело до основаня [[СССР|Совєтьского союзу]]. == Референції == {{reflist}} {{Lifetime|1868|1918|Николай II. (Росія)}} [[Катеґорія:История России]] [[Катеґорія:Пановници]] == Література == * [https://www.britannica.com/biography/Nicholas-II-tsar-of-Russia Encyclopedia Britannica] * [https://www.history.com/topics/russia/nicholas-ii History.com] * [https://www.biography.com/political-figure/nicholas-ii Biography] isod755je33izgwdg15xtjschpzk3fj 170480 170479 2026-09-28T16:35:06Z Flipdot 23893 170480 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Otheruses|Николай II.|Романовы}} {{Особа проста | Имя = Николай II. | Образчик = [[File:Nicolas II de russie.jpg|230px]] | Чинность = [[імператор]] | Уроджѣня = {{birth date|1868|5|18}} | Мѣсто_роджѣня = Царьске Село, [[Російска імперія]] | Упокоеня = {{Death date and age|1918|7|17|1868|5|18}} | Мѣсто_смерти = [[Єкатєрінбурґ]] | Мѣсто_погребу = Петропавловска катедрала, [[Санкт-Петербурґ]] }} '''Николай II.''' ({{lang-ru|Николай II}}), мено при народжінї '''Николай Александровіч Романов''' ({{lang-ru|Николай Александрович Романов}}; {{ДН|18.|5|1868|6.}}, [[Пушкин (город)|Царьске Село]], [[Російска імперія]] — {{ДС|17.|7|1918}}, [[Єкатерінбурґ]], [[РСФСР]]) — послїднїй [[Імператор Всеросійскый|всеросійскый імператор]] ([[20. октобра]] [[1894]] — [[15. марца]] [[1917]]), быв тыж кралём польскым та великым князём фіньскым. Завершив своє правлїня почас [[Октоброва револуція|Октобровой револуції]]. Потім ёго і го родину вбили большевикы. == Біоґрафія == Николай II. Александровіч Романов народив ся 18. юна 1868 в Царьскім Селі (нынї місто [[Пушкин (город)|Пушкін]]), поблизку [[Санкт-Петербурґ]]а, в родинї імператора Александра III. і імператріцы Марії Фёдоровны. Он быв старшым сыном і наслїдником трону. Ёго дїтство было під наглядом родичів, і он одержав закладне школство, ся готовав до будучій ролї імператора. В роцї 1894, по смерти Александра III., Николай II. наступив на трон. Ёго правлїня ся зачало в условіях політічной нестабілности і соціалных проблем. Непозераючі на покус реформ, много соціалных і економічных проблем зоставало ся нерозвязаныма. В роцї 1905 [[Російска імперія]] пережила [[Октоброва револуція|першу револуцію]], яка призвела до вытворїня Штатной думы та даякых обмежінь самодержавства. Женатый з прінцесов Алісов Гессен-Дармштадтьсков (імператріця Александра Фёдоровна), Николай II. мав пятёх дїтей: Ольґу, Тетяну, Марію, Анастасію та Алексея. Ёго родина грала важну роль у ёго жывотї, хоць політічны рїшіня часто ся приймали під впливом імператріцы та духовного ментора, Ґріґорія Распутіна. [[Перша світова война]] стала подля Росії катастрофічнов. Великы людьскы страты і економічны трудности принесли до значного знижыня популарности Николая II.. В фебруарї 1917, подля [[Фебруарова револуція|Фебруаровой револуції]], імператор повинен быв ся одказати од престолу. Потім он вєдно з родинов быв затриманый і переміщеный до Тобольска, а потім до Єкатерінбурґа. === Хронолоґія меджі 16.–19. юла === 16. юла 1918 імператор Николай II,, імператріця Александра, їх дїты (Ольґа, Тетяна, Марія, Анастасія і Алексей) і троє служытелїв (доктор Євґеній Боткін, служніцы Анна Демідова, кухар Іван Харітонов і слуга Алоізій Трупп) были перевезены до северного простору дому Іпатєва в Єкатерінбурґу. В ночі 17. юла 1918 близко 1:30 ночі была дана команда на розстрїл. Родина Романовых і їх служытелї были выставлены в хыжі і їм было сказано, што їх чекає екзекуція. - Большевицька розстрїльна команда, під ведженям Якова Юровского, выконала екзекуцію. Родина і їх служытелї были розстрїлены на містї. По розстрїлу їх тїла были однесены до закрытого автомобіля і одвезены до шахты Ґаніна Яма. На містї тіла были розчленёваны і часточно спалены, а потім кынути до шахты. 19. юла 1918 тіла Романовых были переміщены до другого міста — шахта Поросёнковый лоґ, де они были захованы. === Заключіня === Смерть дінастії Романовых означала траґічный конець правлїня царьской родины Романовых в Російскій імперії, котра ся скінчіла екзістованям імператора Николая II. і го родины большевиками в роцї 1918. Тота подія знаменовала конець понад 300-рочного правлїня дінастії Романовых і была важным поворотным пунктом в російскій історії, же привело до основаня [[СССР|Совєтьского союзу]]. == Референції == {{reflist}} {{Lifetime|1868|1918|Николай II. (Росія)}} [[Катеґорія:История России]] [[Катеґорія:Пановници]] == Література == * [https://www.britannica.com/biography/Nicholas-II-tsar-of-Russia Encyclopedia Britannica] * [https://www.history.com/topics/russia/nicholas-ii History.com] * [https://www.biography.com/political-figure/nicholas-ii Biography] 8qvpihlbpwg1omahzyns04svmhfsrz5 Славяньскы назвы місяцїв 0 21103 170520 167824 2026-09-28T17:11:10Z Flipdot 23893 170520 wikitext text/x-wiki '''Славяньскы назвы місяцїв''' суть назвы [[Місяць (календарьный)|місяцїв]] в рочнім ціклї в [[Славяньскы языкы|славяньскых языках]]. В многых [[Славяньскы языкы|славяньскых языках]] мають назвы місяцїв славяньске походжіня. Меджі тыма назвами в розлічных языках єднак не екзістує єднозначна згода; даколи ся в розлічных языках [[Славяне|славяньскых народів]] одрізняють ай о єден місяць. [[Білоруськый язык|Білоруськый]], [[Польскый язык|польскый]], [[Україньскый язык|україньскый]], [[Чеськый язык|чеськый]] і [[Хорватьскый язык|хорватьскый]] штандарт [[Сербохорватьскый язык|сербохорватьского языка]] поужывать назвы (причім в польскім языку ся про [[марец]] і [[май]] поужывають латиньскы назвы). [[Вышнёлужіцькый язык]] має свою властну (одлишну од цїлославяньской) сістему назв місяцїв, але переважать в нём поужываня латиньскых назв. Офіціално ся славяньскы нахвы місяцїв не поужывають в [[Булгарьскый язык|булгарьскім]], [[Македоньскый язык|македоньскім]], [[Російскый язык|російскім]], [[Словеньскый язык|словеньскім]] а в [[Серьбскый язык|сербскім]] штандартї сербохорватьского языка — в тых языках ся поужывають назвы місяцїв перевзяты з латиньского языка. В [[Словіньскый язык|словіньскім языку]] екзістують обидві сістемы, латиньска і славяньска, котры екзістують паралелно. В [[Литовскый язык|литовскім языку]] ся заховали [[Балтіцькы языкы|балтіцькы]] назвы місяцїв, котры часточно одповідають славяньскым, што уможнює предпокладати, же часть тых назв походить іщі з часів балтіцько-славяньского зъєдинїня. Дакотры з литовскых назв были перевзяты, [[Калька|калькованы]] в 8.–15. сторочах з [[Руськый язык|руського языка]] (урядного языка у [[Велике литовске князївство|Великім литовскім князївстві]] і Польскім кралёвстві на землях Руси). == Місяцї яри == === Сушец/сухой === Малоснїжный місяць * [[Марец]]: {{lang-sl|sušec}}, {{lang-bg|сух}} * [[Януар]]: {{wt1|lt|sausis}} === Березень === Час напышнявіня пучків на [[береза]]х * Марец: {{wt1|uk|березень}}, {{wt1|cs|březen}} * [[Апріль]]: {{lang-bg|брязок}} * [[Юн]]: {{wt1|lt|birželis}} === Цветень/кветень === Час [[квітнутя]] * Апріль: {{wt1|uk|квітень}}, {{wt1|pl|kwiecień}} * [[Май]]: {{wt1|cs|květen}} === Травень === Час росту [[травы]] * Май: {{lang-sl|veliki traven}}, {{wt1|uk|травень}}, {{wt1|be|травень}}, {{lang-bg|тръвен}} * Апріль: {{lang-sl|mali traven}}, {{wt1|hr|travanj}}, {{wt1|mk|тревен}} === Остатнї === * {{wt1|be|сакавік}} „марец“ — час, кедь ся в стромах ціркулує мязь * {{wt1|be|красавік}} „апріль“ — час квітнутя == Місяцї лїта == === Червень === Подля єдной з верзій тот місяць дістав назву подля черваків (кошеніла, котрой ларвы ся в тім часї обявують, од чого походить рос. слово „червонный“ – „красный“), з котрых ся вырабляла червена фарба; подля іншой верзії іде о ларвы пчол; подля третёй верзії – прото, же в тім часї ся обявують червены бобулї і квіты. За єднов з верзій, тот місяць одержав назву од черваків, з котрых робили червену фарбу; по другой верзії, суть ларвы пчол; по третїй верзії — із-за того, што в точас появлёвати ся червены ягоды и квіты. * Юн: {{wt1|cs|červen}}, {{lang-bg|червеник}}, {{wt1|uk|червень}}, {{wt1|be|чэрвень}}, {{wt1|pl|czerwiec}} * [[Юл]]: {{wt1|cs|červenec}}, {{lang-bg|чръвенъ}} === Липень === Час квітнутя [[липа|липы]] * Юл: {{wt1|uk|липень}}, {{wt1|be|ліпень}}, {{wt1|pl|lipiec}}, {{lang-lt|liepa}} * Юн: {{wt1|hr|lipanj}} === Назва, повязаны с жатвой === Серпень (тыж ''жнівень'', ''жнівец'', ''житар'') — час [[жатва|жатвы]]. * [[Авґуст]]: {{lang-sl|mali srpan}}, {{wt1|uk|серпень}}, {{wt1|pl|sierpień}}, {{wt1|cs|srpen}}, {{wt1|be|жнівень}}, {{wt1|hsb|žnjenc}}, {{lang-mk|жетвар}}?, {{wt1|lt|rugpjūtis}} (''rugis'' „жыто“ + ''pjūtis'' „жатва“) * Юл: {{lang-sl|veliki srpan}}, {{lang-bg|сърпен}}, {{wt1|hr|srpanj}} * Юн: {{wt1|mk|житар}} * ?: {{lang-bg|жетар}} === Зарев === * [[Септембер]]: {{wt1|cs|září}} * Авґуст: {{lang-bg|зарев}} === Остатнї === * {{lang-bg|изок}} „юн“ — місяць [[Кобылка зелена|кобылок]] * {{lang-hr|kolovoz}} „авґуст“ == Місяцї восени == === Вересень === Час квітнутя [[верес]]у * Септембер: {{wt1|uk|вересень}}, {{wt1|be|верасень}}, {{wt1|pl|wrzesień}} === Рюен === * [[Октобер]]: {{wt1|cs|říjen}}, {{lang-bg|руен, руй}} * Септембер: {{lang-ru|рюень}}, {{lang-sh|rujan}} === Листопад === Час [[опаданя листя|листопада]]: * [[Новембер]]: {{wt1|uk|листопад}}, {{wt1|be|лістапад}}, {{wt1|pl|listopad}}, {{wt1|cs|listopad}}, {{lang-sl|listopad}}, {{wt1|lt|lapkritis}} (< ''lapas'' „лист“ + ''kristi'' „падати“) * Октобер: {{wt1|hr|listopad}}, {{lang-bg|листопад}}, {{lang-mk|листопад}} === Остатнї === Збераня грозна * {{lang-mk|гроздобер}} „септембер“, {{lang-sl|vinotok}} „октобер“ Жовта фарба листів * {{wt1|uk|жовтень}} „октобер“ Оброблїня овса/лену/коноплї * {{wt1|be|кастрычнік}} „октобер“ (од назвы [[паздїря]]<ref>{{Русиньскый правопис|Паздїря|298}}</ref> ({{lang-be|кастра}}) — продукту оброблїня лену, коноплї і под.) * {{wt1|pl|październik}} „октобер“ (од {{lang-pl|paździerze}} — тыж) * {{wt1|lt|spalis}} „октобер“ (''spalis'' з тым істым значінём) == Місяцї зимы == === Грудень === * [[Децембер]]: {{wt1|uk|грудень}}, {{wt1|pl|grudzień}}, {{lang-sl|gruden}}, {{lang-lt|gruodis}} (''gruodas'' „земля, стугнута до грудок“) * Новембер: {{lang-bg|груден}} === Снежник === Місяць [[снїг]]у * Децембер: {{wt1|be|снежань}}, {{lang-mk|снежник}} === Просинец === * Децембер: {{wt1|cs|prosinec}}, {{wt1|hr|prosinac}} * Януар: {{lang-sl|prosinec}}, {{lang-bg|просинец}} === Сечень === Час [[рубаня лїсу|рубаня]] * Януар: {{wt1|uk|січень}}, {{wt1|pl|styczeń}}, {{lang-hr|sječanj}} * [[Фебруар]]: {{lang-sl|svečan}}, {{lang-bg|сечко}}, {{lang-mk|сечко}} === Лютень/лютый === * Фебруар: {{wt1|uk|лютий}}, {{wt1|be|люты}}, {{wt1|pl|luty}} === Студень === Тота назва ся находить мімо цїлковой сістемы упорядкованя * Януар: {{wt1|be|студзень}} * Новембер: {{wt1|hr|studeni}}, {{wt1|mk|студен}} == Праславяньска сістема == В. Шаур так реконштруує праславяньскы назвы дванадцятёх місяцїв, причім ся предпокладать, же остатнї суть одводжены: # *berzьnь (берзень) — марец # *květьnь (кветень) — апріль # *travьnь (травень) — май # *čьrvьnь (червень) — юн # *lipьnь (липень) — юл # *sьrpьnь (серпень) — авґуст # *versьnь (версень) — септембер # *ruјьnь (руень) — октобер # *listopadъ (листопад) — новембер # *grudьnь (грудень) — децембер # *prosinьcь (просинець) — януар # *sěčьnь (сечень) — фебруар == Табліця порівнаня назв == {{Поз. тыж|Славяньскый календарь#Назва_місяцїв}} {| class="wikitable sortable" |+ !# !Староруськый !Русиньскый !Російскый !Україньскый !Білоруськый !Булгарьскый !Сербскый !Македоньскый !Польскый !Хорватьскый !Словеньскый !Чеськый !Кашубскый !Слезьскый !# |- |1 |Просинец |{{wt1|rue|януар}} |{{wt1|ru|Январь}} |{{wt1|uk|січень}} |{{wt1|be|студзень}} |{{wt1|bg|просинец}} |{{wt1|sr|Јануар}} |{{wt1|mk|Коложег}} |{{wt1|pl|styczeń}} |{{wt1|hr|sječanj}} |{{wt1|sk|prosinec}} |{{wt1|cs|leden}} |{{wt1|csb|stëcznik}} |{{wt1|szl|styczyń}} |1 |- |2 |Сечень |{{wt1|rue|фебруар}} |{{wt1|ru|Февраль}} |{{wt1|uk|лютий}} |{{wt1|be|люты}} |{{wt1|bg|сечко}} |{{wt1|sr|Фебруар}} |{{wt1|mk|сечко}} |{{wt1|pl|luty}} |{{wt1|hr|veljača}} |{{wt1|sk|svečan}} |{{wt1|cs|únor}} |{{wt1|csb|gromicznik}}, {{wt1|csb|luti}} |{{wt1|szl|luty}} |2 |- |3 |Сухий |{{wt1|rue|марец}} |{{wt1|ru|Март}} |{{wt1|uk|березень}} |{{wt1|be|сакавік}} |{{wt1|bg|сух}} |{{wt1|sr|Март}} |{{wt1|mk|цутар}} |{{wt1|pl|marzec}} |{{wt1|hr|ozujak}} |{{wt1|sk|sušec}} |{{wt1|cs|březen}} |{{wt1|csb|strëmiannik}} |{{wt1|szl|marzec}} |3 |- |4 |Брезозол |{{wt1|rue|апріль}}, {{wt1|rue|април}} |{{wt1|ru|Апрель}} |{{wt1|uk|квітень}} |{{wt1|be|красавік}} |{{wt1|bg|брязок}} |{{wt1|sr|Април}} |{{wt1|mk|тревен}} |{{wt1|pl|kwiecień}} |{{wt1|hr|travanj}} |{{wt1|sk|mali traven}} |{{wt1|cs|duben}} |{{wt1|csb|łżëkwiat}}, {{wt1|csb|kwiecéń}} |{{wt1|szl|kwjećyń}} |4 |- |5 |Травень |{{wt1|rue|май}} |{{wt1|ru|Май}} |{{wt1|uk|травень}} |{{wt1|be|травень}} |{{wt1|bg|тръвен}} |{{wt1|sr|Мај}} |{{wt1|mk|косар}} |{{wt1|pl|maj}} |{{wt1|hr|svibanj}} |{{wt1|sk|veliki traven}} |{{wt1|cs|květen}} |{{wt1|csb|môj}} |{{wt1|szl|moj}} |5 |- |6 |Изок |{{wt1|rue|юн}} |{{wt1|ru|Июнь}} |{{wt1|uk|червень}} |{{wt1|be|чэрвень}} |{{wt1|bg|изок}}, {{wt1|bg|червеник}} |{{wt1|sr|Јун}} |{{wt1|mk|жетвар}} |{{wt1|pl|czerwiec}} |{{wt1|hr|lipanj}} |{{wt1|sk|rožnik}} |{{wt1|cs|červen}} |{{wt1|csb|czerwińc}} |{{wt1|szl|czyrwiyń}} |6 |- |7 |Червень |{{wt1|rue|юл}} |{{wt1|ru|Июль}} |{{wt1|uk|липень}} |{{wt1|be|ліпень}} |{{wt1|bg|жетар}}, {{wt1|bg|жътвар}}, {{wt1|bg|сърпен}}, {{wt1|bg|чръвенъ}} |{{wt1|sr|Јул}} |{{wt1|mk|златец}} |{{wt1|pl|lipiec}} |{{wt1|hr|srpanj}} |{{wt1|sk|veliki srpan}} |{{wt1|cs|červenec}} |{{wt1|csb|lëpińc}}, {{wt1|csb|miodownik}} |{{wt1|szl|lipjec}} |7 |- |8 |Зарев |{{wt1|rue|авґуст}} |{{wt1|ru|Август}} |{{wt1|uk|серпень}} |{{wt1|be|жнівень}} |{{wt1|bg|зарев}}, {{wt1|bg|орач}} |{{wt1|sr|Август}} |{{wt1|mk|житар}} |{{wt1|pl|sierpień}} |{{wt1|hr|kolovoz}} |{{wt1|sk|mali srpan}} |{{wt1|cs|srpen}} |{{wt1|csb|zélnik}}, {{wt1|csb|serzpiéń}} |{{wt1|szl|śyrpjyń}} |8 |- |9 |Рюен |{{wt1|rue|септембер}} |{{wt1|ru|Сентябрь}} |{{wt1|uk|вересень}} |{{wt1|be|верасень}} |{{wt1|bg|руен, руй}} |{{wt1|sr|Септембар}} |{{wt1|mk|гроздобер}} |{{wt1|pl|wrzesień}} |{{wt1|hr|rujan}} |{{wt1|sk|kimavec}} |{{wt1|cs|září}} |{{wt1|csb|séwnik}}, {{wt1|csb|wrzeseń}} |{{wt1|szl|wrześyń}} |9 |- |10 |Листопад |{{wt1|rue|октобер}} |{{wt1|ru|Октябрь}} |{{wt1|uk|жовтень}} |{{wt1|be|кастрычнік}} |{{wt1|bg|листопад}} |{{wt1|sr|Октобар}} |{{wt1|mk|листопад}} |{{wt1|pl|październik}} |{{wt1|hr|listopad}} |{{wt1|sk|vinotok}} |{{wt1|cs|říjen}} |{{wt1|csb|rujan}}, {{wt1|csb|pazdzérznik}} |{{wt1|szl|paźdźerńik}} |10 |- |11 |Грудень |{{wt1|rue|новембер}} |{{wt1|ru|Ноябрь}} |{{wt1|uk|листопад}} |{{wt1|be|лістапад}} |{{wt1|bg|груден}} |{{wt1|sr|Новембар}} |{{wt1|mk|студен}} |{{wt1|pl|listopad}} |{{wt1|hr|studeni}} |{{wt1|sk|listopad}} |{{wt1|cs|listopad}} |{{wt1|csb|lëstopadnik}}, {{wt1|csb|smùtan}}, {{wt1|csb|lëstopad}} |{{wt1|szl|listopad}} |11 |- |12 |Студень |{{wt1|rue|децембер}} |{{wt1|ru|Декабрь}} |{{wt1|uk|грудень}} |{{wt1|be|снежань}} |{{wt1|bg|студен}} |{{wt1|sr|Децембар}} |{{wt1|mk|снежник}} |{{wt1|pl|grudzień}} |{{wt1|hr|prosinac}} |{{wt1|sk|gruden}} |{{wt1|cs|prosinec}} |{{wt1|csb|gòdnik}}, {{wt1|csb|grëdzéń}} |{{wt1|szl|grudźyń}} |12 |} '''''Позначка:''' в порівнюючій табліцї высше суть уведжены одказы на приналежны статї у Вікісловнику. Староруськы назвы суть перевзяты з „Остромірового євангелія“ з років 1056–1057, „Сінодалного євангелія“ з року 1143<ref>{{Cite web |url=https://books.google.ru/books?id=uTRNAAAAcAAJ&hl=ru&pg=PA443#v=onepage&q&f=false |title=Буслаев Ф.И. О преподавании отечественного языка. 2-е изд. М., 1867 С. 443—444. |access-date=2020-12-29 |archive-date=2021-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210913190746/https://books.google.ru/books?id=uTRNAAAAcAAJ&hl=ru&pg=PA443#v=onepage&q&f=false |url-status=live }}</ref> і з обрядника з 13. стороча,<ref>[https://books.google.ru/books?id=Zsg_AAAAYAAJ&hl=ru&pg=PA1145#v=onepage&q&f=false Хрестоматия по русской истории для изучения древнерусской жизни, письменности и литературы… Варшава, 1870. Стб. 1146]</ref> з каноника з 15. стороча,<ref>[https://books.google.ru/books?id=sNJAAAAAYAAJ&hl=ru&pg=RA1-PA33#v=onepage&q&f=false Описание славянских рукописей Свято-Троицкой Сергиевой Лавры. Ч. II. // Чтения в Императорском обществе истории и древностей российских при Московском университете. Октябрь—Декабрь. Кн. 4. М., 1878. С. 33 второй части.]</ref> в котрых ся староруськы назвы вшыткых місяцїв згодують і взаємно сі одповідають.'' == Поз. тыж == * [[Славяньскый календарь]] == Референції == {{reflist}} == Література == * ''Вялкина Л. В.'' [http://www.slavatlas.org/files/publications/mi-1970/12-vjalkina-70.djvu Славянские названия месяцев] // Общеславянский лингвистический атлас. Материалы и исследования. 1970. — М.: [[Наука (издательство)|Наука]], 1972. — С. 265—279. * ''Гусев В. Е.'' Названия времен года и месяцев у славян // [http://artcenter.ru/wp-content/uploads/2013/10/%D0%93%D1%83%D1%81%D0%B5%D0%B2-%D0%9E%D1%87%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B8.pdf Очерки славянской культуры] * ''Гусев В. Е.'' [https://web.archive.org/web/20150929020619/http://journal.iea.ras.ru/archive/1970s/1978/1978_6_Gusev.pdf?id=shaur1971&vol= О реконструкции праславянского календаря (к проблеме этногенеза славян)] // Советская этнография. — 1978. — № 6. — С. 132—143. * ''Кравців Б.'' Народний календар // Енциклопедія українознавства. — Париж, Нью-Йорк: 1966. — Т. 5. — 1697—1698. * ''Критенко А. П.'' Місяці року // Українська Радянська Енциклопедія. — К.: Академія наук УРСР, 1959. — Т. 9. — С. 246. (переиздание. — 1982. — Т. 7. — С. 39.) * ''Максимович М. А.'' Дни и месяцы украинского селянина // Собрание сочинений. — К.: Тип. М. П. Фрица, 1877. — Т. II. — С. 463—524. * ''Німчук В. В.'' Давньоруська спадщина в лексиці української мови. — К.: [[Наукова думка]], 1992. — 412 с. * ''Толстая С. М.'' Месяцы // Славянские древности. — М.: Международные отношения, 2004. — Т. 3. — С. 236—241. * {{статя|автор=Шаур В. |назва=К вопросу о реконструкции праславянских названий месяцев |одказ=http://etymolog.ruslang.ru/etymology.php?id=shaur1971&vol= |выдавательство=Этимология 1971 |ответственный= |місто=М. |выданя=[[Наука]] |рік=1973 |номер = |сторінкы=93—101 |сторінкы= |ref=Шаур}} * ''Hołyńska-Baranowa T.'' Ukraińskie nazwy miesięcy na tle ogólnosłowiańskim. — Wrocław-Warszawa-Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1969. — 129 s. == Одказы == * [https://web.archive.org/web/20150320081910/http://www.lingvisto.org/artikoloj/monatoj.html Інформачна табліця славяньскых назв місяцїв] [[Катеґорія:Славяньскы народны календарї]] [[Катеґорія:Славяньскы языкы]] ifj7j25ol6q1ks6kgjsq4zoaextxeqj Андерс Берінґ Брейвік 0 21363 170500 167831 2026-09-28T16:58:36Z Flipdot 23893 170500 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Особа | Имя = Андерс Берінґ Брейвік | Имя_оригиналне = {{lang-no|Anders Behring Breivik}} | Категория_склада = Anders Behring Breivik | Образчик = | Образчика_подпис = | Чинность = | Уроджѣня = {{Дн|13.|02|1979}} | Мѣсто_роджѣня = [[Осло]], [[Норьско]] | Упокоеня = | Мѣсто_смерти = | Причина_смерти = }} '''А́ндерс Бе́рінґ Бре́йвік''' ({{lang-no|Anders Behring Breivik}}; з юна 2017 знамый під меном як '''Фйотолф Гансен'''<ref>{{cite news|date=10 June 2017|title=Norwegian killer Breivik changes his name|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-40233702}}</ref> ({{lang-no|Fjotolf Hansen}}); {{Дн|13.|02|1979}}, [[Осло]], [[Норьско]]) — норьскый [[ултраправы]]й [[Неонацизм|неонацістічный]]{{refn|Одказы, котры описують Брейвіка як ''неонаціста'' мають:<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/world/europe/norway-marks-ten-years-since-breiviks-deadly-attacks-2021-07-21/|title=Bells toll in Norway to mark 10 years since neo-Nazi Breivik killed 77|work=Reuters|date=22 July 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.timesofisrael.com/norway-extremist-makes-nazi-salute-as-he-seeks-parole-just-10-years-after-killing-77/|title=Norway extremist makes Nazi salute as he seeks parole just 10 years after killing 77|work=Times of Israel|date=19 January 2022}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-67914614|title=Anders Breivik: Mass murderer sues Norway over prison isolation|work=BBC News|date=9 January 2024|quote="A neo-Nazi who killed 77 people in Norway in 2011 is suing the country in a bid to end his years in isolation."}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.dw.com/en/norway-neo-nazi-breiviks-parole-request-rejected-by-court/a-60626563|title=Court rejects parole for neo-Nazi mass murderer Breivik|date=1 February 2022|work=Deutsche Welle}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.france24.com/en/live-news/20220119-psychiatrist-says-breivik-still-a-danger-hitting-parole-chances|title=Psychiatrist says Breivik is stable and should be out, and as breivik said what he did was a good thing hitting parole chances|date=19 January 2022|work=France 24|quote="Neo-Nazi Breivik, who killed 77 people in twin attacks, was sentenced in 2012 to 21 years in prison, which can be extended as long as he is considered a threat."}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/8/19/norways-far-right-mass-killer-breivik-sues-state-over-prison-isolation|title=Norway's far-right mass killer Breivik sues state over prison isolation|work=Al Jazeera|date=19 August 2023|quote="A neo-Nazi, Breivik killed 77 people, most of them teenagers, in shootings and a bombing attack in Norway's worst peacetime atrocity in July 2011."}}</ref>}} тероріста.<ref>{{cite news|last=Dearden|first=Lizzie|date=20 April 2016|title=Anders Breivik: Right-wing extremist who killed 77 people in Norway massacre wins part of human rights case|work=[[The Independent]]|location=London, England|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/anders-breivik-right-wing-extremist-who-killed-77-in-utoya-norway-massacre-wins-lawsuit-against-a6992756.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160420144616/http://www.independent.co.uk/news/world/europe/anders-breivik-right-wing-extremist-who-killed-77-in-utoya-norway-massacre-wins-lawsuit-against-a6992756.html |archive-date=2016-04-20 |url-access=limited |url-status=live|access-date=18 September 2021}}</ref> Он став знамым передовшыткым, тым, што в роцї 2011 выконав [[Терорістічны атакы в Норьску (2011)|терорістічны атакы в Норьску]], почас котрых он вбив 8 людей зробивши выбух бомбы в [[Regjeringskvartalet|Уряднім кварталї]] в [[Осло]], а потім вбив 69 участників [[Ліґа роботницькой молодежі (Норьско)|Ліґы роботницькой молодежі]] (AUF) почас масовой стрїлянины на [[остров]]і [[Утея]].<ref name="NYT sane"/><ref>{{cite news|last=Pracon|first=Adrian|author-link=Adrian Pracon|date=1 June 2012|title=Utøya, a survivor's story: 'No!' I yelled. 'Don't shoot!'|url=https://www.theguardian.com/world/2012/jun/01/utoya-survivors-story-anders-breivik|work=[[The Guardian]]|access-date=24 August 2012|location=London}}</ref> Потім, як Брейвік быв признаный псіхічно способный на судный процес, судный процес з ним ся конав в роцї 2012.<ref name="ClosingArg">{{cite web|url=http://nrk.no/227/dag-for-dag/rettssaken---aktoratets-prosedyre-1.8213456|title=Rettssaken – Aktoratets prosedyre|trans-title=The trial – The defense counsel's closing|publisher=[[Norwegian Broadcasting Corporation]]|date=22 June 2012|access-date=22 June 2012|language=no}}</ref> в тім роцї Брейвік быв признаный виноватым у масовім убивстві, спрічіненю смертелного выбуху і терорізмі.<ref>[http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/Her-er-hele-dommen-mot-Anders-Behring-Breivik-6973988.html The verdict] convicts Breivik for violations of the criminal code §147 (terrorism), §148 (fatal explosion), and §233 (murder).</ref><ref>{{cite web|url=http://rapsinews.com/judicial_news/20120824/264386101.html|title=Mass killer Anders Breivik sentencing – live text coverage|date=24 August 2012|work=RAPSI|access-date=13 September 2014}}</ref> Брейвік быв засудженый до найвысшой кары в Норьску, што значіть 21 рік позбавлїня слободы у формі превентівного затриманя, што уможнює єдного або векше продовжінь, покы є поважованый за небезпечного про общество.<ref>{{cite web|url=http://www.nrk.no/nyheter/distrikt/ostafjells/1.8293189|title=En modig dom|date=24 August 2012|access-date=13 September 2014}}</ref> У віцї 16 років, в роцї 1995 Брейвік быв заарештованый за малёваня ґрафітї на стїнах.<ref name="Dagbladet_2012-04-03"/><ref name="auto">{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-norway-gunman-parents-idUSTRE76N0WH20110724|title=Father of Norway attack suspect says in shock|work=Reuters|date=24 July 2011|access-date=13 September 2014}}</ref> Не быв поволаный на воєньску службу в Збройны силы Норьску. В 20 років він припоїв ся до антііміґрачной проґресівній партії і быв головов містьской молодежной орґанізації партії в Вест Осло в роцї 2002. Он припоїв ся до стрілецького клубу в роцї 2005.<ref>[https://www.dagbladet.no/nyheter/gjorde-seg-ikke-bemerket-i-pistolklubb/63568321]. Retrieved 11 April 2021. "Oslo pistolklubb bekrefter at Anders Behring Breivik har vært medlem av klubben fra 2005 til 2007 og siden juni 2010, opplyser pistolklubben i en pressemelding."</ref> В роцї 2006 он пішов з проґресівной партії. Компанія, котру он заложив, потім збанкротовала.<ref name=EarlierCompanyBankrupt/> За даныма норьской данёвой службы,<ref name="DN.se"/> в роцї 2009 он не мав декларованого прибытку, а ёго актівы были 390,000 крон (еквівалент 72,063 [[Америцькый долар|америцькых доларів]]).<ref name="dollars"/> Он фінанцовав терорістічны атакы на цїлкову суму 130,000 [[евро]];<ref name="DN.se"/> девять кредітных карт дали ёму доступ до кредіту.<ref name="GuardianBusiness"/> В день атак Брейвік одправив [[Електронічна пошта|і-мейлом]] збіркы текстів під назвов "2083: Европска декларація незалежности" (2083 — A European Declaration of Independence), в котрых описовав свою боёву ідеолоґію.<ref name="jpost-islamophobia"/><ref>{{cite news|first=Anne Linn|last=Kumano-Ensby|url=http://www.nrk.no/nyheter/norge/1.7724781|title=Sendte ut ideologisk bokmanus en time før bomben|date=23 July 2011|work=NRK News|language=no|access-date=23 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120309110537/http://www.nrk.no/nyheter/norge/1.7724781|archive-date=9 March 2012}}</ref><ref>{{cite web|author=Avkristina Overnight |url=http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/article4184212.ece |title=Var aktiv i norsk antiislamsk organisasjon – Nyheter – Innenriks |publisher=Aftenposten.no |access-date=27 July 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120104234902/http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/article4184212.ece |archive-date=4 January 2012 }}</ref><ref name="suspect wanted">{{cite news|url=https://news.yahoo.com/lawyer-norway-suspect-wanted-revolution-100757635.html|agency=Associated Press|title=Lawyer: Norway suspect wanted a revolution|author1=Bjoern Amland |author2=Sarah Dilorenzo |date=24 July 2011|access-date=20 April 2012|work=Yahoo! News}}</ref> В документї, в котрім є 1518 сторінок, основнім в них, он говорить, же он проголосив про свою опозіцію [[іслам]]у і обвинив [[фемінізм]] в европскій "културній самовраждї".<ref name=Jones20110727>{{cite news|last=Jones|first=Jane Clare|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2011/jul/27/breivik-anti-feminism|title=Anders Breivik's chilling anti-feminism|work=The Guardian|date=27 July 2011}}</ref><ref>{{cite news|last=Goldberg|first=Michelle|url=http://www.thedailybeast.com/articles/2011/07/24/norway-massacre-anders-breivik-s-deadly-attack-fueled-by-hatred-of-women.html|title=Norway Killer's Hatred of Women|work=The Daily Beast|date=24 July 2011}}</ref> Текст закликав до [[Депортація|депортації]] вшыткых мусулман з Европы,<ref name="praguepost">{{cite news|title=Oslo terrorist sought guns in Prague |url=http://www.praguepost.cz/news/9616-oslo-terrorist-sought-guns-in-prague.html |work=The Prague Post |first=Jack |last=Buehrer |date=27 July 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150531054305/http://www.praguepost.cz/news/9616-oslo-terrorist-sought-guns-in-prague.html |archive-date=31 May 2015 }}</ref><ref>{{cite news|title=Anders Behring Breivik: a disturbing ideology |url=http://blogs.independent.co.uk/2011/07/25/anders-behring-breivik-a-disturbing-ideology/ |location=London |work=The Independent |first=Jody |last=McIntyre |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117051458/http://blogs.independent.co.uk/2011/07/25/anders-behring-breivik-a-disturbing-ideology/ |archive-date=17 January 2012 }}</ref> а Брейвік писав, же головным мотівом атак было привернути позорность до свого маніфесту.<ref>{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/2011-07-24/norway-killing-suspect-may-explain-motives.html|title=Norway Shooting Suspect Breivik Is Ordered Into Isolation for Four Weeks|publisher=Bloomberg L.P.|date=25 July 2011|access-date=27 December 2011}}</ref> Дві ґрупы судных псіхіатрів оглядали Брейвіка перед ёго судом. Перша ґрупа діаґностіковали му параноідну шізофренію,<ref>{{cite news|first1=Ole N.|last1=Olsen|first2=David|last2=Andresen|url=http://www.vg.no/nyheter/innenriks/terrorangrepet-22-juli-anders-behring-breivik/rettspsykiaterne-beskriver-bisarre-vrangforestillinger-hos-breivik/a/10016497/|work=[[Verdens Gang]]|title=Rettspsykiaterne beskriver bisarre vrangforestillinger hos Breivik|language=no|date=29 November 2011|access-date=30 May 2015}}</ref> але по крітіцї того заключіня,<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-16416791|title=Norway killer Breivik is 'not psychotic', say experts|work=BBC News|access-date=4 January 2012|date=4 January 2012}}</ref> друга експертіза пришла к резултату, што он не быв псіхотічным почас атак, але мав нарцістічну поруху особности і антісоціалну поруху особности.<ref name="BBC100412">{{cite news|title=Norway's mass killer Breivik 'declared sane'|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17663958|work=BBC News|date=10 April 2012|access-date=10 April 2012}}</ref><ref name="narcissism">{{cite news|first1=Mark|last1=Lewis|first2=Alan|last2=Cowell|title=Norwegian Man Claims Self-Defense in Killings|newspaper=New York Times|location=New York City|date=16 April 2012}}</ref> В 2016 роцї Брейвік подав до суду на Норьску направну службу, стверджуючі, што ёго людьскы права ся порушують. Судова сістема вырїшила, што його права не были порушены, окрем на рїшіня низкого суду в 2016. Европскый суд з людьскых прав одхылив ёго скаргу в роцї 2018, о рік по поданю.<ref>{{citation | author=[[Европскый суд з людьскых прав]] | title=Decision 'Hansen v. Norway' | id=48852/17 | url=http://hudoc.echr.coe.int/fre?i=001-184372}}</ref> В януарї року 2022, із-за того, што за норьсков леґіслатівов Брейвік мав право на передчасне условне ослободжіня по десятёх роках выконаня кары в довжцї двадцятьєден років, он стояв перед судом, жебы вызначіти, ці буде зрушене або підтверджене початочне вырїшіня окресного прокуратора про одказ в ослободжіню.<ref name="auto4">{{Cite web|url=https://www.nrk.no/nyheter/breivik-i-fengsel-1.11250533|title=Breivik i fengsel|date=19 September 2013|website=Nrk.no|access-date=9 February 2022}}</ref> Он програв, суд одхылив го просьбу про передчасне условне ослободжіня.<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/1/norway-court-rejects-mass-killer-breiviks-parole-request |title=Norway court rejects mass killer Breivik's parole request |date=1 February 2022 |publisher=Al Jazeera |access-date=18 March 2022}}</ref><ref name="auto3">{{Cite web|url=https://www.nrk.no/norge/breivik-holdes-i-fengsel-_-anker-avgjorelsen-1.15837019|title=Breivik holdes i fengsel – anker avgjørelsen|first=Svein Vestrum|last=Olsson|date=1 February 2022|website=Nrk.no|access-date=9 February 2022}}</ref> Вердікт было обжаловано, і остаточный вердікт існує, а Брейвік і ёго адвокат подали скаргу (не в норьскім судї) на условія ёго увязніня і порушіня Европской конвенції з людьскых прав, але тот позов не быв переглянутый в судї.<ref name="EcourtHR">{{cite web |date=February 2022 |title=Sier nei til løslatelse av Anders Behring Breivik |url=https://www.vg.no/nyheter/innenriks/i/66eW9W/sier-nei-til-loeslatelse-av-anders-behring-breivik |access-date=1 February 2022 |website=www.vg.no}}</ref><ref>https://www.nrk.no/norge/breivik-holdes-i-fengsel-_-anker-avgjorelsen-1.15837019. [[NRK]]. Retrieved 1 February 2022</ref> В апрілю 2024 року суд вырїшыв одложыти обсуджіня ёго дїла о можности передчасного условного ослободжіня до новембра; головный адвокат влады — в жадости Брейвіка роцї 2024 мав з псіхолоґом особне одношіня, котрый робив оцїнёваня різікованости Брейвіка; тот адвокат не буде вести апелацію, і нове оцінёваня різікованости будуть робити другы експерты. Суд ся зачне в новембрї року 2024 в окружнім судї Рінґеріке, Аскер і Берум.<ref>https://www.vg.no/nyheter/innenriks/i/W0LX8a/proeveloeslatelse-av-breivik-for-retten-i-november. VG.no. Retrieved 2024-06-03</ref><ref>{{Cite web |last=Revheim-Rafaelsen |first=Mathias |date=2023-08-18 |title=Anders Behring Breivik saksøker staten på nytt |url=https://www.nrk.no/norge/anders-behring-breivik-saksoker-staten-pa-nytt-1.16521341 |access-date=2024-02-22 |website=NRK |language=nb-NO}}</ref> На зачатку 2024 року Брейвік подав до суду на норьску владу за нарушіня ёго людьскых прав через триманя ёго в ізолації у вязніцї.<ref>{{Cite web |last=NRK |date=2023-10-19 |title=Aftenposten: Datoen klar for Breiviks neste rettsrunde |url=https://www.nrk.no/nyheter/aftenposten_-datoen-klar-for-breiviks-neste-rettsrunde-1.16602363 |access-date=2024-01-10 |website=NRK |language=nb-NO}}</ref> Он програв, але в маї ёго дїло было приято до апелачного суду (на невызначеный датум).<ref name=":1">{{Cite web |title=Norway court says mass killer Breivik's prison isolation not 'inhumane' |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/2/15/norway-court-says-mass-killer-breiviks-prison-isolation-not-inhumane |access-date=2024-02-22 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> == Кріміналный процес і жывот == Процес кріміналного суда над Брейвіком ся зачав 16. апріля 2012 року в судовім домі в Осло під юрісдікціёв окресного суда Осло. Призначеныма прокурорами были Інга Беєр Енґ і Свейн Голден, а Ґейр Ліппестад выступав як головный адвокат обороны Брейвіка. Завершаючі аргументы были выслуханы 22. юна.<ref name="ClosingArg"/> 24. авґуста 2012 року было рїшено, же Брейвік быв псіхічно свідомый на час скоїня преступлїнь, і ёго осудили на превентівне затриманя на 21 рік — максімална кара в Норьску; з мінімалным терміном без права на передчасне условне ослободжіня в 10 років, што є найдовшый мінімалный термін.<ref>{{Cite web |last=Professor Douglas |first=Linder |title=Breivik Trial: Verdict and Sentence |url=https://famous-trials.com/breivik/2585-breivik-trial-verdict-and-sentence |access-date=2023-02-23 |website=Famous Trials by Professor Douglas O. Linder}}</ref><ref>{{cite news|last=|title=Anders Behring Breivik: Norway court rules him sane|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-19365616|access-date=24 August 2012|newspaper=BBC News|date=24 August 2012}}</ref> Тота кара дає суду продовжыти утримати Брейвіка на невызначеный термін, каждых пять років, докы то прокуратура поважує за потребне на охрану общества.<ref name="TV 2 AS"/><ref>{{cite web|author=Andreas Bakke Foss |url=http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/22juli/Na-er-dommen-mot-Breivik-rettskraftig-6985579.html |title=Nå er dommen mot Breivik rettskraftig |publisher=Aftenposten.no |date=31 January 2014 |access-date=26 March 2016}}</ref> Хоць Брейвік ся не признав винным, он не засудив рїшіня, і 8. септембра в медії інформовали, же вердікт є остаточный. Суд інформовав: "много людей підпорують Брейвікову коншпірачну теорію, точно так як з теорії о [[Еврабія|Еврабії]]. Але суд вважать, же дуже мало людей підпорують ідею Брейвіка о тім, же проти правдоподобной 'ісламізації' треба вести боёвы дїї терором."<ref>{{cite web|url=http://www.nettavisen.no/nyheter/article3458481.ece|title=Smilende Breivik fornøyd med dommen|work=Nettavisen|access-date=13 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20120825052744/http://www.nettavisen.no/nyheter/article3458481.ece|archive-date=25 August 2012|url-status=dead}}</ref> Брейвік говорив, што он не признавать леґітімность суда і тім не приймає го рїшіня — он вырїшив не оспорёвати рїшіня, кедьже тото легітімізувало бы владу юрісдікцію суда Осло.<ref>{{cite web|url=http://www.nrk.no/227/dag-for-dag/breivik_-jeg-anker-ikke-1.8294369|title=Breivik: Jeg anker ikke|date=24 August 2012|work=NRK|access-date=13 September 2014}}</ref><ref name="TV 2 AS">{{cite web|url=http://www.tv2.no/nyheter/innenriks/22-juli-terror-oslo-og-utoya/lippestad-breivik-bekrefter-at-han-ikke-anker-3859354.html|title=Lippestad: – Breivik bekrefter at han ikke anker|work=TV 2|date=24 August 2012|access-date=13 September 2014}}</ref> == Референції == {{Reflist}} {{lifetime|1979||Брейвік, Андерс Берінґ}} [[Катеґорія:Терорісты]] {{Commonscat}} kgpz56alzqy6amr9a2tlx6v2y75enuy Прапор Австро-Угорьска 0 21633 170501 155606 2026-09-28T16:58:49Z Flipdot 23893 170501 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} [[File:Kaisers Dank by Ludwig Koch 1915.jpg|thumb|''Kaisers Dank'' од [[Людвік Кох|Людвіка Коха]] в роцї 1915. На образку зображены всякы прапоры, котры были в [[Австро-Угорьско|Австро-Угорьску]]]] '''[[Австро-Угорьско]]''', знаме тыж як '''Австро-Угорьска монархія''', не мала общого прапора («народный прапор» не міг быти, бо ся подвойна монархія складала з двох суверенных штатів). Єднако чорно-жовтый прапор владной дінастії Габсбурґів даколи ся поужывав в якости фактічного штатного прапору, а по року 1869 быв ведженый общій цівілный воєньскый морьскый прапор по цівілных суден. До року 1918 австро-угорьскый флот продовжовав вывішовати австрійскый прапор, котрый він хосновав з року 1786, а плукы австро-угорьской армады несли прапор з двойголовым орлом, котрый воны поужывали до року 1867, бо во векшынах выпадках воны мали старовікову історію. Новы прапоры, заложены в роцї 1915, ся не поужывали через довгу войну. На штатных акцій ся поужывав австрійскый чорно-жовтый і мадярьскый червено-біло-зеленый триколоры. Австрія была представлена чорно-жовтым прапором. Мадярьска часть штату не мала своёго прапора.<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.h-net.org/~habsweb/sourcetexts/nagodba2.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20120210030751/http://www.h-net.org/~habsweb/sourcetexts/nagodba2.htm|url-status=dead|title=Habsburg &#124; H-Net|archive-date=10 February 2012|website=www.h-net.org}}</ref> Подля хорватьско-мадярьского договору (статї 62 і 63), сімболы Мадярьска і Хорватії ся мали хосновати во вшыткых общых хорватьскых і мадярьскых справ. Наприклад, каждый раз, кедь общый мадярьско-хорватьскый парламент робив свою сесію в [[Будапешт]]ї, на будові парламенту в Будапештї піднімали хорватьскый і мадярьскый прапоры.<ref name="auto"/><ref>{{cite book|last=Austria. Reichsrat. Abgeordnetenhaus|year=1903|title=Stenographische protokolle über die sitzungen ...: 1. (eröffnungs-) bis &#91;485.&#93; sitzung ...|publisher=Aus der K.-k. Hof -und staatsdruckerei|page=[https://books.google.com/books?id=pkIZAAAAYAAJ&pg=PA20714 20714]}}: {{blockquote|Der § 63 spricht auch von einer kroatisch-slavonisch-dalmatinischen vereinigten Fahne auf Reichstagsgebäude. Diese Fahne war bis anno domini 1902 allen Dimensionen nach gleich ungarische Fahne.}}</ref><ref name="frank">{{cite book|first=Josip|last=Pliverić|title=Spomenica o državnopravnih pitanjih hrvatsko-ugarskih|location=Zagreb|publisher=Hartman (Stjepan Kugli)|year=1907|url=https://books.google.com/books?id=GddknQEACAAJ}}, p.&nbsp;50</ref> Во [[Відень|Віднї]] перед палацом Шенбрунн, быв піднятый чорно-жовтый прапор [[Ціслайтанія|Ціслайтанії]] (австрійска часть), тогды як хорватьскы і мадярьскы прапоры были выставлены подля [[Транслайтанія|Транслайтанії]] (мадярьска часть). В самім [[Мадярске кральовство|Мадярьску]] хосновав ся червено-біло-зеленый триколору з мадярьскым ербом, котрый даколи ся поужывав по представлїню вшыткых земель короны Святого Штефана. Подвойный цівілный прапор, як сімбол «корпоратівной ідентічности», хосновав тыж ся в якости конзулского прапору подля з наказом од 18. фебруара 1869. Він зачав хосновати ся 1. авґуста 1869. Єднако посолства вывішовали австрійскый чорно-жовтый прапор коло з мадярьскым червено-біло-зеленым, а посолства вывішовали два штатны прапоры з імперьскым штандартом.<ref>[[:de:Rudolf Agstner|Rudolf Agstner]], ''Austria(-Hungary) and Its Consulates in the United States of America since 1820'' (LIT Verlag, 2012), p. 45.</ref> == Народны і штатны прапоры == <gallery> File:Flag of the Habsburg Monarchy.svg|[[Прапор]] Габсбурьской монархії (разом з [[Австрійска імперія|Австрійсков]] і [[Австро-Угорьско|Австро-Угорьсков імперії]]), тыж поужывав ся по представленю '''[[Ціслайтанія|Ціслайтанії]]''' </gallery> <gallery> File:Flag of Hungary (1915-1918; angels; 3-2 aspect ratio).svg|Прапор [[Мадярске кральовство|Мадярьского кралёвства]] тыж поужывав ся по представленю '''[[Транслайтанія|Транслайтанії]]''' File:Flag of Hungary (1896-1915; 3-2 aspect ratio).svg|Прапор Мадярьского кралёвства (варіант ерба без опор) File:Civil Ensign of Hungary.svg|Прапор Мадярьского кралёвства (цівілный прапор) </gallery> <gallery> File:Flag of Croatia-Slavonia with CoA.svg|Прапор Хорватьско-славоньского кралёвства File:Flag of the Triune Kingdom of Croatia.svg|Неофіціалный, але пошыреный прапор Хорватьско-славоньского кралёвства File:Flag of Croatia-Slavonia.svg|Прапор Хорватьско-славоньского кралёвства (цівілный прапор) </gallery> == Імператорьскы і воєньскы штандарты == <gallery> File:Imperial Standard of Austria-Hungary (Before 1915).svg|Імператорьскый штандарт (до року 1915)<ref name="fotw.info">{{Cite web |title=Imperial Standard of Austria, Flags of the World. |url=https://www.fotw.info/flags/ah~imp.html}}</ref> File:Austro-Hungarian Empress Standard (Before 1915).svg|Імператорьскый штандарт імператріцы (до року 1915)<ref name="fotw.info"/> File:Imperial Standard of the Emperor of Austria (1915–1918).svg|Імператорьскый штандарт імператора та імператріцы<br />(1915—1918)<ref name="fotw.info"/> File:Imperial Standard of an Archduke of Austria (1915–1918).svg|Штандарт ерцгерцоґа і ерцгерцоґінї (1915—1918) File:Austrian Imperial Standard - Infantry pattern mix early 19th century.svg|Воєньскый штандарт (примір векшых варіантів)<ref>{{cite web | url=https://www.fotw.info/flags/ah%5E.html | title=Austro-Hungarian Empire: Military Flags }}</ref> </gallery> == Цівілны і морьскы прапоры == === Цівілны прапоры=== <gallery> File:Austria-Hungary-flag-1869-1914-naval-1786-1869-merchant.svg|Цівілный прапор 1786—1869<ref name="zeljko-heimer-fame.from.hr">[http://zeljko-heimer-fame.from.hr/descr/ah-m.html ''The Flags & Arms of the Modern Era'']</ref> File:Ensign of Austro-Hungarian civil fleet (1869-1918).svg|Цівілный прапор 1869—1918<ref name="Album of standards, flags and pennants">{{cite book|year=1890|title=Album of standards, flags and pennants of the Russian Empire and foreign states|url=https://www.prlib.ru/en/node/316971|page=39}}</ref> File:Flag of the common ministries of the Lands of the Holy Hungarian Crown (1896-1915; 3-2 aspect ratio).svg|Не офіціалный кралёвскый мадярьскый морьскый прапор, котрый поужывав ся в морьскых ґраніцах Транслайтанії<ref name="zeljko-heimer-fame.from.hr"/> </gallery> === Морьскы прапоры === <gallery> File:Naval Ensign of Austria-Hungary (1894–1915).svg|Морьскый прапор 1786—1915<br />(''[[де факто]]'' до року 1918)<ref name="zeljko-heimer-fame.from.hr"/> File:Naval Ensign of Austria-Hungary (1915).svg|Воєньскый морьскый прапор 1915–1918<br />(не офіціалный)<ref>[http://zeljko-heimer-fame.from.hr/descr/ah-1915.html#ah~1915w ''The Flags & Arms of the Modern Era'']</ref> </gallery> == Референції == {{reflist}} 4844ry4yez04zh1bx3yhur3grmwu6cy Югозапад 0 22457 170502 167879 2026-09-28T16:58:57Z Flipdot 23893 170502 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} [[File:Brosen windrose.svg|thumb|right|200px|Югозапад на крижоватцї вітрів]] '''Югозáпад'''<ref>{{Русиньскый правопис|Югозапад|513}}</ref> є єдна зо штирёх меджілежачіх [[Стороны свѣта|cвітовых сторон]], котра ся находить точно меджі [[юг]]ом і [[запад]]ом. В картоґрафії, ґеоґрафії і морьскій навіґації ся на означіня того направлїня поужывають меджінародне скорочіня '''SW''' (з {{lang-en|southwest}}).<ref>{{cite book |author=Жукевич О. М. |title=Топографія з основами геодезії |place=Київ |publisher=Вища школа |year=2009 |pages=45–48 |isbn=978-966-642-399-8}}</ref> На 360-градусній шкалї [[компас]]у або на [[Вітрова ружіця|вітровій ружіцї]] тото напрямлїня одповідать [[азімут]]у точно 225°.<ref>{{cite web |title=Wind rose |publisher=Encyclopedia Britannica |url=https://www.britannica.com/science/wind-rose |access-date=2026-07-28}}</ref> Протилежным (о 180°) напрямлїнём є [[северовыход]]. == Поз. тыж == * [[Компас]] * [[Навіґація]] == Референції == {{референції}} [[Катеґорія:Стороны свѣта]] t1o4mbo28yti0zpy2bnfw0x207d7a7g Юговыход 0 22458 170503 167881 2026-09-28T16:59:05Z Flipdot 23893 170503 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} [[File:Brosen windrose.svg|thumb|right|200px|Юговыход на крижоватцї вітрів]] '''Юговы́ход'''<ref>{{Русиньскый правопис|Юговыход|513}}</ref> є єдна зо штирёх меджілежачіх [[Стороны свѣта|cвітовых сторон]], котра ся находить точно меджі [[юг]]ом і [[выход]]ом. В картоґрафії, ґеоґрафії і морьскій навіґації ся на означіня того направлїня поужывають меджінародне скорочіня '''SE''' (з {{lang-en|southeast}}).<ref>{{cite book |author=Жукевич О. М. |title=Топографія з основами геодезії |place=Київ |publisher=Вища школа |year=2009 |pages=45–48 |isbn=978-966-642-399-8}}</ref> На 360-градусній шкалї [[компас]]у або на [[Вітрова ружіця|вітровій ружіцї]] тото напрямлїня одповідать [[азімут]]у точно 135°.<ref>{{cite web |title=Wind rose |publisher=Encyclopedia Britannica |url=https://www.britannica.com/science/wind-rose |access-date=2026-07-28}}</ref> Протилежным (о 180°) напрямлїнём є [[северозапад]]. == Поз. тыж == * [[Компас]] * [[Навіґація]] == Референції == {{референції}} [[Катеґорія:Стороны свѣта]] 76czhse6fegmeiwhss6hoagoz7dpigr Северозапад 0 22459 170504 167880 2026-09-28T16:59:23Z Flipdot 23893 170504 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} [[File:Brosen windrose.svg|thumb|right|200px|Северозапад на крижоватцї вітрів]] '''Северозáпад'''<ref>{{Русиньскый правопис|Северозапад|444}}</ref> є єдна зо штирёх меджілежачіх [[Стороны свѣта|cвітовых сторон]], котра ся находить точно меджі [[север]]ом і [[запад]]ом. В картоґрафії, ґеоґрафії і морьскій навіґації ся на означіня того направлїня поужывають меджінародне скорочіня '''NW''' (з {{lang-en|northwest}}).<ref>{{cite book |author=Жукевич О. М. |title=Топографія з основами геодезії |place=Київ |publisher=Вища школа |year=2009 |pages=45–48 |isbn=978-966-642-399-8}}</ref> На 360-градусній шкалї [[компас]]у або на [[Вітрова ружіця|вітровій ружіцї]] тото напрямлїня одповідать [[азімут]]у точно 315°.<ref>{{cite web |title=Wind rose |publisher=Encyclopedia Britannica |url=https://www.britannica.com/science/wind-rose |access-date=2026-07-28}}</ref> Протилежным (о 180°) напрямлїнём є [[юговыход]]. == Поз. тыж == * [[Компас]] * [[Навіґація]] == Референції == {{референції}} [[Катеґорія:Стороны свѣта]] 2hrqiawkogensh1lef69rg9ly45s19s Северовыход 0 22460 170505 167878 2026-09-28T16:59:29Z Flipdot 23893 170505 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} [[File:Brosen windrose.svg|thumb|right|200px|Северовыход на крижоватцї вітрів]] '''Северовы́ход'''<ref>{{Русиньскый правопис|Северовыход|444}}</ref> є єдна зо штирёх меджілежачіх [[Стороны свѣта|cвітовых сторон]], котра ся находить точно меджі [[север]]ом і [[выход]]ом. В картоґрафії, ґеоґрафії і морьскій навіґації ся на означіня того направлїня поужывають меджінародне скорочіня '''NE''' (з {{lang-en|northeast}}).<ref>{{cite book |author=Жукевич О. М. |title=Топографія з основами геодезії |place=Київ |publisher=Вища школа |year=2009 |pages=45–48 |isbn=978-966-642-399-8}}</ref> На 360-градусній шкалї [[компас]]у або на [[Вітрова ружіця|вітровій ружіцї]] тото напрямлїня одповідать [[азімут]]у точно 45°.<ref>{{cite web |title=Wind rose |publisher=Encyclopedia Britannica |url=https://www.britannica.com/science/wind-rose |access-date=2026-07-28}}</ref> Протилежным (о 180°) напрямлїнём є [[югозапад]]. == Поз. тыж == * [[Компас]] * [[Навіґація]] == Референції == {{референції}} [[Катеґорія:Стороны свѣта]] h7bh0whzdcsqytyi9gwstnr2qa2ws8x Крен 0 22568 170481 153663 2026-09-28T16:35:34Z Flipdot 23893 170481 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} [[Файл:Aileron roll.gif|right|thumb]] [[Файл:Rotations.png|thumb|right|Оси лодї і обертаня около них.]] [[Файл:J80 SUVLM06 4.jpg|right|thumb|Крен яхты]] {{Otheruses}} '''Крен''' (од {{lang-nl|krengen}}, <nowiki>«</nowiki>[[кілёваня|кренґовати]]<nowiki>»</nowiki>; менше правдоподобно, же выведено од {{lang-fr|carène}} — «підводна часть лодна») — поворот корпусу лодї, лодькы ці летадла около ёго поздовжной оси. Єден з трёх углів (крен, [[танґаж]] і рыскованя) одповідаючі трём [[Ойлеровы углы|Ойлеровым углам]], котры задають орьєнтацію апарату ку нормалныма коордінованыма сістемы. Крен в класічнім розуміню не є вызначеный при танґажі, котрый є рівный 90° або -90°. Кут крену (угол склону) ся позначає буквов γ ([[ґама]]). На роздїл од летадла, угол обертаня ракеты около поздовжной оси ся называє не креном, але ‘‘угол обертаня’’ і ся позначає буквов φ (фі). Выкликає ся роботов елеронів — елементів механізації крыла. == См. тыж == * [[Діференція лодї]] * [[Посаджіня лодї]] * [[Рыскованя]] * [[Стабілность плаваючіх тїл]] * [[Танґаж]] == Референції == {{Переклад|uk|Крен|43658471}} {{reflist}} [[Катеґорія:Аеродінаміка]] 605br86d91nk8u7zfdbhryc5nea8t77 Гуцульске повстаня на Різдво 1919 0 22597 170506 156423 2026-09-28T16:59:39Z Flipdot 23893 170506 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Infobox Military Conflict |image = Hutsul Republic.jpg |caption = Гуцульска републіка |conflict = |partof = |date = [[7. януара]] [[1919]] |place = [[Гуцульщина]] [[Руська Крайна]] |result = Абсолутна перемога Гуцулів * Вытвореня Гуцульской републікы |combatant2 = [[Файл:Flag of Ukraine (1917–1921).svg|20px|border]] [[Гуцулска република|Гуцульска републіка]] |combatant1 = [[Файл:Flag of Hungary (1918-1919; 3-2 aspect ratio).svg|20px|border]] [[Мадярска Людова Република (1918-1919)|Мадярьска людова републіка]] |commander2 = [[Файл:Flag of Ukraine (1917–1921).svg|20px|border]] [[Степан Клочурак]] |commander1 = [[Файл:Flag of Hungary (1918-1919; 3-2 aspect ratio).svg|20px|border]] [[Мигаль Карої]] |strength2 = 109 |strength1 = Спочатку 620<br />Пізнїше 7,000 |casualties2 = Незнаме, правдопободно без страт |casualties1 = 500 ся здало без боя, чісло убитых не є знаме }} '''Гуцульске повстаня на Різдво 1919'''&nbsp;— ослободителный бой [[Гуцулы|Гуцулів]] против мадярьской окупації, котра была проведена вночі 7. януара 1919, почас котрого было здобыто 500 мадярьскых вояків і воєньска техніка, Выслїдком было ослободжіня цїлой Підкарпатьской Гуцулщіны і вытвореня народного штату, тогды [[Мадярска Совѣтска Република|Мадярьску републіку ся обсїли комуністы]]. == Предлога == 8. новембра 1918 ся людовы громады обывателїв [[Ясѣня|Ясіня]] і околічных сел высловили за припоїня підкарпатьской Гуцулщіны з Українов і обрали Гуцульску людову раду (ГЛР; {{lang-uk|Гуцульську Народну Раду}}, ГНР). Складала ся зо 42 депутатів і на єй чело став [[Степан Клочурак]]. == Жерїло == * Magocsi, Paul Robert; Pop, Ivan I. (June 2002). Encyclopedia of Rusyn History and Culture (book). Toronto: University of Toronto Press. pp. 237—238. ISBN 978-0-8020-3566-0. Retrieved 2009-06-23. Hutsul Republic. * (in Ukrainian) ZUNR and national liberation movement in Transcarpathia in 1918—1919., Ukrayinska Pravda (21 November 2018) * Klochurak, Stepan (1978). Do Voli (Strive for freedom: Memories) (book) (in Ukrainian). New York: The Carpathian Alliance. OCLC 17608529. * Magocsi, Paul R. (1975). «The Ruthenian Decision to Unite with Czechoslovakia». Slavic Review. 34 (2): 360—381. doi:10.2307/2495193. [[Катеґорія:Гуцулы]] r1nvg1egrnygi2py3ydqzokr92vi5kh Контіненталный Кітай 0 22640 170507 153664 2026-09-28T16:59:48Z Flipdot 23893 170507 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} [[File:MainlandChina.png|thumb|Релатівне положіня контіненталного Кітаю, [[Гонконґ]]у, [[Макао]] і [[Тайван]]у на основі [[де факто]] контролёваных граніць]] '''Контінентáлный Кітáй''' — політічный і правный термін, повязаный з Кітаём. В законах [[Кітайска Народна Републіка|Кітайской людовой републікы]] і єй шпеціалных адміністратівных областів ся "контіненталный Кітай" (знама ай як '''контінент''', '''отцюзнина'''<ref name="法规PRC4">{{Cite web |title=教育部、国务院台办关于做好在祖国大陆高校学习的台湾学生教育和管理工作的通知 |url=http://www.moe.gov.cn/jyb_xxgk/gk_gbgg/moe_0/moe_9/moe_40/tnull_115.html |accessdate=2019-03-13 |language=zh-cn |dead-url=no |website=[[中华人民共和国教育部]] |location=北京 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204054048/http://www.moe.gov.cn/jyb_xxgk/gk_gbgg/moe_0/moe_9/moe_40/tnull_115.html |archive-date=2020-02-04 }}</ref>) односить до законной теріторії Кітайской людовой републікы за вынятком [[Гонконґ]]у, Макао і [[Тайван]]у <ref name="法规H1"/><ref name="法规M1"/><ref name="法规PRC3甲" /><ref>{{cite web |title= 台湾居民定居证明签发服务指南 |url= https://www.nia.gov.cn/n741445/n741604/n741658/c815913/content.html |website= 国家移民管理局 |access-date= 2021-05-28 |archive-date= 2021-05-30 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210530102151/https://www.nia.gov.cn/n741445/n741604/n741658/c815913/content.html |dead-url= no }}</ref>, де ся хоснує термін "контіненталный Кітай". В законнах Кітайской републікы якы реґулують одношіня меджі Тайванём і контіненталнов теріторіёв, як є закон о одношіню меджі обывателями теріторії Тайвану і контіненталнов теріторіёв, ся під терміном "контіненталный" (або контіненталнов частёв Кітаю<ref name="报道0313A">{{Cite web |title=陸委會發表嚴正聲明，中國大陸政治干預我無法參與今年國際民航組織大會，政府表達強烈不滿與遺憾 |url=https://www.mac.gov.tw/News_Content.aspx?n=B383123AEADAEE52&s=F4125F199BC350B7 |accessdate=2019-03-13 |language=zh-hant |dead-url=no |website=[[中華民國大陸委員會]] |location=台北 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501161336/https://www.mac.gov.tw/News_Content.aspx?n=B383123AEADAEE52&s=F4125F199BC350B7 |archive-date=2019-05-01 }}</ref> або просто контіненталный Кітай) односить до леґалных теріторій Кітайской републікы, за вынятком теріторії Тайвану; залежно од конкретных припадах<ref name="法规ROC11" /><ref>{{cite web |title=2月6日起全中國大陸(含港澳)列二級以上流行地區，居住中國大陸各省市陸人暫緩入境 |url=https://www.cdc.gov.tw/Bulletin/Detail/d8IEMvgt20oaB7rIu8ygaQ?typeid=9 |language=zh-hant |website=[[中華民國衛生福利部]] |publisher=疾病管制署 |accessdate=2020-02-05 |archive-date=2020-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200331163146/https://www.cdc.gov.tw/Bulletin/Detail/d8IEMvgt20oaB7rIu8ygaQ?typeid=9 |dead-url=no }}</ref> ся тоты три міста тыж будуть називати "контінент, Гонконґ, Макао" або "Кітай, Гонконґ, Макао"<ref>[https://covid19.mohw.gov.tw/ch/cp-4822-53552-205.html 國人如有中港澳旅遊史，需居家檢疫14天] - 臺灣嚴重特殊傳染性肺炎(COVID 19)防疫關鍵決策網</ref><ref>[https://news.pts.org.tw/article/704091 國安局：臺灣人入境中港澳 被問話的案例增加] - 公視新聞網</ref>. Як правный термін ся "контіненталный Кітай" часто хоснує в контекстах, котры ся указує як тотожне з Тайванём, окрем того ся термін "контіненталный Кітай" хоснує ай в політічных і економічных термінах, ґеоґрафічных науках, академічных діскусіях і т.д., особливо в політічных і економіяных одношінях Кітайской людовой републікы. == Референції == {{reflist}} == См. тыж == * [[Кітай]] * [[Кітайска Народна Републіка|Кітайска людова републіка]] * [[Тайван|Кітайска републіка]] mfmsks3filtjijcpk9ztlpqjpjg0usy 170508 170507 2026-09-28T17:03:48Z Flipdot 23893 170508 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} [[File:MainlandChina.png|thumb|Релатівне положіня контіненталного Кітаю, [[Гонконґ]]у, [[Макао]] і [[Тайван]]у на основі [[де факто]] контролёваных граніць]] '''Контінентáлный Кітáй'''&nbsp;— політічный і правный термін, повязаный з Кітаём. В законах [[Кітайска Народна Републіка|Кітайской людовой републікы]] і єй шпеціалных адміністратівных областів ся „контіненталный Кітай“ (знама ай як „контінент“, „отцюзнина“)<ref name="法规PRC4">{{Cite web |title=教育部、国务院台办关于做好在祖国大陆高校学习的台湾学生教育和管理工作的通知 |url=http://www.moe.gov.cn/jyb_xxgk/gk_gbgg/moe_0/moe_9/moe_40/tnull_115.html |accessdate=2019-03-13 |language=zh-cn |dead-url=no |website=[[中华人民共和国教育部]] |location=北京 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204054048/http://www.moe.gov.cn/jyb_xxgk/gk_gbgg/moe_0/moe_9/moe_40/tnull_115.html |archive-date=2020-02-04 }}</ref> односить до законной теріторії Кітайской людовой републікы за вынятком [[Гонконґ]]у, Макао і [[Тайван]]у <ref name="法规H1"/><ref name="法规M1"/><ref name="法规PRC3甲" /><ref>{{cite web |title= 台湾居民定居证明签发服务指南 |url= https://www.nia.gov.cn/n741445/n741604/n741658/c815913/content.html |website= 国家移民管理局 |access-date= 2021-05-28 |archive-date= 2021-05-30 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210530102151/https://www.nia.gov.cn/n741445/n741604/n741658/c815913/content.html |dead-url= no }}</ref>, де ся хоснує термін „контіненталный Кітай“. В законнах Кітайской републікы якы реґулують одношіня меджі Тайванём і контіненталнов теріторіёв, як є закон о одношіню меджі обывателями теріторії Тайвану і контіненталнов теріторіёв, ся під терміном „контіненталный“ (або контіненталнов частёв Кітаю<ref name="报道0313A">{{Cite web |title=陸委會發表嚴正聲明，中國大陸政治干預我無法參與今年國際民航組織大會，政府表達強烈不滿與遺憾 |url=https://www.mac.gov.tw/News_Content.aspx?n=B383123AEADAEE52&s=F4125F199BC350B7 |accessdate=2019-03-13 |language=zh-hant |dead-url=no |website=[[中華民國大陸委員會]] |location=台北 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501161336/https://www.mac.gov.tw/News_Content.aspx?n=B383123AEADAEE52&s=F4125F199BC350B7 |archive-date=2019-05-01 }}</ref> або просто контіненталный Кітай) односить до леґалных теріторій Кітайской републікы, за вынятком теріторії Тайвану; залежно од конкретных припадах<ref name="法规ROC11" /><ref>{{cite web |title=2月6日起全中國大陸(含港澳)列二級以上流行地區，居住中國大陸各省市陸人暫緩入境 |url=https://www.cdc.gov.tw/Bulletin/Detail/d8IEMvgt20oaB7rIu8ygaQ?typeid=9 |language=zh-hant |website=[[中華民國衛生福利部]] |publisher=疾病管制署 |accessdate=2020-02-05 |archive-date=2020-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200331163146/https://www.cdc.gov.tw/Bulletin/Detail/d8IEMvgt20oaB7rIu8ygaQ?typeid=9 |dead-url=no }}</ref> ся тоты три міста тыж будуть називати „контінент, Гонконґ, Макао“ або „Кітай, Гонконґ, Макао“<ref>[https://covid19.mohw.gov.tw/ch/cp-4822-53552-205.html 國人如有中港澳旅遊史，需居家檢疫14天] - 臺灣嚴重特殊傳染性肺炎(COVID 19)防疫關鍵決策網</ref><ref>[https://news.pts.org.tw/article/704091 國安局：臺灣人入境中港澳 被問話的案例增加] - 公視新聞網</ref>. Як правный термін ся „контіненталный Кітай“ часто хоснує в контекстах, котры ся указує як тотожне з Тайванём, окрем того ся термін „контіненталный Кітай“ хоснує ай в політічных і економічных термінах, ґеоґрафічных науках, академічных діскусіях і т.д., особливо в політічных і економіяных одношінях Кітайской людовой републікы. == Референції == {{reflist}} == См. тыж == * [[Кітай]] * [[Кітайска Народна Републіка|Кітайска людова републіка]] * [[Тайван|Кітайска републіка]] fty63wjiuqbx8h9hnufnxb43uo8frtn Карагандыньска область 0 22723 170509 155869 2026-09-28T17:03:56Z Flipdot 23893 170509 wikitext text/x-wiki '''Караганды́ньска о́бласть''' ([[Казахськый язык|каз]]. Қарағанды облысы) ([[Російскый язык|рус]]. Карагандинская область) ([[Узбецькый язык|узб]]. Qaragʻandi viloyati) ([[Татарьскый язык|тат]]. Караганды өлкәсе) ([[Кырґызськый язык|кыр]]. Караганды облусу) ([[Україньскый язык|укр]]. Карагандинська область) — [[область]] у [[Центр|центрови]] [[Казахстан|Казахстана]]. Адміністративный центр — [[Караганда]]. {{Універзалный інфобокс}} == Історія == [[Область]] сотворена [[10. марец|10 марца]] [[1932]] року. Застройка области из сотворіням промышленной инфраструктуры зачала ся у рокы [[Йосиф Сталин|сталіньской]] индустріалізації силами заключеных и спецпоселенцю̄в, миже якых было дуже много [[Русы|русӯв]] и [[Українцї|украйинцю̄в]]&nbsp;— до днись ся сохранила велика [[Русы|руська]] и [[Українцї|украйиньска]] [[Громада|община]]. Далшыми волнами переселеня словян были кампанія «освоєня цілины и перелоговых земиль», проґрамы переселеня тай цілёвого направліня выпускникӯв вышӯв [[8. юн|8 юна]] [[2022]] року из [[Запад|западной]] части [[Область|области]] была сотворена нова [[Улытауська область]]. == Адміністративноє діленя == У состав области уходять 7 районӯв и 6 вароськых адміністрацій, прируняных до районӯв: {| class="standard" align="center" |+ !№ !Район !Площадь,<br /><br />км² !Обывательство,<br /><br />особ ([[1989]]) !Обывательство,<br /><br />особ ([[1999]]) !Обывательство,<br /><br />особ ([[2009]]) !Обывательство,<br /><br />особ ([[2021]]) !Центр !АО !НП |- |1 |Абайськый район | align="right" |6725,29 | align="right" |91425 | align="right" |69149 | align="right" |57207 | align="right" |59241 |Абай | align="right" |15 | align="right" |37 |- |2 |Актогайськый район | align="right" |51996,75 | align="right" |32809 | align="right" |24051 | align="right" |19233 | align="right" |16198 |Актогай | align="right" |17 | align="right" |36 |- |3 |Бухар-Жырауськых район | align="right" |14365,68 | align="right" |77700 | align="right" |65774 | align="right" |60010 | align="right" |54003 |Ботакара | align="right" |29 | align="right" |67 |- |4 |Каркараліньскый район | align="right" |35472,36 | align="right" |69082 | align="right" |52762 | align="right" |42722 | align="right" |31495 |Каркараліньск | align="right" |25 | align="right" |72 |- |5 |Нуриньскый район | align="right" |46326,30 | align="right" |47706 | align="right" |39236 | align="right" |26177 | align="right" |22655 |Нура | align="right" |25 | align="right" |36 |- |6 |Осакаровськый район | align="right" |11261,47 | align="right" |55763 | align="right" |44317 | align="right" |35221 | align="right" |30467 |Осакаровка | align="right" |23 | align="right" |55 |- |7 |Шетськый район | align="right" |65694,05 | align="right" |73234 | align="right" |54341 | align="right" |45715 | align="right" |38549 |Аксу-Аюлы | align="right" |25 | align="right" |73 |- |8 |Балхашська в.а. | align="right" |5915,91 | align="right" |100533 | align="right" |74517 | align="right" |75453 | align="right" |78084 |Балхаш | align="right" |2 | align="right" |3 |- |9 |Караґандыньска в.а. | align="right" |497,80 | align="right" |613971 | align="right" |437177 | align="right" |460039 | align="right" |509027 |[[Караганда]] | align="right" | - | align="right" |2 |- |10 |Приозерьска в.а. | align="right" |54,52 | align="right" | - | align="right" |11033 | align="right" |13479 | align="right" |10909 |Приозерьск | align="right" | - | align="right" |1 |- |11 |Сараньска в.а. | align="right" |161,04 | align="right" |77896 | align="right" |52217 | align="right" |50310 | align="right" |42646 |Сарань | align="right" |1 | align="right" |2 |- |12 |Теміртауська в.а. | align="right" |311,47 | align="right" |226983 | align="right" |181344 | align="right" |176496 | align="right" |176870 |Теміртау | align="right" |1 | align="right" |2 |- |13 |Шахтиньска в.а. | align="right" |236,19 | align="right" |96654 | align="right" |66593 | align="right" |56001 | align="right" |58164 |Шахтиньск | align="right" |3 | align="right" |4 |+ |} == Майвеликі [[Населеный пункт|населены пункты]] == [[Населеный пункт|Населены пункты]] из числом [[Обывательство|обывательства]] поверх 10000 особ: {| class="standard" align="center" |+ !№ !Населеный пункт !Обывательство,<br /><br />особ ([[1989]]) !Обывательство,<br /><br />особ ([[1999]]) !Обывательство,<br /><br />особ ([[2009]]) !Обывательство,<br /><br />особ ([[2021]]) |- |1 |'''[[Караганда]]''' | align="right" |613797 | align="right" |436864 | align="right" |459778 | align="right" |508824 |- |2 |'''Теміртау''' | align="right" |212382 | align="right" |170481 | align="right" |169590 | align="right" |171019 |- |3 |'''Балхаш''' | align="right" |86609 | align="right" |65431 | align="right" |68833 | align="right" |75548 |- |4 |'''Шахтиньск''' | align="right" |64862 | align="right" |58652 | align="right" |35997 | align="right" |38923 |- |5 |'''Сарань''' | align="right" |63624 | align="right" |42957 | align="right" |42058 | align="right" |33699 |- |6 |'''Абай''' | align="right" |46533 | align="right" |33066 | align="right" |25550 | align="right" |28602 |- |7 |'''Приозерьск''' | align="right" | - | align="right" |11033 | align="right" |13479 | align="right" |10909 |+ |} == Обывательство == [[Обывательство]] Караґандыньской области&nbsp;— поліетнічноє. На [[1. януар|1 януара]] [[2010]] року значителну часть обывательства области становлять казахы&nbsp;— 44,7&nbsp;%, [[русы]]&nbsp;— 39,2&nbsp;%, [[Українцї|украйинці]]&nbsp;— 4,6&nbsp;%, [[німці]]&nbsp;— 2,9&nbsp;%, [[татары]]&nbsp;— 2,5&nbsp;%. Инні націоналності становлять мало бӯлше 5,5&nbsp;%. == Удкликованя == {{Reflist}} * [http://www.karaganda-region.kz/ Офіційний сайт акимату Карагандинської області] [Архівовано 15 вересня 2008 у Wayback Machine.]  , {{Ref-ru}}, {{Ref-en}} * [http://www.karcci.kz/ Торгово-промислова палата Карагандинської області] [Архівовано 24 вересня 2008 у Wayback Machine.] {{Ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20121203160939/http://www.kz.all.biz/regions/?fuseaction=adm_oda.main&rgn_id=8 Казахстан. Карагандинская область] [Архівовано 3 грудня 2012 у Wayback Machine.] {{Ref-ru}} * [http://ua.sinoptik.ua/казахстан/карагандинська-область Погода у Карагандинській області. Казахстан] [Архівовано 18 грудня 2012 у Wayback Machine.] [[Катеґорія:Области Казахстана]] [[Катеґорія:Области]] [[Катеґорія:Административны части Казахстана]] [[Катеґорія:Основаны 1932]] [[Катеґорія:Караґандыньска область]] [[Катеґорія:Штаты і теріторії, котры заникли 1932]] [[Катеґорія:Казахстан]] 1awcfmhbsblzppns7ikn2lsavj9ztul 170510 170509 2026-09-28T17:04:12Z Flipdot 23893 170510 wikitext text/x-wiki {{Непотверджено}} '''Караганды́ньска о́бласть''' ([[Казахськый язык|каз]]. Қарағанды облысы) ([[Російскый язык|рус]]. Карагандинская область) ([[Узбецькый язык|узб]]. Qaragʻandi viloyati) ([[Татарьскый язык|тат]]. Караганды өлкәсе) ([[Кырґызськый язык|кыр]]. Караганды облусу) ([[Україньскый язык|укр]]. Карагандинська область) — [[область]] у [[Центр|центрови]] [[Казахстан|Казахстана]]. Адміністративный центр — [[Караганда]]. {{Універзалный інфобокс}} == Історія == [[Область]] сотворена [[10. марец|10 марца]] [[1932]] року. Застройка области из сотворіням промышленной инфраструктуры зачала ся у рокы [[Йосиф Сталин|сталіньской]] индустріалізації силами заключеных и спецпоселенцю̄в, миже якых было дуже много [[Русы|русӯв]] и [[Українцї|украйинцю̄в]]&nbsp;— до днись ся сохранила велика [[Русы|руська]] и [[Українцї|украйиньска]] [[Громада|община]]. Далшыми волнами переселеня словян были кампанія «освоєня цілины и перелоговых земиль», проґрамы переселеня тай цілёвого направліня выпускникӯв вышӯв [[8. юн|8 юна]] [[2022]] року из [[Запад|западной]] части [[Область|области]] была сотворена нова [[Улытауська область]]. == Адміністративноє діленя == У состав области уходять 7 районӯв и 6 вароськых адміністрацій, прируняных до районӯв: {| class="standard" align="center" |+ !№ !Район !Площадь,<br /><br />км² !Обывательство,<br /><br />особ ([[1989]]) !Обывательство,<br /><br />особ ([[1999]]) !Обывательство,<br /><br />особ ([[2009]]) !Обывательство,<br /><br />особ ([[2021]]) !Центр !АО !НП |- |1 |Абайськый район | align="right" |6725,29 | align="right" |91425 | align="right" |69149 | align="right" |57207 | align="right" |59241 |Абай | align="right" |15 | align="right" |37 |- |2 |Актогайськый район | align="right" |51996,75 | align="right" |32809 | align="right" |24051 | align="right" |19233 | align="right" |16198 |Актогай | align="right" |17 | align="right" |36 |- |3 |Бухар-Жырауськых район | align="right" |14365,68 | align="right" |77700 | align="right" |65774 | align="right" |60010 | align="right" |54003 |Ботакара | align="right" |29 | align="right" |67 |- |4 |Каркараліньскый район | align="right" |35472,36 | align="right" |69082 | align="right" |52762 | align="right" |42722 | align="right" |31495 |Каркараліньск | align="right" |25 | align="right" |72 |- |5 |Нуриньскый район | align="right" |46326,30 | align="right" |47706 | align="right" |39236 | align="right" |26177 | align="right" |22655 |Нура | align="right" |25 | align="right" |36 |- |6 |Осакаровськый район | align="right" |11261,47 | align="right" |55763 | align="right" |44317 | align="right" |35221 | align="right" |30467 |Осакаровка | align="right" |23 | align="right" |55 |- |7 |Шетськый район | align="right" |65694,05 | align="right" |73234 | align="right" |54341 | align="right" |45715 | align="right" |38549 |Аксу-Аюлы | align="right" |25 | align="right" |73 |- |8 |Балхашська в.а. | align="right" |5915,91 | align="right" |100533 | align="right" |74517 | align="right" |75453 | align="right" |78084 |Балхаш | align="right" |2 | align="right" |3 |- |9 |Караґандыньска в.а. | align="right" |497,80 | align="right" |613971 | align="right" |437177 | align="right" |460039 | align="right" |509027 |[[Караганда]] | align="right" | - | align="right" |2 |- |10 |Приозерьска в.а. | align="right" |54,52 | align="right" | - | align="right" |11033 | align="right" |13479 | align="right" |10909 |Приозерьск | align="right" | - | align="right" |1 |- |11 |Сараньска в.а. | align="right" |161,04 | align="right" |77896 | align="right" |52217 | align="right" |50310 | align="right" |42646 |Сарань | align="right" |1 | align="right" |2 |- |12 |Теміртауська в.а. | align="right" |311,47 | align="right" |226983 | align="right" |181344 | align="right" |176496 | align="right" |176870 |Теміртау | align="right" |1 | align="right" |2 |- |13 |Шахтиньска в.а. | align="right" |236,19 | align="right" |96654 | align="right" |66593 | align="right" |56001 | align="right" |58164 |Шахтиньск | align="right" |3 | align="right" |4 |+ |} == Майвеликі [[Населеный пункт|населены пункты]] == [[Населеный пункт|Населены пункты]] из числом [[Обывательство|обывательства]] поверх 10000 особ: {| class="standard" align="center" |+ !№ !Населеный пункт !Обывательство,<br /><br />особ ([[1989]]) !Обывательство,<br /><br />особ ([[1999]]) !Обывательство,<br /><br />особ ([[2009]]) !Обывательство,<br /><br />особ ([[2021]]) |- |1 |'''[[Караганда]]''' | align="right" |613797 | align="right" |436864 | align="right" |459778 | align="right" |508824 |- |2 |'''Теміртау''' | align="right" |212382 | align="right" |170481 | align="right" |169590 | align="right" |171019 |- |3 |'''Балхаш''' | align="right" |86609 | align="right" |65431 | align="right" |68833 | align="right" |75548 |- |4 |'''Шахтиньск''' | align="right" |64862 | align="right" |58652 | align="right" |35997 | align="right" |38923 |- |5 |'''Сарань''' | align="right" |63624 | align="right" |42957 | align="right" |42058 | align="right" |33699 |- |6 |'''Абай''' | align="right" |46533 | align="right" |33066 | align="right" |25550 | align="right" |28602 |- |7 |'''Приозерьск''' | align="right" | - | align="right" |11033 | align="right" |13479 | align="right" |10909 |+ |} == Обывательство == [[Обывательство]] Караґандыньской области&nbsp;— поліетнічноє. На [[1. януар|1 януара]] [[2010]] року значителну часть обывательства области становлять казахы&nbsp;— 44,7&nbsp;%, [[русы]]&nbsp;— 39,2&nbsp;%, [[Українцї|украйинці]]&nbsp;— 4,6&nbsp;%, [[німці]]&nbsp;— 2,9&nbsp;%, [[татары]]&nbsp;— 2,5&nbsp;%. Инні націоналності становлять мало бӯлше 5,5&nbsp;%. == Удкликованя == {{Reflist}} * [http://www.karaganda-region.kz/ Офіційний сайт акимату Карагандинської області] [Архівовано 15 вересня 2008 у Wayback Machine.]  , {{Ref-ru}}, {{Ref-en}} * [http://www.karcci.kz/ Торгово-промислова палата Карагандинської області] [Архівовано 24 вересня 2008 у Wayback Machine.] {{Ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20121203160939/http://www.kz.all.biz/regions/?fuseaction=adm_oda.main&rgn_id=8 Казахстан. Карагандинская область] [Архівовано 3 грудня 2012 у Wayback Machine.] {{Ref-ru}} * [http://ua.sinoptik.ua/казахстан/карагандинська-область Погода у Карагандинській області. Казахстан] [Архівовано 18 грудня 2012 у Wayback Machine.] [[Катеґорія:Области Казахстана]] [[Катеґорія:Области]] [[Катеґорія:Административны части Казахстана]] [[Катеґорія:Основаны 1932]] [[Катеґорія:Караґандыньска область]] [[Катеґорія:Штаты і теріторії, котры заникли 1932]] [[Катеґорія:Казахстан]] jm894ppipadmzqe2bj83x9ylpabn2mt Арґумент з недовірлости 0 22734 170511 154088 2026-09-28T17:04:25Z Flipdot 23893 170511 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} '''Арґумéнт з недовíрлости''', знамый тыж як '''арґумéнт з осóбной недовíрлости''', '''апелація на здоровый розум''', або '''божов хыбов'''<ref>{{cite web|last=Керрол|first=Роберт Т.|authorlink=Роберт Тодд Керрол|work={{iw|The Skeptic's Dictionary||en|The Skeptic's Dictionary}}|url=http://skepdic.com/dvinefal.html|title=divine fallacy (argument from incredulity)|accessdate=5. апріля 2013|archive-date=10. апріля 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130410153028/http://www.skepdic.com/dvinefal.html}}</ref> — хыба в неформалній лоґіцї. Твердить, же тверджіня мусить быти неправдиве, бо сперечать особным чеканям або пересвідчіням або є тяжко представити. Арґументы з недовірлости можуть мати подобу: # Не можу сі представити, якбы F могло быти правдивым; значіть F має быти неправдивым. # Не можу сі представити, якбы F могло быти неправдивым; значіть F має быти правдивым<ref>{{Cite web |url=https://yourlogicalfallacyis.com/personal-incredulity |title=Personal incredulity — yourlogicalfallacyis.com |accessdate=18. децембра 2021 |archive-date=18. децембра 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211218150612/https://yourlogicalfallacyis.com/personal-incredulity }}</ref>. Арґументы з недовірлости можуть взникати через з неприміримой емоційной анґажованости, зо споїня фантазії і реальності, з недостаточного розуміння або з інштінктівной «внутрїшнёй» реакції, особливо кедь мало часу<ref>{{cite web|url=http://www.toolkitforthinking.com/critical-thinking/anatomy-of-an-argument/denial-arguments/argument-from-personal-incredulity|title=Toolkit for Thinking|accessdate=18 грудня 2021|archive-date=5 липня 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150705102956/http://www.toolkitforthinking.com/critical-thinking/anatomy-of-an-argument/denial-arguments/argument-from-personal-incredulity}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150705102956/http://www.toolkitforthinking.com/critical-thinking/anatomy-of-an-argument/denial-arguments/argument-from-personal-incredulity |date=2015-07-05 }}</ref>. Часто тыж їх хоснують, жебы стверджовати, же штось мусить мати надприродне походжіня<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=vJ4oVpKY_nwC&pg=PA63|title=An Introduction to Critical Thinking|last=Sen|first=Madhucchanda|date=2011|publisher=[[Pearson Education India]]|isbn=9788131734568|accessdate=2016-11-26|archive-date=18. децембра 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218150611/https://books.google.com/books?id=vJ4oVpKY_nwC&pg=PA63 }}</ref>. Тота форма арґументації є хыбна, кедьже неспособность представити сі, як може быти тверджіня правдивым або неправдивым, не дає жадну інформацію о тім, ці є оно правдиве або неправдиве в реальності<ref>{{Cite web|url=https://effectiviology.com/argument-from-incredulity/|title=The Argument from Incredulity: How People Explain What They Don’t Understand – Effectiviology|language=en-US|access-date=2019-08-10|archive-date=18. децембра 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218150612/https://effectiviology.com/argument-from-incredulity/}}</ref>. == Референції == {{reflist}} [[Катеґорія:Лоґічны хыбы]] 0l8r0r7omj0by27la7gfva4ya1wi4ra Літл Рок 0 22750 170512 154237 2026-09-28T17:05:16Z Flipdot 23893 170512 wikitext text/x-wiki {{Непотверджено}} '''Лі́тл Ро́к''' авадь '''Ли́тл Ро́к''' ([[Анґліцькый язык|анґ]]. Little Rock) ([[Французькый язык|франц]]. Little Rock) ([[Шпанєльскый язык|исп]]. Little Rock) — [[Місто|варош]] у [[Округ (ЗША)|округови]] [[Пуласкі (Арканзас)|Пуласкі]], [[Штаты США|штат]] [[Арканзас]], [[Споєны Штаты Америцькы|ЗША]]. Адміністративный центр [[Штаты США|штата]] [[Арканзас]]. {{Місто}} == Ґеоґрафія == Літл-Рок находить ся за координатами {{Coord|34|43|32|N|92|21|31|W|type:city_region:US-DE}} (34.725432, -92.358556). За даными Бюро списованя обывательства ЗША у 2010 році варош мав площадь 313,37&nbsp;км², из якых 308,73&nbsp;км²&nbsp;— [[суходол]] та 4,64&nbsp;км²&nbsp;— [[Водоєм|водоёма]]. == Обывательство == Згідно з переписом 2010 року, у місті мешкали 193 524 особи в 82 018 домогосподарствах у складі 47 799 родин. Густота населення становила 618&nbsp;особ/км². Было 91288 [[Хыжа|хыжӯв]] (291/км²). [[Людскы расы|Расовий склад]] населення: {| style="margin-top:-.7em; margin-bottom: -0.4em;" | * 48,9&nbsp;%&nbsp;— білых [[Америчане|американцю̄в]] * 42,3&nbsp;%&nbsp;— чорных авадь [[Афроамериканци|афроамериканцю̄в]] * 2,7&nbsp;%&nbsp;— [[Азіаты|азіатӯв]] * 0,4&nbsp;%&nbsp;— [[Индиане|корінных американцю̄в]] * 0,1&nbsp;%&nbsp;— вихолцю̄в из [[Тихый океан|тихоокеаньскых островӯв]] * 3,9&nbsp;%&nbsp;— особ другых [[Людскы расы|расс]] |} == Історія == [[Місто|Варош]] первый раз ся споминать у [[1821]] році. == Школованя == У [[Місто|варошови]]&nbsp;— філія [[Арканзаськый універзитет|Арканзаського універзитета]], коледжі (Арканзаськый баптистьскый и коледж Філандера Сміта). == Туристичны міста == Из изнамых памняток мусай удзначити Капітолій, што построєный у [[1916]] році и є уменшеныв копіёв вашинґтоньского (усёго у варошови три стройкы законодавчых зборӯв [[Штаты США|штата]]&nbsp;— изъятковый про [[Споєны Штаты Америцькы|ЗША]] припадок); Арканзаськый центр исскуств; музей наукы и природної історії; дом-музей Дуґласа Макартура. Є театр, симфонічный оркестр. Из [[2004]] року у [[Місто|варошови]] робить президентьска бібліотека Біла Клінтона.{{Панорама|LittleRock panorama.JPG|650px|Панорама центра вароша}} == Знамі Родаци == У Літл Рокови родили ся ґенерал [[Дуґлас Макартур]] и [[Соліст|солістка]] [[Evanescence Емі Лі]]. * [[Ґілберт Андерсон]] ([[1880]]-[[1971]]) — [[Споєны Штаты Америцькы|американьскый]] актер, сценарист, кінорежисер и кінопродюсер, перва звізда вестернӯв. * [[Бетті Франциско]] ([[1900]]-[[1950]]) — [[Споєны Штаты Америцькы|американьска]] [[кіноактриса]]. Туй умерли: * основатель сети магазинӯв роздробної торговлі [[Сем Волтон]]. * [[Дженні Делоні]]&nbsp;— [[Споєны Штаты Америцькы|американьска]] [[Малярство|художниця]], [[Педагог|педаґоґ]] и общественна діятелька. == Иппен позерайте == * [[Долина Шеналь]] == Удкликованя == {{Reflist|group="Прим."|refs=<ref name=fulltime2015USD>Річний дохід на особу, яка працювала на повну ставку. Оцінка в доларах 2015 року.</ref>}}{{Reflist|refs=<ref name=cen2010>{{cite web|url=https://factfinder.census.gov/faces/nav/jsf/pages/index.xhtml|publisher=[[Бюро перепису населення США]]|accessdate=16-06-2019|title=American FactFinder|archive-date=2015-01-08|archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20150108070337/http://factfinder.census.gov/faces/nav/jsf/pages/index.xhtml}}{{ref-en}}</ref> <ref name=gazetteer2010>{{cite web|url={{US-census-gazetteer2010-url}}|publisher=[[Бюро перепису населення США]]|accessdate=16-06-2019|title=Gazetteer}}{{ref-en}}</ref>}} * Офіційний сайт * Географічні дані про Літл-Рок // OpenStreetMap * [http://www.encyclopediaofarkansas.net/encyclopedia/entry-detail.aspx?entryID=970 Little Rock, Arkansas] [Архівовано 29 вересня 2017 у Wayback Machine.] at ''[[Encyclopedia of Arkansas History & Culture]]'' [[Катеґорія:Міста]] [[Катеґорія:Міста США]] [[Катеґорія:Міста подля країны]] [[Катеґорія:Міста подля алфавіту]] [[Катеґорія:Літл Рок]] [[Катеґорія:Основаны 1821]] [[Катеґорія:Вароші Арканзаса]] [[Катеґорія:Арканзас]] [[Катеґорія:Населены пункты округа Пуласкі (Арканзас)]] [[Катеґорія:Населены пункты]] [[Катеґорія:Населены пункты США]] [[Катеґорія:Населены пункты подля країны]] [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] [[Катеґорія:Споєны Штаты Америцькы]] 1kufdmqxdxo1srdjdbotkr3csh2y7cu Іґор Костенко 0 22751 170552 167846 2026-09-28T17:25:41Z Flipdot 23893 170552 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Особа}} '''Íґор Íґоревіч Косте́нко'''<ref name="president">Указ Президента України № 660/2014 [http://president.gov.ua/documents/17995.html Про відзначення державними нагородами України] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150129074819/http://www.president.gov.ua/documents/17995.html |date=2015-01-29}}</ref> ({{lang-uk|І́гор І́горович Косте́нко}}; {{ДН|31.|12|1991}}, Зубрець, [[Україна]] — {{ДС|20.|02|2014}}, [[Кієв]], [[Україна]]) — україньскій [[новинарь]], штудент [[Ґеоґрафія|ґеоґраф]], актівіста [[Евромайдан]]а, едітор [[Україньска Вікіпедія|україньской Вікіпедії]]. Умер почас подїй [[Евромайдан]]а на Інстітутьскій уліцї. Герой Україны (2014, посмертно). == Біоґрафія == [[Файл:Ihor Kostenko 3.jpg|thumb|Іґор Костенко у Сарнах]] Народив ся в селї Зубрець, Бучачского раёну [[Тернопільска область|Тернопільской области]]. Ёго родина працовала в [[Санкт-Петербурґ|Санкт-Петербурзї]], тім ся выховав з бабов і дїдов.<ref>[http://www.lvivpost.net/lvivnews/n/24240 Львів у жалобі: слава Героям і вічная їм пам’ять!] {{Wayback|url=http://www.lvivpost.net/lvivnews/n/24240 |date=20140228052026 }} // ''Львівська пошта'', 22.02.2014</ref> Штудовав в Зубрецькій середнїй школї І–ІІІ ступня, інтересовав ся [[Історія|історіёв]] і [[Ґеоґрафія|ґеоґрафіёв]].<ref>''Оксана Чорній''. Герої Небесної Сотні із Зубреця // Нова доба. — 2014. — № 9 (28 лют.). — С. 5.</ref> Штудовав в пятім курзї добору ґеоґрафії на Львівскій народной універзітї [[Іван Франко|Івана Франка]], шпеціалізація «Манажмент орґанізації».<ref>[https://web.archive.org/web/20140225214153/http://20minut.ua/Novyny-Ternopolya/euromaidan/vbili-zhurnalista-z-ternopilshini-igorya-kostenka-10316563.html-10316563.html Тисячі львівських студентів вшанували колегу, який загинув на Євромайдані (фото)] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140225214153/http://20minut.ua/Novyny-Ternopolya/euromaidan/vbili-zhurnalista-z-ternopilshini-igorya-kostenka-10316563.html-10316563.html |date=2014-02-25}} // ''20 хвилин'', 20.02.2014</ref> Працовав як новинарь в інтернетовій публікації «Спортаналітика».<ref>{{Cite web |url=http://sportanalytic.com/novyny/150341igor-kostenko_-zhurnalist-sportanalitika-geroichno-zaginuv_-vichna-pamyat.html |title=Ігор Костенко. Журналіст «Спортаналітика» героїчно загинув. Вічна пам’ять |access-date=2014-11-22 |archive-date=2014-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129083421/http://sportanalytic.com/novyny/150341igor-kostenko_-zhurnalist-sportanalitika-geroichno-zaginuv_-vichna-pamyat.html |deadlink=no }}</ref> Ініціонав вытвореня російскоязычной інтернетовой публікації allsport24.com, вебова сторінка была наконець запущена аж по ёго смерти.<ref>{{Cite web |url=http://allsport24.com/kostenko/ |title=Мрія здійснилася! — allsport24.com |access-date=2014-11-22 |archive-date=2014-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827115852/http://allsport24.com/kostenko/ |deadlink=no }}</ref> Полюбляв шпорт, передовшыткым фотбал, быв фанушиком львівскых «Карпат». Колеґы сі го памятають як доброго приятеля, актівного веселого, раціоналного чоловіка.<ref>{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130515082255/http://www.lnu.edu.ua/faculty/geography/ |date=15. мая 2013 }}// ''Географічний факультет ЛНУ'' <small>([http://www.lnu.edu.ua/faculty/geography/ оригінал])</small></ref> Снив о родинї, хотїв сі вытворити властну електроштанцію.<ref>[http://vesti.ua/strana/38691-vse-pogibshie-na-majdane-stali-zhertvami-snajperov Игорь был одним из лучших студентов факультета, писал статьи об экономике и истории авиации, в том числе и для «Википедии»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201110183111/https://vesti.ua/strana/38691-vse-pogibshie-na-majdane-stali-zhertvami-snajperov |date=10. новембра 2020 }} // Вести.&nbsp;— 2014.&nbsp;— 21. фебруара. {{ref-ru}}</ref> Іґор Костенко быв актівным едітором [[Україньска Вікіпедія|україньской Вікіпедії]] (хоснователь під меном [[:uk:Користувач:Ig2000|Ig2000]]).<ref>[http://www.wz.lviv.ua/ukraine/125908 На географічному факультеті був одним з найкращих] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180103021844/http://wz.lviv.ua/ukraine/125908 |date=3. януара 2018 }} // Високий замок.&nbsp;— 2014.&nbsp;— 22. фебруара.</ref><ref>[http://tsn.ua/video/video-novini/zagibliy-vzimku-na-maydani-igor-kostenko-stav-vikipedistom-roku.html Загиблий взимку на Майдані Ігор Костенко став вікіпедистом року] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140812070826/http://tsn.ua/video/video-novini/zagibliy-vzimku-na-maydani-igor-kostenko-stav-vikipedistom-roku.html |date=12. авґуста 2014 }} // ТСН.&nbsp;— 2014.&nbsp;— 11. авґуста.</ref> За два і піврока участи вытворив веце 280 статей і зробив веце 1600 едітовань, єдна зо статей нескоро дістала статус «доброй». Актівно ся тыж брав актівну роль в пропаґації Вікіпедії на соціалных мережах, котрыма ся намагав залучіти новых хоснователїв.<ref>[https://blog.wikimedia.org/uk/2014/02/24/на-майдані-загинув-вікіпедист-ігор-к/ На Майдані загинув вікіпедист Ігор Костенко] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191220073801/https://blog.wikimedia.org/uk/2014/02/24/на-майдані-загинув-вікіпедист-ігор-к/ |date=20. децембра 2019 }} // Блог Вікімедіа.&nbsp;— 2014.&nbsp;— 24. фебруара.</ref> == Евромайдан == Од першых днїв брав актівно роль на подїях [[Евромайдан]]а і неєдноразово быв в [[Кієв]]і. Конкретно быв на Майданї вночі 30. новембра 2013, кедь Беркут розогнав штудентів. Напослїды быв на кієвскім Евромайданї во вечерї 18. фебруара 2014 і вєдно з далшыма обывателями [[Львів|Львова]] помагав будовати барікады. Рано 20. фебруара Іґор быв убитый почас протистояню в центрї Кієва. Ёго тїло ся нашло недалеко Октобрового палаца (МЦКМ ФПУ) на уліцї Інстітутьскій. Іґора попали дві кулї: єдна до головы і друга до грудей.<ref>[http://gazeta.ua/articles/regions/_dvoye-lvivyan-student-ta-vikladach-zaginuli-sogodni-v-kiyevi/543195 Двоє львів'ян&nbsp;— студент та викладач&nbsp;— загинули сьогодні в Києві] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140226150529/http://gazeta.ua/articles/regions/_dvoye-lvivyan-student-ta-vikladach-zaginuli-sogodni-v-kiyevi/543195 |date=26. фебруара 2014 }} // Gazeta.ua.&nbsp;— 2014.&nbsp;— 20. фебруара.</ref> Окрем того мала жертва важкый перелом ніг.<ref name="imi">[https://web.archive.org/web/20141218190940/http://imi.org.ua/news/43170-sered-vbitih-sogodni-upiznali-lvivskogo-jurnalista-igorya-kostenka.html Серед вбитих сьогодні упізнали львівського журналіста Ігоря Костенка (оновлено)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218190940/http://imi.org.ua/news/43170-sered-vbitih-sogodni-upiznali-lvivskogo-jurnalista-igorya-kostenka.html |date=18. децембра 2014 }} // Інститут масової інформації.&nbsp;— 2014.&nbsp;— 20. фебруара.</ref> == Вікіпедіст року == 10. авґуста 2014 в [[Лондон]]ї почас закрытой церемонії каждорочной конференції «[[Вікіманія]]» сполузакладателя Вікіпедії Джіммі Вейлз выголосив Іґора Костенко [[Вікіпедісты|вікіпедістом]] року.<ref>[https://web.archive.org/web/20140816052537/http://osvita.mediasapiens.ua/material/33573 Загиблого на Майдані Ігоря Костенка назвали вікіпедистом року] {{Wayback|url=http://osvita.mediasapiens.ua/material/33573 |date=20140816052537 }} // ''[[Телекритика|MediaSapiens]]'', 11.08.2014.{{ref-uk}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20141129075656/http://www.afp.com/en/news/britons-trust-wikipedia-more-news Britons trust Wikipedia 'more than the news'] {{Wayback|url=http://www.afp.com/en/news/britons-trust-wikipedia-more-news |date=20141129075656 }} // ''AFP'', 10.08.2014{{ref-en}}</ref> == Референції == {{reflist|2}} == Одказы == * [https://web.archive.org/web/20180208004304/http://www.ukrgeroes.com.ua/KostenkoII.html Герой України&nbsp;— Костенко Ігор Ігорович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180208004304/http://www.ukrgeroes.com.ua/KostenkoII.html |date=8. фебруара 2018 }}. * [http://zhnyborody.te.ua/index.php?option=com_content&view=category&id=301&Itemid=547 Вірші-присвяти Ігореві Костенку] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140903172801/http://zhnyborody.te.ua/index.php?option=com_content&view=category&id=301&Itemid=547 |date=3. септембра 2014}}. * [http://www.stihi.in.ua/avtor.php?author=47768&poem=152489 Вірші-присвяти Ігореві Костенку російською мовою] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202101003/http://www.stihi.in.ua/avtor.php?author=47768&poem=152489 |date=2. фебруара 2017}}. * [https://web.archive.org/web/20170610163607/http://www.nebesnasotnya.in.ua/portfolio/%D1%96%D0%B3%D0%BE%D1%80-%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE/ Ігор Костенко] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170610163607/http://www.nebesnasotnya.in.ua/portfolio/ігор-костенко/ |date=10. юнія 2017}} // Небесна Сотня. * [https://web.archive.org/web/20180103021844/http://wz.lviv.ua/ukraine/125908 На географічному факультеті був одним з найкращих] // [[Високий замок (газета)|Високий замок]].&nbsp;— 2014.&nbsp;— 22. фебруара. * [http://vesti.ua/strana/38691-vse-pogibshie-na-majdane-stali-zhertvami-snajperov «Если что-то случится, скажи, что я ее люблю»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201110183111/https://vesti.ua/strana/38691-vse-pogibshie-na-majdane-stali-zhertvami-snajperov |date=10. новембра 2020}} // [[Вести (газета)|Вести]].&nbsp;— 2014.&nbsp;— 21. фебруара. * [http://tsn.ua/video/video-novini/zagibliy-vzimku-na-maydani-igor-kostenko-stav-vikipedistom-roku.html Загиблий взимку на Майдані Ігор Костенко став вікіпедистом року] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140812070826/http://tsn.ua/video/video-novini/zagibliy-vzimku-na-maydani-igor-kostenko-stav-vikipedistom-roku.html |date=12. авґуста 2014}} // ТСН.&nbsp;— 2014.&nbsp;— 11. авґуста. * [http://hubs.ua/discussions/geroyi-ne-vmirayut-igor-kostenko-1223.html Герої не вмирають. Ігор Костенко] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604014037/http://hubs.ua/discussions/geroyi-ne-vmirayut-igor-kostenko-1223.html |date=4. юнія 2016}}. {{lifetime|1991|2014|Костенко, Іґор}} [[Катеґорія:Участникы Евромайдана]] j4ec2wrjtd4f07rzg9fs7kvisuj6wcc Економічна унія 0 22752 170551 154219 2026-09-28T17:25:26Z Flipdot 23893 170551 wikitext text/x-wiki '''Економічна унія''' — тіп торгового блоку, котры ся складать зо сполочного торгу і цолной унії<ref>{{Cite journal |last1=Gancia |first1=Gino |last2=Ponzetto |first2=Giacomo A. M. |last3=Ventura |first3=Jaume |date=2020-01-01 |title=A theory of economic unions |journal=Journal of Monetary Economics |series=SI:APR2019 CRN CONFERENCE |language=en |volume=109 |pages=107–127 |doi=10.1016/j.jmoneco.2019.11.007 |issn=0304-3932|doi-access=free |hdl=10230/45002 |hdl-access=free }}</ref>. Участницькы країны мають сполочну політіку в области реґулації выробків, вольного переміщіня товару, служеб і выробных факторів (капіталу і працовной силы), як ай сполочну загранічну торгову політіку. Кедь економічна унія потребує зъєдночіня валуты, стане ся економічнов і валутнов уніёв. Ку цїлому заложіню економічной унії звычайно включать звышіня економічной ефектівности і вытворїня узшых політічных і културных звязей меджі членьскыма країнами. Економічна унія ся вытварять помочов торгового пакту. == Список економічных уній == {{Світова економічна інтеґрація}} Варованя: Кажда економічна і валутна унія має свою економічну унію. Окрем того ся з автономныма і залежныма теріторіями, як суть некотры шпеціалны теріторії членьскых штатів ЕУ, даколи на роздїл од їх контеніненталного штату розглядають як з окремов цолнов теріторіёв або мають різны догоды о формалній або фактичній цолной унії, сполочному торгу і монетарной унії (або їх взаємной комбінації) з контінентом і одношіню третїх країн через торговы пакты підписаны контіненталным штатом. == См. тыж == * [[Наднародна унія]] == Референції == {{reflist}} == Вонкашнї одказы == * [http://internationalecon.com/Trade/Tch110/T110-2.php Економічна інтеґрація: Перегляд] [[Катеґорія:Економічна інтеґрація]] 8bfrh2tt3v5nf59tz49ho3qz83lp2in Наднародне право 0 22753 170550 164738 2026-09-28T17:24:38Z Flipdot 23893 170550 wikitext text/x-wiki '''Наднародне право''' є форма меджінародного права, котра є заложена на обмеджены взаємных прав суверенных штатів меджі собов. Роздїл од меджінародного публічного права, кедьже в наднароднім праві штатів прямо передають своє право прияти судны рїшіня на основі договору в сполочный трібунал. Рада безпечности ОЗН і повязаны єй орґанізації, такы як Меджінародный суд, суть єдиныма узнаваныма на цїлім світї наднародныма трібуналами. == Наднародне право Европской унії == 18. апріля 1951 Договору о заложіню Европского сполоченства угля і оцілї была підписана в [[Паріж]]і, вытворила першу наднародну орґанізацію (Европске сполоченство угля і оцілї, ЕСУО) і вытворив подмінкы наднародного права з тым, же вытворила самостатну сістему інштітуцій, котры не підлїгать членьскым штатам і суть заложены на правных наднародного права. Далшыма прикладами суть право ЕУ, право Африцькой унії. == Екстерны одказы == *[https://web.archive.org/web/20120630173459/http://www.comunidadandina.org/ingles/sudamerican.htm Югоамерицьке сполоченство народів] [[Катеґорія:Межинародне право]] t60hm0a17yzbksf5dz29kkenmtmyvnf Давыд-Городок 0 22754 170549 154239 2026-09-28T17:24:15Z Flipdot 23893 170549 wikitext text/x-wiki {{Непотверджено}} '''Давы́д-Городо́к''' ([[Білоруськый язык|біл]]. Давыд-Гарадок) ([[Російскый язык|рус]]. Давид-Городок) ([[Польскый язык|поль]]. Dawidgródek) ([[Україньскый язык|укр]]. Давид-Городок) ([[Поліщуцькый язык|пол]]. Давыд-твэрдь, Давыд-Городок) — [[Місто|варош]] у [[Столиньскый район|Столиньскому районови]], [[Брестьска область|Брестьской области]], [[Білорусь|Білоруси]]. {{Місто}} == Ґеоґрафія == Давыд-Городок находить ся у 36 км на северо-выход уд [[Столин|Столина]], у 245&nbsp;км уд [[Брест|Бреста]] и у 39&nbsp;км уд желізничной станції Горинь на лінії [[Лунинець]]&nbsp;— [[Сарны]]. Автопутями [[Місто|варош]] зъединеный из [[Піньск|Піньском]] и [[Столин|Столином]]. == Історія == [[Місто|Варош]] первый раз ся споминать у [[1127]] році. [[Файл:Seal_of_Dawid_Igorewicz.JPG|ліворуч|міні|152x152пкс|Печать Давыда Игорёвича]] Основателём вароша рахує ся волыньскый князь Давыд Игорёвич, якому пӯмля зїзда князю̄в у [[Вытачӯв|Вытачови]] ([[1100]]) принадлежала иппен и Погорина, иппен на ёго честь варош и одержав назву. Давыд-Городок входив у состав Волыьского княжества. У [[XII. стороча|XII]]—[[XIII. стороча|XIII]] сторочу&nbsp;— центр уділного княжества, потӯм&nbsp;— у составови Великого Княжества Литовського. Изнамі имена князю̄в-ґаздӯв вароша: Иван, Юрій, Дмитрій тай Митко Давыдович. По смерти посліднёго, Давыд-Городок&nbsp;— ґаздӯвство бывшого Великого князя Литовського Свидригайла. По смерти Свидригайла, из [[1452]] року, варошом владіла ёго вдова княгыня Анна (до [[1486]]). Из [[1509]] року варош входив у состав Піньского княжества. У [[1521]]–[[1551]] роках Давыд-Городок є у ґаздӯвствови польской кралици Боны Сфорца. По помочі из її боку у Давыд-Городок тай окрес зачали приїзжати и селитися Жиды из Западной Европы. Они занимали ся ремеслами и торговлёв, хосновали ся значителными льготами у економіцькӯі сфері, мали своє самоушорованя&nbsp;— жили Кагалом, віровали у [[Юдаїзм|Иудаїзм]]. Туй быв свӯв рабин, дійствовали дві [[Синаґоґа|синаґоґы]], [[Евреи|жидӯвські]] [[Школа|школы]]. Пӯсля прихода советьской власти у [[1939]] році уключеный у состав [[Союз Совітскых Соціалістічных Републик|СССР]] у составови [[Білоруська ССР|БССР]]. [[3. януар|3 януара]] [[1940]] року став районным центром [[Піньска область|Піньской области]]. [[7. юл|7 юла]] [[1941]] року Давыд-Городок быв здатый Челленыв Армадов и узятый [[Вермахт|Вермахтом]]. [[10. авґуст|10 авґуста]] [[1941]] року близко 3000 чоловікӯв-[[Евреи|жидӯв]] Давыд-Городка, віком поверх 14 рокӯв были уведені за варош и розстріляні Міліціёв-СС и містными поліцаями. [[Евреи|Жидӯвськых]] [[Жена|жӯн]] и дітий (близко 1200 особ), містні жытелі угнали из вароша, а их пожыткы были розграблены. Ге наслідок, почти усі они згыбли у столиньскому ґетто у урочищови Стасино. [[9. юл|9 юла]] [[1944]] року Давыв-Городок узятый вӯйськами 1. Білоруського фронта у ходови Білоруськой стратеґіцькой наступалной операції. У [[Септембер|септемброви]] [[1944]] року до Давыд-Городка совершенили пропагандный рейд [[удділеня]] [[Украйиньска повстаньска армія|УПА]]&nbsp;— отряд «Дороша». Из [[8. януар|8 януара]] [[1954]] року у [[Брестьска область|Брестьскӯв области]]. [[19. януар|19 януара]] [[1961]] року Давыд-Городоцькый район ліквідоватый, ёго територія припоєна до Столиньского района. == Обывательство == У [[Місто|варошови]] на [[2009]] рӯк живе 6573 людий, из них: {| class="standard" !Націоналнӯсть !Число !Процент |- |[[Білорусины|білорусы]] | align="right" |6283 | align="right" |95,59&nbsp;% |- |[[Циґане|цигани]] | align="right" |163 | align="right" |2,48&nbsp;% |- |[[русы]] | align="right" |76 | align="right" |1,16&nbsp;% |- |[[Українцї|украйинці]] | align="right" |34 | align="right" |0,52&nbsp;% |- |инні | align="right" |10 | align="right" |0,15&nbsp;% |- |[[Поляци|полякы]] | align="right" |3 | align="right" |0,05&nbsp;% |- |[[Ґрузіны|грузины]] | align="right" |1 | align="right" |0,02&nbsp;% |- |[[мордва]] | align="right" |1 | align="right" |0,02&nbsp;% |- |націоналнӯсть не указана | align="right" |1 | align="right" |0,02&nbsp;% |- |дві и бӯлше націоналности | align="right" |1 | align="right" |0,02&nbsp;% |- !Усёго !6573 !100&nbsp;% |} == Медицина == Районна болниця на 200 міст, поліклініка тай 2 аптекы из 30 [[Медик|дохторами]] и 142 роботника медичного персонала сириднёї ланкы. == Історичні памнятникы == * Замкова гора ([[XII. стороча|XII]] стороча) * [[Цирьков сятого Юрія (Давыд-Городок)|Цирьков сятого Юрія]] (2-а пол. [[XVII. стороча|XVII]] стороча). * На території вароша сохранило ся стародавнёє городище кольцоподобної формы, укріпленоє рвом и валом. == Знамі Родаци == * [[Шамрила, Микула Пилипович|Шамрила Микула Пилипович]]&nbsp;— [[Україна|украйиньскый]] [[Малярство|малярь]]. == Ґалерея == <gallery> Файл:Davyd-Haradocki_zamak._Давыд-Гарадоцкі_замак_(1921-36)_(2).jpg|Замчисько. 1930-ты рокы. Файл:Davyd-Haradok,_Haryń._Давыд-Гарадок,_Гарынь_(1919-35)_(2).jpg|[[Ріка]] [[Горинь (ріка)|Горинь]]. На облазови цирьков Воскресения Христового. [[1936]] рӯк Файл:Davyd-Haradok,_Haryń._Давыд-Гарадок,_Гарынь_(1936)_(2).jpg|Давыв-Городок [[1936]] рӯк (у составови [[Рѣчь Посполита II.|Польска]]) Файл:Davyd-Haradok,_synagoga_(XX).jpg|[[Синаґоґа]] «Столінер Хасидим». [[1929]] рӯк Файл:Davyd-Haradok,_Alšanskaja,_Juraŭskaja._Давыд-Гарадок,_Альшанская,_Юраўская_(S._Bochnig,_1929).jpg|Цирьков сятого Юрія. [[1929]] рӯк Файл:Давыд-Гарадок,_Георгіеўская_царква.jpg|Цирьков сятого Юрія ныні. </gallery> == Иппен позерайте == * Поліщукы * Столин == Удкликованя == {{Reflist|refs=<ref name="клімат">{{cite web|url=https://en.climate-data.org/europe/belarus/brest-region/davyd-haradok-23388/|назва=Davyd-Haradok climate: Average Temperature, weather by month, Davyd-Haradok weather averages |вебсайт=Climate-Data.org|дата-доступу=17 січня 2020|url-архіву=|мертвий-url=no|дата-архіву=}} {{ref-en}}</ref> <ref name="населення 2009">{{cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-census.htm|назва=Belarus|автор=|дата=|вебсайт=pop-stat.mashke.org|дата-доступу=23 січня 2020|url-архіву=https://web.archive.org/web/20191002065531/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census.htm|мертвий-url=no|дата-архіву=2 жовтня 2019}} {{ref-en}}</ref> <ref name="населення 2009 національність">{{cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm|назва=Ethnic composition of Belarus 2009|автор=|дата=|вебсайт=pop-stat.mashke.org|дата-доступу=23 січня 2020|url-архіву=https://web.archive.org/web/20160114095101/http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm|мертвий-url=no|дата-архіву=14 січня 2016}} {{ref-en}}</ref> <ref name="Хміль">{{Хміль І. Українське Полісся|сторінки=217}}</ref>}} * Цинкаловський О. Стара Волинь і Волинське Полісся. Краєзнавчий словник — від найдавніших часів до 1914 року. — Вінніпег : Накладом Товариства «Волинь», 1984—1986. * [http://www.radzima.org/be/gorad/davyd-garadok.html Давыд-Гарадок] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917125614/http://radzima.org/be/gorad/davyd-garadok.html|date=17 вересня 2013}} {{Ref-be}} * [http://www.volart.com.ua/art/shamryla/ Художник М.Шамрила] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150505021256/http://www.volart.com.ua/art/shamryla/|date=5 травня 2015}} [[Катеґорія:Міста]] [[Катеґорія:Міста подля країны]] [[Катеґорія:Міста подля алфавіту]] [[Катеґорія:Населены пункты]] [[Катеґорія:Населены пункты подля країны]] [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] [[Катеґорія:Населены пункты Білорусии]] [[Катеґорія:Вароші Білоруси]] [[Катеґорія:Піньщина]] [[Катеґорія:Поліся]] [[Катеґорія:Населены пункты Брестьской области]] bqfrhkpvm8871nv895p1ywomvnyxna3 Антоні (фотбаліста) 0 22765 170494 158973 2026-09-28T16:42:52Z Flipdot 23893 Flipdot переменовав сторінку [[Антонї (фотбаліста)]] на [[Антоні (фотбаліста)]]: Назва з помилкою 158973 wikitext text/x-wiki {{Діалект|Верьховинськый діалект|верьховинськым діалектом|верьховинськый}} {{Особа |Образчика_подпис = Антонї в Манчестері }} '''Антонї Матеус дос Сантос''' ({{Lang-pt|Antony Matheus dos Santos}}; родив ся [[24. фебруар|24. фебруара]] [[2000]], Озаску), май знаємый як '''Антонї''' ({{Lang-pt|Antony}}) — [[Бразілія|бразилскый]] [[Фотбал|фотбаліста]], крайній нападаючый анґлійского клуба «Манчестер Юнайтед» і репрезентації Бразілії. Во другій половинї сезона 2024/25 выступат на правах аренды за [[Іспанія|іспанскый]] клуб «Реал Бетїс». Шампіон лїтнїх [[Олімпійскы гры|Олімпійскых грів]] у [[Токіо]]. == Клубна карєра == Уроженець Озаску, Антонї почав тренїровати ся в фотбалной академії клуба «Сан-Паулу» в [[2010]] роцї. В [[2018]] роцї в складї команды «Сан-Паулу» до 17 років выграв лїтнїй товаришськый турнір Джей-ліґы в [[Японія|Японії]] і быв признаный майліпшым играчом турніра<ref name="MOT">{{Cite web |url=https://ge.globo.com/futebol/times/sao-paulo/noticia/sao-paulo-renova-contrato-de-antony-ate-setembro-de-2023.ghtml |title=São Paulo renova contrato de Antony até setembro de 2023 |publisher=Globo Esporte |date=2018-09-26 |language=pt |access-date=2019-02-27 |archivedate=2020-09-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200930164634/https://globoesporte.globo.com/google/amp/futebol/times/sao-paulo/noticia/sao-paulo-renova-contrato-de-antony-ate-setembro-de-2023.ghtml }}</ref>. 26. септембра [[2018]] року Антонї, Еліно і Ігор Ґоміс были переведенї в перву команду «Сан-Паулу»<ref>{{Cite web |url=https://globoesporte.globo.com/futebol/times/sao-paulo/noticia/garotos-da-base-promovidos-treinam-no-sao-paulo-everton-fica-no-reffis.ghtml |title=Garotos da base são promovidos e treinam no São Paulo; Everton corre de novo no gramado |publisher=Globo Esporte |date=2018-09-26 |language=pt |access-date=2019-02-27 |archivedate=2020-09-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200930175051/https://globoesporte.globo.com/futebol/times/sao-paulo/noticia/garotos-da-base-promovidos-treinam-no-sao-paulo-everton-fica-no-reffis.ghtml }}</ref>. Тогды Антонї підписав професіоналный контракт с «Сан-Паулу» до [[2023]] року<ref name="MOT">{{Cite web |url=https://ge.globo.com/futebol/times/sao-paulo/noticia/sao-paulo-renova-contrato-de-antony-ate-setembro-de-2023.ghtml |title=São Paulo renova contrato de Antony até setembro de 2023 |publisher=Globo Esporte |date=2018-09-26 |language=pt |access-date=2019-02-27 |archivedate=2020-09-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200930164634/https://globoesporte.globo.com/google/amp/futebol/times/sao-paulo/noticia/sao-paulo-renova-contrato-de-antony-ate-setembro-de-2023.ghtml }}</ref>. 15. новембра [[2018]] року він дебютовав в основному составі «триколоровых», він выйшов на заміну Еліню в матчі Серії А шампіоната Бразілії против «Греміо»<ref>{{Cite web |url=https://www.gazetaesportiva.com/times/sao-paulo/com-apoio-de-lucas-moura-antony-celebra-estreia-pelo-sao-paulo/ |title=Com apoio de Lucas Moura, Antony celebra estreia pelo São Paulo |publisher=Gazeta Esportiva |date=2018-11-17 |language=pt |access-date=2019-02-27 |archivedate=2020-09-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200930204759/https://www.gazetaesportiva.com/times/sao-paulo/com-apoio-de-lucas-moura-antony-celebra-estreia-pelo-sao-paulo/ }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://esporte.uol.com.br/futebol/campeonatos/brasileiro/serie-a/ultimas-noticias/2018/11/15/sao-paulo-x-gremio---brasilerao.htm |title=SP empata com Grêmio e desperdiça chance de superar rival direto pelo G-4 |publisher=UOL Esporte |date=2018-11-15 |language=pt |access-date=2019-02-27 |archivedate=2019-04-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190426001558/https://esporte.uol.com.br/futebol/campeonatos/brasileiro/serie-a/ultimas-noticias/2018/11/15/sao-paulo-x-gremio---brasilerao.htm }}</ref>. 13. фебруара [[2019]] року дебютовав в Кубкови Лїбертадорес. 22. фебруара [[2020]] року підписав пятирічный контракт із «<nowiki/>[[АФК Аякс|Аяксом]]<nowiki/>»<ref name="ajax">{{Cite web |url=https://streams.ajax.nl/streams/actueel/ajax-contracteert-antony-matheus-dos-santos.htm |title=Ajax contracteert Antony Matheus dos Santos. |publisher=''ajax.nl'' |language=nl |access-date=2021-01-11 |archivedate=2021-01-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210113042119/https://streams.ajax.nl/streams/actueel/ajax-contracteert-antony-matheus-dos-santos.htm }}</ref>. Сума трансфера склала 15,75 млн [[евро]] і може умножити ся із увагов бонусїв<ref name="ajax" />. 30. авґуста [[2022]] року анґлійскый клуб «Манчестер Юнайтед» обявив про укладу договора по трансферу Антонї<ref>{{Cite web |url=https://www.manutd.com/en/news/detail/man-utd-reaches-agreement-with-ajax-for-transfer-of-antony-30-august-2022 |title=United reaches agreement for Antony transfer |publisher=Manchester United F.C. |date=2022-08-30 |language=en |access-date=2022-08-30 |archivedate=2022-08-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220830120701/https://www.manutd.com/en/news/detail/man-utd-reaches-agreement-with-ajax-for-transfer-of-antony-30-august-2022 }}</ref>. Сума трансфера склала 95 млн евро (82 млн фунтов). Антонї підписав с анґлійскым клубом контракт до 2027 року с опціёй продовженя щі на рік<ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/62748772 |title=Man Utd transfer news: Antony signs from Ajax for £82m |publisher=[[BBC Sport]] |date=2022-09-01 |language=en |access-date=2022-09-01 |archivedate=2022-10-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221018204108/https://www.bbc.com/sport/football/62748772 }}</ref>. 25. януара [[2025]] року было оглашено, ош «Манчестер Юнайтед» віддав Антонї в аренду іспанскому клубу «Реал Бетїс» до послїдка сезона<ref>{{Cite web |url=https://www.realbetisbalompie.es/noticias/actualidad/el-real-betis-y-el-manchester-united-acuerdan-la-cesion-de-antony-30971 |title=El Real Betis y el Manchester United acuerdan la cesión de Antony |work=RealBetisBalompie.es |date=2025-01-25 |language=es }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://matchtv.ru/football/matchtvnews_NI2160876_Manchester_Junajted_otdal_Antoni_v_arendu_Betisu |title=«Манчестер Юнайтед» отдал Антони в аренду «Бетису» |work=Матч ТВ |date=2025-01-25 |language=ru }}</ref>. 2. фебруара дебютовав в Ла Лізї в домашнёму матчови против клуба «<nowiki/>[[Атлетік Клуб|Атлетік Билбао]]<nowiki/>». 8. фебруара забив дебютный мяч за клуб на 10. минутї против «Сельты»<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/43747353/man-united-loanee-antony-scores-first-real-betis-goal |title=Man United loanee Antony scores first Real Betis goal |work=[[ESPN]] |date=2025-02-08 |language=en }}</ref>. == Досягненя == === Команднї досягненя === '''«Аякс»''' * Шампіон [[Нідерланды|Нідерландів]] ('''2'''): 2020/21, 2021/22 * Владїтель Кубка Нідерландів: [[Кубок Нидерландов по футболу 2020/21|2020/21]] '''«Манчестер Юнайтед»''' * Владїтель Кубка Англии: 2023/24<ref>{{Cite web |url=https://www.theguardian.com/football/article/2024/may/25/manchester-city-manchester-united-fa-cup-final-match-report |first=David. |last=Hynter |title=Manchester United win FA Cup after Garnacho and Mainoo stun City |work=[[The Guardian]] |date=2024-05-25 |language=en }}</ref> * Владїтель Кубка Английской фобалной ліґы: 2022/23 '''Репрезентація Бразілії (до 23 років)''' * Шампіон [[Олімпійскы гры|Олімпійскых грів]]: [[2020]] === Персоналнї досягненя === * «Играч місяця» в Ередївізї: децембр [[2020]]<ref>{{Cite web |url=https://eredivisie.eu/news/antony-named-eredivisie-player-of-the-month/ |title=Antony named Eredivisie Player of the Month |publisher=Eredivisie |date=2021-01-07 |language=en |access-date=2023-02-27 |archivedate=2023-02-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230227120929/https://eredivisie.eu/news/antony-named-eredivisie-player-of-the-month/ }}</ref> * «Талант місяця» в Ередївізї: децембр [[2021]]<ref>{{Cite web |url=https://eredivisie.eu/news/ajax-still-provides-most-players-for-the-team-of-the-month/ |title=Ajax still provides most players for the Team of the Month |publisher=Eredivisie |date=2022-01-14 |language=en |access-date=2023-02-27 |archivedate=2022-01-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220114212756/https://eredivisie.eu/news/ajax-still-provides-most-players-for-the-team-of-the-month/ }}</ref> == Статистика выступеня == ''Дані приведенї на 20. фебруара [[2025]] року''<ref>[https://int.soccerway.com/players/-/536532/ Antony (по en)]</ref> {| align="center" border="1" cellpadding="4" cellspacing="2" style="background: ivory; font-size: 95%; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; clear:center; text-align:center" ! rowspan="2" width="138" |Клуб ! rowspan="2" width="52" |Сезон ! colspan="2" width="92" |Ліґа ! colspan="2" width="92" |Кубок<br /><br />країны ! colspan="2" width="92" |Кубок<br /><br />ліґы ! colspan="2" width="92" |Межинароднї кубкы ! colspan="2" width="92" |Другі ! colspan="2" width="92" |Сумов |- style="background:beige" !Гры !Голы !Гры !Голы !Игры !Голы !Гры !Голы !Гры !Голы !Гры !Голы |- | rowspan="4" |'''Сан-Паулу''' |2018 |3 |0 |0 |0 | colspan="2" |— |0 |0 |0 |0 !3 !0 |- |2019 |29 |4 |1 |0 | colspan="2" |— |1 |0 |14 |2 !45 !6 |- |2020 |0 |0 |0 |0 | colspan="2" |— |2 |0 |2 |0 !4 !0 |- style="background:lemonchiffon" !Сумов !32 !4 !1 !0 !0 !0 !3 !0 !16 !2 !52 !6 |- | rowspan="4" |'''[[АФК Аякс|Аякс]]''' |2020/21 |32 |9 |4 |1 | colspan="2" |— |10 |1 | colspan="2" align="center" |— !46 !11 |- |2021/22 |23 |8 |3 |2 | colspan="2" |— |7 |2 |0 |0 !33 !12 |- |2022/23 |2 |1 |0 |0 | colspan="2" |— |0 |0 |1 |1 !3 !2 |- style="background:lemonchiffon" !Сумов !57 !18 !7 !3 !0 !0 !17 !3 !1 !1 !82 !25 |- | rowspan="4" |'''Манчестер Юнайтед''' |2022/23 |25 |4 |5 |1 |5 |1 |9 |2 | colspan="2" align="center" |— !44 !8 |- |2023/24 |29 |1 |4 |2 |1 |0 |4 |0 | colspan="2" align="center" |— !38 !3 |- |2024/25 |8 |0 |0 |0 |2 |1 |4 |0 | colspan="2" align="center" |— !14 !1 |- style="background:lemonchiffon" !Сумов !62 !5 !9 !3 !9 !2 !15 !2 !0 !0 !96 !12 |- | rowspan="2" |'''Реал Бетис''' |2024/25 |2 |1 |0 |0 | colspan="2" |— |0 |0 | colspan="2" align="center" |— !2 !1 |- style="background:lemonchiffon" !Сумов !3 !2 !0 !0 !0 !0 !0 !0 !0 !0 !2 !1 |- |- style="background:beige" ! colspan="2" |Всего за карьеру !154 !29 !17 !6 !9 !2 !35 !5 !17 !3 !232 !46 |} == Зазначка == {{Reflist}} == Одкликаня == * [https://www.manutd.com/en/players-and-staff/detail/antony Профіль фотбаліста] на офіціалном сайтї ФК «Манчестер Юнайтед»{{Ref-en}} * [https://www.premierleague.com/players/75381/Antony/overview Профіль фотбаліста]{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} на офіціалном сайтї Премєр-ліґы{{Ref-en}} [[Катеґорія:Персоналії подля алфавіту]] [[Катеґорія:Жыючі люде]] [[Катеґорія:Фотбалісты]] [[Катеґорія:Бразільскы фотбалісти]] [[Катеґорія:Родили ся 24. фебруара]] 3japu65i1omg5faif10offguqz0cjtt 170496 170494 2026-09-28T16:46:24Z Flipdot 23893 170496 wikitext text/x-wiki {{Особа |Образчика_подпис = Антоні в Манчестері }} '''Антоні Матеуш душ Сантус''' ({{Lang-pt|Antony Matheus dos Santos}}; родив ся [[24. фебруар|24. фебруара]] [[2000]], Озаску, Сан Паулу, [[Бразілія]]), май знаємый як '''Антоні''' ({{Lang-pt|Antony}} {{IPA|[ˈɐ̃tõni]}})&nbsp;— [[Бразілія|бразилскый]] [[Фотбал|фотбаліста]], крайній нападаючый анґлійского клуба „Манчестер Юнайтед“ і репрезентації Бразілії. Во другій половинї сезона 2024/25 выступат на правах аренды за [[Іспанія|іспанскый]] клуб „Реал Бетіс“. Шампіон лїтнїх [[Олімпійскы гры|Олімпійскых грів]] у [[Токіо]]. == Клубна карєра == Уроженець Озаску, Антоні почав тренїровати ся в фотбалной академії клуба „Сан-Паулу“ в [[2010]] роцї. В [[2018]] роцї в складї команды „Сан-Паулу“ до 17 років выграв лїтнїй товаришськый турнір Джей-ліґы в [[Японія|Японії]] і быв признаный майліпшым играчом турніра<ref name="MOT">{{Cite web |url=https://ge.globo.com/futebol/times/sao-paulo/noticia/sao-paulo-renova-contrato-de-antony-ate-setembro-de-2023.ghtml |title=São Paulo renova contrato de Antony até setembro de 2023 |publisher=Globo Esporte |date=2018-09-26 |language=pt |access-date=2019-02-27 |archivedate=2020-09-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200930164634/https://globoesporte.globo.com/google/amp/futebol/times/sao-paulo/noticia/sao-paulo-renova-contrato-de-antony-ate-setembro-de-2023.ghtml }}</ref>. 26. септембра [[2018]] року Антоні, Еліно і Ігор Ґоміс были переведенї в перву команду „Сан-Паулу“<ref>{{Cite web |url=https://globoesporte.globo.com/futebol/times/sao-paulo/noticia/garotos-da-base-promovidos-treinam-no-sao-paulo-everton-fica-no-reffis.ghtml |title=Garotos da base são promovidos e treinam no São Paulo; Everton corre de novo no gramado |publisher=Globo Esporte |date=2018-09-26 |language=pt |access-date=2019-02-27 |archivedate=2020-09-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200930175051/https://globoesporte.globo.com/futebol/times/sao-paulo/noticia/garotos-da-base-promovidos-treinam-no-sao-paulo-everton-fica-no-reffis.ghtml }}</ref>. Тогды Антоні підписав професіоналный контракт с „Сан-Паулу“ до [[2023]] року<ref name="MOT">{{Cite web |url=https://ge.globo.com/futebol/times/sao-paulo/noticia/sao-paulo-renova-contrato-de-antony-ate-setembro-de-2023.ghtml |title=São Paulo renova contrato de Antony até setembro de 2023 |publisher=Globo Esporte |date=2018-09-26 |language=pt |access-date=2019-02-27 |archivedate=2020-09-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200930164634/https://globoesporte.globo.com/google/amp/futebol/times/sao-paulo/noticia/sao-paulo-renova-contrato-de-antony-ate-setembro-de-2023.ghtml }}</ref>. 15. новембра [[2018]] року він дебютовав в основному составі „триколоровых“, він выйшов на заміну Еліню в матчі Серії А шампіоната Бразілії против „Греміо“<ref>{{Cite web |url=https://www.gazetaesportiva.com/times/sao-paulo/com-apoio-de-lucas-moura-antony-celebra-estreia-pelo-sao-paulo/ |title=Com apoio de Lucas Moura, Antony celebra estreia pelo São Paulo |publisher=Gazeta Esportiva |date=2018-11-17 |language=pt |access-date=2019-02-27 |archivedate=2020-09-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200930204759/https://www.gazetaesportiva.com/times/sao-paulo/com-apoio-de-lucas-moura-antony-celebra-estreia-pelo-sao-paulo/ }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://esporte.uol.com.br/futebol/campeonatos/brasileiro/serie-a/ultimas-noticias/2018/11/15/sao-paulo-x-gremio---brasilerao.htm |title=SP empata com Grêmio e desperdiça chance de superar rival direto pelo G-4 |publisher=UOL Esporte |date=2018-11-15 |language=pt |access-date=2019-02-27 |archivedate=2019-04-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190426001558/https://esporte.uol.com.br/futebol/campeonatos/brasileiro/serie-a/ultimas-noticias/2018/11/15/sao-paulo-x-gremio---brasilerao.htm }}</ref>. 13. фебруара [[2019]] року дебютовав в Кубкови Лїбертадорес. 22. фебруара [[2020]] року підписав пятирічный контракт із „<nowiki/>[[АФК Аякс|Аяксом]]<nowiki/>“<ref name="ajax">{{Cite web |url=https://streams.ajax.nl/streams/actueel/ajax-contracteert-antony-matheus-dos-santos.htm |title=Ajax contracteert Antony Matheus dos Santos. |publisher=''ajax.nl'' |language=nl |access-date=2021-01-11 |archivedate=2021-01-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210113042119/https://streams.ajax.nl/streams/actueel/ajax-contracteert-antony-matheus-dos-santos.htm }}</ref>. Сума трансфера склала 15,75 млн [[евро]] і може умножити ся із увагов бонусїв<ref name="ajax" />. 30. авґуста [[2022]] року анґлійскый клуб „Манчестер Юнайтед“ обявив про укладу договора по трансферу Антоні<ref>{{Cite web |url=https://www.manutd.com/en/news/detail/man-utd-reaches-agreement-with-ajax-for-transfer-of-antony-30-august-2022 |title=United reaches agreement for Antony transfer |publisher=Manchester United F.C. |date=2022-08-30 |language=en |access-date=2022-08-30 |archivedate=2022-08-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220830120701/https://www.manutd.com/en/news/detail/man-utd-reaches-agreement-with-ajax-for-transfer-of-antony-30-august-2022 }}</ref>. Сума трансфера склала 95 млн евро (82 млн фунтов). Антоні підписав с анґлійскым клубом контракт до 2027 року с опціёй продовженя щі на рік<ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/62748772 |title=Man Utd transfer news: Antony signs from Ajax for £82m |publisher=[[BBC Sport]] |date=2022-09-01 |language=en |access-date=2022-09-01 |archivedate=2022-10-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221018204108/https://www.bbc.com/sport/football/62748772 }}</ref>. 25. януара [[2025]] року было оглашено, ош „Манчестер Юнайтед“ віддав Антоні в аренду іспанскому клубу „Реал Бетїс“ до послїдка сезона<ref>{{Cite web |url=https://www.realbetisbalompie.es/noticias/actualidad/el-real-betis-y-el-manchester-united-acuerdan-la-cesion-de-antony-30971 |title=El Real Betis y el Manchester United acuerdan la cesión de Antony |work=RealBetisBalompie.es |date=2025-01-25 |language=es }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://matchtv.ru/football/matchtvnews_NI2160876_Manchester_Junajted_otdal_Antoni_v_arendu_Betisu |title=„Манчестер Юнайтед“ отдал Антони в аренду „Бетису“ |work=Матч ТВ |date=2025-01-25 |language=ru }}</ref>. 2. фебруара дебютовав в Ла Лізї в домашнёму матчови против клуба „<nowiki/>[[Атлетік Клуб|Атлетік Билбао]]<nowiki/>“. 8. фебруара забив дебютный мяч за клуб на 10. минутї против „Сельты“<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/43747353/man-united-loanee-antony-scores-first-real-betis-goal |title=Man United loanee Antony scores first Real Betis goal |work=[[ESPN]] |date=2025-02-08 |language=en }}</ref>. == Досягненя == === Команднї досягненя === '''„Аякс“''' * Шампіон [[Нідерланды|Нідерландів]] ('''2'''): 2020/21, 2021/22 * Владїтель Кубка Нідерландів: [[Кубок Нидерландов по футболу 2020/21|2020/21]] '''„Манчестер Юнайтед“''' * Владїтель Кубка Англии: 2023/24<ref>{{Cite web |url=https://www.theguardian.com/football/article/2024/may/25/manchester-city-manchester-united-fa-cup-final-match-report |first=David. |last=Hynter |title=Manchester United win FA Cup after Garnacho and Mainoo stun City |work=[[The Guardian]] |date=2024-05-25 |language=en }}</ref> * Владїтель Кубка Английской фобалной ліґы: 2022/23 '''Репрезентація Бразілії (до 23 років)''' * Шампіон [[Олімпійскы гры|Олімпійскых грів]]: [[2020]] === Персоналнї досягненя === * „Играч місяця“ в Ередївізї: децембр [[2020]]<ref>{{Cite web |url=https://eredivisie.eu/news/antony-named-eredivisie-player-of-the-month/ |title=Antony named Eredivisie Player of the Month |publisher=Eredivisie |date=2021-01-07 |language=en |access-date=2023-02-27 |archivedate=2023-02-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230227120929/https://eredivisie.eu/news/antony-named-eredivisie-player-of-the-month/ }}</ref> * „Талант місяця“ в Ередївізї: децембр [[2021]]<ref>{{Cite web |url=https://eredivisie.eu/news/ajax-still-provides-most-players-for-the-team-of-the-month/ |title=Ajax still provides most players for the Team of the Month |publisher=Eredivisie |date=2022-01-14 |language=en |access-date=2023-02-27 |archivedate=2022-01-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220114212756/https://eredivisie.eu/news/ajax-still-provides-most-players-for-the-team-of-the-month/ }}</ref> == Статистика выступеня == ''Дані приведенї на 20. фебруара [[2025]] року''<ref>[https://int.soccerway.com/players/-/536532/ Antony (по en)]</ref> {| align="center" border="1" cellpadding="4" cellspacing="2" style="background: ivory; font-size: 95%; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; clear:center; text-align:center" ! rowspan="2" width="138" |Клуб ! rowspan="2" width="52" |Сезон ! colspan="2" width="92" |Ліґа ! colspan="2" width="92" |Кубок<br /><br />країны ! colspan="2" width="92" |Кубок<br /><br />ліґы ! colspan="2" width="92" |Межинароднї кубкы ! colspan="2" width="92" |Другі ! colspan="2" width="92" |Сумов |- style="background:beige" !Гры !Голы !Гры !Голы !Игры !Голы !Гры !Голы !Гры !Голы !Гры !Голы |- | rowspan="4" |'''Сан-Паулу''' |2018 |3 |0 |0 |0 | colspan="2" |— |0 |0 |0 |0 !3 !0 |- |2019 |29 |4 |1 |0 | colspan="2" |— |1 |0 |14 |2 !45 !6 |- |2020 |0 |0 |0 |0 | colspan="2" |— |2 |0 |2 |0 !4 !0 |- style="background:lemonchiffon" !Сумов !32 !4 !1 !0 !0 !0 !3 !0 !16 !2 !52 !6 |- | rowspan="4" |'''[[АФК Аякс|Аякс]]''' |2020/21 |32 |9 |4 |1 | colspan="2" |— |10 |1 | colspan="2" align="center" |— !46 !11 |- |2021/22 |23 |8 |3 |2 | colspan="2" |— |7 |2 |0 |0 !33 !12 |- |2022/23 |2 |1 |0 |0 | colspan="2" |— |0 |0 |1 |1 !3 !2 |- style="background:lemonchiffon" !Сумов !57 !18 !7 !3 !0 !0 !17 !3 !1 !1 !82 !25 |- | rowspan="4" |'''Манчестер Юнайтед''' |2022/23 |25 |4 |5 |1 |5 |1 |9 |2 | colspan="2" align="center" |— !44 !8 |- |2023/24 |29 |1 |4 |2 |1 |0 |4 |0 | colspan="2" align="center" |— !38 !3 |- |2024/25 |8 |0 |0 |0 |2 |1 |4 |0 | colspan="2" align="center" |— !14 !1 |- style="background:lemonchiffon" !Сумов !62 !5 !9 !3 !9 !2 !15 !2 !0 !0 !96 !12 |- | rowspan="2" |'''Реал Бетис''' |2024/25 |2 |1 |0 |0 | colspan="2" |— |0 |0 | colspan="2" align="center" |— !2 !1 |- style="background:lemonchiffon" !Сумов !3 !2 !0 !0 !0 !0 !0 !0 !0 !0 !2 !1 |- |- style="background:beige" ! colspan="2" |Всего за карьеру !154 !29 !17 !6 !9 !2 !35 !5 !17 !3 !232 !46 |} == Зазначка == {{Reflist}} == Одкликаня == * [https://www.manutd.com/en/players-and-staff/detail/antony Профіль фотбаліста] на офіціалном сайтї ФК „Манчестер Юнайтед“{{Ref-en}} * [https://www.premierleague.com/players/75381/Antony/overview Профіль фотбаліста]{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} на офіціалном сайтї Премєр-ліґы{{Ref-en}} [[Катеґорія:Персоналії подля алфавіту]] [[Катеґорія:Жыючі люде]] [[Катеґорія:Фотбалісты]] [[Катеґорія:Бразільскы фотбалісти]] [[Катеґорія:Родили ся 24. фебруара]] ltyu1frood410dn9ypov3no13lc8r93 170497 170496 2026-09-28T16:47:43Z Flipdot 23893 170497 wikitext text/x-wiki {{Особа |Образчика_подпис = Антоні в Манчестері }} '''А́нтоні Матеуш душ Сантус''' ({{Lang-pt|Antony Matheus dos Santos}}; родив ся [[24. фебруар|24. фебруара]] [[2000]], Озаску, Сан Паулу, [[Бразілія]]), май знаємый як '''Антоні''' ({{Lang-pt|Antony}} {{IPA|[ˈɐ̃tõni]}})&nbsp;— [[Бразілія|бразилскый]] [[Фотбал|фотбаліста]], крайній нападаючый анґлійского клуба „Манчестер Юнайтед“ і репрезентації Бразілії. Во другій половинї сезона 2024/25 выступат на правах аренды за [[Іспанія|іспанскый]] клуб „Реал Бетіс“. Шампіон лїтнїх [[Олімпійскы гры|Олімпійскых грів]] у [[Токіо]]. == Клубна карєра == Уроженець Озаску, Антоні почав тренїровати ся в фотбалной академії клуба „Сан-Паулу“ в [[2010]] роцї. В [[2018]] роцї в складї команды „Сан-Паулу“ до 17 років выграв лїтнїй товаришськый турнір Джей-ліґы в [[Японія|Японії]] і быв признаный майліпшым играчом турніра.<ref name="MOT">{{Cite web |url=https://ge.globo.com/futebol/times/sao-paulo/noticia/sao-paulo-renova-contrato-de-antony-ate-setembro-de-2023.ghtml |title=São Paulo renova contrato de Antony até setembro de 2023 |publisher=Globo Esporte |date=2018-09-26 |language=pt |access-date=2019-02-27 |archivedate=2020-09-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200930164634/https://globoesporte.globo.com/google/amp/futebol/times/sao-paulo/noticia/sao-paulo-renova-contrato-de-antony-ate-setembro-de-2023.ghtml }}</ref> 26. септембра [[2018]] року Антоні, Еліно і Ігор Ґоміс были переведенї в перву команду „Сан-Паулу“.<ref>{{Cite web |url=https://globoesporte.globo.com/futebol/times/sao-paulo/noticia/garotos-da-base-promovidos-treinam-no-sao-paulo-everton-fica-no-reffis.ghtml |title=Garotos da base são promovidos e treinam no São Paulo; Everton corre de novo no gramado |publisher=Globo Esporte |date=2018-09-26 |language=pt |access-date=2019-02-27 |archivedate=2020-09-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200930175051/https://globoesporte.globo.com/futebol/times/sao-paulo/noticia/garotos-da-base-promovidos-treinam-no-sao-paulo-everton-fica-no-reffis.ghtml }}</ref> Тогды Антоні підписав професіоналный контракт с „Сан-Паулу“ до [[2023]] року.<ref name="MOT">{{Cite web |url=https://ge.globo.com/futebol/times/sao-paulo/noticia/sao-paulo-renova-contrato-de-antony-ate-setembro-de-2023.ghtml |title=São Paulo renova contrato de Antony até setembro de 2023 |publisher=Globo Esporte |date=2018-09-26 |language=pt |access-date=2019-02-27 |archivedate=2020-09-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200930164634/https://globoesporte.globo.com/google/amp/futebol/times/sao-paulo/noticia/sao-paulo-renova-contrato-de-antony-ate-setembro-de-2023.ghtml }}</ref> 15. новембра [[2018]] року він дебютовав в основному составі „триколоровых“, він выйшов на заміну Еліню в матчі Серії А шампіоната Бразілії против „Греміо“.<ref>{{Cite web |url=https://www.gazetaesportiva.com/times/sao-paulo/com-apoio-de-lucas-moura-antony-celebra-estreia-pelo-sao-paulo/ |title=Com apoio de Lucas Moura, Antony celebra estreia pelo São Paulo |publisher=Gazeta Esportiva |date=2018-11-17 |language=pt |access-date=2019-02-27 |archivedate=2020-09-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200930204759/https://www.gazetaesportiva.com/times/sao-paulo/com-apoio-de-lucas-moura-antony-celebra-estreia-pelo-sao-paulo/ }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://esporte.uol.com.br/futebol/campeonatos/brasileiro/serie-a/ultimas-noticias/2018/11/15/sao-paulo-x-gremio---brasilerao.htm |title=SP empata com Grêmio e desperdiça chance de superar rival direto pelo G-4 |publisher=UOL Esporte |date=2018-11-15 |language=pt |access-date=2019-02-27 |archivedate=2019-04-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190426001558/https://esporte.uol.com.br/futebol/campeonatos/brasileiro/serie-a/ultimas-noticias/2018/11/15/sao-paulo-x-gremio---brasilerao.htm }}</ref> 13. фебруара [[2019]] року дебютовав в Кубкови Лїбертадорес. 22. фебруара [[2020]] року підписав пятирічный контракт із „<nowiki/>[[АФК Аякс|Аяксом]]<nowiki/>“.<ref name="ajax">{{Cite web |url=https://streams.ajax.nl/streams/actueel/ajax-contracteert-antony-matheus-dos-santos.htm |title=Ajax contracteert Antony Matheus dos Santos. |publisher=''ajax.nl'' |language=nl |access-date=2021-01-11 |archivedate=2021-01-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210113042119/https://streams.ajax.nl/streams/actueel/ajax-contracteert-antony-matheus-dos-santos.htm }}</ref> Сума трансфера склала 15,75 млн [[евро]] і може умножити ся із увагов бонусїв.<ref name="ajax" /> 30. авґуста [[2022]] року анґлійскый клуб „Манчестер Юнайтед“ обявив про укладу договора по трансферу Антоні.<ref>{{Cite web |url=https://www.manutd.com/en/news/detail/man-utd-reaches-agreement-with-ajax-for-transfer-of-antony-30-august-2022 |title=United reaches agreement for Antony transfer |publisher=Manchester United F.C. |date=2022-08-30 |language=en |access-date=2022-08-30 |archivedate=2022-08-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220830120701/https://www.manutd.com/en/news/detail/man-utd-reaches-agreement-with-ajax-for-transfer-of-antony-30-august-2022 }}</ref> Сума трансфера склала 95 млн евро (82 млн фунтов). Антоні підписав с анґлійскым клубом контракт до 2027 року с опціёй продовженя щі на рік.<ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/62748772 |title=Man Utd transfer news: Antony signs from Ajax for £82m |publisher=[[BBC Sport]] |date=2022-09-01 |language=en |access-date=2022-09-01 |archivedate=2022-10-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221018204108/https://www.bbc.com/sport/football/62748772 }}</ref> 25. януара [[2025]] року было оглашено, ош „Манчестер Юнайтед“ віддав Антоні в аренду іспанскому клубу „Реал Бетїс“ до послїдка сезона.<ref>{{Cite web |url=https://www.realbetisbalompie.es/noticias/actualidad/el-real-betis-y-el-manchester-united-acuerdan-la-cesion-de-antony-30971 |title=El Real Betis y el Manchester United acuerdan la cesión de Antony |work=RealBetisBalompie.es |date=2025-01-25 |language=es }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://matchtv.ru/football/matchtvnews_NI2160876_Manchester_Junajted_otdal_Antoni_v_arendu_Betisu |title=„Манчестер Юнайтед“ отдал Антони в аренду „Бетису“ |work=Матч ТВ |date=2025-01-25 |language=ru }}</ref> 2. фебруара дебютовав в Ла Лізї в домашнёму матчови против клуба „<nowiki/>[[Атлетік Клуб|Атлетік Білбао]]<nowiki/>“. 8. фебруара забив дебютный мяч за клуб на 10. минутї против „Сельты“.<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/43747353/man-united-loanee-antony-scores-first-real-betis-goal |title=Man United loanee Antony scores first Real Betis goal |work=[[ESPN]] |date=2025-02-08 |language=en }}</ref> == Досягненя == === Команднї досягненя === '''„Аякс“''' * Шампіон [[Нідерланды|Нідерландів]] ('''2'''): 2020/21, 2021/22 * Владїтель Кубка Нідерландів: [[Кубок Нидерландов по футболу 2020/21|2020/21]] '''„Манчестер Юнайтед“''' * Владїтель Кубка Англии: 2023/24<ref>{{Cite web |url=https://www.theguardian.com/football/article/2024/may/25/manchester-city-manchester-united-fa-cup-final-match-report |first=David. |last=Hynter |title=Manchester United win FA Cup after Garnacho and Mainoo stun City |work=[[The Guardian]] |date=2024-05-25 |language=en }}</ref> * Владїтель Кубка Английской фобалной ліґы: 2022/23 '''Репрезентація Бразілії (до 23 років)''' * Шампіон [[Олімпійскы гры|Олімпійскых грів]]: [[2020]] === Персоналнї досягненя === * „Играч місяця“ в Ередївізї: децембр [[2020]]<ref>{{Cite web |url=https://eredivisie.eu/news/antony-named-eredivisie-player-of-the-month/ |title=Antony named Eredivisie Player of the Month |publisher=Eredivisie |date=2021-01-07 |language=en |access-date=2023-02-27 |archivedate=2023-02-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230227120929/https://eredivisie.eu/news/antony-named-eredivisie-player-of-the-month/ }}</ref> * „Талант місяця“ в Ередївізї: децембр [[2021]]<ref>{{Cite web |url=https://eredivisie.eu/news/ajax-still-provides-most-players-for-the-team-of-the-month/ |title=Ajax still provides most players for the Team of the Month |publisher=Eredivisie |date=2022-01-14 |language=en |access-date=2023-02-27 |archivedate=2022-01-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220114212756/https://eredivisie.eu/news/ajax-still-provides-most-players-for-the-team-of-the-month/ }}</ref> == Статистика выступеня == ''Дані приведенї на 20. фебруара [[2025]] року''<ref>[https://int.soccerway.com/players/-/536532/ Antony (по en)]</ref> {| align="center" border="1" cellpadding="4" cellspacing="2" style="background: ivory; font-size: 95%; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; clear:center; text-align:center" ! rowspan="2" width="138" |Клуб ! rowspan="2" width="52" |Сезон ! colspan="2" width="92" |Ліґа ! colspan="2" width="92" |Кубок<br /><br />країны ! colspan="2" width="92" |Кубок<br /><br />ліґы ! colspan="2" width="92" |Межинароднї кубкы ! colspan="2" width="92" |Другі ! colspan="2" width="92" |Сумов |- style="background:beige" !Гры !Голы !Гры !Голы !Игры !Голы !Гры !Голы !Гры !Голы !Гры !Голы |- | rowspan="4" |'''Сан-Паулу''' |2018 |3 |0 |0 |0 | colspan="2" |— |0 |0 |0 |0 !3 !0 |- |2019 |29 |4 |1 |0 | colspan="2" |— |1 |0 |14 |2 !45 !6 |- |2020 |0 |0 |0 |0 | colspan="2" |— |2 |0 |2 |0 !4 !0 |- style="background:lemonchiffon" !Сумов !32 !4 !1 !0 !0 !0 !3 !0 !16 !2 !52 !6 |- | rowspan="4" |'''[[АФК Аякс|Аякс]]''' |2020/21 |32 |9 |4 |1 | colspan="2" |— |10 |1 | colspan="2" align="center" |— !46 !11 |- |2021/22 |23 |8 |3 |2 | colspan="2" |— |7 |2 |0 |0 !33 !12 |- |2022/23 |2 |1 |0 |0 | colspan="2" |— |0 |0 |1 |1 !3 !2 |- style="background:lemonchiffon" !Сумов !57 !18 !7 !3 !0 !0 !17 !3 !1 !1 !82 !25 |- | rowspan="4" |'''Манчестер Юнайтед''' |2022/23 |25 |4 |5 |1 |5 |1 |9 |2 | colspan="2" align="center" |— !44 !8 |- |2023/24 |29 |1 |4 |2 |1 |0 |4 |0 | colspan="2" align="center" |— !38 !3 |- |2024/25 |8 |0 |0 |0 |2 |1 |4 |0 | colspan="2" align="center" |— !14 !1 |- style="background:lemonchiffon" !Сумов !62 !5 !9 !3 !9 !2 !15 !2 !0 !0 !96 !12 |- | rowspan="2" |'''Реал Бетис''' |2024/25 |2 |1 |0 |0 | colspan="2" |— |0 |0 | colspan="2" align="center" |— !2 !1 |- style="background:lemonchiffon" !Сумов !3 !2 !0 !0 !0 !0 !0 !0 !0 !0 !2 !1 |- |- style="background:beige" ! colspan="2" |Всего за карьеру !154 !29 !17 !6 !9 !2 !35 !5 !17 !3 !232 !46 |} == Зазначка == {{Reflist}} == Одкликаня == * [https://www.manutd.com/en/players-and-staff/detail/antony Профіль фотбаліста] на офіціалном сайтї ФК „Манчестер Юнайтед“{{Ref-en}} * [https://www.premierleague.com/players/75381/Antony/overview Профіль фотбаліста]{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} на офіціалном сайтї Премєр-ліґы{{Ref-en}} [[Катеґорія:Персоналії подля алфавіту]] [[Катеґорія:Жыючі люде]] [[Катеґорія:Фотбалісты]] [[Катеґорія:Бразільскы фотбалісти]] [[Катеґорія:Родили ся 24. фебруара]] iyqu4kqyj7nlkkmaes22q0k8xghs6bf Неґрово 0 22766 170548 156691 2026-09-28T17:23:56Z Flipdot 23893 170548 wikitext text/x-wiki {{Село Україны|||||назва=Неґрово|область=[[Закарпатська область]]|район=[[Мукачівський район]]|mapx=|mapy=|водойма=|адреса=89600, Закарпатська область, Мукачівський р-н, м. Мукачево, вул. Пушкіна, 2|прапор=|ґеоґрафічны коордінаты=48°22′19″ пн. ш. 22°54′34″ сх. д.|рада=Мукачівська міська громада|жытелїв=1116|перша писемна змінка=1398 рік|розлога=51,7|поштовы індексы=90114|густота жытельства=21,59}} '''Неґрово''' авадь '''Негрово''' ({{lang-uk|Негрово}}) — [[село]] у Мукачівській міській громадї [[Мукачовськый район|Мукачівського району]] [[Закарпатска область|Закарпатської области]] [[Україна|Украйины]]. В околицях Неґрова в [[1863]] роцї найдено грубый бронзовый поклад епохы пізнёї бронзы. В колекцію Т.&nbsp;Легоцкого попало три предметы. В центрі села в [[1963]] роцї під час копаня ярка для фундамента найдено поклад бронзовых мечів раннёзжилїзного віку.<ref>[https://www.zamky.com.ua/istoriya/arheologiya-ta-starodavnya-istoriya-irshavskogo-rajonu/ zamky.com.ua — археологія та стародавня історія]— https://www.zamky.com.ua/istoriya/arheologiya-ta-starodavnya-istoriya-irshavskogo-rajonu/</ref><ref name=":2">''Пеняк С.И.'' Негровский клад бронзовых мечей. – Краткие сообщения Института археологии АН СССР, 1969 г., т. 115, с. 39 – 44.</ref> Ёго имня первый раз споминає ся в статутї в [[1398]] роцї гі Massor.<ref name=":1">[https://www.pslava.info/MukachivRn_NegroveS,116635.html pslava.info — Негрово с.] Першый спомин тай перейминованя https://www.pslava.info/MukachivRn_NegroveS,116635.html</ref><ref name=":2" /> == Култура і ошкола == Первый раз йде ся про церьков в [[1692]]&nbsp;р. У [[1733]]&nbsp;р. споминают тїсну деревляну церьков с. Николы з двома дзвонами.<ref name=":0">{{Книга |автор=Михайло Сирохман |назва=Церкви України. Закарпаття |місто=Львів |выдавательство=Мс |рік=2000 }}</ref> Далша споминка про деревляну церьков&nbsp;— в [[1797]]&nbsp;р. Кількість віруючых на зачаток XX&nbsp;ст. была 735 душ.<ref name=":0" /> Муровану базилїчну церьков поклали у [[1854]]–[[1864]] роках. У [[1935]]&nbsp;р. майстер Вейґ поладив стрїху церквы, що кощовало 2850 корон. У [[1954]]&nbsp;р. башту вкрыли бляхов. Коло церквы&nbsp;— мурована дзвіниця з 5 дзвонами.<ref name=":0" /> === Ошкола === Дякы/вчителі школы тай число учнюв:<ref>[http://negrovo-zosh.uz.sch.in.ua/pro_shkolu/istoriya_shkoli/ Історія школи - Негрівський ЗЗСО І-ІІ] http://negrovo-zosh.uz.sch.in.ua/pro_shkolu/istoriya_shkoli/</ref> [[1886]] рік&nbsp;— Ґеорґіус Касарда&nbsp;— 40 учеників. [[1888]] рік&nbsp;— Ґеорґіус Касарда&nbsp;— 56 учеників. [[1891]] рік&nbsp;— Касарда Янош&nbsp;— 81 ученик. [[1896]] рік&nbsp;— Касарда Дёрдь, Шмозанскі Янош&nbsp;— 101 ученик. [[1899]] рік&nbsp;— Олах Петер&nbsp;— 112 учеників. [[1905]] рік&nbsp;— Калинич Васіл, Добра Янош&nbsp;— 118 учеників. [[1915]] рік&nbsp;— Теребеші Ілона, Федигаш Янош&nbsp;— 115 учеників, 3 класы. == Назва == У [[1995|1995&nbsp;р.]] офіційноє украйинськоє названя села ''Негрове'' было поміняно на ''Негрово''.<ref name=":1" /> == Людность == По [[:uk:Перепис_населення_УРСР_(1989)|списованю УРСР 1989 року]] чиселность присутного населеня села была 1169 душ, з якых 545 [[Чоловік|чоловікы]] тай 624 [[Жена|жоны]].<ref>{{БД Держстату Украйины|тип=1989|реґіон=Закрпатська область}}</ref> По [[:uk:Перепис_населення_України_(2001)|спосаню населеня Украйины 2001 року]] в селї проживало 1116 душ.<ref>{{БД Держстату Украйины|тип=2001|реґіон=Закрпатська область}}</ref><ref>{{БД Держстату Украйины|тип=2001_с|реґіон=Закрпатська область}}</ref> === Бесїда === Роздїлёваня населення за рідным языком за даным перепису [[2001]] року.<ref>{{БД Держстату Украйины|тип=2001_язык|реґіон=Закрпатська область}}</ref> {| class="wikitable standard" !Язык !Процент |- |[[Україньскый язык|украйинськый]] | align="right" |99,73&nbsp;% |- |[[Російскый язык|російскый]] | align="right" |0,27&nbsp;% |} == Одкликаня == * [http://weather.in.ua/ua/zakarpatskaja/16695 Погода в селі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161106041524/http://weather.in.ua/ua/zakarpatskaja/16695|date=6. новембра 2016}} == Зазначкы == {{Переклад|язык=uk|статя=Негрово}} [[Катеґорія:Села Закарпатьской области]] [[Катеґорія:Села Україны]] [[Катеґорія:Статя написана верьховинськым діалектом]] 0fvc8tair7drp3r0p0ibw0pvfuzm4ko Смологовиця 0 22795 170547 154493 2026-09-28T17:21:42Z Flipdot 23893 170547 wikitext text/x-wiki {{Непотверджено}} '''Смолого́виця''' ([[Мадярскый язык|мад]]. Kisábránka) ([[Україньскый язык|укр]]. Смологовиця) ([[Чеськый язык|чис]]. Smolohovycja, Salonugovice) ([[Румуньскый язык|рум]]. Smolohovîțea) — [[село]] у [[Хустськый район|Хустському районови]] (бывшый [[Иршавскый район]]), [[Закарпатска область|Закарпатьской области]], [[Україна|Украйины]]. {{НП|оригинальное название=Смологовиця|первое упоминание=1610|прежние имена=Kisábránka, Salonugovice, Smolohovycja, Мала Абранка|население=369|год переписи=2001|этнохороним=Смологовчане}} == Історія == [[Село]] первый раз ся споминать у [[1610]] році. [[1946]] рӯк: унаслідок боя из оперґрупов МГБ у [[Село|селі]] Смологовиця у [[Закарпатска область|Закарпатьскӯв области]], бандіты [[Украйиньска повстаньска армія|УПА]] знищили старшого оперуповноваженого [[Иршавскый район|Иршавского]] райудділеня МГБ и директора маслозавода, розоружены и пущені домӯ двоє міліціонерӯв. [[Церьков (храм)|Цирьков]] Успения прст. [[Богородіця|богородици]]. [[1851]]. Деривляну [[Церьков (храм)|цирьков]] споминавуть у [[1733]] тай [[1778]] роках. Типирішня мурована цирьков, построєна при [[Священик|попови]] Мигалёви Ґріґашіёви, укрыта етернітом. Сохранено файный старый [[Іконостас|иконостас]], но [[Икона|иконы]] ужее перероблені. Пиля церкви стоить проста каркасна деривляна дзвӯниця. Великый дзвӯн удлив Ріхард Ґеролд у [[Хомутов|Хомутовови]] у [[1924]]&nbsp;році. == Присілкы == '''Ізґо́ґа''' Ізґоґа — бывшоє [[село]] у [[Подкарпатя|Пудкарпатёви]], на [[Иршавскый район|Иршавщині]]. Зъединеноє из [[Село|селом]] Смологовиця. Спмин:[[1600]]: Izgogafalva, [[1613]]: Izgogafalva == Обывательство == У [[Село|селі]] на [[2001]] рӯк живе 369 людий, из них подля языка: {| class="standard" !Язык !Процент |- |[[Україньскый язык|украйиньскый]] | align="right" |99,46&nbsp;% |- |[[Російскый язык|руськый]] | align="right" |0,54&nbsp;% |} == Знамі Родаци == • [[Пинзеник, Віктор Мигалёвич|Пинзеник Віктор Мигалёвич]] — [[Україна|украйиньскый]] [[Политик|політик]] и общественный діятель. • [[Бурч, Василь Василёвич|Бурч Василь Василёвич]] ([[1919]]—[[1993]]) — заслуженый [[Педагог|педаґоґ]] [[Украинска ССР|УССР]] и [[Малярство|малярь]]. == Туристичны міста == • [[Церьков (храм)|храм]] Успения прст. [[Богородіця|богородици]]. [[1851]]. • скарб [[Желїзна доба|желізной добы]] из оружиём той епохы: наконечникы списӯв, [[Нӯж|ножі]] пшеворьской културы. == Удкликованя == Тоты даны суть часточно або цалком основаны на [[Переклад (языконаука)|перекладі]] статі [[:uk:Смологовиця|Смологовиця]] на Украйиньскӯв Вікіпедії (чісло ревізії не было становлене).{{Reflist|refs=<ref name="населення 1989">{{cite web|url=http://database.ukrcensus.gov.ua/MULT/Database/Census/databasetree_uk.asp|назва=Кількість наявного та постійного населення по кожному сільському населеному пункту, Закарпатська область (осіб) - Регіон, Рік, Категорія населення , Стать (1989(12.01))|вебсайт=database.ukrcensus.gov.ua|видавець=Банк даних [[Державна служба статистики України|Державної служби статистики України]]|дата-доступу=8 листопада 2019|archive-date=31 липня 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140731182036/http://database.ukrcensus.gov.ua/MULT/Database/Census/databasetree_uk.asp}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140731182036/http://database.ukrcensus.gov.ua/Mult/Database/Census/databasetree_uk.asp |date=2014-07-31 }}</ref> <ref name="населення 2001">{{cite web|url=http://database.ukrcensus.gov.ua/MULT/Database/Census/databasetree_uk.asp|назва=Кількість наявного населення по кожному сільському населеному пункту, Закарпатська область (осіб) - Регіон , Рік (2001(05.12))|вебсайт=database.ukrcensus.gov.ua|видавець=Банк даних [[Державна служба статистики України|Державної служби статистики України]]|дата-доступу=8 листопада 2019|archive-date=31 липня 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140731182036/http://database.ukrcensus.gov.ua/MULT/Database/Census/databasetree_uk.asp}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140731182036/http://database.ukrcensus.gov.ua/Mult/Database/Census/databasetree_uk.asp |date=2014-07-31 }}</ref> <ref name="населення 2001 мова">{{cite web|url=http://database.ukrcensus.gov.ua/MULT/Database/Census/databasetree_uk.asp|назва=Розподіл населення за рідною мовою, Закарпатська область (у % до загальної чисельності населення) - Регіон, Рік , Вказали у якості рідної мову (2001(05.12))|вебсайт=database.ukrcensus.gov.ua|видавець=Банк даних [[Державна служба статистики України|Державної служби статистики України]]|дата-доступу=8 листопада 2019|archive-date=31 липня 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140731182036/http://database.ukrcensus.gov.ua/MULT/Database/Census/databasetree_uk.asp}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140731182036/http://database.ukrcensus.gov.ua/Mult/Database/Census/databasetree_uk.asp |date=2014-07-31 }}</ref>}} * [http://weather.in.ua/ua/zakarpatskaja/24254 Погода в селі Смологовиця] [Архівовано 21 грудня 2011 у Wayback Machine.] [[Катеґорія:Села Закарпатьской области]] [[Катеґорія:Села подля краины]] [[Катеґорія:Села]] [[Катеґорія:Села Україны]] [[Катеґорія:Населены пункты]] [[Катеґорія:Населены пункты подля країны]] [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] [[Катеґорія:Населены пункты Закарпатской области]] [[Катеґорія:Населены пункты Украины]] [[Катеґорія:Основаны 1610]] 0iaj745um20zzs6xkk72mq48urmjyqk Крайня Мартинка 0 22798 170546 154504 2026-09-28T17:21:29Z Flipdot 23893 170546 wikitext text/x-wiki {{Непотверджено}} '''Кра́йня Ма́ртинка''' ([[Мадярскый язык|мад]]. Végmártonka) ([[Румуньскый язык|рум]]. Krainea Martînka) ([[Україньскый язык|укр]]. Крайня Мартинка) ([[Чеськый язык|чис]]. Krajnja Martynka, Krajná Martinka) — [[село]] у [[Хустськый район|Хустському районови]] (бывшый [[Иршавскый район]]), [[Закарпатска область|Закарпатьской области]], [[Україна|Украйины]]. {{НП|оригинальное название=Крайня Мартинка|первое упоминание=1692|прежние имена=Végmártonka, Krajná Martinka, Крайняя Мартинка|население=582|год переписи=2001|этнохороним=Крайнё-Мартиняне}} == Історія == [[Село]] первый раз ся споминать у [[1692]] році. == Обывательство == У [[Село|селі]] на [[2001]] рӯк живе 582 людий, из них подля языка: {| class="standard" !Язык !Процент |- |[[Україньскый язык|украйиньскый]] | align="right" |99,48&nbsp;% |- |[[Російскый язык|руськый]] | align="right" |0,34&nbsp;% |- |[[Польскый язык|польскый]] | align="right" |0,17&nbsp;% |} == Туристичны міста == • [[Церьков (храм)|храм]] ст. Петра и Павла. [[1838]]. • [[водопад]] [[Водопад Гучало|Гучало]]. Высота падіня [[Вода|воды]] — 5-6 метрӯв, из невеликыми перепадами. Складать ся из єдного великого [[Каскад|каскада]] тай двох май малых, єден из якых значително майповноводный уд другых. == Удкликованя == Тоты даны суть часточно або цалком основаны на [[Переклад (языконаука)|перекладі]] статі [https://uk.m.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D1%8F_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%BA%D0%B0 Крайня Мартинка] на Украйиньскӯв Вікіпедії (чісло ревізії не было становлене).{{Reflist|refs=<ref name="населення 1989">{{cite web|url=http://database.ukrcensus.gov.ua/MULT/Database/Census/databasetree_uk.asp|назва=Кількість наявного та постійного населення по кожному сільському населеному пункту, Закарпатська область (осіб) - Регіон, Рік, Категорія населення , Стать (1989(12.01))|вебсайт=database.ukrcensus.gov.ua|видавець=Банк даних [[Державна служба статистики України|Державної служби статистики України]]|дата-доступу=8 листопада 2019|archive-date=31 липня 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140731182036/http://database.ukrcensus.gov.ua/Mult/Database/Census/databasetree_uk.asp}}</ref> <ref name="населення 2001">{{cite web|url=http://database.ukrcensus.gov.ua/MULT/Database/Census/databasetree_uk.asp|назва=Кількість наявного населення по кожному сільському населеному пункту, Закарпатська область (осіб) - Регіон , Рік (2001(05.12))|вебсайт=database.ukrcensus.gov.ua|видавець=Банк даних [[Державна служба статистики України|Державної служби статистики України]]|дата-доступу=8 листопада 2019|archive-date=31 липня 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140731182036/http://database.ukrcensus.gov.ua/Mult/Database/Census/databasetree_uk.asp}}</ref> <ref name="населення 2001 мова">{{cite web|url=http://database.ukrcensus.gov.ua/MULT/Database/Census/databasetree_uk.asp|назва=Розподіл населення за рідною мовою, Закарпатська область (у % до загальної чисельності населення) - Регіон, Рік , Вказали у якості рідної мову (2001(05.12))|вебсайт=database.ukrcensus.gov.ua|видавець=Банк даних [[Державна служба статистики України|Державної служби статистики України]]|дата-доступу=8 листопада 2019|archive-date=31 липня 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140731182036/http://database.ukrcensus.gov.ua/Mult/Database/Census/databasetree_uk.asp}}</ref>}} * [http://weather.in.ua/ua/zakarpatskaja/11918 Погода в селі Крайня Мартинка] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081008053536/http://weather.in.ua/ua/zakarpatskaja/11918|date=8 жовтня 2008}} [[Катеґорія:Села Закарпатьской области]] [[Катеґорія:Села]] [[Катеґорія:Села Україны]] [[Катеґорія:Села подля краины]] [[Катеґорія:Населены пункты]] [[Катеґорія:Населены пункты подля країны]] [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] [[Катеґорія:Населены пункты Украины]] [[Катеґорія:Населены пункты Закарпатской области]] 74e5q0dad0055gdvd9zqeewla6d51sf Меноніты 0 22839 170545 154697 2026-09-28T17:21:10Z Flipdot 23893 170545 wikitext text/x-wiki {{Універзалный інфобокс}} [[Файл:Menno_Simonsz.gif|праворуч|міні|244x244пкс|Менно Сімонс (1496—1561)&nbsp;— основатель менонізму]] '''Меноні́ты'''&nbsp;— [[Хрістіанство|християньскоє]] [[Протестантство|протестантьскоє]] кываня, якоє принадлежить до церковної общины [[Анабаптизм|анабаптистӯв]]. Основаноє Менно Сімонсом віра пропаґує мирноє сожитя у світьскому обществови, одсутность насильства, ненасильницькі методы протеста и розязаня спорных звідань, пацифізм. У свойых роботах [[Менно Сімонс]] сформуліровав и формалізовав практику май ранньых основателю̄в [[Швайц|Швайца]], причому ранні практикы менонітӯв ґрунтовали ся на вірі, ге у місію, так и у службу [[Ісус Хрістос|Исусови]], якої первістні послідователі анабаптистӯв додержовали ся из великым убіждінём, не никавучи преслідованя из боку разных римокатолицькых тай протестантьскых держав. У [[Свѣт|світі]] у [[2006]] році налічовало ся 1,5&nbsp;млн менонітӯв ([[2006]]). При [[Катарина II. Велика|Катерині II]] переселені из [[Нїмецько|Німицька]] и [[Нідерланды|Голландії]] у южномалороссійські степы. Удтак они переселилися до [[Северна Америка|Северной]] и [[Южна Америка|Южной Америкы]]: майвеликі у [[Споєны Штаты Америцькы|ЗША]], [[Канада|Канаді]] и [[Демократічна републіка Конґо|Демократичнӯв Републіці Конґо.]] Меноніты проживавуть авадь у уддільных общинах, авадь розпорошені миже містного обывательства у порядку пійсятёх держав [[Свѣт|світу]]. == Історія == Менонітство взникло у [[1530]]. рокы у ході [[Реформация|реформаціонного]] кываня у [[Нідерланды|Нідерландах]], у якому брали участь радикалні и уміренні [[Анабаптизм|анабаптисты]] (уд [[Ґрецькый язык|грец]]. «Наново крещені»). Раннёє нашарованя менонітьскых віровань было кодифіковано у Дордрехтьскӯв сповіді віры [[1632]] році, но разні реліґіозні менонітьскі ґрупы не додержувуть ся общого и єдиного признаня ци [[Реліґія|віры]]. == Иппен позерайте == * [[Меноніты у Украйині]] == Удкликованя == {{Reflist|2}} * Марочко В. І. [http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Menonity_v_Ukraini Меноніти в Україні] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200824084855/http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Menonity_v_Ukraini|date=24 серпня 2020}} // Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наукова думка, 2009. — Т. 6 : Ла — Мі. — 784 с. : іл. — <nowiki>ISBN 978-966-00-1028-1</nowiki>. * Меноніти // Українська мала енциклопедія : 16 кн. : у 8 т. / проф. Є. Онацький. — Буенос-Айрес, 1961. — Т. 4, кн. VIII : Літери Ме — На. — С. 954-955. — 1000 екз. * [https://ure-online.info/encyclopedia/menonity/ Меноніти] // Українська Релігієзнавча Енциклопедія * ''Dietrich Neufeld''. [https://diasporiana.org.ua/ukrainica/neufeld-d-mennonitentum-in-der-ukraine-schicksalsgeschichte-sagradowkas/ Mennonitentum in der Ukraine: Schicksalsgeschichte Sagradowkas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211204032200/https://diasporiana.org.ua/ukrainica/neufeld-d-mennonitentum-in-der-ukraine-schicksalsgeschichte-sagradowkas/|date=4 грудня 2021}}. Emden : Selbstverlag, 1922. 40&nbsp;s.   [[Катеґорія:Хрістіанство]] [[Катеґорія:Пацифізм]] [[Катеґорія:Меноніты]] [[Катеґорія:Реліґія]] [[Катеґорія:Віра]] [[Катеґорія:Анабаптизм]] j2bc5rn7zo1c7nem0kpicun2qwqzld5 Списаня жительства Украйины (2001) 0 22849 170544 167594 2026-09-28T17:20:58Z Flipdot 23893 170544 wikitext text/x-wiki {{Пудкарпатськый стандарт}} '''Списаня жительства Украйины [[2001|2001 року]]'''&nbsp;— первоє и доднесь послїдноє усеукрайинськоє [[Списованя жительства|списаня жительства]], що стало ся [[5. децембра]] [[2001]] року в независимій [[Україна|Украйинї]]. == Історія == У [[Октобер|октобрї]] [[2000]] року Верховна Рада Украйины принесла Закон Украйины «Про Всеукрайинськоє списаня»&nbsp;— головный нормативный документ, якый опредїлив правові, економичнї тай орґанїзаційнї основы проведеня списаня<ref>{{Cite web |title=Про Всеукраїнський перепис населення |url=https://zakon.rada.gov.ua/go/2058-14 |work=Офіційний вебпортал парламенту України |access-date=2022-04-28 |language=uk }}</ref>. Списаня жительства станом на [[5. децембер|5. децембра]] 2001 року быв первым списаням жительства Украйины як суверенної [[Штат|державы]]. Первый раз появила ся возмога хосновати не стандартнов проґрамов (єднаковов для всьых републік бывшых [[Союз Совітскых Соціалістічных Републик|СССР]]), а опредїляти ся в потребах односно содержаня мусайної інформації, враховуючи нестандартну сітуацію в животі общества. Методика списаня мала відобразити резултаты споєнї із реформами перемін у обществі й, заєдно з тым, заосмотрити максималну порувнателність ёго вкупного значеня із даными пережных списань. Сёго вдало ся в основному досягти, опреж проґрама списаня была значно ширшов, чим проґрамы пережніх. Вна мала такі блокы інформації: состав тай родинні взаимины членів ґаздіства, [[Чоловік розумный|поло]]-вікова характерістика особы та місто її роженя, брако-родинный стан, включно з числом роженых дітей, етничный род, языкові признакы, громадянство, уровень образованя, занятость, жерела средств до єствованя, міґраційна активность, житлові обстояня, йманя земельных дїлянок полёгосподарського назначеня, їхня площа тай правова форма властностї. Повні резултаты спиваня опубликованї [[2002]]—[[2004]] роках у 14. тематичных зборниках (17. томах), 7 із них&nbsp;— на [[CD-диск|CD-дисках]] тай 10&nbsp;— у мрежі [[Інтернет]] (на вебсайтї [http://www.ukrstat.gov.ua/ Державної службы статистикы Украйины]). == Резултаты == === Числові выносы === Цїлковоє жительство Украйины у 2001 роцї было 48&nbsp;млн 457 тис. особ. Жительство за тіпом міста бываня: * [[Місто|варошского]] жительства&nbsp;— 32&nbsp;млн 574 тис. особ (67,2&nbsp;%) * [[Село|сільского]] жительства&nbsp;— 15&nbsp;млн 883 тис. особ (32,8&nbsp;%) Жительство за полом: * [[Чоловік|чоловіків]]&nbsp;— 22&nbsp;млн 441 тис. осіб (46,3&nbsp;%) * [[Жена|жон]]&nbsp;— 26&nbsp;млн 16 тис. особ (53,7&nbsp;%) === Націоналноє зложеня жительства === За даными Всеукрайинського списаня жительства, на теріторії країны бывали представитилї поверх 130 націоналностий і народностий. У націоналному зложенї жительства Украйины переважноє число [[Українцї|украйинців]], чиселный стан якых быв 37541,7 тыс. особ, авадь 77,8 % від цїлого числа жительства. Другоє місто за чиселностёв зазїдали [[Русы|руські]]. Их число на дату списаня было 8334,1 тыс. особ. === '''Языковый склад жительства''' === [[Україньскый язык|Украйинськый язык]] ставили рідным 67,5 % жительства Украйины. [[Російскый язык|Російськый язык]] вызначили як рідный 29,6 % жительства. Частка другых языків, які были указані як рідный зложовала 2,9 %.<ref>https://web.archive.org/web/20250516030327/https://uastrat.com/politicalanalysis/forecasts/vseukrayinskyj-perepys-naselennya-2001-movnyj-aspekt/</ref>[[Файл:Ukraine_census_2001_Ukrainians.svg|міні|250x250пкс|Украйинцї в Украйинї за списанём 2001 року.]] == Одкликаня == * [http://2001.ukrcensus.gov.ua/ Всеукраїнський перепис населення] * [http://www.ukrcensus.gov.ua/ Всеукраїнський перепис населення] * [http://www.ukrstat.gov.ua/ Державний комітет статистики України] * https://web.archive.org/web/20140731182036/http://db.ukrcensus.gov.ua/Mult/Database/Census/databasetree_uk.asp * http://db.ukrcensus.gov.ua/Mult/dialog/statfile.asp?lang=1 * [https://dostup.org.ua/request/pieriepis_nasieliennia_2001_mist Перепис населення 2001: міста і смт]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Зазначкы == [[Катеґорія:2001]] [[Катеґорія:Статя написана верьховинськым діалектом]] aayqwvnkzqgs3qxbasd4bpy6w8ysg9i Климовиця 0 22850 170543 162879 2026-09-28T17:20:33Z Flipdot 23893 170543 wikitext text/x-wiki {{Непотверджено}} '''Климо́виця''' ([[Мадярскый язык|мад]]. Kelemenfalva) ([[Чеськый язык|чис]]. Klimovice) ([[Румуньскый язык|рум]]. Klîmovîțea) ([[Україньскый язык|укр]]. Климовиця) ([[Польскый язык|пол]]. Kłymowycia) — [[село]] у [[Хустськый район|Хустському районови]] (бывшый [[Иршавскый район]]), [[Закарпатска область|Закарпатьской области]], [[Україна|Украйины]]. {{НП|первое упоминание=1600|прежние имена=Klenovice, Kelemenfalva, Klimovice, Климовица|население=390|год переписи=2025|агломерация=Иршавска|этнохороним=Климовчане}} == Назва == У разні часы у зависности уд [[Штат|державы]] и періода назва [[Село|села]] міняла ся, туй є хронолоґія: [[1645]]- Kelemen Falwa, [[1773]]- Kelemenfalva, Klimovicza, [[1808]]- Kelemenfalva, Klimowica, [[1851]]-Kelemenfalva (Klimovicza), [[1877]]-Kelemenfalva, Klimovica, [[1913]]- Kelemenfalva, [[1925]]- Klenovice, [[1930]]- Klimovice, [[1944]]- Kelemenfalva, Климовица, [[1983]]-Климовиця, Климовица (ZO). == Ґеоґрафія == [[Село]] Климовиця лежить у 12,5&nbsp;км на северо-запад уд бывшого [[Иршава|районного центра]], фізична далина до [[Кієв|Киёва]]&nbsp;— 575,0 км. == Історія == Село первый раз ся споминать у 1600 році. [[12. фебруар|12 фебруара]] [[1939]] року одбыли ся выбори до Сойма [[Карпатьска Україна|Карпатьской Украйины]], на якых абсолютну векшыну допущеных выборцю̄в (близко 92,4&nbsp;%) здобыли кандидаты УНО. У селі Климовиця, якоє было у округови Иршава, за УНО проголосовали 125 выборцю̄в, против&nbsp;— 21. 2-3 юна 2018 року в селі у рамках першого відкритого фестивалю мистецтв імені Адалберта Ерделі у дворови Климовицькой ЗОШ I—II ступеню̄ было удкрыто и осячено памнятник основоположникови закарпатьской школы живопису [[Адалберт Ерделій|Адалбертови Ерделі]] (скулптор Андріан Балог, архітектор Борис Кузьма). == Обывательство == У [[Село|селі]] на [[2001]] рӯк живе 397 людий, из них подля языка: {| class="standard" ! style="background-color:#CD9B9B" |Язык ! style="background-color:#CD9B9B" |Число особ ! style="background-color:#CD9B9B" |Процент |- |[[Україньскый язык|украйиньскый]] | align="right" |392 | align="right" |98,74&nbsp;% |- |[[Російскый язык|руськый]] | align="right" |4 | align="right" |1,01&nbsp;% |- |[[Словеньскый язык|словеньскый]] | align="right" |1 | align="right" |0,25&nbsp;% |} == Реліґія == Деривляну [[Церьков (храм)|цирьков]] у [[Село|селі]] споминавуть у єпархіальных документах за [[1778]]&nbsp;рӯк. Типирішню деривляну цирьков построєно доста пӯздно, но у добрых традиціях. Необычным є хыба што бокові притворы, не характерні для старых деривляных [[Церьков (храм)|церьков]], и иппен файный [[торнадз]] на різьбленых стовбчиках. За споминами Павлины Котубей, орґанізовали и провели споруджіня церкви братя Илько, Симко, Иван тай Гриць Котубеї, а місто дала жона, яку звали Вендзелиха. Пиля церкви&nbsp;— традична двоярусна дзвӯниця каркасной конструкції и трёма дзвонами. Єден великый дзвӯн удлив Ріхард Ґеролд у [[Хомутов|Хомутовови]] у [[1924]] pоці, другый&nbsp;— Ф. Еґрі у 1935 (очевидно, сись дзвӯн заказав Юрій Котубей, сын Илька). Мурованый крест пиля дзвӯници поклали у [[1932]]&nbsp;році. Типирь, богужаль, и цирьков, и дзвіницю оббито бляхов. У кӯнцёви 1940-ых рокӯв у присілкови Черенникы, постройили малиньку деривляну православну цирьков, шо простояла леш пару рокӯв. == Туристичны міста == * памнятник основоположникови закарпатьской школы живопису [[Адалберт Ерделій|Адалбертови Ерделі]]. * традична двоярусна дзвӯниця каркасной конструкції из трёма дзвонами. Єден великый дзвӯн удлив Ріхард Ґеролд у [[Хомутов|Хомутовови]] у [[1924]] pоці, другый&nbsp;— Ф. Еґрі у [[1935]]. == Знамі Родаци == * У селі родив ся изнамый по Европі малярь [[Адалберт Ерделій]]. * У селі [[16. юн|16 юна]] [[1948]] року родився судя Конституціонного Суда Украйины [[Кампо, Володимир Михайлович|Володимир Михайлович Кампо]]. Награжденый орденом «За заслугы» III ступеня. Кандидат юридичных наук, доцент. Заслуженый юрист Украйины. * [[Базё, Иван Володимирович|Базё Иван Володимирович]] ([[1971]]—2023)&nbsp;— [[доброволець]], участник [[Російско-україньска война|русо-украйиньской во̄йны]]. == Удкликованя == <div style="margin:0;margin-top: 10px; padding: 10px; font-size:9pt; border: 1px solid #333333; line-height: 85%;"> <references responsive="1"></references> </div> * [http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/z7503/A005?rdat1=19.07.2014&rf7571=11230 Облікова карточка на сайтови ВРУ] * [http://weather.in.ua/ua/zakarpatskaja/10690 Погода у селі Климовиця] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161106040002/http://weather.in.ua/ua/zakarpatskaja/10690|date=6 листопада 2016}} [[Катеґорія:Села Закарпатьской области]] [[Катеґорія:Статя написана Боржавськым діалектом]] [[Катеґорія:Села]] [[Катеґорія:Села подля краины]] [[Катеґорія:Села Україны]] [[Катеґорія:Населены пункты]] [[Катеґорія:Населены пункты подля країны]] [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] [[Катеґорія:Населены пункты Украины]] [[Катеґорія:Населены пункты Закарпатской области]] 8fscyjn9jrr3m50uqd0hgyllivw1kc4 Ґеннадій 0 22851 170542 154860 2026-09-28T17:20:11Z Flipdot 23893 170542 wikitext text/x-wiki '''Ґенна́дій''' — [[Чоловік|чоловічоє]] [[Славяне|славяньскоє]] особноє [[имня]], восходящоє ид др.-грец. <span lang="grc"><span style="font-family: palatino linotype, new athena unicode, athena, gentium, code2000, serif; font-size: 105%;">Γεννάδιος</span></span>; γεννάδας (ґеннадас) — «благородный», «благородного происхождіня»<ref>{{Книга |автор=Суперанская, А. В. |год=2006 |isbn=5-699-10971-4 }}</ref>. Є иппен предположеня, што имня зязано из древнёгрецькыми двухосновными [[Имня|именами]] из компонентом γένος (ґенос — «род»). Оно, годно быти, образовало ся ге курта видоизмінена форма уд такых имен, ге Διογένης (Діоґ''ен''), Γερμογένης (''Гермоґен''), и им подобных (у первому припадку — «рожденый Зевсом»; у другому — «рожденый Гермесом»)<ref>{{Книга |автор=Patrick Hanks, Flavia Hodges, Kate Hardcastle |год=2006 |isbn=978-0-19-861060-1 }}</ref>. == Именины == * Православні (''даты даны по [[Ґреґоріаньскый календарь|ґриґоріаньскому календарю]]'')<ref>{{Cite web |url=http://days.pravoslavie.ru/ABC/mg.htm#gennadiy |title=Св. Геннадий на православие.ру |access-date=2011-05-02 |archivedate=2011-12-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111222192229/http://days.pravoslavie.ru/ABC/mg.htm#gennadiy }}</ref>: 7 апріля * 5 фебруара, [[22. фебруар|22 фебруара]], [[23. фебруар|23 фебруара]], [[5. юн|5 юна]], [[5. юл|5 юла]], [[13. септембер|13 септембра]], [[30. новембер|30 новембра]], [[2. децембер|2 децембра]], [[17. децембер|17 децембра]], [[18. децембер|18 децембра]] == Удкликованя == {{Reflist}} [[Катеґорія:Славяньскі имена]] [[Катеґорія:Имена]] fvighscujnc12xf88x10eh94pchbjem Нижньый Студеный 0 22852 170541 163120 2026-09-28T17:20:00Z Flipdot 23893 170541 wikitext text/x-wiki {{Непотверджено}} {{НП|население=1124|год переписи=2001|этнохороним=Нижнё-Студенчане|прежние имена=Studena de Jos, Alsóhidegpatak, Студеный Потӯк|первое упоминание=[[1612]]|дата основания=XVI. стороча}} '''Ни́жньый Студе́ный''' ({{lang-hu|Alsóhidegpatak}}, {{lang-uk|Нижній Студений}}, [[Чеськый язык|чис.]] ''Nyžnij Studenyj'', {{lang-ro|Studena de Jos}}, {{lang-pl|Nyżnij Studenyj}}) — [[село]] у [[Хустськый район|Хустському районови]] (бывшый [[Межгорскый район]]), [[Закарпатска область|Закарпатьской области]], [[Україна|Украйины]]. == Історія == [[Село]] первый раз ся споминать у [[XVI. стороча|XVI]] сторочови, но май достовірно у [[1612]]. Давня назва села — Студеный Потӯк. Село интересноє тым што туй жили великыми дворищами по пару файтӯв, часто не родацькых. Є на берегови рікы Студенка. У [[XVI. стороча|XVI сторочови]] сими землями ґаздовали файты Липчею̄в тай [[Долгай|Долгаю̄в]] які заселили сюды файты вольных селян — [[Немеш|немешӯв]], из них: Kornis György, Bernáth László, Farkas György, Kun Péter, Bér Mihály. == Присілкы == === Студеный === Студеный — бывшоє село у Пудкарпатёви. Зъєдинено из селом Нижньый Студеный Спомин: [[1892]]: Sztudenei (Hnt.), 1898: Sztudenei (Hnt.), 1904: Sztudenszki potyik, Patakvölgy (Lelkes 66), 1907: Patakvölgy (Hnt.), 1913: Patakvölgy (Hnt.). == Реліґія == === Храм Благовіщеня пресятой Богородици. 1812. === Централна часть села&nbsp;— тото бывшый Вирьхньый Студеный. У [[1751]]&nbsp;році туй была деривляна цирьков. У [[1801]]&nbsp;році є спомин за закрыту деривляну цирьков, т. е уже была необходимость стройити нову цирьков. Очевидно, нынішню цирьков споружено ужек не у Бойкӯвському штілови. Но три зрубы и торнадз дуже подобні до зрубӯв и торнадза бойкӯвськой церкви у Вирьхнёсму Студеному. Стріхы над навов тай алтарём значително розтягнуті по оси вход-запад. Башта над бабинцём доста низка, из неразвитым бароковым кӯнцём. Цирьков мать файні різьблені деталі: стовбчикы торнадза, двирі из фігурным одворком, разнообразні «качури» та «східці» оздоблювуть упукы вінцю̄в, орнаментована «насічков» лиштва пудчеркує аркаду нижньых голосниць. На одворку надпись&nbsp;— СОИЗВОЛЕНИЕМ ОЦА ПС…ЛАНІЕ СТАГО ДУХА РОКУ БОЖИЯ | AWIB ([[1812]]) МѢСЯЦЯ ІЮНІЯ Г (3). Богужаль, удкрытый торнадз недавно забито дощками и бляхов. Усередині сохранено старый иконостас и бӯчні алтарі. Бӯчный алтарь зліва исподнив Игнатій Глиньскый на заказ куратора Ивана Кондрича, а фондовали роботу Михаил Матуляк, староста села Иван Ґымба, Стефан Фурданик, Федор Кополович и парох Антон Сабад. Алтарь справа купив Илько Кондрич у [[1870]]&nbsp;році. Михаил Книш из жонов Маріёв позаботили ся за кивот. Усі три зрубы перекрыто коробовыми склепінями. Пиля церкви стойить типічна про [[Межгорскый район|Мижегӯрщину]] деривляна дзвӯниця. Квадратна у плановм споруда мать традичні два ярусы&nbsp;— нижньый зрубный, укрытый опасаням, и вирьхньый&nbsp;— каркасный, пуд восьмисхылым шатром. Интересна художня находка&nbsp;— двоярусна аркада голосниць пуд шатровым вирьхом.<ref>{{Cite web |title=Нижній Студений с Середній Студений с Церква Благовіщення 1985 г. Памятники… |url=https://www.pslava.info/NyzhnijStudenyjS_SerednijStudenyjS_CerkBlagovischennja_1985PamjatnykyGradostroytelstva,116942.html |work=www.pslava.info |access-date=2021-02-21 }}</ref><blockquote>''Подробно: Цирьков Благовіщеня Пресятой Богородици (Сиридньый Студеный)''</blockquote> === Храм Знесіня Господнёго. 1926. === Матеріалы на споруджіня мурованой церкви зачали заготовляти у 1921 pоці, пӯсля того як община на зборах, проведеных о. Иваном Мустяновичом, условила ся за стройку. На веденя робӯт было избрано раду, до якої войшли Василь Мазур, Федор Жиґан, Федор Гуйван, Федор Томинець, Митер Щадей и Олекса Ціфрак. Стройку рішили зачати аж у кӯнци 1923&nbsp;року и тоды убрали раду у составови 27 особ. Обывательство села поділили на 5 катеґорій зависно уд пожиткового стана. Майбогаті мали унести по 2000 чехословеньскых корун и матеріалы, внескы другых катеґорій становили 1700, 1300, 700 корун и матеріалы, а майбідні здавали по возмозі. Возглавив раду Митер Щадей. Цирьков довгу 20&nbsp;м и шыроку 10&nbsp;м, из высоков вышков стройили из [[1924]] року по [[1926]]&nbsp;рӯк. Осятив ї епископ [[Петро Ґебей]] [[26. май|26 мая]] [[1928]]&nbsp;року при помочи священика Евґенія Медвецького и 6 монахӯв, што совершали міссію у [[Село|селі]]. Споминавуть, што проект церкви зробив инженер-желізничник из [[Скотарьскоє|Скотарьского]], главным майстром быв [[Мадяре|мадяр]] Янош Лешко, а стріху клав тоже мадяр на фамілію Райк. Чотирирядный иконостас спорудив у [[1946]]&nbsp;році різьбарь из Пудгорян ([[Мукачово]]) Илля Винар, а помалёвав ї Д.&nbsp;В.&nbsp;Мешко. У выці&nbsp;— три дзвоны. Майстарый из [[1821]]&nbsp;року мать надпись: «Сей звон до Нижньой веси Студеное иждивением общества излѣт в [[Пряшів|Пряшевѣ]]<nowiki/>». Важить 415&nbsp;кіл. Другый дзвӯн удлито у [[1929]]&nbsp;році у честь ст. Михаила, а тритьый важив 25&nbsp;кіл из присвятов ст. Иллі удлив Ф. Еґрі. Первым священиком у сю̄в церкви быв о. Иван Мустянович. Наступниками были о. Євюен Медвецькый, о. Силвай, о. Реківчак, о. Микула Анталь, о. Михаил Манзюк. Первым куратором быв Василь Мазур. === Храм ст. Николая === У [[1751]]&nbsp;році У Нижнёму Студеному споминавуть недавно учинену велику деривляну цирьков сятого Михаила из трёма малыми вышками (може быти, бойкӯвського штіла). У [[1801]]&nbsp;році споминать ся за стару деривляну цирьков, што розпадать ся, и тго общины зачала стройити нову цирьков на 420 вірян, на што просила гроші из реліґіозного фонда. Согласно из переказами, исю цирьков переносили двычи, она згоріла в кінці XIX&nbsp;стороча, до дзвӯници, што лишила ся, пристройили наву из алтарём такым образом учинено нову цирьков. Деривляну дзвӯницю до церкви перенесли из с. [[Ляховиць|Лісковиць]]. Пӯсля споруджіня мурованой деривляну цирьков ст. Миколая розобрали у 1928 вадь 1929&nbsp;році, а дзвӯницю&nbsp;— у кӯнцёви 1930. рокӯв. == Обывательство == У [[Село|селі]] на [[2001]] рӯк живе 1124 людий, из них подля языка: {| class="standard" !Язык !Процент |- |[[Україньскый язык|украйиньскый]] | align="right" |99,82&nbsp;% |- |[[Російскый язык|руськый]] | align="right" |0,18&nbsp;% |} == Туристичны міста == * храм ст. Михаила. [[1751]]. * храм Знесіня Господнёго. [[1926]]. * храм Благовіщеня пресвятой [[Богородіця|Богородици]]. [[1812]]. * горнолыжный зхыл. == Удкликованя == {{Reflist|refs=<ref name="населення 1989">{{cite web|url=http://database.ukrcensus.gov.ua/MULT/Database/Census/databasetree_uk.asp|назва=Кількість наявного та постійного населення по кожному сільському населеному пункту, Закарпатська область (осіб) - Регіон, Рік, Категорія населення , Стать (1989(12.01))|вебсайт=database.ukrcensus.gov.ua|видавець=Банк даних [[Державна служба статистики України|Державної служби статистики України]]|дата-доступу=8 листопада 2019|archive-date=31 липня 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140731182036/http://database.ukrcensus.gov.ua/Mult/Database/Census/databasetree_uk.asp}}</ref> <ref name="населення 2001">{{cite web|url=http://database.ukrcensus.gov.ua/MULT/Database/Census/databasetree_uk.asp|назва=Кількість наявного населення по кожному сільському населеному пункту, Закарпатська область (осіб) - Регіон , Рік (2001(05.12))|вебсайт=database.ukrcensus.gov.ua|видавець=Банк даних [[Державна служба статистики України|Державної служби статистики України]]|дата-доступу=8 листопада 2019|archive-date=31 липня 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140731182036/http://database.ukrcensus.gov.ua/Mult/Database/Census/databasetree_uk.asp}}</ref> <ref name="населення 2001 мова">{{cite web|url=http://database.ukrcensus.gov.ua/MULT/Database/Census/databasetree_uk.asp|назва=Розподіл населення за рідною мовою, Закарпатська область (у % до загальної чисельності населення) - Регіон, Рік , Вказали у якості рідної мову (2001(05.12))|вебсайт=database.ukrcensus.gov.ua|видавець=Банк даних [[Державна служба статистики України|Державної служби статистики України]]|дата-доступу=8 листопада 2019|archive-date=31 липня 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140731182036/http://database.ukrcensus.gov.ua/Mult/Database/Census/databasetree_uk.asp}}</ref>}} * [http://weather.in.ua/ua/zakarpatskaja/16906 Погода в селі Нижній Студений] [Архівовано 6 листопада 2016 у Wayback Machine.] * [http://www.derev.org.ua/zakarp/nyzhnij_stud.htm Інформація на сайті Дерев'яні Храми України] [Архівовано 24 лютого 2020 у Wayback Machine.] [[Катеґорія:Села Закарпатьской области]] [[Катеґорія:Села Україны]] [[Катеґорія:Населены пункты]] [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] [[Катеґорія:Бойковскы села на Украйині]] dbuzyh0zojt08gxhqujlbrzlet8dbgj Ротшілдове 0 22873 170540 168757 2026-09-28T17:19:45Z Flipdot 23893 170540 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} [[File:Haus der Rothschilds in der Frankfurter Judengasse.jpg|right|thumb|Дім во франкфуртьскім ґето, выдкы Ротшілдове походять]] '''Ро́тшілдове''' ({{lang-de|Rothschild}}) — дінастія жыдовскых фінанчників родом з [[Нїмецько|Нїмецька]]. Протягом часу впливали і впливають в многых економічных і бізнісовых областях, меджі іншым в інвестічнім банковництві і винарьстві. Тота родина нїмецькых Ашкеназьскых [[Жыде|Жыдів]], родом з Франкфурту над Моганом, в 18. столїтї розшырила своє дїятельство по цїлій [[Европа|Европі]] і дакотры з них здобыли ракуськы і британьскы шляхтьскы тітулы. == Походжіня == Основателём дінастії Ротшілдовых є Маєр Амшел Ротшілд (первістным меном Маєр Амшел Бауер, 23. фебруара 1744, Франкфурт над Моганом — 19. септембра 1812, ту так само). Скусеность в области фінанчництва здобыв у банкового роду Оппенгаймів в [[Ганновер|Гановерї]] (часть той розконарёвой родины ся усадила ай в [[Прага|Празї]], поз. наприклад верхнёго рабіна Давіда Оппенгайма). По смерти своёго отця Мозеса Амшела Бауера в наслїдство одышов ёго бізніс во франкуртьскім ґето і переменовав ся на Маєра Амсела Ротшілда подля червеного щіта, котрый вісїв перед отцёвскым домом. Поступом часу ся став дуже впливовым і богатым фінанчником, і вдяка тому, же став адміністратором великого маєтку ландґрафа Вільяма I. Гесеньского. Маєр Амшел Ротшілд 29. авґуста 1770 ся оженив з Ґутеле Шнапперовов (1753—1849), вєдно мали пять сынів і пять дочок. Свою фінанчну імперію розшырив ай за граніцї Нїмецька тым, же своїх сынів послав до пяты міст в різных европскых країнах, жебы там заложили бізнес (Франкфурт над Моганом, [[Відень]], [[Лондон]], [[Неапол]], [[Паріж]]). В припадї неприязной сітуації в єдній країнї сі мали братя взаємно помагати, што ся реално робили і цїлый жывот вузко сполупрацовали; каждый з них заложив новый конарь родинї на своёй новой отцюзнинї. Родинне богатство мало быти заховане через договорены свадьбы меджі братами і сестрами з першого або другого колїна, глава родины мала зістати во Франкфуртї. В 2005 роцї Маєр Амшел Ротшілд быв вызначеный часописом Forbes за седьмого найвпливного бізнесмена вшыткых часів і як "основателя меджінародного фінанчництва".<ref>{{Cite web|title=The Twenty Most Influential Businessmen Of All Time|url=http://2005/07/29/most-influential-businessmen-cx_mn_0729bizmenintro|vydavateľ=Forbes|access-date=2019-04-30|lang=en|first=Edited By Michael|last=Noer}}</ref> == Ґалерія == <gallery> Файл:MayerRothschild.jpg|Маєр Амшел Ротшілд Файл:Amschel Mayer Rothschild.jpg|Амшел Маєр Ротшілд Файл:Salomon Rothschild.jpg|Соломон Маєр Файл:Nathan Rothschild.jpg|Натан Маєр Ротшілд, Файл:Carl Mayer Rothschild.jpg|Калман Маєр Файл:James de Rothschild (1792-1868).jpg|Джеймс Маєр Ротшілд Файл:Walter Rothschild.jpg|Волтер Ротшілд Файл:Guy de Rothschild 1964.jpg|Ґі де Ротшілд Файл:David de Rothschild01.JPG|Давід Рене де Ротшілд Файл:Photo of David de Rothschild.jpg|Девід Маєр де Ротшілд </gallery> == Референції == {{reflist}} == Література == * {{Cite book|last=Comay|first=Joan|last2=Cohn-Sherbok|first2=Lavinia|тітул=Who's Who in Jewish History: After the Period of the Old Testament|выдаватель=Routledge|місто=[[Лондон|London]]|рік=2002|isbn=978-0415260305|počet strán=407|url=http://books.google.cz/books?id=0FTQQQBXHMQC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|lang=анґліцькый}} [[Катеґорія:Ротшілдове]] p2dp75s3mctpctkbav8lc4fiirx2l35 Посада Рыботицька 0 22907 170539 155168 2026-09-28T17:19:37Z Flipdot 23893 170539 wikitext text/x-wiki {{Непотверджено}} '''Поса́да Рыбо́тицька''' ([[Польскый язык|пол]]. Posada Rybotycka) ([[Україньскый язык|укр]]. Посада Риботицька) — [[село]] у [[Ґміна Фредрополь|ґміні Фредрополь]], [[Перемышльскый повіт|повіт Перемышль]], [[Підкарпатьске воєводство|Пудкарпатьскоє воєводство]], [[Польско|Польску]]. [[Село]] є у рамках прожываня [[Русины|Русиньской]] етнічной ґрупы — [[Долиняне (Надсяня)|Долиняне]]. {{НП|оригинальное название=Posada Rybotycka|первое упоминание=1367|прежние имена=Posada Rybotycka, Посада Риботицька|население=58|год переписи=2001|этнохороним=Посадо-Рыботяне|агломерация=Бірчаньска}} == Ґеоґрафія == [[Село]] є у 17&nbsp;км уд [[Перемышль|Перемышля]] и у 11&nbsp;км уд [[Фредрополь|Фредрополя]], над [[Ріка|ріков]] [[Вігор (ріка)|Вігор]], на [[запад]] уд [[Село|села]] [[Рыботич (Перемышльскый повіт)|Рыботич]]. == Історія == [[Село]] первый раз ся споминать у [[1367]] році. У [[1945]] році [[Русины]] из [[Село|села]] были переселены у [[село]] [[Жнибороды]], [[Тернопільска область|Тернопӯльска область]], [[Украинска ССР|УССР]]. У [[1975]]-[[1998]] роках [[село]] принадлежало до [[Перемышльскоє воєводство|Перемышльского воєводства]]. == Обывательство == У [[Село|селі]] на [[2001]] рӯк живе 58 людий. == Удкликованя == {{Reflist|refs=<ref name=nsp>{{cite web |url={{Pl-census2011-econ-groups-url}} |title=Ludność w miejscowościach statystycznych według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r. |trans-title=Населення статистичних місцевостей за економічними групами віку. Стан на 31.03.2011 |author=[[Центральний статистичний офіс Польщі|GUS]] |date= |accessdate=12 серпня 2018}}</ref> <ref name=age>Згідно з методологією GUS працездатний вік для чоловіків становить 18-64 років, для жінок&nbsp;— 18-59 років {{cite web |url=http://stat.gov.pl/metainformacje/slownik-pojec/pojecia-stosowane-w-statystyce-publicznej/861,pojecie.html |title=Pojęcia stosowane w statystyce publicznej |trans-title=Терміни, які використовуються в публічній статистиці |author=[[Центральний статистичний офіс Польщі|GUS]] |date= |accessdate=14 серпня 2018}}</ref>}} * «Аксманичі. [[Село]] у Клоковицькій парафії Перемишльського повіту».— Львів, 2010.— C. 46. * {{SgKP|VIII|840|Posada (7) Rybotycka}}.— S. 840.   * Реконструкція церкви у Посаді Риботоцькій [[Катеґорія:Ґміна Фредрополь]] [[Катеґорія:Русиньскы села]] [[Катеґорія:Долиняньскі села у Польску]] 6l8rmk1tliusec1bybrj1p7n5y77qtv Софія (Мукачовскый раён) 0 22947 170537 167924 2026-09-28T17:17:30Z Flipdot 23893 170537 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Otheruses|Софія (чеперушка)|Софія}} {{Село Україны | назва = Софія | місцёва назва = {{lang-uk|Софія}} | область = Закарпатьска | район = [[Мукачовськый район|Мукачовскый]] | рада = Верхнёкоропецька | код КОАТУУ = 2122783002 | образок = | образок_розмір = | образок_підпис = | уміщіня = Ukraine location map.svg | попис уміщіня = | mapx = 12 | mapy = 100 | заложене = 1804 | перша писемна змінка = | жытелїв = 385 (2001) | розлога = 1,285 | ref-розлога = | густота жытельства = 300,39 | поштовы індексы = 89664 | телефон = 3131 | ґеоґрафічны коордінаты = {{Coord|48|23|29|N|22|49|34|E|scale:100000}} | надморьска вышка = 157 | ref-надморьска вышка = | водойма = | адреса = 89674, Закарпатська обл., Мукачівський р-н, с. Зубівка, вул. Миру, буд. 45 | вебова сторінка = | картка = | прапор = | попис прапора = | ерб = Sofia muk gerb.png | попис ерба = }} '''Софі́я''' або '''Жóвфія'''<ref>{{Карпаторусинські поселеня 2021|chapter=Жовфія}}</ref> ({{lang-uk|Софія}}, {{lang-hu|Zsófiafalva}}, {{lang-cs|Žofia, Žofie}}, {{lang-de|Sophiendorf}}) є [[село]] в [[Україна|Українї]] [[Закарпатска область|Закарпатьской области]], [[Мукачовськый район|Мукачовского раёну]]. == Історія == В періодї [[Австро-Угорьско|Австро-Угорьской імперії]] то было село Мукачовского окресу [[Жупа Берег|Бережской жупы]]. Офіціална назва є Жофіяфолво ({{lang-hu|Zsófiafalva}}). Село мало властны сімболы — печать зо зображеным рольника з сокыров, котрый рубить поваленый дуб (взор такой печати было схвалено Міністерством загранічных дїл Мадярьского кралёвства). Село заложив в роцї 1804 Франц Філіп Шенборн-Бухгайм з 303 нїмецькыма католицькыма осадниками з [[Чесько|Чеська]] і [[Австрія|Австрії]]. На памнятку своёй манжелкы поменовав село Софіендорф ({{lang-hu|Sophiendorfnak}}). В 1877 роцї была в селї збудована церьков і рік ту пособила мадярьска народна школа, але назва села была змінена на {{lang-hu|Zsófiafalva}}. Містна студня є дїдовизном основателём села, переселенцями з [[Нїмецько|Нїмецька]] і Австрії. По [[Трианонскый мирный договор|Тріаноньской догоды]] село Софія была в роцї 1920 частёв [[Чеськословеньско|Чехословакії]],<ref>''Seznam obcí a úřadů na Podkarpatské Rusi''. Užhorod: [s.n.], 1922. [https://www.digitalniknihovna.cz/nacr/view/uuid:4726c9d0-b7de-11dd-a769-000d606f5dc6?page=uuid:9c823d70-ba3f-11dd-b277-000d606f5dc6 Доступно онлайн]. S. 8.</ref> в марцї 1939 ся вернула до [[Мадярске кральовство|Мадярьска]] як часть [[Подкарпатя|Підкарпатя]]. Концём року 1944 ся дістала до [[Совєтьскый союз|совєтьскых рук]], векшына нїмецького обывательства уж тогды утелки, тых, котры зістали, депортовали в роцї 1946 до [[Казахстан]]у і повернїня ся могли зачати в роцї 1950. Послїдня нїмецька родина з села ся повернула до Нїмецька в роцї 1989. == Обывательство == По списованю обывательства [[Украинска ССР|Україньской ССР]] з року 1989 мало село 437 обывателїв, з того 205 мужів і 232 жен.<ref name="населення 1989"/> По [[Списаня жительства Украйины (2001)|списованю обывательства в Українї]] в роцї 2001 жыло в селї 385 обывателїв.<ref name="населення 2001"/> === Язык === Роздїлїня обывателїв подля материньского языка по списованю обывательства з року 2001:<ref name="населення 2001 мова"/> {| class="standard" |- ! Язык || Процент |- | [[Україньскый язык|україньскый]] | align="right"| 98,45&nbsp;% |- | [[Російскый язык|російскый]] | align="right"| 1,04&nbsp;% |- | [[Молдавскый язык|молдавскый]] | align="right"| 0,26&nbsp;% |- | остатнї | align="right"| 0,25&nbsp;% |} == Особности == * [[Мартон Іштван]] (1923–1996), україньскый [[Композитор|композітор]], кваліріста, педаґоґ. == Памняткы == * Церьков Святого Штефана (1877) == Референції == {{reflist|refs= <ref name="населення 1989">{{cite web|url=http://database.ukrcensus.gov.ua/MULT/Database/Census/databasetree_uk.asp|title=Кількість наявного та постійного населення по кожному сільському населеному пункту, Закарпатська область (осіб) - Регіон, Рік, Категорія населення , Стать (1989(12.01))|website=database.ukrcensus.gov.ua|publisher=Банк даних [[Державна служба штатістікы Украйины|Державної служби статистики України]]|access-date=8 листопада 2019|archive-date=2014-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20140731182036/http://database.ukrcensus.gov.ua/MULT/Database/Census/databasetree_uk.asp}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140731182036/http://database.ukrcensus.gov.ua/MULT/Database/Census/databasetree_uk.asp |date=2014-07-31 }}</ref> <ref name="населення 2001">{{cite web|url=http://database.ukrcensus.gov.ua/MULT/Database/Census/databasetree_uk.asp|title=Кількість наявного населення по кожному сільському населеному пункту, Закарпатська область (осіб) - Регіон , Рік (2001(05.12))|website=database.ukrcensus.gov.ua|publisher=Банк даних [[Державна служба штатістікы Украйины|Державної служби статистики України]]|access-date=8 листопада 2019|archive-date=2014-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20140731182036/http://database.ukrcensus.gov.ua/MULT/Database/Census/databasetree_uk.asp}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140731182036/http://database.ukrcensus.gov.ua/MULT/Database/Census/databasetree_uk.asp |date=2014-07-31 }}</ref> <ref name="населення 2001 мова">{{cite web|url=http://database.ukrcensus.gov.ua/MULT/Database/Census/databasetree_uk.asp|title=Розподіл населення за рідною мовою, Закарпатська область (у % до загальної чисельності населення) - Регіон, Рік , Вказали у якості рідної мову (2001(05.12))|webcite=database.ukrcensus.gov.ua|publisher=Банк даних [[Державна служба штатістікы Украйины|Державної служби статистики України]]|access-date=8 листопада 2019|archive-date=2014-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20140731182036/http://database.ukrcensus.gov.ua/MULT/Database/Census/databasetree_uk.asp}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140731182036/http://database.ukrcensus.gov.ua/MULT/Database/Census/databasetree_uk.asp |date=2014-07-31 }}</ref> }} [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] [[Катеґорія:Населены пункты Украины]] [[Катеґорія:Села Україны]] [[Катеґорія:Населены пункты Закарпатской области]] [[Катеґорія:Села Закарпатьской области]] q05l9t6bqjpddjn19b062ftt1izp884 Область (Україна) 0 22957 170536 167963 2026-09-28T17:16:19Z Flipdot 23893 170536 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} [[File:Ukraine, administrative divisions (claims hatched) - cs - colored.svg|thumb|Адміністратівны єдиніцї найвысшой уровни в Українї]] '''О́бласть''' є [[Адміністративноє діленя Украины|адміністратівна єдиніця]] [[Україна|Україны]]. Україна є роздїлена на 24&nbsp;адміністратівных областей ({{lang-uk|область}}).<ref>{{Cite web |title=Конституція України |url=https://zakon.rada.gov.ua/go/254%D0%BA/96-%D0%B2%D1%80 |access-date=2024-01-14 |website=Офіційний вебпортал парламенту України |language=uk}}</ref> Україна є [[Унитарна держава|унітарный штат]], в дослїдку чого области мають лем тоты компетенції, котры їм признав україньскый устав.<ref>Конституція України - Розділ IX. [https://www.president.gov.ua/ua/documents/constitution/konstituciya-ukrayini-rozdil-ix ТЕРИТОРІАЛЬНИЙ УСТРІЙ УКРАЇНИ] Процитовано 31 липня 2024</ref> Непозераючі на то, же Україна є унітарный і недїлимый штат, єствують сполоченьскы і політічны роздїлы меджі северныма і западныма і южныма і выходныма частями країны. Повод того внуторного роздїлїня країны повязане з тым, же западны области были припоєны к [[Украинска ССР|Україньской совєтьской соціалістічной републікы]] на основі [[Пакт Рібентроп-Молотов|пакту Ріббентроп-Молотов]] в роках 1939–1940, причім передтым были частёв [[Румуньско|Румуньска]] і [[Рѣчь Посполита II.|Польска]] — Северна Буковина і выходне Польско. [[Підкарпатьска Русь]], котра была частёв [[Чеськословеньско|Чехословакії]] в роках 1918–1939 і Мадярьска в роках 1939–1944 была к [[Совєтьскый союз|СССР]] офіціално припоєна в роцї&nbsp;1946 як [[Закарпатска область|Закарпатьска область]]. Остаток Україны тогды быв частёв [[РСФСР|Совєтьской Росії]] і СССР од року 1919 і перед [[Перша світова война|Першов світовов войнов]] быв частёв [[Російска імперія|Російской імперії]] од 18.&nbsp;стороча і такым чіном підлїгав русіфікації і російского впливу. Особитов главов [[Крым|Крымского полоострова]], котрый є обываный переважно [[Русы|Росіянами]] і частёв Україны ся став в роцї&nbsp;1955. Дослїдкы такого бурливого розвою Україны мож задати ай днесь, кедь можна слїдовати великый розкол обывательства подля ґеоґрафічной пологы. Теріторія Україны ся дїлить на найвысшы уровни (27&nbsp;субєктів): на 1 автономну републіку (Крым), 24&nbsp;области і 2&nbsp;міста зо шпеціалным статусом (м. [[Кієв]] і [[Севастополь]]). Севастополь лежачій на Крымі не є частёв [[Автономна републіка Крым|Автономной републікы Крым]]. Автономна републіка Крым і місто Севастополь суть од року 2014 предметом російской анексії і Україна не має над тыма реґіонами жадну контролу. Україна ани векшына світа їх то непризнає, также [[де юре|де-юре]] оставать тоты єдиніцї частёв Україны. Четыри области Україны переважно окупованы [[Росія|Росіёв]] ([[Донецька область|Донецька]], [[Луганьска область|Луганьска]], [[Херсоньска область|Херсоньска]] і [[Запорізька область|Запорізька области]]) ся концём септембра 2022 стали частёв Російской федерації на основі незаконных референдумів о припоїню к Росії. Выслїдкы референдумів і їх вывой были меджінародно спохыбнено і векшына штатів [[Орґанізація споєных націй|ОСН]] їх непризнала.<ref>{{Cite news |date=2022-09-30 |title=Putin signs documents to illegally annex four Ukrainian regions, in drastic escalation of Russia's war |url=https://www.theglobeandmail.com/world/article-putin-signs-documents-to-unlawfully-claim-4-ukrainian-regions-in/ |access-date=2024-01-14 |work=The Globe and Mail |language=en-CA}}</ref> Окрем Луганьской области Росія не має повного контролу над теріторіями жадной з тых областей. == Список областей == Найвекшов подля розлогы областьов є [[Одеська область]]&nbsp;— 33310&nbsp;км², а найменшов&nbsp;—[[Чернівецька область|Чернівецька]]&nbsp;— 8097&nbsp;км². {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=2 style="text-align:left; border:1px solid #ddd; font-size:90%; |- style="background:#ddd; vertical-align:top;" ! style="text-align:left; font-weight:normal;" | Область ! style="text-align:left; font-weight:normal;" | По україньскы ! style="text-align:left; font-weight:normal;" | Головне місто |- style="vertical-align:top; background:#f0f0f0; " | [[Вінницька область]] | -{Вінницька область}- | [[Вінниця]] (-{''Вінниця''}-) |- style="vertical-align:top;" | [[Волиньска область]] | -{Волинська область}- | [[Луцьк]] (-{''Луцьк''}-) |- style="vertical-align:top; background:#f0f0f0; " | [[Днїпропетровска область]] | -{Дніпропетровська область}- | [[Днїпро (місто)|Днїпро]] (-{''Дніпро''}-) |- style="vertical-align:top;" | [[Донецька область]] | -{Донецька область}- | [[Донецьк]] (-{''Донецьк''}-) |- style="vertical-align:top; background:#f0f0f0; " | [[Жытомирьска область]] | -{Житомирська область}- | [[Жытомир]] (-{''Житомир''}-) |- style="vertical-align:top;" | [[Закарпатска область|Закарпатьска область]] | -{Закарпатська область}- | [[Ужгород]] (-{''Ужгород''}-) |- style="vertical-align:top; background:#f0f0f0; " | [[Запорізька область]] | -{Запорізька область}- | [[Запоріжя]] (-{''Запоріжжя''}-) |- style="vertical-align:top;" | [[Ивано-Франкӯвська область|Івано-Франківска область]] | -{Івано-Франківська область}- | [[Івано-Франківск]] (-{''Івано-Франківськ''}-) |- style="vertical-align:top; background:#f0f0f0; " | [[Киёвська область|Кієвска область]] | -{Київська область}- | [[Кієв]] (-{''Київ''}-) |- style="vertical-align:top;" | [[Кіровоградьска область]] | -{Кіровоградська область}- | [[Кропивницькый]] (-{''Кропивницький''}-) |- style="vertical-align:top; background:#f0f0f0; " | [[Луганьска область]] | -{Луганська область}- | [[Луганьск]] (-{''Луганськ''}-) |- style="vertical-align:top;" | [[Львівска область]] | -{Львівська область}- | [[Львів]] (-{''Львів''}-) |- style="vertical-align:top; background:#f0f0f0; " | [[Миколаївска область]] | -{Миколаївська область}- | [[Миколаїв]] (-{''Миколаїв''}-) |- style="vertical-align:top;" | [[Одеська область]] | -{Одеська область}- | [[Одеса]] (-{''Одеса''}-) |- style="vertical-align:top; background:#f0f0f0; " | [[Полтавска область]] | -{Полтавська область}- | [[Полтава]] (-{''Полтава''}-) |- style="vertical-align:top;" | [[Рівненьска область]] | -{Рівненська область}- | [[Рівне]] (-{''Рівне''}-) |- style="vertical-align:top; background:#f0f0f0; " | [[Сумска область]] | -{Сумська область}- | [[Сумы]] (-{''Суми''}-) |- style="vertical-align:top;" | [[Тернопільска область]] | -{Тернопільська область}- | [[Тернопіль]] (-{''Тернопіль''}-) |- style="vertical-align:top; background:#f0f0f0; " | [[Харьковска область]] | -{Харківська область}- | [[Харьков]] (-{''Харків''}-) |- style="vertical-align:top;" | [[Херсоньска область]] | -{Херсонська область}- | [[Херсон]] (-{''Херсон''}-) |- style="vertical-align:top; background:#f0f0f0; " | [[Хмельницька область]] | -{Хмельницька область}- | [[Хмельницькый]] (-{''Хмельницький''}-) |- style="vertical-align:top;" | [[Черкаска область]] | -{Черкаська область}- | [[Черкасы]] (-{''Черкаси''}-) |- style="vertical-align:top; background:#f0f0f0; " | [[Чернівецька область]] | -{Чернівецька область}- | [[Чернівцї]] (-{''Чернівці''}-) |- style="vertical-align:top;" | [[Чернїгівска область]] | -{Чернігівська область}- | [[Чернїгів]] (-{''Чернігів''}-) |} {{Oblasts of Ukraine}} == Колишнї области == * [[Дрогобичска область]] * [[Ізмаїльска область]] * [[Крымска область]] == Референції == {{reflist}} == Поз. тыж == * [[Адміністративноє діленя Украины|Адміністратівна єдинка Україны]] * [[Область]] * [[Реґіон]] [[Катеґорія:Области Україны|*]] mfxetevpqy5t7slc1kt6zdq2v52huc9 Список днїв рока 0 22984 170532 155846 2026-09-28T17:15:00Z Flipdot 23893 170532 wikitext text/x-wiki В наслїдуючіх сторінках, одповідаючі [[Ґреґоріаньскый календарь|ґреґоріаньскім календарю]], суть уведжены історічны подїї, народжіня, умертя, святкы, памнятны днї на даный день рока і т. д.: {{center|'''Місяцї і днї рока'''}} {| | [[Януар]] | <small>[[1. януар|1]] [[2. януар|2]] [[3. януар|3]] [[4. януар|4]] [[5. януар|5]] [[6. януар|6]] [[7. януар|7]] [[8. януар|8]] [[9. януар|9]] [[10. януар|10]] [[11. януар|11]] [[12. януар|12]] [[13. януар|13]] [[14. януар|14]] [[15. януар|15]] [[16. януар|16]] [[17. януар|17]] [[18. януар|18]] [[19. януар|19]] [[20. януар|20]] [[21. януар|21]] [[22. януар|22]] [[23. януар|23]] [[24. януар|24]] [[25. януар|25]] [[26. януар|26]] [[27. януар|27]] [[28. януар|28]] [[29. януар|29]] [[30. януар|30]] [[31. януар|31]]</small> |- | [[Фебруар]] | <small>[[1. фебруар|1]] [[2. фебруар|2]] [[3. фебруар|3]] [[4. фебруар|4]] [[5. фебруар|5]] [[6. фебруар|6]] [[7. фебруар|7]] [[8. фебруар|8]] [[9. фебруар|9]] [[10. фебруар|10]] [[11. фебруар|11]] [[12. фебруар|12]] [[13. фебруар|13]] [[14. фебруар|14]] [[15. фебруар|15]] [[16. фебруар|16]] [[17. фебруар|17]] [[18. фебруар|18]] [[19. фебруар|19]] [[20. фебруар|20]] [[21. фебруар|21]] [[22. фебруар|22]] [[23. фебруар|23]] [[24. фебруар|24]] [[25. фебруар|25]] [[26. фебруар|26]] [[27. фебруар|27]] [[28. фебруар|28]] ([[29. фебруар|29]]){{efn|29. фебруар припадать лем на [[переступный рік]]. Тот день ся до календаря придавать як корекція, протоже [[Земля]] кружыть коло [[Сонце|Сонця]] нерівно 365 днїв.}} </small> |- | [[Марец]] | <small>[[1. марец|1]] [[2. марец|2]] [[3. марец|3]] [[4. марец|4]] [[5. марец|5]] [[6. марец|6]] [[7. марец|7]] [[8. марец|8]] [[9. марец|9]] [[10. марец|10]] [[11. марец|11]] [[12. марец|12]] [[13. марец|13]] [[14. марец|14]] [[15. марец|15]] [[16. марец|16]] [[17. марец|17]] [[18. марец|18]] [[19. марец|19]] [[20. марец|20]] [[21. марец|21]] [[22. марец|22]] [[23. марец|23]] [[24. марец|24]] [[25. марец|25]] [[26. марец|26]] [[27. марец|27]] [[28. марец|28]] [[29. марец|29]] [[30. марец|30]] [[31. марец|31]]</small> |- | [[Апріль]] | <small>[[1. апріль|1]] [[2. апріль|2]] [[3. апріль|3]] [[4. апріль|4]] [[5. апріль|5]] [[6. апріль|6]] [[7. апріль|7]] [[8. апріль|8]] [[9. апріль|9]] [[10. апріль|10]] [[11. апріль|11]] [[12. апріль|12]] [[13. апріль|13]] [[14. апріль|14]] [[15. апріль|15]] [[16. апріль|16]] [[17. апріль|17]] [[18. апріль|18]] [[19. апріль|19]] [[20. апріль|20]] [[21. апріль|21]] [[22. апріль|22]] [[23. апріль|23]] [[24. апріль|24]] [[25. апріль|25]] [[26. апріль|26]] [[27. апріль|27]] [[28. апріль|28]] [[29. апріль|29]] [[30. апріль|30]]</small> |- | [[Май]] | <small>[[1. май|1]] [[2. май|2]] [[3. май|3]] [[4. май|4]] [[5. май|5]] [[6. май|6]] [[7. май|7]] [[8. май|8]] [[9. май|9]] [[10. май|10]] [[11. май|11]] [[12. май|12]] [[13. май|13]] [[14. май|14]] [[15. май|15]] [[16. май|16]] [[17. май|17]] [[18. май|18]] [[19. май|19]] [[20. май|20]] [[21. май|21]] [[22. май|22]] [[23. май|23]] [[24. май|24]] [[25. май|25]] [[26. май|26]] [[27. май|27]] [[28. май|28]] [[29. май|29]] [[30. май|30]] [[31. май|31]]</small> |- | [[Юн]] | <small>[[1. юн|1]] [[2. юн|2]] [[3. юн|3]] [[4. юн|4]] [[5. юн|5]] [[6. юн|6]] [[7. юн|7]] [[8. юн|8]] [[9. юн|9]] [[10. юн|10]] [[11. юн|11]] [[12. юн|12]] [[13. юн|13]] [[14. юн|14]] [[15. юн|15]] [[16. юн|16]] [[17. юн|17]] [[18. юн|18]] [[19. юн|19]] [[20. юн|20]] [[21. юн|21]] [[22. юн|22]] [[23. юн|23]] [[24. юн|24]] [[25. юн|25]] [[26. юн|26]] [[27. юн|27]] [[28. юн|28]] [[29. юн|29]] [[30. юн|30]]</small> |- | [[Юл]] | <small>[[1. юл|1]] [[2. юл|2]] [[3. юл|3]] [[4. юл|4]] [[5. юл|5]] [[6. юл|6]] [[7. юл|7]] [[8. юл|8]] [[9. юл|9]] [[10. юл|10]] [[11. юл|11]] [[12. юл|12]] [[13. юл|13]] [[14. юл|14]] [[15. юл|15]] [[16. юл|16]] [[17. юл|17]] [[18. юл|18]] [[19. юл|19]] [[20. юл|20]] [[21. юл|21]] [[22. юл|22]] [[23. юл|23]] [[24. юл|24]] [[25. юл|25]] [[26. юл|26]] [[27. юл|27]] [[28. юл|28]] [[29. юл|29]] [[30. юл|30]] [[31. юл|31]]</small> |- | [[Авґуст]] | <small>[[1. авґуст|1]] [[2. авґуст|2]] [[3. авґуст|3]] [[4. авґуст|4]] [[5. авґуст|5]] [[6. авґуст|6]] [[7. авґуст|7]] [[8. авґуст|8]] [[9. авґуст|9]] [[10. авґуст|10]] [[11. авґуст|11]] [[12. авґуст|12]] [[13. авґуст|13]] [[14. авґуст|14]] [[15. авґуст|15]] [[16. авґуст|16]] [[17. авґуст|17]] [[18. авґуст|18]] [[19. авґуст|19]] [[20. авґуст|20]] [[21. авґуст|21]] [[22. авґуст|22]] [[23. авґуст|23]] [[24. авґуст|24]] [[25. авґуст|25]] [[26. авґуст|26]] [[27. авґуст|27]] [[28. авґуст|28]] [[29. авґуст|29]] [[30. авґуст|30]] [[31. авґуст|31]]</small> |- | [[Септембер]] | <small>[[1. септембер|1]] [[2. септембер|2]] [[3. септембер|3]] [[4. септембер|4]] [[5. септембер|5]] [[6. септембер|6]] [[7. септембер|7]] [[8. септембер|8]] [[9. септембер|9]] [[10. септембер|10]] [[11. септембер|11]] [[12. септембер|12]] [[13. септембер|13]] [[14. септембер|14]] [[15. септембер|15]] [[16. септембер|16]] [[17. септембер|17]] [[18. септембер|18]] [[19. септембер|19]] [[20. септембер|20]] [[21. септембер|21]] [[22. септембер|22]] [[23. септембер|23]] [[24. септембер|24]] [[25. септембер|25]] [[26. септембер|26]] [[27. септембер|27]] [[28. септембер|28]] [[29. септембер|29]] [[30. септембер|30]]</small> |- | [[Октобер]] | <small>[[1. октобер|1]] [[2. октобер|2]] [[3. октобер|3]] [[4. октобер|4]] [[5. октобер|5]] [[6. октобер|6]] [[7. октобер|7]] [[8. октобер|8]] [[9. октобер|9]] [[10. октобер|10]] [[11. октобер|11]] [[12. октобер|12]] [[13. октобер|13]] [[14. октобер|14]] [[15. октобер|15]] [[16. октобер|16]] [[17. октобер|17]] [[18. октобер|18]] [[19. октобер|19]] [[20. октобер|20]] [[21. октобер|21]] [[22. октобер|22]] [[23. октобер|23]] [[24. октобер|24]] [[25. октобер|25]] [[26. октобер|26]] [[27. октобер|27]] [[28. октобер|28]] [[29. октобер|29]] [[30. октобер|30]] [[31. октобер|31]]</small> |- | [[Новембер]] | <small>[[1. новембер|1]] [[2. новембер|2]] [[3. новембер|3]] [[4. новембер|4]] [[5. новембер|5]] [[6. новембер|6]] [[7. новембер|7]] [[8. новембер|8]] [[9. новембер|9]] [[10. новембер|10]] [[11. новембер|11]] [[12. новембер|12]] [[13. новембер|13]] [[14. новембер|14]] [[15. новембер|15]] [[16. новембер|16]] [[17. новембер|17]] [[18. новембер|18]] [[19. новембер|19]] [[20. новембер|20]] [[21. новембер|21]] [[22. новембер|22]] [[23. новембер|23]] [[24. новембер|24]] [[25. новембер|25]] [[26. новембер|26]] [[27. новембер|27]] [[28. новембер|28]] [[29. новембер|29]] [[30. новембер|30]]</small> |- | [[Децембер]]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; | <small>[[1. децембер|1]] [[2. децембер|2]] [[3. децембер|3]] [[4. децембер|4]] [[5. децембер|5]] [[6. децембер|6]] [[7. децембер|7]] [[8. децембер|8]] [[9. децембер|9]] [[10. децембер|10]] [[11. децембер|11]] [[12. децембер|12]] [[13. децембер|13]] [[14. децембер|14]] [[15. децембер|15]] [[16. децембер|16]] [[17. децембер|17]] [[18. децембер|18]] [[19. децембер|19]] [[20. децембер|20]] [[21. децембер|21]] [[22. децембер|22]] [[23. децембер|23]] [[24. децембер|24]] [[25. децембер|25]] [[26. децембер|26]] [[27. децембер|27]] [[28. децембер|28]] [[29. децембер|29]] [[30. децембер|30]] [[31. децембер|31]]</small> |} {{center|'''Календарь {{CURRENTYEAR}}'''}} {| border="0" cellspacing="0" cellpadding="10" |- |{{Календарь на януар}} |{{Календарь на фебруар}} |{{Календарь на марец}} |{{Календарь на апріль}} |- |{{Календарь на май}} |{{Календарь на юн}} |{{Календарь на юл}} |{{Календарь на авґуст}} |- |{{Календарь на септембер}} |{{Календарь на октобер}} |{{Календарь на новембер}} |{{Календарь на децембер}} |- |} == Позначкы == {{notelist}} == Поз. тыж == * [[30. фебруар]] * [[Переступный рік]] * [[Список календарїв]] * [[Список нештандартных датум]] == Екстерны одказы == {{commons|{{#time:F j}}}} * [https://www.onthisday.com On This Day] * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/ BBC: On This Day] * [https://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/ ''The New York Times'': On This Day] * [[Library of Congress]]: [https://www.loc.gov/collections/today-in-history/ Today in History] * [[History (U.S. TV channel)|History Channel]] (US): [https://www.history.com/this-day-in-history This Day in History] * [[History (UK TV channel)|History Channel]] (UK): [https://www.history.co.uk/this-day-in-history This Day in History] * [https://web.archive.org/web/20170414160325/https://nzhistory.govt.nz/timeline New Zealand Government: Today in New Zealand History] * [[Computer History Museum]]: [https://www.computerhistory.org/tdih/ This Day in History] * [[Internet Movie Database]]: [https://www.imdb.com/OnThisDay This Day in Movie History] [[Катеґорія:Днї рока|*]] [[Катеґорія:Список днїв]] [[Катеґорія:Історічны спискы]] 8w8mo61akxn19kultiyz0mx1hlknvw6 Список років 0 23008 170534 167701 2026-09-28T17:15:12Z Flipdot 23893 170534 wikitext text/x-wiki Тота сторінка є списком єднотливых статей за [[Рік|рокы]]. Рокы суть уведжены в хронолоґічнім порядку. == [[3. тысячроча|3. тісячроча]] == === [[21. стороча]] === : {{hlist|[[2100]]|[[2099]]|[[2098]]|[[2097]]|[[2096]]|[[2095]]|[[2094]]|[[2093]]|[[2092]]|[[2091]]}} : {{hlist|[[2090]]|[[2089]]|[[2088]]|[[2087]]|[[2086]]|[[2085]]|[[2084]]|[[2083]]|[[2082]]|[[2081]]}} : {{hlist|[[2080]]|[[2079]]|[[2078]]|[[2077]]|[[2076]]|[[2075]]|[[2074]]|[[2073]]|[[2072]]|[[2071]]}} : {{hlist|[[2070]]|[[2069]]|[[2068]]|[[2067]]|[[2066]]|[[2065]]|[[2064]]|[[2063]]|[[2062]]|[[2061]]}} : {{hlist|[[2060]]|[[2059]]|[[2058]]|[[2057]]|[[2056]]|[[2055]]|[[2054]]|[[2053]]|[[2052]]|[[2051]]}} : {{hlist|[[2050]]|[[2049]]|[[2048]]|[[2047]]|[[2046]]|[[2045]]|[[2044]]|[[2043]]|[[2042]]|[[2041]]}} : {{hlist|[[2040]]|[[2039]]|[[2038]]|[[2037]]|[[2036]]|[[2035]]|[[2034]]|[[2033]]|[[2032]]|[[2031]]}} : {{hlist|[[2030]]|[[2029]]|[[2028]]|[[2027]]|[[2026]]|[[2025]]|[[2024]]|[[2023]]|[[2022]]|[[2021]]}} : {{hlist|[[2020]]|[[2019]]|[[2018]]|[[2017]]|[[2016]]|[[2015]]|[[2014]]|[[2013]]|[[2012]]|[[2011]]}} : {{hlist|[[2010]]|[[2009]]|[[2008]]|[[2007]]|[[2006]]|[[2005]]|[[2004]]|[[2003]]|[[2002]]|[[2001]]}} == [[2. тысячроча|2. тісячроча]] == === [[20. стороча]] === : {{hlist|[[2000]]|[[1999]]|[[1998]]|[[1997]]|[[1996]]|[[1995]]|[[1994]]|[[1993]]|[[1992]]|[[1991]]}} : {{hlist|[[1990]]|[[1989]]|[[1988]]|[[1987]]|[[1986]]|[[1985]]|[[1984]]|[[1983]]|[[1982]]|[[1981]]}} : {{hlist|[[1980]]|[[1979]]|[[1978]]|[[1977]]|[[1976]]|[[1975]]|[[1974]]|[[1973]]|[[1972]]|[[1971]]}} : {{hlist|[[1970]]|[[1969]]|[[1968]]|[[1967]]|[[1966]]|[[1965]]|[[1964]]|[[1963]]|[[1962]]|[[1961]]}} : {{hlist|[[1960]]|[[1959]]|[[1958]]|[[1957]]|[[1956]]|[[1955]]|[[1954]]|[[1953]]|[[1952]]|[[1951]]}} : {{hlist|[[1950]]|[[1949]]|[[1948]]|[[1947]]|[[1946]]|[[1945]]|[[1944]]|[[1943]]|[[1942]]|[[1941]]}} : {{hlist|[[1940]]|[[1939]]|[[1938]]|[[1937]]|[[1936]]|[[1935]]|[[1934]]|[[1933]]|[[1932]]|[[1931]]}} : {{hlist|[[1930]]|[[1929]]|[[1928]]|[[1927]]|[[1926]]|[[1925]]|[[1924]]|[[1923]]|[[1922]]|[[1921]]}} : {{hlist|[[1920]]|[[1919]]|[[1918]]|[[1917]]|[[1916]]|[[1915]]|[[1914]]|[[1913]]|[[1912]]|[[1911]]}} : {{hlist|[[1910]]|[[1909]]|[[1908]]|[[1907]]|[[1906]]|[[1905]]|[[1904]]|[[1903]]|[[1902]]|[[1901]]}} === [[19. стороча]] === : {{hlist|[[1900]]|[[1899]]|[[1898]]|[[1897]]|[[1896]]|[[1895]]|[[1894]]|[[1893]]|[[1892]]|[[1891]]}} : {{hlist|[[1890]]|[[1889]]|[[1888]]|[[1887]]|[[1886]]|[[1885]]|[[1884]]|[[1883]]|[[1882]]|[[1881]]}} : {{hlist|[[1880]]|[[1879]]|[[1878]]|[[1877]]|[[1876]]|[[1875]]|[[1874]]|[[1873]]|[[1872]]|[[1871]]}} : {{hlist|[[1870]]|[[1869]]|[[1868]]|[[1867]]|[[1866]]|[[1865]]|[[1864]]|[[1863]]|[[1862]]|[[1861]]}} : {{hlist|[[1860]]|[[1859]]|[[1858]]|[[1857]]|[[1856]]|[[1855]]|[[1854]]|[[1853]]|[[1852]]|[[1851]]}} : {{hlist|[[1850]]|[[1849]]|[[1848]]|[[1847]]|[[1846]]|[[1845]]|[[1844]]|[[1843]]|[[1842]]|[[1841]]}} : {{hlist|[[1840]]|[[1839]]|[[1838]]|[[1837]]|[[1836]]|[[1835]]|[[1834]]|[[1833]]|[[1832]]|[[1831]]}} : {{hlist|[[1830]]|[[1829]]|[[1828]]|[[1827]]|[[1826]]|[[1825]]|[[1824]]|[[1823]]|[[1822]]|[[1821]]}} : {{hlist|[[1820]]|[[1819]]|[[1818]]|[[1817]]|[[1816]]|[[1815]]|[[1814]]|[[1813]]|[[1812]]|[[1811]]}} : {{hlist|[[1810]]|[[1809]]|[[1808]]|[[1807]]|[[1806]]|[[1805]]|[[1804]]|[[1803]]|[[1802]]|[[1801]]}} === [[18. стороча]] === : {{hlist|[[1800]]|[[1799]]|[[1798]]|[[1797]]|[[1796]]|[[1795]]|[[1794]]|[[1793]]|[[1792]]|[[1791]]}} : {{hlist|[[1790]]|[[1789]]|[[1788]]|[[1787]]|[[1786]]|[[1785]]|[[1784]]|[[1783]]|[[1782]]|[[1781]]}} : {{hlist|[[1780]]|[[1779]]|[[1778]]|[[1777]]|[[1776]]|[[1775]]|[[1774]]|[[1773]]|[[1772]]|[[1771]]}} : {{hlist|[[1770]]|[[1769]]|[[1768]]|[[1767]]|[[1766]]|[[1765]]|[[1764]]|[[1763]]|[[1762]]|[[1761]]}} : {{hlist|[[1760]]|[[1759]]|[[1758]]|[[1757]]|[[1756]]|[[1755]]|[[1754]]|[[1753]]|[[1752]]|[[1751]]}} : {{hlist|[[1750]]|[[1749]]|[[1748]]|[[1747]]|[[1746]]|[[1745]]|[[1744]]|[[1743]]|[[1742]]|[[1741]]}} : {{hlist|[[1740]]|[[1739]]|[[1738]]|[[1737]]|[[1736]]|[[1735]]|[[1734]]|[[1733]]|[[1732]]|[[1731]]}} : {{hlist|[[1730]]|[[1729]]|[[1728]]|[[1727]]|[[1726]]|[[1725]]|[[1724]]|[[1723]]|[[1722]]|[[1721]]}} : {{hlist|[[1720]]|[[1719]]|[[1718]]|[[1717]]|[[1716]]|[[1715]]|[[1714]]|[[1713]]|[[1712]]|[[1711]]}} : {{hlist|[[1710]]|[[1709]]|[[1708]]|[[1707]]|[[1706]]|[[1705]]|[[1704]]|[[1703]]|[[1702]]|[[1701]]}} === [[17. стороча]] === : {{hlist|[[1700]]|[[1699]]|[[1698]]|[[1697]]|[[1696]]|[[1695]]|[[1694]]|[[1693]]|[[1692]]|[[1691]]}} : {{hlist|[[1690]]|[[1689]]|[[1688]]|[[1687]]|[[1686]]|[[1685]]|[[1684]]|[[1683]]|[[1682]]|[[1681]]}} : {{hlist|[[1680]]|[[1679]]|[[1678]]|[[1677]]|[[1676]]|[[1675]]|[[1674]]|[[1673]]|[[1672]]|[[1671]]}} : {{hlist|[[1670]]|[[1669]]|[[1668]]|[[1667]]|[[1666]]|[[1665]]|[[1664]]|[[1663]]|[[1662]]|[[1661]]}} : {{hlist|[[1660]]|[[1659]]|[[1658]]|[[1657]]|[[1656]]|[[1655]]|[[1654]]|[[1653]]|[[1652]]|[[1651]]}} : {{hlist|[[1650]]|[[1649]]|[[1648]]|[[1647]]|[[1646]]|[[1645]]|[[1644]]|[[1643]]|[[1642]]|[[1641]]}} : {{hlist|[[1640]]|[[1639]]|[[1638]]|[[1637]]|[[1636]]|[[1635]]|[[1634]]|[[1633]]|[[1632]]|[[1631]]}} : {{hlist|[[1630]]|[[1629]]|[[1628]]|[[1627]]|[[1626]]|[[1625]]|[[1624]]|[[1623]]|[[1622]]|[[1621]]}} : {{hlist|[[1620]]|[[1619]]|[[1618]]|[[1617]]|[[1616]]|[[1615]]|[[1614]]|[[1613]]|[[1612]]|[[1611]]}} : {{hlist|[[1610]]|[[1609]]|[[1608]]|[[1607]]|[[1606]]|[[1605]]|[[1604]]|[[1603]]|[[1602]]|[[1601]]}} === [[16. стороча]] === : {{hlist|[[1600]]|[[1599]]|[[1598]]|[[1597]]|[[1596]]|[[1595]]|[[1594]]|[[1593]]|[[1592]]|[[1591]]}} : {{hlist|[[1590]]|[[1589]]|[[1588]]|[[1587]]|[[1586]]|[[1585]]|[[1584]]|[[1583]]|[[1582]]|[[1581]]}} : {{hlist|[[1580]]|[[1579]]|[[1578]]|[[1577]]|[[1576]]|[[1575]]|[[1574]]|[[1573]]|[[1572]]|[[1571]]}} : {{hlist|[[1570]]|[[1569]]|[[1568]]|[[1567]]|[[1566]]|[[1565]]|[[1564]]|[[1563]]|[[1562]]|[[1561]]}} : {{hlist|[[1560]]|[[1559]]|[[1558]]|[[1557]]|[[1556]]|[[1555]]|[[1554]]|[[1553]]|[[1552]]|[[1551]]}} : {{hlist|[[1550]]|[[1549]]|[[1548]]|[[1547]]|[[1546]]|[[1545]]|[[1544]]|[[1543]]|[[1542]]|[[1541]]}} : {{hlist|[[1540]]|[[1539]]|[[1538]]|[[1537]]|[[1536]]|[[1535]]|[[1534]]|[[1533]]|[[1532]]|[[1531]]}} : {{hlist|[[1530]]|[[1529]]|[[1528]]|[[1527]]|[[1526]]|[[1525]]|[[1524]]|[[1523]]|[[1522]]|[[1521]]}} : {{hlist|[[1520]]|[[1519]]|[[1518]]|[[1517]]|[[1516]]|[[1515]]|[[1514]]|[[1513]]|[[1512]]|[[1511]]}} : {{hlist|[[1510]]|[[1509]]|[[1508]]|[[1507]]|[[1506]]|[[1505]]|[[1504]]|[[1503]]|[[1502]]|[[1501]]}} === [[15. стороча]] === : {{hlist|[[1500]]|[[1499]]|[[1498]]|[[1497]]|[[1496]]|[[1495]]|[[1494]]|[[1493]]|[[1492]]|[[1491]]}} : {{hlist|[[1490]]|[[1489]]|[[1488]]|[[1487]]|[[1486]]|[[1485]]|[[1484]]|[[1483]]|[[1482]]|[[1481]]}} : {{hlist|[[1480]]|[[1479]]|[[1478]]|[[1477]]|[[1476]]|[[1475]]|[[1474]]|[[1473]]|[[1472]]|[[1471]]}} : {{hlist|[[1470]]|[[1469]]|[[1468]]|[[1467]]|[[1466]]|[[1465]]|[[1464]]|[[1463]]|[[1462]]|[[1461]]}} : {{hlist|[[1460]]|[[1459]]|[[1458]]|[[1457]]|[[1456]]|[[1455]]|[[1454]]|[[1453]]|[[1452]]|[[1451]]}} : {{hlist|[[1450]]|[[1449]]|[[1448]]|[[1447]]|[[1446]]|[[1445]]|[[1444]]|[[1443]]|[[1442]]|[[1441]]}} : {{hlist|[[1440]]|[[1439]]|[[1438]]|[[1437]]|[[1436]]|[[1435]]|[[1434]]|[[1433]]|[[1432]]|[[1431]]}} : {{hlist|[[1430]]|[[1429]]|[[1428]]|[[1427]]|[[1426]]|[[1425]]|[[1424]]|[[1423]]|[[1422]]|[[1421]]}} : {{hlist|[[1420]]|[[1419]]|[[1418]]|[[1417]]|[[1416]]|[[1415]]|[[1414]]|[[1413]]|[[1412]]|[[1411]]}} : {{hlist|[[1410]]|[[1409]]|[[1408]]|[[1407]]|[[1406]]|[[1405]]|[[1404]]|[[1403]]|[[1402]]|[[1401]]}} === [[14. стороча]] === : {{hlist|[[1400]]|[[1399]]|[[1398]]|[[1397]]|[[1396]]|[[1395]]|[[1394]]|[[1393]]|[[1392]]|[[1391]]}} : {{hlist|[[1390]]|[[1389]]|[[1388]]|[[1387]]|[[1386]]|[[1385]]|[[1384]]|[[1383]]|[[1382]]|[[1381]]}} : {{hlist|[[1380]]|[[1379]]|[[1378]]|[[1377]]|[[1376]]|[[1375]]|[[1374]]|[[1373]]|[[1372]]|[[1371]]}} : {{hlist|[[1370]]|[[1369]]|[[1368]]|[[1367]]|[[1366]]|[[1365]]|[[1364]]|[[1363]]|[[1362]]|[[1361]]}} : {{hlist|[[1360]]|[[1359]]|[[1358]]|[[1357]]|[[1356]]|[[1355]]|[[1354]]|[[1353]]|[[1352]]|[[1351]]}} : {{hlist|[[1350]]|[[1349]]|[[1348]]|[[1347]]|[[1346]]|[[1345]]|[[1344]]|[[1343]]|[[1342]]|[[1341]]}} : {{hlist|[[1340]]|[[1339]]|[[1338]]|[[1337]]|[[1336]]|[[1335]]|[[1334]]|[[1333]]|[[1332]]|[[1331]]}} : {{hlist|[[1330]]|[[1329]]|[[1328]]|[[1327]]|[[1326]]|[[1325]]|[[1324]]|[[1323]]|[[1322]]|[[1321]]}} : {{hlist|[[1320]]|[[1319]]|[[1318]]|[[1317]]|[[1316]]|[[1315]]|[[1314]]|[[1313]]|[[1312]]|[[1311]]}} : {{hlist|[[1310]]|[[1309]]|[[1308]]|[[1307]]|[[1306]]|[[1305]]|[[1304]]|[[1303]]|[[1302]]|[[1301]]}} === [[13. стороча]] === : {{hlist|[[1300]]|[[1299]]|[[1298]]|[[1297]]|[[1296]]|[[1295]]|[[1294]]|[[1293]]|[[1292]]|[[1291]]}} : {{hlist|[[1290]]|[[1289]]|[[1288]]|[[1287]]|[[1286]]|[[1285]]|[[1284]]|[[1283]]|[[1282]]|[[1281]]}} : {{hlist|[[1280]]|[[1279]]|[[1278]]|[[1277]]|[[1276]]|[[1275]]|[[1274]]|[[1273]]|[[1272]]|[[1271]]}} : {{hlist|[[1270]]|[[1269]]|[[1268]]|[[1267]]|[[1266]]|[[1265]]|[[1264]]|[[1263]]|[[1262]]|[[1261]]}} : {{hlist|[[1260]]|[[1259]]|[[1258]]|[[1257]]|[[1256]]|[[1255]]|[[1254]]|[[1253]]|[[1252]]|[[1251]]}} : {{hlist|[[1250]]|[[1249]]|[[1248]]|[[1247]]|[[1246]]|[[1245]]|[[1244]]|[[1243]]|[[1242]]|[[1241]]}} : {{hlist|[[1240]]|[[1239]]|[[1238]]|[[1237]]|[[1236]]|[[1235]]|[[1234]]|[[1233]]|[[1232]]|[[1231]]}} : {{hlist|[[1230]]|[[1229]]|[[1228]]|[[1227]]|[[1226]]|[[1225]]|[[1224]]|[[1223]]|[[1222]]|[[1221]]}} : {{hlist|[[1220]]|[[1219]]|[[1218]]|[[1217]]|[[1216]]|[[1215]]|[[1214]]|[[1213]]|[[1212]]|[[1211]]}} : {{hlist|[[1210]]|[[1209]]|[[1208]]|[[1207]]|[[1206]]|[[1205]]|[[1204]]|[[1203]]|[[1202]]|[[1201]]}} === [[12. стороча]] === : {{hlist|[[1200]]|[[1199]]|[[1198]]|[[1197]]|[[1196]]|[[1195]]|[[1194]]|[[1193]]|[[1192]]|[[1191]]}} : {{hlist|[[1190]]|[[1189]]|[[1188]]|[[1187]]|[[1186]]|[[1185]]|[[1184]]|[[1183]]|[[1182]]|[[1181]]}} : {{hlist|[[1180]]|[[1179]]|[[1178]]|[[1177]]|[[1176]]|[[1175]]|[[1174]]|[[1173]]|[[1172]]|[[1171]]}} : {{hlist|[[1170]]|[[1169]]|[[1168]]|[[1167]]|[[1166]]|[[1165]]|[[1164]]|[[1163]]|[[1162]]|[[1161]]}} : {{hlist|[[1160]]|[[1159]]|[[1158]]|[[1157]]|[[1156]]|[[1155]]|[[1154]]|[[1153]]|[[1152]]|[[1151]]}} : {{hlist|[[1150]]|[[1149]]|[[1148]]|[[1147]]|[[1146]]|[[1145]]|[[1144]]|[[1143]]|[[1142]]|[[1141]]}} : {{hlist|[[1140]]|[[1139]]|[[1138]]|[[1137]]|[[1136]]|[[1135]]|[[1134]]|[[1133]]|[[1132]]|[[1131]]}} : {{hlist|[[1130]]|[[1129]]|[[1128]]|[[1127]]|[[1126]]|[[1125]]|[[1124]]|[[1123]]|[[1122]]|[[1121]]}} : {{hlist|[[1120]]|[[1119]]|[[1118]]|[[1117]]|[[1116]]|[[1115]]|[[1114]]|[[1113]]|[[1112]]|[[1111]]}} : {{hlist|[[1110]]|[[1109]]|[[1108]]|[[1107]]|[[1106]]|[[1105]]|[[1104]]|[[1103]]|[[1102]]|[[1101]]}} === [[11. стороча]] === : {{hlist|[[1100]]|[[1099]]|[[1098]]|[[1097]]|[[1096]]|[[1095]]|[[1094]]|[[1093]]|[[1092]]|[[1091]]}} : {{hlist|[[1090]]|[[1089]]|[[1088]]|[[1087]]|[[1086]]|[[1085]]|[[1084]]|[[1083]]|[[1082]]|[[1081]]}} : {{hlist|[[1080]]|[[1079]]|[[1078]]|[[1077]]|[[1076]]|[[1075]]|[[1074]]|[[1073]]|[[1072]]|[[1071]]}} : {{hlist|[[1070]]|[[1069]]|[[1068]]|[[1067]]|[[1066]]|[[1065]]|[[1064]]|[[1063]]|[[1062]]|[[1061]]}} : {{hlist|[[1060]]|[[1059]]|[[1058]]|[[1057]]|[[1056]]|[[1055]]|[[1054]]|[[1053]]|[[1052]]|[[1051]]}} : {{hlist|[[1050]]|[[1049]]|[[1048]]|[[1047]]|[[1046]]|[[1045]]|[[1044]]|[[1043]]|[[1042]]|[[1041]]}} : {{hlist|[[1040]]|[[1039]]|[[1038]]|[[1037]]|[[1036]]|[[1035]]|[[1034]]|[[1033]]|[[1032]]|[[1031]]}} : {{hlist|[[1030]]|[[1029]]|[[1028]]|[[1027]]|[[1026]]|[[1025]]|[[1024]]|[[1023]]|[[1022]]|[[1021]]}} : {{hlist|[[1020]]|[[1019]]|[[1018]]|[[1017]]|[[1016]]|[[1015]]|[[1014]]|[[1013]]|[[1012]]|[[1011]]}} : {{hlist|[[1010]]|[[1009]]|[[1008]]|[[1007]]|[[1006]]|[[1005]]|[[1004]]|[[1003]]|[[1002]]|[[1001]]}} == [[1. тысячроча|1. тісячроча]] == === [[10. стороча]] === : {{hlist|[[1000]]|[[999]]|[[998]]|[[997]]|[[996]]|[[995]]|[[994]]|[[993]]|[[992]]|[[991]]}} : {{hlist|[[990]]|[[989]]|[[988]]|[[987]]|[[986]]|[[985]]|[[984]]|[[983]]|[[982]]|[[981]]}} : {{hlist|[[980]]|[[979]]|[[978]]|[[977]]|[[976]]|[[975]]|[[974]]|[[973]]|[[972]]|[[971]]}} : {{hlist|[[970]]|[[969]]|[[968]]|[[967]]|[[966]]|[[965]]|[[964]]|[[963]]|[[962]]|[[961]]}} : {{hlist|[[960]]|[[959]]|[[958]]|[[957]]|[[956]]|[[955]]|[[954]]|[[953]]|[[952]]|[[951]]}} : {{hlist|[[950]]|[[949]]|[[948]]|[[947]]|[[946]]|[[945]]|[[944]]|[[943]]|[[942]]|[[941]]}} : {{hlist|[[940]]|[[939]]|[[938]]|[[937]]|[[936]]|[[935]]|[[934]]|[[933]]|[[932]]|[[931]]}} : {{hlist|[[930]]|[[929]]|[[928]]|[[927]]|[[926]]|[[925]]|[[924]]|[[923]]|[[922]]|[[921]]}} : {{hlist|[[920]]|[[919]]|[[918]]|[[917]]|[[916]]|[[915]]|[[914]]|[[913]]|[[912]]|[[911]]}} : {{hlist|[[910]]|[[909]]|[[908]]|[[907]]|[[906]]|[[905]]|[[904]]|[[903]]|[[902]]|[[901]]}} === [[9. стороча]] === : {{hlist|[[900]]|[[899]]|[[898]]|[[897]]|[[896]]|[[895]]|[[894]]|[[893]]|[[892]]|[[891]]}} : {{hlist|[[890]]|[[889]]|[[888]]|[[887]]|[[886]]|[[885]]|[[884]]|[[883]]|[[882]]|[[881]]}} : {{hlist|[[880]]|[[879]]|[[878]]|[[877]]|[[876]]|[[875]]|[[874]]|[[873]]|[[872]]|[[871]]}} : {{hlist|[[870]]|[[869]]|[[868]]|[[867]]|[[866]]|[[865]]|[[864]]|[[863]]|[[862]]|[[861]]}} : {{hlist|[[860]]|[[859]]|[[858]]|[[857]]|[[856]]|[[855]]|[[854]]|[[853]]|[[852]]|[[851]]}} : {{hlist|[[850]]|[[849]]|[[848]]|[[847]]|[[846]]|[[845]]|[[844]]|[[843]]|[[842]]|[[841]]}} : {{hlist|[[840]]|[[839]]|[[838]]|[[837]]|[[836]]|[[835]]|[[834]]|[[833]]|[[832]]|[[831]]}} : {{hlist|[[830]]|[[829]]|[[828]]|[[827]]|[[826]]|[[825]]|[[824]]|[[823]]|[[822]]|[[821]]}} : {{hlist|[[820]]|[[819]]|[[818]]|[[817]]|[[816]]|[[815]]|[[814]]|[[813]]|[[812]]|[[811]]}} : {{hlist|[[810]]|[[809]]|[[808]]|[[807]]|[[806]]|[[805]]|[[804]]|[[803]]|[[802]]|[[801]]}} === [[8. стороча]] === : {{hlist|[[800]]|[[799]]|[[798]]|[[797]]|[[796]]|[[795]]|[[794]]|[[793]]|[[792]]|[[791]]}} : {{hlist|[[790]]|[[789]]|[[788]]|[[787]]|[[786]]|[[785]]|[[784]]|[[783]]|[[782]]|[[781]]}} : {{hlist|[[780]]|[[779]]|[[778]]|[[777]]|[[776]]|[[775]]|[[774]]|[[773]]|[[772]]|[[771]]}} : {{hlist|[[770]]|[[769]]|[[768]]|[[767]]|[[766]]|[[765]]|[[764]]|[[763]]|[[762]]|[[761]]}} : {{hlist|[[760]]|[[759]]|[[758]]|[[757]]|[[756]]|[[755]]|[[754]]|[[753]]|[[752]]|[[751]]}} : {{hlist|[[750]]|[[749]]|[[748]]|[[747]]|[[746]]|[[745]]|[[744]]|[[743]]|[[742]]|[[741]]}} : {{hlist|[[740]]|[[739]]|[[738]]|[[737]]|[[736]]|[[735]]|[[734]]|[[733]]|[[732]]|[[731]]}} : {{hlist|[[730]]|[[729]]|[[728]]|[[727]]|[[726]]|[[725]]|[[724]]|[[723]]|[[722]]|[[721]]}} : {{hlist|[[720]]|[[719]]|[[718]]|[[717]]|[[716]]|[[715]]|[[714]]|[[713]]|[[712]]|[[711]]}} : {{hlist|[[710]]|[[709]]|[[708]]|[[707]]|[[706]]|[[705]]|[[704]]|[[703]]|[[702]]|[[701]]}} === [[7. стороча]] === : {{hlist|[[700]]|[[699]]|[[698]]|[[697]]|[[696]]|[[695]]|[[694]]|[[693]]|[[692]]|[[691]]}} : {{hlist|[[690]]|[[689]]|[[688]]|[[687]]|[[686]]|[[685]]|[[684]]|[[683]]|[[682]]|[[681]]}} : {{hlist|[[680]]|[[679]]|[[678]]|[[677]]|[[676]]|[[675]]|[[674]]|[[673]]|[[672]]|[[671]]}} : {{hlist|[[670]]|[[669]]|[[668]]|[[667]]|[[666]]|[[665]]|[[664]]|[[663]]|[[662]]|[[661]]}} : {{hlist|[[660]]|[[659]]|[[658]]|[[657]]|[[656]]|[[655]]|[[654]]|[[653]]|[[652]]|[[651]]}} : {{hlist|[[650]]|[[649]]|[[648]]|[[647]]|[[646]]|[[645]]|[[644]]|[[643]]|[[642]]|[[641]]}} : {{hlist|[[640]]|[[639]]|[[638]]|[[637]]|[[636]]|[[635]]|[[634]]|[[633]]|[[632]]|[[631]]}} : {{hlist|[[630]]|[[629]]|[[628]]|[[627]]|[[626]]|[[625]]|[[624]]|[[623]]|[[622]]|[[621]]}} : {{hlist|[[620]]|[[619]]|[[618]]|[[617]]|[[616]]|[[615]]|[[614]]|[[613]]|[[612]]|[[611]]}} : {{hlist|[[610]]|[[609]]|[[608]]|[[607]]|[[606]]|[[605]]|[[604]]|[[603]]|[[602]]|[[601]]}} === [[6. стороча]] === : {{hlist|[[600]]|[[599]]|[[598]]|[[597]]|[[596]]|[[595]]|[[594]]|[[593]]|[[592]]|[[591]]}} : {{hlist|[[590]]|[[589]]|[[588]]|[[587]]|[[586]]|[[585]]|[[584]]|[[583]]|[[582]]|[[581]]}} : {{hlist|[[580]]|[[579]]|[[578]]|[[577]]|[[576]]|[[575]]|[[574]]|[[573]]|[[572]]|[[571]]}} : {{hlist|[[570]]|[[569]]|[[568]]|[[567]]|[[566]]|[[565]]|[[564]]|[[563]]|[[562]]|[[561]]}} : {{hlist|[[560]]|[[559]]|[[558]]|[[557]]|[[556]]|[[555]]|[[554]]|[[553]]|[[552]]|[[551]]}} : {{hlist|[[550]]|[[549]]|[[548]]|[[547]]|[[546]]|[[545]]|[[544]]|[[543]]|[[542]]|[[541]]}} : {{hlist|[[540]]|[[539]]|[[538]]|[[537]]|[[536]]|[[535]]|[[534]]|[[533]]|[[532]]|[[531]]}} : {{hlist|[[530]]|[[529]]|[[528]]|[[527]]|[[526]]|[[525]]|[[524]]|[[523]]|[[522]]|[[521]]}} : {{hlist|[[520]]|[[519]]|[[518]]|[[517]]|[[516]]|[[515]]|[[514]]|[[513]]|[[512]]|[[511]]}} : {{hlist|[[510]]|[[509]]|[[508]]|[[507]]|[[506]]|[[505]]|[[504]]|[[503]]|[[502]]|[[501]]}} === [[5. стороча]] === : {{hlist|[[500]]|[[499]]|[[498]]|[[497]]|[[496]]|[[495]]|[[494]]|[[493]]|[[492]]|[[491]]}} : {{hlist|[[490]]|[[489]]|[[488]]|[[487]]|[[486]]|[[485]]|[[484]]|[[483]]|[[482]]|[[481]]}} : {{hlist|[[480]]|[[479]]|[[478]]|[[477]]|[[476]]|[[475]]|[[474]]|[[473]]|[[472]]|[[471]]}} : {{hlist|[[470]]|[[469]]|[[468]]|[[467]]|[[466]]|[[465]]|[[464]]|[[463]]|[[462]]|[[461]]}} : {{hlist|[[460]]|[[459]]|[[458]]|[[457]]|[[456]]|[[455]]|[[454]]|[[453]]|[[452]]|[[451]]}} : {{hlist|[[450]]|[[449]]|[[448]]|[[447]]|[[446]]|[[445]]|[[444]]|[[443]]|[[442]]|[[441]]}} : {{hlist|[[440]]|[[439]]|[[438]]|[[437]]|[[436]]|[[435]]|[[434]]|[[433]]|[[432]]|[[431]]}} : {{hlist|[[430]]|[[429]]|[[428]]|[[427]]|[[426]]|[[425]]|[[424]]|[[423]]|[[422]]|[[421]]}} : {{hlist|[[420]]|[[419]]|[[418]]|[[417]]|[[416]]|[[415]]|[[414]]|[[413]]|[[412]]|[[411]]}} : {{hlist|[[410]]|[[409]]|[[408]]|[[407]]|[[406]]|[[405]]|[[404]]|[[403]]|[[402]]|[[401]]}} === [[4. стороча]] === : {{hlist|[[400]]|[[399]]|[[398]]|[[397]]|[[396]]|[[395]]|[[394]]|[[393]]|[[392]]|[[391]]}} : {{hlist|[[390]]|[[389]]|[[388]]|[[387]]|[[386]]|[[385]]|[[384]]|[[383]]|[[382]]|[[381]]}} : {{hlist|[[380]]|[[379]]|[[378]]|[[377]]|[[376]]|[[375]]|[[374]]|[[373]]|[[372]]|[[371]]}} : {{hlist|[[370]]|[[369]]|[[368]]|[[367]]|[[366]]|[[365]]|[[364]]|[[363]]|[[362]]|[[361]]}} : {{hlist|[[360]]|[[359]]|[[358]]|[[357]]|[[356]]|[[355]]|[[354]]|[[353]]|[[352]]|[[351]]}} : {{hlist|[[350]]|[[349]]|[[348]]|[[347]]|[[346]]|[[345]]|[[344]]|[[343]]|[[342]]|[[341]]}} : {{hlist|[[340]]|[[339]]|[[338]]|[[337]]|[[336]]|[[335]]|[[334]]|[[333]]|[[332]]|[[331]]}} : {{hlist|[[330]]|[[329]]|[[328]]|[[327]]|[[326]]|[[325]]|[[324]]|[[323]]|[[322]]|[[321]]}} : {{hlist|[[320]]|[[319]]|[[318]]|[[317]]|[[316]]|[[315]]|[[314]]|[[313]]|[[312]]|[[311]]}} : {{hlist|[[310]]|[[309]]|[[308]]|[[307]]|[[306]]|[[305]]|[[304]]|[[303]]|[[302]]|[[301]]}} === [[3. стороча]] === : {{hlist|[[300]]|[[299]]|[[298]]|[[297]]|[[296]]|[[295]]|[[294]]|[[293]]|[[292]]|[[291]]}} : {{hlist|[[290]]|[[289]]|[[288]]|[[287]]|[[286]]|[[285]]|[[284]]|[[283]]|[[282]]|[[281]]}} : {{hlist|[[280]]|[[279]]|[[278]]|[[277]]|[[276]]|[[275]]|[[274]]|[[273]]|[[272]]|[[271]]}} : {{hlist|[[270]]|[[269]]|[[268]]|[[267]]|[[266]]|[[265]]|[[264]]|[[263]]|[[262]]|[[261]]}} : {{hlist|[[260]]|[[259]]|[[258]]|[[257]]|[[256]]|[[255]]|[[254]]|[[253]]|[[252]]|[[251]]}} : {{hlist|[[250]]|[[249]]|[[248]]|[[247]]|[[246]]|[[245]]|[[244]]|[[243]]|[[242]]|[[241]]}} : {{hlist|[[240]]|[[239]]|[[238]]|[[237]]|[[236]]|[[235]]|[[234]]|[[233]]|[[232]]|[[231]]}} : {{hlist|[[230]]|[[229]]|[[228]]|[[227]]|[[226]]|[[225]]|[[224]]|[[223]]|[[222]]|[[221]]}} : {{hlist|[[220]]|[[219]]|[[218]]|[[217]]|[[216]]|[[215]]|[[214]]|[[213]]|[[212]]|[[211]]}} : {{hlist|[[210]]|[[209]]|[[208]]|[[207]]|[[206]]|[[205]]|[[204]]|[[203]]|[[202]]|[[201]]}} === [[2. стороча]] === : {{hlist|[[200]]|[[199]]|[[198]]|[[197]]|[[196]]|[[195]]|[[194]]|[[193]]|[[192]]|[[191]]}} : {{hlist|[[190]]|[[189]]|[[188]]|[[187]]|[[186]]|[[185]]|[[184]]|[[183]]|[[182]]|[[181]]}} : {{hlist|[[180]]|[[179]]|[[178]]|[[177]]|[[176]]|[[175]]|[[174]]|[[173]]|[[172]]|[[171]]}} : {{hlist|[[170]]|[[169]]|[[168]]|[[167]]|[[166]]|[[165]]|[[164]]|[[163]]|[[162]]|[[161]]}} : {{hlist|[[160]]|[[159]]|[[158]]|[[157]]|[[156]]|[[155]]|[[154]]|[[153]]|[[152]]|[[151]]}} : {{hlist|[[150]]|[[149]]|[[148]]|[[147]]|[[146]]|[[145]]|[[144]]|[[143]]|[[142]]|[[141]]}} : {{hlist|[[140]]|[[139]]|[[138]]|[[137]]|[[136]]|[[135]]|[[134]]|[[133]]|[[132]]|[[131]]}} : {{hlist|[[130]]|[[129]]|[[128]]|[[127]]|[[126]]|[[125]]|[[124]]|[[123]]|[[122]]|[[121]]}} : {{hlist|[[120]]|[[119]]|[[118]]|[[117]]|[[116]]|[[115]]|[[114]]|[[113]]|[[112]]|[[111]]}} : {{hlist|[[110]]|[[109]]|[[108]]|[[107]]|[[106]]|[[105]]|[[104]]|[[103]]|[[102]]|[[101]]}} === [[1. стороча]] === : {{hlist|[[100]]|[[99]]|[[98]]|[[97]]|[[96]]|[[95]]|[[94]]|[[93]]|[[92]]|[[91]]}} : {{hlist|[[90]]|[[89]]|[[88]]|[[87]]|[[86]]|[[85]]|[[84]]|[[83]]|[[82]]|[[81]]}} : {{hlist|[[80]]|[[79]]|[[78]]|[[77]]|[[76]]|[[75]]|[[74]]|[[73]]|[[72]]|[[71]]}} : {{hlist|[[70]]|[[69]]|[[68]]|[[67]]|[[66]]|[[65]]|[[64]]|[[63]]|[[62]]|[[61]]}} : {{hlist|[[60]]|[[59]]|[[58]]|[[57]]|[[56]]|[[55]]|[[54]]|[[53]]|[[52]]|[[51]]}} : {{hlist|[[50]]|[[49]]|[[48]]|[[47]]|[[46]]|[[45]]|[[44]]|[[43]]|[[42]]|[[41]]}} : {{hlist|[[40]]|[[39]]|[[38]]|[[37]]|[[36]]|[[35]]|[[34]]|[[33]]|[[32]]|[[31]]}} : {{hlist|[[30]]|[[29]]|[[28]]|[[27]]|[[26]]|[[25]]|[[24]]|[[23]]|[[22]]|[[21]]}} : {{hlist|[[20]]|[[19]]|[[18]]|[[17]]|[[16]]|[[15]]|[[14]]|[[13]]|[[12]]|[[11]]}} : {{hlist|[[10]]|[[9]]|[[8]]|[[7]]|[[6]]|[[5]]|[[4]]|[[3]]|[[2]]|[[1]]}} == [[1. тысячроча до н. е.|1. тісячроча до н. е.]] == === [[1. стороча до н. е.]] === : {{hlist|[[1 до н. е.|1]]|[[2 до н. е.|2]]|[[3 до н. е.|3]]|[[4 до н. е.|4]]|[[5 до н. е.|5]]|[[6 до н. е.|6]]|[[7 до н. е.|7]]|[[8 до н. е.|8]]|[[9 до н. е.|9]]|[[10 до н. е.|10]]}} : {{hlist|[[11 до н. е.|11]]|[[12 до н. е.|12]]|[[13 до н. е.|13]]|[[14 до н. е.|14]]|[[15 до н. е.|15]]|[[16 до н. е.|16]]|[[17 до н. е.|17]]|[[18 до н. е.|18]]|[[19 до н. е.|19]]|[[20 до н. е.|20]]}} : {{hlist|[[21 до н. е.|21]]|[[22 до н. е.|22]]|[[23 до н. е.|23]]|[[24 до н. е.|24]]|[[25 до н. е.|25]]|[[26 до н. е.|26]]|[[27 до н. е.|27]]|[[28 до н. е.|28]]|[[29 до н. е.|29]]|[[30 до н. е.|30]]}} : {{hlist|[[31 до н. е.|31]]|[[32 до н. е.|32]]|[[33 до н. е.|33]]|[[34 до н. е.|34]]|[[35 до н. е.|35]]|[[36 до н. е.|36]]|[[37 до н. е.|37]]|[[38 до н. е.|38]]|[[39 до н. е.|39]]|[[40 до н. е.|40]]}} : {{hlist|[[41 до н. е.|41]]|[[42 до н. е.|42]]|[[43 до н. е.|43]]|[[44 до н. е.|44]]|[[45 до н. е.|45]]|[[46 до н. е.|46]]|[[47 до н. е.|47]]|[[48 до н. е.|48]]|[[49 до н. е.|49]]|[[50 до н. е.|50]]}} : {{hlist|[[51 до н. е.|51]]|[[52 до н. е.|52]]|[[53 до н. е.|53]]|[[54 до н. е.|54]]|[[55 до н. е.|55]]|[[56 до н. е.|56]]|[[57 до н. е.|57]]|[[58 до н. е.|58]]|[[59 до н. е.|59]]|[[60 до н. е.|60]]}} : {{hlist|[[61 до н. е.|61]]|[[62 до н. е.|62]]|[[63 до н. е.|63]]|[[64 до н. е.|64]]|[[65 до н. е.|65]]|[[66 до н. е.|66]]|[[67 до н. е.|67]]|[[68 до н. е.|68]]|[[69 до н. е.|69]]|[[70 до н. е.|70]]}} : {{hlist|[[71 до н. е.|71]]|[[72 до н. е.|72]]|[[73 до н. е.|73]]|[[74 до н. е.|74]]|[[75 до н. е.|75]]|[[76 до н. е.|76]]|[[77 до н. е.|77]]|[[78 до н. е.|78]]|[[79 до н. е.|79]]|[[80 до н. е.|80]]}} : {{hlist|[[81 до н. е.|81]]|[[82 до н. е.|82]]|[[83 до н. е.|83]]|[[84 до н. е.|84]]|[[85 до н. е.|85]]|[[86 до н. е.|86]]|[[87 до н. е.|87]]|[[88 до н. е.|88]]|[[89 до н. е.|89]]|[[90 до н. е.|90]]}} : {{hlist|[[91 до н. е.|91]]|[[92 до н. е.|92]]|[[93 до н. е.|93]]|[[94 до н. е.|94]]|[[95 до н. е.|95]]|[[96 до н. е.|96]]|[[97 до н. е.|97]]|[[98 до н. е.|98]]|[[99 до н. е.|99]]|[[100 до н. е.|100]]}} === [[2. стороча до н. е.]] === : {{hlist|[[101 до н. е.|101]]|[[102 до н. е.|102]]|[[103 до н. е.|103]]|[[104 до н. е.|104]]|[[105 до н. е.|105]]|[[106 до н. е.|106]]|[[107 до н. е.|107]]|[[108 до н. е.|108]]|[[109 до н. е.|109]]|[[110 до н. е.|110]]}} : {{hlist|[[111 до н. е.|111]]|[[112 до н. е.|112]]|[[113 до н. е.|113]]|[[114 до н. е.|114]]|[[115 до н. е.|115]]|[[116 до н. е.|116]]|[[117 до н. е.|117]]|[[118 до н. е.|118]]|[[119 до н. е.|119]]|[[120 до н. е.|120]]}} : {{hlist|[[121 до н. е.|121]]|[[122 до н. е.|122]]|[[123 до н. е.|123]]|[[124 до н. е.|124]]|[[125 до н. е.|125]]|[[126 до н. е.|126]]|[[127 до н. е.|127]]|[[128 до н. е.|128]]|[[129 до н. е.|129]]|[[130 до н. е.|130]]}} : {{hlist|[[131 до н. е.|131]]|[[132 до н. е.|132]]|[[133 до н. е.|133]]|[[134 до н. е.|134]]|[[135 до н. е.|135]]|[[136 до н. е.|136]]|[[137 до н. е.|137]]|[[138 до н. е.|138]]|[[139 до н. е.|139]]|[[140 до н. е.|140]]}} : {{hlist|[[141 до н. е.|141]]|[[142 до н. е.|142]]|[[143 до н. е.|143]]|[[144 до н. е.|144]]|[[145 до н. е.|145]]|[[146 до н. е.|146]]|[[147 до н. е.|147]]|[[148 до н. е.|148]]|[[149 до н. е.|149]]|[[150 до н. е.|150]]}} : {{hlist|[[151 до н. е.|151]]|[[152 до н. е.|152]]|[[153 до н. е.|153]]|[[154 до н. е.|154]]|[[155 до н. е.|155]]|[[156 до н. е.|156]]|[[157 до н. е.|157]]|[[158 до н. е.|158]]|[[159 до н. е.|159]]|[[160 до н. е.|160]]}} : {{hlist|[[161 до н. е.|161]]|[[162 до н. е.|162]]|[[163 до н. е.|163]]|[[164 до н. е.|164]]|[[165 до н. е.|165]]|[[166 до н. е.|166]]|[[167 до н. е.|167]]|[[168 до н. е.|168]]|[[169 до н. е.|169]]|[[170 до н. е.|170]]}} : {{hlist|[[171 до н. е.|171]]|[[172 до н. е.|172]]|[[173 до н. е.|173]]|[[174 до н. е.|174]]|[[175 до н. е.|175]]|[[176 до н. е.|176]]|[[177 до н. е.|177]]|[[178 до н. е.|178]]|[[179 до н. е.|179]]|[[180 до н. е.|180]]}} : {{hlist|[[181 до н. е.|181]]|[[182 до н. е.|182]]|[[183 до н. е.|183]]|[[184 до н. е.|184]]|[[185 до н. е.|185]]|[[186 до н. е.|186]]|[[187 до н. е.|187]]|[[188 до н. е.|188]]|[[189 до н. е.|189]]|[[190 до н. е.|190]]}} : {{hlist|[[191 до н. е.|191]]|[[192 до н. е.|192]]|[[193 до н. е.|193]]|[[194 до н. е.|194]]|[[195 до н. е.|195]]|[[196 до н. е.|196]]|[[197 до н. е.|197]]|[[198 до н. е.|198]]|[[199 до н. е.|199]]|[[200 до н. е.|200]]}} === [[3. стороча до н. е.]] === : {{hlist|[[201 до н. е.|201]]|[[202 до н. е.|202]]|[[203 до н. е.|203]]|[[204 до н. е.|204]]|[[205 до н. е.|205]]|[[206 до н. е.|206]]|[[207 до н. е.|207]]|[[208 до н. е.|208]]|[[209 до н. е.|209]]|[[210 до н. е.|210]]}} : {{hlist|[[211 до н. е.|211]]|[[212 до н. е.|212]]|[[213 до н. е.|213]]|[[214 до н. е.|214]]|[[215 до н. е.|215]]|[[216 до н. е.|216]]|[[217 до н. е.|217]]|[[218 до н. е.|218]]|[[219 до н. е.|219]]|[[220 до н. е.|220]]}} : {{hlist|[[221 до н. е.|221]]|[[222 до н. е.|222]]|[[223 до н. е.|223]]|[[224 до н. е.|224]]|[[225 до н. е.|225]]|[[226 до н. е.|226]]|[[227 до н. е.|227]]|[[228 до н. е.|228]]|[[229 до н. е.|229]]|[[230 до н. е.|230]]}} : {{hlist|[[231 до н. е.|231]]|[[232 до н. е.|232]]|[[233 до н. е.|233]]|[[234 до н. е.|234]]|[[235 до н. е.|235]]|[[236 до н. е.|236]]|[[237 до н. е.|237]]|[[238 до н. е.|238]]|[[239 до н. е.|239]]|[[240 до н. е.|240]]}} : {{hlist|[[241 до н. е.|241]]|[[242 до н. е.|242]]|[[243 до н. е.|243]]|[[244 до н. е.|244]]|[[245 до н. е.|245]]|[[246 до н. е.|246]]|[[247 до н. е.|247]]|[[248 до н. е.|248]]|[[249 до н. е.|249]]|[[250 до н. е.|250]]}} : {{hlist|[[251 до н. е.|251]]|[[252 до н. е.|252]]|[[253 до н. е.|253]]|[[254 до н. е.|254]]|[[255 до н. е.|255]]|[[256 до н. е.|256]]|[[257 до н. е.|257]]|[[258 до н. е.|258]]|[[259 до н. е.|259]]|[[260 до н. е.|260]]}} : {{hlist|[[261 до н. е.|261]]|[[262 до н. е.|262]]|[[263 до н. е.|263]]|[[264 до н. е.|264]]|[[265 до н. е.|265]]|[[266 до н. е.|266]]|[[267 до н. е.|267]]|[[268 до н. е.|268]]|[[269 до н. е.|269]]|[[270 до н. е.|270]]}} : {{hlist|[[271 до н. е.|271]]|[[272 до н. е.|272]]|[[273 до н. е.|273]]|[[274 до н. е.|274]]|[[275 до н. е.|275]]|[[276 до н. е.|276]]|[[277 до н. е.|277]]|[[278 до н. е.|278]]|[[279 до н. е.|279]]|[[280 до н. е.|280]]}} : {{hlist|[[281 до н. е.|281]]|[[282 до н. е.|282]]|[[283 до н. е.|283]]|[[284 до н. е.|284]]|[[285 до н. е.|285]]|[[286 до н. е.|286]]|[[287 до н. е.|287]]|[[288 до н. е.|288]]|[[289 до н. е.|289]]|[[290 до н. е.|290]]}} : {{hlist|[[291 до н. е.|291]]|[[292 до н. е.|292]]|[[293 до н. е.|293]]|[[294 до н. е.|294]]|[[295 до н. е.|295]]|[[296 до н. е.|296]]|[[297 до н. е.|297]]|[[298 до н. е.|298]]|[[299 до н. е.|299]]|[[300 до н. е.|300]]}} === [[4. стороча до н. е.]] === : {{hlist|[[301 до н. е.|301]]|[[302 до н. е.|302]]|[[303 до н. е.|303]]|[[304 до н. е.|304]]|[[305 до н. е.|305]]|[[306 до н. е.|306]]|[[307 до н. е.|307]]|[[308 до н. е.|308]]|[[309 до н. е.|309]]|[[310 до н. е.|310]]}} : {{hlist|[[311 до н. е.|311]]|[[312 до н. е.|312]]|[[313 до н. е.|313]]|[[314 до н. е.|314]]|[[315 до н. е.|315]]|[[316 до н. е.|316]]|[[317 до н. е.|317]]|[[318 до н. е.|318]]|[[319 до н. е.|319]]|[[320 до н. е.|320]]}} : {{hlist|[[321 до н. е.|321]]|[[322 до н. е.|322]]|[[323 до н. е.|323]]|[[324 до н. е.|324]]|[[325 до н. е.|325]]|[[326 до н. е.|326]]|[[327 до н. е.|327]]|[[328 до н. е.|328]]|[[329 до н. е.|329]]|[[330 до н. е.|330]]}} : {{hlist|[[331 до н. е.|331]]|[[332 до н. е.|332]]|[[333 до н. е.|333]]|[[334 до н. е.|334]]|[[335 до н. е.|335]]|[[336 до н. е.|336]]|[[337 до н. е.|337]]|[[338 до н. е.|338]]|[[339 до н. е.|339]]|[[340 до н. е.|340]]}} : {{hlist|[[341 до н. е.|341]]|[[342 до н. е.|342]]|[[343 до н. е.|343]]|[[344 до н. е.|344]]|[[345 до н. е.|345]]|[[346 до н. е.|346]]|[[347 до н. е.|347]]|[[348 до н. е.|348]]|[[349 до н. е.|349]]|[[350 до н. е.|350]]}} : {{hlist|[[351 до н. е.|351]]|[[352 до н. е.|352]]|[[353 до н. е.|353]]|[[354 до н. е.|354]]|[[355 до н. е.|355]]|[[356 до н. е.|356]]|[[357 до н. е.|357]]|[[358 до н. е.|358]]|[[359 до н. е.|359]]|[[360 до н. е.|360]]}} : {{hlist|[[361 до н. е.|361]]|[[362 до н. е.|362]]|[[363 до н. е.|363]]|[[364 до н. е.|364]]|[[365 до н. е.|365]]|[[366 до н. е.|366]]|[[367 до н. е.|367]]|[[368 до н. е.|368]]|[[369 до н. е.|369]]|[[370 до н. е.|370]]}} : {{hlist|[[371 до н. е.|371]]|[[372 до н. е.|372]]|[[373 до н. е.|373]]|[[374 до н. е.|374]]|[[375 до н. е.|375]]|[[376 до н. е.|376]]|[[377 до н. е.|377]]|[[378 до н. е.|378]]|[[379 до н. е.|379]]|[[380 до н. е.|380]]}} : {{hlist|[[381 до н. е.|381]]|[[382 до н. е.|382]]|[[383 до н. е.|383]]|[[384 до н. е.|384]]|[[385 до н. е.|385]]|[[386 до н. е.|386]]|[[387 до н. е.|387]]|[[388 до н. е.|388]]|[[389 до н. е.|389]]|[[390 до н. е.|390]]}} : {{hlist|[[391 до н. е.|391]]|[[392 до н. е.|392]]|[[393 до н. е.|393]]|[[394 до н. е.|394]]|[[395 до н. е.|395]]|[[396 до н. е.|396]]|[[397 до н. е.|397]]|[[398 до н. е.|398]]|[[399 до н. е.|399]]|[[400 до н. е.|400]]}} === [[5. стороча до н. е.]] === : {{hlist|[[401 до н. е.|401]]|[[402 до н. е.|402]]|[[403 до н. е.|403]]|[[404 до н. е.|404]]|[[405 до н. е.|405]]|[[406 до н. е.|406]]|[[407 до н. е.|407]]|[[408 до н. е.|408]]|[[409 до н. е.|409]]|[[410 до н. е.|410]]}} : {{hlist|[[411 до н. е.|411]]|[[412 до н. е.|412]]|[[413 до н. е.|413]]|[[414 до н. е.|414]]|[[415 до н. е.|415]]|[[416 до н. е.|416]]|[[417 до н. е.|417]]|[[418 до н. е.|418]]|[[419 до н. е.|419]]|[[420 до н. е.|420]]}} : {{hlist|[[421 до н. е.|421]]|[[422 до н. е.|422]]|[[423 до н. е.|423]]|[[424 до н. е.|424]]|[[425 до н. е.|425]]|[[426 до н. е.|426]]|[[427 до н. е.|427]]|[[428 до н. е.|428]]|[[429 до н. е.|429]]|[[430 до н. е.|430]]}} : {{hlist|[[431 до н. е.|431]]|[[432 до н. е.|432]]|[[433 до н. е.|433]]|[[434 до н. е.|434]]|[[435 до н. е.|435]]|[[436 до н. е.|436]]|[[437 до н. е.|437]]|[[438 до н. е.|438]]|[[439 до н. е.|439]]|[[440 до н. е.|440]]}} : {{hlist|[[441 до н. е.|441]]|[[442 до н. е.|442]]|[[443 до н. е.|443]]|[[444 до н. е.|444]]|[[445 до н. е.|445]]|[[446 до н. е.|446]]|[[447 до н. е.|447]]|[[448 до н. е.|448]]|[[449 до н. е.|449]]|[[450 до н. е.|450]]}} : {{hlist|[[451 до н. е.|451]]|[[452 до н. е.|452]]|[[453 до н. е.|453]]|[[454 до н. е.|454]]|[[455 до н. е.|455]]|[[456 до н. е.|456]]|[[457 до н. е.|457]]|[[458 до н. е.|458]]|[[459 до н. е.|459]]|[[460 до н. е.|460]]}} : {{hlist|[[461 до н. е.|461]]|[[462 до н. е.|462]]|[[463 до н. е.|463]]|[[464 до н. е.|464]]|[[465 до н. е.|465]]|[[466 до н. е.|466]]|[[467 до н. е.|467]]|[[468 до н. е.|468]]|[[469 до н. е.|469]]|[[470 до н. е.|470]]}} : {{hlist|[[471 до н. е.|471]]|[[472 до н. е.|472]]|[[473 до н. е.|473]]|[[474 до н. е.|474]]|[[475 до н. е.|475]]|[[476 до н. е.|476]]|[[477 до н. е.|477]]|[[478 до н. е.|478]]|[[479 до н. е.|479]]|[[480 до н. е.|480]]}} : {{hlist|[[481 до н. е.|481]]|[[482 до н. е.|482]]|[[483 до н. е.|483]]|[[484 до н. е.|484]]|[[485 до н. е.|485]]|[[486 до н. е.|486]]|[[487 до н. е.|487]]|[[488 до н. е.|488]]|[[489 до н. е.|489]]|[[490 до н. е.|490]]}} : {{hlist|[[491 до н. е.|491]]|[[492 до н. е.|492]]|[[493 до н. е.|493]]|[[494 до н. е.|494]]|[[495 до н. е.|495]]|[[496 до н. е.|496]]|[[497 до н. е.|497]]|[[498 до н. е.|498]]|[[499 до н. е.|499]]|[[500 до н. е.|500]]}} === [[6. стороча до н. е.]] === : {{hlist|[[501 до н. е.|501]]|[[502 до н. е.|502]]|[[503 до н. е.|503]]|[[504 до н. е.|504]]|[[505 до н. е.|505]]|[[506 до н. е.|506]]|[[507 до н. е.|507]]|[[508 до н. е.|508]]|[[509 до н. е.|509]]|[[510 до н. е.|510]]}} : {{hlist|[[511 до н. е.|511]]|[[512 до н. е.|512]]|[[513 до н. е.|513]]|[[514 до н. е.|514]]|[[515 до н. е.|515]]|[[516 до н. е.|516]]|[[517 до н. е.|517]]|[[518 до н. е.|518]]|[[519 до н. е.|519]]|[[520 до н. е.|520]]}} : {{hlist|[[521 до н. е.|521]]|[[522 до н. е.|522]]|[[523 до н. е.|523]]|[[524 до н. е.|524]]|[[525 до н. е.|525]]|[[526 до н. е.|526]]|[[527 до н. е.|527]]|[[528 до н. е.|528]]|[[529 до н. е.|529]]|[[530 до н. е.|530]]}} : {{hlist|[[531 до н. е.|531]]|[[532 до н. е.|532]]|[[533 до н. е.|533]]|[[534 до н. е.|534]]|[[535 до н. е.|535]]|[[536 до н. е.|536]]|[[537 до н. е.|537]]|[[538 до н. е.|538]]|[[539 до н. е.|539]]|[[540 до н. е.|540]]}} : {{hlist|[[541 до н. е.|541]]|[[542 до н. е.|542]]|[[543 до н. е.|543]]|[[544 до н. е.|544]]|[[545 до н. е.|545]]|[[546 до н. е.|546]]|[[547 до н. е.|547]]|[[548 до н. е.|548]]|[[549 до н. е.|549]]|[[550 до н. е.|550]]}} : {{hlist|[[551 до н. е.|551]]|[[552 до н. е.|552]]|[[553 до н. е.|553]]|[[554 до н. е.|554]]|[[555 до н. е.|555]]|[[556 до н. е.|556]]|[[557 до н. е.|557]]|[[558 до н. е.|558]]|[[559 до н. е.|559]]|[[560 до н. е.|560]]}} : {{hlist|[[561 до н. е.|561]]|[[562 до н. е.|562]]|[[563 до н. е.|563]]|[[564 до н. е.|564]]|[[565 до н. е.|565]]|[[566 до н. е.|566]]|[[567 до н. е.|567]]|[[568 до н. е.|568]]|[[569 до н. е.|569]]|[[570 до н. е.|570]]}} : {{hlist|[[571 до н. е.|571]]|[[572 до н. е.|572]]|[[573 до н. е.|573]]|[[574 до н. е.|574]]|[[575 до н. е.|575]]|[[576 до н. е.|576]]|[[577 до н. е.|577]]|[[578 до н. е.|578]]|[[579 до н. е.|579]]|[[580 до н. е.|580]]}} : {{hlist|[[581 до н. е.|581]]|[[582 до н. е.|582]]|[[583 до н. е.|583]]|[[584 до н. е.|584]]|[[585 до н. е.|585]]|[[586 до н. е.|586]]|[[587 до н. е.|587]]|[[588 до н. е.|588]]|[[589 до н. е.|589]]|[[590 до н. е.|590]]}} : {{hlist|[[591 до н. е.|591]]|[[592 до н. е.|592]]|[[593 до н. е.|593]]|[[594 до н. е.|594]]|[[595 до н. е.|595]]|[[596 до н. е.|596]]|[[597 до н. е.|597]]|[[598 до н. е.|598]]|[[599 до н. е.|599]]|[[600 до н. е.|600]]}} === [[7. стороча до н. е.]] === : {{hlist|[[601 до н. е.|601]]|[[602 до н. е.|602]]|[[603 до н. е.|603]]|[[604 до н. е.|604]]|[[605 до н. е.|605]]|[[606 до н. е.|606]]|[[607 до н. е.|607]]|[[608 до н. е.|608]]|[[609 до н. е.|609]]|[[610 до н. е.|610]]}} : {{hlist|[[611 до н. е.|611]]|[[612 до н. е.|612]]|[[613 до н. е.|613]]|[[614 до н. е.|614]]|[[615 до н. е.|615]]|[[616 до н. е.|616]]|[[617 до н. е.|617]]|[[618 до н. е.|618]]|[[619 до н. е.|619]]|[[620 до н. е.|620]]}} : {{hlist|[[621 до н. е.|621]]|[[622 до н. е.|622]]|[[623 до н. е.|623]]|[[624 до н. е.|624]]|[[625 до н. е.|625]]|[[626 до н. е.|626]]|[[627 до н. е.|627]]|[[628 до н. е.|628]]|[[629 до н. е.|629]]|[[630 до н. е.|630]]}} : {{hlist|[[631 до н. е.|631]]|[[632 до н. е.|632]]|[[633 до н. е.|633]]|[[634 до н. е.|634]]|[[635 до н. е.|635]]|[[636 до н. е.|636]]|[[637 до н. е.|637]]|[[638 до н. е.|638]]|[[639 до н. е.|639]]|[[640 до н. е.|640]]}} : {{hlist|[[641 до н. е.|641]]|[[642 до н. е.|642]]|[[643 до н. е.|643]]|[[644 до н. е.|644]]|[[645 до н. е.|645]]|[[646 до н. е.|646]]|[[647 до н. е.|647]]|[[648 до н. е.|648]]|[[649 до н. е.|649]]|[[650 до н. е.|650]]}} : {{hlist|[[651 до н. е.|651]]|[[652 до н. е.|652]]|[[653 до н. е.|653]]|[[654 до н. е.|654]]|[[655 до н. е.|655]]|[[656 до н. е.|656]]|[[657 до н. е.|657]]|[[658 до н. е.|658]]|[[659 до н. е.|659]]|[[660 до н. е.|660]]}} : {{hlist|[[661 до н. е.|661]]|[[662 до н. е.|662]]|[[663 до н. е.|663]]|[[664 до н. е.|664]]|[[665 до н. е.|665]]|[[666 до н. е.|666]]|[[667 до н. е.|667]]|[[668 до н. е.|668]]|[[669 до н. е.|669]]|[[670 до н. е.|670]]}} : {{hlist|[[671 до н. е.|671]]|[[672 до н. е.|672]]|[[673 до н. е.|673]]|[[674 до н. е.|674]]|[[675 до н. е.|675]]|[[676 до н. е.|676]]|[[677 до н. е.|677]]|[[678 до н. е.|678]]|[[679 до н. е.|679]]|[[680 до н. е.|680]]}} : {{hlist|[[681 до н. е.|681]]|[[682 до н. е.|682]]|[[683 до н. е.|683]]|[[684 до н. е.|684]]|[[685 до н. е.|685]]|[[686 до н. е.|686]]|[[687 до н. е.|687]]|[[688 до н. е.|688]]|[[689 до н. е.|689]]|[[690 до н. е.|690]]}} : {{hlist|[[691 до н. е.|691]]|[[692 до н. е.|692]]|[[693 до н. е.|693]]|[[694 до н. е.|694]]|[[695 до н. е.|695]]|[[696 до н. е.|696]]|[[697 до н. е.|697]]|[[698 до н. е.|698]]|[[699 до н. е.|699]]|[[700 до н. е.|700]]}} === [[8. стороча до н. е.]] === : {{hlist|[[701 до н. е.|701]]|[[702 до н. е.|702]]|[[703 до н. е.|703]]|[[704 до н. е.|704]]|[[705 до н. е.|705]]|[[706 до н. е.|706]]|[[707 до н. е.|707]]|[[708 до н. е.|708]]|[[709 до н. е.|709]]|[[710 до н. е.|710]]}} : {{hlist|[[711 до н. е.|711]]|[[712 до н. е.|712]]|[[713 до н. е.|713]]|[[714 до н. е.|714]]|[[715 до н. е.|715]]|[[716 до н. е.|716]]|[[717 до н. е.|717]]|[[718 до н. е.|718]]|[[719 до н. е.|719]]|[[720 до н. е.|720]]}} : {{hlist|[[721 до н. е.|721]]|[[722 до н. е.|722]]|[[723 до н. е.|723]]|[[724 до н. е.|724]]|[[725 до н. е.|725]]|[[726 до н. е.|726]]|[[727 до н. е.|727]]|[[728 до н. е.|728]]|[[729 до н. е.|729]]|[[730 до н. е.|730]]}} : {{hlist|[[731 до н. е.|731]]|[[732 до н. е.|732]]|[[733 до н. е.|733]]|[[734 до н. е.|734]]|[[735 до н. е.|735]]|[[736 до н. е.|736]]|[[737 до н. е.|737]]|[[738 до н. е.|738]]|[[739 до н. е.|739]]|[[740 до н. е.|740]]}} : {{hlist|[[741 до н. е.|741]]|[[742 до н. е.|742]]|[[743 до н. е.|743]]|[[744 до н. е.|744]]|[[745 до н. е.|745]]|[[746 до н. е.|746]]|[[747 до н. е.|747]]|[[748 до н. е.|748]]|[[749 до н. е.|749]]|[[750 до н. е.|750]]}} : {{hlist|[[751 до н. е.|751]]|[[752 до н. е.|752]]|[[753 до н. е.|753]]|[[754 до н. е.|754]]|[[755 до н. е.|755]]|[[756 до н. е.|756]]|[[757 до н. е.|757]]|[[758 до н. е.|758]]|[[759 до н. е.|759]]|[[760 до н. е.|760]]}} : {{hlist|[[761 до н. е.|761]]|[[762 до н. е.|762]]|[[763 до н. е.|763]]|[[764 до н. е.|764]]|[[765 до н. е.|765]]|[[766 до н. е.|766]]|[[767 до н. е.|767]]|[[768 до н. е.|768]]|[[769 до н. е.|769]]|[[770 до н. е.|770]]}} : {{hlist|[[771 до н. е.|771]]|[[772 до н. е.|772]]|[[773 до н. е.|773]]|[[774 до н. е.|774]]|[[775 до н. е.|775]]|[[776 до н. е.|776]]|[[777 до н. е.|777]]|[[778 до н. е.|778]]|[[779 до н. е.|779]]|[[780 до н. е.|780]]}} : {{hlist|[[781 до н. е.|781]]|[[782 до н. е.|782]]|[[783 до н. е.|783]]|[[784 до н. е.|784]]|[[785 до н. е.|785]]|[[786 до н. е.|786]]|[[787 до н. е.|787]]|[[788 до н. е.|788]]|[[789 до н. е.|789]]|[[790 до н. е.|790]]}} : {{hlist|[[791 до н. е.|791]]|[[792 до н. е.|792]]|[[793 до н. е.|793]]|[[794 до н. е.|794]]|[[795 до н. е.|795]]|[[796 до н. е.|796]]|[[797 до н. е.|797]]|[[798 до н. е.|798]]|[[799 до н. е.|799]]|[[800 до н. е.|800]]}} === [[9. стороча до н. е.]] === : {{hlist|[[801 до н. е.|801]]|[[802 до н. е.|802]]|[[803 до н. е.|803]]|[[804 до н. е.|804]]|[[805 до н. е.|805]]|[[806 до н. е.|806]]|[[807 до н. е.|807]]|[[808 до н. е.|808]]|[[809 до н. е.|809]]|[[810 до н. е.|810]]}} : {{hlist|[[811 до н. е.|811]]|[[812 до н. е.|812]]|[[813 до н. е.|813]]|[[814 до н. е.|814]]|[[815 до н. е.|815]]|[[816 до н. е.|816]]|[[817 до н. е.|817]]|[[818 до н. е.|818]]|[[819 до н. е.|819]]|[[820 до н. е.|820]]}} : {{hlist|[[821 до н. е.|821]]|[[822 до н. е.|822]]|[[823 до н. е.|823]]|[[824 до н. е.|824]]|[[825 до н. е.|825]]|[[826 до н. е.|826]]|[[827 до н. е.|827]]|[[828 до н. е.|828]]|[[829 до н. е.|829]]|[[830 до н. е.|830]]}} : {{hlist|[[831 до н. е.|831]]|[[832 до н. е.|832]]|[[833 до н. е.|833]]|[[834 до н. е.|834]]|[[835 до н. е.|835]]|[[836 до н. е.|836]]|[[837 до н. е.|837]]|[[838 до н. е.|838]]|[[839 до н. е.|839]]|[[840 до н. е.|840]]}} : {{hlist|[[841 до н. е.|841]]|[[842 до н. е.|842]]|[[843 до н. е.|843]]|[[844 до н. е.|844]]|[[845 до н. е.|845]]|[[846 до н. е.|846]]|[[847 до н. е.|847]]|[[848 до н. е.|848]]|[[849 до н. е.|849]]|[[850 до н. е.|850]]}} : {{hlist|[[851 до н. е.|851]]|[[852 до н. е.|852]]|[[853 до н. е.|853]]|[[854 до н. е.|854]]|[[855 до н. е.|855]]|[[856 до н. е.|856]]|[[857 до н. е.|857]]|[[858 до н. е.|858]]|[[859 до н. е.|859]]|[[860 до н. е.|860]]}} : {{hlist|[[861 до н. е.|861]]|[[862 до н. е.|862]]|[[863 до н. е.|863]]|[[864 до н. е.|864]]|[[865 до н. е.|865]]|[[866 до н. е.|866]]|[[867 до н. е.|867]]|[[868 до н. е.|868]]|[[869 до н. е.|869]]|[[870 до н. е.|870]]}} : {{hlist|[[871 до н. е.|871]]|[[872 до н. е.|872]]|[[873 до н. е.|873]]|[[874 до н. е.|874]]|[[875 до н. е.|875]]|[[876 до н. е.|876]]|[[877 до н. е.|877]]|[[878 до н. е.|878]]|[[879 до н. е.|879]]|[[880 до н. е.|880]]}} : {{hlist|[[881 до н. е.|881]]|[[882 до н. е.|882]]|[[883 до н. е.|883]]|[[884 до н. е.|884]]|[[885 до н. е.|885]]|[[886 до н. е.|886]]|[[887 до н. е.|887]]|[[888 до н. е.|888]]|[[889 до н. е.|889]]|[[890 до н. е.|890]]}} : {{hlist|[[891 до н. е.|891]]|[[892 до н. е.|892]]|[[893 до н. е.|893]]|[[894 до н. е.|894]]|[[895 до н. е.|895]]|[[896 до н. е.|896]]|[[897 до н. е.|897]]|[[898 до н. е.|898]]|[[899 до н. е.|899]]|[[900 до н. е.|900]]}} === [[10. стороча до н. е.]] === : {{hlist|[[901 до н. е.|901]]|[[902 до н. е.|902]]|[[903 до н. е.|903]]|[[904 до н. е.|904]]|[[905 до н. е.|905]]|[[906 до н. е.|906]]|[[907 до н. е.|907]]|[[908 до н. е.|908]]|[[909 до н. е.|909]]|[[910 до н. е.|910]]}} : {{hlist|[[911 до н. е.|911]]|[[912 до н. е.|912]]|[[913 до н. е.|913]]|[[914 до н. е.|914]]|[[915 до н. е.|915]]|[[916 до н. е.|916]]|[[917 до н. е.|917]]|[[918 до н. е.|918]]|[[919 до н. е.|919]]|[[920 до н. е.|920]]}} : {{hlist|[[921 до н. е.|921]]|[[922 до н. е.|922]]|[[923 до н. е.|923]]|[[924 до н. е.|924]]|[[925 до н. е.|925]]|[[926 до н. е.|926]]|[[927 до н. е.|927]]|[[928 до н. е.|928]]|[[929 до н. е.|929]]|[[930 до н. е.|930]]}} : {{hlist|[[931 до н. е.|931]]|[[932 до н. е.|932]]|[[933 до н. е.|933]]|[[934 до н. е.|934]]|[[935 до н. е.|935]]|[[936 до н. е.|936]]|[[937 до н. е.|937]]|[[938 до н. е.|938]]|[[939 до н. е.|939]]|[[940 до н. е.|940]]}} : {{hlist|[[941 до н. е.|941]]|[[942 до н. е.|942]]|[[943 до н. е.|943]]|[[944 до н. е.|944]]|[[945 до н. е.|945]]|[[946 до н. е.|946]]|[[947 до н. е.|947]]|[[948 до н. е.|948]]|[[949 до н. е.|949]]|[[950 до н. е.|950]]}} : {{hlist|[[951 до н. е.|951]]|[[952 до н. е.|952]]|[[953 до н. е.|953]]|[[954 до н. е.|954]]|[[955 до н. е.|955]]|[[956 до н. е.|956]]|[[957 до н. е.|957]]|[[958 до н. е.|958]]|[[959 до н. е.|959]]|[[960 до н. е.|960]]}} : {{hlist|[[961 до н. е.|961]]|[[962 до н. е.|962]]|[[963 до н. е.|963]]|[[964 до н. е.|964]]|[[965 до н. е.|965]]|[[966 до н. е.|966]]|[[967 до н. е.|967]]|[[968 до н. е.|968]]|[[969 до н. е.|969]]|[[970 до н. е.|970]]}} : {{hlist|[[971 до н. е.|971]]|[[972 до н. е.|972]]|[[973 до н. е.|973]]|[[974 до н. е.|974]]|[[975 до н. е.|975]]|[[976 до н. е.|976]]|[[977 до н. е.|977]]|[[978 до н. е.|978]]|[[979 до н. е.|979]]|[[980 до н. е.|980]]}} : {{hlist|[[981 до н. е.|981]]|[[982 до н. е.|982]]|[[983 до н. е.|983]]|[[984 до н. е.|984]]|[[985 до н. е.|985]]|[[986 до н. е.|986]]|[[987 до н. е.|987]]|[[988 до н. е.|988]]|[[989 до н. е.|989]]|[[990 до н. е.|990]]}} : {{hlist|[[991 до н. е.|991]]|[[992 до н. е.|992]]|[[993 до н. е.|993]]|[[994 до н. е.|994]]|[[995 до н. е.|995]]|[[996 до н. е.|996]]|[[997 до н. е.|997]]|[[998 до н. е.|998]]|[[999 до н. е.|999]]|[[1000 до н. е.|1000]]}} == Поз. тыж == * [[Список десятьроч]] * [[Список стороч]] * [[Список тісячроч]] [[Катеґорія:Рокы]] fp3xwew7wu9594q7do1mb1kenqejz4a Список стороч 0 23029 170535 156018 2026-09-28T17:15:19Z Flipdot 23893 170535 wikitext text/x-wiki Тота сторінка обсягує вшыткы '''стороча''' і тісячроча, о котрых ся пише на Вікіпедії. Треба припомнянути, же ся може діскутовати о тім, де ся зачінають і конця стороча. Іде переважно о екзістенцію [[0 (рік)|року 0]], о котрым ся дале говорять там. Кедь обсягує рік 0, вшыткы низше уведжены періоды ся посунути о єден рік. * [[10. тысячроча до н. е.|10. тісячроча до н. е.]] од року 10000 до н. е. до року 9001 до н. е. * [[9. тысячроча до н. е.|9. тісячроча до н. е.]] од року 9000 до н. е. до року 8001 до н. е. * [[8. тысячроча до н. е.|8. тісячроча до н. е.]] од року 8000 до н. е. до року 7001 до н. е. * [[7. тысячроча до н. е.|7. тісячроча до н. е.]] од року 7000 до н. е. до року 6001 до н. е. * [[6. тысячроча до н. е.|6. тісячроча до н. е.]] од року 6000 до н. е. до року 5001 до н. е. * [[5. тысячроча до н. е.|5. тісячроча до н. е.]] од року 5000 до н. е. до року 4001 до н. е. * [[4. тысячроча до н. е.|4. тісячроча до н. е.]] од року 4000 до н. е. до року 3001 до н. е. * [[3. тысячроча до н. е.|3. тісячроча до н. е.]] од року 3000 до н. е. до року 2001 до н. е. * [[2. тысячроча до н. е.|2. тісячроча до н. е.]] од року 2000 до н. е. до року 1001 до н. е. * [[1. тысячроча до н. е.|1. тісячроча до н. е.]] од року 1000 до н. е. до року 1 до н. е. ** [[10. стороча до н. е.]] од року 1000 до н. е. до року 901 до н. е. ** [[9. стороча до н. е.]] од року 900 до н. е. до року 801 до н. е. ** [[8. стороча до н. е.]] од року 800 до н. е. до року 701 до н. е. ** [[7. стороча до н. е.]] од року 700 до н. е. до року 601 до н. е. ** [[6. стороча до н. е.]] од року 600 до н. е. до року 501 до н. е. ** [[5. стороча до н. е.]] од року 500 до н. е. до року 401 до н. е. ** [[4. стороча до н. е.]] од року 400 до н. е. до року 301 до н. е. ** [[3. стороча до н. е.]] од року 300 до н. е. до року 201 до н. е. ** [[2. стороча до н. е.]] од року 200 до н. е. до року 101 до н. е. ** [[1. стороча до н. е.]] од року 100 до н. е. до року 1 до н. е. * [[1. тысячроча|1. тісячроча]] од року 1 до року 1000 ** [[1. стороча]] од року 1 до року 100 ** [[2. стороча]] од року 101 до року 200 ** [[3. стороча]] од року 201 до року 300 ** [[4. стороча]] од року 301 до року 400 ** [[5. стороча]] од року 401 до року 500 ** [[6. стороча]] од року 501 до року 600 ** [[7. стороча]] од року 601 до року 700 ** [[8. стороча]] од року 701 до року 800 ** [[9. стороча]] од року 801 до року 900 ** [[10. стороча]] од року 901 до року 1000 * [[2. тысячроча|2. тісячроча]] од року 1001 до року 2000 ** [[11. стороча]] од року 1001 до року 1100 ** [[12. стороча]] од року 1101 до року 1200 ** [[13. стороча]] од року 1201 до року 1300 ** [[14. стороча]] од року 1301 до року 1400 ** [[15. стороча]] од року 1401 до року 1500 ** [[16. стороча]] од року 1501 до року 1600 ** [[17. стороча]] од року 1601 до року 1700 ** [[18. стороча]] од року 1701 до року 1800 ** [[19. стороча]] од року 1801 до року 1900 ** [[20. стороча]] од року 1901 до року 2000 * [[3. тысячроча|3. тісячроча]] од року 2001 до року 3000 ** [[21. стороча]] од року 2001 до року 2100 ** [[XXII. стороча|22. стороча]] од року 2101 до року 2200 ** [[XXIII. стороча|23. стороча]] од року 2201 до року 2300 == Поз. тыж == {{Переклад|da|Århundreder|11967294}} * [[Список років]] * [[Список тісячроч]] * [[Список десятьроч]] * [[Хронолоґія]] [[Катеґорія:Стороча]] [[Катеґорія:Єдиніцї часу]] eg2g6w23xb1e7vuc9rengimti5ienwl Іду на вы! 0 23049 170538 165487 2026-09-28T17:17:45Z Flipdot 23893 170538 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} [[File:Sviatoslav I the Brave.jpg|200px|міні|[[Список великых князїв кієвскых|Князь]] [[Святослав I. Іґоревіч|Святослав Іґоревіч]]]] '''Іду на вы''' ({{lang-uk|Іду на ви}}) є леґендарный выраз [[Кієвска Русь|руського]] [[Князь|князя]] [[Святослав I. Іґоревіч|Святослава Іґоревіча]], котрый значів выголошіня войны своїм противником&nbsp;— ултіматум на выголошіня войны. Перша писомна споминка подля [[Повість давных лїт|Повісти давных лїт]] походить з року 964 подля славяньского календаря. == Історія == Непозераючі на выголошіня великым князём в роцї 945 досправды [[Кієвска Русь|Руси]] пановала княгыня Ольґа, Святославова мати і штатна [[Регент|реґентка]]. В роцї 964 „кедь князь Святослав выростав і доростав“,<ref>{{Cite web |url=http://litopys.org.ua/pvlyar/yar02.htm |title=Повість врем’яних літ: Літопис (За Іпатським списком) / Пер. з давньоруської, післяслово, комент. В. В. Яременка.— К.: Рад. письменник, 1990.—558 с. |accessdate=16 травня 2017 |archive-date=25 березня 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325195020/http://litopys.org.ua/pvlyar/yar02.htm }}</ref> зачав воєньскы выправы, з котрых першов была выправа проти Хазарів, тыж знама як „выходный поход“:<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com.ua/books?id=AdnGCQAAQBAJ&pg=PA112&dq=І,+на+жару+запікаючи,+їв.&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiTz9a3qfLqAhWDrIsKHZhRC0EQ6AEwAHoECAQQAg#v=onepage&q=І,%20на%20жару%20запікаючи,%20їв.&f=false |title=Історія України: Посібник |last=Палій |first=Олександр |date=2015-06-04 |publisher=Yuri Marchenko |language=uk |isbn=978-617-684-099-2 }}</ref> {{Multicol}} [[Україньскый язык|Україньскый]]: :І, на жару запікаючи, їв. :І шатра не мав, а пітник стелив, :А сідло в головах. :І всі вої його такими були. :І посилав у інші землі, кажучи: «Хочу на ви іти». :І пішов на Оку-ріку, і на Волгу. :І натрапив на в’ятичів, і питає їх: :«Кому дань даєте?» :Вони ж відповіли: «Козарам — по шелягу від рала даємо». :В літо 6473 [965]. Пішов Святослав на козар. :Прочувши про те, козари виступили супроти з князем своїм, каганом, :І зійшлися у битві. :І була битва між ними, переміг Святослав козарів, :І город їхній Білу Вежу взяв. :І ясів переміг, і касогів, :І до Києва повернувся. {{Multicol-break}} [[Староруськый язык|Староруськый]]: :на угълехь испекъ, ядяше; :ни шатра имяше, но подъкладъ постилаше, :а сѣдло въ головахъ; :такоже и прочии вои его вси бяху. :И посылаше къ странамъ глаголя: «хочю на вы ити». :И иде на Оку рѣку и на Волгу, :и налѣзе [на] Вятичи, и рече имъ: :«кому дань даете»? :Они же ркоша: «Козаромъ по щелягу отъ рала даемъ». :В лѣто 6473. Иде Святославъ на Козары. :Слышавше же Козаре, изыдоша протіву съ княземъ своимъ каганомъ, :и съ [с]тупишася бити; :и бывши брани межи ими, одолѣ Святославъ Козаромъ :и городъ ихъ Бѣлувежю взя. :И Ясы побѣди и Касогы, :и приде къ [[Кієв|Киеву]]. {{Multicol-end}} [[Файл:Emblem of the Ukrainian Special Operations Forces.svg|міні|200x200пкс|[[Емблема]] [[Силы шпеціалных операцій Озброєных сил Україны|СШО ОСУ]].]] == В сучасній културї == * Од здобытя [[Выголошіня незалежности Україны|незалежности]] ту ся одбывать рівноменный турнай в контактных боёвых уменях. * Выраз є темов піснї ґрупы „''Чур''“ з албуму „''Лихо''“, єдноменный албум Dub Buk і мініалбум Aparthate. * „''Іду на ви''“ є геслом СШО ОС Україны.<ref>{{Cite web|title=9 фактів про Сили спеціальних операцій України|url=https://www.radiosvoboda.org/a/syly-specoperacij-ukrajiny/30748078.html|website=Радіо Свобода|accessdate=2020-07-29|language=uk|archive-date=30 липня 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200730180543/https://www.radiosvoboda.org/a/syly-specoperacij-ukrajiny/30748078.html}}</ref> * „''Іду на Ви!''“ — пісня музичной ґрупы «''Кому Вниз''». == Референції == {{reflist}} [[Катеґорія:Окрылены выразы]] riv9ycr4xdrre9uxbu7yuc3fkzyc364 Список десятьроч 0 23075 170531 156294 2026-09-28T17:14:44Z Flipdot 23893 170531 wikitext text/x-wiki Тото є '''список [[Десятьроча|десятьроч]]''' од зачатку [[21. стороча до н. е.]] аж по конець [[21. стороча]], вєдно з одказами на одповідаючі статї. Протягом [[20. стороча]] ся стало обычайным, же окремы десятьроча ся брали за самостатны історічны ентіты. То є видно передовшыткым в контекстї трендів, штілів і одношінь. {| class="wikitable" style="margin-left:auto; margin-right:auto; text-align:center; font-size:90%;" ! [[Стороча]] !colspan="10"| [[Десятьроча]] |- !colspan="11"| [[2. тысячроча до н. е.|2. тісячроча до н. е.]] |- ! [[21. стороча до н. е]] | [[0. рокы 21. стороча до н. е.|0{{--}}9]] || [[10. рокы 21. стороча до н. е.|10{{--}}19]] || [[20. рокы 21. стороча до н. е.|20{{--}}29]] || [[30. рокы 21. стороча до н. е.|30{{--}}39]] || [[40. рокы 21. стороча до н. е.|40{{--}}49]] || [[50. рокы 21. стороча до н. е.|50{{--}}59]] || [[60. рокы 21. стороча до н. е.|60{{--}}69]] || [[70. рокы 21. стороча до н. е.|70{{--}}79]] || [[80. рокы 21. стороча до н. е.|80{{--}}89]] || [[90. рокы 21. стороча до н. е.|90{{--}}99]] |- ! [[20. стороча до н. е]] | [[0. рокы 20. стороча до н. е.|0{{--}}9]] || [[10. рокы 20. стороча до н. е.|10{{--}}19]] || [[20. рокы 20. стороча до н. е.|20{{--}}29]] || [[30. рокы 20. стороча до н. е.|30{{--}}39]] || [[40. рокы 20. стороча до н. е.|40{{--}}49]] || [[50. рокы 20. стороча до н. е.|50{{--}}59]] || [[60. рокы 20. стороча до н. е.|60{{--}}69]] || [[70. рокы 20. стороча до н. е.|70{{--}}79]] || [[80. рокы 20. стороча до н. е.|80{{--}}89]] || [[90. рокы 20. стороча до н. е.|90{{--}}99]] |- ! [[19. стороча до н. е]] | [[0. рокы 19. стороча до н. е.|0{{--}}9]] || [[10. рокы 19. стороча до н. е.|10{{--}}19]] || [[20. рокы 19. стороча до н. е.|20{{--}}29]] || [[30. рокы 19. стороча до н. е.|30{{--}}39]] || [[40. рокы 19. стороча до н. е.|40{{--}}49]] || [[50. рокы 19. стороча до н. е.|50{{--}}59]] || [[60. рокы 19. стороча до н. е.|60{{--}}69]] || [[70. рокы 19. стороча до н. е.|70{{--}}79]] || [[80. рокы 19. стороча до н. е.|80{{--}}89]] || [[90. рокы 19. стороча до н. е.|90{{--}}99]] |- ! [[18. стороча до н. е]] | [[0. рокы 18. стороча до н. е.|0{{--}}9]] || [[10. рокы 18. стороча до н. е.|10{{--}}19]] || [[20. рокы 18. стороча до н. е.|20{{--}}29]] || [[30. рокы 18. стороча до н. е.|30{{--}}39]] || [[40. рокы 18. стороча до н. е.|40{{--}}49]] || [[50. рокы 18. стороча до н. е.|50{{--}}59]] || [[60. рокы 18. стороча до н. е.|60{{--}}69]] || [[70. рокы 18. стороча до н. е.|70{{--}}79]] || [[80. рокы 18. стороча до н. е.|80{{--}}89]] || [[90. рокы 18. стороча до н. е.|90{{--}}99]] |- ! [[17. стороча до н. е]] | [[0. рокы 17. стороча до н. е.|0{{--}}9]] || [[10. рокы 17. стороча до н. е.|10{{--}}19]] || [[20. рокы 17. стороча до н. е.|20{{--}}29]] || [[30. рокы 17. стороча до н. е.|30{{--}}39]] || [[40. рокы 17. стороча до н. е.|40{{--}}49]] || [[50. рокы 17. стороча до н. е.|50{{--}}59]] || [[60. рокы 17. стороча до н. е.|60{{--}}69]] || [[70. рокы 17. стороча до н. е.|70{{--}}79]] || [[80. рокы 17. стороча до н. е.|80{{--}}89]] || [[90. рокы 17. стороча до н. е.|90{{--}}99]] |- ! [[16. стороча до н. е]] | [[0. рокы 16. стороча до н. е.|0{{--}}9]] || [[10. рокы 16. стороча до н. е.|10{{--}}19]] || [[20. рокы 16. стороча до н. е.|20{{--}}29]] || [[30. рокы 16. стороча до н. е.|30{{--}}39]] || [[40. рокы 16. стороча до н. е.|40{{--}}49]] || [[50. рокы 16. стороча до н. е.|50{{--}}59]] || [[60. рокы 16. стороча до н. е.|60{{--}}69]] || [[70. рокы 16. стороча до н. е.|70{{--}}79]] || [[80. рокы 16. стороча до н. е.|80{{--}}89]] || [[90. рокы 16. стороча до н. е.|90{{--}}99]] |- ! [[15. стороча до н. е]] | [[0. рокы 15. стороча до н. е.|0{{--}}9]] || [[10. рокы 15. стороча до н. е.|10{{--}}19]] || [[20. рокы 15. стороча до н. е.|20{{--}}29]] || [[30. рокы 15. стороча до н. е.|30{{--}}39]] || [[40. рокы 15. стороча до н. е.|40{{--}}49]] || [[50. рокы 15. стороча до н. е.|50{{--}}59]] || [[60. рокы 15. стороча до н. е.|60{{--}}69]] || [[70. рокы 15. стороча до н. е.|70{{--}}79]] || [[80. рокы 15. стороча до н. е.|80{{--}}89]] || [[90. рокы 15. стороча до н. е.|90{{--}}99]] |- ! [[14. стороча до н. е]] | [[0. рокы 14. стороча до н. е.|0{{--}}9]] || [[10. рокы 14. стороча до н. е.|10{{--}}19]] || [[20. рокы 14. стороча до н. е.|20{{--}}29]] || [[30. рокы 14. стороча до н. е.|30{{--}}39]] || [[40. рокы 14. стороча до н. е.|40{{--}}49]] || [[50. рокы 14. стороча до н. е.|50{{--}}59]] || [[60. рокы 14. стороча до н. е.|60{{--}}69]] || [[70. рокы 14. стороча до н. е.|70{{--}}79]] || [[80. рокы 14. стороча до н. е.|80{{--}}89]] || [[90. рокы 14. стороча до н. е.|90{{--}}99]] |- ! [[13. стороча до н. е]] | [[0. рокы 13. стороча до н. е.|0{{--}}9]] || [[10. рокы 13. стороча до н. е.|10{{--}}19]] || [[20. рокы 13. стороча до н. е.|20{{--}}29]] || [[30. рокы 13. стороча до н. е.|30{{--}}39]] || [[40. рокы 13. стороча до н. е.|40{{--}}49]] || [[50. рокы 13. стороча до н. е.|50{{--}}59]] || [[60. рокы 13. стороча до н. е.|60{{--}}69]] || [[70. рокы 13. стороча до н. е.|70{{--}}79]] || [[80. рокы 13. стороча до н. е.|80{{--}}89]] || [[90. рокы 13. стороча до н. е.|90{{--}}99]] |- ! [[12. стороча до н. е]] | [[0. рокы 12. стороча до н. е.|0{{--}}9]] || [[10. рокы 12. стороча до н. е.|10{{--}}19]] || [[20. рокы 12. стороча до н. е.|20{{--}}29]] || [[30. рокы 12. стороча до н. е.|30{{--}}39]] || [[40. рокы 12. стороча до н. е.|40{{--}}49]] || [[50. рокы 12. стороча до н. е.|50{{--}}59]] || [[60. рокы 12. стороча до н. е.|60{{--}}69]] || [[70. рокы 12. стороча до н. е.|70{{--}}79]] || [[80. рокы 12. стороча до н. е.|80{{--}}89]] || [[90. рокы 12. стороча до н. е.|90{{--}}99]] |- ! [[11. стороча до н. е]] | [[0. рокы 11. стороча до н. е.|0{{--}}9]] || [[10. рокы 11. стороча до н. е.|10{{--}}19]] || [[20. рокы 11. стороча до н. е.|20{{--}}29]] || [[30. рокы 11. стороча до н. е.|30{{--}}39]] || [[40. рокы 11. стороча до н. е.|40{{--}}49]] || [[50. рокы 11. стороча до н. е.|50{{--}}59]] || [[60. рокы 11. стороча до н. е.|60{{--}}69]] || [[70. рокы 11. стороча до н. е.|70{{--}}79]] || [[80. рокы 11. стороча до н. е.|80{{--}}89]] || [[90. рокы 11. стороча до н. е.|90{{--}}99]] |- !colspan="11"| [[1. тысячроча до н. е.|1. тісячроча до н. е.]] |- ! [[10. стороча до н. е]] | [[0. рокы 10. стороча до н. е.|0{{--}}9]] || [[10. рокы 10. стороча до н. е.|10{{--}}19]] || [[20. рокы 10. стороча до н. е.|20{{--}}29]] || [[30. рокы 10. стороча до н. е.|30{{--}}39]] || [[40. рокы 10. стороча до н. е.|40{{--}}49]] || [[50. рокы 10. стороча до н. е.|50{{--}}59]] || [[60. рокы 10. стороча до н. е.|60{{--}}69]] || [[70. рокы 10. стороча до н. е.|70{{--}}79]] || [[80. рокы 10. стороча до н. е.|80{{--}}89]] || [[90. рокы 10. стороча до н. е.|90{{--}}99]] |- ! [[9. стороча до н. е]] | [[0. рокы 9. стороча до н. е.|0{{--}}9]] || [[10. рокы 9. стороча до н. е.|10{{--}}19]] || [[20. рокы 9. стороча до н. е.|20{{--}}29]] || [[30. рокы 9. стороча до н. е.|30{{--}}39]] || [[40. рокы 9. стороча до н. е.|40{{--}}49]] || [[50. рокы 9. стороча до н. е.|50{{--}}59]] || [[60. рокы 9. стороча до н. е.|60{{--}}69]] || [[70. рокы 9. стороча до н. е.|70{{--}}79]] || [[80. рокы 9. стороча до н. е.|80{{--}}89]] || [[90. рокы 9. стороча до н. е.|90{{--}}99]] |- ! [[8. стороча до н. е]] | [[0. рокы 8. стороча до н. е.|0{{--}}9]] || [[10. рокы 8. стороча до н. е.|10{{--}}19]] || [[20. рокы 8. стороча до н. е.|20{{--}}29]] || [[30. рокы 8. стороча до н. е.|30{{--}}39]] || [[40. рокы 8. стороча до н. е.|40{{--}}49]] || [[50. рокы 8. стороча до н. е.|50{{--}}59]] || [[60. рокы 8. стороча до н. е.|60{{--}}69]] || [[70. рокы 8. стороча до н. е.|70{{--}}79]] || [[80. рокы 8. стороча до н. е.|80{{--}}89]] || [[90. рокы 8. стороча до н. е.|90{{--}}99]] |- ! [[7. стороча до н. е]] | [[0. рокы 7. стороча до н. е.|0{{--}}9]] || [[10. рокы 7. стороча до н. е.|10{{--}}19]] || [[20. рокы 7. стороча до н. е.|20{{--}}29]] || [[30. рокы 7. стороча до н. е.|30{{--}}39]] || [[40. рокы 7. стороча до н. е.|40{{--}}49]] || [[50. рокы 7. стороча до н. е.|50{{--}}59]] || [[60. рокы 7. стороча до н. е.|60{{--}}69]] || [[70. рокы 7. стороча до н. е.|70{{--}}79]] || [[80. рокы 7. стороча до н. е.|80{{--}}89]] || [[90. рокы 7. стороча до н. е.|90{{--}}99]] |- ! [[6. стороча до н. е]] | [[0. рокы 6. стороча до н. е.|0{{--}}9]] || [[10. рокы 6. стороча до н. е.|10{{--}}19]] || [[20. рокы 6. стороча до н. е.|20{{--}}29]] || [[30. рокы 6. стороча до н. е.|30{{--}}39]] || [[40. рокы 6. стороча до н. е.|40{{--}}49]] || [[50. рокы 6. стороча до н. е.|50{{--}}59]] || [[60. рокы 6. стороча до н. е.|60{{--}}69]] || [[70. рокы 6. стороча до н. е.|70{{--}}79]] || [[80. рокы 6. стороча до н. е.|80{{--}}89]] || [[90. рокы 6. стороча до н. е.|90{{--}}99]] |- ! [[5. стороча до н. е]] | [[0. рокы 5. стороча до н. е.|0{{--}}9]] || [[10. рокы 5. стороча до н. е.|10{{--}}19]] || [[20. рокы 5. стороча до н. е.|20{{--}}29]] || [[30. рокы 5. стороча до н. е.|30{{--}}39]] || [[40. рокы 5. стороча до н. е.|40{{--}}49]] || [[50. рокы 5. стороча до н. е.|50{{--}}59]] || [[60. рокы 5. стороча до н. е.|60{{--}}69]] || [[70. рокы 5. стороча до н. е.|70{{--}}79]] || [[80. рокы 5. стороча до н. е.|80{{--}}89]] || [[90. рокы 5. стороча до н. е.|90{{--}}99]] |- ! [[4. стороча до н. е]] | [[0. рокы 4. стороча до н. е.|0{{--}}9]] || [[10. рокы 4. стороча до н. е.|10{{--}}19]] || [[20. рокы 4. стороча до н. е.|20{{--}}29]] || [[30. рокы 4. стороча до н. е.|30{{--}}39]] || [[40. рокы 4. стороча до н. е.|40{{--}}49]] || [[50. рокы 4. стороча до н. е.|50{{--}}59]] || [[60. рокы 4. стороча до н. е.|60{{--}}69]] || [[70. рокы 4. стороча до н. е.|70{{--}}79]] || [[80. рокы 4. стороча до н. е.|80{{--}}89]] || [[90. рокы 4. стороча до н. е.|90{{--}}99]] |- ! [[3. стороча до н. е]] | [[0. рокы 3. стороча до н. е.|0{{--}}9]] || [[10. рокы 3. стороча до н. е.|10{{--}}19]] || [[20. рокы 3. стороча до н. е.|20{{--}}29]] || [[30. рокы 3. стороча до н. е.|30{{--}}39]] || [[40. рокы 3. стороча до н. е.|40{{--}}49]] || [[50. рокы 3. стороча до н. е.|50{{--}}59]] || [[60. рокы 3. стороча до н. е.|60{{--}}69]] || [[70. рокы 3. стороча до н. е.|70{{--}}79]] || [[80. рокы 3. стороча до н. е.|80{{--}}89]] || [[90. рокы 3. стороча до н. е.|90{{--}}99]] |- ! [[2. стороча до н. е]] | [[0. рокы 2. стороча до н. е.|0{{--}}9]] || [[10. рокы 2. стороча до н. е.|10{{--}}19]] || [[20. рокы 2. стороча до н. е.|20{{--}}29]] || [[30. рокы 2. стороча до н. е.|30{{--}}39]] || [[40. рокы 2. стороча до н. е.|40{{--}}49]] || [[50. рокы 2. стороча до н. е.|50{{--}}59]] || [[60. рокы 2. стороча до н. е.|60{{--}}69]] || [[70. рокы 2. стороча до н. е.|70{{--}}79]] || [[80. рокы 2. стороча до н. е.|80{{--}}89]] || [[90. рокы 2. стороча до н. е.|90{{--}}99]] |- ! [[1. стороча до н. е]] | [[0. рокы 1. стороча до н. е.|0{{--}}9]] || [[10. рокы 1. стороча до н. е.|10{{--}}19]] || [[20. рокы 1. стороча до н. е.|20{{--}}29]] || [[30. рокы 1. стороча до н. е.|30{{--}}39]] || [[40. рокы 1. стороча до н. е.|40{{--}}49]] || [[50. рокы 1. стороча до н. е.|50{{--}}59]] || [[60. рокы 1. стороча до н. е.|60{{--}}69]] || [[70. рокы 1. стороча до н. е.|70{{--}}79]] || [[80. рокы 1. стороча до н. е.|80{{--}}89]] || [[90. рокы 1. стороча до н. е.|90{{--}}99]] |- !colspan="11"| [[1. тысячроча|1. тісячроча]] |- ! [[1. стороча]] | [[0. рокы 1. стороча|0{{--}}9]] || [[10. рокы 1. стороча|10{{--}}19]] || [[20. рокы 1. стороча|20{{--}}29]] || [[30. рокы 1. стороча|30{{--}}39]] || [[40. рокы 1. стороча|40{{--}}49]] || [[50. рокы 1. стороча|50{{--}}59]] || [[60. рокы 1. стороча|60{{--}}69]] || [[70. рокы 1. стороча|70{{--}}79]] || [[80. рокы 1. стороча|80{{--}}89]] || [[90. рокы 1. стороча|90{{--}}99]] |- ! [[2. стороча]] | [[0. рокы 2. стороча|0{{--}}9]] || [[10. рокы 2. стороча|10{{--}}19]] || [[20. рокы 2. стороча|20{{--}}29]] || [[30. рокы 2. стороча|30{{--}}39]] || [[40. рокы 2. стороча|40{{--}}49]] || [[50. рокы 2. стороча|50{{--}}59]] || [[60. рокы 2. стороча|60{{--}}69]] || [[70. рокы 2. стороча|70{{--}}79]] || [[80. рокы 2. стороча|80{{--}}89]] || [[90. рокы 2. стороча|90{{--}}99]] |- ! [[3. стороча]] | [[0. рокы 3. стороча|0{{--}}9]] || [[10. рокы 3. стороча|10{{--}}19]] || [[20. рокы 3. стороча|20{{--}}29]] || [[30. рокы 3. стороча|30{{--}}39]] || [[40. рокы 3. стороча|40{{--}}49]] || [[50. рокы 3. стороча|50{{--}}59]] || [[60. рокы 3. стороча|60{{--}}69]] || [[70. рокы 3. стороча|70{{--}}79]] || [[80. рокы 3. стороча|80{{--}}89]] || [[90. рокы 3. стороча|90{{--}}99]] |- ! [[4. стороча]] | [[0. рокы 4. стороча|0{{--}}9]] || [[10. рокы 4. стороча|10{{--}}19]] || [[20. рокы 4. стороча|20{{--}}29]] || [[30. рокы 4. стороча|30{{--}}39]] || [[40. рокы 4. стороча|40{{--}}49]] || [[50. рокы 4. стороча|50{{--}}59]] || [[60. рокы 4. стороча|60{{--}}69]] || [[70. рокы 4. стороча|70{{--}}79]] || [[80. рокы 4. стороча|80{{--}}89]] || [[90. рокы 4. стороча|90{{--}}99]] |- ! [[5. стороча]] | [[0. рокы 5. стороча|0{{--}}9]] || [[10. рокы 5. стороча|10{{--}}19]] || [[20. рокы 5. стороча|20{{--}}29]] || [[30. рокы 5. стороча|30{{--}}39]] || [[40. рокы 5. стороча|40{{--}}49]] || [[50. рокы 5. стороча|50{{--}}59]] || [[60. рокы 5. стороча|60{{--}}69]] || [[70. рокы 5. стороча|70{{--}}79]] || [[80. рокы 5. стороча|80{{--}}89]] || [[90. рокы 5. стороча|90{{--}}99]] |- ! [[6. стороча]] | [[0. рокы 6. стороча|0{{--}}9]] || [[10. рокы 6. стороча|10{{--}}19]] || [[20. рокы 6. стороча|20{{--}}29]] || [[30. рокы 6. стороча|30{{--}}39]] || [[40. рокы 6. стороча|40{{--}}49]] || [[50. рокы 6. стороча|50{{--}}59]] || [[60. рокы 6. стороча|60{{--}}69]] || [[70. рокы 6. стороча|70{{--}}79]] || [[80. рокы 6. стороча|80{{--}}89]] || [[90. рокы 6. стороча|90{{--}}99]] |- ! [[7. стороча]] | [[0. рокы 7. стороча|0{{--}}9]] || [[10. рокы 7. стороча|10{{--}}19]] || [[20. рокы 7. стороча|20{{--}}29]] || [[30. рокы 7. стороча|30{{--}}39]] || [[40. рокы 7. стороча|40{{--}}49]] || [[50. рокы 7. стороча|50{{--}}59]] || [[60. рокы 7. стороча|60{{--}}69]] || [[70. рокы 7. стороча|70{{--}}79]] || [[80. рокы 7. стороча|80{{--}}89]] || [[90. рокы 7. стороча|90{{--}}99]] |- ! [[8. стороча]] | [[0. рокы 8. стороча|0{{--}}9]] || [[10. рокы 8. стороча|10{{--}}19]] || [[20. рокы 8. стороча|20{{--}}29]] || [[30. рокы 8. стороча|30{{--}}39]] || [[40. рокы 8. стороча|40{{--}}49]] || [[50. рокы 8. стороча|50{{--}}59]] || [[60. рокы 8. стороча|60{{--}}69]] || [[70. рокы 8. стороча|70{{--}}79]] || [[80. рокы 8. стороча|80{{--}}89]] || [[90. рокы 8. стороча|90{{--}}99]] |- ! [[9. стороча]] | [[0. рокы 9. стороча|0{{--}}9]] || [[10. рокы 9. стороча|10{{--}}19]] || [[20. рокы 9. стороча|20{{--}}29]] || [[30. рокы 9. стороча|30{{--}}39]] || [[40. рокы 9. стороча|40{{--}}49]] || [[50. рокы 9. стороча|50{{--}}59]] || [[60. рокы 9. стороча|60{{--}}69]] || [[70. рокы 9. стороча|70{{--}}79]] || [[80. рокы 9. стороча|80{{--}}89]] || [[90. рокы 9. стороча|90{{--}}99]] |- ! [[10. стороча]] | [[0. рокы 10. стороча|0{{--}}9]] || [[10. рокы 10. стороча|10{{--}}19]] || [[20. рокы 10. стороча|20{{--}}29]] || [[30. рокы 10. стороча|30{{--}}39]] || [[40. рокы 10. стороча|40{{--}}49]] || [[50. рокы 10. стороча|50{{--}}59]] || [[60. рокы 10. стороча|60{{--}}69]] || [[70. рокы 10. стороча|70{{--}}79]] || [[80. рокы 10. стороча|80{{--}}89]] || [[90. рокы 10. стороча|90{{--}}99]] |- !colspan="11"| [[2. тысячроча|2. тісячроча]] |- ! [[11. стороча]] | [[0. рокы 11. стороча|0{{--}}9]] || [[10. рокы 11. стороча|10{{--}}19]] || [[20. рокы 11. стороча|20{{--}}29]] || [[30. рокы 11. стороча|30{{--}}39]] || [[40. рокы 11. стороча|40{{--}}49]] || [[50. рокы 11. стороча|50{{--}}59]] || [[60. рокы 11. стороча|60{{--}}69]] || [[70. рокы 11. стороча|70{{--}}79]] || [[80. рокы 11. стороча|80{{--}}89]] || [[90. рокы 11. стороча|90{{--}}99]] |- ! [[12. стороча]] | [[0. рокы 12. стороча|0{{--}}9]] || [[10. рокы 12. стороча|10{{--}}19]] || [[20. рокы 12. стороча|20{{--}}29]] || [[30. рокы 12. стороча|30{{--}}39]] || [[40. рокы 12. стороча|40{{--}}49]] || [[50. рокы 12. стороча|50{{--}}59]] || [[60. рокы 12. стороча|60{{--}}69]] || [[70. рокы 12. стороча|70{{--}}79]] || [[80. рокы 12. стороча|80{{--}}89]] || [[90. рокы 12. стороча|90{{--}}99]] |- ! [[13. стороча]] | [[0. рокы 13. стороча|0{{--}}9]] || [[10. рокы 13. стороча|10{{--}}19]] || [[20. рокы 13. стороча|20{{--}}29]] || [[30. рокы 13. стороча|30{{--}}39]] || [[40. рокы 13. стороча|40{{--}}49]] || [[50. рокы 13. стороча|50{{--}}59]] || [[60. рокы 13. стороча|60{{--}}69]] || [[70. рокы 13. стороча|70{{--}}79]] || [[80. рокы 13. стороча|80{{--}}89]] || [[90. рокы 13. стороча|90{{--}}99]] |- ! [[14. стороча]] | [[0. рокы 14. стороча|0{{--}}9]] || [[10. рокы 14. стороча|10{{--}}19]] || [[20. рокы 14. стороча|20{{--}}29]] || [[30. рокы 14. стороча|30{{--}}39]] || [[40. рокы 14. стороча|40{{--}}49]] || [[50. рокы 14. стороча|50{{--}}59]] || [[60. рокы 14. стороча|60{{--}}69]] || [[70. рокы 14. стороча|70{{--}}79]] || [[80. рокы 14. стороча|80{{--}}89]] || [[90. рокы 14. стороча|90{{--}}99]] |- ! [[15. стороча]] | [[0. рокы 15. стороча|0{{--}}9]] || [[10. рокы 15. стороча|10{{--}}19]] || [[20. рокы 15. стороча|20{{--}}29]] || [[30. рокы 15. стороча|30{{--}}39]] || [[40. рокы 15. стороча|40{{--}}49]] || [[50. рокы 15. стороча|50{{--}}59]] || [[60. рокы 15. стороча|60{{--}}69]] || [[70. рокы 15. стороча|70{{--}}79]] || [[80. рокы 15. стороча|80{{--}}89]] || [[90. рокы 15. стороча|90{{--}}99]] |- ! [[16. стороча]] | [[0. рокы 16. стороча|0{{--}}9]] || [[10. рокы 16. стороча|10{{--}}19]] || [[20. рокы 16. стороча|20{{--}}29]] || [[30. рокы 16. стороча|30{{--}}39]] || [[40. рокы 16. стороча|40{{--}}49]] || [[50. рокы 16. стороча|50{{--}}59]] || [[60. рокы 16. стороча|60{{--}}69]] || [[70. рокы 16. стороча|70{{--}}79]] || [[80. рокы 16. стороча|80{{--}}89]] || [[90. рокы 16. стороча|90{{--}}99]] |- ! [[17. стороча]] | [[0. рокы 17. стороча|0{{--}}9]] || [[10. рокы 17. стороча|10{{--}}19]] || [[20. рокы 17. стороча|20{{--}}29]] || [[30. рокы 17. стороча|30{{--}}39]] || [[40. рокы 17. стороча|40{{--}}49]] || [[50. рокы 17. стороча|50{{--}}59]] || [[60. рокы 17. стороча|60{{--}}69]] || [[70. рокы 17. стороча|70{{--}}79]] || [[80. рокы 17. стороча|80{{--}}89]] || [[90. рокы 17. стороча|90{{--}}99]] |- ! [[18. стороча]] | [[0. рокы 18. стороча|0{{--}}9]] || [[10. рокы 18. стороча|10{{--}}19]] || [[20. рокы 18. стороча|20{{--}}29]] || [[30. рокы 18. стороча|30{{--}}39]] || [[40. рокы 18. стороча|40{{--}}49]] || [[50. рокы 18. стороча|50{{--}}59]] || [[60. рокы 18. стороча|60{{--}}69]] || [[70. рокы 18. стороча|70{{--}}79]] || [[80. рокы 18. стороча|80{{--}}89]] || [[90. рокы 18. стороча|90{{--}}99]] |- ! [[19. стороча]] | [[0. рокы 19. стороча|0{{--}}9]] || [[10. рокы 19. стороча|10{{--}}19]] || [[20. рокы 19. стороча|20{{--}}29]] || [[30. рокы 19. стороча|30{{--}}39]] || [[40. рокы 19. стороча|40{{--}}49]] || [[50. рокы 19. стороча|50{{--}}59]] || [[60. рокы 19. стороча|60{{--}}69]] || [[70. рокы 19. стороча|70{{--}}79]] || [[80. рокы 19. стороча|80{{--}}89]] || [[90. рокы 19. стороча|90{{--}}99]] |- ! [[20. стороча]] | [[0. рокы 20. стороча|0{{--}}9]] || [[10. рокы 20. стороча|10{{--}}19]] || [[20. рокы 20. стороча|20{{--}}29]] || [[30. рокы 20. стороча|30{{--}}39]] || [[40. рокы 20. стороча|40{{--}}49]] || [[50. рокы 20. стороча|50{{--}}59]] || [[60. рокы 20. стороча|60{{--}}69]] || [[70. рокы 20. стороча|70{{--}}79]] || [[80. рокы 20. стороча|80{{--}}89]] || [[90. рокы 20. стороча|90{{--}}99]] |- !colspan="11"| [[3. тысячроча|3. тісячроча]] |- ! [[21. стороча]] | [[0. рокы 21. стороча|0{{--}}9]] || [[10. рокы 21. стороча|10{{--}}19]] || [[20. рокы 21. стороча|20{{--}}29]] || [[30. рокы 21. стороча|30{{--}}39]] || [[40. рокы 21. стороча|40{{--}}49]] || [[50. рокы 21. стороча|50{{--}}59]] || [[60. рокы 21. стороча|60{{--}}69]] || [[70. рокы 21. стороча|70{{--}}79]] || [[80. рокы 21. стороча|80{{--}}89]] || [[90. рокы 21. стороча|90{{--}}99]] |} == Поз. тыж == * [[Список років]] * [[Список стороч]] * [[Список тісячроч]] [[Катеґорія:Календарь]] 8ijijs05xd8llh439058b31z91j9ajs Список тісячроч 0 23077 170530 156295 2026-09-28T17:14:35Z Flipdot 23893 170530 wikitext text/x-wiki Тота статя обсягує '''список [[Тысячроча|тісячроч]]''' од 10. тісячроча до н. е. аж по 10. тісячроча н. е. з внуторныма одказами на приналежны статї з детайлнїшов інформаціёв. == Минулость == === До нашой еры === * [[10-те тисячоліття до н. е.]] * [[9-те тисячоліття до н. е.]] * [[8-ме тисячоліття до н. е.]] * [[7-ме тисячоліття до н. е.]] * [[6-те тисячоліття до н. е.]] * [[5-те тисячоліття до н. е.]] * [[4-те тисячоліття до н. е.]] * [[3-тє тисячоліття до н. е.]] * [[2-ге тисячоліття до н. е.]] * [[1-ше тисячоліття до н. е.]] === [[Нашой еры]] === * [[1. тысячроча|1. тісячроча]] * [[2. тысячроча|2. тісячроча]] == Будучность == * [[3. тысячроча|3. тісячроча]] (сучасность) * [[4. тысячроча|4. тісячроча]] * [[5. тысячроча|5. тісячроча]] * [[6. тысячроча|6. тісячроча]] * [[7. тысячроча|7. тісячроча]] * [[8. тысячроча|8. тісячроча]] * [[9. тысячроча|9. тісячроча]] * [[10. тысячроча|10. тісячроча]] == Поз. тыж == * [[Список років]] * [[Список десятьроч]] * [[Список стороч]] [[Катеґорія:Календарь]] [[Катеґорія:Тысячроча]] 206o1kks5a7zqx70g95z849pm1tyd2r Апотема 0 23100 170529 169113 2026-09-28T17:14:25Z Flipdot 23893 170529 wikitext text/x-wiki {{Стыржень}} {{Пряшівскый штандарт}} [[File:Apothem of hexagon.svg|thumb|Апотема реґуларного шістьуголника]] [[File:Апофема пирамиды.TIF|thumb|250px|<math>SO</math> — высота<br><math>SF</math> — апотема<br><math>OF</math> — радіус круга вписаного до підставы]] '''Апотéма''' ({{lang-el|ἀπόθεμα}}) є ґеометрічне понятя дефіноване двома способами:<ref>''[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;4007604 apotema]'', [w:] ''[[:pl:Encyklopedia PWN|Encyklopedia PWN]]'' [online], [[:pl:Wydawnictwo Naukowe PWN|Wydawnictwo Naukowe PWN]] [accessed 2021-10-14].</ref> * в планіметрії: радіус круга вписаного до реґуларного многоуголника. * в стереометрії: апотема реґуларной піраміды є высота бічной стїны. == Дізайны == Кедь є довжка стороны реґуларного многоуголника ''a'', потім є довжка апотемы: * [[триуголник]] – <math>\frac{a\sqrt3}{6}</math> * [[квадрат]] – <math>\frac{a}{2}</math> * [[пятьуголник]] – <math>\frac{a}{2\sqrt{5-2\sqrt5}}</math> * [[шестьуголник]] – <math>\frac{a\sqrt3}{2}</math> * [[вісемуголник]] – <math>\frac{a}{2}(1+\sqrt2)</math> == Референції == {{Переклад|pl|Apotema|69236408}} {{reflist}} abdbs6dogr1l01xqo5b1gdlvnd7xc7n Міністерство културы Словеньской републікы 0 23104 170528 159244 2026-09-28T17:13:58Z Flipdot 23893 170528 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Infobox | name = | bodystyle = width: 23em; font-size: 89% | titlestyle = | abovestyle = background-color: #E9EAEE | subheaderstyle = | title = | above = Міністерство културы Словеньской републікы | subheader = {{lang-sk|Ministerstvo kultúry Slovenskej republiky}} | subheader2 = | imagestyle = | captionstyle = | image = [[File:Bratislava 2007-3-28-15.jpg|200px]] | caption = Банковый палац (в центрї), резіденція міністерства | headerstyle = | labelstyle = | datastyle = | header1 = | label1 = Штат | data1 = {{flag|Словеньско}} | header2 = | label2 = Заложіня | data2 = 12. децембра 1989 | header3 = | label3 = Резіденція | data3 = [[Намістя Словеньского народного повстаня (Братїслава)|Нам. СНП]] ч. 33, [[Братїслава]] | header4 = | label4 = Чісло працовників | data4 = 221 <small>(2019)</small><ref>''Aktuálny ročný komponent výročnej správy Ministerstva kultúry Slovenskej republiky za rok 2019'' [онлайн]. Bratislava: Ministerstvo kultúry SR, Май 2020, [цітація 2021-02-17]. [https://www.culture.gov.sk/wp-content/uploads/2020/09/aktualny_rocny_komponent_vyrocnej_spravy_za_rok_2019.pdf Доступно онлайн.]</ref> | header5 = | label5 = Буджет | data5 = 255 193 734 € <small>(2019)</small><ref>''Výdavky štátneho rozpočtu na rok 2019'' [онлайн]. Slovlex, [цітація 2019-09-11]. [https://static.slov-lex.sk/pdf/prilohy/SK/ZZ/2018/370/20190101_4934676-2.pdf Доступно онлайн.]</ref> | header6 = | label6 = Міністер | data6 = Мартіна Шимковічова ([[Словеньска народна партія|СНП]]) | label7 = Штатный секретарь | data7 = [[Маріо Марушка]]<br/>[[Тібор Бернатяк]]<ref>''Štátny tajomník 2 MK SR'' [онлайн]. Bratislava: Ministerstvo kultúry SR, [цітація 2024-02-05]. [https://www.culture.gov.sk/ministerstvo/statny-tajomnik-2-mk-sr/ Доступно онлайн.]</ref> | label8 = Веб-сторінка | data8 = [http://www.culture.gov.sk/ mksr.sk] }} '''Міністéрство култýры Словéньской републíкы''' ({{lang-sk|Ministerstvo kultúry Slovenskej republiky}})<ref>Zákon č. 37/2010 Z.z.</ref><ref>Zákon č. 403/2010 Z.z.</ref> — централный орґан штатной справы [[Словеньско|Словеньской републікы]] про области [[Култура|културы]]. == Назва == Меджі 1. юлом і 31. октобром 2010 — '''Міністéрство култýры і турістíчного рýху Словéньской републíкы''' ({{lang-sk|Ministerstvo kultúry a cestovného ruchu Slovenskej republiky}}). == Сфера дїятельства міністерства == * штатный язык, * охрана памяткового фонду, културной дїдовизны і книговництво, * уменя, * авторьске право і права повязаны з авторьскым правом, * освітове дїятельство і людова умелецька выроба, * підпора културы [[Народностна меншына|народностных меншын]], * підпора културы [[Словаци|Словаків]] жыючіх в загранічі, * презентація словеньской културы в загранічі, * одношіня з церьквами і набоженьскыма сполочностями, * медії і авдіовізія. == Міністер културы == :''Поз. тыж'': [[Список міністрів културы Словеньской републікы]] Міністерство културы веде і за ёго дїятельство одповідає міністер културы, котрый ся призначать [[презідент]]ом Словеньска на предлогу премєра Словеньска. Днешнёй міністерков є од 23. октобра 2023 Мартіна Шимковічова ([[Словеньска народна партія|СНП]]).<ref>TASR. VIDEO: Prezidentka vymenovala novú vládu, povedie ju R. Fico. ''teraz.sk'' (Bratislava: TASR), 2023-10-25. [https://www.teraz.sk/slovensko/prezidentka-z-caputova-vymenovala-r/750123-clanok.html Доступно онлайн] [цітація 2023-10-25]</ref> == Штатный секретарь міністерства культуры == Міністра културы в часї ёго непритомности заступує в рамках ёго прав і повинности штатный секретарь. Міністер може повірити тыж в іншых припадів штатного секретаря, абы го заступовали в рамках ёго прав і повинности. Штатный секретарь має порадный голос при заступованю міністра на засїданы влады. Штатного секретаря призначать і одкликать влада на предлогу міністра културы. По парламентных вольбах в року 2020 пособили на міністерстві двоє штатны секретарї, Радослав Куташ (без політ. приналежности) і Владимир Долінай (номінант партії [[За людей]]). Штатный секретарь Долінай, котрый пособив в урядї од 1. юлія 2020, 25. юлія 2020 традічно загынув при транспортній гаварії.<ref>TASR. Pri nehode zahynul štátny tajomník ministerstva kultúry Dolinay. SME (Bratislava: Petit Press), 2020-07-25. [https://domov.sme.sk/c/22454279/pri-nehode-zahynul-statny-tajomnik-ministerstva-kultury-dolinay.html Доступно онлайн] [цітація 2020-10-22]. ISSN [https://search.worldcat.org/search?q=n2:1335-4418 1335-4418].</ref> На ёго місто од 21. октобра 2020 наступила {{iw|Zuzana Kumanová|Зузана Куманова|sk}} (За людей), котра хоче ся присвятити културї народностных меншын.<ref>Ministerstvo kultúry SR. ''Novou štátnou tajomníčkou rezortu kultúry je Zuzana Kumanová'' [онлайн]. Bratislava: Ministerstvo kultúry SR, [цітація 2020-10-22]. [https://web.archive.org/web/20201023170532/http://www.culture.gov.sk/aktuality-ministerstva-kultury-36.html?id=2303 Доступно онлайн.] Архівоване 2020-10-23 з [https://www.culture.gov.sk/aktuality-ministerstva-kultury-36.html?id=2303 оріґіналу.]</ref> == Історія == Од 1. юлія 2010 подля закона ч. 37/2010 З. з., котрым ся мінить і доповнює закон ч. 575/2001 З. з. о орґанізації дїятельства влады і орґанізації централной штатной справы в змінї нескоршых предписів перешли компетенції в области турістічного руху з Міністерства господарства [[Словеньско|СР]] на новый централный орґан штатной управы про область турістічного руху, а то Міністерство културы і турістічного руху СР. == Референції == {{reflist}} == Екстерны одказы == {{Переклад|sk|Ministerstvo kultúry Slovenskej republiky|7974612}} * [http://www.culture.gov.sk Офіціална сторінка Міністерства културы Словеньской републікы] [[Катеґорія:Міністерство културы Словеньской републікы| ]] [[Катеґорія:Міністерства Словеньской републікы|Културы]] [[Катеґорія:Култура на Словеньску]] nhurbrwtlosas7zmwo7bmnkjpxtwc1w Хто ку нам прийде з мечом, од меча погыбне! 0 23133 170526 164562 2026-09-28T17:13:18Z Flipdot 23893 170526 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} [[Файл:Nevski3.jpg|міні|[[Николай Черкасов]] в ролї Александра Невского]] «'''Хто ку нам прийде з мечом, од меча погыбне!'''» ({{lang-ru|Кто с мечом к нам придёт, от меча и погибнет!}}) — [[Окрылїны слова|окрылїный выраз]], котрый взник подля історічного філму [[Сергей Ейзенштейн|С. М. Ейзенштейна]] «Александер Невскый» і часто ся хыбно приписує староруському князю Александрови Ярославічови Невскому. Конечну верзію сценаря вытворив [[писатель]] П. А. Павленко за актівной участи режісера. [[Филм|Філм]] обсягує легко чітательну [[Алеґорія|алеґорію]]: під псами рыцарями є [[Націстічне Нїмецько|Третїй райх]] а під Новґородьсков Русю — [[Совєтьскый союз]]. Тота алеґорія ся хосновала як антінацістічна пропаґанда. В фіналї філму представитель тітулной ролї Н. К. Черкасов высловлює слова адресованы заятым нїмецькым рыцарям-крижакам: «Хто ку нам прийде з мечом, од меча погыбне», што є основов окрылїного выразу, котрый ся став гаслом. На конець філму тота фраза ся повторила в подобі тітулків. Патріотічный філм быв уведженый до кін 1. децембра 1938 року і здобыв сі цїлонародне узнаня. Зограв вызначну роля при популарізації образу староруського князя. Фраза ся часто приписує князю Александрови непозераючі на то, же не екзістує жадной основы. Предпокладать ся, же Павленко ся орьєнтовав на подобну реторіку сягаючу к євангелію, римскому выразу і речі [[Йосиф Сталин|Йосифа Сталіна]]. == Походжіня выразу і ёго вызнам == Выраз «Хто ку нам прийде з мечом, од меча погыбне» і ёму близкы варіанты ся часто приписують староруському князю Александрови Невскому, але в дакотрых кронікарьскых писомных жрїдлах, котры суть му присвячены, ся тота фраза не споминала.{{sfn|Серов|2005|с=380}} Предпокладать ся, же тота фраза є алузіёв на цітат з Євангеліума подля Матуша (Мт. 26:52): «''Бо вшыткы, котры ся возьмуть меча, погыбнуть мечом''». Тоты слова высловив [[Ісус Хрістос]], кедь мав быти заятый і одсудженый на поправу і єден з ёго учеників ся схопив збрани і снажив за своёго учітеля охранити перед навалов.{{sfn|Серов|2005|сс=380—381}}{{sfn|Шенк|2007|с=330, 332}} Далшым жрїдлом той фразы бы могли быти слова з Апокаліпсы Яна Теолоґа: «Хто веде до заятя, сам піде до заятя; хто забивать мечом, сам мусить быти забитый мечом. Ту є терпезливость і віра святых» (Апокаліпса, 13:10).{{sfn|МакКенна|2013|с=124}} Тот выраз быв знамый уж в передєвангельскых часів. В старовікім Риму ся хосновав в якости окрылїного выразу: Хто воює мечом, мечом ай вмерає — ({{lang-la|Qui gladio ferit, gladio perit}}).{{sfn|Серов|2005|сс=380—381}} == Історія взнику і шырїня == Выраз ся обявив в філмі С. М. Ейзенштейна «Александер Невскый» — совєтьскім умелецькім історічнім філмі о староруськім князї Александрови Невского, котрый 5. апріля 1242 здобыв перемогу в борьбы проти рыцарїв Лівоньского ордену на Чудьскім озерї. Філмовый епос належить до серії класічных совєтьскых історічных філмів з 30. років 20. стороча і є поважованый за єдно з найлїпшых дїл світовой філмовой класікы. Філм быв уведженый до кін 1. децембра 1938 року і здобыв сі цїлонародне узнаня. Зограв вызначну роля при популарізації образу староруського князя. Ейзенштейн вєдно з писателём П. А. Павленко вытворили дакілько верзій сценаря будучого філму. В третїй верзії сценаря Павленка і Ейзенштейна, опублікованой в 1938 роцї, звучіть «фраза Невского» так: «— Ходьте і говорьте вшыткым в чуджіх країнах (краях), же Русь жыє. Най нас прийдуть навщівити без страху. Але як ку нам прийде дахто з мечом, погыбне мечом. Там стоїть і буде стояти Руська земля!».{{sfn|Павленко, Эйзенштейн|1938|с=75}} В той верзії была заряджена до фінале філму Ейзенштейна, де єй высловлює Николай Черкасов, котрый грає тітулну роль. На концї філму тота фраза ся повторила в подобі тітулків, што підкреслює їх вызнам. Тоты слова зостали ай в новелї Павленка «Русь», котра взникла на основі філму і ёго сценаря.{{sfn|Павленко|1954|с=225}} Фразу з подобным посланям Сталін высловив 26. януара 1934 на 26. зъяздї ВКП(б),{{sfn|Шенк|2007|с=332}} де в своїм докладї говорив о Нїмецьку і Японьску: {{Цитат|{{ref-ru}} Мы стоим за мир и отстаиваем дело мира. Но мы не боимся угроз и готовы ответить ударом на удар поджигателей войны. Кто хочет мира и добивается деловых связей с нами, тот всегда найдёт у нас поддержку. А те, которые попытаются напасть на нашу страну, — получат сокрушительный отпор, чтобы впредь неповадно было им совать своё свиное рыло в наш советский огород. Такова наша внешняя политика.{{sfn|Сталин|1934|с=14}}}} Подля нїмецького історіка Ф. Б. Шенка ключова реч Невского в епілоґу філму обсягує дакілько алузій і є передовшыткым «колажом» слов Ісуса Хріста і Сталіновой речі.{{sfn|Шенк|2007|с=332}} Філм обсягує легко чітательну [[Алеґорія|алеґорію]]: під псами рыцарями є [[Націстічне Нїмецько|Третїй райх]] а під Новґородьсков Русю — [[Совєтьскый союз]]. Тото прирівнаня ся хосновало як антінацістічна пропаґанда перед Нїмецько-совєтьсков войнов і почас нёй.{{sfn|МакКенна|2013|с=124}} Ейзенштейн при тій нагодї написав: {{Цитат|{{ref-ru}} Мы взяли исторический эпизод 13 века, когда предки сегодняшних фашистов, тевтонские и ливонские рыцари, развязывали систематическую борьбу для захвата и вторжения на Восток с целью порабощения славян и других национальностей в точности с таким же духом, как и фашистская Германия пытается это делать сегодня, с теми же самыми бешеными лозунгами и тем же самым фанатизмом.}} == Референції == {{референції}} == Література == * {{Статя|одказ=https://cyberleninka.ru/article/n/poslanie-iz-proshlogo-rossii-funktsiya-poslovitsy-v-klassicheskom-filme-sergeya-eyzenshteyna-aleksandr-nevskiy|ref=МакКенна|автор=Кевин Дж. МакКенна |тітул=Послание из прошлого России: функция пословицы в классическом фильме Сергея Эйзенштейна «Александр Невский»|рік=2013|выданя=[[Rossica Antiqua]]|номер=2 (8)|сторінкы=105—108}} * {{Книга|ref=Павленко, Эйзенштейн|автор=Павленко П., Эйзенштейн С.|тітул=Александр Невский: киносценарий|рік=1938|місто=М.|выдавательство=[[Госкиноиздат]]|сторінок=80}} * {{Книга|ref=Павленко|автор=Павленко П. А.|тітул=Александр Невский, киноповесть // Собрание сочинений в шести томах|рік=1954|місто=М.|выдавательство=[[Художественная литература (издательство)|ГИХЛ]]}} * {{Книга|ref=Серов|автор=Серов В.|тітул=Энциклопедический словарь крылатых слов и выражений: Более 4000 статей|рік=2005|місто=М.|выдавательство=[[Локид-Пресс]]|сторінок=880|isbn=5-320-00323-4}} * {{Книга|ref=Сталин|автор=Сталин.|тітул=Отчётный доклад товарища Сталина о работе ЦК ВКП(б) // XVII съезд Всесоюзной коммунистической партии (б). Стенографический отчёт|рік=1934|місто=М.|выдавательство=[[Политиздат|Партиздат]]|сторінкы=8—36|сторінок=717}} * {{Книга|ref=Шенк|автор=Шенк Ф. Б.|тітул=Александр Невский в русской культурной памяти: святой, правитель, национальный герой (1263—2000)|ответственный=Авторизованный пер. с нем. Елены Земсковой и Майи Лавринович|рік=2007|місто=М.|выдавательство=[[Новое литературное обозрение (издательство)|Новое литературное обозрение]]|сторінок=592|isbn=5-86793-506-X}} == Одказы == * {{статя|автор={{comment|Кувалдин С. А.|Кувалдин Станислав Аркадьевич, кандидат исторических наук, научный сотрудник, Сектор исследований Европейского союза, сотрудник подразделения Центр европейских исследований ИМЭМО РАН}} |тітул=Русская идея в семи цитатах… откуда взялись самые расхожие афоризмы о России и русских |одказ=https://arzamas.academy/materials/1333 |выдавательство =[[Arzamas.academy]] |ref=Кувалдин}} 6p1e14cbn1psbapfwzv6g5lejwzps4o 170527 170526 2026-09-28T17:13:51Z Flipdot 23893 170527 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} [[Файл:Nevski3.jpg|міні|[[Николай Черкасов]] в ролї Александра Невского]] „'''Хто ку нам прийде з мечом, од меча погыбне!'''“ ({{lang-ru|Кто с мечом к нам придёт, от меча и погибнет!}}) — [[Окрылїны слова|окрылїный выраз]], котрый взник подля історічного філму [[Сергей Ейзенштейн|С. М. Ейзенштейна]] „Александер Невскый“ і часто ся хыбно приписує староруському князю Александрови Ярославічови Невскому. Конечну верзію сценаря вытворив [[писатель]] П. А. Павленко за актівной участи режісера. [[Филм|Філм]] обсягує легко чітательну [[Алеґорія|алеґорію]]: під псами рыцарями є [[Націстічне Нїмецько|Третїй райх]] а під Новґородьсков Русю — [[Совєтьскый союз]]. Тота алеґорія ся хосновала як антінацістічна пропаґанда. В фіналї філму представитель тітулной ролї Н. К. Черкасов высловлює слова адресованы заятым нїмецькым рыцарям-крижакам: „Хто ку нам прийде з мечом, од меча погыбне“, што є основов окрылїного выразу, котрый ся став гаслом. На конець філму тота фраза ся повторила в подобі тітулків. Патріотічный філм быв уведженый до кін 1. децембра 1938 року і здобыв сі цїлонародне узнаня. Зограв вызначну роля при популарізації образу староруського князя. Фраза ся часто приписує князю Александрови непозераючі на то, же не екзістує жадной основы. Предпокладать ся, же Павленко ся орьєнтовав на подобну реторіку сягаючу к євангелію, римскому выразу і речі [[Йосиф Сталин|Йосифа Сталіна]]. == Походжіня выразу і ёго вызнам == Выраз „Хто ку нам прийде з мечом, од меча погыбне“ і ёму близкы варіанты ся часто приписують староруському князю Александрови Невскому, але в дакотрых кронікарьскых писомных жрїдлах, котры суть му присвячены, ся тота фраза не споминала.{{sfn|Серов|2005|с=380}} Предпокладать ся, же тота фраза є алузіёв на цітат з Євангеліума подля Матуша (Мт. 26:52): „''Бо вшыткы, котры ся возьмуть меча, погыбнуть мечом''“. Тоты слова высловив [[Ісус Хрістос]], кедь мав быти заятый і одсудженый на поправу і єден з ёго учеників ся схопив збрани і снажив за своёго учітеля охранити перед навалов.{{sfn|Серов|2005|сс=380—381}}{{sfn|Шенк|2007|с=330, 332}} Далшым жрїдлом той фразы бы могли быти слова з Апокаліпсы Яна Теолоґа: „Хто веде до заятя, сам піде до заятя; хто забивать мечом, сам мусить быти забитый мечом. Ту є терпезливость і віра святых“ (Апокаліпса, 13:10).{{sfn|МакКенна|2013|с=124}} Тот выраз быв знамый уж в передєвангельскых часів. В старовікім Риму ся хосновав в якости окрылїного выразу: Хто воює мечом, мечом ай вмерає — ({{lang-la|Qui gladio ferit, gladio perit}}).{{sfn|Серов|2005|сс=380—381}} == Історія взнику і шырїня == Выраз ся обявив в філмі С. М. Ейзенштейна „Александер Невскый“ — совєтьскім умелецькім історічнім філмі о староруськім князї Александрови Невского, котрый 5. апріля 1242 здобыв перемогу в борьбы проти рыцарїв Лівоньского ордену на Чудьскім озерї. Філмовый епос належить до серії класічных совєтьскых історічных філмів з 30. років 20. стороча і є поважованый за єдно з найлїпшых дїл світовой філмовой класікы. Філм быв уведженый до кін 1. децембра 1938 року і здобыв сі цїлонародне узнаня. Зограв вызначну роля при популарізації образу староруського князя. Ейзенштейн вєдно з писателём П. А. Павленко вытворили дакілько верзій сценаря будучого філму. В третїй верзії сценаря Павленка і Ейзенштейна, опублікованой в 1938 роцї, звучіть „фраза Невского“ так: „— Ходьте і говорьте вшыткым в чуджіх країнах (краях), же Русь жыє. Най нас прийдуть навщівити без страху. Але як ку нам прийде дахто з мечом, погыбне мечом. Там стоїть і буде стояти Руська земля!“.{{sfn|Павленко, Эйзенштейн|1938|с=75}} В той верзії была заряджена до фінале філму Ейзенштейна, де єй высловлює Николай Черкасов, котрый грає тітулну роль. На концї філму тота фраза ся повторила в подобі тітулків, што підкреслює їх вызнам. Тоты слова зостали ай в новелї Павленка „Русь“, котра взникла на основі філму і ёго сценаря.{{sfn|Павленко|1954|с=225}} Фразу з подобным посланям Сталін высловив 26. януара 1934 на 26. зъяздї ВКП(б),{{sfn|Шенк|2007|с=332}} де в своїм докладї говорив о Нїмецьку і Японьску: {{Цитат|{{ref-ru}} Мы стоим за мир и отстаиваем дело мира. Но мы не боимся угроз и готовы ответить ударом на удар поджигателей войны. Кто хочет мира и добивается деловых связей с нами, тот всегда найдёт у нас поддержку. А те, которые попытаются напасть на нашу страну, — получат сокрушительный отпор, чтобы впредь неповадно было им совать своё свиное рыло в наш советский огород. Такова наша внешняя политика.{{sfn|Сталин|1934|с=14}}}} Подля нїмецького історіка Ф. Б. Шенка ключова реч Невского в епілоґу філму обсягує дакілько алузій і є передовшыткым „колажом“ слов Ісуса Хріста і Сталіновой речі.{{sfn|Шенк|2007|с=332}} Філм обсягує легко чітательну [[Алеґорія|алеґорію]]: під псами рыцарями є [[Націстічне Нїмецько|Третїй райх]] а під Новґородьсков Русю — [[Совєтьскый союз]]. Тото прирівнаня ся хосновало як антінацістічна пропаґанда перед Нїмецько-совєтьсков войнов і почас нёй.{{sfn|МакКенна|2013|с=124}} Ейзенштейн при тій нагодї написав: {{Цитат|{{ref-ru}} Мы взяли исторический эпизод 13 века, когда предки сегодняшних фашистов, тевтонские и ливонские рыцари, развязывали систематическую борьбу для захвата и вторжения на Восток с целью порабощения славян и других национальностей в точности с таким же духом, как и фашистская Германия пытается это делать сегодня, с теми же самыми бешеными лозунгами и тем же самым фанатизмом.}} == Референції == {{референції}} == Література == * {{Статя|одказ=https://cyberleninka.ru/article/n/poslanie-iz-proshlogo-rossii-funktsiya-poslovitsy-v-klassicheskom-filme-sergeya-eyzenshteyna-aleksandr-nevskiy|ref=МакКенна|автор=Кевин Дж. МакКенна |тітул=Послание из прошлого России: функция пословицы в классическом фильме Сергея Эйзенштейна «Александр Невский»|рік=2013|выданя=[[Rossica Antiqua]]|номер=2 (8)|сторінкы=105—108}} * {{Книга|ref=Павленко, Эйзенштейн|автор=Павленко П., Эйзенштейн С.|тітул=Александр Невский: киносценарий|рік=1938|місто=М.|выдавательство=[[Госкиноиздат]]|сторінок=80}} * {{Книга|ref=Павленко|автор=Павленко П. А.|тітул=Александр Невский, киноповесть // Собрание сочинений в шести томах|рік=1954|місто=М.|выдавательство=[[Художественная литература (издательство)|ГИХЛ]]}} * {{Книга|ref=Серов|автор=Серов В.|тітул=Энциклопедический словарь крылатых слов и выражений: Более 4000 статей|рік=2005|місто=М.|выдавательство=[[Локид-Пресс]]|сторінок=880|isbn=5-320-00323-4}} * {{Книга|ref=Сталин|автор=Сталин.|тітул=Отчётный доклад товарища Сталина о работе ЦК ВКП(б) // XVII съезд Всесоюзной коммунистической партии (б). Стенографический отчёт|рік=1934|місто=М.|выдавательство=[[Политиздат|Партиздат]]|сторінкы=8—36|сторінок=717}} * {{Книга|ref=Шенк|автор=Шенк Ф. Б.|тітул=Александр Невский в русской культурной памяти: святой, правитель, национальный герой (1263—2000)|ответственный=Авторизованный пер. с нем. Елены Земсковой и Майи Лавринович|рік=2007|місто=М.|выдавательство=[[Новое литературное обозрение (издательство)|Новое литературное обозрение]]|сторінок=592|isbn=5-86793-506-X}} == Одказы == * {{статя|автор={{comment|Кувалдин С. А.|Кувалдин Станислав Аркадьевич, кандидат исторических наук, научный сотрудник, Сектор исследований Европейского союза, сотрудник подразделения Центр европейских исследований ИМЭМО РАН}} |тітул=Русская идея в семи цитатах… откуда взялись самые расхожие афоризмы о России и русских |одказ=https://arzamas.academy/materials/1333 |выдавательство =[[Arzamas.academy]] |ref=Кувалдин}} 6ozohyyxhl2a8q93kdx415namse24pi Словеньско Словакам 0 23329 170498 167841 2026-09-28T16:51:28Z Flipdot 23893 170498 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} „'''Словеньско Словакам'''“ ({{lang-sk|Slovensko Slovákom}}) быв [[слоґан]] [[Глінкова словеньска народна партія|Словеньской народной партії]], етнонаціоналістічне гесло на підпору словеньской автономії у рамках [[Чехословакія|Чехословакії]],<ref>{{cite journal |last1=Jelinek |first1=Yeshayahu |title=The Holocaust of Slovakian Jewry |journal=East Central Europe |date=1 January 1983 |volume=10 |issue=1–2 |page=14 |doi=10.1163/187633083X00038 |language=en |issn=1876-3308}}</ref><ref>{{cite book |last1=Hegenscheidt-Nozdrovick |first1=Eliska |title="Die Slowakei den Slowaken!" Die separatistischen Str"mungen in der Slowakei zwischen 1918 und 1939 |date=2012 |publisher=Diplomica Verlag |isbn=978-3-8428-7210-3 |page=41 |url=https://books.google.com/books?id=Fly7n_ImytcC&q=Slovensko+Slov%C3%A1kom&pg=PA41 |language=de}}</ref> як прояв протичеськых поглядів в періодї Словеньского штату<ref>{{cite news |last1=Háka |first1=Antonín |title=Vyhánění Čechů ze Slovenska |url=https://haka.blog.idnes.cz/blog.aspx?c=338725 |access-date=3 February 2020 |work=[[iDNES.cz]] |date=13 May 2013 |language=cs|trans-title=Expulsion of Czechs from Slovakia}}</ref> і тыж як антісемітьске посолство ({{lang-sk|Slovensko Slovákom, Palestína Arabom}} — „Словеньско Словакам, Палестина [[Арабам|Арабам]]<nowiki>“</nowiki>).<ref>{{cite book |last1=Nižňanský |first1=Eduard|authorlink= Eduard Nižňanský |title=Židovská komunita na Slovensku medzi československou parlamentnou demokraciou a slovenským štátom v stredoeurópskom kontexte |date=1999 |publisher=Universum |isbn=978-80-967753-3-0 |page=30 |url=https://books.google.com/books?id=7domAAAAMAAJ&q=Slovensko+Slov%C3%A1kom |language=sk}}</ref> В [[21. стороча|21. сторочу]] ю все поужывають словеньскы націоналісты, котры суть проти [[Европска унія|ЕУ]], і [[Котлебовцї — Народна партія Наше Словеньско|Котлебовцькой партії]].<ref>{{cite news |title='Slovensko Slovákom!' V Bratislavě se demonstrovalo pro i proti EU |url=https://www.echo24.cz/a/ibAZx/slovensko-slovakom-v-bratislave-se-demonstrovalo-pro-i-proti-eu |access-date=4 February 2020 |work={{ill|Echo24|cs}} |date=25 June 2016 |language=cs}}</ref><ref>{{cite book |last1=Štefančík |first1=Radoslav |last2=Hvasta |first2=Miloslav |title=Jazyk pravicového extrémizmu |publisher=EKONÓM |isbn=978-80-225-4642-3 |page=175 |url=https://books.google.com/books?id=9cO3DwAAQBAJ&q=Slovensko+Slov%C3%A1kom&pg=PA175 |language=sk}}</ref> == Поз. тыж == * [[На вартї]] == Референції == {{референції}} 5q47ynnyqc2d6eolyykee6vwsov41v0 Велатіцька култура 0 23346 170525 164543 2026-09-28T17:13:03Z Flipdot 23893 170525 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} [[File:Prehistoric Times of Bohemia, Moravia and Slovakia - NM Prague 100.JPG|thumb|{{center|Кераміка з періоду велатіцькой културы}}]] '''Велатіцька култура''' або точнїше '''старша'''/'''велатіцька фаза округу середнёдунайскых урновых поль''' была култура/фаза асі 1250 аж 1000 до н. е. (т. є. в молодій бронзовій добі) на южній Мораві, югозападнім Словеньску, в Нижнїм Ракуську, Бурґенландї і северозападнім Мадярьску.<ref name="EA"/> Є названа подля села [[Велатіцї]] недалеко [[Бырно|Бырна]]. Розвиток ся прямо зо [[Середнёдунайска могылова култура|середнёдунайской могыловой културы]]. Дїлить ся на:<ref name="EA"/> * старый ступінь: ступінь Баєрдорф-Ледніцї * середнїй ступінь: ступінь Велатіцї-Очков * молодый ступінь: ступінь Облековіцї == Словеньско == На [[Словеньско|Словеньску]] ся находила {{прибл}} в роках 1250 – 1000 до н. е. западно од рїкы Ваг. Вызначны градиска велатіцькой културы суть Костолець в селї Дуцові, Поганьска над Плавецькым Подградім і Девін, меджі вызначныма урновыма похованём суть Хотін, Девіньска Нова Весь, Зогор і вызначна є [[могыла в Очкові]]. Култура ся подобала чаканьской културї. Як она овладала гранічны теріторії лужіцькой културы. Є характерізована окрем іншого лем єдинечны ся обявуючіма могылами (зато з богатыма мілостынями) і круговыма найвекше двойпросторовыма будовами. Розсягла князївска могыла в Очкові є вонкашнїм знаком нападной сполоченьской діференціації в тім часї. Около року 1200 до н. е. ся чісло обывательства на Словеньску знижыло, што барже правдоподобно повязане з участёв велатіцькой і сусїднёй чаканьской културы на тзв. стягованях народів бронзовой добы. З першым стягованым, повязаным з нападами тзв. морьскых народів во Выходнім Середнёморю (зніщіня [[Креты]], [[Микенска цивилизация|мікеньской цівілізації]], бої з Еґіптом), котры ся скончіли зачатком 12. стороча до н. е., і асі ай приходом Дорів до Ґреції, очівісно повязана ай (на западнім Словеньску) зміна упорядкованя сполочности, котру однынї ведуть воєньскы вождї, з котрых ся конштітуовали князї і вельможі. По перелому Райнекого ступня Ha A1 і Ha A2 (т. є. около року 1100 до н. е.) ся теріторія той културы вылюднює і збіднює, з чого мож выводити резултат, же ся прислушници той културы (може етнічно ідентічны з Праіталіками) брали участь в другій волнї великого переселїня народів бронзовой добы. Наслїдуючій період велатіцькой културы є основов подольской културы. == Жрїдло == {{референції|refs= <ref name="EA">velatická kultúra. In: velatická kultúra. In: NOVOTNÝ, Bohuslav, et al. ''Encyklopédia archeológie''. 1. vyd. Bratislava : Obzor, 1986. 1032 s. S. 950.</ref> }} {{Переклад|sk|Velatická kultúra|8099238}} [[Катеґорія:Археолоґічны културы в Чеську]] [[Катеґорія:Археолоґічны културы у Мадярьску]] [[Катеґорія:Археолоґічны културы в Австрії]] [[Катеґорія:Археолоґічны културы на Словеньску]] [[Катеґорія:Археолоґічны културы з бронзовой добы]] 4amkvvsijmrozotlr8kfp9m9qqmomky Quod licet Iovi, non licet bovi 0 24357 170485 164306 2026-09-28T16:38:50Z Flipdot 23893 170485 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} [[File:Jupiter_cameo_Louvre_Bj1820.jpg|thumb|Юпітерова голова корунована вавріном і брещанка. Сардоніксова камея]] '''Quod licet Iovi, non licet bovi''' є латиньскый выраз, котрый дословно значіть <nowiki>„</nowiki>[[Европа (мітолоґія)|што]] є дозволене [[Юпітер (мітолоґія)|Юпітерови]], не є дозволене коровам“. Класічным жрїдлом (походжінём) того выразу є новела „Зо жывота неспособного чоловіка“ (1826) од Йозефа Фрайгера фон Айхендорффа, хоць не є максімално ясно, ці тот выраз вымыслив сам Айхендорфф. В своєй грї „Heauton Timorumenos“ (Самокатовалник) Публіус Терентіус Афер,<ref>{{cite web| url=http://www.thelatinlibrary.com/ter.heauton.html| title=Terence: Heauton Timorumenos| access-date=2016-06-07}}</ref> драматік [[Римска република|Римской републікы]], створив подобный выраз: Aliis si licet, tibi non licet („іншым є то дозволене, тобі/ті не є дозволене“). То назначує екзістенцію двоїтого штандарту (оправданого або іншого) і в резултатї значіть, же „то, што є дозволене єдній важній особі або ґрупі, не є дозволене вшыткым“.<ref>{{cite book| chapter=Challenges to the Rule of Law: Or, Quod Licet Jovi Non Licet Bovi| author=Danny J. Boggs| title=Cato Supreme Court Review 2006-2007| pages=7–18| publisher=[[Cato Institute]]| url=http://www.cato.org/supreme-court-review/2006-2007}}</ref> Ганна Арент вжывать тот выраз як назву і тему знамого профілу Бертолта Брехта.<ref>{{cite magazine|first=Hannah |last=Arendt |author-link=Hannah Arendt |title=What Is Permitted to Jove |magazine=[[The New Yorker]] |date=October 28, 1966 |url=https://www.newyorker.com/magazine/1966/11/05/what-is-permitted-to-jove}}</ref><ref>{{cite journal|title=TEACHING: Hannah Arendt |first1=Peter |last1=Stern |first2=Jean |last2=Yarbrough |journal=The American Scholar |volume=47 |number=3 |date=Summer 1978 |pages=371–381 |jstor=41210437}}</ref><ref>{{cite web|title=For the Love of the Word |url=https://www.poetryfoundation.org/articles/1646148/for-the-love-of-the-word |first=Daegan |last=Miller |website=[[Poetry Foundation]] |date=January 13, 2025 |access-date=May 27, 2025}}</ref> == Поз. тыж == * „Вшыткы звірята суть сі рівны, але дакотры звірята суть сі рівнїшы як остатнї“ в книзї [[Звіряча ферма]] * [[Европа (мітолоґія)]] == Література == * ''Quod licet Iovi, non licet bovi.'' In: ''Der Neue Herder von A bis Z.'' [[Verlag Herder|Herder]], Freiburg im Breisgau 1949, 2. Halbband (M–Z), Spalte 3453. == Референції == {{референції}} gxavdmfus2mij5l5xli2u8m6si4prry Undertale Yellow 0 24410 170483 170255 2026-09-28T16:35:57Z Flipdot 23893 170483 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Інфобокс відеогра | назва = Undertale Yellow | образ = [[Файл:Undertale Yellow vector logo on black borders.svg|250px]] | опис = Лоґо гры | вывоярь = Team Undertale Yellow | выдаватель = [[Game Jolt]] | жанер = ролёва відеогра, пригоды | платформа = [[Microsoft Windows]] | датум_выданя = 9. децембра 2023 | режім = Гра єдного грача | язык = [[Анґліцькый язык|анґліцькый]] | режісер = MasterSwordRemix | сценаріста = Pippy V<br>MasterSwordRemix<br>AWildDaydreamer | проґраматор = Spasco<br>MysteryRacer | умелець = AWildDaydreamer<br>Fireburn02<br>Gaziter<br>Emmalume | композітор = MasterSwordRemix<br>MyNewSoundtrack<br>NoteBlock | мотор = GameMaker Studio }} '''Undertale Yellow''' ('''UTY'''; {{lang-en|yellow}}&nbsp;– жовтый) є [[ролёва відеогра]], котра вышла на [[Game Jolt]] про [[Microsoft Windows]] [[9. децембер|9. децембра]] [[2023]]. Гра, котру вывинув тім Team Undertale Yellow як фанушиковскый [[пріквел]] к грї [[Undertale]], розповідать сюжет о [[Фіктівна постава|поставі]] зо жовтов (шестов) душов з гры [[Undertale]], котра путує незнамов дорогов, жебы ся вернути на поверьх.<ref>{{Cite web|date=2023-12-11|title=Fan-Made Free-to-Play Undertale Prequel Has Been Released|url=https://80.lv/articles/fan-made-free-to-play-undertale-prequel-has-been-released/|accessdate=2023-12-21|website=80.lv|language=en}}</ref> == Грательность == Undertale Yellow є ролёва гра, котра хоснує подобны герны механікы як Undertale. Грач овладать поставу, котра ся очухать в Підземлї, величезна підземна країна повной монштрів. Подобно як в Undertale, грач дослїджує розлічны міста, стрїчать ся з множством постав і рїшать гаданкы на дорозї к замку краля Азґора. Окрем знамых локацій і постав зо свого передходцю гра понукать много оріґіналных реґіонів і монштрів. Окрем того быв захованый концепт, подля котрого діалоґы і обтяжность гры прямо залежать од рїшінь грача – забити або змиловати монштрів, з котрыма ся стрїчать. Єдным з ключовых роздїлів меджі гров Undertale Yellow і єй передходцём є герна постава, особа [[Небінарный род|недефінованого поглавя]]<ref>{{Cite web|last=MasterSwordRemix|date=2023-12-01|title=Clover as well as frisk/chara will be asexual/they/them?|url=https://www.tumblr.com/undertale-yellow/735532411639791616/clover-as-well-as-friskchara-will-be|website=Tumblr|language=en-US}}</ref> меном Кловер, котра втїлює черту „Справедливости“. На роздїл од гры Undertale, де сі постава може вольно міняти выбаву, Кловер всягды носить ковбойскый капелюх і [[револвер]]. То до істой міры мінять механіку выбавы, протоже теперь грач не мінять збраню або панцірї, але розлічны тіпы муніції і додатків на посилнїня атакы ай обороны. Окрем того мать Кловер можность бігати по підземнім свїтї за помочі клавесы „Shift“ або „X“, тогды як постава в Undertale може лем ходити. Почас свого путованя грач бере участь в ходовых битках з монштрами. Почас ходу противника грач овладать малым сердцём, котре представлює душу Кловера, жебы обышов атаку тіпу „bullet hell“. Дакотры бої з босами вводять дочасны режімы, котры мінять рух і способности душі. Кедь грач програть з босом, може то дораз скусити зась на образовцї Game Over. Во своёму ходу сі грач може выбрати з можности FIGHT (бой), ACT (дїя), ITEM (предметы) і MERCY (змилованя), з котрых кажда фунґує подобно як в грї Undertale. Кедь є уж зволена можность FIGHT (БОЙ), намісто звычайного указовача вдарїню ся обявить терч на стрїльбу і грач мусить стиснути ґомбічку в істім часї, жебы міг овладати способованя шкоды. == Сюжет == Подїї гры Undertale Yellow ся одогравать во свїтї Undertale, де были монштры увязнены під горов Ебот по поражцї во войнї проти людей. Азґор, краль монштрів, назберав пять зо семох людьскых душ потребных на подоланя барьєры ведучой на поверьх. Історія зачінать, кедь ся Кловер, людьске дїтя, лїзе на гору, жебы знайти пять страченых людей. По скоку до Підземля, кралёвства монштрів, стрїчать сочувствованого монштра меном Торіел. В містности з выпиначами єден з выпиначів в гаданцї ся ламать і пошле Кловера до Темных руїн. Теперь, кедь є постава сама, стрїчать Квітика, мудру квітку, котра му давать оглядом герных механік і рекомендує поставі Кловер, жебы ся выдав на дорогу до замку Азґора. Таксамо уможнює му выужыти свою рїшытельность на уложіня гры і записаня проґресу в потребній точцї. При путованю Підземлём Кловер дослїджує розлічны локаліты і стрїчать ся з многыма монштрами. В Темных руїнах постава стрїчать вампірьского монштра меном Давл, з котрого дому веде дорога до лїса Сновдіна. По опущіню Руїн стрїчать Кловер Мартлет, птаха члена Кралёвской варты. Кловер хоснує Мартлетів плїт на путованя зо Сновдіна до Хотленда, локаліты найблизшой к замку Азґора. Зражка з перепонов їх лемже одшмарить до пустынных Дюн. В містї під назвов Дикый выход постава стрїчать Старло, містьского шеріфа зо звіздами на голові, і Церобу, монштра подобного на кіцуне і Старлого приятеля з дїтства. Почас побытю там ся грач дізнав о умертім мужови Церобы, Чуджінови, і їх дївкы Канако, причім послїдня счезнула. Кловер поразить Старла в бою і потім ся дістане до опущеного поднику знамого як „Steamworks“, де жыє неприятельскый робот меном Аксіс. Кловер мусить через нёго пройти, жебы ся дістати до Хотленда. Каждый монштер, котрый ся обявить почас дорогы, вступить до боя з грачом і дає му на выбер: забити або змиловати. === Невтралный конець === Історія гры ся одвивать в залежности од того, як грачі справують стрїтнутя з монштрами. Рїшіня забити дакотрых, але не вшыткых монштрів веде к „невтралному“ концю. По проходжены Steamworks і перемозї над роботом Аксіс в дуелї єден на єдного дістане Кловер лист од Мартлет, жебы ся стрїтили на даху UG Apartments в Хотлендї. Там предложе Кловерови, жебы зістав в Підземлї і выгнув ся конфронтацій з Азґором. Кедь ся Кловер майже сугласить, Квітик їх обох забє, розъяреный тым, же ёго план дістати cя ку кралёви провалив. Розкрытём своєй правдивой формы Квітик признавать, же быв свідком того, як грач зістав або умерав в Підземлї в каждій попереднїй часовій лінії. Жебы змінити ход своєй історії, Квітик перепнув выпинач в Руїнах перед приходом Кловера. В Кловеровій голові ся одогровать ночна mora в подобі серії босів, кедь ся Квітик покушать ёго людьску душу. Лемже ся наконець Квітикови тот бой омерзить; з одкликанём ся на Кловерове одмітнутя вздати ся, верне часову лінію на повный зачаток в надїї, же постава досягне лїпшый конець в далшім покусї, і гра нагле кончіть, чім ся завершує цікл сюжету. === Добрый (паціфістічный) конець === Рїшіня не забити жадного з монштрів веде к „паціфістічному“ концю. Цероба розкрывать, же єй дївка Канако „схалїла“ до комы а єй тїло ся находить в лабораторії кралёвской ученкынї Алфіс в Хотлендї. Твердячі, же є то найскорша дорога, Цероба спроваджать Кловера через Steamworks; вєдно поступують локаціёв і мірно поразять робота Аксіс. Обявить ся Старло, котрый спохыбнює Церобіны мотівы, нашто вна в паніцї утїче і несвідомо опустить Кловера. Кедь Кловер і Мартлет дослїджують єй дім, розкрывать Чуджінів покус створити серум, котрый посилнює душу монштра, з помочі душы людей і „бос монстра“, чім розкрывать Церобін план привести дївку к розуму з помочі Кловеровой душі. По стрїтнуты на даху UG Apartments ся Кловер і Мартлет выдавають до Нового дому, де ся находять Цероба і Старло. Цероба, котра зразила до замлїтя двох далшых монштрів, атаковать протаґоніста в послїднїм бої. Cпоминкы Церобы почас биткы указують, же Канако упала до депресії потім, што пересвідчіла Церобу, жебы на нёй выпробовав серум. По поражцї од Кловера Цероба безнадїйно падать і просить Кловера, жебы ю добив. Кедь грачі забють Церобу, Старло выразить свою неволю проти поставы, як лем одыйде, а Мартлет одпроваджовать Кловера до тронной салы замку; гра кончіть тым, же Азґор сі в резултатї биткы возьме людьску душу. В другім концї Церобіне змилованя ю підбурює, жебы выразила жалость над своїма дїями, як ся змірить з ґрупов; гра кончіть тым, же Кловер ся вырїшив пожертвовати свою душу, жебы міг помочі ослободити монштрів. В такім припадї є по тітулках мож бачіти сцену, в котрій Далв, Мартлет, Старло і Цероба шмарять Кловерів капелюх і револвер на плоти в Вотерфоллї, котра на концї вымітує предметы на складку. Тот конець робить фанушиковскый пріквел канонічным Undertale, протоже в будучности найдуть ковбойскый капелюх і порожнїй піштоль на складцї одпаду іншы поставы гры. === Немілосердный (ґеноцідный) конець === Забитя каждого монштра, з котрым мож боёвати, головно посередництвом ґріндінґу, веде к концю „Ґеноціда“ або „Без змилованя“. Кедьже протаґоніста ся ставать штораз крутїшым і аґресівнїшым, історія гры набывать темны тоны. По знічіню вшыткых неприятелїв в Руїнах Кловер вымусить Мартлет утечі, нашто ся постава сама сїдать на плїт до Дюн. В Дюнах Кловер в дуелї на смерть застрїлить Старла і забє Церобу, кедь ся та покушать помстити за свого приятеля. В Steamworks постава терорізує робота Аксіс, як го зничіть силным выстрїлом зо свого револвера. На даху UG Apartments ся Мартлет з помочі серуму з лабораторії Алфіс перемінить на міцне бытя і покусить ся заставити Кловера. Потім, як Мартлет помре і розтопить ся в резултатї бочных ефектів серуму, Квітик ся видимо розгнївать на грача за ёго дїї, але трафунком розкрыть своє прагнїня вкрасти людьскы душы. Вдяка новій силї Кловер блокує способность Квітика захранити ся, чім перекрыть ёго утїк, і забє го. По вступі до тронной салы замку Кловер моментално поразить Азґора міцным лучом выстрїленым зо своєй душы. Гра кончіть тым, же Кловер абсорбовать душу краля і перекрочіть барьєру з пятёма захраненыма людьскыма душами. Взглядом на крутость подїї того конця є єдиный, котрый є цалком незлучітельный з каноном Undertale. == Вывой і выданя == {{Цитат збоку|Содержанье=Гра „Undertale“ іншпіровала многых к створїню дачого чудесного і тото не є выняток. По першім проходжіню гры „Undertale“ єм лежав в постели і тота ідея мі пришла практічно трафунково. Здало ся мі, же вшыткы детайлы перфектно ся збігли, і так єм ся пустив до роботы, одразу як то было можне.|Заглавье=MasterSwordRemix 2016<ref>{{cite interview |author=MasterSwordRemix |interviewer=Kenny McKee |title=Interview: MasterSwordRemix of Undertale Yellow |work=Hey Poor Player |date=2016-12-09 |url=https://www.heypoorplayer.com/2016/12/09/interview-masterswordremix-of-undertale-yellow/ |access-date=2024-01-19 |archive-date=2024-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240120024429/https://www.heypoorplayer.com/2016/12/09/interview-masterswordremix-of-undertale-yellow/ |url-status=live }}</ref>|Заглавье долов = 1 |Полога=right|width=500px}} Вывой гры „Undertale Yellow“ зачав по тім, што [[Тобі Фокс]], творця гры „Undertale“, дав к нїй згоду по контактї з тімом Team Undertale Yellow. Вывой гры тырвав практічно вісем років (точнїше 7 років і 10 місяцїв).<ref>{{Cite news|title=Undertale Fan Prequel is Almost Done|author=Sullivan|first=Kean|url=https://gamerant.com/undertale-yellow-fan-prequel/|website=Game Rant|date=2022-01-19|access-date=2023-12-15|lang=en|archive-date=2023-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20231215175556/https://gamerant.com/undertale-yellow-fan-prequel/|url-status=live}}</ref> Гра, створена на моторї [[GameMaker|GameMaker Studio]], была выдумана писателём і складателём MasterSwordRemixom. Офіціално ознамлїня о нїй ся обявило в апрілї 2016 вєдно з трейлером „Soonish“ з невстановленым датумом выданя.<ref>{{YouTube|id=Vru1B9snXoo|title=Undertale Yellow (Official Reveal Trailer)|lang=en}}</ref> Почас вывоя ся к тіму вывоярїв Undertale Yellow придало дакілько аніматорів, малярїв, складателїв і сценарістів, чім ся наконець створив тім з веце як двадцятёма членами.<ref>{{Cite web|url=https://www.igromania.ru/news/133465/fanatyi-undertale-vyipustili-igru-prikvel-posle-bolee-7-let-razrabotki/|title=Фанаты Undertale выпустили игру-приквел после более 7 лет разработки — Игромания|lang=ru|author=Kuleshova|first=Ekaterina|website=Igromania|access-date=2023-12-12|archive-date=2023-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20231212063120/https://www.igromania.ru/news/133465/fanatyi-undertale-vyipustili-igru-prikvel-posle-bolee-7-let-razrabotki/|url-status=live}}</ref> Хоць ся спочатку плановало выданя в зимі 2022,<ref>{{Cite web|url=https://kotaku.com/undertale-fan-prequel-six-years-in-the-making-almost-do-1848375747|title=Undertale Fan Prequel Six Years In The Making Almost Done, Looks Fantastic|lang=en|author=Fahey|first=Mike|website=[[Kotaku]]|date=2022-01-18|access-date=2023-12-12|archive-date=2023-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20231212063120/https://kotaku.com/undertale-fan-prequel-six-years-in-the-making-almost-do-1848375747|url-status=live}}</ref> гра была наконець выдана 9. децембра 2023.<ref>{{YouTube|id=pr4OTPFtLrA|lang=en|title=Undertale Yellow Launch Trailer}}</ref> Гра „Undertale Yellow“ обсягує 135 саундтреків, з котрых многы выходжають зо саундтреків з гры „Undertale“. То выкликало діскусії о хоснованю матеріалів храненых авторьскыма правами в грї. Себастіан Волф, ґенералный директор сполочности [[Materia Collective]], котра ліценцовала музику з гры „Undertale“, пожадав о предложіню „опредїленого поволїня, котре было удїлене Тобі перед 7 роками“, котре дозволює вывоярьскому тіму гры Undertale Yellow хосновати музику з гры „Undertale“. Фокс в одповідї зазначів, же в послїднїй добі жадне поволїня не удїлив, єднак крітіковав справованя Волфа в тій сітуації як „крайнє непрофесіоналне“. Як оправданя предложыв, жебы тім Team Undertale Yellow пожертвовав 20 000 доларів на облюблену харітатівну орґанізацію — [[AbleGamers]].<ref>{{Cite news|title=Undertale's Toby Fox says fans should be "supported at every opportunity" amid debate over music rights in fanmade prequel|author=Ostler|first=Anne-Marie|url=https://www.gamesradar.com/undertales-toby-fox-says-fans-should-be-supported-at-every-opportunity-amid-debate-over-music-rights-in-fanmade-prequel/|website=GamesRadar+|date=2024-01-08|access-date=2024-01-08|lang=en|archive-date=2024-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20240108162558/https://www.gamesradar.com/undertales-toby-fox-says-fans-should-be-supported-at-every-opportunity-amid-debate-over-music-rights-in-fanmade-prequel/|url-status=live}}</ref> == Приятя == Гру з великым напятём очековали хоснователї YouTube і по выданю сі выслужыла позітівно одкликы. Вілл Нелсон з PCGamesN порекомендовав гру фанушикам Undertale, причім позначів, же [[Тобі Фокс]] зачінав з фанушиковсков гров EarthBound, і выразив ся, же „бачіти, як інша ґрупа вывоярїв завершать круг сюжету [...] є просто чудесно“.<ref>{{Cite web|last=Nelson|first=Will|date=2023-12-10|title=Steam's best indie game gets a colossal free prequel seven years in the making|url=https://www.pcgamesn.com/undertale/yellow|accessdate=2023-12-12|website=PCGamesN|language=en-US}}</ref> == Фанушиковскы модіфікації == === Undertale: Red & Yellow === Хоць є гра „Undertale Yellow“ сама о собі фанушиковскым дїлом, єй популарность іншпіровала далшых незалежных вывоярїв к створїню розсяглых неофіціалных модіфікацій. Найвекшу позорность комуніты выкликав проєкт під назвов „Undertale: Red & Yellow“, котрый створює незалежный вывоярь під псевдонімом Shinix. Головнов особливостёв проєкту є навернутя ку класічной герной механіцї з оріґіналной гры „Undertale“: намісто жовтой душі, котра могла стрїляти, грач овладать звычайну червену душу. Кедьже атакы неприятелїв в „Undertale Yellow“ были створены з оглядом на стрїльбу, тота зміна сі жадає нелем візуалны управы, але ай повне перероблїня взорів атаків босів, як ай адаптація діалоґів і реакцій герного світа про вшыткы три дорогы проходжіня гры (Паціфіста, Невтралный, Ґеноціда).<ref>{{Cite web |url=https://gamejolt.com/games/undertale-red-yellow/877387 |title=Undertale: Red & Yellow |publisher=Game Jolt |author=Shinix |language=en |accessdate=2026-08-18}}</ref> Наперек шпекулаціям у рамках фанушиковской комуніты ся оріґіналный тім Team UTY на вывої той модіфікації не подїлять. Проєкт не є офіціалным доповнїнём і нїґда не быв узнаный за канонічне продовжіня ани выросток історії. Шпекулації о „общім вывої“ ці помочі ся векшынов высвітлюють шпеціфіками інді-модіфікацій на моторї GameMaker: хоснованём отвореной датабазы герных средств оріґіналной гры і неформалнов комунікаціёв вывоярїв на соціалных сїтях, што єднак проєкт не робить офіціалным. К авґусту 2026 є модіфікація іщі незмінно в фазї актівного вывоя (WIP). В актуалній верзії не є проходжіня гры повне — доступный герный обсяг дочасно кончіть на зачатку локації Steamworks при заблокованім ліфту, котрый є частёв сюжету.<ref>{{Cite web |url=https://gamebanana.com/mods/496958 |title=Undertale: Red & Yellow (WIP) |publisher=GameBanana |author=Shinix |language=en |accessdate=2026-08-18}}</ref> === Deltarune Yellow === Окрем прямых модіфікацій вела популарность гры к взнику самостатных фанушиковскых выростків. Найвыразнїшым з них є проєкт під назвов „Deltarune Yellow“, котрый вывивать незалежный тім на челї з вывояром під псевдонімом toastemperor1.<ref name="gj_dy">{{Cite web |url=https://gamejolt.com/games/deltaruneyellow/981988 |title=Deltarune Yellow |author=toastemperor1 |website=Game Jolt |language=en |access-date=2026-08-18}}</ref> На роздїл од оріґіналной гры і векшыны модів, котры хоснують средства мотора GameMaker, тота гра взникать од нулы на отворенім моторї Godot.<ref>{{Cite web |url=https://toastemperor1.itch.io/deltarune-yellow |title=Deltarune Yellow by toastemperor1 |website=itch.io |language=en |access-date=2026-08-18}}</ref> Концепчно є проєкт презентованый як „фанушиковска гра на фанушиковску гру“ і переносить поставы з гры „Undertale Yellow“ до світа гры „Deltarune“. Головнов поставов є Канако, котра ся трапить в таємнім „Темнім світї“ (Dark World).<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=uoVyzycd_dY |title=Deltarune Yellow Chapter 1 Playthrough |publisher=YouTube |language=en |access-date=2026-08-18}}</ref> То кардінално мінять герный процес: намісто класічных боїв єдного проти єдного была заведжена сістема ґруповых боїв. Грач овладать одразу дакілько постав, причім хоснує механікы маґії, тімовых дїй (Acts) і тактічной шкалы напятя (TP). Проєкт не мать жадной офіціалной звязи з тімом Team UTY а іде вылучно о фанушиковскый кросовер, котрый споює штіл і механікы двох розлічных гер. Став вывоя ся реґуларно актуалізує на платформі Game Jolt у формі денників вывоярїв.<ref name="gj_dy" /> === Undertale: New Hope === Значным проєктом, котрый узко повязаный з комунітов „Undertale Yellow“, є розсягла модіфікація „Undertale: New Hope“ од вывоярьского тіму „Hopes & Dreams“.<ref name="yt_hnd">{{Cite web |url=https://www.youtube.com/@HnD_official |title=Hopes&Dreams Team Official - About |publisher=YouTube |language=en |access-date=2026-09-24}}</ref> Історічно тот проєкт взник як духовный наступця іншой знамой модіфікації „Undertale: Bits and Pieces“,<ref>{{Cite web |url=https://www.reddit.com/r/Undertale/comments/1h4apki/did_you_guys_know_about_undertale_new_hope/ |title=Did you guys know about undertale new hope? |publisher=Reddit |language=en |access-date=2026-09-24}}</ref> але пізнїше переріс до самостатного повноцїнного ремейку оріґіналной гры Тобі Фокса. Главнов ідеёв проєкту є глубока візуална і герна модернізація: вывоярї перекреслюють спрайты, актуалізують музичный допровод і радікално мінять сістему інтерфейсів, чім створюють унікатны візуалны окружіня про розлічны містности.<ref name="gj_aug25">{{Cite web |url=https://gamejolt.com/p/dev-log-23-august-2025-memaf6sa |title=Dev-log (23 August 2025) - Undertale: New Hope |publisher=Game Jolt |author=Hopes&Dreams |language=en |access-date=2026-09-24}}</ref> Окрем того модіфікація заваджать новы механікы атак про розлічны виды збрани (напр. балетны топаночкы або панвічку) у формі самостатных мінігер.<ref name="gj_nov25">{{Cite web |url=https://gamejolt.com/p/dev-log-25-november-2025-cyp3kxkf |title=Undertale: New Hope – devlog of November 2025 |publisher=Game Jolt |author=Hopes&Dreams |language=en |access-date=2026-09-24}}</ref> Найвекшым значінём про фанушиків UTY є єднак то, же вывоярї „New Hope“ офіціално узнали подїї „Undertale Yellow“ за канонічны у рамках свого герного весміру і орґанічно зачленіли історію поставы Кловер і жовтой душі до цїлкового лору.<ref name="yt_hnd" /> Інтереснов технічнов властностёв проєкту є інтеґрована сістема контролї піратства, котра на приступ к повному обсягу вымагать ліценцовану копію оріґіналной гры [[Undertale]], іншак ся гра перепне до обмедженого демо режіму.<ref name="gj_aug25" /><ref name="gj_nov25" /> В сучасности ся модіфікація находить у фазї актівного вывоя і єдночасно ся приспособлює про роботу на мобілных пристроях з операчнов сістемов Android.<ref name="gj_nov25" /> Авторы ся реґуларно дїлять о новинкы тыкаючі ся ставу вывоя посередництвом вывоярьскых денників на платформі Game Jolt.<ref>{{Cite web |url=https://gamejolt.com/games/Undertale_New_Hope/802619 |title=Undertale: New Hope |publisher=Game Jolt |author=Hopes&Dreams |language=en |access-date=2026-09-24}}</ref> == Референції == {{референції}} == Одказы == * [https://gamejolt.com/games/UndertaleYellow/136925 Undertale Yellow] на [[Game Jolt]] * [https://www.indiedb.com/games/undertale-yellow Undertale Yellow] на [[IndieDB]] * [https://www.imdb.com/title/tt31539357/ Undertale Yellow] на [[IMDb]] {{Undertale|state=collapsed}} [[Катеґорія:Гры про Windows]] [[Катеґорія:Відеогры про єдного грача]] [[Катеґорія:Ролёвы відеогры]] [[Катеґорія:Відеогры в ретро штілї]] [[Катеґорія:Незалежны відеогры]] [[Катеґорія:Фанушиковскы гры]] [[Катеґорія:Відеогры з року 2023]] [[Катеґорія:Відеогерны пріквелы]] [[Катеґорія:Undertale]] [[Катеґорія:Портал фентезі]] om5xbg41cv3xqdhsla9xoikza858gli Пріквел 0 24413 170482 168521 2026-09-28T16:35:47Z Flipdot 23893 170482 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} '''Прі́квел''' (з {{lang-la|prae-}} – „перед“, „передтым“ і з {{lang-en|sequel}} – „продовжіня“, „наслїдок“) є умелецьке дїло ([[книга]], [[філм]], телевізный серіал, [[Компютерна бавка|відеогра]] і т. д.), якого сюжет ся одогровать перед подїями уж скоре створеного і выданого дїла. Головнов наратівнов функціёв пріквелу є розкрытя передісторії світа, высвітлїня скрытых мотівів головных героїв або демонштрація ключовых подїй, котры прямо вели к сітуацій зображенов в оріґіналнім (основнім) дїлї.<ref>{{cite book | last = Jess-Cooke | first = C. | year = 2009 | title = Film Sequels: Theory and Practice from Hollywood to Bollywood | publisher = Edinburgh University Press | location = Edinburgh | page = 5}}</ref> == Етімолоґія і історія терміну == Слово „пріквел“ є [[неолоґізм]] і [[портманто]]. Взникло семантічнов і морфолоґічнов адаптаціёв слова „sequel“<ref name=mw>{{cite book|year=1993|title=Merriam-Webster's Collegiate Dictionary|edition=10th|publisher=[[Merriam-Webster]]|pages=[https://archive.org/details/merriamwebstersc00spri/page/921 921], 915, 1068, 246|location=[[Springfield, Massachusetts]]|title-link=Merriam-Webster's Collegiate Dictionary}}</ref><ref name=oxford>{{cite book |contribution=prequel, n. |title=Oxford English Dictionary |edition=3rd |publisher=[[Oxford University Press]] |date=March 2012 |orig-year=March 2007 |contribution-url=http://www.oed.com/view/Entry/150546 |access-date=19 April 2012|title-link=Oxford English Dictionary }}</ref> (сіквел), причім корїнь быв споєным з префіксом pre-, яка означує часову предность дїї. Подля Оксфордьского словника анґліцького языка ся тот термін по першыраз обявив в пресї в роцї 1958 в статї америцького писателя і крітіка Ентоні Баучера. В своєй рецензії про часопис „The Magazine of Fantasy & Science Fiction“ вжывав тото слово на опис роману Джеймса Бліша „They Shall Have Stars“, котрый сюжетно опереджовав пізнїше выданым книгам автора.<ref>{{cite web | title = prequel, n. | website = Oxford English Dictionary (OED Online) | publisher = Oxford University Press | access-date = 2026-04-21 | url = https://www.oed.com/}}</ref> Тот термін ся до шырокого масового ай академічного вжываня дістав на концї 70. років і в протягу 80. років, паралелно зо взником еры великых голівудьскых філмовых серій. == Характерістіка і наратівна функція == На роздїл од сіквелів (продовжінь), якы посувають історію вперед до незнамой будучности, мають пріквелы барз шпеціфічну наратівну (драматічну іронію). Автор ай публіка допереду познають неминучій конець історії, кедьже тот є в фактічности зачатком оріґіналного дїла. Прото ся головна заплїтка пріквелу не ставать на вопросї „што ся стане на концї?“, але на вопросах „як саме ся то стало?“ і „яков цїнов ся герої стали такыма, якых їх знаєме?“<ref>{{cite book | last = Henderson | first = S. | year = 2014 | title = The Hollywood Sequel: History & Form, 1911-2010 | publisher = British Film Institute | location = London | page = 89}}</ref> З комерчного погляду дозволює вытворїня пріквелів штудіям і выдавательствам розшыровати прибытковы медіалны франшізы без того, жебы нарушыли завершены сюжетны лінії і лоґіку конця оріґіналного дїла. == Знамы приклады в културї == Пріквелы ся стали неоддїлнов частёв сучасного масового уменя і суть шыроко заступены в розлічных медіях: * Кінематоґрафія: Єдным з найкласічнїшых і комерчно найуспішнїшых прикладів є трілоґія пріквелів філмовой саґы „Звіздны войны“ (Епізоды I–III, выданы в роках 1999–2005). Розповідать о змінї Анакіна Скайвокера і падї Републікы перед подїями оріґіналной трілоґії з років 1970–1980.<ref>{{cite book | last = Kaminski | first = M. | year = 2008 | title = The Secret History of Star Wars | url = https://archive.org/details/secrethistoryofs0000mich | publisher = Legacy Books Press | location = Kingston | page = [https://archive.org/details/secrethistoryofs0000mich/page/295 295]}}</ref> Прикладом є ай філмова трілоґія „Гобіт“ (2012–2014), котра опереджовать подїям „Пана перстінїв“. * Література: в ціклї „Кронікы Нарнії“ од Клайва Стейплза Люіса роман „Чародїйників сыновець“ (1955) написаный і выданый як передпослїднїй, лемже з погляду внутрїшнёй хронолоґії выдуманого світа іде о пріквел, кедьже описує взник самотной Нарнії. * Телевізія: Америцькый серіал „Радше закликайте Солови“ (2015–2022) є розсяглый телевізный пріквел, якый ся замірёвать на вывой адвоката Джіммі Маꥳлла дакілько років перед подїями култового серіалу „Breaking Bad“. * Відеогры: Гра Red Dead Redemption 2 (2018) є непозераючі на чісло „2“ в назві сюжетным пріквелом, яка розкрывать події із жывота банды Ван дер Лінде перед зачатком історії оріґіналной гры Red Dead Redemption (2010). == Поз. тыж == * [[Сіквел]] * [[Спін-офф]] * [[Історія походжіня]] == Референції == {{референції}} == Література == * Henderson, S. (2014). The Hollywood Sequel: History & Form, 1911-2010. London: British Film Institute. * Jess-Cooke, C. (2009). Film Sequels: Theory and Practice from Hollywood to Bollywood. Edinburgh: Edinburgh University Press. * Kaminski, M. (2008). The Secret History of Star Wars. Kingston: Legacy Books Press. * Proctor, W., & Freeman, M. (Eds.). (2018). Global Convergence Cultures: Transmedia Earth. New York: Routledge. [[Катеґорія:Філмова і відео термінолоґія]] [[Катеґорія:Пріквелы]] [[Катеґорія:Телевізна термінолоґія]] fzqkciyn7qlej5t6f93u5m4hovzpzjf Босняци 0 24479 170513 170080 2026-09-28T17:06:06Z Flipdot 23893 170513 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Інфобокс Етнічна ґрупа | group = Босняци | native_name = ''Bošnjaci / Бошњаци'' | flag = [[Файл:Flag of Bosnia and Herzegovina (1992–1998).svg|thumb]] | flag_caption = Прапор [[Босна і Герцеґовина|Босны і Герцеґовины]], котрый ся днесь поужывать як [[етнічный прапор]] | population = {{прибл}} '''3.5 міліона''' (верьхнїй одгад)<ref group="note">Загранічны списованя народу або владны одгады часто заряджують босняньску діаспору на основі народности або штатной приналежности, а не на основі меншых етнічных ґруп, што значіть, же Босняци суть заряджены вєдно з іншыма етнічныма ґрупами з Босны і Герцеґовины, чім ся скреслює точне чісло Босняків в тых країнах. Цїлкове чісло членів босняньской діаспоры ся лемже одгадує на приближно два міліоны, з котрых ся векшына поважує за Босняків. {{citation |date= 2018 |url= https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/migration/ba/4cfb53e535e6ab3cad66a3150ca29986e9ab2ac5cdd2e91a7edd2dfa9ff577db.pdf |title= Halilovich, Hariz & Hasic, Jasmin & Karabegovic, Dzeneta & Karamehic-Muratovic, Ajlina & Oruc, Nermin. (2018). Mapping the Bosnian-Herzegovinian Diaspora: Utilizing the Socio-Economic Potential of the Diaspora for Development of BiH. |publisher= [[International Organization for Migration]], Ministry of Human Rights and Refugees B&H |access-date= 2025-05-02 |archive-date= 2025-05-02 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250502174205/https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/migration/ba/4cfb53e535e6ab3cad66a3150ca29986e9ab2ac5cdd2e91a7edd2dfa9ff577db.pdf |url-status= live }}</ref> | image = [[File:A_lamb_roast_and_"kolo"_(circle)_dancing_-_Bosnia_and_Herzegovina_1895.jpg|thumb]] | image_caption = Образ з року 1895, на котрім Босняци печуть ягня і танцюють [[Коло (танець)|коло]] | popplace = {{flag|Босна і Герцеґовина}} 1,769,592<ref>{{cite web |url=http://www.popis2013.ba/popis2013/doc/Popis2013prvoIzdanje.pdf |title=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini, 2013. Rezultati popisa |trans-title=Cenzus of population, households and dwellings in Bosnia and Herzegovina, 2013. Final results |access-date=2017-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160630143615/http://www.popis2013.ba/popis2013/doc/Popis2013prvoIzdanje.pdf |archive-date=2016-06-30 }}</ref> | tablehdr = Значна босняньска діаспора | region1 = {{flag|Турція}} | pop1 = {{прибл}} 115,000, подля передків {{прибл}} 2,000,000 | ref1 = <ref name="Türkiye'deki Kürtlerin sayısı!">{{cite web|url=https://www.milliyet.com.tr/cadde/turkiyedeki-kurtlerin-sayisi-873452|access-date=2006-06-09|title=Türkiye'deki Kürtlerin sayısı! - Magazin Haberleri - Milliyet|archive-date=2021-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20211226173959/https://www.milliyet.com.tr/cadde/turkiyedeki-kurtlerin-sayisi-873452|url-status=live}}</ref> | region2 = {{flag|США}} | pop2 = {{прибл}} 100,000 | ref2 = <ref name="The 2000 USA census">{{cite web|url=https://www.census.gov/|title=U.S. Census website|access-date=2008-06-06|archive-date=2021-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709054630/https://www.census.gov/|url-status=live|publisher= U.S. Census Bureau}}</ref> | region3 = {{flag|Сербія}} | pop3 = 153,801 | ref3 = <ref>{{cite web|url=https://www.stat.gov.rs/vesti/20230428-konacnirezpopisa/|title=Коначни резултати Пописа становништва, домаћинстава и станова 2022.|website=stat.gov.rs|access-date=2023-10-08|archive-date=2023-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230608013816/https://www.stat.gov.rs/vesti/20230428-konacnirezpopisa/|url-status=live}}</ref> | region4 = {{flag|Чорна Гора}} | pop4 = 58,956 | ref4 = {{lower|<ref name="t819">{{cite web | title=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova, 2023. godine | url=https://www.monstat.org/uploads/files/popis%202021/saopstenja/SAOPSTENJE_Popis%20stanovnistva%202023%20II_cg.pdf | access-date=2024-10-15 | archive-date=2025-04-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250404194901/https://www.monstat.org/uploads/files/popis%202021/saopstenja/SAOPSTENJE_Popis%20stanovnistva%202023%20II_cg.pdf | url-status=live }}</ref>}} | region5 = {{flag|Канада}} | pop5 = {{прибл}} 50,000 | ref5 = {{lower|<ref>{{cite web|url=https://bosniak.org/about-bosniaks/|title=About Bosniaks|date=December 2020 |access-date=1 January 2023|archive-date=4 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204052510/https://bosniak.org/about-bosniaks/|url-status=live}}</ref>}} | region6 = {{flag|Косово}} | pop6 = 27,533 | ref6 = {{lower|<ref>{{citation|title=Kosovo Census 2011 |publisher=ask.rks-gov.net}}</ref>}} | region7 = {{flag|Хорватія}} | pop7 = 24,131 | ref7 = {{lower|<ref>[https://podaci.dzs.hr/media/3hue4q5v/popis_2021-stanovnistvo_rh.xlsx "Population by Ethnicity/Citizenship/Mother tongue/Religion"] (xlsx). Census of Population, Households and Dwellings in 2021. Zagreb: Croatian Bureau of Statistics. 2022.</ref>}} | region8 = {{flag|Слоаіньско}} | pop8 = 21,542 | ref8 = {{lower|<ref>{{cite web|url=http://www.stat.si/popis2002/en/rezultati/rezultati_red.asp?ter=SLO&st=15|title=Statistični urad RS - Popis 2002|access-date=1 May 2016|archive-date=30 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170530131402/http://www.stat.si/popis2002/en/rezultati/rezultati_red.asp?ter=SLO&st=15|url-status=live}}</ref>}} | region9 = {{flag|Даньско}} | pop9 = 21,000 | ref9 = {{lower|<ref>{{cite web |url=http://www.folkedrab.dk/sw52060.asp?usepf=true |title=Kilde: "Ældre bosniske flygtninge søger hjem" |publisher=Folkedrab.dk |access-date=2012-01-05 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120325153158/http://www.folkedrab.dk/sw52060.asp?usepf=true |archive-date=2012-03-25 }}</ref>}} | region10 = {{flag|Северна Македонія}} | pop10 = 17,018 | ref10 = {{lower|<ref>{{cite web |url=http://www.stat.gov.mk/pdf/kniga_13.pdf |title=Macedonian Census 2002 |access-date=2012-01-05 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070708073549/http://www.stat.gov.mk/pdf/kniga_13.pdf |archive-date=2007-07-08 }}</ref>}} | region11 = {{flag|Австралія}} | pop11 = 14,620 | ref11 = <ref>{{cite web|url= https://mojabih.oslobodjenje.ba/mb/kolumne/zasto-je-tesko-procijeniti-broj-bosanaca-i-hercegovaca-u-australiji-1321|title= Zašto je teško procijeniti broj Bosanaca i Hercegovaca u Australiji?|date= 17 September 2019|access-date= 17 September 2019|archive-date= 6 November 2023|archive-url= https://web.archive.org/web/20231106061158/https://mojabih.oslobodjenje.ba/mb/kolumne/zasto-je-tesko-procijeniti-broj-bosanaca-i-hercegovaca-u-australiji-1321|url-status= live}}</ref> | languages = [[Босняньскый язык|босняньскый]] | religions = Переважно [[суннітьскый іслам]] <ref name="Cambridge University Press">{{cite book|author1=Aziz Al-Azmeh|author2=Effie Fokas|title=Islam in Europe: Diversity, Identity and Influence|url=https://books.google.com/books?id=uoSUovCrjLwC&pg=PA97|date=15 November 2007|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-139-46782-7|page=97}}</ref> | related = Остатнї [[Южны Славяне]],<br/>головне [[Сербы в Боснї і Герцеґовинї|босаньскы Сербы]], [[Хорваты в Боснї і Герцеґовинї|босаньскы Хорваты]] }} '''Босня́ци'''<ref>{{Русиньскый правопис|Босня́к|84}}</ref> ({{lang-bs|Bošnjaci / Бошњаци}} {{IPA|[bɔ'ʃɲaːt͡si]}}) суть южнославяньскый народ, котрый ся традічно голосить к [[іслам]]у і жыє переважно на теріторії [[Босна і Герцеґовина|Босны і Герцеґовины]], як ай в історічнім реґіонї Санджак на граніцї [[Сербія|Сербії]] і [[Чорна Гора|Чорной Горы]]. == Етнонім і термінолоґія == В научній літературї, політолоґії і етноґрафії є дуже важно розлишовати меджі етноніном „Босняк“ і політоніном „Босанець“. [[Босанцї|Босанець]] ({{lang-bs|Bosanac}}) є обчаньска або реґіонална приналежность. Тот термін означує каждого обывателя Босны і Герцеґовины без огляду на ёго етнічне або реліґійне походжіня (може то быти Хорват, Серб або Босняк). Наопак, Босняк є представитель конкретной етнічной ґрупы (народа), котра мать властну културу, ідентіту і язык і є історічно повязана з ісламсков реліґійнов традіціёв.<ref>{{cite book | last = Friedman | first = Francine | title = The Bosnian Muslims: Denial of a Nation | url = https://archive.org/details/isbn_9780813320960 | publisher = Westview Press | location = Boulder | year = 1996 | language = en }}</ref> == Ґеоґрафія і розложіня обывательства == Абсолутна векшына Босняків жыє на теріторії сучасной Босны і Герцеґовины, де творять веце як половину обывательства країны (суть сконцентрованы переважно у рамках субєкту Федерації Босны і Герцеґовины). Значна автохтонна комуніта Босняків тыж історічно жыє в реґіонї Санджак, котрый є роздїленый штатної граніцёв меджі южнозападнов Сербіёв і севернов Чорнов Горов.<ref>{{cite book | last = Bieber | first = Florian | title = Post-War Bosnia: Ethnicity, Inequality and Public Sector Governance | url = https://archive.org/details/postwarbosniaeth0000bieb | publisher = Palgrave Macmillan | location = New York | year = 2006 | language = en }}</ref><ref>{{cite book | last = Morrison | first = Kenneth | last2 = Roberts | first2 = Elizabeth | title = The Sandžak: A History | publisher = Hurst & Company | location = London | year = 2013 | language = en }}</ref> В резултатї працовной міґрації в 20. сторочу і ніченых воєн на Балканї в 90. роках 20. стороча взникла обровска босняцька діаспора. Найвекшы комуніты в загранічі ся находять в Нїмецьку, Австрії, Турції, Швеції, як ай в Споєных штатах америцькых і Канадї.<ref>{{cite book | last = Valenta | first = Marko | last2 = Ramet | first2 = Sabrina P. | title = The Bosnian Diaspora: Integration in Transnational Communities | publisher = Ashgate | location = Farnham | year = 2011 | language = en }}</ref> == Історія == === Походжіня і ісламізація === Етноґенеза Босняків є неоддїлительно повязана із славяньскыма племенами, котры заселили западны Балкан в період раннёго середнёвіку. В період екзістенції середнёвікого Босняньского кралёвства належила значна часть містного обывательства к автокефалній Босняньской церькви, хрістіаньскому пруду, котрый як католицькый Рим, так ай православна Візантія часто поважовали за геретічный (споєный із рухом богомілів). По добыты Босны Османьсков імперіёв в роцї 1463 зачав довготырваючій процес ісламізації містного славяньского обывательства. Переход на іслам дав містній елітї (бегам) можность заховати сі своє земельне властництво і соціалный статус в новій імперії, а звычайным рольникам – выгнути ся додаточным данём, котрыма было затяжено немусулманьске обывательство. Часом ся іслам став ключовым елементом ідентіты того народа.<ref>{{cite book | last = Malcolm | first = Noel | title = Bosnia: A Short History | url = https://archive.org/details/bosniashorthisto0000malc | publisher = New York University Press | location = New York | year = 1994 | language = en }}</ref> === Австро-угорьскый договор і Югославія === В роцї 1878 перешла справа Босны на основі рїшіня Берліньского конґресу під Австро-Угорьско. В тім часї ся австрійска справа (головно Бенямін фон Каллаі) снажила умело вытворити єднотный „босняцькый народ“, котрый бы загорнув вшыткых обывателїв реґіону, жебы так протидїяла ростучому сербскому і хорватьскому націоналізму. Тота ідея лемже зазнала неуспіху. В періодї соціалістічной Югославії по [[Друга світова война|Другій світовій войнї]] не мали Босняци статус самостатного народа. Аж в роцї 1968 їх югославска влада офіціално узнала як самостатну етнічну ґрупу під назвою „Мусулмане“ (з великой буквы, на роздїл од реліґійной прислушности „мусулмане“ з малой буквы). Тот народный статус быв дефінітівно узаконеный в югославскій конштітуції з року 1974.<ref>{{cite book | last = Donia | first = Robert J. | last2 = Fine | first2 = John V. A. | title = Bosnia and Hercegovina: A Tradition Betrayed | url = https://archive.org/details/bosniahercegovin0000doni | publisher = Columbia University Press | location = New York | year = 1994 | language = en }}</ref> === Босняньска война і сучасность === Розпад Югославії вів к кырвавій босняньскій войнї (1992–1995). Босняци зазнали найтяжшы демоґрафічны страты почас того конфлікту, котрый спроваджали масовы чісткы і акты ґеноціды (з котрых найзнамішых є масакер Сребреніцї в юлї 1995). Праві почас войны, в септембрї 1993, было на Першім босняньскім саборї в Сараєві прияти історічны рїшіня о одмітнутю навязаной югославской назвы „Мусулмане“ і навернутя к історічному етноніму „босняк“. == Реліґія і култура == Переважна векшына Босняків суть суннітьскы мусулмане, котры належать к ханафітьскій мазгабі (реліґійно-правной школї). Ханафітьска школа, котру на Балкан принесли Османы, ся традічно вызначує релатівнов поміркованостёв і приспособливостёв містным звыкам. Іслам зогравать ключову задачу в захованы народной ідентіты Босняків, лемже уровень реліґійности в сполочности є дуже розмаїтый: од строго практікуючіх мусулманів аж по цалком світьскых людей, про котрых є іслам радше културнов і історічнов дїдовизнов чім каждоденнов практіков. Култура Босняків є унікатным европскым феноменом – іде о сінтезу славяньскых, османьскых (выходных) і середнёевропскых (австро-угорьскых) традіцій.<ref>[https://www.britannica.com/place/Bosnia-and-Herzegovina/Cultural-life Bosnia and Herzegovina - Cultural life // Britannica.]</ref> Тота сінтеза ся ясно проявлює в архітектурї (стары містьскы четвертї із мешітами і [[оріент]]алныма торгами коло европской забудовы),<ref>[https://www.fomoso.org/en/mosoculture/feuilleton/architectural-historical-heritage-of-austria-hungary-and-ottoman-empire-in-sarajevo/ Hodžić N. Architectural historical heritage of Austria-Hungary and Ottoman Empire in Sarajevo // FOMOSO.]</ref> народній кухнї (чевапчічі, бурек, [[баклава]])<ref>[https://www.tasteatlas.com/bih/map#modal Traditional Food in Bosnia and Herzegovina // TasteAtlas.]</ref><ref>[https://www.tasteatlas.com/best-rated-dishes-in-bih Bosnian and Herzegovinian Food // TasteAtlas.]</ref> і традічній музицї. Візітков босняньской музичної културы є севдалінка – традічна меланхолічна містьска пісня о ласцї, тужбі і душевній боли.<ref>[https://ich.unesco.org/en/RL/sevdalinka-traditional-urban-folk-song-01872 Sevdalinka, traditional urban folk song // UNESCO Intangible Cultural Heritage.]</ref> == Язык == Босняци говорять [[Босняньскый язык|босняньскым языком]], котрый є одним із штирёх рівноцїнных літературных штандартів плуріцентрічного [[Сербохорватьскый язык|сербохорватьского языка]]. Выходить з выходогерцеґовиньского діалекту штокавского наріча (переважно із єкавсков высловностёв). Шпеціфічнов чертов босняньской лексікы, котра ю одлишує од сербского і хорватьского штандарту, є значне чісло оріенталізмів – слов турецького, арабского і перзьского походжіння, котры ся дістали до словной засобы в часї надвлады Османьской імперії. Історічно Босняци хосновали на писаня арабского писма – шпеціално управленый арабскый алфавіт про славяньску фонетіку, як ай стару босняньску кіріліцю. Сучасный босняньскый літературный язык офіціално поужывать латиніку, котра є абсолутно домінантна во вшыткых сферах жывота, хоць кіріліця мать тыж конштітучный статус.<ref>{{cite book | last = Alexander | first = Ronelle | title = Bosnian, Croatian, Serbian, a Grammar: With Sociolinguistic Commentary | publisher = University of Wisconsin Press | location = Madison | year = 2006 | language = en }}</ref> Нынї є створеный языковый роздїл [[Вікіпедія|Вікіпедії]] тым языком — [[Босняцька Вікіпедія]]. == Референції == {{референції}} [[Катеґорія:Босняци]] [[Катеґорія:Южны Славяне]] [[Катеґорія:Етнічны ґрупы в Боснї і Герцеґовинї]] [[Катеґорія:Народы Европы]] oed77m89ats7113fgnlslztrhz5mo3s Округлый стіл Русинів Словеньска 0 24504 170486 169892 2026-09-28T16:38:58Z Flipdot 23893 170486 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} '''Округлый стіл Русинів Словеньска''' ({{lang-sk|Okrúhly stôl Rusínov Slovenska}}, скорочено OSRS або ОСРС) є коордіначна обчаньско-політічна платформа, котра здружує русиньскы інштітуції, мімовладны орґанізації і незалежных актівістів в [[Словеньско|Словеньскій републіцї]]. Орґанізація выступлює як консолідованый заступуючій орґан [[Русины на Словеньску|русиньской народностной меншыны]] в діалоґу із орґанами штатной моци і містной самосправы Словеньска. == Цїль і ідеолоґічны основы == Подля офіціалных штатутів є главным цїлём ОСРС розвой народной ідентіты, охрана прав [[Русины|Русинів]] выпливаючіх з меджінародных документів і злїпшіня якости жывота русиньской меншыны.<ref name="RAD">[https://okruhly-stol.sk/округлый-стіл-okruhly-stol/rad-adolfa-dobrianskeho/statut-radu/ Štatút Radu Adolfa Dobrianskeho // Округлый стіл Русинів Словеньска]</ref> Платформа ідеолоґічно операть о дїдовизну русиньскых [[Народны будителї|народных будителїв]] 19.–20. стороча, головно [[Адолф Добряньскый|Адолфа Добряньского]], на почесть котрого ОСРС заложыло своє найвысше оцїнїня – „Орден Адолфа Добряньского“ ({{Lang-sk|Rad Adolfa Dobrianskeho}}).<ref name="RAD"/> == Історія консолідації == Вытворїня платформы было реакціёв на неодкладну потребу зъєднотїня розтрїщеного русиньского руху по демократічных змінах в роцї 1989. Важным кроком к посилнїню платформы ся стало офіціалне припоїня найстаршой і найвекшой пореволучной орґанізації – <nowiki>„</nowiki>[[Русиньска оброда|Русиньской оброды на Словеньску]]<nowiki>“</nowiki> ({{lang-sk|Rusínska obroda na Slovensku}}). Тот крок дав можность ОСРС выступати в менї абсолутной векшыны орґанізованых Русинів в країнї і обыйти ся внутрїшнёй конкуренції о штатне фінанцованя.<ref>[https://www.rusyn.sk/rusinska-obroda-sa-pripojila-k-okruhlemu-stolu/ Rusínska obroda sa pripojila k okrúhlemu stolu]</ref> == Главны области дїяня == === Освіта і Проґрам розвоя меншыны === ОСРС выпрацовала і реґуларно актіалізує публічно доступный документ „Проґрам розвоя русиньской народностной меншыны в Словеньскій републіцї“. Ключовыма условіями проґраму є ініціованя зряджованя матерьскых школ, основных і середнїх школ із русиньскым наученым языком (або паралелных клас) на етнічно змішаных теріторіях, як ай заведжіня механізмів фінанчного стімулованя такых освітовых інштітуцій зо стороны штату.<ref>[https://www.rusyn.sk/okruhly-stol-rusinov-slovenska-program-rozvoja-rusinskej-narodnostnej-mensiny-v-slovenskej-republike/ Program rozvoja rusínskej národnostnej menšiny v Slovenskej republike]</ref> === Списованя людей і меджінародна сполупраца === Платформа є главным ініціатором інформачных кампани перед цїлоштатныма списованями людей (наприклад розсягла меджінародна кампань „Сьме Русины“ / „Sme Rusíni“). В тій чінности ОСРС актівно сполупрацує із русиньскыма орґанізаціями сусїднїх країн: [[Чехія|Чеська]] (Rusíni.cz), [[Польско|Польска]] („Руська Бурса“ в [[Горлицѣ|Ґорліцях]]), [[Сербія|Сербії]] і [[Хорватія|Хорватії]].<ref>[https://www.rusyn.sk/rusini-v-roznych-krajinach-sa-spajaju-v-kampani-s-nazvom-sme-rusini/ Rusíni v rôznych krajinách sa spájajú v kampani s názvom Sme Rusíni]</ref> === Културны ініціатівы === Платформа ініціує тематічны концепчны акції на підпору културы. Наприклад ОСРС выголосила рік 2020 за „Рік русиньского села“ і зорґанізовала розсяглый конкурз заміряный на фотоґрафічны зниманя і популарізацію візуалной дїдовизны, природы і історічных памняток русиньскых поселїнь.<ref>[https://www.rusyn.sk/osrs-vyhlasil-sutaz-o-najkrajsiu-fotografiu-rusinskej-dediny/ OSRS vyhlásil súťaž o najkrajšiu fotografiu rusínskej dediny]</ref> === Реґіоналне заступлїня === Значным політічным успіхом ОСРС ся стала вузка сполупраца із Пряшівскым самосправным краём, де жыє найвекша русиньска комуніта на Словеньску. Вдяка ініціатівам платформы выменовав председа Пряшівского краю Мілан Маєрьскый, Яна Кочака за першого офіціалного „русиньского амбасадора“. Ёго задачов є коордінація вопросів тыкаючіх ся інфраштруктуры, културы і школства меджі крайской самосправы і русиньскыма селами/містами.<ref name="O">[https://sita.sk/rusinske-organizacie-si-zvolili-nove-vedenie-pilip-nahradil-doterajsieho-predsedu-petra-stefanaka/ Rusínske organizácie si zvolili nové vedenie, Pilip nahradil doterajšieho predsedu Petra Štefaňáka]</ref> === Веджіня === Веджіня платформы ся волить на тройрочный функчный термін. Почас дакількох волебных термінів став на челї орґанізації Петер Peter Штефняк. На осїнь 2025 быв за нового председу ОСРС зволеный Мілан Ян Піліп – скушеный обчаньскый актівіста, котрый став при самотных початках взнику платформы. Довгорочным офіціалным говорцём (пресовым секретарём) ОСРС є новинарь і актівіста [[Петро Медвідь]].<ref name="O"/> == Референції == {{референції}} b48g5oos4aru810vckl2f1y4mlfcl53 Клем Толей 0 24599 170524 165782 2026-09-28T17:12:52Z Flipdot 23893 170524 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Музиканты |name = Клем Толей |image = Clem Tholet.jpg |caption = Клем Толей (1978) |image_size = |Birth_name = |Alias = |birth_place = [[Гараре|Солзбері]], [[Южна Родезія]] (теперь Гараре, [[Зімбабве]]) |birth_date = 1948 |death_date = {{death date and age|df=yes|2004|10|6|1948|01|01}}<!-- exact dob unknown, age at death 56 --> |death_place = [[Капске Місто]], [[Западне Капско]], [[Южна Африка]] |Origin = |Instrument = ґітара |Genre = [[Фолкова музика|фолк]], [[рокенрол]] |Occupation = |Years_active = 1966–2004 |Label = RND Records |website = [https://web.archive.org/web/20071217084533/http://www.mazoe.com/clem.html Офіціална вебова сторінка] }} '''Клем То́лей''' ({{lang-en|Clem Tholet}} {{МФА|[klɛm ˈtoʊleɪ]}}; [[1948]], [[Гараре|Солзбері]], [[Южна Родезія]] – [[6. октобра]] [[2004]], [[Капске Місто]], [[Западне Капско]], [[Южна Африка]]) быв [[Южна Родезія|родезьскый]] фолковый співак, котрый ся в 70. роках прославив своїма родезьскыма патріотічныма піснями.<ref name=Kriel>{{cite news|last=Kriel|first=Margaret|title=Farewell Clem Tholet|url=http://www.morningmirror.africanherd.com/mirrors/mirror110.htm|newspaper=Morning Mirror|accessdate=27 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303204723/http://www.morningmirror.africanherd.com/mirrors/mirror110.htm|archive-date=3 March 2016|url-status=dead}}</ref> Найвекшой славы досяг почас родезьской бушовой войны. == Жывотопис == Клем Толей ся народив в роцї [[1948]] в [[Гараре|Солзбері]] в [[Южна Родезія|Южній Родезії]] і писати піснї зачав почас учіня малярьского уменя в южноафрицькім [[Дурбан]]у. Єдна з ёго першых пісень, „Vagabond Gun“, выграла свою катеґорію на Южноафрицькім музичнім фестівалї в роцї 1966. Толей ся пізнїше повернув до Родезії, де зачав працовати в рекламній аґентурї. Співати зачав в першім фолковім клубі в Родезії, The Troubadour на Angwa Street в Солзбері. При выступлїню там ся спознав із Сю Екклзовов і Енді Діллоном. Тройця заложыла ґрупу із назвов The Kinfolk, потім ся переселила до Южной Африкы і курто по переселїню до [[Йоганесбурґ|Йоганесбурґу]] Екклзова одышла з ґрупы. Толей і Діллон заложыли вєдно із Івонном Раффом нову ґрупу, котру назвали The Legend Trio. Тото нове тріо зачало выступати в оріґіналнім южноафрицькім клубі „Troubadour“ і брало участь ся ай многых народных фолковых фестівалів орґанізованых SAFMA. Толей ся в роцї 1967 оженив із Джін Смітовов (невластнов дївков родезьского [[Премєр-міністер|премєра]] Іена Сміта). Толей ся выдав на солову дорогу і з Артом Гітлі награв дакілько сінґлів во выдавательстві Trutone. В роцї 1970 ся к Толеёви на курто придали Мел Міллер, Пітер Леруа і Сілвія Стотт і заложыли ґрупу, но в роцї 1971 ся Толей повернув до Родезії. По навернутю сі Толей скоро выбудовав силну фанушиковску базу. Працовав в серії релацій в Rhodesian Television і модеровав розгласовый проґрам із назвов Folk on the Rocks, котрый мав дві серії. Назва походила з фолкового клубу, котрый Толей вів в The Beverley Rocks, де реґуларно грав перед выпроданым салам. Толей, облюбена звізда каждорочных концертів Bless 'Em All Troop Shows і барз жаданый на родезьскій розвеселюючій сценї, награв свій першый албум Songs of Love & War в штудіях Shed Studios. Албум сам написав і продуковав. Албум здобыв золоту платню. Написав саундтрек і піснї про філм C.I.S. What A Time it Was і тітулну пісню про філм присвяченый зраненым воякам з Родезії, Tsanga, Tsanga. В першій половинї выступив в театрї 7 Arts Theatre в Гараре, де спроваджав америцького коміка Шеллі Бермана вєдно із членами капелы Shed Studios – Мартіном Норрісом, Стівом Роскіллі, Ботвеллом Нямгондером, Тоні Лоґаном і Стівом Гюзом. Як умелецькый діректор рекламной аґентуры Matthewman Banks і Толей ся значной міров брав участь на творчости многых незабытных рекламных мелодій про своїх кліентів. В штудіях Shed Studios продуковав другый албум із назвов Two Sides to Every Story, потім ся повернув до Южной Африкы. По многых роках жывота і працї в рекламнім промыслї в Капскім Містї Толей умер [[6. октобер|6. октобра]] [[2004]] по тім, што дакілько років терпів наслїдками ослабуючой хворобы.<ref>[http://www.rhodiemusic.com/solos.htm Rhodesian Music Website – Solo Artists] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071116093156/http://www.rhodiemusic.com/solos.htm|date=16 November 2007}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20090314233132/http://www.mazoe.com/clembiography.html Clem Tholet's biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090314233132/http://www.mazoe.com/clembiography.html|date=14 March 2009}}</ref> Толеїв послїднїй албум Archives ся продавав (і все продавать) у рамках харітатівной акції на підпору надації Flame Lily Foundation. Цїлём того проєкту є забезпечіти фінанчны средства на покрытя жывотных накладів старшых колишнїх обывателїв [[Зімбабве]] і Родезії жыючіх в Южній Африцї, котрым зімбабвяньска влада одмітла выплачовати [[Пінзія|пензії]].<ref>[https://web.archive.org/web/20071103015735/http://www.mazoe.com/clemoldies.html Rhodie Oldies need your help] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071103015735/http://www.mazoe.com/clemoldies.html|date=3 November 2007}}</ref> == Діскоґрафія == === Албумы === {|class="wikitable" !Албум !! Рік !! Лейбел !! Позначкы |- | ''Songs of Love & War'' || 1979 || Teal || Gold Disc Award |- | ''Two Sides to Every Story'' || 1978 || Teal || |- | ''Archives'' || 2004 || RND || Продавать ся із цїлём вызберати фінанчны средства про родезьскых пензістів |- |} === Сінґлы === {| class="wikitable" !Сінґлы !Рік !Лейбел !Позначкы |- |''Vagabond Gun'' |1966 |RCA Victor |Переможець в катеґорії South Africa Music Festival |- |''The Cold Side'' |1968 |Renown |- |''Mirror of My Mind'' |1968 |Renown | |- |''With Pen in Hand'' |1968 |Renown | |- |''True Love is a Tear'' |1968 |Renown | |- |''Vrystaat'' |1969 |Renown | |- |''[[Rhodesians Never Die]]'' |1973 |Blackberry | |- |''Hey, Hey Jerome'' |1973 |Blackberry | |- |''Peace Dream'' |1977 |Teal | |- |''The Last Farewell'' |1978 |Teal | |- |''Song for Johnny'' |1978 |Teal | |- |''What a Time it Was'' |1978 |Teal | |- |''Zambesi, Zimbabwe'' |1980 |Stanyan | |- |''Sunny Days and Rain'' |1980 |Stanyan | |- |''Used Car Dealer'' |1980 |Stanyan | |- |''Somebody Else's Song'' |1981 |Stanyan | |- |} === Філмовы трекы === {| class="wikitable" !Філмовы трекы !Рік !Лейбел !Позначкы |- |''What a Time it Was'' | | | |- |''What a Time it Was'' | | | |- |''Golden Days'' | | | |- |''With His Hands'' | | | |- |''Peace Dream'' | | | |- |''If the World Had Another Hitler'' | | | |- |''Tsanga, Tsanga'' | | | |- |} == Поз. тыж == * [[Джон Едмонд]] == Референції == {{референції}} == Далшы жрїдла == * {{Cite web |title=Clem Tholet RIP |url=http://www.3rdearmusic.com/forum/forumjul05/clemtholet.html |publisher=3rd Ear Music |access-date=27 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130518002307/http://www.3rdearmusic.com/forum/forumjul05/clemtholet.html |archivedate=18 May 2013 }} Includes Clem Tholet's self-penned obituary "Goodbye". {{lifetime|1948|2004|Толей, Клем}} rijkw8ieatmpo91t47jadha5ddngwhz Rhodesians Never Die 0 24602 170523 165663 2026-09-28T17:12:43Z Flipdot 23893 170523 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Infobox song | name = Rhodesians Never Die | cover = | alt = | type = single | artist = [[Клем Толей|Клема Толея]] | album = Songs of Love and War | B-side = Hey, Hey, Jerome | released = 1973 | recorded = | studio = | venue = | genre = [[Фолкова музика|фолк]] | length = 2:24 | label = Teal | writer = | producer = | prev_title = Vrystaat | prev_year = 1969 | next_title = Peace Dream | next_year = 1977 }} '''„Rhodesians Never Die“''' ({{Lang-rue|Родезане нїґда не умерають}}) є родезьска патріотічна народна пісня з року 1973, котру написали і наспівали [[Клем Толей]] і Енді Діллон. Пісня ся стала неформалнов гімнов білой меншыны почас родезьской бушовой войны і є єдным з найзнамішых музичных сімболів Родезії.<ref>Godwin, Peter; Hancock, Ian (1993). "Rhodesians Never Die": The Impact of War and Political Change on White Rhodesia, c. 1970–1980. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-820365-0.</ref> == Історічный контекст == Потім, што в роцї 1965 Родезія выголосила єдносторонну декларацію незалежности, штат не быв узнаный світом і были на нёго увалены меджінародны санкції. В 70. роках ся значно заострив озброєный конфлікт із партізаньскыма ґрупами. В условіях ізолації потребовало біле обывательство Родезії силну моралну підпору і сімбол, котрый бы людей зъєднотив. Тота пісня ся стала културнов одповідёв на тоту сполоченьску потребу. == Награвка і выданя == Пісня была выдана на 7-палцёвім сінґлї в роцї 1973 під лейблом „Blackberry“ (скоро была знову выдана вызначным родезьскым лейблом „Teal Records“). На сторонї B (B-side) платнї была вміщена складба „Hey, Hey, Jerome“. Скоро ся „Rhodesians Never Die“ дістала на култовый албум [[Клем Толей|Клема Толея]] „Songs of Love and War“ (Піснї любови і войны), котрый здобыв статус золотой платнї. В часї своєй найвекшой славы авторы тоту пісню грали перед выпроданыма салами по цїлій країнї. == Аналіза тексту == Головнов темов тексту є незломность, вытырвалость і любов Родезанів к своєй землї. Текст споминать ключовы ґеоґрафічны граніцї країны: од рїкы Замбезі на северї по рїку Лімпопо на югу. В піснї звучіть ідея піонїрьского духа – гордость на будованя країны, як ай катеґорічны одмітнутя передати міць під тиском світового сполоченства. == Популарность і вплив == Одразу по своёму выданю ся пісня дістала на першы міста і гітпарадах Rhodesian Broadcasting Corporation (RBC).<ref>Frederikse, Julie (1983). None But Ourselves: Masses Vs. Media in the Making of Zimbabwe. Heinemann. p. 51. ISBN 978-0-435-96201-2.</ref> Постійно звучала в радію, в корчмах і на воєньскых базах. Про вояків родезьской армады ся стала головнов мотівачнов гімнов, котра повзбуджовала боёвого духа.<ref>African Affairs, Volume 87, Royal African Society, 1988, page 66.</ref> == Сучасный статус і дїдовизна == По року 1980, кедь ся Родезія стала [[Зімбабве]] і векшына білого обывательства еміґровала, ся пісня стала гімнов носталґії про родезьску діаспору (тзв. „Rhodies“). В 21. сторочу ся тота складба вдяка свому шпеціфічному історічному контексту часто поужывать і тїшать ся популарностёв на інтернетї меджі западныма правіцёвыма радікалныма рухами і прихылниками білого націоналізму.<ref>Ismay, John (10 April 2018). "Rhodesia's Dead — but White Supremacists Have Given It New Life Online". The New York Times Magazine.</ref>⁠ == Текст == {| class="wikitable" |+ ! [[Анґліцькый язык|Анґліцькый]]<ref>{{cite web |url=https://www.musixmatch.com/lyrics/David-Scobie/Rhodesians-Never-Die |title=David Scobie — Rhodesians Never Die Lyrics |website=Musixmatch |access-date=2026-05-25}}</ref> |- |Here's the story of Rhodesia, a land both fair and great. On eleventh of November, an independent state. This was much against the wishes of certain government, Whose leaders tried to break us down and make us all repent. |- |But we're all Rhodesians and we'll fight through thick and thin. We'll keep our land, a free land; stop the enemy coming in We'll keep them north of the Zambezi till that river's running dry And this mighty land will prosper for Rhodesians never die! |- |They can send their men to murder, and they can shout their words of hate, But the cost of keeping this land can never be too great. For our men and boys are fighting for the thing that they hold dear, And this land, and its all people will never disappear! |- |'Cause we're all Rhodesians and we'll fight through thick and thin. We'll keep our land, a free land; stop the enemy coming in We'll keep them north of the Zambezi till that river's running dry And this mighty land will prosper for Rhodesians never die! |- |We'll preserve this little nation, for our children's children too! Once you're a Rhodesian, no other land will do. We will stand tall in the sunshine with the truth upon our side; And if we have to go alone, we'll go alone with pride! |- |'Cause we're all Rhodesians and we'll fight through thick and thin. We'll keep our land, a free land; stop the enemy coming in We'll keep them north of the Zambezi till that river's running dry And this mighty land will prosper for Rhodesians never die! |- |Yes, we're all Rhodesians and we'll fight through thick and thin. We'll keep our land, a free land; stop the enemy coming in We'll keep them north of the Zambezi till that river's running dry And this mighty land will prosper for Rhodesians never die! |- |Because we're all Rhodesians and we'll fight through thick and thin. We'll keep our land, a free land; stop the enemy coming in We'll keep them north of the Zambezi till that river's running dry And this mighty land will prosper for Rhodesians never die! |} == Позначкы і референції == {{референції}} == Екстерны одказы == * {{YouTube|id=2EJwcedP9eM|title="Rhodesians Never Die"}} 48q60zn28zmcs90n9c9lzmu24wmzdtl 1.Kla$ 0 24676 170522 169972 2026-09-28T17:11:50Z Flipdot 23893 170522 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Музиканты | honorific_prefix = | name = Артём Александровіч Франк | honorific_suffix = | image = | image_upright = | image_size = | landscape = | alt = | caption = | background = solo_singer | native_name = Артём Александрович Франк | native_name_lang = ru | birth_name = | alias = 1.Kla$<br>Псевдонимы:<br>1.Kla$, Первый Класс, 1Кла$, 1KLAS, Perwij Kla$ | birth_date = {{birth date and age|1992|12|1.}} | birth_place = [[Ґубаха]], [[Наґорньскій]], [[Пермськый край|Пермскый край]], [[РСФСР]], [[СССР]] | origin = {{USSR}}<br>{{RUS}}<br>{{GER}} | death_date = | death_place = | genre = [[гіп-гоп]], [[реп баттл]], [[гардкор гіп-гоп]] | occupation = | instrument = | years_active = 1998–2012, 2019, 2023 – {{т. ч.}} | label = Rap Woyska Records<br>RT Productions<br>Optik Records<br>RZ-Recordingz<br>ДЖЕМ<br>Ренессанс<br>ДСХХ<br>Sieg Kla$ Label | associated_acts = Divers (2000–2006)<br>Rap Woyska (2007–2011)<br>Optik Russia (2008–2010) | website = | notable_instruments = | module = | module2 = | module3 = }} '''1.Kla$''' (реалне мено '''Артём Алекса́ндровіч Франк''', {{lang-ru|Артём Алекса́ндрович Франк}}; {{ДН|1.|12|1983}}, [[Наґорньскій|Ґубаха]], [[Союз Совітскых Соціалістічных Републик|СССР]]) є нїмецькый російскоязычный репер і бітмейкер. Знамый є ай під менами ''Erste Klasse'', ''Firstclass'', ''Первый Класс''. Є знамый тым, же во своїх піснях поужывать помірно велике множство [[Вулґарізм|вулґарных выразів]].<ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20120308051242/http://rapwoyska.org/1klas.html |title=Биография 1.Kla$'a |work=rapwoyska.org }}</ref> Колишнїй член ґрупы Rap Woyska<ref>{{Cite web |url=https://www.google.ru/books/edition/%D0%AD%D1%82%D0%BE_%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%BE_%D0%B2_%D0%A0%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D0%B8_%D0%9C%D1%83%D0%B7%D1%8B/oyWbEQAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |title=Это было в России. Музыка 2010-х от кальян-рэпа до постпанка (Книга) |author=Аркадий Романов |publisher=ООО «Издательство «Эксмо» }}</ref> і умелецького здружіня Optik Russia. Поважує ся за єдного зо закладателїв реп баттлу в [[Російскый язык|російскім языку]] в [[Нїмецько|Нїмецьку]] і на теріторії [[Сполоченство Незалежных Штатів|Сполоченства незалежных штатів]]. Ёго принос про музику оцїнило много знамых особностей.<ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20210512052754/http://rhyme.ru/1klas/ |title=Биография 1.Kla$ |work=rhyme.ru }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://nacion.ru/479266a-klass-biografiya-i-tvorchestvo |title=1.Kla$: биография и творчество |work=nacion.ru }}</ref> == Жывотопис == Народив ся [[1. децембер|1. децембра]] [[1983]] в російско-нїмецькій родинї в містї Ґубаха, в селищі містьского тіпу Наґорньскій в [[Пермськый край|Пермскім краю]]. В роцї 1994, кедь мав Артём 10 років,<ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20070520210007/http://www.russian-town.com/index.php?name=Pages&op=page&pid=11 |title=Текстовое интервью с 1.Kla$ (часть 2) |work=Russian-Town.com }}</ref> еміґровав вєдно з родинов до Нїмецька у рамках проґраму про переселенцїв. Артём не є женатый, веде скромный жывот<ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20180510002429/https://rap-info.com/my-uznali-na-kakix-mashinax-ezdyat-repery-i-na-kakix-xoteli-by/ |title=Мы узнали, на каких машинах ездят русские рэперы и на каких хотели бы |work=rap-info.com }}</ref> і робить як соціалный педаґоґ в дїтьскім домови, де помагать проблемовым дорастаючім. Заставать конзерватівны погляды. Артём і ёго брат ся присвячують музицї уж од раннёго дїтства.<ref>{{Cite web |url=https://telegra.ph/1Kla-04-16 |title=1.Kla$ — живая легенда хип-хопа |work=telegra.ph }}</ref> Практічно не поужывать соціалны сїти і обходить ся інтервю. == Творчость і музичный штіл == === New Krew (1998–2000) === Подля ёго зрїдкавых інтервю, цїлком першы трекы „Первый Класс“ награвав в молодежнім центрї в Ротенбурґу на Вюмме зо своїм старшым братом<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=h2Hg2Li4pKQ&ab_channel=Hypeology%2F%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B6%D0%B8 |title=Интервью с братом 1.KLA$'a |work=Hypeology / Хайполоджи }}</ref> Євґеніём у рамках ґрупы X-Sector. В роцї 1998 ся їх композіція дістала на музичный компілат ''„Наше время пришло“'' од East Level. Пізнїше ся Артём споїв зо своїм приятелём Іваном Махаловым (M.Mecker, пізнїше знамый як Czar) і створили дуо „New Krew“. В роцї 2000 ся оба брали участь в конкурзї ''„''Live in Bremen''“'', де обсадили перше місто і здобыли цїну в подобі компактного діску, як ай 4000 нїмецькых марок,<ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20070520210337/http://www.russian-town.com/index.php?name=Pages&op=page&pid=14 |title=Текстовое интервью с M.Mecker (Zarj) |work=Russian-town.com }}</ref> котры інвестовали до награваючого штудія в молодежнім центрї. В роцї 2001 году Артём дістав на компілачне CD ''„Hip Hop Attack Vol. 2“.''<ref>{{Cite web |url=https://www.discogs.com/ru/artist/2445399-1-Kla |title=Дискография 1.Kla$ |work=discogs.com }}</ref> О їх успіху во віку 16 років писали нїмецькы часописы і новины.<ref name=":0">{{Cite web |url=https://iimg.su/i/7ZuUP |title=Статьи в журналах и газетах про Divers (New Krew) |work=Bremen Live. Heiße beats und coole sounds. Hip-Hop Kultur gedeiht am Wümmeufer }}</ref> === Divers (2001–2006) === По перемозї в конкурзї молодых інтерпретів хлопцї заложыли ґрупу „Divers“, до котрой належили ай Number Ron і DJ Majin. Награли множство сполочных пісень, але через конфлікты ся ґрупа розпала. Потім Артём і Іван в роцї 2005 награли і выдали свій першый албум як дуо в нїмецькім языку з назвов Weiß Blau Rot<ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20170228170141/https://www.rotenburger-rundschau.de/rrarchiv/lokales/rotenburg-wuemme/jugendzentrum-rotenburg-treffpunkt-fuer-junge-musiker-37965.html |title=Von Battle-Hiphop und anderem Rap |author= |work=rotenburger-rundschau.de }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20070520210344/http://www.russian-town.com/index.php?name=Pages&op=page&pid=6 |title=Текстовое интервью с 1.Kla$ (часть 1) |work=Russian-Town.com }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20110608110012/http://klas-rap.de/1-klas-biography/ |title=Биография Кла$ |work=klas-rap.de }}</ref> (з одказом на [[Флаґ Росії|тройфаребный прапор Росії]]), на котрім сами продуковали класічны семплы і підклады, технічно реповали в баттл штілї і доконця „дісовали“ своїх колишнїх колеґів.<ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20170114115916/http://rap-info.com/luchshie-dissy-nemeckix-reperov-za-2002-2016/ |title=Лучшие диссы немецких рэперов за 2002-2016 |work=Rap-Info.com }}</ref> В Росії їх в тот час практічно нихто не знав. Перша популарность пришла к Артёмови по выданю компілації в російскім языку „Сукины Дети“ в роцї 2006 (одказ на рівноменный філм Леоніда Філатора – Сукины Дети). Музичный штіл 1.Kla$ ся вызначовав аґресіёв, єднак в ёго ранніх дїлах мож найти ай танечны піснї і лірічны композіції. Іщі векшу славу му приніс першый соловый албум „Х*й в рот Стайлс“, котрый вышов концём децембра 2006 на інтернетї на сторінцї Russian-town.com.<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=O84cfLLX0Eo&ab_channel=KlasRap |title=1KLA$ - Amstaff TNG |work=youtube.com klasrap }}</ref> Дізайн обложок створив знамый умелець TNG<ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20071013124158/http://star-designz.de/interviews/klas.html |title=Интервью 1.Kla$ для tng.visions |work=star-designz.de }}</ref>. Плановало ся выданя на фізічных носічах, але через піратство ся то не вдало. На тім албумі была послїднїй трек Артёма в нїмецькім язык; потім зачав награвати реп вылучно в російскім языку. Подля крітіків были тоты албумы про російскый гіп-гоп той добы унікатно: в тім часї іщі не екзістовали албумы повны дісів і твердого прояву в російскім языку.<ref>{{Cite web |url=https://podcast.ru/e/56eEGCL-cIu |title=«Русский рэп без эмиграции — ничто». Как Германия нулевых стала колыбелью российских рэперов |work=podcast.ru }}</ref> На ранню творчость інтерпретів мали вплив такы ґрупы і інтерпреты як: „Красная Плесень“, „Сектор Газа“,<ref>{{Cite web |url=https://daily.afisha.ru/music/30200-idealnyy-sobutylnik-s-kladezem-baek-i-istoriy-chto-delaet-sektor-gaza-velikoy-gruppoy/ |title=Идеальный собутыльник с кладезем баек и историй. Что делает «Сектор Газа» великой группой |work=daily.afisha.ru }}</ref> „Suprême NTM“, N.W.A, „Kool Savas“, 2pac, Notorious B.I.G. і многы далшы. Пізнїше творчость 1.Kla$ значно вплинула на російскоязычну гіп-гопову сцену – передовшыткым баттл реп і Versus Battle. Ёго штіл (прямый прояв, провокатівны тексты, притиск на конфронтацію) ся став взором про цїлу ґенерацію інтерпретів.<ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20161227165050/http://free-observer.ru/1-klas1-klapervyj-klass-besstrashnyj-don-kixot-xip-xopa/ |title=Обзор творчества 1.Kla$ |work=free-observer.ru }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20131206184237/https://vseorep.ru/persony/1klas |title=Статья о 1klas |work=vseorep.ru }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://the-flow.ru/features/john-garik-interview-2025 |title=Интервью с молодым исполнителем Джон Гарик |work=the-flow.ru }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://the-flow.ru/features/sqwoz-bab-interview-2021 |title=Интервью с Sqwoz Bab |work=the-flow.ru }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://tntmusic.ru/7483-ya-ne-avtor-odnogo-khita-cygo-v-eksklyuzivnom-intervyu-tntmusic-ru/ |title=Интервью с CYGO |work=tntmusic.ru }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://the-flow.ru/news/video-the-flow-pro-battl-rap |title=Почему рэперы любили чужих мам? |work=the-flow.ru }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://the-flow.ru/releases/aqyla-dikiy-zapad |title=Aqyla "Дикий запад" |work=the-flow.ru }}</ref>. Умелець мать єднак ай не мале чісло крітіків, котры не мають любов к неморалному репу і вулґарізму. Артём майже нїґда не снажив о комерчный успіх: ёго трекы cя шырили задарьмо і албумы выходили без пропаґачных кампани. === Rap Woyska (2007–2010) === В роцї 2007 выдав 1.Kla$ вєдно з Czar'ём албум „Твою Мать“ в штілї Motherfucker-реп, котрый послухачі прияли з інтересом. В тім істім роцї 2007 ся Іван на соціалній сїти Myspace зознамив з репером Schokk'ом, з котрым пізнїше награли свій першый сполочный трек. Пізнїше Іван представив Артёма Дмітріёви і предложыв му, жебы ся припоїв к ґрупі Rap Woyska, котрой частёв были спочатку лем двоє інтерпреты. Rap Woyska награвала сполочны сінґлы з іншыма музикантами з [[Нїмецько|Нїмецька]], [[Росія|Росії]] і [[Україна|Україны]]. Тріё Rap Woyska не выдало жадны сполочны албумы, але мало властну вебову сторінку, множство сполочных треків і концертів. Єден з треків – „Ван Гог“ – зазвучала на телевізії НТВ в інтервю з Czar'ём. Ґрупа ся прославила своїма конфліктами і біфами. Реперы велё концертовали по Нїмецьку, де выступали в клубах перед російскоговорячов публіков.<blockquote>„1. Kla$ і Czar (закладателї ґрупы Rap Woyska, ку котрій ся пізнїше придав Schokk) выростали на нїмецькій реповій сценї. Такый реп – повный аґресії, уражок і вулґарности – ся в Росії называв „баттл“. З єдного боку є то дивно, протоже „баттл“ ся часто одогравав якбы з никым, проти невидимому опонентови. Але слово ся прияло. З другого боку ся ту неменше охотно складали дісы на реалных людей. І російска діаспора меджі собов дуже голосно конфліктовала.“ – Пише о тім часопис The Flow.</blockquote> === Optik Russia (2008–2010) === В роцї 2008 ся Артём<ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20090403092052/https://indarnb.ru/underground/audio/?newsId=1F0E8164209884DC |title=В сети появился трек от N.G. и 1 Kla$ |work=indarnb.ru }}</ref> зознамив з репером I.G.O.R.<ref>{{Cite web |url=https://rap.de/c37-interview/6187-igor/ |title=Interview I.G.O.R. |work=rap.de }}</ref> і бере участь на мікстейпї Optik Russia – „Приятного Аппетита“<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=V1VoiNFHWrI&ab_channel=KlasRap |title=Видеоинтервью 1.Kla$ (2 часть) |work=Undercorp TV Bolt }}</ref> і на лонґміксї „Взрыв“. В роцї 2009 тыж бере участь на компілації російскоговорячіх реперів в Нїмецьку з назвов „Optik Russia – New Russian Standard“,<ref>{{Cite web |url=https://hiphop.de/magazin/news/melbeatz-franky-kubrick-kaas-und-igor-zum-ende-von-optik-records-166803 |title=News Melbeatz, Franky Kubrick, Kaas und I.G.O.R. zum Ende von Optik Records |work=hiphop.de }}</ref> котра вышла на КД. Артём ся тыж обявив во своїм першім і єдинім відеокліпі – NRS,<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=a-YSjW0MH1s&ab_channel=KlasRap |title=Видеоинтервью 1.Kla$ (3 часть) |work=Undercorp TV Bolt }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20090203131929/http://rap-zona.ru/index.php?name=News&op=view&id=368 |title=Интервью с Parliament Music |work=rap-zona.ru }}</ref> котрый ся дістав до номінації „Лучшее Хип-Хоп Видео 2009“ подля порталу hip-hop.ru.<ref>{{Cite web |url=https://www.hip-hop.ru/awards2009/#aw09-c1-n6-o0-link |title=Лучшее Хип-Хоп Видео 2009 (Клип) |work=hip-hop.ru }}</ref> Сам албум быв награный під веджінём популарного нїмецького репера Kool Savasa, котрый в тім часї властнив выдавательство „Optik Records“. Пізнїше ся тото здружіня розпало через фінанчным проблемом і дослїдком світовой господарьской крізы. === Послїднї албумы. Розпад RW (2009–2012) === В роцї 2009 вышов Артёмів другый соловый албум з назвов Sieg Kla$,<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=h9LJworgmu8&ab_channel=KlasRap |title=Видеоинтервью 1.Kla$ (1 часть) |work=Undercorp TV Bolt }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20090902165743/http://www.russian-town.com/shop/index.php?name=Shop&op=view&id=1 |title=1.Kla$ - Sieg Kla$ |work=russian-town.com }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=l9cZbavAfjI&ab_channel=RapWoyskaTV |title=Sieg Kla$ - Video Statement |work=RapWoyskaTV. youtube.com }}</ref> котрый быв выданый на дісках в накладї веце як 1 000 копій. Тот албум ся дістав до номінації „Лучший Хип-Хоп альбом 2009“ на hip-hop.ru.<ref name=":1">{{Cite web |url=https://www.hip-hop.ru/awards2009/#aw09-c1-n1-o0-link |title=Номинация на лучший хип-хоп альбом 2009 |work=hip-hop.ru }}</ref> О півночі 31. децембра 2011 вышов послїднїй сполочный албум з Tsar'ём з назвов „Твою Мать 2“,<ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20111006174030/https://indarnb.ru/wanna-be-a-rapper/news/?newsId=F220D23EA3451648&cityId=1 |title=Czar: "У меня тогда случались небольшие депрессии". Интервью с представителем лейбла "Rap Woyska" |work=indarnb.ru }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20120328104339/http://rapwoyska.org/news/53-intervyu-s-czar-rap-woyska.html |title=Интервью с Czar (Rap Woyska) 2011г. |work=rapwoyska.org }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20150507030927/http://free-observer.ru/1-kla-czar-tvoyu-mat-2-2011-seksualnye-kannibaly-v-sovetskix-kedax/ |title=Рецензия на альбом Твою Мать 2 |work=free-observer.ru }}</ref> котрый быв выданый на дісках в накладї веце як 2 000 копій. Тото было продовжіня першого албуму і публіка привитала тото выданя з захопленыма одзывами. В роцї 2012 ся на інтернетї обявив выбер неопублікованых і старшых треків в нїмецькім языку з назвов Divers est.1999. Спочатку ся плановало, же албум „Твою Мать 2“ выдають в тройцї зо Schokk'ом, але ґрупа ся в роцї 2010 розпала через внутрїшнї конфлікты і незгоды.<ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20101229061329/http://www.russian-town.com/viewPage.php?ID=NewsDetails&newsID=570 |title=Schokk о распаде РВ |work=russian-town.com }}</ref> Потім ся 1.Kla$ на 7 років одышов од музикы через недостаток мотівації (хоць в роцї 2012 награв єдну строфу про промо трека з Tsar'ём, „Газпром“, де прочітав рядкы: {{Ref-ru}} „Чё вы ждёте мой comeback? Ну, ты знаешь, что у меня тяги возвращаться нет“. Тым припомнянув послухачам, же затля не мать желаня робити реп). Czar і Schokk ся єднак по конфліктї выдали своёв властнов творчов дорогов.<ref>{{Cite web |url=https://www.calameo.com/books/00733468763d2c8838c9f |title=Die Spätaussiedler ins Spiel: русский рэп в эмиграции |work=calameo.com }}</ref> Хоць о дакілько років пізнїше ся Іван і Дмітрій змірили і по новім выдуманім конфліктї зачали „дісовати“ Артёма.<ref>{{Cite web |url=https://the-flow.ru/news/czar-klas-battle-vyzov |title=Czar вызвал на баттл соратника по "рэп-войскам" 1.Kla$ |work=the-flow.ru }}</ref><ref name=":7">{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20240422121345/https://www.rap.ru/news/16381 |title=Сразу после Oxxxymiron* с 1.Kla$ трек записал Schokk? |work=rap.ru }}</ref><ref name=":8">{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20240807220340/https://www.rap.ru/news/16457 |title=1.Kla$ отреагировал на выходки Шокка |work=rap.ru }}</ref> === Навернутя к музицї (2019) === 7. марца 2019 ся Артём 1.Kla$ про вшыткых несподївано вернув на музичну сцену з новым сінґлом „Не Интеллектуал“.<ref>{{Cite web |url=https://the-flow.ru/features/1-klas-vernulsja |title=1.Kla$ вернулся с песней "Не интеллектуал". Почему это интересно |work=the-flow.ru }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20190316120131/http://rhyme.ru/1-klas-ne-intellektual/ |title=Сегодня состоялась долгожданная премьера нового трека 1.Kla$ |work=rhyme.ru }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20191230111552/https://www.rap.ru/news/11274 |title=1.Kla$ возвращается в рэп-игру спустя 9 лет |work=rap.ru }}</ref> Фанушици довго вірили, же „завершыв карьєру“. Музичны комуніты на соціалных сїтях і відеоблоґеры горячо привитали навернутя 1.Kla$'а до світа гіп-гопу. Непозераючі на павзы в карьєрї зіставать 1.Kla$ култовов поставов про фанушиків андерґраундового репу. <blockquote>Перед пара днями ся на інтернетї обявила пісня „Не интеллектуал“. Єй автора, Артёма „1.Kla$“ Франка, называють майже хрестным отцём баттл репу в російскім языку. Пісня, котра є ёго навернутём по восьмых роках мовчаня, ся стала предметом діскусії нелем меджі послухачами, але ай меджі колеґами репера. – Пише о тім часопис The Flow.</blockquote> В роцї 2019 вышло іщі дакілько сінґлів („После грянул шторм“, „На все сто“, „До конца своих дней“),<ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20191219181605/https://www.rap.ru/news/11526 |title=1.Kla$ выпустил новый трек |work=Rap.ru }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20210412012653/http://rhyme.ru/1-kla-posle-gryanul-shtorm/ |title=1.Kla$ презентовал новый трек! |work=rhyme.ru }}</ref> по чім ся Артём зась на майже 4 рокы вытратив з музичной сцены. Од року 2019 Роскомнадзор не єден раз блоковав дакілько треків, на котрых ся брали участь 1.Kla$ і Rap Woyska.<ref>{{Cite web |url=https://daily.afisha.ru/news/42595-rospotrebnadzor-pochti-polgoda-blokiruet-sayty-s-testom-pesni-eto-car-eto-shok-eto-rep-voyska/ |title=Роспотребнадзор почти полгода блокирует сайты с текстом песни «Это царь, это шок, это рэп-войска» |work=daily.afisha.ru }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://lenta.ru/articles/2021/07/29/genius/ |title=Насилие, суицид, наркотики. За что в России заблокировали крупнейший в мире сайт с текстами песен? |work=lenta.ru }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://the-flow.ru/news/pochemu-v-rossii-zablokirovali-genius |title=Почему в России заблокировали Genius |work=The-flow.ru }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20221018001551/https://tjournal.ru/post/415888 |title=За тексты каких песен Роскомнадзор заблокировал сайт Genius |work=tjournal.ru }}</ref> === Sieg Kla$ Label и ДСХХ (2023 – по н. в.) === В роцї 2019 Артём зась на дакілько років счезнув з музичной сцены. 1. септембра 2023 Oxxxymiron выдав відеокліп-трібют[1] з назвов 1.Kla$, в котрім проявив почесть Артёмовій творчости,<ref>{{Cite web |url=https://the-flow.ru/videos/oxxxymiron-1klas |title=Oxxxymiron "1.Kla$" Окси читает рэп про мам — олды прослезились |work=the-flow.ru }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.pravilamag.ru/news/culture-and-entertainment/01-09-2023/706153-oxxxymiron-vypustil-trek1kla-i-klip-na-nego/ |title=Oxxxymiron выпустил трек 1.Kla$ и клип на него |work=pravilamag.ru }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ru.mdz-moskau.eu/a-nu-vyjdi-pochitaem/ |title=А ну, выйди, почитаем! |work=ru.mdz-moskau.eu }}</ref> кедьже мав великый влпив на репову сцену.<ref>{{Cite web |url=https://www.zvuki.ru/R/P/83945/ |title=Оксимирон расстреливает рифмами и панчами в ностальгическом треке "1.Kla$" - про мамку тоже есть |work=zvuki.ru }}</ref> Така честь і решпект од колишнёго колеґы підбурили 1.Kla$'а к навернутю<ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20231019094610/https://www.rap.ru/news/16291 |title=1 Kla$ отреагировал на клип Oxxxymiron'a* |work=Rap.ru }}</ref> до музичного світа і к навернутю сполочного трека з Oxxymiron'ом на єднакім бітї з назвов „1.Kla$ Part 2“.<ref>{{Cite web |url=https://the-flow.ru/news/oxxxymiron-feat-1-klas-pt-2 |title=Oxxxymiron и 1.Kla$ выпустили трек "1.Kla$ Pt. 2" |work=the-flow.ru }}</ref> Тот сполочный трек ся дістав на popredné міста гітпарад: на YouTube Music,<ref name=":3">{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20230929191207/https://www.intermedia.ru/news/381140 |title=Россия – 20 лучших клипов 25.09.2023 |work=intermedia.ru }}</ref> як ай в домашнїх гітпарадах VK і „Яндекс Музыка“.<ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20241227070248/https://www.intermedia.ru/news/380779 |title=Музыкальные чарты за 36 неделю 2023 |work=intermedia.ru }}</ref> В роцї 2023 ся ґрупа 1.Kla$ зась тїшыла великій популарности вдяка мешапам і управам піснї к серіалу „Слово пацана. Кровь на асфальте''“.''<ref>{{Cite web |url=https://posletitrov.ru/articles/tv-series/obzory/recenzia-slovo-pacana/ |title=рецензия на сериал «Слово пацана. Кровь на асфальте» (2023) |work=posletitrov.ru }}</ref><ref name=":6">{{Cite web |url=https://www.business-gazeta.ru/article/615501 |title=«Вымарали из титров сериала»: как мир «шазамит» татарское техно от дуэта «Аигел» и других русских артистов. |work=business-gazeta.ru }}</ref> Фанушици зачали масово створёвати відео зо серіалу з піснёв 1.Kla$ – „Сукины дети“, вдяка чому ся стала неофіціалным саундтреком к серіалу. В дослїдку того ся трек вышов до гітпарады і став ся вірусным, хоць быв выданый уж в роцї 2006. Пісня „Сукины Дети“ ся дістала до домашніх ай загранічных гітпарад, в тім чіслї гітпарады „Shazam“,<ref name=":4">{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20241112224210/https://www.intermedia.ru/news/382932 |title=SHAZAM Самые шазамируемые песни недели: Россия 12 декабря 2023 года |work=intermedia.ru }}</ref><ref name=":5">{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20240130113051/https://www.intermedia.ru/news/383290 |title=SHAZAM Самые шазамируемые песни недели: Россия 26 декабря 2023 года |work=intermedia.ru }}</ref> [[Spotify]]<ref>{{Cite web |url=https://kworb.net/spotify/artist/2KbKmQQqFN6MgbWViBVl06.html |title=1.Kla$ - Chart History |work=Spotify }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://tophit.ru/artist/56014-1.kla%24 |title=1.Kla$ на tophit с треком "Сукины дети " |work=tophit.com }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.seeitnow.ru/2024/04/1kla-james-blake-soda-luv-30.html |title=САША ВАШ: 1.Kla$, James Blake, SODA LUV {{!}} 30 ТРЕКОВ |work=seeitnow.ru }}</ref> і світовой гітпарады „Genius“. В роцї 2023 ся творчость 1.Kla$'а стала терчом вовны выужываня невроновых сїтей на награваня фалошных пісень з ёго голосом, створеных з помочі умелой інтеліґенції,<ref name=":8">{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20240807220340/https://www.rap.ru/news/16457 |title=1.Kla$ отреагировал на выходки Шокка |work=rap.ru }}</ref><ref name=":7">{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20240422121345/https://www.rap.ru/news/16381 |title=Сразу после Oxxxymiron* с 1.Kla$ трек записал Schokk? |work=rap.ru }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20231015203106/https://www.rap.ru/news/16392 |title=Schokk написал донос на ютуб-канал «Мультивселенная Рэпа» |work=rap.ru }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20230726023014/https://www.rap.ru/news/16150 |title=Нейросеть заменяет рэпперов |work=rap.ru }}</ref> і прото ся розшырили фалошны новины о тім, же новы трекы якбы награвать дахто іншый.<ref>{{Cite web |url=https://the-flow.ru/features/mm44-turbo-shitpost-machine-interview-2025 |title=В итоге я человек, которого вспоминают по скибиди-туалету": кто такой mm44 turbo shitpost machine |work=the-flow.ru }}</ref> В золотій ерї баттл репу (2000. рокы) ся трекы умелцїв шырили піратьскыма каналами, пізнїше єднак были права на їх стрімованя офіціално ліценцованы. В роцї 2023 Артём вєдно зо своїм братом Євґеніём заложыли новый лейбел Sieg Kla$ і в сполупрацї з російскый лейблом ДСХХ<ref>{{Cite web |url=https://dshhmusic.ru/ |title=Артисты лейбла ДСХХ |work=dshhmusic.ru }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://band.link/scanner?search=4471427&type=artist_id&service=yandex_music |title=band.link СКАНЕР 1.Kla$ |work=Яндекс Музыка }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://papagal.bg/eik/208079090/8d7e |title=„Sieg Klas Label“ Ltd |work=papagal.bg }}</ref> зачали зарабляти на музицї на діґіталных платформах. На многых платформах чісло слухань перекрочують міліоны. З таков мотіваціёв ся Артём в роцї 2024 зась рїшыв вернути ся к репу. Першый трек, котрый выдав, быв „Чёрный Гранит“, награна з нїмецько-білоруськов інтерпретков kraenkova.<ref>{{Cite web |url=https://the-flow.ru/features/playlist-new-07-08-24 |title=Первый Класс возвращается в игру и выпускает трек-коллаборацию с артисткой kraenkova |work=the-flow.ru }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://moscow.media/moscow/384940667/ |title=1.Kla$ & kraenkova – это будущее русского рэпа! |work=moscow.media }}</ref> Пізнїше, на концї рока, вышли соловы композіції „Кровавый Спорт“ і „Антигерой“. На офіціалнім YouTube каналї інтерпрета быв опублікованый анімованый відеокліп к треку „Кровавый Спорт“, котрый быв пізнїше заблокованый на основі пожадавок леґіслатівы Росії. В януарї 2025 выходить трек „Бурдж-Халифа“, награный з Нїмцём Number Ronom. В апрілї 2025 выходить соловый трек „Миста Биг Дик“. Кус пізнїше выходить радіовый ремікс трека „Я тебя никому не отдам“ од Silver Ace. В тім істім роцї ся на інтернетї обявує дотеперь невыданый трек „Titel 4 от Divers“. 5. децембра 2025 выходить сполочный трек з московсков ґрупов Цинк Уродов з назвов „Табор заходит в гетто“.<ref>{{Cite web |url=https://risazatvorchestvo.com/track/tabor-zahodit-v-getto |title=Рецензии на Табор заходит в гетто |work=risazatvorchestvo.com }}</ref> В фебруарї 2026 выходить ремікс трека „Бурдж-Халифа“. 11. марца є на Вікіпедії опублікована актуална статя о музикантови. 13. марца выходить сполочный трек з інтерпретков Kraenkova з назвов „Love Russia“. 17. апріля выходить соловый трек під назвов „Первый навсегда“<ref>{{Cite web |url=https://1navsegda.com/ |title=Сайт 1-го Класа |work=1navsegda.com }}</ref> і 24. апріля відеокліп з артістами к тому треку. 15. мая выходить трек „Легенда“ в сполупрацї з міньсков ґрупов H8.HOOD. 12. юнія выходить соловый трек „Сука“, цензурована верзія ся кличе „Уходи“. В офіціалных комунітах умелця были оголошены новы дїла, як ай продукты і мерч. == Оцїнїня і номінації / Уміщіня в музичных рейтінґах і гітпарадах == * 2000 – переможець баттлу на жывім выступлїню „(Live in Bremen). National Hip-Hop Fest“.<ref>{{Cite web |url=https://www.jz-row.de/geschichte.htm |title=События молодёжного центра |work=jz-row.de }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |url=https://iimg.su/i/7ZuUP |title=Статьи в журналах и газетах про Divers (New Krew) |work=Bremen Live. Heiße beats und coole sounds. Hip-Hop Kultur gedeiht am Wümmeufer }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20210513063336/http://rhyme.ru/czar/ |title=Czar: Биография |work=rhyme.ru }}</ref> * 2009 – номінація на албум і компілацію рока у рамках „Hip-hop.ru Awards“.<ref name=":1">{{Cite web |url=https://www.hip-hop.ru/awards2009/#aw09-c1-n1-o0-link |title=Номинация на лучший хип-хоп альбом 2009 |work=hip-hop.ru }}</ref> * 2009 – номінація на відеокліп рока у рамках „Hip-hop.ru Awards“.<ref name=":1" /> * 2011 – переможець публіічного голосованя на „Plusok.ru“.<ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20111011162012/http://plusok.ru/i/25/ |title=Лучший рэпер/группа России |work=plusok.ru }}</ref> * 2012 – албум „Твою Мать 2“ ся на порталї „Hip-hop.ru“ дістав до топ 10 подля чіслу коментарїв і зображінь.<ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20170929042826/http://rhyme.ru/czar/ |title=Биография Czar / Rap Woyska. |work=rhyme.ru }}</ref> * 2019 – трек „Не Интеллектуал“ ся дістав до топу VK Music.<ref>{{Cite web |url=https://vk.com/wall-30446833_269610 |title=1.Kla$ - Не интеллектуал на «17» месте в топ-чартах ВК |work=vk.com }}</ref> * 2021 – переможець проєкту „Риса за Творчество“.<ref name=":2">{{Cite web |url=https://genius.com/Rzt-36-czar-vs-1kla-pastor-napas-annotated |title=Риса за Творчество - 36 {{!}} CZAR vs. 1.Kla$ |work=genius.com / РЗТ }}</ref> * 2023 – YouTube Music: Гітпарада. Найпопуларнїшы відеокліпы в Росії. 6. місто з треком „1.Kla$ Part 2 з участю Oxxxymiron“.<ref name=":3">{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20230929191207/https://www.intermedia.ru/news/381140 |title=Россия – 20 лучших клипов 25.09.2023 |work=intermedia.ru }}</ref> * 2023 – SHAZAM: Найвеце выглядованы піснї тыждня: Росія, 12. децембра. 10. місто з треком „Сукины Дети“.<ref name=":4">{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20241112224210/https://www.intermedia.ru/news/382932 |title=SHAZAM Самые шазамируемые песни недели: Россия 12 декабря 2023 года |work=intermedia.ru }}</ref><ref name=":6">{{Cite web |url=https://www.business-gazeta.ru/article/615501 |title=«Вымарали из титров сериала»: как мир «шазамит» татарское техно от дуэта «Аигел» и других русских артистов. |work=business-gazeta.ru }}</ref> * 2023 – SHAZAM: Найвеце выглядованы піснї тыждня: Росія, 26. децембра. 16. місто з треком „Сукины Дети“.<ref name=":5">{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20240130113051/https://www.intermedia.ru/news/383290 |title=SHAZAM Самые шазамируемые песни недели: Россия 26 декабря 2023 года |work=intermedia.ru }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://prostars.org/news/2023/12/28/muzikal-nie-charti-za-658d63424bf85/ |title=Музыкальные чарты 2023 |work=prostars.org }}</ref> == Діскоґрафія == '''Штудіовы албумы:''' * 2005 – ''Divers «Weiß Blau Rot“'' (вєдно з M.Mecker) * 2006 – „Х*й в рот Styles“ * 2007 – „Твою Мать“ (вєдно з Czar) * 2009 – ''„Sieg Kla$“'' * 2011 – „Твою Мать 2“ (вєдно з Czar) '''Збіркы:''' * 2006 – „Сукины Дети“ * 2012 – ''„Divers est.1999“'' (вєдно з M.Mecker & Number Ron) * 2023 – „UNRELEASED“ (Перевыданя старых треків) * 2023 – „RWR“ (вєдно з Rap Woyska / Перевыданя старых треків) '''Сінґлы:''' * 2007 – „Yes, Yes, Yes“ * 2007 – „MySpace Rap“ („Кусок п*зды“) * 2009 – „Я Устал“ (Parliament Remix) * 2019 – „Не Интеллектуал“ * 2019 – „После грянул шторм“ * 2019 – „На все сто“ * 2019 – „До конца своих дней“ * 2024 – „Антигерой“ * 2024 – „Кровавый спорт“ * 2025 – „Миста Биг Дик“ * 2026 – „Первый навсегда“ * 2026 – „Сука“ („Уходи“) '''Сполочны сінґлы:''' * 2006 – „Кот Леопольд“ (з участю Czar) * 2007 – „Там где мы, там нету вас“ (з участю Czar) * 2007 – „Танцуй со мной“ („Кто Песенка Remix“) (з участю Lena) * 2008 – „Взрыв“ (з участю I.G.O.R, Czar, Oxxxymiron, Schokk & Kozz Porno) * 2008 – „Двойной удар“ (з участю Blaiz) * 2008 – „Я тебя никому не отдам“ („Gipsy Dance“) (з участю Dj Wik) * 2009 – „Take Over“ (з участю Blaiz & Schokk) * 2009 – „Давай Bounce Remix“ (з участю Czar & DJ Vodka) * 2010 – „Schwuchtel“ (з участю APD) * 2010 – „Этот мир больной“ (з участю Rud!k) * 2023 – „1.Kla$ Pt. 2“ (з участю Oxxxymiron) * 2024 – „Чёрный гранит“ (з участю Kraenkova) * 2025 – „Бурдж-Халифа“ (з участю Number Ron) * 2025 – „Title 4 Divers“ (з участю M.Mecker & Number Ron) * 2025 – „Табор заходит в гетто“ (з участю Цинк Уродов) * 2026 – „Love Russia“ (з участю Kraenkova) * 2026 – „Легенда“ (з участю H8.HOOD) '''Участь на награвках:''' {| class="wikitable" !Рік !Інтерпрет !Назва награвкы !Назва треку |- |2007 |Schokk |Disscography |«Не рэпер», «Ван Гог» feat. Czar |- |2007 |Drago |Naughty North |«Самый Замечательный 2» feat. Czar |- |2008 |Czar |Мои Манеры |«Руины и пепел» |- |2008 |Optik Russia |Приятного Аппетита |«Не рэпер 2» feat. Czar & Schokk |- |2008 |Atures |Rap ist Unsinn |«Punkz» |- |2008 |Dandy |II Уровень / Скачай или Умри |«Армагеддон», «Боль» feat. Oxxxymiron |- |2008 |NG |Вырвись вверх или останься никем |«Fake Shit» |- |2009 |Optik Russia |New Russian Standard |«Наш народ», «NRS» feat. I.G.O.R & Schokk |- |2009 |Czar |Грязный Язык |«I love Drago», «Kamon», «До конца» |- |2009 |Ginex |Russisch Roulette |«King of sex» feat. Czar |- |2009 |NG |Грязное Бельё |«Наш рэп будет жить» |- |2010 |Schokk |Schizzo |«Раз и навсегда» feat. Maxat & t1one |- |2010 |Atures & Blaiz |Wiederbelebung des Raps |«WDR Skit», «Gruppen Sex» feat. Czar |- |2010 |Czar |Porno Dance |«Partyshiat» feat. Atures |- |2013 |Czar |Phantom |«Gazprom» |} '''Промо участь:''' {| class="wikitable" !Рік !Інтерпрет !Назва награвкы !Назва треку |- |2008 |Schokk |Старый Хлам, Ч. 3 |«Grand Final» (Dessar Diss) |- |2008 |Syndikat (Kozz Porno & D1S) |Mixtape Vol.1 |«8 Марта» feat. Schokk |- |2009 |Schokk |New beef on the block |«Intro TNG» |- |2009 |Schokk |Disscography 2 |«Это не зависть» |- |2010 |Rud!k |AHWF |«Aus Hatern werden Fans» |- |2010 |DoN-A (Ginex) |RapKontrast |«Outro / Конец игры» |} == Референції == {{референції|2}} == Одказы == * [https://t.me/siegklasrap/ Официальный Telegram-канал] * [https://vk.com/klasrap Официальное сообщество] «ВКонтакте» * [https://vk.com/1klas_of Официальное фан-сообщество] «ВКонтакте» * {{YouTube|BL8Te7_Zy3g|Официальный канал}} * [https://music.yandex.ru/artist/4471427/ Страница] на «Яндекс.Музыке» * [https://vk.com/artist/1klas/ Страница] на VK Music * [https://music.apple.com/us/artist/1-kla%24/1455674006 Apple Music] * [https://zvuk.com/artist/19767554 Звук] * [https://music.mts.ru/artist/4471427/ Кион МТС Музыка] * [https://www.deezer.com/ru/artist/10614869 Deezer] * [https://spotify.com/2KbKmQQqFN6MgbWViBVl06/ Spotify] * [https://genius.com/artists/1kla/ Genius] [[Катеґорія:Персоналії подля алфавіту]] [[Катеґорія:Жыючі люде]] 0fufqq0lxq0hbtydg042rec16qjdb3n Выходославяньскы языкы 0 24888 170490 169816 2026-09-28T16:40:43Z Flipdot 23893 170490 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Інфобокс языкова родина | name = Выходославяньскы языкы | ethnicity = [[Выходны Славяне]] | region = [[Евразія]] ([[Выходна Европа]], [[Северна Азія]], і [[Кавказ]]) | familycolor = Indo-European | fam2 = [[Балтославяньскы языкы]] | fam3 = [[Славяньскы языкы]] | ancestor = [[Proto-Indo-European language|Proto-Indo-European]] | ancestor2 = [[Proto-Balto-Slavic language|Proto-Balto-Slavic]] | ancestor3 = [[Proto-Slavic language|Proto-Slavic]] | ancestor4 = [[Old East Slavic]] | child1 = [[Білоруськый язык|білоруськый]] | child2 = [[Російскый язык|російскый]] | child3 = [[Русиньскый язык|русиньскый]] | child4 = [[Україньскый язык|україньскый]] | iso5 = zle | glotto = east1426 | glottorefname = East Slavic | altname = }} '''Выходославяньскы языкы'''<ref>{{cite book |last1=Плїшкова |first1=Анна |last2=Копорова |first2=Кветослава |last3=Ябур |first3=Василь |title=Русиньскый язык: Комплексный опис языковой сістемы в контекстї кодіфікації |publisher=Vydavateľstvo Prešovskej univerzity |location=[[Пряшів]] |year=2019 |isbn=978-80-555-2243-2 |page=15 |series=Acta Universitatis Prešoviensis}}</ref> суть єднов з трёх реґіоналных підґруп [[Славяньскы языкы|славяньского конаря]] [[Индоевропскы языкы|індоевропской языковой родины]]. Подля кількости носителїв іде о найчіселнїшу языкову підґрупу в славяньскім світї, котра є розшырена переважно во [[Выходна Европа|выходній Европі]] і северній Азії. == Класіфікація і сучасный став == [[File:Idioma bielorruso.png|border|left|thumb|Розшырїня [[білоруськый язык|білоруського языка]] в [[Европа|Европі]]]] [[File:Idioma ruso.PNG|center|thumb|450x450px|Розшырїня [[російскый язык|російского языка]] в [[Евразія|Евразії]]]] [[File:Idioma rusino.PNG|right|thumb|Розшырїня [[русиньскый язык|русиньского языка]] в [[Европа|Европі]]]] [[File:Idioma ucraniano.png|left|thumb|Розшырїня [[україньскый язык|україньского языка]] в [[Европа|Европі]]]] К жывым выходославяньскым языкам ся традічно односять: * [[Білоруськый язык]] * [[Російскый язык]] * [[Русиньскый язык]] (у сучасній лінґвістіцї є то предметом діскусій: поважує ся то за самостатный язык або за [[мікроязык]]<ref>{{cite book | author = Плішкова, А. | title = Rusínsky jazyk na Slovensku: náčrt vývoja a súčasné problémy | location = Пряшів | publisher = Metodicko-pedagogické centrum | year = 2007 | isbn = 978-80-8045-476-6}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Moser |first=Michael A. |year=2018 |title=The Fate of the Ruthenian or Little Russian (Ukrainian) Language in Austrian Galicia (1772–1867) |url=https://www.jstor.org/stable/44983536 |url-status=live |journal=Harvard Ukrainian Studies |volume=35 (2017–2018) |pages=124–139 |jstor=44983536 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210505215931/https://www.jstor.org/stable/44983536 |archive-date=5 May 2021 |access-date=28 June 2021 |number=1/4}}</ref>) * [[Україньскый язык]] Выходославяньскый языковый простор не є цалком єднородный: на ёго окраях екзістують переходны діалекты, як суть полїськы і підляшскы говоры, котры споюють рисы розлічных языків. Вшыткы сучасны штандартізованы выходославяньскы языкы хоснують алфавіты заложены на [[Кіріліця|кіріліцї]]. == Історія вывоя == Створїня выходославяньскых языків як самостатной підґрупы ся датує до періоду упадку праславяньского языкового сполоченства. В пепебігу 9. аж 13. стороча екзістовав на теріторії выходной Европы розсяглый масів близкородинных говорів. Хоць ся в традічній історіоґрафії на ёго означіня удомашнили терміны „<nowiki/>[[Давньоруськый язык|староруськый язык]]<nowiki/>“ або „сполочный выходославяньскый язык“,<ref>{{cite book | author = Півторак, Г. П. | title = Походження українців, росіян, білорусів та їхніх мов: Міфи і правда про трьох братів слов'янських зі „спільної колиски“ | location = [[Кієв|Київ]] | publisher = Академія | year = 2001 | pages = 45–47 | isbn = 966-580-082-5}}</ref> многы сучасны лінґвісты ся приклоняють к назору, же в тім часї не екзістовав жадный єднотный говоровый язык. Намісто того екзістовали ясно обмеджены діалектны области (конкретно южнозападна, северозападна і северовыходна). Розпад [[Кієвска Русь|Кієвской Руси]] вів к дефінітівному роздїлїню того языкового контінууму. Кедьже ся розлічны выходославяньскы теріторії дістали під надвладов Литовского великокнязївства, Польского кралёвства і Російского царьства, їх языковый вывой ся уберав розлічныма путями. В резултатї того на основі южнозападных і западных говорів взник [[Рутеньскый язык|рутеньскый (староруськый) язык]], за тот час як северовыходный масів ся став основов про формованя староросійского языка. == Шпеціфічны языковы рисы == Выходославяньскый языковый ареал ся вызначує рядом унікатных [[Фонетика|фонетічных]] і [[Морфолоґія|морфолоґічных]] характерістік, котры дозволяють ясно го одлишыти од остатнёго славяньского світа:<ref>{{cite book | author = Филин, Ф. П. | title = Происхождение русского, украинского и белорусского языков | location = [[Санкт-Петербурґ|Ленинград]] | publisher = Наука | year = 1972 | pages = 112–115}}</ref> * Повноголося: праславяньске споїня *or, *ol, *er, *el в позіції меджі согласныма ся трансформовали на повноголосны формы -оро-, -оло-, -ере-, -еле- (про порівнаня: праслав. *gordъ → {{lang-be|горад}}, {{lang-ru|город}}, {{lang-rue|город}}, {{lang-uk|город}}). * Заник носовых звуків: колишнї праславяньскы носовы гласны *ǫ і *ę ся не заховали і перемінили ся на звычайны чістї ''у'' і ''а'' (наприклад праслав. *pętь дало ''пять'', за тот час як маме в {{lang-pl|pięć}}). * Вставне (епентетічне) „л“: по ворговых согласных на граніцї морфем ся заховав шпеціфічный вставный звук, і то нелем на зачатку, але ай серед слов (наприклад ''земля'', ''люблю''). * Зміны в ґрупах согласных: праславяньскы кластеры *tl, *dl прошли спрощінём і перемінили ся на звук „л“ (з праслав. *mesti маме форму ''мела'', за тот час як западославяньскы языкы сі во векшынї припадів заховали старшый варіант – {{lang-pl|miotł}}). * Вывой початочного „o“: еволуція праславяньского початочного *je- на звук ''o-'' (наприклад праслав. *jedinъ ся змінило на ''єден''). == Референції == {{референції}} == Література == * {{cite book | author = Півторак, Г. П. | title = Походження українців, росіян, білорусів та їхніх мов | location = [[Кієв|Київ]] | publisher = Академія | year = 2001 | pages = 152 | isbn = 966-580-082-5}} * {{cite book | author = Русанівський, В. М. | title = Історія української літературної мови | location = [[Кієв|Київ]] | publisher = АртЕк | year = 2001 | pages = 392}} * {{cite book | author = Супрун, А. Е. | title = Введение в славянскую филологию | location = [[Мінск|Минск]] | publisher = Вышэйшая школа | year = 1989 | pages = 480}} * {{cite book | author = Плїшкова, А., Копорова, К., Ябур, В. | title = Русиньскый язык: Комплексный опис языковой сістемы в контекстї кодіфікації | location = [[Пряшів]] | publisher = Vydavateľstvo Prešovskej univerzity | year = 2019 | pages = 476 | isbn = 978-80-555-2243-2}} {{Славяньскы языкы}} [[Катеґорія:Выходославяньскы языкы|*]] [[Катеґорія:Выходны Славяне]] [[Катеґорія:Выходна Европа]] i91qqwws1g036fcakt97pegoide9co3 Undertale 0 25090 170487 170110 2026-09-28T16:39:06Z Flipdot 23893 170487 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Інфобокс відеогра | назва = Undertale | образ = [[Файл:Undertale vector logo on black borders.svg|250px]] | опис = Лоґо гры | вывоярь = [[Тобі Фокс]]{{efn|Конзоловы верзії вывинуло штудіо [[8-4]].<ref name="psdev">{{cite web |url=https://blog.playstation.com/2017/06/13/undertale-is-coming-to-playstation/ |title=''Undertale'' is Coming to PlayStation! |quote=Along the way that transformed into having them develop and publish the PlayStation versions, too. |last=Fox |first=Toby |website=PlayStation.Blog |date=June 13, 2017 |access-date=June 22, 2020 |archive-date=May 31, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200531203049/https://blog.playstation.com/2017/06/13/undertale-is-coming-to-playstation/ |url-status=live }}</ref><ref name="swdev">{{cite game |title=Undertale |platform=Nintendo Switch |developer=(([[Toby Fox]]; [[8-4]])) |publisher=8-4 |year=2018 |scene=Credits |quote=Nintendo Switch Conversion: 8-4, Ltd.}}</ref>}} | выдаватель = {{ubl|Тобі Фокс{{efn|Выданы властным накладом про ПК}}|8-4{{efn|Конзоловы верзії выдало штудіо 8-4.}}}} | жанер = [[ролёва відеогра]], [[пригоды]] | платформа = {{ubl|OS X|Windows|Linux|PlayStation 4|PlayStation Vita|Nintendo Switch|Xbox One}} | датум_выданя = {{Collapsible list|title={{nobold|15. септембра 2015}} |'''OS X''', '''Windows''' |15. септембра 2015 |'''Linux''' |17. юлія 2016 |'''PS4, PS Vita''' |15. авґуста 2017 |'''Nintendo Switch''' |18. септембра 2018 |'''Xbox One''' |16. марца 2021 }} | режім = [[Гра єдного грача]] | язык = [[Анґліцькый язык|анґліцькый]] і [[японьскый язык|японьскый]] | сценаріста = Тобі Фокс | дізайнер = {{ubl|[[Теммі Чанґ]]|Тобі Фокс<ref name="Undertale Art Book" />}} | проґраматор = Тобі Фокс | композітор = Тобі Фокс | мотор = GameMaker Studio | носіч = Діґітална дістрібуція | наслїдуюча = [[Deltarune]] | офіціална_сторінка = {{Офіціална сторінка}} }} '''''Undertale''''' ({{Высловность2|Андерте́йл}}; дословно з [[анґліцькый язык|анґл.]] „Підземна приповідка“; штілізовано як '''UNDERTALE''') є [[ролёва відеогра]] з року 2015, котру створив америцькый незалежный вывоярь [[Тобі Фокс]]. Грач овладать дїтя, котре впало до Підземля: розсяглой, одляглой области під земскым поверьхом, оддїленой маґічнов барьєров. Почас дорогы назад на поверьх ся грач стрїчать з розлічныма монштрами, з котрых дакотры з ним можуть вступити до боя. Боёва сістема полїгать в тім, же грач мусить маневровати меджі „mini-bullet hell“ атаками противника. Може вырїшыти успокоёвати монштрів, жебы їх змиловати намісто того, жебы їх забити. Тоты выберы впливають на перебіг гры, причім діалогы, поставы і сюжет ся мінять в залежности од резултатів. Окрем ґрафічных концептів і дізайнів постав, котры створила [[Теммі Чанґ]] і далшы гостюючі дізайнеры, Фокс вывинув цїлу гру сам, в тім чіслї сценаря і музикы. Гра черьпала іншпірацію з дакількох жрїдел, меджі котры належали серії ролёвых гер „Brandish“, „Mario & Luigi“ і „Mother“, серія [[стрїлячка|стрїлячок]] тіпу „bullet hell“ „Touhou Project“ і ролёва гра „Moon: Remix RPG Adventure“. Гра Undertale мала спочатку выйти в половинї рока 2014, дішло єднак к запізнїням. Гра Undertale вышла про OS X і Windows в септембрї 2015. В роцї 2016 была портована на Linux, в роцї 2017 на PlayStation 4 і PlayStation Vita, в роцї 2018 на Nintendo Switch і в роцї 2021 на Xbox One. Гра была оцїнена за свою тематіку, боёву сістему, музичный допровод, оріґіналность, сюжет, діалогы і поставы, хоць реакції на вытварный штіл были змішаны. Продало ся з нёй найменше пять міліонів копій. Была номінована на дакілько оцїнень, в тім чіслї тітулу „Гра рока“ од дакількох герных публікацій і подїй, і є поважована за єдну з найлїпшых відеогер, котры коли взникли. Гра з паралелным сюжетом, Deltarune, выходила по епізодах од року 2018 аж до єй повного выданя в роцї 2025; пята капітола вышла в юнї 2026 і далшы капітолы суть во вывої. == Грательность == Undertale є ролёва відеогра з поглядом згоры.<ref name="rps funniest" /> В грї грач овладать дїтя і выконує задачі, жебы поступив в сюжетї.<ref name="Destructoid Review" /> Грачі дослїджують підземный світ повный міст і пещер і почас своєй дорогы мусять рїшыти множство гаданок.<ref name="Destructoid Review" /><ref name="Boing Boing" /> Підземный світ є домом монштрів, з котрых многы вызывають грача на дуел;<ref name="Boing Boing" /> грачі вырїшують, ці їх забють, утечуть перед нима або ся з нима скамаратять.<ref name="Destructoid Review" /><ref>{{cite news |url=https://www.rockpapershotgun.com/2015/10/15/conversations-with-myself-on-undertales-universal-appeal/ |title=Conversations With Myself: On ''Undertale''<nowiki>'s</nowiki> Universal Appeal |author=Smith, Adam |date=October 15, 2015 |website=[[Rock Paper Shotgun]] |publisher=[[Gamer Network]]|access-date=May 16, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160516012147/https://www.rockpapershotgun.com/2015/10/15/conversations-with-myself-on-undertales-universal-appeal/ |archive-date=May 16, 2016 |url-status=live}}</ref> Выберы, котры грач зробить, радікално впливають на сюжет і цїлковый перебіг гры, причім моралка грача є основним каменём вывоя гры.<ref>{{Cite web |last=Couture |first=Joel |date=October 27, 2015 |title=How ''Undertale'' makes you think hard before killing monsters |url=https://www.gamedeveloper.com/design/how-i-undertale-i-makes-you-think-hard-before-killing-monsters |access-date=November 12, 2023 |website=Gamasutra |language=en |archive-date=November 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112215104/https://www.gamedeveloper.com/design/how-i-undertale-i-makes-you-think-hard-before-killing-monsters |url-status=live }}</ref> Кедь ся грачі стрїчать з противниками у рамках предписаных подїй або трафунковых стрїтнуть, пройдуть до боёвого режіму. Почас боїв грачі овладають мале сердце, котре представлює їх душу, і мусять маневровати помеджі атаками, котры на них выпущають противницькы монштры, подобно як в стрїлянинї тіпу „bullet hell“.<ref name="Destructoid Review" /><ref name="Boing Boing" /> В перебігу гры ся обявують новы елементы, як суть фаребны перешкоджіня і дуелы з босами, котры мінять способ, котрым грачі овладають сердце.<ref name="RPS: Scrollbars" /> Грачі можуть вырїшыти атаковати противника, што вымагать притискати на ґомбічку в справнім часї. Забиванём противників грач здобывать EXP (чім ся звышує ёго LOVE) і золото.<ref name="Escapist EarthBound" /> Помочов можности ACT може сконтролёвати атакуючі і оборонны атрібуты противника, як ай выконати розлічны далшы дїї, котры ся одлишать в залежности од противника.<ref name="Destructoid Review" /> Кедь грач хоснує справно дїї на реакцію на противника або го атакує, покы не мать низке HP (але ай все жывый), може вырїшыти змиловати го і завершыти бой без того, жебы го забив.<ref name="IndieGames Guilt" /> Жебы было можне дакотры дуелы з босами завершыти міровов дорогов, грач мусить прожыти, покы постава, з котров ся бє, не завершыть свій діалоґ. Гра понукать дакілько обног сюжету і розлічны завершіня в залежности од того, ці грачі вырїшать противників забити або змиловати; вдяка тому є можне гру завершыти без забитя єдиного противника.<ref name="Polygon Gameplay" /> Монштры будуть почас боя комуніковати з грачом і гра буде грачам ознамлёвати, котры суть почутя і дїї даного монштра.<ref name="RPGamer Review" /> Атакы противників ся мінять в залежности од того, як з нима грачі комунікують, як ай од уровни обтяжности.<ref name="Boing Boing" /><ref name="RPGamer Review" /> Гра ся операть о ряд метафікчных елементів в грательности, як ай в сюжетї.<ref name="Wired">{{cite magazine |url=https://www.wired.com/2016/01/metafiction-games/ |title=The Best New Videogames Are All About … Videogames |first=Jack |last=Muncy |date=January 18, 2016 |access-date=January 18, 2016 |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |publisher=[[Condé Nast]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160327004328/http://www.wired.com/2016/01/metafiction-games/ |archive-date=March 27, 2016 |url-status=live}}</ref> Кедь грачі при другім проходжіню гры беруть участь в бої з босом, діалоґ ся змінить в залежности од дїї в попереднїх проходжінях.<ref name="Kotaku Secrets" /> == Сюжет == Гра Undertale ся одогравать в Підземлї, царьстві, до котрого были монштры выгнаны по зачатку войны з людми іщі перед подїями в грї. Підземля є од поверьху оддїлены маґічнов барьєров з єдинов дїров на верьху Еботт. На зачатку гры впаде людьске дїтя з верьху Еботт до Підземля і стрїтне ся з Квітиком, чутливов квітков, котра грача научіть герны механікы і бреше му о „LV“ або „LOVE“ в сназї го забити. Людьске дїтя потім захранить Торіел, матерьскый монштер подобна козї, котра го научіть, як прожыти конфлікты в Підземлї без забиваня. Мать в умыслї дїтя адоптовати, жебы го охранила перед Асґором, кралём Підземля. Грач наконець зохабить Торіел, жебы выглядав Асґоровый замок, в котрім ся находить барьєра ведуча до світа на поверьху. Стрїчать ся з дакількома монштрами, як суть скелеты Санс і Папайрус, двоє братів, котры стражать лїс Сновдін; Андайн, велителька кралёвской ґарды; Алфіс, кралёвска науковіця; і Меттатон, роботічный телевізный модератор, котрого створила Алфіс. З векшынов монштрів ся бєме, причім грач сі може выбрати, ці їх забє, або змилує і припадно ся з нима скамаратить. Почас своєй дорогы ся грач дізнає, же перед многыма роками ся Асріел, сын Асґора і Торіел, скамаратив з першым чоловіком, котрый впав до Підземля. Кедь дїтя неочековано умерло, Асріел хосновав ёго душу, жебы прошов через барьєру, з умыслом вернути тїло на поверьх. Люде, котры там жыли, напали і забили Асріела, што вело Асґора к выголошіню войны. В сучасности Асґор назберав шість душ павшых людей і потребує іщі єдну, жебы міг зніщіти барьєру. Конець гры залежить од того, як грач перейде стрїтнутя з монштрами.<ref name="polygon endings"/><ref name="Polygon Gameplay" />{{efn|Тоты три концї ся означують як: „невтралный перебіг“, „правдивый паціфістічный перебіг“ і „ґеноцідный перебіг“ (менше обычайно знамый як „перебіг без змилованя“).<ref name="Kotaku Secrets" /><ref name="IGN Review" /><ref name="avclub" />}} Кедь грач забив дакотрых, але не вшыткых монштрів, або не забив жадного, чекать го „невтралный“ конець. Грач дійде до Асґорового замку і є змушеный з ним боёвати. Санс заставить грача перед їх конфронтаціёв і одкрыє, же „LOVE“ і „EXP“ суть скорочіня про „уровень насилства“ і „боды забитя“.{{efn|В ролёвых грах суть „LV“ і „EXP“ скорочінями про [[скушеностны боды|„уровень [скушености]“ і „скушеностны боды“]], причім є желателно їх звышовати.<ref>{{cite book |last=Moore |first=Michael E. |date=2011 |title=Basics of Game Design |url=https://archive.org/details/basicsofgamedesi0000moor |publisher=[[A K Peters, Ltd.]] |page=[https://archive.org/details/basicsofgamedesi0000moor/page/142 142] |isbn=978-1-56881-433-9}}</ref>}} Санс посуджує грача на основі ёго нагромадженых „LOVE“ і „EXP“. Грач потім ся бє з Асґором, але Квітик го перерве, забє Асґора і перемінить ся на міцнїшу, ґротескну подобу тым, же вкраде людьскы душі. З помочов бунтованых душ грач поразить Квітика і може вырїшыти, ці го забє, або змилує. Грач потім зохабить Підземля. Пізнїше дістане телефонат од Санса, котрый му высвітлить став Підземля по ёго одходї. Кедь грач не забє жадного монштра перед досягнутём „невтралного“ конця, може начітати свою [[уложена гра|уложену гру]] і досягнути „правдивый паціфістічный“ конець.<ref name="avclub">{{cite web |url=https://www.avclub.com/undertale-dares-players-to-make-a-mistake-they-can-neve-1798287299 |title=''Undertale'' dares players to make a mistake they can never take back |first=William |last=Hughes |date=December 9, 2015 |access-date=January 5, 2025 |website=[[The A.V. Club]] |publisher=[[The Onion]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325162749/http://www.avclub.com/article/undertale-dares-players-make-mistake-they-can-neve-228716 |archive-date=March 25, 2016 |url-status=live}}</ref><ref name="polygon endings">{{cite web |last=Hughes |first=William |date=July 14, 2017 |title=A speedrunner is getting every ''Undertale'' ending — for 34 hours straight |url=https://www.polygon.com/2017/7/14/15971422/undertale-all-endings-100-percent-speedrun |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210720140604/https://www.polygon.com/2017/7/14/15971422/undertale-all-endings-100-percent-speedrun |archive-date=July 20, 2021 |access-date=July 20, 2021 |work=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> Укаже ся, же Квітик є [[Реінкарнація|реінкарнаціёв]] Асріела, котрого створили Алфісовы експеріменты. Саме перед дуелом з Асґором Торіел заставить бой і припоять ся к нёй ай остатнї монштры, з котрыма ся чоловік скамаратив. Квітик нападе на ґрупу і поглотить душі вшыткых людей і монштрів, жебы набыв подобу старшого Аcріела. Почас наслїдуючого боя ся чоловіку подарить споїти ся з душами своїх приятелїв і наконець поразить Асріела: Тот ся верне до дїтьской подобы, зніщіть барьєру і перед одходом выразить жалость над своїма дїянями, причім розкрыє реалне мено чоловіка як Фріск. Чоловік впаде до непритомности і кедь ся пробудить, буде відїти, же го окружають приятелї. Монштры ся мірово зась зачленять меджі людей, покы чоловік мать можность прияти Торіел за свою адоптівну матїрь. Третїй конець, знамый меджі фанушиками як конець „без змилованя“ або „ґеноніда“, настане, кедь грач забє цїлком вшыткых монштрів, з котрыма ся дасть боёвати. Мусить в каждій области [[Ґріндінґ (відеогры)|повторно выкликовати трафунковы стрїтнутя]] доты, покы не зістане жадного монштра. Тота дорога мінять дакотры аспекты гры: многы поставы ся евакуують, жебы уникнути грача, і тоты, котры зістануть, мають управены діалогы одражаючі вплив, котрый мають грачовы дїяня на герный світ.<ref name="Kotaku Secrets" /><ref>{{Cite news |last=Hall |first=Mat |date=September 22, 2018 |title=''Undertale'' Genocide run explained: How to play the game in the most evil way possible |url=https://www.eurogamer.net/undertale-genocide-run-4873 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230728031142/https://www.eurogamer.net/undertale-genocide-run-4873 |archive-date=July 28, 2023 |access-date=July 28, 2023 |work=[[Eurogamer]]}}</ref> Кедь чоловік дійде до Асґорового замку, Санс ся попробує го заставити, але не подарить ся му то і забють го. Квітик забє Асґора в намазї здобыти мілость, але є забитый чоловіком. Хара,{{efn|Тоту поставу поменує грач, причім зволене мено ся хоснує про грачів файл з уложенов гров. „Хара“ є на образовцї про поменованя означанована як „реалне мено“.}} перше впавше дїтя, котре ся скамаратило з Асріелом, ся потім обявить і вымаже світ. Жебы было можне гру грати знову, мусить грач оддати свою душу Харї, чім обновить світ і приведе к тырвалым змінам правдивого паціфістічного конця.<ref name="avclub" /> == Вывой == {{Статья в роботѣ|[[Хоснователь:Halajkovič|<span style="color:#000">H</span><span style="color:#1a1a1a">a</span><span style="color:#333">l</span><span style="color:#4d4d4d">a</span><span style="color:#666">j</span><span style="color:#808080">k</span><span style="color:#999">o</span><span style="color:#aaa">v</span><span style="color:#b5b5b5">i</span><span style="color:#bbb">č</span>]] ([[Діскузія з хоснователём:Halajkovič|<span style="color:#bbb">д</span><span style="color:#a0a0a0">і</span><span style="color:#808080">с</span><span style="color:#606060">к</span><span style="color:#404040">у</span><span style="color:#202020">с</span><span style="color:#1a1a1a">і</span><span style="color:#000">я</span>]])|section=yes|датум=21:28, 15 септембра 2026 (CEST)|1|m|section=yes|details=Секція ся праві пише, робота сі выжадує веце часу}} === Дізайн гры === === Писаня === === Музика === ==== Концертне турне ==== 17. марца 2026 было оголошено приближуюче концертне турне присвячене 25-членному орхестру, котрый буде грати музику зо саундтреку гры „Undertale“ під кураторьскым веджінём Тобі Фокса. Концерты бы мали зачати 23. авґуста 2026<ref>{{cite web |date=17 March 2026 |title=UNDERTALE: The Determination Symphony concert tour brings the beloved music of the hit indie game to more people than ever before |url=https://www.gamespress.com/UNDERTALE-The-Determination-Symphony-concert-tour-brings-the-beloved-m |access-date=14 May 2026 |website=Games Press |ref={{sfnref|Games Press|2026}}}}</ref> і будуть продовжати в [[Северна Америка|Северній Америцї]], [[Европа|Европі]], [[Споєне кралёвство|Споєнім кралёвстві]], [[Азія|Азії]] і [[Австралія|Австралії]] аж до року 2027.<ref>{{cite web |date=18 March 2026 |title=Undertale: The Determination Symphony world tour announced, begins August |url=https://www.rpgsite.net/news/19904-undertale-the-determination-symphony-world-tour-dates-tickets |access-date=14 May 2026 |website=RPG Site |ref={{sfnref|RPG Site|2026}}}}</ref> == Выданя == {{Статья в роботѣ|[[Хоснователь:Halajkovič|<span style="color:#000">H</span><span style="color:#1a1a1a">a</span><span style="color:#333">l</span><span style="color:#4d4d4d">a</span><span style="color:#666">j</span><span style="color:#808080">k</span><span style="color:#999">o</span><span style="color:#aaa">v</span><span style="color:#b5b5b5">i</span><span style="color:#bbb">č</span>]] ([[Діскузія з хоснователём:Halajkovič|<span style="color:#bbb">д</span><span style="color:#a0a0a0">і</span><span style="color:#808080">с</span><span style="color:#606060">к</span><span style="color:#404040">у</span><span style="color:#202020">с</span><span style="color:#1a1a1a">і</span><span style="color:#000">я</span>]])|section=yes|датум=21:28, 15 септембра 2026 (CEST)|1|m|section=yes|details=Секція ся праві пише, робота сі выжадує веце часу}} === Пропаґація === Были выданы ай далшы медіалны продукты і сувеніры повязаны з гров „Undertale“, в тім чіслї фіґурок і плішовых грачок іншпірованых поставами з гры.<ref>{{cite web |url=http://www.destructoid.com/get-your-name-in-early-for-these-undertale-figures-340372.phtml |title=Get your name in early for these ''Undertale'' figures |author=Rowen, Nic |date=February 9, 2016 |website=[[Destructoid]] |publisher=[[ModernMethod]] |access-date=May 2, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310072257/http://www.destructoid.com/get-your-name-in-early-for-these-undertale-figures-340372.phtml |archive-date=March 10, 2016 |url-status=live}}</ref> Офіціално саундтрек к грї выдало музичне выдавательство Materia Collective, котре ся шпеціалізує на музику з відеогер,<ref>{{cite web |url=http://store.steampowered.com/app/391570/ |title='Undertale' Soundtrack |website=[[Steam (service)|Steam]] |publisher=[[Valve Corporation|Valve]] |access-date=May 2, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160109184400/http://store.steampowered.com/app/391570/ |archive-date=January 9, 2016 |url-status=live}}</ref> в тот істый день як самотна гра. Окрем того вышли два офіціалны албумы з кавер верзіями пісень з гры „Undertale“: металово-електронічный албум „Determination“ з року 2015 од RichaadEB і Емі Вотерс<ref>{{cite web |url=http://steamed.kotaku.com/undertale-has-an-officially-sanctioned-fan-album-and-i-1751497766 |title=''Undertale'' has an officially sanctioned fan album, and it's awesome. |author=Grayson, Nathan |date=January 6, 2016 |website=[[Kotaku]] |publisher=[[Gawker Media]] |access-date=May 2, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331192340/http://steamed.kotaku.com/undertale-has-an-officially-sanctioned-fan-album-and-i-1751497766 |archive-date=March 31, 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://determination-ut.bandcamp.com/album/determination |title=Determination |author1=RichaadEB |author2=Waters, Amie |website=[[Bandcamp]] |access-date=July 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204135856/https://determination-ut.bandcamp.com/album/determination |archive-date=December 4, 2020 |url-status=live}}</ref> і джезовый албум „Live at Grillby's<!-- Назвы албумів суть подля штандартів написаны курзівов. -->“ з року 2016 од Карлоса Іні.<ref>{{cite magazine |url=https://www.gameinformer.com/b/news/archive/2016/02/06/official-undertale-jazz-album-released.aspx |title=Official Undertale Jazz Album Live At Grillby's Released |author=Gwaltney, Javy |date=February 6, 2016 |magazine=[[Game Informer]] |publisher=[[GameStop]] |access-date=May 2, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160502123402/http://www.gameinformer.com/b/news/archive/2016/02/06/official-undertale-jazz-album-released.aspx |archive-date=May 2, 2016 |url-status=live}}</ref> Далшый джезовый дуетовый албум заложеный на піснях з гры „Undertale“, „Prescription for Sleep“, выдали в роцї 2016 саксафоніста Норігіко Нібіно і піаністка Аякі Сато.<ref>{{cite web |last=Hamilton |first=Kirk |date=December 5, 2016 |title=''Undertale'' just got a nice new musical tribute |url=http://kotaku.com/1789701441 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161206163614/http://kotaku.com/1789701441 |archive-date=December 6, 2016 |access-date=December 5, 2016 |work=[[Kotaku]]}}</ref> В тім істім роцї вышло ай 2-LP вінілове выданя саундтреку к грї „Undertale“, котре продуковала сполочность [[iam8bit]].<ref>{{Cite web |last=Dornbush |first=Jonathon |date=August 26, 2016 |title=''Undertale'' soundtrack Coming to Vinyl |url=http://www.ign.com/articles/2016/08/26/undertale-soundtrack-coming-to-vinyl |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827204130/http://www.ign.com/articles/2016/08/26/undertale-soundtrack-coming-to-vinyl |archive-date=August 27, 2016 |access-date=August 26, 2016 |website=[[IGN]]}}</ref> В роках 2017 і 2018 выдало выдавательство Materia Collective дві офіціалны нотовы збіркы і діґіталны албумы під назвов „UNDERTALE Piano Collections“, котрых аранжманы приправив Дейвід Пікок і награв їх Авґустін Маюґа Ґонзалес.<ref>{{cite web |url=http://www.rpgfan.com/soundtracks/undertale-piano/index.html |title=RPGFan Music – ''Undertale'' Piano Collections |website=RPGFan |access-date=July 26, 2019 |archive-date=July 11, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190711000438/http://www.rpgfan.com/soundtracks/undertale-piano/index.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite magazine |date=March 3, 2018 |title=『''Undertale''』のピアノアレンジアルバム第2弾『''Undertale Piano Collections 2''』が発表。Bandcampで予約開始（試聴動画アリ） |url=https://www.famitsu.com/news/201803/03153012.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190711000435/https://www.famitsu.com/news/201803/03153012.html |archive-date=July 11, 2019 |access-date=July 26, 2019 |magazine=[[Famitsu]]}}</ref> В септембрї 2019 зробила сполочность [[Nintendo]] доступным на стягнутя костім боёвника Міі іншпірованый поставов Санса про гру „Super Smash Bros. Ultimate“, вєдно з новым аранжманом композіції „Megalovania“.<ref>{{cite web |url=https://www.destructoid.com/sans-from-undertale-is-getting-a-costume-in-smash-ultimate-565839.phtml |title=Sans from ''Undertale'' is getting a costume in Smash Ultimate |first=Peter |last=Glogowski |date=September 4, 2019 |access-date=September 4, 2019 |work=[[Destructoid]] |archive-date=August 9, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809184205/https://www.destructoid.com/sans-from-undertale-is-getting-a-costume-in-smash-ultimate-565839.phtml |url-status=live }}</ref> Режісер серії „Super Smash Bros.“ Масагіро Сакурай зазначів, же Санс быв єднов з найжаданїшых постав, котры мали в грї фіґуровати.<ref>{{Cite web|url=https://youtube.com/watch?v=953dc07NMEk| archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/953dc07NMEk | archive-date=November 17, 2021 | url-status=live | title = Sans Costume in ''Smash Bros. Ultimate''! Version 5.0 Update: Home-Run Contest & More!| website=[[YouTube]] | date=September 4, 2019 }}{{cbignore}}</ref> Музика з гры „Undertale“ была тыж придана до гры „Taiko no Tatsujin: Drum 'n' Fun!“ як обсяг на стягнутя.<ref>{{Cite web |last=Doolan |first=Liam |date=October 13, 2019 |title=Undertale Song Pack Arrives In Taiko no Tatsujin: Drum 'n' Fun! As Paid DLC |url=http://www.nintendolife.com/news/2019/10/undertale_song_pack_arrives_in_taiko_no_tatsujin_drum_n_fun_as_paid_dlc |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211115132924/https://www.nintendolife.com/news/2019/10/undertale_song_pack_arrives_in_taiko_no_tatsujin_drum_n_fun_as_paid_dlc |archive-date=November 15, 2021 |access-date=November 11, 2019 |website=Nintendo Life}}</ref> === Японьска локалізація === По выданю гры „Undertale“ ся поступно зачала формовати мала комуніта японьскых фанушиків, што вело к выданю неофіціалного фанушиковского локалізачного патчу зачатком рока 2016. Кедьже Фокс уж почас роботы над гров поважовав японьскый переклад за конечный цїль, конзултовав з многыма сполочностями і наконець сі выбрав сполочность 8-4, котра передтым переклала гры „Aquaria“ і „Shovel Knight“.<ref name="eightfour">{{cite web |last1=Ricciardi |first1=John |title=Breaking Down Borders: ''Undertale''<nowiki>'s</nowiki> Journey to Japan and Back |url=https://blog.playstation.com/2017/08/08/breaking-down-borders-undertales-journey-to-japan-and-back/ |website=PlayStation.Blog |access-date=September 23, 2023 |date=August 8, 2017 |archive-date=September 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230924210256/https://blog.playstation.com/2017/08/08/breaking-down-borders-undertales-journey-to-japan-and-back/ |url-status=live }}</ref><ref name="mandelin">{{cite book |last=Mandelin |first=Clyde |author-link=Clyde Mandelin |date=November 16, 2022 |title=UNDERTALE |series=Legends of Localization |language=English |volume=3 |edition=1st |publisher=Independently Published |publication-place=[[Tucson]] |isbn=9781945908019}}</ref> Жебы ся забезпечів єднотный штіл гры, сполочность 8-4 вырїшыла взяти до роботы лем єдну головну перекладательку, Кейко Фучічо, хоць то значіло, же выданя японьской верзії буде тырвати довше. Підпоровав ю малый тім редакторів, коректорів і проґраматора, котрый управив гру так, жебы фунґовала з японьскыма писомныма сістемами. Іщі перед зачатком перекладу зачатком рока 2016 дав Фокс тіму вывоярьскы позначкы і анотованы діалоґы і почас цїлого процесу творчости їм надале надавав підпору і рады.<ref name="mandelin"/> Кедь ПК гры не суть в Японії аж так популарны, сучасно вырїшыли выдати гру „Undertale“ ай про конзолы, причім портованя забезпечовала таксамо сполочность 8-4.<ref name="eightfour"/><ref>{{cite web |last1=Fox |first1=Toby |title=''Undertale'' is Coming to PlayStation! |url=https://blog.playstation.com/2017/06/13/undertale-is-coming-to-playstation/comment-page-2/ |website=PlayStation.Blog |access-date=September 23, 2023 |date=June 13, 2017 |archive-date=October 10, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010222829/https://blog.playstation.com/2017/06/13/undertale-is-coming-to-playstation/comment-page-2/ |url-status=live }}</ref> По оголошіню локалізації многых фанушиків неочековано рїшіня хосновати про поставу Санса японьскы містоназывникы „oйра“ (おいら) через ёго конотацію з сельскым жывотом, што вело к взнику понятя „ойра шок“.<ref name="mandelin"/><ref>{{cite web |last1=Ashcraft |first1=Brian |title=''Undertale''<nowiki>'s</nowiki> Japanese Localization Is Causing A Fan Frenzy |url=https://kotaku.com/undertales-japanese-localization-is-causing-a-fan-frenz-1796085385 |website=Kotaku |language=en |date=June 14, 2017 |access-date=September 23, 2023 |archive-date=October 4, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004154318/https://kotaku.com/undertales-japanese-localization-is-causing-a-fan-frenz-1796085385 |url-status=live }}</ref> Локалізована верзія вышла про PS4 і Vita 16. авґуста 2017 і про ПК 22. авґуста.<ref>{{cite tweet |user=UndertaleJP | title= お待たせしました！PS4/Vita向け日本語版UNDERTALEは、8月16日(水) 1,620円で配信開始です。クロスバイ対応で1度の購入で2機種分をゲット。8月31日までに購入いただくとダイナミックテーマ「いせき」をプレゼント！ |number= 890805668927619072 |date= July 28, 2017 | access-date=September 25, 2023 |language=en}}</ref><ref>{{cite tweet |user=UndertaleJP |title= UNDERTALEのPC/Mac向け日本語対応版がSteamで配信開始となりました！ | number= 899817931369963520 |access-date=September 25, 2023 |language=en |date=August 22, 2017}}</ref> == Оцїнёваня і крітіка == {{Статья в роботѣ|[[Хоснователь:Halajkovič|<span style="color:#000">H</span><span style="color:#1a1a1a">a</span><span style="color:#333">l</span><span style="color:#4d4d4d">a</span><span style="color:#666">j</span><span style="color:#808080">k</span><span style="color:#999">o</span><span style="color:#aaa">v</span><span style="color:#b5b5b5">i</span><span style="color:#bbb">č</span>]] ([[Діскузія з хоснователём:Halajkovič|<span style="color:#bbb">д</span><span style="color:#a0a0a0">і</span><span style="color:#808080">с</span><span style="color:#606060">к</span><span style="color:#404040">у</span><span style="color:#202020">с</span><span style="color:#1a1a1a">і</span><span style="color:#000">я</span>]])|section=yes|датум=21:28, 15 септембра 2026 (CEST)|1|m|section=yes|details=Секція ся праві пише, робота сі выжадує веце часу}} === Продаж === Подля приправной інформації службы [[Steam Spy]] была гра „Undertale“ до конця рока 2015 єднов з найпродаванїшых гер на [[Steam]] з 530 343 проданыма копіями.<ref name="Steam Spy" /> Зачатком фебруара 2016 гра перевышыла граніцю єдного міліона проданых копій<ref name="GamesBeat" /> і до юлія 2018 мала на Steam одгадом цїлково три і півміліона грачів.<ref>{{cite web |url=https://arstechnica.com/gaming/2018/07/steam-data-leak-reveals-precise-player-count-for-thousands-of-games/ |title=Valve leaks Steam game player counts; we have the numbers |author=Orland, Kyle |date=July 6, 2018 |website=[[Ars Technica]] |access-date=July 11, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180710173043/https://arstechnica.com/gaming/2018/07/steam-data-leak-reveals-precise-player-count-for-thousands-of-games/ |archive-date=July 10, 2018 |url-status=live}} [https://arstechnica.com/wp-content/uploads/2018/07/games_achievements_players_2018-07-01.csv Complete list]. {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20180711204821/https://arstechnica.com/wp-content/uploads/2018/07/games_achievements_players_2018-07-01.csv |date=July 11, 2018}}</ref> Продаж діґіталных верзій про PlayStation 4 і PlayStation Vita в Японії до фебруара 2018 перекрочів 100 000 проданых копій.<ref>{{cite web |url=https://gematsu.com/2018/02/undertale-ps4-ps-vita-sales-top-100000-japan |title=''Undertale'' PS4 and PS Vita sales top 100,000 in Japan |last=Romano |first=Sal |date=February 15, 2018 |website=Gematsu |access-date=February 15, 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180215143737/https://gematsu.com/2018/02/undertale-ps4-ps-vita-sales-top-100000-japan |archive-date=February 15, 2018}}</ref> В марцї 2019 належала гра „Undertale“ меджі десять найпродаванїшых [[незалежна гра|незалежных гер]] на конзолї Switch.<ref>{{Cite web |date=March 21, 2019 |title=Nintendo Reveals The 10 Current Best-Selling Indie Games On Switch |url=https://kotaku.com/nintendo-reveals-the-10-current-best-selling-indie-game-1833472265 |access-date=November 12, 2023 |website=Kotaku |language=en |archive-date=November 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112184926/https://kotaku.com/nintendo-reveals-the-10-current-best-selling-indie-game-1833472265 |url-status=live }}</ref> К 13. децембру 2025 одгадує служба Steam Spy, же ся гра „Undertale“ на платформі Steam продала меджі 5 і 10 міліонами копій.<ref>{{Cite web |title=''Undertale'' |url=https://steamspy.com/app/391540 |access-date=December 13, 2025 |website=SteamSpy - All the data about Steam games}}</ref>{{efn|Тото чісло обсягує лем продаж на платформі Steam.}} == Вплив і дїдовизна == === Фендом === [[Файл:Undertale cosplay at Tsunacon 2016.JPG|thumb|[[Косплей|Косплеєры]] в ролї (злїва направо) Санса, Андайн, Папайруса, Торіел, Ґріллбі і Напстаблука на Tsunacon в [[Роттердам]]і]] Гра „Undertale“ сі швыдко здобыла [[култова популарность|култову популарность]].<ref name="Paste cult" /><ref name="NLife cult"/> Приближно рік по выданю Фокс зазначів, же го неочековало, котру популарность гра досягла, і хоць сі тоту позорность цїнив, сприїмав ю як стресуючу. Фокс повів: „Не неочековало бы ня, кебы єм уж нїґда не створив таку успішну гру. Але не вадить мі то“.<ref>{{cite web |last=Wawro |first=Alex |date=September 14, 2016 |title=''Undertale'' dev reflects on what it's like to have your game become a phenomenon |url=http://www.gamasutra.com/view/news/281395/Undertale_dev_reflects_on_what_its_like_to_have_your_game_become_a_phenomenon.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803052141/http://www.gamasutra.com/view/news/281395/Undertale_dev_reflects_on_what_its_like_to_have_your_game_become_a_phenomenon.php |archive-date=August 3, 2017 |access-date=September 14, 2016 |work=[[Gamasutra]]}}</ref> Ана Діаз „[[NPR]]“ зазначіла, же гра „Undertale“ „вплинула смак цїлой ґенерації в области забавы“ і же „вдяка мемам здобыла новый жывот“.<ref name="npr" /> Рейд Янґ, ґенералный директор сполочности [[Fangamer]], повів, же гра ся стала „абсолутно домінантнов силов“.<ref name="npr">{{Cite web |last=Diaz |first=Ana |date=October 17, 2020 |title=Make Love, Not War: Five Years Of <nowiki>'</nowiki>''Undertale''<nowiki>'</nowiki> |url=https://www.npr.org/2020/10/17/924581553/make-love-not-war-five-years-of-undertale |access-date=November 12, 2023 |website=NPR |archive-date=October 18, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201018051829/https://www.npr.org/2020/10/17/924581553/make-love-not-war-five-years-of-undertale |url-status=live }}</ref> Постава Санс была грачами дуже добрї прията і стала ся предметом многых фанушиковскых дїл.<ref>{{cite web |date=August 19, 2016 |title=''Undertale'': 21 Creepy and Cute Sans Fan Art |url=https://www.ign.com/articles/2016/08/19/undertale-21-creepy-and-cute-sans-fan-art |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160930085408/https://www.ign.com/articles/2016/08/19/undertale-21-creepy-and-cute-sans-fan-art |archive-date=September 30, 2016 |publisher=[[IGN]]}}</ref><ref>{{cite web |last=Vas |first=Gergo |date=December 31, 2015 |title=''Undertale''<nowiki>'</nowiki>s Papyrus And Sans Have Dark Souls |url=https://www.kotaku.com.au/2015/12/artist-meiura-venn-drew-a-pretty-cool-mash-up-of-papyrus-and-sans-from-undertale-and-dark-souls-sol/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160612034829/https://www.kotaku.com.au/2015/12/artist-meiura-venn-drew-a-pretty-cool-mash-up-of-papyrus-and-sans-from-undertale-and-dark-souls-sol/ |archive-date=June 12, 2016 |website=[[Kotaku Australia]]}}</ref><ref>{{cite news |last=Altland |first=Morgan |date=February 18, 2016 |title=''Undertale'' still captivates audiences |work=[[The Oswegonian]] |url=https://www.oswegonian.com/2016/02/18/undertale-still-captivates-audiences/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603162838/https://www.oswegonian.com/2016/02/18/undertale-still-captivates-audiences/ |archive-date=June 3, 2017}}</ref> Професіоналный запасник Кенні Омеґа выразив свою любов к грї „Undertale“ тым, же ся в епізодї релації „[[All Elite Wrestling: Dynamite]]“ з 30. октобра 2019 облїк як Санс.<ref>{{cite web |last=Crosby |first=Jack |date=October 30, 2019 |title=AEW Dynamite results, recap: Inner Circle wreaks havoc, inaugural tag team champions crowned |url=https://www.cbssports.com/wwe/news/aew-dynamite-results-recap-inner-circle-wreaks-havoc-inaugural-tag-team-champions-crowned/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191101135949/https://www.cbssports.com/wwe/news/aew-dynamite-results-recap-inner-circle-wreaks-havoc-inaugural-tag-team-champions-crowned/ |archive-date=November 1, 2019 |access-date=November 4, 2019 |work=[[CBS Sports]]}}</ref> Заряджіня Санса як костіму про боёвника Мії в грї „Super Smash Bros. Ultimate“ сі выслужыла позітівны одзывы од фанушиків, хоць денник „[[The Commonwealth Times]]“ поважовав ёго заряджіня за „потенціалный проблем“ через знижованя фактору [[носталґія|носталґії]] при каждій новій поставі і неустанно за розшырюючому списку постав.<ref>{{cite news |last=Schuhart |first=Jonah |date=September 16, 2019 |title=''Smash Bros.'' creates potential problem with new DLC characters |work=[[The Commonwealth Times]] |url=https://commonwealthtimes.org/2019/09/15/smash-bros-creates-potential-problem-with-new-dlc-characters/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200507092316/https://commonwealthtimes.org/2019/09/15/smash-bros-creates-potential-problem-with-new-dlc-characters/ |archive-date=May 7, 2020}}</ref> Фендом гры „Undertale“ є тыж знамый творчостёв розлічных [[фанушиковска гра|фанушиковскых гер]], котры понукають унікатны сюжеты і герны механікы заложены на світї гры „Undertale“.<ref>{{cite web|last=Childers|first=Juliet|date=October 27, 2021|title=15 Undertale Fan Games Every Fan Should Know About|work=TheGamer|url=https://www.thegamer.com/undertale-best-fan-games/|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104182818/https://www.thegamer.com/undertale-best-fan-games/|archive-date=November 4, 2021|access-date=April 22, 2024}}</ref> Єднов з найвекше очекованых фанушиковскых гер быв [[пріквел]] <nowiki>„</nowiki>[[Undertale Yellow]]<nowiki>“</nowiki>, котрый по семох роках вывоя вышов в роцї 2023 і здобыв обровску популарность меджі фанушиками на многых соціалных сїтях.<ref name="yellow">{{Cite web |last1=Nelson |first1=Will |date=December 10, 2023 |title=Steam's best indie game gets a colossal free prequel seven years in the making |url=https://www.pcgamesn.com/undertale/yellow |access-date=December 12, 2023 |website=PCGamesN |language=en-US |archive-date=April 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240417213055/https://www.pcgamesn.com/undertale/yellow |url-status=live }}</ref> Фанушиковска основна гры „Undertale“ была тыж предметом контроверзії, што вело к тому, же сі здобыла неґатівну репутацію. Часточно то было запрічінено незгодами меджі фанушиками оглядом справного способу граня гры.<ref name="npr" /><ref name=drama /> По выданю гры были дакотры [[стрімер]]ы обтяжованы фанушиками гры за то, же забивали противників в грї і выбрали дорогу „ґеноціды“. Ютубер Markiplier вырїшыв не завершовати своє перше проходжіня гры з арґументаціёв, же му „не є весело“ через претензії фанушиків.<ref name=drama>{{cite web|last=Spencer|first=Chloe|date=August 21, 2017|title=The ''Undertale'' Drama|url=https://kotaku.com/the-undertale-drama-1798159975|access-date=October 1, 2021|website=Kotaku|language=en-US|archive-date=December 1, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191201120241/https://kotaku.com/the-undertale-drama-1798159975|url-status=live}}</ref> В юлії 2016 почас саміту о інтернетї, котрый ся конав во [[Ватікан]]ї, даровав ютубер [[MatPat]] папови Франтїшкови копію гры „Undertale“. MatPat высвітлив свій выбер дарунка одказом на рік 2016 як рік [[Міморядный юбілей мілосердности|Міморядного юбілею мілосердности]] і перепоїв то з головнов темов гры „Undertale“, котров є мілосердность.<ref>{{Cite web|last=Good|first=Owen S.|date=July 6, 2016|title=Someone gave the pope a copy of ''Undertale''|url=https://www.polygon.com/2016/7/6/12105428/pope-undertale-youtuber|access-date=January 5, 2022|website=Polygon|language=en-US|archive-date=January 5, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220105051853/https://www.polygon.com/2016/7/6/12105428/pope-undertale-youtuber|url-status=live}}</ref> Пізнїше, в януарї 2022, ціркусовый ансамбель выступив перед папов почас ёго тыжденной авдіенції во Ватіканї на мелодію композіції „Megalovania“, чім створив паралелу зо сімболічным подарунком гры, котру MatPat даровав папови Франтїшкови.<ref name="Colp">{{Cite web |last=Colp |first=Tyler |date=January 6, 2022 |title=The Pope started 2022 by blasting a song from hit RPG ''Undertale'' |url=https://www.pcgamer.com/the-pope-started-2022-by-blasting-a-song-from-hit-rpg-undertale/ |access-date=January 7, 2022 |website=PC Gamer |language=en |archive-date=January 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220107022833/https://www.pcgamer.com/the-pope-started-2022-by-blasting-a-song-from-hit-rpg-undertale/ |url-status=live }}</ref><ref name="Diaz">{{Cite web |last=Diaz |first=Ana |date=January 6, 2022 |title=The Pope listening to ''Undertale''<nowiki>'</nowiki>s 'Megalovania' is already 2022's weirdest video |url=https://www.polygon.com/22870441/pope-undertale-toby-fox-megalovania |access-date=February 19, 2022 |website=Polygon |language=en-US |archive-date=February 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220219013700/https://www.polygon.com/22870441/pope-undertale-toby-fox-megalovania |url-status=live }}</ref> Крістофер Каярі з часопису „International Journal of Education & the Arts“ описав популарность гры „Undertale“ як приклад того, же музика з відеогер може служыти як медіум, котрый може быти дуже хосенным про учітелїв музикы, причім поуказав на партіціпатівну културу фанушиковской комуніты.<ref>{{cite journal |last1=Cayari |first1=Christopher |title=The Music of ''Undertale'': Participatory Culture, Video Game Music, and Creating Covers for YouTube |journal=International Journal of Education & the Arts |date=2023 |volume=24 |issue=22 |doi=10.26209/ijea24n22}}</ref> === Оцїнїня === Гра ся обявила в дакількох списках найлїпшых гер рока 2015, причім од порталу „Rock Paper Shotgun“<ref name="RPS GOTM">{{cite web |date=October 30, 2015 |title=Game of the Month: October – ''Undertale'' |url=https://www.rockpapershotgun.com/2015/10/13/undertale-game-of-the-month/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160526055443/https://www.rockpapershotgun.com/2015/10/13/undertale-game-of-the-month/ |archive-date=May 26, 2016 |access-date=January 21, 2016 |website=[[Rock Paper Shotgun]]}}</ref><ref name="rps funniest"/> здобыла оцїнїня „Гра місяця“ і „Найсмішнїша гра на ПК“, од порталу „GameFAQs“<ref name="GameFAQs">{{Cite web |last=Frank |first=Allegra |date=December 16, 2015 |title=''Undertale'' wins GameFAQs' Best Game Ever contest |url=http://www.polygon.com/2015/12/16/10323192/undertale-gamefaqs-best-game-ever |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151217013026/http://www.polygon.com/2015/12/16/10323192/undertale-gamefaqs-best-game-ever |archive-date=December 17, 2015 |access-date=January 21, 2016 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> оцїнїня „Найлїпша гра вшыткых часів“ і од порталів „Zero Punctuation“<ref name="Zero Punctuation">{{Cite web |last=Croshaw |first=Ben |date=January 7, 2016 |title=Top 5 Games of 2015 |url=http://www.escapistmagazine.com/videos/view/zero-punctuation/116617-Top-5-Best-and-Worst-Games-of-2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160106183824/http://www.escapistmagazine.com/videos/view/zero-punctuation/116617-Top-5-Best-and-Worst-Games-of-2015 |archive-date=January 6, 2016 |access-date=January 21, 2016 |website=The Escapist}}</ref> і „IGN“<ref name="IGN">{{cite web |title=PC Game of the Year |date=December 7, 2015 |url=https://uk.ign.com/wikis/best-of-2015/PC_Game_of_the_Year |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203193939/https://uk.ign.com/wikis/best-of-2015/PC_Game_of_the_Year |archive-date=December 3, 2019 |access-date=December 3, 2019 |publisher=[[IGN]]}}</ref> оцїнїня „Гра рока на ПК“. Од порталу „Destructoid“ здобыла оцїнїня „Найлїпша гра на ПК“.<ref name="Destructoid Award">{{cite web |date=December 22, 2015 |title=Destructoid's award for Best PC Game of 2015 goes to... |url=http://www.destructoid.com/destructoid-s-award-for-best-pc-game-of-2015-goes-to--328410.phtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222180544/http://www.destructoid.com/destructoid-s-award-for-best-pc-game-of-2015-goes-to--328410.phtml |archive-date=December 22, 2015 |access-date=January 21, 2016 |website=[[Destructoid]]}}</ref> Гра „Undertale“ здобыла оцїнїня і номінації в розлічных катеґоріях і была хвалена за свій сюжет, оповіданя і герну сістему. В рейтінґу IGN „Best of 2015“ здобыла гра оцїнїня за „найлїпшый сюжет“.<ref name="IGN Story">{{cite web |date=January 12, 2016 |title=Best Story |url=http://au.ign.com/wikis/best-of-2015/Best_Story |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151217013930/http://au.ign.com/wikis/best-of-2015/Best_Story |archive-date=December 17, 2015 |access-date=February 17, 2016 |website=[[IGN]]}}</ref> Академія інтерактівных умень і наук номіновала гру „Undertale“ в катеґоріях <nowiki>„</nowiki>[[Цїна D.I.C.E. за найлїпшу ролёву гру рока|ролёва гра/масівна гра многых грачів рока]]<nowiki>“</nowiki>, <nowiki>„</nowiki>[[Цїна D.I.C.E. за вынятковы успіхы в области режії гер|вынятковый успіх в области режії гры]]<nowiki>“</nowiki> і <nowiki>„</nowiki>[[Цїна D.I.C.E. за вынятковы успіхы в области незалежной гры|цїну D.I.C.E. Sprite Award]]<nowiki>“</nowiki>.<ref name="DICE2">{{Cite web |last=Frank |first=Allegra |date=January 13, 2016 |title=DICE Awards finalists include ''Fallout 4'', ''Witcher 3'', ''Life is Strange'' and more |url=http://www.polygon.com/2016/1/13/10760412/dice-awards-2016-nominees |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160113163015/http://www.polygon.com/2016/1/13/10760412/dice-awards-2016-nominees |archive-date=January 13, 2016 |access-date=January 21, 2016 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> Гра „Undertale“ была номінована на цїну за іновацію, найлїпшый дебут і найлїпшый сюжет на удїлёваню цїн [[Game Developers Choice Awards]].<ref name="GDC" /> В роцї 2016 на фестівалї [[Independent Games Festival]] гра здобыла цїну позерателїв і три номінації в катеґоріях „Вынятковый звук“, „Вынятковый сюжет“ і на цїну [[Головна цїна Шеймуса Макналлі|Головной цїны Шеймуса Макналлі]].<ref name="IGFwinners" /><ref>{{cite web |title=Nominees for 2016 Independent Games Festival Awards Revealed |url=https://www.gamespot.com/articles/nominees-for-2016-independent-games-festival-award/1100-6433578/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203195325/https://www.gamespot.com/articles/nominees-for-2016-independent-games-festival-award/1100-6433578/ |archive-date=December 3, 2019 |access-date=December 3, 2019 |website=GameSpot}}</ref> SXSW Gaming Awards ю выголосили за „найуспішнїшу гра фінанцована посередництвом кравдфундінґу“ і удїлили єй цїну „Matthew Crump Cultural Innovation Award“.<ref name="SXSW" /> В тім істім роцї на [[Steam Awards]] была гра номінована на цїну „I'm not crying, there's just something in my eye“.<ref name="Sarkar-2016">{{cite web |last=Sarkar |first=Samit |date=December 20, 2016 |title=2016 Steam Awards finalists go all the way back to 2006 |url=https://www.polygon.com/2016/12/20/14027538/steam-awards-2016-finalists-voting |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221133243/http://www.polygon.com/2016/12/20/14027538/steam-awards-2016-finalists-voting |archive-date=December 21, 2016 |access-date=November 23, 2019 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> В роцї 2019 зарядив портал „Polygon“ гру меджі найлїпшых гер десятьроча.<ref>{{Cite web |last=''Polygon'' staff |date=November 4, 2019 |title=The 100 best games of the decade (2010–2019): 100–51 |url=https://www.polygon.com/features/2019/11/4/20944265/best-games-2019-2010-ps4-switch-xbox-pc-100-51 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105015557/https://www.polygon.com/features/2019/11/4/20944265/best-games-2019-2010-ps4-switch-xbox-pc-100-51 |archive-date=November 5, 2019 |access-date=November 9, 2019 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> В роцї 2021 зарядив портал „IGN“ гру „Undertale“ на 20. місто в рейтінґу [[Список відеогер поважованых за найлїпшы|найлїпшых гер вшыткых часів]], за тот час в [[Японія|Японії]] ся в цїлонародній анкетї телевізії [[TV Asahi]], до котрой ся запоїло высше 50 000 грачів, гра „Undertale“ умістила на 13. містї в рейтінґу найлїпшых гер вшыткых часів.<ref name=":6" /><ref>{{Cite web |last=Romano |first=Sal |date=December 27, 2021 |title=Over 50,000 Japanese users vote for their favorite console games in TV Asahi poll - Top 100 announced |url=https://www.gematsu.com/2021/12/over-50000-japanese-users-vote-for-their-favorite-console-games-in-tv-asahi-poll-top-100-announced |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103083040/https://www.gematsu.com/2021/12/over-50000-japanese-users-vote-for-their-favorite-console-games-in-tv-asahi-poll-top-100-announced |archive-date=January 3, 2022 |access-date=January 3, 2022 |website=Gematsu}}</ref> {| class="wikitable sortable plainrowheaders" width="auto" ! scope="col" |Оцїнїня ! scope="col" |Датум церемонії ! scope="col" |Катеґорія !Резултат ! scope="col" class="unsortable" |{{Abbr|Реф|Референції}}. |- ! scope="row" align="left" |Global Game Awards | align="center"|27. новембра 2015 |Найлїпша інді-гра |{{won|2. місто|place=Silver}} | align="center" |<ref>{{cite web |url=https://game-debate.com/awards/2015 |title=Global Game Awards 2015 |website=Game Debate |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191123122128/https://game-debate.com/awards/2015 |archive-date=November 23, 2019 |access-date=November 23, 2019}}</ref> |- ! rowspan="3" scope="row" |[[The Game Awards]] | rowspan="3" align="center" |3. децембра 2015 |Найлїпша незалежна гра |{{nom}} | rowspan="3" align="center" |<ref>{{Cite web |last=Sarkar |first=Samit |date=November 13, 2015 |title=Here are the nominees for The Game Awards 2015 |url=https://www.polygon.com/2015/11/13/9728874/the-game-awards-2015-nominees |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191123122611/https://www.polygon.com/2015/11/13/9728874/the-game-awards-2015-nominees |archive-date=November 23, 2019 |access-date=November 23, 2019 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> |- |Games for Change |{{nom}} |- |Найлїпша ролёва гра |{{nom}} |- ! rowspan="3" scope="row" |Цїна D.I.C.E. | rowspan="3" align="center" |18. фебруара 2016 |[[Цїна D.I.C.E. за найлїпшу ролёву гру рока|Ролёва гра/масівна гра многых грачів рока]] |{{nom}} | rowspan="3" align="center" |<ref name="DICE2" /> |- |[[Цїна D.I.C.E. за вынятковы успіхы в области незалежной гры|Цїна D.I.C.E. Sprite Award]] |{{nom}} |- |[[Цїна D.I.C.E. за вынятковы успіхы в области режії гер|Вынятковый успіх в области режії гры]] |{{nom}} |- ! rowspan="3" scope="row" |[[Game Developers Choice Awards]] | rowspan="7" align="center" |16. марца 2016 |Цїна за іновацію |{{nom}} | rowspan="3" align="center" |<ref name="GDC">{{Cite web |last=Nunneley-Jackson |first=Stephany |date=January 8, 2016 |title=''The Witcher 3'', ''Metal Gear Solid 5'' lead nominees for GDC 2016 Awards |url=http://www.vg247.com/2016/01/08/the-witcher-3-metal-gear-solid-5-lead-nominees-for-2016-game-developers-choice-awards/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160108185324/http://www.vg247.com/2016/01/08/the-witcher-3-metal-gear-solid-5-lead-nominees-for-2016-game-developers-choice-awards/ |archive-date=January 8, 2016 |access-date=January 21, 2016 |website=[[VG247]]}}</ref> |- |Найлїпшый дебют |{{nom}} |- |Найлїпшый сюжет |{{nom}} |- ! rowspan="4" scope="row" align="left" '' |Цїна [[Independent Games Festival]] |Головна цїна Шеймуса Макналлі |{{nom}} | rowspan="3" align="center" |<ref name="IGF2">{{Cite web |last=Nunneley-Jackson |first=Stephany |date=January 6, 2016 |title=''Her Story'', ''Undertale'', ''Darkest Dungeon'' receive multiple 2016 IGF Award nominations |url=http://www.vg247.com/2016/01/06/her-story-2016-igf-awards/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160107002445/http://www.vg247.com/2016/01/06/her-story-2016-igf-awards/ |archive-date=January 7, 2016 |access-date=January 21, 2016 |website=[[VG247]]}}</ref> |- |Вынятковый звук |{{nom}} |- |Вынятковый сюжет |{{nom}} |- |Цїна позерателїв |{{won}} | align="center" |<ref name="IGFwinners">{{cite web |date=March 16, 2016 |title=''Her Story'' takes home top honors at the 18th annual IGF Awards |url=http://www.gamasutra.com/view/news/268277/Her_Story_takes_home_top_honors_at_the_18th_annual_IGF_Awards.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160411213833/http://www.gamasutra.com/view/news/268277/Her_Story_takes_home_top_honors_at_the_18th_annual_IGF_Awards.php |archive-date=April 11, 2016 |access-date=March 16, 2016 |website=[[Gamasutra]] }}</ref> |- ! rowspan="5" scope="row" align="left" |[[SXSW Gaming Awards]] | rowspan="5" align="center" |19. марца 2016 |Гра рока |{{nom}} | rowspan="3" align="center" |<ref name="SXSW nom2">{{Cite web |last=Frank |first=Allegra |date=January 25, 2016 |title=''Bloodborne'', ''Metal Gear Solid 5'' among SXSW Gaming Award nominees |url=http://www.polygon.com/2016/1/25/10830286/sxsw-gaming-award-nominees-2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160126003028/http://www.polygon.com/2016/1/25/10830286/sxsw-gaming-award-nominees-2016 |archive-date=January 26, 2016 |access-date=February 17, 2016 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> |- |Выняткова грательность |{{nom}} |- |Найперспектівнїша нова інтелектуална властность |{{nom}} |- |Найуспішнїша гра фінанцована посередництвом кравдфундінґа |{{won}} | rowspan="2" align="center" |<ref name="SXSW">{{Cite web |last=Sarkar |first=Samit |date=March 21, 2016 |title=''The Witcher 3'' takes top honors at yet another award show, the SXSW Gaming Awards |url=http://www.polygon.com/2016/3/21/11277046/sxsw-gaming-awards-winners-2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160321173028/http://www.polygon.com/2016/3/21/11277046/sxsw-gaming-awards-winners-2016 |archive-date=March 21, 2016 |access-date=June 5, 2016 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> |- |Matthew Crump Cultural Innovation Award |{{won}} |- ! scope="row" align="left" |[[British Academy Games Awards]] | align="center" |7. апріля 2016 |Історія |{{nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web|first=Rachel |last=Weber |date=April 7, 2016 |title=''Fallout 4'' wins best game at BAFTAs |url=http://www.gamesindustry.biz/articles/2016-04-07-fallout-4-wins-best-game-at-baftas |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160407214440/http://www.gamesindustry.biz/articles/2016-04-07-fallout-4-wins-best-game-at-baftas |archive-date=April 7, 2016 |access-date=April 7, 2016 |website=[[Gamesindustry.biz]]}}</ref><ref name="bafta noms2">{{Cite web |last=Nunneley-Jackson |first=Stephany |date=March 10, 2016 |title=''Rocket League'', ''The Witcher 3'', ''Fallout 4'', others up for BAFTA Best Game Award |url=http://www.vg247.com/2016/03/10/rocket-league-the-witcher-3-fallout-4-others-up-for-bafta-best-game-award/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160526055517/http://www.vg247.com/2016/03/10/rocket-league-the-witcher-3-fallout-4-others-up-for-bafta-best-game-award/ |archive-date=May 26, 2016 |access-date=March 10, 2016 |website=[[VG247]]}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |[[Dragon Awards]] | align="center" |11. авґуста 2016 |Найлїпша научно-фантастічна або фентезі гра про ПК/конзолы |{{nom}} | align="center" |<ref>{{cite web |url=http://mediarelations.dragoncon.org/2016/08/12/vote-for-the-dragon-con-awards/ |title=Vote for the Dragon Awards! |date=August 12, 2016 |publisher=[[Dragon Con]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170827034207/http://mediarelations.dragoncon.org/2016/08/12/vote-for-the-dragon-con-awards/ |archive-date=August 27, 2017 |access-date=August 6, 2018}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |[[Japan Game Awards]] | align="center" | 23. септембра 2018 |Цїна за вынятковы досягы |{{Won}} | align="center" |<ref>{{cite news |title=Japan Game Awards 2018: ''Monster Hunter: World'' wins top prize |url=https://www.thestar.com.my/tech/tech-news/2018/09/24/japan-game-awards-2018-monster-hunter-world-wins-top-prize/ |access-date=April 7, 2019 |work=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |date=September 24, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018034501/https://www.thestar.com.my/tech/tech-news/2018/09/24/japan-game-awards-2018-monster-hunter-world-wins-top-prize/ |archive-date=October 18, 2022| url-status=live}}</ref> |} == Спін-оф == {{main|Deltarune}} Потім, як день передтым назначів дашто повязане з гров „Undertale“, Фокс 31. октобра 2018 безплатно выдав першу капітолу гры „Deltarune“ про сістемы macOS і Windows.<ref>{{Cite web |last=Hernandez |first=Patricia |date=October 31, 2018 |title=Cult RPG ''Undertale'' gets a surprise spinoff for Halloween |url=https://www.theverge.com/2018/10/31/18047410/undertale-spinoff-sequel-deltarune-toby-fox |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181031151031/https://www.theverge.com/2018/10/31/18047410/undertale-spinoff-sequel-deltarune-toby-fox |archive-date=October 31, 2018 |access-date=October 31, 2018 |website=[[The Verge]]}}</ref> Подля Фокса не є „Deltarune“ „світом гры Undertale“, хоць поставы і обставина можуть припоминати світ гры Undertale,<ref name="eg delta" /> є єднак „призначена про людей, котры гру Undertale завершыли“.<ref name="deltarune 2018">{{cite web |url=https://www.deltarune.com/ |title=DELTARUNE |last=Fox |first=Toby |website=www.deltarune.com |language=en |access-date=November 2, 2018 |archive-date=November 2, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181102053706/https://www.deltarune.com/ |url-status=live }}</ref> Назва „Deltarune“ є [[анаґрам]]ом слова „Undertale“.<ref name="polygon deltarune">{{cite web |last=Frank |first=Allegra |date=October 31, 2018 |title=''Undertale'' creator's new game is ''Deltarune'', a mysterious surprise |url=https://www.polygon.com/2018/10/31/18044640/deltarune-free-download-undertale-game |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181101015346/https://www.polygon.com/2018/10/31/18044640/deltarune-free-download-undertale-game |archive-date=November 1, 2018 |access-date=November 1, 2018 |work=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> Фокс зазначів, же „Deltarune“ буде розсяглїшый проєкт як „Undertale“, причім додав, же створїня першой капітолы гры му тырвало дакілько років, што є овелё довше, як му тырвало завершіня дема гры „Undertale“.<ref name="eg delta" /> На роздїл од гры „Undertale“ є гра „Deltarune“ пропаґована так, же мать лем єдень конець без огляду на то, котры рїшіня грач в грї зробить.<ref name="eg delta" /> Капітола 2 гры „Deltarune“ была безплатно выдана 17. септембра 2021, потім, як сі Фокс склав тім, котрый му помагать з далшым вывоём.<ref>{{Cite news|last=Bankhurst|first=Adam|date=September 15, 2021|title=''Deltarune'': Chapter 2 Arriving on PC and Mac This Week|work=[[IGN]]|url=https://www.ign.com/articles/deltarune-chapter-2-release-date-this-week-pc-mac|access-date=September 15, 2021|archive-date=September 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210916033148/https://www.ign.com/articles/deltarune-chapter-2-release-date-this-week-pc-mac|url-status=live}}</ref><ref name="deltarune 2021-09">{{cite web|url=https://deltarune.com/update-092021/|title=''Deltarune'' Status Update - Sept 2021|date=September 17, 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918141650/https://deltarune.com/update-092021/|archive-date=September 18, 2021|access-date=September 18, 2021}}</ref> По завершіню вшыткых капітол буде гра выдана як уцїлене цїле; Фокс зазначів, же не мать встановленый предпокладаный гармоноґрам завершіня.<ref name="polygon deltarune"/><ref name="eg delta">{{cite web |url=https://www.eurogamer.net/articles/2018-11-02-undertale-creator-says-the-rest-of-deltarune-has-not-been-made-yet |title=''Undertale'' creator suggests it's going to be a while before we see more ''Deltarune'' |first=Emma |last=Kent |date=November 2, 2018 |access-date=November 2, 2018 |work=[[Eurogamer]] |archive-date=November 2, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181102141244/https://www.eurogamer.net/articles/2018-11-02-undertale-creator-says-the-rest-of-deltarune-has-not-been-made-yet |url-status=live }}</ref> Капітолы 1 аж 4 были выданы як плаченый пакунок 4. юнія 2025 і о день пізнїше в Японії.<ref>{{cite news |last1=Nightingale |first1=Ed |date=May 9, 2025 |title=Deltarune available on Switch 1 and 2 through cross-buy, when it launches with new Nintendo console |url=https://www.eurogamer.net/deltarune-available-on-switch-1-and-2-through-cross-buy-when-it-launches-with-new-nintendo-console |access-date=May 9, 2025 |work=Eurogamer.net |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Valentine |first=Rebekah |date=April 2, 2025 |title=Deltarune Chapters 3 and 4 Are Launching Alongside the Nintendo Switch 2 in June |url=https://www.ign.com/articles/deltarune-chapters-3-and-4-are-launching-alongside-the-nintendo-switch-2-in-june |access-date=April 2, 2025 |website=IGN |language=en}}</ref> Капітола 5 вышла 24. юнія 2026 сучасно во вшыткых реґіонах.<ref name="u269">{{cite web | title=DELTARUNE Chapter 5 Release Date Announcement | website=fangamer.com | date=2026-06-09 | url=https://toby.fangamer.com/newsletters/ch5-release-date/ | access-date=2026-08-03}}</ref> Вшыткы будучі капітолы будуть выдаваны як безплатны актуалізації.<ref name=":0">{{Cite web |date=May 8, 2025 |title=DELTARUNE CHAPTERS 1-4 RELEASE TIME ANNOUNCEMENT |url=https://toby.fangamer.com/newsletters/release-time/ |access-date=June 2, 2025 |website=Toby Fox |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Lewis |first1=Catherine |date=April 3, 2025 |title=Deltarune has finally been given a price tag, and Toby Fox says that future chapters beyond 4 "will be added as free updates" so "you only have to buy the game once" |url=https://www.gamesradar.com/games/rpg/deltarune-has-finally-been-given-a-price-tag-and-toby-fox-says-that-future-chapters-beyond-4-will-be-added-as-free-updates-so-you-only-have-to-buy-the-game-once/ |access-date=April 10, 2025 |website=[[GamesRadar]] |language=en}}</ref> == Позначкы == {{позначкы}} == Референції == <div style="column-width: 30em;"> <references> <!-- <ref name="Cliqist">{{cite web |url=http://cliqist.com/2015/09/29/undertale-new-cult-hit-making/ |title=Undertale: A New Cult Hit in the Making |last=Levine |first=Laguna |website=Cliqist |date=September 29, 2015 |access-date=June 10, 2016}}</ref> <ref name="Remeshed">{{cite web |url=http://remeshed.com/2015/undertale-won-internet/ |title=Why Undertale Won the Internet |last=McDonald |first=Mariko |website=Remeshed.com |date=December 22, 2015 |access-date=June 10, 2016}}</ref> <ref name="LeMonde">{{cite web |url=http://www.lemonde.fr/pixels/article/2015/12/17/undertale-elu-meilleur-jeu-video-de-l-histoire-a-la-surprise-generale_4833951_4408996.html |title=''Undertale'', élu " meilleur jeu vidéo de l'histoire " à la surprise générale |last=Audureau |first=William |website=[[LeMonde.fr]] |date=December 17, 2015 |access-date=June 10, 2016}}</ref> <ref name="CGR">{{cite web |url=http://completegamereviews.com/will-define-undertales-legacy/ |title=How Will We Define ''Undertale''<nowiki>'s</nowiki> Legacy? |last=Abbott |first=Josh |website=Complete Game Reviews |date=February 21, 2016 |access-date=June 10, 2016}}</ref> <ref name="DesignTrend">{{cite web |url=http://www.designntrend.com/articles/66980/20151219/legend-of-zelda-ocarina-of-time-undertale-best-game-ever-mad.htm |title='The Legend Of Zelda: Ocarina Of Time' Falls To {{'}}''Undertale''{{'}} As Best Game Ever, Gamers Get Mad! |last=Groux |first=Christopher |website=Design & Trend |date=December 19, 2015 |access-date=June 10, 2016}}</ref> --> <ref name="Boing Boing">{{cite web |url=http://boingboing.net/2015/09/24/undertale-game.html |title=In ''Undertale'', you can choose to kill monsters — or understand them |last=Hudson |first=Laura |website=[[Boing Boing]] |date=September 24, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925214218/http://boingboing.net/2015/09/24/undertale-game.html |archive-date=September 25, 2015 |url-status=dead}}</ref> <ref name="BostonGlobe Review">{{cite web |url=https://www.bostonglobe.com/arts/2016/02/11/best-game-ever-but-undertale-warrants-praise/gv23nHdE6ZYUcbhzTVdnYN/story.html |title=Best game ever? No, but ''Undertale'' warrants the hype |first=Jesse |last=Singal |date=February 12, 2016 |access-date=February 12, 2016 |website=[[The Boston Globe]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160322101150/http://www.bostonglobe.com/arts/2016/02/11/best-game-ever-but-undertale-warrants-praise/gv23nHdE6ZYUcbhzTVdnYN/story.html |archive-date=March 22, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="Den Famitsu Gamer">{{cite web |url=https://news.denfaminicogamer.jp/interview/181019 |title=『''Undertale''』トビー・フォックス×『東方』ZUN×Onion Games木村祥朗鼎談──自分が幸せでいられる道を進んだらこうなった──同人の魂、インディーの自由を大いに語る |language=ja |trans-title="''Undertale''" Toby Fox x "''Touhou''" ZUN x Onion Games Yoshiro Kimura ──This is what happened when I went on the path of being happy ── Talking about the soul of the same person, the freedom of indie |work=Den Famitsu Gamer |date=October 19, 2018 |access-date=August 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181019030227/https://news.denfaminicogamer.jp/interview/181019 |archive-date=October 19, 2018 |url-status=live }}</ref> <ref name="Destructoid Review">{{cite news |url=http://www.destructoid.com/review-undertale-312265.phtml |title=Review: ''Undertale'' |last=Davis |first=Ben |website=[[Destructoid]] |date=September 24, 2015 |access-date=January 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150927031432/http://www.destructoid.com/review-undertale-312265.phtml |archive-date=September 27, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="Escapist">{{cite web |url=https://www.escapistmagazine.com/v2/undertale-dev-every-monster-should-feel-like-an-individual/ |title=''Undertale'' Dev: "Every Monster Should Feel Like an Individual" |last=Bogos |first=Steven |website=[[The Escapist (magazine)|The Escapist]] |date=June 25, 2013 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210619153326/https://www.escapistmagazine.com/v2/undertale-dev-every-monster-should-feel-like-an-individual/ |archive-date=June 19, 2021 |url-status=live}}</ref> <ref name="Escapist EarthBound">{{cite web |url=http://www.escapistmagazine.com/news/view/124536-Undertale-is-an-EarthBound-Inspired-Indie-RPG |title=''Undertale'' is an ''EarthBound'' Inspired Indie RPG |last=Bogos |first=Steven |website=[[The Escapist (magazine)|The Escapist]] |date=June 2, 2013 |access-date=January 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160514123829/http://www.escapistmagazine.com/news/view/124536-Undertale-is-an-EarthBound-Inspired-Indie-RPG |archive-date=May 14, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="Escapist Review">{{cite web |url=http://www.escapistmagazine.com/articles/view/video-games/columns/extra-punctuation/14860-Undertale-for-Best-Written-Game-2015 |title=Undertale May Be This Year's Best Written Game |last=Croshaw |first=Ben |author-link=Ben "Yahtzee" Croshaw |website=[[The Escapist (magazine)|The Escapist]] |date=October 28, 2015 |access-date=October 27, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151030035712/http://www.escapistmagazine.com/articles/view/video-games/columns/extra-punctuation/14860-Undertale-for-Best-Written-Game-2015 |archive-date=October 30, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="Existential Gamer">{{cite web |url=http://existentialgamer.com/interview-toby-fox-of-undertale |title=Interview: Toby Fox of ''Undertale'' |last=Feeld |first=Julian |website=Existential Gamer |date=October 9, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117161517/http://existentialgamer.com/interview-toby-fox-of-undertale |archive-date=November 17, 2015 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Gamasutra Music1">{{cite web |url=https://www.gamedeveloper.com/audio/an-examination-of-leitmotifs-and-their-use-to-shape-narrative-in-undertale---part-1-of-2 |title=An Examination of Leitmotifs and Their Use to Shape Narrative in ''Undertale'' – Part 1 of 2 |first=Jason |last=Yu |date=April 6, 2016 |access-date=April 21, 2016 |website=[[Gamasutra]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160421131423/http://www.gamasutra.com/blogs/JasonYu/20160406/269573/An_Examination_of_Leitmotifs_and_Their_Use_to_Shape_Narrative_in_UNDERTALE__Part_1_of_2.php |archive-date=April 21, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="Gamasutra Music2">{{cite web |url=https://www.gamedeveloper.com/audio/an-examination-of-leitmotifs-and-their-use-to-shape-narrative-in-undertale---part-2-of-2 |title=An Examination of Leitmotifs and Their Use to Shape Narrative in ''Undertale'' – Part 2 of 2 |first=Jason |last=Yu |date=April 14, 2016 |access-date=April 21, 2016 |website=[[Gamasutra]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415154558/http://www.gamasutra.com/blogs/JasonYu/20160414/270290/An_Examination_of_Leitmotifs_and_Their_Use_to_Shape_Narrative_in_UNDERTALE__Part_2_of_2.php |archive-date=April 15, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="Game Informer Review">{{cite magazine |url=https://www.gameinformer.com/games/undertale/b/pc/archive/2015/10/01/an-enchanting-exhilarating-journey.aspx |title=An Enchanting, Exhilarating Journey – ''Undertale'' |last=Tack |first=Daniel |magazine=[[Game Informer]] |date=October 1, 2015 |access-date=January 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151012005411/http://www.gameinformer.com/games/undertale/b/pc/archive/2015/10/01/an-enchanting-exhilarating-journey.aspx |archive-date=October 12, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="GameRev">{{cite web |url=http://www.gamerevolution.com/news/undertale-dev-celebrates-1-year-anniversary-with-unreleased-music-37581 |title=''Undertale'' Dev Celebrates 1 Year Anniversary With Unreleased Music |last=Leack |first=Jonathan |work=[[Game Revolution]] |date=September 15, 2016 |access-date=September 15, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160914192756/http://www.gamerevolution.com/news/undertale-dev-celebrates-1-year-anniversary-with-unreleased-music-37581 |archive-date=September 14, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="GamesBeat">{{cite web |url=https://venturebeat.com/2016/04/13/stardew-valley-is-one-of-the-best-selling-pc-games-of-the-year-as-it-surpasses-1m-copies-sold/ |title=''Stardew Valley'' is one of the best-selling PC games of the year as it surpasses 1M copies sold |last=Grubb |first=Jeff |website=[[GamesBeat]] |publisher=[[VentureBeat]] |date=April 13, 2016 |access-date=April 22, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160422185414/http://venturebeat.com/2016/04/13/stardew-valley-is-one-of-the-best-selling-pc-games-of-the-year-as-it-surpasses-1m-copies-sold/ |archive-date=April 22, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="GameSpot Review">{{cite web |url=http://www.gamespot.com/reviews/undertale-review/1900-6416315/ |title=''Undertale'' Review |last=Hicks |first=Tyler |website=[[GameSpot]] |date=November 20, 2015 |access-date=January 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151221194409/http://www.gamespot.com/reviews/undertale-review/1900-6416315/ |archive-date=December 21, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="GI Show">{{cite web |url=https://www.gameinformer.com/b/podcasts/archive/2015/10/15/gi-show-%E2%80%93-yoshis-woolly-world%2C-star-wars%3A-battlefront%2C-undertale-toby-fox.aspx |title=GI Show – ''Yoshi<nowiki>'s</nowiki> Woolly World'', ''Star Wars'': Battlefront, ''Undertale''<nowiki>'s</nowiki> Toby Fox |last=Turi |first=Tim |magazine=[[Game Informer]] |date=October 15, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190807210020/https://www.gameinformer.com/b/podcasts/archive/2015/10/15/gi-show-%E2%80%93-yoshis-woolly-world%2C-star-wars%3A-battlefront%2C-undertale-toby-fox.aspx |archive-date=August 7, 2019 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Giant Bomb Review">{{cite web |url=http://www.giantbomb.com/reviews/undertale-review/1900-715/ |title=''Undertale'' Review |last=Walker |first=Austin |website=[[Giant Bomb]] |date=September 25, 2015 |access-date=January 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925203653/http://www.giantbomb.com/reviews/undertale-review/1900-715/ |archive-date=September 25, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="IGN Review">{{cite web |url=http://ign.com/articles/2016/01/13/undertale-review |title=''Undertale'' Review |last=Plagge |first=Kallie |website=[[IGN]] |date=January 12, 2016 |access-date=January 13, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160113010016/http://www.ign.com/articles/2016/01/13/undertale-review |archive-date=January 13, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="IndieGames Guilt">{{cite web |url=http://indiegames.com/2015/09/guilt_friendship_and_carrot_mo.html |title=Guilt, Friendship, and Carrot Monsters — ''Undertale'' and the Consequences of Easy Violence |last=Couture |first=Joel |website=[[IndieGames.com]] |date=September 22, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160514123637/http://indiegames.com/2015/09/guilt_friendship_and_carrot_mo.html |archive-date=May 14, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="IndieGames Thinking">{{cite web |url=http://indiegames.com/2015/10/thinking_for_ourselves_-_toby_.html |title=Thinking for Ourselves – Toby Fox on Fighting and Introspection in ''Undertale'' |last=Couture |first=Joel |website=[[IndieGames.com]] |date=October 27, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151103002946/http://indiegames.com/2015/10/thinking_for_ourselves_-_toby_.html |archive-date=November 3, 2015 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Joystiq Kickstarter">{{cite web |url=https://www.engadget.com/2013/07/29/crowdfund-bookie-july-21-27-terminator-2-undertale-last-dr/ |title=Crowdfund Bookie, July 21–27: ''Terminator 2'', ''Undertale'', ''Last Dream'' |last=Suszek |first=Mike |website=[[Engadget]] |date=July 29, 2013 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151012005417/http://www.engadget.com/2013/07/29/crowdfund-bookie-july-21-27-terminator-2-undertale-last-dr/ |archive-date=October 12, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="Kickstarter">{{cite web |url=https://www.kickstarter.com/projects/1002143342/undertale/description |title=''Undertale'' by Toby Fox |last=Fox |first=Toby |website=[[Kickstarter]] |date=June 25, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160317174547/https://www.kickstarter.com/projects/1002143342/undertale/description |archive-date=March 17, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="Kill Screen">{{cite web |url=https://killscreen.com/articles/behind-humor-toby-foxs-undertale/ |title=Behind the humor of Toby Fox's Undertale |last=Bennett |first=David |website=[[Kill Screen]] |date=October 22, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160514123644/https://killscreen.com/articles/behind-humor-toby-foxs-undertale/ |archive-date=May 14, 2016 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Kotaku Music">{{cite web |url=https://kotaku.com/undertale-has-one-of-the-greatest-final-boss-fights-in-1751201659 |title=''Undertale'' Has One Of The Greatest Final Boss Fights In RPG History |last=Schreier |first=Jason |website=[[Kotaku]] |date=January 5, 2016 |access-date=April 22, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160428031331/http://kotaku.com/undertale-has-one-of-the-greatest-final-boss-fights-in-1751201659 |archive-date=April 28, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="Kotaku Secrets">{{cite web |url=http://steamed.kotaku.com/players-still-havent-figured-out-all-of-undertales-secr-1733048190 |title=Players Still Haven't Figured Out All Of ''Undertale''<nowiki>'s</nowiki> Secrets |last=Grayson |first=Nathan |website=[[Kotaku]] |date=September 28, 2015 |access-date=April 19, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160217190652/https://steamed.kotaku.com/players-still-havent-figured-out-all-of-undertales-secr-1733048190 |archive-date=February 17, 2016 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Mary Sue">{{cite web |url=http://www.themarysue.com/interview-undertale-game-creator-toby-fox/ |title=Interview: ''Undertale'' Game Creator Toby Fox |last=Isaac |first=Chris |website=[[The Mary Sue]] |date=December 10, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151210182140/http://www.themarysue.com/interview-undertale-game-creator-toby-fox/ |archive-date=December 10, 2015 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Metacritic">{{cite web |url=https://www.metacritic.com/game/undertale/critic-reviews/?platform=pc |title=''Undertale'' for PC Reviews |website=[[Metacritic]] |access-date=July 28, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151012005405/http://www.metacritic.com/game/pc/undertale |archive-date=October 12, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="Metacritic all time">{{cite web |url=http://www.metacritic.com/browse/games/score/metascore/all/pc/filtered?sort=desc |title=Best PC Video Games of All Time |website=[[Metacritic]] |access-date=July 28, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150807043134/http://www.metacritic.com/browse/games/score/metascore/all/pc/filtered?sort=desc |archive-date=August 7, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="NCL release date">{{cite news |title=世界的な大ヒットタイトル『''Undertale''』がNintendo Switchで発売！ |url=https://topics.nintendo.co.jp/c/article/13c60c96-1d22-11e8-a129-063b7ac45a6d.html |access-date=March 11, 2018 |work=Nintendo |archive-url=https://web.archive.org/web/20180310011558/https://topics.nintendo.co.jp/c/article/13c60c96-1d22-11e8-a129-063b7ac45a6d.html |archive-date=March 10, 2018 |url-status=live}}</ref> <ref name="NLife cult">{{cite web |url=https://www.nintendolife.com/news/2018/03/indie_smash_undertale_is_coming_to_switch_eventually |title=Indie Smash Undertale Is Coming To Switch "Eventually" |last=McFerran |first=Damien |work=[[Nintendo Life]] |date=March 9, 2018 |accessdate=June 27, 2023 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20180309054839/https://www.nintendolife.com/news/2018/03/indie_smash_undertale_is_coming_to_switch_eventually |archivedate=March 9, 2018 |url-status=live }}</ref> <ref name="Paste cult">{{cite web |url=http://www.pastemagazine.com/articles/2015/10/undertale-fan-makes-a-sequel-in-a-wrestling-game.html |title=''Undertale'' Fan Makes a Sequel... In a Wrestling Game? |last=Allen |first=Eric Van |website=[[Paste (magazine)|Paste]] |date=October 22, 2015 |access-date=January 21, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151025033939/http://www.pastemagazine.com/articles/2015/10/undertale-fan-makes-a-sequel-in-a-wrestling-game.html |archive-date=October 25, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="PC Gamer Review">{{cite web |url=http://www.pcgamer.com/undertale-review/ |title=''Undertale'' review |last=Cobbett |first=Robert |website=[[PC Gamer]] |date=September 29, 2015 |access-date=September 29, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150929231231/http://www.pcgamer.com/undertale-review/ |archive-date=September 29, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="Polygon Gameplay">{{cite web |url=http://www.polygon.com/2013/7/7/4497618/undertale-combines-classic-rpg-gameplay-with-a-pacifist-twist |title=''Undertale'' combines classic RPG gameplay with a pacifist twist |last=Farokhmanesh |first=Megan |website=[[Polygon (website)|Polygon]] |date=July 7, 2013 |access-date=September 25, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926171853/http://www.polygon.com/2013/7/7/4497618/undertale-combines-classic-rpg-gameplay-with-a-pacifist-twist |archive-date=September 26, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="RPGamer Review">{{cite web |url=http://rpgamer.com/games/indie/undertale/reviews/undertalestrev1.html |title=''Undertale'' – Review |last=Welhouse |first=Zach |website=RPGamer |date=October 8, 2015 |access-date=January 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160514123711/http://rpgamer.com/games/indie/undertale/reviews/undertalestrev1.html |archive-date=May 14, 2016 |url-status=dead}}</ref> <ref name="rps funniest">{{cite news |url=https://www.rockpapershotgun.com/2015/12/16/funniest-pc-game-2015/ |title=The RPS Advent Calendar, Dec 16th: ''Undertale'' |date=December 16, 2015 |website=[[Rock Paper Shotgun]] |access-date=May 16, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151226135527/http://www.rockpapershotgun.com/2015/12/16/funniest-pc-game-2015/ |archive-date=December 26, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="RPS: Scrollbars">{{cite news |url=http://www.rockpapershotgun.com/2015/09/21/undertale/ |title=The RPG Scrollbars: ''Undertale'' |last=Cobbett |first=Richard |website=[[Rock Paper Shotgun]] |date=September 21, 2015 |access-date=October 31, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150921204409/http://www.rockpapershotgun.com/2015/09/21/undertale/ |archive-date=September 21, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="Seagaia">{{cite web |url=https://seagaia.wordpress.com/2013/05/25/toby-foxs-undertale-dev-2-dev-interview-1/ |title=Toby Fox's ''Undertale'' – DEV 2 DEV INTERVIEW #1 |last=Hogan |first=Sean |website=Seagaia |date=May 25, 2013 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926171839/https://seagaia.wordpress.com/2013/05/25/toby-foxs-undertale-dev-2-dev-interview-1/ |archive-date=September 26, 2015 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Steam Spy">{{cite web |url=http://www.gamasutra.com/view/news/262548/GTA_5_leads_Steam_Spys_list_of_bestselling_2015_Steam_games.php |title=''GTA 5'' leads Steam Spy's list of best-selling 2015 Steam games |last=Wawro |first=Alex |website=[[Gamasutra]] |publisher=[[UBM TechWeb]] |date=December 22, 2015 |access-date=December 22, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222204636/http://www.gamasutra.com/view/news/262548/GTA_5_leads_Steam_Spys_list_of_bestselling_2015_Steam_games.php |archive-date=December 22, 2015 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Undertale Art Book">{{cite book |last=Fox |first=Toby |date=2016 |title=''Undertale'' Art Book |url=https://www.fangamer.com/products/undertale-art-book |publisher=[[Fangamer]] |isbn=978-1-945908-99-6 |access-date=November 30, 2018 |archive-date=November 30, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181130202038/https://www.fangamer.com/products/undertale-art-book |url-status=live }}</ref> <ref name="Undertale FAQ">{{cite web |url=https://undertale.com/help/ |title=''Undertale'' Help, FAQ and Troubleshooting |publisher=[[Fangamer]] |access-date=August 20, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170617211837/https://undertale.com/help/ |archive-date=June 17, 2017 |url-status=live}}</ref> <ref name="USgamer Music">{{cite web |url=http://www.usgamer.net/articles/note-block-beat-box-listening-to-hopes-and-dreams-from-undertale |title=Note Block Beat Box: Listening to 'Hopes and Dreams' from ''Undertale'' |last=Oxford |first=Nadia |website=[[USgamer]] |publisher=[[Gamer Network]] |date=April 21, 2016 |access-date=April 22, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160502124052/http://www.usgamer.net/articles/note-block-beat-box-listening-to-hopes-and-dreams-from-undertale |archive-date=May 2, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="USgamer Review">{{cite web |url=http://www.usgamer.net/articles/undertale-pc-review-the-art-of-surprise |title=''Undertale'' PC Review: The Art of Surprise |last=Mackey |first=Bob |website=[[USgamer]] |publisher=[[Gamer Network]] |date=September 30, 2015 |access-date=October 31, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151031172027/http://www.usgamer.net/articles/undertale-pc-review-the-art-of-surprise |archive-date=October 31, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="USgamer Moon">{{cite news |url=https://www.usgamer.net/articles/the-story-of-moon-the-anti-rpg-that-inspired-undertale |title=The Story of ''Moon'', the 'Anti-RPG' That Inspired ''Undertale'' |last=Oxford |first=Nadia |work=[[USgamer]] |publisher=[[Gamer Network]] |date=August 28, 2020 |access-date=September 1, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200828234252/https://www.usgamer.net/articles/the-story-of-moon-the-anti-rpg-that-inspired-undertale |archive-date=August 28, 2020 |url-status=live}}</ref> </references> </div> == Далшы жрїдла == * <!-- Bem 2022 --> {{cite book |last=Bem |first=Caroline |title=Video Games and Comedy |chapter=Humour in Pornographic Browser Games: From ''Undertale'' to ''Uddertale'', a Case Study |editor-last1=Giappone |editor-first1=Krista Bonello Rutter |editor-last2=Majkowski |editor-first2=Tomasz Z. |editor-last3=Švelch |editor-first3=Jaroslav |publisher=[[Palgrave Macmillan]] |date=2022 |pages=307–324 |isbn=978-3-030-88337-9}} * <!-- Cayari 2023 --> {{cite journal |last=Cayari |first=Christopher |title=The Music of ''Undertale'': Participatory Culture, Video Game Music, and Creating Covers for YouTube |date=2023 |journal=International Journal of Education and the Arts |volume=24 |number=22 |issn=1529-8094 |doi=10.26209/IJEA24N22 |doi-access=free}} * <!-- Elvery 2023 --> {{cite journal |last=Elvery |first=Gabriel |title=''Undertale''''s Loveable Monsters: Investigating Parasocial Relationships with Non-Player Characters |journal=Games and Culture |volume=18 |issue=4 |date=2023 |issn=1555-4120 |doi=10.1177/15554120221105464 |doi-access=free |pages=475–497}} * <!-- Jagoda 2020 --> {{cite book |last=Jagoda |first=Patrick |title=Experimental Games: Critique, Play, and Design in the Age of Gamification |url=https://archive.org/details/experimentalgame0000jago |publisher=[[University of Chicago Press]] |date=2020 |isbn=978-0-226-63003-8}} * <!-- Kohlburn, Cho & Moore 2023--> {{cite journal |last1=Kohlburn |first1=Joseph |last2=Cho |first2=Hyerim |last3=Moore |first3=Hollis |title=Players' Perceptions of Sexuality and Gender-Inclusive Video Games a Pragmatic Content Analysis of Steam Reviews |journal=[[Convergence (journal)|Convergence]] |volume=29 |issue=2 |date=2023 |issn=1354-8565 |doi=10.1177/13548565221137481 |pages=379–399}} * <!-- Lind 2023 --> {{cite book |last=Lind |first=Stephanie |title=Authenticity in the Music of Video Games |publisher=[[Lexington Books]] |date=2023 |isbn=978-1-7936-2714-8}} * <!-- Seraphine 2018 --><!-- Verify this is peer-reviewed before citing. --> {{cite conference |last=Seraphine |first=Frederic |title=Ethics at Play in ''Undertale'': Rhetoric, Identity and Deconstruction |year=2018 |conference=DiGRA 2018 – The Game is the Message |publisher=[[Digital Games Research Association]] |url=https://dl.digra.org/index.php/dl/article/view/960 |access-date=February 18, 2025}} * <!-- Veale 2022 --> {{cite journal |last=Veale |first=Kevin |title='If Anyone's Going to Ruin Your Night, It Should Be You': Responsibility and Affective Materiality in ''Undertale'' and ''Night in the Woods'' |journal=[[Convergence (journal)|Convergence]] |volume=28 |issue=2 |date=2022 |issn=1354-8565 |doi=10.1177/13548565211014434 |pages=451–467}} * <!-- Youngblood 2018 --> {{cite book |last=Youngblood |first=Jordan |chapter='What Kind of Monster Are You...?': ''Undertale'', Queer Play, and Horror(ific) Video Games via Critical Gaming Literacy |pages=157–170 |title=Horror Literature and Dark Fantasy |editor-last=Fabrizi |editor-first=Mark A. |publisher=[[Brill Publishers]] |date=2018 |isbn=978-90-04-36625-1}} == Екстерны одказы == * {{Офіціална сторінка}} {{Undertale}} [[Катеґорія:Undertale| ]] [[Катеґорія:Відеогры з року 2015]] [[Катеґорія:Гры створены в GameMaker]] [[Катеґорія:Відеогры повязаны з комунітов ЛҐБТ]] [[Катеґорія:Белетрія о ґеноцідї]] [[Катеґорія:Переможцї оцїнїня Japan Game Award]] [[Катеґорія:Переможцї фестівалу незалежных гер]] [[Катеґорія:Незалежны гры]] [[Катеґорія:Відєогры фінанцованы посередництвом платформы Kickstarter]] [[Катеґорія:Гры про Linux]] [[Катеґорія:Гры про MacOS]] [[Катеґорія:Метафікчны відеогры]] [[Катеґорія:Гры про Nintendo Switch]] [[Катеґорія:Гры про PlayStation 4]] [[Катеґорія:Гры про PlayStation Vita]] [[Катеґорія:Портал фентезі]] [[Катеґорія:Лоґічны відеогры]] [[Катеґорія:Відеогры в ретро штілї]] [[Катеґорія:Научно-фантастічны ролёвы відеогры]] [[Катеґорія:Відеогры про єдного грача]] [[Катеґорія:Підземна белетрія]] [[Катеґорія:Відеогры о смутку]] [[Катеґорія:Відеогры о скелетах]] [[Катеґорія:Відеогры о часовых случках]] [[Катеґорія:Відеогры вывинуты в США]] [[Катеґорія:Відеогры з музиков од Тобі Фокса]] [[Катеґорія:Гры про Windows]] [[Катеґорія:Гры про Xbox Cloud Gaming]] [[Катеґорія:Гры про Xbox One]] [[Катеґорія:Відеогры з многыма концями]] 5mcd8z4c3mb9nvp33uskp4ut89l0tiq 170489 170487 2026-09-28T16:40:13Z Flipdot 23893 170489 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Інфобокс відеогра | назва = Undertale | образ = [[Файл:Undertale vector logo on black borders.svg|250px]] | опис = Лоґо гры | вывоярь = [[Тобі Фокс]]{{efn|Конзоловы верзії вывинуло штудіо [[8-4]].<ref name="psdev">{{cite web |url=https://blog.playstation.com/2017/06/13/undertale-is-coming-to-playstation/ |title=''Undertale'' is Coming to PlayStation! |quote=Along the way that transformed into having them develop and publish the PlayStation versions, too. |last=Fox |first=Toby |website=PlayStation.Blog |date=June 13, 2017 |access-date=June 22, 2020 |archive-date=May 31, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200531203049/https://blog.playstation.com/2017/06/13/undertale-is-coming-to-playstation/ |url-status=live }}</ref><ref name="swdev">{{cite game |title=Undertale |platform=Nintendo Switch |developer=(([[Toby Fox]]; [[8-4]])) |publisher=8-4 |year=2018 |scene=Credits |quote=Nintendo Switch Conversion: 8-4, Ltd.}}</ref>}} | выдаватель = {{ubl|Тобі Фокс{{efn|Выданы властным накладом про ПК}}|8-4{{efn|Конзоловы верзії выдало штудіо 8-4.}}}} | жанер = [[ролёва відеогра]], [[пригоды]] | платформа = {{ubl|OS X|Windows|Linux|PlayStation 4|PlayStation Vita|Nintendo Switch|Xbox One}} | датум_выданя = {{Collapsible list|title={{nobold|15. септембра 2015}} |'''OS X''', '''Windows''' |15. септембра 2015 |'''Linux''' |17. юлія 2016 |'''PS4, PS Vita''' |15. авґуста 2017 |'''Nintendo Switch''' |18. септембра 2018 |'''Xbox One''' |16. марца 2021 }} | режім = [[Гра єдного грача]] | язык = [[Анґліцькый язык|анґліцькый]] і [[японьскый язык|японьскый]] | сценаріста = Тобі Фокс | дізайнер = {{ubl|[[Теммі Чанґ]]|Тобі Фокс<ref name="Undertale Art Book" />}} | проґраматор = Тобі Фокс | композітор = Тобі Фокс | мотор = GameMaker Studio | носіч = Діґітална дістрібуція | наслїдуюча = [[Deltarune]] | офіціална_сторінка = {{Офіціална сторінка}} }} '''Undertale''' ({{Высловность2|Андерте́йл}}; дословно з [[анґліцькый язык|анґл.]] „Підземна приповідка“; штілізовано як '''UNDERTALE''') є [[ролёва відеогра]] з року 2015, котру створив америцькый незалежный вывоярь [[Тобі Фокс]]. Грач овладать дїтя, котре впало до Підземля: розсяглой, одляглой области під земскым поверьхом, оддїленой маґічнов барьєров. Почас дорогы назад на поверьх ся грач стрїчать з розлічныма монштрами, з котрых дакотры з ним можуть вступити до боя. Боёва сістема полїгать в тім, же грач мусить маневровати меджі „mini-bullet hell“ атаками противника. Може вырїшыти успокоёвати монштрів, жебы їх змиловати намісто того, жебы їх забити. Тоты выберы впливають на перебіг гры, причім діалогы, поставы і сюжет ся мінять в залежности од резултатів. Окрем ґрафічных концептів і дізайнів постав, котры створила [[Теммі Чанґ]] і далшы гостюючі дізайнеры, Фокс вывинув цїлу гру сам, в тім чіслї сценаря і музикы. Гра черьпала іншпірацію з дакількох жрїдел, меджі котры належали серії ролёвых гер „Brandish“, „Mario & Luigi“ і „Mother“, серія [[стрїлячка|стрїлячок]] тіпу „bullet hell“ „Touhou Project“ і ролёва гра „Moon: Remix RPG Adventure“. Гра Undertale мала спочатку выйти в половинї рока 2014, дішло єднак к запізнїням. Гра Undertale вышла про OS X і Windows в септембрї 2015. В роцї 2016 была портована на Linux, в роцї 2017 на PlayStation 4 і PlayStation Vita, в роцї 2018 на Nintendo Switch і в роцї 2021 на Xbox One. Гра была оцїнена за свою тематіку, боёву сістему, музичный допровод, оріґіналность, сюжет, діалогы і поставы, хоць реакції на вытварный штіл были змішаны. Продало ся з нёй найменше пять міліонів копій. Была номінована на дакілько оцїнень, в тім чіслї тітулу „Гра рока“ од дакількох герных публікацій і подїй, і є поважована за єдну з найлїпшых відеогер, котры коли взникли. Гра з паралелным сюжетом, Deltarune, выходила по епізодах од року 2018 аж до єй повного выданя в роцї 2025; пята капітола вышла в юнї 2026 і далшы капітолы суть во вывої. == Грательность == Undertale є ролёва відеогра з поглядом згоры.<ref name="rps funniest" /> В грї грач овладать дїтя і выконує задачі, жебы поступив в сюжетї.<ref name="Destructoid Review" /> Грачі дослїджують підземный світ повный міст і пещер і почас своєй дорогы мусять рїшыти множство гаданок.<ref name="Destructoid Review" /><ref name="Boing Boing" /> Підземный світ є домом монштрів, з котрых многы вызывають грача на дуел;<ref name="Boing Boing" /> грачі вырїшують, ці їх забють, утечуть перед нима або ся з нима скамаратять.<ref name="Destructoid Review" /><ref>{{cite news |url=https://www.rockpapershotgun.com/2015/10/15/conversations-with-myself-on-undertales-universal-appeal/ |title=Conversations With Myself: On ''Undertale''<nowiki>'s</nowiki> Universal Appeal |author=Smith, Adam |date=October 15, 2015 |website=[[Rock Paper Shotgun]] |publisher=[[Gamer Network]]|access-date=May 16, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160516012147/https://www.rockpapershotgun.com/2015/10/15/conversations-with-myself-on-undertales-universal-appeal/ |archive-date=May 16, 2016 |url-status=live}}</ref> Выберы, котры грач зробить, радікално впливають на сюжет і цїлковый перебіг гры, причім моралка грача є основним каменём вывоя гры.<ref>{{Cite web |last=Couture |first=Joel |date=October 27, 2015 |title=How ''Undertale'' makes you think hard before killing monsters |url=https://www.gamedeveloper.com/design/how-i-undertale-i-makes-you-think-hard-before-killing-monsters |access-date=November 12, 2023 |website=Gamasutra |language=en |archive-date=November 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112215104/https://www.gamedeveloper.com/design/how-i-undertale-i-makes-you-think-hard-before-killing-monsters |url-status=live }}</ref> Кедь ся грачі стрїчать з противниками у рамках предписаных подїй або трафунковых стрїтнуть, пройдуть до боёвого режіму. Почас боїв грачі овладають мале сердце, котре представлює їх душу, і мусять маневровати помеджі атаками, котры на них выпущають противницькы монштры, подобно як в стрїлянинї тіпу „bullet hell“.<ref name="Destructoid Review" /><ref name="Boing Boing" /> В перебігу гры ся обявують новы елементы, як суть фаребны перешкоджіня і дуелы з босами, котры мінять способ, котрым грачі овладають сердце.<ref name="RPS: Scrollbars" /> Грачі можуть вырїшыти атаковати противника, што вымагать притискати на ґомбічку в справнім часї. Забиванём противників грач здобывать EXP (чім ся звышує ёго LOVE) і золото.<ref name="Escapist EarthBound" /> Помочов можности ACT може сконтролёвати атакуючі і оборонны атрібуты противника, як ай выконати розлічны далшы дїї, котры ся одлишать в залежности од противника.<ref name="Destructoid Review" /> Кедь грач хоснує справно дїї на реакцію на противника або го атакує, покы не мать низке HP (але ай все жывый), може вырїшыти змиловати го і завершыти бой без того, жебы го забив.<ref name="IndieGames Guilt" /> Жебы было можне дакотры дуелы з босами завершыти міровов дорогов, грач мусить прожыти, покы постава, з котров ся бє, не завершыть свій діалоґ. Гра понукать дакілько обног сюжету і розлічны завершіня в залежности од того, ці грачі вырїшать противників забити або змиловати; вдяка тому є можне гру завершыти без забитя єдиного противника.<ref name="Polygon Gameplay" /> Монштры будуть почас боя комуніковати з грачом і гра буде грачам ознамлёвати, котры суть почутя і дїї даного монштра.<ref name="RPGamer Review" /> Атакы противників ся мінять в залежности од того, як з нима грачі комунікують, як ай од уровни обтяжности.<ref name="Boing Boing" /><ref name="RPGamer Review" /> Гра ся операть о ряд метафікчных елементів в грательности, як ай в сюжетї.<ref name="Wired">{{cite magazine |url=https://www.wired.com/2016/01/metafiction-games/ |title=The Best New Videogames Are All About … Videogames |first=Jack |last=Muncy |date=January 18, 2016 |access-date=January 18, 2016 |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |publisher=[[Condé Nast]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160327004328/http://www.wired.com/2016/01/metafiction-games/ |archive-date=March 27, 2016 |url-status=live}}</ref> Кедь грачі при другім проходжіню гры беруть участь в бої з босом, діалоґ ся змінить в залежности од дїї в попереднїх проходжінях.<ref name="Kotaku Secrets" /> == Сюжет == Гра Undertale ся одогравать в Підземлї, царьстві, до котрого были монштры выгнаны по зачатку войны з людми іщі перед подїями в грї. Підземля є од поверьху оддїлены маґічнов барьєров з єдинов дїров на верьху Еботт. На зачатку гры впаде людьске дїтя з верьху Еботт до Підземля і стрїтне ся з Квітиком, чутливов квітков, котра грача научіть герны механікы і бреше му о „LV“ або „LOVE“ в сназї го забити. Людьске дїтя потім захранить Торіел, матерьскый монштер подобна козї, котра го научіть, як прожыти конфлікты в Підземлї без забиваня. Мать в умыслї дїтя адоптовати, жебы го охранила перед Асґором, кралём Підземля. Грач наконець зохабить Торіел, жебы выглядав Асґоровый замок, в котрім ся находить барьєра ведуча до світа на поверьху. Стрїчать ся з дакількома монштрами, як суть скелеты Санс і Папайрус, двоє братів, котры стражать лїс Сновдін; Андайн, велителька кралёвской ґарды; Алфіс, кралёвска науковіця; і Меттатон, роботічный телевізный модератор, котрого створила Алфіс. З векшынов монштрів ся бєме, причім грач сі може выбрати, ці їх забє, або змилує і припадно ся з нима скамаратить. Почас своєй дорогы ся грач дізнає, же перед многыма роками ся Асріел, сын Асґора і Торіел, скамаратив з першым чоловіком, котрый впав до Підземля. Кедь дїтя неочековано умерло, Асріел хосновав ёго душу, жебы прошов через барьєру, з умыслом вернути тїло на поверьх. Люде, котры там жыли, напали і забили Асріела, што вело Асґора к выголошіню войны. В сучасности Асґор назберав шість душ павшых людей і потребує іщі єдну, жебы міг зніщіти барьєру. Конець гры залежить од того, як грач перейде стрїтнутя з монштрами.<ref name="polygon endings"/><ref name="Polygon Gameplay" />{{efn|Тоты три концї ся означують як: „невтралный перебіг“, „правдивый паціфістічный перебіг“ і „ґеноцідный перебіг“ (менше обычайно знамый як „перебіг без змилованя“).<ref name="Kotaku Secrets" /><ref name="IGN Review" /><ref name="avclub" />}} Кедь грач забив дакотрых, але не вшыткых монштрів, або не забив жадного, чекать го „невтралный“ конець. Грач дійде до Асґорового замку і є змушеный з ним боёвати. Санс заставить грача перед їх конфронтаціёв і одкрыє, же „LOVE“ і „EXP“ суть скорочіня про „уровень насилства“ і „боды забитя“.{{efn|В ролёвых грах суть „LV“ і „EXP“ скорочінями про [[скушеностны боды|„уровень [скушености]“ і „скушеностны боды“]], причім є желателно їх звышовати.<ref>{{cite book |last=Moore |first=Michael E. |date=2011 |title=Basics of Game Design |url=https://archive.org/details/basicsofgamedesi0000moor |publisher=[[A K Peters, Ltd.]] |page=[https://archive.org/details/basicsofgamedesi0000moor/page/142 142] |isbn=978-1-56881-433-9}}</ref>}} Санс посуджує грача на основі ёго нагромадженых „LOVE“ і „EXP“. Грач потім ся бє з Асґором, але Квітик го перерве, забє Асґора і перемінить ся на міцнїшу, ґротескну подобу тым, же вкраде людьскы душі. З помочов бунтованых душ грач поразить Квітика і може вырїшыти, ці го забє, або змилує. Грач потім зохабить Підземля. Пізнїше дістане телефонат од Санса, котрый му высвітлить став Підземля по ёго одходї. Кедь грач не забє жадного монштра перед досягнутём „невтралного“ конця, може начітати свою [[уложена гра|уложену гру]] і досягнути „правдивый паціфістічный“ конець.<ref name="avclub">{{cite web |url=https://www.avclub.com/undertale-dares-players-to-make-a-mistake-they-can-neve-1798287299 |title=''Undertale'' dares players to make a mistake they can never take back |first=William |last=Hughes |date=December 9, 2015 |access-date=January 5, 2025 |website=[[The A.V. Club]] |publisher=[[The Onion]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325162749/http://www.avclub.com/article/undertale-dares-players-make-mistake-they-can-neve-228716 |archive-date=March 25, 2016 |url-status=live}}</ref><ref name="polygon endings">{{cite web |last=Hughes |first=William |date=July 14, 2017 |title=A speedrunner is getting every ''Undertale'' ending — for 34 hours straight |url=https://www.polygon.com/2017/7/14/15971422/undertale-all-endings-100-percent-speedrun |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210720140604/https://www.polygon.com/2017/7/14/15971422/undertale-all-endings-100-percent-speedrun |archive-date=July 20, 2021 |access-date=July 20, 2021 |work=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> Укаже ся, же Квітик є [[Реінкарнація|реінкарнаціёв]] Асріела, котрого створили Алфісовы експеріменты. Саме перед дуелом з Асґором Торіел заставить бой і припоять ся к нёй ай остатнї монштры, з котрыма ся чоловік скамаратив. Квітик нападе на ґрупу і поглотить душі вшыткых людей і монштрів, жебы набыв подобу старшого Аcріела. Почас наслїдуючого боя ся чоловіку подарить споїти ся з душами своїх приятелїв і наконець поразить Асріела: Тот ся верне до дїтьской подобы, зніщіть барьєру і перед одходом выразить жалость над своїма дїянями, причім розкрыє реалне мено чоловіка як Фріск. Чоловік впаде до непритомности і кедь ся пробудить, буде відїти, же го окружають приятелї. Монштры ся мірово зась зачленять меджі людей, покы чоловік мать можность прияти Торіел за свою адоптівну матїрь. Третїй конець, знамый меджі фанушиками як конець „без змилованя“ або „ґеноніда“, настане, кедь грач забє цїлком вшыткых монштрів, з котрыма ся дасть боёвати. Мусить в каждій области [[Ґріндінґ (відеогры)|повторно выкликовати трафунковы стрїтнутя]] доты, покы не зістане жадного монштра. Тота дорога мінять дакотры аспекты гры: многы поставы ся евакуують, жебы уникнути грача, і тоты, котры зістануть, мають управены діалогы одражаючі вплив, котрый мають грачовы дїяня на герный світ.<ref name="Kotaku Secrets" /><ref>{{Cite news |last=Hall |first=Mat |date=September 22, 2018 |title=''Undertale'' Genocide run explained: How to play the game in the most evil way possible |url=https://www.eurogamer.net/undertale-genocide-run-4873 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230728031142/https://www.eurogamer.net/undertale-genocide-run-4873 |archive-date=July 28, 2023 |access-date=July 28, 2023 |work=[[Eurogamer]]}}</ref> Кедь чоловік дійде до Асґорового замку, Санс ся попробує го заставити, але не подарить ся му то і забють го. Квітик забє Асґора в намазї здобыти мілость, але є забитый чоловіком. Хара,{{efn|Тоту поставу поменує грач, причім зволене мено ся хоснує про грачів файл з уложенов гров. „Хара“ є на образовцї про поменованя означанована як „реалне мено“.}} перше впавше дїтя, котре ся скамаратило з Асріелом, ся потім обявить і вымаже світ. Жебы было можне гру грати знову, мусить грач оддати свою душу Харї, чім обновить світ і приведе к тырвалым змінам правдивого паціфістічного конця.<ref name="avclub" /> == Вывой == {{Статья в роботѣ|[[Хоснователь:Halajkovič|<span style="color:#000">H</span><span style="color:#1a1a1a">a</span><span style="color:#333">l</span><span style="color:#4d4d4d">a</span><span style="color:#666">j</span><span style="color:#808080">k</span><span style="color:#999">o</span><span style="color:#aaa">v</span><span style="color:#b5b5b5">i</span><span style="color:#bbb">č</span>]] ([[Діскузія з хоснователём:Halajkovič|<span style="color:#bbb">д</span><span style="color:#a0a0a0">і</span><span style="color:#808080">с</span><span style="color:#606060">к</span><span style="color:#404040">у</span><span style="color:#202020">с</span><span style="color:#1a1a1a">і</span><span style="color:#000">я</span>]])|section=yes|датум=21:28, 15 септембра 2026 (CEST)|1|m|section=yes|details=Секція ся праві пише, робота сі выжадує веце часу}} === Дізайн гры === === Писаня === === Музика === ==== Концертне турне ==== 17. марца 2026 было оголошено приближуюче концертне турне присвячене 25-членному орхестру, котрый буде грати музику зо саундтреку гры „Undertale“ під кураторьскым веджінём Тобі Фокса. Концерты бы мали зачати 23. авґуста 2026<ref>{{cite web |date=17 March 2026 |title=UNDERTALE: The Determination Symphony concert tour brings the beloved music of the hit indie game to more people than ever before |url=https://www.gamespress.com/UNDERTALE-The-Determination-Symphony-concert-tour-brings-the-beloved-m |access-date=14 May 2026 |website=Games Press |ref={{sfnref|Games Press|2026}}}}</ref> і будуть продовжати в [[Северна Америка|Северній Америцї]], [[Европа|Европі]], [[Споєне кралёвство|Споєнім кралёвстві]], [[Азія|Азії]] і [[Австралія|Австралії]] аж до року 2027.<ref>{{cite web |date=18 March 2026 |title=Undertale: The Determination Symphony world tour announced, begins August |url=https://www.rpgsite.net/news/19904-undertale-the-determination-symphony-world-tour-dates-tickets |access-date=14 May 2026 |website=RPG Site |ref={{sfnref|RPG Site|2026}}}}</ref> == Выданя == {{Статья в роботѣ|[[Хоснователь:Halajkovič|<span style="color:#000">H</span><span style="color:#1a1a1a">a</span><span style="color:#333">l</span><span style="color:#4d4d4d">a</span><span style="color:#666">j</span><span style="color:#808080">k</span><span style="color:#999">o</span><span style="color:#aaa">v</span><span style="color:#b5b5b5">i</span><span style="color:#bbb">č</span>]] ([[Діскузія з хоснователём:Halajkovič|<span style="color:#bbb">д</span><span style="color:#a0a0a0">і</span><span style="color:#808080">с</span><span style="color:#606060">к</span><span style="color:#404040">у</span><span style="color:#202020">с</span><span style="color:#1a1a1a">і</span><span style="color:#000">я</span>]])|section=yes|датум=21:28, 15 септембра 2026 (CEST)|1|m|section=yes|details=Секція ся праві пише, робота сі выжадує веце часу}} === Пропаґація === Были выданы ай далшы медіалны продукты і сувеніры повязаны з гров „Undertale“, в тім чіслї фіґурок і плішовых грачок іншпірованых поставами з гры.<ref>{{cite web |url=http://www.destructoid.com/get-your-name-in-early-for-these-undertale-figures-340372.phtml |title=Get your name in early for these ''Undertale'' figures |author=Rowen, Nic |date=February 9, 2016 |website=[[Destructoid]] |publisher=[[ModernMethod]] |access-date=May 2, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310072257/http://www.destructoid.com/get-your-name-in-early-for-these-undertale-figures-340372.phtml |archive-date=March 10, 2016 |url-status=live}}</ref> Офіціално саундтрек к грї выдало музичне выдавательство Materia Collective, котре ся шпеціалізує на музику з відеогер,<ref>{{cite web |url=http://store.steampowered.com/app/391570/ |title='Undertale' Soundtrack |website=[[Steam (service)|Steam]] |publisher=[[Valve Corporation|Valve]] |access-date=May 2, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160109184400/http://store.steampowered.com/app/391570/ |archive-date=January 9, 2016 |url-status=live}}</ref> в тот істый день як самотна гра. Окрем того вышли два офіціалны албумы з кавер верзіями пісень з гры „Undertale“: металово-електронічный албум „Determination“ з року 2015 од RichaadEB і Емі Вотерс<ref>{{cite web |url=http://steamed.kotaku.com/undertale-has-an-officially-sanctioned-fan-album-and-i-1751497766 |title=''Undertale'' has an officially sanctioned fan album, and it's awesome. |author=Grayson, Nathan |date=January 6, 2016 |website=[[Kotaku]] |publisher=[[Gawker Media]] |access-date=May 2, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331192340/http://steamed.kotaku.com/undertale-has-an-officially-sanctioned-fan-album-and-i-1751497766 |archive-date=March 31, 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://determination-ut.bandcamp.com/album/determination |title=Determination |author1=RichaadEB |author2=Waters, Amie |website=[[Bandcamp]] |access-date=July 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204135856/https://determination-ut.bandcamp.com/album/determination |archive-date=December 4, 2020 |url-status=live}}</ref> і джезовый албум „Live at Grillby's<!-- Назвы албумів суть подля штандартів написаны курзівов. -->“ з року 2016 од Карлоса Іні.<ref>{{cite magazine |url=https://www.gameinformer.com/b/news/archive/2016/02/06/official-undertale-jazz-album-released.aspx |title=Official Undertale Jazz Album Live At Grillby's Released |author=Gwaltney, Javy |date=February 6, 2016 |magazine=[[Game Informer]] |publisher=[[GameStop]] |access-date=May 2, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160502123402/http://www.gameinformer.com/b/news/archive/2016/02/06/official-undertale-jazz-album-released.aspx |archive-date=May 2, 2016 |url-status=live}}</ref> Далшый джезовый дуетовый албум заложеный на піснях з гры „Undertale“, „Prescription for Sleep“, выдали в роцї 2016 саксафоніста Норігіко Нібіно і піаністка Аякі Сато.<ref>{{cite web |last=Hamilton |first=Kirk |date=December 5, 2016 |title=''Undertale'' just got a nice new musical tribute |url=http://kotaku.com/1789701441 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161206163614/http://kotaku.com/1789701441 |archive-date=December 6, 2016 |access-date=December 5, 2016 |work=[[Kotaku]]}}</ref> В тім істім роцї вышло ай 2-LP вінілове выданя саундтреку к грї „Undertale“, котре продуковала сполочность [[iam8bit]].<ref>{{Cite web |last=Dornbush |first=Jonathon |date=August 26, 2016 |title=''Undertale'' soundtrack Coming to Vinyl |url=http://www.ign.com/articles/2016/08/26/undertale-soundtrack-coming-to-vinyl |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827204130/http://www.ign.com/articles/2016/08/26/undertale-soundtrack-coming-to-vinyl |archive-date=August 27, 2016 |access-date=August 26, 2016 |website=[[IGN]]}}</ref> В роках 2017 і 2018 выдало выдавательство Materia Collective дві офіціалны нотовы збіркы і діґіталны албумы під назвов „UNDERTALE Piano Collections“, котрых аранжманы приправив Дейвід Пікок і награв їх Авґустін Маюґа Ґонзалес.<ref>{{cite web |url=http://www.rpgfan.com/soundtracks/undertale-piano/index.html |title=RPGFan Music – ''Undertale'' Piano Collections |website=RPGFan |access-date=July 26, 2019 |archive-date=July 11, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190711000438/http://www.rpgfan.com/soundtracks/undertale-piano/index.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite magazine |date=March 3, 2018 |title=『''Undertale''』のピアノアレンジアルバム第2弾『''Undertale Piano Collections 2''』が発表。Bandcampで予約開始（試聴動画アリ） |url=https://www.famitsu.com/news/201803/03153012.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190711000435/https://www.famitsu.com/news/201803/03153012.html |archive-date=July 11, 2019 |access-date=July 26, 2019 |magazine=[[Famitsu]]}}</ref> В септембрї 2019 зробила сполочность [[Nintendo]] доступным на стягнутя костім боёвника Міі іншпірованый поставов Санса про гру „Super Smash Bros. Ultimate“, вєдно з новым аранжманом композіції „Megalovania“.<ref>{{cite web |url=https://www.destructoid.com/sans-from-undertale-is-getting-a-costume-in-smash-ultimate-565839.phtml |title=Sans from ''Undertale'' is getting a costume in Smash Ultimate |first=Peter |last=Glogowski |date=September 4, 2019 |access-date=September 4, 2019 |work=[[Destructoid]] |archive-date=August 9, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809184205/https://www.destructoid.com/sans-from-undertale-is-getting-a-costume-in-smash-ultimate-565839.phtml |url-status=live }}</ref> Режісер серії „Super Smash Bros.“ Масагіро Сакурай зазначів, же Санс быв єднов з найжаданїшых постав, котры мали в грї фіґуровати.<ref>{{Cite web|url=https://youtube.com/watch?v=953dc07NMEk| archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/953dc07NMEk | archive-date=November 17, 2021 | url-status=live | title = Sans Costume in ''Smash Bros. Ultimate''! Version 5.0 Update: Home-Run Contest & More!| website=[[YouTube]] | date=September 4, 2019 }}{{cbignore}}</ref> Музика з гры „Undertale“ была тыж придана до гры „Taiko no Tatsujin: Drum 'n' Fun!“ як обсяг на стягнутя.<ref>{{Cite web |last=Doolan |first=Liam |date=October 13, 2019 |title=Undertale Song Pack Arrives In Taiko no Tatsujin: Drum 'n' Fun! As Paid DLC |url=http://www.nintendolife.com/news/2019/10/undertale_song_pack_arrives_in_taiko_no_tatsujin_drum_n_fun_as_paid_dlc |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211115132924/https://www.nintendolife.com/news/2019/10/undertale_song_pack_arrives_in_taiko_no_tatsujin_drum_n_fun_as_paid_dlc |archive-date=November 15, 2021 |access-date=November 11, 2019 |website=Nintendo Life}}</ref> === Японьска локалізація === По выданю гры „Undertale“ ся поступно зачала формовати мала комуніта японьскых фанушиків, што вело к выданю неофіціалного фанушиковского локалізачного патчу зачатком рока 2016. Кедьже Фокс уж почас роботы над гров поважовав японьскый переклад за конечный цїль, конзултовав з многыма сполочностями і наконець сі выбрав сполочность 8-4, котра передтым переклала гры „Aquaria“ і „Shovel Knight“.<ref name="eightfour">{{cite web |last1=Ricciardi |first1=John |title=Breaking Down Borders: ''Undertale''<nowiki>'s</nowiki> Journey to Japan and Back |url=https://blog.playstation.com/2017/08/08/breaking-down-borders-undertales-journey-to-japan-and-back/ |website=PlayStation.Blog |access-date=September 23, 2023 |date=August 8, 2017 |archive-date=September 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230924210256/https://blog.playstation.com/2017/08/08/breaking-down-borders-undertales-journey-to-japan-and-back/ |url-status=live }}</ref><ref name="mandelin">{{cite book |last=Mandelin |first=Clyde |author-link=Clyde Mandelin |date=November 16, 2022 |title=UNDERTALE |series=Legends of Localization |language=English |volume=3 |edition=1st |publisher=Independently Published |publication-place=[[Tucson]] |isbn=9781945908019}}</ref> Жебы ся забезпечів єднотный штіл гры, сполочность 8-4 вырїшыла взяти до роботы лем єдну головну перекладательку, Кейко Фучічо, хоць то значіло, же выданя японьской верзії буде тырвати довше. Підпоровав ю малый тім редакторів, коректорів і проґраматора, котрый управив гру так, жебы фунґовала з японьскыма писомныма сістемами. Іщі перед зачатком перекладу зачатком рока 2016 дав Фокс тіму вывоярьскы позначкы і анотованы діалоґы і почас цїлого процесу творчости їм надале надавав підпору і рады.<ref name="mandelin"/> Кедь ПК гры не суть в Японії аж так популарны, сучасно вырїшыли выдати гру „Undertale“ ай про конзолы, причім портованя забезпечовала таксамо сполочность 8-4.<ref name="eightfour"/><ref>{{cite web |last1=Fox |first1=Toby |title=''Undertale'' is Coming to PlayStation! |url=https://blog.playstation.com/2017/06/13/undertale-is-coming-to-playstation/comment-page-2/ |website=PlayStation.Blog |access-date=September 23, 2023 |date=June 13, 2017 |archive-date=October 10, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010222829/https://blog.playstation.com/2017/06/13/undertale-is-coming-to-playstation/comment-page-2/ |url-status=live }}</ref> По оголошіню локалізації многых фанушиків неочековано рїшіня хосновати про поставу Санса японьскы містоназывникы „oйра“ (おいら) через ёго конотацію з сельскым жывотом, што вело к взнику понятя „ойра шок“.<ref name="mandelin"/><ref>{{cite web |last1=Ashcraft |first1=Brian |title=''Undertale''<nowiki>'s</nowiki> Japanese Localization Is Causing A Fan Frenzy |url=https://kotaku.com/undertales-japanese-localization-is-causing-a-fan-frenz-1796085385 |website=Kotaku |language=en |date=June 14, 2017 |access-date=September 23, 2023 |archive-date=October 4, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004154318/https://kotaku.com/undertales-japanese-localization-is-causing-a-fan-frenz-1796085385 |url-status=live }}</ref> Локалізована верзія вышла про PS4 і Vita 16. авґуста 2017 і про ПК 22. авґуста.<ref>{{cite tweet |user=UndertaleJP | title= お待たせしました！PS4/Vita向け日本語版UNDERTALEは、8月16日(水) 1,620円で配信開始です。クロスバイ対応で1度の購入で2機種分をゲット。8月31日までに購入いただくとダイナミックテーマ「いせき」をプレゼント！ |number= 890805668927619072 |date= July 28, 2017 | access-date=September 25, 2023 |language=en}}</ref><ref>{{cite tweet |user=UndertaleJP |title= UNDERTALEのPC/Mac向け日本語対応版がSteamで配信開始となりました！ | number= 899817931369963520 |access-date=September 25, 2023 |language=en |date=August 22, 2017}}</ref> == Оцїнёваня і крітіка == {{Статья в роботѣ|[[Хоснователь:Halajkovič|<span style="color:#000">H</span><span style="color:#1a1a1a">a</span><span style="color:#333">l</span><span style="color:#4d4d4d">a</span><span style="color:#666">j</span><span style="color:#808080">k</span><span style="color:#999">o</span><span style="color:#aaa">v</span><span style="color:#b5b5b5">i</span><span style="color:#bbb">č</span>]] ([[Діскузія з хоснователём:Halajkovič|<span style="color:#bbb">д</span><span style="color:#a0a0a0">і</span><span style="color:#808080">с</span><span style="color:#606060">к</span><span style="color:#404040">у</span><span style="color:#202020">с</span><span style="color:#1a1a1a">і</span><span style="color:#000">я</span>]])|section=yes|датум=21:28, 15 септембра 2026 (CEST)|1|m|section=yes|details=Секція ся праві пише, робота сі выжадує веце часу}} === Продаж === Подля приправной інформації службы [[Steam Spy]] была гра „Undertale“ до конця рока 2015 єднов з найпродаванїшых гер на [[Steam]] з 530 343 проданыма копіями.<ref name="Steam Spy" /> Зачатком фебруара 2016 гра перевышыла граніцю єдного міліона проданых копій<ref name="GamesBeat" /> і до юлія 2018 мала на Steam одгадом цїлково три і півміліона грачів.<ref>{{cite web |url=https://arstechnica.com/gaming/2018/07/steam-data-leak-reveals-precise-player-count-for-thousands-of-games/ |title=Valve leaks Steam game player counts; we have the numbers |author=Orland, Kyle |date=July 6, 2018 |website=[[Ars Technica]] |access-date=July 11, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180710173043/https://arstechnica.com/gaming/2018/07/steam-data-leak-reveals-precise-player-count-for-thousands-of-games/ |archive-date=July 10, 2018 |url-status=live}} [https://arstechnica.com/wp-content/uploads/2018/07/games_achievements_players_2018-07-01.csv Complete list]. {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20180711204821/https://arstechnica.com/wp-content/uploads/2018/07/games_achievements_players_2018-07-01.csv |date=July 11, 2018}}</ref> Продаж діґіталных верзій про PlayStation 4 і PlayStation Vita в Японії до фебруара 2018 перекрочів 100 000 проданых копій.<ref>{{cite web |url=https://gematsu.com/2018/02/undertale-ps4-ps-vita-sales-top-100000-japan |title=''Undertale'' PS4 and PS Vita sales top 100,000 in Japan |last=Romano |first=Sal |date=February 15, 2018 |website=Gematsu |access-date=February 15, 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180215143737/https://gematsu.com/2018/02/undertale-ps4-ps-vita-sales-top-100000-japan |archive-date=February 15, 2018}}</ref> В марцї 2019 належала гра „Undertale“ меджі десять найпродаванїшых [[незалежна гра|незалежных гер]] на конзолї Switch.<ref>{{Cite web |date=March 21, 2019 |title=Nintendo Reveals The 10 Current Best-Selling Indie Games On Switch |url=https://kotaku.com/nintendo-reveals-the-10-current-best-selling-indie-game-1833472265 |access-date=November 12, 2023 |website=Kotaku |language=en |archive-date=November 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112184926/https://kotaku.com/nintendo-reveals-the-10-current-best-selling-indie-game-1833472265 |url-status=live }}</ref> К 13. децембру 2025 одгадує служба Steam Spy, же ся гра „Undertale“ на платформі Steam продала меджі 5 і 10 міліонами копій.<ref>{{Cite web |title=''Undertale'' |url=https://steamspy.com/app/391540 |access-date=December 13, 2025 |website=SteamSpy - All the data about Steam games}}</ref>{{efn|Тото чісло обсягує лем продаж на платформі Steam.}} == Вплив і дїдовизна == === Фендом === [[Файл:Undertale cosplay at Tsunacon 2016.JPG|thumb|[[Косплей|Косплеєры]] в ролї (злїва направо) Санса, Андайн, Папайруса, Торіел, Ґріллбі і Напстаблука на Tsunacon в [[Роттердам]]і]] Гра „Undertale“ сі швыдко здобыла [[култова популарность|култову популарность]].<ref name="Paste cult" /><ref name="NLife cult"/> Приближно рік по выданю Фокс зазначів, же го неочековало, котру популарность гра досягла, і хоць сі тоту позорность цїнив, сприїмав ю як стресуючу. Фокс повів: „Не неочековало бы ня, кебы єм уж нїґда не створив таку успішну гру. Але не вадить мі то“.<ref>{{cite web |last=Wawro |first=Alex |date=September 14, 2016 |title=''Undertale'' dev reflects on what it's like to have your game become a phenomenon |url=http://www.gamasutra.com/view/news/281395/Undertale_dev_reflects_on_what_its_like_to_have_your_game_become_a_phenomenon.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803052141/http://www.gamasutra.com/view/news/281395/Undertale_dev_reflects_on_what_its_like_to_have_your_game_become_a_phenomenon.php |archive-date=August 3, 2017 |access-date=September 14, 2016 |work=[[Gamasutra]]}}</ref> Ана Діаз „[[NPR]]“ зазначіла, же гра „Undertale“ „вплинула смак цїлой ґенерації в области забавы“ і же „вдяка мемам здобыла новый жывот“.<ref name="npr" /> Рейд Янґ, ґенералный директор сполочности [[Fangamer]], повів, же гра ся стала „абсолутно домінантнов силов“.<ref name="npr">{{Cite web |last=Diaz |first=Ana |date=October 17, 2020 |title=Make Love, Not War: Five Years Of <nowiki>'</nowiki>''Undertale''<nowiki>'</nowiki> |url=https://www.npr.org/2020/10/17/924581553/make-love-not-war-five-years-of-undertale |access-date=November 12, 2023 |website=NPR |archive-date=October 18, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201018051829/https://www.npr.org/2020/10/17/924581553/make-love-not-war-five-years-of-undertale |url-status=live }}</ref> Постава Санс была грачами дуже добрї прията і стала ся предметом многых фанушиковскых дїл.<ref>{{cite web |date=August 19, 2016 |title=''Undertale'': 21 Creepy and Cute Sans Fan Art |url=https://www.ign.com/articles/2016/08/19/undertale-21-creepy-and-cute-sans-fan-art |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160930085408/https://www.ign.com/articles/2016/08/19/undertale-21-creepy-and-cute-sans-fan-art |archive-date=September 30, 2016 |publisher=[[IGN]]}}</ref><ref>{{cite web |last=Vas |first=Gergo |date=December 31, 2015 |title=''Undertale''<nowiki>'</nowiki>s Papyrus And Sans Have Dark Souls |url=https://www.kotaku.com.au/2015/12/artist-meiura-venn-drew-a-pretty-cool-mash-up-of-papyrus-and-sans-from-undertale-and-dark-souls-sol/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160612034829/https://www.kotaku.com.au/2015/12/artist-meiura-venn-drew-a-pretty-cool-mash-up-of-papyrus-and-sans-from-undertale-and-dark-souls-sol/ |archive-date=June 12, 2016 |website=[[Kotaku Australia]]}}</ref><ref>{{cite news |last=Altland |first=Morgan |date=February 18, 2016 |title=''Undertale'' still captivates audiences |work=[[The Oswegonian]] |url=https://www.oswegonian.com/2016/02/18/undertale-still-captivates-audiences/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603162838/https://www.oswegonian.com/2016/02/18/undertale-still-captivates-audiences/ |archive-date=June 3, 2017}}</ref> Професіоналный запасник Кенні Омеґа выразив свою любов к грї „Undertale“ тым, же ся в епізодї релації „[[All Elite Wrestling: Dynamite]]“ з 30. октобра 2019 облїк як Санс.<ref>{{cite web |last=Crosby |first=Jack |date=October 30, 2019 |title=AEW Dynamite results, recap: Inner Circle wreaks havoc, inaugural tag team champions crowned |url=https://www.cbssports.com/wwe/news/aew-dynamite-results-recap-inner-circle-wreaks-havoc-inaugural-tag-team-champions-crowned/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191101135949/https://www.cbssports.com/wwe/news/aew-dynamite-results-recap-inner-circle-wreaks-havoc-inaugural-tag-team-champions-crowned/ |archive-date=November 1, 2019 |access-date=November 4, 2019 |work=[[CBS Sports]]}}</ref> Заряджіня Санса як костіму про боёвника Мії в грї „Super Smash Bros. Ultimate“ сі выслужыла позітівны одзывы од фанушиків, хоць денник „[[The Commonwealth Times]]“ поважовав ёго заряджіня за „потенціалный проблем“ через знижованя фактору [[носталґія|носталґії]] при каждій новій поставі і неустанно за розшырюючому списку постав.<ref>{{cite news |last=Schuhart |first=Jonah |date=September 16, 2019 |title=''Smash Bros.'' creates potential problem with new DLC characters |work=[[The Commonwealth Times]] |url=https://commonwealthtimes.org/2019/09/15/smash-bros-creates-potential-problem-with-new-dlc-characters/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200507092316/https://commonwealthtimes.org/2019/09/15/smash-bros-creates-potential-problem-with-new-dlc-characters/ |archive-date=May 7, 2020}}</ref> Фендом гры „Undertale“ є тыж знамый творчостёв розлічных [[фанушиковска гра|фанушиковскых гер]], котры понукають унікатны сюжеты і герны механікы заложены на світї гры „Undertale“.<ref>{{cite web|last=Childers|first=Juliet|date=October 27, 2021|title=15 Undertale Fan Games Every Fan Should Know About|work=TheGamer|url=https://www.thegamer.com/undertale-best-fan-games/|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104182818/https://www.thegamer.com/undertale-best-fan-games/|archive-date=November 4, 2021|access-date=April 22, 2024}}</ref> Єднов з найвекше очекованых фанушиковскых гер быв [[пріквел]] <nowiki>„</nowiki>[[Undertale Yellow]]<nowiki>“</nowiki>, котрый по семох роках вывоя вышов в роцї 2023 і здобыв обровску популарность меджі фанушиками на многых соціалных сїтях.<ref name="yellow">{{Cite web |last1=Nelson |first1=Will |date=December 10, 2023 |title=Steam's best indie game gets a colossal free prequel seven years in the making |url=https://www.pcgamesn.com/undertale/yellow |access-date=December 12, 2023 |website=PCGamesN |language=en-US |archive-date=April 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240417213055/https://www.pcgamesn.com/undertale/yellow |url-status=live }}</ref> Фанушиковска основна гры „Undertale“ была тыж предметом контроверзії, што вело к тому, же сі здобыла неґатівну репутацію. Часточно то было запрічінено незгодами меджі фанушиками оглядом справного способу граня гры.<ref name="npr" /><ref name=drama /> По выданю гры были дакотры [[стрімер]]ы обтяжованы фанушиками гры за то, же забивали противників в грї і выбрали дорогу „ґеноціды“. Ютубер Markiplier вырїшыв не завершовати своє перше проходжіня гры з арґументаціёв, же му „не є весело“ через претензії фанушиків.<ref name=drama>{{cite web|last=Spencer|first=Chloe|date=August 21, 2017|title=The ''Undertale'' Drama|url=https://kotaku.com/the-undertale-drama-1798159975|access-date=October 1, 2021|website=Kotaku|language=en-US|archive-date=December 1, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191201120241/https://kotaku.com/the-undertale-drama-1798159975|url-status=live}}</ref> В юлії 2016 почас саміту о інтернетї, котрый ся конав во [[Ватікан]]ї, даровав ютубер [[MatPat]] папови Франтїшкови копію гры „Undertale“. MatPat высвітлив свій выбер дарунка одказом на рік 2016 як рік [[Міморядный юбілей мілосердности|Міморядного юбілею мілосердности]] і перепоїв то з головнов темов гры „Undertale“, котров є мілосердность.<ref>{{Cite web|last=Good|first=Owen S.|date=July 6, 2016|title=Someone gave the pope a copy of ''Undertale''|url=https://www.polygon.com/2016/7/6/12105428/pope-undertale-youtuber|access-date=January 5, 2022|website=Polygon|language=en-US|archive-date=January 5, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220105051853/https://www.polygon.com/2016/7/6/12105428/pope-undertale-youtuber|url-status=live}}</ref> Пізнїше, в януарї 2022, ціркусовый ансамбель выступив перед папов почас ёго тыжденной авдіенції во Ватіканї на мелодію композіції „Megalovania“, чім створив паралелу зо сімболічным подарунком гры, котру MatPat даровав папови Франтїшкови.<ref name="Colp">{{Cite web |last=Colp |first=Tyler |date=January 6, 2022 |title=The Pope started 2022 by blasting a song from hit RPG ''Undertale'' |url=https://www.pcgamer.com/the-pope-started-2022-by-blasting-a-song-from-hit-rpg-undertale/ |access-date=January 7, 2022 |website=PC Gamer |language=en |archive-date=January 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220107022833/https://www.pcgamer.com/the-pope-started-2022-by-blasting-a-song-from-hit-rpg-undertale/ |url-status=live }}</ref><ref name="Diaz">{{Cite web |last=Diaz |first=Ana |date=January 6, 2022 |title=The Pope listening to ''Undertale''<nowiki>'</nowiki>s 'Megalovania' is already 2022's weirdest video |url=https://www.polygon.com/22870441/pope-undertale-toby-fox-megalovania |access-date=February 19, 2022 |website=Polygon |language=en-US |archive-date=February 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220219013700/https://www.polygon.com/22870441/pope-undertale-toby-fox-megalovania |url-status=live }}</ref> Крістофер Каярі з часопису „International Journal of Education & the Arts“ описав популарность гры „Undertale“ як приклад того, же музика з відеогер може служыти як медіум, котрый може быти дуже хосенным про учітелїв музикы, причім поуказав на партіціпатівну културу фанушиковской комуніты.<ref>{{cite journal |last1=Cayari |first1=Christopher |title=The Music of ''Undertale'': Participatory Culture, Video Game Music, and Creating Covers for YouTube |journal=International Journal of Education & the Arts |date=2023 |volume=24 |issue=22 |doi=10.26209/ijea24n22}}</ref> === Оцїнїня === Гра ся обявила в дакількох списках найлїпшых гер рока 2015, причім од порталу „Rock Paper Shotgun“<ref name="RPS GOTM">{{cite web |date=October 30, 2015 |title=Game of the Month: October – ''Undertale'' |url=https://www.rockpapershotgun.com/2015/10/13/undertale-game-of-the-month/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160526055443/https://www.rockpapershotgun.com/2015/10/13/undertale-game-of-the-month/ |archive-date=May 26, 2016 |access-date=January 21, 2016 |website=[[Rock Paper Shotgun]]}}</ref><ref name="rps funniest"/> здобыла оцїнїня „Гра місяця“ і „Найсмішнїша гра на ПК“, од порталу „GameFAQs“<ref name="GameFAQs">{{Cite web |last=Frank |first=Allegra |date=December 16, 2015 |title=''Undertale'' wins GameFAQs' Best Game Ever contest |url=http://www.polygon.com/2015/12/16/10323192/undertale-gamefaqs-best-game-ever |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151217013026/http://www.polygon.com/2015/12/16/10323192/undertale-gamefaqs-best-game-ever |archive-date=December 17, 2015 |access-date=January 21, 2016 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> оцїнїня „Найлїпша гра вшыткых часів“ і од порталів „Zero Punctuation“<ref name="Zero Punctuation">{{Cite web |last=Croshaw |first=Ben |date=January 7, 2016 |title=Top 5 Games of 2015 |url=http://www.escapistmagazine.com/videos/view/zero-punctuation/116617-Top-5-Best-and-Worst-Games-of-2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160106183824/http://www.escapistmagazine.com/videos/view/zero-punctuation/116617-Top-5-Best-and-Worst-Games-of-2015 |archive-date=January 6, 2016 |access-date=January 21, 2016 |website=The Escapist}}</ref> і „IGN“<ref name="IGN">{{cite web |title=PC Game of the Year |date=December 7, 2015 |url=https://uk.ign.com/wikis/best-of-2015/PC_Game_of_the_Year |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203193939/https://uk.ign.com/wikis/best-of-2015/PC_Game_of_the_Year |archive-date=December 3, 2019 |access-date=December 3, 2019 |publisher=[[IGN]]}}</ref> оцїнїня „Гра рока на ПК“. Од порталу „Destructoid“ здобыла оцїнїня „Найлїпша гра на ПК“.<ref name="Destructoid Award">{{cite web |date=December 22, 2015 |title=Destructoid's award for Best PC Game of 2015 goes to... |url=http://www.destructoid.com/destructoid-s-award-for-best-pc-game-of-2015-goes-to--328410.phtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222180544/http://www.destructoid.com/destructoid-s-award-for-best-pc-game-of-2015-goes-to--328410.phtml |archive-date=December 22, 2015 |access-date=January 21, 2016 |website=[[Destructoid]]}}</ref> Гра „Undertale“ здобыла оцїнїня і номінації в розлічных катеґоріях і была хвалена за свій сюжет, оповіданя і герну сістему. В рейтінґу IGN „Best of 2015“ здобыла гра оцїнїня за „найлїпшый сюжет“.<ref name="IGN Story">{{cite web |date=January 12, 2016 |title=Best Story |url=http://au.ign.com/wikis/best-of-2015/Best_Story |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151217013930/http://au.ign.com/wikis/best-of-2015/Best_Story |archive-date=December 17, 2015 |access-date=February 17, 2016 |website=[[IGN]]}}</ref> Академія інтерактівных умень і наук номіновала гру „Undertale“ в катеґоріях <nowiki>„</nowiki>[[Цїна D.I.C.E. за найлїпшу ролёву гру рока|ролёва гра/масівна гра многых грачів рока]]<nowiki>“</nowiki>, <nowiki>„</nowiki>[[Цїна D.I.C.E. за вынятковы успіхы в области режії гер|вынятковый успіх в области режії гры]]<nowiki>“</nowiki> і <nowiki>„</nowiki>[[Цїна D.I.C.E. за вынятковы успіхы в области незалежной гры|цїну D.I.C.E. Sprite Award]]<nowiki>“</nowiki>.<ref name="DICE2">{{Cite web |last=Frank |first=Allegra |date=January 13, 2016 |title=DICE Awards finalists include ''Fallout 4'', ''Witcher 3'', ''Life is Strange'' and more |url=http://www.polygon.com/2016/1/13/10760412/dice-awards-2016-nominees |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160113163015/http://www.polygon.com/2016/1/13/10760412/dice-awards-2016-nominees |archive-date=January 13, 2016 |access-date=January 21, 2016 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> Гра „Undertale“ была номінована на цїну за іновацію, найлїпшый дебут і найлїпшый сюжет на удїлёваню цїн [[Game Developers Choice Awards]].<ref name="GDC" /> В роцї 2016 на фестівалї [[Independent Games Festival]] гра здобыла цїну позерателїв і три номінації в катеґоріях „Вынятковый звук“, „Вынятковый сюжет“ і на цїну [[Головна цїна Шеймуса Макналлі|Головной цїны Шеймуса Макналлі]].<ref name="IGFwinners" /><ref>{{cite web |title=Nominees for 2016 Independent Games Festival Awards Revealed |url=https://www.gamespot.com/articles/nominees-for-2016-independent-games-festival-award/1100-6433578/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203195325/https://www.gamespot.com/articles/nominees-for-2016-independent-games-festival-award/1100-6433578/ |archive-date=December 3, 2019 |access-date=December 3, 2019 |website=GameSpot}}</ref> SXSW Gaming Awards ю выголосили за „найуспішнїшу гра фінанцована посередництвом кравдфундінґу“ і удїлили єй цїну „Matthew Crump Cultural Innovation Award“.<ref name="SXSW" /> В тім істім роцї на [[Steam Awards]] была гра номінована на цїну „I'm not crying, there's just something in my eye“.<ref name="Sarkar-2016">{{cite web |last=Sarkar |first=Samit |date=December 20, 2016 |title=2016 Steam Awards finalists go all the way back to 2006 |url=https://www.polygon.com/2016/12/20/14027538/steam-awards-2016-finalists-voting |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221133243/http://www.polygon.com/2016/12/20/14027538/steam-awards-2016-finalists-voting |archive-date=December 21, 2016 |access-date=November 23, 2019 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> В роцї 2019 зарядив портал „Polygon“ гру меджі найлїпшых гер десятьроча.<ref>{{Cite web |last=''Polygon'' staff |date=November 4, 2019 |title=The 100 best games of the decade (2010–2019): 100–51 |url=https://www.polygon.com/features/2019/11/4/20944265/best-games-2019-2010-ps4-switch-xbox-pc-100-51 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105015557/https://www.polygon.com/features/2019/11/4/20944265/best-games-2019-2010-ps4-switch-xbox-pc-100-51 |archive-date=November 5, 2019 |access-date=November 9, 2019 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> В роцї 2021 зарядив портал „IGN“ гру „Undertale“ на 20. місто в рейтінґу [[Список відеогер поважованых за найлїпшы|найлїпшых гер вшыткых часів]], за тот час в [[Японія|Японії]] ся в цїлонародній анкетї телевізії [[TV Asahi]], до котрой ся запоїло высше 50 000 грачів, гра „Undertale“ умістила на 13. містї в рейтінґу найлїпшых гер вшыткых часів.<ref name=":6" /><ref>{{Cite web |last=Romano |first=Sal |date=December 27, 2021 |title=Over 50,000 Japanese users vote for their favorite console games in TV Asahi poll - Top 100 announced |url=https://www.gematsu.com/2021/12/over-50000-japanese-users-vote-for-their-favorite-console-games-in-tv-asahi-poll-top-100-announced |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103083040/https://www.gematsu.com/2021/12/over-50000-japanese-users-vote-for-their-favorite-console-games-in-tv-asahi-poll-top-100-announced |archive-date=January 3, 2022 |access-date=January 3, 2022 |website=Gematsu}}</ref> {| class="wikitable sortable plainrowheaders" width="auto" ! scope="col" |Оцїнїня ! scope="col" |Датум церемонії ! scope="col" |Катеґорія !Резултат ! scope="col" class="unsortable" |{{Abbr|Реф|Референції}}. |- ! scope="row" align="left" |Global Game Awards | align="center"|27. новембра 2015 |Найлїпша інді-гра |{{won|2. місто|place=Silver}} | align="center" |<ref>{{cite web |url=https://game-debate.com/awards/2015 |title=Global Game Awards 2015 |website=Game Debate |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191123122128/https://game-debate.com/awards/2015 |archive-date=November 23, 2019 |access-date=November 23, 2019}}</ref> |- ! rowspan="3" scope="row" |[[The Game Awards]] | rowspan="3" align="center" |3. децембра 2015 |Найлїпша незалежна гра |{{nom}} | rowspan="3" align="center" |<ref>{{Cite web |last=Sarkar |first=Samit |date=November 13, 2015 |title=Here are the nominees for The Game Awards 2015 |url=https://www.polygon.com/2015/11/13/9728874/the-game-awards-2015-nominees |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191123122611/https://www.polygon.com/2015/11/13/9728874/the-game-awards-2015-nominees |archive-date=November 23, 2019 |access-date=November 23, 2019 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> |- |Games for Change |{{nom}} |- |Найлїпша ролёва гра |{{nom}} |- ! rowspan="3" scope="row" |Цїна D.I.C.E. | rowspan="3" align="center" |18. фебруара 2016 |[[Цїна D.I.C.E. за найлїпшу ролёву гру рока|Ролёва гра/масівна гра многых грачів рока]] |{{nom}} | rowspan="3" align="center" |<ref name="DICE2" /> |- |[[Цїна D.I.C.E. за вынятковы успіхы в области незалежной гры|Цїна D.I.C.E. Sprite Award]] |{{nom}} |- |[[Цїна D.I.C.E. за вынятковы успіхы в области режії гер|Вынятковый успіх в области режії гры]] |{{nom}} |- ! rowspan="3" scope="row" |[[Game Developers Choice Awards]] | rowspan="7" align="center" |16. марца 2016 |Цїна за іновацію |{{nom}} | rowspan="3" align="center" |<ref name="GDC">{{Cite web |last=Nunneley-Jackson |first=Stephany |date=January 8, 2016 |title=''The Witcher 3'', ''Metal Gear Solid 5'' lead nominees for GDC 2016 Awards |url=http://www.vg247.com/2016/01/08/the-witcher-3-metal-gear-solid-5-lead-nominees-for-2016-game-developers-choice-awards/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160108185324/http://www.vg247.com/2016/01/08/the-witcher-3-metal-gear-solid-5-lead-nominees-for-2016-game-developers-choice-awards/ |archive-date=January 8, 2016 |access-date=January 21, 2016 |website=[[VG247]]}}</ref> |- |Найлїпшый дебют |{{nom}} |- |Найлїпшый сюжет |{{nom}} |- ! rowspan="4" scope="row" align="left" '' |Цїна [[Independent Games Festival]] |Головна цїна Шеймуса Макналлі |{{nom}} | rowspan="3" align="center" |<ref name="IGF2">{{Cite web |last=Nunneley-Jackson |first=Stephany |date=January 6, 2016 |title=''Her Story'', ''Undertale'', ''Darkest Dungeon'' receive multiple 2016 IGF Award nominations |url=http://www.vg247.com/2016/01/06/her-story-2016-igf-awards/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160107002445/http://www.vg247.com/2016/01/06/her-story-2016-igf-awards/ |archive-date=January 7, 2016 |access-date=January 21, 2016 |website=[[VG247]]}}</ref> |- |Вынятковый звук |{{nom}} |- |Вынятковый сюжет |{{nom}} |- |Цїна позерателїв |{{won}} | align="center" |<ref name="IGFwinners">{{cite web |date=March 16, 2016 |title=''Her Story'' takes home top honors at the 18th annual IGF Awards |url=http://www.gamasutra.com/view/news/268277/Her_Story_takes_home_top_honors_at_the_18th_annual_IGF_Awards.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160411213833/http://www.gamasutra.com/view/news/268277/Her_Story_takes_home_top_honors_at_the_18th_annual_IGF_Awards.php |archive-date=April 11, 2016 |access-date=March 16, 2016 |website=[[Gamasutra]] }}</ref> |- ! rowspan="5" scope="row" align="left" |[[SXSW Gaming Awards]] | rowspan="5" align="center" |19. марца 2016 |Гра рока |{{nom}} | rowspan="3" align="center" |<ref name="SXSW nom2">{{Cite web |last=Frank |first=Allegra |date=January 25, 2016 |title=''Bloodborne'', ''Metal Gear Solid 5'' among SXSW Gaming Award nominees |url=http://www.polygon.com/2016/1/25/10830286/sxsw-gaming-award-nominees-2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160126003028/http://www.polygon.com/2016/1/25/10830286/sxsw-gaming-award-nominees-2016 |archive-date=January 26, 2016 |access-date=February 17, 2016 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> |- |Выняткова грательность |{{nom}} |- |Найперспектівнїша нова інтелектуална властность |{{nom}} |- |Найуспішнїша гра фінанцована посередництвом кравдфундінґа |{{won}} | rowspan="2" align="center" |<ref name="SXSW">{{Cite web |last=Sarkar |first=Samit |date=March 21, 2016 |title=''The Witcher 3'' takes top honors at yet another award show, the SXSW Gaming Awards |url=http://www.polygon.com/2016/3/21/11277046/sxsw-gaming-awards-winners-2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160321173028/http://www.polygon.com/2016/3/21/11277046/sxsw-gaming-awards-winners-2016 |archive-date=March 21, 2016 |access-date=June 5, 2016 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> |- |Matthew Crump Cultural Innovation Award |{{won}} |- ! scope="row" align="left" |[[British Academy Games Awards]] | align="center" |7. апріля 2016 |Історія |{{nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web|first=Rachel |last=Weber |date=April 7, 2016 |title=''Fallout 4'' wins best game at BAFTAs |url=http://www.gamesindustry.biz/articles/2016-04-07-fallout-4-wins-best-game-at-baftas |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160407214440/http://www.gamesindustry.biz/articles/2016-04-07-fallout-4-wins-best-game-at-baftas |archive-date=April 7, 2016 |access-date=April 7, 2016 |website=[[Gamesindustry.biz]]}}</ref><ref name="bafta noms2">{{Cite web |last=Nunneley-Jackson |first=Stephany |date=March 10, 2016 |title=''Rocket League'', ''The Witcher 3'', ''Fallout 4'', others up for BAFTA Best Game Award |url=http://www.vg247.com/2016/03/10/rocket-league-the-witcher-3-fallout-4-others-up-for-bafta-best-game-award/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160526055517/http://www.vg247.com/2016/03/10/rocket-league-the-witcher-3-fallout-4-others-up-for-bafta-best-game-award/ |archive-date=May 26, 2016 |access-date=March 10, 2016 |website=[[VG247]]}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |[[Dragon Awards]] | align="center" |11. авґуста 2016 |Найлїпша научно-фантастічна або фентезі гра про ПК/конзолы |{{nom}} | align="center" |<ref>{{cite web |url=http://mediarelations.dragoncon.org/2016/08/12/vote-for-the-dragon-con-awards/ |title=Vote for the Dragon Awards! |date=August 12, 2016 |publisher=[[Dragon Con]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170827034207/http://mediarelations.dragoncon.org/2016/08/12/vote-for-the-dragon-con-awards/ |archive-date=August 27, 2017 |access-date=August 6, 2018}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |[[Japan Game Awards]] | align="center" | 23. септембра 2018 |Цїна за вынятковы досягы |{{Won}} | align="center" |<ref>{{cite news |title=Japan Game Awards 2018: ''Monster Hunter: World'' wins top prize |url=https://www.thestar.com.my/tech/tech-news/2018/09/24/japan-game-awards-2018-monster-hunter-world-wins-top-prize/ |access-date=April 7, 2019 |work=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |date=September 24, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018034501/https://www.thestar.com.my/tech/tech-news/2018/09/24/japan-game-awards-2018-monster-hunter-world-wins-top-prize/ |archive-date=October 18, 2022| url-status=live}}</ref> |} == Спін-оф == {{main|Deltarune}} Потім, як день передтым назначів дашто повязане з гров „Undertale“, Фокс 31. октобра 2018 безплатно выдав першу капітолу гры „Deltarune“ про сістемы macOS і Windows.<ref>{{Cite web |last=Hernandez |first=Patricia |date=October 31, 2018 |title=Cult RPG ''Undertale'' gets a surprise spinoff for Halloween |url=https://www.theverge.com/2018/10/31/18047410/undertale-spinoff-sequel-deltarune-toby-fox |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181031151031/https://www.theverge.com/2018/10/31/18047410/undertale-spinoff-sequel-deltarune-toby-fox |archive-date=October 31, 2018 |access-date=October 31, 2018 |website=[[The Verge]]}}</ref> Подля Фокса не є „Deltarune“ „світом гры Undertale“, хоць поставы і обставина можуть припоминати світ гры Undertale,<ref name="eg delta" /> є єднак „призначена про людей, котры гру Undertale завершыли“.<ref name="deltarune 2018">{{cite web |url=https://www.deltarune.com/ |title=DELTARUNE |last=Fox |first=Toby |website=www.deltarune.com |language=en |access-date=November 2, 2018 |archive-date=November 2, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181102053706/https://www.deltarune.com/ |url-status=live }}</ref> Назва „Deltarune“ є [[анаґрам]]ом слова „Undertale“.<ref name="polygon deltarune">{{cite web |last=Frank |first=Allegra |date=October 31, 2018 |title=''Undertale'' creator's new game is ''Deltarune'', a mysterious surprise |url=https://www.polygon.com/2018/10/31/18044640/deltarune-free-download-undertale-game |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181101015346/https://www.polygon.com/2018/10/31/18044640/deltarune-free-download-undertale-game |archive-date=November 1, 2018 |access-date=November 1, 2018 |work=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> Фокс зазначів, же „Deltarune“ буде розсяглїшый проєкт як „Undertale“, причім додав, же створїня першой капітолы гры му тырвало дакілько років, што є овелё довше, як му тырвало завершіня дема гры „Undertale“.<ref name="eg delta" /> На роздїл од гры „Undertale“ є гра „Deltarune“ пропаґована так, же мать лем єдень конець без огляду на то, котры рїшіня грач в грї зробить.<ref name="eg delta" /> Капітола 2 гры „Deltarune“ была безплатно выдана 17. септембра 2021, потім, як сі Фокс склав тім, котрый му помагать з далшым вывоём.<ref>{{Cite news|last=Bankhurst|first=Adam|date=September 15, 2021|title=''Deltarune'': Chapter 2 Arriving on PC and Mac This Week|work=[[IGN]]|url=https://www.ign.com/articles/deltarune-chapter-2-release-date-this-week-pc-mac|access-date=September 15, 2021|archive-date=September 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210916033148/https://www.ign.com/articles/deltarune-chapter-2-release-date-this-week-pc-mac|url-status=live}}</ref><ref name="deltarune 2021-09">{{cite web|url=https://deltarune.com/update-092021/|title=''Deltarune'' Status Update - Sept 2021|date=September 17, 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918141650/https://deltarune.com/update-092021/|archive-date=September 18, 2021|access-date=September 18, 2021}}</ref> По завершіню вшыткых капітол буде гра выдана як уцїлене цїле; Фокс зазначів, же не мать встановленый предпокладаный гармоноґрам завершіня.<ref name="polygon deltarune"/><ref name="eg delta">{{cite web |url=https://www.eurogamer.net/articles/2018-11-02-undertale-creator-says-the-rest-of-deltarune-has-not-been-made-yet |title=''Undertale'' creator suggests it's going to be a while before we see more ''Deltarune'' |first=Emma |last=Kent |date=November 2, 2018 |access-date=November 2, 2018 |work=[[Eurogamer]] |archive-date=November 2, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181102141244/https://www.eurogamer.net/articles/2018-11-02-undertale-creator-says-the-rest-of-deltarune-has-not-been-made-yet |url-status=live }}</ref> Капітолы 1 аж 4 были выданы як плаченый пакунок 4. юнія 2025 і о день пізнїше в Японії.<ref>{{cite news |last1=Nightingale |first1=Ed |date=May 9, 2025 |title=Deltarune available on Switch 1 and 2 through cross-buy, when it launches with new Nintendo console |url=https://www.eurogamer.net/deltarune-available-on-switch-1-and-2-through-cross-buy-when-it-launches-with-new-nintendo-console |access-date=May 9, 2025 |work=Eurogamer.net |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Valentine |first=Rebekah |date=April 2, 2025 |title=Deltarune Chapters 3 and 4 Are Launching Alongside the Nintendo Switch 2 in June |url=https://www.ign.com/articles/deltarune-chapters-3-and-4-are-launching-alongside-the-nintendo-switch-2-in-june |access-date=April 2, 2025 |website=IGN |language=en}}</ref> Капітола 5 вышла 24. юнія 2026 сучасно во вшыткых реґіонах.<ref name="u269">{{cite web | title=DELTARUNE Chapter 5 Release Date Announcement | website=fangamer.com | date=2026-06-09 | url=https://toby.fangamer.com/newsletters/ch5-release-date/ | access-date=2026-08-03}}</ref> Вшыткы будучі капітолы будуть выдаваны як безплатны актуалізації.<ref name=":0">{{Cite web |date=May 8, 2025 |title=DELTARUNE CHAPTERS 1-4 RELEASE TIME ANNOUNCEMENT |url=https://toby.fangamer.com/newsletters/release-time/ |access-date=June 2, 2025 |website=Toby Fox |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Lewis |first1=Catherine |date=April 3, 2025 |title=Deltarune has finally been given a price tag, and Toby Fox says that future chapters beyond 4 "will be added as free updates" so "you only have to buy the game once" |url=https://www.gamesradar.com/games/rpg/deltarune-has-finally-been-given-a-price-tag-and-toby-fox-says-that-future-chapters-beyond-4-will-be-added-as-free-updates-so-you-only-have-to-buy-the-game-once/ |access-date=April 10, 2025 |website=[[GamesRadar]] |language=en}}</ref> == Позначкы == {{позначкы}} == Референції == <div style="column-width: 30em;"> <references> <!-- <ref name="Cliqist">{{cite web |url=http://cliqist.com/2015/09/29/undertale-new-cult-hit-making/ |title=Undertale: A New Cult Hit in the Making |last=Levine |first=Laguna |website=Cliqist |date=September 29, 2015 |access-date=June 10, 2016}}</ref> <ref name="Remeshed">{{cite web |url=http://remeshed.com/2015/undertale-won-internet/ |title=Why Undertale Won the Internet |last=McDonald |first=Mariko |website=Remeshed.com |date=December 22, 2015 |access-date=June 10, 2016}}</ref> <ref name="LeMonde">{{cite web |url=http://www.lemonde.fr/pixels/article/2015/12/17/undertale-elu-meilleur-jeu-video-de-l-histoire-a-la-surprise-generale_4833951_4408996.html |title=''Undertale'', élu " meilleur jeu vidéo de l'histoire " à la surprise générale |last=Audureau |first=William |website=[[LeMonde.fr]] |date=December 17, 2015 |access-date=June 10, 2016}}</ref> <ref name="CGR">{{cite web |url=http://completegamereviews.com/will-define-undertales-legacy/ |title=How Will We Define ''Undertale''<nowiki>'s</nowiki> Legacy? |last=Abbott |first=Josh |website=Complete Game Reviews |date=February 21, 2016 |access-date=June 10, 2016}}</ref> <ref name="DesignTrend">{{cite web |url=http://www.designntrend.com/articles/66980/20151219/legend-of-zelda-ocarina-of-time-undertale-best-game-ever-mad.htm |title='The Legend Of Zelda: Ocarina Of Time' Falls To {{'}}''Undertale''{{'}} As Best Game Ever, Gamers Get Mad! |last=Groux |first=Christopher |website=Design & Trend |date=December 19, 2015 |access-date=June 10, 2016}}</ref> --> <ref name="Boing Boing">{{cite web |url=http://boingboing.net/2015/09/24/undertale-game.html |title=In ''Undertale'', you can choose to kill monsters — or understand them |last=Hudson |first=Laura |website=[[Boing Boing]] |date=September 24, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925214218/http://boingboing.net/2015/09/24/undertale-game.html |archive-date=September 25, 2015 |url-status=dead}}</ref> <ref name="BostonGlobe Review">{{cite web |url=https://www.bostonglobe.com/arts/2016/02/11/best-game-ever-but-undertale-warrants-praise/gv23nHdE6ZYUcbhzTVdnYN/story.html |title=Best game ever? No, but ''Undertale'' warrants the hype |first=Jesse |last=Singal |date=February 12, 2016 |access-date=February 12, 2016 |website=[[The Boston Globe]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160322101150/http://www.bostonglobe.com/arts/2016/02/11/best-game-ever-but-undertale-warrants-praise/gv23nHdE6ZYUcbhzTVdnYN/story.html |archive-date=March 22, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="Den Famitsu Gamer">{{cite web |url=https://news.denfaminicogamer.jp/interview/181019 |title=『''Undertale''』トビー・フォックス×『東方』ZUN×Onion Games木村祥朗鼎談──自分が幸せでいられる道を進んだらこうなった──同人の魂、インディーの自由を大いに語る |language=ja |trans-title="''Undertale''" Toby Fox x "''Touhou''" ZUN x Onion Games Yoshiro Kimura ──This is what happened when I went on the path of being happy ── Talking about the soul of the same person, the freedom of indie |work=Den Famitsu Gamer |date=October 19, 2018 |access-date=August 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181019030227/https://news.denfaminicogamer.jp/interview/181019 |archive-date=October 19, 2018 |url-status=live }}</ref> <ref name="Destructoid Review">{{cite news |url=http://www.destructoid.com/review-undertale-312265.phtml |title=Review: ''Undertale'' |last=Davis |first=Ben |website=[[Destructoid]] |date=September 24, 2015 |access-date=January 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150927031432/http://www.destructoid.com/review-undertale-312265.phtml |archive-date=September 27, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="Escapist">{{cite web |url=https://www.escapistmagazine.com/v2/undertale-dev-every-monster-should-feel-like-an-individual/ |title=''Undertale'' Dev: "Every Monster Should Feel Like an Individual" |last=Bogos |first=Steven |website=[[The Escapist (magazine)|The Escapist]] |date=June 25, 2013 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210619153326/https://www.escapistmagazine.com/v2/undertale-dev-every-monster-should-feel-like-an-individual/ |archive-date=June 19, 2021 |url-status=live}}</ref> <ref name="Escapist EarthBound">{{cite web |url=http://www.escapistmagazine.com/news/view/124536-Undertale-is-an-EarthBound-Inspired-Indie-RPG |title=''Undertale'' is an ''EarthBound'' Inspired Indie RPG |last=Bogos |first=Steven |website=[[The Escapist (magazine)|The Escapist]] |date=June 2, 2013 |access-date=January 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160514123829/http://www.escapistmagazine.com/news/view/124536-Undertale-is-an-EarthBound-Inspired-Indie-RPG |archive-date=May 14, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="Escapist Review">{{cite web |url=http://www.escapistmagazine.com/articles/view/video-games/columns/extra-punctuation/14860-Undertale-for-Best-Written-Game-2015 |title=Undertale May Be This Year's Best Written Game |last=Croshaw |first=Ben |author-link=Ben "Yahtzee" Croshaw |website=[[The Escapist (magazine)|The Escapist]] |date=October 28, 2015 |access-date=October 27, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151030035712/http://www.escapistmagazine.com/articles/view/video-games/columns/extra-punctuation/14860-Undertale-for-Best-Written-Game-2015 |archive-date=October 30, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="Existential Gamer">{{cite web |url=http://existentialgamer.com/interview-toby-fox-of-undertale |title=Interview: Toby Fox of ''Undertale'' |last=Feeld |first=Julian |website=Existential Gamer |date=October 9, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117161517/http://existentialgamer.com/interview-toby-fox-of-undertale |archive-date=November 17, 2015 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Gamasutra Music1">{{cite web |url=https://www.gamedeveloper.com/audio/an-examination-of-leitmotifs-and-their-use-to-shape-narrative-in-undertale---part-1-of-2 |title=An Examination of Leitmotifs and Their Use to Shape Narrative in ''Undertale'' – Part 1 of 2 |first=Jason |last=Yu |date=April 6, 2016 |access-date=April 21, 2016 |website=[[Gamasutra]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160421131423/http://www.gamasutra.com/blogs/JasonYu/20160406/269573/An_Examination_of_Leitmotifs_and_Their_Use_to_Shape_Narrative_in_UNDERTALE__Part_1_of_2.php |archive-date=April 21, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="Gamasutra Music2">{{cite web |url=https://www.gamedeveloper.com/audio/an-examination-of-leitmotifs-and-their-use-to-shape-narrative-in-undertale---part-2-of-2 |title=An Examination of Leitmotifs and Their Use to Shape Narrative in ''Undertale'' – Part 2 of 2 |first=Jason |last=Yu |date=April 14, 2016 |access-date=April 21, 2016 |website=[[Gamasutra]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415154558/http://www.gamasutra.com/blogs/JasonYu/20160414/270290/An_Examination_of_Leitmotifs_and_Their_Use_to_Shape_Narrative_in_UNDERTALE__Part_2_of_2.php |archive-date=April 15, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="Game Informer Review">{{cite magazine |url=https://www.gameinformer.com/games/undertale/b/pc/archive/2015/10/01/an-enchanting-exhilarating-journey.aspx |title=An Enchanting, Exhilarating Journey – ''Undertale'' |last=Tack |first=Daniel |magazine=[[Game Informer]] |date=October 1, 2015 |access-date=January 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151012005411/http://www.gameinformer.com/games/undertale/b/pc/archive/2015/10/01/an-enchanting-exhilarating-journey.aspx |archive-date=October 12, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="GameRev">{{cite web |url=http://www.gamerevolution.com/news/undertale-dev-celebrates-1-year-anniversary-with-unreleased-music-37581 |title=''Undertale'' Dev Celebrates 1 Year Anniversary With Unreleased Music |last=Leack |first=Jonathan |work=[[Game Revolution]] |date=September 15, 2016 |access-date=September 15, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160914192756/http://www.gamerevolution.com/news/undertale-dev-celebrates-1-year-anniversary-with-unreleased-music-37581 |archive-date=September 14, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="GamesBeat">{{cite web |url=https://venturebeat.com/2016/04/13/stardew-valley-is-one-of-the-best-selling-pc-games-of-the-year-as-it-surpasses-1m-copies-sold/ |title=''Stardew Valley'' is one of the best-selling PC games of the year as it surpasses 1M copies sold |last=Grubb |first=Jeff |website=[[GamesBeat]] |publisher=[[VentureBeat]] |date=April 13, 2016 |access-date=April 22, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160422185414/http://venturebeat.com/2016/04/13/stardew-valley-is-one-of-the-best-selling-pc-games-of-the-year-as-it-surpasses-1m-copies-sold/ |archive-date=April 22, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="GameSpot Review">{{cite web |url=http://www.gamespot.com/reviews/undertale-review/1900-6416315/ |title=''Undertale'' Review |last=Hicks |first=Tyler |website=[[GameSpot]] |date=November 20, 2015 |access-date=January 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151221194409/http://www.gamespot.com/reviews/undertale-review/1900-6416315/ |archive-date=December 21, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="GI Show">{{cite web |url=https://www.gameinformer.com/b/podcasts/archive/2015/10/15/gi-show-%E2%80%93-yoshis-woolly-world%2C-star-wars%3A-battlefront%2C-undertale-toby-fox.aspx |title=GI Show – ''Yoshi<nowiki>'s</nowiki> Woolly World'', ''Star Wars'': Battlefront, ''Undertale''<nowiki>'s</nowiki> Toby Fox |last=Turi |first=Tim |magazine=[[Game Informer]] |date=October 15, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190807210020/https://www.gameinformer.com/b/podcasts/archive/2015/10/15/gi-show-%E2%80%93-yoshis-woolly-world%2C-star-wars%3A-battlefront%2C-undertale-toby-fox.aspx |archive-date=August 7, 2019 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Giant Bomb Review">{{cite web |url=http://www.giantbomb.com/reviews/undertale-review/1900-715/ |title=''Undertale'' Review |last=Walker |first=Austin |website=[[Giant Bomb]] |date=September 25, 2015 |access-date=January 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925203653/http://www.giantbomb.com/reviews/undertale-review/1900-715/ |archive-date=September 25, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="IGN Review">{{cite web |url=http://ign.com/articles/2016/01/13/undertale-review |title=''Undertale'' Review |last=Plagge |first=Kallie |website=[[IGN]] |date=January 12, 2016 |access-date=January 13, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160113010016/http://www.ign.com/articles/2016/01/13/undertale-review |archive-date=January 13, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="IndieGames Guilt">{{cite web |url=http://indiegames.com/2015/09/guilt_friendship_and_carrot_mo.html |title=Guilt, Friendship, and Carrot Monsters — ''Undertale'' and the Consequences of Easy Violence |last=Couture |first=Joel |website=[[IndieGames.com]] |date=September 22, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160514123637/http://indiegames.com/2015/09/guilt_friendship_and_carrot_mo.html |archive-date=May 14, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="IndieGames Thinking">{{cite web |url=http://indiegames.com/2015/10/thinking_for_ourselves_-_toby_.html |title=Thinking for Ourselves – Toby Fox on Fighting and Introspection in ''Undertale'' |last=Couture |first=Joel |website=[[IndieGames.com]] |date=October 27, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151103002946/http://indiegames.com/2015/10/thinking_for_ourselves_-_toby_.html |archive-date=November 3, 2015 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Joystiq Kickstarter">{{cite web |url=https://www.engadget.com/2013/07/29/crowdfund-bookie-july-21-27-terminator-2-undertale-last-dr/ |title=Crowdfund Bookie, July 21–27: ''Terminator 2'', ''Undertale'', ''Last Dream'' |last=Suszek |first=Mike |website=[[Engadget]] |date=July 29, 2013 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151012005417/http://www.engadget.com/2013/07/29/crowdfund-bookie-july-21-27-terminator-2-undertale-last-dr/ |archive-date=October 12, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="Kickstarter">{{cite web |url=https://www.kickstarter.com/projects/1002143342/undertale/description |title=''Undertale'' by Toby Fox |last=Fox |first=Toby |website=[[Kickstarter]] |date=June 25, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160317174547/https://www.kickstarter.com/projects/1002143342/undertale/description |archive-date=March 17, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="Kill Screen">{{cite web |url=https://killscreen.com/articles/behind-humor-toby-foxs-undertale/ |title=Behind the humor of Toby Fox's Undertale |last=Bennett |first=David |website=[[Kill Screen]] |date=October 22, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160514123644/https://killscreen.com/articles/behind-humor-toby-foxs-undertale/ |archive-date=May 14, 2016 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Kotaku Music">{{cite web |url=https://kotaku.com/undertale-has-one-of-the-greatest-final-boss-fights-in-1751201659 |title=''Undertale'' Has One Of The Greatest Final Boss Fights In RPG History |last=Schreier |first=Jason |website=[[Kotaku]] |date=January 5, 2016 |access-date=April 22, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160428031331/http://kotaku.com/undertale-has-one-of-the-greatest-final-boss-fights-in-1751201659 |archive-date=April 28, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="Kotaku Secrets">{{cite web |url=http://steamed.kotaku.com/players-still-havent-figured-out-all-of-undertales-secr-1733048190 |title=Players Still Haven't Figured Out All Of ''Undertale''<nowiki>'s</nowiki> Secrets |last=Grayson |first=Nathan |website=[[Kotaku]] |date=September 28, 2015 |access-date=April 19, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160217190652/https://steamed.kotaku.com/players-still-havent-figured-out-all-of-undertales-secr-1733048190 |archive-date=February 17, 2016 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Mary Sue">{{cite web |url=http://www.themarysue.com/interview-undertale-game-creator-toby-fox/ |title=Interview: ''Undertale'' Game Creator Toby Fox |last=Isaac |first=Chris |website=[[The Mary Sue]] |date=December 10, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151210182140/http://www.themarysue.com/interview-undertale-game-creator-toby-fox/ |archive-date=December 10, 2015 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Metacritic">{{cite web |url=https://www.metacritic.com/game/undertale/critic-reviews/?platform=pc |title=''Undertale'' for PC Reviews |website=[[Metacritic]] |access-date=July 28, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151012005405/http://www.metacritic.com/game/pc/undertale |archive-date=October 12, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="Metacritic all time">{{cite web |url=http://www.metacritic.com/browse/games/score/metascore/all/pc/filtered?sort=desc |title=Best PC Video Games of All Time |website=[[Metacritic]] |access-date=July 28, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150807043134/http://www.metacritic.com/browse/games/score/metascore/all/pc/filtered?sort=desc |archive-date=August 7, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="NCL release date">{{cite news |title=世界的な大ヒットタイトル『''Undertale''』がNintendo Switchで発売！ |url=https://topics.nintendo.co.jp/c/article/13c60c96-1d22-11e8-a129-063b7ac45a6d.html |access-date=March 11, 2018 |work=Nintendo |archive-url=https://web.archive.org/web/20180310011558/https://topics.nintendo.co.jp/c/article/13c60c96-1d22-11e8-a129-063b7ac45a6d.html |archive-date=March 10, 2018 |url-status=live}}</ref> <ref name="NLife cult">{{cite web |url=https://www.nintendolife.com/news/2018/03/indie_smash_undertale_is_coming_to_switch_eventually |title=Indie Smash Undertale Is Coming To Switch "Eventually" |last=McFerran |first=Damien |work=[[Nintendo Life]] |date=March 9, 2018 |accessdate=June 27, 2023 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20180309054839/https://www.nintendolife.com/news/2018/03/indie_smash_undertale_is_coming_to_switch_eventually |archivedate=March 9, 2018 |url-status=live }}</ref> <ref name="Paste cult">{{cite web |url=http://www.pastemagazine.com/articles/2015/10/undertale-fan-makes-a-sequel-in-a-wrestling-game.html |title=''Undertale'' Fan Makes a Sequel... In a Wrestling Game? |last=Allen |first=Eric Van |website=[[Paste (magazine)|Paste]] |date=October 22, 2015 |access-date=January 21, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151025033939/http://www.pastemagazine.com/articles/2015/10/undertale-fan-makes-a-sequel-in-a-wrestling-game.html |archive-date=October 25, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="PC Gamer Review">{{cite web |url=http://www.pcgamer.com/undertale-review/ |title=''Undertale'' review |last=Cobbett |first=Robert |website=[[PC Gamer]] |date=September 29, 2015 |access-date=September 29, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150929231231/http://www.pcgamer.com/undertale-review/ |archive-date=September 29, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="Polygon Gameplay">{{cite web |url=http://www.polygon.com/2013/7/7/4497618/undertale-combines-classic-rpg-gameplay-with-a-pacifist-twist |title=''Undertale'' combines classic RPG gameplay with a pacifist twist |last=Farokhmanesh |first=Megan |website=[[Polygon (website)|Polygon]] |date=July 7, 2013 |access-date=September 25, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926171853/http://www.polygon.com/2013/7/7/4497618/undertale-combines-classic-rpg-gameplay-with-a-pacifist-twist |archive-date=September 26, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="RPGamer Review">{{cite web |url=http://rpgamer.com/games/indie/undertale/reviews/undertalestrev1.html |title=''Undertale'' – Review |last=Welhouse |first=Zach |website=RPGamer |date=October 8, 2015 |access-date=January 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160514123711/http://rpgamer.com/games/indie/undertale/reviews/undertalestrev1.html |archive-date=May 14, 2016 |url-status=dead}}</ref> <ref name="rps funniest">{{cite news |url=https://www.rockpapershotgun.com/2015/12/16/funniest-pc-game-2015/ |title=The RPS Advent Calendar, Dec 16th: ''Undertale'' |date=December 16, 2015 |website=[[Rock Paper Shotgun]] |access-date=May 16, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151226135527/http://www.rockpapershotgun.com/2015/12/16/funniest-pc-game-2015/ |archive-date=December 26, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="RPS: Scrollbars">{{cite news |url=http://www.rockpapershotgun.com/2015/09/21/undertale/ |title=The RPG Scrollbars: ''Undertale'' |last=Cobbett |first=Richard |website=[[Rock Paper Shotgun]] |date=September 21, 2015 |access-date=October 31, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150921204409/http://www.rockpapershotgun.com/2015/09/21/undertale/ |archive-date=September 21, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="Seagaia">{{cite web |url=https://seagaia.wordpress.com/2013/05/25/toby-foxs-undertale-dev-2-dev-interview-1/ |title=Toby Fox's ''Undertale'' – DEV 2 DEV INTERVIEW #1 |last=Hogan |first=Sean |website=Seagaia |date=May 25, 2013 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926171839/https://seagaia.wordpress.com/2013/05/25/toby-foxs-undertale-dev-2-dev-interview-1/ |archive-date=September 26, 2015 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Steam Spy">{{cite web |url=http://www.gamasutra.com/view/news/262548/GTA_5_leads_Steam_Spys_list_of_bestselling_2015_Steam_games.php |title=''GTA 5'' leads Steam Spy's list of best-selling 2015 Steam games |last=Wawro |first=Alex |website=[[Gamasutra]] |publisher=[[UBM TechWeb]] |date=December 22, 2015 |access-date=December 22, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222204636/http://www.gamasutra.com/view/news/262548/GTA_5_leads_Steam_Spys_list_of_bestselling_2015_Steam_games.php |archive-date=December 22, 2015 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Undertale Art Book">{{cite book |last=Fox |first=Toby |date=2016 |title=''Undertale'' Art Book |url=https://www.fangamer.com/products/undertale-art-book |publisher=[[Fangamer]] |isbn=978-1-945908-99-6 |access-date=November 30, 2018 |archive-date=November 30, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181130202038/https://www.fangamer.com/products/undertale-art-book |url-status=live }}</ref> <ref name="Undertale FAQ">{{cite web |url=https://undertale.com/help/ |title=''Undertale'' Help, FAQ and Troubleshooting |publisher=[[Fangamer]] |access-date=August 20, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170617211837/https://undertale.com/help/ |archive-date=June 17, 2017 |url-status=live}}</ref> <ref name="USgamer Music">{{cite web |url=http://www.usgamer.net/articles/note-block-beat-box-listening-to-hopes-and-dreams-from-undertale |title=Note Block Beat Box: Listening to 'Hopes and Dreams' from ''Undertale'' |last=Oxford |first=Nadia |website=[[USgamer]] |publisher=[[Gamer Network]] |date=April 21, 2016 |access-date=April 22, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160502124052/http://www.usgamer.net/articles/note-block-beat-box-listening-to-hopes-and-dreams-from-undertale |archive-date=May 2, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="USgamer Review">{{cite web |url=http://www.usgamer.net/articles/undertale-pc-review-the-art-of-surprise |title=''Undertale'' PC Review: The Art of Surprise |last=Mackey |first=Bob |website=[[USgamer]] |publisher=[[Gamer Network]] |date=September 30, 2015 |access-date=October 31, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151031172027/http://www.usgamer.net/articles/undertale-pc-review-the-art-of-surprise |archive-date=October 31, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="USgamer Moon">{{cite news |url=https://www.usgamer.net/articles/the-story-of-moon-the-anti-rpg-that-inspired-undertale |title=The Story of ''Moon'', the 'Anti-RPG' That Inspired ''Undertale'' |last=Oxford |first=Nadia |work=[[USgamer]] |publisher=[[Gamer Network]] |date=August 28, 2020 |access-date=September 1, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200828234252/https://www.usgamer.net/articles/the-story-of-moon-the-anti-rpg-that-inspired-undertale |archive-date=August 28, 2020 |url-status=live}}</ref> </references> </div> == Далшы жрїдла == * <!-- Bem 2022 --> {{cite book |last=Bem |first=Caroline |title=Video Games and Comedy |chapter=Humour in Pornographic Browser Games: From ''Undertale'' to ''Uddertale'', a Case Study |editor-last1=Giappone |editor-first1=Krista Bonello Rutter |editor-last2=Majkowski |editor-first2=Tomasz Z. |editor-last3=Švelch |editor-first3=Jaroslav |publisher=[[Palgrave Macmillan]] |date=2022 |pages=307–324 |isbn=978-3-030-88337-9}} * <!-- Cayari 2023 --> {{cite journal |last=Cayari |first=Christopher |title=The Music of ''Undertale'': Participatory Culture, Video Game Music, and Creating Covers for YouTube |date=2023 |journal=International Journal of Education and the Arts |volume=24 |number=22 |issn=1529-8094 |doi=10.26209/IJEA24N22 |doi-access=free}} * <!-- Elvery 2023 --> {{cite journal |last=Elvery |first=Gabriel |title=''Undertale''''s Loveable Monsters: Investigating Parasocial Relationships with Non-Player Characters |journal=Games and Culture |volume=18 |issue=4 |date=2023 |issn=1555-4120 |doi=10.1177/15554120221105464 |doi-access=free |pages=475–497}} * <!-- Jagoda 2020 --> {{cite book |last=Jagoda |first=Patrick |title=Experimental Games: Critique, Play, and Design in the Age of Gamification |url=https://archive.org/details/experimentalgame0000jago |publisher=[[University of Chicago Press]] |date=2020 |isbn=978-0-226-63003-8}} * <!-- Kohlburn, Cho & Moore 2023--> {{cite journal |last1=Kohlburn |first1=Joseph |last2=Cho |first2=Hyerim |last3=Moore |first3=Hollis |title=Players' Perceptions of Sexuality and Gender-Inclusive Video Games a Pragmatic Content Analysis of Steam Reviews |journal=[[Convergence (journal)|Convergence]] |volume=29 |issue=2 |date=2023 |issn=1354-8565 |doi=10.1177/13548565221137481 |pages=379–399}} * <!-- Lind 2023 --> {{cite book |last=Lind |first=Stephanie |title=Authenticity in the Music of Video Games |publisher=[[Lexington Books]] |date=2023 |isbn=978-1-7936-2714-8}} * <!-- Seraphine 2018 --><!-- Verify this is peer-reviewed before citing. --> {{cite conference |last=Seraphine |first=Frederic |title=Ethics at Play in ''Undertale'': Rhetoric, Identity and Deconstruction |year=2018 |conference=DiGRA 2018 – The Game is the Message |publisher=[[Digital Games Research Association]] |url=https://dl.digra.org/index.php/dl/article/view/960 |access-date=February 18, 2025}} * <!-- Veale 2022 --> {{cite journal |last=Veale |first=Kevin |title='If Anyone's Going to Ruin Your Night, It Should Be You': Responsibility and Affective Materiality in ''Undertale'' and ''Night in the Woods'' |journal=[[Convergence (journal)|Convergence]] |volume=28 |issue=2 |date=2022 |issn=1354-8565 |doi=10.1177/13548565211014434 |pages=451–467}} * <!-- Youngblood 2018 --> {{cite book |last=Youngblood |first=Jordan |chapter='What Kind of Monster Are You...?': ''Undertale'', Queer Play, and Horror(ific) Video Games via Critical Gaming Literacy |pages=157–170 |title=Horror Literature and Dark Fantasy |editor-last=Fabrizi |editor-first=Mark A. |publisher=[[Brill Publishers]] |date=2018 |isbn=978-90-04-36625-1}} == Екстерны одказы == * {{Офіціална сторінка}} {{Undertale}} [[Катеґорія:Undertale| ]] [[Катеґорія:Відеогры з року 2015]] [[Катеґорія:Гры створены в GameMaker]] [[Катеґорія:Відеогры повязаны з комунітов ЛҐБТ]] [[Катеґорія:Белетрія о ґеноцідї]] [[Катеґорія:Переможцї оцїнїня Japan Game Award]] [[Катеґорія:Переможцї фестівалу незалежных гер]] [[Катеґорія:Незалежны гры]] [[Катеґорія:Відєогры фінанцованы посередництвом платформы Kickstarter]] [[Катеґорія:Гры про Linux]] [[Катеґорія:Гры про MacOS]] [[Катеґорія:Метафікчны відеогры]] [[Катеґорія:Гры про Nintendo Switch]] [[Катеґорія:Гры про PlayStation 4]] [[Катеґорія:Гры про PlayStation Vita]] [[Катеґорія:Портал фентезі]] [[Катеґорія:Лоґічны відеогры]] [[Катеґорія:Відеогры в ретро штілї]] [[Катеґорія:Научно-фантастічны ролёвы відеогры]] [[Катеґорія:Відеогры про єдного грача]] [[Катеґорія:Підземна белетрія]] [[Катеґорія:Відеогры о смутку]] [[Катеґорія:Відеогры о скелетах]] [[Катеґорія:Відеогры о часовых случках]] [[Катеґорія:Відеогры вывинуты в США]] [[Катеґорія:Відеогры з музиков од Тобі Фокса]] [[Катеґорія:Гры про Windows]] [[Катеґорія:Гры про Xbox Cloud Gaming]] [[Катеґорія:Гры про Xbox One]] [[Катеґорія:Відеогры з многыма концями]] m0pocgg3t12i8kycjza2nc719war3pf Birthdays the Beginning 0 25126 170557 170358 2026-09-28T18:00:52Z Rue323 31002 170557 wikitext text/x-wiki {{Інфобокс відеогра | image = | caption = North American cover | developer = [[Arc System Works]] | publisher = {{vgrelease|JP|Arc System Works|WW|[[NIS America]]}} | designer = | engine = | released = '''PlayStation 4'''<br />{{vgrelease|Японія|19. януара, 2017|Америка|9. мая, 2017<ref name=Release>{{cite web |last=Romano |first=Sal |date=21. децембра, 2016 |url=https://www.gematsu.com/2016/12/birthdays-beginning-delayed-may-9-north-america-may-12-europe |title=Birthdays the Beginning delayed to May 9 in North America, May 12 in Europe |website=Gematsu |access-date=May 8, 2023 |archive-date=May 8, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230508185919/https://www.gematsu.com/2016/12/birthdays-beginning-delayed-may-9-north-america-may-12-europe |url-status=live }}</ref>|Европа|12. мая, 2017<ref name=Release/>|AU|May 26, 2017}}'''Windows'''{{vgrelease|WW|May 9, 2017 (on day of PS4 NA release)}}'''Switch'''<br />{{vgrelease|Японія|марця 2018|NA|June 5, 2018|Европа|8. юна, 2018|Австр|15. юна, 2018}} | genre = [[Симулатор бытя]], [[пісковниця (игры)|пісковниця]] | series = | modes = [[Игра на єдного]] | platforms = [[PlayStation 4]], [[Microsoft Windows]], [[Nintendo Switch]] }} '''Birthdays the Beginning''' ({{Lang-rue|Дні рождіня: Зачаток}}) ({{Lang-ja|バースデイズ・ザ・ビギニング}}, ''Bāsudeizu za Biginingu'') — [[Компютерна бавка|игра]] у жанрови [[Пісковниця (игры)|пісковниця]] и [[Симулатор бытя|симулатор бога]], розроблена [[TOYBOX]] и [[ARC SYSTEM WORKS]] при продуцентованёви [[Ясухіро Вада|Ясухіро Вады]]. Играч появлять ся у кубічному світови и мать переробити ёго рельеф, температуру и окружавущі условія так, жебы у ньӱм росли и розвивали ся различні формы живота, уд майпростых [[Орґанізм|орґанізмӱв]], до [[Ростлины|ростлин]], [[Дінозавры|динозаврӱв]], [[Ссавцї|ссавцьӱв]] и [[Чоловік розумный|чоловіка]]. Игра уйшла на [[PC]] и [[PlayStation]] у [[2017]]. році.<ref>{{cite web |url=https://nisamerica.com/games/birthdays-beginning |title=Birthdays the Beginning |publisher=NIS America |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> {{Статья в роботѣ|Rue323|10}} == Концепція игры == Играч не управлять истнотами вадь ростлинами напряму. Замісто того управлявучи условіями их живота, мінявучи температуру, высоту повирьхности, воду, и инноє. Играч робить простӱр де орґанізмы годни ся розмножати, появляти, [[Еволуція|еволуціоновати]], [[Мутація|мутовати]], удмирати и розвивати. Продуцент игры [[Ясухіро Вада]] объясняв концепцію через интерес ид тому, як у цілому взникать живот на [[Земля (планета)|земли]].<ref>{{cite web |url=https://www.gamespot.com/articles/harvest-moon-creator-on-his-new-game-and-how-stard/1100-6445583/ |title=Harvest Moon Creator on His New Game |website=GameSpot |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> Игра представлять [[Свѣт|світ]] у виді ґіґантського куба, у межох котрого играч годен творити [[горы]], [[Низина|низины]], [[Море|моря]], [[Остров|островы]] и другі части рельефа. При тому сотвореный світ стає не просто декоративныв картов: переміна рельефа вплывать на [[клімат]] и тым самым на далшоє розвитя [[Екосистема|екосистемы]].<ref name="official">{{cite web |url=https://www.birthdaysthebeginning.com/ |title=Birthdays the Beginning - Official Website |publisher=NIS America |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> == Основный игровый цикл == Игровый процес робить ся вокруг повторіня двох основных дійств: переміняти світ и гадковати за током [[Час|часу]]. У зачатку играч зпирать час и терраформує повирьх земли, пак переводить світ у режим протіканя часу, и никать, як появлявуть ся орґанізмы и як ся розвивавуть. Пак играч изпирать ток часу, и вертать ся у режим терраформованя, аж треба перемінити глубину у [[Море|морёви]], покласти камінь теплини/студени и т.д.<ref name="official" /> Так игра фурт дає играчови переключати ся миже активным управлінём и никанём на резултаты свойых трудӱв. По мірі розвитя світа процес стає май продуманым и тяжкым, наприклад появліня єдного орґанізма годно привести ид появлінёви другого, а же пропаде якый ись вид, та то скорше всёго замітно повплывать на далші етапы розвитя.<ref>{{cite web |url=https://www.destructoid.com/reviews/review-birthdays-the-beginning/ |title=Review: Birthdays the Beginning |website=Destructoid |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> == Мікрорежим == '''''Мікрорежим''''' — основный режим прямої взаємодії из світом. У нёму час ся изпирать, а играч дӱстає возмогу літати над зимлёв и міняти її повирьх. Основна дія то є пуднятя и пущаня блокӱв рельефа, дякувучи чому образувуть ся низины, [[Горб|горбы]], [[Гора|горы]], [[Море|моря]], [[Озеро|озера]], [[Водопад|водопады]] и другі.<ref>{{cite web |url=https://www.4gamer.net/games/353/G035395/20170123085/ |title=Birthdays the Beginning |website=4Gamer.net |access-date=2026-09-19 |language=ja}}</ref> Пуднятя и пущаня земли мать наслідкы не лиш про візуалный вид карты. Рельеф изъязаный из температуров світа, пуднятя знижать ї, а понижіня чинить ї май великыв.<ref name="cgmag">{{cite web |url=https://www.cgmagonline.com/review/game/birthdays-beginning-review-quiet-relaxing/ |title=Birthdays the Beginning Review - Quiet & Relaxing |website=CGMagazine |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> Ищи у мікрорежимови мож никати за уже екзістувущыми орґанізмами, збирати разні предметы, и удкрывати нові найдені формы живности. Потӱм орґанізм переносить ся у бібліотеку де указує ёго фото, назва, рекомендовані условія живота и друга информація за нёго. == Макрорежим == '''''Макрорежим''''' — у нёму час опят занчинать ити, а играч не знаимать ся иппен редаґованём світа, ай никать за проходящыми у світови процесами. Ток часу мож ускоряти, авадь никати у режимови реалного часу.<ref name="official_modes">{{cite web |url=https://birthdaysthebeginning.com/sp/mode/ |title=Modes - Birthdays the Beginning |publisher=NIS America |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> Иппен у сёму режимови проходить бӱлша часть подій у екосистемі и [[Свѣт|світови]]. Орґанізмы появлявуть ся, удумиравуть, розпложувуть ся, а даколи щезавуть. У игрі суть спеціалні уповісткы за стан живых орґанізмӱв, позволявущі гадковати за перемінами у их популаціях. У сӱжетному режимови играч проходить величезні уднуигрові періоды часу, аж до дакӱлкох міліардӱв рокӱв. При тому сись колосалный час изтискать ся до удносно короткого игрового процеса.<ref name="official_modes" /> == Рельеф и терраформованя == Основный инструмент играча є міняня высоты блокӱв. Пуднятя их горі помагать творити горы и высоты, а опущаня долӱ, впадины и водні просторы. Позад кубічної системы світа каждоє такоє міняня є єдночасно локалным мінянём ландшафта и дарабом общої кліматично-ґеоґрафічної системы.<ref name="gamespot_review">{{cite web |url=https://www.gamespot.com/reviews/birthdays-the-beginning-review/1900-6416685/ |title=Birthdays the Beginning Review |website=GameSpot |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> Терраформованя мать ограничіня у видови енерґії/здоровля ''аватара'' (тото є персонаж играча). Дійства тратять тот ресурс, и играч не годен цілый час провести за переставбов світа у мікрорежимови. Обы удновити енерґію треба перейти у макрорежим (режим де иде ток часу).<ref name="cgmag" /> Спеціалні инструменты (тратять много енерґії) годни локално упростити вам пуднятя температуры — ''камінь тепла'', и її понижіня — ''камінь студени'', у межох 31x31 блокӱв. Усёго их є по 3 штукы, их мож класти, а пак по непотребі забирати и переміщати у другоє місто на карті.<ref name="gamespot_review" /><ref>{{cite web |url=https://steamcommunity.com/app/525700/discussions/0/2741975115069938246/ |title=Birthdays the Beginning - Steam Discussions |website=Steam Community |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> == Температура == '''''Температура''''' — єден из майважных параметрӱв у Birthdays the Beginning. Она опереділять які истноты годни жити у разных частях світа. Тому играчови приходить ся не лиш ставбити красный [[ландшафт]], а и урахововати кліматичні наслідкы.<ref>{{cite web |url=https://pixelkin.org/2017/05/09/birthdays-the-beginning-review-biology-in-a-box/ |title=Birthdays the Beginning Review: Biology in a Box |website=Pixelkin |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> Самої лиш ґлобалної температуры мало про [[Еволуція|еволуцію]], у світі суть многі локалні удмінности у температурі, тому самої лиш сериднёї температуры по світови не є доста про появліня нового орґанізма вадь ёго розвитя. Даколи ліпше учинити уддільну область — наприклад невеликого розміра низину близко ид [[Водоєм|водоємови]].<ref>{{cite web |url=https://www.keengamer.com/articles/reviews/birthdays-the-beginning-review-ps4/ |title=Birthdays the Beginning Review |website=KeenGamer |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> Тому міняня температуры стає єдныв из главных стратеґічных механік. Играч годен сотворити условія про [[Еволуція|еволуцію]] єдного орґанізма, а дале пак изпозоровати як тоты переміны учинили тото місто не май ипным про другый орґанізм.<ref>{{cite web |url=https://simplybinge.com/2017/05/game-review-birthdays-the-beginning/ |title=Game Review: Birthdays the Beginning |website=Simply Binge |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> == Вода и вогкость == '''Вода''' — є ищи єдным важным елементом околища. Знижувучи высоту блокӱв, играч годен творити моря, озера, и прочі водні обводы, а спеціалні предметы давуть возмогу робити прісну воду и [[Ріка|рікы]]. Исе необходно про формована ипных условій про разні орґанізмы.<ref name="gamespot_review" /> Розличавуть ся условія, изъязані из водов и вогкостёв суши. Тому даже при пудходящӱв температурі орґанізм годен не появити ся, кідь поблизь ниє затрібованого типа водного простора, авадь кідь ниє доста вогкости.<ref name="cgmag" /> == Орґанізмы == У игрі екзістує 292 виды орґанізмӱв. Исе число включать разні формы живого, появлявущі ся на протязі розвитя [[Свѣт|світа]]. Они обсягавуть величезный діапазон − уд ранньых [[Протозої|протозойӱв]] до [[Дінозавры|динозаврӱв]], [[Ссавцї|ссавцьӱв]] и чоловіка.<ref>https://www.4gamer.net</ref> Каждый орґанізм мать свої условія появліня. Сереґ них годни урахововати ся [[температура]], вогкость, тип окружіня и наявность другых орґанізмӱв, мусайных про удповідный етап розвоя. Тому удкрытя нового вида представлять собов не просто трафункову находку, а резултат сотворіня опереділеної комбінації условій.<ref>https://pixelkin.org/2017/05/09/birthdays-the-beginning-rewiew-biology-in-a-box/</ref> == Еволуція == '''''Еволучна система''''' — главна часть игры. Нові [[Орґанізм|орґанізмы]] изъязані миже собов поступностёв розвоя, а появліня нового [[Вид (біолоґія)|вида]] часто удкрывать путь ид появлінёви слідувущого. Резултатом, играч пробує провести живӱт свого світа через разні етапы еволучної історії.<ref>''https://www.pcgamer.com/birthdays-the-beginnings-is-a-sandbox-adventure-from-harvest-moon-creator-yasuhiro-wada/''</ref> У игрі суть уложені иппен и спеціалні предметы што помогавуть появляти ся новым видам живого, то суть ''сімня еволуції'' тай ''сімня мутації''.<ref>https://www.destructoid.com/reviews/review-birthdays-the-beginning/</ref> Даже при сотворінёви ипної про еволуцію и мутацію бывалної базы, не є ґарантовано ож ваш вид розовье ся у новый ([[Еволуція|еволуціонує]] вадь [[Мутація|мутує]]). [[Вид (біолоґія)|Вид]] годен обстати ся тым же, при [[Катаклізм|катаклізмах]] и зовсім, щезнути путём удумираня.<ref>https://www.outcyders.net/review/birthdays-the-beginning-review-open-door-get-on-floor-everyone-evolve-that-dinosaur</ref> == Поживовый ланц и удумираня == Орґанізмы у игрі образувуть общу [[Екосистема|екосистему]]. Появліня ци заникнутя єдного вида годно вплывати на другі виды, особно же они зависять уд нёго ге уд жрідла поживы. Того сотворіня нового орґанізма часто призводить ид непожаданым наслідкам на уж екзістувущу [[Екосистема|екосистему]].<ref>https://simplybinge.com/2017/05/game-review-birthdays-the-beginning/</ref> Исе особно важно у сӱжетному режимови: кідь мусайный про далшый розвой орґанізм удумирать, та пак послідувущі етапы еволуції годни быти недоступными. Играчови приходить ся ренововати пережі условія авадь вертати пропавшый вид.<ref>https://www.gamespot.com/reviews/birthdays-the-beginning-review/1900-6416685/</ref> == Бібліотека орґанізмӱв == Каждый найденый и удкрытый орґанізм заносить ся у спеціалну бібліотеку. У ньӱв играч може проникововати информацію за зобраті формы живого и хосновати ї про розуміня далшого розвоя свої [[Екосистема|екосистемы]].<ref>https://pixelkin.org/2017/05/09/birthdays-the-beginning-review-biology-in-a-box/</ref> Бібліотека помалы стає ся робити у своєобразный каталоґ [[Еволуція|еволучної]] історії вашого світа. Айбо система гляданя истнот не є идеална: дакотрі обзоры удмічали, ож по мірі прохождіня стає тяжко так скоро ге сперед тым, находити якыйись орґанізм и опереділяти трібованя ищи не найденых [[Вид (біолоґія)|видӱв]].<ref>https://www.playstationlifestyle.net/review/568373-birthdays-the-beginning-review-an-evolutionary-paradox-ps4/</ref> == Колекціонованя орґанізмӱв == Пӱсля появліня нового [[Орґанізм|орґанізма]] ёго треба найти на самӱв земли. Играч мать приблизити ся ид нёму у мікрорежимови и зфотькати го, пӱсля чого информація за истноту заносить ся у бібліотеку. Ото перештацовує назираня за [[Еволуція|еволуціёв]] ищи и у интересну систему збора информації за вашу [[Планета|планету]]. [[Колекціонованя]] ото єдна из довгодобых цілий [[Компютерна бавка|игры]]: офіціалні матеріалы при розробці прямо пудкреслёвали наявнӱсть почти 300 разных орґанізмӱв, а потӱм розробник быв уточнив точноє число — 292.<ref>https://www.4gamer.net/games/353/G035395/20170123085/</ref> == Предметы == == Игровый режим == == Розмір світа == == Игровый час == == Взаємодійство орґанізмӱв == == Управліня == == Візуал == == Сотворіня игры == == Значіня игры == == Приятя == == Удкликованя == {{reflist}} [[Катеґорія:Статї обсягуючі японьскый языковый текст]] [[Катеґорія:Бавкы про ПК]] [[Катеґорія:Гры]] [[Катеґорія:Гры про PlayStation 4]] [[Катеґорія:Гры про Nintendo Switch]] [[Катеґорія:Основаны 2018]] [[Катеґорія:Основаны 2017]] 97w63a07uovy1etspxabw39dsk5laa8 170560 170557 2026-09-28T18:20:55Z Rue323 31002 170560 wikitext text/x-wiki {{Інфобокс відеогра | image = | caption = North American cover | developer = [[Arc System Works]] | publisher = {{vgrelease|JP|Arc System Works|WW|[[NIS America]]}} | designer = | engine = | released = '''PlayStation 4'''<br />{{vgrelease|Японія|19. януара, 2017|Америка|9. мая, 2017<ref name=Release>{{cite web |last=Romano |first=Sal |date=21. децембра, 2016 |url=https://www.gematsu.com/2016/12/birthdays-beginning-delayed-may-9-north-america-may-12-europe |title=Birthdays the Beginning delayed to May 9 in North America, May 12 in Europe |website=Gematsu |access-date=May 8, 2023 |archive-date=May 8, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230508185919/https://www.gematsu.com/2016/12/birthdays-beginning-delayed-may-9-north-america-may-12-europe |url-status=live }}</ref>|Европа|12. мая, 2017<ref name=Release/>|AU|May 26, 2017}}'''Windows'''{{vgrelease|WW|May 9, 2017 (on day of PS4 NA release)}}'''Switch'''<br />{{vgrelease|Японія|марця 2018|NA|June 5, 2018|Европа|8. юна, 2018|Австр|15. юна, 2018}} | genre = [[Симулатор бытя]], [[пісковниця (игры)|пісковниця]] | series = | modes = [[Игра на єдного]] | platforms = [[PlayStation 4]], [[Microsoft Windows]], [[Nintendo Switch]] }} '''Birthdays the Beginning''' ({{Lang-rue|Дні рождіня: Зачаток}}) ({{Lang-ja|バースデイズ・ザ・ビギニング}}, ''Bāsudeizu za Biginingu'') — [[Компютерна бавка|игра]] у жанрови [[Пісковниця (игры)|пісковниця]] и [[Симулатор бытя|симулатор бога]], розроблена [[TOYBOX]] и [[ARC SYSTEM WORKS]] при продуцентованёви [[Ясухіро Вада|Ясухіро Вады]]. Играч появлять ся у кубічному світови и мать переробити ёго рельеф, температуру и окружавущі условія так, жебы у ньӱм росли и розвивали ся различні формы живота, уд майпростых [[Орґанізм|орґанізмӱв]], до [[Ростлины|ростлин]], [[Дінозавры|динозаврӱв]], [[Ссавцї|ссавцьӱв]] и [[Чоловік розумный|чоловіка]]. Игра уйшла на [[PC]] и [[PlayStation]] у [[2017]]. році.<ref>{{cite web |url=https://nisamerica.com/games/birthdays-beginning |title=Birthdays the Beginning |publisher=NIS America |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> {{Статья в роботѣ|Rue323|10}} == Концепція игры == Играч не управлять истнотами вадь ростлинами напряму. Замісто того управлявучи условіями их живота, мінявучи температуру, высоту повирьхности, воду, и инноє. Играч робить простӱр де орґанізмы годни ся розмножати, появляти, [[Еволуція|еволуціоновати]], [[Мутація|мутовати]], удмирати и розвивати. Продуцент игры [[Ясухіро Вада]] объясняв концепцію через интерес ид тому, як у цілому взникать живот на [[Земля (планета)|земли]].<ref>{{cite web |url=https://www.gamespot.com/articles/harvest-moon-creator-on-his-new-game-and-how-stard/1100-6445583/ |title=Harvest Moon Creator on His New Game |website=GameSpot |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> Игра представлять [[Свѣт|світ]] у виді ґіґантського куба, у межох котрого играч годен творити [[горы]], [[Низина|низины]], [[Море|моря]], [[Остров|островы]] и другі части рельефа. При тому сотвореный світ стає не просто декоративныв картов: переміна рельефа вплывать на [[клімат]] и тым самым на далшоє розвитя [[Екосистема|екосистемы]].<ref name="official">{{cite web |url=https://www.birthdaysthebeginning.com/ |title=Birthdays the Beginning - Official Website |publisher=NIS America |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> == Основный игровый цикл == Игровый процес робить ся вокруг повторіня двох основных дійств: переміняти світ и гадковати за током [[Час|часу]]. У зачатку играч зпирать час и терраформує повирьх земли, пак переводить світ у режим протіканя часу, и никать, як появлявуть ся орґанізмы и як ся розвивавуть. Пак играч изпирать ток часу, и вертать ся у режим терраформованя, аж треба перемінити глубину у [[Море|морёви]], покласти камінь теплини/студени и т.д.<ref name="official" /> Так игра фурт дає играчови переключати ся миже активным управлінём и никанём на резултаты свойых трудӱв. По мірі розвитя світа процес стає май продуманым и тяжкым, наприклад появліня єдного орґанізма годно привести ид появлінёви другого, а же пропаде якый ись вид, та то скорше всёго замітно повплывать на далші етапы розвитя.<ref>{{cite web |url=https://www.destructoid.com/reviews/review-birthdays-the-beginning/ |title=Review: Birthdays the Beginning |website=Destructoid |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> == Мікрорежим == '''''Мікрорежим''''' — основный режим прямої взаємодії из світом. У нёму час ся изпирать, а играч дӱстає возмогу літати над зимлёв и міняти її повирьх. Основна дія то є пуднятя и пущаня блокӱв рельефа, дякувучи чому образувуть ся низины, [[Горб|горбы]], [[Гора|горы]], [[Море|моря]], [[Озеро|озера]], [[Водопад|водопады]] и другі.<ref>{{cite web |url=https://www.4gamer.net/games/353/G035395/20170123085/ |title=Birthdays the Beginning |website=4Gamer.net |access-date=2026-09-19 |language=ja}}</ref> Пуднятя и пущаня земли мать наслідкы не лиш про візуалный вид карты. Рельеф изъязаный из температуров світа, пуднятя знижать ї, а понижіня чинить ї май великыв.<ref name="cgmag">{{cite web |url=https://www.cgmagonline.com/review/game/birthdays-beginning-review-quiet-relaxing/ |title=Birthdays the Beginning Review - Quiet & Relaxing |website=CGMagazine |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> Ищи у мікрорежимови мож никати за уже екзістувущыми орґанізмами, збирати разні предметы, и удкрывати нові найдені формы живности. Потӱм орґанізм переносить ся у бібліотеку де указує ёго фото, назва, рекомендовані условія живота и друга информація за нёго. == Макрорежим == '''''Макрорежим''''' — у нёму час опят занчинать ити, а играч не знаимать ся иппен редаґованём світа, ай никать за проходящыми у світови процесами. Ток часу мож ускоряти, авадь никати у режимови реалного часу.<ref name="official_modes">{{cite web |url=https://birthdaysthebeginning.com/sp/mode/ |title=Modes - Birthdays the Beginning |publisher=NIS America |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> Иппен у сёму режимови проходить бӱлша часть подій у екосистемі и [[Свѣт|світови]]. Орґанізмы появлявуть ся, удумиравуть, розпложувуть ся, а даколи щезавуть. У игрі суть спеціалні уповісткы за стан живых орґанізмӱв, позволявущі гадковати за перемінами у их популаціях. У сӱжетному режимови играч проходить величезні уднуигрові періоды часу, аж до дакӱлкох міліардӱв рокӱв. При тому сись колосалный час изтискать ся до удносно короткого игрового процеса.<ref name="official_modes" /> == Рельеф и терраформованя == Основный инструмент играча є міняня высоты блокӱв. Пуднятя их горі помагать творити горы и высоты, а опущаня долӱ, впадины и водні просторы. Позад кубічної системы світа каждоє такоє міняня є єдночасно локалным мінянём ландшафта и дарабом общої кліматично-ґеоґрафічної системы.<ref name="gamespot_review">{{cite web |url=https://www.gamespot.com/reviews/birthdays-the-beginning-review/1900-6416685/ |title=Birthdays the Beginning Review |website=GameSpot |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> Терраформованя мать ограничіня у видови енерґії/здоровля ''аватара'' (тото є персонаж играча). Дійства тратять тот ресурс, и играч не годен цілый час провести за переставбов світа у мікрорежимови. Обы удновити енерґію треба перейти у макрорежим (режим де иде ток часу).<ref name="cgmag" /> Спеціалні инструменты (тратять много енерґії) годни локално упростити вам пуднятя температуры — ''камінь тепла'', и її понижіня — ''камінь студени'', у межох 31x31 блокӱв. Усёго их є по 3 штукы, их мож класти, а пак по непотребі забирати и переміщати у другоє місто на карті.<ref name="gamespot_review" /><ref>{{cite web |url=https://steamcommunity.com/app/525700/discussions/0/2741975115069938246/ |title=Birthdays the Beginning - Steam Discussions |website=Steam Community |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> == Температура == '''''Температура''''' — єден из майважных параметрӱв у Birthdays the Beginning. Она опереділять які истноты годни жити у разных частях світа. Тому играчови приходить ся не лиш ставбити красный [[ландшафт]], а и урахововати кліматичні наслідкы.<ref>{{cite web |url=https://pixelkin.org/2017/05/09/birthdays-the-beginning-review-biology-in-a-box/ |title=Birthdays the Beginning Review: Biology in a Box |website=Pixelkin |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> Самої лиш ґлобалної температуры мало про [[Еволуція|еволуцію]], у світі суть многі локалні удмінности у температурі, тому самої лиш сериднёї температуры по світови не є доста про появліня нового орґанізма вадь ёго розвитя. Даколи ліпше учинити уддільну область — наприклад невеликого розміра низину близко ид [[Водоєм|водоємови]].<ref>{{cite web |url=https://www.keengamer.com/articles/reviews/birthdays-the-beginning-review-ps4/ |title=Birthdays the Beginning Review |website=KeenGamer |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> Тому міняня температуры стає єдныв из главных стратеґічных механік. Играч годен сотворити условія про [[Еволуція|еволуцію]] єдного орґанізма, а дале пак изпозоровати як тоты переміны учинили тото місто не май ипным про другый орґанізм.<ref>{{cite web |url=https://simplybinge.com/2017/05/game-review-birthdays-the-beginning/ |title=Game Review: Birthdays the Beginning |website=Simply Binge |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> == Вода и вогкость == '''Вода''' — є ищи єдным важным елементом околища. Знижувучи высоту блокӱв, играч годен творити моря, озера, и прочі водні обводы, а спеціалні предметы давуть возмогу робити прісну воду и [[Ріка|рікы]]. Исе необходно про формована ипных условій про разні орґанізмы.<ref name="gamespot_review" /> Розличавуть ся условія, изъязані из водов и вогкостёв суши. Тому даже при пудходящӱв температурі орґанізм годен не появити ся, кідь поблизь ниє затрібованого типа водного простора, авадь кідь ниє доста вогкости.<ref name="cgmag" /> == Орґанізмы == У игрі екзістує 292 виды орґанізмӱв. Исе число включать разні формы живого, появлявущі ся на протязі розвитя [[Свѣт|світа]]. Они обсягавуть величезный діапазон − уд ранньых [[Протозої|протозойӱв]] до [[Дінозавры|динозаврӱв]], [[Ссавцї|ссавцьӱв]] и чоловіка.<ref>https://www.4gamer.net</ref> Каждый орґанізм мать свої условія появліня. Сереґ них годни урахововати ся [[температура]], вогкость, тип окружіня и наявность другых орґанізмӱв, мусайных про удповідный етап розвоя. Тому удкрытя нового вида представлять собов не просто трафункову находку, а резултат сотворіня опереділеної комбінації условій.<ref>https://pixelkin.org/2017/05/09/birthdays-the-beginning-rewiew-biology-in-a-box/</ref> == Еволуція == '''''Еволучна система''''' — главна часть игры. Нові [[Орґанізм|орґанізмы]] изъязані миже собов поступностёв розвоя, а появліня нового [[Вид (біолоґія)|вида]] часто удкрывать путь ид появлінёви слідувущого. Резултатом, играч пробує провести живӱт свого світа через разні етапы еволучної історії.<ref>''https://www.pcgamer.com/birthdays-the-beginnings-is-a-sandbox-adventure-from-harvest-moon-creator-yasuhiro-wada/''</ref> У игрі суть уложені иппен и спеціалні предметы што помогавуть появляти ся новым видам живого, то суть ''сімня еволуції'' тай ''сімня мутації''.<ref>https://www.destructoid.com/reviews/review-birthdays-the-beginning/</ref> Даже при сотворінёви ипної про еволуцію и мутацію бывалної базы, не є ґарантовано ож ваш вид розовье ся у новый ([[Еволуція|еволуціонує]] вадь [[Мутація|мутує]]). [[Вид (біолоґія)|Вид]] годен обстати ся тым же, при [[Катаклізм|катаклізмах]] и зовсім, щезнути путём удумираня.<ref>https://www.outcyders.net/review/birthdays-the-beginning-review-open-door-get-on-floor-everyone-evolve-that-dinosaur</ref> == Поживовый ланц и удумираня == Орґанізмы у игрі образувуть общу [[Екосистема|екосистему]]. Появліня ци заникнутя єдного вида годно вплывати на другі виды, особно же они зависять уд нёго ге уд жрідла поживы. Того сотворіня нового орґанізма часто призводить ид непожаданым наслідкам на уж екзістувущу [[Екосистема|екосистему]].<ref>https://simplybinge.com/2017/05/game-review-birthdays-the-beginning/</ref> Исе особно важно у сӱжетному режимови: кідь мусайный про далшый розвой орґанізм удумирать, та пак послідувущі етапы еволуції годни быти недоступными. Играчови приходить ся ренововати пережі условія авадь вертати пропавшый вид.<ref>https://www.gamespot.com/reviews/birthdays-the-beginning-review/1900-6416685/</ref> == Бібліотека орґанізмӱв == Каждый найденый и удкрытый орґанізм заносить ся у спеціалну бібліотеку. У ньӱв играч може проникововати информацію за зобраті формы живого и хосновати ї про розуміня далшого розвоя свої [[Екосистема|екосистемы]].<ref>https://pixelkin.org/2017/05/09/birthdays-the-beginning-review-biology-in-a-box/</ref> Бібліотека помалы стає ся робити у своєобразный каталоґ [[Еволуція|еволучної]] історії вашого світа. Айбо система гляданя истнот не є идеална: дакотрі обзоры удмічали, ож по мірі прохождіня стає тяжко так скоро ге сперед тым, находити якыйись орґанізм и опереділяти трібованя ищи не найденых [[Вид (біолоґія)|видӱв]].<ref>https://www.playstationlifestyle.net/review/568373-birthdays-the-beginning-review-an-evolutionary-paradox-ps4/</ref> == Колекціонованя орґанізмӱв == Пӱсля появліня нового [[Орґанізм|орґанізма]] ёго треба найти на самӱв земли. Играч мать приблизити ся ид нёму у мікрорежимови и зфотькати го, пӱсля чого информація за истноту заносить ся у бібліотеку. Ото перештацовує назираня за [[Еволуція|еволуціёв]] ищи и у интересну систему збора информації за вашу [[Планета|планету]]. [[Колекціонованя]] ото єдна из довгодобых цілий [[Компютерна бавка|игры]]: офіціалні матеріалы при розробці прямо пудкреслёвали наявнӱсть почти 300 разных орґанізмӱв, а потӱм розробник быв уточнив точноє число — 292.<ref>https://www.4gamer.net/games/353/G035395/20170123085/</ref> == Предметы == Окрем переміняня [[Рельеф|рельефа]], играч одержує вышеописані спеціалні предметы, которі позволявуть прискоряти вадь облегчати многі [[Процес|процесы]]. Среґ них є и такі, што зъязані из появлінёсм [[Орґанізм|орґанізмӱв]], [[Еволуція|еволуціёв]] (''сімня еволуції'') вадь перемінянём простора вокруг. Дакотрі предметы особно хосенні товды, кой [[Природа|природноє]] появліня трібного вида занимать забарз много [[Час|часу]].<ref>https://www.destructoid.com/reviews/review-birthdays-the-beginning/</ref> Хоснованя предметӱв лишать ся доповнитильным инструментом, а не мусайныв основоі [[Компютерна бавка|игры]]. У дакотрых упробованях их хоснованя ограничує ся вадь стає нежаданым, того играчови приходить ся бізовати ся на основно своє управліня [[Екосистема|екосистемов]].<ref>https://www.outcyders.net/review/birthdays-the-beginning-review-open-door-get-on-floor-everyone-evolve-that-dinosaur</ref> == Игровый режим == == Розмір світа == == Игровый час == == Взаємодійство орґанізмӱв == == Управліня == == Візуал == == Сотворіня игры == == Значіня игры == == Приятя == == Удкликованя == {{reflist}} [[Катеґорія:Статї обсягуючі японьскый языковый текст]] [[Катеґорія:Бавкы про ПК]] [[Катеґорія:Гры]] [[Катеґорія:Гры про PlayStation 4]] [[Катеґорія:Гры про Nintendo Switch]] [[Катеґорія:Основаны 2018]] [[Катеґорія:Основаны 2017]] rz0gkqlt3ug2fcd8a0fpxdofp5ley9x Діскузія:Undertale Yellow 1 25138 170484 169930 2026-09-28T16:38:37Z Flipdot 23893 /* Курзивна назва */ нова секція 170484 wikitext text/x-wiki == „Жовтуха“ == Запервоє, видит ми ся, ож ипен такый наголос ги там быв&nbsp;— „жо́втуха“&nbsp;— ото якась хыба. Задругоє, забираву тот дарабчик гет, бо UGC-вікі (у т.&nbsp;ч.&nbsp;сама Вікіпедія) не сут бизувными жерелами, тай ипен само включіня такої кличкы на бавку до статі тоже вижу мало безхосенным. [[Хоснователь:Flipdot|Flipdot]] ([[Діскузія з хоснователём:Flipdot|діскусія]]) 23:47, 17 септембра 2026 (CEST) :Добрый день/вечур. Дякую за вашу позорность к статї. З першым пунктом цїлком згодный (трафунком єм ся помылив з притиском, мав бы быти на „у“). З другым пунктом тыж часточно згодный, протоже сторінкы з обсягом вытваряным хоснователями (UGC) реално не выповнюють строго крітерії перевірительности Вікіпедії. Сама назва „жовтуха“ ся актівно хоснує ай в україньскій (''жовтуха''), ай в російскій (''желтуха'') фанушиковскій комунітї, жебы не было потребно довго і нудно высловлёвати цїлу назву той фанушиковской гры. [[Хоснователь:Halajkovič|<span style="color:#000">H</span><span style="color:#1a1a1a">a</span><span style="color:#333">l</span><span style="color:#4d4d4d">a</span><span style="color:#666">j</span><span style="color:#808080">k</span><span style="color:#999">o</span><span style="color:#aaa">v</span><span style="color:#b5b5b5">i</span><span style="color:#bbb">č</span>]] ([[Діскузія з хоснователём:Halajkovič|<span style="color:#bbb">д</span><span style="color:#a0a0a0">і</span><span style="color:#808080">с</span><span style="color:#606060">к</span><span style="color:#404040">у</span><span style="color:#202020">с</span><span style="color:#1a1a1a">і</span><span style="color:#000">я</span>]]) 00:54, 18 септембра 2026 (CEST) ::Образив єм вас чімсь, же ня іґноруєте-_-? [[Хоснователь:Halajkovič|<span style="color:#000">H</span><span style="color:#1a1a1a">a</span><span style="color:#333">l</span><span style="color:#4d4d4d">a</span><span style="color:#666">j</span><span style="color:#808080">k</span><span style="color:#999">o</span><span style="color:#aaa">v</span><span style="color:#b5b5b5">i</span><span style="color:#bbb">č</span>]] ([[Діскузія з хоснователём:Halajkovič|<span style="color:#bbb">д</span><span style="color:#a0a0a0">і</span><span style="color:#808080">с</span><span style="color:#606060">к</span><span style="color:#404040">у</span><span style="color:#202020">с</span><span style="color:#1a1a1a">і</span><span style="color:#000">я</span>]]) 17:44, 18 септембра 2026 (CEST) :::Перебачте, не мав єм такого наміру, айбо виділо ми ся, ож дискусія себе вычерьпала. Такі нікнеймы на медіа мавут мало енциклопедичної цінности в сякых трафунках, та їх сміло мож пролишати. [[Хоснователь:Flipdot|Flipdot]] ([[Діскузія з хоснователём:Flipdot|діскусія]]) 22:29, 18 септембра 2026 (CEST) ::::Є то смутно, але справедливо ⁠(╥﹏╥)⁠ [[Хоснователь:Halajkovič|<span style="color:#000">H</span><span style="color:#1a1a1a">a</span><span style="color:#333">l</span><span style="color:#4d4d4d">a</span><span style="color:#666">j</span><span style="color:#808080">k</span><span style="color:#999">o</span><span style="color:#aaa">v</span><span style="color:#b5b5b5">i</span><span style="color:#bbb">č</span>]] ([[Діскузія з хоснователём:Halajkovič|<span style="color:#bbb">д</span><span style="color:#a0a0a0">і</span><span style="color:#808080">с</span><span style="color:#606060">к</span><span style="color:#404040">у</span><span style="color:#202020">с</span><span style="color:#1a1a1a">і</span><span style="color:#000">я</span>]]) 11:42, 19 септембра 2026 (CEST) == Курзивна назва == Нагодов, курзивна назва туй статі не треба&nbsp;— у анґліцькуй Вікіпедії так ся чинит позад анґліцькоязычної традиції подавати нахылено вшылиякі назвы и латинські выразы, бо вни ся тоже пишут латиницьов. [[Хоснователь:Flipdot|Flipdot]] ([[Діскузія з хоснователём:Flipdot|діскусія]]) 18:38, 28 септембра 2026 (CEST) jlwy36vvmhbvazea665vpkc0kylzozv 170533 170484 2026-09-28T17:15:06Z Halajkovič 33393 /* Курзивна назва */ Відповідь 170533 wikitext text/x-wiki == „Жовтуха“ == Запервоє, видит ми ся, ож ипен такый наголос ги там быв&nbsp;— „жо́втуха“&nbsp;— ото якась хыба. Задругоє, забираву тот дарабчик гет, бо UGC-вікі (у т.&nbsp;ч.&nbsp;сама Вікіпедія) не сут бизувными жерелами, тай ипен само включіня такої кличкы на бавку до статі тоже вижу мало безхосенным. [[Хоснователь:Flipdot|Flipdot]] ([[Діскузія з хоснователём:Flipdot|діскусія]]) 23:47, 17 септембра 2026 (CEST) :Добрый день/вечур. Дякую за вашу позорность к статї. З першым пунктом цїлком згодный (трафунком єм ся помылив з притиском, мав бы быти на „у“). З другым пунктом тыж часточно згодный, протоже сторінкы з обсягом вытваряным хоснователями (UGC) реално не выповнюють строго крітерії перевірительности Вікіпедії. Сама назва „жовтуха“ ся актівно хоснує ай в україньскій (''жовтуха''), ай в російскій (''желтуха'') фанушиковскій комунітї, жебы не было потребно довго і нудно высловлёвати цїлу назву той фанушиковской гры. [[Хоснователь:Halajkovič|<span style="color:#000">H</span><span style="color:#1a1a1a">a</span><span style="color:#333">l</span><span style="color:#4d4d4d">a</span><span style="color:#666">j</span><span style="color:#808080">k</span><span style="color:#999">o</span><span style="color:#aaa">v</span><span style="color:#b5b5b5">i</span><span style="color:#bbb">č</span>]] ([[Діскузія з хоснователём:Halajkovič|<span style="color:#bbb">д</span><span style="color:#a0a0a0">і</span><span style="color:#808080">с</span><span style="color:#606060">к</span><span style="color:#404040">у</span><span style="color:#202020">с</span><span style="color:#1a1a1a">і</span><span style="color:#000">я</span>]]) 00:54, 18 септембра 2026 (CEST) ::Образив єм вас чімсь, же ня іґноруєте-_-? [[Хоснователь:Halajkovič|<span style="color:#000">H</span><span style="color:#1a1a1a">a</span><span style="color:#333">l</span><span style="color:#4d4d4d">a</span><span style="color:#666">j</span><span style="color:#808080">k</span><span style="color:#999">o</span><span style="color:#aaa">v</span><span style="color:#b5b5b5">i</span><span style="color:#bbb">č</span>]] ([[Діскузія з хоснователём:Halajkovič|<span style="color:#bbb">д</span><span style="color:#a0a0a0">і</span><span style="color:#808080">с</span><span style="color:#606060">к</span><span style="color:#404040">у</span><span style="color:#202020">с</span><span style="color:#1a1a1a">і</span><span style="color:#000">я</span>]]) 17:44, 18 септембра 2026 (CEST) :::Перебачте, не мав єм такого наміру, айбо виділо ми ся, ож дискусія себе вычерьпала. Такі нікнеймы на медіа мавут мало енциклопедичної цінности в сякых трафунках, та їх сміло мож пролишати. [[Хоснователь:Flipdot|Flipdot]] ([[Діскузія з хоснователём:Flipdot|діскусія]]) 22:29, 18 септембра 2026 (CEST) ::::Є то смутно, але справедливо ⁠(╥﹏╥)⁠ [[Хоснователь:Halajkovič|<span style="color:#000">H</span><span style="color:#1a1a1a">a</span><span style="color:#333">l</span><span style="color:#4d4d4d">a</span><span style="color:#666">j</span><span style="color:#808080">k</span><span style="color:#999">o</span><span style="color:#aaa">v</span><span style="color:#b5b5b5">i</span><span style="color:#bbb">č</span>]] ([[Діскузія з хоснователём:Halajkovič|<span style="color:#bbb">д</span><span style="color:#a0a0a0">і</span><span style="color:#808080">с</span><span style="color:#606060">к</span><span style="color:#404040">у</span><span style="color:#202020">с</span><span style="color:#1a1a1a">і</span><span style="color:#000">я</span>]]) 11:42, 19 септембра 2026 (CEST) == Курзивна назва == Нагодов, курзивна назва туй статі не треба&nbsp;— у анґліцькуй Вікіпедії так ся чинит позад анґліцькоязычної традиції подавати нахылено вшылиякі назвы и латинські выразы, бо вни ся тоже пишут латиницьов. [[Хоснователь:Flipdot|Flipdot]] ([[Діскузія з хоснователём:Flipdot|діскусія]]) 18:38, 28 септембра 2026 (CEST) :Ах, збачів єм сі то барз пізно; тота практіка ся хоснує не лем на анґліцькій Вікіпедії – берьте то до увагы;) [[Хоснователь:Halajkovič|<span style="color:#000">H</span><span style="color:#1a1a1a">a</span><span style="color:#333">l</span><span style="color:#4d4d4d">a</span><span style="color:#666">j</span><span style="color:#808080">k</span><span style="color:#999">o</span><span style="color:#aaa">v</span><span style="color:#b5b5b5">i</span><span style="color:#bbb">č</span>]] ([[Діскузія з хоснователём:Halajkovič|<span style="color:#bbb">д</span><span style="color:#a0a0a0">і</span><span style="color:#808080">с</span><span style="color:#606060">к</span><span style="color:#404040">у</span><span style="color:#202020">с</span><span style="color:#1a1a1a">і</span><span style="color:#000">я</span>]]) 19:15, 28 септембра 2026 (CEST) tish5ykerpak53uh84dxfzetgf4xj7c 170556 170533 2026-09-28T17:47:07Z Flipdot 23893 /* Курзивна назва */ Відповідь 170556 wikitext text/x-wiki == „Жовтуха“ == Запервоє, видит ми ся, ож ипен такый наголос ги там быв&nbsp;— „жо́втуха“&nbsp;— ото якась хыба. Задругоє, забираву тот дарабчик гет, бо UGC-вікі (у т.&nbsp;ч.&nbsp;сама Вікіпедія) не сут бизувными жерелами, тай ипен само включіня такої кличкы на бавку до статі тоже вижу мало безхосенным. [[Хоснователь:Flipdot|Flipdot]] ([[Діскузія з хоснователём:Flipdot|діскусія]]) 23:47, 17 септембра 2026 (CEST) :Добрый день/вечур. Дякую за вашу позорность к статї. З першым пунктом цїлком згодный (трафунком єм ся помылив з притиском, мав бы быти на „у“). З другым пунктом тыж часточно згодный, протоже сторінкы з обсягом вытваряным хоснователями (UGC) реално не выповнюють строго крітерії перевірительности Вікіпедії. Сама назва „жовтуха“ ся актівно хоснує ай в україньскій (''жовтуха''), ай в російскій (''желтуха'') фанушиковскій комунітї, жебы не было потребно довго і нудно высловлёвати цїлу назву той фанушиковской гры. [[Хоснователь:Halajkovič|<span style="color:#000">H</span><span style="color:#1a1a1a">a</span><span style="color:#333">l</span><span style="color:#4d4d4d">a</span><span style="color:#666">j</span><span style="color:#808080">k</span><span style="color:#999">o</span><span style="color:#aaa">v</span><span style="color:#b5b5b5">i</span><span style="color:#bbb">č</span>]] ([[Діскузія з хоснователём:Halajkovič|<span style="color:#bbb">д</span><span style="color:#a0a0a0">і</span><span style="color:#808080">с</span><span style="color:#606060">к</span><span style="color:#404040">у</span><span style="color:#202020">с</span><span style="color:#1a1a1a">і</span><span style="color:#000">я</span>]]) 00:54, 18 септембра 2026 (CEST) ::Образив єм вас чімсь, же ня іґноруєте-_-? [[Хоснователь:Halajkovič|<span style="color:#000">H</span><span style="color:#1a1a1a">a</span><span style="color:#333">l</span><span style="color:#4d4d4d">a</span><span style="color:#666">j</span><span style="color:#808080">k</span><span style="color:#999">o</span><span style="color:#aaa">v</span><span style="color:#b5b5b5">i</span><span style="color:#bbb">č</span>]] ([[Діскузія з хоснователём:Halajkovič|<span style="color:#bbb">д</span><span style="color:#a0a0a0">і</span><span style="color:#808080">с</span><span style="color:#606060">к</span><span style="color:#404040">у</span><span style="color:#202020">с</span><span style="color:#1a1a1a">і</span><span style="color:#000">я</span>]]) 17:44, 18 септембра 2026 (CEST) :::Перебачте, не мав єм такого наміру, айбо виділо ми ся, ож дискусія себе вычерьпала. Такі нікнеймы на медіа мавут мало енциклопедичної цінности в сякых трафунках, та їх сміло мож пролишати. [[Хоснователь:Flipdot|Flipdot]] ([[Діскузія з хоснователём:Flipdot|діскусія]]) 22:29, 18 септембра 2026 (CEST) ::::Є то смутно, але справедливо ⁠(╥﹏╥)⁠ [[Хоснователь:Halajkovič|<span style="color:#000">H</span><span style="color:#1a1a1a">a</span><span style="color:#333">l</span><span style="color:#4d4d4d">a</span><span style="color:#666">j</span><span style="color:#808080">k</span><span style="color:#999">o</span><span style="color:#aaa">v</span><span style="color:#b5b5b5">i</span><span style="color:#bbb">č</span>]] ([[Діскузія з хоснователём:Halajkovič|<span style="color:#bbb">д</span><span style="color:#a0a0a0">і</span><span style="color:#808080">с</span><span style="color:#606060">к</span><span style="color:#404040">у</span><span style="color:#202020">с</span><span style="color:#1a1a1a">і</span><span style="color:#000">я</span>]]) 11:42, 19 септембра 2026 (CEST) == Курзивна назва == Нагодов, курзивна назва туй статі не треба&nbsp;— у анґліцькуй Вікіпедії так ся чинит позад анґліцькоязычної традиції подавати нахылено вшылиякі назвы и латинські выразы, бо вни ся тоже пишут латиницьов. [[Хоснователь:Flipdot|Flipdot]] ([[Діскузія з хоснователём:Flipdot|діскусія]]) 18:38, 28 септембра 2026 (CEST) :Ах, збачів єм сі то барз пізно; тота практіка ся хоснує не лем на анґліцькій Вікіпедії – берьте то до увагы;) [[Хоснователь:Halajkovič|<span style="color:#000">H</span><span style="color:#1a1a1a">a</span><span style="color:#333">l</span><span style="color:#4d4d4d">a</span><span style="color:#666">j</span><span style="color:#808080">k</span><span style="color:#999">o</span><span style="color:#aaa">v</span><span style="color:#b5b5b5">i</span><span style="color:#bbb">č</span>]] ([[Діскузія з хоснователём:Halajkovič|<span style="color:#bbb">д</span><span style="color:#a0a0a0">і</span><span style="color:#808080">с</span><span style="color:#606060">к</span><span style="color:#404040">у</span><span style="color:#202020">с</span><span style="color:#1a1a1a">і</span><span style="color:#000">я</span>]]) 19:15, 28 септембра 2026 (CEST) ::Аж ся пруйти Вікіпедіями и в принципі текстами, та видко, ож даже другі европські языкы з латинськым алфавітом практично не сохтувут давати курзивным шрифтом назвы творув, максимум давут такоє до лабок, айбо не фурт. Аж тото натяк на вто, ож подаґде, ги наприклад на російськуй Вікіпедії, кось так чинит&nbsp;— ставлю, ож ото скорше хыба и копірованя анґліцькоязычного сохташа уд незнаня. [[Хоснователь:Flipdot|Flipdot]] ([[Діскузія з хоснователём:Flipdot|діскусія]]) 19:47, 28 септембра 2026 (CEST) f8o3efain52jbkrtc7t3mszx94ly47h Інштітут русиньского языка і културы Пряшівской універзіты 0 25158 170491 169943 2026-09-28T16:40:48Z Flipdot 23893 170491 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Infobox | title = Інштітут русиньского языка і културы Пряшівской універзіты | subheader = Inštitút rusínskeho jazyka a kultúry Prešovskej univerzity | label1 = Заложена | data1 = 2008 | label2 = Тіп | data2 = научно-освітнїй інштітут | label3 = Місто | data3 = [[Пряшів]] | label4 = Штат | data4 = {{SVK}} | label5 = Універзіта | data5 = [[Пряшівска універзіта]] | label6 = Вебова сторінка | data6 = [https://www.unipo.sk/pracoviska/urjk/uvod Офіціална сторінка] }} '''Інштітут русиньского языка і културы Пряшівской універзіты''' ({{lang-sk|Inštitút rusínskeho jazyka a kultúry Prešovskej univerzity}}) є научно-дослїдна і освітня інштітуція, котра є частёв [[Пряшівска універзіта|Пряшівской універзіты]] в [[Пряшів|Пряшові]] на [[Словакія|Словакії]]. Главным цїлём інштітуту є дослїджованя і кодіфікація [[Русиньскый язык|русиньского языка]] ([[Русиньскый язык на Словакії|пряшівского штандарту]]), як ай приправа педаґоґів про школы з навчанём русиньскім языку.<ref name="unipo">{{cite web |url=https://www.unipo.sk/pracoviska/urjk/uvod |title=Устав русиньского языка і културы ПУ |website=Пряшівска універзіта |language=sk |access-date=2026-09-19}}</ref> == Історія == Історія інштітуціоналного дослїджованя русиньского языка в Пряшові ся зачало в януарї 1993, кедь было у рамках орґанізації <nowiki>„</nowiki>[[Русиньска оброда|Русиньска оброда (на Словакії)]]<nowiki>“</nowiki> ({{lang-sk|Rusínska obroda (na Slovensku)}}) заложено першый Інштітут русиньского языка і културы. 1. септембра 1998 быв на Пряшівскій універзітї зрядженый Інштітут націоналных штудій і чуджых языків, котрого частёв ся стало Оддїлїня русиньского языка і културы.<ref name="vlada2015">{{cite web |url=https://www.narodnostnemensiny.vlada.gov.sk/site/assets/files/3564/hodnotiaca_sprava_o_podpore_kultur_nm_2015.pdf |title=Hodnotiaca správa o podpore kultúr národnostných menšín za rok 2015 |publisher=Úrad vlády Slovenskej republiky |language=sk |year=2016 |page=54-55 |access-date=2026-09-19}}</ref> Одтогды ся зачало офіціално навчаня і сістемататічне дослїджованя русиньского языка на універзітній уровни і в роцї універзіта здобыла акредітацію на бакаларьскый штудійный проґрам в одборї русиньскый язык і література.<ref name="vlada2015" /> 1. марца 2008 было тото оддїлїня офіціално перемінено на самостатный Інштітут русиньского языка і културы цїлоуніверзітнов компетенціёв.<ref name="unipo" /> Од року 2014 дїє інштітут в новых просторах на уліцї 17. новембра, де з фінанчных средств фондів [[Европска унія|Европской унії]] будує унікатну шпеціалізовану книжніцю [[Русиністіка|карпаторусиністікы]].<ref name="vlada2015" /> Вдяка тій научній базї ся інштітут став узнаваным меджінародным освітнїм центром, котрый приїмать дослїдників і докторантів з [[Споєны штаты америцькы|США]], [[Канада|Канады]] і европскых країн.<ref name="vlada2015" /> == Штудійный процес == Інштітут понукать высокошкольску освіту у рамках акредітованых штудійных проґрамів на бакаларьскій (Bc.) і маґістерьскій (Mgr.) уровни. Главным замірянём є проґрам „Русиньскый язык і література“, котра ся штудує подля шпеціалізації навчаня академічных предметів (звычайно в комбінації з іншыма дісціплінами), што дозволює абсолвентам стати ся кваліфікованыма педаґоґами.<ref name="unipo" /> Штуденты і будучі педаґоґы мають можность штудовати тоты шпеціалізачны одборы: * Русиньскый язык, література і історія. * Култура, уменя і етноґрафія карпатьскых Русинів. * Методіка навчаня русиньского языка на школах (здобытя компетенцій про роботы в освітнїх інштітуціях).<ref name="vlada2015" /> == Научно-дослїдна чінность == Окрем штандартізації правопису і выдаваня папірёвых словників (головно основного дїла „Правила русиньского правопису“) є єдным з найважнїшых сучасных проєктів інштітуту робота на створїню електронічного Націоналного корпусу русиньского языка в сполупрацы зо Словацьков академіёв наук.<ref>{{cite book |author=[[Василь Ябур|Ябур, В.]], [[Анна Плїшкова|Плішкова, А.]] |title=Сучасный русиньскый літературный язык |location=Пряшів |publisher=Русиньска оброда |year=2005}}</ref> Іде о розсяглу датабазу текстів, котра дозволює лінґвістам дослїджовати реалне хоснованя слов, їх фреквенцію і ґраматічны формы в сучаснім діґіталнім середовиску. Робітници інштітуту тыж реґуларно выконують теренно дослїджованя (експедіції) в русиньскых реґіонах [[Пряшівска Русь|Пряшівской Руси]] з цїлём зберати і зазначовати автентічный етноґрафічный і діалектолоґічный матеріал.<ref>{{cite web |url=https://www.narodnostnemensiny.vlada.gov.sk/site/assets/files/3564/hodnotiaca_sprava_o_podpore_kultur_nm_2015.pdf |title=Hodnotiaca správa o podpore kultúr národnostných menšín za rok 2015 |publisher=Úrad vlády Slovenskej republiky |language=sk |year=2016 |access-date=2026-09-19}}</ref> == Меджінародна лїтня школа == {{Поз. тыж|Studium Carpatho-Ruthenorum (лїтня школа)}} Од року 2010 інштітут каждорочно орґанізує тройтыжднёву Меджінародну лїтню школу русиньского языка і културы ({{lang-sk|Medzinárodná letná škola rusínskeho jazyka a kultúry}}).<ref>{{cite web |author=[[Петро Медвідь]] |date=4.6.2024 |url=https://www.lem.fm/studium-carpatho-ruthenorum-12-yj-raz-privitat-shtudentiv |title=Studium Carpatho-Ruthenorum 12-ый раз привітать штудентів |publisher=ЛЕМ.фм |accessdate=9.11.2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241109201837/https://www.lem.fm/studium-carpatho-ruthenorum-12-yj-raz-privitat-shtudentiv/ |archivedate=9.11.2024}}</ref> Тот проєкт споює не лем штудентів зо Словакії, але ай загранічных гостей (зо Северной Америкы, Европы і Україны), котры мають русиньске корїня або ся інтересують о славяньску філолоґію. Проґрам обсягує інтензівны языковы курзы, prednášky з історії і екскурзії по деревяных церьквах в Карпатах.<ref name="unipo" /> == Партнерство == Інштітут актівно сполупрацує з обчаньскыма і културныма орґанізаціями, головно з обществом „Русиньска оброда“ і зо [[Світовый конґрес Русинів|Світовым конґресом Русинів]].<ref name="magocsi">{{cite book |author=[[Павел Роберт Маґочій|Магочій, П. Р.]] |title=Енциклопедія історії та культури карпатських русинів |location=[[Ужгород]] |publisher=Видавництво В. Падяка |year=2010}}</ref> Окрем того інштітут в области [[Русиньска култура|русиньской културы]] вузко сполупрацує з [[Tеатер Александра Духновіча|Театром Александра Духновіча]] і [[Общество св. Іоанна Крестителя|Обществом св. Івана Крестителя]] при перекладї і языковой редакції церьковной літературы і театралных пєс.<ref name="unipo" /> == Директоры == * ПгДр. [[Юрій Панько]], к.н., быв першым директором інштітуції (в періодї, кедь была частёв орґанізації „Русиньска оброда“ в роках 1993 аж 2008).<ref name="magocsi" /> * доц. ПгДр. [[Анна Плїшкова]], PhD., є директорков офіціалного академічного уставу у рамках Пряшівской універзіты (од року 2008 аж дотеперь).<ref>{{cite book |author=Плішкова, А. |title=Русиньскый язык на Словеньску по роцї 1989 |location=[[Пряшів]] |publisher=[[Світовый конґрес Русинів]] |year=2007}}</ref> == Вызначны особности == З інштітутом повязана научна і педаґоґічна чінность вызначных русиньскых лінґвістів: * [[Василь Ябур]], кодіфікатор русиньского языка, сполуавтор правопису, котрый здобыв золоту медайлу Пряшівской універзіты.<ref>{{cite web |url=https://www.unipo.sk/aktuality/49617 |title=Opustil nás Vasil Jabur, stál pri kodifikácii rusínskeho jazyka |website=[[Пряшівска універзіта]] |date=2025-06-05 |language=sk |access-date=2026-09-19}}</ref> * [[Кветослава Копорова]], доцентка, лінґвістка, авторка учебників. == Референції == {{референції}} [[Катеґорія:Пряшівска універзіта]] [[Катеґорія:Русиньскый язык]] [[Катеґорія:Научны інштітуції]] ol1jma0ce5facge0c44gcw5dxdd25gt 170492 170491 2026-09-28T16:41:05Z Flipdot 23893 170492 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Infobox | title = Інштітут русиньского языка і културы Пряшівской універзіты | subheader = {{Lang-sk|Inštitút rusínskeho jazyka a kultúry Prešovskej univerzity}} | label1 = Заложена | data1 = 2008 | label2 = Тіп | data2 = научно-освітнїй інштітут | label3 = Місто | data3 = [[Пряшів]] | label4 = Штат | data4 = {{SVK}} | label5 = Універзіта | data5 = [[Пряшівска універзіта]] | label6 = Вебова сторінка | data6 = [https://www.unipo.sk/pracoviska/urjk/uvod Офіціална сторінка] }} '''Інштітут русиньского языка і културы Пряшівской універзіты''' ({{lang-sk|Inštitút rusínskeho jazyka a kultúry Prešovskej univerzity}}) є научно-дослїдна і освітня інштітуція, котра є частёв [[Пряшівска універзіта|Пряшівской універзіты]] в [[Пряшів|Пряшові]] на [[Словакія|Словакії]]. Главным цїлём інштітуту є дослїджованя і кодіфікація [[Русиньскый язык|русиньского языка]] ([[Русиньскый язык на Словакії|пряшівского штандарту]]), як ай приправа педаґоґів про школы з навчанём русиньскім языку.<ref name="unipo">{{cite web |url=https://www.unipo.sk/pracoviska/urjk/uvod |title=Устав русиньского языка і културы ПУ |website=Пряшівска універзіта |language=sk |access-date=2026-09-19}}</ref> == Історія == Історія інштітуціоналного дослїджованя русиньского языка в Пряшові ся зачало в януарї 1993, кедь было у рамках орґанізації <nowiki>„</nowiki>[[Русиньска оброда|Русиньска оброда (на Словакії)]]<nowiki>“</nowiki> ({{lang-sk|Rusínska obroda (na Slovensku)}}) заложено першый Інштітут русиньского языка і културы. 1. септембра 1998 быв на Пряшівскій універзітї зрядженый Інштітут націоналных штудій і чуджых языків, котрого частёв ся стало Оддїлїня русиньского языка і културы.<ref name="vlada2015">{{cite web |url=https://www.narodnostnemensiny.vlada.gov.sk/site/assets/files/3564/hodnotiaca_sprava_o_podpore_kultur_nm_2015.pdf |title=Hodnotiaca správa o podpore kultúr národnostných menšín za rok 2015 |publisher=Úrad vlády Slovenskej republiky |language=sk |year=2016 |page=54-55 |access-date=2026-09-19}}</ref> Одтогды ся зачало офіціално навчаня і сістемататічне дослїджованя русиньского языка на універзітній уровни і в роцї універзіта здобыла акредітацію на бакаларьскый штудійный проґрам в одборї русиньскый язык і література.<ref name="vlada2015" /> 1. марца 2008 было тото оддїлїня офіціално перемінено на самостатный Інштітут русиньского языка і културы цїлоуніверзітнов компетенціёв.<ref name="unipo" /> Од року 2014 дїє інштітут в новых просторах на уліцї 17. новембра, де з фінанчных средств фондів [[Европска унія|Европской унії]] будує унікатну шпеціалізовану книжніцю [[Русиністіка|карпаторусиністікы]].<ref name="vlada2015" /> Вдяка тій научній базї ся інштітут став узнаваным меджінародным освітнїм центром, котрый приїмать дослїдників і докторантів з [[Споєны штаты америцькы|США]], [[Канада|Канады]] і европскых країн.<ref name="vlada2015" /> == Штудійный процес == Інштітут понукать высокошкольску освіту у рамках акредітованых штудійных проґрамів на бакаларьскій (Bc.) і маґістерьскій (Mgr.) уровни. Главным замірянём є проґрам „Русиньскый язык і література“, котра ся штудує подля шпеціалізації навчаня академічных предметів (звычайно в комбінації з іншыма дісціплінами), што дозволює абсолвентам стати ся кваліфікованыма педаґоґами.<ref name="unipo" /> Штуденты і будучі педаґоґы мають можность штудовати тоты шпеціалізачны одборы: * Русиньскый язык, література і історія. * Култура, уменя і етноґрафія карпатьскых Русинів. * Методіка навчаня русиньского языка на школах (здобытя компетенцій про роботы в освітнїх інштітуціях).<ref name="vlada2015" /> == Научно-дослїдна чінность == Окрем штандартізації правопису і выдаваня папірёвых словників (головно основного дїла „Правила русиньского правопису“) є єдным з найважнїшых сучасных проєктів інштітуту робота на створїню електронічного Націоналного корпусу русиньского языка в сполупрацы зо Словацьков академіёв наук.<ref>{{cite book |author=[[Василь Ябур|Ябур, В.]], [[Анна Плїшкова|Плішкова, А.]] |title=Сучасный русиньскый літературный язык |location=Пряшів |publisher=Русиньска оброда |year=2005}}</ref> Іде о розсяглу датабазу текстів, котра дозволює лінґвістам дослїджовати реалне хоснованя слов, їх фреквенцію і ґраматічны формы в сучаснім діґіталнім середовиску. Робітници інштітуту тыж реґуларно выконують теренно дослїджованя (експедіції) в русиньскых реґіонах [[Пряшівска Русь|Пряшівской Руси]] з цїлём зберати і зазначовати автентічный етноґрафічный і діалектолоґічный матеріал.<ref>{{cite web |url=https://www.narodnostnemensiny.vlada.gov.sk/site/assets/files/3564/hodnotiaca_sprava_o_podpore_kultur_nm_2015.pdf |title=Hodnotiaca správa o podpore kultúr národnostných menšín za rok 2015 |publisher=Úrad vlády Slovenskej republiky |language=sk |year=2016 |access-date=2026-09-19}}</ref> == Меджінародна лїтня школа == {{Поз. тыж|Studium Carpatho-Ruthenorum (лїтня школа)}} Од року 2010 інштітут каждорочно орґанізує тройтыжднёву Меджінародну лїтню школу русиньского языка і културы ({{lang-sk|Medzinárodná letná škola rusínskeho jazyka a kultúry}}).<ref>{{cite web |author=[[Петро Медвідь]] |date=4.6.2024 |url=https://www.lem.fm/studium-carpatho-ruthenorum-12-yj-raz-privitat-shtudentiv |title=Studium Carpatho-Ruthenorum 12-ый раз привітать штудентів |publisher=ЛЕМ.фм |accessdate=9.11.2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241109201837/https://www.lem.fm/studium-carpatho-ruthenorum-12-yj-raz-privitat-shtudentiv/ |archivedate=9.11.2024}}</ref> Тот проєкт споює не лем штудентів зо Словакії, але ай загранічных гостей (зо Северной Америкы, Европы і Україны), котры мають русиньске корїня або ся інтересують о славяньску філолоґію. Проґрам обсягує інтензівны языковы курзы, prednášky з історії і екскурзії по деревяных церьквах в Карпатах.<ref name="unipo" /> == Партнерство == Інштітут актівно сполупрацує з обчаньскыма і културныма орґанізаціями, головно з обществом „Русиньска оброда“ і зо [[Світовый конґрес Русинів|Світовым конґресом Русинів]].<ref name="magocsi">{{cite book |author=[[Павел Роберт Маґочій|Магочій, П. Р.]] |title=Енциклопедія історії та культури карпатських русинів |location=[[Ужгород]] |publisher=Видавництво В. Падяка |year=2010}}</ref> Окрем того інштітут в области [[Русиньска култура|русиньской културы]] вузко сполупрацує з [[Tеатер Александра Духновіча|Театром Александра Духновіча]] і [[Общество св. Іоанна Крестителя|Обществом св. Івана Крестителя]] при перекладї і языковой редакції церьковной літературы і театралных пєс.<ref name="unipo" /> == Директоры == * ПгДр. [[Юрій Панько]], к.н., быв першым директором інштітуції (в періодї, кедь была частёв орґанізації „Русиньска оброда“ в роках 1993 аж 2008).<ref name="magocsi" /> * доц. ПгДр. [[Анна Плїшкова]], PhD., є директорков офіціалного академічного уставу у рамках Пряшівской універзіты (од року 2008 аж дотеперь).<ref>{{cite book |author=Плішкова, А. |title=Русиньскый язык на Словеньску по роцї 1989 |location=[[Пряшів]] |publisher=[[Світовый конґрес Русинів]] |year=2007}}</ref> == Вызначны особности == З інштітутом повязана научна і педаґоґічна чінность вызначных русиньскых лінґвістів: * [[Василь Ябур]], кодіфікатор русиньского языка, сполуавтор правопису, котрый здобыв золоту медайлу Пряшівской універзіты.<ref>{{cite web |url=https://www.unipo.sk/aktuality/49617 |title=Opustil nás Vasil Jabur, stál pri kodifikácii rusínskeho jazyka |website=[[Пряшівска універзіта]] |date=2025-06-05 |language=sk |access-date=2026-09-19}}</ref> * [[Кветослава Копорова]], доцентка, лінґвістка, авторка учебників. == Референції == {{референції}} [[Катеґорія:Пряшівска універзіта]] [[Катеґорія:Русиньскый язык]] [[Катеґорія:Научны інштітуції]] hgg8nwtf6yoi9t4hucx95chjrjj9e1f Ігор Гербут 0 25205 170438 170437 2026-09-28T12:58:20Z Flipdot 23893 170438 wikitext text/x-wiki [[File:Igor Herbut (rus-wiki).webp|250x250px|міні|Ігор Гербут, 2018. Знамка походит зо профіля Facebook артусты. ]] '''І́гор Ге́рбут''' (вродж. 17 грудня/децембра 1990 р. в Лубіні) — [[Лемкы|лемківскій]] співак, композитор, творця слів [[:rue:Пісня|співанок]] ай [[:rue:Музика|музычный]] продуцент.<ref>https://www.igor-herbut.pl</ref> Засновник ай ведучый ансамблю «''LemON''» (рус. зап. «''ЛемОН''»). == Вчасны рокы тай родина == Гербут вродил ся 17 грудня/децембра 1990 рока в Лубіні в лемківскій родині<ref name=":1">http://eprzemkow.internetdsl.pl/readarticle.php?article_id=755</ref>. Його мати є [[Педагог|учытельком]] [[Русиньскый язык|русиньского]] (лемківского) языка тай веде ансамбль народного [[Танець|танця]]. Його няньо тіж занимал ся мустецтвом — співал в лемківскым хорі, грал на [[:rue:Ґітара|ґітарі]] тай танцувал<ref name=":2">https://web.archive.org/web/20250516180055/https://biletyna.pl/blog/igor-herbut-biografia-zycie-i-tworczosc/</ref>. Ігор вырастал во Пшемкові, на Нижнім Шлезску, докаль з [[:rue:Лемковина|Лемковины]] выселены былы його дідове в рамках [[:rue:Акція_Вісла|акциі ''«Вісла»'']]. Тото, подля співака, єст цікаве, мултікултурне місце, де спільні жыют [[:rue:Поляци|Полякы]], [[:rue:Лемкы|Лемкы]], [[:rue:Українцї|Украінці]] тай [[:rue:Циґане|Циґаны]].<ref name=":3">https://warszawa.naszemiasto.pl/igor-herbut-z-lemon-opowiada-o-swojej-malej-ojczyznie-i/ar/c13-2091934</ref>[[File:Igor Herbut as a child.jpg|міні|Ігор Гербут в дітиньстві. Знамка походит зо профіля Instagram артусты. ]]Його першым языком был русиньскый (лемківскій), котрым бесідувало ся в хыжы тай співало. Гербут брал участ в лемківскых ватрах ай [[:rue:Сято|праздниках]]. [[:rue:Польскый_язык|Польскый язык]] він познавал головні в передшколи, на дворі і з [[:rue:Телевізія|телевізиі]]. Музык приналежыт до [[:rue:Православна_церьков|православной церкви]].<ref name=":1" /> 2006 рока закінчыл Основну Школу но. 1 во Пшемкові. 2009 рока закінчыл Ліцей но. 4 мена Богдана-Ігора Антонича в Ліґніці. 2010 рока начал вчыти ся в Зеленогірскім Університеті на напрямі ''Джез і Музыка Сценічна'', котрого єст абсолвентом.<ref name=":1" /> Во молодых роках, Ігор приналежал до музычных груп такых як «Мозаіка» (діючым во Пшемкові), «Ластівочка», «Кычера», хор «Благодар» ай «Дикы бджолы» (котрый спілосновал во своім ліцею). <ref name=":1" /> == Карьєра == Ігор, разом зо своім двоюрідным братом, Адамом Горощаком, спонтанні взяли участ в кастінґу во [[:rue:Вроцлав|Вроцлаві]] до едициі телевізийного, музычного [[:rue:Конкуренция|замаганя]] «''Must be The Music. Tylko muzyka»'' з 2012 рока тай были преняты до видовиска<ref name=":2" />. Товды же мужчыны рішыли створити ансамбль ''«LemOn»'', з котрым выступлювали в замаганю. Мено бенду то получыня русиньского слова ''лем'' і [[:rue:Анґліцькый_язык|анґлицкого]] слова ''оn''. 13 мая 2012 рока група выграла конкурс, што придало ім славы. <ref name=":2" />27 падолиста/новембра 2012 рока вышол першый албум бенду ''«Lemon»'' (рус. зап. ''«Лемон»''), што вказал ся великым хосном i продал ся в чыслі перешло 60 тисячів цедечок<ref name=":6"> https://www.olis.pl/charts/oficjalna-lista-wyroznien</ref>. Во його складі находит ся співанка ''«Napraw»'' (рус. ''«Направ»''), котра до гнескы лишат ся найзнанійшым твором групы. По тым успіху, Гербутові запропонували робити при музиці про [[:rue:Филм|фільм]] з 2013 рока «''Wkręceni»'' (рус. ''«Вкручены»''). В рамках того проєкту він створил співанку ''«Wkręceni — nie ufaj mi»'' (рус. ''«Вкручены — не вір ня»''), котра до гнеска єст його найзнанійшым соловым твором. Слідуючы албумы ''LemOn'' то ''«Scarlett»'' (рус. зап. ''«Скарльет»'') з 24 падолиста/новембра 2014 рока (він продал ся в чыслі перешло 60 тисячів цедечок<ref name=":6" />), ''«Etiuda zimowa»'' (рус. ''«Етюда зимова»'') з 13 падолиста/новембра 2015 рока (він продал ся в чыслі перешло 15 тисячів цедечок<ref name=":6" />) тай ''«Tu»'' (рус. ''«Ту»'') з 24 марця 2017 рока (він продал ся в чыслі перешло 15 тисячів цедечок<ref name=":6" />). [[Файл:LemOn_on_Must_Be_the_Music..png|альт=rigth|міні|320x320пкс|LemOn співают ''«Litaj ptaszko»'' (рус. зап. ''«Літай пташко»'') в Must Be The Music. Tylko muzyka.|межа]]2020 рока артуста был оціняючым в телевізийным, музычным замаганю «''The Four. Bitwa o sławę»'' (рус. ''«Чвірка. Битва о славу»''), а в вересни/септембрі мал своє слуховлско в [[:rue:Радіо|радию]] ''«RMF Classic»'' (рус. ''«РМФ Клясичне»''). 17 квітня/апріля того самого рока вышол його першый соловый албум ''«Chrust»'' (рус. ''«Патыча»''). Назва походит од інспірациіі сыном, вродженым рик раньше, в котрым музык достерігат ''тепло і оген''. 7 марца 2022 рока він вєдно з польском артустком ''Sanah'' (рус. зап. ''«Санах»'') награли співанку ''«Mamo tyś płakała»'' (рус. ''«Мамо ты-с плакала»''), з котрого хосен был переданый на поміч про дітячы жертвы [[Російсько-украйинська война|російского нападу на Украіну]]. Того самого рока він стал ся менаджером польской співачкы ''Sara James'' (рус. зап. ''Сара Джеймс''). 24 падолиста/новембра 2023 рока вышол пятый албум ''LemOn'' ''«Piatka»'' (рус. ''«Пятка»''). Выданя другого, солового албуму Гербута ''«Żeremie»'' мат одбыти ся в жолтни/октобрі 2026 рока. == Стиль творіня == Творы Ігора зрыхтуваны з ''LemOn'' оповідают, передовшыткым, о [[:rue:Любов|любови]], як во співанках ''«Napraw», «Jutro» i «Scarlett»''. В соловых проєктах артиста старат ся замірювати на барже особисты справы як родина тай [[:rue:Емоція|чутя]].[[Файл:Igor.Herbut.Flag2.jpg|альт=rigth|міні|200x200пкс|Ігор Гербут выступлює з фаном, котру ідентыфікує ся з Лемками. ]] Співак нераз споминал о своіх проблемах з депресийом, особливо на зачатку своєй карьєры, што мало влияня на його стиль. Так гварил за албум ''«Chrust»'' в бесіді з [[:rue:Новинарь|новинарком]], Агафійом Млинарском (поль. Agata Młynarska):<blockquote>''«Єм думал, же буде зо мном конец, єм ниґда о тым никому не бесідувал, але вшытко єст на моім албумі».''<ref name=":4">https://www.youtube.com/watch?v=wsRyDc92K-E</ref></blockquote> Він творит співанкы головні по-польскы тай лемківскы, але деколи тіж по-украіньскы і білорускы (прим. «A u świecie nam»). Артиста часто підкреслят свій міцный звязок зо походжыньом ай його влияня на його творчіст: <blockquote>''«Моє походжыня єст чути не лем во словах моіх співанок, але тіж в музиці — во співі, котрый хосную, во способі выражыня емоций, в сесым, як хоснуєме [вєдно з LemOn] звучаня інструментів [...]».''<ref name=":3" /></blockquote> == Жытя особисте == [[Файл:Igor_Herbut_and_his_Son.jpg|альт=rigth|міні|188x188px|Ігор Гербут з сыном, Каіом.]] 2013 рока Ігор звязал ся з Маргаритом Дацко (поль. Małgorzata Dacko), з котром зышол ся принагідні робіт при фільмі «''Wkręceni»'' (рус. ''«Вкручены»'')<ref name=":5">https://www.eska.pl/news/igor-herbut-wiek-choroba-operacja-zona-utwory-wiara-23-12-aa-caox-GPeY-svRc.html</ref>. Жена без якісый час была тіж менаджерком бенду ''LemOn'', а пак робила при телевізийній продукциі. Пара мат єдну дітину — хлопця, котрого зовут Каі ({{lang-pl|Kai}}), вродженого 17 липця/юлия 2019 рока. Подля співака народжыня сына цілком змінило його жытя, котре помогло му впорядкувати своі справы.<ref name=":5" /> Артуста посвятил му співанку ''«Jasny»'' (рус. «Ясный»). <ref name=":4" /> Гербут старат ся хоронити своє родинне жытя ай не часто ділит ся інфорнациями о ним. == Жрідла == {{reflist}} mjui4ao3i331j7jr6zxz03la0jskuhw Тутейші 0 25273 170440 2026-09-28T13:41:36Z Flipdot 23893 Створена сторінка: '''Тутейші''', тутешні ({{lang-pl|tutejszy}}, {{lang-be|тутэйшы}}, {{lang-lv|tuteišiai}}, {{lang-lt|tuteiši}}, {{lang-uk|тутешній}}, {{lang-ru|тутошний}}) тото была самоідентифікація [[Сільська міснусть|сільського]] населеня у подакотрых частях [[Восточна Европа|Восточної Европы]], котроє не мало ясн... 170440 wikitext text/x-wiki '''Тутейші''', тутешні ({{lang-pl|tutejszy}}, {{lang-be|тутэйшы}}, {{lang-lv|tuteišiai}}, {{lang-lt|tuteiši}}, {{lang-uk|тутешній}}, {{lang-ru|тутошний}}) тото была самоідентифікація [[Сільська міснусть|сільського]] населеня у подакотрых частях [[Восточна Европа|Восточної Европы]], котроє не мало ясної [[Націонална ідентичность|націоналної ідентичности]]. Феномен тутейшых ся головно просліжовав у лінґвістично мішаных реґіонах Восточної Европы, у тум числі в [[Білорусь|Білоруси]], [[Польща|Польщи]], [[Украйина|Украйині]], [[Литва|Литві]] тай [[Латвія|Латвії]], а май&nbsp;— у [[Поліся|Полісьови]] тай [[Пудляша|Пудляшови]]. Самоідентифікація тутейшыми ся всокотила у [[Віленськый край|Віленському краю]] в Литві до другої половины 20.&nbsp;стороча. Наприклад у 1989.&nbsp;році обзвідованя челяди, у чіїх паспортах была записана польська етнічнусть, указало, ож 4% из них раховали себе tuteišiai, 10%&nbsp;— литовцями и 84%&nbsp;— поляками.<ref name="Zinkevicius1994">{{Cite book|last=Zinkevičius|first=Zigmas|url=https://archive.org/details/zinkevicius.-.-lki.-6.-lietuviu.kalba.naujaisiais.laikais.-1994.-lt/page/82/mode/2up?q=Tutejszy|title=Lietuvių kalbos istorija|year=1994|volume=VI – Lietuvių kalba naujaisiais laikais|location=[[Вілнюс|Vilnius]]|language=Lithuanian}}</ref> == У Польщи == Термін ся першый раз у державнуй публікації ухосновав у 1922.&nbsp;році<ref name="Zinkevicius1994" /> в попередньых резултатах польського списованя людности за 1921.&nbsp;рук. Ид тутейшым ({{lang-pl|Narodowość tutejsza}}) приголосило ся 38,943&nbsp;чоловік, булшина з них [[православіє|православної]] конфесії (38,135) и з сільської місности (36,729). У списованьови ся обясняло, ож ися катеґорія была про „людий, котрі не можут описати свою етнічность ниякым иншакым способом“. Списованя не включало [[Віленськый край]].<ref name=gus1921>{{cite book | url=https://statlibr.stat.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/81QB7CFELH8SBCE3HAX9HCEJA8X337.pdf | trans-title=Ludność według wyznania religijnego i narodowości |title=Population of Poland according to religious denominations and nationality | publisher=GUS | work=First National Census of 30 September 1921 | date=1927 |location=[[Варшава|Warszawa]] | accessdate=14 October 2015 | author=Central Statistical Office of the Polish Republic | at=бук 80/109 у PDF, бук 56 у резултатах списованя: табла XI. }}</ref> == У Литві == == У Латвії == == Язык == == Скапчані статі == * [[Поліщукы]] * [[Підляшукы]] * [[Восточні кресы]] * [[Крайовці]] * ''[[Проста мова]]'' == Референції == {{Reflist}} aqj6ong15pjsf5oazgmd97zy2imtp6m 170441 170440 2026-09-28T13:42:15Z Flipdot 23893 170441 wikitext text/x-wiki '''Тутейші''', тутешні ({{lang-pl|tutejszy}}, {{lang-be|тутэйшы}}, {{lang-lv|tuteišiai}}, {{lang-lt|tuteiši}}, {{lang-uk|тутешній}}, {{lang-ru|тутошний}}) тото быв [[ендонім]], самоідентифікація [[Сільська міснусть|сільського]] населеня у подакотрых частях [[Восточна Европа|Восточної Европы]], котроє не мало ясної [[Націонална ідентичность|націоналної ідентичности]]. Феномен тутейшых ся головно просліжовав у лінґвістично мішаных реґіонах Восточної Европы, у тум числі в [[Білорусь|Білоруси]], [[Польща|Польщи]], [[Украйина|Украйині]], [[Литва|Литві]] тай [[Латвія|Латвії]], а май&nbsp;— у [[Поліся|Полісьови]] тай [[Пудляша|Пудляшови]]. Самоідентифікація тутейшыми ся всокотила у [[Віленськый край|Віленському краю]] в Литві до другої половины 20.&nbsp;стороча. Наприклад у 1989.&nbsp;році обзвідованя челяди, у чіїх паспортах была записана польська етнічнусть, указало, ож 4% из них раховали себе tuteišiai, 10%&nbsp;— литовцями и 84%&nbsp;— поляками.<ref name="Zinkevicius1994">{{Cite book|last=Zinkevičius|first=Zigmas|url=https://archive.org/details/zinkevicius.-.-lki.-6.-lietuviu.kalba.naujaisiais.laikais.-1994.-lt/page/82/mode/2up?q=Tutejszy|title=Lietuvių kalbos istorija|year=1994|volume=VI – Lietuvių kalba naujaisiais laikais|location=[[Вілнюс|Vilnius]]|language=Lithuanian}}</ref> == У Польщи == Термін ся першый раз у державнуй публікації ухосновав у 1922.&nbsp;році<ref name="Zinkevicius1994" /> в попередньых резултатах польського списованя людности за 1921.&nbsp;рук. Ид тутейшым ({{lang-pl|Narodowość tutejsza}}) приголосило ся 38,943&nbsp;чоловік, булшина з них [[православіє|православної]] конфесії (38,135) и з сільської місности (36,729). У списованьови ся обясняло, ож ися катеґорія была про „людий, котрі не можут описати свою етнічность ниякым иншакым способом“. Списованя не включало [[Віленськый край]].<ref name=gus1921>{{cite book | url=https://statlibr.stat.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/81QB7CFELH8SBCE3HAX9HCEJA8X337.pdf | trans-title=Ludność według wyznania religijnego i narodowości |title=Population of Poland according to religious denominations and nationality | publisher=GUS | work=First National Census of 30 September 1921 | date=1927 |location=[[Варшава|Warszawa]] | accessdate=14 October 2015 | author=Central Statistical Office of the Polish Republic | at=бук 80/109 у PDF, бук 56 у резултатах списованя: табла XI. }}</ref> == У Литві == == У Латвії == == Язык == == Скапчані статі == * [[Поліщукы]] * [[Підляшукы]] * [[Восточні кресы]] * [[Крайовці]] * ''[[Проста мова]]'' == Референції == {{Reflist}} cvl2kcikdag43xk4688z8m3yb1utslr 170442 170441 2026-09-28T13:42:23Z Flipdot 23893 170442 wikitext text/x-wiki '''Тутейші''', тутешні ({{lang-pl|tutejszy}}, {{lang-be|тутэйшы}}, {{lang-lv|tuteišiai}}, {{lang-lt|tuteiši}}, {{lang-uk|тутешній}}, {{lang-ru|тутошний}}) тото быв [[ендонім]], самоідентифікація [[Сільська міснусть|сільського]] населеня у подакотрых частях [[Восточна Европа|Восточної Европы]], котроє не мало выраженої [[Націонална ідентичность|націоналної ідентичности]]. Феномен тутейшых ся головно просліжовав у лінґвістично мішаных реґіонах Восточної Европы, у тум числі в [[Білорусь|Білоруси]], [[Польща|Польщи]], [[Украйина|Украйині]], [[Литва|Литві]] тай [[Латвія|Латвії]], а май&nbsp;— у [[Поліся|Полісьови]] тай [[Пудляша|Пудляшови]]. Самоідентифікація тутейшыми ся всокотила у [[Віленськый край|Віленському краю]] в Литві до другої половины 20.&nbsp;стороча. Наприклад у 1989.&nbsp;році обзвідованя челяди, у чіїх паспортах была записана польська етнічнусть, указало, ож 4% из них раховали себе tuteišiai, 10%&nbsp;— литовцями и 84%&nbsp;— поляками.<ref name="Zinkevicius1994">{{Cite book|last=Zinkevičius|first=Zigmas|url=https://archive.org/details/zinkevicius.-.-lki.-6.-lietuviu.kalba.naujaisiais.laikais.-1994.-lt/page/82/mode/2up?q=Tutejszy|title=Lietuvių kalbos istorija|year=1994|volume=VI – Lietuvių kalba naujaisiais laikais|location=[[Вілнюс|Vilnius]]|language=Lithuanian}}</ref> == У Польщи == Термін ся першый раз у державнуй публікації ухосновав у 1922.&nbsp;році<ref name="Zinkevicius1994" /> в попередньых резултатах польського списованя людности за 1921.&nbsp;рук. Ид тутейшым ({{lang-pl|Narodowość tutejsza}}) приголосило ся 38,943&nbsp;чоловік, булшина з них [[православіє|православної]] конфесії (38,135) и з сільської місности (36,729). У списованьови ся обясняло, ож ися катеґорія была про „людий, котрі не можут описати свою етнічность ниякым иншакым способом“. Списованя не включало [[Віленськый край]].<ref name=gus1921>{{cite book | url=https://statlibr.stat.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/81QB7CFELH8SBCE3HAX9HCEJA8X337.pdf | trans-title=Ludność według wyznania religijnego i narodowości |title=Population of Poland according to religious denominations and nationality | publisher=GUS | work=First National Census of 30 September 1921 | date=1927 |location=[[Варшава|Warszawa]] | accessdate=14 October 2015 | author=Central Statistical Office of the Polish Republic | at=бук 80/109 у PDF, бук 56 у резултатах списованя: табла XI. }}</ref> == У Литві == == У Латвії == == Язык == == Скапчані статі == * [[Поліщукы]] * [[Підляшукы]] * [[Восточні кресы]] * [[Крайовці]] * ''[[Проста мова]]'' == Референції == {{Reflist}} 4st09p9qkoaduec3p2cmho9b5lhjwms 170558 170442 2026-09-28T18:08:03Z Flipdot 23893 170558 wikitext text/x-wiki '''Тутейші''', тутешні ({{lang-pl|tutejszy}}, {{lang-be|тутэйшы}}, {{lang-lv|tuteišiai}}, {{lang-lt|tuteiši}}, {{lang-uk|тутешній}}, {{lang-ru|тутошний}}) тото быв [[ендонім]], самоідентифікація [[Сільська міснусть|сільського]] населеня у подакотрых частях [[Восточна Европа|Восточної Европы]], котроє не мало выраженої [[Націонална ідентичность|націоналної ідентичности]]. Лінґвістично термін ся скапчує з носителями так званої ''[[простая мова|простої мовы]]'', некодифікованої бесіды на основі [[Білоруськый язык|білоруськых]] діалектув из вливом [[Польськый язык|польського]], [[Російськый язык|російського]] и [[Литовськый язык|литовського]].<ref name="Vnukovich">{{cite journal |last=Внуковіч |first=Юрый |year=2023 |title=Маркеры этнічнай ідэнтычнасці жыхароў Віленшчыны (па матэрыялах палявых этнаграфічных экспедыцый пачатку ХХІ ст.) |journal=Studia Białorutenistyczne |language=be |volume=17 |pages=65–87 |doi=10.17951/sb.2023.17.65-87}}</ref> Феномен тутейшых ся головно просліжовав у лінґвістично мішаных реґіонах Восточної Европы, у тум числі в [[Білорусь|Білоруси]], [[Польща|Польщи]], [[Украйина|Украйині]], [[Литва|Литві]] тай [[Латвія|Латвії]], а май&nbsp;— у [[Поліся|Полісьови]] тай [[Пудляша|Пудляшови]]. Самоідентифікація тутейшыми ся всокотила у [[Віленськый край|Віленському краю]] в Литві до другої половины 20.&nbsp;стороча. Наприклад у 1989.&nbsp;році обзвідованя челяди, у чіїх паспортах была записана польська етнічнусть, указало, ож 4% из них раховали себе tuteišiai, 10%&nbsp;— литовцями и 84%&nbsp;— поляками.<ref name="Zinkevicius1994">{{Cite book|last=Zinkevičius|first=Zigmas|url=https://archive.org/details/zinkevicius.-.-lki.-6.-lietuviu.kalba.naujaisiais.laikais.-1994.-lt/page/82/mode/2up?q=Tutejszy|title=Lietuvių kalbos istorija|year=1994|volume=VI – Lietuvių kalba naujaisiais laikais|location=[[Вілнюс|Vilnius]]|language=Lithuanian}}</ref> == У Польщи == Термін ся першый раз у державнуй публікації ухосновав у 1922.&nbsp;році<ref name="Zinkevicius1994" /> в попередньых резултатах польського списованя людности за 1921.&nbsp;рук. Ид тутейшым ({{lang-pl|Narodowość tutejsza}}) приголосило ся 38,943&nbsp;чоловік, булшина з них [[православіє|православної]] конфесії (38,135) и з сільської місности (36,729). У списованьови ся обясняло, ож ися катеґорія была про „людий, котрі не можут описати свою етнічность ниякым иншакым способом“. Списованя не включало [[Віленськый край]].<ref name=gus1921>{{cite book | url=https://statlibr.stat.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/81QB7CFELH8SBCE3HAX9HCEJA8X337.pdf | trans-title=Ludność według wyznania religijnego i narodowości |title=Population of Poland according to religious denominations and nationality | publisher=GUS | work=First National Census of 30 September 1921 | date=1927 |location=[[Варшава|Warszawa]] | accessdate=14 October 2015 | author=Central Statistical Office of the Polish Republic | at=бук 80/109 у PDF, бук 56 у резултатах списованя: табла XI. }}</ref> == У Литві == Подля зглядованя, справленого на зачаткови 21.&nbsp;стороча етнолоґом Юрійом Внуковічом, місноє словянськоязычноє населеня у [[Віленськый край|Віленському краї]] нечасто хоснує термін tuteišiai и вмісто того ідентифікує ся поляками, закладувучи таку ідентичнусть на своюй католицькуй („польськуй“) вірі, історичнуй памняти, містах походжіня, даже кедь они приказувут місным білоруськым діалектом, а не стандартным [[Польськый язык|польськым]].<ref name="Vnukovich" /> У сучасному [[Литва|литовському]] дискурсі термін еволуціоновав у вонкашньый ярлык и пораз має неґативну конотацію и удкликує ся на май низкый соціалный статус. Ним ся часто конструює „гібридна“ етнічнусть, котра не є цілком польська, білоруська вадь литовська. При тому місні обывателі пораз хоснувут термін „тутейшый“, обы си жадати права на локалні ресурсы, наприклад вернутя землі у районах [[Вілнюс]]а.<ref name="Vnukovich" /> == У Латвії == Звіт из списованя людности в Латвії за 1930.&nbsp;рук характеризує тутейшых як [[Католицизм|католикув]] у [[Латґалія|Латґалії]], приказувучых єднако по [[Польськый язык|польськы]], [[Латвійськый язык|латвійськы]] и [[Російськый язык|російськы]], не мавучых выраженої етнічної ідентичности (латвійськоє списованя не признавало тых людий окремов етнічностьов). У звіті ся пише, ож такі люди могли легко міняти свою ідентифікацію пуд вливом ушылиякых націоналістичных орґанізацій, што приводило д різкым змінам у етнічному складі в подакотрых реґіонах; майзамітні зміны тото спад числа білорусув за десять рокув уд 1920 уд 75,630 до 36,029 и руст числа полякув, котрый не мож обяснити лиш природным приростом тай іміґраційов, з чого ся вчинив быв услідок, ож 5,000&nbsp;тутейшых убрали ідентифіковати ся поляками. Окрем того, незнамоє їх число гадано рішило ся ідентифіковати росіянами вадь латвійцями.<ref>{{cite book|last=Skujenieks|first=M.|title=Trešā tautas skaitīšana Latvijā 1930. gadā|publisher=Valsts statistikas pārvalde|location=Rīga|date=1930|url=http://www.csb.gov.lv/sites/default/files/1930_tautas_skaitisana.pdf|language=Latvian}}</ref> == Язык == == Скапчані статі == * [[Поліщукы]] * [[Підляшукы]] * [[Восточні кресы]] * [[Крайовці]] * ''[[Простая мова]]'' == Референції == {{Reflist}} == Бібліоґрафія == * {{Cite journal|last=Budreckis|first=Algirdas|date=1967|title=ETNOGRAFINĖS LIETUVOS RYTINĖS IR PIETINĖS SIENOS|url=https://partizanai.org/karys-1967m-7-8/5742-etnografines-lietuvos-rytines-ir-pietines-sienos|journal=Karys}} *{{Cite web|last=Korniluk|first=Marcin|date=2007|title=Ja tutejszy...|url=http://olszowka.free.ngo.pl/biortute.htm|url-status=live|website=Stowarzyszenie "Olszówka"|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927194221/http://olszowka.free.ngo.pl/biortute.htm|archive-date=2007-09-27|language=Polish}} *{{Cite book|last=Lieven|first=Anatol|url=https://archive.org/details/balticrevolution0000liev/page/160/mode/2up?q=Tuteisi|title=The Baltic revolution: Estonia, Latvia, Lithuania and the path to independence|publisher=Yale University Press|year=1994|isbn=978-0-300-06078-2}} *{{Cite journal|last=Lipscomb|first=Glenard P.|date=29 May 1958|title=Extension of Remarks|url=https://archive.org/details/sim_congressional-record-proceedings-and-debates_may-27-june-19-1958_104_appendix/page/n107/mode/2up?q=Tutejszy|journal=Congressional Record|volume=104 – Appendix}} *{{Cite web|last=Majecki|first=Henryk|date=2012|title=Problem samookreślenia narodowego Poleszuków w Polsce okresu międzywojennego|trans-title=The problem of national self-determination of Poleshuks in Poland in the interwar period|url=http://languages.miensk.com/Lang_Eu_As_Af/Indoeuropean/Westpalesian/majecki.htm|website=МОВЫ CВЕТУ [World's Languages]|language=Polish}} *{{Cite book|last=Richmond|first=Yale|url=https://archive.org/details/fromdatoyesunder0000rich/page/308/mode/2up?q=Tutejszy|title=From Da to Yes: understanding the East Europeans|publisher=Intercultural Press|year=1995|isbn=9781877864308|location=[[США|United States of America]]}} *{{Cite book|last=Stakauskas|first=Juozapas|url=https://archive.org/details/stakauskas-naujieji-nacionalizmai-ir-kataliku-baznycia-lietuvoje-2003/page/302/mode/2up?q=Tutejszy|title=Naujieji nacionalizmai ir Katalikų Bažnyčia Lietuvoje|publisher=Aidai|year=2003|isbn=9955445688|language=Lithuanian}} *{{Cite book|last=Šapoka|first=Adolfas|url=https://archive.org/details/sapoka-rastai-t.-1-2013/page/216/mode/2up?q=Tutejszy|title=Raštai|publisher=Edukologija|year=2013|volume=I - Vilniaus Istorija|location=Vilnius|language=Lithuanian}} *{{Cite book|last=Zinkevičius|first=Zigmas|url=https://archive.org/details/zinkevicius.-.-lki.-6.-lietuviu.kalba.naujaisiais.laikais.-1994.-lt/page/82/mode/2up?q=Tutejszy|title=Lietuvių kalbos istorija|year=1994|volume=VI – Lietuvių kalba naujaisiais laikais|location=[[Вілнюс|Vilnius]]|language=Lithuanian}} * {{cite journal |last=Внуковіч |first=Юрый |title=Маркеры этнічнай ідэнтычнасці жыхароў Віленшчыны (па матэрыялах палявых этнаграфічных экспедыцый пачатку ХХІ ст.) |journal=Studia Białorutenistyczne |volume=17 |year=2023 |pages=65–87 |doi=10.17951/sb.2023.17.65-87 |language=be}} tfnmcavak2y8qpz0m5m5y2pxxiux50x 170559 170558 2026-09-28T18:08:48Z Flipdot 23893 170559 wikitext text/x-wiki '''Тутейші''', тутешні ({{lang-pl|tutejszy}}, {{lang-be|тутэйшы}}, {{lang-lv|tuteišiai}}, {{lang-lt|tuteiši}}, {{lang-uk|тутешній}}, {{lang-ru|тутошний}}) тото быв [[ендонім]], самоідентифікація [[Сільська міснусть|сільського]] населеня у подакотрых частях [[Восточна Европа|Восточної Европы]], котроє не мало выраженої [[Націонална ідентичность|націоналної ідентичности]]. Лінґвістично термін ся скапчує з носителями так званої ''[[проста мова|простої мовы]]'', некодифікованої бесіды на основі [[Білоруськый язык|білоруськых]] діалектув из вливом [[Польськый язык|польського]], [[Російськый язык|російського]] и [[Литовськый язык|литовського]].<ref name="Vnukovich">{{cite journal |last=Внуковіч |first=Юрый |year=2023 |title=Маркеры этнічнай ідэнтычнасці жыхароў Віленшчыны (па матэрыялах палявых этнаграфічных экспедыцый пачатку ХХІ ст.) |journal=Studia Białorutenistyczne |language=be |volume=17 |pages=65–87 |doi=10.17951/sb.2023.17.65-87}}</ref> Феномен тутейшых ся головно просліжовав у лінґвістично мішаных реґіонах Восточної Европы, у тум числі в [[Білорусь|Білоруси]], [[Польща|Польщи]], [[Украйина|Украйині]], [[Литва|Литві]] тай [[Латвія|Латвії]], а май&nbsp;— у [[Поліся|Полісьови]] тай [[Пудляша|Пудляшови]]. Самоідентифікація тутейшыми ся всокотила у [[Віленськый край|Віленському краю]] в Литві до другої половины 20.&nbsp;стороча. Наприклад у 1989.&nbsp;році обзвідованя челяди, у чіїх паспортах была записана польська етнічнусть, указало, ож 4% из них раховали себе tuteišiai, 10%&nbsp;— литовцями и 84%&nbsp;— поляками.<ref name="Zinkevicius1994">{{Cite book|last=Zinkevičius|first=Zigmas|url=https://archive.org/details/zinkevicius.-.-lki.-6.-lietuviu.kalba.naujaisiais.laikais.-1994.-lt/page/82/mode/2up?q=Tutejszy|title=Lietuvių kalbos istorija|year=1994|volume=VI – Lietuvių kalba naujaisiais laikais|location=[[Вілнюс|Vilnius]]|language=Lithuanian}}</ref> == У Польщи == Термін ся першый раз у державнуй публікації ухосновав у 1922.&nbsp;році<ref name="Zinkevicius1994" /> в попередньых резултатах польського списованя людности за 1921.&nbsp;рук. Ид тутейшым ({{lang-pl|Narodowość tutejsza}}) приголосило ся 38,943&nbsp;чоловік, булшина з них [[православіє|православної]] конфесії (38,135) и з сільської місности (36,729). У списованьови ся обясняло, ож ися катеґорія была про „людий, котрі не можут описати свою етнічность ниякым иншакым способом“. Списованя не включало [[Віленськый край]].<ref name=gus1921>{{cite book | url=https://statlibr.stat.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/81QB7CFELH8SBCE3HAX9HCEJA8X337.pdf | trans-title=Ludność według wyznania religijnego i narodowości |title=Population of Poland according to religious denominations and nationality | publisher=GUS | work=First National Census of 30 September 1921 | date=1927 |location=[[Варшава|Warszawa]] | accessdate=14 October 2015 | author=Central Statistical Office of the Polish Republic | at=бук 80/109 у PDF, бук 56 у резултатах списованя: табла XI. }}</ref> == У Литві == Подля зглядованя, справленого на зачаткови 21.&nbsp;стороча етнолоґом Юрійом Внуковічом, місноє словянськоязычноє населеня у [[Віленськый край|Віленському краї]] нечасто хоснує термін tuteišiai и вмісто того ідентифікує ся поляками, закладувучи таку ідентичнусть на своюй католицькуй („польськуй“) вірі, історичнуй памняти, містах походжіня, даже кедь они приказувут місным білоруськым діалектом, а не стандартным [[Польськый язык|польськым]].<ref name="Vnukovich" /> У сучасному [[Литва|литовському]] дискурсі термін еволуціоновав у вонкашньый ярлык и пораз має неґативну конотацію и удкликує ся на май низкый соціалный статус. Ним ся часто конструює „гібридна“ етнічнусть, котра не є цілком польська, білоруська вадь литовська. При тому місні обывателі пораз хоснувут термін „тутейшый“, обы си жадати права на локалні ресурсы, наприклад вернутя землі у районах [[Вілнюс]]а.<ref name="Vnukovich" /> == У Латвії == Звіт из списованя людности в Латвії за 1930.&nbsp;рук характеризує тутейшых як [[Католицизм|католикув]] у [[Латґалія|Латґалії]], приказувучых єднако по [[Польськый язык|польськы]], [[Латвійськый язык|латвійськы]] и [[Російськый язык|російськы]], не мавучых выраженої етнічної ідентичности (латвійськоє списованя не признавало тых людий окремов етнічностьов). У звіті ся пише, ож такі люди могли легко міняти свою ідентифікацію пуд вливом ушылиякых націоналістичных орґанізацій, што приводило д різкым змінам у етнічному складі в подакотрых реґіонах; майзамітні зміны тото спад числа білорусув за десять рокув уд 1920 уд 75,630 до 36,029 и руст числа полякув, котрый не мож обяснити лиш природным приростом тай іміґраційов, з чого ся вчинив быв услідок, ож 5,000&nbsp;тутейшых убрали ідентифіковати ся поляками. Окрем того, незнамоє їх число гадано рішило ся ідентифіковати росіянами вадь латвійцями.<ref>{{cite book|last=Skujenieks|first=M.|title=Trešā tautas skaitīšana Latvijā 1930. gadā|publisher=Valsts statistikas pārvalde|location=Rīga|date=1930|url=http://www.csb.gov.lv/sites/default/files/1930_tautas_skaitisana.pdf|language=Latvian}}</ref> == Язык == == Скапчані статі == * [[Поліщукы]] * [[Підляшукы]] * [[Восточні кресы]] * [[Крайовці]] * ''[[Проста мова]]'' == Референції == {{Reflist}} == Бібліоґрафія == * {{Cite journal|last=Budreckis|first=Algirdas|date=1967|title=ETNOGRAFINĖS LIETUVOS RYTINĖS IR PIETINĖS SIENOS|url=https://partizanai.org/karys-1967m-7-8/5742-etnografines-lietuvos-rytines-ir-pietines-sienos|journal=Karys}} *{{Cite web|last=Korniluk|first=Marcin|date=2007|title=Ja tutejszy...|url=http://olszowka.free.ngo.pl/biortute.htm|url-status=live|website=Stowarzyszenie "Olszówka"|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927194221/http://olszowka.free.ngo.pl/biortute.htm|archive-date=2007-09-27|language=Polish}} *{{Cite book|last=Lieven|first=Anatol|url=https://archive.org/details/balticrevolution0000liev/page/160/mode/2up?q=Tuteisi|title=The Baltic revolution: Estonia, Latvia, Lithuania and the path to independence|publisher=Yale University Press|year=1994|isbn=978-0-300-06078-2}} *{{Cite journal|last=Lipscomb|first=Glenard P.|date=29 May 1958|title=Extension of Remarks|url=https://archive.org/details/sim_congressional-record-proceedings-and-debates_may-27-june-19-1958_104_appendix/page/n107/mode/2up?q=Tutejszy|journal=Congressional Record|volume=104 – Appendix}} *{{Cite web|last=Majecki|first=Henryk|date=2012|title=Problem samookreślenia narodowego Poleszuków w Polsce okresu międzywojennego|trans-title=The problem of national self-determination of Poleshuks in Poland in the interwar period|url=http://languages.miensk.com/Lang_Eu_As_Af/Indoeuropean/Westpalesian/majecki.htm|website=МОВЫ CВЕТУ [World's Languages]|language=Polish}} *{{Cite book|last=Richmond|first=Yale|url=https://archive.org/details/fromdatoyesunder0000rich/page/308/mode/2up?q=Tutejszy|title=From Da to Yes: understanding the East Europeans|publisher=Intercultural Press|year=1995|isbn=9781877864308|location=[[США|United States of America]]}} *{{Cite book|last=Stakauskas|first=Juozapas|url=https://archive.org/details/stakauskas-naujieji-nacionalizmai-ir-kataliku-baznycia-lietuvoje-2003/page/302/mode/2up?q=Tutejszy|title=Naujieji nacionalizmai ir Katalikų Bažnyčia Lietuvoje|publisher=Aidai|year=2003|isbn=9955445688|language=Lithuanian}} *{{Cite book|last=Šapoka|first=Adolfas|url=https://archive.org/details/sapoka-rastai-t.-1-2013/page/216/mode/2up?q=Tutejszy|title=Raštai|publisher=Edukologija|year=2013|volume=I - Vilniaus Istorija|location=Vilnius|language=Lithuanian}} *{{Cite book|last=Zinkevičius|first=Zigmas|url=https://archive.org/details/zinkevicius.-.-lki.-6.-lietuviu.kalba.naujaisiais.laikais.-1994.-lt/page/82/mode/2up?q=Tutejszy|title=Lietuvių kalbos istorija|year=1994|volume=VI – Lietuvių kalba naujaisiais laikais|location=[[Вілнюс|Vilnius]]|language=Lithuanian}} * {{cite journal |last=Внуковіч |first=Юрый |title=Маркеры этнічнай ідэнтычнасці жыхароў Віленшчыны (па матэрыялах палявых этнаграфічных экспедыцый пачатку ХХІ ст.) |journal=Studia Białorutenistyczne |volume=17 |year=2023 |pages=65–87 |doi=10.17951/sb.2023.17.65-87 |language=be}} avo1slywm58y6i3pkw2v6ytb8xvqiuk Шаблона:Пряшівскый штандарт 10 25274 170443 2026-09-28T15:02:27Z Flipdot 23893 Створена сторінка: {{ safesubst:<noinclude/>#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= <!--{{Пряшівскый штандарт}} begin-->[[Катеґорія:Статї в пряшівскім штандартї]]<!--{{Пряшівскый штандарт}} end--> }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 170443 wikitext text/x-wiki {{ safesubst:<noinclude/>#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= <!--{{Пряшівскый штандарт}} begin-->[[Катеґорія:Статї в пряшівскім штандартї]]<!--{{Пряшівскый штандарт}} end--> }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> qd3vwz3xqmdyu750k0heysrkujori0b Шаблона:Пудкарпатськый стандарт 10 25275 170444 2026-09-28T15:04:32Z Flipdot 23893 Створена сторінка: {{ safesubst:<noinclude/>#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= <!--{{Пудкарпатськый стандарт}} begin-->[[Катеґорія:Статі у пудкарпатському стандарті]]<!--{{Пудкарпатськый стандарт}} end--> }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 170444 wikitext text/x-wiki {{ safesubst:<noinclude/>#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= <!--{{Пудкарпатськый стандарт}} begin-->[[Катеґорія:Статі у пудкарпатському стандарті]]<!--{{Пудкарпатськый стандарт}} end--> }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> bv5uhwgx2jh0ff12vrqe2r0sgrf9yr6 Шаблона:Підкарпатьскый штандарт 10 25276 170445 2026-09-28T15:07:20Z Flipdot 23893 Напрямлїня на [[Шаблона:Пудкарпатськый стандарт]] 170445 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Шаблона:Пудкарпатськый стандарт]] jt55wd4y2psdos8t4sew3eub1h8l89t Шаблона:Пряшувськый стандарт 10 25277 170446 2026-09-28T15:07:46Z Flipdot 23893 Напрямлїня на [[Шаблона:Пряшівскый штандарт]] 170446 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Шаблона:Пряшівскый штандарт]] bqfqbhd6nhrtiqyvfbbqz4oenfslhi0 Діскузія ку шаблонї:Діалект 11 25278 170461 2026-09-28T15:48:55Z Flipdot 23893 /* → Пряшівскый штандарт, Пудкарпатськый стандарт */ нова секція 170461 wikitext text/x-wiki == → Пряшівскый штандарт, Пудкарпатськый стандарт == Конвенційно ся стандарты русинського языка так и кличут&nbsp;— стандарты. ''Пудкарпатськый'', ''лемківскій'', ''пряшівскый''. Інформація за конкретні діалекты, котрыми ся пишут статі (ги у сьому шаблонови ся наводит приклад „марамороської ґвары“) не є релевантна про Вікіпедію. И тота плашка не має быти горі статі&nbsp;— в ідеалі такой доста бде просто давати катеґорію. Так само не є хусна з катеґорії „Статі, написані русинськыми діалектами“, бо но, вшыткі русинські тексты так ци иншак написані русинськыми діалектами. Русинськыми діалектами ся як не як творит русинськый язык. Предлагаву позабирати сесь шаблон домак там, де вун ся хоснує на діалекты типа „марамороської ґвары“; позаміньовати го на <nowiki>{{</nowiki>[[Шаблона:Пудкарпатськый стандарт|Пудкарпатськый стандарт]]<nowiki>}}</nowiki>, <nowiki>{{</nowiki>[[Шаблона:Пряшівскый штандарт|Пряшівскый штандарт]]<nowiki>}}</nowiki> удповідно, де статі написані такыми стандартами. Тоты два шаблоны лишавут у статі лиш саму катеґорію. Они вчинені похожо д шаблонам за варіації анґліцького языка на анґліцькуй Вікіпедії (Use British English, Use American English и т.&nbsp;д.) и я вчинив редіректы „Підкарпатьскый штандарт“ и „Пряшувськый стандарт“ удповідно. Сесю шаблону Діалект пропоновав бым пак удалити. [[Хоснователь:Flipdot|Flipdot]] ([[Діскузія з хоснователём:Flipdot|діскусія]]) 17:48, 28 септембра 2026 (CEST) fjd9diepwu2bmjas9dwi64qjhxlgqge 170462 170461 2026-09-28T16:05:06Z Halajkovič 33393 /* → Пряшівскый штандарт, Пудкарпатськый стандарт */ Відповідь 170462 wikitext text/x-wiki == → Пряшівскый штандарт, Пудкарпатськый стандарт == Конвенційно ся стандарты русинського языка так и кличут&nbsp;— стандарты. ''Пудкарпатськый'', ''лемківскій'', ''пряшівскый''. Інформація за конкретні діалекты, котрыми ся пишут статі (ги у сьому шаблонови ся наводит приклад „марамороської ґвары“) не є релевантна про Вікіпедію. И тота плашка не має быти горі статі&nbsp;— в ідеалі такой доста бде просто давати катеґорію. Так само не є хусна з катеґорії „Статі, написані русинськыми діалектами“, бо но, вшыткі русинські тексты так ци иншак написані русинськыми діалектами. Русинськыми діалектами ся як не як творит русинськый язык. Предлагаву позабирати сесь шаблон домак там, де вун ся хоснує на діалекты типа „марамороської ґвары“; позаміньовати го на <nowiki>{{</nowiki>[[Шаблона:Пудкарпатськый стандарт|Пудкарпатськый стандарт]]<nowiki>}}</nowiki>, <nowiki>{{</nowiki>[[Шаблона:Пряшівскый штандарт|Пряшівскый штандарт]]<nowiki>}}</nowiki> удповідно, де статі написані такыми стандартами. Тоты два шаблоны лишавут у статі лиш саму катеґорію. Они вчинені похожо д шаблонам за варіації анґліцького языка на анґліцькуй Вікіпедії (Use British English, Use American English и т.&nbsp;д.) и я вчинив редіректы „Підкарпатьскый штандарт“ и „Пряшувськый стандарт“ удповідно. Сесю шаблону Діалект пропоновав бым пак удалити. [[Хоснователь:Flipdot|Flipdot]] ([[Діскузія з хоснователём:Flipdot|діскусія]]) 17:48, 28 септембра 2026 (CEST) :Не мам ніч проти, згодный! [[Хоснователь:Halajkovič|<span style="color:#000">H</span><span style="color:#1a1a1a">a</span><span style="color:#333">l</span><span style="color:#4d4d4d">a</span><span style="color:#666">j</span><span style="color:#808080">k</span><span style="color:#999">o</span><span style="color:#aaa">v</span><span style="color:#b5b5b5">i</span><span style="color:#bbb">č</span>]] ([[Діскузія з хоснователём:Halajkovič|<span style="color:#bbb">д</span><span style="color:#a0a0a0">і</span><span style="color:#808080">с</span><span style="color:#606060">к</span><span style="color:#404040">у</span><span style="color:#202020">с</span><span style="color:#1a1a1a">і</span><span style="color:#000">я</span>]]) 18:05, 28 септембра 2026 (CEST) hmw78a6wchfh9k4s1brp48uxzsiia0h 170463 170462 2026-09-28T16:09:05Z Flipdot 23893 /* → Пряшівскый штандарт, Пудкарпатськый стандарт */ Відповідь 170463 wikitext text/x-wiki == → Пряшівскый штандарт, Пудкарпатськый стандарт == Конвенційно ся стандарты русинського языка так и кличут&nbsp;— стандарты. ''Пудкарпатськый'', ''лемківскій'', ''пряшівскый''. Інформація за конкретні діалекты, котрыми ся пишут статі (ги у сьому шаблонови ся наводит приклад „марамороської ґвары“) не є релевантна про Вікіпедію. И тота плашка не має быти горі статі&nbsp;— в ідеалі такой доста бде просто давати катеґорію. Так само не є хусна з катеґорії „Статі, написані русинськыми діалектами“, бо но, вшыткі русинські тексты так ци иншак написані русинськыми діалектами. Русинськыми діалектами ся як не як творит русинськый язык. Предлагаву позабирати сесь шаблон домак там, де вун ся хоснує на діалекты типа „марамороської ґвары“; позаміньовати го на <nowiki>{{</nowiki>[[Шаблона:Пудкарпатськый стандарт|Пудкарпатськый стандарт]]<nowiki>}}</nowiki>, <nowiki>{{</nowiki>[[Шаблона:Пряшівскый штандарт|Пряшівскый штандарт]]<nowiki>}}</nowiki> удповідно, де статі написані такыми стандартами. Тоты два шаблоны лишавут у статі лиш саму катеґорію. Они вчинені похожо д шаблонам за варіації анґліцького языка на анґліцькуй Вікіпедії (Use British English, Use American English и т.&nbsp;д.) и я вчинив редіректы „Підкарпатьскый штандарт“ и „Пряшувськый стандарт“ удповідно. Сесю шаблону Діалект пропоновав бым пак удалити. [[Хоснователь:Flipdot|Flipdot]] ([[Діскузія з хоснователём:Flipdot|діскусія]]) 17:48, 28 септембра 2026 (CEST) :Не мам ніч проти, згодный! [[Хоснователь:Halajkovič|<span style="color:#000">H</span><span style="color:#1a1a1a">a</span><span style="color:#333">l</span><span style="color:#4d4d4d">a</span><span style="color:#666">j</span><span style="color:#808080">k</span><span style="color:#999">o</span><span style="color:#aaa">v</span><span style="color:#b5b5b5">i</span><span style="color:#bbb">č</span>]] ([[Діскузія з хоснователём:Halajkovič|<span style="color:#bbb">д</span><span style="color:#a0a0a0">і</span><span style="color:#808080">с</span><span style="color:#606060">к</span><span style="color:#404040">у</span><span style="color:#202020">с</span><span style="color:#1a1a1a">і</span><span style="color:#000">я</span>]]) 18:05, 28 септембра 2026 (CEST) :Чинити шаблоны за лемкувськый стандарт и паннонськый русинськый нароком не пилуву, обы мож было раз обговорити, як ото ліпше вчинити (бо, наприклад, паннонці уже хоть и мавут свою Вікіпедію тай окремый языковый код + не все ся давут уєдно из трьома стандартами русинського, айбо не кажу, ож мусиме домак стирати/міняти правопис статий по паннонськы и так дале). Тай тых статий раз не є онь так много. [[Хоснователь:Flipdot|Flipdot]] ([[Діскузія з хоснователём:Flipdot|діскусія]]) 18:09, 28 септембра 2026 (CEST) bqzxef4g7wfveyzhw4z9ywgr12vdlc3 Діскузія:Undertale 1 25279 170488 2026-09-28T16:39:35Z Flipdot 23893 /* Курзивна назва */ нова секція 170488 wikitext text/x-wiki == Курзивна назва == Так само и туй не треба курзивный шрифт у назві статі. [[Хоснователь:Flipdot|Flipdot]] ([[Діскузія з хоснователём:Flipdot|діскусія]]) 18:39, 28 септембра 2026 (CEST) 85oo7ffkz8tfy8sv9o5mvjs8igovlfo 170499 170488 2026-09-28T16:53:18Z Halajkovič 33393 /* Курзивна назва */ Відповідь 170499 wikitext text/x-wiki == Курзивна назва == Так само и туй не треба курзивный шрифт у назві статі. [[Хоснователь:Flipdot|Flipdot]] ([[Діскузія з хоснователём:Flipdot|діскусія]]) 18:39, 28 септембра 2026 (CEST) :Така практіка з курзівов ся хоснує (кедь не веце) в половинї Вікіпедій, котры мають герны шаблоны (напр. анґліцька Вікіпедія). [[Хоснователь:Halajkovič|<span style="color:#000">H</span><span style="color:#1a1a1a">a</span><span style="color:#333">l</span><span style="color:#4d4d4d">a</span><span style="color:#666">j</span><span style="color:#808080">k</span><span style="color:#999">o</span><span style="color:#aaa">v</span><span style="color:#b5b5b5">i</span><span style="color:#bbb">č</span>]] ([[Діскузія з хоснователём:Halajkovič|<span style="color:#bbb">д</span><span style="color:#a0a0a0">і</span><span style="color:#808080">с</span><span style="color:#606060">к</span><span style="color:#404040">у</span><span style="color:#202020">с</span><span style="color:#1a1a1a">і</span><span style="color:#000">я</span>]]) 18:53, 28 септембра 2026 (CEST) ah0r67dmryy3p10hl0venh0ait20xyw Антонї (фотбаліста) 0 25280 170495 2026-09-28T16:42:53Z Flipdot 23893 Flipdot переменовав сторінку [[Антонї (фотбаліста)]] на [[Антоні (фотбаліста)]]: Назва з помилкою 170495 wikitext text/x-wiki #ПЕРЕНАПРАВЛЕННЯ [[Антоні (фотбаліста)]] 4jcqt9xo29dto7rf07vwkqx048t4j1o