Вікіпедія ruewiki https://rue.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Медіа Шпеціална Діскузія Хоснователь Діскузія з хоснователём Вікіпедія Діскузія ку Вікіпедії Файл Діскузія ку файлу MediaWiki Діскузія ку MediaWiki Шаблона Діскузія ку шаблонї Поміч Діскузія ку помочі Катеґорія Діскузія ку катеґорії TimedText TimedText talk Модуль Обговорення модуля Подія Обговорення події 0 253 171024 152106 2026-10-04T21:05:12Z Flipdot 23893 /* Подѣи */ 171024 wikitext text/x-wiki {{День рока}} '''20. марец''' — 79. [[день]] рока (80. в [[Переступный рік|переступнім роцї]]) в [[Ґреґоріаньскый календарь|ґреґоріаньскім календарю]]. До кінце рока оставать {{день|286}}. == Подѣи == * [[1943]] — [[Мао Цзедун]] заняв пост Первого Предсѣдника Коммунистичной партии Китая, на котром пак перебывав за 33 рокы. * [[1998]] — удкрытый [[Астероид|астероід]] [[20278 Чхілейханґ]]. == Родили ся == * [[1792]] — [[Йосиф Змій-Миклошик]], русиньскый іконописець, [[малярь]] портретів, жанровых сценок зо жывота Русинів. * [[1963]] — [[Мірослав Лайчак]], словеньскый діпломат русиньского походжіня. * [[1984]] — [[Фернандо Торес]], [[Іспанія|іспаньскый]] [[фотбал]]іста. == Умерли == * [[1897]] — [[Аполлон Майков]], [[Русскый язык|русскый]] [[поет]] {{Commons|March 20}} lsm0q8jpenm7a2kstlj4b4zo0avsp4n 0 687 171042 168590 2026-10-05T10:10:07Z Flipdot 23893 /* Short Fiction */ 171042 wikitext text/x-wiki {{особа проста | Имя = Йоганн Волфґанґ фон Ґыте | Образчик = [[File:Goethe.png|250px]] | Категория_склада = Johann Wolfgang von Goethe | Чинность = [[поет]], [[Проза|прозаїк]], [[драматурґ]], [[правник]] и [[Политик|політик]] | Уроджѣня = {{birth date|1749|8|28}} | Мѣсто_роджѣня = [[Франкфурт над Моганом]] | Упокоеня = {{death date and age|1832|3|22|1749|8|28}} | Мѣсто_смерти = [[Ваймар]] }} '''Йо́ганн Во́лфґанґ фон Ґы́те''' вадь '''Ґете''' ({{Lang-de|2|Johann Wolfgang von Goethe}} {{Audio-IPA|De-Johann_Wolfgang_von_Goethe.ogg|[ˈjoːhan ˈvɔlfɡaŋ(k) fɔn ˈɡøːtə]}}; [[28. авґуст|28.&nbsp;авґуста]] [[1749]], [[Франкфурт над Моганом]]&nbsp;– [[22. марец|22.&nbsp;марця]] [[1832]], [[Ваймар]]) быв [[Німці|німецькый]] [[полігістор]], [[поет]], [[Проза|прозаїк]], [[драматурґ]], [[історик уміня]] тай [[умілецькый критик]], [[правник]] и [[Политик|політик]], [[біолоґ]] и ставитель.<ref name="Britannica">{{Cite book|title=Encyclopædia Britannica|author=Nicholas Boyle|chapter=Johann Wolfgang von Goethe}}</ref> Ун ся шыроко держит майвливовым [[Німецькый язык|німецькоязычным]] [[Писатель|писательом]]. Його роботы мали обсяжный влив на літературну, політичну тай філозофську думку в западнум світі уд 18.&nbsp;стороча доныні.<ref name="Britannica" /> Ґыте писав трактаты за [[Ботаніка|ботаніку]], [[Анатомія|анатомію]] тай [[фарба|цвіт]].<ref>{{cite book |last=Sepper |first=Dennis L. |title=Goethe contra Newton: Polemics and the Project for a New Science of Color |year=1988 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0521342544 |page=22}}</ref> По успішному выданьови свого першого [[Роман|романа]], „Смуток молодого Вертера“ (1774), Ґыте в 1775.&nbsp;році ся перетягнув до Ваймара, де прикапчав ся ид продуктивному інтелектуалному тай културному окруженю пуд патронатом [[Анна Амалія Брунсквік-Волфенбіттелська|герцоґыні Анны Амалії Брунсквік-Волфенбіттелської]], котроє сформовало [[ваймарськый класицизм]].<ref>{{cite book |last=Boyle |first=Nicholas |title=Goethe: The Poet and the Age. Volume I: The Poetry of Desire (1749-1790) |year=1991 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0198158660 |pages=231-233}}</ref> У 1782.&nbsp;році Ґыте быв посяченый у [[Шляхта|шляхту]] герцоґом Саксен-Ваймара, [[Карл Авґуст Саксен-Ваймарськый|Карлом Авґустом]]. Ґыте участвовав у літературному кываньови [[Sturm und Drang]] („Буря тай натиск“).<ref>{{cite book |last=Sharpe |first=Lesley |title=The Cambridge Companion to Goethe |year=2002 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0521665600 |pages=15-18}}</ref> Бігом свойих першых десяти рокув у Ваймарі Ґыте став членом герцоґової секретної рады (1776–1785), быв у воєнных комісіях, назирав на удкрытя сріберных шахт у [[Ілменау]] тай реалізовав шор адміністративных реформ в [[Єнськый університет|Єнському університеті]].<ref>{{cite book |last=Friedenthal |first=Richard |title=Goethe: His Life and Times |url=https://archive.org/details/goethehislifetim0000frie_w7o3 |year=2010 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1412813477 |pages=[https://archive.org/details/goethehislifetim0000frie_w7o3/page/210 210]-215}}</ref> Ун ся дуклав и до планованя [[Ваймарськый ботанічный парк|ваймарського ботанічного парка]] тай удбудовы [[Ваймарськый замок|ваймарського замка]].<ref>{{cite web |title=Park an der Ilm |url=https://www.klassik-stiftung.de/en/park-an-der-ilm/ |publisher=Klassik Stiftung Weimar |access-date=2026-08-01}}</ref> Першов вызначнов научнов роботов Ґыте была „Метаморфоза ростиня“, удана по тум, як ун ся вернув из свого вандрованя Італійов у&nbsp;1788.&nbsp;році. У&nbsp;1791 го вчинили директором театра у Ваймарови, и у 1794 ун ся поцімборовав из драматурґом, істориком и філозофом [[Фрідріх Шіллер|Фрідріхом Шіллером]]. У тот період Ґыте удав: свуй другый роман, „Рокы штудій Вілгелма Майстра“; епічну поему „Германн и Доротея“; а в 1808.&nbsp;році першу часть свої майпопуларної драмы „Фауст“. Його здобыткы 1790.&nbsp;рокув, у тум числі ворошні з Шіллером, [[Йоганн Ґоттліб Фіхте|Йоганном Ґоттлібом Фіхте]], [[Йоганн Ґоттфрід Гердер|Йоганном Ґоттфрідом Гердером]], [[Александер фон Гумболдт|Александром фон Гумболдтом]],<ref name="Daum">{{Cite journal|last=Daum|first=Andreas W.|date=March 2019|title=Social Relations, Shared Practices, and Emotions: Alexander von Humboldt's Excursion into Literary Classicism and the Challenges to Science around 1800|url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/701757|journal=The Journal of Modern History|publisher=University of Chicago|volume=91|issue=1|pages=1–37|doi=10.1086/701757|s2cid=151051482|access-date=19 February 2021|archive-date=17 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417173811/https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/701757|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> [[Вілгелм фон Гумболдт|Вілгелмом фон Гумболдтом]], [[Авґуст Шлеґель|Авґустом]] и [[Фрідріх Шлеґель|Фрідріхом Шлеґелями]], стали ся колективно кликати [[Ваймарськый класицизм|ваймарськым класицизмом]]. == Жывут == === Ранні рокы === [[Файл:Goethehaus-ffm011.jpg|альт=Екстерєр Хыжі-музея Ґыте на Großer Hirschgraben у Франкфурті из многоетажным жовтым фасадом.|міні|Місто рожденя Ґыте у Франкфуртови на Großer Hirschgraben]] Дідик Ґыте, Фрідріх Ґеорґ Ґыте, перетягнув ся из [[Турінґія|Турінґії]] у [[Франкфурт]] у 1687.&nbsp;році тай поміняв запис свої фамілії з Göthe на Goethe. У Франкфуртови вун раз робив шевцьом, а пак удкрыв корчму. Його сын и внукы пак жыли на заробленый ним маєток. Фрідріх Ґеорґ Ґыте быв жонатый двычі: раз из Аннов Елізабетов Луц, доньков міщанина Себастіана Луца, из котров мав пять дітий (у тум числі Германа Якоба Ґыте); по єї смерти у 1705 вун ся поженив из Корнелійов Шеллгорн ({{Рожд|Валтер}}), удовицьов корчмаря Йоганнеса Шеллгорна (умер у 1704), из котров мали щи чотырьох дітий, у тум числі Йоганна Каспара Ґыте, отця Йоганна Волфґанґа фон Ґыте. Отець Ґыте, Йоганн Каспар, жыв из свойов файтов у великуй хыжи (теперь Хыжа-музей Ґыте) у Франкфурті, товды [[Слобудный імперськый варош|слобудным імперськым варошом]] [[Сящена римська імперія|Сященної римської імперії]]. Хоть ун и штудовав право у [[Лайпціґ|Лайпціґу]] и быв покладеный імперськым радником, Йоганн Каспар Ґыте не быв закапчаный у вароські діла.<ref name="Grimm36">Herman Grimm: ''Goethe. Vorlesungen gehalten an der Königlichen Universität zu Berlin.'' Vol. 1. J.G. Cotta'sche Buchhandlung Nachfolger, Stuttgart / Berlin 1923, p. 36</ref> Вун ся вженив из матерьов Ґыте, Катарінов Елізабет Текстор 20.&nbsp;авґуста 1748.&nbsp;року у Франкфурті; вун мав 38&nbsp;рокув, а она&nbsp;— 17.<ref>Катаріна была доньков [[Шолтис|шолтиса]] Франкфурта Йоганна Волфґанґа Текстора (1693–1771) тай Анны Марґареты Ліндгаймер (1711–1783).</ref> Ушыткі їхні діти кромі Йоганна Волфґанґа и його сестры Корнелії Фредерікы Крістіаны умерли у раннюм віці. Молодый Ґыте дуставав ошколованя уд отця и приватных учителюв, штудувучи типові про тот час предметы, а май&nbsp;— языкы (латинськый, грецькый, французькый, таліянськый, анґліцькый, куртый час ай біблійный іврит<ref>{{Cite book|last=Kruse|first=Joseph A.|chapter=Poetisch-religiöse Vorratskammer – Die Hebräische Bibel bei Goethe und Heine|page=71|title=Goethe und die Juden – die Juden und Goethe|language=de|editor1=Anna-Dorothea Ludewig|editor2=Steffen Höhne|publisher=Walter de Gruyter|year=2018|isbn=9783110530421}}</ref>). Вун ся учив [[Танець|играти]], возити ся на коньох и [[Фехтованя|фехтовати]]. Хоть Ґыте читаво любив мальовати, вун скоро проявив інтерес у літературі; межи його ранньых фаворитув были [[Фрідріх Ґоттліб Клопшток]] и [[Гомер]].<ref>Oehler, R 1932, "Buch und Bibliotheken unter der Perspektive Goethe – Goethe's attitude toward books and libraries", ''The Library Quarterly'', 2, pp. 232–249</ref> Любив му ся и театер&nbsp;— Ґыте дуже ся захопльовав бабковыми выставами, котрі кажджый рук чинили французькі катуны, и котрі стали повторявучов ся темов у „Роках штудованя Вілгелма Майстра“. Ґыте дуже ся любило читати роботы за історію и реліґію. Вун писав за тот період: {{Blockquote|Из дітинства м мав єдну привычку фурт заучовати на памнять зачаткы книг и діленя праць, раз пяти книг Мойсея, пак [[Енеїда|Енеїды]] и [[Овідій]]овых [[Метаморфозы|Метаморфоз]] […] Кедь фурт активна уява […] заводила ня то туды, то сюды, кедь суміш казкы тай історії, мітолоґії тай реліґії, грозила ся ня запутати, я радо тікав у тоты восточні реґіоны и нуряв у перші книгы Мойсея&nbsp;— и там, межи розсіяных пастырьськых племен, нараз указовав єм ся у майчитавуй самоті и майчитавуй компанії.<ref>Goethe, Johann Wolfgang von. ''The Autobiography of Goethe: Truth and Poetry, From My Own Life'', Volume 1 (1897), translated by John Oxenford, pp. 114, 129</ref>}} == Бібліоґрафія == === Научні роботы === * 1784: ''Über den Granit'' (За ґраніт; удана посмертно у 1878) * 1786: ''Über den Zwischenkiefer der Menschen und der Tiere'' (За передвиличну кость людий и звірькы) * 1790: ''Versuch die Metamorphose der Pflanzen zu erklären'' (Метаморфоза ростиня) * 1791-92: ''Beiträge zur Optik'' (Приспівкы до оптикы; 2 томы) * 1810: ''Zur Farbenlehre'' (Теорія цвітув) === Автобіоґрафічні === * 1811–1830: ''Aus meinem Leben: Dichtung und Wahrheit'' (Из мого жывота: поезія тай истина), автобіоґрафічна робота у 4 томах * 1817: ''Italienische Reise'' (Таліянськоє вандрованя), журналы * 1836 and 1848: ''Gespräche mit Goethe'' (Бесіды з Ґыте; посмертноє уданя) === Нонфікшын === * 1793: ''Die Belagerung von Mainz'' (Облога Майнца), нонфікшын * July 1798–1801: ''Propyläen'', часопис * 1805: ''Winckelmann und sein Jahrhundert'' (Вінкелманн и його стороча) === Проза === ==== Романы ==== * 1774: ''Die Leiden des jungen Werthers'' (Смуток молодого Вертера) * 1809: ''Die Wahlverwandtschaften'' ===== Трилоґія за Вілгелма Майстра ===== # 1776: ''Wilhelm Meisters theatralische Sendung'' (Театрална місія Вілгелма Майстра), удана в 1911 # 1796: ''Wilhelm Meisters Lehrjahre'' (Рокы штудій Вілгелма Майстра) # 1821, expanded in 1829: ''Wilhelm Meisters Wanderjahre, oder Die Entsagenden'' (Рокы вандрованя Вілгелма Майстра, вадь Зреченикы) ==== Курта белетрія ==== * 1794–95: ''Unterhaltungen deutscher Ausgewanderten'' (Бесіды німецькых еміґрантув), зберька, обсягує казку ''Das Märchen'' * 1828: ''Novella'' ==== Повідка ==== * 1795: ''Das Märchen'' (Зеленый гад и красна лілія), казка === Поезія === * 1769: ''Ohne Hast, ohne Rast'' (Без пилованя, без спочиваня) * 1771: ''Heidenröslein'' (Дика ружа) * 1773: ''Prometheus'' (Прометей) * 1774: ''Der König in Thule'' (Король у Туле) * 1782: ''Der Erlkönig'' (Вулшаный король) * 1790: ''Römische Elegien'' (Римські елеґії), зберька * 1794: ''Reineke Fuchs'', епічный [[фабльо]] * 1795 ''Ich Denke Dein'' (Думаву за тя) * 1795–96 (у спувпраци з [[Фрідріх Шіллер|Фрідріхом Шіллером]]): ''Die Xenien'', зберька епіґрам * 1797: ''Der Zauberlehrling'' (Ученик маґа; стала основов про симфонічну поему Поля Дюка, котру екранізовали Disney у кіні з назывков „Фантазія“) * 1797: ''Die Braut von Korinth''<ref>Johann Wolfgang von Goethe: [http://www.literaturwelt.com/werke/goethe/brautkorinth.html Die Braut von Korinth]. ''Literaturwelt.com'', retrieved April 13, 2011</ref> (Коринтська удданиця), * 1798: ''Hermann und Dorothea'' (Германн и Доротея), епічна поема * 1798: ''Die Weissagungen des Bakis'' (Пророцтва Бакіса) * 1799: ''Die erste Walpurgisnacht'' (Перша валпурґійова нуч) * 1813: Gefunden (Находка), * 1819: ''Westöstlicher Diwan'' (Западовосточный діван), зберька поем-імітацій суфіштської и вшылиякої сунітської мусулманської поезії, у тум числі [[Гафіз|Гафіза]]. * 1823: ''Marienbad Elegy'' (Марінбадська елеґія) === Драма === * 1773: ''Götz von Berlichingen'' * 1774: ''Clavigo'', траґедія на пять актув, написана у майови 1774, премєра котруй ся удбыла 23.&nbsp;авґуста 1774 у Гамбурґови * 1775: ''Stella'', траґедія у пяти актах, вытворена межи 1803 тай 1805 из першої верзії 1775.&nbsp;року, премєра ся удбыла 15.&nbsp;януара 1806 у Ваймарови * 1776: ''Claudine von Villa Bella'' * 1787: ''Iphigenie auf Tauris'' (Іфіґенія у Таврісі) * 1788: ''Egmont'' * 1790: ''Torquato Tasso'' * 1803: ''Die Natürliche Tochter'' (Природня донька), пєса, зачатково задумана ги перша часть трилоґії за [[Французька револуція|Французьку револуцію]] * 1808: ''Faust. Eine Tragödie'' / ''Faust. Der Tragödie erster Teil'' (Фауст. Часть перша) * 1832: ''Faust. Der Tragödie zweiter Teil in fünf Akten'' (Фауст. Часть друга) == Референції == {{референції}} {{lifetime|1749|1832|Ґыте, Йоганн Волфґанґ фон}} {{Стыржень}} [[Катеґорія:Поеты]] ex84dju8vgks8xozm74rz0fifj29kwg 0 1004 171043 167300 2026-10-05T10:45:04Z ~2026-53532-04 37106 /* */ 171043 wikitext text/x-wiki {{Держава |Держава= Російска Федерація |Самоназва= {{ref-ru}} '''Российская Федерация'''<br/>'''Россия'''<ref>«Назвы ''Российская Федерация'' ай ''Россия'' рівнозначны» // Конституция Российской Федерации, ст. 1, часть 2</ref> |Образчик=[[File:Coat of Arms of the Russian Federation.svg|130px|alt=Штатный герб]] |Подпис=Штатный герб |Розлога=17 098 246 км² |Обывательство=144,6 млн. особ |Столиця=[[Москва]] |ГДП на особу= $49380<ref>[https://www.imf.org/external/datamapper/profile/RUS] IMF WORLD ECONOMIC OUTLOOK (APRIL 2025)</ref> |Интернет-домен= .ru, .su, .рф |Часовый пояс= од UTC+2 до UTC+12 |Телефонный код=+7 }} [[Файл:Russian Federation (orthographic projection) - 2014, 2022 Annexed Territories disputed.svg|thumb|262px|Світлозелена фарба означує теріторії меджінародны узнаны як часть Україны: Крым анектованый в роцї 2014, а штири области часточно обсаджены і анектованы в роцї 2022<ref name="Pifer-2020">{{cite web |last=Pifer |first=Steven |url=https://www.brookings.edu/blog/order-from-chaos/2020/03/17/crimea-six-years-after-illegal-annexation/ |title=Crimea: Six years after illegal annexation |publisher=[[Brookings Institution]] |date=17 March 2020 |access-date=30 November 2021 |archive-date=14 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220414045104/https://www.brookings.edu/blog/order-from-chaos/2020/03/17/crimea-six-years-after-illegal-annexation/ |url-status=live }}</ref>]] '''Расіся''' або '''свині''', офіційна назва '''Росі́йска педира́ція''' ({{lang-ru|Российская Федерация}}, скорочено '''РФ''') є трансконтіненталный штат, котрый ся находить во [[Выходна Европа|выходній Европі]] і северній Азії. Є то розлогов найвекша країна світа, котрой теріторія заберать 17 098 246 км², што представлює веце як восьмину цїлковой обываной сушы Земли і приближно 11% цїлковой світовой сушы.<ref>[https://data.worldbank.org/indicator/AG.LND.TOTL.K2?locations=RU Land area (sq. km) - Russian Federation]. Група Світового банку (World Bank Open Data).</ref> Штат ся розпростерать через єденадцять часовых пасем, омывають го воды трёх океанів ([[Атлантічный океан|Атлантічного]], [[Северный ледовый океан|Северного ледового]] і [[Тихый океан|Тихого]]) і мать найдовшу штатну граніцю на світї, причім на суші гранічіть із штирнадцятёми країнами і мать морьскы граніцї із [[Японія|Японіёв]] і [[Споєны Штаты Америцькы|США]].<ref>[https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ Russia - The World Factbook]. Центральне розвідувальне управління США (CIA).</ref> На єй теріторії ся находять неєднакы природны зоны, од арктічных пустынь і тундры по тайґу і степы, як ай найглибше солодководне озеро світа – [[Байкал]].<ref>[https://whc.unesco.org/en/list/754/ Lake Baikal]. UNESCO World Heritage Centre.</ref> [[Головне місто|Главным і найвекшым містом]] є [[Москва]], котра належить меджі найвекшых метрополів Европы; далшым міморядно важным културным, научным і економічным центром є [[Санкт-Петербурґ]].<ref>[https://etu.ru/en/university/about/cultural-capital St. Petersburg as the Cultural Capital and major trade gateway]. Saint Petersburg Electrotechnical University.</ref> Подля даных Світовой банкы мать Росія приближно 143,5 міліона обывателїв (без дочасно окупованых теріторій Україны), што з нёго робить найлюднатїшу країну Европы і девяту найлюднатїшу країну світа, хоць через обровскы необываны теріторії Сібіру і Далекого выходу мать країна єден з найнизшых указовачів густоты обывательства на світї – приближно 8,5 особ на кілометер квадратный.<ref>[https://data.worldbank.org/country/russian-federation Russian Federation — World Bank Open Data]. Група Світового банку.</ref> Історія російской штатности ся вызначує сторочнов теріторіалнов експанзіёв. Сучасный російскый штат одводжує свою політічну традіцію од Великого московского князївства, котре ся в [[XVI. стороча|16. сторочу]] за влады Івана IV. Грозного переміновало перемінило на Російске царьство а в роцї [[1721]], в резултатї Северной войнї і реформ [[Петро I. Російскый|Петра I.]], было выголошено за [[Російска імперія|Російску імперію]].<ref>Riasanovsky, Nicholas V., Steinberg, Mark D. ''A History of Russia'' (8th ed.). Oxford University Press, 2010. ISBN 978-0195341973. С. 211-215.</ref> До конця 19. стороча ся імперія тягла од выходной Европы по Аляшку і обсяговала обровскы теріторії Евразії. По фебруаровой револуції і [[Октоброва револуція|октобровім переворотї]] в роцї [[1917]] взникла Російска совєтьска федератівна соціалістічна републіка, котра ся в роцї [[1922]] стала ядром і найвекшов републіков [[Союз Совітскых Соціалістічных Републик|Совєтьского союзу]] (СССР) – першого конштітучного соціалістічного і тоталітного штату на світї.<ref>[https://www.britannica.com/place/Russian-Soviet-Federated-Socialist-Republic Russian Soviet Federated Socialist Republic]. Encyclopædia Britannica.</ref> По [[Друга світова война|другій світовій войнї]] ся СССР упевнив як ґлобалный [[Наддержава|надштат]], котрый зограв ключову задачу в холодній войнї і досягла значны успіхы в козмічнім перебіганю, главно выпущінём першого умелого сателіту Земли і першого чоловіка до весміру.<ref>Siddiqi, Asif A. ''Challenge to Apollo: The Soviet Union and the Space Race, 1945–1974''. NASA, 2000. С. 1-4.</ref> По політічній і економічній крізї, котра вела к розпаду СССР в роцї 1991, ся Росія стала незалежным штатом і была офіціално узнана за ёго єдиного правного наступцю на меджінародній сценї, причім наслїдовало стабілну позіцію в Безпечностній радї ОСН, статус ядрового надштату із найвекшым арзеналом збрани громадного зніщіня на світї і значну часть совєтьского борґу.<ref>Zimmermann, Andreas. ''State Succession in Treaties''. Springer, 2012. ISBN 978-3642336302. С. 445.</ref><ref>[https://fas.org/initiative/status-of-world-nuclear-forces/ Status of World Nuclear Forces]. Federation of American Scientists (FAS).</ref> Подля платной конштітуції з року 1993 є Росія демократічнов федератівнов републіков, єднак в фактічности ся од року 2000 під веджінём Владіміра Путіна політічна сістема згіршыла і перемінила на твердый персоналістічный авторітарьскый режім, котрый дослїдници часто кваліфікують як діктатуру.<ref>Gessen, Masha. ''The Future Is History: How Totalitarianism Reclaimed Russia''. Riverhead Books, 2017. ISBN 978-1594634536.</ref> В Ґлобалнім Індексї демокрації (Democracy Index) за рік 2023, котрый зіставує Economist Intelligence Unit, мать Росія статус „авторітарьского режіму“ а з 167 країн ся умістило на 144. містї.<ref>[https://www.eiu.com/n/campaigns/democracy-index-2023/ Democracy Index 2023: Age of conflict]. The Economist Intelligence Unit (EIU).</ref> Сучасный штат ся вызначує тоталнов централізаціёв моци, высокым уровнём сістемной корупції,<ref>[https://www.transparency.org/en/cpi/2023 Corruption Perceptions Index 2023]. Transparency International.</ref> свідомым зніщінём обчаньской сполочности, повнов ліквідаціёв незалежный медій і куртым перенаслїдованём, арештом або фізічным одстранёванём політічных опонентів.<ref>[https://www.hrw.org/world-report/2024/country-chapters/russia World Report 2024: Russia]. Human Rights Watch.</ref> Економіка Росії належить меджі найвекшых на світї з погляду [[Паритет накупной силы|паріты купной силы]], мать меджі іншым выразно жрїдлово орьєнтованый характер і є крітічно залежна од добываня і вывозу суровин, передовшыткым нафты, земного ґазу і металів.<ref>[https://www.iea.org/countries/russia Russia - Energy Sector Profile]. International Energy Agency (IEA).</ref> == Найвекшы мiста == {{main|Городы-миллионникы России}} * [[Москва]] * [[Санкт-Петербурґ]] * [[Новосибирск]] * [[Нижнїй Новгород]] * [[Краснодар]] == Адміністратівне дїлїня == * [[Републіка Адигея|Адигея]] * [[Републіка Алтай]] * [[Башкортостан]] * [[Републіка Бурятія|Бурятія]] * [[Дагестан]] * [[Ингушитія]] * [[Кабардино-Балкарія]] * [[Калмикія]] * [[Карачаєво-Черкесія]] * [[Републіка Карелія|Карелія]] * [[Републіка Комі]] * [[Ставропольський край]] * [[Марій Ел]] * [[Мордовія]] * [[Републіка Саха|Якутія]] або [[Републіка Саха|Саха]] * [[Північна Осетія]] * [[Татарстан]] * [[Републіка Тива|Тива]] * [[Републіка Удмуртія|Удмуртія]] * [[Хакасія]] * [[Чечня]] * [[Чуваська Республіка]] * [[Алтайський край]] * [[Краснодарський край]] * [[Красноярський край]] * [[Приморський край]] * [[Хабаровський край]] * [[Амурська область]] * [[Астраханська область]] * [[Архангельська область]] * [[Бєлгородська область]] * [[Брянська область]], * [[Владимирська область]] * [[Волгоградська область]] * [[Вологодська область]] * [[Воронезька область]] * [[Івановська область]] * [[Іркутська область]] * [[Калінінградська область]] * [[Калузька область]] * [[Камчатський край]] * [[Кемеровська область]] * [[Кіровська область]] * [[Костромська область]] * [[Курганська область]] * [[Курська область]] * [[Ленінградська область]] * [[Липецька область]] * [[Магаданська область]] * [[Московська область]] * [[Мурманська область]] * [[Нижньогородська область]] * [[Новгородська область]] * [[Новосибірська область]] * [[Омська область]] * [[Оренбурзька область]] * [[Орловська область]], * [[Пензенська область]], * [[Пермськый край]] * [[Псковська область]] * [[Ростовська область]] * [[Рязанська область]] * [[Самарська область]] * [[Саратовська область]] * [[Сахалінська область]] * [[Свердловська область]] * [[Смоленська область]] * [[Тамбовська область]] * [[Тверська область]] * [[Томська область]] * [[Тульська область]] * [[Тюменська область]] * [[Ульяновська область]] * [[Челябінська область]] * [[Забайкальський край]] * [[Ярославська область]] * [[Москва]] * [[Санкт-Петербурґ]] * [[Єврейська автономна область]] * [[Ненецький автономний округ]] * [[Ханти-Мансійський автономний округ — Югра]] * [[Чукотський автономний округ]] * [[Ямало-Ненецький автономний округ]] == Поз. тыж == * [[СССР]] * [[Російска імперія]] * [[Русске царство|Російске царьство]] == Референції == {{reflist}} {{Стыржень}} {{Штаты Европы}} [[Катеґорія:Державы Азии]] [[Катеґорія:Країны Европы]] [[Катеґорія:Росія| ]] [[Катеґорія:Країны]] [[Катеґорія:Штаты і теріторії, котры основаны 1991]] c1gtwb3eibgf3bchwxcbp5z07c4lv86 171044 171043 2026-10-05T10:46:24Z ~2026-53532-04 37106 /* */ 171044 wikitext text/x-wiki {{Держава |Держава= Російска Федерація |Самоназва= {{ref-ru}} '''Российская Федерация'''<br/>'''Россия'''<ref>«Назвы ''Российская Федерация'' ай ''Россия'' рівнозначны» // Конституция Российской Федерации, ст. 1, часть 2</ref> |Образчик=[[File:Coat of Arms of the Russian Federation.svg|130px|alt=Штатный герб]] |Подпис=Штатный герб |Розлога=17 098 246 км² |Обывательство=144,6 млн. особ |Столиця=[[Москва]] |ГДП на особу= $49380<ref>[https://www.imf.org/external/datamapper/profile/RUS] IMF WORLD ECONOMIC OUTLOOK (APRIL 2025)</ref> |Интернет-домен= .ru, .su, .рф |Часовый пояс= од UTC+2 до UTC+12 |Телефонный код=+7 }} [[Файл:Russian Federation (orthographic projection) - 2014, 2022 Annexed Territories disputed.svg|thumb|262px|Світлозелена фарба означує теріторії меджінародны узнаны як часть Україны: Крым анектованый в роцї 2014, а штири области часточно обсаджены і анектованы в роцї 2022<ref name="Pifer-2020">{{cite web |last=Pifer |first=Steven |url=https://www.brookings.edu/blog/order-from-chaos/2020/03/17/crimea-six-years-after-illegal-annexation/ |title=Crimea: Six years after illegal annexation |publisher=[[Brookings Institution]] |date=17 March 2020 |access-date=30 November 2021 |archive-date=14 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220414045104/https://www.brookings.edu/blog/order-from-chaos/2020/03/17/crimea-six-years-after-illegal-annexation/ |url-status=live }}</ref>]] '''Расіся''' або '''свині''', офіційна назва '''Росі́йска педира́ція''' ({{lang-ru|Российская Педирация}}, скорочено '''РП''') є трансконтіненталный штат, котрый ся находить во [[Выходна Европа|выходній Европі]] і северній Азії. Є то розлогов найвекша країна світа, котрой теріторія заберать 17 098 246 км², што представлює веце як восьмину цїлковой обываной сушы Земли і приближно 11% цїлковой світовой сушы.<ref>[https://data.worldbank.org/indicator/AG.LND.TOTL.K2?locations=RU Land area (sq. km) - Russian Federation]. Група Світового банку (World Bank Open Data).</ref> Штат ся розпростерать через єденадцять часовых пасем, омывають го воды трёх океанів ([[Атлантічный океан|Атлантічного]], [[Северный ледовый океан|Северного ледового]] і [[Тихый океан|Тихого]]) і мать найдовшу штатну граніцю на світї, причім на суші гранічіть із штирнадцятёми країнами і мать морьскы граніцї із [[Японія|Японіёв]] і [[Споєны Штаты Америцькы|США]].<ref>[https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ Russia - The World Factbook]. Центральне розвідувальне управління США (CIA).</ref> На єй теріторії ся находять неєднакы природны зоны, од арктічных пустынь і тундры по тайґу і степы, як ай найглибше солодководне озеро світа – [[Байкал]].<ref>[https://whc.unesco.org/en/list/754/ Lake Baikal]. UNESCO World Heritage Centre.</ref> [[Головне місто|Главным і найвекшым містом]] є [[Москва]], котра належить меджі найвекшых метрополів Европы; далшым міморядно важным културным, научным і економічным центром є [[Санкт-Петербурґ]].<ref>[https://etu.ru/en/university/about/cultural-capital St. Petersburg as the Cultural Capital and major trade gateway]. Saint Petersburg Electrotechnical University.</ref> Подля даных Світовой банкы мать Росія приближно 143,5 міліона обывателїв (без дочасно окупованых теріторій Україны), што з нёго робить найлюднатїшу країну Европы і девяту найлюднатїшу країну світа, хоць через обровскы необываны теріторії Сібіру і Далекого выходу мать країна єден з найнизшых указовачів густоты обывательства на світї – приближно 8,5 особ на кілометер квадратный.<ref>[https://data.worldbank.org/country/russian-federation Russian Federation — World Bank Open Data]. Група Світового банку.</ref> Історія російской штатности ся вызначує сторочнов теріторіалнов експанзіёв. Сучасный російскый штат одводжує свою політічну традіцію од Великого московского князївства, котре ся в [[XVI. стороча|16. сторочу]] за влады Івана IV. Грозного переміновало перемінило на Російске царьство а в роцї [[1721]], в резултатї Северной войнї і реформ [[Петро I. Російскый|Петра I.]], было выголошено за [[Російска імперія|Російску імперію]].<ref>Riasanovsky, Nicholas V., Steinberg, Mark D. ''A History of Russia'' (8th ed.). Oxford University Press, 2010. ISBN 978-0195341973. С. 211-215.</ref> До конця 19. стороча ся імперія тягла од выходной Европы по Аляшку і обсяговала обровскы теріторії Евразії. По фебруаровой револуції і [[Октоброва револуція|октобровім переворотї]] в роцї [[1917]] взникла Російска совєтьска федератівна соціалістічна републіка, котра ся в роцї [[1922]] стала ядром і найвекшов републіков [[Союз Совітскых Соціалістічных Републик|Совєтьского союзу]] (СССР) – першого конштітучного соціалістічного і тоталітного штату на світї.<ref>[https://www.britannica.com/place/Russian-Soviet-Federated-Socialist-Republic Russian Soviet Federated Socialist Republic]. Encyclopædia Britannica.</ref> По [[Друга світова война|другій світовій войнї]] ся СССР упевнив як ґлобалный [[Наддержава|надштат]], котрый зограв ключову задачу в холодній войнї і досягла значны успіхы в козмічнім перебіганю, главно выпущінём першого умелого сателіту Земли і першого чоловіка до весміру.<ref>Siddiqi, Asif A. ''Challenge to Apollo: The Soviet Union and the Space Race, 1945–1974''. NASA, 2000. С. 1-4.</ref> По політічній і економічній крізї, котра вела к розпаду СССР в роцї 1991, ся Росія стала незалежным штатом і была офіціално узнана за ёго єдиного правного наступцю на меджінародній сценї, причім наслїдовало стабілну позіцію в Безпечностній радї ОСН, статус ядрового надштату із найвекшым арзеналом збрани громадного зніщіня на світї і значну часть совєтьского борґу.<ref>Zimmermann, Andreas. ''State Succession in Treaties''. Springer, 2012. ISBN 978-3642336302. С. 445.</ref><ref>[https://fas.org/initiative/status-of-world-nuclear-forces/ Status of World Nuclear Forces]. Federation of American Scientists (FAS).</ref> Подля платной конштітуції з року 1993 є Росія демократічнов федератівнов републіков, єднак в фактічности ся од року 2000 під веджінём Владіміра Путіна політічна сістема згіршыла і перемінила на твердый персоналістічный авторітарьскый режім, котрый дослїдници часто кваліфікують як діктатуру.<ref>Gessen, Masha. ''The Future Is History: How Totalitarianism Reclaimed Russia''. Riverhead Books, 2017. ISBN 978-1594634536.</ref> В Ґлобалнім Індексї демокрації (Democracy Index) за рік 2023, котрый зіставує Economist Intelligence Unit, мать Росія статус „авторітарьского режіму“ а з 167 країн ся умістило на 144. містї.<ref>[https://www.eiu.com/n/campaigns/democracy-index-2023/ Democracy Index 2023: Age of conflict]. The Economist Intelligence Unit (EIU).</ref> Сучасный штат ся вызначує тоталнов централізаціёв моци, высокым уровнём сістемной корупції,<ref>[https://www.transparency.org/en/cpi/2023 Corruption Perceptions Index 2023]. Transparency International.</ref> свідомым зніщінём обчаньской сполочности, повнов ліквідаціёв незалежный медій і куртым перенаслїдованём, арештом або фізічным одстранёванём політічных опонентів.<ref>[https://www.hrw.org/world-report/2024/country-chapters/russia World Report 2024: Russia]. Human Rights Watch.</ref> Економіка Росії належить меджі найвекшых на світї з погляду [[Паритет накупной силы|паріты купной силы]], мать меджі іншым выразно жрїдлово орьєнтованый характер і є крітічно залежна од добываня і вывозу суровин, передовшыткым нафты, земного ґазу і металів.<ref>[https://www.iea.org/countries/russia Russia - Energy Sector Profile]. International Energy Agency (IEA).</ref> == Найвекшы мiста == {{main|Городы-миллионникы России}} * [[Москва]] * [[Санкт-Петербурґ]] * [[Новосибирск]] * [[Нижнїй Новгород]] * [[Краснодар]] == Адміністратівне дїлїня == * [[Републіка Адигея|Адигея]] * [[Републіка Алтай]] * [[Башкортостан]] * [[Републіка Бурятія|Бурятія]] * [[Дагестан]] * [[Ингушитія]] * [[Кабардино-Балкарія]] * [[Калмикія]] * [[Карачаєво-Черкесія]] * [[Републіка Карелія|Карелія]] * [[Републіка Комі]] * [[Ставропольський край]] * [[Марій Ел]] * [[Мордовія]] * [[Републіка Саха|Якутія]] або [[Републіка Саха|Саха]] * [[Північна Осетія]] * [[Татарстан]] * [[Републіка Тива|Тива]] * [[Републіка Удмуртія|Удмуртія]] * [[Хакасія]] * [[Чечня]] * [[Чуваська Республіка]] * [[Алтайський край]] * [[Краснодарський край]] * [[Красноярський край]] * [[Приморський край]] * [[Хабаровський край]] * [[Амурська область]] * [[Астраханська область]] * [[Архангельська область]] * [[Бєлгородська область]] * [[Брянська область]], * [[Владимирська область]] * [[Волгоградська область]] * [[Вологодська область]] * [[Воронезька область]] * [[Івановська область]] * [[Іркутська область]] * [[Калінінградська область]] * [[Калузька область]] * [[Камчатський край]] * [[Кемеровська область]] * [[Кіровська область]] * [[Костромська область]] * [[Курганська область]] * [[Курська область]] * [[Ленінградська область]] * [[Липецька область]] * [[Магаданська область]] * [[Московська область]] * [[Мурманська область]] * [[Нижньогородська область]] * [[Новгородська область]] * [[Новосибірська область]] * [[Омська область]] * [[Оренбурзька область]] * [[Орловська область]], * [[Пензенська область]], * [[Пермськый край]] * [[Псковська область]] * [[Ростовська область]] * [[Рязанська область]] * [[Самарська область]] * [[Саратовська область]] * [[Сахалінська область]] * [[Свердловська область]] * [[Смоленська область]] * [[Тамбовська область]] * [[Тверська область]] * [[Томська область]] * [[Тульська область]] * [[Тюменська область]] * [[Ульяновська область]] * [[Челябінська область]] * [[Забайкальський край]] * [[Ярославська область]] * [[Москва]] * [[Санкт-Петербурґ]] * [[Єврейська автономна область]] * [[Ненецький автономний округ]] * [[Ханти-Мансійський автономний округ — Югра]] * [[Чукотський автономний округ]] * [[Ямало-Ненецький автономний округ]] == Поз. тыж == * [[СССР]] * [[Російска імперія]] * [[Русске царство|Російске царьство]] == Референції == {{reflist}} {{Стыржень}} {{Штаты Европы}} [[Катеґорія:Державы Азии]] [[Катеґорія:Країны Европы]] [[Катеґорія:Росія| ]] [[Катеґорія:Країны]] [[Катеґорія:Штаты і теріторії, котры основаны 1991]] lb6auzq2nne3wyii6atm3hpw4n3odz1 171045 171044 2026-10-05T10:57:21Z Flipdot 23893 Харіня вандалізма 171045 wikitext text/x-wiki {{Держава |Держава= Російска Федерація |Самоназва= {{ref-ru}} '''Российская Федерация'''<br/>'''Россия'''<ref>«Назвы ''Российская Федерация'' ай ''Россия'' рівнозначны» // Конституция Российской Федерации, ст. 1, часть 2</ref> |Образчик=[[File:Coat of Arms of the Russian Federation.svg|130px|alt=Штатный герб]] |Подпис=Штатный герб |Розлога=17 098 246 км² |Обывательство=144,6 млн. особ |Столиця=[[Москва]] |ГДП на особу= $49380<ref>[https://www.imf.org/external/datamapper/profile/RUS] IMF WORLD ECONOMIC OUTLOOK (APRIL 2025)</ref> |Интернет-домен= .ru, .su, .рф |Часовый пояс= од UTC+2 до UTC+12 |Телефонный код=+7 }} [[Файл:Russian Federation (orthographic projection) - 2014, 2022 Annexed Territories disputed.svg|thumb|262px|Світлозелена фарба означує теріторії меджінародны узнаны як часть Україны: Крым анектованый в роцї 2014, а штири области часточно обсаджены і анектованы в роцї 2022<ref name="Pifer-2020">{{cite web |last=Pifer |first=Steven |url=https://www.brookings.edu/blog/order-from-chaos/2020/03/17/crimea-six-years-after-illegal-annexation/ |title=Crimea: Six years after illegal annexation |publisher=[[Brookings Institution]] |date=17 March 2020 |access-date=30 November 2021 |archive-date=14 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220414045104/https://www.brookings.edu/blog/order-from-chaos/2020/03/17/crimea-six-years-after-illegal-annexation/ |url-status=live }}</ref>]] '''Ро́сія''' або '''Ру́сько''' ({{lang-ru|Россия}}), офіціална назва '''Росі́йска федера́ція''' ({{lang-ru|Российская Федерация}}, скорочено '''РФ''') є трансконтіненталный штат, котрый ся находить во [[Выходна Европа|выходній Европі]] і северній Азії. Є то розлогов найвекша країна світа, котрой теріторія заберать 17 098 246 км², што представлює веце як восьмину цїлковой обываной сушы Земли і приближно 11% цїлковой світовой сушы.<ref>[https://data.worldbank.org/indicator/AG.LND.TOTL.K2?locations=RU Land area (sq. km) - Russian Federation]. Група Світового банку (World Bank Open Data).</ref> Штат ся розпростерать через єденадцять часовых пасем, омывають го воды трёх океанів ([[Атлантічный океан|Атлантічного]], [[Северный ледовый океан|Северного ледового]] і [[Тихый океан|Тихого]]) і мать найдовшу штатну граніцю на світї, причім на суші гранічіть із штирнадцятёми країнами і мать морьскы граніцї із [[Японія|Японіёв]] і [[Споєны Штаты Америцькы|США]].<ref>[https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ Russia - The World Factbook]. Центральне розвідувальне управління США (CIA).</ref> На єй теріторії ся находять неєднакы природны зоны, од арктічных пустынь і тундры по тайґу і степы, як ай найглибше солодководне озеро світа – [[Байкал]].<ref>[https://whc.unesco.org/en/list/754/ Lake Baikal]. UNESCO World Heritage Centre.</ref> [[Головне місто|Главным і найвекшым містом]] є [[Москва]], котра належить меджі найвекшых метрополів Европы; далшым міморядно важным културным, научным і економічным центром є [[Санкт-Петербурґ]].<ref>[https://etu.ru/en/university/about/cultural-capital St. Petersburg as the Cultural Capital and major trade gateway]. Saint Petersburg Electrotechnical University.</ref> Подля даных Світовой банкы мать Росія приближно 143,5 міліона обывателїв (без дочасно окупованых теріторій Україны), што з нёго робить найлюднатїшу країну Европы і девяту найлюднатїшу країну світа, хоць через обровскы необываны теріторії Сібіру і Далекого выходу мать країна єден з найнизшых указовачів густоты обывательства на світї – приближно 8,5 особ на кілометер квадратный.<ref>[https://data.worldbank.org/country/russian-federation Russian Federation — World Bank Open Data]. Група Світового банку.</ref> Історія російской штатности ся вызначує сторочнов теріторіалнов експанзіёв. Сучасный російскый штат одводжує свою політічну традіцію од Великого московского князївства, котре ся в [[XVI. стороча|16. сторочу]] за влады Івана IV. Грозного переміновало перемінило на Російске царьство а в роцї [[1721]], в резултатї Северной войнї і реформ [[Петро I. Російскый|Петра I.]], было выголошено за [[Російска імперія|Російску імперію]].<ref>Riasanovsky, Nicholas V., Steinberg, Mark D. ''A History of Russia'' (8th ed.). Oxford University Press, 2010. ISBN 978-0195341973. С. 211-215.</ref> До конця 19. стороча ся імперія тягла од выходной Европы по Аляшку і обсяговала обровскы теріторії Евразії. По фебруаровой револуції і [[Октоброва револуція|октобровім переворотї]] в роцї [[1917]] взникла Російска совєтьска федератівна соціалістічна републіка, котра ся в роцї [[1922]] стала ядром і найвекшов републіков [[Союз Совітскых Соціалістічных Републик|Совєтьского союзу]] (СССР) – першого конштітучного соціалістічного і тоталітного штату на світї.<ref>[https://www.britannica.com/place/Russian-Soviet-Federated-Socialist-Republic Russian Soviet Federated Socialist Republic]. Encyclopædia Britannica.</ref> По [[Друга світова война|другій світовій войнї]] ся СССР упевнив як ґлобалный [[Наддержава|надштат]], котрый зограв ключову задачу в холодній войнї і досягла значны успіхы в козмічнім перебіганю, главно выпущінём першого умелого сателіту Земли і першого чоловіка до весміру.<ref>Siddiqi, Asif A. ''Challenge to Apollo: The Soviet Union and the Space Race, 1945–1974''. NASA, 2000. С. 1-4.</ref> По політічній і економічній крізї, котра вела к розпаду СССР в роцї 1991, ся Росія стала незалежным штатом і была офіціално узнана за ёго єдиного правного наступцю на меджінародній сценї, причім наслїдовало стабілну позіцію в Безпечностній радї ОСН, статус ядрового надштату із найвекшым арзеналом збрани громадного зніщіня на світї і значну часть совєтьского борґу.<ref>Zimmermann, Andreas. ''State Succession in Treaties''. Springer, 2012. ISBN 978-3642336302. С. 445.</ref><ref>[https://fas.org/initiative/status-of-world-nuclear-forces/ Status of World Nuclear Forces]. Federation of American Scientists (FAS).</ref> Подля платной конштітуції з року 1993 є Росія демократічнов федератівнов републіков, єднак в фактічности ся од року 2000 під веджінём Владіміра Путіна політічна сістема згіршыла і перемінила на твердый персоналістічный авторітарьскый режім, котрый дослїдници часто кваліфікують як діктатуру.<ref>Gessen, Masha. ''The Future Is History: How Totalitarianism Reclaimed Russia''. Riverhead Books, 2017. ISBN 978-1594634536.</ref> В Ґлобалнім Індексї демокрації (Democracy Index) за рік 2023, котрый зіставує Economist Intelligence Unit, мать Росія статус „авторітарьского режіму“ а з 167 країн ся умістило на 144. містї.<ref>[https://www.eiu.com/n/campaigns/democracy-index-2023/ Democracy Index 2023: Age of conflict]. The Economist Intelligence Unit (EIU).</ref> Сучасный штат ся вызначує тоталнов централізаціёв моци, высокым уровнём сістемной корупції,<ref>[https://www.transparency.org/en/cpi/2023 Corruption Perceptions Index 2023]. Transparency International.</ref> свідомым зніщінём обчаньской сполочности, повнов ліквідаціёв незалежный медій і куртым перенаслїдованём, арештом або фізічным одстранёванём політічных опонентів.<ref>[https://www.hrw.org/world-report/2024/country-chapters/russia World Report 2024: Russia]. Human Rights Watch.</ref> Економіка Росії належить меджі найвекшых на світї з погляду [[Паритет накупной силы|паріты купной силы]], мать меджі іншым выразно жрїдлово орьєнтованый характер і є крітічно залежна од добываня і вывозу суровин, передовшыткым нафты, земного ґазу і металів.<ref>[https://www.iea.org/countries/russia Russia - Energy Sector Profile]. International Energy Agency (IEA).</ref> == Найвекшы мiста == {{main|Городы-миллионникы России}} * [[Москва]] * [[Санкт-Петербурґ]] * [[Новосибирск]] * [[Нижнїй Новгород]] * [[Краснодар]] == Адміністратівне дїлїня == * [[Републіка Адигея|Адигея]] * [[Републіка Алтай]] * [[Башкортостан]] * [[Републіка Бурятія|Бурятія]] * [[Дагестан]] * [[Ингушитія]] * [[Кабардино-Балкарія]] * [[Калмикія]] * [[Карачаєво-Черкесія]] * [[Републіка Карелія|Карелія]] * [[Републіка Комі]] * [[Ставропольський край]] * [[Марій Ел]] * [[Мордовія]] * [[Републіка Саха|Якутія]] або [[Републіка Саха|Саха]] * [[Північна Осетія]] * [[Татарстан]] * [[Републіка Тива|Тива]] * [[Републіка Удмуртія|Удмуртія]] * [[Хакасія]] * [[Чечня]] * [[Чуваська Республіка]] * [[Алтайський край]] * [[Краснодарський край]] * [[Красноярський край]] * [[Приморський край]] * [[Хабаровський край]] * [[Амурська область]] * [[Астраханська область]] * [[Архангельська область]] * [[Бєлгородська область]] * [[Брянська область]], * [[Владимирська область]] * [[Волгоградська область]] * [[Вологодська область]] * [[Воронезька область]] * [[Івановська область]] * [[Іркутська область]] * [[Калінінградська область]] * [[Калузька область]] * [[Камчатський край]] * [[Кемеровська область]] * [[Кіровська область]] * [[Костромська область]] * [[Курганська область]] * [[Курська область]] * [[Ленінградська область]] * [[Липецька область]] * [[Магаданська область]] * [[Московська область]] * [[Мурманська область]] * [[Нижньогородська область]] * [[Новгородська область]] * [[Новосибірська область]] * [[Омська область]] * [[Оренбурзька область]] * [[Орловська область]], * [[Пензенська область]], * [[Пермськый край]] * [[Псковська область]] * [[Ростовська область]] * [[Рязанська область]] * [[Самарська область]] * [[Саратовська область]] * [[Сахалінська область]] * [[Свердловська область]] * [[Смоленська область]] * [[Тамбовська область]] * [[Тверська область]] * [[Томська область]] * [[Тульська область]] * [[Тюменська область]] * [[Ульяновська область]] * [[Челябінська область]] * [[Забайкальський край]] * [[Ярославська область]] * [[Москва]] * [[Санкт-Петербурґ]] * [[Єврейська автономна область]] * [[Ненецький автономний округ]] * [[Ханти-Мансійський автономний округ — Югра]] * [[Чукотський автономний округ]] * [[Ямало-Ненецький автономний округ]] == Поз. тыж == * [[СССР]] * [[Російска імперія]] * [[Русске царство|Російске царьство]] == Референції == {{reflist}} {{Стыржень}} {{Штаты Европы}} [[Катеґорія:Державы Азии]] [[Катеґорія:Країны Европы]] [[Катеґорія:Росія| ]] [[Катеґорія:Країны]] [[Катеґорія:Штаты і теріторії, котры основаны 1991]] lrys8ba1vyrcba62dmuzduxxd7baum7 0 3705 171035 161922 2026-10-05T07:50:02Z Rue323 31002 171035 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Кружлёва''' (в містнім языку '''Кріжлёва''', по {{язык+sk|Kružlová}}) є [[село]] на [[Словеньско|Словеньску]] в [[окрес Свідник|окресї Свідник]]. == Обывательство == {{SK|pop}} Зложіня обывательства подля народности (2011 р.)<ref>[https://web.archive.org/web/20201008015433/https://slovak.statistics.sk/wps/wcm/connect/9c5ad996-02f4-4c1f-b33c-5baba2af317f/Tab_2_Obyvatelstvo_trvalo_byvajuce_v_obciach_SR_podla_narodnosti_SODB_2011.pdf?MOD=AJPERES&CVID=knLIczO&CVID=knLIczO Народностне зложіня обывательства подля списованя людей з 2011 р.] (по словеньскы). Штатістічный уряд Словеньской републікы. Одказ перевіреный 2020-08-29.</ref>: *[[Русины]] - 95 (14,8%) *[[Словаци]] - 334 (52,0%) *[[Ромы]] - 150 (23,4%) *[[Українцї]] - 3 *Нестановлены - 60 (9,4%) [[Русиньскый язык]] за материньскый означіли 157 жытелїв (24,5%)<ref>[https://web.archive.org/web/20201026101340/https://slovak.statistics.sk/wps/wcm/connect/e285abec-6b1c-46ea-93de-0507fc844183/Tab_5_Obyv_trvalo_byvajuce_v_obciach_SR_podla_materinskeho_jazyka_SODB_2011.pdf?MOD=AJPERES&CVID=kKC5u9T&CVID=kKC5u9T Материньскый язык обывательства подля списованя людей з 2011 р.] (по словеньскы). Штатістічный уряд Словеньской републікы. Одказ перевіреный 2020-08-29.</ref>. ==Референції== <references /> {{Окрес Свідник}} {{Русиньскы села на Словеньску}} {{Стыржень}} hdpdxy6qy86jokxkly7xujp1o5slcmk 0 4941 170988 166064 2026-10-04T12:33:34Z Flipdot 23893 170988 wikitext text/x-wiki {{ Писатель проста | name = Иоанникий Базилович | image = Иоанникий Базилович.jpg | imagesize =200px | alt = | caption = Первый карпаторуськый историк | pseudonym = | birthname = Юрий Базилович | birthdate = [[6. юн]] [[1742]] | birthplace = [[Глівіща|Гливища]], [[Унґ|жупа Унг]], [[Мадярске кралевство]] | deathdate = [[18. октобер]] [[1821]] | deathplace = [[Мукачово]], [[жупа Берег]] [[Мадярске кралевство]] | resting_place = грекокатолицкый монастырь Св.&nbsp;Николая, [[Мукачово]] | occupation = грекокатолицкый [[монах]] ОСВВ, историк | language = латинскый, старославянскый | nationality = | ethnicity = [[Русины|Русин]] | citizenship = мадярске | education = | alma_mater = | period = 1799–1804 | genre = <!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = | notableworks = Brevis notitia fundationis Theodori Koriathovits <!-- or: | notablework = --> | spouse = <!-- or: | spouses = --> | partner = <!-- or: | partners = --> | children = | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | website = | Commons = Rusyn historians }} [[File:Brevis Notitia Fundationis Theodori Koriathovits.png|thumb|265px|Титуловый лист книгы Базиловича: Куртый начерк установитвы Теодора Кориатовича, даколишного князя мукачовского, учиненой року 1360, про богобойный русинскый чин Св. Василия Великого на горѣ Чернек при Мукачовѣ.]] '''Иоанникий Базилович''' ({{lang-la|Joannicio Basilovits}}; [[6. юн]] [[1742]], [[Глівіща|Гливища]], [[Унґ|жупа Унг]], [[Мадярске кралевство]]&nbsp;– [[18. октобер]] [[1821]], [[Мукачово]], [[жупа Берег]] [[Мадярске кралевство]])&nbsp;— первый карпаторуськый историк, протоигумен монастыря чина Св. Василия Великого в [[Мукачово|Мукачовѣ]].<ref name="МП">Магочій П.Р., Поп І., с. 34</ref> == Биография == Родив ся в [[Глівіща|Гливищах]], русинском селѣ [[Унґ|жупы Унг]], [[Мадярске кралевство]] положеном в 7 км на сѣвер од окружного мѣста [[Собранцї|Собранцѣ]], яко Юрий Базилович. Абсолвовав теологичны штудии в [[Ужгород]]ѣ и [[Кошіцї|Кошицях]]. Вступив до чину [[Чин св. Василія Великого|Св. Василия Великого]] и прибрав монаше имя Иоанникий. Через 38 рокы служив архимандритом Мукачовского монастыря Св. Николая. Умер [[18. октобер]] [[1821]] и покоить ся на монастырском цинтерю. == Найважнѣйша творба == По [[Латинськый язык|латинскы]] написав тритомову працу „Brevis notitia fundationis Theodori Koriathovits, olim Ducis de Munkacs, pro religiosis Ruthenis Ordinis Sancti Basilii Magni in monte Csernek ad Munkacs“ („Курты запискы о заложѣню давным князем мукачовскым Теодором Кориатовичом русинского монастыря чина Св. Василия Великого на горѣ Чернек в Мукачовѣ“). Робота была писана про то, обы аргументовати властницке право монастыря, дарованого [[Федор Коріатович|Теодором Кориатовичом]] и достати еще еден доказ давности в бою за самостатность Мукачовской епархии, што тогды точив ся з егерскыми епископами, котрым была Мукачовска епархия подряджена. Фактично тота робота была историов [[Підкарпатьска Русь|Подкарпатской Руси]] од найдавнѣйшых доб до року 1789.<ref name="МП"/> У роботѣ подав важны жерела: грамоты, привилегии, рескрипты мадярскых кральох, папскы буллы, роспоряджѣня мукачовскых епископох и пр., а тыж утверджовав автохтонность Русинох [[Підкарпатьска Русь|Подкарпатской Руси]].<ref>Базилович в Енциклопедии истории Украины</ref><ref name="МП"/> == Иншы роботы == * Imago vitae monasticae. Cassoviaе, 1802. (Опис монашого живота — напечатана в Кошицях); * Толкованіе Священныя Литургіи, Новаго Закона истинныя Безкровныя Жертвы, во славу Пресвятыя и Нераздѣлимыя Тройцы, Отца, и Сына, и Святаго Духа, здателемъ Честнымъ Отцемъ Іоанникіемъ Базиловичомъ, ЧСВВ, Протоигуменомъ, во лѣто 1815 сочиненое, во Монастырѣ Мукачевскомъ. (Зостала в рукопису, понеже не была дозволена цензуров.<ref name="МП"/>) == Честь памяти == * В октобрѣ 2001 при нагодѣ 180-роча упокоѣня Иоанникия Базиловича в его родном селѣ, [[Глівіща|Гливищах]], святочно отворили памятну таблу<ref>{{Cite web|title = Hlivištia|url = http://www.hlivistia.sk/sucasnost/sucasnost.html|website = www.hlivistia.sk|accessdate = 2016-02-09}}</ref>. == Жерела и одказы == * {{книга|автор =Іван Красовскый|тітул =Діячі наукі і культури Лемківщини|одказ =|місто =Торонто-[[Львів]]|выдавательство =|рік =2000 |том = |сторінкы = 7|сторінок =124 |выданя = |isbn =966-95740-0-5 |тіраж =}} * Магочій П.Р., Поп І. (уклад.) Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Вид-во В.Падяка. Ужгород, 2010. * [http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?Z21ID=&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Bazylovych_I Базилович в Енциклопедии истории Украины ''(укр.)''] == Референции == {{reflist}} {{Lifetime|1742|1821|Базилович, Йоанникий}} [[Катеґорія:Русиньскы історіци]] ednjk6l3m365nejmzro9m7asijbzfjj 0 8711 171034 170804 2026-10-05T00:39:18Z InternetArchiveBot 22034 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 171034 wikitext text/x-wiki {{Куртый попис|Южнославянськый язык}} {{Пудкарпатськый стандарт}} {{Інфобокс язык | name = Болгарськый язык | nativename = {{lang-bg|български език}} | pronunciation = {{Audio-IPA|Bg-български.ogg|[ˈbɤɫɡɐrski]}} | region = [[Булгарія]]<br /> | speakers = дас 9,1 міліона<ref>{{cite web | last = Lewis | first = M. Paul (ed.) | year = 2009 | url = http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=bul | title = Bulgarian | work = Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition | publisher = SIL International | accessdate = 27 май 2010 | ref = harv}}</ref> | familycolor = Indo-European | fam1 = [[Індоевропскы языкы|Індоевропські]] | fam2 = [[Балтіцько-славяньска языкы|Балтіцько-славянські]] | fam3 = [[Славяньскы языкы|Славянські]] | fam4 = [[Южнославяньскы языкы|Южнославянські]] | nation = {{Flag icon|Булгарія}} [[Булгарія]] <br />{{Flag icon|ЕУ}} [[ЕУ]] | agency = | iso1 = bg | iso2 = bul | iso3 = bul | wikipedia code = bg }} '''Болгарськый''' вадь '''булгарськый язык''' ({{lang-bg|български език}} {{Audio-IPA|Bg-български.ogg|[ˈbɤɫɡɐrski]}}) є [[Южнославяньскы языкы|южнославянськый]] язык, котрым ся бесідує в юговосточнуй Европі, головно в [[Булгарія|Болгарії]]. Ним приказує дас&nbsp;9,1&nbsp;міліона людий. Болгарськый язык хоснує [[Кіріліця|кирилицю]], є уряднов бесідов у Болгарії, а уд 2007.&nbsp;року и єднов из офіційных бесід [[Европська унія|Европської унії]].<ref name="Official Languages">{{cite web |title=Council Regulation (EC) No 1791/2006 of 20 November 2006 |publisher=Publications Office of the European Union |via=EUR-Lex |work=Official Journal of the European Union |date=12 December 2006 |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:31958R0001:EN:NOT |access-date=2 February 2007 }}</ref><ref>{{cite web |title=Languages in Europe – Official EU Languages |publisher=European Commission |url=http://ec.europa.eu/education/languages/languages-of-europe/doc135_en.htm |access-date=12 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090202112407/http://ec.europa.eu/education/languages/languages-of-europe/doc135_en.htm |archive-date=2 February 2009 |df=dmy }}</ref> Його хоснувут ай у болгарськых общинах в [[Украйина|Украйині]], [[Сіверна Македонія|Сівернуй Македонії]], [[Молдова|Молдові]], [[Сербія|Сербії]], [[Румынія|Румынії]], [[Мадярщина|Мадярщині]], [[Албанія|Албанії]], [[Греція|Греції]] тай [[Турція|Турції]]. Болгарськый и сосідньый [[Македонськый язык|македонськый]] сут тісно скапчані и врокаши належат до южнославянського [[Діалектный контінуум|діалектного контінуума]] удну [[Індоевропські языкы|індоевропської языкової родины]]. Попри вто болгарськый и македонськый ся удличавут уд другых южнославянськых бесід удсутностьов ґраматичної катеґорії [[Удмінок|удмінку]] тай [[Інфінітив|інфінітива]] про [[Часослово|часослова]] и появліньом суфіксалного означеного [[Артикель|артикля]]. У них ся всокотила и дале ся розвила (хоть и аналітично) [[Праславянськый язык|праславянська]] часослувна система: наприклад, появили ся евіденціалні формы часослова, котрі вказувут на жерело інформації&nbsp;— ож штось засвідченоє, выведеноє лоґічно вадь переказаноє. == Історія == [[Файл:ZographensisColour.jpg|міні|[[Зографськоє Євангеліє]] тото єден из майстарых рукописув у староболгарському языкови, датованый кунцьом 10.&nbsp;– зачатком 11.&nbsp;ст.]] Історія розвою болгарського языка ся як правило ділит на дакулько періодув: * правіковый період обсягує часовый проміжок уд славянськых міґрацій до восточных Балкан (дас&nbsp;6.&nbsp;ст.&nbsp;н.&nbsp;е.) до місіонерства [[Кирил и Мефодій|Кирила и Мефодія]] у Великуй Мораві в 860.&nbsp;роках. * [[Староцерьковнославянськый язык|староцерьковнославянськый]] авадь староболгарськый язык (9–11.&nbsp;ст.) быв літературнов нормов, выведенов из ранньых южных діалектув [[Праславянськый язык|праславянського языка]], из котрых ся розвив болгарськый.<ref>The Development of the Bulgarian Literary Language: From Incunabula to First Grammars, Late Fifteenth–Early Seventeenth Century, by Ivan N. Petrov. Lexington Books, 2021; {{ISBN|9781498586085}}, p. 1.</ref> [[Кирил и Мефодій]] и їх учні хосновали тот літературный стандарт на товмачіня [[Біблія|Біблії]] и другої літурґійної літературы из [[Грецькый язык|грецького языка]] на славянськый. * середньоболгарськый (12–15.&nbsp;ст.) быв літературнов нормов, котра ся розвила из староболгарського, кой уже ся стала булшина языковых іновацій. Преповно ся хосновав у літературі, быв урядным языком [[Друга болгарська імперія|Другої болгарської імперії]], [[Валахія|Валахії]], [[Молдова|Молдовы]] (до 19.&nbsp;ст.) и важным языком у [[Османська імперія|Османськуй імперії]].<ref>{{Cite web |last=Knoll |first=Vladislav |title=Written Languages in Wallachia during the Reign of Neagoe Basarab (1512–1521) |url=https://www.researchgate.net/publication/359950277 |archive-url= |archive-date= |access-date=2026-03-16 |website=ResearchGate |language=en }}</ref> Ним приказовав султан [[Селім I.|Селім&nbsp;I]].<ref>{{cite book|last=Чилингиров|first=Стилиян|authorlink=:bg:Стилиян Чилингиров|title="Какво е дал българинът на другите народи"|year=2006|pages=60}}</ref> * новоболгарськый період (т.&nbsp;є.&nbsp;період сучасного болгарського языка) ся зачинат 16.&nbsp;сторочом; у 18. и 19.&nbsp;сторочах ся стали общі ґраматичні тай синтаксичні зміны. Днешньый писаный болгарськый быв стандартизованый на основі говореного болгарського 19.&nbsp;стороча. Історичный розвуй бесіды ся описує ги переход уд читаво [[Синтетичный язык|синтетичного языка]] (староболгарськый) до [[Флективный язык|флективного]] из даякым ступіньом аналітичности (сучасный болгарськый), де середньоболгарськый є приближнов серединов помежи нима. Болгарськый быв першым славянськым языком, зафіксованым на письмі.<ref name="EB1911">{{cite encyclopedia|title=Bulgaria § Language and Literature|url=https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Bulgaria/Language|work=Encyclopædia Britannica|edition=4th|volume=4|year=1911|page=785|first=James David|last=Bourchier|editor_first=Hugh|editor_last=Chisholm|publisher=Cambridge University Press}}</ref> Позаяк славянська языкова єднусть ся держала до [[Пузня античнусть|пузньої античности]], майстарі рукописы раз называли тот язык {{Lang-cu|ѧзꙑкъ словѣньскъ}} „славянськый язык“. У середньоболгарськый період тоту назывку поступово замінила {{Lang|cu|ѧзꙑкъ блъгарьскъ}} „болгарськый язык“. У подакотрых трафунках она ся хосновала не лиш на сучасный середньоболгарськый, айбо и на староболгарськый. Майзнамый приклад анахронізма вто літурґія [[Кирил и Мефодій|Кирила и Мефодія]] из [[Скопє|Скопя]] ({{Lang|2=Скопски миней}})&nbsp;— рукопис 13.&nbsp;стороча в середньоболгарськум языку из сіверної [[Македонія (реґіон)|Македонії]], подля котрого Кирил проповідовав межи моравськыми славянами „болгарськыми“ книгами. Першый споминок за „болгарськый язык“ умісто „славянського“ ся фіксує у роботі грецького духовенства Охридського архієпископства 11.&nbsp;стороча, наприклад у грецькуй аґіоґрафії Клемента Охридського авторства Теофілакта Охридського (конець 11.&nbsp;стороча). Бігом середньоболгарського періода, язык ся пуддав читавым перемінам, стратив славянську систему удміньованя, айбо всокотив богату часослувну систему (в тот час, як у другых славянськых языках розвуй пушов діаметрално протилежным путьом) и розвинув означеный [[артикель]]. На нього повливали сосідні неславянські балканські языкы (головно ґраматично), а пак и [[Турецькый язык|турецькый]] (у виді османського турецького и головно лексично), котрый быв урядным языком [[Османська імперія|Османської імперії]].{{Жрідло}} [[Дамаскины]] (болгарськый жанер реліґійных и школовалных текстув) означили переход уд середньоболгарського періода до новоболгарського.<ref name="scripta-bulgarica">{{cite web |url=http://scripta-bulgarica.eu/en/terms/damaskini |title=дамаскини |website=Scripta Bulgarica |accessdate=2019-11-17 }}</ref> Пуд конець османського правліня (головно в 19.&nbsp;ст.) ся стало [[болгарськоє націоналноє пробуджіня]], и сформовав ся сучасный болгарськый літературный язык, котрый ся читаво сполігав на старославянськый/староболгарськый, узяв повно церьковнославянськых форм и зменшив число турецькых и другых балканськых позычок. На днешньый день народні болгарські діалекты ся удличавут уд літературного языка ипен присутностьов многых староболгарськых слув и словоформ у літературнуй нормі. Подакотрі позычкы з [[Російськый язык|російського языка]] ся указувут на позадині староболгарської лексикы присутностьов російськых фонетичных змін, ги наприклад у ''{{Lang|bg|оборот}}'', ''{{Lang|bg|непонятен}}'', ''{{Lang|bg|ядро}}'' и другых. Поступово до болгарської лексикы зайшли ай позычкы з [[Французькый язык|французького]], [[Анґліцькый язык|анґліцького]] и [[Класичні языкы|класичных языкув]].{{Жрідло}} Сучасный болгарськый фактично закладеный на восточных діалектах языка, айбо його [[уговор]] у многых моментах є компромісом помежи восточно- и западноболгарськыми діалектами. Силами подакотрых діячув [[Болгарськоє націоналноє пробуджіня|болгарського націоналного пробуджіня]] (майзнамі вто [[Неофіт Рильськый]] тай [[Иван Богоров]]),<ref>Michal Kopeček. ''Discourses of collective identity in Central and Southeast Europe (1770–1945): texts and commentaries, Volume 1'' (Central European University Press, 2006), p. 248</ref> были вчинені дакулько провб [[Кодифікація (лінґвістика)|кодифіковати]] стандартный болгарськый язык, айбо їх спомальовали численні свады за выбор норм. Межи 1835. и 1878.&nbsp;роками ся запропоновало булш як 25&nbsp;понук и зачав ся „лінґвістичный хаос“.<ref name="Glanville Price 2000 p.45">Glanville Price. ''Encyclopedia of the languages of Europe'' (Wiley-Blackwell, 2000), p.45</ref> З часом уйграли восточні діалекты<ref name="Victor Roudometof 2002 p. 92">Victor Roudometof. ''Collective memory, national identity, and ethnic conflict: Greece, Bulgaria, and the Macedonian question'' (Greenwood Publishing Group, 2002), p. 92</ref> и в 1899.&nbsp;році болгарськоє Міністерство школованя офіційно кодифіковало<ref name="Glanville Price 2000 p.45" /> стандартный болгарськый язык на основі правописа Дринова-Иванчева.<ref name="Victor Roudometof 2002 p. 92" /> == Булгарьскый алфавіт == {| align=center cellpadding=6 cellspacing=0 style="text-align:center;" |- |'''А а'''<br />/a/||'''Б б'''<br />/b/||'''В в'''<br />/v/||'''Г г'''<br />/g/||'''Д д'''<br />/d/||'''Е е'''<br />/ɛ/||'''Ж ж'''<br />/ʒ/||'''З з'''<br />/z/||'''И и'''<br />/i/||'''Й й'''<br />/j/ |- |'''К к'''<br />/k/||'''Л л'''<br />/l/||'''М м'''<br />/m/||'''Н н'''<br />/n/||'''О о'''<br />/ɔ/||'''П п'''<br />/p/||'''Р р'''<br />/r/||'''С с'''<br />/s/||'''Т т'''<br />/t/||'''У у'''<br />/u/ |- |'''Ф ф'''<br />/f/||'''Х х'''<br />/x/||'''Ц ц'''<br />/ʦ/||'''Ч ч'''<br />/tʃ/||'''Ш ш'''<br />/ʃ/||'''Щ щ'''<br />/ʃt/||'''Ъ ъ'''<br />/ɤ/, /ə/||'''Ь ь'''<br />/ʲ/||'''Ю ю'''<br />/ju/||'''Я я'''<br />/ja/ |} == Скапчані статі == * [[Македонськый язык]] == Вонкашні удкликованя == '''Обща языкова інформація''' * [http://www.omniglot.com/writing/bulgarian.htm Болгарськый язык на Omniglot] * [http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Bulgarian_Swadesh_list Испис Сводеша по болгарськы] (из [http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Swadesh_lists додатка Вікісловника за списы Сводеша]) * [http://glottolog.org/resource/languoid/id/bulg1262 Інформація за лінґвістичну класифікацію болгарського языка (Glottolog)] * [http://wals.info/languoid/lect/wals_code_bul Языкові рисы болгарського языка (WALS, Світовый атлас языковых структур)] * [http://phoible.org/languages/bul Інформація за болгарськый язык] уд проєкта PHOIBLE. * [https://www.unicode.org/cldr/charts/25/summary/bg.html Курта інформація за податкы локалі болгарського языка] из CLDR [[Юнікод]]а * {{cite web|url=https://archive.org/details/journal-of-turkish-linguistics-full-vol|title=Iranic-Turkish-Bulgarian language Contact from a contact-semantic point of view|work=Corinna Leschber, Institute for Linguistic and Cross-Cultural Studies}} '''Словникы''' * [https://web.archive.org/web/20130707060850/http://www.bulgariandictionary.com/index.php?lang=EN&main=0 Eurodict — многоязычні болгарські словникы] * [http://rechnik.info Rechnik.info — вебовый словник болгарського языка] * [http://rechnik.chitanka.info Речко — вебовый словник болгарського языка] * [http://sa.dir.bg/ Болгарсько-анґліцько-болгарськый онлайновый словник] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607031848/http://sa.dir.bg/ |date=7 June 2013 }} из [http://sa.dir.bg/sa.htm SA Dictionary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130515093145/http://sa.dir.bg/sa.htm |date=15 May 2013 }} * [https://web.archive.org/web/20081229230949/http://1nk.us/dict/index.html?word=dictionary Онлайновый анґліцько-болгарськый и болгарсько-анґліцькый словник] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081229230949/http://1nk.us/dict/index.html?word=dictionary |date=29 December 2008 }} * [http://www.dicts.info/dictlist1.php?l=Bulgarian Дваязычні болгарські словникы] * [http://www.newobjects.com/dict.asp Анґліцько-болгарськый и болгарсько-анґліцькый словникы] '''Курзы''' * [https://web.archive.org/web/20190114153310/https://unilang.org/course.php?res=60 Болгарськый про зачаточникув], UniLang == Референції == {{Reflist}} {{Славяньскы языкы}} [[Катеґорія:Языкы]] [[Катеґорія:Южнославяньскы языкы]] 085am56fjbugb6w8lgmzpcosyfoe0fj 0 8721 171002 87441 2026-10-04T18:03:09Z EmausBot 60 справив двоїте напрямлїня → [[Болгарськый язык]] 171002 wikitext text/x-wiki #ПЕРЕНАПРАВЛЕННЯ [[Болгарськый язык]] t6rt2chcji3cutj1vbhp6rx7dwf0skt 0 9705 170990 119539 2026-10-04T12:39:55Z Flipdot 23893 170990 wikitext text/x-wiki {{Пудкарпатськый стандарт}} {{Geobox | Region <!-- *** Heading *** --> | name = Залцбурґ | native_name = {{lang-de|Salzburg}} | category = федерална земля <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Symbols *** --> | flag = Flag of Salzburg, Vienna, Vorarlberg.svg | symbol = Salzburg Wappen.svg | symbol_type = Герб <!-- *** Country etc. *** --> | country = Австрія | country_flag = 1 | capital = [[Залцбурґ]] <!-- *** Locations *** --> | highest = Ґросвенедіґер | highest_elevation = 3674 <!-- *** Dimensions *** --> | area = 7154.23 <!-- *** Population *** --> | population = 534 270 | population_date = 1.1.2014 | population_density = 74.68 <!-- *** History & management *** --> | mayor = [[Кароліне Едтштадтлер]] | mayor_type = Голова | mayor_party = [[ÖVP]] <!-- *** Codes *** --> | code1 = AT-5 | code1_type = [[ISO 3166-2:AT|ISO 3166-2]] <!-- *** Free frields *** --> | free = 1 [[Штатутарне місто|статутарный варош]],<br>5 [[окрес]]ув | free_type = Поділ | free1 = 119 (из того<br>11 варошув и<br>24 торгові общины) | free1_type = Поселеня <!-- *** Maps *** --> | map = Austria sbg.svg | map_caption = Залцбурзька земля в границях Австрії <!-- *** Websites *** --> | website = [http://www.salzburg.gv.at/ salzburg.gv.at] }} '''Залцбурґ''' ({{Lang-de|Salzburg}}) се єдна з девятёх [[Землї Австрії|земель]] [[Австрія|Австрії]] в її середнюй части. Офіційно ся кличе ''Land Salzburg'', неофіційно ''Salzburgerland'', обы го удлучити уд ёго єдноименної столиці, вароша [[Залцбурґ]]а. == Ґеоґрафія == Почти ціла залцбурзька земля (окрем крайнёї сіверної части) се гориста теріторія в сердцю [[Алпы|Алп]]. На западі се [[Берхтесґаденські Алпы]], на югозападі [[Высокі Тавры]], на востоці [[Дахштайнські Алпы]]. Середнёв частёв тече ріка [[Залцах]], на востоці ся зачинают рікы [[Мура]] и [[Енс]]. На теріторії земли сут ай леднякові озера, з котрых майзнамі се [[Волфґанґзей]], [[Мондзей]], [[Целськоє озеро|Целськоє]] и [[Обертрумськоє озеро|Обертрумськоє озера]]. Залцбурґ граничит из [[Німещина|Німещинов]] на сіверозападі, [[Верьхня Австрія|Верьхнёв Австріёв]] на сівері, [[Штаєрмарк]]ом на востоці, [[Карінтія|Карінтіёв]] на юговостоці и [[Тірол]]ом на югозападі ай западі. == Історія == Ювавум, днешній [[Залцбурґ]], быв столицёв [[Римска империя|римської]] провінції [[Норікум|Побережный Норікум]] (''Noricum ripense''). Уже тогды туй были дві церькви и монастырь, айбо вшитко было зохаблено из исходом римськых леґіонерув. У VI.&nbsp;віці край зачали заселёвати [[Баварцї|Баварці]] зо [[Словяны|Словянами]], а в кунци віка [[сятый Руперт]] заосновав у Залцбурзі [[Залцбурзькоє архієпископство|єпископство]]. В кунци VIII.&nbsp;віка [[папа Лео III.]] дав му тітул архієпископства над остатніми єпископствами в [[Баварія|Баварії]]. В 1213. годі архієпископ [[Ебергард II.]] дустав тітул князя [[Священна римска імперія|Сятої римської імперії]]. В 1275. годі баварськый князь признає граници князювства-архієпископства, котроє сяк исходит из баварського впливу и мало май пак стає союзником Австрії. Князювство-архієпископство залцбурзькоє пробыло онь до [[Наполеонські войны|Наполеонськых войн]]. В 1803.&nbsp;годі из нёго вчинили секуларноє [[курфюрст]]во [[Фердінанд III. Тосканськый|Фердінанда III. Тосканського]], пак оно удышло [[Австрійська імперія|Австрійськуй імперії]] в 1805.&nbsp;годі, [[Баварія|Баварії]] в 1810.&nbsp;годі и опят Австрії в 1816.&nbsp;годови. Край раз быв частёв [[Верьхня Австрія|Верьхнёї Австрії]], пак в 1849.&nbsp;годі став короннов, а в 1920.&nbsp;годі федералнов землёв. == Населеня == Залцбурзька земля має дас 530 тысяч жителюв. Традіційні етнічні ґрупы мимо [[Нїмцї|австрійськых Німцюв]] не сут. {{Залцбурґ (земля)}} {{Землї Австрії}} {{переклад|sr|Салцбург (покрајина)|8405430|cs|Salcbursko|11639041|en|Archbishopric of Salzburg|637765523}} [[Катеґорія:Землї Австрії]][[Катеґорія:Залцбурґ (земля)]] nwgdmdt3gv6jt6c52wnr5nm6bplk9nj 170991 170990 2026-10-04T12:40:26Z Flipdot 23893 170991 wikitext text/x-wiki {{Куртый попис|Федерална земля Австрії}} {{Пудкарпатськый стандарт}} {{Geobox | Region <!-- *** Heading *** --> | name = Залцбурґ | native_name = {{lang-de|Salzburg}} | category = федерална земля <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Symbols *** --> | flag = Flag of Salzburg, Vienna, Vorarlberg.svg | symbol = Salzburg Wappen.svg | symbol_type = Герб <!-- *** Country etc. *** --> | country = Австрія | country_flag = 1 | capital = [[Залцбурґ]] <!-- *** Locations *** --> | highest = Ґросвенедіґер | highest_elevation = 3674 <!-- *** Dimensions *** --> | area = 7154.23 <!-- *** Population *** --> | population = 534 270 | population_date = 1.1.2014 | population_density = 74.68 <!-- *** History & management *** --> | mayor = [[Кароліне Едтштадтлер]] | mayor_type = Голова | mayor_party = [[ÖVP]] <!-- *** Codes *** --> | code1 = AT-5 | code1_type = [[ISO 3166-2:AT|ISO 3166-2]] <!-- *** Free frields *** --> | free = 1 [[Штатутарне місто|статутарный варош]],<br>5 [[окрес]]ув | free_type = Поділ | free1 = 119 (из того<br>11 варошув и<br>24 торгові общины) | free1_type = Поселеня <!-- *** Maps *** --> | map = Austria sbg.svg | map_caption = Залцбурзька земля в границях Австрії <!-- *** Websites *** --> | website = [http://www.salzburg.gv.at/ salzburg.gv.at] }} '''Залцбурґ''' ({{Lang-de|Salzburg}}) се єдна з девятёх [[Землї Австрії|земель]] [[Австрія|Австрії]] в її середнюй части. Офіційно ся кличе ''Land Salzburg'', неофіційно ''Salzburgerland'', обы го удлучити уд ёго єдноименної столиці, вароша [[Залцбурґ]]а. == Ґеоґрафія == Почти ціла залцбурзька земля (окрем крайнёї сіверної части) се гориста теріторія в сердцю [[Алпы|Алп]]. На западі се [[Берхтесґаденські Алпы]], на югозападі [[Высокі Тавры]], на востоці [[Дахштайнські Алпы]]. Середнёв частёв тече ріка [[Залцах]], на востоці ся зачинают рікы [[Мура]] и [[Енс]]. На теріторії земли сут ай леднякові озера, з котрых майзнамі се [[Волфґанґзей]], [[Мондзей]], [[Целськоє озеро|Целськоє]] и [[Обертрумськоє озеро|Обертрумськоє озера]]. Залцбурґ граничит из [[Німещина|Німещинов]] на сіверозападі, [[Верьхня Австрія|Верьхнёв Австріёв]] на сівері, [[Штаєрмарк]]ом на востоці, [[Карінтія|Карінтіёв]] на юговостоці и [[Тірол]]ом на югозападі ай западі. == Історія == Ювавум, днешній [[Залцбурґ]], быв столицёв [[Римска империя|римської]] провінції [[Норікум|Побережный Норікум]] (''Noricum ripense''). Уже тогды туй были дві церькви и монастырь, айбо вшитко было зохаблено из исходом римськых леґіонерув. У VI.&nbsp;віці край зачали заселёвати [[Баварцї|Баварці]] зо [[Словяны|Словянами]], а в кунци віка [[сятый Руперт]] заосновав у Залцбурзі [[Залцбурзькоє архієпископство|єпископство]]. В кунци VIII.&nbsp;віка [[папа Лео III.]] дав му тітул архієпископства над остатніми єпископствами в [[Баварія|Баварії]]. В 1213. годі архієпископ [[Ебергард II.]] дустав тітул князя [[Священна римска імперія|Сятої римської імперії]]. В 1275. годі баварськый князь признає граници князювства-архієпископства, котроє сяк исходит из баварського впливу и мало май пак стає союзником Австрії. Князювство-архієпископство залцбурзькоє пробыло онь до [[Наполеонські войны|Наполеонськых войн]]. В 1803.&nbsp;годі из нёго вчинили секуларноє [[курфюрст]]во [[Фердінанд III. Тосканськый|Фердінанда III. Тосканського]], пак оно удышло [[Австрійська імперія|Австрійськуй імперії]] в 1805.&nbsp;годі, [[Баварія|Баварії]] в 1810.&nbsp;годі и опят Австрії в 1816.&nbsp;годови. Край раз быв частёв [[Верьхня Австрія|Верьхнёї Австрії]], пак в 1849.&nbsp;годі став короннов, а в 1920.&nbsp;годі федералнов землёв. == Населеня == Залцбурзька земля має дас 530 тысяч жителюв. Традіційні етнічні ґрупы мимо [[Нїмцї|австрійськых Німцюв]] не сут. {{Залцбурґ (земля)}} {{Землї Австрії}} {{переклад|sr|Салцбург (покрајина)|8405430|cs|Salcbursko|11639041|en|Archbishopric of Salzburg|637765523}} [[Катеґорія:Землї Австрії]][[Катеґорія:Залцбурґ (земля)]] a4y7fisybfayjnijm9gxnl2w1o4lsdp 0 10680 171014 166077 2026-10-04T19:20:27Z Flipdot 23893 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 171014 wikitext text/x-wiki {{Писатель проста | name = Василь Гренджа-Донскый | image = Василь Гренджа-Донскый.jpg | birthname = Василь Гренджа | birthdate = 24. апрѣль 1897 | birthplace = Воловое, Мараморош, [[Мадярске кральовство|Мадярское кралевство]] | deathdate = 25. новембер 1974 (77 рокы) | deathplace = [[Братїслава|Братислава]], [[Чеськословеньско|Чехословацка Социалистична Република]] | occupation = [[писатель]] | nationality = [[Українцї|Украинець]] | ethnicity = з Верховины | language = [[Україньскый язык|украинскый]] | genre = [[Поезія|поезия]], [[проза]], [[драма]], мемуары | citizenship = мадярске, чехословацке | period = 1923–1973 | spouse = Мария Вилгелм (1919–1930),<br>Мария Рущакова (1933–до смерти) | children = Алиса (1921), Олга (1927), Иван (1945) | awards = [[File:Za-zásluhy-o-výstavbu-2-líc.JPG|thumb|25px|left|]]Заслуженый умѣлець Чехословацкой републикы, 1970 }} '''Васи́ль Гре́нджа-До́нскый''' [grendᶚa] (*&nbsp;[[24. апріль|24.]]&nbsp;[[24. апріль|апрѣль]] [[1897]], Воловое, [[Жупа Мараморош|Мараморош]], [[Мадярске кральовство|Мадярске кралевство]] (днесь [[Межгорье (Закарпатска область)|Межгорье]], [[Україна|Украина]])&nbsp;— †[[25. новембер|25.]]&nbsp;[[25. новембер|новембер]] [[1974]], [[Братїслава|Братислава]], [[Чеськословеньско|Чехословацка Социалистична Република]])&nbsp;— [[Українцї|украинскый]] [[писатель]] [[Чеськословеньско|Чехословакии]], политичный активиста [[Карпатьска Україна|Карпатской Украины]], редактор новинкы Карпатской Украины ''Нова свобода''. == Биография == Уродив ся в 9-дѣтной селянской родинѣ яко старшый сын. Курс зачаточной школы освоив во фарской школѣ. Робив поштарем на мѣстном поштовом урядѣ. Закончивши заочно неповный курс середной школы,<ref>Гренджа-Донський. Краєзнавчий словник русинів-українців. Пряшівщина. СРУСР. Пряшів, 1999. С.94.</ref> року 1915 наруковав до войска, а неодовга быв раненый на российском фронтѣ [[Перша світова война|Первой свѣтовой войны]] и лѣчив ся у [[Будапешт]]ѣ. Перебываючи на реконвалесценции в Будапештѣ учив ся на ''Торговелной академии'' и ''Академии Умѣлств''. Року 1918 вертать ся до войска и служить на румынском и тальянском фронтах. Горячо принимать револучны подѣи в Мадярщинѣ. Року 1919 вступив до мадярской Червеной армады. Перва его жена была Мадярка и велика патриотка, под ей вплывом зачинать писати свои первы творы [[Мадярскый язык|по мадярскы]].<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> 16-рочна Мария (Монцика) Вилгелм (1903–1983), родом з Бачкы, з котров побрали ся в новембрѣ 1919, родила му двох дѣвок: Алису (Ержику, 1921) и Олгу (1927).<ref name="Рекита">{{Cite book |author= Рекіта&nbsp;В.&nbsp;І. |chapter= Рід Ґренджів |title= //Науковий вісник Ужгородського університету. Серія історія. Випуск 21 |location= Ужгород |publisher= Говерла, 2008 |at= Cc.&nbsp;14–19}}{{ref-uk}}</ref> В роках 1918–1922 в [[Будапешт]]ѣ продовжив науку на специалных офицерскых курсах, доповнюючи свою освѣту, што дало му можность достати роботу книговода (бухгалтера) в асекурацийном сполку. Вернувши ся до краю в маю 1922, достав мѣсто книговода в Подкарпатском банку в Ужгородѣ, вдяка чому добрѣ забезпечив материално свою фамилию. Обстояня в краю под новов чешсков администрациов нашов зовсѣм змѣненыма. З року 1923 принимать [[украинофил]]ску орьентацию, зачинать активно робити в ''Просвѣтѣ'' и украинскых новинках, публиковати свои поезии. Первы зберькы писав сперву по руськы (Квѣты з терньом, 1923), пак [[Україньскый язык|по украинскы]] етимологичным правописом (Золотѣ ключѣ, 1923).<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> Дале перешов, яко первый в краю на фонетичный правопис (Шляхом терновим, 1924). Року 1926 з урядного дозволу змѣнив прозвище на Гренджа-Донскый.<ref>Твори Василя Ґренджі-Донського. Том Х. Published by Carpathian Alliance, Inc. Branch in Washington, D.C. 1988. С. 62.</ref> Того же року выходить его перва прозова книжка ''Оповідання з Карпатських полонин''<ref>Твори Василя Ґренджі-Донського. Том V. Повісті. Published by Carpathian Alliance, Inc. Branch in Washington, D.C. 1985. С. VII.</ref> Року 1928 став ся первым украинскым писательом, чия книжка была опубликована в Совѣтской Украинѣ (Тернові квіти полонин, 1928, [[Харьков]]).<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> Року 1930 розышли ся з первов женов, Алиса зостала з отцем в Ужгородѣ, а жена з малов Олгицов одышли до [[Будапешт]]у навсе. [[25. апріль|25.]]&nbsp;[[25. апріль|апрѣля]] [[1933]] побрав ся з Марусев Рущаковов (1912–1990), простов верховинков з Волового, 15&nbsp;рокы молодшов од него. У Воловом его будуча жена была учительков ручных робот (вышиваня) в горожанцѣ. З нев мав сына Ивана (1945). В януарѣ 1935 став членом проводу Украинского националного объеднаня (УНО), в периодѣ [[Карпатьска Україна|Карпатской Украины]] редаговав у Хустѣ новинку ''Нова свобода''. По утлумѣню новопроголошеной републикы мадярскым войском 15.&nbsp;марца 1939 трафив до [[Концентрачный лагер|концтабору]] с.&nbsp;Крива, а пак Варюлопош (коло [[Нѣредьгаза|Нѣредьгазы]]), а по вывольнѣню 7.&nbsp;августа 1939 переселив ся до Братиславы, де жив до конця живота. За [[Йозеф Тисо|Тисового режиму]] быв ведучым украинской програмы словацкого радия.<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> По приходѣ Червеной армады наступив до рядов коммунистичной партии Чехословакии (1945) и брав участь в антифашистичном руху.<ref>Гренджа-Донский. Украинский советский энциклопедический словарь. Том 1. К.1988. С. 464.</ref> В добѣ [[украинизация|украинизации]] активно помагав новым украинскым периодикам ''Дзвіночок'', ''Піонерська газета'', ''Дружно вперед'', ''Дукля'' и публиковав в них свои творы. В послѣдны рокы свого живота занимав ся редагованьем своих ранных творов, вымѣнюючи слова и выразы руськой бесѣды на литературны украинскы.<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> == Творба == * Поетичны зберькы: ** «Квѣты з терньом» (1923) ** «Золотѣ ключѣ» (1923) ** «Шляхом терновим» (1924) ** «Китиця квіток» (1925) ** «Тернові квіти полонин» (Харьков, 1928) ** «Покрив туман співучі ріки…» (1928) ** «Тобі, рідний краю» (1936) ** «Червона скала» (1938)<ref>Епична поема печатала ся в дѣточом журналѣ ''Пчолка'' на продовжѣня в роках 1931–1938, а наконець вышла окремов книжков</ref><ref name=”Хланта”>Хланта І. Ґренджа-Донський Василь Степанович. //Енциклопедія Закарпаття. Визначні особи ХХ століття. «Ґражда». Ужгород, 2007. Сс. 112–113.</ref> ** «За ґратами» (1939) ** «Місячні груні» (Пряшів, 1969) ** «Тече потік з бережечка» (Пряшів, 1985, посм.) * Проза: ** «Оповідання з Карпатських полонин» (1926) ** «Оповідання з Карпатських полонин» (перевыданя: Харьков, 1928) ** «Назустріч волі» (1928) ** «Немає набоїв»(Харьков, 1928) ** «Ілько Липей — карпатський розбійник» (Львів, 1936) ** «Петро Петрович» (1937) ** «Петрик» (Пряшів, 1973) * Пьесы и драматичны поемы: <ref name=”Хланта”>Хланта І. Ґренджа-Донський Василь Степанович. //Енциклопедія Закарпаття. Визначні особи ХХ століття. «Ґражда». Ужгород, 2007. Сс. 112–113.</ref> ** «Сиротина» (1925) ** «Останній бій» (1930) ** «Сотня Мочаренка» (1932) ** «Як сади зацвітуть» (1937) ** «Зруб» (1948)<ref>Одзначена премиов Министерии школства и културы, Братислава 1957</ref><ref name=”Хланта”>Хланта І. Ґренджа-Донський Василь Степанович. //Енциклопедія Закарпаття. Визначні особи ХХ століття. «Ґражда». Ужгород, 2007. Сс. 112–113.</ref> ** «Русалка» (1945) ** «Скам’янілі серця» (1957) <ref>Одзначена премиов Словацкого литературного фонда, 1957</ref><ref name=”Хланта”>Хланта І. Ґренджа-Донський Василь Степанович. //Енциклопедія Закарпаття. Визначні особи ХХ століття. «Ґражда». Ужгород, 2007. Сс. 112–113.</ref> * Неопубликованы романы: <ref name=”Хланта”>Хланта І. Ґренджа-Донський Василь Степанович. //Енциклопедія Закарпаття. Визначні особи ХХ століття. «Ґражда». Ужгород, 2007. Сс. 112–113.</ref> ** Запропащені роки ** Світанок над горами ** Сини Верховини == Вызнаменаня == *1970 — Заслуженый умѣлець Чехословацкой републикы<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> *???? — Одзнака президента Чехословацкой републикы «За розбудову» (Za zásluhy o výstavbu), котров гоноровали «чоловых бойовников за социалистичну одбудову» == Одказы == * [https://www.biblioteka.uz.ua/zak/show.php?showFull=264 Закарпатська обласна бібліотека для дітей та юнацтва (ЗОДЮБ): Ґренджа-Донський Василь Степанович]{{ref-uk}} * [http://litopys.org.ua/grendzha/grendzh01.htm В.&nbsp;І.&nbsp;Ільницький, Д.&nbsp;М.&nbsp;Федака. Літописець Карпатської України]{{ref-uk}} == Жерела == * Ковач Ф. Гренджа-Донський. Краєзнавчий словник русинів-українців. Пряшівщина. [[СРУСР]]. Пряшів, 1999. С.94. * Мишанич О. Василь Гренджа-Донський // Повернення. Літературно-критичні статті і нариси.&nbsp;— К.: АТ «Обереги», 1993.&nbsp;— С. 94-111. * Мольнар М. Доля співця полонин. Причинок до творчої біографії В. Гренджі-Донського //Зустрічі культур: З чехословацько-українських взаємовідносин.&nbsp;— Братислава: Словацьке педагогічне видавництво в Братиславі, відділ української літератури в Пряшеві, 1980.&nbsp;— С. 388—447. * Поп І. Ґренджа-Донський Василь. // П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. [[Ужгород]], 2010. С. 169–170. * Рекіта В.&nbsp;І.&nbsp;Історія Закарпаття у творчій спадщині Василя Ґренджі-Донського / Передм. В.Задорожного.&nbsp;— Вид. друге, переробл., доп.&nbsp;— Ужгород: Ґражда, 2007.&nbsp;— 112 с. * Хланта І. Ґренджа-Донський Василь Степанович. //Енциклопедія Закарпаття. Визначні особи ХХ століття. «Ґражда». Ужгород, 2007. Сс. 112–113. == Референции == {{reflist}} {{Lifetime|1897|1974|Гренджа-Донскый}} [[Катеґорія:Украинскы писателе]] [[Катеґорія:Украинскы поеты]] pb64wg7xyldcutn8oruq3lini9idvte 171015 171014 2026-10-04T19:21:50Z Flipdot 23893 171015 wikitext text/x-wiki {{Писатель проста | name = Василь Гренджа-Донскый | image = Василь Гренджа-Донскый.jpg | birthname = Василь Гренджа | birthdate = 24. апрѣль 1897 | birthplace = Воловое, Мараморош, [[Мадярске кральовство|Мадярское кралевство]] | deathdate = 25. новембер 1974 (77 рокы) | deathplace = [[Братїслава|Братислава]], [[Чеськословеньско|Чехословацка Социалистична Република]] | occupation = [[писатель]] | nationality = [[Українцї|Украинець]] | ethnicity = з Верховины | language = [[Україньскый язык|украинскый]] | genre = [[Поезія|поезия]], [[проза]], [[драма]], мемуары | citizenship = мадярске, чехословацке | period = 1923–1973 | spouse = Мария Вилгелм (1919–1930),<br>Мария Рущакова (1933–до смерти) | children = Алиса (1921), Олга (1927), Иван (1945) | awards = [[File:Za-zásluhy-o-výstavbu-2-líc.JPG|thumb|25px|left|]]Заслуженый умѣлець Чехословацкой републикы, 1970 }} '''Васи́ль Гре́нджа-До́нскый''' [grendᶚa] ({{Lang-uk|Василь Ґренджа-Донський}}; 24.&nbsp;апрѣль [[1897]], Воловое, [[Жупа Мараморош|Мараморош]], [[Мадярске кральовство|Мадярске кралевство]] (днесь [[Межгорье (Закарпатска область)|Межгорье]], [[Україна|Украина]])&nbsp;— [[25. новембер|25.]]&nbsp;[[25. новембер|новембер]] [[1974]], [[Братїслава|Братислава]], [[Чеськословеньско|Чехословацка Социалистична Република]])&nbsp;— [[Українцї|украинскый]] [[писатель]] [[Чеськословеньско|Чехословакии]], политичный активиста [[Карпатьска Україна|Карпатской Украины]], редактор новинкы Карпатской Украины ''Нова свобода''. == Биография == Уродив ся в 9-дѣтной селянской родинѣ яко старшый сын. Курс зачаточной школы освоив во фарской школѣ. Робив поштарем на мѣстном поштовом урядѣ. Закончивши заочно неповный курс середной школы,<ref>Гренджа-Донський. Краєзнавчий словник русинів-українців. Пряшівщина. СРУСР. Пряшів, 1999. С.94.</ref> року 1915 наруковав до войска, а неодовга быв раненый на российском фронтѣ [[Перша світова война|Первой свѣтовой войны]] и лѣчив ся у [[Будапешт]]ѣ. Перебываючи на реконвалесценции в Будапештѣ учив ся на ''Торговелной академии'' и ''Академии Умѣлств''. Року 1918 вертать ся до войска и служить на румынском и тальянском фронтах. Горячо принимать револучны подѣи в Мадярщинѣ. Року 1919 вступив до мадярской Червеной армады. Перва его жена была Мадярка и велика патриотка, под ей вплывом зачинать писати свои первы творы [[Мадярскый язык|по мадярскы]].<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> 16-рочна Мария (Монцика) Вилгелм (1903–1983), родом з Бачкы, з котров побрали ся в новембрѣ 1919, родила му двох дѣвок: Алису (Ержику, 1921) и Олгу (1927).<ref name="Рекита">{{Cite book |author= Рекіта&nbsp;В.&nbsp;І. |chapter= Рід Ґренджів |title= //Науковий вісник Ужгородського університету. Серія історія. Випуск 21 |location= Ужгород |publisher= Говерла, 2008 |at= Cc.&nbsp;14–19}}{{ref-uk}}</ref> В роках 1918–1922 в [[Будапешт]]ѣ продовжив науку на специалных офицерскых курсах, доповнюючи свою освѣту, што дало му можность достати роботу книговода (бухгалтера) в асекурацийном сполку. Вернувши ся до краю в маю 1922, достав мѣсто книговода в Подкарпатском банку в Ужгородѣ, вдяка чому добрѣ забезпечив материално свою фамилию. Обстояня в краю под новов чешсков администрациов нашов зовсѣм змѣненыма. З року 1923 принимать [[украинофил]]ску орьентацию, зачинать активно робити в ''Просвѣтѣ'' и украинскых новинках, публиковати свои поезии. Первы зберькы писав сперву по руськы (Квѣты з терньом, 1923), пак [[Україньскый язык|по украинскы]] етимологичным правописом (Золотѣ ключѣ, 1923).<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> Дале перешов, яко первый в краю на фонетичный правопис (Шляхом терновим, 1924). Року 1926 з урядного дозволу змѣнив прозвище на Гренджа-Донскый.<ref>Твори Василя Ґренджі-Донського. Том Х. Published by Carpathian Alliance, Inc. Branch in Washington, D.C. 1988. С. 62.</ref> Того же року выходить его перва прозова книжка ''Оповідання з Карпатських полонин''<ref>Твори Василя Ґренджі-Донського. Том V. Повісті. Published by Carpathian Alliance, Inc. Branch in Washington, D.C. 1985. С. VII.</ref> Року 1928 став ся первым украинскым писательом, чия книжка была опубликована в Совѣтской Украинѣ (Тернові квіти полонин, 1928, [[Харьков]]).<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> Року 1930 розышли ся з первов женов, Алиса зостала з отцем в Ужгородѣ, а жена з малов Олгицов одышли до [[Будапешт]]у навсе. [[25. апріль|25.]]&nbsp;[[25. апріль|апрѣля]] [[1933]] побрав ся з Марусев Рущаковов (1912–1990), простов верховинков з Волового, 15&nbsp;рокы молодшов од него. У Воловом его будуча жена была учительков ручных робот (вышиваня) в горожанцѣ. З нев мав сына Ивана (1945). В януарѣ 1935 став членом проводу Украинского националного объеднаня (УНО), в периодѣ [[Карпатьска Україна|Карпатской Украины]] редаговав у Хустѣ новинку ''Нова свобода''. По утлумѣню новопроголошеной републикы мадярскым войском 15.&nbsp;марца 1939 трафив до [[Концентрачный лагер|концтабору]] с.&nbsp;Крива, а пак Варюлопош (коло [[Нѣредьгаза|Нѣредьгазы]]), а по вывольнѣню 7.&nbsp;августа 1939 переселив ся до Братиславы, де жив до конця живота. За [[Йозеф Тисо|Тисового режиму]] быв ведучым украинской програмы словацкого радия.<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> По приходѣ Червеной армады наступив до рядов коммунистичной партии Чехословакии (1945) и брав участь в антифашистичном руху.<ref>Гренджа-Донский. Украинский советский энциклопедический словарь. Том 1. К.1988. С. 464.</ref> В добѣ [[украинизация|украинизации]] активно помагав новым украинскым периодикам ''Дзвіночок'', ''Піонерська газета'', ''Дружно вперед'', ''Дукля'' и публиковав в них свои творы. В послѣдны рокы свого живота занимав ся редагованьем своих ранных творов, вымѣнюючи слова и выразы руськой бесѣды на литературны украинскы.<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> == Творба == * Поетичны зберькы: ** «Квѣты з терньом» (1923) ** «Золотѣ ключѣ» (1923) ** «Шляхом терновим» (1924) ** «Китиця квіток» (1925) ** «Тернові квіти полонин» (Харьков, 1928) ** «Покрив туман співучі ріки…» (1928) ** «Тобі, рідний краю» (1936) ** «Червона скала» (1938)<ref>Епична поема печатала ся в дѣточом журналѣ ''Пчолка'' на продовжѣня в роках 1931–1938, а наконець вышла окремов книжков</ref><ref name=”Хланта”>Хланта І. Ґренджа-Донський Василь Степанович. //Енциклопедія Закарпаття. Визначні особи ХХ століття. «Ґражда». Ужгород, 2007. Сс. 112–113.</ref> ** «За ґратами» (1939) ** «Місячні груні» (Пряшів, 1969) ** «Тече потік з бережечка» (Пряшів, 1985, посм.) * Проза: ** «Оповідання з Карпатських полонин» (1926) ** «Оповідання з Карпатських полонин» (перевыданя: Харьков, 1928) ** «Назустріч волі» (1928) ** «Немає набоїв»(Харьков, 1928) ** «Ілько Липей — карпатський розбійник» (Львів, 1936) ** «Петро Петрович» (1937) ** «Петрик» (Пряшів, 1973) * Пьесы и драматичны поемы: <ref name=”Хланта”>Хланта І. Ґренджа-Донський Василь Степанович. //Енциклопедія Закарпаття. Визначні особи ХХ століття. «Ґражда». Ужгород, 2007. Сс. 112–113.</ref> ** «Сиротина» (1925) ** «Останній бій» (1930) ** «Сотня Мочаренка» (1932) ** «Як сади зацвітуть» (1937) ** «Зруб» (1948)<ref>Одзначена премиов Министерии школства и културы, Братислава 1957</ref><ref name=”Хланта”>Хланта І. Ґренджа-Донський Василь Степанович. //Енциклопедія Закарпаття. Визначні особи ХХ століття. «Ґражда». Ужгород, 2007. Сс. 112–113.</ref> ** «Русалка» (1945) ** «Скам’янілі серця» (1957) <ref>Одзначена премиов Словацкого литературного фонда, 1957</ref><ref name=”Хланта”>Хланта І. Ґренджа-Донський Василь Степанович. //Енциклопедія Закарпаття. Визначні особи ХХ століття. «Ґражда». Ужгород, 2007. Сс. 112–113.</ref> * Неопубликованы романы: <ref name=”Хланта”>Хланта І. Ґренджа-Донський Василь Степанович. //Енциклопедія Закарпаття. Визначні особи ХХ століття. «Ґражда». Ужгород, 2007. Сс. 112–113.</ref> ** Запропащені роки ** Світанок над горами ** Сини Верховини == Вызнаменаня == *1970 — Заслуженый умѣлець Чехословацкой републикы<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> *???? — Одзнака президента Чехословацкой републикы «За розбудову» (Za zásluhy o výstavbu), котров гоноровали «чоловых бойовников за социалистичну одбудову» == Одказы == * [https://www.biblioteka.uz.ua/zak/show.php?showFull=264 Закарпатська обласна бібліотека для дітей та юнацтва (ЗОДЮБ): Ґренджа-Донський Василь Степанович]{{ref-uk}} * [http://litopys.org.ua/grendzha/grendzh01.htm В.&nbsp;І.&nbsp;Ільницький, Д.&nbsp;М.&nbsp;Федака. Літописець Карпатської України]{{ref-uk}} == Жерела == * Ковач Ф. Гренджа-Донський. Краєзнавчий словник русинів-українців. Пряшівщина. [[СРУСР]]. Пряшів, 1999. С.94. * Мишанич О. Василь Гренджа-Донський // Повернення. Літературно-критичні статті і нариси.&nbsp;— К.: АТ «Обереги», 1993.&nbsp;— С. 94-111. * Мольнар М. Доля співця полонин. Причинок до творчої біографії В. Гренджі-Донського //Зустрічі культур: З чехословацько-українських взаємовідносин.&nbsp;— Братислава: Словацьке педагогічне видавництво в Братиславі, відділ української літератури в Пряшеві, 1980.&nbsp;— С. 388—447. * Поп І. Ґренджа-Донський Василь. // П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. [[Ужгород]], 2010. С. 169–170. * Рекіта В.&nbsp;І.&nbsp;Історія Закарпаття у творчій спадщині Василя Ґренджі-Донського / Передм. В.Задорожного.&nbsp;— Вид. друге, переробл., доп.&nbsp;— Ужгород: Ґражда, 2007.&nbsp;— 112 с. * Хланта І. Ґренджа-Донський Василь Степанович. //Енциклопедія Закарпаття. Визначні особи ХХ століття. «Ґражда». Ужгород, 2007. Сс. 112–113. == Референции == {{reflist}} {{Lifetime|1897|1974|Гренджа-Донскый}} [[Катеґорія:Украинскы писателе]] [[Катеґорія:Украинскы поеты]] 4eda7s6xk7egldl3ofhgft1ulx6oziu 171017 171015 2026-10-04T20:27:51Z Flipdot 23893 171017 wikitext text/x-wiki {{Писатель проста | name = Василь Гренджа-Донскый | image = Василь Гренджа-Донскый.jpg | birthname = Василь Гренджа | birthdate = 24. апрѣль 1897 | birthplace = Воловое, Мараморош, [[Мадярске кральовство|Мадярское кралевство]] | deathdate = 25. новембер 1974 (77 рокы) | deathplace = [[Братїслава|Братислава]], [[Чеськословеньско|Чехословацка Социалистична Република]] | occupation = [[писатель]] | nationality = [[Українцї|Украинець]] | ethnicity = з Верховины | language = [[Україньскый язык|украинскый]] | genre = [[Поезія|поезия]], [[проза]], [[драма]], мемуары | citizenship = мадярске, чехословацке | period = 1923–1973 | spouse = Мария Вилгелм (1919–1930),<br>Мария Рущакова (1933–до смерти) | children = Алиса (1921), Олга (1927), Иван (1945) | awards = [[File:Za-zásluhy-o-výstavbu-2-líc.JPG|thumb|25px|left|]]Заслуженый умѣлець Чехословацкой републикы, 1970 }} '''Васи́ль Гре́нджа-До́нскый''' [grendᶚa] ({{Lang-uk|Василь Ґренджа-Донський}}; 24.&nbsp;апрѣль [[1897]], Воловое, [[Жупа Мараморош|Мараморош]], [[Мадярске кральовство|Мадярске кралевство]] (днесь [[Межгорье (Закарпатска область)|Межгорье]], [[Україна|Украина]])&nbsp;– [[25. новембер|25.]]&nbsp;[[25. новембер|новембер]] [[1974]], [[Братїслава|Братислава]], [[Чеськословеньско|Чехословацка Социалистична Република]])&nbsp;— [[Українцї|украинскый]] [[писатель]] [[Чеськословеньско|Чехословакии]], политичный активиста [[Карпатьска Україна|Карпатской Украины]], редактор новинкы Карпатской Украины ''Нова свобода''. == Биография == Уродив ся в 9-дѣтной селянской родинѣ яко старшый сын. Курс зачаточной школы освоив во фарской школѣ. Робив поштарем на мѣстном поштовом урядѣ. Закончивши заочно неповный курс середной школы,<ref>Гренджа-Донський. Краєзнавчий словник русинів-українців. Пряшівщина. СРУСР. Пряшів, 1999. С.94.</ref> року 1915 наруковав до войска, а неодовга быв раненый на российском фронтѣ [[Перша світова война|Первой свѣтовой войны]] и лѣчив ся у [[Будапешт]]ѣ. Перебываючи на реконвалесценции в Будапештѣ учив ся на ''Торговелной академии'' и ''Академии Умѣлств''. Року 1918 вертать ся до войска и служить на румынском и тальянском фронтах. Горячо принимать револучны подѣи в Мадярщинѣ. Року 1919 вступив до мадярской Червеной армады. Перва его жена была Мадярка и велика патриотка, под ей вплывом зачинать писати свои первы творы [[Мадярскый язык|по мадярскы]].<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> 16-рочна Мария (Монцика) Вилгелм (1903–1983), родом з Бачкы, з котров побрали ся в новембрѣ 1919, родила му двох дѣвок: Алису (Ержику, 1921) и Олгу (1927).<ref name="Рекита">{{Cite book |author= Рекіта&nbsp;В.&nbsp;І. |chapter= Рід Ґренджів |title= //Науковий вісник Ужгородського університету. Серія історія. Випуск 21 |location= Ужгород |publisher= Говерла, 2008 |at= Cc.&nbsp;14–19}}{{ref-uk}}</ref> В роках 1918–1922 в [[Будапешт]]ѣ продовжив науку на специалных офицерскых курсах, доповнюючи свою освѣту, што дало му можность достати роботу книговода (бухгалтера) в асекурацийном сполку. Вернувши ся до краю в маю 1922, достав мѣсто книговода в Подкарпатском банку в Ужгородѣ, вдяка чому добрѣ забезпечив материално свою фамилию. Обстояня в краю под новов чешсков администрациов нашов зовсѣм змѣненыма. З року 1923 принимать [[украинофил]]ску орьентацию, зачинать активно робити в ''Просвѣтѣ'' и украинскых новинках, публиковати свои поезии. Первы зберькы писав сперву по руськы (Квѣты з терньом, 1923), пак [[Україньскый язык|по украинскы]] етимологичным правописом (Золотѣ ключѣ, 1923).<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> Дале перешов, яко первый в краю на фонетичный правопис (Шляхом терновим, 1924). Року 1926 з урядного дозволу змѣнив прозвище на Гренджа-Донскый.<ref>Твори Василя Ґренджі-Донського. Том Х. Published by Carpathian Alliance, Inc. Branch in Washington, D.C. 1988. С. 62.</ref> Того же року выходить его перва прозова книжка ''Оповідання з Карпатських полонин''<ref>Твори Василя Ґренджі-Донського. Том V. Повісті. Published by Carpathian Alliance, Inc. Branch in Washington, D.C. 1985. С. VII.</ref> Року 1928 став ся первым украинскым писательом, чия книжка была опубликована в Совѣтской Украинѣ (Тернові квіти полонин, 1928, [[Харьков]]).<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> Року 1930 розышли ся з первов женов, Алиса зостала з отцем в Ужгородѣ, а жена з малов Олгицов одышли до [[Будапешт]]у навсе. [[25. апріль|25.]]&nbsp;[[25. апріль|апрѣля]] [[1933]] побрав ся з Марусев Рущаковов (1912–1990), простов верховинков з Волового, 15&nbsp;рокы молодшов од него. У Воловом его будуча жена была учительков ручных робот (вышиваня) в горожанцѣ. З нев мав сына Ивана (1945). В януарѣ 1935 став членом проводу Украинского националного объеднаня (УНО), в периодѣ [[Карпатьска Україна|Карпатской Украины]] редаговав у Хустѣ новинку ''Нова свобода''. По утлумѣню новопроголошеной републикы мадярскым войском 15.&nbsp;марца 1939 трафив до [[Концентрачный лагер|концтабору]] с.&nbsp;Крива, а пак Варюлопош (коло [[Нѣредьгаза|Нѣредьгазы]]), а по вывольнѣню 7.&nbsp;августа 1939 переселив ся до Братиславы, де жив до конця живота. За [[Йозеф Тисо|Тисового режиму]] быв ведучым украинской програмы словацкого радия.<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> По приходѣ Червеной армады наступив до рядов коммунистичной партии Чехословакии (1945) и брав участь в антифашистичном руху.<ref>Гренджа-Донский. Украинский советский энциклопедический словарь. Том 1. К.1988. С. 464.</ref> В добѣ [[украинизация|украинизации]] активно помагав новым украинскым периодикам ''Дзвіночок'', ''Піонерська газета'', ''Дружно вперед'', ''Дукля'' и публиковав в них свои творы. В послѣдны рокы свого живота занимав ся редагованьем своих ранных творов, вымѣнюючи слова и выразы руськой бесѣды на литературны украинскы.<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> == Творба == * Поетичны зберькы: ** «Квѣты з терньом» (1923) ** «Золотѣ ключѣ» (1923) ** «Шляхом терновим» (1924) ** «Китиця квіток» (1925) ** «Тернові квіти полонин» (Харьков, 1928) ** «Покрив туман співучі ріки…» (1928) ** «Тобі, рідний краю» (1936) ** «Червона скала» (1938)<ref>Епична поема печатала ся в дѣточом журналѣ ''Пчолка'' на продовжѣня в роках 1931–1938, а наконець вышла окремов книжков</ref><ref name=”Хланта”>Хланта І. Ґренджа-Донський Василь Степанович. //Енциклопедія Закарпаття. Визначні особи ХХ століття. «Ґражда». Ужгород, 2007. Сс. 112–113.</ref> ** «За ґратами» (1939) ** «Місячні груні» (Пряшів, 1969) ** «Тече потік з бережечка» (Пряшів, 1985, посм.) * Проза: ** «Оповідання з Карпатських полонин» (1926) ** «Оповідання з Карпатських полонин» (перевыданя: Харьков, 1928) ** «Назустріч волі» (1928) ** «Немає набоїв»(Харьков, 1928) ** «Ілько Липей — карпатський розбійник» (Львів, 1936) ** «Петро Петрович» (1937) ** «Петрик» (Пряшів, 1973) * Пьесы и драматичны поемы: <ref name=”Хланта”>Хланта І. Ґренджа-Донський Василь Степанович. //Енциклопедія Закарпаття. Визначні особи ХХ століття. «Ґражда». Ужгород, 2007. Сс. 112–113.</ref> ** «Сиротина» (1925) ** «Останній бій» (1930) ** «Сотня Мочаренка» (1932) ** «Як сади зацвітуть» (1937) ** «Зруб» (1948)<ref>Одзначена премиов Министерии школства и културы, Братислава 1957</ref><ref name=”Хланта”>Хланта І. Ґренджа-Донський Василь Степанович. //Енциклопедія Закарпаття. Визначні особи ХХ століття. «Ґражда». Ужгород, 2007. Сс. 112–113.</ref> ** «Русалка» (1945) ** «Скам’янілі серця» (1957) <ref>Одзначена премиов Словацкого литературного фонда, 1957</ref><ref name=”Хланта”>Хланта І. Ґренджа-Донський Василь Степанович. //Енциклопедія Закарпаття. Визначні особи ХХ століття. «Ґражда». Ужгород, 2007. Сс. 112–113.</ref> * Неопубликованы романы: <ref name=”Хланта”>Хланта І. Ґренджа-Донський Василь Степанович. //Енциклопедія Закарпаття. Визначні особи ХХ століття. «Ґражда». Ужгород, 2007. Сс. 112–113.</ref> ** Запропащені роки ** Світанок над горами ** Сини Верховини == Вызнаменаня == *1970 — Заслуженый умѣлець Чехословацкой републикы<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> *???? — Одзнака президента Чехословацкой републикы «За розбудову» (Za zásluhy o výstavbu), котров гоноровали «чоловых бойовников за социалистичну одбудову» == Одказы == * [https://www.biblioteka.uz.ua/zak/show.php?showFull=264 Закарпатська обласна бібліотека для дітей та юнацтва (ЗОДЮБ): Ґренджа-Донський Василь Степанович]{{ref-uk}} * [http://litopys.org.ua/grendzha/grendzh01.htm В.&nbsp;І.&nbsp;Ільницький, Д.&nbsp;М.&nbsp;Федака. Літописець Карпатської України]{{ref-uk}} == Жерела == * Ковач Ф. Гренджа-Донський. Краєзнавчий словник русинів-українців. Пряшівщина. [[СРУСР]]. Пряшів, 1999. С.94. * Мишанич О. Василь Гренджа-Донський // Повернення. Літературно-критичні статті і нариси.&nbsp;— К.: АТ «Обереги», 1993.&nbsp;— С. 94-111. * Мольнар М. Доля співця полонин. Причинок до творчої біографії В. Гренджі-Донського //Зустрічі культур: З чехословацько-українських взаємовідносин.&nbsp;— Братислава: Словацьке педагогічне видавництво в Братиславі, відділ української літератури в Пряшеві, 1980.&nbsp;— С. 388—447. * Поп І. Ґренджа-Донський Василь. // П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. [[Ужгород]], 2010. С. 169–170. * Рекіта В.&nbsp;І.&nbsp;Історія Закарпаття у творчій спадщині Василя Ґренджі-Донського / Передм. В.Задорожного.&nbsp;— Вид. друге, переробл., доп.&nbsp;— Ужгород: Ґражда, 2007.&nbsp;— 112 с. * Хланта І. Ґренджа-Донський Василь Степанович. //Енциклопедія Закарпаття. Визначні особи ХХ століття. «Ґражда». Ужгород, 2007. Сс. 112–113. == Референции == {{reflist}} {{Lifetime|1897|1974|Гренджа-Донскый}} [[Катеґорія:Украинскы писателе]] [[Катеґорія:Украинскы поеты]] fvkyhn7qoyd5i5zba8btkvlvto503c6 171018 171017 2026-10-04T20:36:51Z Flipdot 23893 171018 wikitext text/x-wiki {{Писатель проста | name = Василь Гренджа-Донскый | image = Василь Гренджа-Донскый.jpg | birthname = Василь Гренджа | birthdate = 24. апрѣль 1897 | birthplace = Воловое, Мараморош, [[Мадярске кральовство|Мадярское кралевство]] | deathdate = 25. новембер 1974 (77 рокы) | deathplace = [[Братїслава|Братислава]], [[Чеськословеньско|Чехословацка Социалистична Република]] | occupation = [[писатель]] | nationality = [[Українцї|Украинець]] | ethnicity = з Верховины | language = [[Україньскый язык|украинскый]] | genre = [[Поезія|поезия]], [[проза]], [[драма]], мемуары | citizenship = мадярске, чехословацке | period = 1923–1973 | spouse = Мария Вилгелм (1919–1930),<br>Мария Рущакова (1933–до смерти) | children = Алиса (1921), Олга (1927), Иван (1945) | awards = [[File:Za-zásluhy-o-výstavbu-2-líc.JPG|thumb|25px|left|]]Заслуженый умѣлець Чехословацкой републикы, 1970 }} '''Васи́ль Гре́нджа-До́нскый''' [grendᶚa] ({{Lang-uk|Василь Ґренджа-Донський}}; 24.&nbsp;апрѣль [[1897]], Воловое, [[Жупа Мараморош|Мараморош]], [[Мадярске кральовство|Мадярске кралевство]]{{efn|днесь [[Межгорье (Закарпатска область)|Межгорье]], [[Україна|Украина]]}}&nbsp;– [[25. новембер|25.]]&nbsp;[[25. новембер|новембер]] [[1974]], [[Братїслава|Братислава]], [[Чеськословеньско|Чехословацка Социалистична Република]])&nbsp;— [[Українцї|украинскый]] [[писатель]] [[Чеськословеньско|Чехословакии]], политичный активиста [[Карпатьска Україна|Карпатской Украины]], редактор новинкы Карпатской Украины ''Нова свобода''. == Биография == Уродив ся в 9-дѣтной селянской родинѣ яко старшый сын. Курс зачаточной школы освоив во фарской школѣ. Робив поштарем на мѣстном поштовом урядѣ. Закончивши заочно неповный курс середной школы,<ref>Гренджа-Донський. Краєзнавчий словник русинів-українців. Пряшівщина. СРУСР. Пряшів, 1999. С.94.</ref> року 1915 наруковав до войска, а неодовга быв раненый на российском фронтѣ [[Перша світова война|Первой свѣтовой войны]] и лѣчив ся у [[Будапешт]]ѣ. Перебываючи на реконвалесценции в Будапештѣ учив ся на ''Торговелной академии'' и ''Академии Умѣлств''. Року 1918 вертать ся до войска и служить на румынском и тальянском фронтах. Горячо принимать револучны подѣи в Мадярщинѣ. Року 1919 вступив до мадярской Червеной армады. Перва его жена была Мадярка и велика патриотка, под ей вплывом зачинать писати свои первы творы [[Мадярскый язык|по мадярскы]].<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> 16-рочна Мария (Монцика) Вилгелм (1903–1983), родом з Бачкы, з котров побрали ся в новембрѣ 1919, родила му двох дѣвок: Алису (Ержику, 1921) и Олгу (1927).<ref name="Рекита">{{Cite book |author= Рекіта&nbsp;В.&nbsp;І. |chapter= Рід Ґренджів |title= //Науковий вісник Ужгородського університету. Серія історія. Випуск 21 |location= Ужгород |publisher= Говерла, 2008 |at= Cc.&nbsp;14–19}}{{ref-uk}}</ref> В роках 1918–1922 в [[Будапешт]]ѣ продовжив науку на специалных офицерскых курсах, доповнюючи свою освѣту, што дало му можность достати роботу книговода (бухгалтера) в асекурацийном сполку. Вернувши ся до краю в маю 1922, достав мѣсто книговода в Подкарпатском банку в Ужгородѣ, вдяка чому добрѣ забезпечив материално свою фамилию. Обстояня в краю под новов чешсков администрациов нашов зовсѣм змѣненыма. З року 1923 принимать [[украинофил]]ску орьентацию, зачинать активно робити в ''Просвѣтѣ'' и украинскых новинках, публиковати свои поезии. Первы зберькы писав сперву по руськы (Квѣты з терньом, 1923), пак [[Україньскый язык|по украинскы]] етимологичным правописом (Золотѣ ключѣ, 1923).<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> Дале перешов, яко первый в краю на фонетичный правопис (Шляхом терновим, 1924). Року 1926 з урядного дозволу змѣнив прозвище на Гренджа-Донскый.<ref>Твори Василя Ґренджі-Донського. Том Х. Published by Carpathian Alliance, Inc. Branch in Washington, D.C. 1988. С. 62.</ref> Того же року выходить его перва прозова книжка ''Оповідання з Карпатських полонин''<ref>Твори Василя Ґренджі-Донського. Том V. Повісті. Published by Carpathian Alliance, Inc. Branch in Washington, D.C. 1985. С. VII.</ref> Року 1928 став ся первым украинскым писательом, чия книжка была опубликована в Совѣтской Украинѣ (Тернові квіти полонин, 1928, [[Харьков]]).<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> Року 1930 розышли ся з первов женов, Алиса зостала з отцем в Ужгородѣ, а жена з малов Олгицов одышли до [[Будапешт]]у навсе. [[25. апріль|25.]]&nbsp;[[25. апріль|апрѣля]] [[1933]] побрав ся з Марусев Рущаковов (1912–1990), простов верховинков з Волового, 15&nbsp;рокы молодшов од него. У Воловом его будуча жена была учительков ручных робот (вышиваня) в горожанцѣ. З нев мав сына Ивана (1945). В януарѣ 1935 став членом проводу Украинского националного объеднаня (УНО), в периодѣ [[Карпатьска Україна|Карпатской Украины]] редаговав у Хустѣ новинку ''Нова свобода''. По утлумѣню новопроголошеной републикы мадярскым войском 15.&nbsp;марца 1939 трафив до [[Концентрачный лагер|концтабору]] с.&nbsp;Крива, а пак Варюлопош (коло [[Нѣредьгаза|Нѣредьгазы]]), а по вывольнѣню 7.&nbsp;августа 1939 переселив ся до Братиславы, де жив до конця живота. За [[Йозеф Тисо|Тисового режиму]] быв ведучым украинской програмы словацкого радия.<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> По приходѣ Червеной армады наступив до рядов коммунистичной партии Чехословакии (1945) и брав участь в антифашистичном руху.<ref>Гренджа-Донский. Украинский советский энциклопедический словарь. Том 1. К.1988. С. 464.</ref> В добѣ [[украинизация|украинизации]] активно помагав новым украинскым периодикам ''Дзвіночок'', ''Піонерська газета'', ''Дружно вперед'', ''Дукля'' и публиковав в них свои творы. В послѣдны рокы свого живота занимав ся редагованьем своих ранных творов, вымѣнюючи слова и выразы руськой бесѣды на литературны украинскы.<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> == Творба == === Поетичны зберькы === * ''Квѣты з терньом'' (1923) * ''Золотѣ ключѣ'' (1923) * ''Шляхом терновим'' (1924) * ''Китиця квіток'' (1925) * ''Тернові квіти полонин'' (Харьков, 1928) * ''Покрив туман співучі ріки…'' (1928) * ''Тобі, рідний краю'' (1936) * ''Червона скала'' (1938)<ref>Епична поема печатала ся в дѣточом журналѣ ''Пчолка'' на продовжѣня в роках 1931–1938, а наконець вышла окремов книжков</ref><ref name=”Хланта”>Хланта І. Ґренджа-Донський Василь Степанович. //Енциклопедія Закарпаття. Визначні особи ХХ століття. «Ґражда». Ужгород, 2007. Сс. 112–113.</ref> * ''За ґратами'' (1939) * ''Місячні груні'' (Пряшів, 1969) * ''Тече потік з бережечка'' (Пряшів, 1985, посм.) === Проза === * ''Оповідання з Карпатських полонин'' (1926) * ''Оповідання з Карпатських полонин'' (перевыданя: Харьков, 1928) * ''Назустріч волі'' (1928) * ''Немає набоїв'' (Харьков, 1928) * ''Ілько Липей — карпатський розбійник'' (Львів, 1936) * ''Петро Петрович'' (1937) * ''Петрик'' (Пряшів, 1973) === Пьесы и драматичны поемы === * ''Сиротина'' (1925) * ''Останній бій'' (1930) * ''Сотня Мочаренка'' (1932) * ''Як сади зацвітуть'' (1937) * ''Зруб'' (1948)<ref>Одзначена премиов Министерии школства и културы, Братислава 1957</ref><ref name=”Хланта” /> * ''Русалка'' (1945) * ''Скамʼянілі серця'' (1957) <ref>Одзначена премиов Словацкого литературного фонда, 1957</ref><ref name=”Хланта” /> === Неопубликованы романы === * ''Запропащені роки'' * ''Світанок над горами'' * ''Сини Верховини''<ref name=”Хланта” /> == Вызнаменаня == *1970 — Заслуженый умѣлець Чехословацкой републикы<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> *???? — Одзнака президента Чехословацкой републикы «За розбудову» (Za zásluhy o výstavbu), котров гоноровали «чоловых бойовников за социалистичну одбудову» == Запяткы == <references group="lower-alpha" /> == Референции == {{reflist}} == Жерела == * Ковач Ф. Гренджа-Донський. Краєзнавчий словник русинів-українців. Пряшівщина. [[СРУСР]]. Пряшів, 1999. С.94. * Мишанич О. Василь Гренджа-Донський // Повернення. Літературно-критичні статті і нариси.&nbsp;— К.: АТ «Обереги», 1993.&nbsp;— С. 94-111. * Мольнар М. Доля співця полонин. Причинок до творчої біографії В. Гренджі-Донського //Зустрічі культур: З чехословацько-українських взаємовідносин.&nbsp;— Братислава: Словацьке педагогічне видавництво в Братиславі, відділ української літератури в Пряшеві, 1980.&nbsp;— С. 388—447. * Поп І. Ґренджа-Донський Василь. // П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. [[Ужгород]], 2010. С. 169–170. * Рекіта В.&nbsp;І.&nbsp;Історія Закарпаття у творчій спадщині Василя Ґренджі-Донського / Передм. В.Задорожного.&nbsp;— Вид. друге, переробл., доп.&nbsp;— Ужгород: Ґражда, 2007.&nbsp;— 112 с. * Хланта І. Ґренджа-Донський Василь Степанович. //Енциклопедія Закарпаття. Визначні особи ХХ століття. «Ґражда». Ужгород, 2007. Сс. 112–113. == Одказы == * [https://www.biblioteka.uz.ua/zak/show.php?showFull=264 Закарпатська обласна бібліотека для дітей та юнацтва (ЗОДЮБ): Ґренджа-Донський Василь Степанович]{{ref-uk}} * [http://litopys.org.ua/grendzha/grendzh01.htm В.&nbsp;І.&nbsp;Ільницький, Д.&nbsp;М.&nbsp;Федака. Літописець Карпатської України]{{ref-uk}} {{Lifetime|1897|1974|Ґренджа-Донськый, Василь}} [[Катеґорія:Украинскы писателе]] [[Катеґорія:Украинскы поеты]] slapx5cgah1n85ccnl4aij6nxjtx3iv 171019 171018 2026-10-04T20:39:03Z Flipdot 23893 171019 wikitext text/x-wiki {{Писатель проста | name = Василь Гренджа-Донскый | image = Василь Гренджа-Донскый.jpg | birthname = Василь Гренджа | birthdate = 24. апрѣль 1897 | birthplace = Воловое, Мараморош, [[Мадярске кральовство|Мадярское кралевство]] | deathdate = 25. новембер 1974 (77 рокы) | deathplace = [[Братїслава|Братислава]], [[Чеськословеньско|Чехословацка Социалистична Република]] | occupation = [[писатель]] | nationality = [[Українцї|Украинець]] | ethnicity = з Верховины | language = [[Україньскый язык|украинскый]] | genre = [[Поезія|поезия]], [[проза]], [[драма]], мемуары | citizenship = мадярске, чехословацке | period = 1923–1973 | spouse = Мария Вилгелм (1919–1930),<br>Мария Рущакова (1933–до смерти) | children = Алиса (1921), Олга (1927), Иван (1945) | awards = [[File:Za-zásluhy-o-výstavbu-2-líc.JPG|thumb|25px|left|]]Заслуженый умѣлець Чехословацкой републикы, 1970 }} '''Васи́ль Гре́нджа-До́нскый''' [grendᶚa] ({{Lang-uk|Василь Ґренджа-Донський}}; 24.&nbsp;апрѣль 1897, Воловое, [[Жупа Мараморош|Мараморош]], [[Мадярске кральовство|Мадярске кралевство]]{{efn|днесь [[Межгорье (Закарпатска область)|Межгорье]], [[Україна|Украина]]}}&nbsp;– 25.&nbsp;новембер 1974, [[Братїслава|Братислава]], [[Чеськословеньско|Чехословацка Социалистична Република]])&nbsp;— [[Українцї|украинскый]] [[писатель]] [[Чеськословеньско|Чехословакии]], политичный активиста [[Карпатьска Україна|Карпатской Украины]], редактор новинкы Карпатской Украины ''Нова свобода''. == Биография == Уродив ся в 9-дѣтной селянской родинѣ яко старшый сын. Курс зачаточной школы освоив во фарской школѣ. Робив поштарем на мѣстном поштовом урядѣ. Закончивши заочно неповный курс середной школы,<ref>Гренджа-Донський. Краєзнавчий словник русинів-українців. Пряшівщина. СРУСР. Пряшів, 1999. С.94.</ref> року 1915 наруковав до войска, а неодовга быв раненый на российском фронтѣ [[Перша світова война|Первой свѣтовой войны]] и лѣчив ся у [[Будапешт]]ѣ. Перебываючи на реконвалесценции в Будапештѣ учив ся на Торговелной академии и Академии умѣлств. Року 1918 вертать ся до войска и служить на румынском и тальянском фронтах. Горячо принимать револучны подѣи в Мадярщинѣ. Року 1919 вступив до мадярской Червеной армады. Перва его жена была Мадярка и велика патриотка, под ей вплывом зачинать писати свои первы творы [[Мадярскый язык|по мадярскы]].<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> 16-рочна Мария (Монцика) Вилгелм (1903–1983), родом з Бачкы, з котров побрали ся в новембрѣ 1919, родила му двох дѣвок: Алису (Ержику, 1921) и Олгу (1927).<ref name="Рекита">{{Cite book |author= Рекіта&nbsp;В.&nbsp;І. |chapter= Рід Ґренджів |title= //Науковий вісник Ужгородського університету. Серія історія. Випуск 21 |location= Ужгород |publisher= Говерла, 2008 |at= Cc.&nbsp;14–19}}{{ref-uk}}</ref> В роках 1918–1922 в [[Будапешт]]ѣ продовжив науку на специалных офицерскых курсах, доповнюючи свою освѣту, што дало му можность достати роботу книговода (бухгалтера) в асекурацийном сполку. Вернувши ся до краю в маю 1922, достав мѣсто книговода в Подкарпатском банку в Ужгородѣ, вдяка чому добрѣ забезпечив материално свою фамилию. Обстояня в краю под новов чешсков администрациов нашов зовсѣм змѣненыма. З року 1923 принимать [[украинофил]]ску орьентацию, зачинать активно робити в ''Просвѣтѣ'' и украинскых новинках, публиковати свои поезии. Первы зберькы писав сперву по руськы (''Квѣты з терньом'', 1923), пак [[Україньскый язык|по украинскы]] етимологичным правописом (''Золотѣ ключѣ'', 1923).<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> Дале перешов, яко первый в краю на фонетичный правопис (''Шляхом терновим'', 1924). Року 1926 з урядного дозволу змѣнив прозвище на Гренджа-Донскый.<ref>Твори Василя Ґренджі-Донського. Том Х. Published by Carpathian Alliance, Inc. Branch in Washington, D.C. 1988. С. 62.</ref> Того же року выходить его перва прозова книжка ''Оповідання з Карпатських полонин''<ref>Твори Василя Ґренджі-Донського. Том V. Повісті. Published by Carpathian Alliance, Inc. Branch in Washington, D.C. 1985. С. VII.</ref> Року 1928 став ся первым украинскым писательом, чия книжка была опубликована в Совѣтской Украинѣ (''Тернові квіти полонин'', 1928, [[Харьков]]).<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> Року 1930 розышли ся з первов женов, Алиса зостала з отцем в Ужгородѣ, а жена з малов Олгицов одышли до [[Будапешт]]у навсе. 25.&nbsp;апрѣля 1933 побрав ся з Марусев Рущаковов (1912–1990), простов верховинков з Волового, 15&nbsp;рокы молодшов од него. У Воловом его будуча жена была учительков ручных робот (вышиваня) в горожанцѣ. З нев мав сына Ивана (1945). В януарѣ 1935 став членом проводу Украинского националного объеднаня (УНО), в периодѣ [[Карпатьска Україна|Карпатской Украины]] редаговав у Хустѣ новинку ''Нова свобода''. По утлумѣню новопроголошеной републикы мадярскым войском 15.&nbsp;марца 1939 трафив до [[Концентрачный лагер|концтабору]] с.&nbsp;Крива, а пак Варюлопош (коло [[Нѣредьгаза|Нѣредьгазы]]), а по вывольнѣню 7.&nbsp;августа 1939 переселив ся до Братиславы, де жив до конця живота. За [[Йозеф Тисо|Тисового режиму]] быв ведучым украинской програмы словацкого радия.<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> По приходѣ Червеной армады наступив до рядов коммунистичной партии Чехословакии (1945) и брав участь в антифашистичном руху.<ref>Гренджа-Донский. Украинский советский энциклопедический словарь. Том 1. К.1988. С. 464.</ref> В добѣ [[украинизация|украинизации]] активно помагав новым украинскым периодикам ''Дзвіночок'', ''Піонерська газета'', ''Дружно вперед'', ''Дукля'' и публиковав в них свои творы. В послѣдны рокы свого живота занимав ся редагованьем своих ранных творов, вымѣнюючи слова и выразы руськой бесѣды на литературны украинскы.<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> == Творба == === Поетичны зберькы === * ''Квѣты з терньом'' (1923) * ''Золотѣ ключѣ'' (1923) * ''Шляхом терновим'' (1924) * ''Китиця квіток'' (1925) * ''Тернові квіти полонин'' (Харьков, 1928) * ''Покрив туман співучі ріки…'' (1928) * ''Тобі, рідний краю'' (1936) * ''Червона скала'' (1938)<ref>Епична поема печатала ся в дѣточом журналѣ ''Пчолка'' на продовжѣня в роках 1931–1938, а наконець вышла окремов книжков</ref><ref name=”Хланта”>Хланта І. Ґренджа-Донський Василь Степанович. //Енциклопедія Закарпаття. Визначні особи ХХ століття. «Ґражда». Ужгород, 2007. Сс. 112–113.</ref> * ''За ґратами'' (1939) * ''Місячні груні'' (Пряшів, 1969) * ''Тече потік з бережечка'' (Пряшів, 1985, посм.) === Проза === * ''Оповідання з Карпатських полонин'' (1926) * ''Оповідання з Карпатських полонин'' (перевыданя: Харьков, 1928) * ''Назустріч волі'' (1928) * ''Немає набоїв'' (Харьков, 1928) * ''Ілько Липей — карпатський розбійник'' (Львів, 1936) * ''Петро Петрович'' (1937) * ''Петрик'' (Пряшів, 1973) === Пьесы и драматичны поемы === * ''Сиротина'' (1925) * ''Останній бій'' (1930) * ''Сотня Мочаренка'' (1932) * ''Як сади зацвітуть'' (1937) * ''Зруб'' (1948)<ref>Одзначена премиов Министерии школства и културы, Братислава 1957</ref><ref name=”Хланта” /> * ''Русалка'' (1945) * ''Скамʼянілі серця'' (1957) <ref>Одзначена премиов Словацкого литературного фонда, 1957</ref><ref name=”Хланта” /> === Неопубликованы романы === * ''Запропащені роки'' * ''Світанок над горами'' * ''Сини Верховини''<ref name=”Хланта” /> == Вызнаменаня == *1970 — Заслуженый умѣлець Чехословацкой републикы<ref name="Поп">Ґренджа-Донський Василь. //П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Ужгород, 2010. С. 169–170.</ref> *???? — Одзнака президента Чехословацкой републикы «За розбудову» (Za zásluhy o výstavbu), котров гоноровали «чоловых бойовников за социалистичну одбудову» == Запяткы == <references group="lower-alpha" /> == Референции == {{reflist}} == Жерела == * Ковач Ф. Гренджа-Донський. Краєзнавчий словник русинів-українців. Пряшівщина. [[СРУСР]]. Пряшів, 1999. С.94. * Мишанич О. Василь Гренджа-Донський // Повернення. Літературно-критичні статті і нариси.&nbsp;— К.: АТ «Обереги», 1993.&nbsp;— С. 94-111. * Мольнар М. Доля співця полонин. Причинок до творчої біографії В. Гренджі-Донського //Зустрічі культур: З чехословацько-українських взаємовідносин.&nbsp;— Братислава: Словацьке педагогічне видавництво в Братиславі, відділ української літератури в Пряшеві, 1980.&nbsp;— С. 388—447. * Поп І. Ґренджа-Донський Василь. // П.Р.Маґочій, І.Поп. Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. [[Ужгород]], 2010. С. 169–170. * Рекіта В.&nbsp;І.&nbsp;Історія Закарпаття у творчій спадщині Василя Ґренджі-Донського / Передм. В.Задорожного.&nbsp;— Вид. друге, переробл., доп.&nbsp;— Ужгород: Ґражда, 2007.&nbsp;— 112 с. * Хланта І. Ґренджа-Донський Василь Степанович. //Енциклопедія Закарпаття. Визначні особи ХХ століття. «Ґражда». Ужгород, 2007. Сс. 112–113. == Одказы == * [https://www.biblioteka.uz.ua/zak/show.php?showFull=264 Закарпатська обласна бібліотека для дітей та юнацтва (ЗОДЮБ): Ґренджа-Донський Василь Степанович]{{ref-uk}} * [http://litopys.org.ua/grendzha/grendzh01.htm В.&nbsp;І.&nbsp;Ільницький, Д.&nbsp;М.&nbsp;Федака. Літописець Карпатської України]{{ref-uk}} {{Lifetime|1897|1974|Ґренджа-Донськый, Василь}} [[Катеґорія:Украинскы писателе]] [[Катеґорія:Украинскы поеты]] 3tawetsp3n7fpx6yevrvgb1hyhmr2xn 0 10694 170985 170950 2026-10-04T12:26:39Z Flipdot 23893 170985 wikitext text/x-wiki {{ученый |имя = Микола Вегеш |образчик = [[Файл:VehesM-2400px.png|180px]] |категория склада=Mykola Vehash |сферы наук=[[история]] |уроджѣня ={{Birth date and age|1962|11|28}} |мѣсто роджѣня =[[Межгорье (Закарпатска область)|Межгорье]] }} '''Микола Вегеш''' (*[[28. новембер]] [[1962]], [[Межгорье (Закарпатска область)]], [[Україна|Украина]])&nbsp;— [[историк]], изглядатель истории [[Підкарпатьска Русь|Подкарпатской Руси]]. Доктор историчных наук (1999), профессор (2001). [[Ректор]] [[Ужгородска народна универзита|Ужгородской народной универзиты]] (2005–2012). Член Дозорной Рады ВМГО „Союз обдарованой молодежи“. Ученик академика Володимира Грабовецкого.<ref>[https://web.archive.org/web/20150617143843/http://nauka.in.ua/news/articles/article_detail/1331?print=true Микола КУГУТЯК, Ігор РАЙКІВСЬКИЙ. Історична школа Грабовецького]</ref> == Студии и карьера == Середну школу выходив в родном Межгорью (1979). Такой того року зачав студии на историко-педагогичной факултѣ Ивано-Франковского державного пединститута В. Стефаника, днесь [[Прикарпатска национална универзита Василя Стефаника]]. Быв проводником проблемного семинара з истории Украины добы феодализма под водством академика В.&nbsp;Грабовецкого (1979–1984). В рр. 1984–1991 учительовав в середной школѣ в [[Синевир (село)|Синевирѣ]]. В роках 1990–1994 студовав на аспирантурѣ катедры истории СССР (изгодя истории Украины) Ужгородской державной универзиты (УжДУ). Року 1994 перед ученов радов УжДУ обгаив кандидатску диссертацию „Карпатска Украина в роках 1938–1939: социално-економичны и политичны аспекты“, одтогды робив яко доцент УжДУ. Року 1998 на ученой радѣ Института истории Украины НАН Украины представив докторску диссертацию „Закарпатя в контекстѣ централноевропской политичной кризы перед [[Друга світова война|Другов свѣтовов войнов]]“. Року 1999 обгаив докторску диссертацию перед специалнов ученов радов [[Киевска национална универзита Тараса Шевченка|Киевской националной универзиты Т.&nbsp;Г.&nbsp;Шевченка]] и зыскав докторат з истории. В рр. 2000–2004 директор Института карпатознавства УжНУ. * 2001 — профессор УжНУ. * 2004 — декан историчной факулты. * 2005—2012 ректор УжНУ, выбраный рѣшеньом трудового коллектива УжНУ.<ref name=Fedaka>Федака С. Д.</ref> == Научны роботы == Микола Вегеш мать понад 850 публикаций, серед них 450 научных. Найповнѣйше его научны роботы представлены у двох многотомных выданях «Історичні дослідження: В семи томах» (Ужгород, 2000–2001) тай „''Історія і політика в чотирьох томах''“ (2005). Учебно-методичны приручкы: «Основи політології», «Вступ до геополітики», «Становлення і розвиток політичної думки в Україні», «Історія української державності», «Політологія: конспект лекцій», «Історична наука в Ужгородському державному університеті: матеріали до лекцій», «Українська державність у ХХ столітті», «Політологія в Ужгородському національному університеті та Болонський процес», «Як писати наукову роботу», «Зарубіжні футурологічні концепці на межі тисячоліть: порівняльний аналіз» и др. Много робот публиковав в [[ЗША]], [[Канада|Канадѣ]], [[Великобританія|Великобритании]], [[Чехія|Чехии]], [[Словеньско|Словакии]], [[Угорщина|Мадярщинѣ]], [[Румуньско|Румынии]]. Соавтор многых коллективных и енциклопедичных выдань. Под его редакциов выходить фахове выданя з проблем истории, политологии, етнологии и културолог «Carpatica-Карпатика». Библиографию робот Миколы Вегеша зобрав и выдав Мариан Токарь (2002).<ref name=Fedaka/> == Сполоченска активность == * Депутат Закарпатской областной рады 5. и 6. скликаня. * Голова Закарпатского оддѣлѣня Всеукраинского биографичного товаришства (1999–2004),<ref name=Fedaka/> * Член Президии Закарпатского областного центра [[Научне товаришство Шевченка|Наукового товаришства Т.&nbsp;Г.&nbsp;Шевченка]] (2004),<ref name=Fedaka/> * Голова Закарпатской областной организации {{iw|„Мемориал“ Василя Стуса||uk|«Меморіал» імені Василя Стуса}} (1992–1998).<ref name=Fedaka/> == Вызнаменаня == * 1993&nbsp;— Лавреат премии В. Гренджи-Донского, * 1996&nbsp;— Лавреат премии академика Крипякевича, * 2001&nbsp;— Почестный член Зглядовательского бюро радников Америцкого биографичного института, * 2004&nbsp;— [[Почестна грамота Верховной Рады Украины]] «За заслугы перед украинскым народом», * 2005&nbsp;— Почестный знак Закарпатской областной рады «За розвитя региона», * 2007&nbsp;— [[Орден «За заслугы» (Украина)|Орден «За заслугы»]] ІІІ. ст., * 2009&nbsp;— Орден «За заслугы» ІІ. ст. == Жерела и одказы == * Федака С. Д.: Вегеш Микола Миколайович //{{ЕЗВО20}} {{nowrap|Сс. 66–67}} == Референции == {{reflist}} {{Lifetime|1962||Вегеш, Микола}} [[Катеґорія:Русиньскы історіци]] [[Катеґорія:Ужгородськый університет]] 46gr3lwvxcgnngfkyg4bcbx6mitt495 170986 170985 2026-10-04T12:27:52Z Flipdot 23893 /* Научны роботы */ 170986 wikitext text/x-wiki {{ученый |имя = Микола Вегеш |образчик = [[Файл:VehesM-2400px.png|180px]] |категория склада=Mykola Vehash |сферы наук=[[история]] |уроджѣня ={{Birth date and age|1962|11|28}} |мѣсто роджѣня =[[Межгорье (Закарпатска область)|Межгорье]] }} '''Микола Вегеш''' (*[[28. новембер]] [[1962]], [[Межгорье (Закарпатска область)]], [[Україна|Украина]])&nbsp;— [[историк]], изглядатель истории [[Підкарпатьска Русь|Подкарпатской Руси]]. Доктор историчных наук (1999), профессор (2001). [[Ректор]] [[Ужгородска народна универзита|Ужгородской народной универзиты]] (2005–2012). Член Дозорной Рады ВМГО „Союз обдарованой молодежи“. Ученик академика Володимира Грабовецкого.<ref>[https://web.archive.org/web/20150617143843/http://nauka.in.ua/news/articles/article_detail/1331?print=true Микола КУГУТЯК, Ігор РАЙКІВСЬКИЙ. Історична школа Грабовецького]</ref> == Студии и карьера == Середну школу выходив в родном Межгорью (1979). Такой того року зачав студии на историко-педагогичной факултѣ Ивано-Франковского державного пединститута В. Стефаника, днесь [[Прикарпатска национална универзита Василя Стефаника]]. Быв проводником проблемного семинара з истории Украины добы феодализма под водством академика В.&nbsp;Грабовецкого (1979–1984). В рр. 1984–1991 учительовав в середной школѣ в [[Синевир (село)|Синевирѣ]]. В роках 1990–1994 студовав на аспирантурѣ катедры истории СССР (изгодя истории Украины) Ужгородской державной универзиты (УжДУ). Року 1994 перед ученов радов УжДУ обгаив кандидатску диссертацию „Карпатска Украина в роках 1938–1939: социално-економичны и политичны аспекты“, одтогды робив яко доцент УжДУ. Року 1998 на ученой радѣ Института истории Украины НАН Украины представив докторску диссертацию „Закарпатя в контекстѣ централноевропской политичной кризы перед [[Друга світова война|Другов свѣтовов войнов]]“. Року 1999 обгаив докторску диссертацию перед специалнов ученов радов [[Киевска национална универзита Тараса Шевченка|Киевской националной универзиты Т.&nbsp;Г.&nbsp;Шевченка]] и зыскав докторат з истории. В рр. 2000–2004 директор Института карпатознавства УжНУ. * 2001 — профессор УжНУ. * 2004 — декан историчной факулты. * 2005—2012 ректор УжНУ, выбраный рѣшеньом трудового коллектива УжНУ.<ref name=Fedaka>Федака С. Д.</ref> == Научны роботы == Микола Вегеш мать понад 850 публикаций, серед них 450 научных. Найповнѣйше его научны роботы представлены у двох многотомных выданях „''Історичні дослідження: В семи томах''“ (Ужгород, 2000–2001) тай „''Історія і політика в чотирьох томах''“ (2005). Учебно-методичны приручкы: „''Основи політології''“, „''Вступ до геополітики''“, „''Становлення і розвиток політичної думки в Україні''“, „''Історія української державності''“, „''Політологія: конспект лекцій''“, „''Історична наука в Ужгородському державному університеті: матеріали до лекцій''“, „''Українська державність у ХХ столітті''“, „''Політологія в Ужгородському національному університеті та Болонський процес''“, „''Як писати наукову роботу''“, „''Зарубіжні футурологічні концепці на межі тисячоліть: порівняльний аналіз''“ и др. Много робот публиковав в [[ЗША]], [[Канада|Канадѣ]], [[Великобританія|Великобритании]], [[Чехія|Чехии]], [[Словеньско|Словакии]], [[Угорщина|Мадярщинѣ]], [[Румуньско|Румынии]]. Соавтор многых коллективных и енциклопедичных выдань. Под его редакциов выходить фахове выданя з проблем истории, политологии, етнологии и културолог „Carpatica-Карпатика“. Библиографию робот Миколы Вегеша зобрав и выдав [[Маріан Токар|Мариан Токар]] (2002).<ref name=Fedaka/> == Сполоченска активность == * Депутат Закарпатской областной рады 5. и 6. скликаня. * Голова Закарпатского оддѣлѣня Всеукраинского биографичного товаришства (1999–2004),<ref name=Fedaka/> * Член Президии Закарпатского областного центра [[Научне товаришство Шевченка|Наукового товаришства Т.&nbsp;Г.&nbsp;Шевченка]] (2004),<ref name=Fedaka/> * Голова Закарпатской областной организации {{iw|„Мемориал“ Василя Стуса||uk|«Меморіал» імені Василя Стуса}} (1992–1998).<ref name=Fedaka/> == Вызнаменаня == * 1993&nbsp;— Лавреат премии В. Гренджи-Донского, * 1996&nbsp;— Лавреат премии академика Крипякевича, * 2001&nbsp;— Почестный член Зглядовательского бюро радников Америцкого биографичного института, * 2004&nbsp;— [[Почестна грамота Верховной Рады Украины]] «За заслугы перед украинскым народом», * 2005&nbsp;— Почестный знак Закарпатской областной рады «За розвитя региона», * 2007&nbsp;— [[Орден «За заслугы» (Украина)|Орден «За заслугы»]] ІІІ. ст., * 2009&nbsp;— Орден «За заслугы» ІІ. ст. == Жерела и одказы == * Федака С. Д.: Вегеш Микола Миколайович //{{ЕЗВО20}} {{nowrap|Сс. 66–67}} == Референции == {{reflist}} {{Lifetime|1962||Вегеш, Микола}} [[Катеґорія:Русиньскы історіци]] [[Катеґорія:Ужгородськый університет]] 60a8u36nuhs2caq8150ht1ea4w1kmcp 170987 170986 2026-10-04T12:28:25Z Flipdot 23893 /* Вызнаменаня */ 170987 wikitext text/x-wiki {{ученый |имя = Микола Вегеш |образчик = [[Файл:VehesM-2400px.png|180px]] |категория склада=Mykola Vehash |сферы наук=[[история]] |уроджѣня ={{Birth date and age|1962|11|28}} |мѣсто роджѣня =[[Межгорье (Закарпатска область)|Межгорье]] }} '''Микола Вегеш''' (*[[28. новембер]] [[1962]], [[Межгорье (Закарпатска область)]], [[Україна|Украина]])&nbsp;— [[историк]], изглядатель истории [[Підкарпатьска Русь|Подкарпатской Руси]]. Доктор историчных наук (1999), профессор (2001). [[Ректор]] [[Ужгородска народна универзита|Ужгородской народной универзиты]] (2005–2012). Член Дозорной Рады ВМГО „Союз обдарованой молодежи“. Ученик академика Володимира Грабовецкого.<ref>[https://web.archive.org/web/20150617143843/http://nauka.in.ua/news/articles/article_detail/1331?print=true Микола КУГУТЯК, Ігор РАЙКІВСЬКИЙ. Історична школа Грабовецького]</ref> == Студии и карьера == Середну школу выходив в родном Межгорью (1979). Такой того року зачав студии на историко-педагогичной факултѣ Ивано-Франковского державного пединститута В. Стефаника, днесь [[Прикарпатска национална универзита Василя Стефаника]]. Быв проводником проблемного семинара з истории Украины добы феодализма под водством академика В.&nbsp;Грабовецкого (1979–1984). В рр. 1984–1991 учительовав в середной школѣ в [[Синевир (село)|Синевирѣ]]. В роках 1990–1994 студовав на аспирантурѣ катедры истории СССР (изгодя истории Украины) Ужгородской державной универзиты (УжДУ). Року 1994 перед ученов радов УжДУ обгаив кандидатску диссертацию „Карпатска Украина в роках 1938–1939: социално-економичны и политичны аспекты“, одтогды робив яко доцент УжДУ. Року 1998 на ученой радѣ Института истории Украины НАН Украины представив докторску диссертацию „Закарпатя в контекстѣ централноевропской политичной кризы перед [[Друга світова война|Другов свѣтовов войнов]]“. Року 1999 обгаив докторску диссертацию перед специалнов ученов радов [[Киевска национална универзита Тараса Шевченка|Киевской националной универзиты Т.&nbsp;Г.&nbsp;Шевченка]] и зыскав докторат з истории. В рр. 2000–2004 директор Института карпатознавства УжНУ. * 2001 — профессор УжНУ. * 2004 — декан историчной факулты. * 2005—2012 ректор УжНУ, выбраный рѣшеньом трудового коллектива УжНУ.<ref name=Fedaka>Федака С. Д.</ref> == Научны роботы == Микола Вегеш мать понад 850 публикаций, серед них 450 научных. Найповнѣйше его научны роботы представлены у двох многотомных выданях „''Історичні дослідження: В семи томах''“ (Ужгород, 2000–2001) тай „''Історія і політика в чотирьох томах''“ (2005). Учебно-методичны приручкы: „''Основи політології''“, „''Вступ до геополітики''“, „''Становлення і розвиток політичної думки в Україні''“, „''Історія української державності''“, „''Політологія: конспект лекцій''“, „''Історична наука в Ужгородському державному університеті: матеріали до лекцій''“, „''Українська державність у ХХ столітті''“, „''Політологія в Ужгородському національному університеті та Болонський процес''“, „''Як писати наукову роботу''“, „''Зарубіжні футурологічні концепці на межі тисячоліть: порівняльний аналіз''“ и др. Много робот публиковав в [[ЗША]], [[Канада|Канадѣ]], [[Великобританія|Великобритании]], [[Чехія|Чехии]], [[Словеньско|Словакии]], [[Угорщина|Мадярщинѣ]], [[Румуньско|Румынии]]. Соавтор многых коллективных и енциклопедичных выдань. Под его редакциов выходить фахове выданя з проблем истории, политологии, етнологии и културолог „Carpatica-Карпатика“. Библиографию робот Миколы Вегеша зобрав и выдав [[Маріан Токар|Мариан Токар]] (2002).<ref name=Fedaka/> == Сполоченска активность == * Депутат Закарпатской областной рады 5. и 6. скликаня. * Голова Закарпатского оддѣлѣня Всеукраинского биографичного товаришства (1999–2004),<ref name=Fedaka/> * Член Президии Закарпатского областного центра [[Научне товаришство Шевченка|Наукового товаришства Т.&nbsp;Г.&nbsp;Шевченка]] (2004),<ref name=Fedaka/> * Голова Закарпатской областной организации {{iw|„Мемориал“ Василя Стуса||uk|«Меморіал» імені Василя Стуса}} (1992–1998).<ref name=Fedaka/> == Вызнаменаня == * 1993&nbsp;— Лавреат премии В. Гренджи-Донского, * 1996&nbsp;— Лавреат премии академика Крипякевича, * 2001&nbsp;— Почестный член Зглядовательского бюро радников Америцкого биографичного института, * 2004&nbsp;— [[Почестна грамота Верховной Рады Украины]] „За заслугы перед украинскым народом», * 2005&nbsp;— Почестный знак Закарпатской областной рады „За розвитя региона», * 2007&nbsp;— [[Орден „За заслугы“ (Украина)|Орден „За заслугы“]] ІІІ. ст., * 2009&nbsp;— Орден „За заслугы“ ІІ. ст. == Жерела и одказы == * Федака С. Д.: Вегеш Микола Миколайович //{{ЕЗВО20}} {{nowrap|Сс. 66–67}} == Референции == {{reflist}} {{Lifetime|1962||Вегеш, Микола}} [[Катеґорія:Русиньскы історіци]] [[Катеґорія:Ужгородськый університет]] 1q1rm5xekk0oew2j0i9b0xp6l0gx8ye 0 12772 171003 144824 2026-10-04T18:03:19Z EmausBot 60 справив двоїте напрямлїня → [[Мукачовськый район]] 171003 wikitext text/x-wiki #ПЕРЕНАПРАВЛЕННЯ [[Мукачовськый район]] gotl1ouzwjkrzcefc17n5h4ubxzbt5t 0 14587 171005 111384 2026-10-04T18:03:39Z EmausBot 60 справив двоїте напрямлїня → [[Ужгородськый університет]] 171005 wikitext text/x-wiki #ПЕРЕНАПРАВЛЕННЯ [[Ужгородськый університет]] rtlbyfvhbnbuku69mko6ix2mdbz0zzo 0 15244 171010 143361 2026-10-04T18:04:29Z EmausBot 60 справив двоїте напрямлїня → [[Хустскый район]] 171010 wikitext text/x-wiki #ПЕРЕНАПРАВЛЕННЯ [[Хустскый район]] tmdusg3h1colo2uzhfhv7j8n6pkniuo 0 15304 171001 114225 2026-10-04T18:02:59Z EmausBot 60 справив двоїте напрямлїня → [[Болгарськый язык]] 171001 wikitext text/x-wiki #ПЕРЕНАПРАВЛЕННЯ [[Болгарськый язык]] t6rt2chcji3cutj1vbhp6rx7dwf0skt 0 16249 171026 141189 2026-10-04T21:12:42Z Flipdot 23893 171026 wikitext text/x-wiki {{Организация | název = КГБ СССР | obrázek = Emblema KGB.svg | velikost obrázku = 80 | popisek = | mapa = | velikost mapy = | popisek mapy = | mapa2 = | zkratka = | motto = Вѣрность Партии –<br>Вѣрность Отчинѣ | předchůdce = | nástupce = | zakladatel = | vznik = [[13. марца]] [[1954]] | zánik = [[3. децембра]] [[1991]] | typ = | forma = | účel = | sídlo = | místo = | působnost = | členové = | jazyk = | generální tajemník = | lídr titul = | lídr jméno = | lídr2 titul = | lídr2 jméno = | lídr3 titul = | lídr3 jméno = | lídr4 titul = | lídr4 jméno = | lídr5 titul = | lídr5 jméno = | klíčové osoby = | hlavní orgán = | předsednictví = | mateřská organizace = | přidružení = | rozpočet = | počet zaměstnanců = 480&nbsp;000 | počet dobrovolníků = | web = | poznámky = | dřívější název = | ičo = }} [[File:Удостоверение Председателя КГБ.jpg|thumb|270px|Легитимация шефа КГБ Ю. В. Андропова]] '''КГБ СССР''', повнов назвов '''Комитет державной безпекы СССР''' ({{lang-ru|Комитет государственной безопасности СССР}})&nbsp;— глав­ный ор­ган тайной роз­вѣд­кы, контра­раз­вѣд­кы и внуторной безпекы, на ко­то­рый бизовали без­пеку [[СССР|Совѣтского Союза]].<ref name="БРЭ">Хаустов В. Н.</ref> КГБ одповѣдало тыж за охрану политичных лидерох, дозор за пограничныма войсками и тайный политичный дозор за обывательством.<ref name=EB>Robert W. Pringle.</ref> == Взник и штруктура == [[13. марца]] [[1954]] из Министерства внутра ({{lang-ru|Министерство внутренних дел СССР}}) были выокремлены органы, одповѣдаючы за безпеку, котры вошли до штруктуры, названой ''КГБ при Радѣ Министрох СССР''. КГБ фунговало под прямым дозором [[КПСС]]. В штруктурѣ было около 20 директоратох ({{lang-ru|управление}}), такых як, примѣром:<ref name="БРЭ"/> # розвѣдка # контрарозвѣдка # военска контрарозвѣдка # контрарозвѣдка на транспортѣ # бой з идеологичныма диверзиями и внуторныма неприятелями # охрана економикы и т.д. Окремому директорату были подряджены пограничны войска. В року 1974 до штруктуры додали антитерористичны оддѣлы ''Алфа'' и оддѣлы про диверзии в заграничу ''Вымпел'', а в конци 1980-х — войсковы десантны оддѣлы, котры придушовали антисовѣтскы и националистичны проявы в периферных републиках.<ref name="БРЭ"/> == Заник == В августѣ 1991 КГБ з его предсѣдательом В. А. Крючковом брали участь в организации державного переворота, котрый скраховав. В резултатѣ тото [[3. децембра]] [[1991]] Президент СССР [[Михаил Горбачов|М.&nbsp;С.&nbsp;Горбачов]] подписав закон, котрым была организация ликвидована.<ref name="БРЭ"/> == Оцѣнѣня роботы == На верху свого вывоя КГБ было найвекшов тайнов полициев и розвѣдков свѣта зоз персоналом, котрый сягав за 480&nbsp;000 особ (з того 200&nbsp;000 вояци пограничных войск).<ref name=EB/> КГБ успѣшно добывала в заграничу научны и техничны информации о новых выробках и материалах: лем за рок 1987 добыли 29&nbsp;тысяч материалох и 11&nbsp;тысяч взорох, з чого около третины ся дотыкало военно-промыслового сектора.<ref name="БРЭ"/> Авшак во внутри державы КГБ выступало як стражный пес [[КПСС|партии]] и практиковало репресии против дисидентох.<ref name=EB/> Люде, котры критиковали совѣтскый режим были незаконно насилно поддаваны лѣчѣню на психиатрии.<ref name="БРЭ"/> Як штруктура, обслужуюча интересы [[КПСС|партии]], КГБ терпѣло на тоты исты проблемы неефективного урядництва и корупции, што и склеротичны лидеры партии. Найлѣпшый доказ того, же наперек своей хваленой шиковности, КГБ не мало добрых аналистох, котры бы вырисовали вѣрный образ упадаючого режима, и не было способне предбѣгнути колапсу [[СССР]].<ref name=EB/> == Референции == {{reflist}} == Жерела и одказы == * {{cite web |author=Robert W. Pringle |date=January 30, 2020 |title=KGB |url=https://www.britannica.com/topic/KGB/ |publisher=Encyclopædia Britannica, inc. |accessdate=April 20, 2020 }} {{ref-en}} * Хаустов В. Н.: КОМИТЕТ ГОСУДАРСТВЕННОЙ БЕЗОПАСНОСТИ СССР // Большая российская энциклопедия. Том 14. Москва, 2009, стр. 635 [https://web.archive.org/web/20200126045223/https://bigenc.ru/military_science/text/2084994 Одчитане 2020-04-20][https://old.bigenc.ru/military_science/text/2084994]{{ref-ru}} [[Категория:Органы безпекы]] [[Катеґорія:История СССР]] i1m3g0h6ur1s0kgpc7ev9dffmlr1k0h 0 16806 171009 121050 2026-10-04T18:04:19Z EmausBot 60 справив двоїте напрямлїня → [[Ужгородськый університет]] 171009 wikitext text/x-wiki #ПЕРЕНАПРАВЛЕННЯ [[Ужгородськый університет]] rtlbyfvhbnbuku69mko6ix2mdbz0zzo 0 18579 171025 167479 2026-10-04T21:09:17Z Flipdot 23893 171025 wikitext text/x-wiki {{Особа проста |Имя= Теодор Ройкович |Имя_оригиналне= {{lang-hu}} ''Rojkovics Tivadar'',<ref name=Fedinec>Fedinec Csilla</ref><br>{{nowrap|{{lang-sk}} ''Teodor Rojkovič'', {{lang-uk}} ''Федор Ройкович''<ref name="Kicera">Віктор Кічера</ref>}} |Категория_склада= |Образчик= <!-- Вольный образок хыбить --> |Образчика_подпис= |Чинность=[[священик]], редактор русинскых периодикох |Уроджѣня={{Birth date|1877|06|27}} |Мѣсто_роджѣня=[[Дрениця]], [[Жупа Шариш|Шариш]],<br>[[Австро-Мадярщина]] |Упокоеня={{Death date and age|1963|10|31|1877|06|27}} |Мѣсто_смерти=[[Пряшов]],<br>[[Чехословакия]] |Причина_смерти= |Мѣсто_погребу=Hlavný cintorín, [[Пряшов]] }} '''Теодор Ройкович''' ([[27. юн]] [[1877]], [[Дрениця]], [[Жупа Шариш|Шариш]], [[Австро-Мадярщина]]&nbsp;– [[31. октобер]] [[1963]], [[Пряшов]], [[Чехословакия]])&nbsp;— [[священик]], сполоченскый, културный и церковный дѣятель, публициста, редактор русинскых периодикох.<ref name="Kovac">ФедІр Ковач</ref> Познатый як пропагатор русинскых идей.<ref name="Kicera"/> == Штудии и священича служба == Закончив [[Гимназия|гимназию]] в [[Пряшов]]ѣ, богословску [[Семинария|семинарию]] в [[Будапешт]]ѣ (1901). Быв настоятельом храма в [[Джачів|Джачовѣ]], [[Лютина|Лютинѣ]] и [[Пряшов]]ѣ. Од року 1930 — [[каноник]] [[Пряшовска грекокатолицка архиепархия|Пряшовской епархии]].<ref name="Kovac"/> == Сполоченска и литературна робота == Од року 1931 быв головным редактором новинкы „''Русское слово''“, в роках 1938–1939 новинкы „''Пряшевская Русь''“. Быв в числѣ инициаторох основаня [[Русинска гимназия в Пряшовѣ|русинской гимназии в Пряшовѣ]] (1936). Автор гры „''Из болота к счастью''“, брожуры „''Отзывы карпаторусско-словацких отношений''“ (1936) тай иншых.<ref name="Kovac"/> В януарѣ 1922 в сполуавторствѣ з [[Антоний Бескид|Антонийом Бескидом]] и Виктором Берецкым склав „Меморандум Пряшовской народной рады“, котрый подали до парламенту в Празѣ, де жадали, обы [[Жупа Спиш|Спиш]] быв злученый з [[Подкарпатска Русь|Подкарпатсков Русьов]], жебы в [[Ужгород]]ѣ была отворена универзита, жебы в русинскых школах язык выукы быв русинскый и неодкладно была выбрана автономна влада.<ref name=Fedinec/> В 1930-х роках Ройкович з групов колег ходили до [[Северна Америка|Америкы]] зберати грошѣ на сиротинець, монастырь и русинску гимназию, и их мисия была успѣшна, хоть чехословацка влада тому пробовала завадити. Быв тыж касирьом епархиалного освѣтового фонду, котрый успѣшно финанцовав русинскы школы и ведучым епархиалного фонду священичых вдов и сирот.<ref name="Kicera"/> == Референции == {{reflist}} == Жерела и одказы == * {{Cite book |author=Fedinec Csilla |title= A kárpátaljai magyarság történeti kronológiája 1918–1944 |location= Galánta–Dunaszerdahely, 2002 |publisher= Fórum Intézet, Lilium Aurum Könyvkiadó |at= С.&nbsp;102 |isbn= 80-8062-117-9 |url= https://core.ac.uk/download/pdf/20381516.pdf |date= |accessdate= 2022-06-24}}{{ref-hu}} * {{Cite book |author=Віктор Кічера |title= Греко-Католицька Церква в Чехословаччині як соціальна інституція (1918–1939) |location= Пряшів, 2016 |at= Сс.&nbsp;8,&nbsp;63,&nbsp;69,&nbsp;75,&nbsp;90 |isbn= 978-80-555-1645-5 |url= https://www.academia.edu/33000330/Віктор_Кічера_Греко_Католицька_Церква_в_Чехословаччині_як_соціальна_інституція_1918_1939_Пряшів_2016_Viktor_Kičera_Gréckokatolícka_cirkev_v_Československu_ako_sociálna_inštitúcia_1918_1939_Prešov_2016_ISBN_978_80_555_1645_5_In_Ukrainian |date=2016 |accessdate= 2022-06-24}}{{ref-uk}} * ФедІр Ковач: Ройкович Теодор //{{КСРУ}}, С.&nbsp;292 {{Lifetime|1877|1963|Ройкович, Теодор}} [[Катеґорія:Русиньскы писателї]] [[Катеґорія:Русиньскы церьковны дїятелї]] bxmqto8p2q44wneuiffprwqck6i3r1t 0 18714 171006 132052 2026-10-04T18:03:49Z EmausBot 60 справив двоїте напрямлїня → [[Ужгородськый університет]] 171006 wikitext text/x-wiki #ПЕРЕНАПРАВЛЕННЯ [[Ужгородськый університет]] rtlbyfvhbnbuku69mko6ix2mdbz0zzo 2 21040 170999 170815 2026-10-04T17:50:10Z Flipdot 23893 170999 wikitext text/x-wiki {| style="margin: 1em auto; float: right; margin-left: 10px; border: #99B3FF solid 1px; width: 238px" cellpadding="0" | style="text-align: center" | '''За мене''' |- | {{Хоснователь з Підкарпатя}} {{Хоснователь Telegram}} {{Хоснователь Discord}} |- | style="text-align: center" | '''[[Вікіпедія:Бабілон|Знатя языкув]]''' |- | {{User rue}} {{User uk}} {{User en-3}} {{User ru-3}} {{User rsk-1}} {{User de-1}} {{User cs-1}} {{User hu-1}} |- | [[:Category:Вікіпедісты подля языка|Вікіпедішты подля языка]] |} == Діялность на русинськуй Вікіпедії == Редаґуву на Русинськуй Вікіпедії уд 20.&nbsp;мая&nbsp;2021; Вікіпедію вцілови&nbsp;— уд 4.&nbsp;фебруара&nbsp;2021. Теперь головно сохтуву захарьовати, вікізовати, пудганяти пуд єднакый стиль, типоґрафічно уліпшовати екзістувучі статі. Пишу статі за сучасных русинськых діячув и умільцюв и вшылиякі понятя, за обясненьом котрых челядь типово и ходит на Вікіпедії. Пробуву обновити тай доповнити політикы русинської Вікіпедії, обы удображовали актуалный [[Вікіпедія:Консенсус|консенсус]]. Маву таку опінію, ож пріоритетным про русинську Вікіпедію є '''не число статий''', а '''кваліта'''. У такому напрямліньови снажу ся и сам писати туй статі: обы они были красно оформлені, релевантні про цільову авдиторію (= головно русинув); кой сідаву за написаня статі, часто силуву ся довести ї до достаточного обсягу вмісто того, вбы лишити ''[[:Катеґорія:Стыржнї|стыржень]]''. Майліпше знаву пудкарпатськый варіант [[Русиньскый язык|русинського языка]], айбо м годен писати и по пряшовськы вадь [[Паноньско русиньскый язык|панонськы]]. Хоснуву ґраматику тай ортоґрафію [[Отцюзнина (журнал)|журнала „Отцюзнина“]], котра ся базує на „Ґраматиці русинського языка“ [[Анна Меґела|А.&nbsp;Меґелы]]&nbsp;(2019). == Треба ми помуч == Буду вдячный, аж поможете ми довести до май файного стану такі статі: {{div col|colwidth=12em}} * [[Вилок]] * [[Пол (біолоґія)]] {{div col end}} == Статі == Долув найдете ориґіналні статі, написані вадь потовмачені мнов, тай читаво переписані/доповнені, котрі держу доста квалітныма про нашу Вікіпедію (и котрых бы ся хотіло мати булше). == Русинські писателі == {{div col|colwidth=12em}} * [[Адамова-Стецович, Леся]] * [[Береш, Петро]] * [[Град, Михаил]] ** [[Премія Михаила Града|Премія им.&nbsp;Михаила Града]] * [[Дуць-Файфер, Олена]] * [[Завадяк, Иван]] * [[Рошко, Володимир]] * [[Ситар, Иван]] * [[Чухран, Михаил]] {{div col end}} == Русинські діячі и діячі русинського коріня == {{div col|colwidth=12em}} * [[Євґеній Медєші Генц]] * [[Дітко, Стів]] * [[Жупан, Євген]] * [[Завадяк, Михаил]] * [[Капац, Юрко]] * [[Лыжечко, Мигаль]] * [[Сидор, Димитрій]] * [[Токар, Маріан]] * [[Шипович, Юрій]] * [[Русинськый културолоґічный клуб]] {{div col end}} == Русины 101 == {{div col|colwidth=12em}} * [[Говіня]] * [[Кийзликы]] * [[Ланґош]] * [[Няґувська постила]] * [[Фрыч]] {{div col end}} == Населені пункты Пудкарпатя == {{div col|colwidth=12em}} * [[Мукачово]] * [[Ростоватувці]] {{div col end}} == Місні гудакы == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ґоша Ґашан]] * [[hackedface]] * [[Obšar]] {{div col end}} == [[Вікіпедія:Статї, якы повинны быти|Статі, котрі мала бы мати кажджа Вікіпедія]] == {{div col|colwidth=12em}} * [[Апартеїд]] * [[Арабсько-ізраїльськый конфлікт]] * [[Біблія]] * [[Буенос Айрес]] * [[Верблюд]] * [[Годинка]] * [[Гомер]] * [[Джойс, Джеймс]] * [[Дінастія Чінґ]] * [[Еколоґія]] * [[Еффельова турня]] * [[Загрожені виды]] * [[Інвалідность]] * [[Йоґа]] * [[Кенія]] * [[Комар]] * [[Кустка]] * [[Менструація]] * [[Мнягкуны]] * [[Мовда]] * [[Нарушеня нику]] ([[Сліпота]]) * [[Нематоды]] * [[Німещина]] * [[Нус]] * [[Письмова система]] * [[Пруст, Марсел]] * [[Реставрація Мейджі]] * [[Самошкоджіня]] * [[Статуя Слободы]] * [[Худоба]] {{div col end}} == Політикы тай приписы == {{div col|colwidth=12em}} * [[Вікіпедія: Адміністраторы]] * [[Вікіпедія: Невтралный позур]] * [[Вікіпедія: Консенсус]] {{div col end}} == Другоє == {{div col|colwidth=12em}} * [[Адміністративноє діленя Украйины]] * [[Аперітіф]] * [[Баклава]] * [[Бананова республіка]] * [[Баптізм]] * [[Біблія]] * [[Біров, Ласлов]] * [[Болгарськый язык]] * [[Вінниця]] * [[Выкричник]] * [[Вылтава]] * [[Гавел, Вацлав]] * [[Гвузд]] / [[Клинець]] * [[Гомеричный сміх]] * [[Горянська ротунда]] * [[Ґеноцід у Ґазі]] * [[Ґрісіні]] * [[Давньоруськый язык]] * [[Діжестіф]] * [[Дьолог, Надія]] * [[Евромайдан]] * [[Еколоґія]] * [[Емпірізмус]] * [[Емпіричный доказ]] * [[Ефект Даннінґа–Круґера]] * [[Закарпатська академія умінь]] * [[Заменгоф, Лудвік Лазарь]] * [[Звідалник]] * [[Інтелектуална інвалідность]] * [[Кваґа]] * [[Кіплінґ, Радьярд]] * [[Коледж умінь им. А. Ерделія|Коледж умінь им.&nbsp;А.&nbsp;Ерделія]] * [[Латвійськый язык]] * [[Латвія]] * [[Лінґва франка]] * [[Меджінародный фонетічный алфавіт]] * [[Мєлґо, Алберто]] * [[Молдавськый язык]] * [[Муцность алкоголя]] * [[Одоакер]] * [[Оладі]] * [[Оломовц]] * [[Опровуд]] * [[Палачінта]] * [[Паленка]] * [[Пандемія COVID-19]] * [[Паралімпійські бавища]] * [[Пешітта]] * [[Піца]] * [[Пылзень]] * [[Поппер, Карл]] * [[Псавтыря (ритуал)]] * [[Псавтыря]] * [[Псалтырь]] * [[Ракія]] * [[Роналду, Кріштяну]] * [[Рошко, Михайло]] * [[Румынськый язык]] * [[Само]] * [[Септуаґінта]] * [[Снайдер, Тімоті]] * [[Сумы]] * [[Сята Моніка]] * [[Тоалет]] / [[Заход]] * [[Убивство Ірины Фаріон]] * [[Фавн]] * [[Фавна (божество)]] * [[ФК Русин|ФК „Русин“]] * [[Чаушеску, Ніколае]] * [[Чехія]] * [[Шолтес, Банді]] * [[AfrikaBurn]] * [[Burning Man]] * [[Editio princeps]] * [[Pfeilstorch]] {{div col end}} == Хосенні шаблоны == <div style="font-family: monospace;"> {{div col|colwidth=12em}} * <nowiki>{{</nowiki>[[Шаблона:Пудкарпатськый стандарт|Пудкарпатськый стандарт]]<nowiki>}}</nowiki> * <nowiki>{{</nowiki>[[Шаблона:Пряшівскый штандарт|Пряшівскый штандарт]]<nowiki>}}</nowiki> * <nowiki>{{</nowiki>[[Шаблона:Карпаторусинські поселеня 2021|Карпаторусинські поселеня 2021]]<nowiki>}}</nowiki> * <nowiki>{{</nowiki>[[Шаблона:Небізувноє жерело|Небізувноє жерело]]<nowiki>}}</nowiki> * <nowiki>{{</nowiki>[[Шаблона:Неенциклопедичный стиль|Неенциклопедичный стиль]]<nowiki>}}</nowiki> * <nowiki>{{</nowiki>[[Шаблона:В розробку|В розробку]]<nowiki>}}</nowiki> * <nowiki>{{</nowiki>[[Шаблона:Рожд|Рожд]]<nowiki>}}</nowiki> * <nowiki>{{</nowiki>[[Шаблона:Букв|Букв]]<nowiki>}}</nowiki> * <nowiki>{{</nowiki>[[Шаблона:Досл|Досл]]<nowiki>}}</nowiki> * <nowiki>{{</nowiki>[[Шаблона:Пор|Пор]]<nowiki>}}</nowiki> * <nowiki>{{</nowiki>[[Шаблона:Trim|Trim]]<nowiki>}}</nowiki> * <nowiki>{{</nowiki>[[Шаблона:Em|Em]]<nowiki>}}</nowiki> * <nowiki>{{</nowiki>[[Шаблона:Sic|Sic]]<nowiki>}}</nowiki> {{div col end}} </div> == Файлы == {{div col|colwidth=12em}} * [[commons:File:Періодічна_таблиця_хемічных_елементів.svg|Періодічна таблиця хемічных елементів.svg]] {{div col end}} == Другі квалітні статі == Мої перзоналні номінанты на званя добрых статий русинської Вікіпедії. {{div col|colwidth=12em}} * [[Ярослав Гашек]] * [[Ґриґорій Жаткович]] * [[Кіріліця]] * [[Латиньскый алфавіт]] * [[Потопа (філм)]] * [[Пруссия]] * [[Словенія]] * [[Список синаґоґ в Карпатськуй Руси]] {{div col end}} == За мене == Участвовав єм у русинськых товмаченьох: * месенджера Telegram; * [[Компютерна бавка|компютерної бавкы]] [[Minecraft]]; * вебового ґрафічного редактора Photopea. {{Userpage}} 1lgset8xyuy0whvswtr26uy1k0tf63i 0 21190 171004 144755 2026-10-04T18:03:29Z EmausBot 60 справив двоїте напрямлїня → [[Мукачовськый район]] 171004 wikitext text/x-wiki #ПЕРЕНАПРАВЛЕННЯ [[Мукачовськый район]] gotl1ouzwjkrzcefc17n5h4ubxzbt5t 0 21195 170989 145395 2026-10-04T12:34:50Z Flipdot 23893 170989 wikitext text/x-wiki {{Непотверджено}} {{Стыржень}} [[Файл:České_kmeny.png|міні]] '''Чехы''' — сириднёвіковоє племня котроє населяло Богемію. Исе племня дало назву єдноименному народови [[Чехы]]. == Гісторія == У IX-X [[Стороча|сторочу]] над '''Чехами''' ся укріпила власть [[Пржемысловичі (династія)|Пржемысловичӯв]], они довгый час ся бороли из [[Словінковичі|Словінковичами]] из [[Злічане|племени Злічан]]. == Удкликованя == Тоты даны суть часточно або цалком основаны на [[Переклад (языконаука)|перекладї]] статї [https://ru.m.wikipedia.org/wiki/%D0%A7%D0%B5%D1%85%D0%B8_(%D0%BF%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%8F) Чехи (племя)] на Російськӯв Вікіпедії (чісло ревізії не было становлене). qi9dcu33gb84zmndpfpx7m5a3xr8g40 10 21638 171012 147430 2026-10-04T18:04:49Z EmausBot 60 справив двоїте напрямлїня → [[Шаблона:Цітат]] 171012 wikitext text/x-wiki #ПЕРЕНАПРАВЛЕННЯ [[Шаблона:Цітат]] 1glvwxad6cs4j9ctf14hr9icpbjuhtc 0 22358 171036 163414 2026-10-05T08:14:26Z Halajkovič 33393 /* */ 171036 wikitext text/x-wiki '''20278 Чхілейханґ''' (20278 Qileihang)&nbsp;— [[Астероид|астероід]] [[Главный пас астероидох|главного пояса]], удкрытый [[20. марец|20. марца]] [[1998]] року. Тіссеранӯв параметр до [[Юпітер (планета)|Юпітера]]&nbsp;— 3,494. == Удкликованя == {{Reflist}} * 2027 Цілейган — Объемноє інтерактивноє удображеня орбіталного здвига .mw-parser-output .ref-info{font-size:85%;cursor:help;margin-left:0.2em;color:var(--color-subtle,#54595d)}<span class="ref-info" title="англійською мовою ">(англ.)</span><span> </span> * [http://www.minorplanetcenter.net/iau/lists/NumberedMPs Інформація про малі планети на сайті minorplanetcenter.net] [Архівовано 13 травня 2014 у Wayback Machine.]{{Ref-en}} [[Катеґорія:Астероіды]] pc1xjhcxq174eo3qnt80liwadzt3psc 0 22711 171037 153950 2026-10-05T08:23:19Z Halajkovič 33393 /* Удкликованя */ 171037 wikitext text/x-wiki '''Шымке́нт''' ([[Казахськый язык|каз]]. Шымкент) ([[Російскый язык|рус]]. Шымкент) ([[Україньскый язык|укр]]. Шимкент) ([[Туркменьскый язык|туркмен]]. Çimkent) ([[Татарьскый язык|тат]]. Чимкәнт) ([[Узбецькый язык|узб]]. Chimkent) ([[Каракалпацькый язык|кара]]. Shımkent) ([[Кырґызськый язык|кыр]]. Чымкент) — [[Місто|варош]] на [[Юг|югови]] [[Казахстан|Казахстана]]. {{Місто|місцёва назва=Шымкент, Çimkent, Chimkent, Чимкәнт, Shımkent, Чымкент, Шимкент|перша змінка=1365}} == Етимолоґія == Назва Шымкент происходить уд двох тюркськых слӯв '''чим'''&nbsp;— ''дерн'', ''трава'' и '''кент'''&nbsp;— ''варош.'' == Історія == [[Місто|Варош]] первый раз ся споминать у [[1365]] році. == Адміністративноє діленя == У [[Авґуст|авґустови]] [[2014]] року у [[Місто|варошови]] быв сотвореный четвертый район&nbsp;— Каратауськый<ref>{{Cite web |url=http://otyrar.kz/2014/08/novyj-rajon-shymkenta-nazvali-karatau/ |title=Архівована копія |access-date=12 грудня 2014 |archivedate=13 грудня 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141213014217/http://otyrar.kz/2014/08/novyj-rajon-shymkenta-nazvali-karatau/ }}</ref>, у [[Авґуст|авґустови]] [[2022]] року&nbsp;— пятый район Тураньскый. {| class="wikitable sortable" align="center" |+ !Адміністративна єдениця !Площадь, км²<ref>{{Cite web|Акимат города Шымкент |url=https://www.youtube.com/watch?v=JP2MaB7Ocpw |title=ШЫМКЕНТКЕ ҚОШ КЕЛДІҢІЗДЕР! |publisher=Шымкент қаласы әкімдігі |date=19 жовтня 2015 |work=YouTube |access-date=8 лютого 2025 }}</ref> !Обывательство,<br /><br />особ ([[2009]]) !Обывательство,<br /><br />особ ([[2021]]) |- |[[Абайськый район (Шымкент)|Абайськый район]] | align="right" |240,0 | align="right" |249458 | align="right" |332827 |- |[[Аль-Фарабійськый район]] | align="right" |130,7 | align="right" |165108 | align="right" |191578 |- |[[Єнбекшиньскый район|Єнбекшиньскшй район]] | align="right" |220,8 | align="right" |228712 | align="right" |264328 |- |[[Каратауськый район]] | align="right" |190,5 | align="right" |87595 | align="right" |323745 |- |[[Тураньскый район]] | align="right" |360,3 | align="right" | - | align="right" | - |+ |} == Удкликованя == {{Reflist}} {{stub}} * Аркуш карти K-42-68. Масштаб: 1 : 100 000. <nowiki><span class="mw-reference-text reference-text" id="mw-reference-text-cite_note-kaz-pop-stat-2021-1">.mw-parser-output .ref-info{font-size:85%;cursor:help;margin-left:0.2em;color:var(--color-subtle,#54595d)}</span></nowiki>(рос.) Зазначити дату випуску/стану місцевості. * [http://wikimapia.org/#lang=uk&lat=42.362603&lon=69.592896&z=10&m=b&show=/1919762/uk/2 На Вікімапії] {{Webarchive|url=https://www.webcitation.org/61CZ2O6Sc?url=http://wikimapia.org/#lang=uk&lat=42.362603&lon=69.592896&z=10&m=b&show=/1919762/uk/2|date=25 серпня 2011}} [[Катеґорія:Міста]] [[Катеґорія:Міста подля країны]] [[Катеґорія:Міста подля алфавіту]] [[Катеґорія:Вароші Казахстана]] [[Катеґорія:Шымкент]] [[Катеґорія:Населены пункты]] [[Катеґорія:Населены пункты подля країны]] [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] [[Катеґорія:Населены пункты Казахстана]] 0anwfaozkq86ap31mwhsoz788jmrs6i 0 22773 171033 154482 2026-10-05T00:09:44Z InternetArchiveBot 22034 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 171033 wikitext text/x-wiki [[Файл:Iдея Nації.svg|міні|287x287px|Ідея народа]] «'''Ідéя на́рода'''» ({{lang-uk|Ідея нації}}) — сімбол «'''ꑭ'''» («'''ꏢ'''»)<ref> У [[Юнікод|Юнікодї]] складї [[Ї (писмо)|писма Ї]] «сі» (U+A46D) та «джі» (U+A3E2).</ref> актівно ся хоснує україньскыма націоналістічныма орґанізаціями<ref>{{Cite web|title=Полк «Азов» пояснил значение символа на своем шевроне|url=https://www.0629.com.ua/news/717371/polk-azov-poasnil-znacenie-simvola-na-svoem-sevrone|website=ТСН.ua|date=2017-12-26|accessdate=2020-03-10|language=uk|archive-date=3 травня 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220503162758/https://www.0629.com.ua/news/717371/polk-azov-poasnil-znacenie-simvola-na-svoem-sevrone}}</ref>. Найшырше ёго хоснують члены [[Соціално-народне здружіня|Соціалного-народного здружіня]], [[Цівілный корпус Азов|цівілного корпуса Азов]], і [[Бріґада Азов|бріґады Азов]]. == Попис == Сімбол «Ідея народа» творить моноґрам букв «'''І'''» та «'''N'''». Форма писаня буквы «'''N'''» одповідає традічному, староукраїньскому штілу писаня<ref name="Опис емблеми Соціально-Національної Партії України">[http://www.minjust.gov.ua/28447 Опис емблеми Соціально-Національної Партії України] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150213201723/http://www.minjust.gov.ua/28447 |date=13 лютого 2015 }}, Міністерство юстиції України. Процитовано: Лютий 20, 2017.</ref>. Моноґрам є вытвореный переплїтанём букв, причім буква «'''І'''» вертікалне і централне перетинає поперечный елемент буквы «'''N'''»<ref name="Опис емблеми Соціально-Національної Партії України"/>. == Референції == {{reflist}} == Жрїдла і одказы == * Рейнс, Олексій. Історія забороненого символу Ідея Nації.&nbsp;— Київ: Рейнсхаус, 2023.&nbsp;— 168 с. * [https://censor.net/ua/blogs/3388599/znak%20ideya%20natsiyi%20scho%20naspravdi%20oznachaye%20symvolika%20polku%20azov Знак «Ідея Nації». Що насправді означає символіка полку АЗОВ?] * [https://web.archive.org/web/20241016000215/https://acrains.com/interview/proniuk-2023/ Інтерв'ю із Нестором Пронюком, автором символу Ідея Nації.] * https://web.archive.org/web/20241016012100/https://acrains.com/idea-nation-types/ [[Катеґорія:Емблемы]] nj29qq2w5jls2f4kr4uct3vkbw3zczz 0 22835 171038 170351 2026-10-05T08:25:34Z Halajkovič 33393 /* Знамі родаци */ 171038 wikitext text/x-wiki {{Вецезначность|Гуляйполе (чеперушка)}} {{Місто |країна = {{flagicon|Україна}} [[Україна|Украйина]] |край = [[Запорізька область]] |окрес = Пологовськый район |жытелїв = 150 де-факто<small>(20.12.2025)</small><ref>[https://suspilne.media/zaporizhzhia/1194044-zapuskaut-po-mistu-ponad-20-kabiv-na-den-u-gulajpoli-zalisautsa-mense-niz-150-ludej-trivae-evakuacia-armak/ "Запускають по місту понад 20 КАБів на день": у Гуляйполі залишаються менше ніж 150 людей, триває евакуація — Ярмак]</ref> }} '''Гуляйпо́ле''' ({{Lang-uk|Гуляйполе}}, {{Lang-ru|Гуляйполе}})&nbsp;— [[Місто|варош]] у Пологовському районови, [[Запорізька область]], [[Україна|Украйина]]. == Ґеоґрафія == Варош ''Гуляйполе'' є у 98&nbsp;км уд [[Запоріжя|областного центра]] (автопутями Н08Т 0814) и 26&nbsp;км уд районного центра, у долині рікы Гайчул (назва рікы [[Етимология|етимолоґізує ся]] из тюркськых языкӯв&nbsp;— гай «слободный» + чул «степ»),<ref>[https://web.archive.org/web/20091115181936/http://www.zotic.zp.ua/gulai_r01.html Гуляйполе&nbsp;— столиця степів] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091115181936/http://www.zotic.zp.ua/gulai_r01.html|date=15 листопада 2009}} на [https://web.archive.org/web/20250513211219/http://zotic.zp.ua/ Запорізький обласний містотуристично-інформаційний центр] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101115060344/http://www.zotic.zp.ua/|date=15 листопада 2010}}</ref> выше за течов на далині 3,5&nbsp;км є [[село]] [[Марфопӯль]], ниже за течією на далині 1,5&nbsp;км є село Зеленоє. Майблизка желізнична станція&nbsp;— Гуляйполе (у 9&nbsp;км). На [[Сѣвер|северови]] Пологӯвськый район межить из Синельниковськым районом [[Днїпропетровска область|Дніпропетровськой области]], на выходови&nbsp;— из [[Донецька область|Донецькыв]]. == Історія == [[Село]] ''Гуляйполе'' основано у 1770-ых роках на бывшых землях Кальміуської паланкы Вольностей вӯйська Запорозького низового у контексті політикы Російськой Рішы по залюдненю и освоєню завоёваных запорозькых земиль.<ref>{{cite book |author=Кушніренко І. К., Жилінський В. І. |title=Гуляйполе: Історико-краєзнавчий нарис |publisher=Дніпровський металург |location=Запоріжжя |year=2008 |isbn=978-966-2962-47-2}}</ref> У [[1785]].&nbsp;році правліня Катеринославського намістництва обязало Новомосковськый земськый суд основати и обладити пиля Гайчура при балці Калмычкі державну воєнну слободу Гуляйполе. Тверджіня уддільных краёзнавцю̄в за тото, што назву [[Населеный пункт|населеному пунктови]] дали переселенці из міста Гуляйпӯль (часть нынішнёго Новомиргорода&nbsp;— районного центра [[Кіровоградьска область|Кіровоградьской области]]), не удержує жадної критикы и ґрунтує ся хыба на догадках. Ныні же, достеменно изнамо и пудтверджено архівными даными, што перві поселенці прибыли до новосотвореного населеного пункта из території Стародубщины, а пак Киёвщины, Чернігӯвщины, Полтавщины и Слобожанщины.<ref>{{cite web |url=http://imsu-zaporizhzhya.com/mista-i-sela-zaporizkoi-oblasti/gulyajpilskij-rajon/gulyajpole.html |title=Гуляйполе — Інформаційно-пізнавальний сайт |publisher=Запорізька область у складі УРСР (на основі видання «Історія міст і сіл Української РСР») |accessdate=2024-03-27}}</ref> Поселеня традиціонно ділило ся на сотні&nbsp;— адміністративно-територіалні єдениці. Так заселяли ся Подоляньска, Піщаньска, Гуряньска, Вербовська, Бочаньска, Харсуньска а потӯм и Польска сотні. У [[1794]].&nbsp;році поселеня мало 150&nbsp;дворӯв.<ref>{{cite book |author=Кушніренко І., Жилінський В. |title=Гуляйпільщина: сторінки історії |publisher=Дніпровський металург |location=Запоріжжя |year=2009}}</ref> У [[1797]].&nbsp;році построєно деривляну [[Православна церьков|православну]] [[Церьков (храм)|цирьков]] «Воздвижения Честного и Животворящого Христа Господнёго», а Гуляйполе стає волостным центром Александровського уїзда Катеринославськой ґубернії.<ref>{{cite book |author=Макаревский Ф. |title=Материалы для историко-статистического описания Екатеринославской Епархии: Церкви и приходы прошедшего XVIII столетия |location=Екатеринослав |year=1880 |pages=1036–1038}}</ref> Жытелі края активно занимали ся земледілством и скотарьством. Розвивала ся торговля. У [[1859]].&nbsp;році у Гуляйполёви одбыв ся ярмарок. Фунґовало бӯлше пӯвсотни торговельних пудприємств из общым обігом 1&nbsp;млн рублю̄в. Въедно из ними было великоє число торговельных лавок. Торговля способствовала приплывови [[Обывательство|обывательства]]. Кідь у [[1810]].&nbsp;році туй проживало 1852.&nbsp;особ, та у [[1859]].&nbsp;році&nbsp;— ужек 2521&nbsp;особа.<ref>{{cite book |title=Волости и важнѣйшія селенія Европейской Россіи. По данным обслѣдованія, произведеннаго статистическими учрежденіями Министерства Внутренних Дѣл, по порученію Статистическаго Совѣта |author=Центральный Статистическій Комитет |location=Санкт-Петербург |year=1886 |volume=Выпуск VIII. Губерніи Новороссійской группы}}</ref> У пореформный період у Гуляйполёви промышленні пудприємства взникали єден за єдным. У 1882 році зачав фунґовати завод сільськоґаздӯвськых машин пудприємця Кріґера. Через 10 рокӯв щи єден такый завод и паровый млин удкрыв капіталіст Кернер. Обадва заводы упускали жниварькы, конні молотарькы, січкарні и т.д. Великый паровый млин мав и поміщик Шредер. У слідувущі рокы стали робити обозный и винокурный заводы, пару олӯйниць, торговельні склады. У селі робили 18 бовтӯв, торговлёв занимало ся близко трёх десяткӯв купцю̄в.<ref>{{cite web |url=https://travels.in.ua/ru-RU/locality/29316 |title=Місто Гуляйполе: онлайн путівник |publisher=Inclusive Travels in Ukraine |accessdate=2024-03-27}}</ref> У [[1898]].&nbsp;році поблизь проклали желізницю Чаплине&nbsp;— [[Бердяньск]], што сприятливо позначило ся на економічному розвитю [[Село|села]].<ref name="VUE">{{cite encyclopedia |title=Гуляйполе |encyclopedia=Велика українська енциклопедія |url=https://vue.gov.ua/Гуляйполе |publisher=Державна наукова установа «Енциклопедичне видавництво» |accessdate=2024-03-27}}</ref> Из середины XIX.&nbsp;– зачатка XX.&nbsp;стороча село Гуляйполе стає торгово-промисловым варошом. У [[1913]].&nbsp;році туй проживало 16&nbsp;150&nbsp;особ. осіб.<ref name="VUE" /> [[Файл:Huliaipole_Museum1.jpg|міні|210x210пкс|Гуляйпӯльскый краёзнавчый музей.]] Из [[1884]].&nbsp;року и аж до [[Перша світова война|Первой світовой войны]] через кажді три рокы у Гуляйполёви одбывали ся земські выставкы-аукціоны сільськоґаздӯвської тай промысловой продукції.<ref name="VUE" /> Шырокого розгласа добыло Гуляйполе пуд час Гражданьской войны у Росії. Иппен туй у 1919–1921 роках містив ся осередок махновського кываня. Туй де родив ся и урӯс [[Нестор Махно]]. У 1919–1921 роках было столицёв Вольной території.<ref>{{cite book |author=Верстюк В. Ф. |title=Махновщина: селянський повстанський рух на Україні (1918—1921 рр.) |publisher=Наукова думка |location=Київ |year=1991 |isbn=5-12-002032-1}}</ref> Пуд час [[Голодомор|Голодомора]] 1932–1933.&nbsp;рокӯв умерло маймало 108&nbsp;жытелю̄в вароша.<ref>{{cite book |title=Національна книга пам'яті жертв Голодомору 1932—1933 років в Україні. Запорізька область |publisher=Дике Поле |location=Запоріжжя |year=2008 |pages=123 |isbn=978-966-2962-47-2}}</ref> Статус вароша&nbsp;— из [[1938]].&nbsp;року.<ref>{{cite web |url=https://vgo-kraina.org/catalog/layer/istoriya-ta-suchastnist-4 |title=Історія та сучасність: Гуляйполе |publisher=ВГО «Країна» |accessdate=2024-03-27}}</ref> [[5. октобер|5.]]&nbsp;[[5. октобер|окто̄вбра]] [[1941]].&nbsp;року унаслідок Німицького наступа РСЧК покинули варош. Осінёв 1943.&nbsp;року РСЧК вернули ся у Гуляйполе.<ref>{{cite encyclopedia |author=Кушніренко І. К., Жилінський В. І. |title=Гуляйполе |encyclopedia=Енциклопедія Сучасної України |url=https://esu.com.ua/article-24638 |publisher=Інститут енциклопедичних досліджень НАН України |year=2006 |accessdate=2024-03-27}}</ref> [[19. юл|19.]]&nbsp;[[19. юл|юла]] [[2020]].&nbsp;року, у резултатови адміністративно-територіалноц реформы и ліквідації Гуляйпӯльского района, варош вошов у состав Пологӯвського района.<ref>{{cite web |url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/807-20#Text |title=Постанова Верховної Ради України «Про утворення та ліквідацію районів» |publisher=Верховна Рада України |date=2020-07-17}}</ref> === Російсько-украйиньска война === [[Файл:Huliaipole_after_Russian_shelling_(2022-06-30)_01.jpg|міні|Хыжа пӯсля російського обстріла 30 юна 2022 року]] [[2. марец|2.]]&nbsp;[[2. марец|марца]] [[2022]].&nbsp;року у варошови повнӯстю пропали світло, [[Водовод|вода]]. Приблизно через місяць зник газ. На нынішньый момент газ, вода, електроенерґія так и не появили ся. Тото одбыло ся унаслідок окупації ВС РФ [[Пологы (варош)|Пологӯв]].<ref>{{cite web |url=https://www.radiosvoboda.org/a/news-zaporizhzhia-hulyaipole-elektroenerhia/31732684.html |title=У Гуляйполі та прилеглих селах через обстріли перебито мережі: люди без світла і води |publisher=Радіо Свобода |date=2022-03-03}}</ref> [[22. юн|22.]]&nbsp;[[22. юн|юна]] [[2022]].&nbsp;року унаслідок обстріла ВС РФ быв пошкодженый паровый млин «Надія», построєный у [[1894]].&nbsp;році.<ref name="zp.2022-06-23">{{Cite web |url=http://1news.zp.ua/u-gulyajpoli-cherez-obstril-okupantiv-poshkodzhena-budivlya-mlinu-pobudovanogo-naprikinczi-xix-stolittya/ |title=У Гуляйполі через обстріли окупантів пошкоджена будівля млину, побудованого наприкінці XIX століття |publisher=Перший Запорізький |date=2022-06-23 }}</ref> На зачатку [[2024]].&nbsp;року у варошови лишило ся бӯлше пӯдрога тысячі жытелю̄в. У основі тото старші люди, які не хочуть лишати хоть и знищеный и побитый, но рӯдный варош.<ref>{{cite web |url=https://tsn.ua/exclusive/rosiya-navmisno-stiraye-misto-na-zaporizhzhi-yak-vizhivayut-miscevi-i-scho-voni-kazhut-foto-video-2513755.html |title=Росія навмисно знищує місто на Запоріжжі: як виживають місцеві |publisher=ТСН |date=2024-02-14}}</ref> == Економіка == * ВАТ «Сільмаш». * ЗАТ «Аграрний дім». * Гуляйпӯльскый машиностроительный завод. * ЗАТ «Гуляйпільський сирзавод». * Гуляйпӯльскый елеватор. * Гуляйпӯльскый завод лакокрасочных уробӯв, ТОВ. * Гуляйпӯльскый варавтодор. == Обывательство == На [[2025]].&nbsp;рӯк живе 1&nbsp;000&nbsp;людий.<ref>https://suspilne.media/amp/zaporizhzhia/953907-hocetsa-tisi-ta-sob-ne-strilali-ak-za-tri-roki-povnomasstabnoi-vijni-zminilosa-prifrontove-gulajpole-na-zaporizzi/</ref> У [[Село|селі]] на [[2001]].&nbsp;рӯк живе 17&nbsp;077&nbsp;людий, из них:<ref>{{cite encyclopedia |author=Кушніренко І. К., Жилінський В. І. |title=Гуляйполе |encyclopedia=Енциклопедія Сучасної України |url=https://esu.com.ua/article-24638 |publisher=Інститут енциклопедичних досліджень НАН України |year=2006 |accessdate=2024-03-27}}</ref> {| class="wikitable sortable" !Націоналнӯсть !Процент |- |[[Українцї|украйинці]] |93.71% |- |[[русы]] |5.45% |- |[[Білорусины|білорусы]] |0.23% |- |[[армяне]] |0.15% |- |инні/не указали |0.46% |} == Знамі родаци == * [[Махно, Нестор Иванович|Нестор Махно]] ([[1888]]–[[1934]])&nbsp;— [[Политик|політик]] и общественный діятель, знамый [[Анархізм|анархіст]] [[Радикалізм|радикалного]] напряма, командовав отрядами [[Анархізм|Анархістӯв]], так званых «<nowiki/>[[Махновщина|махн]]<nowiki/>[[Махновщина|овцю̄в]]<nowiki/>» у <nowiki/>час Гражданьской войны у Росії. * [[Михаил Тардов]], и иппен: ** Деревянко Павло Микулаёвич ([[1899]]–[[1930]]) участник ослободителных кывань часӯв Гражданьской войны у Росії, член Аґіт-секції Запорозькой „Просвіты“. Розстріляный Запорозькым ЧК.<ref>{{Citation|title=Щоденник Павла Дерев'янка Ч.1/5 1899-1917 роки Запорізька «Просвіта» - видатні та завзяті -|url=https://www.youtube.com/watch?v=f2rAHTvpdwY|accessdate=2023-11-23|language=uk-UA}}</ref> ** [[Александр Михайлюта]]&nbsp;— автор кіносценарія художественного [[Филм|фільма]] «Секретный ешелон». ** [[Любов Геньба]]&nbsp;— [[Поет|поетеса]], общественна діятелька, [[Волонтер|волонтерка]]. ** [[Леонід Юхвід]]&nbsp;— автор изнамой повісті «Свадьба в Малиновке», у 1967.&nbsp;році сотворена єдноименна кінолента. == Памняткы и култура == [[Файл:Ot_Vinta!.JPG|праворуч|міні|250x250пкс|МахноФест ([[2006]])]] Центр вароша составлять історичный архітектурный ансамбль строёк, які осячені історичными дійствамм, зъязаными из революціонныв діяльностёв вождя селянського анархістського кываня на югови Украйины (1918–1921) Нестора Махна.<ref>{{cite web |url=https://suspilne.media/zaporizhzhia/255169-rujnuvanna-zahlivi-ta-veliki-ekspert-rozpoviv-pro-istoricni-budivli-v-gulajpoli-poskodzeni-vnaslidok-agresii-rf/ |title=«Руйнування жахливі та великі»: Експерт розповів про історичні будівлі в Гуляйполі, пошкоджені внаслідок агресії РФ |publisher=Суспільне Новини |date=2022-06-29}}</ref><ref>{{cite web |url=https://ukrainaincognita.com/zaporizka-oblast/gulyaipilskyi-r-n/gulyaipole/gulyaipole-makhno-ta-kupa-pamyatok |title=Що подивитись у Гуляйполі: Махно та купа пам'яток |publisher=Україна Інкогніта |accessdate=2024-03-27}}</ref> За махновщину, изнамых землякӯв тай етноґрафію края мож дознати ся из експозиції Гуляйпӯльского краёзнавчого музея.<ref>{{cite web |url=https://discover.ua/locations/gulyajpilskij-kraeznavchij-muzej |title=Гуляйпільський краєзнавчий музей |publisher=Discover.ua |accessdate=2024-03-27}}</ref> Из 2006. по&nbsp;2009.&nbsp;рокы у Гуляйполёви у кӯнци [[Авґуст|авґуста]] одбшвав ся каждорӯчный музыкално-літературный фестиваль «День Незалежності з Махном» (МахноФест).<ref>{{cite web |url=https://www.radiosvoboda.org/a/950274.html |title=У Гуляйполі відкрили фестиваль «День Незалежності з Махном» |publisher=Радіо Свобода |date=2006-08-24}}</ref> [[6. новембер|6.]]&nbsp;[[6. новембер|новембра]] [[2018]].&nbsp;року у Гуляйполёви голосно и творчо удпраздновали 130-роковину уд дня рождіня изнамого народного лідера, украйиньского революціонера Нестора Махна.<ref>[https://tv5.zp.ua/news/u-gulyajpoli-guchno-vidsvyatkuvali-richnitsyu-vid-dnya-narodzhennya-nestora-mahno/ У Гуляйполі гучно відсвяткували річницю від дня народження Нестора Махно] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181210063236/https://tv5.zp.ua/news/u-gulyajpoli-guchno-vidsvyatkuvali-richnitsyu-vid-dnya-narodzhennya-nestora-mahno/|date=10 грудня 2018}} // tv5.zp.ua, 2018-11-06</ref> Єдныв из майузначных строёк и історичных памняток вароша рахує ся 130-рӯчный паровый млин «Надія»,^{[''[[Вікіпедія:Невтралный позур#Авторство предвзятых тверджінь тай уточненя через факты|кым?]]'']} построєный у 1894.&nbsp;році купцём ІІ.&nbsp;ґілдії Самсоном Йосиповичеч Саксаґаньскым. Купець уклав у стройку величезні гроші и даже заліз у довгы. Величезный паровый двигун купили в Анґлії. У 1907.&nbsp;році Самсон Саксаґанськый продав млин [[Меноніты|менонітови]] Давыдови Шредерови. Фактично млин став и первыв електростанціёв Гуляйполя, бо у 1912.&nbsp;році при нёму улкрыла ся централна електростанція вароша.<ref>{{Cite web |url=https://omore.city/articles/353694/rosiya-nischit-kulturnu-spadschinu-ukraini-skilki-zrujnovano-na-zaporizhzhi |title=Росія нищить культурну спадщину України. Розповідаємо про 5 пам'яток на Запоріжжі |work=О, Море.Сity |language=uk |access-date=2024-04-30 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://zprz.city/news/view/parovij-mlin-ta-persha-elektrostantsiya-rosiyani-zrujnuvali-odnu-z-golovnih-pam-ta-039-yatok-gulyajpolya-foto |title=Паровий млин та перша електростанція — росіяни зруйнували одну з головних пам'яток Гуляйполя |publisher=ZPRZ.CITY |date=2024-02-17}}</ref> 17.&nbsp;фебруара 2023.&nbsp;року унаслідок російськых обстрілӯв будову было знищено.<ref>{{cite web |url=https://gylyajpole.city/articles/266205/u-gulyajpoli-zrujnovano-starovinnij-parovij-mlin-kotrimu-majzhe-130-rokiv |title=У Гуляйполі зруйновано старовинний паровий млин, котрому майже 130 років |publisher=Гуляйполе.City |date=2023-02-18}}</ref><ref name="destruction">{{cite web |url=https://www.061.ua/news/3736260/rosijska-armia-zrujnuvala-arhitekturnij-sedevr-gulajpola-akomu-130-rokiv |title=Російська армія зруйнувала архітектурний шедевр Гуляйполя, якому 130 років |publisher=061.ua |date=2024-02-20}}</ref> == Ґалерея == <gallery mode="packed" heights="120"> Файл:Банк_товариства_єврейських_та_німецьких_колоністів._м._Гуляйполе,_Запорізька_область.jpg|Банк орґанізації жидӯвськых тай німицькых колоністӯв. Ныні Гуляйпӯльскый краёзнавчый музей є у хыжи [[1901]].&nbsp;року постройкы (ул. Соборна, 75) Файл:Махновська_тачанка_біля_краєзнавчого_музею_в_Гуляйполі.jpg|Махновська карета пиля Банка орґанізації жидӯвськых тай німицькых колоністӯв. Ныні Гуляйпӯльскый краёынавчый музей є у хыжи [[1901]].&nbsp;року постройкы (ул. Соборна, 75) Файл:Гуляйпільський_краєзнавчий_музей_.jpg|Банк орґанізації жидӯвськых тай німицькых колоністӯв. Ныні Гуляйпӯльскый краёзнавчый музей є у хыжи [[1901]].&nbsp;року постройкы (ул. Соборна, 75) Файл:Банк_товариства_єврейських_та_німецьких_колоністів._Гуляйполе,_Запорізька_обл.jpg|Банк орґанізації жидӯвськых тай німицькых колоністӯв. Ныні Гуляйпӯльскый краёзнавчый музей є у хыжи 1901.&nbsp;року постройкы(ул. Соборна, 75) Файл:Млин._м._Гуляйполе,_Запорізька_область.jpg|Млин поміщика Шредера, [[1894]].&nbsp;року постройкы (ул. Соборна) Файл:Будівля_млина._Гуляйполе,_Запорізька_область.jpg|Млин поміщика Шредера, 1894.&nbsp;року постройкы (ул. Соборна) Файл:Будівля_старого_парового_млина_у_місті_Гуляйполе.jpg|Млин поміщика Шредера, 1894.&nbsp;року постройкы (ул. Соборна) Файл:Будинок_купця_Карманова._Гуляйполе,_Запорізька_обл.jpg|Хыжа купця Карманова (ул.&nbsp;Шевченка) Ныні там находить ся аптека тай кафе. Файл:Будинок_купця_Карманова._Гуляйполе,_Запорізька_область.jpg|Хыжа купця Карманова (ул.&nbsp;Шевченка). Ныні там находить ся аптека тай кафе. Файл:Гуляйпільська_чоловіча_гімназія.JPG|Гуляйпӯльска чоловіча юімназія (Шевченка, 13). Файл:Північна_частина_будівлі_земської_управи._Гуляйполе,_Запорізька_область.jpg|Земська управа (ул. Шевченка 15). Ныні у сю̄в хыжи є Гуляйпӯльска вароська рада, Гуляйпӯльска районна рада, Гуляйпӯльскый УСЗН РДА. Файл:Земська_управа._Гуляйполе,_Запорізька_обл.jpg|Земська управа (ул. Шевченка 15). Ныні у цьому приміщенні знаходиться Гуляйпільська міська рада, Гуляйпільська районна рада, Гуляйпільський УСЗН РДА. Файл:Східна_частина_будівлі_земської_управи._Гуляйполе,_Запорізька_область.jpg|Выходна часть хыжи Земської управы (ул. Шевченка, 15). Ныні там ся находить Гуляйпӯльска вароська рада, Гуляйпӯльска районна рада, Гуляйпӯльскый УСЗН РДА. Файл:Народний_дім._м._Гуляйполе,_Запорізька_область.jpg|Народный дом (ул. Шевченка). Ныні у сю̄в хыжи розміщена бібліотека. Файл:Народний_дім._Гуляйполе,_Запорізька_обл.jpg|Народный дом (ул. Шевченка). Наразі в цьому приміщенні знаходиться бібліотека. Файл:Народний_дім._Гуляйполе,_Запорізька_область.jpg|Народний дім (вул. Шевченка). Наразі в цьому приміщенні знаходиться бібліотека. Файл:Вчительський_інститут,_м._Гуляйполе,_Запорізька_обл.jpg|Вчительський інститут (вул. Соборна, 107). Ныні туй находить ся Гуляйпільський ЦНАП. Файл:Вчительський_інститут._Гуляйполе,_Запорізька_обл.jpg|Учительськый институт (ул. Соборна, 107). Файл:Будівля_вчительського_інституту_з_двору._Гуляйполе,_Запорізька_область.jpg|Будівля вчительського інституту з двору (м. Гуляйполе, вул. Соборна, 107). Файл:Меморіал_загиблим_воїнам_в_м._Гуляйполе_Жовтень_2014.JPG|Меморіал згыблым воякам (ул. Герою̄в Украйины) Файл:Братська_могила_жертв_фашизму._Гуляйполе,_вулиця_Шевченко.jpg|Братьска могыла жертв фашизма (ул. Шевченка) Файл:Пам'ятник_воїнам_-_землякам._Загальний_план._Вулиця_Велика._Гуляйполе_Запорізької_області.jpg|Памнятник воинам-землякам (уд. Велика) Файл:Пам'ятник_воїнам_-_землякам._Гуляйполе_Запорізької_обл.jpg|Памнятник воинам-землякам у варошови Гуляйполе. </gallery> == Удкликованя == {{Reflist|2}} * ''Скляренко Є. М.'' [http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?Z21ID=&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Gulyajpole_mst Гуляйполе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202062717/http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?Z21ID=&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Gulyajpole_mst|date=2 лютого 2017}} // Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наукова думка, 2004. — Т. 2 : Г — Д. — С. 252. — <nowiki>ISBN 966-00-0405-2</nowiki>. * ''Л.&nbsp;Ф.&nbsp;Приходько''. [http://esu.com.ua/search_articles.php?id=24638 Гуляйполе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202035446/http://esu.com.ua/search_articles.php?id=24638|date=2 лютого 2017}} // Енциклопедія сучасної України / ред. кол.: І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ. — К. : Інститут енциклопедичних досліджень НАН України, 2001­–2024. — <nowiki>ISBN 966-02-2074-X</nowiki>. * [http://gylyajpole.city/ Гуляйполе.City] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191219131207/http://gylyajpole.city/}}&nbsp;— інтернет-видання про життя міста, головні новини Гуляйполя * [http://imsu-zaporizhzhya.com/mista-i-sela-zaporizkoi-oblasti/guljajplskij-rajon/guljajpole.html Гуляйполе&nbsp;— Інформаційно-пізнавальний портал | Запорізька область у складі УРСР] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121111135845/http://imsu-zaporizhzhya.com/mista-i-sela-zaporizkoi-oblasti/guljajplskij-rajon/guljajpole.html}} (На основі матеріалів енциклопедичного видання про історію міст та сіл України, том&nbsp;— Історія міст і сіл Української РСР. Запорізька область.&nbsp;— К.: Головна редакція УРЕ АН УРСР, 1970.&nbsp;— 765 с.) * [https://web.archive.org/web/20130810020006/http://gprda.gov.ua/?id=126 Гуляйпільська РДА] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130810020006/http://gprda.gov.ua/?id=126}} * Енциклопедія українознавства : Словникова частина : [в 11 т.] / Наукове товариство імені Шевченка ; гол. ред. проф., д-р Володимир Кубійович. — Париж — Нью-Йорк : Молоде життя, 1955—1995. — <nowiki>ISBN 5-7707-4049-3</nowiki>. * [http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/z7503/A005?rdat1=17.05.2017&rf7571=72199 Облікова картка на сайті Верховної Ради] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201021054547/http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/z7503/A005?rdat1=17.05.2017&rf7571=72199}} * [https://web.archive.org/web/20091115181936/http://www.zotic.zp.ua/gulai_r01.html Гуляйполе&nbsp;— столиця степів] на [https://web.archive.org/web/20101115060344/http://www.zotic.zp.ua/ Запорізький обласний туристично-інформаційний центр] * [https://web.archive.org/web/20070807212825/http://www.gulaypole.info/ Гуляйполе-інфо] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070807212825/http://www.gulaypole.info/}} * [https://web.archive.org/web/20170731171052/http://gpmrada.gov.ua/grafik_priiomu_gromadian/ вебсайт Гуляйпільської міської ради] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170731171052/http://gpmrada.gov.ua/grafik_priiomu_gromadian/}} * [https://www.gismeteo.ua/ua/weather-huliaipole-12048/ Погода в місті Гуляйполе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180201020140/https://www.gismeteo.ua/ua/weather-huliaipole-12048/}} [[Катеґорія:Міста Україны]] [[Катеґорія:Гуляйполе| ]] [[Катеґорія:Міста подля країны]] [[Катеґорія:Міста подля алфавіту]] [[Катеґорія:Населены пункты подля країны]] [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] [[Катеґорія:Населены пункты Запорожской области]] qktsfca1och0y9uza2ede8ji83o5q4l 0 23133 171027 170527 2026-10-04T21:31:17Z Engelseziekte 2261 меншы языковы оправы, цітат з русиньского перекладу Святого письма 171027 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} [[Файл:Nevski3.jpg|міні|[[Николай Черкасов]] в ролї Александра Невского]] „'''Хто ку нам прийде з мечом, од меча погыбне!'''“ ({{lang-ru|Кто с мечом к нам придёт, от меча и погибнет!}}) — [[Окрылены слова|окрыленый выраз]] з історічного філму [[Сергей Ейзенштейн|С. М. Ейзенштейна]] „Александер Невскый“; часто ся хыбно приписує староруському князю Александрови Ярославічови Невскому. Конечну верзію сценаря вытворив [[писатель]] П. А. Павленко за актівной участи режісера. [[Филм|Філм]] обсягує легко чітательну [[Алеґорія|алеґорію]]: під псами рыцарями є [[Націстічне Нїмецько|Третїй райх]] а під Новґородьсков Русёв — [[Совєтьскый союз]]. Тота алеґорія ся хосновала як антінацістічна пропаґанда. В фіналї філму представитель тітулной ролї Н. К. Черкасов адресує выраз заятым нїмецькым рыцарям-крижакам. На конець філму тота фраза ся повторила в подобі тітулків. Патріотічный філм быв уведженый до кін 1. децембра 1938 року і здобыв сі цїлонародне узнаня. Зограв вызначну ролю при популарізації образу староруського князя. Предпокладать ся, же Павленко ся орьєнтовав на подобны реторічны выразы, котры мож найти в Євангелію, римскому выразу і речі [[Йосиф Сталин|Йосифа Сталіна]]. == Походжіня выразу і ёго вызнам == Выраз „Хто ку нам прийде з мечом, од меча погыбне“ і ёму близкы варіанты ся часто приписують староруському князю Александрови Невскому, але в присвяченых му лїтописных жрїдлах ся тота фраза не споминать.{{sfn|Серов|2005|с=380}} Предпокладать ся, же тота фраза є алузіёв на цітат з Євангелія од Мафтея (Мт. 26:52): „''Бо вшыткы, што беруть меч, мечом загынуть''“. Тоты слова высловив [[Ісус Хрістос]], кедь мав быти заятый і одсудженый на поправу і єден з ёго учеників ся схопив збрани і снажив за своёго учітеля охранити перед навалов.{{sfn|Серов|2005|сс=380—381}}{{sfn|Шенк|2007|с=330, 332}} Далшым жрїдлом той фразы бы могли быти слова з Апокаліпсы Яна Теолоґа: „Хто веде до заятя, сам піде до заятя; хто забивать мечом, сам мусить быти забитый мечом. Ту є терпезливость і віра святых“ (Апокаліпса, 13:10).{{sfn|МакКенна|2013|с=124}} Тот выраз быв знамый уж в передєвангельскых часах і хосновав ся в старовікім Римі: Хто воює мечом, мечом вмерать — ({{lang-la|Qui gladio ferit, gladio perit}}).{{sfn|Серов|2005|сс=380—381}} == Історія взнику і шырїня == Выраз ся обявив в філмі С. М. Ейзенштейна „Александер Невскый“ — совєтьскім умелецькім історічнім філмі о староруськім князї Александрови Невского, котрый 5. апріля 1242 здобыв перемогу в борьбы проти рыцарїв Лівоньского ордену на Чудьскім озерї. Філмовый епос належить до серії класічных совєтьскых історічных філмів з 30. років 20. стороча і є поважованый за єдно з найлїпшых дїл світовой філмовой класікы. Філм быв уведженый до кін 1. децембра 1938 року і здобыв сі цїлонародне узнаня. Зограв вызначну роля при популарізації образу староруського князя. Ейзенштейн вєдно з писателём П. А. Павленко вытворили дакілько верзій сценаря будучого філму. В третїй верзії сценаря Павленка і Ейзенштейна, опублікованой в 1938 роцї, звучіть „фраза Невского“ так: „— Ходьте і говорьте вшыткым в чуджіх країнах (краях), же Русь жыє. Най нас прийдуть навщівити без страху. Але як ку нам прийде дахто з мечом, погыбне мечом. Там стоїть і буде стояти Руська земля!“.{{sfn|Павленко, Эйзенштейн|1938|с=75}} В той верзії была заряджена до фінале філму Ейзенштейна, де єй высловлює Николай Черкасов, котрый грає тітулну роль. На концї філму тота фраза ся повторила в подобі тітулків, што підкреслює їх вызнам. Тоты слова зостали ай в новелї Павленка „Русь“, котра взникла на основі філму і ёго сценаря.{{sfn|Павленко|1954|с=225}} Фразу з подобным посланям Сталін высловив 26. януара 1934 на 26. зъяздї ВКП(б),{{sfn|Шенк|2007|с=332}} де в своїм докладї говорив о Нїмецьку і Японьску: {{Цитат|{{ref-ru}} Мы стоим за мир и отстаиваем дело мира. Но мы не боимся угроз и готовы ответить ударом на удар поджигателей войны. Кто хочет мира и добивается деловых связей с нами, тот всегда найдёт у нас поддержку. А те, которые попытаются напасть на нашу страну, — получат сокрушительный отпор, чтобы впредь неповадно было им совать своё свиное рыло в наш советский огород. Такова наша внешняя политика.{{sfn|Сталин|1934|с=14}}}} Подля нїмецького історіка Ф. Б. Шенка ключова реч Невского в епілоґу філму обсягує дакілько алузій і є передовшыткым „колажом“ слов Ісуса Хріста і Сталіновой речі.{{sfn|Шенк|2007|с=332}} Філм обсягує легко чітательну [[Алеґорія|алеґорію]]: під псами рыцарями є [[Націстічне Нїмецько|Третїй райх]] а під Новґородьсков Русёв — [[Совєтьскый союз]]. Тото прирівнаня ся хосновало як антінацістічна пропаґанда перед Нїмецько-совєтьсков войнов і почас нёй.{{sfn|МакКенна|2013|с=124}} Ейзенштейн при тій нагодї написав: {{Цитат|{{ref-ru}} Мы взяли исторический эпизод 13 века, когда предки сегодняшних фашистов, тевтонские и ливонские рыцари, развязывали систематическую борьбу для захвата и вторжения на Восток с целью порабощения славян и других национальностей в точности с таким же духом, как и фашистская Германия пытается это делать сегодня, с теми же самыми бешеными лозунгами и тем же самым фанатизмом.}} == Референції == {{референції}} == Література == * {{Статя|одказ=https://cyberleninka.ru/article/n/poslanie-iz-proshlogo-rossii-funktsiya-poslovitsy-v-klassicheskom-filme-sergeya-eyzenshteyna-aleksandr-nevskiy|ref=МакКенна|автор=Кевин Дж. МакКенна |тітул=Послание из прошлого России: функция пословицы в классическом фильме Сергея Эйзенштейна «Александр Невский»|рік=2013|выданя=[[Rossica Antiqua]]|номер=2 (8)|сторінкы=105—108}} * {{Книга|ref=Павленко, Эйзенштейн|автор=Павленко П., Эйзенштейн С.|тітул=Александр Невский: киносценарий|рік=1938|місто=М.|выдавательство=[[Госкиноиздат]]|сторінок=80}} * {{Книга|ref=Павленко|автор=Павленко П. А.|тітул=Александр Невский, киноповесть // Собрание сочинений в шести томах|рік=1954|місто=М.|выдавательство=[[Художественная литература (издательство)|ГИХЛ]]}} * {{Книга|ref=Серов|автор=Серов В.|тітул=Энциклопедический словарь крылатых слов и выражений: Более 4000 статей|рік=2005|місто=М.|выдавательство=[[Локид-Пресс]]|сторінок=880|isbn=5-320-00323-4}} * {{Книга|ref=Сталин|автор=Сталин.|тітул=Отчётный доклад товарища Сталина о работе ЦК ВКП(б) // XVII съезд Всесоюзной коммунистической партии (б). Стенографический отчёт|рік=1934|місто=М.|выдавательство=[[Политиздат|Партиздат]]|сторінкы=8—36|сторінок=717}} * {{Книга|ref=Шенк|автор=Шенк Ф. Б.|тітул=Александр Невский в русской культурной памяти: святой, правитель, национальный герой (1263—2000)|ответственный=Авторизованный пер. с нем. Елены Земсковой и Майи Лавринович|рік=2007|місто=М.|выдавательство=[[Новое литературное обозрение (издательство)|Новое литературное обозрение]]|сторінок=592|isbn=5-86793-506-X}} == Одказы == * {{статя|автор={{comment|Кувалдин С. А.|Кувалдин Станислав Аркадьевич, кандидат исторических наук, научный сотрудник, Сектор исследований Европейского союза, сотрудник подразделения Центр европейских исследований ИМЭМО РАН}} |тітул=Русская идея в семи цитатах… откуда взялись самые расхожие афоризмы о России и русских |одказ=https://arzamas.academy/materials/1333 |выдавательство =[[Arzamas.academy]] |ref=Кувалдин}} ku1sm1goed644mtd69ov2kqpho7aj3n 171039 171027 2026-10-05T09:51:21Z Flipdot 23893 171039 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} [[Файл:Nevski3.jpg|міні|[[Николай Черкасов]] в ролї Александра Невского]] „'''Хто ку нам прийде з мечом, од меча погыбне!'''“ ({{lang-ru|Кто с мечом к нам придёт, от меча и погибнет!}}) — [[Окрылены слова|окрыленый выраз]] з історічного філму [[Сергей Ейзенштейн|С. М. Ейзенштейна]] „Александер Невскый“; часто ся хыбно приписує староруському князю Александрови Ярославічови Невскому. Конечну верзію сценаря вытворив [[писатель]] П. А. Павленко за актівной участи режісера. [[Филм|Філм]] обсягує легко чітательну [[Алеґорія|алеґорію]]: під псами рыцарями є [[Націстічне Нїмецько|Третїй райх]] а під Новґородьсков Русёв — [[Совєтьскый союз]]. Тота алеґорія ся хосновала як антінацістічна пропаґанда. В фіналї філму представитель тітулной ролї Н. К. Черкасов адресує выраз заятым нїмецькым рыцарям-крижакам. На конець філму тота фраза ся повторила в подобі тітулків. Патріотічный філм быв уведженый до кін 1. децембра 1938 року і здобыв сі цїлонародне узнаня. Зограв вызначну ролю при популарізації образу староруського князя. Предпокладать ся, же Павленко ся орьєнтовав на подобны реторічны выразы, котры мож найти в Євангелію, римскому выразу і речі [[Йосиф Сталин|Йосифа Сталіна]]. == Походжіня выразу і ёго вызнам == Выраз „Хто ку нам прийде з мечом, од меча погыбне“ і ёму близкы варіанты ся часто приписують староруському князю Александрови Невскому, але в присвяченых му лїтописных жрїдлах ся тота фраза не споминать.{{sfn|Серов|2005|с=380}} Предпокладать ся, же тота фраза є алузіёв на цітат з Євангелія од Мафтея (Мт. 26:52): „''Бо вшыткы, што беруть меч, мечом загынуть''“.<ref name="NovyjZavit2025">{{Cite book |authors=товм. Франтішек Крайняк, Осиф Кудзей |title=Святе письмо. Новый завіт в русиньскім языку |year=2025 |chapter=Мт. 26:52}}</ref> Тоты слова высловив [[Ісус Хрістос]], кедь мав быти заятый і одсудженый на поправу і єден з ёго учеників ся схопив збрани і снажив за своёго учітеля охранити перед навалов.{{sfn|Серов|2005|сс=380—381}}{{sfn|Шенк|2007|с=330, 332}} Далшым жрїдлом той фразы бы могли быти слова з Апокаліпсы Яна Теолоґа: „Хто веде до заятя, сам піде до заятя; хто забивать мечом, сам мусить быти забитый мечом. Ту є терпезливость і віра святых“ (Апокаліпса, 13:10).{{sfn|МакКенна|2013|с=124}} Тот выраз быв знамый уж в передєвангельскых часах і хосновав ся в старовікім Римі: Хто воює мечом, мечом вмерать — ({{lang-la|Qui gladio ferit, gladio perit}}).{{sfn|Серов|2005|сс=380—381}} == Історія взнику і шырїня == Выраз ся обявив в філмі С. М. Ейзенштейна „Александер Невскый“ — совєтьскім умелецькім історічнім філмі о староруськім князї Александрови Невского, котрый 5. апріля 1242 здобыв перемогу в борьбы проти рыцарїв Лівоньского ордену на Чудьскім озерї. Філмовый епос належить до серії класічных совєтьскых історічных філмів з 30. років 20. стороча і є поважованый за єдно з найлїпшых дїл світовой філмовой класікы. Філм быв уведженый до кін 1. децембра 1938 року і здобыв сі цїлонародне узнаня. Зограв вызначну роля при популарізації образу староруського князя. Ейзенштейн вєдно з писателём П. А. Павленко вытворили дакілько верзій сценаря будучого філму. В третїй верзії сценаря Павленка і Ейзенштейна, опублікованой в 1938 роцї, звучіть „фраза Невского“ так: „— Ходьте і говорьте вшыткым в чуджіх країнах (краях), же Русь жыє. Най нас прийдуть навщівити без страху. Але як ку нам прийде дахто з мечом, погыбне мечом. Там стоїть і буде стояти Руська земля!“.{{sfn|Павленко, Эйзенштейн|1938|с=75}} В той верзії была заряджена до фінале філму Ейзенштейна, де єй высловлює Николай Черкасов, котрый грає тітулну роль. На концї філму тота фраза ся повторила в подобі тітулків, што підкреслює їх вызнам. Тоты слова зостали ай в новелї Павленка „Русь“, котра взникла на основі філму і ёго сценаря.{{sfn|Павленко|1954|с=225}} Фразу з подобным посланям Сталін высловив 26. януара 1934 на 26. зъяздї ВКП(б),{{sfn|Шенк|2007|с=332}} де в своїм докладї говорив о Нїмецьку і Японьску: {{Цитат|{{ref-ru}} Мы стоим за мир и отстаиваем дело мира. Но мы не боимся угроз и готовы ответить ударом на удар поджигателей войны. Кто хочет мира и добивается деловых связей с нами, тот всегда найдёт у нас поддержку. А те, которые попытаются напасть на нашу страну, — получат сокрушительный отпор, чтобы впредь неповадно было им совать своё свиное рыло в наш советский огород. Такова наша внешняя политика.{{sfn|Сталин|1934|с=14}}}} Подля нїмецького історіка Ф. Б. Шенка ключова реч Невского в епілоґу філму обсягує дакілько алузій і є передовшыткым „колажом“ слов Ісуса Хріста і Сталіновой речі.{{sfn|Шенк|2007|с=332}} Філм обсягує легко чітательну [[Алеґорія|алеґорію]]: під псами рыцарями є [[Націстічне Нїмецько|Третїй райх]] а під Новґородьсков Русёв — [[Совєтьскый союз]]. Тото прирівнаня ся хосновало як антінацістічна пропаґанда перед Нїмецько-совєтьсков войнов і почас нёй.{{sfn|МакКенна|2013|с=124}} Ейзенштейн при тій нагодї написав: {{Цитат|{{ref-ru}} Мы взяли исторический эпизод 13 века, когда предки сегодняшних фашистов, тевтонские и ливонские рыцари, развязывали систематическую борьбу для захвата и вторжения на Восток с целью порабощения славян и других национальностей в точности с таким же духом, как и фашистская Германия пытается это делать сегодня, с теми же самыми бешеными лозунгами и тем же самым фанатизмом.}} == Референції == {{референції}} == Література == * {{Статя|одказ=https://cyberleninka.ru/article/n/poslanie-iz-proshlogo-rossii-funktsiya-poslovitsy-v-klassicheskom-filme-sergeya-eyzenshteyna-aleksandr-nevskiy|ref=МакКенна|автор=Кевин Дж. МакКенна |тітул=Послание из прошлого России: функция пословицы в классическом фильме Сергея Эйзенштейна «Александр Невский»|рік=2013|выданя=[[Rossica Antiqua]]|номер=2 (8)|сторінкы=105—108}} * {{Книга|ref=Павленко, Эйзенштейн|автор=Павленко П., Эйзенштейн С.|тітул=Александр Невский: киносценарий|рік=1938|місто=М.|выдавательство=[[Госкиноиздат]]|сторінок=80}} * {{Книга|ref=Павленко|автор=Павленко П. А.|тітул=Александр Невский, киноповесть // Собрание сочинений в шести томах|рік=1954|місто=М.|выдавательство=[[Художественная литература (издательство)|ГИХЛ]]}} * {{Книга|ref=Серов|автор=Серов В.|тітул=Энциклопедический словарь крылатых слов и выражений: Более 4000 статей|рік=2005|місто=М.|выдавательство=[[Локид-Пресс]]|сторінок=880|isbn=5-320-00323-4}} * {{Книга|ref=Сталин|автор=Сталин.|тітул=Отчётный доклад товарища Сталина о работе ЦК ВКП(б) // XVII съезд Всесоюзной коммунистической партии (б). Стенографический отчёт|рік=1934|місто=М.|выдавательство=[[Политиздат|Партиздат]]|сторінкы=8—36|сторінок=717}} * {{Книга|ref=Шенк|автор=Шенк Ф. Б.|тітул=Александр Невский в русской культурной памяти: святой, правитель, национальный герой (1263—2000)|ответственный=Авторизованный пер. с нем. Елены Земсковой и Майи Лавринович|рік=2007|місто=М.|выдавательство=[[Новое литературное обозрение (издательство)|Новое литературное обозрение]]|сторінок=592|isbn=5-86793-506-X}} == Одказы == * {{статя|автор={{comment|Кувалдин С. А.|Кувалдин Станислав Аркадьевич, кандидат исторических наук, научный сотрудник, Сектор исследований Европейского союза, сотрудник подразделения Центр европейских исследований ИМЭМО РАН}} |тітул=Русская идея в семи цитатах… откуда взялись самые расхожие афоризмы о России и русских |одказ=https://arzamas.academy/materials/1333 |выдавательство =[[Arzamas.academy]] |ref=Кувалдин}} bpx82z7st7fvr01qjjo0fo2rny8hu7a 10 23323 171041 166486 2026-10-05T10:05:13Z Flipdot 23893 171041 wikitext text/x-wiki [[Вікіпедія]] є слободна інтернетова [[енціклопедія]], котру створили сто тісяч [[Вікіпедія:Вікіпедісты|добровольників]] з цїлого свїта помочі вікіпроґраму. Каждый може приспівати статї без реґістрації. Назва „Вікіпедія“ є зложена з гавайского слова „вікі“ (значить „швыдко“) і слова „енціклопедія“. Проєкт быв заложеный [[16. новембер|16. новембра]] [[2007]]. Вікіпедія в сучасности обсягує веце як {{formatnum:{{#expr:(trunc ({{formatnum:({{NUMBEROF|ARTICLES|total}}-{{NUMBEROF|ARTICLES|mo}}-{{NUMBEROF|ARTICLES|ng}}-{{NUMBEROF|ARTICLES|cho}}-{{NUMBEROF|ARTICLES|kj}}-{{NUMBEROF|ARTICLES|mh}}-{{NUMBEROF|ARTICLES|ho}}-{{NUMBEROF|ARTICLES|ii}}-{{NUMBEROF|ARTICLES|aa}}-{{NUMBEROF|ARTICLES|mus}}-{{NUMBEROF|ARTICLES|hz}}-{{NUMBEROF|ARTICLES|kr}})|R}}/100000))/10}}}} міліона списків статей у веце 300 розлічных языках. Перва статя в [[Русиньска Вікіпедія|Русиньскій Вікіпедії]] была створена [[30. апріль|30. апріля]], а офіціално наша вікі была заложена [[23. януар]]а [[2011]]. Одтогды было створено [[Шпеціална:Штатістіка|{{NUMBEROFARTICLES}}]] {{PLURAL:{{NUMBEROFARTICLES}}|статя|статї|статей}}. Каждый, хто хоче помочі може стати вікіпедістом — треба лем натиснути кнопку „Едітовати“ і зачати приспівати до розвою русиньского інтернетового простору. <noinclude> {{documentation}} </noinclude> d43zg3ddwmx33l53zz58h8kqldex0xp 0 23428 171032 170877 2026-10-04T23:56:28Z InternetArchiveBot 22034 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 171032 wikitext text/x-wiki {{Універзалный інфобокс}} '''Diabolo menthe''' (''[[Транслітерація|трансліт]]. {{Transl|Діаболо менте|Діаболо менте}}''; {{Lang-rue|Мятна цітронада}})— [[Франція|французькый]] [[Комедія|комедійно]]-[[Драма|драматичный]] [[Филм|філм]] [[1977]]. року, режисерськый дебӱт [[Діана Кӱрі|Діаны Кӱрі]]. Філм розказує за [[Школа|школный]] рӱк двох [[Сестра|сестер]] [[Пудросток|пудросткӱв]] у [[Паріж|Парижови]] у [[1963]]-[[1964]]. рокы. Історія многым основана на животови самої [[Діана Кӱрі|Діаны Кӱрі]]. Філм одержав премію [[Луі Делӱк|Луі Делӱка]].<ref>https://adrc-asso.org/patrimoine/diffusion/films-et-cycles/ddiabolo-menth {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://www.cinematheque.fr/film/49511.html</ref>. == Сӱжет == Дійства ся зачинавуть [[Осінь|восени]] [[1963]]. року. 13. рӱчна Анна Вебер и її 15. рӱчна сестра Фредеріка вертавуть ся по [[Вакації|вакаціях]] у [[Паріж|Париж]], и зачинавуть новый шкӱлный рӱк у жӱнському ліцеёви. Их родителі розведені, тому родинный живӱт у них проходить миже матірёв и вӱтцём, котрого они видять лиш час уд часу.<ref>https://www.canalplus.com/cinema/diabolo-menthe/h/310243_40099/resume-casting/</ref><ref>''https://www.cinematheque.fr/film/49511.ht {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}ml''</ref> Анна переживать привычні на її вік проблемы: удношіня из сокласницями, штудії, узир, перві романтичні чуства и снага стати самостойныв. Фредеріка май взросла и независна, зачинать интересовати ся [[Політіка|політиков]], а ищи лиґінями. Их живӱт изкладать ся из школных конфліктӱв, дружіня, первых рандеву, родинных свад и малых каждоднёвых дійств.<ref>https://boutique.arte.tv/detail/diabolo_menthe</ref><ref>https://www.legrandaction.com/films/diabolo-menthe/</ref> == Актерськый став == Главні ролі у філмови играли: * Елеонора Кларвейн (Анна Вебер) * Оділ Мішел (Фредеріка Вебер) * Анӱк Фержак (мати) * Мішел Пӱтерфлам (отиць) * Ів Ренье (Філіп). Ищи у філмови ся знимали: Коралі Клеман, Марія-Вероніка Морен, Валері Стано, Корін Дакла, Дора Долл, Домінік Лаванан и Март Вілалонґа.<ref>https://www.cinematheque.fr/film/49511.html</ref> == Сотворіня філма == Diabolo menthe став первым повнометражным філмом [[Діана Кӱрі|Діаны Кӱрі]]. Сценарій она написала въедно из Аленом Ле Анрі. Історія многым автобіоґрафічна: дійства проходять у тот же час, кой сама Кӱрі была пудростком, а школа у філмови основана на її особному опытови ошколованя у [[Паріж|парижському]] ліцеёви.<ref>https://boutique.arte.tv/detail/diabolo_menthe</ref> [[Продуцент|Продуцентами]] філма были Серж Ласкі и Александр Аркаді. Оператором быв Філіп Руссело, монтаж робила Жоел Ван Еффентер, а музику написав Ів Зімон.<ref>https://www.cinematheque.fr/film/49511.html</ref> == Зъёмкы == У основному зъёмкы проходили у [[Паріж|Парижови]], у тӱм м у ставбі ліцея Жӱла Феррі на булварови Кліші, котрі хосновали про школні сцены. Зъёмкы проходили из [[1. авґуст|1. авґуста]] по [[27. септембер|27. септембра]] [[1977]]. року. Окрем [[Паріж|Парижа]], зъёмочна ґрупа знимала у Сен-Обен-сӱр-Мер у департаментови [[Калвадос (Франція)|Калвадос]] и у [[Народна маюрня Пор-Роял-де-Шан|Народнӱв маюрни Пор-Роял-де-Шан]] поблизь Маньї-ле-Амо у департаментови [[Івелін (Франція)|Івелін]].<ref>https://www.l2tc.com/cherche.php?annee=1977&exact=oui&titre=Diabolo+menthe</ref> == Тематика == == Музика == [[Музика|Музику]] ид [[Филм|філмови]] быв написав французькый [[композитор]] тай [[Співак|спӱвак]] [[Ів Зімон]]. Ёго пісні и меланхолічноє музичноє оформліня стали важным дарабом атмосферы [[Филм|кіна]] тай пудкреслювуть ёго носталґічный взир на [[Пудросток|пудростковоє]] житя у [[1960-ы|1960. рокы]].<ref>https://boutique.arte.tv/detail/diabolo_menthe</ref><ref>https://www.cinematheque.fr/film/49511.html</ref> == Приятя == По премьері Diabolo menthe одержав премію [[Луі Делӱк|Луі Делӱка]] [[1977]]. року. Из часом [[Филм|філм]] став уж замітныв французькыв кінокартинов за [[Пудросток|пудростковый]] вік, и розниковує ся ге важна картина за взросліня дівок у [[Франція|Франції]] 1960-х рокӱв.<ref>https://www.cinematheque.fr/film/49511.html</ref><ref>https://adrc-asso.org/patrimoine/diffusion/films-et-cycles/diabolo-menthe</ref> == Удкликованя == {{Reflist}} [[Катеґорія:Французькі Документалні Фільмы]] [[Катеґорія:Філмы]] [[Катеґорія:Сторінки з неперевіреними перекладами]] s870vsz811ggm7y892j5vqcfi9zj26b 0 23725 171031 162760 2026-10-04T23:53:14Z InternetArchiveBot 22034 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 171031 wikitext text/x-wiki '''Calibri Gang''' ('''Калі́брі Ґенґ''') є русиньска музична ґрупа, котра репрезентує жанер фолкреп. Ґрупа взникла во выходнім [[Словеньско|Словеньску]], в селї [[Радвань над Лабірцём]], і споює елементы традічного русиньского фолклору з модернов реповов музиков. Главным языком выступлїня є [[Русиньскый язык|русиньскый]].<ref name="startitup">{{Cite web |url=https://www.startitup.sk/folklor-obliekli-do-noveho-satu-robime-nieco-uplne-odlisne-nemame-konkurenciu-hovori-trio-calibri-gang |title=Folklór obliekli do nového šatu: Robíme niečo úplne odlišné... |language=sk |publisher=Startitup.sk |date=2025-04-25 |access-date=2025-08-04}}</ref> == Зложіня ґрупы == Ґрупа має трёх членів:<ref name="startitup"/> * Іван Гудак ({{lang-sk|Ivan Hudák}}; Hektor), * Крістіан Гнат ({{lang-sk|Kristián Hnát}}; Trap Boy Donatelliss), * Ерік Ґашпар ({{lang-sk|Erik Gašpar}}; Tchallabeatz). == Історія == Ґрупа взникла в роцї 2020 як покус о модернізації реґіоналного музичного дїдовизны посередництвом популарных молодежных форматів. Назва „Calibri Gang“ є словнов гров, котра споює одказ на писмо Calibri (котре ся хоснує як штандартне писмо в проґрамі [[Microsoft Word]]) а термін „gang“ в змыслї музичной формації або сполочности. Єдночасно натякнути на „тяжкый калібер“ їх музикы, значіть обсягують важность і оріґіналность штілу.<ref name="startitup"/> == Штіл == Музика „Calibri Gang“ ся вызначує комбінаціёв реповых бітів, електронікы і фолклорных мотівів, котры часто обсягують традічны русиньскы інштрументы, гармонії і мелодії. Тексты піснї часто обсягують темы містной ідентіты, сельского жывота, особитой скусености і самоіронії.<ref name="startitup"/> == Чінность == В роцї 2021 ґрупа выдала свій дебутовый албум з назвов „Beefeater, Vol.&nbsp;1“. Обсягує складбы, котры суть переважно в русиньскім языку, меджі котрыма ся стали популарныма: Maľare, Husočky, Rusínska krov, Pravda (з участю Don Čičo). Ґрупа кооперує з далшыма представителями русиньской і словеньской сцены, переважно зо співаком Штефаном Штецом ({{lang-sk|Štefan Štec}}) і ґрупов Kandráčovci.<ref name="startitup" /> Участници швыдко здобыли популарность і актівно пропаґують свою творчость посередництвом соціалных мереж на TikTok, [[Instagram]] і на стрімовых платформах,<ref name="youtube">{{Cite web |url=https://www.youtube.com/@calibrigang6627 |title=Calibri Gang — YouTube канал |access-date=2025-08-04}}</ref><ref name="spotify">{{Cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3dLZsOGftkC4EpFjAhUohI |title=Calibri Gang – Spotify |access-date=2025-08-04}}</ref> беруть участь в музичных фестівалів і приправлюють концертны проґрамы за участи фолклорных ансамблїв. == Діскоґрафія == === Албумы === * ''Beefeater, Vol. 1'' (2021) * ''Žyvani'' (2024) * ''Folkrap'' (2024) * ''Folkrap 2'' (2025) === Мініалбумы === * ''Rusínska krov'' (2023) === Сінґлы === * ''STFUP'' (2022) * ''V noci'' (2022) * ''Havana'' (2022) * ''Ghetto'' (2022) * ''NITRO'' (2022) * ''Šuhaj'' (2024) * ''Pravda'' (з участю Don Čičo, 2025) * ''DARMO'' (2025) == Референції == {{референції}} == Вонкашнї одказы == * [[Файл:2024 Spotify logo without text.svg|15px]] [https://open.spotify.com/artist/4q5dCq8XeUVm9nZX2QsnPH Calibri Gang на Spotify] * [[Файл:Apple Music icon.svg|15px]] [https://music.apple.com/us/artist/calibri-gang/1602016473 Calibri Gang на Apple Music] * [[Файл:YouTube full-color icon (2024).svg|15px]] [https://www.youtube.com/channel/UCPNkcmjBRb2jEB9XupFdy_A Офіціалный канал на YouTube] * [[Файл:Instagram logo 2022.svg|15px]] [https://www.instagram.com/calibri_gang Офіціална сторінка на Instagram] * [https://web.archive.org/web/20260106182727/https://app.chartmetric.com/artist/8274238 Chartmetric — штатістікы Calibri Gang] * [https://trackdrop.musickraze.com/artist/26342138/calibri-gang MuSiCKrAzE — профіл Calibri Gang]{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Катеґорія:Словеньскы музичны ґрупы]] [[Катеґорія:Русиньска култура]] [[Катеґорія:Реповы ґрупы]] k2cm4rb9uqyeletba9zc0pzbsl68hm1 0 24319 171007 164039 2026-10-04T18:03:59Z EmausBot 60 справив двоїте напрямлїня → [[Ужгородськый університет]] 171007 wikitext text/x-wiki #ПЕРЕНАПРАВЛЕННЯ [[Ужгородськый університет]] rtlbyfvhbnbuku69mko6ix2mdbz0zzo 0 24410 170992 170926 2026-10-04T15:09:49Z Halajkovič 33393 /* Невтралный конець */ 170992 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Інфобокс відеогра | назва = Undertale Yellow | образ = [[Файл:Undertale Yellow vector logo on black borders.svg|250px]] | опис = Лоґо гры | вывоярь = Team Undertale Yellow | выдаватель = [[Game Jolt]] | жанер = ролёва відеогра, пригоды | платформа = [[Microsoft Windows]] | датум_выданя = 9. децембра 2023 | режім = Гра єдного грача | язык = [[Анґліцькый язык|анґліцькый]] | режісер = MasterSwordRemix | сценаріста = Pippy V<br>MasterSwordRemix<br>AWildDaydreamer | проґраматор = Spasco<br>MysteryRacer | умелець = AWildDaydreamer<br>Fireburn02<br>Gaziter<br>Emmalume | композітор = MasterSwordRemix<br>MyNewSoundtrack<br>NoteBlock | мотор = GameMaker Studio }} '''Undertale Yellow''' ('''UTY'''; {{lang-en|yellow}}&nbsp;– жовтый) є [[ролёва відеогра]], котра вышла на [[Game Jolt]] про [[Microsoft Windows]] [[9. децембер|9. децембра]] [[2023]]. Гра, котру вывинув тім Team Undertale Yellow як фанушиковскый [[пріквел]] к грї [[Undertale]], розповідать сюжет о [[Фіктівна постава|поставі]] зо жовтов (шестов) душов з гры [[Undertale]], котра путує незнамов дорогов, жебы ся вернути на поверьх.<ref>{{Cite web|date=2023-12-11|title=Fan-Made Free-to-Play Undertale Prequel Has Been Released|url=https://80.lv/articles/fan-made-free-to-play-undertale-prequel-has-been-released/|accessdate=2023-12-21|website=80.lv|language=en}}</ref> == Грательность == Undertale Yellow є ролёва гра, котра хоснує подобны герны механікы як Undertale. Грач овладать поставу, котра ся очухать в Підземлї, величезній підземній країнї повній монштрів. Подобно як в Undertale, грач дослїджує розлічны міста, стрїчать ся з множством постав і рїшать гаданкы на дорозї к замку краля Азґора. Окрем знамых локацій і постав зо свого передходцю гра понукать много оріґіналных реґіонів і монштрів. Окрем того быв захованый концепт, подля котрого діалоґы і обтяжность гры прямо залежать од рїшінь грача – забити або змиловати монштрів, з котрыма ся стрїчать. Єдным з ключовых роздїлів меджі гров Undertale Yellow і єй передходцём є герна постава, особа [[Небінарный род|недефінованого поглавя]]<ref>{{Cite web|last=MasterSwordRemix|date=2023-12-01|title=Clover as well as frisk/chara will be asexual/they/them?|url=https://www.tumblr.com/undertale-yellow/735532411639791616/clover-as-well-as-friskchara-will-be|website=Tumblr|language=en-US}}</ref> меном Кловер, котра втїлює черту „Справедливости“. На роздїл од гры Undertale, де сі постава може вольно міняти выбаву, Кловер всягды носить ковбойскый капелюх і [[револвер]]. То до істой міры мінять механіку выбавы, протоже теперь грач не мінять збраню або панцірї, але розлічны тіпы муніції і додатків на посилнїня атакы ай обороны. Окрем того мать Кловер можность бігати по підземнім свїтї за помочі клавесы „Shift“ або „X“, тогды як постава в Undertale може лем ходити. Почас свого путованя грач бере участь в ходовых битках з монштрами. Почас ходу противника грач овладать малым сердцём, котре представлює душу Кловера, жебы обышов атаку тіпу „bullet hell“. Дакотры бої з босами вводять дочасны режімы, котры мінять рух і способности душі. Кедь грач програть з босом, може то дораз скусити зась на образовцї Game Over. Во своёму ходу сі грач може выбрати з можности FIGHT (бой), ACT (дїя), ITEM (предметы) і MERCY (змилованя), з котрых кажда фунґує подобно як в грї Undertale. Кедь є уж зволена можность FIGHT (БОЙ), намісто звычайного указовача вдарїню ся обявить терч на стрїльбу і грач мусить стиснути ґомбічку в істім часї, жебы міг овладати способованя шкоды. == Сюжет == Подїї гры Undertale Yellow ся одогравать во свїтї Undertale, де были монштры увязнены під горов Ебот по поражцї во войнї проти людей. Азґор, краль монштрів, назберав пять зо семох людьскых душ потребных на подоланя барьєры ведучой на поверьх. Історія зачінать, кедь ся Кловер, людьске дїтя, лїзе на гору, жебы знайти пять страченых людей. По скоку до Підземля, кралёвства монштрів, стрїчать сочувствованого монштра меном Торіел. В містности з выпиначами єден з выпиначів в гаданцї ся ламать і пошле Кловера до Темных руїн. Теперь, кедь є постава сама, стрїчать Квітика, мудру квітку, котра му давать оглядом герных механік і рекомендує поставі Кловер, жебы ся выдав на дорогу до замку Азґора. Таксамо дозволює му выужыти свою рїшытельность на уложіня гры і записаня проґресу в потребній точцї. При путованю Підземлём Кловер дослїджує розлічны локаліты і стрїчать ся з многыма монштрами. В Темных руїнах постава стрїчать вампірьского монштра меном Давл, з котрого дому веде дорога до лїса Сновдіна. По опущіню Руїн стрїчать Кловер Мартлет, птаха члена Кралёвской варты. Кловер хоснує Мартлетів плїт на путованя зо Сновдіна до Хотленда, локаліты найблизшой к замку Азґора. Зражка з перепонов їх лемже одшмарить до пустынных Дюн. В містї під назвов Дикый выход постава стрїчать Старло, містьского шеріфа зо звіздами на голові, і Церобу, монштра подобного на кіцуне і Старлого приятеля з дїтства. Почас побытю там ся грач дізнав о умертім мужови Церобы, Чуджінови, і їх дївкы Канако, причім послїдня счезнула. Кловер поразить Старла в бою і потім ся дістане до опущеного поднику знамого як „Steamworks“, де жыє неприятельскый робот меном Аксіс. Кловер мусить через нёго пройти, жебы ся дістати до Хотленда. Каждый монштер, котрый ся обявить почас дорогы, вступить до боя з грачом і дає му на выбер: забити або змиловати. === Невтралный конець === Історія гры ся одвивать в залежности од того, як грачі справують стрїтнутя з монштрами. Рїшіня забити дакотрых, але не вшыткых монштрів веде к „невтралному“ концю. По проходжены Steamworks і перемозї над роботом Аксіс в дуелї єден на єдного дістане Кловер лист од Мартлет, жебы ся стрїтили на даху UG Apartments в Хотлендї. Там предложе Кловерови, жебы зістав в Підземлї і одышов конфронтацій з Азґором. Кедь ся Кловер майже сугласить, Квітик їх обох забє, розъяреный тым, же ёго план дістати cя ку кралёви провалив. Розкрытём своєй правдивой формы Квітик признавать, же быв свідком того, як грач зістав або умерав в Підземлї в каждій попереднїй часовій лінії. Жебы змінити ход своєй історії, Квітик перепнув выпинач в Руїнах перед приходом Кловера. В Кловеровій голові ся одогровать ночна mora в подобі серії босів, кедь ся Квітик покушать ёго людьску душу. Лемже ся наконець Квітикови тот бой омерзить; з одкликанём ся на Кловерове одмітнутя вздати ся, верне часову лінію на повный зачаток в надїї, же постава досягне лїпшый конець в далшім покусї, і гра нагле кончіть, чім ся завершує цікл сюжету. === Добрый (паціфістічный) конець === Рїшіня не забити жадного з монштрів веде к „паціфістічному“ концю. Цероба розкрывать, же єй дївка Канако „схалїла“ до комы а єй тїло ся находить в лабораторії кралёвской ученкынї Алфіс в Хотлендї. Твердячі, же є то найскорша дорога, Цероба спроваджать Кловера через Steamworks; вєдно поступують локаціёв і мірно поразять робота Аксіс. Обявить ся Старло, котрый спохыбнює Церобіны мотівы, нашто вна в паніцї утїче і несвідомо опустить Кловера. Кедь Кловер і Мартлет дослїджують єй дім, розкрывать Чуджінів покус створити серум, котрый посилнює душу монштра, з помочі душы людей і „бос монстра“, чім розкрывать Церобін план привести дївку к розуму з помочі Кловеровой душі. По стрїтнуты на даху UG Apartments ся Кловер і Мартлет выдавають до Нового дому, де ся находять Цероба і Старло. Цероба, котра зразила до замлїтя двох далшых монштрів, атаковать протаґоніста в послїднїм бої. Cпоминкы Церобы почас биткы указують, же Канако упала до депресії потім, што пересвідчіла Церобу, жебы на нёй выпробовав серум. По поражцї од Кловера Цероба безнадїйно падать і просить Кловера, жебы ю добив. Кедь грачі забють Церобу, Старло выразить свою неволю проти поставы, як лем одыйде, а Мартлет одпроваджовать Кловера до тронной салы замку; гра кончіть тым, же Азґор сі в резултатї биткы возьме людьску душу. В другім концї Церобіне змилованя ю підбурює, жебы выразила жалость над своїма дїями, як ся змірить з ґрупов; гра кончіть тым, же Кловер ся вырїшив пожертвовати свою душу, жебы міг помочі ослободити монштрів. В такім припадї є по тітулках мож бачіти сцену, в котрій Далв, Мартлет, Старло і Цероба шмарять Кловерів капелюх і револвер на плоти в Вотерфоллї, котра на концї вымітує предметы на складку. Тот конець робить фанушиковскый пріквел канонічным Undertale, протоже в будучности найдуть ковбойскый капелюх і порожнїй піштоль на складцї одпаду іншы поставы гры. === Немілосердный (ґеноцідный) конець === Забитя каждого монштра, з котрым мож боёвати, головно посередництвом ґріндінґу, веде к концю „Ґеноціда“ або „Без змилованя“. Кедьже протаґоніста ся ставать штораз крутїшым і аґресівнїшым, історія гры набывать темны тоны. По знічіню вшыткых неприятелїв в Руїнах Кловер вымусить Мартлет утечі, нашто ся постава сама сїдать на плїт до Дюн. В Дюнах Кловер в дуелї на смерть застрїлить Старла і забє Церобу, кедь ся та покушать помстити за свого приятеля. В Steamworks постава терорізує робота Аксіс, як го зничіть силным выстрїлом зо свого револвера. На даху UG Apartments ся Мартлет з помочі серуму з лабораторії Алфіс перемінить на міцне бытя і покусить ся заставити Кловера. Потім, як Мартлет помре і розтопить ся в резултатї бочных ефектів серуму, Квітик ся видимо розгнївать на грача за ёго дїї, але трафунком розкрыть своє прагнїня вкрасти людьскы душы. Вдяка новій силї Кловер блокує способность Квітика захранити ся, чім перекрыть ёго утїк, і забє го. По вступі до тронной салы замку Кловер моментално поразить Азґора міцным лучом выстрїленым зо своєй душы. Гра кончіть тым, же Кловер абсорбовать душу краля і перекрочіть барьєру з пятёма захраненыма людьскыма душами. Взглядом на крутость подїї того конця є єдиный, котрый є цалком незлучітельный з каноном Undertale. == Вывой і выданя == {{Цитат збоку|Содержанье=Гра „Undertale“ іншпіровала многых к створїню дачого чудесного і тото не є выняток. По першім проходжіню гры „Undertale“ єм лежав в постели і тота ідея мі пришла практічно трафунково. Здало ся мі, же вшыткы детайлы перфектно ся збігли, і так єм ся пустив до роботы, одразу як то было можне.|Заглавье=MasterSwordRemix 2016<ref>{{cite interview |author=MasterSwordRemix |interviewer=Kenny McKee |title=Interview: MasterSwordRemix of Undertale Yellow |work=Hey Poor Player |date=2016-12-09 |url=https://www.heypoorplayer.com/2016/12/09/interview-masterswordremix-of-undertale-yellow/ |access-date=2024-01-19 |archive-date=2024-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240120024429/https://www.heypoorplayer.com/2016/12/09/interview-masterswordremix-of-undertale-yellow/ |url-status=live }}</ref>|Заглавье долов = 1 |Полога=right|width=500px}} Вывой гры „Undertale Yellow“ зачав по тім, што [[Тобі Фокс]], творця гры „Undertale“, дав к нїй згоду по контактї з тімом Team Undertale Yellow. Вывой гры тырвав практічно вісем років (точнїше 7 років і 10 місяцїв).<ref>{{Cite news|title=Undertale Fan Prequel is Almost Done|author=Sullivan|first=Kean|url=https://gamerant.com/undertale-yellow-fan-prequel/|website=Game Rant|date=2022-01-19|access-date=2023-12-15|lang=en|archive-date=2023-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20231215175556/https://gamerant.com/undertale-yellow-fan-prequel/|url-status=live}}</ref> Гра, створена на моторї [[GameMaker|GameMaker Studio]], была выдумана писателём і складателём MasterSwordRemixom. Офіціално ознамлїня о нїй ся обявило в апрілї 2016 вєдно з трейлером „Soonish“ з невстановленым датумом выданя.<ref>{{YouTube|id=Vru1B9snXoo|title=Undertale Yellow (Official Reveal Trailer)|lang=en}}</ref> Почас вывоя ся к тіму вывоярїв Undertale Yellow придало дакілько аніматорів, малярїв, складателїв і сценарістів, чім ся наконець створив тім з веце як двадцятёма членами.<ref>{{Cite web|url=https://www.igromania.ru/news/133465/fanatyi-undertale-vyipustili-igru-prikvel-posle-bolee-7-let-razrabotki/|title=Фанаты Undertale выпустили игру-приквел после более 7 лет разработки — Игромания|lang=ru|author=Kuleshova|first=Ekaterina|website=Igromania|access-date=2023-12-12|archive-date=2023-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20231212063120/https://www.igromania.ru/news/133465/fanatyi-undertale-vyipustili-igru-prikvel-posle-bolee-7-let-razrabotki/|url-status=live}}</ref> Хоць ся спочатку плановало выданя в зимі 2022,<ref>{{Cite web|url=https://kotaku.com/undertale-fan-prequel-six-years-in-the-making-almost-do-1848375747|title=Undertale Fan Prequel Six Years In The Making Almost Done, Looks Fantastic|lang=en|author=Fahey|first=Mike|website=[[Kotaku]]|date=2022-01-18|access-date=2023-12-12|archive-date=2023-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20231212063120/https://kotaku.com/undertale-fan-prequel-six-years-in-the-making-almost-do-1848375747|url-status=live}}</ref> гра была наконець выдана 9. децембра 2023.<ref>{{YouTube|id=pr4OTPFtLrA|lang=en|title=Undertale Yellow Launch Trailer}}</ref> Гра „Undertale Yellow“ обсягує 135 саундтреків, з котрых многы выходжають зо саундтреків з гры „Undertale“. То выкликало діскусії о хоснованю матеріалів храненых авторьскыма правами в грї. Себастіан Волф, ґенералный директор сполочности [[Materia Collective]], котра ліценцовала музику з гры „Undertale“, пожадав о предложіню „опредїленого поволїня, котре было удїлене Тобі Фоксом перед 7 роками“, котре дозволює вывоярьскому тіму гры Undertale Yellow хосновати музику з гры „Undertale“. Фокс в одповідї зазначів, же в послїднїй добі жадне поволїня не удїлив, єднак крітіковав справованя Волфа в тій сітуації як „крайнє непрофесіоналне“. Як оправданя предложыв, жебы тім Team Undertale Yellow пожертвовав 20 000 доларів на облюблену харітатівну орґанізацію — [[AbleGamers]].<ref>{{Cite news|title=Undertale's Toby Fox says fans should be "supported at every opportunity" amid debate over music rights in fanmade prequel|author=Ostler|first=Anne-Marie|url=https://www.gamesradar.com/undertales-toby-fox-says-fans-should-be-supported-at-every-opportunity-amid-debate-over-music-rights-in-fanmade-prequel/|website=GamesRadar+|date=2024-01-08|access-date=2024-01-08|lang=en|archive-date=2024-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20240108162558/https://www.gamesradar.com/undertales-toby-fox-says-fans-should-be-supported-at-every-opportunity-amid-debate-over-music-rights-in-fanmade-prequel/|url-status=live}}</ref> == Приятя == Гру з великым напятём очековали хоснователї YouTube і по выданю сі выслужыла позітівно одкликы. Вілл Нелсон з PCGamesN порекомендовав гру фанушикам Undertale, причім позначів, же [[Тобі Фокс]] зачінав з фанушиковсков гров EarthBound, і выразив ся, же „бачіти, як інша ґрупа вывоярїв завершать круг сюжету [...] є просто чудесно“.<ref>{{Cite web|last=Nelson|first=Will|date=2023-12-10|title=Steam's best indie game gets a colossal free prequel seven years in the making|url=https://www.pcgamesn.com/undertale/yellow|accessdate=2023-12-12|website=PCGamesN|language=en-US}}</ref> == Фанушиковскы модіфікації == === Undertale: Red & Yellow === Хоць є гра „Undertale Yellow“ сама о собі фанушиковскым дїлом, єй популарность іншпіровала далшых незалежных вывоярїв к створїню розсяглых неофіціалных модіфікацій. Найвекшу позорность комуніты выкликав проєкт під назвов „Undertale: Red & Yellow“, котрый створює незалежный вывоярь під псевдонімом Shinix. Головнов особливостёв проєкту є навернутя ку класічной герной механіцї з оріґіналной гры „Undertale“: намісто жовтой душі, котра могла стрїляти, грач овладать звычайну червену душу. Кедьже атакы неприятелїв в „Undertale Yellow“ были створены з оглядом на стрїльбу, тота зміна сі жадає нелем візуалны управы, але ай повне перероблїня патернів атаків босів, як ай адаптація діалоґів і реакцій герного світа про вшыткы три дорогы проходжіня гры (Паціфіста, Невтралный, Ґеноціда).<ref>{{Cite web |url=https://gamejolt.com/games/undertale-red-yellow/877387 |title=Undertale: Red & Yellow |publisher=Game Jolt |author=Shinix |language=en |accessdate=2026-08-18}}</ref> Наперек шпекулаціям у рамках фанушиковской комуніты ся оріґіналный тім Team UTY на вывої той модіфікації не подїлять. Проєкт не є офіціалным доповнїнём і нїґда не быв узнаный за канонічне продовжіня ани спін-оф. Шпекулації о „общім вывої“ ці помочі ся векшынов высвітлюють шпеціфіками інді-модіфікацій на моторї GameMaker: хоснованём отвореной датабазы герных средств оріґіналной гры і неформалнов комунікаціёв вывоярїв на соціалных сїтях, што єднак проєкт не робить офіціалным. К авґусту 2026 є модіфікація іщі незмінно в фазї актівного вывоя (WIP). В актуалній верзії не є проходжіня гры повне — доступный герный обсяг дочасно кончіть на зачатку локації Steamworks при заблокованім ліфту, котрый є частёв сюжету.<ref>{{Cite web |url=https://gamebanana.com/mods/496958 |title=Undertale: Red & Yellow (WIP) |publisher=GameBanana |author=Shinix |language=en |accessdate=2026-08-18}}</ref> === Deltarune Yellow === Окрем прямых модіфікацій вела популарность гры к взнику самостатных фанушиковскых спін-офів. Найвыразнїшым з них є проєкт під назвов „Deltarune Yellow“, котрый вывивать незалежный тім на челї з вывояром під псевдонімом toastemperor1.<ref name="gj_dy">{{Cite web |url=https://gamejolt.com/games/deltaruneyellow/981988 |title=Deltarune Yellow |author=toastemperor1 |website=Game Jolt |language=en |access-date=2026-08-18}}</ref> На роздїл од оріґіналной гры і векшыны модів, котры хоснують средства мотора GameMaker, тота гра взникать од нулы на отворенім моторї Godot.<ref>{{Cite web |url=https://toastemperor1.itch.io/deltarune-yellow |title=Deltarune Yellow by toastemperor1 |website=itch.io |language=en |access-date=2026-08-18}}</ref> Концепчно є проєкт презентованый як „фанушиковска гра на фанушиковску гру“ і переносить поставы з гры „Undertale Yellow“ до світа гры „Deltarune“. Головнов поставов є Канако, котра ся трапить в таємнім „Темнім світї“ (Dark World).<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=uoVyzycd_dY |title=Deltarune Yellow Chapter 1 Playthrough |publisher=YouTube |language=en |access-date=2026-08-18}}</ref> То кардінално мінять герный процес: намісто класічных боїв єдного проти єдного была заведжена сістема ґруповых боїв. Грач овладать одразу дакілько постав, причім хоснує механікы маґії, тімовых дїй (Acts) і тактічной шкалы напятя (TP). Проєкт не мать жадной офіціалной звязи з тімом Team UTY а іде вылучно о фанушиковскый кросовер, котрый споює штіл і механікы двох розлічных гер. Став вывоя ся реґуларно актуалізує на платформі Game Jolt у формі денників вывоярїв.<ref name="gj_dy" /> === Undertale: New Hope === Значным проєктом, котрый узко повязаный з комунітов „Undertale Yellow“, є розсягла модіфікація „Undertale: New Hope“ од вывоярьского тіму „Hopes & Dreams“.<ref name="yt_hnd">{{Cite web |url=https://www.youtube.com/@HnD_official |title=Hopes&Dreams Team Official - About |publisher=YouTube |language=en |access-date=2026-09-24}}</ref> Історічно тот проєкт взник як духовный наступця іншой знамой модіфікації „Undertale: Bits and Pieces“,<ref>{{Cite web |url=https://www.reddit.com/r/Undertale/comments/1h4apki/did_you_guys_know_about_undertale_new_hope/ |title=Did you guys know about undertale new hope? |publisher=Reddit |language=en |access-date=2026-09-24}}</ref> але пізнїше переріс до самостатного повноцїнного ремейку оріґіналной гры Тобі Фокса. Главнов ідеёв проєкту є глубока візуална і герна модернізація: вывоярї перекреслюють спрайты, актуалізують музичный допровод і радікално мінять сістему інтерфейсів, чім створюють унікатны візуалны окружіня про розлічны містности.<ref name="gj_aug25">{{Cite web |url=https://gamejolt.com/p/dev-log-23-august-2025-memaf6sa |title=Dev-log (23 August 2025) - Undertale: New Hope |publisher=Game Jolt |author=Hopes&Dreams |language=en |access-date=2026-09-24}}</ref> Окрем того модіфікація заваджать новы механікы атак про розлічны виды збрани (напр. балетны топаночкы або панвічку) у формі самостатных мінігер.<ref name="gj_nov25">{{Cite web |url=https://gamejolt.com/p/dev-log-25-november-2025-cyp3kxkf |title=Undertale: New Hope – devlog of November 2025 |publisher=Game Jolt |author=Hopes&Dreams |language=en |access-date=2026-09-24}}</ref> Найвекшым значінём про фанушиків UTY є єднак то, же вывоярї „New Hope“ офіціално узнали подїї „Undertale Yellow“ за канонічны у рамках свого герного весміру і орґанічно зачленіли історію поставы Кловер і жовтой душі до цїлкового лору.<ref name="yt_hnd" /> Інтереснов технічнов властностёв проєкту є інтеґрована сістема контролї піратства, котра на приступ к повному обсягу вымагать ліценцовану копію оріґіналной гры [[Undertale]], іншак ся гра перепне до обмедженого демо режіму.<ref name="gj_aug25" /><ref name="gj_nov25" /> В сучасности ся модіфікація находить у фазї актівного вывоя і єдночасно ся приспособлює про роботу на мобілных пристроях з операчнов сістемов Android.<ref name="gj_nov25" /> Авторы ся реґуларно дїлять новинками тыкаючі ся ставу вывоя посередництвом вывоярьскых денників на платформі Game Jolt.<ref>{{Cite web |url=https://gamejolt.com/games/Undertale_New_Hope/802619 |title=Undertale: New Hope |publisher=Game Jolt |author=Hopes&Dreams |language=en |access-date=2026-09-24}}</ref> == Референції == {{референції}} == Одказы == * [https://gamejolt.com/games/UndertaleYellow/136925 Undertale Yellow] на [[Game Jolt]] * [https://www.indiedb.com/games/undertale-yellow Undertale Yellow] на [[IndieDB]] * [https://www.imdb.com/title/tt31539357/ Undertale Yellow] на [[IMDb]] {{Undertale|state=collapsed}} [[Катеґорія:Гры про Windows]] [[Катеґорія:Відеогры про єдного грача]] [[Катеґорія:Ролёвы відеогры]] [[Катеґорія:Відеогры в ретро штілї]] [[Катеґорія:Незалежны відеогры]] [[Катеґорія:Фанушиковскы гры]] [[Катеґорія:Відеогры з року 2023]] [[Катеґорія:Відеогерны пріквелы]] [[Катеґорія:Undertale]] [[Катеґорія:Портал фентезі]] 4ss030wnqiluxwsnfjg57grconmy4px 170993 170992 2026-10-04T15:11:06Z Halajkovič 33393 +выправлїня хыбы 170993 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Інфобокс відеогра | назва = Undertale Yellow | образ = [[Файл:Undertale Yellow vector logo on black borders.svg|250px]] | опис = Лоґо гры | вывоярь = Team Undertale Yellow | выдаватель = [[Game Jolt]] | жанер = ролёва відеогра, пригоды | платформа = [[Microsoft Windows]] | датум_выданя = 9. децембра 2023 | режім = Гра єдного грача | язык = [[Анґліцькый язык|анґліцькый]] | режісер = MasterSwordRemix | сценаріста = Pippy V<br>MasterSwordRemix<br>AWildDaydreamer | проґраматор = Spasco<br>MysteryRacer | умелець = AWildDaydreamer<br>Fireburn02<br>Gaziter<br>Emmalume | композітор = MasterSwordRemix<br>MyNewSoundtrack<br>NoteBlock | мотор = GameMaker Studio }} '''Undertale Yellow''' ('''UTY'''; {{lang-en|yellow}}&nbsp;– жовтый) є [[ролёва відеогра]], котра вышла на [[Game Jolt]] про [[Microsoft Windows]] [[9. децембер|9. децембра]] [[2023]]. Гра, котру вывинув тім Team Undertale Yellow як фанушиковскый [[пріквел]] к грї [[Undertale]], розповідать сюжет о [[Фіктівна постава|поставі]] зо жовтов (шестов) душов з гры [[Undertale]], котра путує незнамов дорогов, жебы ся вернути на поверьх.<ref>{{Cite web|date=2023-12-11|title=Fan-Made Free-to-Play Undertale Prequel Has Been Released|url=https://80.lv/articles/fan-made-free-to-play-undertale-prequel-has-been-released/|accessdate=2023-12-21|website=80.lv|language=en}}</ref> == Грательность == Undertale Yellow є ролёва гра, котра хоснує подобны герны механікы як Undertale. Грач овладать поставу, котра ся очухать в Підземлї, величезній підземній країнї повній монштрів. Подобно як в Undertale, грач дослїджує розлічны міста, стрїчать ся з множством постав і рїшать гаданкы на дорозї к замку краля Азґора. Окрем знамых локацій і постав зо свого передходцю гра понукать много оріґіналных реґіонів і монштрів. Окрем того быв захованый концепт, подля котрого діалоґы і обтяжность гры прямо залежать од рїшінь грача – забити або змиловати монштрів, з котрыма ся стрїчать. Єдным з ключовых роздїлів меджі гров Undertale Yellow і єй передходцём є герна постава, особа [[Небінарный род|недефінованого поглавя]]<ref>{{Cite web|last=MasterSwordRemix|date=2023-12-01|title=Clover as well as frisk/chara will be asexual/they/them?|url=https://www.tumblr.com/undertale-yellow/735532411639791616/clover-as-well-as-friskchara-will-be|website=Tumblr|language=en-US}}</ref> меном Кловер, котра втїлює черту „Справедливости“. На роздїл од гры Undertale, де сі постава може вольно міняти выбаву, Кловер всягды носить ковбойскый капелюх і [[револвер]]. То до істой міры мінять механіку выбавы, протоже теперь грач не мінять збраню або панцірї, але розлічны тіпы муніції і додатків на посилнїня атакы ай обороны. Окрем того мать Кловер можность бігати по підземнім свїтї за помочі клавесы „Shift“ або „X“, тогды як постава в Undertale може лем ходити. Почас свого путованя грач бере участь в ходовых битках з монштрами. Почас ходу противника грач овладать малым сердцём, котре представлює душу Кловера, жебы обышов атаку тіпу „bullet hell“. Дакотры бої з босами вводять дочасны режімы, котры мінять рух і способности душі. Кедь грач програть з босом, може то дораз скусити зась на образовцї Game Over. Во своёму ходу сі грач може выбрати з можности FIGHT (бой), ACT (дїя), ITEM (предметы) і MERCY (змилованя), з котрых кажда фунґує подобно як в грї Undertale. Кедь є уж зволена можность FIGHT (БОЙ), намісто звычайного указовача вдарїню ся обявить терч на стрїльбу і грач мусить стиснути ґомбічку в істім часї, жебы міг овладати способованя шкоды. == Сюжет == Подїї гры Undertale Yellow ся одогравать во свїтї Undertale, де были монштры увязнены під горов Ебот по поражцї во войнї проти людей. Азґор, краль монштрів, назберав пять зо семох людьскых душ потребных на подоланя барьєры ведучой на поверьх. Історія зачінать, кедь ся Кловер, людьске дїтя, лїзе на гору, жебы знайти пять страченых людей. По скоку до Підземля, кралёвства монштрів, стрїчать сочувствованого монштра меном Торіел. В містности з выпиначами єден з выпиначів в гаданцї ся ламать і пошле Кловера до Темных руїн. Теперь, кедь є постава сама, стрїчать Квітика, мудру квітку, котра му давать оглядом герных механік і рекомендує поставі Кловер, жебы ся выдав на дорогу до замку Азґора. Таксамо дозволює му выужыти свою рїшытельность на уложіня гры і записаня проґресу в потребній точцї. При путованю Підземлём Кловер дослїджує розлічны локаліты і стрїчать ся з многыма монштрами. В Темных руїнах постава стрїчать вампірьского монштра меном Давл, з котрого дому веде дорога до лїса Сновдіна. По опущіню Руїн стрїчать Кловер Мартлет, птаха члена Кралёвской варты. Кловер хоснує Мартлетів плїт на путованя зо Сновдіна до Хотленда, локаліты найблизшой к замку Азґора. Зражка з перепонов їх лемже одшмарить до пустынных Дюн. В містї під назвов Дикый выход постава стрїчать Старло, містьского шеріфа зо звіздами на голові, і Церобу, монштра подобного на кіцуне і Старлого приятеля з дїтства. Почас побытю там ся грач дізнав о умертім мужови Церобы, Чуджінови, і їх дївкы Канако, причім послїдня счезнула. Кловер поразить Старла в бою і потім ся дістане до опущеного поднику знамого як „Steamworks“, де жыє неприятельскый робот меном Аксіс. Кловер мусить через нёго пройти, жебы ся дістати до Хотленда. Каждый монштер, котрый ся обявить почас дорогы, вступить до боя з грачом і дає му на выбер: забити або змиловати. === Невтралный конець === Історія гры ся одвивать в залежности од того, як грачі справують стрїтнутя з монштрами. Рїшіня забити дакотрых, але не вшыткых монштрів веде к „невтралному“ концю. По проходжены Steamworks і перемозї над роботом Аксіс в дуелї єден на єдного дістане Кловер лист од Мартлет, жебы ся стрїтили на даху UG Apartments в Хотлендї. Там предложе Кловерови, жебы зістав в Підземлї і обышов конфронтацій з Азґором. Кедь ся Кловер майже сугласить, Квітик їх обох забє, розъяреный тым, же ёго план дістати cя ку кралёви провалив. Розкрытём своєй правдивой формы Квітик признавать, же быв свідком того, як грач зістав або умерав в Підземлї в каждій попереднїй часовій лінії. Жебы змінити ход своєй історії, Квітик перепнув выпинач в Руїнах перед приходом Кловера. В Кловеровій голові ся одогровать ночна mora в подобі серії босів, кедь ся Квітик покушать ёго людьску душу. Лемже ся наконець Квітикови тот бой омерзить; з одкликанём ся на Кловерове одмітнутя вздати ся, верне часову лінію на повный зачаток в надїї, же постава досягне лїпшый конець в далшім покусї, і гра нагле кончіть, чім ся завершує цікл сюжету. === Добрый (паціфістічный) конець === Рїшіня не забити жадного з монштрів веде к „паціфістічному“ концю. Цероба розкрывать, же єй дївка Канако „схалїла“ до комы а єй тїло ся находить в лабораторії кралёвской ученкынї Алфіс в Хотлендї. Твердячі, же є то найскорша дорога, Цероба спроваджать Кловера через Steamworks; вєдно поступують локаціёв і мірно поразять робота Аксіс. Обявить ся Старло, котрый спохыбнює Церобіны мотівы, нашто вна в паніцї утїче і несвідомо опустить Кловера. Кедь Кловер і Мартлет дослїджують єй дім, розкрывать Чуджінів покус створити серум, котрый посилнює душу монштра, з помочі душы людей і „бос монстра“, чім розкрывать Церобін план привести дївку к розуму з помочі Кловеровой душі. По стрїтнуты на даху UG Apartments ся Кловер і Мартлет выдавають до Нового дому, де ся находять Цероба і Старло. Цероба, котра зразила до замлїтя двох далшых монштрів, атаковать протаґоніста в послїднїм бої. Cпоминкы Церобы почас биткы указують, же Канако упала до депресії потім, што пересвідчіла Церобу, жебы на нёй выпробовав серум. По поражцї од Кловера Цероба безнадїйно падать і просить Кловера, жебы ю добив. Кедь грачі забють Церобу, Старло выразить свою неволю проти поставы, як лем одыйде, а Мартлет одпроваджовать Кловера до тронной салы замку; гра кончіть тым, же Азґор сі в резултатї биткы возьме людьску душу. В другім концї Церобіне змилованя ю підбурює, жебы выразила жалость над своїма дїями, як ся змірить з ґрупов; гра кончіть тым, же Кловер ся вырїшив пожертвовати свою душу, жебы міг помочі ослободити монштрів. В такім припадї є по тітулках мож бачіти сцену, в котрій Далв, Мартлет, Старло і Цероба шмарять Кловерів капелюх і револвер на плоти в Вотерфоллї, котра на концї вымітує предметы на складку. Тот конець робить фанушиковскый пріквел канонічным Undertale, протоже в будучности найдуть ковбойскый капелюх і порожнїй піштоль на складцї одпаду іншы поставы гры. === Немілосердный (ґеноцідный) конець === Забитя каждого монштра, з котрым мож боёвати, головно посередництвом ґріндінґу, веде к концю „Ґеноціда“ або „Без змилованя“. Кедьже протаґоніста ся ставать штораз крутїшым і аґресівнїшым, історія гры набывать темны тоны. По знічіню вшыткых неприятелїв в Руїнах Кловер вымусить Мартлет утечі, нашто ся постава сама сїдать на плїт до Дюн. В Дюнах Кловер в дуелї на смерть застрїлить Старла і забє Церобу, кедь ся та покушать помстити за свого приятеля. В Steamworks постава терорізує робота Аксіс, як го зничіть силным выстрїлом зо свого револвера. На даху UG Apartments ся Мартлет з помочі серуму з лабораторії Алфіс перемінить на міцне бытя і покусить ся заставити Кловера. Потім, як Мартлет помре і розтопить ся в резултатї бочных ефектів серуму, Квітик ся видимо розгнївать на грача за ёго дїї, але трафунком розкрыть своє прагнїня вкрасти людьскы душы. Вдяка новій силї Кловер блокує способность Квітика захранити ся, чім перекрыть ёго утїк, і забє го. По вступі до тронной салы замку Кловер моментално поразить Азґора міцным лучом выстрїленым зо своєй душы. Гра кончіть тым, же Кловер абсорбовать душу краля і перекрочіть барьєру з пятёма захраненыма людьскыма душами. Взглядом на крутость подїї того конця є єдиный, котрый є цалком незлучітельный з каноном Undertale. == Вывой і выданя == {{Цитат збоку|Содержанье=Гра „Undertale“ іншпіровала многых к створїню дачого чудесного і тото не є выняток. По першім проходжіню гры „Undertale“ єм лежав в постели і тота ідея мі пришла практічно трафунково. Здало ся мі, же вшыткы детайлы перфектно ся збігли, і так єм ся пустив до роботы, одразу як то было можне.|Заглавье=MasterSwordRemix 2016<ref>{{cite interview |author=MasterSwordRemix |interviewer=Kenny McKee |title=Interview: MasterSwordRemix of Undertale Yellow |work=Hey Poor Player |date=2016-12-09 |url=https://www.heypoorplayer.com/2016/12/09/interview-masterswordremix-of-undertale-yellow/ |access-date=2024-01-19 |archive-date=2024-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240120024429/https://www.heypoorplayer.com/2016/12/09/interview-masterswordremix-of-undertale-yellow/ |url-status=live }}</ref>|Заглавье долов = 1 |Полога=right|width=500px}} Вывой гры „Undertale Yellow“ зачав по тім, што [[Тобі Фокс]], творця гры „Undertale“, дав к нїй згоду по контактї з тімом Team Undertale Yellow. Вывой гры тырвав практічно вісем років (точнїше 7 років і 10 місяцїв).<ref>{{Cite news|title=Undertale Fan Prequel is Almost Done|author=Sullivan|first=Kean|url=https://gamerant.com/undertale-yellow-fan-prequel/|website=Game Rant|date=2022-01-19|access-date=2023-12-15|lang=en|archive-date=2023-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20231215175556/https://gamerant.com/undertale-yellow-fan-prequel/|url-status=live}}</ref> Гра, створена на моторї [[GameMaker|GameMaker Studio]], была выдумана писателём і складателём MasterSwordRemixom. Офіціално ознамлїня о нїй ся обявило в апрілї 2016 вєдно з трейлером „Soonish“ з невстановленым датумом выданя.<ref>{{YouTube|id=Vru1B9snXoo|title=Undertale Yellow (Official Reveal Trailer)|lang=en}}</ref> Почас вывоя ся к тіму вывоярїв Undertale Yellow придало дакілько аніматорів, малярїв, складателїв і сценарістів, чім ся наконець створив тім з веце як двадцятёма членами.<ref>{{Cite web|url=https://www.igromania.ru/news/133465/fanatyi-undertale-vyipustili-igru-prikvel-posle-bolee-7-let-razrabotki/|title=Фанаты Undertale выпустили игру-приквел после более 7 лет разработки — Игромания|lang=ru|author=Kuleshova|first=Ekaterina|website=Igromania|access-date=2023-12-12|archive-date=2023-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20231212063120/https://www.igromania.ru/news/133465/fanatyi-undertale-vyipustili-igru-prikvel-posle-bolee-7-let-razrabotki/|url-status=live}}</ref> Хоць ся спочатку плановало выданя в зимі 2022,<ref>{{Cite web|url=https://kotaku.com/undertale-fan-prequel-six-years-in-the-making-almost-do-1848375747|title=Undertale Fan Prequel Six Years In The Making Almost Done, Looks Fantastic|lang=en|author=Fahey|first=Mike|website=[[Kotaku]]|date=2022-01-18|access-date=2023-12-12|archive-date=2023-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20231212063120/https://kotaku.com/undertale-fan-prequel-six-years-in-the-making-almost-do-1848375747|url-status=live}}</ref> гра была наконець выдана 9. децембра 2023.<ref>{{YouTube|id=pr4OTPFtLrA|lang=en|title=Undertale Yellow Launch Trailer}}</ref> Гра „Undertale Yellow“ обсягує 135 саундтреків, з котрых многы выходжають зо саундтреків з гры „Undertale“. То выкликало діскусії о хоснованю матеріалів храненых авторьскыма правами в грї. Себастіан Волф, ґенералный директор сполочности [[Materia Collective]], котра ліценцовала музику з гры „Undertale“, пожадав о предложіню „опредїленого поволїня, котре было удїлене Тобі Фоксом перед 7 роками“, котре дозволює вывоярьскому тіму гры Undertale Yellow хосновати музику з гры „Undertale“. Фокс в одповідї зазначів, же в послїднїй добі жадне поволїня не удїлив, єднак крітіковав справованя Волфа в тій сітуації як „крайнє непрофесіоналне“. Як оправданя предложыв, жебы тім Team Undertale Yellow пожертвовав 20 000 доларів на облюблену харітатівну орґанізацію — [[AbleGamers]].<ref>{{Cite news|title=Undertale's Toby Fox says fans should be "supported at every opportunity" amid debate over music rights in fanmade prequel|author=Ostler|first=Anne-Marie|url=https://www.gamesradar.com/undertales-toby-fox-says-fans-should-be-supported-at-every-opportunity-amid-debate-over-music-rights-in-fanmade-prequel/|website=GamesRadar+|date=2024-01-08|access-date=2024-01-08|lang=en|archive-date=2024-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20240108162558/https://www.gamesradar.com/undertales-toby-fox-says-fans-should-be-supported-at-every-opportunity-amid-debate-over-music-rights-in-fanmade-prequel/|url-status=live}}</ref> == Приятя == Гру з великым напятём очековали хоснователї YouTube і по выданю сі выслужыла позітівно одкликы. Вілл Нелсон з PCGamesN порекомендовав гру фанушикам Undertale, причім позначів, же [[Тобі Фокс]] зачінав з фанушиковсков гров EarthBound, і выразив ся, же „бачіти, як інша ґрупа вывоярїв завершать круг сюжету [...] є просто чудесно“.<ref>{{Cite web|last=Nelson|first=Will|date=2023-12-10|title=Steam's best indie game gets a colossal free prequel seven years in the making|url=https://www.pcgamesn.com/undertale/yellow|accessdate=2023-12-12|website=PCGamesN|language=en-US}}</ref> == Фанушиковскы модіфікації == === Undertale: Red & Yellow === Хоць є гра „Undertale Yellow“ сама о собі фанушиковскым дїлом, єй популарность іншпіровала далшых незалежных вывоярїв к створїню розсяглых неофіціалных модіфікацій. Найвекшу позорность комуніты выкликав проєкт під назвов „Undertale: Red & Yellow“, котрый створює незалежный вывоярь під псевдонімом Shinix. Головнов особливостёв проєкту є навернутя ку класічной герной механіцї з оріґіналной гры „Undertale“: намісто жовтой душі, котра могла стрїляти, грач овладать звычайну червену душу. Кедьже атакы неприятелїв в „Undertale Yellow“ были створены з оглядом на стрїльбу, тота зміна сі жадає нелем візуалны управы, але ай повне перероблїня патернів атаків босів, як ай адаптація діалоґів і реакцій герного світа про вшыткы три дорогы проходжіня гры (Паціфіста, Невтралный, Ґеноціда).<ref>{{Cite web |url=https://gamejolt.com/games/undertale-red-yellow/877387 |title=Undertale: Red & Yellow |publisher=Game Jolt |author=Shinix |language=en |accessdate=2026-08-18}}</ref> Наперек шпекулаціям у рамках фанушиковской комуніты ся оріґіналный тім Team UTY на вывої той модіфікації не подїлять. Проєкт не є офіціалным доповнїнём і нїґда не быв узнаный за канонічне продовжіня ани спін-оф. Шпекулації о „общім вывої“ ці помочі ся векшынов высвітлюють шпеціфіками інді-модіфікацій на моторї GameMaker: хоснованём отвореной датабазы герных средств оріґіналной гры і неформалнов комунікаціёв вывоярїв на соціалных сїтях, што єднак проєкт не робить офіціалным. К авґусту 2026 є модіфікація іщі незмінно в фазї актівного вывоя (WIP). В актуалній верзії не є проходжіня гры повне — доступный герный обсяг дочасно кончіть на зачатку локації Steamworks при заблокованім ліфту, котрый є частёв сюжету.<ref>{{Cite web |url=https://gamebanana.com/mods/496958 |title=Undertale: Red & Yellow (WIP) |publisher=GameBanana |author=Shinix |language=en |accessdate=2026-08-18}}</ref> === Deltarune Yellow === Окрем прямых модіфікацій вела популарность гры к взнику самостатных фанушиковскых спін-офів. Найвыразнїшым з них є проєкт під назвов „Deltarune Yellow“, котрый вывивать незалежный тім на челї з вывояром під псевдонімом toastemperor1.<ref name="gj_dy">{{Cite web |url=https://gamejolt.com/games/deltaruneyellow/981988 |title=Deltarune Yellow |author=toastemperor1 |website=Game Jolt |language=en |access-date=2026-08-18}}</ref> На роздїл од оріґіналной гры і векшыны модів, котры хоснують средства мотора GameMaker, тота гра взникать од нулы на отворенім моторї Godot.<ref>{{Cite web |url=https://toastemperor1.itch.io/deltarune-yellow |title=Deltarune Yellow by toastemperor1 |website=itch.io |language=en |access-date=2026-08-18}}</ref> Концепчно є проєкт презентованый як „фанушиковска гра на фанушиковску гру“ і переносить поставы з гры „Undertale Yellow“ до світа гры „Deltarune“. Головнов поставов є Канако, котра ся трапить в таємнім „Темнім світї“ (Dark World).<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=uoVyzycd_dY |title=Deltarune Yellow Chapter 1 Playthrough |publisher=YouTube |language=en |access-date=2026-08-18}}</ref> То кардінално мінять герный процес: намісто класічных боїв єдного проти єдного была заведжена сістема ґруповых боїв. Грач овладать одразу дакілько постав, причім хоснує механікы маґії, тімовых дїй (Acts) і тактічной шкалы напятя (TP). Проєкт не мать жадной офіціалной звязи з тімом Team UTY а іде вылучно о фанушиковскый кросовер, котрый споює штіл і механікы двох розлічных гер. Став вывоя ся реґуларно актуалізує на платформі Game Jolt у формі денників вывоярїв.<ref name="gj_dy" /> === Undertale: New Hope === Значным проєктом, котрый узко повязаный з комунітов „Undertale Yellow“, є розсягла модіфікація „Undertale: New Hope“ од вывоярьского тіму „Hopes & Dreams“.<ref name="yt_hnd">{{Cite web |url=https://www.youtube.com/@HnD_official |title=Hopes&Dreams Team Official - About |publisher=YouTube |language=en |access-date=2026-09-24}}</ref> Історічно тот проєкт взник як духовный наступця іншой знамой модіфікації „Undertale: Bits and Pieces“,<ref>{{Cite web |url=https://www.reddit.com/r/Undertale/comments/1h4apki/did_you_guys_know_about_undertale_new_hope/ |title=Did you guys know about undertale new hope? |publisher=Reddit |language=en |access-date=2026-09-24}}</ref> але пізнїше переріс до самостатного повноцїнного ремейку оріґіналной гры Тобі Фокса. Главнов ідеёв проєкту є глубока візуална і герна модернізація: вывоярї перекреслюють спрайты, актуалізують музичный допровод і радікално мінять сістему інтерфейсів, чім створюють унікатны візуалны окружіня про розлічны містности.<ref name="gj_aug25">{{Cite web |url=https://gamejolt.com/p/dev-log-23-august-2025-memaf6sa |title=Dev-log (23 August 2025) - Undertale: New Hope |publisher=Game Jolt |author=Hopes&Dreams |language=en |access-date=2026-09-24}}</ref> Окрем того модіфікація заваджать новы механікы атак про розлічны виды збрани (напр. балетны топаночкы або панвічку) у формі самостатных мінігер.<ref name="gj_nov25">{{Cite web |url=https://gamejolt.com/p/dev-log-25-november-2025-cyp3kxkf |title=Undertale: New Hope – devlog of November 2025 |publisher=Game Jolt |author=Hopes&Dreams |language=en |access-date=2026-09-24}}</ref> Найвекшым значінём про фанушиків UTY є єднак то, же вывоярї „New Hope“ офіціално узнали подїї „Undertale Yellow“ за канонічны у рамках свого герного весміру і орґанічно зачленіли історію поставы Кловер і жовтой душі до цїлкового лору.<ref name="yt_hnd" /> Інтереснов технічнов властностёв проєкту є інтеґрована сістема контролї піратства, котра на приступ к повному обсягу вымагать ліценцовану копію оріґіналной гры [[Undertale]], іншак ся гра перепне до обмедженого демо режіму.<ref name="gj_aug25" /><ref name="gj_nov25" /> В сучасности ся модіфікація находить у фазї актівного вывоя і єдночасно ся приспособлює про роботу на мобілных пристроях з операчнов сістемов Android.<ref name="gj_nov25" /> Авторы ся реґуларно дїлять новинками тыкаючі ся ставу вывоя посередництвом вывоярьскых денників на платформі Game Jolt.<ref>{{Cite web |url=https://gamejolt.com/games/Undertale_New_Hope/802619 |title=Undertale: New Hope |publisher=Game Jolt |author=Hopes&Dreams |language=en |access-date=2026-09-24}}</ref> == Референції == {{референції}} == Одказы == * [https://gamejolt.com/games/UndertaleYellow/136925 Undertale Yellow] на [[Game Jolt]] * [https://www.indiedb.com/games/undertale-yellow Undertale Yellow] на [[IndieDB]] * [https://www.imdb.com/title/tt31539357/ Undertale Yellow] на [[IMDb]] {{Undertale|state=collapsed}} [[Катеґорія:Гры про Windows]] [[Катеґорія:Відеогры про єдного грача]] [[Катеґорія:Ролёвы відеогры]] [[Катеґорія:Відеогры в ретро штілї]] [[Катеґорія:Незалежны відеогры]] [[Катеґорія:Фанушиковскы гры]] [[Катеґорія:Відеогры з року 2023]] [[Катеґорія:Відеогерны пріквелы]] [[Катеґорія:Undertale]] [[Катеґорія:Портал фентезі]] c4a91lu4jb125defycbhat2zxw983p5 0 24496 171008 165285 2026-10-04T18:04:09Z EmausBot 60 справив двоїте напрямлїня → [[Ужгородськый університет]] 171008 wikitext text/x-wiki #ПЕРЕНАПРАВЛЕННЯ [[Ужгородськый університет]] rtlbyfvhbnbuku69mko6ix2mdbz0zzo 0 25090 171028 170961 2026-10-04T23:28:03Z Halajkovič 33393 /* Оцїнёваня і крітіка */ +доповнїня 171028 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Інфобокс відеогра | назва = Undertale | образ = [[Файл:Undertale vector logo on black borders.svg|250px]] | опис = Лоґо гры | вывоярь = [[Тобі Фокс]]{{efn|Конзоловы верзії вывинуло штудіо [[8-4]].<ref name="psdev">{{cite web |url=https://blog.playstation.com/2017/06/13/undertale-is-coming-to-playstation/ |title=''Undertale'' is Coming to PlayStation! |quote=Along the way that transformed into having them develop and publish the PlayStation versions, too. |last=Fox |first=Toby |website=PlayStation.Blog |date=June 13, 2017 |access-date=June 22, 2020 |archive-date=May 31, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200531203049/https://blog.playstation.com/2017/06/13/undertale-is-coming-to-playstation/ |url-status=live }}</ref><ref name="swdev">{{cite game |title=Undertale |platform=Nintendo Switch |developer=(([[Toby Fox]]; [[8-4]])) |publisher=8-4 |year=2018 |scene=Credits |quote=Nintendo Switch Conversion: 8-4, Ltd.}}</ref>}} | выдаватель = {{ubl|Тобі Фокс{{efn|Выданы властным накладом про ПК}}|8-4{{efn|Конзоловы верзії выдало штудіо 8-4.}}}} | жанер = [[ролёва відеогра]], [[пригоды]] | платформа = {{ubl|OS X|Windows|Linux|PlayStation 4|PlayStation Vita|Nintendo Switch|Xbox One}} | датум_выданя = {{Collapsible list|title={{nobold|15. септембра 2015}} |'''OS X''', '''Windows''' |15. септембра 2015 |'''Linux''' |17. юлія 2016 |'''PS4, PS Vita''' |15. авґуста 2017 |'''Nintendo Switch''' |18. септембра 2018 |'''Xbox One''' |16. марца 2021 }} | режім = [[Гра єдного грача]] | язык = [[Анґліцькый язык|анґліцькый]] і [[японьскый язык|японьскый]] | сценаріста = Тобі Фокс | дізайнер = {{ubl|[[Теммі Чанґ]]|Тобі Фокс<ref name="Undertale Art Book" />}} | проґраматор = Тобі Фокс | композітор = Тобі Фокс | мотор = GameMaker Studio | носіч = Діґітална дістрібуція | наслїдуюча = [[Deltarune]] | офіціална_сторінка = {{Офіціална сторінка}} }} '''Undertale''' ({{Высловность2|Андерте́йл}}; дословно з [[анґліцькый язык|анґл.]] „Підземна приповідка“; штілізовано як '''UNDERTALE''') є [[ролёва відеогра]] з року 2015, котру створив америцькый незалежный вывоярь [[Тобі Фокс]]. Грач овладать дїтя, котре впало до Підземля: розсяглой, одляглой области під земскым поверьхом, оддїленой маґічнов барьєров. Почас дорогы назад на поверьх ся грач стрїчать з розлічныма монштрами, з котрых дакотры з ним можуть вступити до боя. Боёва сістема полїгать в тім, же грач мусить маневровати меджі „mini-bullet hell“ атаками противника. Може вырїшыти успокоёвати монштрів, жебы їх змиловати намісто того, жебы їх забити. Тоты выберы впливають на перебіг гры, причім діалогы, поставы і сюжет ся мінять в залежности од резултатів. Окрем ґрафічных концептів і дізайнів постав, котры створила [[Теммі Чанґ]] і далшы гостюючі дізайнеры, Фокс вывинув цїлу гру сам, в тім чіслї сценаря і музикы. Гра черьпала іншпірацію з дакількох жрїдел, меджі котры належали серії ролёвых гер „Brandish“, „Mario & Luigi“ і „Mother“, серія [[стрїлячка|стрїлячок]] тіпу „bullet hell“ „Touhou Project“ і ролёва гра „Moon: Remix RPG Adventure“. Гра Undertale мала спочатку выйти в половинї рока 2014, дішло єднак к запізнїням. Гра Undertale вышла про OS X і Windows в септембрї 2015. В роцї 2016 была портована на Linux, в роцї 2017 на PlayStation 4 і PlayStation Vita, в роцї 2018 на Nintendo Switch і в роцї 2021 на Xbox One. Гра была оцїнена за свою тематіку, боёву сістему, музичный допровод, оріґіналность, сюжет, діалогы і поставы, хоць реакції на вытварный штіл были змішаны. Продало ся з нёй найменше пять міліонів копій. Была номінована на дакілько оцїнень, в тім чіслї тітулу „Гра рока“ од дакількох герных публікацій і подїй, і є поважована за єдну з найлїпшых відеогер, котры коли взникли. Гра з паралелным сюжетом, Deltarune, выходила по епізодах од року 2018 аж до єй повного выданя в роцї 2025; пята капітола вышла в юнї 2026 і далшы капітолы суть во вывої. == Грательность == Undertale є ролёва відеогра з поглядом згоры.<ref name="rps funniest" /> В грї грач овладать дїтя і выконує задачі, жебы поступив в сюжетї.<ref name="Destructoid Review" /> Грачі дослїджують підземный світ повный міст і пещер і почас своєй дорогы мусять рїшыти множство гаданок.<ref name="Destructoid Review" /><ref name="Boing Boing" /> Підземный світ є домом монштрів, з котрых многы вызывають грача на дуел;<ref name="Boing Boing" /> грачі вырїшують, ці їх забють, утечуть перед нима або ся з нима скамаратять.<ref name="Destructoid Review" /><ref>{{cite news |url=https://www.rockpapershotgun.com/2015/10/15/conversations-with-myself-on-undertales-universal-appeal/ |title=Conversations With Myself: On ''Undertale''<nowiki>'s</nowiki> Universal Appeal |author=Smith, Adam |date=October 15, 2015 |website=[[Rock Paper Shotgun]] |publisher=[[Gamer Network]]|access-date=May 16, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160516012147/https://www.rockpapershotgun.com/2015/10/15/conversations-with-myself-on-undertales-universal-appeal/ |archive-date=May 16, 2016 |url-status=live}}</ref> Выберы, котры грач зробить, радікално впливають на сюжет і цїлковый перебіг гры, причім моралка грача є основним каменём вывоя гры.<ref>{{Cite web |last=Couture |first=Joel |date=October 27, 2015 |title=How ''Undertale'' makes you think hard before killing monsters |url=https://www.gamedeveloper.com/design/how-i-undertale-i-makes-you-think-hard-before-killing-monsters |access-date=November 12, 2023 |website=Gamasutra |language=en |archive-date=November 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112215104/https://www.gamedeveloper.com/design/how-i-undertale-i-makes-you-think-hard-before-killing-monsters |url-status=live }}</ref> Кедь ся грачі стрїчать з противниками у рамках предписаных подїй або трафунковых стрїтнуть, пройдуть до боёвого режіму. Почас боїв грачі овладають мале сердце, котре представлює їх душу, і мусять маневровати помеджі атаками, котры на них выпущають противницькы монштры, подобно як в стрїлянинї тіпу „bullet hell“.<ref name="Destructoid Review" /><ref name="Boing Boing" /> В перебігу гры ся обявують новы елементы, як суть фаребны перешкоджіня і дуелы з босами, котры мінять способ, котрым грачі овладають сердце.<ref name="RPS: Scrollbars" /> Грачі можуть вырїшыти атаковати противника, што вымагать притискати на ґомбічку в справнім часї. Забиванём противників грач здобывать EXP (чім ся звышує ёго LOVE) і золото.<ref name="Escapist EarthBound" /> Помочов можности ACT може сконтролёвати атакуючі і оборонны атрібуты противника, як ай выконати розлічны далшы дїї, котры ся одлишать в залежности од противника.<ref name="Destructoid Review" /> Кедь грач хоснує справно дїї на реакцію на противника або го атакує, покы не мать низке HP (але ай все жывый), може вырїшыти змиловати го і завершыти бой без того, жебы го забив.<ref name="IndieGames Guilt" /> Жебы было можне дакотры дуелы з босами завершыти міровов дорогов, грач мусить прожыти, покы постава, з котров ся бє, не завершыть свій діалоґ. Гра понукать дакілько обног сюжету і розлічны завершіня в залежности од того, ці грачі вырїшать противників забити або змиловати; вдяка тому є можне гру завершыти без забитя єдиного противника.<ref name="Polygon Gameplay" /> Монштры будуть почас боя комуніковати з грачом і гра буде грачам ознамлёвати, котры суть почутя і дїї даного монштра.<ref name="RPGamer Review" /> Атакы противників ся мінять в залежности од того, як з нима грачі комунікують, як ай од уровни обтяжности.<ref name="Boing Boing" /><ref name="RPGamer Review" /> Гра ся операть о ряд метафікчных елементів в грательности, як ай в сюжетї.<ref name="Wired">{{cite magazine |url=https://www.wired.com/2016/01/metafiction-games/ |title=The Best New Videogames Are All About … Videogames |first=Jack |last=Muncy |date=January 18, 2016 |access-date=January 18, 2016 |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |publisher=[[Condé Nast]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160327004328/http://www.wired.com/2016/01/metafiction-games/ |archive-date=March 27, 2016 |url-status=live}}</ref> Кедь грачі при другім проходжіню гры беруть участь в бої з босом, діалоґ ся змінить в залежности од дїї в попереднїх проходжінях.<ref name="Kotaku Secrets" /> == Сюжет == Гра Undertale ся одогравать в Підземлї, царьстві, до котрого были монштры выгнаны по зачатку войны з людми іщі перед подїями в грї. Підземля є од поверьху оддїлены маґічнов барьєров з єдинов дїров на верьху Еботт. На зачатку гры впаде людьске дїтя з верьху Еботт до Підземля і стрїтне ся з Квітиком, чутливов квітков, котра грача научіть герны механікы і бреше му о „LV“ або „LOVE“ в сназї го забити. Людьске дїтя потім захранить Торіел, матерьскый монштер подобна козї, котра го научіть, як прожыти конфлікты в Підземлї без забиваня. Мать в умыслї дїтя адоптовати, жебы го охранила перед Асґором, кралём Підземля. Грач наконець зохабить Торіел, жебы выглядав Асґоровый замок, в котрім ся находить барьєра ведуча до світа на поверьху. Стрїчать ся з дакількома монштрами, як суть скелеты Санс і Папайрус, двоє братів, котры стражать лїс Сновдін; Андайн, велителька кралёвской ґарды; Алфіс, кралёвска науковіця; і Меттатон, роботічный телевізный модератор, котрого створила Алфіс. З векшынов монштрів ся бєме, причім грач сі може выбрати, ці їх забє, або змилує і припадно ся з нима скамаратить. Почас своєй дорогы ся грач дізнає, же перед многыма роками ся Асріел, сын Асґора і Торіел, скамаратив з першым чоловіком, котрый впав до Підземля. Кедь дїтя неочековано умерло, Асріел хосновав ёго душу, жебы прошов через барьєру, з умыслом вернути тїло на поверьх. Люде, котры там жыли, напали і забили Асріела, што вело Асґора к выголошіню войны. В сучасности Асґор назберав шість душ павшых людей і потребує іщі єдну, жебы міг зніщіти барьєру. Конець гры залежить од того, як грач перейде стрїтнутя з монштрами.<ref name="polygon endings"/><ref name="Polygon Gameplay" />{{efn|Тоты три концї ся означують як: „невтралный перебіг“, „правдивый паціфістічный перебіг“ і „ґеноцідный перебіг“ (менше обычайно знамый як „перебіг без змилованя“).<ref name="Kotaku Secrets" /><ref name="IGN Review" /><ref name="avclub" />}} Кедь грач забив дакотрых, але не вшыткых монштрів, або не забив жадного, чекать го „невтралный“ конець. Грач дійде до Асґорового замку і є змушеный з ним боёвати. Санс заставить грача перед їх конфронтаціёв і одкрыє, же „LOVE“ і „EXP“ суть скорочіня про „уровень насилства“ і „боды забитя“.{{efn|В ролёвых грах суть „LV“ і „EXP“ скорочінями про [[скушеностны боды|„уровень [скушености]“ і „скушеностны боды“]], причім є желателно їх звышовати.<ref>{{cite book |last=Moore |first=Michael E. |date=2011 |title=Basics of Game Design |url=https://archive.org/details/basicsofgamedesi0000moor |publisher=[[A K Peters, Ltd.]] |page=[https://archive.org/details/basicsofgamedesi0000moor/page/142 142] |isbn=978-1-56881-433-9}}</ref>}} Санс посуджує грача на основі ёго нагромадженых „LOVE“ і „EXP“. Грач потім ся бє з Асґором, але Квітик го перерве, забє Асґора і перемінить ся на міцнїшу, ґротескну подобу тым, же вкраде людьскы душі. З помочов бунтованых душ грач поразить Квітика і може вырїшыти, ці го забє, або змилує. Грач потім зохабить Підземля. Пізнїше дістане телефонат од Санса, котрый му высвітлить став Підземля по ёго одходї. Кедь грач не забє жадного монштра перед досягнутём „невтралного“ конця, може начітати свою [[уложена гра|уложену гру]] і досягнути „правдивый паціфістічный“ конець.<ref name="avclub">{{cite web |url=https://www.avclub.com/undertale-dares-players-to-make-a-mistake-they-can-neve-1798287299 |title=''Undertale'' dares players to make a mistake they can never take back |first=William |last=Hughes |date=December 9, 2015 |access-date=January 5, 2025 |website=[[The A.V. Club]] |publisher=[[The Onion]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325162749/http://www.avclub.com/article/undertale-dares-players-make-mistake-they-can-neve-228716 |archive-date=March 25, 2016 |url-status=live}}</ref><ref name="polygon endings">{{cite web |last=Hughes |first=William |date=July 14, 2017 |title=A speedrunner is getting every ''Undertale'' ending — for 34 hours straight |url=https://www.polygon.com/2017/7/14/15971422/undertale-all-endings-100-percent-speedrun |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210720140604/https://www.polygon.com/2017/7/14/15971422/undertale-all-endings-100-percent-speedrun |archive-date=July 20, 2021 |access-date=July 20, 2021 |work=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> Укаже ся, же Квітик є [[Реінкарнація|реінкарнаціёв]] Асріела, котрого створили Алфісовы експеріменты. Саме перед дуелом з Асґором Торіел заставить бой і припоять ся к нёй ай остатнї монштры, з котрыма ся чоловік скамаратив. Квітик нападе на ґрупу і поглотить душі вшыткых людей і монштрів, жебы набыв подобу старшого Аcріела. Почас наслїдуючого боя ся чоловіку подарить споїти ся з душами своїх приятелїв і наконець поразить Асріела: Тот ся верне до дїтьской подобы, зніщіть барьєру і перед одходом выразить жалость над своїма дїянями, причім розкрыє реалне мено чоловіка як Фріск. Чоловік впаде до непритомности і кедь ся пробудить, буде відїти, же го окружають приятелї. Монштры ся мірово зась зачленять меджі людей, покы чоловік мать можность прияти Торіел за свою адоптівну матїрь. Третїй конець, знамый меджі фанушиками як конець „без змилованя“ або „ґеноніда“, настане, кедь грач забє цїлком вшыткых монштрів, з котрыма ся дасть боёвати. Мусить в каждій области [[Ґріндінґ (відеогры)|повторно выкликовати трафунковы стрїтнутя]] доты, покы не зістане жадного монштра. Тота дорога мінять дакотры аспекты гры: многы поставы ся евакуують, жебы уникнути грача, і тоты, котры зістануть, мають управены діалогы одражаючі вплив, котрый мають грачовы дїяня на герный світ.<ref name="Kotaku Secrets" /><ref>{{Cite news |last=Hall |first=Mat |date=September 22, 2018 |title=''Undertale'' Genocide run explained: How to play the game in the most evil way possible |url=https://www.eurogamer.net/undertale-genocide-run-4873 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230728031142/https://www.eurogamer.net/undertale-genocide-run-4873 |archive-date=July 28, 2023 |access-date=July 28, 2023 |work=[[Eurogamer]]}}</ref> Кедь чоловік дійде до Асґорового замку, Санс ся попробує го заставити, але не подарить ся му то і забють го. Квітик забє Асґора в намазї здобыти мілость, але є забитый чоловіком. Хара,{{efn|Тоту поставу поменує грач, причім зволене мено ся хоснує про грачів файл з уложенов гров. „Хара“ є на образовцї про поменованя означанована як „реалне мено“.}} перше впавше дїтя, котре ся скамаратило з Асріелом, ся потім обявить і вымаже світ. Жебы было можне гру грати знову, мусить грач оддати свою душу Харї, чім обновить світ і приведе к тырвалым змінам правдивого паціфістічного конця.<ref name="avclub" /> == Вывой == {{Статья в роботѣ|[[Хоснователь:Halajkovič|<span style="color:#000">H</span><span style="color:#1a1a1a">a</span><span style="color:#333">l</span><span style="color:#4d4d4d">a</span><span style="color:#666">j</span><span style="color:#808080">k</span><span style="color:#999">o</span><span style="color:#aaa">v</span><span style="color:#b5b5b5">i</span><span style="color:#bbb">č</span>]] ([[Діскузія з хоснователём:Halajkovič|<span style="color:#bbb">д</span><span style="color:#a0a0a0">і</span><span style="color:#808080">с</span><span style="color:#606060">к</span><span style="color:#404040">у</span><span style="color:#202020">с</span><span style="color:#1a1a1a">і</span><span style="color:#000">я</span>]])|section=yes|датум=21:28, 15 септембра 2026 (CEST)|1|m|section=yes|details=Секція ся праві пише, робота сі выжадує веце часу}} === Дізайн гры === === Писаня === === Музика === ==== Концертне турне ==== 17. марца 2026 было оголошено приближуюче концертне турне присвячене 25-членному орхестру, котрый буде грати музику зо саундтреку гры „Undertale“ під кураторьскым веджінём Тобі Фокса. Концерты бы мали зачати 23. авґуста 2026<ref>{{cite web |date=17 March 2026 |title=UNDERTALE: The Determination Symphony concert tour brings the beloved music of the hit indie game to more people than ever before |url=https://www.gamespress.com/UNDERTALE-The-Determination-Symphony-concert-tour-brings-the-beloved-m |access-date=14 May 2026 |website=Games Press |ref={{sfnref|Games Press|2026}}}}</ref> і будуть продовжати в [[Северна Америка|Северній Америцї]], [[Европа|Европі]], [[Споєне кралёвство|Споєнім кралёвстві]], [[Азія|Азії]] і [[Австралія|Австралії]] аж до року 2027.<ref>{{cite web |date=18 March 2026 |title=Undertale: The Determination Symphony world tour announced, begins August |url=https://www.rpgsite.net/news/19904-undertale-the-determination-symphony-world-tour-dates-tickets |access-date=14 May 2026 |website=RPG Site |ref={{sfnref|RPG Site|2026}}}}</ref> == Выданя == {{Статья в роботѣ|[[Хоснователь:Halajkovič|<span style="color:#000">H</span><span style="color:#1a1a1a">a</span><span style="color:#333">l</span><span style="color:#4d4d4d">a</span><span style="color:#666">j</span><span style="color:#808080">k</span><span style="color:#999">o</span><span style="color:#aaa">v</span><span style="color:#b5b5b5">i</span><span style="color:#bbb">č</span>]] ([[Діскузія з хоснователём:Halajkovič|<span style="color:#bbb">д</span><span style="color:#a0a0a0">і</span><span style="color:#808080">с</span><span style="color:#606060">к</span><span style="color:#404040">у</span><span style="color:#202020">с</span><span style="color:#1a1a1a">і</span><span style="color:#000">я</span>]])|section=yes|датум=21:28, 15 септембра 2026 (CEST)|1|m|section=yes|details=Секція ся праві пише, робота сі выжадує веце часу}} === Пропаґація === Были выданы ай далшы медіалны продукты і сувеніры повязаны з гров „Undertale“, в тім чіслї фіґурок і плішовых грачок іншпірованых поставами з гры.<ref>{{cite web |url=http://www.destructoid.com/get-your-name-in-early-for-these-undertale-figures-340372.phtml |title=Get your name in early for these ''Undertale'' figures |author=Rowen, Nic |date=February 9, 2016 |website=[[Destructoid]] |publisher=[[ModernMethod]] |access-date=May 2, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310072257/http://www.destructoid.com/get-your-name-in-early-for-these-undertale-figures-340372.phtml |archive-date=March 10, 2016 |url-status=live}}</ref> Офіціално саундтрек к грї выдало музичне выдавательство Materia Collective, котре ся шпеціалізує на музику з відеогер,<ref>{{cite web |url=http://store.steampowered.com/app/391570/ |title='Undertale' Soundtrack |website=[[Steam (service)|Steam]] |publisher=[[Valve Corporation|Valve]] |access-date=May 2, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160109184400/http://store.steampowered.com/app/391570/ |archive-date=January 9, 2016 |url-status=live}}</ref> в тот істый день як самотна гра. Окрем того вышли два офіціалны албумы з кавер верзіями пісень з гры „Undertale“: металово-електронічный албум „Determination“ з року 2015 од RichaadEB і Емі Вотерс<ref>{{cite web |url=http://steamed.kotaku.com/undertale-has-an-officially-sanctioned-fan-album-and-i-1751497766 |title=''Undertale'' has an officially sanctioned fan album, and it's awesome. |author=Grayson, Nathan |date=January 6, 2016 |website=[[Kotaku]] |publisher=[[Gawker Media]] |access-date=May 2, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331192340/http://steamed.kotaku.com/undertale-has-an-officially-sanctioned-fan-album-and-i-1751497766 |archive-date=March 31, 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://determination-ut.bandcamp.com/album/determination |title=Determination |author1=RichaadEB |author2=Waters, Amie |website=[[Bandcamp]] |access-date=July 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204135856/https://determination-ut.bandcamp.com/album/determination |archive-date=December 4, 2020 |url-status=live}}</ref> і джезовый албум „Live at Grillby's<!-- Назвы албумів суть подля штандартів написаны курзівов. -->“ з року 2016 од Карлоса Іні.<ref>{{cite magazine |url=https://www.gameinformer.com/b/news/archive/2016/02/06/official-undertale-jazz-album-released.aspx |title=Official Undertale Jazz Album Live At Grillby's Released |author=Gwaltney, Javy |date=February 6, 2016 |magazine=[[Game Informer]] |publisher=[[GameStop]] |access-date=May 2, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160502123402/http://www.gameinformer.com/b/news/archive/2016/02/06/official-undertale-jazz-album-released.aspx |archive-date=May 2, 2016 |url-status=live}}</ref> Далшый джезовый дуетовый албум заложеный на піснях з гры „Undertale“, „Prescription for Sleep“, выдали в роцї 2016 саксафоніста Норігіко Нібіно і піаністка Аякі Сато.<ref>{{cite web |last=Hamilton |first=Kirk |date=December 5, 2016 |title=''Undertale'' just got a nice new musical tribute |url=http://kotaku.com/1789701441 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161206163614/http://kotaku.com/1789701441 |archive-date=December 6, 2016 |access-date=December 5, 2016 |work=[[Kotaku]]}}</ref> В тім істім роцї вышло ай 2-LP вінілове выданя саундтреку к грї „Undertale“, котре продуковала сполочность [[iam8bit]].<ref>{{Cite web |last=Dornbush |first=Jonathon |date=August 26, 2016 |title=''Undertale'' soundtrack Coming to Vinyl |url=http://www.ign.com/articles/2016/08/26/undertale-soundtrack-coming-to-vinyl |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827204130/http://www.ign.com/articles/2016/08/26/undertale-soundtrack-coming-to-vinyl |archive-date=August 27, 2016 |access-date=August 26, 2016 |website=[[IGN]]}}</ref> В роках 2017 і 2018 выдало выдавательство Materia Collective дві офіціалны нотовы збіркы і діґіталны албумы під назвов „UNDERTALE Piano Collections“, котрых аранжманы приправив Дейвід Пікок і награв їх Авґустін Маюґа Ґонзалес.<ref>{{cite web |url=http://www.rpgfan.com/soundtracks/undertale-piano/index.html |title=RPGFan Music – ''Undertale'' Piano Collections |website=RPGFan |access-date=July 26, 2019 |archive-date=July 11, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190711000438/http://www.rpgfan.com/soundtracks/undertale-piano/index.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite magazine |date=March 3, 2018 |title=『''Undertale''』のピアノアレンジアルバム第2弾『''Undertale Piano Collections 2''』が発表。Bandcampで予約開始（試聴動画アリ） |url=https://www.famitsu.com/news/201803/03153012.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190711000435/https://www.famitsu.com/news/201803/03153012.html |archive-date=July 11, 2019 |access-date=July 26, 2019 |magazine=[[Famitsu]]}}</ref> В септембрї 2019 зробила сполочность [[Nintendo]] доступным на стягнутя костім боёвника Міі іншпірованый поставов Санса про гру „Super Smash Bros. Ultimate“, вєдно з новым аранжманом композіції „Megalovania“.<ref>{{cite web |url=https://www.destructoid.com/sans-from-undertale-is-getting-a-costume-in-smash-ultimate-565839.phtml |title=Sans from ''Undertale'' is getting a costume in Smash Ultimate |first=Peter |last=Glogowski |date=September 4, 2019 |access-date=September 4, 2019 |work=[[Destructoid]] |archive-date=August 9, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809184205/https://www.destructoid.com/sans-from-undertale-is-getting-a-costume-in-smash-ultimate-565839.phtml |url-status=live }}</ref> Режісер серії „Super Smash Bros.“ Масагіро Сакурай зазначів, же Санс быв єднов з найжаданїшых постав, котры мали в грї фіґуровати.<ref>{{Cite web|url=https://youtube.com/watch?v=953dc07NMEk| archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/953dc07NMEk | archive-date=November 17, 2021 | url-status=live | title = Sans Costume in ''Smash Bros. Ultimate''! Version 5.0 Update: Home-Run Contest & More!| website=[[YouTube]] | date=September 4, 2019 }}{{cbignore}}</ref> Музика з гры „Undertale“ была тыж придана до гры „Taiko no Tatsujin: Drum 'n' Fun!“ як обсяг на стягнутя.<ref>{{Cite web |last=Doolan |first=Liam |date=October 13, 2019 |title=Undertale Song Pack Arrives In Taiko no Tatsujin: Drum 'n' Fun! As Paid DLC |url=http://www.nintendolife.com/news/2019/10/undertale_song_pack_arrives_in_taiko_no_tatsujin_drum_n_fun_as_paid_dlc |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211115132924/https://www.nintendolife.com/news/2019/10/undertale_song_pack_arrives_in_taiko_no_tatsujin_drum_n_fun_as_paid_dlc |archive-date=November 15, 2021 |access-date=November 11, 2019 |website=Nintendo Life}}</ref> === Японьска локалізація === По выданю гры „Undertale“ ся поступно зачала формовати мала комуніта японьскых фанушиків, што вело к выданю неофіціалного фанушиковского локалізачного патчу зачатком рока 2016. Кедьже Фокс уж почас роботы над гров поважовав японьскый переклад за конечный цїль, конзултовав з многыма сполочностями і наконець сі выбрав сполочность 8-4, котра передтым переклала гры „Aquaria“ і „Shovel Knight“.<ref name="eightfour">{{cite web |last1=Ricciardi |first1=John |title=Breaking Down Borders: ''Undertale''<nowiki>'s</nowiki> Journey to Japan and Back |url=https://blog.playstation.com/2017/08/08/breaking-down-borders-undertales-journey-to-japan-and-back/ |website=PlayStation.Blog |access-date=September 23, 2023 |date=August 8, 2017 |archive-date=September 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230924210256/https://blog.playstation.com/2017/08/08/breaking-down-borders-undertales-journey-to-japan-and-back/ |url-status=live }}</ref><ref name="mandelin">{{cite book |last=Mandelin |first=Clyde |author-link=Clyde Mandelin |date=November 16, 2022 |title=UNDERTALE |series=Legends of Localization |language=English |volume=3 |edition=1st |publisher=Independently Published |publication-place=[[Tucson]] |isbn=9781945908019}}</ref> Жебы ся забезпечів єднотный штіл гры, сполочность 8-4 вырїшыла взяти до роботы лем єдну головну перекладательку, Кейко Фучічо, хоць то значіло, же выданя японьской верзії буде тырвати довше. Підпоровав ю малый тім редакторів, коректорів і проґраматора, котрый управив гру так, жебы фунґовала з японьскыма писомныма сістемами. Іщі перед зачатком перекладу зачатком рока 2016 дав Фокс тіму вывоярьскы позначкы і анотованы діалоґы і почас цїлого процесу творчости їм надале надавав підпору і рады.<ref name="mandelin"/> Кедь ПК гры не суть в Японії аж так популарны, сучасно вырїшыли выдати гру „Undertale“ ай про конзолы, причім портованя забезпечовала таксамо сполочность 8-4.<ref name="eightfour"/><ref>{{cite web |last1=Fox |first1=Toby |title=''Undertale'' is Coming to PlayStation! |url=https://blog.playstation.com/2017/06/13/undertale-is-coming-to-playstation/comment-page-2/ |website=PlayStation.Blog |access-date=September 23, 2023 |date=June 13, 2017 |archive-date=October 10, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010222829/https://blog.playstation.com/2017/06/13/undertale-is-coming-to-playstation/comment-page-2/ |url-status=live }}</ref> По оголошіню локалізації многых фанушиків неочековано рїшіня хосновати про поставу Санса японьскы містоназывникы „oйра“ (おいら) через ёго конотацію з сельскым жывотом, што вело к взнику понятя „ойра шок“.<ref name="mandelin"/><ref>{{cite web |last1=Ashcraft |first1=Brian |title=''Undertale''<nowiki>'s</nowiki> Japanese Localization Is Causing A Fan Frenzy |url=https://kotaku.com/undertales-japanese-localization-is-causing-a-fan-frenz-1796085385 |website=Kotaku |language=en |date=June 14, 2017 |access-date=September 23, 2023 |archive-date=October 4, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004154318/https://kotaku.com/undertales-japanese-localization-is-causing-a-fan-frenz-1796085385 |url-status=live }}</ref> Локалізована верзія вышла про PS4 і Vita 16. авґуста 2017 і про ПК 22. авґуста.<ref>{{cite tweet |user=UndertaleJP | title= お待たせしました！PS4/Vita向け日本語版UNDERTALEは、8月16日(水) 1,620円で配信開始です。クロスバイ対応で1度の購入で2機種分をゲット。8月31日までに購入いただくとダイナミックテーマ「いせき」をプレゼント！ |number= 890805668927619072 |date= July 28, 2017 | access-date=September 25, 2023 |language=en}}</ref><ref>{{cite tweet |user=UndertaleJP |title= UNDERTALEのPC/Mac向け日本語対応版がSteamで配信開始となりました！ | number= 899817931369963520 |access-date=September 25, 2023 |language=en |date=August 22, 2017}}</ref> == Оцїнёваня і крітіка == {{Video game reviews | MC = (PC) 92/100<ref name="Metacritic" /><br />(PS4) 92/100<ref name="MetacriticPS4">{{cite web |url=https://www.metacritic.com/game/undertale/critic-reviews/?platform=playstation-4 |title=''Undertale'' |work=[[Metacritic]] |access-date=October 16, 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170911115518/http://www.metacritic.com/game/playstation-4/undertale |archive-date=September 11, 2017}}</ref><br />(NS) 93/100<ref name="MC_NS">{{cite web |url=https://www.metacritic.com/game/undertale/critic-reviews/?platform=nintendo-switch |title=''Undertale'' |work=[[Metacritic]] |access-date=October 31, 2018 |archive-date=November 28, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191128103418/https://www.metacritic.com/game/switch/undertale |url-status=live }}</ref> | OC = 97% recommend<ref name="opencritic">{{cite web|url=https://opencritic.com/game/1907/undertale|title=''Undertale''|publisher=[[OpenCritic]]|access-date=November 2, 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251005042359/https://opencritic.com/game/1907/undertale|archive-date=October 5, 2025}}</ref> | Destruct = 10/10<ref name="Destructoid Review" /><ref>{{cite web |url=https://www.destructoid.com/review-undertale-ps4--454842.phtml |title=Review: ''Undertale'' (PS4) |last=Peterson |first=Joel |work=[[Destructoid]] |date=August 15, 2017 |access-date=August 16, 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171217012851/https://www.destructoid.com/review-undertale-ps4--454842.phtml |archive-date=December 17, 2017}}</ref> | Fam = 8/10, 9/10, 8/10, 8/10<ref name="fam-rev">{{cite web|url=https://www.famitsu.com/game/title/34865/reviews|work=[[Famitsu]]|title=Undertale|language=Japanese|access-date=August 28, 2026|first1=Ranbu|last1=Yoshida|first2=Gigolo|last2=Ashida|first3=Umezono|last3=Urara|first4=Roringu|last4=Uchizawa|archive-url=https://web.archive.org/web/20260828205812/https://www.famitsu.com/game/title/34865/reviews|archive-date=August 28, 2026|url-status=live}}</ref> | GB = 5/5<ref name="Giant Bomb Review" /> | GI = 9.5/10<ref name="Game Informer Review" /> | GSpot = 9/10<ref name="GameSpot Review" /> | IGN = 10/10<ref name="IGN Review" /> | PCGUS = 91/100<ref name="PC Gamer Review" /> | USG = 5/5<ref name="USgamer Review" /> }} Гра „Undertale“ сі подля вебовой сторінкы аґреґатора рецензій [[Metacritic]] выслужыла „обще узнаня“ од крітіків.<ref name="Metacritic" /><ref name="MetacriticPS4" /><ref name="MC_NS" /> На тій сторінцї є третя в списку найлїпшых оцїнёваных гер про Windows выданых в роцї 2015<ref name="Metacritic" /> і належить меджі 50 найлїпшых гер вшыткых часів.<ref name="Metacritic all time" /> По выданю была на Metacritic дочасно найвысшов оцїнёванов ПК гров вшыткых часів.<ref>{{Cite web |date=October 5, 2015 |title=''Undertale'' is the highest rated PC game on Metacritic right now |url=https://www.destructoid.com/undertale-is-the-highest-rated-pc-game-on-metacritic-right-now/ |access-date=January 24, 2024 |website=Destructoid |language=en-US |archive-date=January 24, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240124140039/https://www.destructoid.com/undertale-is-the-highest-rated-pc-game-on-metacritic-right-now/ |url-status=live }}</ref> На аґреґаторї рецензій [[OpenCritic]] сі гра выслужыла „огромне“ узнаня, кедь ю рекомендують 97% крітіків.<ref name="opencritic"/> Тайлер Гікс з GameSpot ю означів за „єдну з найпроґресівнїшых і найіноватівнїшых ролёвых гер за довгу добу“<ref name="GameSpot Review" /> і Каллі Плаґґе з [[IGN]] ю назвала „майстровско створеным зажытком“.<ref name="IGN Review" /> Гра была заряджена до розлічных [[Список відеогер зарядженых меджі найлїпшых|списків найлїпшых гер]], причім в роцї 2021 обсадила 20. місто в списку [[IGN]] „100 найлїпшых відеогер вшыткых часів“<ref name=":6">{{Cite web |last= |first= |date=December 31, 2021 |title=The Top 100 Video Games of All Time |url=https://www.ign.com/articles/the-best-100-video-games-of-all-time |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250831091725/https://www.ign.com/articles/the-best-100-video-games-of-all-time |archive-date=August 31, 2025 |access-date=October 14, 2025 |website=[[IGN]] |language=}}</ref> і 34. місто в списку [[Dexerto]] „Тото є 100 найлїпшых гер вшыткых часів“ в роцї 2025.<ref>{{Cite web |last=Percival |first=Tom |date=August 1, 2025 |title=These are the 100 best games of all time |url=https://www.dexerto.com/gaming/best-games-all-time-2855973/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250919002452/https://www.dexerto.com/gaming/best-games-all-time-2855973/ |archive-date=September 19, 2025 |access-date=October 14, 2025 |website=[[Dexerto]]}}</ref> „Undertale“ быв описаный як духовный наступця гры „[[EarthBound]]“.<ref>{{Cite web |last=Wilhelm |first=Daley |date=2020-01-03 |title=EarthBound Has An Odd New Spiritual Successor |url=https://www.svg.com/181931/earthbound-has-an-odd-new-spiritual-successor/ |access-date=2026-05-06 |website=SVG |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-07-07 |title=Undertale: The Weirdest Earthbound Spiritual Successor Ever - IGN Overclocked |url=https://de.ign.com/undertale/114910/undertale-the-weirdest-earthbound-spiritual-successor-ever-ign-overclocked |access-date=2026-05-06 |website=IGN Deutschland |language=de}}</ref> Деніел Так з часопису „Game Informer“ означів боёву сістему гры за „невірогодно выробену“ і зазначів унікатность каждого стрїтнутя з противником.<ref name="Game Informer Review" /> Остін Вокер з „Giant Bomb“ оцїнив комплексность боя і зазначів, же є „нетрадічный, домыселный і містами даколи тяжкый“.<ref name="Giant Bomb Review" /> Бен „Ятзі“ Крошов з часопису „The Escapist“ оцїнив способность гры комбіновати елементы ходового і боя в реалнім часї.<ref name="Escapist Review" /> Плаґґе з IGN похвалила можность обыйти бой і намісто того зволити приятельскы бісїды.<ref name="IGN Review" /> Джессі Сінґал з „The Boston Globe“ поважовав способность гры выкликати у грача емпатію к монштрам почас боя, кедь ся вырїшыв про ненасилне дїяня, за „признак шыршой, фундаменталной добросердечности в ядрї“ гры Undertale.<ref name="BostonGlobe Review" /> Ґабріел Елвері з „Games and Culture“ думав, же обща притяжливость паціфістічной дорогы в грї Undertale полїгала в злегшіню парасоціалных інтеракцій з єй монштрами, што ся приписовало тому, же суть просты, і зображіню каждоденного людьского жывота, на роздїл од ґеноцідной дорогы, де к такым інтеракціям не може дійти, кедьже монштры або утїкли, або їх грач забив.<ref>{{cite journal |publisher=[[Sage (publisher)|Sage]]|last1=Elvery |first1=Gabriel |title=''Undertale''<nowiki>'</nowiki>s Loveable Monsters: Investigating Parasocial Relationships with Non-Player Characters |journal=[[Games and Culture]] |date=June 2023 |volume=18 |issue=4 |pages=475–497 |doi=10.1177/15554120221105464 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/15554120221105464 |access-date=January 11, 2025}}</ref> Есеїстка Шон Траверс в часописї „Journal of Popular Culture“ описала гру „Undertale“ як крітіку насилной повагы звычайных ролёвых відеогер, в котрых грачі забивають противників вымінов за скушеностны боды. Поуказала на помірно репресівный характер гры про тых, котры ся вырїшать грати ґеноцідну дорогу і іґнорують варованя, причім поуказала на поступну зміну тону і знепокоююче образове оформлїня. Траверс то інтерпретує так, же ся грач ставать антаґоністом або „постмодерным псіхопатом“, што є постава, котра чінить неморалны дїї вылучно через їх наслїдкы. Думала, же гра „Undertale“ є у рамках того жанру іноватівна вдяка „мірї выберу“, котру мать грач к діспозіції.<ref>{{cite journal |last1=Travers |first1=Sean |title=Nihilism, Violence, and Popular Culture: The Postmodern Psychopath in Toby Fox's ''Undertale'' |journal=[[The Journal of Popular Culture]] |date=April 2022 |volume=55 |issue=2 |pages=411–431 |doi=10.1111/jpcu.13120 |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jpcu.13120 |url-access=subscription }}</ref> Кевін Віл з часопису „Convergence“ порівнав способ, котрым гра „Undertale“ нараблять з одповідностёв, зо гров „Night in the Woods“, причім поуказав на централну ролю грача в обох грах і єдночасно підкреслив роздїлы в хоснованю герных елементів.<ref>{{cite journal |last1=Veale |first1=Kevin |title='If anyone's going to ruin your night, it should be you': Responsibility and affective materiality in ''Undertale'' and ''Night in the Woods'' |journal=[[Convergence (journal)|Convergence]]|date=April 1, 2022 |volume=28 |issue=2 |pages=451–467 |doi=10.1177/13548565211014434 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/13548565211014434 |access-date=January 9, 2025 |language=en |issn=1354-8565|url-access=subscription }}</ref> Рецензенты хвалили сценарь і сюжет гры, котры Плаґґе з IGN означіла за „силны“ і „конзістентно забавны“, і зазначіли, як гра „надвязує“ на темы людьскости і моралкы в самій грї.<ref name="IGN Review" /> Крошов з порталу [[The Escapist]] поважовав гру „Undertale“ за найлїпше написану гру року 2015 і написав, же „є з єдной стороны безмірно забавна... і єдночасно є на концї ай доста взрушуюча“.<ref name="Escapist Review" /> Бен Девіс з порталу [[Destructoid]] похвалив поставы гры і хоснованя комедії і порівнав єй тон, поставы і оповіданя з гров „Cave Story“ (2004).<ref name="Destructoid Review" /> Річард Коббетт з [[PC Gamer]] ся выразив подобно, кедь написав, же „ай єй слабшы моменты... практічно фунґують“.<ref name="PC Gamer Review" /> [[Абсурдный гумор]] гры Undertale сі выслужыв хвалу; часопис „[[Kill Screen]]“ поважовав абсурдность за характерістічну рису Фоксового гумору.<ref name="Kill Screen"/> Ґрафіка гры выкликала змішаны реакції. Вокер з порталу Giant Bomb ю означів за „просту, але выповідну“.<ref name="Giant Bomb Review" /> Плаґґе з IGN написала, же гра „не є всягды шумна“ a „часто є мерзена“, але подля нёй то компензує музика і анімації.<ref name="IGN Review" /> Крошов з порталу The Escapist зазначів, же „колыше ся меджі основнов і функчнов уровнёв аж по высловлено злу“.<ref name="Escapist Review" /> Іншым рецензентам ся ґрафіка полюбила: Деніел Так з часопису „Game Informer“ думав, же ґрафіка вгодно ладить з поставами і окружінём,<ref name="Game Informer Review" /> в тім часї Річард Коббетт з часопису „PC Gamer“ оцїнив способность ґрафікы выразити емоції.<ref name="PC Gamer Review" /> Рецензент в японьскім часописї „Famitsu“ зазначів, же дізайн постав і [[піксел арт|піскел артів]] суть хоць і аматерьскы, але єдночасно оріґіналны. Рецензент згорнув, же гра є як цїлок неконвенчна і нелем чудна, што дозволює єй неспокійный і неочекованый характер.<ref name="fam-rev" /> === Продаж === Подля приправной інформації службы [[Steam Spy]] была гра „Undertale“ до конця рока 2015 єднов з найпродаванїшых гер на [[Steam]] з 530 343 проданыма копіями.<ref name="Steam Spy" /> Зачатком фебруара 2016 гра перевышыла граніцю єдного міліона проданых копій<ref name="GamesBeat" /> і до юлія 2018 мала на Steam одгадом цїлково три і півміліона грачів.<ref>{{cite web |url=https://arstechnica.com/gaming/2018/07/steam-data-leak-reveals-precise-player-count-for-thousands-of-games/ |title=Valve leaks Steam game player counts; we have the numbers |author=Orland, Kyle |date=July 6, 2018 |website=[[Ars Technica]] |access-date=July 11, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180710173043/https://arstechnica.com/gaming/2018/07/steam-data-leak-reveals-precise-player-count-for-thousands-of-games/ |archive-date=July 10, 2018 |url-status=live}} [https://arstechnica.com/wp-content/uploads/2018/07/games_achievements_players_2018-07-01.csv Complete list]. {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20180711204821/https://arstechnica.com/wp-content/uploads/2018/07/games_achievements_players_2018-07-01.csv |date=July 11, 2018}}</ref> Продаж діґіталных верзій про PlayStation 4 і PlayStation Vita в Японії до фебруара 2018 перекрочів 100 000 проданых копій.<ref>{{cite web |url=https://gematsu.com/2018/02/undertale-ps4-ps-vita-sales-top-100000-japan |title=''Undertale'' PS4 and PS Vita sales top 100,000 in Japan |last=Romano |first=Sal |date=February 15, 2018 |website=Gematsu |access-date=February 15, 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180215143737/https://gematsu.com/2018/02/undertale-ps4-ps-vita-sales-top-100000-japan |archive-date=February 15, 2018}}</ref> В марцї 2019 належала гра „Undertale“ меджі десять найпродаванїшых [[незалежна гра|незалежных гер]] на конзолї Switch.<ref>{{Cite web |date=March 21, 2019 |title=Nintendo Reveals The 10 Current Best-Selling Indie Games On Switch |url=https://kotaku.com/nintendo-reveals-the-10-current-best-selling-indie-game-1833472265 |access-date=November 12, 2023 |website=Kotaku |language=en |archive-date=November 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112184926/https://kotaku.com/nintendo-reveals-the-10-current-best-selling-indie-game-1833472265 |url-status=live }}</ref> К 13. децембру 2025 одгадує служба Steam Spy, же ся гра „Undertale“ на платформі Steam продала меджі 5 і 10 міліонами копій.<ref>{{Cite web |title=''Undertale'' |url=https://steamspy.com/app/391540 |access-date=December 13, 2025 |website=SteamSpy - All the data about Steam games}}</ref>{{efn|Тото чісло обсягує лем продаж на платформі Steam.}} == Вплив і дїдовизна == === Фендом === [[Файл:Undertale cosplay at Tsunacon 2016.JPG|thumb|[[Косплей|Косплеєры]] в ролї (злїва направо) Санса, Андайн, Папайруса, Торіел, Ґріллбі і Напстаблука на Tsunacon в [[Роттердам]]і]] Гра „Undertale“ сі швыдко здобыла [[култова популарность|култову популарность]].<ref name="Paste cult" /><ref name="NLife cult"/> Приближно рік по выданю Фокс зазначів, же го неочековало, котру популарность гра досягла, і хоць сі тоту позорность цїнив, сприїмав ю як стресуючу. Фокс повів: „Не неочековало бы ня, кебы єм уж нїґда не створив таку успішну гру. Але не вадить мі то“.<ref>{{cite web |last=Wawro |first=Alex |date=September 14, 2016 |title=''Undertale'' dev reflects on what it's like to have your game become a phenomenon |url=http://www.gamasutra.com/view/news/281395/Undertale_dev_reflects_on_what_its_like_to_have_your_game_become_a_phenomenon.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803052141/http://www.gamasutra.com/view/news/281395/Undertale_dev_reflects_on_what_its_like_to_have_your_game_become_a_phenomenon.php |archive-date=August 3, 2017 |access-date=September 14, 2016 |work=[[Gamasutra]]}}</ref> Ана Діаз „[[NPR]]“ зазначіла, же гра „Undertale“ „вплинула смак цїлой ґенерації в области забавы“ і же „вдяка мемам здобыла новый жывот“.<ref name="npr" /> Рейд Янґ, ґенералный директор сполочности [[Fangamer]], повів, же гра ся стала „абсолутно домінантнов силов“.<ref name="npr">{{Cite web |last=Diaz |first=Ana |date=October 17, 2020 |title=Make Love, Not War: Five Years Of <nowiki>'</nowiki>''Undertale''<nowiki>'</nowiki> |url=https://www.npr.org/2020/10/17/924581553/make-love-not-war-five-years-of-undertale |access-date=November 12, 2023 |website=NPR |archive-date=October 18, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201018051829/https://www.npr.org/2020/10/17/924581553/make-love-not-war-five-years-of-undertale |url-status=live }}</ref> Постава Санс была грачами дуже добрї прията і стала ся предметом многых фанушиковскых дїл.<ref>{{cite web |date=August 19, 2016 |title=''Undertale'': 21 Creepy and Cute Sans Fan Art |url=https://www.ign.com/articles/2016/08/19/undertale-21-creepy-and-cute-sans-fan-art |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160930085408/https://www.ign.com/articles/2016/08/19/undertale-21-creepy-and-cute-sans-fan-art |archive-date=September 30, 2016 |publisher=[[IGN]]}}</ref><ref>{{cite web |last=Vas |first=Gergo |date=December 31, 2015 |title=''Undertale''<nowiki>'</nowiki>s Papyrus And Sans Have Dark Souls |url=https://www.kotaku.com.au/2015/12/artist-meiura-venn-drew-a-pretty-cool-mash-up-of-papyrus-and-sans-from-undertale-and-dark-souls-sol/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160612034829/https://www.kotaku.com.au/2015/12/artist-meiura-venn-drew-a-pretty-cool-mash-up-of-papyrus-and-sans-from-undertale-and-dark-souls-sol/ |archive-date=June 12, 2016 |website=[[Kotaku Australia]]}}</ref><ref>{{cite news |last=Altland |first=Morgan |date=February 18, 2016 |title=''Undertale'' still captivates audiences |work=[[The Oswegonian]] |url=https://www.oswegonian.com/2016/02/18/undertale-still-captivates-audiences/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603162838/https://www.oswegonian.com/2016/02/18/undertale-still-captivates-audiences/ |archive-date=June 3, 2017}}</ref> Професіоналный запасник Кенні Омеґа выразив свою любов к грї „Undertale“ тым, же ся в епізодї релації „[[All Elite Wrestling: Dynamite]]“ з 30. октобра 2019 облїк як Санс.<ref>{{cite web |last=Crosby |first=Jack |date=October 30, 2019 |title=AEW Dynamite results, recap: Inner Circle wreaks havoc, inaugural tag team champions crowned |url=https://www.cbssports.com/wwe/news/aew-dynamite-results-recap-inner-circle-wreaks-havoc-inaugural-tag-team-champions-crowned/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191101135949/https://www.cbssports.com/wwe/news/aew-dynamite-results-recap-inner-circle-wreaks-havoc-inaugural-tag-team-champions-crowned/ |archive-date=November 1, 2019 |access-date=November 4, 2019 |work=[[CBS Sports]]}}</ref> Заряджіня Санса як костіму про боёвника Мії в грї „Super Smash Bros. Ultimate“ сі выслужыла позітівны одзывы од фанушиків, хоць денник „[[The Commonwealth Times]]“ поважовав ёго заряджіня за „потенціалный проблем“ через знижованя фактору [[носталґія|носталґії]] при каждій новій поставі і неустанно за розшырюючому списку постав.<ref>{{cite news |last=Schuhart |first=Jonah |date=September 16, 2019 |title=''Smash Bros.'' creates potential problem with new DLC characters |work=[[The Commonwealth Times]] |url=https://commonwealthtimes.org/2019/09/15/smash-bros-creates-potential-problem-with-new-dlc-characters/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200507092316/https://commonwealthtimes.org/2019/09/15/smash-bros-creates-potential-problem-with-new-dlc-characters/ |archive-date=May 7, 2020}}</ref> Фендом гры „Undertale“ є тыж знамый творчостёв розлічных [[фанушиковска гра|фанушиковскых гер]], котры понукають унікатны сюжеты і герны механікы заложены на світї гры „Undertale“.<ref>{{cite web|last=Childers|first=Juliet|date=October 27, 2021|title=15 Undertale Fan Games Every Fan Should Know About|work=TheGamer|url=https://www.thegamer.com/undertale-best-fan-games/|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104182818/https://www.thegamer.com/undertale-best-fan-games/|archive-date=November 4, 2021|access-date=April 22, 2024}}</ref> Єднов з найвекше очекованых фанушиковскых гер быв [[пріквел]] <nowiki>„</nowiki>[[Undertale Yellow]]<nowiki>“</nowiki>, котрый по семох роках вывоя вышов в роцї 2023 і здобыв обровску популарность меджі фанушиками на многых соціалных сїтях.<ref name="yellow">{{Cite web |last1=Nelson |first1=Will |date=December 10, 2023 |title=Steam's best indie game gets a colossal free prequel seven years in the making |url=https://www.pcgamesn.com/undertale/yellow |access-date=December 12, 2023 |website=PCGamesN |language=en-US |archive-date=April 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240417213055/https://www.pcgamesn.com/undertale/yellow |url-status=live }}</ref> Фанушиковска основна гры „Undertale“ была тыж предметом контроверзії, што вело к тому, же сі здобыла неґатівну репутацію. Часточно то было запрічінено незгодами меджі фанушиками оглядом справного способу граня гры.<ref name="npr" /><ref name=drama /> По выданю гры были дакотры [[стрімер]]ы обтяжованы фанушиками гры за то, же забивали противників в грї і выбрали дорогу „ґеноціды“. Ютубер Markiplier вырїшыв не завершовати своє перше проходжіня гры з арґументаціёв, же му „не є весело“ через претензії фанушиків.<ref name=drama>{{cite web|last=Spencer|first=Chloe|date=August 21, 2017|title=The ''Undertale'' Drama|url=https://kotaku.com/the-undertale-drama-1798159975|access-date=October 1, 2021|website=Kotaku|language=en-US|archive-date=December 1, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191201120241/https://kotaku.com/the-undertale-drama-1798159975|url-status=live}}</ref> В юлії 2016 почас саміту о інтернетї, котрый ся конав во [[Ватікан]]ї, даровав ютубер [[MatPat]] папови Франтїшкови копію гры „Undertale“. MatPat высвітлив свій выбер дарунка одказом на рік 2016 як рік [[Міморядный юбілей мілосердности|Міморядного юбілею мілосердности]] і перепоїв то з головнов темов гры „Undertale“, котров є мілосердность.<ref>{{Cite web|last=Good|first=Owen S.|date=July 6, 2016|title=Someone gave the pope a copy of ''Undertale''|url=https://www.polygon.com/2016/7/6/12105428/pope-undertale-youtuber|access-date=January 5, 2022|website=Polygon|language=en-US|archive-date=January 5, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220105051853/https://www.polygon.com/2016/7/6/12105428/pope-undertale-youtuber|url-status=live}}</ref> Пізнїше, в януарї 2022, ціркусовый ансамбель выступив перед папов почас ёго тыжденной авдіенції во Ватіканї на мелодію композіції „Megalovania“, чім створив паралелу зо сімболічным подарунком гры, котру MatPat даровав папови Франтїшкови.<ref name="Colp">{{Cite web |last=Colp |first=Tyler |date=January 6, 2022 |title=The Pope started 2022 by blasting a song from hit RPG ''Undertale'' |url=https://www.pcgamer.com/the-pope-started-2022-by-blasting-a-song-from-hit-rpg-undertale/ |access-date=January 7, 2022 |website=PC Gamer |language=en |archive-date=January 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220107022833/https://www.pcgamer.com/the-pope-started-2022-by-blasting-a-song-from-hit-rpg-undertale/ |url-status=live }}</ref><ref name="Diaz">{{Cite web |last=Diaz |first=Ana |date=January 6, 2022 |title=The Pope listening to ''Undertale''<nowiki>'</nowiki>s 'Megalovania' is already 2022's weirdest video |url=https://www.polygon.com/22870441/pope-undertale-toby-fox-megalovania |access-date=February 19, 2022 |website=Polygon |language=en-US |archive-date=February 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220219013700/https://www.polygon.com/22870441/pope-undertale-toby-fox-megalovania |url-status=live }}</ref> Крістофер Каярі з часопису „International Journal of Education & the Arts“ описав популарность гры „Undertale“ як приклад того, же музика з відеогер може служыти як медіум, котрый може быти дуже хосенным про учітелїв музикы, причім поуказав на партіціпатівну културу фанушиковской комуніты.<ref>{{cite journal |last1=Cayari |first1=Christopher |title=The Music of ''Undertale'': Participatory Culture, Video Game Music, and Creating Covers for YouTube |journal=International Journal of Education & the Arts |date=2023 |volume=24 |issue=22 |doi=10.26209/ijea24n22}}</ref> === Оцїнїня === Гра ся обявила в дакількох списках найлїпшых гер рока 2015, причім од порталу „Rock Paper Shotgun“<ref name="RPS GOTM">{{cite web |date=October 30, 2015 |title=Game of the Month: October – ''Undertale'' |url=https://www.rockpapershotgun.com/2015/10/13/undertale-game-of-the-month/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160526055443/https://www.rockpapershotgun.com/2015/10/13/undertale-game-of-the-month/ |archive-date=May 26, 2016 |access-date=January 21, 2016 |website=[[Rock Paper Shotgun]]}}</ref><ref name="rps funniest"/> здобыла оцїнїня „Гра місяця“ і „Найсмішнїша гра на ПК“, од порталу „GameFAQs“<ref name="GameFAQs">{{Cite web |last=Frank |first=Allegra |date=December 16, 2015 |title=''Undertale'' wins GameFAQs' Best Game Ever contest |url=http://www.polygon.com/2015/12/16/10323192/undertale-gamefaqs-best-game-ever |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151217013026/http://www.polygon.com/2015/12/16/10323192/undertale-gamefaqs-best-game-ever |archive-date=December 17, 2015 |access-date=January 21, 2016 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> оцїнїня „Найлїпша гра вшыткых часів“ і од порталів „Zero Punctuation“<ref name="Zero Punctuation">{{Cite web |last=Croshaw |first=Ben |date=January 7, 2016 |title=Top 5 Games of 2015 |url=http://www.escapistmagazine.com/videos/view/zero-punctuation/116617-Top-5-Best-and-Worst-Games-of-2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160106183824/http://www.escapistmagazine.com/videos/view/zero-punctuation/116617-Top-5-Best-and-Worst-Games-of-2015 |archive-date=January 6, 2016 |access-date=January 21, 2016 |website=The Escapist}}</ref> і „IGN“<ref name="IGN">{{cite web |title=PC Game of the Year |date=December 7, 2015 |url=https://uk.ign.com/wikis/best-of-2015/PC_Game_of_the_Year |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203193939/https://uk.ign.com/wikis/best-of-2015/PC_Game_of_the_Year |archive-date=December 3, 2019 |access-date=December 3, 2019 |publisher=[[IGN]]}}</ref> оцїнїня „Гра рока на ПК“. Од порталу „Destructoid“ здобыла оцїнїня „Найлїпша гра на ПК“.<ref name="Destructoid Award">{{cite web |date=December 22, 2015 |title=Destructoid's award for Best PC Game of 2015 goes to... |url=http://www.destructoid.com/destructoid-s-award-for-best-pc-game-of-2015-goes-to--328410.phtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222180544/http://www.destructoid.com/destructoid-s-award-for-best-pc-game-of-2015-goes-to--328410.phtml |archive-date=December 22, 2015 |access-date=January 21, 2016 |website=[[Destructoid]]}}</ref> Гра „Undertale“ здобыла оцїнїня і номінації в розлічных катеґоріях і была хвалена за свій сюжет, оповіданя і герну сістему. В рейтінґу IGN „Best of 2015“ здобыла гра оцїнїня за „найлїпшый сюжет“.<ref name="IGN Story">{{cite web |date=January 12, 2016 |title=Best Story |url=http://au.ign.com/wikis/best-of-2015/Best_Story |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151217013930/http://au.ign.com/wikis/best-of-2015/Best_Story |archive-date=December 17, 2015 |access-date=February 17, 2016 |website=[[IGN]]}}</ref> Академія інтерактівных умень і наук номіновала гру „Undertale“ в катеґоріях <nowiki>„</nowiki>[[Цїна D.I.C.E. за найлїпшу ролёву гру рока|ролёва гра/масівна гра многых грачів рока]]<nowiki>“</nowiki>, <nowiki>„</nowiki>[[Цїна D.I.C.E. за вынятковы успіхы в области режії гер|вынятковый успіх в области режії гры]]<nowiki>“</nowiki> і <nowiki>„</nowiki>[[Цїна D.I.C.E. за вынятковы успіхы в области незалежной гры|цїну D.I.C.E. Sprite Award]]<nowiki>“</nowiki>.<ref name="DICE2">{{Cite web |last=Frank |first=Allegra |date=January 13, 2016 |title=DICE Awards finalists include ''Fallout 4'', ''Witcher 3'', ''Life is Strange'' and more |url=http://www.polygon.com/2016/1/13/10760412/dice-awards-2016-nominees |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160113163015/http://www.polygon.com/2016/1/13/10760412/dice-awards-2016-nominees |archive-date=January 13, 2016 |access-date=January 21, 2016 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> Гра „Undertale“ была номінована на цїну за іновацію, найлїпшый дебут і найлїпшый сюжет на удїлёваню цїн [[Game Developers Choice Awards]].<ref name="GDC" /> В роцї 2016 на фестівалї [[Independent Games Festival]] гра здобыла цїну позерателїв і три номінації в катеґоріях „Вынятковый звук“, „Вынятковый сюжет“ і на цїну [[Головна цїна Шеймуса Макналлі|Головной цїны Шеймуса Макналлі]].<ref name="IGFwinners" /><ref>{{cite web |title=Nominees for 2016 Independent Games Festival Awards Revealed |url=https://www.gamespot.com/articles/nominees-for-2016-independent-games-festival-award/1100-6433578/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203195325/https://www.gamespot.com/articles/nominees-for-2016-independent-games-festival-award/1100-6433578/ |archive-date=December 3, 2019 |access-date=December 3, 2019 |website=GameSpot}}</ref> SXSW Gaming Awards ю выголосили за „найуспішнїшу гра фінанцована посередництвом кравдфундінґу“ і удїлили єй цїну „Matthew Crump Cultural Innovation Award“.<ref name="SXSW" /> В тім істім роцї на [[Steam Awards]] была гра номінована на цїну „I'm not crying, there's just something in my eye“.<ref name="Sarkar-2016">{{cite web |last=Sarkar |first=Samit |date=December 20, 2016 |title=2016 Steam Awards finalists go all the way back to 2006 |url=https://www.polygon.com/2016/12/20/14027538/steam-awards-2016-finalists-voting |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221133243/http://www.polygon.com/2016/12/20/14027538/steam-awards-2016-finalists-voting |archive-date=December 21, 2016 |access-date=November 23, 2019 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> В роцї 2019 зарядив портал „Polygon“ гру меджі найлїпшых гер десятьроча.<ref>{{Cite web |last=''Polygon'' staff |date=November 4, 2019 |title=The 100 best games of the decade (2010–2019): 100–51 |url=https://www.polygon.com/features/2019/11/4/20944265/best-games-2019-2010-ps4-switch-xbox-pc-100-51 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105015557/https://www.polygon.com/features/2019/11/4/20944265/best-games-2019-2010-ps4-switch-xbox-pc-100-51 |archive-date=November 5, 2019 |access-date=November 9, 2019 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> В роцї 2021 зарядив портал „IGN“ гру „Undertale“ на 20. місто в рейтінґу [[Список відеогер поважованых за найлїпшы|найлїпшых гер вшыткых часів]], за тот час в [[Японія|Японії]] ся в цїлонародній анкетї телевізії [[TV Asahi]], до котрой ся запоїло высше 50 000 грачів, гра „Undertale“ умістила на 13. містї в рейтінґу найлїпшых гер вшыткых часів.<ref name=":6" /><ref>{{Cite web |last=Romano |first=Sal |date=December 27, 2021 |title=Over 50,000 Japanese users vote for their favorite console games in TV Asahi poll - Top 100 announced |url=https://www.gematsu.com/2021/12/over-50000-japanese-users-vote-for-their-favorite-console-games-in-tv-asahi-poll-top-100-announced |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103083040/https://www.gematsu.com/2021/12/over-50000-japanese-users-vote-for-their-favorite-console-games-in-tv-asahi-poll-top-100-announced |archive-date=January 3, 2022 |access-date=January 3, 2022 |website=Gematsu}}</ref> {| class="wikitable sortable plainrowheaders" width="auto" ! scope="col" |Оцїнїня ! scope="col" |Датум церемонії ! scope="col" |Катеґорія !Резултат ! scope="col" class="unsortable" |{{Abbr|Реф|Референції}}. |- ! scope="row" align="left" |Global Game Awards | align="center"|27. новембра 2015 |Найлїпша інді-гра |{{won|2. місто|place=Silver}} | align="center" |<ref>{{cite web |url=https://game-debate.com/awards/2015 |title=Global Game Awards 2015 |website=Game Debate |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191123122128/https://game-debate.com/awards/2015 |archive-date=November 23, 2019 |access-date=November 23, 2019}}</ref> |- ! rowspan="3" scope="row" |[[The Game Awards]] | rowspan="3" align="center" |3. децембра 2015 |Найлїпша незалежна гра |{{nom}} | rowspan="3" align="center" |<ref>{{Cite web |last=Sarkar |first=Samit |date=November 13, 2015 |title=Here are the nominees for The Game Awards 2015 |url=https://www.polygon.com/2015/11/13/9728874/the-game-awards-2015-nominees |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191123122611/https://www.polygon.com/2015/11/13/9728874/the-game-awards-2015-nominees |archive-date=November 23, 2019 |access-date=November 23, 2019 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> |- |Games for Change |{{nom}} |- |Найлїпша ролёва гра |{{nom}} |- ! rowspan="3" scope="row" |Цїна D.I.C.E. | rowspan="3" align="center" |18. фебруара 2016 |[[Цїна D.I.C.E. за найлїпшу ролёву гру рока|Ролёва гра/масівна гра многых грачів рока]] |{{nom}} | rowspan="3" align="center" |<ref name="DICE2" /> |- |[[Цїна D.I.C.E. за вынятковы успіхы в области незалежной гры|Цїна D.I.C.E. Sprite Award]] |{{nom}} |- |[[Цїна D.I.C.E. за вынятковы успіхы в области режії гер|Вынятковый успіх в области режії гры]] |{{nom}} |- ! rowspan="3" scope="row" |[[Game Developers Choice Awards]] | rowspan="7" align="center" |16. марца 2016 |Цїна за іновацію |{{nom}} | rowspan="3" align="center" |<ref name="GDC">{{Cite web |last=Nunneley-Jackson |first=Stephany |date=January 8, 2016 |title=''The Witcher 3'', ''Metal Gear Solid 5'' lead nominees for GDC 2016 Awards |url=http://www.vg247.com/2016/01/08/the-witcher-3-metal-gear-solid-5-lead-nominees-for-2016-game-developers-choice-awards/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160108185324/http://www.vg247.com/2016/01/08/the-witcher-3-metal-gear-solid-5-lead-nominees-for-2016-game-developers-choice-awards/ |archive-date=January 8, 2016 |access-date=January 21, 2016 |website=[[VG247]]}}</ref> |- |Найлїпшый дебют |{{nom}} |- |Найлїпшый сюжет |{{nom}} |- ! rowspan="4" scope="row" align="left" '' |Цїна [[Independent Games Festival]] |Головна цїна Шеймуса Макналлі |{{nom}} | rowspan="3" align="center" |<ref name="IGF2">{{Cite web |last=Nunneley-Jackson |first=Stephany |date=January 6, 2016 |title=''Her Story'', ''Undertale'', ''Darkest Dungeon'' receive multiple 2016 IGF Award nominations |url=http://www.vg247.com/2016/01/06/her-story-2016-igf-awards/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160107002445/http://www.vg247.com/2016/01/06/her-story-2016-igf-awards/ |archive-date=January 7, 2016 |access-date=January 21, 2016 |website=[[VG247]]}}</ref> |- |Вынятковый звук |{{nom}} |- |Вынятковый сюжет |{{nom}} |- |Цїна позерателїв |{{won}} | align="center" |<ref name="IGFwinners">{{cite web |date=March 16, 2016 |title=''Her Story'' takes home top honors at the 18th annual IGF Awards |url=http://www.gamasutra.com/view/news/268277/Her_Story_takes_home_top_honors_at_the_18th_annual_IGF_Awards.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160411213833/http://www.gamasutra.com/view/news/268277/Her_Story_takes_home_top_honors_at_the_18th_annual_IGF_Awards.php |archive-date=April 11, 2016 |access-date=March 16, 2016 |website=[[Gamasutra]] }}</ref> |- ! rowspan="5" scope="row" align="left" |[[SXSW Gaming Awards]] | rowspan="5" align="center" |19. марца 2016 |Гра рока |{{nom}} | rowspan="3" align="center" |<ref name="SXSW nom2">{{Cite web |last=Frank |first=Allegra |date=January 25, 2016 |title=''Bloodborne'', ''Metal Gear Solid 5'' among SXSW Gaming Award nominees |url=http://www.polygon.com/2016/1/25/10830286/sxsw-gaming-award-nominees-2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160126003028/http://www.polygon.com/2016/1/25/10830286/sxsw-gaming-award-nominees-2016 |archive-date=January 26, 2016 |access-date=February 17, 2016 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> |- |Выняткова грательность |{{nom}} |- |Найперспектівнїша нова інтелектуална властность |{{nom}} |- |Найуспішнїша гра фінанцована посередництвом кравдфундінґа |{{won}} | rowspan="2" align="center" |<ref name="SXSW">{{Cite web |last=Sarkar |first=Samit |date=March 21, 2016 |title=''The Witcher 3'' takes top honors at yet another award show, the SXSW Gaming Awards |url=http://www.polygon.com/2016/3/21/11277046/sxsw-gaming-awards-winners-2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160321173028/http://www.polygon.com/2016/3/21/11277046/sxsw-gaming-awards-winners-2016 |archive-date=March 21, 2016 |access-date=June 5, 2016 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> |- |Matthew Crump Cultural Innovation Award |{{won}} |- ! scope="row" align="left" |[[British Academy Games Awards]] | align="center" |7. апріля 2016 |Історія |{{nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web|first=Rachel |last=Weber |date=April 7, 2016 |title=''Fallout 4'' wins best game at BAFTAs |url=http://www.gamesindustry.biz/articles/2016-04-07-fallout-4-wins-best-game-at-baftas |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160407214440/http://www.gamesindustry.biz/articles/2016-04-07-fallout-4-wins-best-game-at-baftas |archive-date=April 7, 2016 |access-date=April 7, 2016 |website=[[Gamesindustry.biz]]}}</ref><ref name="bafta noms2">{{Cite web |last=Nunneley-Jackson |first=Stephany |date=March 10, 2016 |title=''Rocket League'', ''The Witcher 3'', ''Fallout 4'', others up for BAFTA Best Game Award |url=http://www.vg247.com/2016/03/10/rocket-league-the-witcher-3-fallout-4-others-up-for-bafta-best-game-award/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160526055517/http://www.vg247.com/2016/03/10/rocket-league-the-witcher-3-fallout-4-others-up-for-bafta-best-game-award/ |archive-date=May 26, 2016 |access-date=March 10, 2016 |website=[[VG247]]}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |[[Dragon Awards]] | align="center" |11. авґуста 2016 |Найлїпша научно-фантастічна або фентезі гра про ПК/конзолы |{{nom}} | align="center" |<ref>{{cite web |url=http://mediarelations.dragoncon.org/2016/08/12/vote-for-the-dragon-con-awards/ |title=Vote for the Dragon Awards! |date=August 12, 2016 |publisher=[[Dragon Con]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170827034207/http://mediarelations.dragoncon.org/2016/08/12/vote-for-the-dragon-con-awards/ |archive-date=August 27, 2017 |access-date=August 6, 2018}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |[[Japan Game Awards]] | align="center" | 23. септембра 2018 |Цїна за вынятковы досягы |{{Won}} | align="center" |<ref>{{cite news |title=Japan Game Awards 2018: ''Monster Hunter: World'' wins top prize |url=https://www.thestar.com.my/tech/tech-news/2018/09/24/japan-game-awards-2018-monster-hunter-world-wins-top-prize/ |access-date=April 7, 2019 |work=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |date=September 24, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018034501/https://www.thestar.com.my/tech/tech-news/2018/09/24/japan-game-awards-2018-monster-hunter-world-wins-top-prize/ |archive-date=October 18, 2022| url-status=live}}</ref> |} == Спін-оф == {{main|Deltarune}} Потім, як день передтым назначів дашто повязане з гров „Undertale“, Фокс 31. октобра 2018 безплатно выдав першу капітолу гры „Deltarune“ про сістемы macOS і Windows.<ref>{{Cite web |last=Hernandez |first=Patricia |date=October 31, 2018 |title=Cult RPG ''Undertale'' gets a surprise spinoff for Halloween |url=https://www.theverge.com/2018/10/31/18047410/undertale-spinoff-sequel-deltarune-toby-fox |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181031151031/https://www.theverge.com/2018/10/31/18047410/undertale-spinoff-sequel-deltarune-toby-fox |archive-date=October 31, 2018 |access-date=October 31, 2018 |website=[[The Verge]]}}</ref> Подля Фокса не є „Deltarune“ „світом гры Undertale“, хоць поставы і обставина можуть припоминати світ гры Undertale,<ref name="eg delta" /> є єднак „призначена про людей, котры гру Undertale завершыли“.<ref name="deltarune 2018">{{cite web |url=https://www.deltarune.com/ |title=DELTARUNE |last=Fox |first=Toby |website=www.deltarune.com |language=en |access-date=November 2, 2018 |archive-date=November 2, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181102053706/https://www.deltarune.com/ |url-status=live }}</ref> Назва „Deltarune“ є [[анаґрам]]ом слова „Undertale“.<ref name="polygon deltarune">{{cite web |last=Frank |first=Allegra |date=October 31, 2018 |title=''Undertale'' creator's new game is ''Deltarune'', a mysterious surprise |url=https://www.polygon.com/2018/10/31/18044640/deltarune-free-download-undertale-game |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181101015346/https://www.polygon.com/2018/10/31/18044640/deltarune-free-download-undertale-game |archive-date=November 1, 2018 |access-date=November 1, 2018 |work=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> Фокс зазначів, же „Deltarune“ буде розсяглїшый проєкт як „Undertale“, причім додав, же створїня першой капітолы гры му тырвало дакілько років, што є овелё довше, як му тырвало завершіня дема гры „Undertale“.<ref name="eg delta" /> На роздїл од гры „Undertale“ є гра „Deltarune“ пропаґована так, же мать лем єдень конець без огляду на то, котры рїшіня грач в грї зробить.<ref name="eg delta" /> Капітола 2 гры „Deltarune“ была безплатно выдана 17. септембра 2021, потім, як сі Фокс склав тім, котрый му помагать з далшым вывоём.<ref>{{Cite news|last=Bankhurst|first=Adam|date=September 15, 2021|title=''Deltarune'': Chapter 2 Arriving on PC and Mac This Week|work=[[IGN]]|url=https://www.ign.com/articles/deltarune-chapter-2-release-date-this-week-pc-mac|access-date=September 15, 2021|archive-date=September 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210916033148/https://www.ign.com/articles/deltarune-chapter-2-release-date-this-week-pc-mac|url-status=live}}</ref><ref name="deltarune 2021-09">{{cite web|url=https://deltarune.com/update-092021/|title=''Deltarune'' Status Update - Sept 2021|date=September 17, 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918141650/https://deltarune.com/update-092021/|archive-date=September 18, 2021|access-date=September 18, 2021}}</ref> По завершіню вшыткых капітол буде гра выдана як уцїлене цїле; Фокс зазначів, же не мать встановленый предпокладаный гармоноґрам завершіня.<ref name="polygon deltarune"/><ref name="eg delta">{{cite web |url=https://www.eurogamer.net/articles/2018-11-02-undertale-creator-says-the-rest-of-deltarune-has-not-been-made-yet |title=''Undertale'' creator suggests it's going to be a while before we see more ''Deltarune'' |first=Emma |last=Kent |date=November 2, 2018 |access-date=November 2, 2018 |work=[[Eurogamer]] |archive-date=November 2, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181102141244/https://www.eurogamer.net/articles/2018-11-02-undertale-creator-says-the-rest-of-deltarune-has-not-been-made-yet |url-status=live }}</ref> Капітолы 1 аж 4 были выданы як плаченый пакунок 4. юнія 2025 і о день пізнїше в Японії.<ref>{{cite news |last1=Nightingale |first1=Ed |date=May 9, 2025 |title=Deltarune available on Switch 1 and 2 through cross-buy, when it launches with new Nintendo console |url=https://www.eurogamer.net/deltarune-available-on-switch-1-and-2-through-cross-buy-when-it-launches-with-new-nintendo-console |access-date=May 9, 2025 |work=Eurogamer.net |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Valentine |first=Rebekah |date=April 2, 2025 |title=Deltarune Chapters 3 and 4 Are Launching Alongside the Nintendo Switch 2 in June |url=https://www.ign.com/articles/deltarune-chapters-3-and-4-are-launching-alongside-the-nintendo-switch-2-in-june |access-date=April 2, 2025 |website=IGN |language=en}}</ref> Капітола 5 вышла 24. юнія 2026 сучасно во вшыткых реґіонах.<ref name="u269">{{cite web | title=DELTARUNE Chapter 5 Release Date Announcement | website=fangamer.com | date=2026-06-09 | url=https://toby.fangamer.com/newsletters/ch5-release-date/ | access-date=2026-08-03}}</ref> Вшыткы будучі капітолы будуть выдаваны як безплатны актуалізації.<ref name=":0">{{Cite web |date=May 8, 2025 |title=DELTARUNE CHAPTERS 1-4 RELEASE TIME ANNOUNCEMENT |url=https://toby.fangamer.com/newsletters/release-time/ |access-date=June 2, 2025 |website=Toby Fox |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Lewis |first1=Catherine |date=April 3, 2025 |title=Deltarune has finally been given a price tag, and Toby Fox says that future chapters beyond 4 "will be added as free updates" so "you only have to buy the game once" |url=https://www.gamesradar.com/games/rpg/deltarune-has-finally-been-given-a-price-tag-and-toby-fox-says-that-future-chapters-beyond-4-will-be-added-as-free-updates-so-you-only-have-to-buy-the-game-once/ |access-date=April 10, 2025 |website=[[GamesRadar]] |language=en}}</ref> == Позначкы == {{позначкы}} == Референції == <div style="column-width: 30em;"> <references> <!-- <ref name="Cliqist">{{cite web |url=http://cliqist.com/2015/09/29/undertale-new-cult-hit-making/ |title=Undertale: A New Cult Hit in the Making |last=Levine |first=Laguna |website=Cliqist |date=September 29, 2015 |access-date=June 10, 2016}}</ref> <ref name="Remeshed">{{cite web |url=http://remeshed.com/2015/undertale-won-internet/ |title=Why Undertale Won the Internet |last=McDonald |first=Mariko |website=Remeshed.com |date=December 22, 2015 |access-date=June 10, 2016}}</ref> <ref name="LeMonde">{{cite web |url=http://www.lemonde.fr/pixels/article/2015/12/17/undertale-elu-meilleur-jeu-video-de-l-histoire-a-la-surprise-generale_4833951_4408996.html |title=''Undertale'', élu " meilleur jeu vidéo de l'histoire " à la surprise générale |last=Audureau |first=William |website=[[LeMonde.fr]] |date=December 17, 2015 |access-date=June 10, 2016}}</ref> <ref name="CGR">{{cite web |url=http://completegamereviews.com/will-define-undertales-legacy/ |title=How Will We Define ''Undertale''<nowiki>'s</nowiki> Legacy? |last=Abbott |first=Josh |website=Complete Game Reviews |date=February 21, 2016 |access-date=June 10, 2016}}</ref> <ref name="DesignTrend">{{cite web |url=http://www.designntrend.com/articles/66980/20151219/legend-of-zelda-ocarina-of-time-undertale-best-game-ever-mad.htm |title='The Legend Of Zelda: Ocarina Of Time' Falls To {{'}}''Undertale''{{'}} As Best Game Ever, Gamers Get Mad! |last=Groux |first=Christopher |website=Design & Trend |date=December 19, 2015 |access-date=June 10, 2016}}</ref> --> <ref name="Boing Boing">{{cite web |url=http://boingboing.net/2015/09/24/undertale-game.html |title=In ''Undertale'', you can choose to kill monsters — or understand them |last=Hudson |first=Laura |website=[[Boing Boing]] |date=September 24, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925214218/http://boingboing.net/2015/09/24/undertale-game.html |archive-date=September 25, 2015 |url-status=dead}}</ref> <ref name="BostonGlobe Review">{{cite web |url=https://www.bostonglobe.com/arts/2016/02/11/best-game-ever-but-undertale-warrants-praise/gv23nHdE6ZYUcbhzTVdnYN/story.html |title=Best game ever? No, but ''Undertale'' warrants the hype |first=Jesse |last=Singal |date=February 12, 2016 |access-date=February 12, 2016 |website=[[The Boston Globe]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160322101150/http://www.bostonglobe.com/arts/2016/02/11/best-game-ever-but-undertale-warrants-praise/gv23nHdE6ZYUcbhzTVdnYN/story.html |archive-date=March 22, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="Den Famitsu Gamer">{{cite web |url=https://news.denfaminicogamer.jp/interview/181019 |title=『''Undertale''』トビー・フォックス×『東方』ZUN×Onion Games木村祥朗鼎談──自分が幸せでいられる道を進んだらこうなった──同人の魂、インディーの自由を大いに語る |language=ja |trans-title="''Undertale''" Toby Fox x "''Touhou''" ZUN x Onion Games Yoshiro Kimura ──This is what happened when I went on the path of being happy ── Talking about the soul of the same person, the freedom of indie |work=Den Famitsu Gamer |date=October 19, 2018 |access-date=August 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181019030227/https://news.denfaminicogamer.jp/interview/181019 |archive-date=October 19, 2018 |url-status=live }}</ref> <ref name="Destructoid Review">{{cite news |url=http://www.destructoid.com/review-undertale-312265.phtml |title=Review: ''Undertale'' |last=Davis |first=Ben |website=[[Destructoid]] |date=September 24, 2015 |access-date=January 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150927031432/http://www.destructoid.com/review-undertale-312265.phtml |archive-date=September 27, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="Escapist">{{cite web |url=https://www.escapistmagazine.com/v2/undertale-dev-every-monster-should-feel-like-an-individual/ |title=''Undertale'' Dev: "Every Monster Should Feel Like an Individual" |last=Bogos |first=Steven |website=[[The Escapist (magazine)|The Escapist]] |date=June 25, 2013 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210619153326/https://www.escapistmagazine.com/v2/undertale-dev-every-monster-should-feel-like-an-individual/ |archive-date=June 19, 2021 |url-status=live}}</ref> <ref name="Escapist EarthBound">{{cite web |url=http://www.escapistmagazine.com/news/view/124536-Undertale-is-an-EarthBound-Inspired-Indie-RPG |title=''Undertale'' is an ''EarthBound'' Inspired Indie RPG |last=Bogos |first=Steven |website=[[The Escapist (magazine)|The Escapist]] |date=June 2, 2013 |access-date=January 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160514123829/http://www.escapistmagazine.com/news/view/124536-Undertale-is-an-EarthBound-Inspired-Indie-RPG |archive-date=May 14, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="Escapist Review">{{cite web |url=http://www.escapistmagazine.com/articles/view/video-games/columns/extra-punctuation/14860-Undertale-for-Best-Written-Game-2015 |title=Undertale May Be This Year's Best Written Game |last=Croshaw |first=Ben |author-link=Ben "Yahtzee" Croshaw |website=[[The Escapist (magazine)|The Escapist]] |date=October 28, 2015 |access-date=October 27, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151030035712/http://www.escapistmagazine.com/articles/view/video-games/columns/extra-punctuation/14860-Undertale-for-Best-Written-Game-2015 |archive-date=October 30, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="Existential Gamer">{{cite web |url=http://existentialgamer.com/interview-toby-fox-of-undertale |title=Interview: Toby Fox of ''Undertale'' |last=Feeld |first=Julian |website=Existential Gamer |date=October 9, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117161517/http://existentialgamer.com/interview-toby-fox-of-undertale |archive-date=November 17, 2015 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Gamasutra Music1">{{cite web |url=https://www.gamedeveloper.com/audio/an-examination-of-leitmotifs-and-their-use-to-shape-narrative-in-undertale---part-1-of-2 |title=An Examination of Leitmotifs and Their Use to Shape Narrative in ''Undertale'' – Part 1 of 2 |first=Jason |last=Yu |date=April 6, 2016 |access-date=April 21, 2016 |website=[[Gamasutra]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160421131423/http://www.gamasutra.com/blogs/JasonYu/20160406/269573/An_Examination_of_Leitmotifs_and_Their_Use_to_Shape_Narrative_in_UNDERTALE__Part_1_of_2.php |archive-date=April 21, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="Gamasutra Music2">{{cite web |url=https://www.gamedeveloper.com/audio/an-examination-of-leitmotifs-and-their-use-to-shape-narrative-in-undertale---part-2-of-2 |title=An Examination of Leitmotifs and Their Use to Shape Narrative in ''Undertale'' – Part 2 of 2 |first=Jason |last=Yu |date=April 14, 2016 |access-date=April 21, 2016 |website=[[Gamasutra]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415154558/http://www.gamasutra.com/blogs/JasonYu/20160414/270290/An_Examination_of_Leitmotifs_and_Their_Use_to_Shape_Narrative_in_UNDERTALE__Part_2_of_2.php |archive-date=April 15, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="Game Informer Review">{{cite magazine |url=https://www.gameinformer.com/games/undertale/b/pc/archive/2015/10/01/an-enchanting-exhilarating-journey.aspx |title=An Enchanting, Exhilarating Journey – ''Undertale'' |last=Tack |first=Daniel |magazine=[[Game Informer]] |date=October 1, 2015 |access-date=January 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151012005411/http://www.gameinformer.com/games/undertale/b/pc/archive/2015/10/01/an-enchanting-exhilarating-journey.aspx |archive-date=October 12, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="GameRev">{{cite web |url=http://www.gamerevolution.com/news/undertale-dev-celebrates-1-year-anniversary-with-unreleased-music-37581 |title=''Undertale'' Dev Celebrates 1 Year Anniversary With Unreleased Music |last=Leack |first=Jonathan |work=[[Game Revolution]] |date=September 15, 2016 |access-date=September 15, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160914192756/http://www.gamerevolution.com/news/undertale-dev-celebrates-1-year-anniversary-with-unreleased-music-37581 |archive-date=September 14, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="GamesBeat">{{cite web |url=https://venturebeat.com/2016/04/13/stardew-valley-is-one-of-the-best-selling-pc-games-of-the-year-as-it-surpasses-1m-copies-sold/ |title=''Stardew Valley'' is one of the best-selling PC games of the year as it surpasses 1M copies sold |last=Grubb |first=Jeff |website=[[GamesBeat]] |publisher=[[VentureBeat]] |date=April 13, 2016 |access-date=April 22, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160422185414/http://venturebeat.com/2016/04/13/stardew-valley-is-one-of-the-best-selling-pc-games-of-the-year-as-it-surpasses-1m-copies-sold/ |archive-date=April 22, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="GameSpot Review">{{cite web |url=http://www.gamespot.com/reviews/undertale-review/1900-6416315/ |title=''Undertale'' Review |last=Hicks |first=Tyler |website=[[GameSpot]] |date=November 20, 2015 |access-date=January 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151221194409/http://www.gamespot.com/reviews/undertale-review/1900-6416315/ |archive-date=December 21, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="GI Show">{{cite web |url=https://www.gameinformer.com/b/podcasts/archive/2015/10/15/gi-show-%E2%80%93-yoshis-woolly-world%2C-star-wars%3A-battlefront%2C-undertale-toby-fox.aspx |title=GI Show – ''Yoshi<nowiki>'s</nowiki> Woolly World'', ''Star Wars'': Battlefront, ''Undertale''<nowiki>'s</nowiki> Toby Fox |last=Turi |first=Tim |magazine=[[Game Informer]] |date=October 15, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190807210020/https://www.gameinformer.com/b/podcasts/archive/2015/10/15/gi-show-%E2%80%93-yoshis-woolly-world%2C-star-wars%3A-battlefront%2C-undertale-toby-fox.aspx |archive-date=August 7, 2019 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Giant Bomb Review">{{cite web |url=http://www.giantbomb.com/reviews/undertale-review/1900-715/ |title=''Undertale'' Review |last=Walker |first=Austin |website=[[Giant Bomb]] |date=September 25, 2015 |access-date=January 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925203653/http://www.giantbomb.com/reviews/undertale-review/1900-715/ |archive-date=September 25, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="IGN Review">{{cite web |url=http://ign.com/articles/2016/01/13/undertale-review |title=''Undertale'' Review |last=Plagge |first=Kallie |website=[[IGN]] |date=January 12, 2016 |access-date=January 13, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160113010016/http://www.ign.com/articles/2016/01/13/undertale-review |archive-date=January 13, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="IndieGames Guilt">{{cite web |url=http://indiegames.com/2015/09/guilt_friendship_and_carrot_mo.html |title=Guilt, Friendship, and Carrot Monsters — ''Undertale'' and the Consequences of Easy Violence |last=Couture |first=Joel |website=[[IndieGames.com]] |date=September 22, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160514123637/http://indiegames.com/2015/09/guilt_friendship_and_carrot_mo.html |archive-date=May 14, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="IndieGames Thinking">{{cite web |url=http://indiegames.com/2015/10/thinking_for_ourselves_-_toby_.html |title=Thinking for Ourselves – Toby Fox on Fighting and Introspection in ''Undertale'' |last=Couture |first=Joel |website=[[IndieGames.com]] |date=October 27, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151103002946/http://indiegames.com/2015/10/thinking_for_ourselves_-_toby_.html |archive-date=November 3, 2015 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Joystiq Kickstarter">{{cite web |url=https://www.engadget.com/2013/07/29/crowdfund-bookie-july-21-27-terminator-2-undertale-last-dr/ |title=Crowdfund Bookie, July 21–27: ''Terminator 2'', ''Undertale'', ''Last Dream'' |last=Suszek |first=Mike |website=[[Engadget]] |date=July 29, 2013 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151012005417/http://www.engadget.com/2013/07/29/crowdfund-bookie-july-21-27-terminator-2-undertale-last-dr/ |archive-date=October 12, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="Kickstarter">{{cite web |url=https://www.kickstarter.com/projects/1002143342/undertale/description |title=''Undertale'' by Toby Fox |last=Fox |first=Toby |website=[[Kickstarter]] |date=June 25, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160317174547/https://www.kickstarter.com/projects/1002143342/undertale/description |archive-date=March 17, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="Kill Screen">{{cite web |url=https://killscreen.com/articles/behind-humor-toby-foxs-undertale/ |title=Behind the humor of Toby Fox's Undertale |last=Bennett |first=David |website=[[Kill Screen]] |date=October 22, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160514123644/https://killscreen.com/articles/behind-humor-toby-foxs-undertale/ |archive-date=May 14, 2016 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Kotaku Music">{{cite web |url=https://kotaku.com/undertale-has-one-of-the-greatest-final-boss-fights-in-1751201659 |title=''Undertale'' Has One Of The Greatest Final Boss Fights In RPG History |last=Schreier |first=Jason |website=[[Kotaku]] |date=January 5, 2016 |access-date=April 22, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160428031331/http://kotaku.com/undertale-has-one-of-the-greatest-final-boss-fights-in-1751201659 |archive-date=April 28, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="Kotaku Secrets">{{cite web |url=http://steamed.kotaku.com/players-still-havent-figured-out-all-of-undertales-secr-1733048190 |title=Players Still Haven't Figured Out All Of ''Undertale''<nowiki>'s</nowiki> Secrets |last=Grayson |first=Nathan |website=[[Kotaku]] |date=September 28, 2015 |access-date=April 19, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160217190652/https://steamed.kotaku.com/players-still-havent-figured-out-all-of-undertales-secr-1733048190 |archive-date=February 17, 2016 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Mary Sue">{{cite web |url=http://www.themarysue.com/interview-undertale-game-creator-toby-fox/ |title=Interview: ''Undertale'' Game Creator Toby Fox |last=Isaac |first=Chris |website=[[The Mary Sue]] |date=December 10, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151210182140/http://www.themarysue.com/interview-undertale-game-creator-toby-fox/ |archive-date=December 10, 2015 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Metacritic">{{cite web |url=https://www.metacritic.com/game/undertale/critic-reviews/?platform=pc |title=''Undertale'' for PC Reviews |website=[[Metacritic]] |access-date=July 28, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151012005405/http://www.metacritic.com/game/pc/undertale |archive-date=October 12, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="Metacritic all time">{{cite web |url=http://www.metacritic.com/browse/games/score/metascore/all/pc/filtered?sort=desc |title=Best PC Video Games of All Time |website=[[Metacritic]] |access-date=July 28, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150807043134/http://www.metacritic.com/browse/games/score/metascore/all/pc/filtered?sort=desc |archive-date=August 7, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="NCL release date">{{cite news |title=世界的な大ヒットタイトル『''Undertale''』がNintendo Switchで発売！ |url=https://topics.nintendo.co.jp/c/article/13c60c96-1d22-11e8-a129-063b7ac45a6d.html |access-date=March 11, 2018 |work=Nintendo |archive-url=https://web.archive.org/web/20180310011558/https://topics.nintendo.co.jp/c/article/13c60c96-1d22-11e8-a129-063b7ac45a6d.html |archive-date=March 10, 2018 |url-status=live}}</ref> <ref name="NLife cult">{{cite web |url=https://www.nintendolife.com/news/2018/03/indie_smash_undertale_is_coming_to_switch_eventually |title=Indie Smash Undertale Is Coming To Switch "Eventually" |last=McFerran |first=Damien |work=[[Nintendo Life]] |date=March 9, 2018 |accessdate=June 27, 2023 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20180309054839/https://www.nintendolife.com/news/2018/03/indie_smash_undertale_is_coming_to_switch_eventually |archivedate=March 9, 2018 |url-status=live }}</ref> <ref name="Paste cult">{{cite web |url=http://www.pastemagazine.com/articles/2015/10/undertale-fan-makes-a-sequel-in-a-wrestling-game.html |title=''Undertale'' Fan Makes a Sequel... In a Wrestling Game? |last=Allen |first=Eric Van |website=[[Paste (magazine)|Paste]] |date=October 22, 2015 |access-date=January 21, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151025033939/http://www.pastemagazine.com/articles/2015/10/undertale-fan-makes-a-sequel-in-a-wrestling-game.html |archive-date=October 25, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="PC Gamer Review">{{cite web |url=http://www.pcgamer.com/undertale-review/ |title=''Undertale'' review |last=Cobbett |first=Robert |website=[[PC Gamer]] |date=September 29, 2015 |access-date=September 29, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150929231231/http://www.pcgamer.com/undertale-review/ |archive-date=September 29, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="Polygon Gameplay">{{cite web |url=http://www.polygon.com/2013/7/7/4497618/undertale-combines-classic-rpg-gameplay-with-a-pacifist-twist |title=''Undertale'' combines classic RPG gameplay with a pacifist twist |last=Farokhmanesh |first=Megan |website=[[Polygon (website)|Polygon]] |date=July 7, 2013 |access-date=September 25, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926171853/http://www.polygon.com/2013/7/7/4497618/undertale-combines-classic-rpg-gameplay-with-a-pacifist-twist |archive-date=September 26, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="RPGamer Review">{{cite web |url=http://rpgamer.com/games/indie/undertale/reviews/undertalestrev1.html |title=''Undertale'' – Review |last=Welhouse |first=Zach |website=RPGamer |date=October 8, 2015 |access-date=January 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160514123711/http://rpgamer.com/games/indie/undertale/reviews/undertalestrev1.html |archive-date=May 14, 2016 |url-status=dead}}</ref> <ref name="rps funniest">{{cite news |url=https://www.rockpapershotgun.com/2015/12/16/funniest-pc-game-2015/ |title=The RPS Advent Calendar, Dec 16th: ''Undertale'' |date=December 16, 2015 |website=[[Rock Paper Shotgun]] |access-date=May 16, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151226135527/http://www.rockpapershotgun.com/2015/12/16/funniest-pc-game-2015/ |archive-date=December 26, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="RPS: Scrollbars">{{cite news |url=http://www.rockpapershotgun.com/2015/09/21/undertale/ |title=The RPG Scrollbars: ''Undertale'' |last=Cobbett |first=Richard |website=[[Rock Paper Shotgun]] |date=September 21, 2015 |access-date=October 31, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150921204409/http://www.rockpapershotgun.com/2015/09/21/undertale/ |archive-date=September 21, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="Seagaia">{{cite web |url=https://seagaia.wordpress.com/2013/05/25/toby-foxs-undertale-dev-2-dev-interview-1/ |title=Toby Fox's ''Undertale'' – DEV 2 DEV INTERVIEW #1 |last=Hogan |first=Sean |website=Seagaia |date=May 25, 2013 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926171839/https://seagaia.wordpress.com/2013/05/25/toby-foxs-undertale-dev-2-dev-interview-1/ |archive-date=September 26, 2015 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Steam Spy">{{cite web |url=http://www.gamasutra.com/view/news/262548/GTA_5_leads_Steam_Spys_list_of_bestselling_2015_Steam_games.php |title=''GTA 5'' leads Steam Spy's list of best-selling 2015 Steam games |last=Wawro |first=Alex |website=[[Gamasutra]] |publisher=[[UBM TechWeb]] |date=December 22, 2015 |access-date=December 22, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222204636/http://www.gamasutra.com/view/news/262548/GTA_5_leads_Steam_Spys_list_of_bestselling_2015_Steam_games.php |archive-date=December 22, 2015 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Undertale Art Book">{{cite book |last=Fox |first=Toby |date=2016 |title=''Undertale'' Art Book |url=https://www.fangamer.com/products/undertale-art-book |publisher=[[Fangamer]] |isbn=978-1-945908-99-6 |access-date=November 30, 2018 |archive-date=November 30, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181130202038/https://www.fangamer.com/products/undertale-art-book |url-status=live }}</ref> <ref name="Undertale FAQ">{{cite web |url=https://undertale.com/help/ |title=''Undertale'' Help, FAQ and Troubleshooting |publisher=[[Fangamer]] |access-date=August 20, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170617211837/https://undertale.com/help/ |archive-date=June 17, 2017 |url-status=live}}</ref> <ref name="USgamer Music">{{cite web |url=http://www.usgamer.net/articles/note-block-beat-box-listening-to-hopes-and-dreams-from-undertale |title=Note Block Beat Box: Listening to 'Hopes and Dreams' from ''Undertale'' |last=Oxford |first=Nadia |website=[[USgamer]] |publisher=[[Gamer Network]] |date=April 21, 2016 |access-date=April 22, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160502124052/http://www.usgamer.net/articles/note-block-beat-box-listening-to-hopes-and-dreams-from-undertale |archive-date=May 2, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="USgamer Review">{{cite web |url=http://www.usgamer.net/articles/undertale-pc-review-the-art-of-surprise |title=''Undertale'' PC Review: The Art of Surprise |last=Mackey |first=Bob |website=[[USgamer]] |publisher=[[Gamer Network]] |date=September 30, 2015 |access-date=October 31, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151031172027/http://www.usgamer.net/articles/undertale-pc-review-the-art-of-surprise |archive-date=October 31, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="USgamer Moon">{{cite news |url=https://www.usgamer.net/articles/the-story-of-moon-the-anti-rpg-that-inspired-undertale |title=The Story of ''Moon'', the 'Anti-RPG' That Inspired ''Undertale'' |last=Oxford |first=Nadia |work=[[USgamer]] |publisher=[[Gamer Network]] |date=August 28, 2020 |access-date=September 1, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200828234252/https://www.usgamer.net/articles/the-story-of-moon-the-anti-rpg-that-inspired-undertale |archive-date=August 28, 2020 |url-status=live}}</ref> </references> </div> == Далшы жрїдла == * <!-- Bem 2022 --> {{cite book |last=Bem |first=Caroline |title=Video Games and Comedy |chapter=Humour in Pornographic Browser Games: From ''Undertale'' to ''Uddertale'', a Case Study |editor-last1=Giappone |editor-first1=Krista Bonello Rutter |editor-last2=Majkowski |editor-first2=Tomasz Z. |editor-last3=Švelch |editor-first3=Jaroslav |publisher=[[Palgrave Macmillan]] |date=2022 |pages=307–324 |isbn=978-3-030-88337-9}} * <!-- Cayari 2023 --> {{cite journal |last=Cayari |first=Christopher |title=The Music of ''Undertale'': Participatory Culture, Video Game Music, and Creating Covers for YouTube |date=2023 |journal=International Journal of Education and the Arts |volume=24 |number=22 |issn=1529-8094 |doi=10.26209/IJEA24N22 |doi-access=free}} * <!-- Elvery 2023 --> {{cite journal |last=Elvery |first=Gabriel |title=''Undertale''''s Loveable Monsters: Investigating Parasocial Relationships with Non-Player Characters |journal=Games and Culture |volume=18 |issue=4 |date=2023 |issn=1555-4120 |doi=10.1177/15554120221105464 |doi-access=free |pages=475–497}} * <!-- Jagoda 2020 --> {{cite book |last=Jagoda |first=Patrick |title=Experimental Games: Critique, Play, and Design in the Age of Gamification |url=https://archive.org/details/experimentalgame0000jago |publisher=[[University of Chicago Press]] |date=2020 |isbn=978-0-226-63003-8}} * <!-- Kohlburn, Cho & Moore 2023--> {{cite journal |last1=Kohlburn |first1=Joseph |last2=Cho |first2=Hyerim |last3=Moore |first3=Hollis |title=Players' Perceptions of Sexuality and Gender-Inclusive Video Games a Pragmatic Content Analysis of Steam Reviews |journal=[[Convergence (journal)|Convergence]] |volume=29 |issue=2 |date=2023 |issn=1354-8565 |doi=10.1177/13548565221137481 |pages=379–399}} * <!-- Lind 2023 --> {{cite book |last=Lind |first=Stephanie |title=Authenticity in the Music of Video Games |publisher=[[Lexington Books]] |date=2023 |isbn=978-1-7936-2714-8}} * <!-- Seraphine 2018 --><!-- Verify this is peer-reviewed before citing. --> {{cite conference |last=Seraphine |first=Frederic |title=Ethics at Play in ''Undertale'': Rhetoric, Identity and Deconstruction |year=2018 |conference=DiGRA 2018 – The Game is the Message |publisher=[[Digital Games Research Association]] |url=https://dl.digra.org/index.php/dl/article/view/960 |access-date=February 18, 2025}} * <!-- Veale 2022 --> {{cite journal |last=Veale |first=Kevin |title='If Anyone's Going to Ruin Your Night, It Should Be You': Responsibility and Affective Materiality in ''Undertale'' and ''Night in the Woods'' |journal=[[Convergence (journal)|Convergence]] |volume=28 |issue=2 |date=2022 |issn=1354-8565 |doi=10.1177/13548565211014434 |pages=451–467}} * <!-- Youngblood 2018 --> {{cite book |last=Youngblood |first=Jordan |chapter='What Kind of Monster Are You...?': ''Undertale'', Queer Play, and Horror(ific) Video Games via Critical Gaming Literacy |pages=157–170 |title=Horror Literature and Dark Fantasy |editor-last=Fabrizi |editor-first=Mark A. |publisher=[[Brill Publishers]] |date=2018 |isbn=978-90-04-36625-1}} == Екстерны одказы == * {{Офіціална сторінка}} {{Undertale}} [[Катеґорія:Undertale| ]] [[Катеґорія:Відеогры з року 2015]] [[Катеґорія:Гры створены в GameMaker]] [[Катеґорія:Відеогры повязаны з комунітов ЛҐБТ]] [[Катеґорія:Белетрія о ґеноцідї]] [[Катеґорія:Переможцї оцїнїня Japan Game Award]] [[Катеґорія:Переможцї фестівалу незалежных гер]] [[Катеґорія:Незалежны гры]] [[Катеґорія:Відеогры фінанцованы посередництвом платформы Kickstarter]] [[Катеґорія:Гры про Linux]] [[Катеґорія:Гры про MacOS]] [[Катеґорія:Метафікчны відеогры]] [[Катеґорія:Гры про Nintendo Switch]] [[Катеґорія:Гры про PlayStation 4]] [[Катеґорія:Гры про PlayStation Vita]] [[Катеґорія:Портал фентезі]] [[Катеґорія:Лоґічны відеогры]] [[Катеґорія:Відеогры в ретро штілї]] [[Катеґорія:Научно-фантастічны ролёвы відеогры]] [[Катеґорія:Відеогры про єдного грача]] [[Катеґорія:Підземна белетрія]] [[Катеґорія:Відеогры о смутку]] [[Катеґорія:Відеогры о скелетах]] [[Катеґорія:Відеогры о часовых случках]] [[Катеґорія:Відеогры вывинуты в США]] [[Катеґорія:Відеогры з музиков од Тобі Фокса]] [[Катеґорія:Гры про Windows]] [[Катеґорія:Гры про Xbox Cloud Gaming]] [[Катеґорія:Гры про Xbox One]] [[Катеґорія:Відеогры з многыма концями]] nk5bfpgu21ymruc4xdvz80jkgbd3kvy 171029 171028 2026-10-04T23:31:33Z Halajkovič 33393 /* Выданя */ 171029 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} {{Інфобокс відеогра | назва = Undertale | образ = [[Файл:Undertale vector logo on black borders.svg|250px]] | опис = Лоґо гры | вывоярь = [[Тобі Фокс]]{{efn|Конзоловы верзії вывинуло штудіо [[8-4]].<ref name="psdev">{{cite web |url=https://blog.playstation.com/2017/06/13/undertale-is-coming-to-playstation/ |title=''Undertale'' is Coming to PlayStation! |quote=Along the way that transformed into having them develop and publish the PlayStation versions, too. |last=Fox |first=Toby |website=PlayStation.Blog |date=June 13, 2017 |access-date=June 22, 2020 |archive-date=May 31, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200531203049/https://blog.playstation.com/2017/06/13/undertale-is-coming-to-playstation/ |url-status=live }}</ref><ref name="swdev">{{cite game |title=Undertale |platform=Nintendo Switch |developer=(([[Toby Fox]]; [[8-4]])) |publisher=8-4 |year=2018 |scene=Credits |quote=Nintendo Switch Conversion: 8-4, Ltd.}}</ref>}} | выдаватель = {{ubl|Тобі Фокс{{efn|Выданы властным накладом про ПК}}|8-4{{efn|Конзоловы верзії выдало штудіо 8-4.}}}} | жанер = [[ролёва відеогра]], [[пригоды]] | платформа = {{ubl|OS X|Windows|Linux|PlayStation 4|PlayStation Vita|Nintendo Switch|Xbox One}} | датум_выданя = {{Collapsible list|title={{nobold|15. септембра 2015}} |'''OS X''', '''Windows''' |15. септембра 2015 |'''Linux''' |17. юлія 2016 |'''PS4, PS Vita''' |15. авґуста 2017 |'''Nintendo Switch''' |18. септембра 2018 |'''Xbox One''' |16. марца 2021 }} | режім = [[Гра єдного грача]] | язык = [[Анґліцькый язык|анґліцькый]] і [[японьскый язык|японьскый]] | сценаріста = Тобі Фокс | дізайнер = {{ubl|[[Теммі Чанґ]]|Тобі Фокс<ref name="Undertale Art Book" />}} | проґраматор = Тобі Фокс | композітор = Тобі Фокс | мотор = GameMaker Studio | носіч = Діґітална дістрібуція | наслїдуюча = [[Deltarune]] | офіціална_сторінка = {{Офіціална сторінка}} }} '''Undertale''' ({{Высловность2|Андерте́йл}}; дословно з [[анґліцькый язык|анґл.]] „Підземна приповідка“; штілізовано як '''UNDERTALE''') є [[ролёва відеогра]] з року 2015, котру створив америцькый незалежный вывоярь [[Тобі Фокс]]. Грач овладать дїтя, котре впало до Підземля: розсяглой, одляглой области під земскым поверьхом, оддїленой маґічнов барьєров. Почас дорогы назад на поверьх ся грач стрїчать з розлічныма монштрами, з котрых дакотры з ним можуть вступити до боя. Боёва сістема полїгать в тім, же грач мусить маневровати меджі „mini-bullet hell“ атаками противника. Може вырїшыти успокоёвати монштрів, жебы їх змиловати намісто того, жебы їх забити. Тоты выберы впливають на перебіг гры, причім діалогы, поставы і сюжет ся мінять в залежности од резултатів. Окрем ґрафічных концептів і дізайнів постав, котры створила [[Теммі Чанґ]] і далшы гостюючі дізайнеры, Фокс вывинув цїлу гру сам, в тім чіслї сценаря і музикы. Гра черьпала іншпірацію з дакількох жрїдел, меджі котры належали серії ролёвых гер „Brandish“, „Mario & Luigi“ і „Mother“, серія [[стрїлячка|стрїлячок]] тіпу „bullet hell“ „Touhou Project“ і ролёва гра „Moon: Remix RPG Adventure“. Гра Undertale мала спочатку выйти в половинї рока 2014, дішло єднак к запізнїням. Гра Undertale вышла про OS X і Windows в септембрї 2015. В роцї 2016 была портована на Linux, в роцї 2017 на PlayStation 4 і PlayStation Vita, в роцї 2018 на Nintendo Switch і в роцї 2021 на Xbox One. Гра была оцїнена за свою тематіку, боёву сістему, музичный допровод, оріґіналность, сюжет, діалогы і поставы, хоць реакції на вытварный штіл были змішаны. Продало ся з нёй найменше пять міліонів копій. Была номінована на дакілько оцїнень, в тім чіслї тітулу „Гра рока“ од дакількох герных публікацій і подїй, і є поважована за єдну з найлїпшых відеогер, котры коли взникли. Гра з паралелным сюжетом, Deltarune, выходила по епізодах од року 2018 аж до єй повного выданя в роцї 2025; пята капітола вышла в юнї 2026 і далшы капітолы суть во вывої. == Грательность == Undertale є ролёва відеогра з поглядом згоры.<ref name="rps funniest" /> В грї грач овладать дїтя і выконує задачі, жебы поступив в сюжетї.<ref name="Destructoid Review" /> Грачі дослїджують підземный світ повный міст і пещер і почас своєй дорогы мусять рїшыти множство гаданок.<ref name="Destructoid Review" /><ref name="Boing Boing" /> Підземный світ є домом монштрів, з котрых многы вызывають грача на дуел;<ref name="Boing Boing" /> грачі вырїшують, ці їх забють, утечуть перед нима або ся з нима скамаратять.<ref name="Destructoid Review" /><ref>{{cite news |url=https://www.rockpapershotgun.com/2015/10/15/conversations-with-myself-on-undertales-universal-appeal/ |title=Conversations With Myself: On ''Undertale''<nowiki>'s</nowiki> Universal Appeal |author=Smith, Adam |date=October 15, 2015 |website=[[Rock Paper Shotgun]] |publisher=[[Gamer Network]]|access-date=May 16, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160516012147/https://www.rockpapershotgun.com/2015/10/15/conversations-with-myself-on-undertales-universal-appeal/ |archive-date=May 16, 2016 |url-status=live}}</ref> Выберы, котры грач зробить, радікално впливають на сюжет і цїлковый перебіг гры, причім моралка грача є основним каменём вывоя гры.<ref>{{Cite web |last=Couture |first=Joel |date=October 27, 2015 |title=How ''Undertale'' makes you think hard before killing monsters |url=https://www.gamedeveloper.com/design/how-i-undertale-i-makes-you-think-hard-before-killing-monsters |access-date=November 12, 2023 |website=Gamasutra |language=en |archive-date=November 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112215104/https://www.gamedeveloper.com/design/how-i-undertale-i-makes-you-think-hard-before-killing-monsters |url-status=live }}</ref> Кедь ся грачі стрїчать з противниками у рамках предписаных подїй або трафунковых стрїтнуть, пройдуть до боёвого режіму. Почас боїв грачі овладають мале сердце, котре представлює їх душу, і мусять маневровати помеджі атаками, котры на них выпущають противницькы монштры, подобно як в стрїлянинї тіпу „bullet hell“.<ref name="Destructoid Review" /><ref name="Boing Boing" /> В перебігу гры ся обявують новы елементы, як суть фаребны перешкоджіня і дуелы з босами, котры мінять способ, котрым грачі овладають сердце.<ref name="RPS: Scrollbars" /> Грачі можуть вырїшыти атаковати противника, што вымагать притискати на ґомбічку в справнім часї. Забиванём противників грач здобывать EXP (чім ся звышує ёго LOVE) і золото.<ref name="Escapist EarthBound" /> Помочов можности ACT може сконтролёвати атакуючі і оборонны атрібуты противника, як ай выконати розлічны далшы дїї, котры ся одлишать в залежности од противника.<ref name="Destructoid Review" /> Кедь грач хоснує справно дїї на реакцію на противника або го атакує, покы не мать низке HP (але ай все жывый), може вырїшыти змиловати го і завершыти бой без того, жебы го забив.<ref name="IndieGames Guilt" /> Жебы было можне дакотры дуелы з босами завершыти міровов дорогов, грач мусить прожыти, покы постава, з котров ся бє, не завершыть свій діалоґ. Гра понукать дакілько обног сюжету і розлічны завершіня в залежности од того, ці грачі вырїшать противників забити або змиловати; вдяка тому є можне гру завершыти без забитя єдиного противника.<ref name="Polygon Gameplay" /> Монштры будуть почас боя комуніковати з грачом і гра буде грачам ознамлёвати, котры суть почутя і дїї даного монштра.<ref name="RPGamer Review" /> Атакы противників ся мінять в залежности од того, як з нима грачі комунікують, як ай од уровни обтяжности.<ref name="Boing Boing" /><ref name="RPGamer Review" /> Гра ся операть о ряд метафікчных елементів в грательности, як ай в сюжетї.<ref name="Wired">{{cite magazine |url=https://www.wired.com/2016/01/metafiction-games/ |title=The Best New Videogames Are All About … Videogames |first=Jack |last=Muncy |date=January 18, 2016 |access-date=January 18, 2016 |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |publisher=[[Condé Nast]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160327004328/http://www.wired.com/2016/01/metafiction-games/ |archive-date=March 27, 2016 |url-status=live}}</ref> Кедь грачі при другім проходжіню гры беруть участь в бої з босом, діалоґ ся змінить в залежности од дїї в попереднїх проходжінях.<ref name="Kotaku Secrets" /> == Сюжет == Гра Undertale ся одогравать в Підземлї, царьстві, до котрого были монштры выгнаны по зачатку войны з людми іщі перед подїями в грї. Підземля є од поверьху оддїлены маґічнов барьєров з єдинов дїров на верьху Еботт. На зачатку гры впаде людьске дїтя з верьху Еботт до Підземля і стрїтне ся з Квітиком, чутливов квітков, котра грача научіть герны механікы і бреше му о „LV“ або „LOVE“ в сназї го забити. Людьске дїтя потім захранить Торіел, матерьскый монштер подобна козї, котра го научіть, як прожыти конфлікты в Підземлї без забиваня. Мать в умыслї дїтя адоптовати, жебы го охранила перед Асґором, кралём Підземля. Грач наконець зохабить Торіел, жебы выглядав Асґоровый замок, в котрім ся находить барьєра ведуча до світа на поверьху. Стрїчать ся з дакількома монштрами, як суть скелеты Санс і Папайрус, двоє братів, котры стражать лїс Сновдін; Андайн, велителька кралёвской ґарды; Алфіс, кралёвска науковіця; і Меттатон, роботічный телевізный модератор, котрого створила Алфіс. З векшынов монштрів ся бєме, причім грач сі може выбрати, ці їх забє, або змилує і припадно ся з нима скамаратить. Почас своєй дорогы ся грач дізнає, же перед многыма роками ся Асріел, сын Асґора і Торіел, скамаратив з першым чоловіком, котрый впав до Підземля. Кедь дїтя неочековано умерло, Асріел хосновав ёго душу, жебы прошов через барьєру, з умыслом вернути тїло на поверьх. Люде, котры там жыли, напали і забили Асріела, што вело Асґора к выголошіню войны. В сучасности Асґор назберав шість душ павшых людей і потребує іщі єдну, жебы міг зніщіти барьєру. Конець гры залежить од того, як грач перейде стрїтнутя з монштрами.<ref name="polygon endings"/><ref name="Polygon Gameplay" />{{efn|Тоты три концї ся означують як: „невтралный перебіг“, „правдивый паціфістічный перебіг“ і „ґеноцідный перебіг“ (менше обычайно знамый як „перебіг без змилованя“).<ref name="Kotaku Secrets" /><ref name="IGN Review" /><ref name="avclub" />}} Кедь грач забив дакотрых, але не вшыткых монштрів, або не забив жадного, чекать го „невтралный“ конець. Грач дійде до Асґорового замку і є змушеный з ним боёвати. Санс заставить грача перед їх конфронтаціёв і одкрыє, же „LOVE“ і „EXP“ суть скорочіня про „уровень насилства“ і „боды забитя“.{{efn|В ролёвых грах суть „LV“ і „EXP“ скорочінями про [[скушеностны боды|„уровень [скушености]“ і „скушеностны боды“]], причім є желателно їх звышовати.<ref>{{cite book |last=Moore |first=Michael E. |date=2011 |title=Basics of Game Design |url=https://archive.org/details/basicsofgamedesi0000moor |publisher=[[A K Peters, Ltd.]] |page=[https://archive.org/details/basicsofgamedesi0000moor/page/142 142] |isbn=978-1-56881-433-9}}</ref>}} Санс посуджує грача на основі ёго нагромадженых „LOVE“ і „EXP“. Грач потім ся бє з Асґором, але Квітик го перерве, забє Асґора і перемінить ся на міцнїшу, ґротескну подобу тым, же вкраде людьскы душі. З помочов бунтованых душ грач поразить Квітика і може вырїшыти, ці го забє, або змилує. Грач потім зохабить Підземля. Пізнїше дістане телефонат од Санса, котрый му высвітлить став Підземля по ёго одходї. Кедь грач не забє жадного монштра перед досягнутём „невтралного“ конця, може начітати свою [[уложена гра|уложену гру]] і досягнути „правдивый паціфістічный“ конець.<ref name="avclub">{{cite web |url=https://www.avclub.com/undertale-dares-players-to-make-a-mistake-they-can-neve-1798287299 |title=''Undertale'' dares players to make a mistake they can never take back |first=William |last=Hughes |date=December 9, 2015 |access-date=January 5, 2025 |website=[[The A.V. Club]] |publisher=[[The Onion]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325162749/http://www.avclub.com/article/undertale-dares-players-make-mistake-they-can-neve-228716 |archive-date=March 25, 2016 |url-status=live}}</ref><ref name="polygon endings">{{cite web |last=Hughes |first=William |date=July 14, 2017 |title=A speedrunner is getting every ''Undertale'' ending — for 34 hours straight |url=https://www.polygon.com/2017/7/14/15971422/undertale-all-endings-100-percent-speedrun |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210720140604/https://www.polygon.com/2017/7/14/15971422/undertale-all-endings-100-percent-speedrun |archive-date=July 20, 2021 |access-date=July 20, 2021 |work=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> Укаже ся, же Квітик є [[Реінкарнація|реінкарнаціёв]] Асріела, котрого створили Алфісовы експеріменты. Саме перед дуелом з Асґором Торіел заставить бой і припоять ся к нёй ай остатнї монштры, з котрыма ся чоловік скамаратив. Квітик нападе на ґрупу і поглотить душі вшыткых людей і монштрів, жебы набыв подобу старшого Аcріела. Почас наслїдуючого боя ся чоловіку подарить споїти ся з душами своїх приятелїв і наконець поразить Асріела: Тот ся верне до дїтьской подобы, зніщіть барьєру і перед одходом выразить жалость над своїма дїянями, причім розкрыє реалне мено чоловіка як Фріск. Чоловік впаде до непритомности і кедь ся пробудить, буде відїти, же го окружають приятелї. Монштры ся мірово зась зачленять меджі людей, покы чоловік мать можность прияти Торіел за свою адоптівну матїрь. Третїй конець, знамый меджі фанушиками як конець „без змилованя“ або „ґеноніда“, настане, кедь грач забє цїлком вшыткых монштрів, з котрыма ся дасть боёвати. Мусить в каждій области [[Ґріндінґ (відеогры)|повторно выкликовати трафунковы стрїтнутя]] доты, покы не зістане жадного монштра. Тота дорога мінять дакотры аспекты гры: многы поставы ся евакуують, жебы уникнути грача, і тоты, котры зістануть, мають управены діалогы одражаючі вплив, котрый мають грачовы дїяня на герный світ.<ref name="Kotaku Secrets" /><ref>{{Cite news |last=Hall |first=Mat |date=September 22, 2018 |title=''Undertale'' Genocide run explained: How to play the game in the most evil way possible |url=https://www.eurogamer.net/undertale-genocide-run-4873 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230728031142/https://www.eurogamer.net/undertale-genocide-run-4873 |archive-date=July 28, 2023 |access-date=July 28, 2023 |work=[[Eurogamer]]}}</ref> Кедь чоловік дійде до Асґорового замку, Санс ся попробує го заставити, але не подарить ся му то і забють го. Квітик забє Асґора в намазї здобыти мілость, але є забитый чоловіком. Хара,{{efn|Тоту поставу поменує грач, причім зволене мено ся хоснує про грачів файл з уложенов гров. „Хара“ є на образовцї про поменованя означанована як „реалне мено“.}} перше впавше дїтя, котре ся скамаратило з Асріелом, ся потім обявить і вымаже світ. Жебы было можне гру грати знову, мусить грач оддати свою душу Харї, чім обновить світ і приведе к тырвалым змінам правдивого паціфістічного конця.<ref name="avclub" /> == Вывой == {{Статья в роботѣ|[[Хоснователь:Halajkovič|<span style="color:#000">H</span><span style="color:#1a1a1a">a</span><span style="color:#333">l</span><span style="color:#4d4d4d">a</span><span style="color:#666">j</span><span style="color:#808080">k</span><span style="color:#999">o</span><span style="color:#aaa">v</span><span style="color:#b5b5b5">i</span><span style="color:#bbb">č</span>]] ([[Діскузія з хоснователём:Halajkovič|<span style="color:#bbb">д</span><span style="color:#a0a0a0">і</span><span style="color:#808080">с</span><span style="color:#606060">к</span><span style="color:#404040">у</span><span style="color:#202020">с</span><span style="color:#1a1a1a">і</span><span style="color:#000">я</span>]])|section=yes|датум=21:28, 15 септембра 2026 (CEST)|1|m|section=yes|details=Секція ся праві пише, робота сі выжадує веце часу}} === Дізайн гры === === Писаня === === Музика === ==== Концертне турне ==== 17. марца 2026 было оголошено приближуюче концертне турне присвячене 25-членному орхестру, котрый буде грати музику зо саундтреку гры „Undertale“ під кураторьскым веджінём Тобі Фокса. Концерты бы мали зачати 23. авґуста 2026<ref>{{cite web |date=17 March 2026 |title=UNDERTALE: The Determination Symphony concert tour brings the beloved music of the hit indie game to more people than ever before |url=https://www.gamespress.com/UNDERTALE-The-Determination-Symphony-concert-tour-brings-the-beloved-m |access-date=14 May 2026 |website=Games Press |ref={{sfnref|Games Press|2026}}}}</ref> і будуть продовжати в [[Северна Америка|Северній Америцї]], [[Европа|Европі]], [[Споєне кралёвство|Споєнім кралёвстві]], [[Азія|Азії]] і [[Австралія|Австралії]] аж до року 2027.<ref>{{cite web |date=18 March 2026 |title=Undertale: The Determination Symphony world tour announced, begins August |url=https://www.rpgsite.net/news/19904-undertale-the-determination-symphony-world-tour-dates-tickets |access-date=14 May 2026 |website=RPG Site |ref={{sfnref|RPG Site|2026}}}}</ref> == Выданя == {{Статья в роботѣ|[[Хоснователь:Halajkovič|<span style="color:#000">H</span><span style="color:#1a1a1a">a</span><span style="color:#333">l</span><span style="color:#4d4d4d">a</span><span style="color:#666">j</span><span style="color:#808080">k</span><span style="color:#999">o</span><span style="color:#aaa">v</span><span style="color:#b5b5b5">i</span><span style="color:#bbb">č</span>]] ([[Діскузія з хоснователём:Halajkovič|<span style="color:#bbb">д</span><span style="color:#a0a0a0">і</span><span style="color:#808080">с</span><span style="color:#606060">к</span><span style="color:#404040">у</span><span style="color:#202020">с</span><span style="color:#1a1a1a">і</span><span style="color:#000">я</span>]])|section=yes|датум=21:28, 15 септембра 2026 (CEST)|1|m|section=yes|details=Секція ся праві пише, робота сі выжадує веце часу}} ''Undertale''{{'s}} first demo was released on May 23, 2013,<ref>{{cite tweet |user=Undertale |title=''Undertale''.com The demo is out. |date=May 23, 2013 |number=337676405913571330 |access-date=November 12, 2023}}</ref> which at the time was said to account for about 25 percent of the full game.<ref name="polygon-demo" /> It had an initial release timeframe of Summer 2014.<ref name="polygon-demo">{{Cite web |last=Farokhmanesh |first=Megan |date=July 7, 2013 |title=''Undertale'' combines classic RPG gameplay with a pacifist twist |url=https://www.polygon.com/2013/7/7/4497618/undertale-combines-classic-rpg-gameplay-with-a-pacifist-twist |access-date=November 12, 2023 |website=Polygon |language=en-US |archive-date=April 3, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190403145841/https://www.polygon.com/2013/7/7/4497618/undertale-combines-classic-rpg-gameplay-with-a-pacifist-twist |url-status=live }}</ref> The game was released on September 15, 2015, for [[OS X]] and [[Windows]],<ref name="Ars Technica 2015">{{cite web |url=https://arstechnica.com/gaming/2015/12/the-best-video-games-of-2015-as-picked-by-the-ars-editors/4/ |title=The best video games of 2015, as picked by the Ars editor |last=Orland |first=Kyle |date=December 28, 2015 |website=[[Ars Technica]] |publisher=[[Condé Nast]] |page=4 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20160105125458/http://arstechnica.com/gaming/2015/12/the-best-video-games-of-2015-as-picked-by-the-ars-editors/4/ |archive-date=January 5, 2016 |access-date=January 21, 2016}}</ref> and on July 17, 2016, for [[Linux]].<ref>{{cite tweet |user=Undertale |title=''Undertale'' is now available for Linux on Steam! Also, the game's still on sale for the next 24 hours, so... |date=July 17, 2016 |number=754657063318454272 |access-date=July 17, 2016}}</ref> Fox expressed interest in releasing ''Undertale'' on other platforms, but [[Nintendo 3DS]] and [[Wii U]] ports were not possible due to GameMaker's lack of support.<ref name="GI Show" /><ref name=":5">{{Cite web |last=Life |first=Nintendo |date=February 4, 2016 |title=Undertale Creator Open To Nintendo Port, But Wouldn't Be Able To Code It Himself |url=https://www.nintendolife.com/news/2016/02/undertale_creator_open_to_nintendo_port_but_wouldnt_be_able_to_code_it_himself |access-date=October 12, 2025 |website=Nintendo Life |language=en-GB}}</ref> A [[Patch (computing)|patch]] was released in January 2016 which fixed bugs and included new lines of dialogue and secrets.<ref>{{cite web |url=http://www.polygon.com/2016/1/21/10808740/undertale-patch-update-new-content |title=''Undertale''{{'s}} first patch claims to fix bugs, but fans found hidden content |author=Frank, Allegra |date=January 21, 2016 |website=[[Polygon (website)|Polygon]] |publisher=[[Vox Media]] |access-date=May 2, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160407080500/http://www.polygon.com/2016/1/21/10808740/undertale-patch-update-new-content |archive-date=April 7, 2016 |url-status=live}}</ref> [[Sony Interactive Entertainment]] announced during [[E3 2017]] that ''Undertale'' would get a release for the [[PlayStation 4]] and [[PlayStation Vita]], and a retail version published by Fangamer, which were released on August 15, 2017.<ref>{{cite web |url=http://www.eurogamer.net/articles/2017-06-13-undertale-is-coming-to-ps4-and-vita-this-summer |title=''Undertale'' is coming to PS4 and Vita this summer |last=Matulef |first=Jeffrey |work=[[Eurogamer]] |publisher=Gamer Network |date=June 13, 2017 |access-date=June 12, 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170613061052/http://www.eurogamer.net/articles/2017-06-13-undertale-is-coming-to-ps4-and-vita-this-summer |archive-date=June 13, 2017}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.siliconera.com/2017/07/18/undertale-coming-playstation-4-vita-august-15-2017/ |title=Undertale Coming To The PlayStation 4 And Vita On August 15, 2017 |author=Jenni |date=July 18, 2017 |access-date=July 18, 2017 |work=Siliconera |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808233144/http://www.siliconera.com/2017/07/18/undertale-coming-playstation-4-vita-august-15-2017/ |archive-date=August 8, 2017}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.polygon.com/2017/8/15/16150618/undertale-trophies-achievements-ps4-vita |title=''Undertale''{{'s}} trophies are perfectly hilarious |first=Allegra |last=Frank |date=August 15, 2017 |access-date=August 15, 2017 |work=[[Polygon (website)|Polygon]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815212753/https://www.polygon.com/2017/8/15/16150618/undertale-trophies-achievements-ps4-vita |archive-date=August 15, 2017}}</ref> It contains exclusive unlockable [[Achievement (video games)|achievements]] and new location, the Dog Shrine.<ref>{{Cite news |date=September 22, 2018 |title=Undertale Trophies list: Dog Shrine location and donations explained to unlock the Platinum Trophy |url=https://www.eurogamer.net/undertale-trophies-list-dog-shrine-platinum-4873 |access-date=October 9, 2025 |work=Eurogamer.net |language=en}}</ref> A [[Nintendo Switch]] version was revealed during a March 2018 [[Nintendo Direct]], though no release date was given at the time;<ref name="NCL release date" /><ref>{{cite web |url=https://www.destructoid.com/undertale-will-eventually-be-on-switch-493366.phtml |title=''Undertale'' will 'eventually' be on Switch |first=Peter |last=Glagowski |date=March 8, 2018 |access-date=March 8, 2018 |work=[[Destructoid]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180309200705/https://www.destructoid.com/undertale-will-eventually-be-on-switch-493366.phtml |archive-date=March 9, 2018}}</ref> ''Undertale''{{'}}s release on Switch highlighted a deal made between Nintendo and [[YoYo Games]] to allow users of GameMaker Studio 2 to directly export their games to the Switch.<ref>{{cite web |url=https://www.polygon.com/2018/3/9/17100548/gamemaker-studio-2-nintendo-switch-undertale |title=''Undertale'' coming to Switch brings indie games' GameMaker Studio engine with it |first=Owen |last=Good |date=March 9, 2018 |access-date=March 9, 2018 |work=[[Polygon (website)|Polygon]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180309200705/https://www.polygon.com/2018/3/9/17100548/gamemaker-studio-2-nintendo-switch-undertale |archive-date=March 9, 2018}}</ref> The Switch version was released on September 15, 2018, in Japan,<ref name="NCL cites Japan Switch launch">{{Cite web |last=Soejima |date=August 1, 2018 |title=記念すべき9月15日に『''Undertale''』発売へ！ |url=https://topics.nintendo.co.jp/c/article/0d8b4c6e-9164-11e8-b123-063b7ac45a6d.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121150752/https://topics.nintendo.co.jp/c/article/0d8b4c6e-9164-11e8-b123-063b7ac45a6d.html |archive-date=November 21, 2019 |access-date=August 28, 2018 |website=[[Nintendo]] |language=ja}}</ref> and on September 18, 2018, worldwide.<ref>{{cite web |url=https://kotaku.com/a-ton-of-new-indie-games-are-heading-to-switch-soon-1828656011 |title=A Ton Of New Indie Games Are Heading To Switch Soon |first=Jason |last=Schreier |date=August 28, 2018 |website=[[Kotaku]] |access-date=August 28, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180828163216/https://kotaku.com/a-ton-of-new-indie-games-are-heading-to-switch-soon-1828656011 |archive-date=August 28, 2018 |url-status=live}}</ref> It contains an exclusive boss fight against Mad Mew Mew.<ref>{{Cite web |author1=Jordan Gerblick |date=March 16, 2021 |title=Undertale launches on Xbox Game Pass this week with exclusive content |url=https://www.gamesradar.com/undertale-launches-on-xbox-game-pass-this-week-with-exclusive-content/ |access-date=October 9, 2025 |website=GamesRadar+ |language=en}}</ref> The [[Xbox One]] version was released on March 16, 2021, and features a playable slot machine in the Dog Shrine.<ref>{{cite web | url = https://www.ign.com/articles/undertale-comes-to-xbox-via-game-pass-includes-new-dog-slot-machine | title = ''Undertale'' Comes to Xbox via Game Pass, Includes New Dog Slot Machine | first = Rebekah | last = Valentine | date = March 15, 2021 | access-date = March 15, 2021 | work = [[IGN]] | archive-date = March 15, 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210315183612/https://www.ign.com/articles/undertale-comes-to-xbox-via-game-pass-includes-new-dog-slot-machine | url-status = live }}</ref> All console ports were developed and published by Japanese localizer [[8-4]] in all regions.<ref name="psdev" /><ref name="swdev" /> === Пропаґація === Были выданы ай далшы медіалны продукты і сувеніры повязаны з гров „Undertale“, в тім чіслї фіґурок і плішовых грачок іншпірованых поставами з гры.<ref>{{cite web |url=http://www.destructoid.com/get-your-name-in-early-for-these-undertale-figures-340372.phtml |title=Get your name in early for these ''Undertale'' figures |author=Rowen, Nic |date=February 9, 2016 |website=[[Destructoid]] |publisher=[[ModernMethod]] |access-date=May 2, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310072257/http://www.destructoid.com/get-your-name-in-early-for-these-undertale-figures-340372.phtml |archive-date=March 10, 2016 |url-status=live}}</ref> Офіціално саундтрек к грї выдало музичне выдавательство Materia Collective, котре ся шпеціалізує на музику з відеогер,<ref>{{cite web |url=http://store.steampowered.com/app/391570/ |title='Undertale' Soundtrack |website=[[Steam (service)|Steam]] |publisher=[[Valve Corporation|Valve]] |access-date=May 2, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160109184400/http://store.steampowered.com/app/391570/ |archive-date=January 9, 2016 |url-status=live}}</ref> в тот істый день як самотна гра. Окрем того вышли два офіціалны албумы з кавер верзіями пісень з гры „Undertale“: металово-електронічный албум „Determination“ з року 2015 од RichaadEB і Емі Вотерс<ref>{{cite web |url=http://steamed.kotaku.com/undertale-has-an-officially-sanctioned-fan-album-and-i-1751497766 |title=''Undertale'' has an officially sanctioned fan album, and it's awesome. |author=Grayson, Nathan |date=January 6, 2016 |website=[[Kotaku]] |publisher=[[Gawker Media]] |access-date=May 2, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331192340/http://steamed.kotaku.com/undertale-has-an-officially-sanctioned-fan-album-and-i-1751497766 |archive-date=March 31, 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://determination-ut.bandcamp.com/album/determination |title=Determination |author1=RichaadEB |author2=Waters, Amie |website=[[Bandcamp]] |access-date=July 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204135856/https://determination-ut.bandcamp.com/album/determination |archive-date=December 4, 2020 |url-status=live}}</ref> і джезовый албум „Live at Grillby's<!-- Назвы албумів суть подля штандартів написаны курзівов. -->“ з року 2016 од Карлоса Іні.<ref>{{cite magazine |url=https://www.gameinformer.com/b/news/archive/2016/02/06/official-undertale-jazz-album-released.aspx |title=Official Undertale Jazz Album Live At Grillby's Released |author=Gwaltney, Javy |date=February 6, 2016 |magazine=[[Game Informer]] |publisher=[[GameStop]] |access-date=May 2, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160502123402/http://www.gameinformer.com/b/news/archive/2016/02/06/official-undertale-jazz-album-released.aspx |archive-date=May 2, 2016 |url-status=live}}</ref> Далшый джезовый дуетовый албум заложеный на піснях з гры „Undertale“, „Prescription for Sleep“, выдали в роцї 2016 саксафоніста Норігіко Нібіно і піаністка Аякі Сато.<ref>{{cite web |last=Hamilton |first=Kirk |date=December 5, 2016 |title=''Undertale'' just got a nice new musical tribute |url=http://kotaku.com/1789701441 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161206163614/http://kotaku.com/1789701441 |archive-date=December 6, 2016 |access-date=December 5, 2016 |work=[[Kotaku]]}}</ref> В тім істім роцї вышло ай 2-LP вінілове выданя саундтреку к грї „Undertale“, котре продуковала сполочность [[iam8bit]].<ref>{{Cite web |last=Dornbush |first=Jonathon |date=August 26, 2016 |title=''Undertale'' soundtrack Coming to Vinyl |url=http://www.ign.com/articles/2016/08/26/undertale-soundtrack-coming-to-vinyl |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827204130/http://www.ign.com/articles/2016/08/26/undertale-soundtrack-coming-to-vinyl |archive-date=August 27, 2016 |access-date=August 26, 2016 |website=[[IGN]]}}</ref> В роках 2017 і 2018 выдало выдавательство Materia Collective дві офіціалны нотовы збіркы і діґіталны албумы під назвов „UNDERTALE Piano Collections“, котрых аранжманы приправив Дейвід Пікок і награв їх Авґустін Маюґа Ґонзалес.<ref>{{cite web |url=http://www.rpgfan.com/soundtracks/undertale-piano/index.html |title=RPGFan Music – ''Undertale'' Piano Collections |website=RPGFan |access-date=July 26, 2019 |archive-date=July 11, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190711000438/http://www.rpgfan.com/soundtracks/undertale-piano/index.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite magazine |date=March 3, 2018 |title=『''Undertale''』のピアノアレンジアルバム第2弾『''Undertale Piano Collections 2''』が発表。Bandcampで予約開始（試聴動画アリ） |url=https://www.famitsu.com/news/201803/03153012.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190711000435/https://www.famitsu.com/news/201803/03153012.html |archive-date=July 11, 2019 |access-date=July 26, 2019 |magazine=[[Famitsu]]}}</ref> В септембрї 2019 зробила сполочность [[Nintendo]] доступным на стягнутя костім боёвника Міі іншпірованый поставов Санса про гру „Super Smash Bros. Ultimate“, вєдно з новым аранжманом композіції „Megalovania“.<ref>{{cite web |url=https://www.destructoid.com/sans-from-undertale-is-getting-a-costume-in-smash-ultimate-565839.phtml |title=Sans from ''Undertale'' is getting a costume in Smash Ultimate |first=Peter |last=Glogowski |date=September 4, 2019 |access-date=September 4, 2019 |work=[[Destructoid]] |archive-date=August 9, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809184205/https://www.destructoid.com/sans-from-undertale-is-getting-a-costume-in-smash-ultimate-565839.phtml |url-status=live }}</ref> Режісер серії „Super Smash Bros.“ Масагіро Сакурай зазначів, же Санс быв єднов з найжаданїшых постав, котры мали в грї фіґуровати.<ref>{{Cite web|url=https://youtube.com/watch?v=953dc07NMEk| archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/953dc07NMEk | archive-date=November 17, 2021 | url-status=live | title = Sans Costume in ''Smash Bros. Ultimate''! Version 5.0 Update: Home-Run Contest & More!| website=[[YouTube]] | date=September 4, 2019 }}{{cbignore}}</ref> Музика з гры „Undertale“ была тыж придана до гры „Taiko no Tatsujin: Drum 'n' Fun!“ як обсяг на стягнутя.<ref>{{Cite web |last=Doolan |first=Liam |date=October 13, 2019 |title=Undertale Song Pack Arrives In Taiko no Tatsujin: Drum 'n' Fun! As Paid DLC |url=http://www.nintendolife.com/news/2019/10/undertale_song_pack_arrives_in_taiko_no_tatsujin_drum_n_fun_as_paid_dlc |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211115132924/https://www.nintendolife.com/news/2019/10/undertale_song_pack_arrives_in_taiko_no_tatsujin_drum_n_fun_as_paid_dlc |archive-date=November 15, 2021 |access-date=November 11, 2019 |website=Nintendo Life}}</ref> === Японьска локалізація === По выданю гры „Undertale“ ся поступно зачала формовати мала комуніта японьскых фанушиків, што вело к выданю неофіціалного фанушиковского локалізачного патчу зачатком рока 2016. Кедьже Фокс уж почас роботы над гров поважовав японьскый переклад за конечный цїль, конзултовав з многыма сполочностями і наконець сі выбрав сполочность 8-4, котра передтым переклала гры „Aquaria“ і „Shovel Knight“.<ref name="eightfour">{{cite web |last1=Ricciardi |first1=John |title=Breaking Down Borders: ''Undertale''<nowiki>'s</nowiki> Journey to Japan and Back |url=https://blog.playstation.com/2017/08/08/breaking-down-borders-undertales-journey-to-japan-and-back/ |website=PlayStation.Blog |access-date=September 23, 2023 |date=August 8, 2017 |archive-date=September 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230924210256/https://blog.playstation.com/2017/08/08/breaking-down-borders-undertales-journey-to-japan-and-back/ |url-status=live }}</ref><ref name="mandelin">{{cite book |last=Mandelin |first=Clyde |author-link=Clyde Mandelin |date=November 16, 2022 |title=UNDERTALE |series=Legends of Localization |language=English |volume=3 |edition=1st |publisher=Independently Published |publication-place=[[Tucson]] |isbn=9781945908019}}</ref> Жебы ся забезпечів єднотный штіл гры, сполочность 8-4 вырїшыла взяти до роботы лем єдну головну перекладательку, Кейко Фучічо, хоць то значіло, же выданя японьской верзії буде тырвати довше. Підпоровав ю малый тім редакторів, коректорів і проґраматора, котрый управив гру так, жебы фунґовала з японьскыма писомныма сістемами. Іщі перед зачатком перекладу зачатком рока 2016 дав Фокс тіму вывоярьскы позначкы і анотованы діалоґы і почас цїлого процесу творчости їм надале надавав підпору і рады.<ref name="mandelin"/> Кедь ПК гры не суть в Японії аж так популарны, сучасно вырїшыли выдати гру „Undertale“ ай про конзолы, причім портованя забезпечовала таксамо сполочность 8-4.<ref name="eightfour"/><ref>{{cite web |last1=Fox |first1=Toby |title=''Undertale'' is Coming to PlayStation! |url=https://blog.playstation.com/2017/06/13/undertale-is-coming-to-playstation/comment-page-2/ |website=PlayStation.Blog |access-date=September 23, 2023 |date=June 13, 2017 |archive-date=October 10, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010222829/https://blog.playstation.com/2017/06/13/undertale-is-coming-to-playstation/comment-page-2/ |url-status=live }}</ref> По оголошіню локалізації многых фанушиків неочековано рїшіня хосновати про поставу Санса японьскы містоназывникы „oйра“ (おいら) через ёго конотацію з сельскым жывотом, што вело к взнику понятя „ойра шок“.<ref name="mandelin"/><ref>{{cite web |last1=Ashcraft |first1=Brian |title=''Undertale''<nowiki>'s</nowiki> Japanese Localization Is Causing A Fan Frenzy |url=https://kotaku.com/undertales-japanese-localization-is-causing-a-fan-frenz-1796085385 |website=Kotaku |language=en |date=June 14, 2017 |access-date=September 23, 2023 |archive-date=October 4, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004154318/https://kotaku.com/undertales-japanese-localization-is-causing-a-fan-frenz-1796085385 |url-status=live }}</ref> Локалізована верзія вышла про PS4 і Vita 16. авґуста 2017 і про ПК 22. авґуста.<ref>{{cite tweet |user=UndertaleJP | title= お待たせしました！PS4/Vita向け日本語版UNDERTALEは、8月16日(水) 1,620円で配信開始です。クロスバイ対応で1度の購入で2機種分をゲット。8月31日までに購入いただくとダイナミックテーマ「いせき」をプレゼント！ |number= 890805668927619072 |date= July 28, 2017 | access-date=September 25, 2023 |language=en}}</ref><ref>{{cite tweet |user=UndertaleJP |title= UNDERTALEのPC/Mac向け日本語対応版がSteamで配信開始となりました！ | number= 899817931369963520 |access-date=September 25, 2023 |language=en |date=August 22, 2017}}</ref> == Оцїнёваня і крітіка == {{Video game reviews | MC = (PC) 92/100<ref name="Metacritic" /><br />(PS4) 92/100<ref name="MetacriticPS4">{{cite web |url=https://www.metacritic.com/game/undertale/critic-reviews/?platform=playstation-4 |title=''Undertale'' |work=[[Metacritic]] |access-date=October 16, 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170911115518/http://www.metacritic.com/game/playstation-4/undertale |archive-date=September 11, 2017}}</ref><br />(NS) 93/100<ref name="MC_NS">{{cite web |url=https://www.metacritic.com/game/undertale/critic-reviews/?platform=nintendo-switch |title=''Undertale'' |work=[[Metacritic]] |access-date=October 31, 2018 |archive-date=November 28, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191128103418/https://www.metacritic.com/game/switch/undertale |url-status=live }}</ref> | OC = 97% recommend<ref name="opencritic">{{cite web|url=https://opencritic.com/game/1907/undertale|title=''Undertale''|publisher=[[OpenCritic]]|access-date=November 2, 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251005042359/https://opencritic.com/game/1907/undertale|archive-date=October 5, 2025}}</ref> | Destruct = 10/10<ref name="Destructoid Review" /><ref>{{cite web |url=https://www.destructoid.com/review-undertale-ps4--454842.phtml |title=Review: ''Undertale'' (PS4) |last=Peterson |first=Joel |work=[[Destructoid]] |date=August 15, 2017 |access-date=August 16, 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171217012851/https://www.destructoid.com/review-undertale-ps4--454842.phtml |archive-date=December 17, 2017}}</ref> | Fam = 8/10, 9/10, 8/10, 8/10<ref name="fam-rev">{{cite web|url=https://www.famitsu.com/game/title/34865/reviews|work=[[Famitsu]]|title=Undertale|language=Japanese|access-date=August 28, 2026|first1=Ranbu|last1=Yoshida|first2=Gigolo|last2=Ashida|first3=Umezono|last3=Urara|first4=Roringu|last4=Uchizawa|archive-url=https://web.archive.org/web/20260828205812/https://www.famitsu.com/game/title/34865/reviews|archive-date=August 28, 2026|url-status=live}}</ref> | GB = 5/5<ref name="Giant Bomb Review" /> | GI = 9.5/10<ref name="Game Informer Review" /> | GSpot = 9/10<ref name="GameSpot Review" /> | IGN = 10/10<ref name="IGN Review" /> | PCGUS = 91/100<ref name="PC Gamer Review" /> | USG = 5/5<ref name="USgamer Review" /> }} Гра „Undertale“ сі подля вебовой сторінкы аґреґатора рецензій [[Metacritic]] выслужыла „обще узнаня“ од крітіків.<ref name="Metacritic" /><ref name="MetacriticPS4" /><ref name="MC_NS" /> На тій сторінцї є третя в списку найлїпшых оцїнёваных гер про Windows выданых в роцї 2015<ref name="Metacritic" /> і належить меджі 50 найлїпшых гер вшыткых часів.<ref name="Metacritic all time" /> По выданю была на Metacritic дочасно найвысшов оцїнёванов ПК гров вшыткых часів.<ref>{{Cite web |date=October 5, 2015 |title=''Undertale'' is the highest rated PC game on Metacritic right now |url=https://www.destructoid.com/undertale-is-the-highest-rated-pc-game-on-metacritic-right-now/ |access-date=January 24, 2024 |website=Destructoid |language=en-US |archive-date=January 24, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240124140039/https://www.destructoid.com/undertale-is-the-highest-rated-pc-game-on-metacritic-right-now/ |url-status=live }}</ref> На аґреґаторї рецензій [[OpenCritic]] сі гра выслужыла „огромне“ узнаня, кедь ю рекомендують 97% крітіків.<ref name="opencritic"/> Тайлер Гікс з GameSpot ю означів за „єдну з найпроґресівнїшых і найіноватівнїшых ролёвых гер за довгу добу“<ref name="GameSpot Review" /> і Каллі Плаґґе з [[IGN]] ю назвала „майстровско створеным зажытком“.<ref name="IGN Review" /> Гра была заряджена до розлічных [[Список відеогер зарядженых меджі найлїпшых|списків найлїпшых гер]], причім в роцї 2021 обсадила 20. місто в списку [[IGN]] „100 найлїпшых відеогер вшыткых часів“<ref name=":6">{{Cite web |last= |first= |date=December 31, 2021 |title=The Top 100 Video Games of All Time |url=https://www.ign.com/articles/the-best-100-video-games-of-all-time |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250831091725/https://www.ign.com/articles/the-best-100-video-games-of-all-time |archive-date=August 31, 2025 |access-date=October 14, 2025 |website=[[IGN]] |language=}}</ref> і 34. місто в списку [[Dexerto]] „Тото є 100 найлїпшых гер вшыткых часів“ в роцї 2025.<ref>{{Cite web |last=Percival |first=Tom |date=August 1, 2025 |title=These are the 100 best games of all time |url=https://www.dexerto.com/gaming/best-games-all-time-2855973/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250919002452/https://www.dexerto.com/gaming/best-games-all-time-2855973/ |archive-date=September 19, 2025 |access-date=October 14, 2025 |website=[[Dexerto]]}}</ref> „Undertale“ быв описаный як духовный наступця гры „[[EarthBound]]“.<ref>{{Cite web |last=Wilhelm |first=Daley |date=2020-01-03 |title=EarthBound Has An Odd New Spiritual Successor |url=https://www.svg.com/181931/earthbound-has-an-odd-new-spiritual-successor/ |access-date=2026-05-06 |website=SVG |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-07-07 |title=Undertale: The Weirdest Earthbound Spiritual Successor Ever - IGN Overclocked |url=https://de.ign.com/undertale/114910/undertale-the-weirdest-earthbound-spiritual-successor-ever-ign-overclocked |access-date=2026-05-06 |website=IGN Deutschland |language=de}}</ref> Деніел Так з часопису „Game Informer“ означів боёву сістему гры за „невірогодно выробену“ і зазначів унікатность каждого стрїтнутя з противником.<ref name="Game Informer Review" /> Остін Вокер з „Giant Bomb“ оцїнив комплексность боя і зазначів, же є „нетрадічный, домыселный і містами даколи тяжкый“.<ref name="Giant Bomb Review" /> Бен „Ятзі“ Крошов з часопису „The Escapist“ оцїнив способность гры комбіновати елементы ходового і боя в реалнім часї.<ref name="Escapist Review" /> Плаґґе з IGN похвалила можность обыйти бой і намісто того зволити приятельскы бісїды.<ref name="IGN Review" /> Джессі Сінґал з „The Boston Globe“ поважовав способность гры выкликати у грача емпатію к монштрам почас боя, кедь ся вырїшыв про ненасилне дїяня, за „признак шыршой, фундаменталной добросердечности в ядрї“ гры Undertale.<ref name="BostonGlobe Review" /> Ґабріел Елвері з „Games and Culture“ думав, же обща притяжливость паціфістічной дорогы в грї Undertale полїгала в злегшіню парасоціалных інтеракцій з єй монштрами, што ся приписовало тому, же суть просты, і зображіню каждоденного людьского жывота, на роздїл од ґеноцідной дорогы, де к такым інтеракціям не може дійти, кедьже монштры або утїкли, або їх грач забив.<ref>{{cite journal |publisher=[[Sage (publisher)|Sage]]|last1=Elvery |first1=Gabriel |title=''Undertale''<nowiki>'</nowiki>s Loveable Monsters: Investigating Parasocial Relationships with Non-Player Characters |journal=[[Games and Culture]] |date=June 2023 |volume=18 |issue=4 |pages=475–497 |doi=10.1177/15554120221105464 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/15554120221105464 |access-date=January 11, 2025}}</ref> Есеїстка Шон Траверс в часописї „Journal of Popular Culture“ описала гру „Undertale“ як крітіку насилной повагы звычайных ролёвых відеогер, в котрых грачі забивають противників вымінов за скушеностны боды. Поуказала на помірно репресівный характер гры про тых, котры ся вырїшать грати ґеноцідну дорогу і іґнорують варованя, причім поуказала на поступну зміну тону і знепокоююче образове оформлїня. Траверс то інтерпретує так, же ся грач ставать антаґоністом або „постмодерным псіхопатом“, што є постава, котра чінить неморалны дїї вылучно через їх наслїдкы. Думала, же гра „Undertale“ є у рамках того жанру іноватівна вдяка „мірї выберу“, котру мать грач к діспозіції.<ref>{{cite journal |last1=Travers |first1=Sean |title=Nihilism, Violence, and Popular Culture: The Postmodern Psychopath in Toby Fox's ''Undertale'' |journal=[[The Journal of Popular Culture]] |date=April 2022 |volume=55 |issue=2 |pages=411–431 |doi=10.1111/jpcu.13120 |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jpcu.13120 |url-access=subscription }}</ref> Кевін Віл з часопису „Convergence“ порівнав способ, котрым гра „Undertale“ нараблять з одповідностёв, зо гров „Night in the Woods“, причім поуказав на централну ролю грача в обох грах і єдночасно підкреслив роздїлы в хоснованю герных елементів.<ref>{{cite journal |last1=Veale |first1=Kevin |title='If anyone's going to ruin your night, it should be you': Responsibility and affective materiality in ''Undertale'' and ''Night in the Woods'' |journal=[[Convergence (journal)|Convergence]]|date=April 1, 2022 |volume=28 |issue=2 |pages=451–467 |doi=10.1177/13548565211014434 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/13548565211014434 |access-date=January 9, 2025 |language=en |issn=1354-8565|url-access=subscription }}</ref> Рецензенты хвалили сценарь і сюжет гры, котры Плаґґе з IGN означіла за „силны“ і „конзістентно забавны“, і зазначіли, як гра „надвязує“ на темы людьскости і моралкы в самій грї.<ref name="IGN Review" /> Крошов з порталу [[The Escapist]] поважовав гру „Undertale“ за найлїпше написану гру року 2015 і написав, же „є з єдной стороны безмірно забавна... і єдночасно є на концї ай доста взрушуюча“.<ref name="Escapist Review" /> Бен Девіс з порталу [[Destructoid]] похвалив поставы гры і хоснованя комедії і порівнав єй тон, поставы і оповіданя з гров „Cave Story“ (2004).<ref name="Destructoid Review" /> Річард Коббетт з [[PC Gamer]] ся выразив подобно, кедь написав, же „ай єй слабшы моменты... практічно фунґують“.<ref name="PC Gamer Review" /> [[Абсурдный гумор]] гры Undertale сі выслужыв хвалу; часопис „[[Kill Screen]]“ поважовав абсурдность за характерістічну рису Фоксового гумору.<ref name="Kill Screen"/> Ґрафіка гры выкликала змішаны реакції. Вокер з порталу Giant Bomb ю означів за „просту, але выповідну“.<ref name="Giant Bomb Review" /> Плаґґе з IGN написала, же гра „не є всягды шумна“ a „часто є мерзена“, але подля нёй то компензує музика і анімації.<ref name="IGN Review" /> Крошов з порталу The Escapist зазначів, же „колыше ся меджі основнов і функчнов уровнёв аж по высловлено злу“.<ref name="Escapist Review" /> Іншым рецензентам ся ґрафіка полюбила: Деніел Так з часопису „Game Informer“ думав, же ґрафіка вгодно ладить з поставами і окружінём,<ref name="Game Informer Review" /> в тім часї Річард Коббетт з часопису „PC Gamer“ оцїнив способность ґрафікы выразити емоції.<ref name="PC Gamer Review" /> Рецензент в японьскім часописї „Famitsu“ зазначів, же дізайн постав і [[піксел арт|піскел артів]] суть хоць і аматерьскы, але єдночасно оріґіналны. Рецензент згорнув, же гра є як цїлок неконвенчна і нелем чудна, што дозволює єй неспокійный і неочекованый характер.<ref name="fam-rev" /> === Продаж === Подля приправной інформації службы [[Steam Spy]] была гра „Undertale“ до конця рока 2015 єднов з найпродаванїшых гер на [[Steam]] з 530 343 проданыма копіями.<ref name="Steam Spy" /> Зачатком фебруара 2016 гра перевышыла граніцю єдного міліона проданых копій<ref name="GamesBeat" /> і до юлія 2018 мала на Steam одгадом цїлково три і півміліона грачів.<ref>{{cite web |url=https://arstechnica.com/gaming/2018/07/steam-data-leak-reveals-precise-player-count-for-thousands-of-games/ |title=Valve leaks Steam game player counts; we have the numbers |author=Orland, Kyle |date=July 6, 2018 |website=[[Ars Technica]] |access-date=July 11, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180710173043/https://arstechnica.com/gaming/2018/07/steam-data-leak-reveals-precise-player-count-for-thousands-of-games/ |archive-date=July 10, 2018 |url-status=live}} [https://arstechnica.com/wp-content/uploads/2018/07/games_achievements_players_2018-07-01.csv Complete list]. {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20180711204821/https://arstechnica.com/wp-content/uploads/2018/07/games_achievements_players_2018-07-01.csv |date=July 11, 2018}}</ref> Продаж діґіталных верзій про PlayStation 4 і PlayStation Vita в Японії до фебруара 2018 перекрочів 100 000 проданых копій.<ref>{{cite web |url=https://gematsu.com/2018/02/undertale-ps4-ps-vita-sales-top-100000-japan |title=''Undertale'' PS4 and PS Vita sales top 100,000 in Japan |last=Romano |first=Sal |date=February 15, 2018 |website=Gematsu |access-date=February 15, 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180215143737/https://gematsu.com/2018/02/undertale-ps4-ps-vita-sales-top-100000-japan |archive-date=February 15, 2018}}</ref> В марцї 2019 належала гра „Undertale“ меджі десять найпродаванїшых [[незалежна гра|незалежных гер]] на конзолї Switch.<ref>{{Cite web |date=March 21, 2019 |title=Nintendo Reveals The 10 Current Best-Selling Indie Games On Switch |url=https://kotaku.com/nintendo-reveals-the-10-current-best-selling-indie-game-1833472265 |access-date=November 12, 2023 |website=Kotaku |language=en |archive-date=November 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231112184926/https://kotaku.com/nintendo-reveals-the-10-current-best-selling-indie-game-1833472265 |url-status=live }}</ref> К 13. децембру 2025 одгадує служба Steam Spy, же ся гра „Undertale“ на платформі Steam продала меджі 5 і 10 міліонами копій.<ref>{{Cite web |title=''Undertale'' |url=https://steamspy.com/app/391540 |access-date=December 13, 2025 |website=SteamSpy - All the data about Steam games}}</ref>{{efn|Тото чісло обсягує лем продаж на платформі Steam.}} == Вплив і дїдовизна == === Фендом === [[Файл:Undertale cosplay at Tsunacon 2016.JPG|thumb|[[Косплей|Косплеєры]] в ролї (злїва направо) Санса, Андайн, Папайруса, Торіел, Ґріллбі і Напстаблука на Tsunacon в [[Роттердам]]і]] Гра „Undertale“ сі швыдко здобыла [[култова популарность|култову популарность]].<ref name="Paste cult" /><ref name="NLife cult"/> Приближно рік по выданю Фокс зазначів, же го неочековало, котру популарность гра досягла, і хоць сі тоту позорность цїнив, сприїмав ю як стресуючу. Фокс повів: „Не неочековало бы ня, кебы єм уж нїґда не створив таку успішну гру. Але не вадить мі то“.<ref>{{cite web |last=Wawro |first=Alex |date=September 14, 2016 |title=''Undertale'' dev reflects on what it's like to have your game become a phenomenon |url=http://www.gamasutra.com/view/news/281395/Undertale_dev_reflects_on_what_its_like_to_have_your_game_become_a_phenomenon.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803052141/http://www.gamasutra.com/view/news/281395/Undertale_dev_reflects_on_what_its_like_to_have_your_game_become_a_phenomenon.php |archive-date=August 3, 2017 |access-date=September 14, 2016 |work=[[Gamasutra]]}}</ref> Ана Діаз „[[NPR]]“ зазначіла, же гра „Undertale“ „вплинула смак цїлой ґенерації в области забавы“ і же „вдяка мемам здобыла новый жывот“.<ref name="npr" /> Рейд Янґ, ґенералный директор сполочности [[Fangamer]], повів, же гра ся стала „абсолутно домінантнов силов“.<ref name="npr">{{Cite web |last=Diaz |first=Ana |date=October 17, 2020 |title=Make Love, Not War: Five Years Of <nowiki>'</nowiki>''Undertale''<nowiki>'</nowiki> |url=https://www.npr.org/2020/10/17/924581553/make-love-not-war-five-years-of-undertale |access-date=November 12, 2023 |website=NPR |archive-date=October 18, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201018051829/https://www.npr.org/2020/10/17/924581553/make-love-not-war-five-years-of-undertale |url-status=live }}</ref> Постава Санс была грачами дуже добрї прията і стала ся предметом многых фанушиковскых дїл.<ref>{{cite web |date=August 19, 2016 |title=''Undertale'': 21 Creepy and Cute Sans Fan Art |url=https://www.ign.com/articles/2016/08/19/undertale-21-creepy-and-cute-sans-fan-art |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160930085408/https://www.ign.com/articles/2016/08/19/undertale-21-creepy-and-cute-sans-fan-art |archive-date=September 30, 2016 |publisher=[[IGN]]}}</ref><ref>{{cite web |last=Vas |first=Gergo |date=December 31, 2015 |title=''Undertale''<nowiki>'</nowiki>s Papyrus And Sans Have Dark Souls |url=https://www.kotaku.com.au/2015/12/artist-meiura-venn-drew-a-pretty-cool-mash-up-of-papyrus-and-sans-from-undertale-and-dark-souls-sol/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160612034829/https://www.kotaku.com.au/2015/12/artist-meiura-venn-drew-a-pretty-cool-mash-up-of-papyrus-and-sans-from-undertale-and-dark-souls-sol/ |archive-date=June 12, 2016 |website=[[Kotaku Australia]]}}</ref><ref>{{cite news |last=Altland |first=Morgan |date=February 18, 2016 |title=''Undertale'' still captivates audiences |work=[[The Oswegonian]] |url=https://www.oswegonian.com/2016/02/18/undertale-still-captivates-audiences/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603162838/https://www.oswegonian.com/2016/02/18/undertale-still-captivates-audiences/ |archive-date=June 3, 2017}}</ref> Професіоналный запасник Кенні Омеґа выразив свою любов к грї „Undertale“ тым, же ся в епізодї релації „[[All Elite Wrestling: Dynamite]]“ з 30. октобра 2019 облїк як Санс.<ref>{{cite web |last=Crosby |first=Jack |date=October 30, 2019 |title=AEW Dynamite results, recap: Inner Circle wreaks havoc, inaugural tag team champions crowned |url=https://www.cbssports.com/wwe/news/aew-dynamite-results-recap-inner-circle-wreaks-havoc-inaugural-tag-team-champions-crowned/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191101135949/https://www.cbssports.com/wwe/news/aew-dynamite-results-recap-inner-circle-wreaks-havoc-inaugural-tag-team-champions-crowned/ |archive-date=November 1, 2019 |access-date=November 4, 2019 |work=[[CBS Sports]]}}</ref> Заряджіня Санса як костіму про боёвника Мії в грї „Super Smash Bros. Ultimate“ сі выслужыла позітівны одзывы од фанушиків, хоць денник „[[The Commonwealth Times]]“ поважовав ёго заряджіня за „потенціалный проблем“ через знижованя фактору [[носталґія|носталґії]] при каждій новій поставі і неустанно за розшырюючому списку постав.<ref>{{cite news |last=Schuhart |first=Jonah |date=September 16, 2019 |title=''Smash Bros.'' creates potential problem with new DLC characters |work=[[The Commonwealth Times]] |url=https://commonwealthtimes.org/2019/09/15/smash-bros-creates-potential-problem-with-new-dlc-characters/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200507092316/https://commonwealthtimes.org/2019/09/15/smash-bros-creates-potential-problem-with-new-dlc-characters/ |archive-date=May 7, 2020}}</ref> Фендом гры „Undertale“ є тыж знамый творчостёв розлічных [[фанушиковска гра|фанушиковскых гер]], котры понукають унікатны сюжеты і герны механікы заложены на світї гры „Undertale“.<ref>{{cite web|last=Childers|first=Juliet|date=October 27, 2021|title=15 Undertale Fan Games Every Fan Should Know About|work=TheGamer|url=https://www.thegamer.com/undertale-best-fan-games/|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104182818/https://www.thegamer.com/undertale-best-fan-games/|archive-date=November 4, 2021|access-date=April 22, 2024}}</ref> Єднов з найвекше очекованых фанушиковскых гер быв [[пріквел]] <nowiki>„</nowiki>[[Undertale Yellow]]<nowiki>“</nowiki>, котрый по семох роках вывоя вышов в роцї 2023 і здобыв обровску популарность меджі фанушиками на многых соціалных сїтях.<ref name="yellow">{{Cite web |last1=Nelson |first1=Will |date=December 10, 2023 |title=Steam's best indie game gets a colossal free prequel seven years in the making |url=https://www.pcgamesn.com/undertale/yellow |access-date=December 12, 2023 |website=PCGamesN |language=en-US |archive-date=April 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240417213055/https://www.pcgamesn.com/undertale/yellow |url-status=live }}</ref> Фанушиковска основна гры „Undertale“ была тыж предметом контроверзії, што вело к тому, же сі здобыла неґатівну репутацію. Часточно то было запрічінено незгодами меджі фанушиками оглядом справного способу граня гры.<ref name="npr" /><ref name=drama /> По выданю гры были дакотры [[стрімер]]ы обтяжованы фанушиками гры за то, же забивали противників в грї і выбрали дорогу „ґеноціды“. Ютубер Markiplier вырїшыв не завершовати своє перше проходжіня гры з арґументаціёв, же му „не є весело“ через претензії фанушиків.<ref name=drama>{{cite web|last=Spencer|first=Chloe|date=August 21, 2017|title=The ''Undertale'' Drama|url=https://kotaku.com/the-undertale-drama-1798159975|access-date=October 1, 2021|website=Kotaku|language=en-US|archive-date=December 1, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191201120241/https://kotaku.com/the-undertale-drama-1798159975|url-status=live}}</ref> В юлії 2016 почас саміту о інтернетї, котрый ся конав во [[Ватікан]]ї, даровав ютубер [[MatPat]] папови Франтїшкови копію гры „Undertale“. MatPat высвітлив свій выбер дарунка одказом на рік 2016 як рік [[Міморядный юбілей мілосердности|Міморядного юбілею мілосердности]] і перепоїв то з головнов темов гры „Undertale“, котров є мілосердность.<ref>{{Cite web|last=Good|first=Owen S.|date=July 6, 2016|title=Someone gave the pope a copy of ''Undertale''|url=https://www.polygon.com/2016/7/6/12105428/pope-undertale-youtuber|access-date=January 5, 2022|website=Polygon|language=en-US|archive-date=January 5, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220105051853/https://www.polygon.com/2016/7/6/12105428/pope-undertale-youtuber|url-status=live}}</ref> Пізнїше, в януарї 2022, ціркусовый ансамбель выступив перед папов почас ёго тыжденной авдіенції во Ватіканї на мелодію композіції „Megalovania“, чім створив паралелу зо сімболічным подарунком гры, котру MatPat даровав папови Франтїшкови.<ref name="Colp">{{Cite web |last=Colp |first=Tyler |date=January 6, 2022 |title=The Pope started 2022 by blasting a song from hit RPG ''Undertale'' |url=https://www.pcgamer.com/the-pope-started-2022-by-blasting-a-song-from-hit-rpg-undertale/ |access-date=January 7, 2022 |website=PC Gamer |language=en |archive-date=January 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220107022833/https://www.pcgamer.com/the-pope-started-2022-by-blasting-a-song-from-hit-rpg-undertale/ |url-status=live }}</ref><ref name="Diaz">{{Cite web |last=Diaz |first=Ana |date=January 6, 2022 |title=The Pope listening to ''Undertale''<nowiki>'</nowiki>s 'Megalovania' is already 2022's weirdest video |url=https://www.polygon.com/22870441/pope-undertale-toby-fox-megalovania |access-date=February 19, 2022 |website=Polygon |language=en-US |archive-date=February 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220219013700/https://www.polygon.com/22870441/pope-undertale-toby-fox-megalovania |url-status=live }}</ref> Крістофер Каярі з часопису „International Journal of Education & the Arts“ описав популарность гры „Undertale“ як приклад того, же музика з відеогер може служыти як медіум, котрый може быти дуже хосенным про учітелїв музикы, причім поуказав на партіціпатівну културу фанушиковской комуніты.<ref>{{cite journal |last1=Cayari |first1=Christopher |title=The Music of ''Undertale'': Participatory Culture, Video Game Music, and Creating Covers for YouTube |journal=International Journal of Education & the Arts |date=2023 |volume=24 |issue=22 |doi=10.26209/ijea24n22}}</ref> === Оцїнїня === Гра ся обявила в дакількох списках найлїпшых гер рока 2015, причім од порталу „Rock Paper Shotgun“<ref name="RPS GOTM">{{cite web |date=October 30, 2015 |title=Game of the Month: October – ''Undertale'' |url=https://www.rockpapershotgun.com/2015/10/13/undertale-game-of-the-month/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160526055443/https://www.rockpapershotgun.com/2015/10/13/undertale-game-of-the-month/ |archive-date=May 26, 2016 |access-date=January 21, 2016 |website=[[Rock Paper Shotgun]]}}</ref><ref name="rps funniest"/> здобыла оцїнїня „Гра місяця“ і „Найсмішнїша гра на ПК“, од порталу „GameFAQs“<ref name="GameFAQs">{{Cite web |last=Frank |first=Allegra |date=December 16, 2015 |title=''Undertale'' wins GameFAQs' Best Game Ever contest |url=http://www.polygon.com/2015/12/16/10323192/undertale-gamefaqs-best-game-ever |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151217013026/http://www.polygon.com/2015/12/16/10323192/undertale-gamefaqs-best-game-ever |archive-date=December 17, 2015 |access-date=January 21, 2016 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> оцїнїня „Найлїпша гра вшыткых часів“ і од порталів „Zero Punctuation“<ref name="Zero Punctuation">{{Cite web |last=Croshaw |first=Ben |date=January 7, 2016 |title=Top 5 Games of 2015 |url=http://www.escapistmagazine.com/videos/view/zero-punctuation/116617-Top-5-Best-and-Worst-Games-of-2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160106183824/http://www.escapistmagazine.com/videos/view/zero-punctuation/116617-Top-5-Best-and-Worst-Games-of-2015 |archive-date=January 6, 2016 |access-date=January 21, 2016 |website=The Escapist}}</ref> і „IGN“<ref name="IGN">{{cite web |title=PC Game of the Year |date=December 7, 2015 |url=https://uk.ign.com/wikis/best-of-2015/PC_Game_of_the_Year |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203193939/https://uk.ign.com/wikis/best-of-2015/PC_Game_of_the_Year |archive-date=December 3, 2019 |access-date=December 3, 2019 |publisher=[[IGN]]}}</ref> оцїнїня „Гра рока на ПК“. Од порталу „Destructoid“ здобыла оцїнїня „Найлїпша гра на ПК“.<ref name="Destructoid Award">{{cite web |date=December 22, 2015 |title=Destructoid's award for Best PC Game of 2015 goes to... |url=http://www.destructoid.com/destructoid-s-award-for-best-pc-game-of-2015-goes-to--328410.phtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222180544/http://www.destructoid.com/destructoid-s-award-for-best-pc-game-of-2015-goes-to--328410.phtml |archive-date=December 22, 2015 |access-date=January 21, 2016 |website=[[Destructoid]]}}</ref> Гра „Undertale“ здобыла оцїнїня і номінації в розлічных катеґоріях і была хвалена за свій сюжет, оповіданя і герну сістему. В рейтінґу IGN „Best of 2015“ здобыла гра оцїнїня за „найлїпшый сюжет“.<ref name="IGN Story">{{cite web |date=January 12, 2016 |title=Best Story |url=http://au.ign.com/wikis/best-of-2015/Best_Story |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151217013930/http://au.ign.com/wikis/best-of-2015/Best_Story |archive-date=December 17, 2015 |access-date=February 17, 2016 |website=[[IGN]]}}</ref> Академія інтерактівных умень і наук номіновала гру „Undertale“ в катеґоріях <nowiki>„</nowiki>[[Цїна D.I.C.E. за найлїпшу ролёву гру рока|ролёва гра/масівна гра многых грачів рока]]<nowiki>“</nowiki>, <nowiki>„</nowiki>[[Цїна D.I.C.E. за вынятковы успіхы в области режії гер|вынятковый успіх в области режії гры]]<nowiki>“</nowiki> і <nowiki>„</nowiki>[[Цїна D.I.C.E. за вынятковы успіхы в области незалежной гры|цїну D.I.C.E. Sprite Award]]<nowiki>“</nowiki>.<ref name="DICE2">{{Cite web |last=Frank |first=Allegra |date=January 13, 2016 |title=DICE Awards finalists include ''Fallout 4'', ''Witcher 3'', ''Life is Strange'' and more |url=http://www.polygon.com/2016/1/13/10760412/dice-awards-2016-nominees |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160113163015/http://www.polygon.com/2016/1/13/10760412/dice-awards-2016-nominees |archive-date=January 13, 2016 |access-date=January 21, 2016 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> Гра „Undertale“ была номінована на цїну за іновацію, найлїпшый дебут і найлїпшый сюжет на удїлёваню цїн [[Game Developers Choice Awards]].<ref name="GDC" /> В роцї 2016 на фестівалї [[Independent Games Festival]] гра здобыла цїну позерателїв і три номінації в катеґоріях „Вынятковый звук“, „Вынятковый сюжет“ і на цїну [[Головна цїна Шеймуса Макналлі|Головной цїны Шеймуса Макналлі]].<ref name="IGFwinners" /><ref>{{cite web |title=Nominees for 2016 Independent Games Festival Awards Revealed |url=https://www.gamespot.com/articles/nominees-for-2016-independent-games-festival-award/1100-6433578/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203195325/https://www.gamespot.com/articles/nominees-for-2016-independent-games-festival-award/1100-6433578/ |archive-date=December 3, 2019 |access-date=December 3, 2019 |website=GameSpot}}</ref> SXSW Gaming Awards ю выголосили за „найуспішнїшу гра фінанцована посередництвом кравдфундінґу“ і удїлили єй цїну „Matthew Crump Cultural Innovation Award“.<ref name="SXSW" /> В тім істім роцї на [[Steam Awards]] была гра номінована на цїну „I'm not crying, there's just something in my eye“.<ref name="Sarkar-2016">{{cite web |last=Sarkar |first=Samit |date=December 20, 2016 |title=2016 Steam Awards finalists go all the way back to 2006 |url=https://www.polygon.com/2016/12/20/14027538/steam-awards-2016-finalists-voting |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221133243/http://www.polygon.com/2016/12/20/14027538/steam-awards-2016-finalists-voting |archive-date=December 21, 2016 |access-date=November 23, 2019 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> В роцї 2019 зарядив портал „Polygon“ гру меджі найлїпшых гер десятьроча.<ref>{{Cite web |last=''Polygon'' staff |date=November 4, 2019 |title=The 100 best games of the decade (2010–2019): 100–51 |url=https://www.polygon.com/features/2019/11/4/20944265/best-games-2019-2010-ps4-switch-xbox-pc-100-51 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105015557/https://www.polygon.com/features/2019/11/4/20944265/best-games-2019-2010-ps4-switch-xbox-pc-100-51 |archive-date=November 5, 2019 |access-date=November 9, 2019 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> В роцї 2021 зарядив портал „IGN“ гру „Undertale“ на 20. місто в рейтінґу [[Список відеогер поважованых за найлїпшы|найлїпшых гер вшыткых часів]], за тот час в [[Японія|Японії]] ся в цїлонародній анкетї телевізії [[TV Asahi]], до котрой ся запоїло высше 50 000 грачів, гра „Undertale“ умістила на 13. містї в рейтінґу найлїпшых гер вшыткых часів.<ref name=":6" /><ref>{{Cite web |last=Romano |first=Sal |date=December 27, 2021 |title=Over 50,000 Japanese users vote for their favorite console games in TV Asahi poll - Top 100 announced |url=https://www.gematsu.com/2021/12/over-50000-japanese-users-vote-for-their-favorite-console-games-in-tv-asahi-poll-top-100-announced |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103083040/https://www.gematsu.com/2021/12/over-50000-japanese-users-vote-for-their-favorite-console-games-in-tv-asahi-poll-top-100-announced |archive-date=January 3, 2022 |access-date=January 3, 2022 |website=Gematsu}}</ref> {| class="wikitable sortable plainrowheaders" width="auto" ! scope="col" |Оцїнїня ! scope="col" |Датум церемонії ! scope="col" |Катеґорія !Резултат ! scope="col" class="unsortable" |{{Abbr|Реф|Референції}}. |- ! scope="row" align="left" |Global Game Awards | align="center"|27. новембра 2015 |Найлїпша інді-гра |{{won|2. місто|place=Silver}} | align="center" |<ref>{{cite web |url=https://game-debate.com/awards/2015 |title=Global Game Awards 2015 |website=Game Debate |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191123122128/https://game-debate.com/awards/2015 |archive-date=November 23, 2019 |access-date=November 23, 2019}}</ref> |- ! rowspan="3" scope="row" |[[The Game Awards]] | rowspan="3" align="center" |3. децембра 2015 |Найлїпша незалежна гра |{{nom}} | rowspan="3" align="center" |<ref>{{Cite web |last=Sarkar |first=Samit |date=November 13, 2015 |title=Here are the nominees for The Game Awards 2015 |url=https://www.polygon.com/2015/11/13/9728874/the-game-awards-2015-nominees |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191123122611/https://www.polygon.com/2015/11/13/9728874/the-game-awards-2015-nominees |archive-date=November 23, 2019 |access-date=November 23, 2019 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> |- |Games for Change |{{nom}} |- |Найлїпша ролёва гра |{{nom}} |- ! rowspan="3" scope="row" |Цїна D.I.C.E. | rowspan="3" align="center" |18. фебруара 2016 |[[Цїна D.I.C.E. за найлїпшу ролёву гру рока|Ролёва гра/масівна гра многых грачів рока]] |{{nom}} | rowspan="3" align="center" |<ref name="DICE2" /> |- |[[Цїна D.I.C.E. за вынятковы успіхы в области незалежной гры|Цїна D.I.C.E. Sprite Award]] |{{nom}} |- |[[Цїна D.I.C.E. за вынятковы успіхы в области режії гер|Вынятковый успіх в области режії гры]] |{{nom}} |- ! rowspan="3" scope="row" |[[Game Developers Choice Awards]] | rowspan="7" align="center" |16. марца 2016 |Цїна за іновацію |{{nom}} | rowspan="3" align="center" |<ref name="GDC">{{Cite web |last=Nunneley-Jackson |first=Stephany |date=January 8, 2016 |title=''The Witcher 3'', ''Metal Gear Solid 5'' lead nominees for GDC 2016 Awards |url=http://www.vg247.com/2016/01/08/the-witcher-3-metal-gear-solid-5-lead-nominees-for-2016-game-developers-choice-awards/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160108185324/http://www.vg247.com/2016/01/08/the-witcher-3-metal-gear-solid-5-lead-nominees-for-2016-game-developers-choice-awards/ |archive-date=January 8, 2016 |access-date=January 21, 2016 |website=[[VG247]]}}</ref> |- |Найлїпшый дебют |{{nom}} |- |Найлїпшый сюжет |{{nom}} |- ! rowspan="4" scope="row" align="left" '' |Цїна [[Independent Games Festival]] |Головна цїна Шеймуса Макналлі |{{nom}} | rowspan="3" align="center" |<ref name="IGF2">{{Cite web |last=Nunneley-Jackson |first=Stephany |date=January 6, 2016 |title=''Her Story'', ''Undertale'', ''Darkest Dungeon'' receive multiple 2016 IGF Award nominations |url=http://www.vg247.com/2016/01/06/her-story-2016-igf-awards/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160107002445/http://www.vg247.com/2016/01/06/her-story-2016-igf-awards/ |archive-date=January 7, 2016 |access-date=January 21, 2016 |website=[[VG247]]}}</ref> |- |Вынятковый звук |{{nom}} |- |Вынятковый сюжет |{{nom}} |- |Цїна позерателїв |{{won}} | align="center" |<ref name="IGFwinners">{{cite web |date=March 16, 2016 |title=''Her Story'' takes home top honors at the 18th annual IGF Awards |url=http://www.gamasutra.com/view/news/268277/Her_Story_takes_home_top_honors_at_the_18th_annual_IGF_Awards.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160411213833/http://www.gamasutra.com/view/news/268277/Her_Story_takes_home_top_honors_at_the_18th_annual_IGF_Awards.php |archive-date=April 11, 2016 |access-date=March 16, 2016 |website=[[Gamasutra]] }}</ref> |- ! rowspan="5" scope="row" align="left" |[[SXSW Gaming Awards]] | rowspan="5" align="center" |19. марца 2016 |Гра рока |{{nom}} | rowspan="3" align="center" |<ref name="SXSW nom2">{{Cite web |last=Frank |first=Allegra |date=January 25, 2016 |title=''Bloodborne'', ''Metal Gear Solid 5'' among SXSW Gaming Award nominees |url=http://www.polygon.com/2016/1/25/10830286/sxsw-gaming-award-nominees-2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160126003028/http://www.polygon.com/2016/1/25/10830286/sxsw-gaming-award-nominees-2016 |archive-date=January 26, 2016 |access-date=February 17, 2016 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> |- |Выняткова грательность |{{nom}} |- |Найперспектівнїша нова інтелектуална властность |{{nom}} |- |Найуспішнїша гра фінанцована посередництвом кравдфундінґа |{{won}} | rowspan="2" align="center" |<ref name="SXSW">{{Cite web |last=Sarkar |first=Samit |date=March 21, 2016 |title=''The Witcher 3'' takes top honors at yet another award show, the SXSW Gaming Awards |url=http://www.polygon.com/2016/3/21/11277046/sxsw-gaming-awards-winners-2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160321173028/http://www.polygon.com/2016/3/21/11277046/sxsw-gaming-awards-winners-2016 |archive-date=March 21, 2016 |access-date=June 5, 2016 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> |- |Matthew Crump Cultural Innovation Award |{{won}} |- ! scope="row" align="left" |[[British Academy Games Awards]] | align="center" |7. апріля 2016 |Історія |{{nom}} | align="center" |<ref>{{Cite web|first=Rachel |last=Weber |date=April 7, 2016 |title=''Fallout 4'' wins best game at BAFTAs |url=http://www.gamesindustry.biz/articles/2016-04-07-fallout-4-wins-best-game-at-baftas |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160407214440/http://www.gamesindustry.biz/articles/2016-04-07-fallout-4-wins-best-game-at-baftas |archive-date=April 7, 2016 |access-date=April 7, 2016 |website=[[Gamesindustry.biz]]}}</ref><ref name="bafta noms2">{{Cite web |last=Nunneley-Jackson |first=Stephany |date=March 10, 2016 |title=''Rocket League'', ''The Witcher 3'', ''Fallout 4'', others up for BAFTA Best Game Award |url=http://www.vg247.com/2016/03/10/rocket-league-the-witcher-3-fallout-4-others-up-for-bafta-best-game-award/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160526055517/http://www.vg247.com/2016/03/10/rocket-league-the-witcher-3-fallout-4-others-up-for-bafta-best-game-award/ |archive-date=May 26, 2016 |access-date=March 10, 2016 |website=[[VG247]]}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |[[Dragon Awards]] | align="center" |11. авґуста 2016 |Найлїпша научно-фантастічна або фентезі гра про ПК/конзолы |{{nom}} | align="center" |<ref>{{cite web |url=http://mediarelations.dragoncon.org/2016/08/12/vote-for-the-dragon-con-awards/ |title=Vote for the Dragon Awards! |date=August 12, 2016 |publisher=[[Dragon Con]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170827034207/http://mediarelations.dragoncon.org/2016/08/12/vote-for-the-dragon-con-awards/ |archive-date=August 27, 2017 |access-date=August 6, 2018}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |[[Japan Game Awards]] | align="center" | 23. септембра 2018 |Цїна за вынятковы досягы |{{Won}} | align="center" |<ref>{{cite news |title=Japan Game Awards 2018: ''Monster Hunter: World'' wins top prize |url=https://www.thestar.com.my/tech/tech-news/2018/09/24/japan-game-awards-2018-monster-hunter-world-wins-top-prize/ |access-date=April 7, 2019 |work=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |date=September 24, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018034501/https://www.thestar.com.my/tech/tech-news/2018/09/24/japan-game-awards-2018-monster-hunter-world-wins-top-prize/ |archive-date=October 18, 2022| url-status=live}}</ref> |} == Спін-оф == {{main|Deltarune}} Потім, як день передтым назначів дашто повязане з гров „Undertale“, Фокс 31. октобра 2018 безплатно выдав першу капітолу гры „Deltarune“ про сістемы macOS і Windows.<ref>{{Cite web |last=Hernandez |first=Patricia |date=October 31, 2018 |title=Cult RPG ''Undertale'' gets a surprise spinoff for Halloween |url=https://www.theverge.com/2018/10/31/18047410/undertale-spinoff-sequel-deltarune-toby-fox |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181031151031/https://www.theverge.com/2018/10/31/18047410/undertale-spinoff-sequel-deltarune-toby-fox |archive-date=October 31, 2018 |access-date=October 31, 2018 |website=[[The Verge]]}}</ref> Подля Фокса не є „Deltarune“ „світом гры Undertale“, хоць поставы і обставина можуть припоминати світ гры Undertale,<ref name="eg delta" /> є єднак „призначена про людей, котры гру Undertale завершыли“.<ref name="deltarune 2018">{{cite web |url=https://www.deltarune.com/ |title=DELTARUNE |last=Fox |first=Toby |website=www.deltarune.com |language=en |access-date=November 2, 2018 |archive-date=November 2, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181102053706/https://www.deltarune.com/ |url-status=live }}</ref> Назва „Deltarune“ є [[анаґрам]]ом слова „Undertale“.<ref name="polygon deltarune">{{cite web |last=Frank |first=Allegra |date=October 31, 2018 |title=''Undertale'' creator's new game is ''Deltarune'', a mysterious surprise |url=https://www.polygon.com/2018/10/31/18044640/deltarune-free-download-undertale-game |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181101015346/https://www.polygon.com/2018/10/31/18044640/deltarune-free-download-undertale-game |archive-date=November 1, 2018 |access-date=November 1, 2018 |work=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> Фокс зазначів, же „Deltarune“ буде розсяглїшый проєкт як „Undertale“, причім додав, же створїня першой капітолы гры му тырвало дакілько років, што є овелё довше, як му тырвало завершіня дема гры „Undertale“.<ref name="eg delta" /> На роздїл од гры „Undertale“ є гра „Deltarune“ пропаґована так, же мать лем єдень конець без огляду на то, котры рїшіня грач в грї зробить.<ref name="eg delta" /> Капітола 2 гры „Deltarune“ была безплатно выдана 17. септембра 2021, потім, як сі Фокс склав тім, котрый му помагать з далшым вывоём.<ref>{{Cite news|last=Bankhurst|first=Adam|date=September 15, 2021|title=''Deltarune'': Chapter 2 Arriving on PC and Mac This Week|work=[[IGN]]|url=https://www.ign.com/articles/deltarune-chapter-2-release-date-this-week-pc-mac|access-date=September 15, 2021|archive-date=September 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210916033148/https://www.ign.com/articles/deltarune-chapter-2-release-date-this-week-pc-mac|url-status=live}}</ref><ref name="deltarune 2021-09">{{cite web|url=https://deltarune.com/update-092021/|title=''Deltarune'' Status Update - Sept 2021|date=September 17, 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918141650/https://deltarune.com/update-092021/|archive-date=September 18, 2021|access-date=September 18, 2021}}</ref> По завершіню вшыткых капітол буде гра выдана як уцїлене цїле; Фокс зазначів, же не мать встановленый предпокладаный гармоноґрам завершіня.<ref name="polygon deltarune"/><ref name="eg delta">{{cite web |url=https://www.eurogamer.net/articles/2018-11-02-undertale-creator-says-the-rest-of-deltarune-has-not-been-made-yet |title=''Undertale'' creator suggests it's going to be a while before we see more ''Deltarune'' |first=Emma |last=Kent |date=November 2, 2018 |access-date=November 2, 2018 |work=[[Eurogamer]] |archive-date=November 2, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181102141244/https://www.eurogamer.net/articles/2018-11-02-undertale-creator-says-the-rest-of-deltarune-has-not-been-made-yet |url-status=live }}</ref> Капітолы 1 аж 4 были выданы як плаченый пакунок 4. юнія 2025 і о день пізнїше в Японії.<ref>{{cite news |last1=Nightingale |first1=Ed |date=May 9, 2025 |title=Deltarune available on Switch 1 and 2 through cross-buy, when it launches with new Nintendo console |url=https://www.eurogamer.net/deltarune-available-on-switch-1-and-2-through-cross-buy-when-it-launches-with-new-nintendo-console |access-date=May 9, 2025 |work=Eurogamer.net |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Valentine |first=Rebekah |date=April 2, 2025 |title=Deltarune Chapters 3 and 4 Are Launching Alongside the Nintendo Switch 2 in June |url=https://www.ign.com/articles/deltarune-chapters-3-and-4-are-launching-alongside-the-nintendo-switch-2-in-june |access-date=April 2, 2025 |website=IGN |language=en}}</ref> Капітола 5 вышла 24. юнія 2026 сучасно во вшыткых реґіонах.<ref name="u269">{{cite web | title=DELTARUNE Chapter 5 Release Date Announcement | website=fangamer.com | date=2026-06-09 | url=https://toby.fangamer.com/newsletters/ch5-release-date/ | access-date=2026-08-03}}</ref> Вшыткы будучі капітолы будуть выдаваны як безплатны актуалізації.<ref name=":0">{{Cite web |date=May 8, 2025 |title=DELTARUNE CHAPTERS 1-4 RELEASE TIME ANNOUNCEMENT |url=https://toby.fangamer.com/newsletters/release-time/ |access-date=June 2, 2025 |website=Toby Fox |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Lewis |first1=Catherine |date=April 3, 2025 |title=Deltarune has finally been given a price tag, and Toby Fox says that future chapters beyond 4 "will be added as free updates" so "you only have to buy the game once" |url=https://www.gamesradar.com/games/rpg/deltarune-has-finally-been-given-a-price-tag-and-toby-fox-says-that-future-chapters-beyond-4-will-be-added-as-free-updates-so-you-only-have-to-buy-the-game-once/ |access-date=April 10, 2025 |website=[[GamesRadar]] |language=en}}</ref> == Позначкы == {{позначкы}} == Референції == <div style="column-width: 30em;"> <references> <!-- <ref name="Cliqist">{{cite web |url=http://cliqist.com/2015/09/29/undertale-new-cult-hit-making/ |title=Undertale: A New Cult Hit in the Making |last=Levine |first=Laguna |website=Cliqist |date=September 29, 2015 |access-date=June 10, 2016}}</ref> <ref name="Remeshed">{{cite web |url=http://remeshed.com/2015/undertale-won-internet/ |title=Why Undertale Won the Internet |last=McDonald |first=Mariko |website=Remeshed.com |date=December 22, 2015 |access-date=June 10, 2016}}</ref> <ref name="LeMonde">{{cite web |url=http://www.lemonde.fr/pixels/article/2015/12/17/undertale-elu-meilleur-jeu-video-de-l-histoire-a-la-surprise-generale_4833951_4408996.html |title=''Undertale'', élu " meilleur jeu vidéo de l'histoire " à la surprise générale |last=Audureau |first=William |website=[[LeMonde.fr]] |date=December 17, 2015 |access-date=June 10, 2016}}</ref> <ref name="CGR">{{cite web |url=http://completegamereviews.com/will-define-undertales-legacy/ |title=How Will We Define ''Undertale''<nowiki>'s</nowiki> Legacy? |last=Abbott |first=Josh |website=Complete Game Reviews |date=February 21, 2016 |access-date=June 10, 2016}}</ref> <ref name="DesignTrend">{{cite web |url=http://www.designntrend.com/articles/66980/20151219/legend-of-zelda-ocarina-of-time-undertale-best-game-ever-mad.htm |title='The Legend Of Zelda: Ocarina Of Time' Falls To {{'}}''Undertale''{{'}} As Best Game Ever, Gamers Get Mad! |last=Groux |first=Christopher |website=Design & Trend |date=December 19, 2015 |access-date=June 10, 2016}}</ref> --> <ref name="Boing Boing">{{cite web |url=http://boingboing.net/2015/09/24/undertale-game.html |title=In ''Undertale'', you can choose to kill monsters — or understand them |last=Hudson |first=Laura |website=[[Boing Boing]] |date=September 24, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925214218/http://boingboing.net/2015/09/24/undertale-game.html |archive-date=September 25, 2015 |url-status=dead}}</ref> <ref name="BostonGlobe Review">{{cite web |url=https://www.bostonglobe.com/arts/2016/02/11/best-game-ever-but-undertale-warrants-praise/gv23nHdE6ZYUcbhzTVdnYN/story.html |title=Best game ever? No, but ''Undertale'' warrants the hype |first=Jesse |last=Singal |date=February 12, 2016 |access-date=February 12, 2016 |website=[[The Boston Globe]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160322101150/http://www.bostonglobe.com/arts/2016/02/11/best-game-ever-but-undertale-warrants-praise/gv23nHdE6ZYUcbhzTVdnYN/story.html |archive-date=March 22, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="Den Famitsu Gamer">{{cite web |url=https://news.denfaminicogamer.jp/interview/181019 |title=『''Undertale''』トビー・フォックス×『東方』ZUN×Onion Games木村祥朗鼎談──自分が幸せでいられる道を進んだらこうなった──同人の魂、インディーの自由を大いに語る |language=ja |trans-title="''Undertale''" Toby Fox x "''Touhou''" ZUN x Onion Games Yoshiro Kimura ──This is what happened when I went on the path of being happy ── Talking about the soul of the same person, the freedom of indie |work=Den Famitsu Gamer |date=October 19, 2018 |access-date=August 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181019030227/https://news.denfaminicogamer.jp/interview/181019 |archive-date=October 19, 2018 |url-status=live }}</ref> <ref name="Destructoid Review">{{cite news |url=http://www.destructoid.com/review-undertale-312265.phtml |title=Review: ''Undertale'' |last=Davis |first=Ben |website=[[Destructoid]] |date=September 24, 2015 |access-date=January 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150927031432/http://www.destructoid.com/review-undertale-312265.phtml |archive-date=September 27, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="Escapist">{{cite web |url=https://www.escapistmagazine.com/v2/undertale-dev-every-monster-should-feel-like-an-individual/ |title=''Undertale'' Dev: "Every Monster Should Feel Like an Individual" |last=Bogos |first=Steven |website=[[The Escapist (magazine)|The Escapist]] |date=June 25, 2013 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210619153326/https://www.escapistmagazine.com/v2/undertale-dev-every-monster-should-feel-like-an-individual/ |archive-date=June 19, 2021 |url-status=live}}</ref> <ref name="Escapist EarthBound">{{cite web |url=http://www.escapistmagazine.com/news/view/124536-Undertale-is-an-EarthBound-Inspired-Indie-RPG |title=''Undertale'' is an ''EarthBound'' Inspired Indie RPG |last=Bogos |first=Steven |website=[[The Escapist (magazine)|The Escapist]] |date=June 2, 2013 |access-date=January 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160514123829/http://www.escapistmagazine.com/news/view/124536-Undertale-is-an-EarthBound-Inspired-Indie-RPG |archive-date=May 14, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="Escapist Review">{{cite web |url=http://www.escapistmagazine.com/articles/view/video-games/columns/extra-punctuation/14860-Undertale-for-Best-Written-Game-2015 |title=Undertale May Be This Year's Best Written Game |last=Croshaw |first=Ben |author-link=Ben "Yahtzee" Croshaw |website=[[The Escapist (magazine)|The Escapist]] |date=October 28, 2015 |access-date=October 27, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151030035712/http://www.escapistmagazine.com/articles/view/video-games/columns/extra-punctuation/14860-Undertale-for-Best-Written-Game-2015 |archive-date=October 30, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="Existential Gamer">{{cite web |url=http://existentialgamer.com/interview-toby-fox-of-undertale |title=Interview: Toby Fox of ''Undertale'' |last=Feeld |first=Julian |website=Existential Gamer |date=October 9, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117161517/http://existentialgamer.com/interview-toby-fox-of-undertale |archive-date=November 17, 2015 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Gamasutra Music1">{{cite web |url=https://www.gamedeveloper.com/audio/an-examination-of-leitmotifs-and-their-use-to-shape-narrative-in-undertale---part-1-of-2 |title=An Examination of Leitmotifs and Their Use to Shape Narrative in ''Undertale'' – Part 1 of 2 |first=Jason |last=Yu |date=April 6, 2016 |access-date=April 21, 2016 |website=[[Gamasutra]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160421131423/http://www.gamasutra.com/blogs/JasonYu/20160406/269573/An_Examination_of_Leitmotifs_and_Their_Use_to_Shape_Narrative_in_UNDERTALE__Part_1_of_2.php |archive-date=April 21, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="Gamasutra Music2">{{cite web |url=https://www.gamedeveloper.com/audio/an-examination-of-leitmotifs-and-their-use-to-shape-narrative-in-undertale---part-2-of-2 |title=An Examination of Leitmotifs and Their Use to Shape Narrative in ''Undertale'' – Part 2 of 2 |first=Jason |last=Yu |date=April 14, 2016 |access-date=April 21, 2016 |website=[[Gamasutra]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415154558/http://www.gamasutra.com/blogs/JasonYu/20160414/270290/An_Examination_of_Leitmotifs_and_Their_Use_to_Shape_Narrative_in_UNDERTALE__Part_2_of_2.php |archive-date=April 15, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="Game Informer Review">{{cite magazine |url=https://www.gameinformer.com/games/undertale/b/pc/archive/2015/10/01/an-enchanting-exhilarating-journey.aspx |title=An Enchanting, Exhilarating Journey – ''Undertale'' |last=Tack |first=Daniel |magazine=[[Game Informer]] |date=October 1, 2015 |access-date=January 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151012005411/http://www.gameinformer.com/games/undertale/b/pc/archive/2015/10/01/an-enchanting-exhilarating-journey.aspx |archive-date=October 12, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="GameRev">{{cite web |url=http://www.gamerevolution.com/news/undertale-dev-celebrates-1-year-anniversary-with-unreleased-music-37581 |title=''Undertale'' Dev Celebrates 1 Year Anniversary With Unreleased Music |last=Leack |first=Jonathan |work=[[Game Revolution]] |date=September 15, 2016 |access-date=September 15, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160914192756/http://www.gamerevolution.com/news/undertale-dev-celebrates-1-year-anniversary-with-unreleased-music-37581 |archive-date=September 14, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="GamesBeat">{{cite web |url=https://venturebeat.com/2016/04/13/stardew-valley-is-one-of-the-best-selling-pc-games-of-the-year-as-it-surpasses-1m-copies-sold/ |title=''Stardew Valley'' is one of the best-selling PC games of the year as it surpasses 1M copies sold |last=Grubb |first=Jeff |website=[[GamesBeat]] |publisher=[[VentureBeat]] |date=April 13, 2016 |access-date=April 22, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160422185414/http://venturebeat.com/2016/04/13/stardew-valley-is-one-of-the-best-selling-pc-games-of-the-year-as-it-surpasses-1m-copies-sold/ |archive-date=April 22, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="GameSpot Review">{{cite web |url=http://www.gamespot.com/reviews/undertale-review/1900-6416315/ |title=''Undertale'' Review |last=Hicks |first=Tyler |website=[[GameSpot]] |date=November 20, 2015 |access-date=January 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151221194409/http://www.gamespot.com/reviews/undertale-review/1900-6416315/ |archive-date=December 21, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="GI Show">{{cite web |url=https://www.gameinformer.com/b/podcasts/archive/2015/10/15/gi-show-%E2%80%93-yoshis-woolly-world%2C-star-wars%3A-battlefront%2C-undertale-toby-fox.aspx |title=GI Show – ''Yoshi<nowiki>'s</nowiki> Woolly World'', ''Star Wars'': Battlefront, ''Undertale''<nowiki>'s</nowiki> Toby Fox |last=Turi |first=Tim |magazine=[[Game Informer]] |date=October 15, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190807210020/https://www.gameinformer.com/b/podcasts/archive/2015/10/15/gi-show-%E2%80%93-yoshis-woolly-world%2C-star-wars%3A-battlefront%2C-undertale-toby-fox.aspx |archive-date=August 7, 2019 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Giant Bomb Review">{{cite web |url=http://www.giantbomb.com/reviews/undertale-review/1900-715/ |title=''Undertale'' Review |last=Walker |first=Austin |website=[[Giant Bomb]] |date=September 25, 2015 |access-date=January 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925203653/http://www.giantbomb.com/reviews/undertale-review/1900-715/ |archive-date=September 25, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="IGN Review">{{cite web |url=http://ign.com/articles/2016/01/13/undertale-review |title=''Undertale'' Review |last=Plagge |first=Kallie |website=[[IGN]] |date=January 12, 2016 |access-date=January 13, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160113010016/http://www.ign.com/articles/2016/01/13/undertale-review |archive-date=January 13, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="IndieGames Guilt">{{cite web |url=http://indiegames.com/2015/09/guilt_friendship_and_carrot_mo.html |title=Guilt, Friendship, and Carrot Monsters — ''Undertale'' and the Consequences of Easy Violence |last=Couture |first=Joel |website=[[IndieGames.com]] |date=September 22, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160514123637/http://indiegames.com/2015/09/guilt_friendship_and_carrot_mo.html |archive-date=May 14, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="IndieGames Thinking">{{cite web |url=http://indiegames.com/2015/10/thinking_for_ourselves_-_toby_.html |title=Thinking for Ourselves – Toby Fox on Fighting and Introspection in ''Undertale'' |last=Couture |first=Joel |website=[[IndieGames.com]] |date=October 27, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151103002946/http://indiegames.com/2015/10/thinking_for_ourselves_-_toby_.html |archive-date=November 3, 2015 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Joystiq Kickstarter">{{cite web |url=https://www.engadget.com/2013/07/29/crowdfund-bookie-july-21-27-terminator-2-undertale-last-dr/ |title=Crowdfund Bookie, July 21–27: ''Terminator 2'', ''Undertale'', ''Last Dream'' |last=Suszek |first=Mike |website=[[Engadget]] |date=July 29, 2013 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151012005417/http://www.engadget.com/2013/07/29/crowdfund-bookie-july-21-27-terminator-2-undertale-last-dr/ |archive-date=October 12, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="Kickstarter">{{cite web |url=https://www.kickstarter.com/projects/1002143342/undertale/description |title=''Undertale'' by Toby Fox |last=Fox |first=Toby |website=[[Kickstarter]] |date=June 25, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160317174547/https://www.kickstarter.com/projects/1002143342/undertale/description |archive-date=March 17, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="Kill Screen">{{cite web |url=https://killscreen.com/articles/behind-humor-toby-foxs-undertale/ |title=Behind the humor of Toby Fox's Undertale |last=Bennett |first=David |website=[[Kill Screen]] |date=October 22, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160514123644/https://killscreen.com/articles/behind-humor-toby-foxs-undertale/ |archive-date=May 14, 2016 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Kotaku Music">{{cite web |url=https://kotaku.com/undertale-has-one-of-the-greatest-final-boss-fights-in-1751201659 |title=''Undertale'' Has One Of The Greatest Final Boss Fights In RPG History |last=Schreier |first=Jason |website=[[Kotaku]] |date=January 5, 2016 |access-date=April 22, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160428031331/http://kotaku.com/undertale-has-one-of-the-greatest-final-boss-fights-in-1751201659 |archive-date=April 28, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="Kotaku Secrets">{{cite web |url=http://steamed.kotaku.com/players-still-havent-figured-out-all-of-undertales-secr-1733048190 |title=Players Still Haven't Figured Out All Of ''Undertale''<nowiki>'s</nowiki> Secrets |last=Grayson |first=Nathan |website=[[Kotaku]] |date=September 28, 2015 |access-date=April 19, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160217190652/https://steamed.kotaku.com/players-still-havent-figured-out-all-of-undertales-secr-1733048190 |archive-date=February 17, 2016 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Mary Sue">{{cite web |url=http://www.themarysue.com/interview-undertale-game-creator-toby-fox/ |title=Interview: ''Undertale'' Game Creator Toby Fox |last=Isaac |first=Chris |website=[[The Mary Sue]] |date=December 10, 2015 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151210182140/http://www.themarysue.com/interview-undertale-game-creator-toby-fox/ |archive-date=December 10, 2015 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Metacritic">{{cite web |url=https://www.metacritic.com/game/undertale/critic-reviews/?platform=pc |title=''Undertale'' for PC Reviews |website=[[Metacritic]] |access-date=July 28, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151012005405/http://www.metacritic.com/game/pc/undertale |archive-date=October 12, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="Metacritic all time">{{cite web |url=http://www.metacritic.com/browse/games/score/metascore/all/pc/filtered?sort=desc |title=Best PC Video Games of All Time |website=[[Metacritic]] |access-date=July 28, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150807043134/http://www.metacritic.com/browse/games/score/metascore/all/pc/filtered?sort=desc |archive-date=August 7, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="NCL release date">{{cite news |title=世界的な大ヒットタイトル『''Undertale''』がNintendo Switchで発売！ |url=https://topics.nintendo.co.jp/c/article/13c60c96-1d22-11e8-a129-063b7ac45a6d.html |access-date=March 11, 2018 |work=Nintendo |archive-url=https://web.archive.org/web/20180310011558/https://topics.nintendo.co.jp/c/article/13c60c96-1d22-11e8-a129-063b7ac45a6d.html |archive-date=March 10, 2018 |url-status=live}}</ref> <ref name="NLife cult">{{cite web |url=https://www.nintendolife.com/news/2018/03/indie_smash_undertale_is_coming_to_switch_eventually |title=Indie Smash Undertale Is Coming To Switch "Eventually" |last=McFerran |first=Damien |work=[[Nintendo Life]] |date=March 9, 2018 |accessdate=June 27, 2023 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20180309054839/https://www.nintendolife.com/news/2018/03/indie_smash_undertale_is_coming_to_switch_eventually |archivedate=March 9, 2018 |url-status=live }}</ref> <ref name="Paste cult">{{cite web |url=http://www.pastemagazine.com/articles/2015/10/undertale-fan-makes-a-sequel-in-a-wrestling-game.html |title=''Undertale'' Fan Makes a Sequel... In a Wrestling Game? |last=Allen |first=Eric Van |website=[[Paste (magazine)|Paste]] |date=October 22, 2015 |access-date=January 21, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151025033939/http://www.pastemagazine.com/articles/2015/10/undertale-fan-makes-a-sequel-in-a-wrestling-game.html |archive-date=October 25, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="PC Gamer Review">{{cite web |url=http://www.pcgamer.com/undertale-review/ |title=''Undertale'' review |last=Cobbett |first=Robert |website=[[PC Gamer]] |date=September 29, 2015 |access-date=September 29, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150929231231/http://www.pcgamer.com/undertale-review/ |archive-date=September 29, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="Polygon Gameplay">{{cite web |url=http://www.polygon.com/2013/7/7/4497618/undertale-combines-classic-rpg-gameplay-with-a-pacifist-twist |title=''Undertale'' combines classic RPG gameplay with a pacifist twist |last=Farokhmanesh |first=Megan |website=[[Polygon (website)|Polygon]] |date=July 7, 2013 |access-date=September 25, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926171853/http://www.polygon.com/2013/7/7/4497618/undertale-combines-classic-rpg-gameplay-with-a-pacifist-twist |archive-date=September 26, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="RPGamer Review">{{cite web |url=http://rpgamer.com/games/indie/undertale/reviews/undertalestrev1.html |title=''Undertale'' – Review |last=Welhouse |first=Zach |website=RPGamer |date=October 8, 2015 |access-date=January 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160514123711/http://rpgamer.com/games/indie/undertale/reviews/undertalestrev1.html |archive-date=May 14, 2016 |url-status=dead}}</ref> <ref name="rps funniest">{{cite news |url=https://www.rockpapershotgun.com/2015/12/16/funniest-pc-game-2015/ |title=The RPS Advent Calendar, Dec 16th: ''Undertale'' |date=December 16, 2015 |website=[[Rock Paper Shotgun]] |access-date=May 16, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151226135527/http://www.rockpapershotgun.com/2015/12/16/funniest-pc-game-2015/ |archive-date=December 26, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="RPS: Scrollbars">{{cite news |url=http://www.rockpapershotgun.com/2015/09/21/undertale/ |title=The RPG Scrollbars: ''Undertale'' |last=Cobbett |first=Richard |website=[[Rock Paper Shotgun]] |date=September 21, 2015 |access-date=October 31, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150921204409/http://www.rockpapershotgun.com/2015/09/21/undertale/ |archive-date=September 21, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="Seagaia">{{cite web |url=https://seagaia.wordpress.com/2013/05/25/toby-foxs-undertale-dev-2-dev-interview-1/ |title=Toby Fox's ''Undertale'' – DEV 2 DEV INTERVIEW #1 |last=Hogan |first=Sean |website=Seagaia |date=May 25, 2013 |access-date=January 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926171839/https://seagaia.wordpress.com/2013/05/25/toby-foxs-undertale-dev-2-dev-interview-1/ |archive-date=September 26, 2015 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Steam Spy">{{cite web |url=http://www.gamasutra.com/view/news/262548/GTA_5_leads_Steam_Spys_list_of_bestselling_2015_Steam_games.php |title=''GTA 5'' leads Steam Spy's list of best-selling 2015 Steam games |last=Wawro |first=Alex |website=[[Gamasutra]] |publisher=[[UBM TechWeb]] |date=December 22, 2015 |access-date=December 22, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222204636/http://www.gamasutra.com/view/news/262548/GTA_5_leads_Steam_Spys_list_of_bestselling_2015_Steam_games.php |archive-date=December 22, 2015 |url-status=dead}}</ref> <ref name="Undertale Art Book">{{cite book |last=Fox |first=Toby |date=2016 |title=''Undertale'' Art Book |url=https://www.fangamer.com/products/undertale-art-book |publisher=[[Fangamer]] |isbn=978-1-945908-99-6 |access-date=November 30, 2018 |archive-date=November 30, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181130202038/https://www.fangamer.com/products/undertale-art-book |url-status=live }}</ref> <ref name="Undertale FAQ">{{cite web |url=https://undertale.com/help/ |title=''Undertale'' Help, FAQ and Troubleshooting |publisher=[[Fangamer]] |access-date=August 20, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170617211837/https://undertale.com/help/ |archive-date=June 17, 2017 |url-status=live}}</ref> <ref name="USgamer Music">{{cite web |url=http://www.usgamer.net/articles/note-block-beat-box-listening-to-hopes-and-dreams-from-undertale |title=Note Block Beat Box: Listening to 'Hopes and Dreams' from ''Undertale'' |last=Oxford |first=Nadia |website=[[USgamer]] |publisher=[[Gamer Network]] |date=April 21, 2016 |access-date=April 22, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160502124052/http://www.usgamer.net/articles/note-block-beat-box-listening-to-hopes-and-dreams-from-undertale |archive-date=May 2, 2016 |url-status=live}}</ref> <ref name="USgamer Review">{{cite web |url=http://www.usgamer.net/articles/undertale-pc-review-the-art-of-surprise |title=''Undertale'' PC Review: The Art of Surprise |last=Mackey |first=Bob |website=[[USgamer]] |publisher=[[Gamer Network]] |date=September 30, 2015 |access-date=October 31, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151031172027/http://www.usgamer.net/articles/undertale-pc-review-the-art-of-surprise |archive-date=October 31, 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="USgamer Moon">{{cite news |url=https://www.usgamer.net/articles/the-story-of-moon-the-anti-rpg-that-inspired-undertale |title=The Story of ''Moon'', the 'Anti-RPG' That Inspired ''Undertale'' |last=Oxford |first=Nadia |work=[[USgamer]] |publisher=[[Gamer Network]] |date=August 28, 2020 |access-date=September 1, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200828234252/https://www.usgamer.net/articles/the-story-of-moon-the-anti-rpg-that-inspired-undertale |archive-date=August 28, 2020 |url-status=live}}</ref> </references> </div> == Далшы жрїдла == * <!-- Bem 2022 --> {{cite book |last=Bem |first=Caroline |title=Video Games and Comedy |chapter=Humour in Pornographic Browser Games: From ''Undertale'' to ''Uddertale'', a Case Study |editor-last1=Giappone |editor-first1=Krista Bonello Rutter |editor-last2=Majkowski |editor-first2=Tomasz Z. |editor-last3=Švelch |editor-first3=Jaroslav |publisher=[[Palgrave Macmillan]] |date=2022 |pages=307–324 |isbn=978-3-030-88337-9}} * <!-- Cayari 2023 --> {{cite journal |last=Cayari |first=Christopher |title=The Music of ''Undertale'': Participatory Culture, Video Game Music, and Creating Covers for YouTube |date=2023 |journal=International Journal of Education and the Arts |volume=24 |number=22 |issn=1529-8094 |doi=10.26209/IJEA24N22 |doi-access=free}} * <!-- Elvery 2023 --> {{cite journal |last=Elvery |first=Gabriel |title=''Undertale''''s Loveable Monsters: Investigating Parasocial Relationships with Non-Player Characters |journal=Games and Culture |volume=18 |issue=4 |date=2023 |issn=1555-4120 |doi=10.1177/15554120221105464 |doi-access=free |pages=475–497}} * <!-- Jagoda 2020 --> {{cite book |last=Jagoda |first=Patrick |title=Experimental Games: Critique, Play, and Design in the Age of Gamification |url=https://archive.org/details/experimentalgame0000jago |publisher=[[University of Chicago Press]] |date=2020 |isbn=978-0-226-63003-8}} * <!-- Kohlburn, Cho & Moore 2023--> {{cite journal |last1=Kohlburn |first1=Joseph |last2=Cho |first2=Hyerim |last3=Moore |first3=Hollis |title=Players' Perceptions of Sexuality and Gender-Inclusive Video Games a Pragmatic Content Analysis of Steam Reviews |journal=[[Convergence (journal)|Convergence]] |volume=29 |issue=2 |date=2023 |issn=1354-8565 |doi=10.1177/13548565221137481 |pages=379–399}} * <!-- Lind 2023 --> {{cite book |last=Lind |first=Stephanie |title=Authenticity in the Music of Video Games |publisher=[[Lexington Books]] |date=2023 |isbn=978-1-7936-2714-8}} * <!-- Seraphine 2018 --><!-- Verify this is peer-reviewed before citing. --> {{cite conference |last=Seraphine |first=Frederic |title=Ethics at Play in ''Undertale'': Rhetoric, Identity and Deconstruction |year=2018 |conference=DiGRA 2018 – The Game is the Message |publisher=[[Digital Games Research Association]] |url=https://dl.digra.org/index.php/dl/article/view/960 |access-date=February 18, 2025}} * <!-- Veale 2022 --> {{cite journal |last=Veale |first=Kevin |title='If Anyone's Going to Ruin Your Night, It Should Be You': Responsibility and Affective Materiality in ''Undertale'' and ''Night in the Woods'' |journal=[[Convergence (journal)|Convergence]] |volume=28 |issue=2 |date=2022 |issn=1354-8565 |doi=10.1177/13548565211014434 |pages=451–467}} * <!-- Youngblood 2018 --> {{cite book |last=Youngblood |first=Jordan |chapter='What Kind of Monster Are You...?': ''Undertale'', Queer Play, and Horror(ific) Video Games via Critical Gaming Literacy |pages=157–170 |title=Horror Literature and Dark Fantasy |editor-last=Fabrizi |editor-first=Mark A. |publisher=[[Brill Publishers]] |date=2018 |isbn=978-90-04-36625-1}} == Екстерны одказы == * {{Офіціална сторінка}} {{Undertale}} [[Катеґорія:Undertale| ]] [[Катеґорія:Відеогры з року 2015]] [[Катеґорія:Гры створены в GameMaker]] [[Катеґорія:Відеогры повязаны з комунітов ЛҐБТ]] [[Катеґорія:Белетрія о ґеноцідї]] [[Катеґорія:Переможцї оцїнїня Japan Game Award]] [[Катеґорія:Переможцї фестівалу незалежных гер]] [[Катеґорія:Незалежны гры]] [[Катеґорія:Відеогры фінанцованы посередництвом платформы Kickstarter]] [[Катеґорія:Гры про Linux]] [[Катеґорія:Гры про MacOS]] [[Катеґорія:Метафікчны відеогры]] [[Катеґорія:Гры про Nintendo Switch]] [[Катеґорія:Гры про PlayStation 4]] [[Катеґорія:Гры про PlayStation Vita]] [[Катеґорія:Портал фентезі]] [[Катеґорія:Лоґічны відеогры]] [[Катеґорія:Відеогры в ретро штілї]] [[Катеґорія:Научно-фантастічны ролёвы відеогры]] [[Катеґорія:Відеогры про єдного грача]] [[Катеґорія:Підземна белетрія]] [[Катеґорія:Відеогры о смутку]] [[Катеґорія:Відеогры о скелетах]] [[Катеґорія:Відеогры о часовых случках]] [[Катеґорія:Відеогры вывинуты в США]] [[Катеґорія:Відеогры з музиков од Тобі Фокса]] [[Катеґорія:Гры про Windows]] [[Катеґорія:Гры про Xbox Cloud Gaming]] [[Катеґорія:Гры про Xbox One]] [[Катеґорія:Відеогры з многыма концями]] rhsrickcto8y48ej1lvziddga1mwpr3 0 25126 171030 170560 2026-10-04T23:51:21Z InternetArchiveBot 22034 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 171030 wikitext text/x-wiki {{Інфобокс відеогра | image = | caption = North American cover | developer = [[Arc System Works]] | publisher = {{vgrelease|JP|Arc System Works|WW|[[NIS America]]}} | designer = | engine = | released = '''PlayStation 4'''<br />{{vgrelease|Японія|19. януара, 2017|Америка|9. мая, 2017<ref name=Release>{{cite web |last=Romano |first=Sal |date=21. децембра, 2016 |url=https://www.gematsu.com/2016/12/birthdays-beginning-delayed-may-9-north-america-may-12-europe |title=Birthdays the Beginning delayed to May 9 in North America, May 12 in Europe |website=Gematsu |access-date=May 8, 2023 |archive-date=May 8, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230508185919/https://www.gematsu.com/2016/12/birthdays-beginning-delayed-may-9-north-america-may-12-europe |url-status=live }}</ref>|Европа|12. мая, 2017<ref name=Release/>|AU|May 26, 2017}}'''Windows'''{{vgrelease|WW|May 9, 2017 (on day of PS4 NA release)}}'''Switch'''<br />{{vgrelease|Японія|марця 2018|NA|June 5, 2018|Европа|8. юна, 2018|Австр|15. юна, 2018}} | genre = [[Симулатор бытя]], [[пісковниця (игры)|пісковниця]] | series = | modes = [[Игра на єдного]] | platforms = [[PlayStation 4]], [[Microsoft Windows]], [[Nintendo Switch]] }} '''Birthdays the Beginning''' ({{Lang-rue|Дні рождіня: Зачаток}}) ({{Lang-ja|バースデイズ・ザ・ビギニング}}, ''Bāsudeizu za Biginingu'') — [[Компютерна бавка|игра]] у жанрови [[Пісковниця (игры)|пісковниця]] и [[Симулатор бытя|симулатор бога]], розроблена [[TOYBOX]] и [[ARC SYSTEM WORKS]] при продуцентованёви [[Ясухіро Вада|Ясухіро Вады]]. Играч появлять ся у кубічному світови и мать переробити ёго рельеф, температуру и окружавущі условія так, жебы у ньӱм росли и розвивали ся различні формы живота, уд майпростых [[Орґанізм|орґанізмӱв]], до [[Ростлины|ростлин]], [[Дінозавры|динозаврӱв]], [[Ссавцї|ссавцьӱв]] и [[Чоловік розумный|чоловіка]]. Игра уйшла на [[PC]] и [[PlayStation]] у [[2017]]. році.<ref>{{cite web |url=https://nisamerica.com/games/birthdays-beginning |title=Birthdays the Beginning |publisher=NIS America |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> {{Статья в роботѣ|Rue323|10}} == Концепція игры == Играч не управлять истнотами вадь ростлинами напряму. Замісто того управлявучи условіями их живота, мінявучи температуру, высоту повирьхности, воду, и инноє. Играч робить простӱр де орґанізмы годни ся розмножати, появляти, [[Еволуція|еволуціоновати]], [[Мутація|мутовати]], удмирати и розвивати. Продуцент игры [[Ясухіро Вада]] объясняв концепцію через интерес ид тому, як у цілому взникать живот на [[Земля (планета)|земли]].<ref>{{cite web |url=https://www.gamespot.com/articles/harvest-moon-creator-on-his-new-game-and-how-stard/1100-6445583/ |title=Harvest Moon Creator on His New Game |website=GameSpot |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> Игра представлять [[Свѣт|світ]] у виді ґіґантського куба, у межох котрого играч годен творити [[горы]], [[Низина|низины]], [[Море|моря]], [[Остров|островы]] и другі части рельефа. При тому сотвореный світ стає не просто декоративныв картов: переміна рельефа вплывать на [[клімат]] и тым самым на далшоє розвитя [[Екосистема|екосистемы]].<ref name="official">{{cite web |url=https://www.birthdaysthebeginning.com/ |title=Birthdays the Beginning - Official Website |publisher=NIS America |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> == Основный игровый цикл == Игровый процес робить ся вокруг повторіня двох основных дійств: переміняти світ и гадковати за током [[Час|часу]]. У зачатку играч зпирать час и терраформує повирьх земли, пак переводить світ у режим протіканя часу, и никать, як появлявуть ся орґанізмы и як ся розвивавуть. Пак играч изпирать ток часу, и вертать ся у режим терраформованя, аж треба перемінити глубину у [[Море|морёви]], покласти камінь теплини/студени и т.д.<ref name="official" /> Так игра фурт дає играчови переключати ся миже активным управлінём и никанём на резултаты свойых трудӱв. По мірі розвитя світа процес стає май продуманым и тяжкым, наприклад появліня єдного орґанізма годно привести ид появлінёви другого, а же пропаде якый ись вид, та то скорше всёго замітно повплывать на далші етапы розвитя.<ref>{{cite web |url=https://www.destructoid.com/reviews/review-birthdays-the-beginning/ |title=Review: Birthdays the Beginning |website=Destructoid |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> == Мікрорежим == '''''Мікрорежим''''' — основный режим прямої взаємодії из світом. У нёму час ся изпирать, а играч дӱстає возмогу літати над зимлёв и міняти її повирьх. Основна дія то є пуднятя и пущаня блокӱв рельефа, дякувучи чому образувуть ся низины, [[Горб|горбы]], [[Гора|горы]], [[Море|моря]], [[Озеро|озера]], [[Водопад|водопады]] и другі.<ref>{{cite web |url=https://www.4gamer.net/games/353/G035395/20170123085/ |title=Birthdays the Beginning |website=4Gamer.net |access-date=2026-09-19 |language=ja}}</ref> Пуднятя и пущаня земли мать наслідкы не лиш про візуалный вид карты. Рельеф изъязаный из температуров світа, пуднятя знижать ї, а понижіня чинить ї май великыв.<ref name="cgmag">{{cite web |url=https://www.cgmagonline.com/review/game/birthdays-beginning-review-quiet-relaxing/ |title=Birthdays the Beginning Review - Quiet & Relaxing |website=CGMagazine |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> Ищи у мікрорежимови мож никати за уже екзістувущыми орґанізмами, збирати разні предметы, и удкрывати нові найдені формы живности. Потӱм орґанізм переносить ся у бібліотеку де указує ёго фото, назва, рекомендовані условія живота и друга информація за нёго. == Макрорежим == '''''Макрорежим''''' — у нёму час опят занчинать ити, а играч не знаимать ся иппен редаґованём світа, ай никать за проходящыми у світови процесами. Ток часу мож ускоряти, авадь никати у режимови реалного часу.<ref name="official_modes">{{cite web |url=https://birthdaysthebeginning.com/sp/mode/ |title=Modes - Birthdays the Beginning |publisher=NIS America |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> Иппен у сёму режимови проходить бӱлша часть подій у екосистемі и [[Свѣт|світови]]. Орґанізмы появлявуть ся, удумиравуть, розпложувуть ся, а даколи щезавуть. У игрі суть спеціалні уповісткы за стан живых орґанізмӱв, позволявущі гадковати за перемінами у их популаціях. У сӱжетному режимови играч проходить величезні уднуигрові періоды часу, аж до дакӱлкох міліардӱв рокӱв. При тому сись колосалный час изтискать ся до удносно короткого игрового процеса.<ref name="official_modes" /> == Рельеф и терраформованя == Основный инструмент играча є міняня высоты блокӱв. Пуднятя их горі помагать творити горы и высоты, а опущаня долӱ, впадины и водні просторы. Позад кубічної системы світа каждоє такоє міняня є єдночасно локалным мінянём ландшафта и дарабом общої кліматично-ґеоґрафічної системы.<ref name="gamespot_review">{{cite web |url=https://www.gamespot.com/reviews/birthdays-the-beginning-review/1900-6416685/ |title=Birthdays the Beginning Review |website=GameSpot |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> Терраформованя мать ограничіня у видови енерґії/здоровля ''аватара'' (тото є персонаж играча). Дійства тратять тот ресурс, и играч не годен цілый час провести за переставбов світа у мікрорежимови. Обы удновити енерґію треба перейти у макрорежим (режим де иде ток часу).<ref name="cgmag" /> Спеціалні инструменты (тратять много енерґії) годни локално упростити вам пуднятя температуры — ''камінь тепла'', и її понижіня — ''камінь студени'', у межох 31x31 блокӱв. Усёго их є по 3 штукы, их мож класти, а пак по непотребі забирати и переміщати у другоє місто на карті.<ref name="gamespot_review" /><ref>{{cite web |url=https://steamcommunity.com/app/525700/discussions/0/2741975115069938246/ |title=Birthdays the Beginning - Steam Discussions |website=Steam Community |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> == Температура == '''''Температура''''' — єден из майважных параметрӱв у Birthdays the Beginning. Она опереділять які истноты годни жити у разных частях світа. Тому играчови приходить ся не лиш ставбити красный [[ландшафт]], а и урахововати кліматичні наслідкы.<ref>{{cite web |url=https://pixelkin.org/2017/05/09/birthdays-the-beginning-review-biology-in-a-box/ |title=Birthdays the Beginning Review: Biology in a Box |website=Pixelkin |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> Самої лиш ґлобалної температуры мало про [[Еволуція|еволуцію]], у світі суть многі локалні удмінности у температурі, тому самої лиш сериднёї температуры по світови не є доста про появліня нового орґанізма вадь ёго розвитя. Даколи ліпше учинити уддільну область — наприклад невеликого розміра низину близко ид [[Водоєм|водоємови]].<ref>{{cite web |url=https://www.keengamer.com/articles/reviews/birthdays-the-beginning-review-ps4/ |title=Birthdays the Beginning Review |website=KeenGamer |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> Тому міняня температуры стає єдныв из главных стратеґічных механік. Играч годен сотворити условія про [[Еволуція|еволуцію]] єдного орґанізма, а дале пак изпозоровати як тоты переміны учинили тото місто не май ипным про другый орґанізм.<ref>{{cite web |url=https://simplybinge.com/2017/05/game-review-birthdays-the-beginning/ |title=Game Review: Birthdays the Beginning |website=Simply Binge |access-date=2026-09-19 |language=en}}</ref> == Вода и вогкость == '''Вода''' — є ищи єдным важным елементом околища. Знижувучи высоту блокӱв, играч годен творити моря, озера, и прочі водні обводы, а спеціалні предметы давуть возмогу робити прісну воду и [[Ріка|рікы]]. Исе необходно про формована ипных условій про разні орґанізмы.<ref name="gamespot_review" /> Розличавуть ся условія, изъязані из водов и вогкостёв суши. Тому даже при пудходящӱв температурі орґанізм годен не появити ся, кідь поблизь ниє затрібованого типа водного простора, авадь кідь ниє доста вогкости.<ref name="cgmag" /> == Орґанізмы == У игрі екзістує 292 виды орґанізмӱв. Исе число включать разні формы живого, появлявущі ся на протязі розвитя [[Свѣт|світа]]. Они обсягавуть величезный діапазон − уд ранньых [[Протозої|протозойӱв]] до [[Дінозавры|динозаврӱв]], [[Ссавцї|ссавцьӱв]] и чоловіка.<ref>https://www.4gamer.net</ref> Каждый орґанізм мать свої условія появліня. Сереґ них годни урахововати ся [[температура]], вогкость, тип окружіня и наявность другых орґанізмӱв, мусайных про удповідный етап розвоя. Тому удкрытя нового вида представлять собов не просто трафункову находку, а резултат сотворіня опереділеної комбінації условій.<ref>https://pixelkin.org/2017/05/09/birthdays-the-beginning-rewiew-biology-in-a-box/ {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Еволуція == '''''Еволучна система''''' — главна часть игры. Нові [[Орґанізм|орґанізмы]] изъязані миже собов поступностёв розвоя, а появліня нового [[Вид (біолоґія)|вида]] часто удкрывать путь ид появлінёви слідувущого. Резултатом, играч пробує провести живӱт свого світа через разні етапы еволучної історії.<ref>''https://www.pcgamer.com/birthdays-the-beginnings-is-a-sandbox-adventure-from-harvest-moon-creator-yasuhiro-wad {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}a/''</ref> У игрі суть уложені иппен и спеціалні предметы што помогавуть появляти ся новым видам живого, то суть ''сімня еволуції'' тай ''сімня мутації''.<ref>https://www.destructoid.com/reviews/review-birthdays-the-beginning/</ref> Даже при сотворінёви ипної про еволуцію и мутацію бывалної базы, не є ґарантовано ож ваш вид розовье ся у новый ([[Еволуція|еволуціонує]] вадь [[Мутація|мутує]]). [[Вид (біолоґія)|Вид]] годен обстати ся тым же, при [[Катаклізм|катаклізмах]] и зовсім, щезнути путём удумираня.<ref>https://www.outcyders.net/review/birthdays-the-beginning-review-open-door-get-on-floor-everyone-evolve-that-dinosaur</ref> == Поживовый ланц и удумираня == Орґанізмы у игрі образувуть общу [[Екосистема|екосистему]]. Появліня ци заникнутя єдного вида годно вплывати на другі виды, особно же они зависять уд нёго ге уд жрідла поживы. Того сотворіня нового орґанізма часто призводить ид непожаданым наслідкам на уж екзістувущу [[Екосистема|екосистему]].<ref>https://simplybinge.com/2017/05/game-review-birthdays-the-beginning/</ref> Исе особно важно у сӱжетному режимови: кідь мусайный про далшый розвой орґанізм удумирать, та пак послідувущі етапы еволуції годни быти недоступными. Играчови приходить ся ренововати пережі условія авадь вертати пропавшый вид.<ref>https://www.gamespot.com/reviews/birthdays-the-beginning-review/1900-6416685/</ref> == Бібліотека орґанізмӱв == Каждый найденый и удкрытый орґанізм заносить ся у спеціалну бібліотеку. У ньӱв играч може проникововати информацію за зобраті формы живого и хосновати ї про розуміня далшого розвоя свої [[Екосистема|екосистемы]].<ref>https://pixelkin.org/2017/05/09/birthdays-the-beginning-review-biology-in-a-box/</ref> Бібліотека помалы стає ся робити у своєобразный каталоґ [[Еволуція|еволучної]] історії вашого світа. Айбо система гляданя истнот не є идеална: дакотрі обзоры удмічали, ож по мірі прохождіня стає тяжко так скоро ге сперед тым, находити якыйись орґанізм и опереділяти трібованя ищи не найденых [[Вид (біолоґія)|видӱв]].<ref>https://www.playstationlifestyle.net/review/568373-birthdays-the-beginning-review-an-evolutionary-paradox-ps4/</ref> == Колекціонованя орґанізмӱв == Пӱсля появліня нового [[Орґанізм|орґанізма]] ёго треба найти на самӱв земли. Играч мать приблизити ся ид нёму у мікрорежимови и зфотькати го, пӱсля чого информація за истноту заносить ся у бібліотеку. Ото перештацовує назираня за [[Еволуція|еволуціёв]] ищи и у интересну систему збора информації за вашу [[Планета|планету]]. [[Колекціонованя]] ото єдна из довгодобых цілий [[Компютерна бавка|игры]]: офіціалні матеріалы при розробці прямо пудкреслёвали наявнӱсть почти 300 разных орґанізмӱв, а потӱм розробник быв уточнив точноє число — 292.<ref>https://www.4gamer.net/games/353/G035395/20170123085/</ref> == Предметы == Окрем переміняня [[Рельеф|рельефа]], играч одержує вышеописані спеціалні предметы, которі позволявуть прискоряти вадь облегчати многі [[Процес|процесы]]. Среґ них є и такі, што зъязані из появлінёсм [[Орґанізм|орґанізмӱв]], [[Еволуція|еволуціёв]] (''сімня еволуції'') вадь перемінянём простора вокруг. Дакотрі предметы особно хосенні товды, кой [[Природа|природноє]] появліня трібного вида занимать забарз много [[Час|часу]].<ref>https://www.destructoid.com/reviews/review-birthdays-the-beginning/</ref> Хоснованя предметӱв лишать ся доповнитильным инструментом, а не мусайныв основоі [[Компютерна бавка|игры]]. У дакотрых упробованях их хоснованя ограничує ся вадь стає нежаданым, того играчови приходить ся бізовати ся на основно своє управліня [[Екосистема|екосистемов]].<ref>https://www.outcyders.net/review/birthdays-the-beginning-review-open-door-get-on-floor-everyone-evolve-that-dinosaur</ref> == Игровый режим == == Розмір світа == == Игровый час == == Взаємодійство орґанізмӱв == == Управліня == == Візуал == == Сотворіня игры == == Значіня игры == == Приятя == == Удкликованя == {{reflist}} [[Катеґорія:Статї обсягуючі японьскый языковый текст]] [[Катеґорія:Бавкы про ПК]] [[Катеґорія:Гры]] [[Катеґорія:Гры про PlayStation 4]] [[Катеґорія:Гры про Nintendo Switch]] [[Катеґорія:Основаны 2018]] [[Катеґорія:Основаны 2017]] n9lxceainkchxd1v5kb6ohk1b7tfyhv 0 25164 171040 170190 2026-10-05T09:59:46Z Gazdadev 36573 /* */ 171040 wikitext text/x-wiki {{В розробку}}{{Особа проста | Имя = Ервін Адерс | Образчик = [[File:Erwin Aders.jpg|150px]] | Чинность = [[Инженер]] | Уроджѣня = 7 мая 1881 гуд | Мѣсто_роджѣня = Дюсселдорф | Упокоеня = 6 януара 1974 гуд | Мѣсто_смерти = Ділленбурґ }} '''Е́рвін А́дерс''' ({{lang-de|2|Erwin Aders}}) ([[7. май|7. мая]] [[1881]] — [[6. януар|6. януара]] [[1974]])&nbsp;— [[Націстічне Нїмецько|німицькый]] [[инженер|инженірь]] и конструктор у галузи [[Машинарьство|машинарьства]], твориць [[Тяжкый танк|тяжкых танкӱв]], зокрема [[Panzerkampfwagen VI Tiger|Тіґер 1]] и його наслідник [[Panzerkampfwagen VI Tiger II|Тіґер 2]]. == Ранні рокы == Ервін Адерс родив ся у [[Дӱсселдорф|Дӱсселдорфови]] 7. мая 1881. року. Учив ся у технічному коледжови вароша [[Аахен]], тамкы такой и здав екзамены у [[1906]]. році. Пак робив у дакӱлкох компаніях, што спеціалізовали ся на уробництвови ставбеної тай [[Автомобіл|автомобілної технікы]], а ищи научно-досліднӱв діялности.<ref>Німицька національна бібліотека (GND): Ідентифікатор особы Ервіна Адерса — GND 13695572X</ref> == Перва світова война и начало карєры конструктора == Цивілноє житя Ервіна Адерса было прервато у 1914. році [[Перша світова война|первыв світовыв войнов]]. У катунах Адерс проходив службу у експеременталнӱв автомобілнӱв части — пудрозділови, у якому вӱн годен быв хосновати свої технічні знаня. Експерементална транспортна часть [[Моторизовані войська|моторизованых войськ]] упробововала не лиш грузовикы тай артилерійські тягачі, а щи удповідала за орґанізацію проґрамы розробкы танка [[A7V Sturmpanzerwagen|A7V]]. Пӱсля войны Адерс робив инженірьом у MAN у [[Нӱрнберґ|Нӱрнберґови]], а у 1925. році став робити у Vogtländische Maschinenfabrik AG (VOMAG) у [[Плауен|Плауенови]], а у 1929. році уже у [[Daimler-Benz]].<ref>{{Книга |автор=Rainer Strasheim |заголовок=The German A7V Tank and the Captured British Mk. IV Tanks of World War I |видавництво=Schiffer Publishing |рік=2010 |isbn=978-0764336546}}</ref> Адерс робив у MAN и [[Daimler-Benz]] занимавучи ся бӱлше машинарьством. Айбо обідві исі компанії занимали ся и танкарьством. [[Daimler-Benz]] безпосередно, а у случайови из MAN — танками занимала ся пудконтролна сьӱв команії фірма Gutehoffnungshütte (GHH) из [[Обергавзен|Обергавзена]]. Дисять рокӱв профисійного опыта роботы на ґреміалных позиціях у трьох майбӱлш німицькых компаніях позволили у 1933. році Адерсови стати професором у Технічному універзитетови Аахена. Исе, у далшому, дячило дӱставаню роботы компанії Henschel & Sohn.<ref name="blindes-ww2">{{Cite web |url=http://www.blindes-ww2.com/TIGRE/2017/01/15/erwin-aders-le-vrai-pere-des-tigre/ |title=blindes-ww2 |accessdate=28 січня 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180129140542/http://www.blindes-ww2.com/TIGRE/2017/01/15/erwin-aders-le-vrai-pere-des-tigre/ |archivedate=29 січня 2018 |deadurl=yes }}</ref> == Розробка Тіґрӱв == Уд кӱнця 1936. року тай до кӱнця Другої світової войны, Ервін Адерс быв головным інженірьом тай началником удділа новых розроботок компанії Геншел і Сын АГ у Кассельови. Через рӱк після усту́па на посаду, лишив проектуваня паравозӱв, самальотӱв і кранового устакуванія тай цілком ізсередився на танкостроєнію. У 1937-1938 рр. очолював рокаш, котрый ся занимав експереминталными танками прорыва DW 1 тай DW 2 == Повоєнный пиріод == Після войны Адерс робив такой у тӱв галузі, айбо типирька уже на зєдиненӱв фірмі ''Райнштал-Ганомаг-Геншел''. Рахує ся ож вӱн мав удношеня уд розробці мінт типирішньої німицької бронетехнікы, окреме [[Основный бойовый танк|ОБТ]] ''[[Leopard 1 (танк)|Leopard 1]]'' тай [[Бойова машина піхоты|БМП]] ''[[Marder]].'' За споминами сочасникӱв Адерс вӱв доста скромный способ житя тай уникав надмірної увагы, и з чистьов ставив ся уд пудлеглым.<ref name="blindes-ww2"/> Умер Ервін Адерс [[6. януар|6. януара]] [[1974]]. року. == Жерела == {{референції}} kvbddwdtdu9kr7xseorwqx7uaq3nmdh 171046 171040 2026-10-05T10:59:21Z Flipdot 23893 171046 wikitext text/x-wiki {{В розробку}}{{Особа проста | Имя = Ервін Адерс | Образчик = [[File:Erwin Aders.jpg|150px]] | Чинность = [[Инженер]] | Уроджѣня = 7 мая 1881 гуд | Мѣсто_роджѣня = Дюсселдорф | Упокоеня = 6 януара 1974 гуд | Мѣсто_смерти = Ділленбурґ }} '''Е́рвін А́дерс''' ({{lang-de|2|Erwin Aders}}) ([[7. май|7. мая]] [[1881]] — [[6. януар|6. януара]] [[1974]])&nbsp;— [[Націстічне Нїмецько|німицькый]] [[инженер|инженірь]] и конструктор у галузи [[Машинарьство|машинарьства]], твориць [[Тяжкый танк|тяжкых танкӱв]], зокрема [[Panzerkampfwagen VI Tiger|Тіґер 1]] и його наслідник [[Panzerkampfwagen VI Tiger II|Тіґер 2]]. == Ранні рокы == Ервін Адерс родив ся у [[Дӱсселдорф|Дӱсселдорфови]] 7. мая 1881. року. Учив ся у технічному коледжови вароша [[Аахен]], тамкы такой и здав екзамены у [[1906]]. році. Пак робив у дакӱлкох компаніях, што спеціалізовали ся на уробництвови ставбеної тай [[Автомобіл|автомобілної технікы]], а ищи научно-досліднӱв діялности.<ref>Німицька національна бібліотека (GND): Ідентифікатор особы Ервіна Адерса — GND 13695572X</ref> == Перва світова война и начало карєры конструктора == Цивілноє житя Ервіна Адерса было прервато у 1914. році [[Перша світова война|первыв світовыв войнов]]. У катунах Адерс проходив службу у експеременталнӱв автомобілнӱв части — пудрозділови, у якому вӱн годен быв хосновати свої технічні знаня. Експерементална транспортна часть [[Моторизовані войська|моторизованых войськ]] упробововала не лиш грузовикы тай артилерійські тягачі, а щи удповідала за орґанізацію проґрамы розробкы танка [[A7V Sturmpanzerwagen|A7V]]. Пӱсля войны Адерс робив инженірьом у MAN у [[Нӱрнберґ|Нӱрнберґови]], а у 1925. році став робити у Vogtländische Maschinenfabrik AG (VOMAG) у [[Плауен|Плауенови]], а у 1929. році уже у [[Daimler-Benz]].<ref>{{Книга |автор=Rainer Strasheim |заголовок=The German A7V Tank and the Captured British Mk. IV Tanks of World War I |видавництво=Schiffer Publishing |рік=2010 |isbn=978-0764336546}}</ref> Адерс робив у MAN и [[Daimler-Benz]] занимавучи ся бӱлше машинарьством. Айбо обідві исі компанії занимали ся и танкарьством. [[Daimler-Benz]] безпосередно, а у случайови из MAN — танками занимала ся пудконтролна сьӱв команії фірма Gutehoffnungshütte (GHH) из [[Обергавзен|Обергавзена]]. Дисять рокӱв профисійного опыта роботы на ґреміалных позиціях у трьох майбӱлш німицькых компаніях позволили у 1933. році Адерсови стати професором у Технічному універзитетови Аахена. Исе, у далшому, дячило дӱставаню роботы компанії Henschel & Sohn.<ref name="blindes-ww2">{{Cite web |url=http://www.blindes-ww2.com/TIGRE/2017/01/15/erwin-aders-le-vrai-pere-des-tigre/ |title=blindes-ww2 |accessdate=28 січня 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180129140542/http://www.blindes-ww2.com/TIGRE/2017/01/15/erwin-aders-le-vrai-pere-des-tigre/ |archivedate=29 січня 2018 |deadurl=yes }}</ref> == Розробка Тіґрӱв == Уд кӱнця 1936. року тай до кӱнця [[Друга світова война|Другої світової войны]], Ервін Адерс быв головным інженірьом тай началником удділа новых розроботок компанії Геншел і Сын АГ у Кассельови. Через рӱк після уступа на посаду, лишив проектуваня паравозӱв, самальотӱв і кранового устакуванія тай цілком ізсередився на танкостроєнію. У 1937-1938 рр. очолював рокаш, котрый ся занимав експереминталными танками прорыва DW 1 тай DW 2.{{Жрідло}} == Повоєнный пиріод == Після войны Адерс робив такой у тӱв галузі, айбо типирька уже на зєдиненӱв фірмі ''Райнштал-Ганомаг-Геншел''. Рахує ся ож вӱн мав удношеня уд розробці мінт типирішньої німицької бронетехнікы, окреме [[Основный бойовый танк|ОБТ]] ''[[Leopard 1 (танк)|Leopard 1]]'' тай [[Бойова машина піхоты|БМП]] ''[[Marder]].'' За споминами сочасникӱв Адерс вӱв доста скромный способ житя тай уникав надмірної увагы, и з чистьов ставив ся уд пудлеглым.<ref name="blindes-ww2"/> Умер Ервін Адерс [[6. януар|6. януара]] [[1974]]. року. == Жерела == {{референції}} 36fxb3z0awxv30a5kyk2xd927orrzru 0 25288 171011 170587 2026-10-04T18:04:39Z EmausBot 60 справив двоїте напрямлїня → [[Хустскый район]] 171011 wikitext text/x-wiki #ПЕРЕНАПРАВЛЕННЯ [[Хустскый район]] tmdusg3h1colo2uzhfhv7j8n6pkniuo 0 25318 171000 170781 2026-10-04T18:02:54Z EmausBot 60 справив двоїте напрямлїня → [[Индоевропскы языкы]] 171000 wikitext text/x-wiki #ПЕРЕНАПРАВЛЕННЯ [[Индоевропскы языкы]] 0zxbmn951c5abdmoi2365q9ukui0uq1 0 25330 170994 170903 2026-10-04T17:48:06Z Flipdot 23893 170994 wikitext text/x-wiki {{Куртый попис|Твердый орґан опорно-ходової системы хребетных}} {{Пудкарпатськый стандарт}} {{Інфобокс | above = Кустка | image1 = [[Файл:Left femur of extinct elephant, Alaska, Ice Age Wellcome L0057714.jpg|260px]] | caption1 = Ліва стегнова кость вымерлого вида [[слон]]а, возможно [[мамут]]а, датована плейстоценськым ледовым періодом | image2 = [[Файл:Bertazzo S - SEM deproteined bone - wistar rat - x10k.tif|260px]] | caption2 = Мікрофотоґрафія кусткы лабораторного [[Пацкан Вістера|пацкана Вістера]] з 10,000-кратным увеличеньом, вчинена сканувучым електронным мікроскопом | header1 = Ідентифікаторы | label2 = По [[Латинськый язык|латинськы]] | data2 = {{lang|la|os}}, {{lang|la|ossis}} | label3 = По [[Грецькый язык|грецькы]] | data3 = {{lang|el|ὀστέον}} (''ostéon'') | label4 = [[Medical Subject Headings|MeSH]] | data4 = [https://meshb.nlm.nih.gov/record/ui?ui=D001842 D001842] | label5 = [[Terminologia Anatomica|TA98]] | data5 = [https://ifaa.unifr.ch/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/02.0.00.000%20Entity%20TA98%20EN.htm A02.0.00.000] | label6 = [[Terminologia Anatomica|TA2]] | data6 = [https://ta2viewer.openanatomy.org/?id=366 366], [https://ta2viewer.openanatomy.org/?id=377 377] | label7 = [[Terminologia Histologica|TH]] | data7 = [https://ifaa.unifr.ch/Public/EntryPage/PDF/TH%20Chapter%20H3.01.pdf H3.01.00.0.00001] | label8 = [[Foundational Model of Anatomy Ontology|FMA]] | data8 = [https://bioportal.bioontology.org/ontologies/FMA/?p=classes&conceptid=http%3A%2F%2Fpurl.org%2Fsig%2Font%2Ffma%2Ffma5018 5018] | below = [[Анатомічна термінолоґія]] }} '''Ку́стка''' вадь '''ко́сть''' (зборный назывник '''кустя́'''; {{lang-la|os}}, {{lang|la|ossis}}, {{lang-el|ὀστέον}} ''ostéon'') исе твердый орґан опорно-ходової системы хребетных, часть [[кустяк]]а у булшины [[хребетні|хребетных]]. Кусткы чинят структуру и пудпору тіла, защищавут другі орґаны, продукувут черлені и білі кровляні клітины, держат у собі [[мінерал (пожыва)|мінералы]], помагавут реґуловати квасо-основну рувновагу, позволявут ходити тай чути. Кусткы бывавут ушылиякых форм и розмірув и мавут сложну уднушню и вонкашню будовы.<ref name="de_Buffrénil_2021">{{cite book | authors = de Buffrénil V, de Ricqlès AJ, Zylberberg L, Padian K, Laurin M, Quilhac A |title=Vertebrate skeletal histology and paleohistology |date=2021 |publisher=CRC Press |location=Boca Raton, FL |isbn=978-1-351-18957-6 |pages=xii + 825 |edition=First |url=https://books.google.com/books?id=tJcwEAAAQBAJ&dq=Vertebrate+Skeletal+Histology+and+Paleohistology&pg=PT8}}</ref> '''Кусткова тканина''' тото тверда мінералізована скапчувуча тканина з межиклітиннов матрицьов, што подабат на медові вощины<ref>{{Cite book |title=Forensic Anthropology: A Comprehensive Approach |publisher=CRC Press |year=2017 |isbn=978-1-315-30003-0 |editor=Langley, Natalie |edition=2nd |page=82 |editor2=Tersigni-Terrant, Maria-Teresa}}</ref>&nbsp;— така структура дає кусткам їх муцность. Кусткова тканина ся творит разными филями кустковых клітин: [[остебласт]]ами тай [[остеоціт]]ами (котрі удповідно формувут и мінералізувут кусткы), [[остеокласт]]ами (вдяку котрым ся стає [[резорбція]]) и модифіковаными вадь сплюснутыми остеобластами (стінковыми клітинами, котрі чинят защитный слуй на поверьхности кости). Мінералізована матриця кусткової тканины має [[орґанічна хемія|орґанічный]] компонент головно з [[осеїн]]а, вида [[колаґен]]а, и неорґанічный из [[кусткові мінералы|кустковых мінералув]], котрі ся чинят ушылиякыми солями. Основными компонентами кусятної тканины сут компактноє и губчастоє кустя, айбо кусткы годні обсяговати ай другі типы тканин, у т.&nbsp;ч.&nbsp;[[кустковый мозоґ]], [[ендост]], [[окустя]], [[нервы]], [[кровоносні судины]] и [[хрящ]]. У людському тілі при рожденю є дас&nbsp;300&nbsp;кусток&nbsp;— многі з них ся скапчувут уєдно, кой дітина росте, и в дорослум тілі ся лишат як правило 206 окремых кусток, не рахувучи малі сезамовидні кості.<ref>{{cite book |title = The Anatomy and Biology of the Human Skeleton |url = https://archive.org/details/anatomybiologyo00stee |url-access = registration | authors = Steele DG, Bramblett CA |year = 1988 |publisher = Texas A&M University Press |page = [https://archive.org/details/anatomybiologyo00stee/page/4 4]|isbn = 978-0-89096-300-5}}</ref><ref>{{cite book |title=Mammal anatomy: an illustrated guide |date=2010 |publisher=Marshall Cavendish |location=New York |isbn=978-0-7614-7882-9 |page=129}}</ref> Майвелика кость у тілі стегнова, а маймала вто стременце у середньому усі. == Обща анатомія == У людському тілі є пять филюв кусток: довгі, курті, плыскі, неправилні и сезамовидні.<ref name="ClevelandClinicBones">{{Cite web |title=Bones |publisher=Cleveland Clinic |url=https://my.clevelandclinic.org/health/body/25176-bones |date=2025-17-10 |access-date=2026-10-04}}</ref> [[Файл:Blausen 0229 ClassificationofBones.png|300px|Єден из способув класифіковати кусткы за формов авадь вонкашньым видом. За годиннов стрілков зачинавучи з верьхнього лівого кута: приклады плыскої (фронтална), шовної, неправилної (хребець), довгої (стегнова), сезамовидної (наколінок) и куртої (запясна) кусткы.|альт=Єден из способув класифіковати кусткы за формов авадь вонкашньым видом. За годиннов стрілков зачинавучи з верьхнього лівого кута: приклады плыскої (фронтална), шовної, неправилної (хребець), довгої (стегнова), сезамовидної (наколінок) и куртої (запясна) кусткы.|міні]] * ''Довгі кості'' характеризувут ся діафізов (подовжіньом) и епіфізов, завкругленов головов на обох кунцях діафізы. Они ся творят головно компактным кустьом и мавут менше кустковых мозґув.<ref name="TLP">{{cite web |title=DoITPoMS – TLP Library Structure of bone and implant materials – Structure and composition of bone |url=https://www.doitpoms.ac.uk/tlplib/bones/structure.php |work=Dissemination of IT for the Promotion of Materials Science (DoITPoMS) |publisher=University of Cambridge |location=Cambridge, UK}}</ref> ** Булшина костий у кунцьовках, у т. ч. на перстах — довгі. Уйимками сут вусям запясных кусток, сім передстопных костий щиколоткы тай сезамовидна кустка наколінка. Довгі кусткы, у котрых діафіза вадь епіфізы мавут иншаку форму, ги наприклад [[ключиця]], кличут ся щи модифіковаными довгыми кустьми. * ''Курті кості'' приближно в формі кубув и мавут лиш тонкый слуй компактного кустя кругом губчастого обсягу. Курті кості давут опору и мавут ограниченоє кываня.<ref name="Openstax Anatomy & Physiology attribution">[[Файл:Creative_Commons_by_small.svg|посилання=creativecommons:by/4.0/|альт=|80x80пкс]] ''Статя обсягує [https://openstax.org/books/anatomy-and-physiology/pages/6-2-bone-classification текст], доступный пуд ліцензійов [[CC BY 4.0]].'' {{cite book |title=Anatomy & Physiology |authors= |date=June 8, 2023 |publisher=OpenStax CNX |isbn=978-1-947172-04-3 |location=Houston |at=6.2 Bone classification|authors=Betts JG, Desaix P, Johnson E, Johnson JE, Korol O, Kruse D, Poe B, Wise J, Womble MD, Young KA}}</ref> ** Кусткы в запясти тай щиколотці&nbsp;— курті. * ''Плыскі кості'' тонкі и як правило загнуті, з двома паралелными слоями компактного кустя, межи котрыми є губчастый слуй. ** Булшина костий у черепі, а щи грудна кустка — плыскі.<ref>{{Citation |title=Normal Bone Anatomy and Physiology |authors=Clarke B |journal=Clinical Journal of the American Society of Nephrology |volume=3 |issue=Suppl 3 |pages=S131–S139 |year=2008 |doi=10.2215/CJN.04151206 |pmc=3152283 |pmid=18988698}}</ref> * ''Сезамовидні кості'' тото кусткы у сухожылях. Позаяк они держат сухожыля дале уд клуба, кут сухожыля май высокый, а з ним ся звысшує и механічна функція мускула. ** Наколінок (''patella'') и горошкова кустка (''pisiform'')&nbsp;— сезамовидні.<ref>{{Citation |title=Occurrence and distribution of sesamoid bones in squamates: a comparative approach |authors=Jerez A, Mangione S, Abdala V |journal=Acta Zoologica |volume=91 |issue=3 |pages=295–305 |year=2010 |doi=10.1111/j.1463-6395.2009.00408.x |hdl=11336/74304 |hdl-access=free}}</ref> * ''Неправилні кості'' не падут ни в єдну из сих катеґорій. Они ся творят тонкыми слоями компактного кустя кругом губчастого обсягу, їхні формы сложні тай удличавут ся уд другых костий. ** Кусткы хребта, таза и подакотрі кусткы в черепі&nbsp;— неправилні. Тото наприклад руштова (''ethmoid'') и клинова (''sphenoid'') кості.<ref>{{cite web |title=Bone as an Organ |url=https://www.zoylo.com/diagnostics/organs/bones |archive-url=https://web.archive.org/web/20191030122832/https://www.zoylo.com/diagnostics/organs/bones |archive-date=2019-10-30 |access-date=2012-09-28 |work=AnatomyOne |publisher=Amirsys, Inc. |authors=Pratt R}}</ref> === Термінолоґія === [[Файл:603 Anatomy of Long Bone.jpg|міні|left|220px|Структура довгої кости]] Як тото є ай у трафунках из другыми анатомічными термінами, многі терміны на попис вонкашнього виду, формы и функції кусток узяті из [[латина|латины]] тай [[грецькый язык|грецького языка]], наприклад префікс „остео-“. === Функції === ==== Механічна ==== Кусткы мавут дакулько механічных функцій. Врокаши вни формувут [[кустяк]], чинят раму про опору тіла и сут точками скапчаня скелетных [[мускула|мускул]], [[сухожыля|сухожылюв]], [[зязка (анатомія)|зязок]] и [[клуб (анатомія)|клубув]], котрі вшыткі роблят про ґенерацію и передачу силы, обы окремі часті тіла вадь цілоє тіло нараз могли ся переміщовати у тривымірному просторі. Кості защищавут уднушні орґаны, як наприклад череп защищає мозоґ авадь ребра защищавут серце тай легкі. Хоть кості и крехкі, айбо головно позад колаґена вни еластичні. Механічно кусткы мавут особу роль у [[слух]]ови. Три малі [[слухові кусткы]] в середнюм усі передавут звук. ==== Синтетична ==== Губчасті часті кусток обсягувут [[кустковый мозоґ|кусткові мозґы]], котрый продукує кровляні клітины через [[гематопоєза|гематопоєзу]].<ref>{{cite journal |vauthors=Fernández KS, de Alarcón PA |date=December 2013 |title=Development of the hematopoietic system and disorders of hematopoiesis that present during infancy and early childhood |journal=Pediatric Clinics of North America |volume=60 |issue=6 |pages=1273–1289 |doi=10.1016/j.pcl.2013.08.002 |pmid=24237971}}</ref> Тото [[черлені кровляні клітины|черлені]] (ерітроціты), [[білі кровляні клітины|білі]] (імуноціты) и [[тромбоціт]]ы.{{sfn|Young|2006|pp=60–61}} За день ся выраблят булш як 2.5&nbsp;міліарда ерітроцітув и тромбоцітув и 50–100&nbsp;міліардув [[ґранулоціт]]ув.{{sfn|Young|2006|p=58}} У кустковому мозґови не лиш продукує нові, айбо и ліквідує постарівші ся вадь дефективні черлені кровляні клітины.{{sfn|Young|2006|p=58}} ==== Метаболічна ==== * Нагромажованя мінералув – кусткы фунґувут ги важні про орґанізм запасы мінералув, головно [[калцій|калція]] и [[фосфор]]а.<ref>{{cite journal |vauthors=Doyle ME, Jan de Beur SM |date=December 2008 |title=The skeleton: endocrine regulator of phosphate homeostasis |journal=Current Osteoporosis Reports |volume=6 |issue=4 |pages=134–141 |doi=10.1007/s11914-008-0024-6 |pmid=19032923 }}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-11-07 |title=Bone Health In Depth |url=https://lpi.oregonstate.edu/mic/health-disease/bone-health |access-date=2022-09-13 |website=Linus Pauling Institute |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Bone |url=https://www.britannica.com/science/bone-anatomy/Chemical-composition-and-physical-properties |access-date=5 October 2017 |website=Encyclopædia Britannica |authors=Walker K}}</ref> Залежно уд вида, віку и филя кусткы, кусткові клітины чинят до 15% кости. * Нагромажованя [[масть|масти]] – масна тканина кусного мозґа фунґує як запас [[масні квасы|масных квасув]].<ref>{{cite journal |vauthors=Styner M, Pagnotti GM, McGrath C, Wu X, Sen B, Uzer G, Xie Z, Zong X, Styner MA, Rubin CT, Rubin J |date=August 2017 |title=Exercise Decreases Marrow Adipose Tissue Through β-Oxidation in Obese Running Mice |journal=Journal of Bone and Mineral Research |volume=32 |issue=8 |pages=1692–1702 |doi=10.1002/jbmr.3159 |pmc=5550355 |pmid=28436105}}</ref> * [[Квасы|Квасово]]-[[Основы (хемія)|основный]] баланс — кусткы защищавут кров уд порізкых змін квасноты ([[pH]]), поглинавучи вадь уддавучи [[основні солі]].<ref name="fogelman">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=C0K5BAAAQBAJ&q=bone+buffers+the+blood+against+excessive+pH+changes+by+absorbing+or+releasing+alkaline+salts.&pg=PA38 |title=Radionuclide and Hybrid Bone Imaging |authors=Fogelman I, Gnanasegaran G, van der Wall H |publisher=Springer |year=2013 |isbn=978-3-642-02400-9 |language=en}}</ref> * Детоксифікація – кустяні тканины годні ай держати тяжкі металы и другі чужі елементы, забиравучи їх из крови и зменшувучи їхньый влив на другі тканины.<ref>{{Cite web |last=Lerro |first=Elena |date=2007 |title=Bone |url=http://flipper.diff.org/app/items/info/350 |website=flipper.diff.org}}</ref> * [[Ендокринна система|Ендокринный]] орґан – кустя контролює метаболізм [[фосфат]]а. Кустяні клітины выділявут гормон [[остеокалцін]], котрый помагат реґуловати [[уровень цукру в крови]] и удкладованя масти. Остеокалцін пуднимат и секрецію, и чуствителность ид [[інсулін]]у, увеличує число [[бета клітины|продукувучых інсулін клітин]] и зменшує запасы масти.<ref>{{cite journal |vauthors=Lee NK, Sowa H, Hinoi E, Ferron M, Ahn JD, Confavreux C, Dacquin R, Mee PJ, McKee MD, Jung DY, Zhang Z, Kim JK, Mauvais-Jarvis F, Ducy P, Karsenty G |date=August 2007 |title=Endocrine regulation of energy metabolism by the skeleton |journal=Cell |volume=130 |issue=3 |pages=456–469 |doi=10.1016/j.cell.2007.05.047 |pmc=2013746 |pmid=17693256 |bibcode=2007Cell..130..456L }}</ref> * Баланс калція – у процесі резорбції костий остеокласты выділявут задержаный калцій у циркулацію, што помагат реґуловати баланс калцію. Формованя кусток забират из кровообігу калцій у його мінералнуй формі, а резорбція наспак извысшує уровень циркулувучого калція.<ref>{{Cite web |last1=Wilkin |first1=Douglas |last2=Gray-Wilson |first2=Niamh |date=8 February 2024 |title=Bones |url=https://www.ck12.org/biology/bones/lesson/Bones-Advanced-BIO-ADV/ |work=CK-12 Foundation |language=en}}</ref> == Розвуй == === Ремодельованя === Кустка ся фурт вытворює и замінює ся бігом процеса ремодельованя. Тото резорбція и пак заміна кустя практично без змін у формі, у котрому головну роль исповнявут остеобласты и остеокласты. У дорослого чоловіка кажджый рук ся ремоделює дас 10% кусної масы.<ref>{{cite journal | vauthors = Manolagas SC | title = Birth and death of bone cells: basic regulatory mechanisms and implications for the pathogenesis and treatment of osteoporosis | journal = Endocrine Reviews | volume = 21 | issue = 2 | pages = 115–137 | date = April 2000 | pmid = 10782361 | doi = 10.1210/edrv.21.2.0395 | doi-access = free }}</ref> Ціль ремодельованя в реґулації гомеостазы калція, полажованьови мікропошкоджінь у кустках уд кажджоденного стреса и формованьови кустяка, кой чоловік росте.<ref>{{cite journal | vauthors = Hadjidakis DJ, Androulakis II | title = Bone remodeling | journal = Annals of the New York Academy of Sciences | volume = 1092 | pages = 385–396 | date = December 2006 | issue = 1 | pmid = 17308163 | doi = 10.1196/annals.1365.035 | bibcode = 2006NYASA1092..385H }}</ref> При повторявучому ся стресови, наприклад занятьови [[шпорт]]ом, кусткы ся зтовщувут у містах майчитавого стреса подля [[закон Волффа|закона Волффа]]. Сут гіпотезы, ож ото ся стає внаслідок [[пєзоелектрика|пєзоелектричных]] властивостий кустя, позад котрых кусткы уд стресу ґенерувут малі електричні потенціалы.<ref>{{cite book| veditors = Woodburne RT |title=Anatomy, physiology, and metabolic disorders|date=1999|publisher=Novartis Pharmaceutical Corp.|location=Summit, N.J.|isbn=978-0-914168-88-1|pages=187–189|edition=5th }}</ref> == Остеолоґія == [[Файл:Paleopathology; Human femurs from Roman period, Tell Fara Wellcome L0008764.jpg|міні|Людські стегнові и раменні кусткы з римського періода, з зажывшыми [[кустковый перелом|переломами]]]] Наука за кусткы и зубы ся кличе [[остеолоґія]]. Она ся часто хоснує в [[антрополоґія|антрополоґії]], [[археолоґія|археолоґії]] и [[криміналістика|криміналістиці]], наприклад про встановліня віку, [[пол (біолоґія)|пола]], стану здоровля, походжіня того, кому належат кусткы.<ref>{{cite book|first1=Tim D.|last1=White|first2=Michael T.|last2=Black|first3=Pieter A.|last3=Folkens|title=Human Osteology|date=2012|doi=10.1016/C2009-0-03221-8|isbn=978-0-12-374134-9}}{{pn|date=September 2026}}</ref> Антрополоґы тай археолоґы зглядувут [[кустяна серсама|кустяну серсаму]], вчинену ''[[Homo sapiens]]'' и ''[[Homo neanderthalensis]]''. == Другі звірі == [[Файл:Bird leg and pelvic girdle skeleton EN.gif|міні|left|200px|Кості лабы и таза у потят]] [[Файл:Fluworôze egzostozes1-800h.jpg|міні|right|180px|alt=knobby hoofed leg|[[Скелетна флуороза]] у коровлячуй лабі позад індустріалної контамінації]] [[Потята|Потячі]] кустякы дуже легкі. У них многым май малі й тонкі кості ги в [[ссавці|ссавцюв]], што помагат їм літати. У многых потят позад сього мало кустковых мозґув.<ref name="RSPB-BirdBoneDensity">{{cite journal | vauthors = Dumont ER | title = Bone density and the lightweight skeletons of birds | journal = Proceedings. Biological Sciences | volume = 277 | issue = 1691 | pages = 2193–2198 | date = July 2010 | pmid = 20236981 | pmc = 2880151 | doi = 10.1098/rspb.2010.0117 | bibcode = 2010PBioS.277.2193D }}</ref> Межи ссавцями, до потячої густины костий майблизкі [[перхач]]і. Дзьобы потят головно вчинені з кустя й покрыті [[кератин]]ом, ги продовжіня [[вилиця|вилиць]]. Многі звірі, а май&nbsp;— [[травоїдні]], практикувут [[остеофаґію]], т.&nbsp;є.&nbsp;їдіня кусток. Держит ся, ож чинят ото, вбы удновити запасы [[фосфат]]а. Многі кустяні хвороты, на котрі хворівут люди, годні мати и другі хребетні, наприклад [[скелетна флуороза|скелетну флуорозу]]. == Общество и култура == [[Файл:Bones of cattle on a farm in Namibia.jpg|міні|Кусткы забитої [[маржина|маржины]] на [[ферма|фермі]] в [[Намібія|Намібії]]]] Кусткы забитых звірюв ся по всякому хоснувут: * У [[правік|правіці]] з них ся чинила [[кустяна серсама]].<ref>{{Cite book| authors = Laszlovszky J, Szabo P |url=https://books.google.com/books?id=ft2d-zrlLWcC&q=Bones+from+slaughtered+animals+have+a+number+of+uses.+In+prehistoric+times%2C+they+have+been+used+for+making+bone+tools&pg=PA142|title=People and Nature in Historical Perspective |date= January 2003 |publisher=Central European University Press|isbn=978-963-9241-86-2|language=en}}</ref> Кроме того, и в правіці, и в сучасности їх знавут хосновати в уміньови (різьбили з кустя вшылиякі вытворы), чинили [[ґомбиця|ґомбиці]], [[монисто|мониста]], [[коцкы]], [[стрілы]], орнаменты и другі предметы. * [[Кустяный клей]] ся чинит из измолотых авадь потрощеных костий, філтрованых и вывареных, обы ся загустили. Кустяный клей быв даколи важный, айбо теперь вун як и другі клеї звірячого походжіня мавут лиш дакулько спеціалізованых хосновань, наприклад у [[реставрація|реставрації]]. Через дуже похожый процес ся выраблят [[желатин]]. * [[Бульйон]] ся ріхтує довгым варіньом ушылиякых інґредієнтув, межи котрыма традиційно сут кусткы. * Из звірячого кустя ся чинит [[угля]], хоснованоє головно про [[філтрація|філтрацію]], а пораз и як чорный [[піґмент]]. * [[Написы на віщых кустках]] были письмовов системов, хоснованов у [[Давньый Китай|давньому Китаї]], головно в [[дінастія Шанґ|дінастії Шанґ]]. На кустці ся писала звіданка; кустка ся пак палила и місто, у котрому кость тріщала, было удповідьов на звіданя. * [[Вилочка]] [[потя|потят]] ся в подакотрых културах хоснує про [[ворожіня]]; доныні жыва традиція, за котров двоє людий, загадавши желаня, тягнут вилочку за протилежні кунці, и держит ся, ож збуде ся желаня того, у кого ся лишит май великый єї дараб, кой она ся уломит. У подакотрых културах, наприклад в [[Австралійські аборіґены|австралійськых аборіґенув]] [[Аранды|арандув]], указовати кустков на когось держит ся несеренчливым авадь даже [[Проклятя|проклятьом]]. Разні културы історично мали сохташ давати форму голові дітины через практику штучної деформації черепа. У [[Китай|Китаї]] ся шыроко практиковало ламаня и [[зязованя нуг]] малых дівочок, обы ограничити їх нормалный руст (малі ногы ся держали парадными). == Ґалерія == <gallery> Файл:Gray72-en.svg|Клітины в кустковому мозґу Файл:Bertazzo S - SEM deproteined trabecular - wistar rat - x100.tif|Мікрофотоґрафія кусткы лабораторного [[Пацкан Вістера|пацкана Вістера]] з 10,000-кратным увеличеньом, вчинена сканувучым електронным мікроскопом Файл:Bone structure marco photo.jpg|Структура звірячої кусткы </gallery> == Скапчані статі == * [[Кустяк]] * [[Клуб (анатомія)]] * [[Мускула]] == Референції == {{Reflist}} == Жерела == {{refbegin}} * {{cite book | authors = Davidson S | veditors = Colledge NR, Walker BR, Ralston SH |others=Illustrated by Robert Britton|title=Davidson's Principles and Practice of Medicine.|date=2010|publisher=Churchill Livingstone/Elsevier |location=Edinburgh|isbn=978-0-7020-3085-7|edition=21st }} * {{cite book | authors = Hall AC, Guyton JE | title = Textbook of Medical Physiology | date = 2005 | publisher = W.B. Saunders | location = Philadelphia | isbn = 978-0-7216-0240-0 | edition = 11th | ref = {{harvid|Hall|2005}} }} * {{cite book | authors = Young B, Lowe JS, Stevens A, Heath JW | title = Wheater's Functional Histology: a text and colour atlas | date = 2006 | publisher = Churchill Livingstone/Elsevier | location = London | isbn = 978-0-443-068-508 | edition = 5th | ref = {{harvid|Young|2006}} }} {{refend}} == Вонкашні удкликованя == {{commons category|Bones}} * [https://web.archive.org/web/20170509104452/http://depts.washington.edu/bonebio/ASBMRed/ASBMRed.html Ошколовалні матеріалы (у т.ч. анімації) Америцького общества про зглядованя кусток и мінералув] * [http://silver.neep.wisc.edu/~lakes/BoneElectr.html Кусткова пєзоелектрика] * [http://www.scq.ubc.ca/?p=400 Базова інформація за біолоґію кустя уд Science Creative Quarterly] * [http://www.histology-world.com/photoalbum/thumbnails.php?album=8 Мікрофотоґрафія кусток] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200706203057/http://histology-world.com/photoalbum/thumbnails.php?album=8 |date=6 July 2020 }} d6i90dby2p9vdkm2v7u2i199x84yul8 170995 170994 2026-10-04T17:48:33Z Flipdot 23893 Flipdot переменовав сторінку [[Кӱстка]] на [[Кустка]] 170994 wikitext text/x-wiki {{Куртый попис|Твердый орґан опорно-ходової системы хребетных}} {{Пудкарпатськый стандарт}} {{Інфобокс | above = Кустка | image1 = [[Файл:Left femur of extinct elephant, Alaska, Ice Age Wellcome L0057714.jpg|260px]] | caption1 = Ліва стегнова кость вымерлого вида [[слон]]а, возможно [[мамут]]а, датована плейстоценськым ледовым періодом | image2 = [[Файл:Bertazzo S - SEM deproteined bone - wistar rat - x10k.tif|260px]] | caption2 = Мікрофотоґрафія кусткы лабораторного [[Пацкан Вістера|пацкана Вістера]] з 10,000-кратным увеличеньом, вчинена сканувучым електронным мікроскопом | header1 = Ідентифікаторы | label2 = По [[Латинськый язык|латинськы]] | data2 = {{lang|la|os}}, {{lang|la|ossis}} | label3 = По [[Грецькый язык|грецькы]] | data3 = {{lang|el|ὀστέον}} (''ostéon'') | label4 = [[Medical Subject Headings|MeSH]] | data4 = [https://meshb.nlm.nih.gov/record/ui?ui=D001842 D001842] | label5 = [[Terminologia Anatomica|TA98]] | data5 = [https://ifaa.unifr.ch/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/02.0.00.000%20Entity%20TA98%20EN.htm A02.0.00.000] | label6 = [[Terminologia Anatomica|TA2]] | data6 = [https://ta2viewer.openanatomy.org/?id=366 366], [https://ta2viewer.openanatomy.org/?id=377 377] | label7 = [[Terminologia Histologica|TH]] | data7 = [https://ifaa.unifr.ch/Public/EntryPage/PDF/TH%20Chapter%20H3.01.pdf H3.01.00.0.00001] | label8 = [[Foundational Model of Anatomy Ontology|FMA]] | data8 = [https://bioportal.bioontology.org/ontologies/FMA/?p=classes&conceptid=http%3A%2F%2Fpurl.org%2Fsig%2Font%2Ffma%2Ffma5018 5018] | below = [[Анатомічна термінолоґія]] }} '''Ку́стка''' вадь '''ко́сть''' (зборный назывник '''кустя́'''; {{lang-la|os}}, {{lang|la|ossis}}, {{lang-el|ὀστέον}} ''ostéon'') исе твердый орґан опорно-ходової системы хребетных, часть [[кустяк]]а у булшины [[хребетні|хребетных]]. Кусткы чинят структуру и пудпору тіла, защищавут другі орґаны, продукувут черлені и білі кровляні клітины, держат у собі [[мінерал (пожыва)|мінералы]], помагавут реґуловати квасо-основну рувновагу, позволявут ходити тай чути. Кусткы бывавут ушылиякых форм и розмірув и мавут сложну уднушню и вонкашню будовы.<ref name="de_Buffrénil_2021">{{cite book | authors = de Buffrénil V, de Ricqlès AJ, Zylberberg L, Padian K, Laurin M, Quilhac A |title=Vertebrate skeletal histology and paleohistology |date=2021 |publisher=CRC Press |location=Boca Raton, FL |isbn=978-1-351-18957-6 |pages=xii + 825 |edition=First |url=https://books.google.com/books?id=tJcwEAAAQBAJ&dq=Vertebrate+Skeletal+Histology+and+Paleohistology&pg=PT8}}</ref> '''Кусткова тканина''' тото тверда мінералізована скапчувуча тканина з межиклітиннов матрицьов, што подабат на медові вощины<ref>{{Cite book |title=Forensic Anthropology: A Comprehensive Approach |publisher=CRC Press |year=2017 |isbn=978-1-315-30003-0 |editor=Langley, Natalie |edition=2nd |page=82 |editor2=Tersigni-Terrant, Maria-Teresa}}</ref>&nbsp;— така структура дає кусткам їх муцность. Кусткова тканина ся творит разными филями кустковых клітин: [[остебласт]]ами тай [[остеоціт]]ами (котрі удповідно формувут и мінералізувут кусткы), [[остеокласт]]ами (вдяку котрым ся стає [[резорбція]]) и модифіковаными вадь сплюснутыми остеобластами (стінковыми клітинами, котрі чинят защитный слуй на поверьхности кости). Мінералізована матриця кусткової тканины має [[орґанічна хемія|орґанічный]] компонент головно з [[осеїн]]а, вида [[колаґен]]а, и неорґанічный из [[кусткові мінералы|кустковых мінералув]], котрі ся чинят ушылиякыми солями. Основными компонентами кусятної тканины сут компактноє и губчастоє кустя, айбо кусткы годні обсяговати ай другі типы тканин, у т.&nbsp;ч.&nbsp;[[кустковый мозоґ]], [[ендост]], [[окустя]], [[нервы]], [[кровоносні судины]] и [[хрящ]]. У людському тілі при рожденю є дас&nbsp;300&nbsp;кусток&nbsp;— многі з них ся скапчувут уєдно, кой дітина росте, и в дорослум тілі ся лишат як правило 206 окремых кусток, не рахувучи малі сезамовидні кості.<ref>{{cite book |title = The Anatomy and Biology of the Human Skeleton |url = https://archive.org/details/anatomybiologyo00stee |url-access = registration | authors = Steele DG, Bramblett CA |year = 1988 |publisher = Texas A&M University Press |page = [https://archive.org/details/anatomybiologyo00stee/page/4 4]|isbn = 978-0-89096-300-5}}</ref><ref>{{cite book |title=Mammal anatomy: an illustrated guide |date=2010 |publisher=Marshall Cavendish |location=New York |isbn=978-0-7614-7882-9 |page=129}}</ref> Майвелика кость у тілі стегнова, а маймала вто стременце у середньому усі. == Обща анатомія == У людському тілі є пять филюв кусток: довгі, курті, плыскі, неправилні и сезамовидні.<ref name="ClevelandClinicBones">{{Cite web |title=Bones |publisher=Cleveland Clinic |url=https://my.clevelandclinic.org/health/body/25176-bones |date=2025-17-10 |access-date=2026-10-04}}</ref> [[Файл:Blausen 0229 ClassificationofBones.png|300px|Єден из способув класифіковати кусткы за формов авадь вонкашньым видом. За годиннов стрілков зачинавучи з верьхнього лівого кута: приклады плыскої (фронтална), шовної, неправилної (хребець), довгої (стегнова), сезамовидної (наколінок) и куртої (запясна) кусткы.|альт=Єден из способув класифіковати кусткы за формов авадь вонкашньым видом. За годиннов стрілков зачинавучи з верьхнього лівого кута: приклады плыскої (фронтална), шовної, неправилної (хребець), довгої (стегнова), сезамовидної (наколінок) и куртої (запясна) кусткы.|міні]] * ''Довгі кості'' характеризувут ся діафізов (подовжіньом) и епіфізов, завкругленов головов на обох кунцях діафізы. Они ся творят головно компактным кустьом и мавут менше кустковых мозґув.<ref name="TLP">{{cite web |title=DoITPoMS – TLP Library Structure of bone and implant materials – Structure and composition of bone |url=https://www.doitpoms.ac.uk/tlplib/bones/structure.php |work=Dissemination of IT for the Promotion of Materials Science (DoITPoMS) |publisher=University of Cambridge |location=Cambridge, UK}}</ref> ** Булшина костий у кунцьовках, у т. ч. на перстах — довгі. Уйимками сут вусям запясных кусток, сім передстопных костий щиколоткы тай сезамовидна кустка наколінка. Довгі кусткы, у котрых діафіза вадь епіфізы мавут иншаку форму, ги наприклад [[ключиця]], кличут ся щи модифіковаными довгыми кустьми. * ''Курті кості'' приближно в формі кубув и мавут лиш тонкый слуй компактного кустя кругом губчастого обсягу. Курті кості давут опору и мавут ограниченоє кываня.<ref name="Openstax Anatomy & Physiology attribution">[[Файл:Creative_Commons_by_small.svg|посилання=creativecommons:by/4.0/|альт=|80x80пкс]] ''Статя обсягує [https://openstax.org/books/anatomy-and-physiology/pages/6-2-bone-classification текст], доступный пуд ліцензійов [[CC BY 4.0]].'' {{cite book |title=Anatomy & Physiology |authors= |date=June 8, 2023 |publisher=OpenStax CNX |isbn=978-1-947172-04-3 |location=Houston |at=6.2 Bone classification|authors=Betts JG, Desaix P, Johnson E, Johnson JE, Korol O, Kruse D, Poe B, Wise J, Womble MD, Young KA}}</ref> ** Кусткы в запясти тай щиколотці&nbsp;— курті. * ''Плыскі кості'' тонкі и як правило загнуті, з двома паралелными слоями компактного кустя, межи котрыми є губчастый слуй. ** Булшина костий у черепі, а щи грудна кустка — плыскі.<ref>{{Citation |title=Normal Bone Anatomy and Physiology |authors=Clarke B |journal=Clinical Journal of the American Society of Nephrology |volume=3 |issue=Suppl 3 |pages=S131–S139 |year=2008 |doi=10.2215/CJN.04151206 |pmc=3152283 |pmid=18988698}}</ref> * ''Сезамовидні кості'' тото кусткы у сухожылях. Позаяк они держат сухожыля дале уд клуба, кут сухожыля май высокый, а з ним ся звысшує и механічна функція мускула. ** Наколінок (''patella'') и горошкова кустка (''pisiform'')&nbsp;— сезамовидні.<ref>{{Citation |title=Occurrence and distribution of sesamoid bones in squamates: a comparative approach |authors=Jerez A, Mangione S, Abdala V |journal=Acta Zoologica |volume=91 |issue=3 |pages=295–305 |year=2010 |doi=10.1111/j.1463-6395.2009.00408.x |hdl=11336/74304 |hdl-access=free}}</ref> * ''Неправилні кості'' не падут ни в єдну из сих катеґорій. Они ся творят тонкыми слоями компактного кустя кругом губчастого обсягу, їхні формы сложні тай удличавут ся уд другых костий. ** Кусткы хребта, таза и подакотрі кусткы в черепі&nbsp;— неправилні. Тото наприклад руштова (''ethmoid'') и клинова (''sphenoid'') кості.<ref>{{cite web |title=Bone as an Organ |url=https://www.zoylo.com/diagnostics/organs/bones |archive-url=https://web.archive.org/web/20191030122832/https://www.zoylo.com/diagnostics/organs/bones |archive-date=2019-10-30 |access-date=2012-09-28 |work=AnatomyOne |publisher=Amirsys, Inc. |authors=Pratt R}}</ref> === Термінолоґія === [[Файл:603 Anatomy of Long Bone.jpg|міні|left|220px|Структура довгої кости]] Як тото є ай у трафунках из другыми анатомічными термінами, многі терміны на попис вонкашнього виду, формы и функції кусток узяті из [[латина|латины]] тай [[грецькый язык|грецького языка]], наприклад префікс „остео-“. === Функції === ==== Механічна ==== Кусткы мавут дакулько механічных функцій. Врокаши вни формувут [[кустяк]], чинят раму про опору тіла и сут точками скапчаня скелетных [[мускула|мускул]], [[сухожыля|сухожылюв]], [[зязка (анатомія)|зязок]] и [[клуб (анатомія)|клубув]], котрі вшыткі роблят про ґенерацію и передачу силы, обы окремі часті тіла вадь цілоє тіло нараз могли ся переміщовати у тривымірному просторі. Кості защищавут уднушні орґаны, як наприклад череп защищає мозоґ авадь ребра защищавут серце тай легкі. Хоть кості и крехкі, айбо головно позад колаґена вни еластичні. Механічно кусткы мавут особу роль у [[слух]]ови. Три малі [[слухові кусткы]] в середнюм усі передавут звук. ==== Синтетична ==== Губчасті часті кусток обсягувут [[кустковый мозоґ|кусткові мозґы]], котрый продукує кровляні клітины через [[гематопоєза|гематопоєзу]].<ref>{{cite journal |vauthors=Fernández KS, de Alarcón PA |date=December 2013 |title=Development of the hematopoietic system and disorders of hematopoiesis that present during infancy and early childhood |journal=Pediatric Clinics of North America |volume=60 |issue=6 |pages=1273–1289 |doi=10.1016/j.pcl.2013.08.002 |pmid=24237971}}</ref> Тото [[черлені кровляні клітины|черлені]] (ерітроціты), [[білі кровляні клітины|білі]] (імуноціты) и [[тромбоціт]]ы.{{sfn|Young|2006|pp=60–61}} За день ся выраблят булш як 2.5&nbsp;міліарда ерітроцітув и тромбоцітув и 50–100&nbsp;міліардув [[ґранулоціт]]ув.{{sfn|Young|2006|p=58}} У кустковому мозґови не лиш продукує нові, айбо и ліквідує постарівші ся вадь дефективні черлені кровляні клітины.{{sfn|Young|2006|p=58}} ==== Метаболічна ==== * Нагромажованя мінералув – кусткы фунґувут ги важні про орґанізм запасы мінералув, головно [[калцій|калція]] и [[фосфор]]а.<ref>{{cite journal |vauthors=Doyle ME, Jan de Beur SM |date=December 2008 |title=The skeleton: endocrine regulator of phosphate homeostasis |journal=Current Osteoporosis Reports |volume=6 |issue=4 |pages=134–141 |doi=10.1007/s11914-008-0024-6 |pmid=19032923 }}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-11-07 |title=Bone Health In Depth |url=https://lpi.oregonstate.edu/mic/health-disease/bone-health |access-date=2022-09-13 |website=Linus Pauling Institute |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Bone |url=https://www.britannica.com/science/bone-anatomy/Chemical-composition-and-physical-properties |access-date=5 October 2017 |website=Encyclopædia Britannica |authors=Walker K}}</ref> Залежно уд вида, віку и филя кусткы, кусткові клітины чинят до 15% кости. * Нагромажованя [[масть|масти]] – масна тканина кусного мозґа фунґує як запас [[масні квасы|масных квасув]].<ref>{{cite journal |vauthors=Styner M, Pagnotti GM, McGrath C, Wu X, Sen B, Uzer G, Xie Z, Zong X, Styner MA, Rubin CT, Rubin J |date=August 2017 |title=Exercise Decreases Marrow Adipose Tissue Through β-Oxidation in Obese Running Mice |journal=Journal of Bone and Mineral Research |volume=32 |issue=8 |pages=1692–1702 |doi=10.1002/jbmr.3159 |pmc=5550355 |pmid=28436105}}</ref> * [[Квасы|Квасово]]-[[Основы (хемія)|основный]] баланс — кусткы защищавут кров уд порізкых змін квасноты ([[pH]]), поглинавучи вадь уддавучи [[основні солі]].<ref name="fogelman">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=C0K5BAAAQBAJ&q=bone+buffers+the+blood+against+excessive+pH+changes+by+absorbing+or+releasing+alkaline+salts.&pg=PA38 |title=Radionuclide and Hybrid Bone Imaging |authors=Fogelman I, Gnanasegaran G, van der Wall H |publisher=Springer |year=2013 |isbn=978-3-642-02400-9 |language=en}}</ref> * Детоксифікація – кустяні тканины годні ай держати тяжкі металы и другі чужі елементы, забиравучи їх из крови и зменшувучи їхньый влив на другі тканины.<ref>{{Cite web |last=Lerro |first=Elena |date=2007 |title=Bone |url=http://flipper.diff.org/app/items/info/350 |website=flipper.diff.org}}</ref> * [[Ендокринна система|Ендокринный]] орґан – кустя контролює метаболізм [[фосфат]]а. Кустяні клітины выділявут гормон [[остеокалцін]], котрый помагат реґуловати [[уровень цукру в крови]] и удкладованя масти. Остеокалцін пуднимат и секрецію, и чуствителность ид [[інсулін]]у, увеличує число [[бета клітины|продукувучых інсулін клітин]] и зменшує запасы масти.<ref>{{cite journal |vauthors=Lee NK, Sowa H, Hinoi E, Ferron M, Ahn JD, Confavreux C, Dacquin R, Mee PJ, McKee MD, Jung DY, Zhang Z, Kim JK, Mauvais-Jarvis F, Ducy P, Karsenty G |date=August 2007 |title=Endocrine regulation of energy metabolism by the skeleton |journal=Cell |volume=130 |issue=3 |pages=456–469 |doi=10.1016/j.cell.2007.05.047 |pmc=2013746 |pmid=17693256 |bibcode=2007Cell..130..456L }}</ref> * Баланс калція – у процесі резорбції костий остеокласты выділявут задержаный калцій у циркулацію, што помагат реґуловати баланс калцію. Формованя кусток забират из кровообігу калцій у його мінералнуй формі, а резорбція наспак извысшує уровень циркулувучого калція.<ref>{{Cite web |last1=Wilkin |first1=Douglas |last2=Gray-Wilson |first2=Niamh |date=8 February 2024 |title=Bones |url=https://www.ck12.org/biology/bones/lesson/Bones-Advanced-BIO-ADV/ |work=CK-12 Foundation |language=en}}</ref> == Розвуй == === Ремодельованя === Кустка ся фурт вытворює и замінює ся бігом процеса ремодельованя. Тото резорбція и пак заміна кустя практично без змін у формі, у котрому головну роль исповнявут остеобласты и остеокласты. У дорослого чоловіка кажджый рук ся ремоделює дас 10% кусної масы.<ref>{{cite journal | vauthors = Manolagas SC | title = Birth and death of bone cells: basic regulatory mechanisms and implications for the pathogenesis and treatment of osteoporosis | journal = Endocrine Reviews | volume = 21 | issue = 2 | pages = 115–137 | date = April 2000 | pmid = 10782361 | doi = 10.1210/edrv.21.2.0395 | doi-access = free }}</ref> Ціль ремодельованя в реґулації гомеостазы калція, полажованьови мікропошкоджінь у кустках уд кажджоденного стреса и формованьови кустяка, кой чоловік росте.<ref>{{cite journal | vauthors = Hadjidakis DJ, Androulakis II | title = Bone remodeling | journal = Annals of the New York Academy of Sciences | volume = 1092 | pages = 385–396 | date = December 2006 | issue = 1 | pmid = 17308163 | doi = 10.1196/annals.1365.035 | bibcode = 2006NYASA1092..385H }}</ref> При повторявучому ся стресови, наприклад занятьови [[шпорт]]ом, кусткы ся зтовщувут у містах майчитавого стреса подля [[закон Волффа|закона Волффа]]. Сут гіпотезы, ож ото ся стає внаслідок [[пєзоелектрика|пєзоелектричных]] властивостий кустя, позад котрых кусткы уд стресу ґенерувут малі електричні потенціалы.<ref>{{cite book| veditors = Woodburne RT |title=Anatomy, physiology, and metabolic disorders|date=1999|publisher=Novartis Pharmaceutical Corp.|location=Summit, N.J.|isbn=978-0-914168-88-1|pages=187–189|edition=5th }}</ref> == Остеолоґія == [[Файл:Paleopathology; Human femurs from Roman period, Tell Fara Wellcome L0008764.jpg|міні|Людські стегнові и раменні кусткы з римського періода, з зажывшыми [[кустковый перелом|переломами]]]] Наука за кусткы и зубы ся кличе [[остеолоґія]]. Она ся часто хоснує в [[антрополоґія|антрополоґії]], [[археолоґія|археолоґії]] и [[криміналістика|криміналістиці]], наприклад про встановліня віку, [[пол (біолоґія)|пола]], стану здоровля, походжіня того, кому належат кусткы.<ref>{{cite book|first1=Tim D.|last1=White|first2=Michael T.|last2=Black|first3=Pieter A.|last3=Folkens|title=Human Osteology|date=2012|doi=10.1016/C2009-0-03221-8|isbn=978-0-12-374134-9}}{{pn|date=September 2026}}</ref> Антрополоґы тай археолоґы зглядувут [[кустяна серсама|кустяну серсаму]], вчинену ''[[Homo sapiens]]'' и ''[[Homo neanderthalensis]]''. == Другі звірі == [[Файл:Bird leg and pelvic girdle skeleton EN.gif|міні|left|200px|Кості лабы и таза у потят]] [[Файл:Fluworôze egzostozes1-800h.jpg|міні|right|180px|alt=knobby hoofed leg|[[Скелетна флуороза]] у коровлячуй лабі позад індустріалної контамінації]] [[Потята|Потячі]] кустякы дуже легкі. У них многым май малі й тонкі кості ги в [[ссавці|ссавцюв]], што помагат їм літати. У многых потят позад сього мало кустковых мозґув.<ref name="RSPB-BirdBoneDensity">{{cite journal | vauthors = Dumont ER | title = Bone density and the lightweight skeletons of birds | journal = Proceedings. Biological Sciences | volume = 277 | issue = 1691 | pages = 2193–2198 | date = July 2010 | pmid = 20236981 | pmc = 2880151 | doi = 10.1098/rspb.2010.0117 | bibcode = 2010PBioS.277.2193D }}</ref> Межи ссавцями, до потячої густины костий майблизкі [[перхач]]і. Дзьобы потят головно вчинені з кустя й покрыті [[кератин]]ом, ги продовжіня [[вилиця|вилиць]]. Многі звірі, а май&nbsp;— [[травоїдні]], практикувут [[остеофаґію]], т.&nbsp;є.&nbsp;їдіня кусток. Держит ся, ож чинят ото, вбы удновити запасы [[фосфат]]а. Многі кустяні хвороты, на котрі хворівут люди, годні мати и другі хребетні, наприклад [[скелетна флуороза|скелетну флуорозу]]. == Общество и култура == [[Файл:Bones of cattle on a farm in Namibia.jpg|міні|Кусткы забитої [[маржина|маржины]] на [[ферма|фермі]] в [[Намібія|Намібії]]]] Кусткы забитых звірюв ся по всякому хоснувут: * У [[правік|правіці]] з них ся чинила [[кустяна серсама]].<ref>{{Cite book| authors = Laszlovszky J, Szabo P |url=https://books.google.com/books?id=ft2d-zrlLWcC&q=Bones+from+slaughtered+animals+have+a+number+of+uses.+In+prehistoric+times%2C+they+have+been+used+for+making+bone+tools&pg=PA142|title=People and Nature in Historical Perspective |date= January 2003 |publisher=Central European University Press|isbn=978-963-9241-86-2|language=en}}</ref> Кроме того, и в правіці, и в сучасности їх знавут хосновати в уміньови (різьбили з кустя вшылиякі вытворы), чинили [[ґомбиця|ґомбиці]], [[монисто|мониста]], [[коцкы]], [[стрілы]], орнаменты и другі предметы. * [[Кустяный клей]] ся чинит из измолотых авадь потрощеных костий, філтрованых и вывареных, обы ся загустили. Кустяный клей быв даколи важный, айбо теперь вун як и другі клеї звірячого походжіня мавут лиш дакулько спеціалізованых хосновань, наприклад у [[реставрація|реставрації]]. Через дуже похожый процес ся выраблят [[желатин]]. * [[Бульйон]] ся ріхтує довгым варіньом ушылиякых інґредієнтув, межи котрыма традиційно сут кусткы. * Из звірячого кустя ся чинит [[угля]], хоснованоє головно про [[філтрація|філтрацію]], а пораз и як чорный [[піґмент]]. * [[Написы на віщых кустках]] были письмовов системов, хоснованов у [[Давньый Китай|давньому Китаї]], головно в [[дінастія Шанґ|дінастії Шанґ]]. На кустці ся писала звіданка; кустка ся пак палила и місто, у котрому кость тріщала, было удповідьов на звіданя. * [[Вилочка]] [[потя|потят]] ся в подакотрых културах хоснує про [[ворожіня]]; доныні жыва традиція, за котров двоє людий, загадавши желаня, тягнут вилочку за протилежні кунці, и держит ся, ож збуде ся желаня того, у кого ся лишит май великый єї дараб, кой она ся уломит. У подакотрых културах, наприклад в [[Австралійські аборіґены|австралійськых аборіґенув]] [[Аранды|арандув]], указовати кустков на когось держит ся несеренчливым авадь даже [[Проклятя|проклятьом]]. Разні културы історично мали сохташ давати форму голові дітины через практику штучної деформації черепа. У [[Китай|Китаї]] ся шыроко практиковало ламаня и [[зязованя нуг]] малых дівочок, обы ограничити їх нормалный руст (малі ногы ся держали парадными). == Ґалерія == <gallery> Файл:Gray72-en.svg|Клітины в кустковому мозґу Файл:Bertazzo S - SEM deproteined trabecular - wistar rat - x100.tif|Мікрофотоґрафія кусткы лабораторного [[Пацкан Вістера|пацкана Вістера]] з 10,000-кратным увеличеньом, вчинена сканувучым електронным мікроскопом Файл:Bone structure marco photo.jpg|Структура звірячої кусткы </gallery> == Скапчані статі == * [[Кустяк]] * [[Клуб (анатомія)]] * [[Мускула]] == Референції == {{Reflist}} == Жерела == {{refbegin}} * {{cite book | authors = Davidson S | veditors = Colledge NR, Walker BR, Ralston SH |others=Illustrated by Robert Britton|title=Davidson's Principles and Practice of Medicine.|date=2010|publisher=Churchill Livingstone/Elsevier |location=Edinburgh|isbn=978-0-7020-3085-7|edition=21st }} * {{cite book | authors = Hall AC, Guyton JE | title = Textbook of Medical Physiology | date = 2005 | publisher = W.B. Saunders | location = Philadelphia | isbn = 978-0-7216-0240-0 | edition = 11th | ref = {{harvid|Hall|2005}} }} * {{cite book | authors = Young B, Lowe JS, Stevens A, Heath JW | title = Wheater's Functional Histology: a text and colour atlas | date = 2006 | publisher = Churchill Livingstone/Elsevier | location = London | isbn = 978-0-443-068-508 | edition = 5th | ref = {{harvid|Young|2006}} }} {{refend}} == Вонкашні удкликованя == {{commons category|Bones}} * [https://web.archive.org/web/20170509104452/http://depts.washington.edu/bonebio/ASBMRed/ASBMRed.html Ошколовалні матеріалы (у т.ч. анімації) Америцького общества про зглядованя кусток и мінералув] * [http://silver.neep.wisc.edu/~lakes/BoneElectr.html Кусткова пєзоелектрика] * [http://www.scq.ubc.ca/?p=400 Базова інформація за біолоґію кустя уд Science Creative Quarterly] * [http://www.histology-world.com/photoalbum/thumbnails.php?album=8 Мікрофотоґрафія кусток] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200706203057/http://histology-world.com/photoalbum/thumbnails.php?album=8 |date=6 July 2020 }} d6i90dby2p9vdkm2v7u2i199x84yul8 171013 170995 2026-10-04T19:17:37Z Rue323 31002 171013 wikitext text/x-wiki {{Куртый попис|Твердый орґан опорно-ходової системы хребетных}} {{Пудкарпатськый стандарт}} {{Інфобокс | above = Кустка | image1 = [[Файл:Left femur of extinct elephant, Alaska, Ice Age Wellcome L0057714.jpg|260px]] | caption1 = Ліва стегнова кость вымерлого вида [[слон]]а, возможно [[мамут]]а, датована плейстоценськым ледовым періодом | image2 = [[Файл:Bertazzo S - SEM deproteined bone - wistar rat - x10k.tif|260px]] | caption2 = Мікрофотоґрафія кусткы лабораторного [[Пацкан Вістера|пацкана Вістера]] з 10,000-кратным увеличеньом, вчинена сканувучым електронным мікроскопом | header1 = Ідентифікаторы | label2 = По [[Латинськый язык|латинськы]] | data2 = {{lang|la|os}}, {{lang|la|ossis}} | label3 = По [[Грецькый язык|грецькы]] | data3 = {{lang|el|ὀστέον}} (''ostéon'') | label4 = [[Medical Subject Headings|MeSH]] | data4 = [https://meshb.nlm.nih.gov/record/ui?ui=D001842 D001842] | label5 = [[Terminologia Anatomica|TA98]] | data5 = [https://ifaa.unifr.ch/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/02.0.00.000%20Entity%20TA98%20EN.htm A02.0.00.000] | label6 = [[Terminologia Anatomica|TA2]] | data6 = [https://ta2viewer.openanatomy.org/?id=366 366], [https://ta2viewer.openanatomy.org/?id=377 377] | label7 = [[Terminologia Histologica|TH]] | data7 = [https://ifaa.unifr.ch/Public/EntryPage/PDF/TH%20Chapter%20H3.01.pdf H3.01.00.0.00001] | label8 = [[Foundational Model of Anatomy Ontology|FMA]] | data8 = [https://bioportal.bioontology.org/ontologies/FMA/?p=classes&conceptid=http%3A%2F%2Fpurl.org%2Fsig%2Font%2Ffma%2Ffma5018 5018] | below = [[Анатомічна термінолоґія]] }} '''Ку́стка''' вадь '''ко́сть''' (зборный назывник '''кустя́'''; {{lang-la|os}}, {{lang|la|ossis}}, {{lang-el|ὀστέον}} ''ostéon'') исе твердый орґан опорно-ходової системы хребетных, часть [[кустяк]]а у булшины [[хребетні|хребетных]]. Кусткы чинят структуру и пудпору тіла, защищавут другі орґаны, продукувут черлені и білі кровляні клітины, держат у собі [[мінерал (пожыва)|мінералы]], помагавут реґуловати квасо-основну рувновагу, позволявут ходити тай чути. Кусткы бывавут ушылиякых форм и розмірув и мавут компліковану уднушню и вонкашню будовы.<ref name="de_Buffrénil_2021">{{cite book | authors = de Buffrénil V, de Ricqlès AJ, Zylberberg L, Padian K, Laurin M, Quilhac A |title=Vertebrate skeletal histology and paleohistology |date=2021 |publisher=CRC Press |location=Boca Raton, FL |isbn=978-1-351-18957-6 |pages=xii + 825 |edition=First |url=https://books.google.com/books?id=tJcwEAAAQBAJ&dq=Vertebrate+Skeletal+Histology+and+Paleohistology&pg=PT8}}</ref> '''Кусткова тканина''' тото тверда мінералізована скапчувуча тканина з межиклітиннов матрицьов, што подабат на медові вощины<ref>{{Cite book |title=Forensic Anthropology: A Comprehensive Approach |publisher=CRC Press |year=2017 |isbn=978-1-315-30003-0 |editor=Langley, Natalie |edition=2nd |page=82 |editor2=Tersigni-Terrant, Maria-Teresa}}</ref>&nbsp;— така структура дає кусткам їх муцность. Кусткова тканина ся творит разными филями кустковых клітин: [[остебласт]]ами тай [[остеоціт]]ами (котрі удповідно формувут и мінералізувут кусткы), [[остеокласт]]ами (вдяку котрым ся стає [[резорбція]]) и модифіковаными вадь сплюснутыми остеобластами (стінковыми клітинами, котрі чинят защитный слуй на поверьхности кости). Мінералізована матриця кусткової тканины має [[орґанічна хемія|орґанічный]] компонент головно з [[осеїн]]а, вида [[колаґен]]а, и неорґанічный из [[кусткові мінералы|кустковых мінералув]], котрі ся чинят ушылиякыми солями. Основными компонентами кусятної тканины сут компактноє и губчастоє кустя, айбо кусткы годні обсяговати ай другі типы тканин, у т.&nbsp;ч.&nbsp;[[кустковый мозоґ]], [[ендост]], [[окустя]], [[нервы]], [[кровоносні судины]] и [[хрящ]]. У людському тілі при рожденю є дас&nbsp;300&nbsp;кусток&nbsp;— многі з них ся скапчувут уєдно, кой дітина росте, и в дорослум тілі ся лишат як правило 206 окремых кусток, не рахувучи малі сезамовидні кості.<ref>{{cite book |title = The Anatomy and Biology of the Human Skeleton |url = https://archive.org/details/anatomybiologyo00stee |url-access = registration | authors = Steele DG, Bramblett CA |year = 1988 |publisher = Texas A&M University Press |page = [https://archive.org/details/anatomybiologyo00stee/page/4 4]|isbn = 978-0-89096-300-5}}</ref><ref>{{cite book |title=Mammal anatomy: an illustrated guide |date=2010 |publisher=Marshall Cavendish |location=New York |isbn=978-0-7614-7882-9 |page=129}}</ref> Майвелика кость у тілі стегнова, а маймала вто стременце у середньому усі. == Обща анатомія == У людському тілі є пять филюв кусток: довгі, курті, плыскі, неправилні и сезамовидні.<ref name="ClevelandClinicBones">{{Cite web |title=Bones |publisher=Cleveland Clinic |url=https://my.clevelandclinic.org/health/body/25176-bones |date=2025-17-10 |access-date=2026-10-04}}</ref> [[Файл:Blausen 0229 ClassificationofBones.png|300px|Єден из способув класифіковати кусткы за формов авадь вонкашньым видом. За годиннов стрілков зачинавучи з верьхнього лівого кута: приклады плыскої (фронтална), шовної, неправилної (хребець), довгої (стегнова), сезамовидної (наколінок) и куртої (запясна) кусткы.|альт=Єден из способув класифіковати кусткы за формов авадь вонкашньым видом. За годиннов стрілков зачинавучи з верьхнього лівого кута: приклады плыскої (фронтална), шовної, неправилної (хребець), довгої (стегнова), сезамовидної (наколінок) и куртої (запясна) кусткы.|міні]] * ''Довгі кості'' характеризувут ся діафізов (подовжіньом) и епіфізов, завкругленов головов на обох кунцях діафізы. Они ся творят головно компактным кустьом и мавут менше кустковых мозґув.<ref name="TLP">{{cite web |title=DoITPoMS – TLP Library Structure of bone and implant materials – Structure and composition of bone |url=https://www.doitpoms.ac.uk/tlplib/bones/structure.php |work=Dissemination of IT for the Promotion of Materials Science (DoITPoMS) |publisher=University of Cambridge |location=Cambridge, UK}}</ref> ** Булшина костий у кунцьовках, у т. ч. на перстах — довгі. Уйимками сут вусям запясных кусток, сім передстопных костий щиколоткы тай сезамовидна кустка наколінка. Довгі кусткы, у котрых діафіза вадь епіфізы мавут иншаку форму, ги наприклад [[ключиця]], кличут ся щи модифіковаными довгыми кустьми. * ''Курті кості'' приближно в формі кубув и мавут лиш тонкый слуй компактного кустя кругом губчастого обсягу. Курті кості давут опору и мавут ограниченоє кываня.<ref name="Openstax Anatomy & Physiology attribution">[[Файл:Creative_Commons_by_small.svg|посилання=creativecommons:by/4.0/|альт=|80x80пкс]] ''Статя обсягує [https://openstax.org/books/anatomy-and-physiology/pages/6-2-bone-classification текст], доступный пуд ліцензійов [[CC BY 4.0]].'' {{cite book |title=Anatomy & Physiology |date=June 8, 2023 |publisher=OpenStax CNX |isbn=978-1-947172-04-3 |location=Houston |at=6.2 Bone classification|authors=Betts JG, Desaix P, Johnson E, Johnson JE, Korol O, Kruse D, Poe B, Wise J, Womble MD, Young KA}}</ref> ** Кусткы в запясти тай щиколотці&nbsp;— курті. * ''Плыскі кості'' тонкі и як правило загнуті, з двома паралелными слоями компактного кустя, межи котрыми є губчастый слуй. ** Булшина костий у черепі, а щи грудна кустка — плыскі.<ref>{{Citation |title=Normal Bone Anatomy and Physiology |authors=Clarke B |journal=Clinical Journal of the American Society of Nephrology |volume=3 |issue=Suppl 3 |pages=S131–S139 |year=2008 |doi=10.2215/CJN.04151206 |pmc=3152283 |pmid=18988698}}</ref> * ''Сезамовидні кості'' тото кусткы у сухожылях. Позаяк они держат сухожыля дале уд клуба, кут сухожыля май высокый, а з ним ся звысшує и механічна функція мускула. ** Наколінок (''patella'') и горошкова кустка (''pisiform'')&nbsp;— сезамовидні.<ref>{{Citation |title=Occurrence and distribution of sesamoid bones in squamates: a comparative approach |authors=Jerez A, Mangione S, Abdala V |journal=Acta Zoologica |volume=91 |issue=3 |pages=295–305 |year=2010 |doi=10.1111/j.1463-6395.2009.00408.x |hdl=11336/74304 |hdl-access=free}}</ref> * ''Неправилні кості'' не падут ни в єдну из сих катеґорій. Они ся творят тонкыми слоями компактного кустя кругом губчастого обсягу, їхні формы сложні тай удличавут ся уд другых костий. ** Кусткы хребта, таза и подакотрі кусткы в черепі&nbsp;— неправилні. Тото наприклад руштова (''ethmoid'') и клинова (''sphenoid'') кості.<ref>{{cite web |title=Bone as an Organ |url=https://www.zoylo.com/diagnostics/organs/bones |archive-url=https://web.archive.org/web/20191030122832/https://www.zoylo.com/diagnostics/organs/bones |archive-date=2019-10-30 |access-date=2012-09-28 |work=AnatomyOne |publisher=Amirsys, Inc. |authors=Pratt R}}</ref> === Термінолоґія === [[Файл:603 Anatomy of Long Bone.jpg|міні|left|220px|Структура довгої кости]] Як тото є ай у трафунках из другыми анатомічными термінами, многі терміны на попис вонкашнього виду, формы и функції кусток узяті из [[Латиньскый язык|латины]] тай [[грецькый язык|грецького языка]], наприклад префікс „остео-“. === Функції === ==== Механічна ==== Кусткы мавут дакулько механічных функцій. Врокаши вни формувут [[кустяк]], чинят раму про опору тіла и сут точками скапчаня скелетных [[мускула|мускул]], [[сухожыля|сухожылюв]], [[зязка (анатомія)|зязок]] и [[клуб (анатомія)|клубув]], котрі вшыткі роблят про ґенерацію и передачу силы, обы окремі часті тіла вадь цілоє тіло нараз могли ся переміщовати у тривымірному просторі. Кості защищавут уднушні орґаны, як наприклад череп защищає мозоґ авадь ребра защищавут серце тай легкі. Хоть кості и крехкі, айбо головно позад колаґена вни еластичні. Механічно кусткы мавут особу роль у [[слух]]ови. Три малі [[слухові кусткы]] в середнюм усі передавут звук. ==== Синтетична ==== Губчасті часті кусток обсягувут [[кустковый мозоґ|кусткові мозґы]], котрый продукує кровляні клітины через [[гематопоєза|гематопоєзу]].<ref>{{cite journal |vauthors=Fernández KS, de Alarcón PA |date=December 2013 |title=Development of the hematopoietic system and disorders of hematopoiesis that present during infancy and early childhood |journal=Pediatric Clinics of North America |volume=60 |issue=6 |pages=1273–1289 |doi=10.1016/j.pcl.2013.08.002 |pmid=24237971}}</ref> Тото [[черлені кровляні клітины|черлені]] (ерітроціты), [[білі кровляні клітины|білі]] (імуноціты) и [[тромбоціт]]ы.{{sfn|Young|2006|pp=60–61}} За день ся выраблят булш як 2.5&nbsp;міліарда ерітроцітув и тромбоцітув и 50–100&nbsp;міліардув [[ґранулоціт]]ув.{{sfn|Young|2006|p=58}} У кустковому мозґови не лиш продукує нові, айбо и ліквідує постарівші ся вадь дефективні черлені кровляні клітины.{{sfn|Young|2006|p=58}} ==== Метаболічна ==== * Нагромажованя мінералув – кусткы фунґувут ги важні про орґанізм запасы мінералув, головно [[калцій|калція]] и [[фосфор]]а.<ref>{{cite journal |vauthors=Doyle ME, Jan de Beur SM |date=December 2008 |title=The skeleton: endocrine regulator of phosphate homeostasis |journal=Current Osteoporosis Reports |volume=6 |issue=4 |pages=134–141 |doi=10.1007/s11914-008-0024-6 |pmid=19032923 }}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-11-07 |title=Bone Health In Depth |url=https://lpi.oregonstate.edu/mic/health-disease/bone-health |access-date=2022-09-13 |website=Linus Pauling Institute |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Bone |url=https://www.britannica.com/science/bone-anatomy/Chemical-composition-and-physical-properties |access-date=5 October 2017 |website=Encyclopædia Britannica |authors=Walker K}}</ref> Залежно уд вида, віку и филя кусткы, кусткові клітины чинят до 15% кости. * Нагромажованя [[масть|масти]] – масна тканина кусного мозґа фунґує як запас [[масні квасы|масных квасув]].<ref>{{cite journal |vauthors=Styner M, Pagnotti GM, McGrath C, Wu X, Sen B, Uzer G, Xie Z, Zong X, Styner MA, Rubin CT, Rubin J |date=August 2017 |title=Exercise Decreases Marrow Adipose Tissue Through β-Oxidation in Obese Running Mice |journal=Journal of Bone and Mineral Research |volume=32 |issue=8 |pages=1692–1702 |doi=10.1002/jbmr.3159 |pmc=5550355 |pmid=28436105}}</ref> * [[Квасы|Квасово]]-[[Основы (хемія)|основный]] баланс — кусткы защищавут кров уд порізкых змін квасноты ([[pH]]), поглинавучи вадь уддавучи [[основні солі]].<ref name="fogelman">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=C0K5BAAAQBAJ&q=bone+buffers+the+blood+against+excessive+pH+changes+by+absorbing+or+releasing+alkaline+salts.&pg=PA38 |title=Radionuclide and Hybrid Bone Imaging |authors=Fogelman I, Gnanasegaran G, van der Wall H |publisher=Springer |year=2013 |isbn=978-3-642-02400-9 |language=en}}</ref> * Детоксифікація – кустяні тканины годні ай держати тяжкі металы и другі чужі елементы, забиравучи їх из крови и зменшувучи їхньый влив на другі тканины.<ref>{{Cite web |last=Lerro |first=Elena |date=2007 |title=Bone |url=http://flipper.diff.org/app/items/info/350 |website=flipper.diff.org}}</ref> * [[Ендокринна система|Ендокринный]] орґан – кустя контролює метаболізм [[фосфат]]а. Кустяні клітины выділявут гормон [[остеокалцін]], котрый помагат реґуловати [[уровень цукру в крови]] и удкладованя масти. Остеокалцін пуднимат и секрецію, и чуствителность ид [[інсулін]]у, увеличує число [[бета клітины|продукувучых інсулін клітин]] и зменшує запасы масти.<ref>{{cite journal |vauthors=Lee NK, Sowa H, Hinoi E, Ferron M, Ahn JD, Confavreux C, Dacquin R, Mee PJ, McKee MD, Jung DY, Zhang Z, Kim JK, Mauvais-Jarvis F, Ducy P, Karsenty G |date=August 2007 |title=Endocrine regulation of energy metabolism by the skeleton |journal=Cell |volume=130 |issue=3 |pages=456–469 |doi=10.1016/j.cell.2007.05.047 |pmc=2013746 |pmid=17693256 |bibcode=2007Cell..130..456L }}</ref> * Баланс калція – у процесі резорбції костий остеокласты выділявут задержаный калцій у циркулацію, што помагат реґуловати баланс калцію. Формованя кусток забират из кровообігу калцій у його мінералнуй формі, а резорбція наспак извысшує уровень циркулувучого калція.<ref>{{Cite web |last1=Wilkin |first1=Douglas |last2=Gray-Wilson |first2=Niamh |date=8 February 2024 |title=Bones |url=https://www.ck12.org/biology/bones/lesson/Bones-Advanced-BIO-ADV/ |work=CK-12 Foundation |language=en}}</ref> == Розвуй == === Ремодельованя === Кустка ся фурт вытворює и замінює ся бігом процеса ремодельованя. Тото резорбція и пак заміна кустя практично без змін у формі, у котрому головну роль исповнявут остеобласты и остеокласты. У дорослого чоловіка кажджый рук ся ремоделює дас 10% кусної масы.<ref>{{cite journal | vauthors = Manolagas SC | title = Birth and death of bone cells: basic regulatory mechanisms and implications for the pathogenesis and treatment of osteoporosis | journal = Endocrine Reviews | volume = 21 | issue = 2 | pages = 115–137 | date = April 2000 | pmid = 10782361 | doi = 10.1210/edrv.21.2.0395 | doi-access = free }}</ref> Ціль ремодельованя в реґулації гомеостазы калція, полажованьови мікропошкоджінь у кустках уд кажджоденного стреса и формованьови кустяка, кой чоловік росте.<ref>{{cite journal | vauthors = Hadjidakis DJ, Androulakis II | title = Bone remodeling | journal = Annals of the New York Academy of Sciences | volume = 1092 | pages = 385–396 | date = December 2006 | issue = 1 | pmid = 17308163 | doi = 10.1196/annals.1365.035 | bibcode = 2006NYASA1092..385H }}</ref> При повторявучому ся стресови, наприклад занятьови [[шпорт]]ом, кусткы ся зтовщувут у містах майчитавого стреса подля [[закон Волффа|закона Волффа]]. Сут гіпотезы, ож ото ся стає внаслідок [[пєзоелектрика|пєзоелектричных]] властивостий кустя, позад котрых кусткы уд стресу ґенерувут малі електричні потенціалы.<ref>{{cite book| veditors = Woodburne RT |title=Anatomy, physiology, and metabolic disorders|date=1999|publisher=Novartis Pharmaceutical Corp.|location=Summit, N.J.|isbn=978-0-914168-88-1|pages=187–189|edition=5th }}</ref> == Остеолоґія == [[Файл:Paleopathology; Human femurs from Roman period, Tell Fara Wellcome L0008764.jpg|міні|Людські стегнові и раменні кусткы з римського періода, з зажывшыми [[кустковый перелом|переломами]]]] Наука за кусткы и зубы ся кличе [[остеолоґія]]. Она ся часто хоснує в [[антрополоґія|антрополоґії]], [[археолоґія|археолоґії]] и [[криміналістика|криміналістиці]], наприклад про встановліня віку, [[пол (біолоґія)|пола]], стану здоровля, походжіня того, кому належат кусткы.<ref>{{cite book|first1=Tim D.|last1=White|first2=Michael T.|last2=Black|first3=Pieter A.|last3=Folkens|title=Human Osteology|date=2012|doi=10.1016/C2009-0-03221-8|isbn=978-0-12-374134-9}}{{pn|date=September 2026}}</ref> Антрополоґы тай археолоґы зглядувут [[кустяна серсама|кустяну серсаму]], вчинену ''[[Homo sapiens]]'' и ''[[Homo neanderthalensis]]''. == Другі звірі == [[Файл:Bird leg and pelvic girdle skeleton EN.gif|міні|left|200px|Кости лабы и таза у потят]] [[Файл:Fluworôze egzostozes1-800h.jpg|міні|right|180px|alt=knobby hoofed leg|[[Скелетна флуороза]] у коровлячуй лабі позад індустріалної контамінації]] [[Птахы|Потячі]] кустякы дуже легкі. У них многым май малі й тонкі кості ги в [[ссавці|ссавцюв]], што помагат їм літати. У многых потят позад сього мало кустковых мозґув.<ref name="RSPB-BirdBoneDensity">{{cite journal | vauthors = Dumont ER | title = Bone density and the lightweight skeletons of birds | journal = Proceedings. Biological Sciences | volume = 277 | issue = 1691 | pages = 2193–2198 | date = July 2010 | pmid = 20236981 | pmc = 2880151 | doi = 10.1098/rspb.2010.0117 | bibcode = 2010PBioS.277.2193D }}</ref> Межи ссавцями, до потячої густины костий майблизкі [[перхач]]і. Дзьобы потят головно вчинені з кустя й покрыті [[кератин]]ом, ги продовжіня [[вилиця|вилиць]]. Многі звірі, а май&nbsp;— [[травоїдні]], практикувут [[остеофаґію]], т.&nbsp;є.&nbsp;їдіня кусток. Держит ся, ож чинят ото, вбы удновити запасы [[фосфат]]а. Многі кустяні хвороты, на котрі хворівут люди, годні мати и другі хребетні, наприклад [[скелетна флуороза|скелетну флуорозу]]. == Общество и култура == [[Файл:Bones of cattle on a farm in Namibia.jpg|міні|Кусткы забитої [[маржина|маржины]] на [[ферма|фермі]] в [[Намібія|Намібії]]]] Кусткы забитых звірюв ся по всякому хоснувут: * У [[правік|правіці]] з них ся чинила [[кустяна серсама]].<ref>{{Cite book| authors = Laszlovszky J, Szabo P |url=https://books.google.com/books?id=ft2d-zrlLWcC&q=Bones+from+slaughtered+animals+have+a+number+of+uses.+In+prehistoric+times%2C+they+have+been+used+for+making+bone+tools&pg=PA142|title=People and Nature in Historical Perspective |date= January 2003 |publisher=Central European University Press|isbn=978-963-9241-86-2|language=en}}</ref> Кроме того, и в правіці, и в сучасности їх знавут хосновати в уміньови (різьбили з кустя вшылиякі вытворы), чинили [[ґомбиця|ґомбиці]], [[монисто|мониста]], [[коцкы]], [[стрілы]], орнаменты и другі предметы. * [[Кустяный клей]] ся чинит из измолотых авадь потрощеных костий, філтрованых и вывареных, обы ся загустили. Кустяный клей быв даколи важный, айбо теперь вун як и другі клеї звірячого походжіня мавут лиш дакулько спеціалізованых хосновань, наприклад у [[реставрація|реставрації]]. Через дуже похожый процес ся выраблят [[желатин]]. * [[Бульйон]] ся ріхтує довгым варіньом ушылиякых інґредієнтув, межи котрыма традиційно сут кусткы. * Из звірячого кустя ся чинит [[угля]], хоснованоє головно про [[філтрація|філтрацію]], а пораз и як чорный [[піґмент]]. * [[Написы на віщых кустках]] были письмовов системов, хоснованов у [[Давньый Китай|давньому Китаї]], головно в [[дінастія Шанґ|дінастії Шанґ]]. На кустці ся писала звіданка; кустка ся пак палила и місто, у котрому кость тріщала, было удповідьов на звіданя. * [[Вилочка]] [[Птахы|потят]] ся в подакотрых културах хоснує про [[ворожіня]]; доныні жыва традиція, за котров двоє людий, загадавши желаня, тягнут вилочку за протилежні кунці, и держит ся, ож збуде ся желаня того, у кого ся лишит май великый єї дараб, кой она ся уломит. У подакотрых културах, наприклад в [[Австралійські аборіґены|австралійськых аборіґенув]] [[Аранды|арандув]], указовати кустков на когось держит ся несеренчливым авадь даже [[Проклятя|проклятьом]]. Разні културы історично мали сохташ давати форму голові дітины через практику штучної деформації черепа. У [[Китай|Китаї]] ся шыроко практиковало ламаня и [[зязованя нуг]] малых дівочок, обы ограничити їх нормалный руст (малі ногы ся держали парадными). == Ґалерія == <gallery> Файл:Gray72-en.svg|Клітины в кустковому мозґу Файл:Bertazzo S - SEM deproteined trabecular - wistar rat - x100.tif|Мікрофотоґрафія кусткы лабораторного [[Пацкан Вістера|пацкана Вістера]] з 10,000-кратным увеличеньом, вчинена сканувучым електронным мікроскопом Файл:Bone structure marco photo.jpg|Структура звірячої кусткы </gallery> == Скапчані статі == * [[Кустяк]] * [[Клуб (анатомія)]] * [[Мускула]] == Референції == {{Reflist}} == Жерела == {{refbegin}} * {{cite book | authors = Davidson S | veditors = Colledge NR, Walker BR, Ralston SH |others=Illustrated by Robert Britton|title=Davidson's Principles and Practice of Medicine.|date=2010|publisher=Churchill Livingstone/Elsevier |location=Edinburgh|isbn=978-0-7020-3085-7|edition=21st }} * {{cite book | authors = Hall AC, Guyton JE | title = Textbook of Medical Physiology | date = 2005 | publisher = W.B. Saunders | location = Philadelphia | isbn = 978-0-7216-0240-0 | edition = 11th | ref = {{harvid|Hall|2005}} }} * {{cite book | authors = Young B, Lowe JS, Stevens A, Heath JW | title = Wheater's Functional Histology: a text and colour atlas | date = 2006 | publisher = Churchill Livingstone/Elsevier | location = London | isbn = 978-0-443-068-508 | edition = 5th | ref = {{harvid|Young|2006}} }} {{refend}} == Вонкашні удкликованя == {{commons category|Bones}} * [https://web.archive.org/web/20170509104452/http://depts.washington.edu/bonebio/ASBMRed/ASBMRed.html Ошколовалні матеріалы (у т.ч. анімації) Америцького общества про зглядованя кусток и мінералув] * [http://silver.neep.wisc.edu/~lakes/BoneElectr.html Кусткова пєзоелектрика] * [http://www.scq.ubc.ca/?p=400 Базова інформація за біолоґію кустя уд Science Creative Quarterly] * [http://www.histology-world.com/photoalbum/thumbnails.php?album=8 Мікрофотоґрафія кусток] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200706203057/http://histology-world.com/photoalbum/thumbnails.php?album=8 |date=6 July 2020 }} n5byjidv19lnz0lt3dvnqdz05a9olz2 171016 171013 2026-10-04T19:53:00Z Halajkovič 33393 171016 wikitext text/x-wiki {{Куртый попис|Твердый орґан опорно-ходової системы хребетных}} {{Пудкарпатськый стандарт}} {{Інфобокс | above = Кустка | image1 = [[Файл:Left femur of extinct elephant, Alaska, Ice Age Wellcome L0057714.jpg|260px]] | caption1 = Ліва стегнова кость вымерлого вида [[слон]]а, возможно [[мамут]]а, датована плейстоценськым ледовым періодом | image2 = [[Файл:Bertazzo S - SEM deproteined bone - wistar rat - x10k.tif|260px]] | caption2 = Мікрофотоґрафія кусткы лабораторного [[Пацкан Вістера|пацкана Вістера]] з 10,000-кратным увеличеньом, вчинена сканувучым електронным мікроскопом | header1 = Ідентифікаторы | label2 = По [[Латинськый язык|латинськы]] | data2 = {{lang|la|os}}, {{lang|la|ossis}} | label3 = По [[Грецькый язык|грецькы]] | data3 = {{lang|el|ὀστέον}} (''ostéon'') | label4 = [[Medical Subject Headings|MeSH]] | data4 = [https://meshb.nlm.nih.gov/record/ui?ui=D001842 D001842] | label5 = [[Terminologia Anatomica|TA98]] | data5 = [https://ifaa.unifr.ch/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/02.0.00.000%20Entity%20TA98%20EN.htm A02.0.00.000] | label6 = [[Terminologia Anatomica|TA2]] | data6 = [https://ta2viewer.openanatomy.org/?id=366 366], [https://ta2viewer.openanatomy.org/?id=377 377] | label7 = [[Terminologia Histologica|TH]] | data7 = [https://ifaa.unifr.ch/Public/EntryPage/PDF/TH%20Chapter%20H3.01.pdf H3.01.00.0.00001] | label8 = [[Foundational Model of Anatomy Ontology|FMA]] | data8 = [https://bioportal.bioontology.org/ontologies/FMA/?p=classes&conceptid=http%3A%2F%2Fpurl.org%2Fsig%2Font%2Ffma%2Ffma5018 5018] | below = [[Анатомічна термінолоґія]] }} '''Ку́стка''' вадь '''ко́сть''' (зборный назывник '''кустя́'''; {{lang-la|os}}, {{lang|la|ossis}}, {{lang-el|ὀστέον}} ''ostéon'') исе твердый орґан опорно-ходової системы хребетных, часть [[кустяк]]а у булшины [[хребетні|хребетных]]. Кусткы чинят структуру и пудпору тіла, защищавут другі орґаны, продукувут черлені и білі кровляні клітины, держат у собі [[мінерал (пожыва)|мінералы]], помагавут реґуловати квасо-основну рувновагу, позволявут ходити тай чути. Кусткы бывавут ушылиякых форм и розмірув и мавут сложну уднушню и вонкашню будовы.<ref name="de_Buffrénil_2021">{{cite book | authors = de Buffrénil V, de Ricqlès AJ, Zylberberg L, Padian K, Laurin M, Quilhac A |title=Vertebrate skeletal histology and paleohistology |date=2021 |publisher=CRC Press |location=Boca Raton, FL |isbn=978-1-351-18957-6 |pages=xii + 825 |edition=First |url=https://books.google.com/books?id=tJcwEAAAQBAJ&dq=Vertebrate+Skeletal+Histology+and+Paleohistology&pg=PT8}}</ref> '''Кусткова тканина''' тото тверда мінералізована скапчувуча тканина з межиклітиннов матрицьов, што подабат на медові вощины<ref>{{Cite book |title=Forensic Anthropology: A Comprehensive Approach |publisher=CRC Press |year=2017 |isbn=978-1-315-30003-0 |editor=Langley, Natalie |edition=2nd |page=82 |editor2=Tersigni-Terrant, Maria-Teresa}}</ref>&nbsp;— така структура дає кусткам їх муцность. Кусткова тканина ся творит разными филями кустковых клітин: [[остебласт]]ами тай [[остеоціт]]ами (котрі удповідно формувут и мінералізувут кусткы), [[остеокласт]]ами (вдяку котрым ся стає [[резорбція]]) и модифіковаными вадь сплюснутыми остеобластами (стінковыми клітинами, котрі чинят защитный слуй на поверьхности кости). Мінералізована матриця кусткової тканины має [[орґанічна хемія|орґанічный]] компонент головно з [[осеїн]]а, вида [[колаґен]]а, и неорґанічный из [[кусткові мінералы|кустковых мінералув]], котрі ся чинят ушылиякыми солями. Основными компонентами кусятної тканины сут компактноє и губчастоє кустя, айбо кусткы годні обсяговати ай другі типы тканин, у т.&nbsp;ч.&nbsp;[[кустковый мозоґ]], [[ендост]], [[окустя]], [[нервы]], [[кровоносні судины]] и [[хрящ]]. У людському тілі при рожденю є дас&nbsp;300&nbsp;кусток&nbsp;— многі з них ся скапчувут уєдно, кой дітина росте, и в дорослум тілі ся лишат як правило 206 окремых кусток, не рахувучи малі сезамовидні кості.<ref>{{cite book |title = The Anatomy and Biology of the Human Skeleton |url = https://archive.org/details/anatomybiologyo00stee |url-access = registration | authors = Steele DG, Bramblett CA |year = 1988 |publisher = Texas A&M University Press |page = [https://archive.org/details/anatomybiologyo00stee/page/4 4]|isbn = 978-0-89096-300-5}}</ref><ref>{{cite book |title=Mammal anatomy: an illustrated guide |date=2010 |publisher=Marshall Cavendish |location=New York |isbn=978-0-7614-7882-9 |page=129}}</ref> Майвелика кость у тілі стегнова, а маймала вто стременце у середньому усі. == Обща анатомія == У людському тілі є пять филюв кусток: довгі, курті, плыскі, неправилні и сезамовидні.<ref name="ClevelandClinicBones">{{Cite web |title=Bones |publisher=Cleveland Clinic |url=https://my.clevelandclinic.org/health/body/25176-bones |date=2025-17-10 |access-date=2026-10-04}}</ref> [[Файл:Blausen 0229 ClassificationofBones.png|300px|Єден из способув класифіковати кусткы за формов авадь вонкашньым видом. За годиннов стрілков зачинавучи з верьхнього лівого кута: приклады плыскої (фронтална), шовної, неправилної (хребець), довгої (стегнова), сезамовидної (наколінок) и куртої (запясна) кусткы.|альт=Єден из способув класифіковати кусткы за формов авадь вонкашньым видом. За годиннов стрілков зачинавучи з верьхнього лівого кута: приклады плыскої (фронтална), шовної, неправилної (хребець), довгої (стегнова), сезамовидної (наколінок) и куртої (запясна) кусткы.|міні]] * ''Довгі кості'' характеризувут ся діафізов (подовжіньом) и епіфізов, завкругленов головов на обох кунцях діафізы. Они ся творят головно компактным кустьом и мавут менше кустковых мозґув.<ref name="TLP">{{cite web |title=DoITPoMS – TLP Library Structure of bone and implant materials – Structure and composition of bone |url=https://www.doitpoms.ac.uk/tlplib/bones/structure.php |work=Dissemination of IT for the Promotion of Materials Science (DoITPoMS) |publisher=University of Cambridge |location=Cambridge, UK}}</ref> ** Булшина костий у кунцьовках, у т. ч. на перстах — довгі. Уйимками сут вусям запясных кусток, сім передстопных костий щиколоткы тай сезамовидна кустка наколінка. Довгі кусткы, у котрых діафіза вадь епіфізы мавут иншаку форму, ги наприклад [[ключиця]], кличут ся щи модифіковаными довгыми кустьми. * ''Курті кості'' приближно в формі кубув и мавут лиш тонкый слуй компактного кустя кругом губчастого обсягу. Курті кості давут опору и мавут ограниченоє кываня.<ref name="Openstax Anatomy & Physiology attribution">[[Файл:Creative_Commons_by_small.svg|посилання=creativecommons:by/4.0/|альт=|80x80пкс]] ''Статя обсягує [https://openstax.org/books/anatomy-and-physiology/pages/6-2-bone-classification текст], доступный пуд ліцензійов [[CC BY 4.0]].'' {{cite book |title=Anatomy & Physiology |date=June 8, 2023 |publisher=OpenStax CNX |isbn=978-1-947172-04-3 |location=Houston |at=6.2 Bone classification|authors=Betts JG, Desaix P, Johnson E, Johnson JE, Korol O, Kruse D, Poe B, Wise J, Womble MD, Young KA}}</ref> ** Кусткы в запясти тай щиколотці&nbsp;— курті. * ''Плыскі кості'' тонкі и як правило загнуті, з двома паралелными слоями компактного кустя, межи котрыми є губчастый слуй. ** Булшина костий у черепі, а щи грудна кустка — плыскі.<ref>{{Citation |title=Normal Bone Anatomy and Physiology |authors=Clarke B |journal=Clinical Journal of the American Society of Nephrology |volume=3 |issue=Suppl 3 |pages=S131–S139 |year=2008 |doi=10.2215/CJN.04151206 |pmc=3152283 |pmid=18988698}}</ref> * ''Сезамовидні кості'' тото кусткы у сухожылях. Позаяк они держат сухожыля дале уд клуба, кут сухожыля май высокый, а з ним ся звысшує и механічна функція мускула. ** Наколінок (''patella'') и горошкова кустка (''pisiform'')&nbsp;— сезамовидні.<ref>{{Citation |title=Occurrence and distribution of sesamoid bones in squamates: a comparative approach |authors=Jerez A, Mangione S, Abdala V |journal=Acta Zoologica |volume=91 |issue=3 |pages=295–305 |year=2010 |doi=10.1111/j.1463-6395.2009.00408.x |hdl=11336/74304 |hdl-access=free}}</ref> * ''Неправилні кості'' не падут ни в єдну из сих катеґорій. Они ся творят тонкыми слоями компактного кустя кругом губчастого обсягу, їхні формы сложні тай удличавут ся уд другых костий. ** Кусткы хребта, таза и подакотрі кусткы в черепі&nbsp;— неправилні. Тото наприклад руштова (''ethmoid'') и клинова (''sphenoid'') кості.<ref>{{cite web |title=Bone as an Organ |url=https://www.zoylo.com/diagnostics/organs/bones |archive-url=https://web.archive.org/web/20191030122832/https://www.zoylo.com/diagnostics/organs/bones |archive-date=2019-10-30 |access-date=2012-09-28 |work=AnatomyOne |publisher=Amirsys, Inc. |authors=Pratt R}}</ref> === Термінолоґія === [[Файл:603 Anatomy of Long Bone.jpg|міні|left|220px|Структура довгої кости]] Як тото є ай у трафунках из другыми анатомічными термінами, многі терміны на попис вонкашнього виду, формы и функції кусток узяті из [[Латиньскый язык|латины]] тай [[грецькый язык|грецького языка]], наприклад префікс „остео-“. === Функції === ==== Механічна ==== Кусткы мавут дакулько механічных функцій. Врокаши вни формувут [[кустяк]], чинят раму про опору тіла и сут точками скапчаня скелетных [[мускула|мускул]], [[сухожыля|сухожылюв]], [[зязка (анатомія)|зязок]] и [[клуб (анатомія)|клубув]], котрі вшыткі роблят про ґенерацію и передачу силы, обы окремі часті тіла вадь цілоє тіло нараз могли ся переміщовати у тривымірному просторі. Кості защищавут уднушні орґаны, як наприклад череп защищає мозоґ авадь ребра защищавут серце тай легкі. Хоть кості и крехкі, айбо головно позад колаґена вни еластичні. Механічно кусткы мавут особу роль у [[слух]]ови. Три малі [[слухові кусткы]] в середнюм усі передавут звук. ==== Синтетична ==== Губчасті часті кусток обсягувут [[кустковый мозоґ|кусткові мозґы]], котрый продукує кровляні клітины через [[гематопоєза|гематопоєзу]].<ref>{{cite journal |vauthors=Fernández KS, de Alarcón PA |date=December 2013 |title=Development of the hematopoietic system and disorders of hematopoiesis that present during infancy and early childhood |journal=Pediatric Clinics of North America |volume=60 |issue=6 |pages=1273–1289 |doi=10.1016/j.pcl.2013.08.002 |pmid=24237971}}</ref> Тото [[черлені кровляні клітины|черлені]] (ерітроціты), [[білі кровляні клітины|білі]] (імуноціты) и [[тромбоціт]]ы.{{sfn|Young|2006|pp=60–61}} За день ся выраблят булш як 2.5&nbsp;міліарда ерітроцітув и тромбоцітув и 50–100&nbsp;міліардув [[ґранулоціт]]ув.{{sfn|Young|2006|p=58}} У кустковому мозґови не лиш продукує нові, айбо и ліквідує постарівші ся вадь дефективні черлені кровляні клітины.{{sfn|Young|2006|p=58}} ==== Метаболічна ==== * Нагромажованя мінералув – кусткы фунґувут ги важні про орґанізм запасы мінералув, головно [[калцій|калція]] и [[фосфор]]а.<ref>{{cite journal |vauthors=Doyle ME, Jan de Beur SM |date=December 2008 |title=The skeleton: endocrine regulator of phosphate homeostasis |journal=Current Osteoporosis Reports |volume=6 |issue=4 |pages=134–141 |doi=10.1007/s11914-008-0024-6 |pmid=19032923 }}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-11-07 |title=Bone Health In Depth |url=https://lpi.oregonstate.edu/mic/health-disease/bone-health |access-date=2022-09-13 |website=Linus Pauling Institute |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Bone |url=https://www.britannica.com/science/bone-anatomy/Chemical-composition-and-physical-properties |access-date=5 October 2017 |website=Encyclopædia Britannica |authors=Walker K}}</ref> Залежно уд вида, віку и филя кусткы, кусткові клітины чинят до 15% кости. * Нагромажованя [[масть|масти]] – масна тканина кусного мозґа фунґує як запас [[масні квасы|масных квасув]].<ref>{{cite journal |vauthors=Styner M, Pagnotti GM, McGrath C, Wu X, Sen B, Uzer G, Xie Z, Zong X, Styner MA, Rubin CT, Rubin J |date=August 2017 |title=Exercise Decreases Marrow Adipose Tissue Through β-Oxidation in Obese Running Mice |journal=Journal of Bone and Mineral Research |volume=32 |issue=8 |pages=1692–1702 |doi=10.1002/jbmr.3159 |pmc=5550355 |pmid=28436105}}</ref> * [[Квасы|Квасово]]-[[Основы (хемія)|основный]] баланс — кусткы защищавут кров уд порізкых змін квасноты ([[pH]]), поглинавучи вадь уддавучи [[основні солі]].<ref name="fogelman">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=C0K5BAAAQBAJ&q=bone+buffers+the+blood+against+excessive+pH+changes+by+absorbing+or+releasing+alkaline+salts.&pg=PA38 |title=Radionuclide and Hybrid Bone Imaging |authors=Fogelman I, Gnanasegaran G, van der Wall H |publisher=Springer |year=2013 |isbn=978-3-642-02400-9 |language=en}}</ref> * Детоксифікація – кустяні тканины годні ай держати тяжкі металы и другі чужі елементы, забиравучи їх из крови и зменшувучи їхньый влив на другі тканины.<ref>{{Cite web |last=Lerro |first=Elena |date=2007 |title=Bone |url=http://flipper.diff.org/app/items/info/350 |website=flipper.diff.org}}</ref> * [[Ендокринна система|Ендокринный]] орґан – кустя контролює метаболізм [[фосфат]]а. Кустяні клітины выділявут гормон [[остеокалцін]], котрый помагат реґуловати [[уровень цукру в крови]] и удкладованя масти. Остеокалцін пуднимат и секрецію, и чуствителность ид [[інсулін]]у, увеличує число [[бета клітины|продукувучых інсулін клітин]] и зменшує запасы масти.<ref>{{cite journal |vauthors=Lee NK, Sowa H, Hinoi E, Ferron M, Ahn JD, Confavreux C, Dacquin R, Mee PJ, McKee MD, Jung DY, Zhang Z, Kim JK, Mauvais-Jarvis F, Ducy P, Karsenty G |date=August 2007 |title=Endocrine regulation of energy metabolism by the skeleton |journal=Cell |volume=130 |issue=3 |pages=456–469 |doi=10.1016/j.cell.2007.05.047 |pmc=2013746 |pmid=17693256 |bibcode=2007Cell..130..456L }}</ref> * Баланс калція – у процесі резорбції костий остеокласты выділявут задержаный калцій у циркулацію, што помагат реґуловати баланс калцію. Формованя кусток забират из кровообігу калцій у його мінералнуй формі, а резорбція наспак извысшує уровень циркулувучого калція.<ref>{{Cite web |last1=Wilkin |first1=Douglas |last2=Gray-Wilson |first2=Niamh |date=8 February 2024 |title=Bones |url=https://www.ck12.org/biology/bones/lesson/Bones-Advanced-BIO-ADV/ |work=CK-12 Foundation |language=en}}</ref> == Розвуй == === Ремодельованя === Кустка ся фурт вытворює и замінює ся бігом процеса ремодельованя. Тото резорбція и пак заміна кустя практично без змін у формі, у котрому головну роль исповнявут остеобласты и остеокласты. У дорослого чоловіка кажджый рук ся ремоделює дас 10% кусної масы.<ref>{{cite journal | vauthors = Manolagas SC | title = Birth and death of bone cells: basic regulatory mechanisms and implications for the pathogenesis and treatment of osteoporosis | journal = Endocrine Reviews | volume = 21 | issue = 2 | pages = 115–137 | date = April 2000 | pmid = 10782361 | doi = 10.1210/edrv.21.2.0395 | doi-access = free }}</ref> Ціль ремодельованя в реґулації гомеостазы калція, полажованьови мікропошкоджінь у кустках уд кажджоденного стреса и формованьови кустяка, кой чоловік росте.<ref>{{cite journal | vauthors = Hadjidakis DJ, Androulakis II | title = Bone remodeling | journal = Annals of the New York Academy of Sciences | volume = 1092 | pages = 385–396 | date = December 2006 | issue = 1 | pmid = 17308163 | doi = 10.1196/annals.1365.035 | bibcode = 2006NYASA1092..385H }}</ref> При повторявучому ся стресови, наприклад занятьови [[шпорт]]ом, кусткы ся зтовщувут у містах майчитавого стреса подля [[закон Волффа|закона Волффа]]. Сут гіпотезы, ож ото ся стає внаслідок [[пєзоелектрика|пєзоелектричных]] властивостий кустя, позад котрых кусткы уд стресу ґенерувут малі електричні потенціалы.<ref>{{cite book| veditors = Woodburne RT |title=Anatomy, physiology, and metabolic disorders|date=1999|publisher=Novartis Pharmaceutical Corp.|location=Summit, N.J.|isbn=978-0-914168-88-1|pages=187–189|edition=5th }}</ref> == Остеолоґія == [[Файл:Paleopathology; Human femurs from Roman period, Tell Fara Wellcome L0008764.jpg|міні|Людські стегнові и раменні кусткы з римського періода, з зажывшыми [[кустковый перелом|переломами]]]] Наука за кусткы и зубы ся кличе [[остеолоґія]]. Она ся часто хоснує в [[антрополоґія|антрополоґії]], [[археолоґія|археолоґії]] и [[криміналістика|криміналістиці]], наприклад про встановліня віку, [[пол (біолоґія)|пола]], стану здоровля, походжіня того, кому належат кусткы.<ref>{{cite book|first1=Tim D.|last1=White|first2=Michael T.|last2=Black|first3=Pieter A.|last3=Folkens|title=Human Osteology|date=2012|doi=10.1016/C2009-0-03221-8|isbn=978-0-12-374134-9}}{{pn|date=September 2026}}</ref> Антрополоґы тай археолоґы зглядувут [[кустяна серсама|кустяну серсаму]], вчинену ''[[Homo sapiens]]'' и ''[[Homo neanderthalensis]]''. == Другі звірі == [[Файл:Bird leg and pelvic girdle skeleton EN.gif|міні|left|200px|Кости лабы и таза у потят]] [[Файл:Fluworôze egzostozes1-800h.jpg|міні|right|180px|alt=knobby hoofed leg|[[Скелетна флуороза]] у коровлячуй лабі позад індустріалної контамінації]] [[Птахы|Потячі]] кустякы дуже легкі. У них многым май малі й тонкі кості ги в [[ссавці|ссавцюв]], што помагат їм літати. У многых потят позад сього мало кустковых мозґув.<ref name="RSPB-BirdBoneDensity">{{cite journal | vauthors = Dumont ER | title = Bone density and the lightweight skeletons of birds | journal = Proceedings. Biological Sciences | volume = 277 | issue = 1691 | pages = 2193–2198 | date = July 2010 | pmid = 20236981 | pmc = 2880151 | doi = 10.1098/rspb.2010.0117 | bibcode = 2010PBioS.277.2193D }}</ref> Межи ссавцями, до потячої густины костий майблизкі [[перхач]]і. Дзьобы потят головно вчинені з кустя й покрыті [[кератин]]ом, ги продовжіня [[вилиця|вилиць]]. Многі звірі, а май&nbsp;— [[травоїдні]], практикувут [[остеофаґію]], т.&nbsp;є.&nbsp;їдіня кусток. Держит ся, ож чинят ото, вбы удновити запасы [[фосфат]]а. Многі кустяні хвороты, на котрі хворівут люди, годні мати и другі хребетні, наприклад [[скелетна флуороза|скелетну флуорозу]]. == Общество и култура == [[Файл:Bones of cattle on a farm in Namibia.jpg|міні|Кусткы забитої [[маржина|маржины]] на [[ферма|фермі]] в [[Намібія|Намібії]]]] Кусткы забитых звірюв ся по всякому хоснувут: * У [[правік|правіці]] з них ся чинила [[кустяна серсама]].<ref>{{Cite book| authors = Laszlovszky J, Szabo P |url=https://books.google.com/books?id=ft2d-zrlLWcC&q=Bones+from+slaughtered+animals+have+a+number+of+uses.+In+prehistoric+times%2C+they+have+been+used+for+making+bone+tools&pg=PA142|title=People and Nature in Historical Perspective |date= January 2003 |publisher=Central European University Press|isbn=978-963-9241-86-2|language=en}}</ref> Кроме того, и в правіці, и в сучасности їх знавут хосновати в уміньови (різьбили з кустя вшылиякі вытворы), чинили [[ґомбиця|ґомбиці]], [[монисто|мониста]], [[коцкы]], [[стрілы]], орнаменты и другі предметы. * [[Кустяный клей]] ся чинит из измолотых авадь потрощеных костий, філтрованых и вывареных, обы ся загустили. Кустяный клей быв даколи важный, айбо теперь вун як и другі клеї звірячого походжіня мавут лиш дакулько спеціалізованых хосновань, наприклад у [[реставрація|реставрації]]. Через дуже похожый процес ся выраблят [[желатин]]. * [[Бульйон]] ся ріхтує довгым варіньом ушылиякых інґредієнтув, межи котрыма традиційно сут кусткы. * Из звірячого кустя ся чинит [[угля]], хоснованоє головно про [[філтрація|філтрацію]], а пораз и як чорный [[піґмент]]. * [[Написы на віщых кустках]] были письмовов системов, хоснованов у [[Давньый Китай|давньому Китаї]], головно в [[дінастія Шанґ|дінастії Шанґ]]. На кустці ся писала звіданка; кустка ся пак палила и місто, у котрому кость тріщала, было удповідьов на звіданя. * [[Вилочка]] [[Птахы|потят]] ся в подакотрых културах хоснує про [[ворожіня]]; доныні жыва традиція, за котров двоє людий, загадавши желаня, тягнут вилочку за протилежні кунці, и держит ся, ож збуде ся желаня того, у кого ся лишит май великый єї дараб, кой она ся уломит. У подакотрых културах, наприклад в [[Австралійські аборіґены|австралійськых аборіґенув]] [[Аранды|арандув]], указовати кустков на когось держит ся несеренчливым авадь даже [[Проклятя|проклятьом]]. Разні културы історично мали сохташ давати форму голові дітины через практику штучної деформації черепа. У [[Китай|Китаї]] ся шыроко практиковало ламаня и [[зязованя нуг]] малых дівочок, обы ограничити їх нормалный руст (малі ногы ся держали парадными). == Ґалерія == <gallery> Файл:Gray72-en.svg|Клітины в кустковому мозґу Файл:Bertazzo S - SEM deproteined trabecular - wistar rat - x100.tif|Мікрофотоґрафія кусткы лабораторного [[Пацкан Вістера|пацкана Вістера]] з 10,000-кратным увеличеньом, вчинена сканувучым електронным мікроскопом Файл:Bone structure marco photo.jpg|Структура звірячої кусткы </gallery> == Скапчані статі == * [[Кустяк]] * [[Клуб (анатомія)]] * [[Мускула]] == Референції == {{Reflist}} == Жерела == {{refbegin}} * {{cite book | authors = Davidson S | veditors = Colledge NR, Walker BR, Ralston SH |others=Illustrated by Robert Britton|title=Davidson's Principles and Practice of Medicine.|date=2010|publisher=Churchill Livingstone/Elsevier |location=Edinburgh|isbn=978-0-7020-3085-7|edition=21st }} * {{cite book | authors = Hall AC, Guyton JE | title = Textbook of Medical Physiology | date = 2005 | publisher = W.B. Saunders | location = Philadelphia | isbn = 978-0-7216-0240-0 | edition = 11th | ref = {{harvid|Hall|2005}} }} * {{cite book | authors = Young B, Lowe JS, Stevens A, Heath JW | title = Wheater's Functional Histology: a text and colour atlas | date = 2006 | publisher = Churchill Livingstone/Elsevier | location = London | isbn = 978-0-443-068-508 | edition = 5th | ref = {{harvid|Young|2006}} }} {{refend}} == Вонкашні удкликованя == {{commons category|Bones}} * [https://web.archive.org/web/20170509104452/http://depts.washington.edu/bonebio/ASBMRed/ASBMRed.html Ошколовалні матеріалы (у т.ч. анімації) Америцького общества про зглядованя кусток и мінералув] * [http://silver.neep.wisc.edu/~lakes/BoneElectr.html Кусткова пєзоелектрика] * [http://www.scq.ubc.ca/?p=400 Базова інформація за біолоґію кустя уд Science Creative Quarterly] * [http://www.histology-world.com/photoalbum/thumbnails.php?album=8 Мікрофотоґрафія кусток] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200706203057/http://histology-world.com/photoalbum/thumbnails.php?album=8 |date=6 July 2020 }} 85kjinstc2rki22jqjvmrawca7isvjg 171020 171016 2026-10-04T20:44:01Z Flipdot 23893 Зрушена верзія [[Special:Diff/171013|171013]] од хоснователя [[Special:Contributions/Rue323|Rue323]] ([[User talk:Rue323|діскусія]]) 171020 wikitext text/x-wiki {{Куртый попис|Твердый орґан опорно-ходової системы хребетных}} {{Пудкарпатськый стандарт}} {{Інфобокс | above = Кустка | image1 = [[Файл:Left femur of extinct elephant, Alaska, Ice Age Wellcome L0057714.jpg|260px]] | caption1 = Ліва стегнова кость вымерлого вида [[слон]]а, возможно [[мамут]]а, датована плейстоценськым ледовым періодом | image2 = [[Файл:Bertazzo S - SEM deproteined bone - wistar rat - x10k.tif|260px]] | caption2 = Мікрофотоґрафія кусткы лабораторного [[Пацкан Вістера|пацкана Вістера]] з 10,000-кратным увеличеньом, вчинена сканувучым електронным мікроскопом | header1 = Ідентифікаторы | label2 = По [[Латинськый язык|латинськы]] | data2 = {{lang|la|os}}, {{lang|la|ossis}} | label3 = По [[Грецькый язык|грецькы]] | data3 = {{lang|el|ὀστέον}} (''ostéon'') | label4 = [[Medical Subject Headings|MeSH]] | data4 = [https://meshb.nlm.nih.gov/record/ui?ui=D001842 D001842] | label5 = [[Terminologia Anatomica|TA98]] | data5 = [https://ifaa.unifr.ch/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/02.0.00.000%20Entity%20TA98%20EN.htm A02.0.00.000] | label6 = [[Terminologia Anatomica|TA2]] | data6 = [https://ta2viewer.openanatomy.org/?id=366 366], [https://ta2viewer.openanatomy.org/?id=377 377] | label7 = [[Terminologia Histologica|TH]] | data7 = [https://ifaa.unifr.ch/Public/EntryPage/PDF/TH%20Chapter%20H3.01.pdf H3.01.00.0.00001] | label8 = [[Foundational Model of Anatomy Ontology|FMA]] | data8 = [https://bioportal.bioontology.org/ontologies/FMA/?p=classes&conceptid=http%3A%2F%2Fpurl.org%2Fsig%2Font%2Ffma%2Ffma5018 5018] | below = [[Анатомічна термінолоґія]] }} '''Ку́стка''' вадь '''ко́сть''' (зборный назывник '''кустя́'''; {{lang-la|os}}, {{lang|la|ossis}}, {{lang-el|ὀστέον}} ''ostéon'') исе твердый орґан опорно-ходової системы хребетных, часть [[кустяк]]а у булшины [[хребетні|хребетных]]. Кусткы чинят структуру и пудпору тіла, защищавут другі орґаны, продукувут черлені и білі кровляні клітины, держат у собі [[мінерал (пожыва)|мінералы]], помагавут реґуловати квасо-основну рувновагу, позволявут ходити тай чути. Кусткы бывавут ушылиякых форм и розмірув и мавут сложну уднушню и вонкашню будовы.<ref name="de_Buffrénil_2021">{{cite book | authors = de Buffrénil V, de Ricqlès AJ, Zylberberg L, Padian K, Laurin M, Quilhac A |title=Vertebrate skeletal histology and paleohistology |date=2021 |publisher=CRC Press |location=Boca Raton, FL |isbn=978-1-351-18957-6 |pages=xii + 825 |edition=First |url=https://books.google.com/books?id=tJcwEAAAQBAJ&dq=Vertebrate+Skeletal+Histology+and+Paleohistology&pg=PT8}}</ref> '''Кусткова тканина''' тото тверда мінералізована скапчувуча тканина з межиклітиннов матрицьов, што подабат на медові вощины<ref>{{Cite book |title=Forensic Anthropology: A Comprehensive Approach |publisher=CRC Press |year=2017 |isbn=978-1-315-30003-0 |editor=Langley, Natalie |edition=2nd |page=82 |editor2=Tersigni-Terrant, Maria-Teresa}}</ref>&nbsp;— така структура дає кусткам їх муцность. Кусткова тканина ся творит разными филями кустковых клітин: [[остебласт]]ами тай [[остеоціт]]ами (котрі удповідно формувут и мінералізувут кусткы), [[остеокласт]]ами (вдяку котрым ся стає [[резорбція]]) и модифіковаными вадь сплюснутыми остеобластами (стінковыми клітинами, котрі чинят защитный слуй на поверьхности кости). Мінералізована матриця кусткової тканины має [[орґанічна хемія|орґанічный]] компонент головно з [[осеїн]]а, вида [[колаґен]]а, и неорґанічный из [[кусткові мінералы|кустковых мінералув]], котрі ся чинят ушылиякыми солями. Основными компонентами кусятної тканины сут компактноє и губчастоє кустя, айбо кусткы годні обсяговати ай другі типы тканин, у т.&nbsp;ч.&nbsp;[[кустковый мозоґ]], [[ендост]], [[окустя]], [[нервы]], [[кровоносні судины]] и [[хрящ]]. У людському тілі при рожденю є дас&nbsp;300&nbsp;кусток&nbsp;— многі з них ся скапчувут уєдно, кой дітина росте, и в дорослум тілі ся лишат як правило 206 окремых кусток, не рахувучи малі сезамовидні кості.<ref>{{cite book |title = The Anatomy and Biology of the Human Skeleton |url = https://archive.org/details/anatomybiologyo00stee |url-access = registration | authors = Steele DG, Bramblett CA |year = 1988 |publisher = Texas A&M University Press |page = [https://archive.org/details/anatomybiologyo00stee/page/4 4]|isbn = 978-0-89096-300-5}}</ref><ref>{{cite book |title=Mammal anatomy: an illustrated guide |date=2010 |publisher=Marshall Cavendish |location=New York |isbn=978-0-7614-7882-9 |page=129}}</ref> Майвелика кость у тілі стегнова, а маймала вто стременце у середньому усі. == Обща анатомія == У людському тілі є пять филюв кусток: довгі, курті, плыскі, неправилні и сезамовидні.<ref name="ClevelandClinicBones">{{Cite web |title=Bones |publisher=Cleveland Clinic |url=https://my.clevelandclinic.org/health/body/25176-bones |date=2025-17-10 |access-date=2026-10-04}}</ref> [[Файл:Blausen 0229 ClassificationofBones.png|300px|Єден из способув класифіковати кусткы за формов авадь вонкашньым видом. За годиннов стрілков зачинавучи з верьхнього лівого кута: приклады плыскої (фронтална), шовної, неправилної (хребець), довгої (стегнова), сезамовидної (наколінок) и куртої (запясна) кусткы.|альт=Єден из способув класифіковати кусткы за формов авадь вонкашньым видом. За годиннов стрілков зачинавучи з верьхнього лівого кута: приклады плыскої (фронтална), шовної, неправилної (хребець), довгої (стегнова), сезамовидної (наколінок) и куртої (запясна) кусткы.|міні]] * ''Довгі кості'' характеризувут ся діафізов (подовжіньом) и епіфізов, завкругленов головов на обох кунцях діафізы. Они ся творят головно компактным кустьом и мавут менше кустковых мозґув.<ref name="TLP">{{cite web |title=DoITPoMS – TLP Library Structure of bone and implant materials – Structure and composition of bone |url=https://www.doitpoms.ac.uk/tlplib/bones/structure.php |work=Dissemination of IT for the Promotion of Materials Science (DoITPoMS) |publisher=University of Cambridge |location=Cambridge, UK}}</ref> ** Булшина костий у кунцьовках, у т. ч. на перстах — довгі. Уйимками сут вусям запясных кусток, сім передстопных костий щиколоткы тай сезамовидна кустка наколінка. Довгі кусткы, у котрых діафіза вадь епіфізы мавут иншаку форму, ги наприклад [[ключиця]], кличут ся щи модифіковаными довгыми кустьми. * ''Курті кості'' приближно в формі кубув и мавут лиш тонкый слуй компактного кустя кругом губчастого обсягу. Курті кості давут опору и мавут ограниченоє кываня.<ref name="Openstax Anatomy & Physiology attribution">[[Файл:Creative_Commons_by_small.svg|посилання=creativecommons:by/4.0/|альт=|80x80пкс]] ''Статя обсягує [https://openstax.org/books/anatomy-and-physiology/pages/6-2-bone-classification текст], доступный пуд ліцензійов [[CC BY 4.0]].'' {{cite book |title=Anatomy & Physiology |authors= |date=June 8, 2023 |publisher=OpenStax CNX |isbn=978-1-947172-04-3 |location=Houston |at=6.2 Bone classification|authors=Betts JG, Desaix P, Johnson E, Johnson JE, Korol O, Kruse D, Poe B, Wise J, Womble MD, Young KA}}</ref> ** Кусткы в запясти тай щиколотці&nbsp;— курті. * ''Плыскі кості'' тонкі и як правило загнуті, з двома паралелными слоями компактного кустя, межи котрыми є губчастый слуй. ** Булшина костий у черепі, а щи грудна кустка — плыскі.<ref>{{Citation |title=Normal Bone Anatomy and Physiology |authors=Clarke B |journal=Clinical Journal of the American Society of Nephrology |volume=3 |issue=Suppl 3 |pages=S131–S139 |year=2008 |doi=10.2215/CJN.04151206 |pmc=3152283 |pmid=18988698}}</ref> * ''Сезамовидні кості'' тото кусткы у сухожылях. Позаяк они держат сухожыля дале уд клуба, кут сухожыля май высокый, а з ним ся звысшує и механічна функція мускула. ** Наколінок (''patella'') и горошкова кустка (''pisiform'')&nbsp;— сезамовидні.<ref>{{Citation |title=Occurrence and distribution of sesamoid bones in squamates: a comparative approach |authors=Jerez A, Mangione S, Abdala V |journal=Acta Zoologica |volume=91 |issue=3 |pages=295–305 |year=2010 |doi=10.1111/j.1463-6395.2009.00408.x |hdl=11336/74304 |hdl-access=free}}</ref> * ''Неправилні кості'' не падут ни в єдну из сих катеґорій. Они ся творят тонкыми слоями компактного кустя кругом губчастого обсягу, їхні формы сложні тай удличавут ся уд другых костий. ** Кусткы хребта, таза и подакотрі кусткы в черепі&nbsp;— неправилні. Тото наприклад руштова (''ethmoid'') и клинова (''sphenoid'') кості.<ref>{{cite web |title=Bone as an Organ |url=https://www.zoylo.com/diagnostics/organs/bones |archive-url=https://web.archive.org/web/20191030122832/https://www.zoylo.com/diagnostics/organs/bones |archive-date=2019-10-30 |access-date=2012-09-28 |work=AnatomyOne |publisher=Amirsys, Inc. |authors=Pratt R}}</ref> === Термінолоґія === [[Файл:603 Anatomy of Long Bone.jpg|міні|left|220px|Структура довгої кости]] Як тото є ай у трафунках из другыми анатомічными термінами, многі терміны на попис вонкашнього виду, формы и функції кусток узяті из [[латина|латины]] тай [[грецькый язык|грецького языка]], наприклад префікс „остео-“. === Функції === ==== Механічна ==== Кусткы мавут дакулько механічных функцій. Врокаши вни формувут [[кустяк]], чинят раму про опору тіла и сут точками скапчаня скелетных [[мускула|мускул]], [[сухожыля|сухожылюв]], [[зязка (анатомія)|зязок]] и [[клуб (анатомія)|клубув]], котрі вшыткі роблят про ґенерацію и передачу силы, обы окремі часті тіла вадь цілоє тіло нараз могли ся переміщовати у тривымірному просторі. Кості защищавут уднушні орґаны, як наприклад череп защищає мозоґ авадь ребра защищавут серце тай легкі. Хоть кості и крехкі, айбо головно позад колаґена вни еластичні. Механічно кусткы мавут особу роль у [[слух]]ови. Три малі [[слухові кусткы]] в середнюм усі передавут звук. ==== Синтетична ==== Губчасті часті кусток обсягувут [[кустковый мозоґ|кусткові мозґы]], котрый продукує кровляні клітины через [[гематопоєза|гематопоєзу]].<ref>{{cite journal |vauthors=Fernández KS, de Alarcón PA |date=December 2013 |title=Development of the hematopoietic system and disorders of hematopoiesis that present during infancy and early childhood |journal=Pediatric Clinics of North America |volume=60 |issue=6 |pages=1273–1289 |doi=10.1016/j.pcl.2013.08.002 |pmid=24237971}}</ref> Тото [[черлені кровляні клітины|черлені]] (ерітроціты), [[білі кровляні клітины|білі]] (імуноціты) и [[тромбоціт]]ы.{{sfn|Young|2006|pp=60–61}} За день ся выраблят булш як 2.5&nbsp;міліарда ерітроцітув и тромбоцітув и 50–100&nbsp;міліардув [[ґранулоціт]]ув.{{sfn|Young|2006|p=58}} У кустковому мозґови не лиш продукує нові, айбо и ліквідує постарівші ся вадь дефективні черлені кровляні клітины.{{sfn|Young|2006|p=58}} ==== Метаболічна ==== * Нагромажованя мінералув – кусткы фунґувут ги важні про орґанізм запасы мінералув, головно [[калцій|калція]] и [[фосфор]]а.<ref>{{cite journal |vauthors=Doyle ME, Jan de Beur SM |date=December 2008 |title=The skeleton: endocrine regulator of phosphate homeostasis |journal=Current Osteoporosis Reports |volume=6 |issue=4 |pages=134–141 |doi=10.1007/s11914-008-0024-6 |pmid=19032923 }}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-11-07 |title=Bone Health In Depth |url=https://lpi.oregonstate.edu/mic/health-disease/bone-health |access-date=2022-09-13 |website=Linus Pauling Institute |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Bone |url=https://www.britannica.com/science/bone-anatomy/Chemical-composition-and-physical-properties |access-date=5 October 2017 |website=Encyclopædia Britannica |authors=Walker K}}</ref> Залежно уд вида, віку и филя кусткы, кусткові клітины чинят до 15% кости. * Нагромажованя [[масть|масти]] – масна тканина кусного мозґа фунґує як запас [[масні квасы|масных квасув]].<ref>{{cite journal |vauthors=Styner M, Pagnotti GM, McGrath C, Wu X, Sen B, Uzer G, Xie Z, Zong X, Styner MA, Rubin CT, Rubin J |date=August 2017 |title=Exercise Decreases Marrow Adipose Tissue Through β-Oxidation in Obese Running Mice |journal=Journal of Bone and Mineral Research |volume=32 |issue=8 |pages=1692–1702 |doi=10.1002/jbmr.3159 |pmc=5550355 |pmid=28436105}}</ref> * [[Квасы|Квасово]]-[[Основы (хемія)|основный]] баланс — кусткы защищавут кров уд порізкых змін квасноты ([[pH]]), поглинавучи вадь уддавучи [[основні солі]].<ref name="fogelman">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=C0K5BAAAQBAJ&q=bone+buffers+the+blood+against+excessive+pH+changes+by+absorbing+or+releasing+alkaline+salts.&pg=PA38 |title=Radionuclide and Hybrid Bone Imaging |authors=Fogelman I, Gnanasegaran G, van der Wall H |publisher=Springer |year=2013 |isbn=978-3-642-02400-9 |language=en}}</ref> * Детоксифікація – кустяні тканины годні ай держати тяжкі металы и другі чужі елементы, забиравучи їх из крови и зменшувучи їхньый влив на другі тканины.<ref>{{Cite web |last=Lerro |first=Elena |date=2007 |title=Bone |url=http://flipper.diff.org/app/items/info/350 |website=flipper.diff.org}}</ref> * [[Ендокринна система|Ендокринный]] орґан – кустя контролює метаболізм [[фосфат]]а. Кустяні клітины выділявут гормон [[остеокалцін]], котрый помагат реґуловати [[уровень цукру в крови]] и удкладованя масти. Остеокалцін пуднимат и секрецію, и чуствителность ид [[інсулін]]у, увеличує число [[бета клітины|продукувучых інсулін клітин]] и зменшує запасы масти.<ref>{{cite journal |vauthors=Lee NK, Sowa H, Hinoi E, Ferron M, Ahn JD, Confavreux C, Dacquin R, Mee PJ, McKee MD, Jung DY, Zhang Z, Kim JK, Mauvais-Jarvis F, Ducy P, Karsenty G |date=August 2007 |title=Endocrine regulation of energy metabolism by the skeleton |journal=Cell |volume=130 |issue=3 |pages=456–469 |doi=10.1016/j.cell.2007.05.047 |pmc=2013746 |pmid=17693256 |bibcode=2007Cell..130..456L }}</ref> * Баланс калція – у процесі резорбції костий остеокласты выділявут задержаный калцій у циркулацію, што помагат реґуловати баланс калцію. Формованя кусток забират из кровообігу калцій у його мінералнуй формі, а резорбція наспак извысшує уровень циркулувучого калція.<ref>{{Cite web |last1=Wilkin |first1=Douglas |last2=Gray-Wilson |first2=Niamh |date=8 February 2024 |title=Bones |url=https://www.ck12.org/biology/bones/lesson/Bones-Advanced-BIO-ADV/ |work=CK-12 Foundation |language=en}}</ref> == Розвуй == === Ремодельованя === Кустка ся фурт вытворює и замінює ся бігом процеса ремодельованя. Тото резорбція и пак заміна кустя практично без змін у формі, у котрому головну роль исповнявут остеобласты и остеокласты. У дорослого чоловіка кажджый рук ся ремоделює дас 10% кусної масы.<ref>{{cite journal | vauthors = Manolagas SC | title = Birth and death of bone cells: basic regulatory mechanisms and implications for the pathogenesis and treatment of osteoporosis | journal = Endocrine Reviews | volume = 21 | issue = 2 | pages = 115–137 | date = April 2000 | pmid = 10782361 | doi = 10.1210/edrv.21.2.0395 | doi-access = free }}</ref> Ціль ремодельованя в реґулації гомеостазы калція, полажованьови мікропошкоджінь у кустках уд кажджоденного стреса и формованьови кустяка, кой чоловік росте.<ref>{{cite journal | vauthors = Hadjidakis DJ, Androulakis II | title = Bone remodeling | journal = Annals of the New York Academy of Sciences | volume = 1092 | pages = 385–396 | date = December 2006 | issue = 1 | pmid = 17308163 | doi = 10.1196/annals.1365.035 | bibcode = 2006NYASA1092..385H }}</ref> При повторявучому ся стресови, наприклад занятьови [[шпорт]]ом, кусткы ся зтовщувут у містах майчитавого стреса подля [[закон Волффа|закона Волффа]]. Сут гіпотезы, ож ото ся стає внаслідок [[пєзоелектрика|пєзоелектричных]] властивостий кустя, позад котрых кусткы уд стресу ґенерувут малі електричні потенціалы.<ref>{{cite book| veditors = Woodburne RT |title=Anatomy, physiology, and metabolic disorders|date=1999|publisher=Novartis Pharmaceutical Corp.|location=Summit, N.J.|isbn=978-0-914168-88-1|pages=187–189|edition=5th }}</ref> == Остеолоґія == [[Файл:Paleopathology; Human femurs from Roman period, Tell Fara Wellcome L0008764.jpg|міні|Людські стегнові и раменні кусткы з римського періода, з зажывшыми [[кустковый перелом|переломами]]]] Наука за кусткы и зубы ся кличе [[остеолоґія]]. Она ся часто хоснує в [[антрополоґія|антрополоґії]], [[археолоґія|археолоґії]] и [[криміналістика|криміналістиці]], наприклад про встановліня віку, [[пол (біолоґія)|пола]], стану здоровля, походжіня того, кому належат кусткы.<ref>{{cite book|first1=Tim D.|last1=White|first2=Michael T.|last2=Black|first3=Pieter A.|last3=Folkens|title=Human Osteology|date=2012|doi=10.1016/C2009-0-03221-8|isbn=978-0-12-374134-9}}{{pn|date=September 2026}}</ref> Антрополоґы тай археолоґы зглядувут [[кустяна серсама|кустяну серсаму]], вчинену ''[[Homo sapiens]]'' и ''[[Homo neanderthalensis]]''. == Другі звірі == [[Файл:Bird leg and pelvic girdle skeleton EN.gif|міні|left|200px|Кості лабы и таза у потят]] [[Файл:Fluworôze egzostozes1-800h.jpg|міні|right|180px|alt=knobby hoofed leg|[[Скелетна флуороза]] у коровлячуй лабі позад індустріалної контамінації]] [[Потята|Потячі]] кустякы дуже легкі. У них многым май малі й тонкі кості ги в [[ссавці|ссавцюв]], што помагат їм літати. У многых потят позад сього мало кустковых мозґув.<ref name="RSPB-BirdBoneDensity">{{cite journal | vauthors = Dumont ER | title = Bone density and the lightweight skeletons of birds | journal = Proceedings. Biological Sciences | volume = 277 | issue = 1691 | pages = 2193–2198 | date = July 2010 | pmid = 20236981 | pmc = 2880151 | doi = 10.1098/rspb.2010.0117 | bibcode = 2010PBioS.277.2193D }}</ref> Межи ссавцями, до потячої густины костий майблизкі [[перхач]]і. Дзьобы потят головно вчинені з кустя й покрыті [[кератин]]ом, ги продовжіня [[вилиця|вилиць]]. Многі звірі, а май&nbsp;— [[травоїдні]], практикувут [[остеофаґію]], т.&nbsp;є.&nbsp;їдіня кусток. Держит ся, ож чинят ото, вбы удновити запасы [[фосфат]]а. Многі кустяні хвороты, на котрі хворівут люди, годні мати и другі хребетні, наприклад [[скелетна флуороза|скелетну флуорозу]]. == Общество и култура == [[Файл:Bones of cattle on a farm in Namibia.jpg|міні|Кусткы забитої [[маржина|маржины]] на [[ферма|фермі]] в [[Намібія|Намібії]]]] Кусткы забитых звірюв ся по всякому хоснувут: * У [[правік|правіці]] з них ся чинила [[кустяна серсама]].<ref>{{Cite book| authors = Laszlovszky J, Szabo P |url=https://books.google.com/books?id=ft2d-zrlLWcC&q=Bones+from+slaughtered+animals+have+a+number+of+uses.+In+prehistoric+times%2C+they+have+been+used+for+making+bone+tools&pg=PA142|title=People and Nature in Historical Perspective |date= January 2003 |publisher=Central European University Press|isbn=978-963-9241-86-2|language=en}}</ref> Кроме того, и в правіці, и в сучасности їх знавут хосновати в уміньови (різьбили з кустя вшылиякі вытворы), чинили [[ґомбиця|ґомбиці]], [[монисто|мониста]], [[коцкы]], [[стрілы]], орнаменты и другі предметы. * [[Кустяный клей]] ся чинит из измолотых авадь потрощеных костий, філтрованых и вывареных, обы ся загустили. Кустяный клей быв даколи важный, айбо теперь вун як и другі клеї звірячого походжіня мавут лиш дакулько спеціалізованых хосновань, наприклад у [[реставрація|реставрації]]. Через дуже похожый процес ся выраблят [[желатин]]. * [[Бульйон]] ся ріхтує довгым варіньом ушылиякых інґредієнтув, межи котрыма традиційно сут кусткы. * Из звірячого кустя ся чинит [[угля]], хоснованоє головно про [[філтрація|філтрацію]], а пораз и як чорный [[піґмент]]. * [[Написы на віщых кустках]] были письмовов системов, хоснованов у [[Давньый Китай|давньому Китаї]], головно в [[дінастія Шанґ|дінастії Шанґ]]. На кустці ся писала звіданка; кустка ся пак палила и місто, у котрому кость тріщала, было удповідьов на звіданя. * [[Вилочка]] [[потя|потят]] ся в подакотрых културах хоснує про [[ворожіня]]; доныні жыва традиція, за котров двоє людий, загадавши желаня, тягнут вилочку за протилежні кунці, и держит ся, ож збуде ся желаня того, у кого ся лишит май великый єї дараб, кой она ся уломит. У подакотрых културах, наприклад в [[Австралійські аборіґены|австралійськых аборіґенув]] [[Аранды|арандув]], указовати кустков на когось держит ся несеренчливым авадь даже [[Проклятя|проклятьом]]. Разні културы історично мали сохташ давати форму голові дітины через практику штучної деформації черепа. У [[Китай|Китаї]] ся шыроко практиковало ламаня и [[зязованя нуг]] малых дівочок, обы ограничити їх нормалный руст (малі ногы ся держали парадными). == Ґалерія == <gallery> Файл:Gray72-en.svg|Клітины в кустковому мозґу Файл:Bertazzo S - SEM deproteined trabecular - wistar rat - x100.tif|Мікрофотоґрафія кусткы лабораторного [[Пацкан Вістера|пацкана Вістера]] з 10,000-кратным увеличеньом, вчинена сканувучым електронным мікроскопом Файл:Bone structure marco photo.jpg|Структура звірячої кусткы </gallery> == Скапчані статі == * [[Кустяк]] * [[Клуб (анатомія)]] * [[Мускула]] == Референції == {{Reflist}} == Жерела == {{refbegin}} * {{cite book | authors = Davidson S | veditors = Colledge NR, Walker BR, Ralston SH |others=Illustrated by Robert Britton|title=Davidson's Principles and Practice of Medicine.|date=2010|publisher=Churchill Livingstone/Elsevier |location=Edinburgh|isbn=978-0-7020-3085-7|edition=21st }} * {{cite book | authors = Hall AC, Guyton JE | title = Textbook of Medical Physiology | date = 2005 | publisher = W.B. Saunders | location = Philadelphia | isbn = 978-0-7216-0240-0 | edition = 11th | ref = {{harvid|Hall|2005}} }} * {{cite book | authors = Young B, Lowe JS, Stevens A, Heath JW | title = Wheater's Functional Histology: a text and colour atlas | date = 2006 | publisher = Churchill Livingstone/Elsevier | location = London | isbn = 978-0-443-068-508 | edition = 5th | ref = {{harvid|Young|2006}} }} {{refend}} == Вонкашні удкликованя == {{commons category|Bones}} * [https://web.archive.org/web/20170509104452/http://depts.washington.edu/bonebio/ASBMRed/ASBMRed.html Ошколовалні матеріалы (у т.ч. анімації) Америцького общества про зглядованя кусток и мінералув] * [http://silver.neep.wisc.edu/~lakes/BoneElectr.html Кусткова пєзоелектрика] * [http://www.scq.ubc.ca/?p=400 Базова інформація за біолоґію кустя уд Science Creative Quarterly] * [http://www.histology-world.com/photoalbum/thumbnails.php?album=8 Мікрофотоґрафія кусток] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200706203057/http://histology-world.com/photoalbum/thumbnails.php?album=8 |date=6 July 2020 }} d6i90dby2p9vdkm2v7u2i199x84yul8 4 25335 171023 170963 2026-10-04T20:50:12Z Flipdot 23893 171023 wikitext text/x-wiki '''[[Ужгородськый університет]]''' (курто '''УжУ''')&nbsp;— державный заклад высшого школованя IV. (высшого) ступня акредитації в [[Ужгород]]і в [[Украйина|Украйині]]. Офіційно закладеный 19.&nbsp;юлія 1945.&nbsp;року. Єден из класичных університетув Украйины. На октовбер 2026 сповнят обовязкы ректора Володимир Смоланка, доктор медицинськых наук, професор. Уд 30.&nbsp;септембра 2026.&nbsp;року офіційно зачав діяти ги Ужгородськый університет, сформованый на основі реорґанізації тай злитя Ужгородського націоналного університета и Мукачувського державного університета. <div align=right>''[[Ужгородськый університет|Чітати&nbsp;дале]]''</div> 7vtegsdcq5nngsiofcg503t0sku7hi4 0 25359 170996 2026-10-04T17:48:34Z Flipdot 23893 Flipdot переменовав сторінку [[Кӱстка]] на [[Кустка]] 170996 wikitext text/x-wiki #ПЕРЕНАПРАВЛЕННЯ [[Кустка]] 57wtd7mbebfnfdbph4h89idzf62kpcg 0 25360 170997 2026-10-04T17:48:54Z Flipdot 23893 Напрямлїня на [[Кустка]] 170997 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Кустка]] bclzvz34a7d8s6wdxkmja1rloes2k84 0 25361 170998 2026-10-04T17:49:05Z Flipdot 23893 Напрямлїня на [[Кустка]] 170998 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Кустка]] bclzvz34a7d8s6wdxkmja1rloes2k84 0 25362 171021 2026-10-04T20:45:10Z Flipdot 23893 Напрямлїня на [[Птахы]] 171021 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Птахы]] s0rki16c3ynvjvj3zocn1zyfv4vvbwx 0 25363 171022 2026-10-04T20:49:10Z Flipdot 23893 Напрямлїня на [[Латиньскый язык]] 171022 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Латиньскый язык]] jgu8sf2db07a8c41z9efurbolkwkw5q