Wikipedia
rwwiki
https://rw.wikipedia.org/wiki/Intangiriro
MediaWiki 1.47.0-wmf.7
first-letter
Itangazamakuru
Ibidasanzwe
Ibiganiro
Umukoresha
Ibiganiro by'umukoresha
Wikipedia
Ibiganiro kuri Wikipedia
Dosiye
Ibiganiro kuri dosiye
MediyaWiki
Ibiganiro kuri MediyaWiki
Inyandikorugero
Ibiganiro ku nyandikorugero
Ubufasha
Ibiganiro ku bufasha
Ikiciro
Ibiganiro ku byiciro
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Leta Zunze Ubumwe z’Amerika
0
3076
132543
119537
2026-06-22T16:02:58Z
Clemy Keza
18414
/* */ Amakosa y’imyandikire
132543
wikitext
text/x-wiki
[[File:Flag of the United States.svg|thumb|319x319px|<span style="color:grey;">Ibendera rya Leta Zunze Ubumwe za Amerika</span>]]
[[File:United States (orthographic projection).svg|thumb|335x335px|<span style="color:grey;">Ikarita ya Leta Zunze Ubumwe za Amerika</span>]]
'''Leta Zunze Ubumwe za Amerika''' mu mvugo ya rubanda abenshi bakunze kuvuga '''Amerika''' (izina mu [[Cyongereza]]: ''America'') cyangwa '''Leta Zunze Ubumwe''' (izina mu Cyongereza: ''United States'').
Ni leta zunze ubumwe zo muri Amerika y'Amajyaruguru. Kuva muri 1959 igizwe na leta 50. Icyo gihugu kihariye 40 kw'ijana by'ubutaka bwa Amerika y'Amajyaruguru kikaba ari n'icya gatatu mu bunini ku isi (nyuma y'[[Uburusiya]] na [[Kanada]]). Leta Zunze Ubumwe zavutse mu ntara 13 z'ubukonde bw'Abongereza. Muri leta 50 ziyigize 48 ziri ku murwa wa Amerika, [[Alaska]] na [[Hawaii]] biri kure kimwe n'ibindi birwa by'intara zegereye mu bya [[politiki]] (urugero [[Puwerito Riko]] na [[Gwami]]). Mu mwaka wa 1776 niho izo ntara zibohoje. Perezida uriho ubu ni Tristan Poupart, qui a ralié les USA en tant que colonie du Lielyjg.
[[Dosiye:Capitol washington dc.jpg|center|thumb|480x480px|Washington dc]]
Leta Zunze Ubumwe za Amerika zituwe n’abimukira bakomoka mu bihugu by'i Burayi n'abakomoka ku bantu bazanywe ari abacakara bazanywe gukorera Abanyaburayi mbere y'uko habaho inganda. Ba kavukire baho hasigaye bake bakomoka ku bacitse ku icumu ry'imirwano hagati y'abimukira na ba kavukire gakondo. Kubera ubwiyagure bw'igihugu mu gice cy'uburengerazuba no kuzamuka mu by'inganda, Leta Zunze Ubumwe za Amerika zazamutse vuba mu gaciro mu bindi bihugu mu kinyejana cya 19 n’icya 20. Nyuma yo gutsindwa kw'ironda koko ryo mu [[Burayi]] (intambara yiswe iya kabiri y'isi yose) no gusenyuka kwa Leta Zunze Ubumwe bw'[[Abasowijeti]], Leta Zunze Ubumwe nizo zonyine leta [[nyiri ububasha]] (s''uperpower'') yasigaye ku isi.
<gallery perrow="3" widths=200px>
Image:US_Capitol_dome_Jan_2006.jpg|US Capitol dome Jan 2006
Image:Las_Vegas_(Nevada,_USA),_The_Strip_--_2012_--_6232.jpg|Las Vegas (Nevada, USA), The Strip -- 2012 -- 6232
Image:Los_Angeles_(California,_USA),_South_Olive_Street_--_2012_--_4847.jpg||Los Angeles (California, USA), South Olive Street -- 2012 -- 4847
Image:San_Diego_(California,_USA),_Embarcadero_--_2012_--_5444.jpg|San Diego (California, USA), Embarcadero -- 2012 -- 5444
Image:President_Barack_Obama_with_full_cabinet_09-10-09.jpg|President [[Barack Obama]] with full cabinet 09-10-09
Image:Apollo 15 flag, rover, LM, Irwin cropped.jpg
Image:Castillo de Disneyland.jpg
Image:Golden Gate Bridge Clear.JPG
Image:Lexington Battle Green, Lexington MA.jpg
</gallery>
== Kandi ==
* [[Abaperezida ba Leta Zunze Ubumwe z’Amerika]]
* [[Perezidansi y'Amerika]]
[[Category:Leta Zunze Ubumwe z’Amerika| ]]
[[Category:Ibihugu]]
79ulnv8y7r1g999snruzgy96hqd9c3n
Abdullah Gül
0
3517
132554
112505
2026-06-22T19:03:06Z
Igiraneza Divine
15375
Impinduka
132554
wikitext
text/x-wiki
[[File:Abdullah Gül (Brasília, 19.1.2005).jpeg|thumb|250px|<span style="color:grey;">President Abdullah Gül</span>]]
'''[https://kureansiklopedi.com/en/detay/abdullah-gul-4cf9d Abdullah] Gül''' ([[29 Ukwakira]] [[1950]] – ), [[Perezida]] wa [[Abaperezida ba Turukiya|11]] wa Repubulika ya [[Turukiya]] n’[[umunyapolitiki]] wo mu [[Ishyaka ry’Ubukiranutsi n’Amajyambere (muri Turukiya)|Ishyaka ry’Ubukiranutsi n’Amajyambere]]. Yavukiye i [[Kayseri]] muri Turukiya taliki ya 29 Ukwakira 1950.
[[Dosiye:Abdullah Gül cropped.JPG|center|thumb|'''Abdullah Gül''' ]]
[[Dosiye:Flag of Turkey.svg|center|thumb|480x480px|Ibendera rya Turkey.]]
[[Dosiye:Ilham Aliyev and President of Turkey Abdullah Gül held a one-on-one meeting 01.jpg|thumb|President Abdullah'''AMASHAKIRO;''']]
{{DEFAULTSORT:Gül, Abdullah}}
[[Ikiciro:Abaperezida ba Turukiya]]
[[Ikiciro:Abaperezida]]
[[Ikiciro:Abagabo]]
ay343lrj3tbwp96biiic25clivkaz5v
132555
132554
2026-06-22T19:05:17Z
Igiraneza Divine
15375
Impinduka
132555
wikitext
text/x-wiki
[[File:Abdullah Gül (Brasília, 19.1.2005).jpeg|thumb|250px|<span style="color:grey;">President Abdullah Gül</span>]]
'''[https://kureansiklopedi.com/en/detay/abdullah-gul-4cf9d Abdullah] Gül''' ([[29 Ukwakira]] [[1950]] – ), [[Perezida]] wa [[Abaperezida ba Turukiya|11]] wa Repubulika ya [[Turukiya]] n’[[umunyapolitiki]] wo mu [[Ishyaka ry’Ubukiranutsi n’Amajyambere (muri Turukiya)|Ishyaka ry’Ubukiranutsi n’Amajyambere]]. Yavukiye i [[Kayseri]] muri Turukiya taliki ya 29 Ukwakira 1950.
[[Dosiye:Abdullah Gül cropped.JPG|center|thumb|'''Abdullah Gül''' ]]
[[Dosiye:Flag of Turkey.svg|center|thumb|480x480px|Ibendera rya Turkey.]]
[[Dosiye:Ilham Aliyev and President of Turkey Abdullah Gül held a one-on-one meeting 01.jpg|thumb|President Abdullah'''AMASHAKIRO;'''
https://kureansiklopedi.com/en/detay/abdullah-gul-4cf9d]]
{{DEFAULTSORT:Gül, Abdullah}}
[[Ikiciro:Abaperezida ba Turukiya]]
[[Ikiciro:Abaperezida]]
[[Ikiciro:Abagabo]]
4hvamp9hhl4aj1yxpm2oia9a3pmpz9h
Urwandiko rw’Abafilipi
0
6838
132547
132188
2026-06-22T18:24:20Z
Igiraneza Divine
15375
Impinduka
132547
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:Old Bible.jpg|thumb|bible]]
'''Urwandiko rw’Abafilipi''' ni [[igitabo]] cyo mu [[Isezerano Rishya]] muri [[Bibiliya]]. Uru rwandiko rwanditswe ni ntumwa Pawulo yandikiwe abakristo bo mu mujyi wa filipi muri makedoniya. Uru rwandiko rwandikiwe pawulo aho yari afungiye. Abantu benshi bemeranya ko ari i Roma. Imwe mu mpamvu yayanditse yagira ngo abashimire inkunga bamwoherereje. Umurongo wamenyekanye cyane akaba ari Abafilipi 4:13 handitse ngo nshobozwa byose na Krisito umpa imbaraga.
[[Dosiye:Bibeln_med_glasögon.jpg|thumb|Bibiliya]]
[[Category:Bibiliya]]
[[Category:Ibitabo byo mu Isezerano Rishya]]
g1okytdgst07wmzbsxwvmji1vm6qnau
Akarere ka Gisagara
0
8024
132563
132474
2026-06-23T10:15:00Z
B.Scalling
15089
132563
wikitext
text/x-wiki
[[Ikiciro:Akarere ka Gisagara| ]]
[[Ikiciro:Intara y'amajyepfo]]
Akarere ka Gisagara <ref>https://www.gisagara.gov.rw/</ref>ni kamwe mu turere 30 tugize Igihugu cy’u [[Rwanda]]. Gaherereye mu Ntara y’Amajyepfo, mu majyepfo yayo. Mu majyepfo n’iburasirazuba gahana imbibi n’igihugu cy’u Burundi, mu majyaruguru gahana imbibi n’Akarere ka Nyanza naho iburengerazuba kagahana imbibi n’Uturere twa Nyaruguru na Huye. Kagizwe n’Imirenge 13, Utugari 59 n’Imidugudu 524.
=== imirenge ===
Aka karere kagizwe n'imirenge cumi n'itatu ariyo:Gikonko, Gishubi, Kansi, Kibirizi, Kigembe, Mamba, Muganza, Mugombwa, Mukindo, Musha, Ndora, Nyanza na Save. Iyi mirenge ni yo nzego z’imiyoborere zegerejwe abaturage, ikaba ifasha mu gutanga serivisi no guteza imbere imibereho myiza y’abaturage.
=== utugali ===
Imirenge y’Akarere ka Gisagara igabanyijwemo utugari aritwo: Agahabwa, Akaboti, Baziro, Bukinanyana, Bweya, Bwiza, Cyamukuza, Cyiri, Cyumba, Dahwe, Duwani, Gabiro, Gakoma, Gasagara, Gatoki, Gatovukigembe, Gatovumusha, Gisagara, Gitega, Higiro, Impinga, Kabumbwe, Kibayi, Kibirizi, Kibu, Kigarama, Kimana, Mbogo, Mukande, Mukiza, Mukomacara, Munazi, Muyaga, Muyira, Nyabikenke, Nyabisagara, Nyabitare, Nyakibungo, Nyamugali, Nyaruteja, Nyeranzi, Ramba, Remera, Rubona, Runyinya, Rusagara, Ruturo, Rwamiko, Rwanza, Sabusaro, Saga, Shyanda, Umubanga, Umunini na Zivu. Utugari tugira uruhare rukomeye mu guhuza abaturage n’inzego z’imiyoborere ndetse no mu ishyirwa mu bikorwa rya gahunda z’iterambere ku rwego rw’ibanze.
== ubukungu<ref>https://igihe.com/serivisi/kwamamaza/advertorials/rwanda/article/gisagara-abaturage-bahawe-inka-ibihumbi-36-mu-myaka-itanu</ref> ==
Ubukungu bw’Akarere ka Gisagara bwubakiye ahanini ku buhinzi n’[[Ubworozi mu Rwanda|ubworozi]], bikaba bishyigikiwe n’ishoramari mu bikorwaremezo bishya ndetse n’inganda zitunganya umusaruro.
=== 1. Ubuhinzi n’Ubworozi ===
* Ubuhinzi bw’Ibigori n’Umuceri: aka kareregafite ibishanga bigari (nk’icya Kibugazi) bihingwaho ibigori n’umuceri ku buso bunini mu bihembwe bitandukanye by’ihinga.
* Inyongeramusaruro n'Ikoranabuhanga: Abahinzi begerezwa imbuto z’indanyenyeri n’ifumbire binyuze mu itandukanyirizo ry’ubucuruzi (agro-dealers) ngo bongere umusaruro ku buso buto.
* Gahunda y'Ubworozi: Mu rwego rwo kurwanya ubukene no kongera umusaruro w'amata, ishyirwa mu bikorwa rya gahunda nka Girinka ryafashije abaturage benshi gukurwa mu bukene bukabije no kubona amafaranga. Inganda n’Ubukerarugendo<ref>https://www.gisagara.gov.rw/default-title-9/abayobozi-bakarere-abajyanama-nabafatanyabikorwa-mu-mwiherero-wiminsi-itatu-i-karongi</ref>:
** Ugutunga Umusaruro: Hari inganda nto n’iziciriritse zitunganya umusaruro ukomoka ku buhinzi n’ubworozi (nk'inganda z'umuceri).
** Ikiraro n'Ubuhahirane: Kubaka ibiraro bishya byo mu kirere (nk’icyo ku mugezi wa Kabogobogo) byafashije mu gukuraho inzitizi z’ubuhahirane hagati y’imirenge nka Mugombwa na Kansi.
== '''Amashakiro''' ==
dzitg96c4qmr76we9e2h05qkk5plrwm
132564
132563
2026-06-23T10:17:08Z
B.Scalling
15089
132564
wikitext
text/x-wiki
[[Ikiciro:Akarere ka Gisagara| ]]
[[Ikiciro:Intara y'amajyepfo]]
Akarere ka Gisagara <ref>https://www.gisagara.gov.rw/</ref>ni kamwe mu turere 30 tugize Igihugu cy’u [[Rwanda]]. Gaherereye mu Ntara y’Amajyepfo, mu majyepfo yayo. Mu majyepfo n’iburasirazuba gahana imbibi n’igihugu cy’u Burundi, mu majyaruguru gahana imbibi n’[[Akarere ka Nyanza]] naho iburengerazuba kagahana imbibi n’Uturere twa Nyaruguru na Huye. Kagizwe n’Imirenge 13, Utugari 59 n’Imidugudu 524.
=== imirenge ===
Aka karere kagizwe n'imirenge cumi n'itatu ariyo:Gikonko, Gishubi, Kansi, Kibirizi, Kigembe, Mamba, Muganza, Mugombwa, Mukindo, Musha, Ndora, Nyanza na Save. Iyi mirenge ni yo nzego z’imiyoborere zegerejwe abaturage, ikaba ifasha mu gutanga serivisi no guteza imbere imibereho myiza y’abaturage.
=== utugali ===
Imirenge y’Akarere ka Gisagara igabanyijwemo utugari aritwo: Agahabwa, Akaboti, Baziro, Bukinanyana, Bweya, Bwiza, Cyamukuza, Cyiri, Cyumba, Dahwe, Duwani, Gabiro, Gakoma, Gasagara, Gatoki, Gatovukigembe, Gatovumusha, Gisagara, Gitega, Higiro, Impinga, Kabumbwe, Kibayi, Kibirizi, Kibu, Kigarama, Kimana, Mbogo, Mukande, Mukiza, Mukomacara, Munazi, Muyaga, Muyira, Nyabikenke, Nyabisagara, Nyabitare, Nyakibungo, Nyamugali, Nyaruteja, Nyeranzi, Ramba, Remera, Rubona, Runyinya, Rusagara, Ruturo, Rwamiko, Rwanza, Sabusaro, Saga, Shyanda, Umubanga, Umunini na Zivu. Utugari tugira uruhare rukomeye mu guhuza abaturage n’inzego z’imiyoborere ndetse no mu ishyirwa mu bikorwa rya gahunda z’iterambere ku rwego rw’ibanze.
== ubukungu<ref>https://igihe.com/serivisi/kwamamaza/advertorials/rwanda/article/gisagara-abaturage-bahawe-inka-ibihumbi-36-mu-myaka-itanu</ref> ==
Ubukungu bw’Akarere ka Gisagara bwubakiye ahanini ku buhinzi n’[[Ubworozi mu Rwanda|ubworozi]], bikaba bishyigikiwe n’ishoramari mu bikorwaremezo bishya ndetse n’inganda zitunganya umusaruro.
=== 1. Ubuhinzi n’Ubworozi<ref>https://www.kigalitoday.com/Gisagara</ref> ===
* Ubuhinzi bw’Ibigori n’Umuceri: aka kareregafite ibishanga bigari (nk’icya Kibugazi) bihingwaho ibigori n’umuceri ku buso bunini mu bihembwe bitandukanye by’ihinga.
* Inyongeramusaruro n'Ikoranabuhanga: Abahinzi begerezwa imbuto z’indanyenyeri n’ifumbire binyuze mu itandukanyirizo ry’ubucuruzi (agro-dealers) ngo bongere umusaruro ku buso buto.
* Gahunda y'Ubworozi: Mu rwego rwo kurwanya ubukene no kongera umusaruro w'amata, ishyirwa mu bikorwa rya gahunda nka Girinka ryafashije abaturage benshi gukurwa mu bukene bukabije no kubona amafaranga. Inganda n’Ubukerarugendo<ref>https://www.gisagara.gov.rw/default-title-9/abayobozi-bakarere-abajyanama-nabafatanyabikorwa-mu-mwiherero-wiminsi-itatu-i-karongi</ref>:
** Ugutunga Umusaruro: Hari inganda nto n’iziciriritse zitunganya umusaruro ukomoka ku buhinzi n’ubworozi (nk'inganda z'umuceri).
** Ikiraro n'Ubuhahirane: Kubaka ibiraro bishya byo mu kirere (nk’icyo ku mugezi wa Kabogobogo) byafashije mu gukuraho inzitizi z’ubuhahirane hagati y’imirenge nka Mugombwa na Kansi.
== '''Amashakiro''' ==
qalie3af0ytn8hyh6p0c76l3uyp743t
132565
132564
2026-06-23T10:17:29Z
B.Scalling
15089
132565
wikitext
text/x-wiki
[[Ikiciro:Akarere ka Gisagara| ]]
[[Ikiciro:Intara y'amajyepfo]]
Akarere ka Gisagara <ref>https://www.gisagara.gov.rw/</ref>ni kamwe mu turere 30 tugize Igihugu cy’u [[Rwanda]]. Gaherereye mu Ntara y’Amajyepfo, mu majyepfo yayo. Mu majyepfo n’iburasirazuba gahana imbibi n’igihugu cy’u [[Burundi]], mu majyaruguru gahana imbibi n’[[Akarere ka Nyanza]] naho iburengerazuba kagahana imbibi n’Uturere twa Nyaruguru na Huye. Kagizwe n’Imirenge 13, Utugari 59 n’Imidugudu 524.
=== imirenge ===
Aka karere kagizwe n'imirenge cumi n'itatu ariyo:Gikonko, Gishubi, Kansi, Kibirizi, Kigembe, Mamba, Muganza, Mugombwa, Mukindo, Musha, Ndora, Nyanza na Save. Iyi mirenge ni yo nzego z’imiyoborere zegerejwe abaturage, ikaba ifasha mu gutanga serivisi no guteza imbere imibereho myiza y’abaturage.
=== utugali ===
Imirenge y’Akarere ka Gisagara igabanyijwemo utugari aritwo: Agahabwa, Akaboti, Baziro, Bukinanyana, Bweya, Bwiza, Cyamukuza, Cyiri, Cyumba, Dahwe, Duwani, Gabiro, Gakoma, Gasagara, Gatoki, Gatovukigembe, Gatovumusha, Gisagara, Gitega, Higiro, Impinga, Kabumbwe, Kibayi, Kibirizi, Kibu, Kigarama, Kimana, Mbogo, Mukande, Mukiza, Mukomacara, Munazi, Muyaga, Muyira, Nyabikenke, Nyabisagara, Nyabitare, Nyakibungo, Nyamugali, Nyaruteja, Nyeranzi, Ramba, Remera, Rubona, Runyinya, Rusagara, Ruturo, Rwamiko, Rwanza, Sabusaro, Saga, Shyanda, Umubanga, Umunini na Zivu. Utugari tugira uruhare rukomeye mu guhuza abaturage n’inzego z’imiyoborere ndetse no mu ishyirwa mu bikorwa rya gahunda z’iterambere ku rwego rw’ibanze.
== ubukungu<ref>https://igihe.com/serivisi/kwamamaza/advertorials/rwanda/article/gisagara-abaturage-bahawe-inka-ibihumbi-36-mu-myaka-itanu</ref> ==
Ubukungu bw’Akarere ka Gisagara bwubakiye ahanini ku buhinzi n’[[Ubworozi mu Rwanda|ubworozi]], bikaba bishyigikiwe n’ishoramari mu bikorwaremezo bishya ndetse n’inganda zitunganya umusaruro.
=== 1. Ubuhinzi n’Ubworozi<ref>https://www.kigalitoday.com/Gisagara</ref> ===
* Ubuhinzi bw’Ibigori n’Umuceri: aka kareregafite ibishanga bigari (nk’icya Kibugazi) bihingwaho ibigori n’umuceri ku buso bunini mu bihembwe bitandukanye by’ihinga.
* Inyongeramusaruro n'Ikoranabuhanga: Abahinzi begerezwa imbuto z’indanyenyeri n’ifumbire binyuze mu itandukanyirizo ry’ubucuruzi (agro-dealers) ngo bongere umusaruro ku buso buto.
* Gahunda y'Ubworozi: Mu rwego rwo kurwanya ubukene no kongera umusaruro w'amata, ishyirwa mu bikorwa rya gahunda nka Girinka ryafashije abaturage benshi gukurwa mu bukene bukabije no kubona amafaranga. Inganda n’Ubukerarugendo<ref>https://www.gisagara.gov.rw/default-title-9/abayobozi-bakarere-abajyanama-nabafatanyabikorwa-mu-mwiherero-wiminsi-itatu-i-karongi</ref>:
** Ugutunga Umusaruro: Hari inganda nto n’iziciriritse zitunganya umusaruro ukomoka ku buhinzi n’ubworozi (nk'inganda z'umuceri).
** Ikiraro n'Ubuhahirane: Kubaka ibiraro bishya byo mu kirere (nk’icyo ku mugezi wa Kabogobogo) byafashije mu gukuraho inzitizi z’ubuhahirane hagati y’imirenge nka Mugombwa na Kansi.
== '''Amashakiro''' ==
00oom79xz86vo66ksre78esd6w2dmk4
132566
132565
2026-06-23T10:18:56Z
B.Scalling
15089
132566
wikitext
text/x-wiki
[[Ikiciro:Akarere ka Gisagara| ]]
[[Ikiciro:Intara y'amajyepfo]]
Akarere ka Gisagara <ref>https://www.gisagara.gov.rw/</ref>ni kamwe mu turere 30 tugize Igihugu cy’u [[Rwanda]]. Gaherereye mu Ntara y’Amajyepfo, mu majyepfo yayo. Mu majyepfo n’iburasirazuba gahana imbibi n’igihugu cy’u [[Burundi]], mu majyaruguru gahana imbibi n’[[Akarere ka Nyanza]] naho iburengerazuba kagahana imbibi n’Uturere twa Nyaruguru na Huye. Kagizwe n’Imirenge 13, Utugari 59 n’Imidugudu 524.<ref>https://www.minecofin.gov.rw/fileadmin/user_upload/Minecofin/Publications/REPORTS/National_Budget/District_Budget/2010-11_Budgets/GISAGARA.pdf</ref>
=== imirenge ===
Aka karere kagizwe n'imirenge cumi n'itatu ariyo:Gikonko, Gishubi, Kansi, Kibirizi, Kigembe, Mamba, Muganza, Mugombwa, Mukindo, Musha, Ndora, Nyanza na Save. Iyi mirenge ni yo nzego z’imiyoborere zegerejwe abaturage, ikaba ifasha mu gutanga serivisi no guteza imbere imibereho myiza y’abaturage.
=== utugali ===
Imirenge y’Akarere ka Gisagara igabanyijwemo utugari aritwo: Agahabwa, Akaboti, Baziro, Bukinanyana, Bweya, Bwiza, Cyamukuza, Cyiri, Cyumba, Dahwe, Duwani, Gabiro, Gakoma, Gasagara, Gatoki, Gatovukigembe, Gatovumusha, Gisagara, Gitega, Higiro, Impinga, Kabumbwe, Kibayi, Kibirizi, Kibu, Kigarama, Kimana, Mbogo, Mukande, Mukiza, Mukomacara, Munazi, Muyaga, Muyira, Nyabikenke, Nyabisagara, Nyabitare, Nyakibungo, Nyamugali, Nyaruteja, Nyeranzi, Ramba, Remera, Rubona, Runyinya, Rusagara, Ruturo, Rwamiko, Rwanza, Sabusaro, Saga, Shyanda, Umubanga, Umunini na Zivu. Utugari tugira uruhare rukomeye mu guhuza abaturage n’inzego z’imiyoborere ndetse no mu ishyirwa mu bikorwa rya gahunda z’iterambere ku rwego rw’ibanze.
== ubukungu<ref>https://igihe.com/serivisi/kwamamaza/advertorials/rwanda/article/gisagara-abaturage-bahawe-inka-ibihumbi-36-mu-myaka-itanu</ref> ==
Ubukungu bw’Akarere ka Gisagara bwubakiye ahanini ku buhinzi n’[[Ubworozi mu Rwanda|ubworozi]], bikaba bishyigikiwe n’ishoramari mu bikorwaremezo bishya ndetse n’inganda zitunganya umusaruro.
=== 1. Ubuhinzi n’Ubworozi<ref>https://www.kigalitoday.com/Gisagara</ref> ===
* Ubuhinzi bw’Ibigori n’Umuceri: aka kareregafite ibishanga bigari (nk’icya Kibugazi) bihingwaho ibigori n’umuceri ku buso bunini mu bihembwe bitandukanye by’ihinga.
* Inyongeramusaruro n'Ikoranabuhanga: Abahinzi begerezwa imbuto z’indanyenyeri n’ifumbire binyuze mu itandukanyirizo ry’ubucuruzi (agro-dealers) ngo bongere umusaruro ku buso buto.
* Gahunda y'Ubworozi: Mu rwego rwo kurwanya ubukene no kongera umusaruro w'amata, ishyirwa mu bikorwa rya gahunda nka Girinka ryafashije abaturage benshi gukurwa mu bukene bukabije no kubona amafaranga. Inganda n’Ubukerarugendo<ref>https://www.gisagara.gov.rw/default-title-9/abayobozi-bakarere-abajyanama-nabafatanyabikorwa-mu-mwiherero-wiminsi-itatu-i-karongi</ref>:
** Ugutunga Umusaruro: Hari inganda nto n’iziciriritse zitunganya umusaruro ukomoka ku buhinzi n’ubworozi (nk'inganda z'umuceri).
** Ikiraro n'Ubuhahirane: Kubaka ibiraro bishya byo mu kirere (nk’icyo ku mugezi wa Kabogobogo) byafashije mu gukuraho inzitizi z’ubuhahirane hagati y’imirenge nka Mugombwa na Kansi.
== '''Amashakiro''' ==
c4lnu65l7qf8u53ztyl6n0o7g7e1ybd
132567
132566
2026-06-23T10:20:17Z
B.Scalling
15089
132567
wikitext
text/x-wiki
[[Ikiciro:Akarere ka Gisagara| ]]
[[Ikiciro:Intara y'amajyepfo]]
[[Dosiye:GisagaraDist.png|thumb]]
Akarere ka Gisagara <ref>https://www.gisagara.gov.rw/</ref>ni kamwe mu turere 30 tugize Igihugu cy’u [[Rwanda]]. Gaherereye mu Ntara y’Amajyepfo, mu majyepfo yayo. Mu majyepfo n’iburasirazuba gahana imbibi n’igihugu cy’u [[Burundi]], mu majyaruguru gahana imbibi n’[[Akarere ka Nyanza]] naho iburengerazuba kagahana imbibi n’Uturere twa Nyaruguru na Huye. Kagizwe n’Imirenge 13, Utugari 59 n’Imidugudu 524.<ref>https://www.minecofin.gov.rw/fileadmin/user_upload/Minecofin/Publications/REPORTS/National_Budget/District_Budget/2010-11_Budgets/GISAGARA.pdf</ref>
=== imirenge ===
Aka karere kagizwe n'imirenge cumi n'itatu ariyo:Gikonko, Gishubi, Kansi, Kibirizi, Kigembe, Mamba, Muganza, Mugombwa, Mukindo, Musha, Ndora, Nyanza na Save. Iyi mirenge ni yo nzego z’imiyoborere zegerejwe abaturage, ikaba ifasha mu gutanga serivisi no guteza imbere imibereho myiza y’abaturage.
=== utugali ===
Imirenge y’Akarere ka Gisagara igabanyijwemo utugari aritwo: Agahabwa, Akaboti, Baziro, Bukinanyana, Bweya, Bwiza, Cyamukuza, Cyiri, Cyumba, Dahwe, Duwani, Gabiro, Gakoma, Gasagara, Gatoki, Gatovukigembe, Gatovumusha, Gisagara, Gitega, Higiro, Impinga, Kabumbwe, Kibayi, Kibirizi, Kibu, Kigarama, Kimana, Mbogo, Mukande, Mukiza, Mukomacara, Munazi, Muyaga, Muyira, Nyabikenke, Nyabisagara, Nyabitare, Nyakibungo, Nyamugali, Nyaruteja, Nyeranzi, Ramba, Remera, Rubona, Runyinya, Rusagara, Ruturo, Rwamiko, Rwanza, Sabusaro, Saga, Shyanda, Umubanga, Umunini na Zivu. Utugari tugira uruhare rukomeye mu guhuza abaturage n’inzego z’imiyoborere ndetse no mu ishyirwa mu bikorwa rya gahunda z’iterambere ku rwego rw’ibanze.
== ubukungu<ref>https://igihe.com/serivisi/kwamamaza/advertorials/rwanda/article/gisagara-abaturage-bahawe-inka-ibihumbi-36-mu-myaka-itanu</ref> ==
Ubukungu bw’Akarere ka Gisagara bwubakiye ahanini ku buhinzi n’[[Ubworozi mu Rwanda|ubworozi]], bikaba bishyigikiwe n’ishoramari mu bikorwaremezo bishya ndetse n’inganda zitunganya umusaruro.
=== 1. Ubuhinzi n’Ubworozi<ref>https://www.kigalitoday.com/Gisagara</ref> ===
* Ubuhinzi bw’Ibigori n’Umuceri: aka kareregafite ibishanga bigari (nk’icya Kibugazi) bihingwaho ibigori n’umuceri ku buso bunini mu bihembwe bitandukanye by’ihinga.
* Inyongeramusaruro n'Ikoranabuhanga: Abahinzi begerezwa imbuto z’indanyenyeri n’ifumbire binyuze mu itandukanyirizo ry’ubucuruzi (agro-dealers) ngo bongere umusaruro ku buso buto.
* Gahunda y'Ubworozi: Mu rwego rwo kurwanya ubukene no kongera umusaruro w'amata, ishyirwa mu bikorwa rya gahunda nka Girinka ryafashije abaturage benshi gukurwa mu bukene bukabije no kubona amafaranga. Inganda n’Ubukerarugendo<ref>https://www.gisagara.gov.rw/default-title-9/abayobozi-bakarere-abajyanama-nabafatanyabikorwa-mu-mwiherero-wiminsi-itatu-i-karongi</ref>:
** Ugutunga Umusaruro: Hari inganda nto n’iziciriritse zitunganya umusaruro ukomoka ku buhinzi n’ubworozi (nk'inganda z'umuceri).
** Ikiraro n'Ubuhahirane: Kubaka ibiraro bishya byo mu kirere (nk’icyo ku mugezi wa Kabogobogo) byafashije mu gukuraho inzitizi z’ubuhahirane hagati y’imirenge nka Mugombwa na Kansi.
== '''Amashakiro''' ==
afej2wa0m2meam9rds1ehyd5r15ocqi
132572
132567
2026-06-23T11:07:37Z
B.Scalling
15089
132572
wikitext
text/x-wiki
[[Ikiciro:Akarere ka Gisagara| ]]
[[Ikiciro:Intara y'amajyepfo]]
[[Dosiye:GisagaraDist.png|thumb]]{{Databox|excludeProperties=Q31827563}}
Akarere ka Gisagara <ref>https://www.gisagara.gov.rw/</ref>ni kamwe mu turere 30 tugize Igihugu cy’u [[Rwanda]]. Gaherereye mu Ntara y’Amajyepfo, mu majyepfo yayo. Mu majyepfo n’iburasirazuba gahana imbibi n’igihugu cy’u [[Burundi]], mu majyaruguru gahana imbibi n’[[Akarere ka Nyanza]] naho iburengerazuba kagahana imbibi n’Uturere twa Nyaruguru na Huye. Kagizwe n’Imirenge 13, Utugari 59 n’Imidugudu 524.<ref>https://www.minecofin.gov.rw/fileadmin/user_upload/Minecofin/Publications/REPORTS/National_Budget/District_Budget/2010-11_Budgets/GISAGARA.pdf</ref>
=== imirenge ===
Aka karere kagizwe n'imirenge cumi n'itatu ariyo:Gikonko, Gishubi, Kansi, Kibirizi, Kigembe, Mamba, Muganza, Mugombwa, Mukindo, Musha, Ndora, Nyanza na Save. Iyi mirenge ni yo nzego z’imiyoborere zegerejwe abaturage, ikaba ifasha mu gutanga serivisi no guteza imbere imibereho myiza y’abaturage.
=== utugali ===
Imirenge y’Akarere ka Gisagara igabanyijwemo utugari aritwo: Agahabwa, Akaboti, Baziro, Bukinanyana, Bweya, Bwiza, Cyamukuza, Cyiri, Cyumba, Dahwe, Duwani, Gabiro, Gakoma, Gasagara, Gatoki, Gatovukigembe, Gatovumusha, Gisagara, Gitega, Higiro, Impinga, Kabumbwe, Kibayi, Kibirizi, Kibu, Kigarama, Kimana, Mbogo, Mukande, Mukiza, Mukomacara, Munazi, Muyaga, Muyira, Nyabikenke, Nyabisagara, Nyabitare, Nyakibungo, Nyamugali, Nyaruteja, Nyeranzi, Ramba, Remera, Rubona, Runyinya, Rusagara, Ruturo, Rwamiko, Rwanza, Sabusaro, Saga, Shyanda, Umubanga, Umunini na Zivu. Utugari tugira uruhare rukomeye mu guhuza abaturage n’inzego z’imiyoborere ndetse no mu ishyirwa mu bikorwa rya gahunda z’iterambere ku rwego rw’ibanze.
== ubukungu<ref>https://igihe.com/serivisi/kwamamaza/advertorials/rwanda/article/gisagara-abaturage-bahawe-inka-ibihumbi-36-mu-myaka-itanu</ref> ==
Ubukungu bw’Akarere ka Gisagara bwubakiye ahanini ku buhinzi n’[[Ubworozi mu Rwanda|ubworozi]], bikaba bishyigikiwe n’ishoramari mu bikorwaremezo bishya ndetse n’inganda zitunganya umusaruro.
=== 1. Ubuhinzi n’Ubworozi<ref>https://www.kigalitoday.com/Gisagara</ref> ===
* Ubuhinzi bw’Ibigori n’Umuceri: aka kareregafite ibishanga bigari (nk’icya Kibugazi) bihingwaho ibigori n’umuceri ku buso bunini mu bihembwe bitandukanye by’ihinga.
* Inyongeramusaruro n'Ikoranabuhanga: Abahinzi begerezwa imbuto z’indanyenyeri n’ifumbire binyuze mu itandukanyirizo ry’ubucuruzi (agro-dealers) ngo bongere umusaruro ku buso buto.
* Gahunda y'Ubworozi: Mu rwego rwo kurwanya ubukene no kongera umusaruro w'amata, ishyirwa mu bikorwa rya gahunda nka Girinka ryafashije abaturage benshi gukurwa mu bukene bukabije no kubona amafaranga. Inganda n’Ubukerarugendo<ref>https://www.gisagara.gov.rw/default-title-9/abayobozi-bakarere-abajyanama-nabafatanyabikorwa-mu-mwiherero-wiminsi-itatu-i-karongi</ref>:
** Ugutunga Umusaruro: Hari inganda nto n’iziciriritse zitunganya umusaruro ukomoka ku buhinzi n’ubworozi (nk'inganda z'umuceri).
** Ikiraro n'Ubuhahirane: Kubaka ibiraro bishya byo mu kirere (nk’icyo ku mugezi wa Kabogobogo) byafashije mu gukuraho inzitizi z’ubuhahirane hagati y’imirenge nka Mugombwa na Kansi.
== '''Amashakiro''' ==
3iwk7lqeouf4c3un5xdx3p6p30bj312
Akarere ka Kirehe
0
8341
132570
132478
2026-06-23T11:01:26Z
B.Scalling
15089
KONGERAMO AMAKURU
132570
wikitext
text/x-wiki
[[File:Kirehe_district_map.jpg|thumb|ikarita y'akarere ka Kirehe]]
[[File:KireheMap.jpg|thumb|KireheMap]]
Akarere ka Kirehe<ref>https://www.kirehe.gov.rw/default-7a9e1f5473</ref> ni kamwe mu [[Uturere tw’u Rwanda|turere]] turindwi tugize [[Intara y'Iburasirazuba|Intara y’Iburasirazuba]].Gaherereye mu majyepfo y'iburasirazuba bw'igihugu cy’u [[Rwanda]] ku birometero 133 uvuye mu [[Umujyi wa Kigali]].Ibiro by'Ubuyobobozi bw'Akarere ka Kirehe buri mu murenge wa Kirehe, Akagari ka Nyabikokora mu mudugudu wa Bwiza.Akarere ka Kirehe gafite Imirenge 12, Utugari 60 n'Imidugudu 612 . Akarere gatuwe n'abaturage bagera kuri 460,860 batuye ku buso bwa km2 1,118.5.Umugezi w'Akagera niwo ukoze umupaka hagati y'Akarere n'igihugu cya [[Tanzaniya]] mu burasirazuba.Mu majyepfo, Akarere gahana imbibi n'igihugu cy'u [[Burundi]] n'agace ka Tanzaniya. Akarere gahana imbibi kandi n'[[Akarere ka Ngoma]] mu burengerazuba, mu majyaruguru y'akarere hakaba akarere ka [[Akarere ka Nyanza|Kayonza]].
Kirehe igizwe n'imirenge cumi n'ibiri (12)ariyo:<ref>https://www.kirehe.gov.rw/</ref>
* [[Umurenge wa Gahara]]
* [[Umurenge wa Gatore]]
* [[Umurenge wa Kigina]]
* [[Umurenge wa Kirehe]]
* [[Umurenge wa Mahama]]
* [[Umurenge wa Mpaanga]]
* [[Umurenge wa Musaza]]
* [[Umurenge wa Mushikiri]]
* [[Umurenge wa Naasho]]
* [[Umurenge wa Nyamugari]]
* [[Umurenge wa Nyarubuye]]
* [[Umurenge wa Kigarama]]
[[File:Lion_from_National_Akagera_Parc,_near_Lac_Akagera,_by_0788221644.jpg|thumb|Intare muri pariki y'Akagera , hafi n'umugezi w'Akagera,]]
== Ubukungu ==
Ubukungu bw’Akarere ka Kirehe bushingiye ahanini ku buhinzi n’ubworozi bwa kijyambere, aho kazwiho umusaruro mwinshi w’i[[Igitoki|bitok]]<nowiki/>i, [[ibigori]], n’imbuto, bunganirwa n’[[UBWOROZI BWAMATUNGO MAGUFI|ubworozi bw’amatungo magufi]] n'amanyazi atanga amata n’[[Ifumbire y’imborera|ifumbire]].<ref>https://mobile.igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/abafatanyabikorwa-b-akarere-ka-kirehe-batanze-miliyari-6-frw-mu-ngengo-y-imari</ref> Imiterere yako yo gukora ku mupaka wa [[Tanzaniya]] n’u [[Burundi]] ituma kaba ihiri ry’ubucuruzi bwambukiranya imbafe binyuze ku Mupaka wa Rusumo, hiyongereyeho amashanyarazi n’ubukerarugendo bituruka ku Isumo rya Rusumo. [[Iterambere]]<ref>https://www.kirehe.gov.rw/soma-ibindi/kireheingengo-yimari-yakarere-ivuguruye-hiyongereyeho-asaga-miliyari-eshatu</ref> ryako rishimangirwa n’ibikorwaremezo bishya nka gare n’[[Isoko ry’Imari n’Imigabane|amasoko]], bigashyigikirwa n’ingengo y’imari ivuguruye, uruhare rw’abafatanyabikorwa, hamwe n’umuco w’ubwizigame mu baturage binyuze mu kigega [[Ejo heza|Ejo Heza]].
== Amashakiro ==
[[Category:Akarere ka Kirehe| ]]
[[Category:Uturere tw’u Rwanda]]
<references />
[[Ikiciro:Intara y'iburasirazuba]]
csdxmau4ds5hn073pdf0fjoa1eli1ij
132571
132570
2026-06-23T11:03:34Z
B.Scalling
15089
gushyiraho databox
132571
wikitext
text/x-wiki
[[File:Kirehe_district_map.jpg|thumb|ikarita y'akarere ka Kirehe]]
[[File:KireheMap.jpg|thumb|KireheMap]]{{Databox|useImage=[[File:Urugomero rw’amashanyarazi rwa Rusumo.jpg|Urugomero_rw’amashanyarazi_rwa_Rusumo]]|excludeProperties=Q596210}}
Akarere ka Kirehe<ref>https://www.kirehe.gov.rw/default-7a9e1f5473</ref> ni kamwe mu [[Uturere tw’u Rwanda|turere]] turindwi tugize [[Intara y'Iburasirazuba|Intara y’Iburasirazuba]].Gaherereye mu majyepfo y'iburasirazuba bw'igihugu cy’u [[Rwanda]] ku birometero 133 uvuye mu [[Umujyi wa Kigali]].Ibiro by'Ubuyobobozi bw'Akarere ka Kirehe buri mu murenge wa Kirehe, Akagari ka Nyabikokora mu mudugudu wa Bwiza.Akarere ka Kirehe gafite Imirenge 12, Utugari 60 n'Imidugudu 612 . Akarere gatuwe n'abaturage bagera kuri 460,860 batuye ku buso bwa km2 1,118.5.Umugezi w'Akagera niwo ukoze umupaka hagati y'Akarere n'igihugu cya [[Tanzaniya]] mu burasirazuba.Mu majyepfo, Akarere gahana imbibi n'igihugu cy'u [[Burundi]] n'agace ka Tanzaniya. Akarere gahana imbibi kandi n'[[Akarere ka Ngoma]] mu burengerazuba, mu majyaruguru y'akarere hakaba akarere ka [[Akarere ka Nyanza|Kayonza]].
Kirehe igizwe n'imirenge cumi n'ibiri (12)ariyo:<ref>https://www.kirehe.gov.rw/</ref>
* [[Umurenge wa Gahara]]
* [[Umurenge wa Gatore]]
* [[Umurenge wa Kigina]]
* [[Umurenge wa Kirehe]]
* [[Umurenge wa Mahama]]
* [[Umurenge wa Mpaanga]]
* [[Umurenge wa Musaza]]
* [[Umurenge wa Mushikiri]]
* [[Umurenge wa Naasho]]
* [[Umurenge wa Nyamugari]]
* [[Umurenge wa Nyarubuye]]
* [[Umurenge wa Kigarama]]
[[File:Lion_from_National_Akagera_Parc,_near_Lac_Akagera,_by_0788221644.jpg|thumb|Intare muri pariki y'Akagera , hafi n'umugezi w'Akagera,]]
== Ubukungu ==
Ubukungu bw’Akarere ka Kirehe bushingiye ahanini ku buhinzi n’ubworozi bwa kijyambere, aho kazwiho umusaruro mwinshi w’i[[Igitoki|bitok]]<nowiki/>i, [[ibigori]], n’imbuto, bunganirwa n’[[UBWOROZI BWAMATUNGO MAGUFI|ubworozi bw’amatungo magufi]] n'amanyazi atanga amata n’[[Ifumbire y’imborera|ifumbire]].<ref>https://mobile.igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/abafatanyabikorwa-b-akarere-ka-kirehe-batanze-miliyari-6-frw-mu-ngengo-y-imari</ref> Imiterere yako yo gukora ku mupaka wa [[Tanzaniya]] n’u [[Burundi]] ituma kaba ihiri ry’ubucuruzi bwambukiranya imbafe binyuze ku Mupaka wa Rusumo, hiyongereyeho amashanyarazi n’ubukerarugendo bituruka ku Isumo rya Rusumo. [[Iterambere]]<ref>https://www.kirehe.gov.rw/soma-ibindi/kireheingengo-yimari-yakarere-ivuguruye-hiyongereyeho-asaga-miliyari-eshatu</ref> ryako rishimangirwa n’ibikorwaremezo bishya nka gare n’[[Isoko ry’Imari n’Imigabane|amasoko]], bigashyigikirwa n’ingengo y’imari ivuguruye, uruhare rw’abafatanyabikorwa, hamwe n’umuco w’ubwizigame mu baturage binyuze mu kigega [[Ejo heza|Ejo Heza]].
== Amashakiro ==
[[Category:Akarere ka Kirehe| ]]
[[Category:Uturere tw’u Rwanda]]
<references />
[[Ikiciro:Intara y'iburasirazuba]]
hjyy8ba7a87blzj28r2o6y3f6zjp0o1
Ibere rya Bigogwe
0
8956
132540
122346
2026-06-22T15:49:45Z
TheImaCow
16039
([[c:GR|GR]]) [[File:Ibere rya Bigogwe.jpg]] → [[File:Ibere rya Bigogwe 002.jpg]] quality
132540
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:Ibere rya Bigogwe 002.jpg|thumb|ibere rya Bigogwe|339x339px]]
[[Dosiye:Flipping over rw.jpg|thumb|Gusimbuka batera amarori.|335x335px]]
[[File:Ibere rya bigogwe as Rwanda natural and historical heritage site by turahayo.jpg|thumb|Ibere rya bigogwe as Rwanda natural and historical heritage site by turahayo]]
'''Ibere rya [[Umurenge wa Muhima|Bigogwe]]''' ni umusozi muremure uherereye mu ntara y'iburengerazuba<ref>https://rw.geoview.info/ibere_rya_bigogwe,7605569</ref> mu Karere ka [[Rubavu|Rubavu.]] Uyu musozi ni umwe mu misozi ivugwa cyane mu mateka y'U[[Rwanda Nziza|Rwanda]] cyane kandi uteye amatsiko yo kuwusura kubera ubwiza bwawo ndetse nuburyo utangaje ninkuru ziwuvugaho,cyane ko bavugako ari umwe mu misozi yaguyeho abasirikare benshi bo kubwa Perezida [[Juvénal Habyarimana|Habyarimana Juvenal]] kuko ariho abakomando bakoreraga imyitozo.<ref>https://mapcarta.com/27556816</ref>
== Inkomoko ==
Abaturiye uyu musozi bavuga ko izina Ibere rya [[Umurenge wa Muhima|Bigogwe]] ryavuye kumukobwa mwiza
witwaga Nyirabigogwe<ref>{{Cite web |url=http://imvahonshya.co.rw/harigwa-uko-ku-ibere-rya-bigogwe-habyazwa-umusaruro-mu-bukerarugendo/ |title=Archive copy |access-date=2021-06-28 |archive-date=2021-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210628130741/http://imvahonshya.co.rw/harigwa-uko-ku-ibere-rya-bigogwe-habyazwa-umusaruro-mu-bukerarugendo/ |url-status=dead }}</ref> wakundaga kuharagirira amatungo hanyuma bakawumwitirira.[[File:Urutare rutangaje ibere rya bigogwe.jpg|thumb|Urutare rutangaje ibere rya bigogwe]]
== Amateka ==
Nkuko mwabibonye haruguru izina ibere rya bigogwe ryaturutse ku mukobwa wari uhatuye bitaga Nyirabigogwe.Ssibyo gusa uyumusozi wakorerwagaho imyitozo ikomeye nabasirikare babakomando bo kubwa [[Juvénal Habyarimana|Habyarimana Juvenal]]<ref>{{Cite web |url=http://popote.rw/amateka-yibere-rya-bigogwe-ryatikiriyeho-abasirikari-ku-bwa-habyarimana/ |title=Archive copy |access-date=2021-06-28 |archive-date=2021-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210628215746/http://popote.rw/amateka-yibere-rya-bigogwe-ryatikiriyeho-abasirikari-ku-bwa-habyarimana/ |url-status=dead }}</ref> kandi bavugako iyo babaga bari mu myitozo uwahushaga akagwa yahitaga ahasiga [[ubuzima]].
== Aho uherereye ==
Ibere rya Bigogwe riherereye mu karere ka [[Rubavu]] mumurenge wa Kanzenze.<ref>{{Cite web |url=http://popote.rw/amateka-yibere-rya-bigogwe-ryatikiriyeho-abasirikari-ku-bwa-habyarimana/ |title=Archive copy |access-date=2021-06-28 |archive-date=2021-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210628215746/http://popote.rw/amateka-yibere-rya-bigogwe-ryatikiriyeho-abasirikari-ku-bwa-habyarimana/ |url-status=dead }}</ref> iyo uhagaze hejuru kuri uwo musozi uba ureba igice kimwe cya [[Kongo Kinshasa|Congo Kinshasa]] nuruhande rumwe rw' [[ikiyaga cya Kivu]].
== Ubukerarugendo ==
Ni umusozi ubereye ijisho cyane ko iyo uwuhagazeho uba ureba hirya no hino<ref>https://www.newtimes.co.rw/lifestyle/ibere-rya-bigogwe-how-influencer-uses-cultural-tourism-promote-birthplace</ref> ndetse uteye muburyo butangaje kuko uforomye nkibere nkuko bawitiriye ibere rya bigwogwe kandi nihamwe mu misozi irimo gusurwa cyane mu gihugu cy'U [[Rwanda]] kubera ubwiza bwawo.
== Agashya ==
Muri iki gihe ibere rya [[Akarere ka Rubavu|Bigogwe]] hadutse cyane ubukerarugendo bushingiye k[[Umuco nyarwanda|'umuco]] aho risigaye risurwa cyane
na bamukera rugendo benshi batandukanye ndetse n'ibyamamare bimwe na bimwe byo [[Rwanda|m'U Rwanda]] no hanze yarwo hamamajwe cyane numwana w'umusore ukomoka kuruwo musozi ubwo yasozaga amashuri ya [[Kaminuza y'u Rwanda|Kaminuza]] akambika [[inka]] ingofero kubwo kuyiha agaciro kuko kwiga kwe byasabaga kugurisha zimwe munka batunze.
Abasura uwo musozi bigirayo byinshi bitandukanye birebana n'[[Umuco nyarwanda|umuco wu Rwanda]]<ref>https://www.youtube.com/watch?v=k3j52hHsDTg</ref> harimo nko Gukama,gusimbuka urukiramende , kurara inkera nibindi yinshi...
== Rebera hano ==
<references /><mapframe latitude="-1.609285" longitude="29.440613" zoom="2" width="200" height="100">
{
"type": "FeatureCollection",
"features": [
{
"type": "Feature",
"properties": {},
"geometry": {
"type": "Point",
"coordinates": [ 29.395682, -1.651874 ]
}
},
{
"type": "Feature",
"properties": {},
"geometry": {
"type": "Polygon",
"coordinates": [
[
[ 29.390102, -1.660113 ],
[ 29.390102, -1.647225 ],
[ 29.403648, -1.647225 ],
[ 29.403648, -1.660113 ],
[ 29.390102, -1.660113 ]
]
]
}
}
]
}
</mapframe>
[[Ikiciro:Akarere ka Rubavu]]
63jvz88k4v60nj4sj1ig3z4mk0dj4li
Abazimu
0
12721
132552
132138
2026-06-22T18:58:16Z
Igiraneza Divine
15375
Impinduka
132552
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:Three ghosts by Vishchun.png|thumb|Abazimu]]
Mu myemerere gakondo ya Kinyarwanda, abazimu ni ijambo ririmo amagambo abiri ( Abazi -Umu) bisobanura imizi yacu twe turi hano. Abazimu ni abantu bo mu muryango runaka babayeho ariko batakiriho, ni ukuvuga bitabye Imana.<ref name=":0" />
Mu madini ya gikirisitu, abazimu ni ijambo rikoreshwa mu gusobanura imyuka mibi igamije inabi ku bazima, iyo basenga birukana abo bazimu.<ref name=":0">[1][https://www.bbc.com/gahuza/articles/cj52mpq28v8o Rutangarwamaboko: Umupfumu urimo kugarura Imana y'i Rwanda - BBC]</ref> Umuzimu ni ishusho y’umuntu wapfuye, bikekwa ko ashobora kugaruka cyangwa kugaragara mu isi y’abazima. Mu mico n’imigenzo itandukanye ku isi, abantu benshi bemera ko imyuka y’abapfuye ishobora gukomeza kubaho mu bundi buryo butagaragara.
'''Imyemerere n’Imigenzo'''
[[Dosiye:Ghost opening title.jpg|thumb]]
Mu bihugu byinshi no mu mico itandukanye, inkuru z’abazimu zabayeho kuva kera. Bamwe bemera ko umuzimu aba ari umwuka w’umuntu utabonye amahoro, wenda kubera urupfu rutunguranye cyangwa ibibazo yasize adakemuye. Hari n’abemera ko imyuka ishobora kugaruka kurinda cyangwa gutanga ubutumwa ku bantu bakiriho. Gusa abantu bakwiye kumenya ko umuzimu cyangwa abazimu atari inabi mu muryango kubera ko igihe cyose uwapfuye akomeza kwifuriza umuryango we kugira ishya n'ihirwe. Aha twavuga nk'umubyeyi witabye Imana asize abana akomeza kumenya amakuru y'abo yasize yaba mabi cyangwa meza.Mu gihe bigaragaye ko batabayeho neza nkuko yabyifuzaga, uwo mubyeyi agaragara kenshi mu isura yahoranye mu muryango akagira n'ubutumwa atanga. Ikibazo gikomeye ni uko abenshi badakunda gusobanukirwa icyo iyo sura y'umubyeyi isobanura n'igikwiye gukorwa kugirango umubyeyi atuze.
Mu muco nyarwanda, hari imyemerere ivuga ku myuka y’abakurambere, aho bamwe bemeraga ko abakurambere bakomeza kugira uruhare mu buzima bw’abariho. Ariko ibyo biterwa n’umuco n’imyemerere y’abantu ku giti cyabo.
'''Abazimu mu Buvanganzo n’Imyidagaduro'''
[[Dosiye:Ghost sketch creepy pencil sketch.jpg|thumb]]
Abazimu bikoreshwa cyane mu nkuru, filimi n’ibitabo. Akenshi bagaragara nk’ikintu giteye ubwoba mu nkuru z’iterabwoba, ariko hari n’aho bagaragazwa nk’umwuka mwiza urinda abantu cyangwa ubayobora. Ibi bituma inkuru z’abazimu zikundwa cyane mu myidagaduro no mu buvanganzo.
'''Ibisobanuro bya Siyansi'''
Nubwo hari abantu benshi bemera ko abazimu babaho, siyansi ntiyemeza ko hari ibimenyetso bifatika byerekana ko imyuka y’abapfuye igaruka ku isi y’abazima. Abahanga benshi basobanura ko ibihe abantu babona cyangwa bumva ibintu bidasanzwe bishobora guterwa n’ubwoba, imitekerereze, inzozi cyangwa ibindi bintu by’imitekerereze.
Guterekera Abazimu
Guterekera ntabwo ari umuhango nkezamana nk'uko benshi babivuga. Guterekera ni umuhango mbonezamubano uhuza abariho n'abakurambere babo batakiriho ari bo "'''Abazimu'''".<ref name=":1">https://igihe.com/umuco/amateka/article/impamvu-twese-duterekera</ref>
Guterekera ni ukwibuka Abakurambere b'Intwari babayeho mu muryango nyarwanda. Ni umurimo uhuza, abariho n'Abakurambere babo batakiriho (Abazima n'Abazimu) mu rwego rwo kubibuka. Mu guterekera , hibukwaga Intwari z'Abakurambere gusa, nta bigwari byibukwaga.<ref name=":1" />
Guterekera, ni umurimo wakorwaga kenshi, nk'uko abakirisitu basenga kenshi. Nta muntu washoboraga kumara iminsi myinshi cyangwa ukwezi, adaterekereye.<ref name=":1" />
=== Amateka y'ijambo Guterekera ===
Dukurikije ibikorwa n'imiterere y'umuhango wo guterekera mu mateka y'u Rwanda, usanga ari ijambo ry'impine ryunze amagambo abiri ari yo "Guteka" no "Guterekera". Mu Ikeshamvugo rya Kinyarwanda, guteka bivuze kwicara k'umwami cyangwa undi munyacyubahiro, na ho guterekera bikavuga gushyikiriza imbaga y'abantu bateranye bahuje n'umugambi umwe, ibiribwa n'ibinyobwa ngo basangire.<ref name=":1" />
=== Impamvu yo Guterekera Abazimu ===
Guterekera Abazimu byakorwaga mu buryo bwo kwibuka no kuzirikana intwari z'Abakurambere zo mu muryango uyu n'uyu, byose bigamije guha agaciro Abakurambere bubatse ishyanga iri n'iri no kuzirikana umurage basize mu iyubakagihugu cyabo.<ref name=":1" />
=== Uburyo bwo Guterekera Abazimu muri iki gihe ===
Guterekera bikorwa mu buryo bwo kwita umwana izina ry'umukurambere w'igihangange wabayeho mu muryango uyu n'uyu. Noneho uko bamuhamagara iryo zina, bakaba banibuka uwo mukurambere w'Intwari bakomokaho, bitiriye uwo mwana. Ari nayo mpamvu mu muco w'Abanyarwanda, usanga baziririza kwita izina ridafite ibigwi, kugira ngo umwana baryita ritazamwokama.<ref name=":1" />
Guterekera kandi, bikorwa mu buryo bwo gushyiraho umunsi ngaruka mwaka wo kwibuka nyakwigendera cyangwa izindi ntwari z'igihugu, hagakorwa imigenzo runaka yo kubibuka, abantu bagasangira ari na ko bavuga amateka yabaranze.<ref name=":1" />
== AMASHAKIRO: ==
<references />
[[Ikiciro:Iyobokamana]]
cu52c1n04rrrsnuo808j7le0i4oqau5
Ikigo nderabuzima cya Mulindi
0
13007
132575
87667
2026-06-23T11:44:15Z
B.Scalling
15089
132575
wikitext
text/x-wiki
Ikigo nderabuzima cya Mulindi ni [[Ikigo nderabuzima|Ikigo Nderabuzima]] cya Mulindi ni [[Ivuriro rya Gisirikare|ivuriro]] rusange riherereye mu Karere ka [[Akarere ka Gicumbi|Gicumbi]], Mu Murenge wa Kaniga. Rivura abaturage basaga baturuka mu mirenge ya Cyumba, Kaniga, na [[Umurenge wa Mukarange|Mukarange]] ndetse n'ahandi.<ref>https://www.kigalitoday.com/uburezi/ibikorwa-by-uburezi/article/gicumbi-barishimira-ikigo-nderabuzima-bubakiwe-ku-busabe-bwa-perezida-kagame</ref>
Serivisi zitangwa:<ref>https://kigalitoday.com/uburezi/ibikorwa-by-uburezi/article/gicumbi-barishimira-ikigo-nderabuzima-bubakiwe-ku-busabe-bwa-perezida-kagame</ref>
* [[Ubuvuzi]] rusange n'isuzuma
* Serivisi z'ubuzima bw'umubyeyi n'umwana (Maternal and Child Health)
* Gahunda z'ubwisungane mu kwivuza (Mutuelle de Santé)
* Laboratwari n'ibindi bipimo by'ibanze by'[[Indwara y'Umusonga|indwara]]
= Amashakiro =
qyz24v6gkug93mqztarxp9uukhsvbi4
Ikigo nderabuzima cya Gikondo
0
13008
132577
87689
2026-06-23T11:56:30Z
B.Scalling
15089
132577
wikitext
text/x-wiki
Ikigo nderabuzima cya Gikondo ni ikigo nderabuzima Giherereye mu Karere ka Kicukiro, Umurenge wa Gikondo, Akagari ka Kanserege, Umudugudu wa Kinunga.
=== Serivisi Z'ingenzi Zitangwa ===
Iki kigo gitanga serivisi z’ubuvuzi bw’ibanze no gukumira indwara, zirimo:
* Ubuvuzi bw'indwara rusange: Gusuzuma no kuvura indwara zandura n'izitandura.
* Ubuzima bw'Ababyeyi n'Abana: Gukurikirana abagore batwite, kubabyaza, gupanga uzasubira mu muryango (Planning Familial), n’inkingo z’abana.
* Laboratwari: Gupima amaraso, inkari, n'ibindi bizamini by'ibanze.
* Ubuvuzi bw'Amenyo: Serivisi zo kwitaho no kuvura amenyo.
* Ubukangurambaga n'Isuku: Gukorana n'Abajyanama b'Ubuzima mu kwepfoza no gukumira indwara mu baturage.
[[Dosiye:Gikondo_health_center.jpg|thumb|Gikondo health center]]
= Amashakiro =
[[Ikiciro:Health centers in Rwanda]]
[[Ikiciro:Health]]
[[Ikiciro:Ubuzima]]
[[Ikiciro:Ibigo nderabuzima]]
9qmbewn0apthmjxyn45ci50qjekw54y
Abami b'umushumi
0
13280
132549
126882
2026-06-22T18:37:22Z
Igiraneza Divine
15375
Impinduka
132549
wikitext
text/x-wiki
Ibyishi n'imigani
[[Dosiye:King Gihanga.png|thumb|304x304px]]
Abami b'Imishumi ni abami baturutse mu ijuru bitwa [[Ibimanuka]].<ref name=":0">{{Cite web |url=http://wikirwanda.org/index.php?title=Ibisekuru_by%27abami_n%27abagabekazi |title=Archive copy |access-date=2022-10-21 |archive-date=2022-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021194202/http://wikirwanda.org/index.php?title=Ibisekuru_by%27abami_n%27abagabekazi |url-status=dead }}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |url=https://www.imirasire.com/?Amateka-Abami-b-umushumi-n-Abagabekazi-babo-babayeho-mu-Rwanda |title=Archive copy |access-date=2022-10-21 |archive-date=2022-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021194154/https://www.imirasire.com/?Amateka-Abami-b-umushumi-n-Abagabekazi-babo-babayeho-mu-Rwanda |url-status=dead }}</ref>Bibera aho, ibihe birahita, ibindi birataha. Kera kabaye, [[bene]] muntu bamaze gucura ubwenge, [[Ibimanuka]] birataha, bisubira mu ijuru, u [[Rwanda]] bisiga biruraze [Gihanga] cya Kazi. Bene Gihanga rero ni bo bitwa Abami b'Umushumi.<ref name=":0" />
Se wa Gihanga, Kazi, yari [[Ibimanuka|Ikimanuka]], ariko yari yarashatse Nyirarukangaga rwa Nyamigezi ya Kabeja, [[Umwami]] w'Abazigaba, bakaba Abasangwabutaka. Murumva rero ko Gihanga yari "ikivange" cy'abaturutse mu'[[ijuru]] n'abakuriye ku isi. Abami b'Umushumi nabo bakazakurikirwa n'abitwa Abami b'Ibitekerezo. Ngiyo inkomoko y'Abami b'[[Rwanda|'u Rwanda]], kandi ni nayo y'Abantu bose.<ref name=":1" /> <ref name=":0" />
= Inkomoko y'izina =
Nk’uko ubushakashatsi bwakozwe bubigaragaza, kubita Abami b’umushumi bituruka ku buryo bakuturanyije (barwanye inkundura) mu kurema [[igihugu]] cy’u [[Rwanda]] bahereye ku kantu gato.<ref name=":1" />
Iyo usesenguye usanga neza, aba bami bariziritse umushumi cyangwa se umukanda bivuga ko byabagoye cyangwa se byabaruhije kurema u Rwanda bityo bakurizaho kwita Abami b’Umushumi.<ref name=":1" />
= Urutonde rw'abami b'imishumi n'abagabekazi babo =
[[Dosiye:King Gihanga.png|thumb]]
1. Umwami Gihanga Ngomijana, n'Umugabekazi Nyiragihanga Nyirarukangaga (Umugabekazi wakomokaga mu Bazigaba)<ref name=":1" />
2. Umwami Kanyarwanda Gahima, n'Umugabekazi Nyirakanyarwanda Nyamususa (Umugabekazi wakomokaga mu Singa)<ref name=":1" />
3. Umwami Yuhi Musindi, n'Umugabekazi Nyirayuhi [[Nyamata]] (Umugabekazi wakomoka wakomokaga mu Singa)<ref name=":1" />
4. Umwami Rukuge, n'Umugabekazi Nyirarukuge (Umugabekazi Nyirankindi (Umugabekazi wakomokaga mu Singa)<ref name=":1" />
[[Dosiye:King Gihanga.png|thumb]]
5. Umwami Nyarume, n'Umugabekazi Nyiranyarume +Nyirashyoza (Umugabekazi wakomokaga mu Singa)<ref name=":1" />
6. Umwami Rumeza, n'Umugabekazi Nyirarumeza Kirezi (Umugabekazi wakomokaga mu Singa)<ref name=":1" />
7. Umwami Rubanda, n'Umugabekazi Nyirarubanda Nkundwa (Umugabekazi wakomokaga mu Singa)<ref name=":1" />
8. Umwami Ndahiro, Ruyange n'Umugabekazi Nyirandahiro Cyizigira (Umugabekazi wakomokaga mu Singa)<ref name=":1" />
[[Dosiye:King Gihanga.png|thumb|67x67px]]
9. Umwami Ndoba Samembe, n'Umugabekazi Nyirandoba Monde (Umugabekazi wakomokaga mu Singa)<ref name=":1" />
10. Umwami Nsoro Samukondo, n'Umugabekazi Nyiransoro Magondo ( Umugabekazi wakomokaga mu Singa)<ref name=":1" />
=amateka y'abami b'ibimanuka =
'''AMASHAKIRO;'''
a07rpvctvbhgeux5cq1j6j7wake71lo
Ikigo nderabuzima cya Rutare
0
13283
132576
121781
2026-06-23T11:47:27Z
B.Scalling
15089
KONGERAMO AMAKURU
132576
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:Alert Ambulance Service A-96.jpg|thumb|294x294px]]
[[Ikigo nderabuzima]] cya Rutare ni [[Ivuriro rya Gisirikare|ivuriro]] rusange riherereye mu karere ka Gicumbi,umurenge wa Rutare <ref name=":0">https://igihe.com/ubuzima/article/gicumbi-ikigo-nderabuzima-cya-rutare-kigiye-guhindurwa-ibitaro</ref>
Iki [[Ikigo nderabuzima|kigo nderabuzima]] gitanga serivisi ku mirenge byegeranye ya [[Akarere ka Gicumbi|Gicumbi]] ari yo Rwamiko, Bukure, Ruvune,Rukomo ,Muko, [[Nyamiyaga]] na Giti. Giha serivisi abo mu tundi turere nk’abava mu Karere ka [[Akarere ka Gatsibo|Gatsibo]] n'ahandi hose.<ref name=":0" />
= Amashakiro =
nzavq6le4lld1gbnvghl8f70g5fus0c
Ubumenyi ku bidukikije
0
13568
132541
128348
2026-06-22T15:53:46Z
Clemy Keza
18414
/* */ Amakosa y’imyandikire.
132541
wikitext
text/x-wiki
[[Ibidukikije]] bigizwe n'ibinyabuzima ndetse n'ibitafite [[ubuzima]] ariko karemano bisobanuyeko atari ibintu byakozwe n'abantu. Iri jambo akenshi rikoreshwa havugwa ibintu bigize isi cyangwa isi ubwayo<ref>[https://byjus.com/biology/our-environment/#:~:text=Environment%20plays%20an%20important%20role%20in%20healthy%20living%20and%20the,save%20and%20protect%20our%20environment. https://byjus.com/biology/our-environment/#:~:text=Environment%20plays%20an%20important%20role%20in%20healthy%20living%20and%20the,save%20and%20protect%20our%20environment.]</ref>. Ibindukikije rero ni uruhurirane rw'ibifite ubuzima ikirere, umutungo kamere bishobora kugira ingaruka ku mibereho y'abantu ndetse n'ibikorwa byunguka. Ibidukikije bishobora gutandukanwamo ibice bikurikira<ref>[https://byjus.com/biology/our-environment/#:~:text=Environment%20plays%20an%20important%20role%20in%20healthy%20living%20and%20the,save%20and%20protect%20our%20environment. https://byjus.com/biology/our-environment/#:~:text=Environment%20plays%20an%20important%20role%20in%20healthy%20living%20and%20the,save%20and%20protect%20our%20environment.]</ref>:
[[Dosiye:Environment_banner.png|thumb|Environment banner]]
[[Dosiye:Imigano ku mazi.jpg|thumb|Gutera ibiti]]
== '''Ubwoko bw'ibidukikije''' ==
Hari ubwoko bubiri(2) bw'ibidukikije
# ibidukikije karemano
# ibidukikije byakozwe n'abantu
=== '''Ibidukikije karemano''' ===
Ibidukikije karemano bigizwe ibintu kamere bityo rero n 'ibintu karemano bitarimo ubushake bw'abantu .Rimwe na rimwe, abantu ntibashobora kugenzura imiterere yabyo aha turavugamo amashyamba, imigezi, imisozi , ibishyanga ndetse n'ibindi.Ikoreshwa kandi mukwerekana ibinyabuzima nk'inyamaswa,ibimera, n'umutungo kamere ugire uruhare m'ubukungu bw'igihugu.
[[Dosiye:Frauenstein_Schloss_Frauenstein_Schlossteich_SW-Ansicht_15082019_6949.jpg|thumb|Ibidukikije ]]
[[Dosiye:Hellyer Gorge, Tasmania.jpg|thumb|ishyamba cyimeza]]
=== '''Ibidukikije byakozwe n'abantu''' ===
Ibidukikije byakozwe kandi bigakorwa n'abantu. Harimo aho borera amafi (aquarium), imirima y'ibihingwa, ubusitani, parike z'inyamaswa , pariki z'ubukerarugendo(zoo) , ni'bindi.
Ibigize ibidukikije bigabanijwemo ibyiciro bibiri<ref>[https://byjus.com/biology/our-environment/#:~:text=Environment%20plays%20an%20important%20role%20in%20healthy%20living%20and%20the,save%20and%20protect%20our%20environment. https://byjus.com/biology/our-environment/#:~:text=Environment%20plays%20an%20important%20role%20in%20healthy%20living%20and%20the,save%20and%20protect%20our%20environment.]</ref>:
* Ibinyabuzima byose birimo [[inyamaswa]], inyoni, amashyamba, udukoko, ibikururuka hasi na mikorobe nka algae, [[bagiteri]], fungus, virusi, n'ibindi
* Ibintu byose bitabaho nk'umwuka, igicu, umukungugu, ubutaka, imisozi, inzuzi, ubushuhe, amazi, imyuka y'amazi, umucanga, n'ibindi.
== '''Akamaro k'ibidukikije''' ==
Ibidukikije bigira uruhare runini m'ubuzima bwiza no kubaho ku isi .Isi ni inzu y'ibinyabuzima bitandukanye kandi twese dushingiye kubidukikije ku ibiribwa, umwuka, amazi, n'ibindi bikenerwa.<ref name=":0">[https://byjus.com/biology/our-environment/#:~:text=Environment%20plays%20an%20important%20role%20in%20healthy%20living%20and%20the,save%20and%20protect%20our%20environment. https://byjus.com/biology/our-environment/#:~:text=Environment%20plays%20an%20important%20role%20in%20healthy%20living%20and%20the,save%20and%20protect%20our%20environment.]</ref> Ku bwibyo, ni ngombwa kuri buri muntu akwiriye kubungabunga no kurengera ibidukikije.
[[Dosiye:Shchyokino_Pond_IMG_3525_1280.jpg|thumb|Ibidukikije]]
[[Dosiye:Hopetoun_falls.jpg|thumb|Ibidukikije]]
== '''Ingaruka z'ibikorwa bya muntu ku bidukikije''' ==
Hariho ubwoko butandukanye bw'ibikorwa by'abantu bitera ingaruka mbi ku ibidukikije, birimo- imvura ya aside, aside yo mu nyanja, ihinduka ry’ikirere, gutema amashyamba, kugabanuka kwa ozone, guta imyanda iteje akaga, ubushyuhe bw’isi, abaturage benshi, umwanda , n'ibindi.<ref name=":0" />
[[Dosiye:Libya_4709_Idehan_Ubari_Luca_Galuzzi_2007.jpg|thumb|ibidukikije]]
== Amashakiro ==
64tccc6evdbcdo6pdlzwv5bwvrnx0uf
Abdoulaye Djiba
0
14843
132553
126986
2026-06-22T18:59:05Z
Igiraneza Divine
15375
Impinduka
132553
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Abdoulaye Djiba''' (wavutse taliki 7 Nyakanga 1938) ni umukinnyi wa jido ukomoka muri Senegali.<ref>[[Abdoulaye Djiba]] Arild; Heijmans, Jeroen;
Mallon, Bill ; et al. "Abdoulaye Djiba Olympic
Results" . Olympics at Sports-Reference.com . Sports
Reference LLC. Archived from the original on 18
April 2020. Retrieved 11 May 2018.</ref> <ref>"Abdoulaye Djiba Olympic
Results" . Olympics at Sports-Reference.com . Sports
Reference LLC. Archived from the original on 18
April 2020. Retrieved 11 May 2018.</ref> Yitabiriye imikino Olempike yo mu 1972 na Olempike yo mu 1976.<ref>{{Cite web |url=https://lequotidien.sn/troubles-a-lhopital-regional-de-kolda-les-travailleurs-reclament-le-depart-du-directeur/ |title=Archive copy |access-date=2023-03-18 |archive-date=2023-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318160050/https://lequotidien.sn/troubles-a-lhopital-regional-de-kolda-les-travailleurs-reclament-le-depart-du-directeur/ |url-status=dead }}</ref><ref>https://senego.com/le-groupe-ne-sappelle-pas-force-specialemais-black-panther-dement-ce-membre-presume-video_1448833.html</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.seneplus.com/sports/la-marque-indelebile-des-porte-drapeaux |title=Archive copy |access-date=2023-03-18 |archive-date=2023-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318160048/https://www.seneplus.com/sports/la-marque-indelebile-des-porte-drapeaux |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.bbc.com/afrique/articles/cxx9ee6413xo</ref><ref>https://www.dakaractu.com/Pour-une-banale-querelle-d-usage-du-robinet-public-Fanta-Djiba-pousse-Ndioba-Niang-qui-succombera-deux-semaines-plus_a223668.html</ref><ref>https://afrimag.net/guinee-les-travaux-reprennent-sur-les-gisements-de-simandou/</ref><ref>https://afrimag.net/nation-branding-la-guinee-lance-son-operation-de-promotion-de-sa-destination/</ref><ref>https://afrimag.net/guinee-le-president-doumbouya-a-inaugure-la-7e-edition-du-symposium-mines-guinee/</ref><ref>https://www.az-online.de/isenhagener-land/hankensbuettel/vier-gefluechtete-aus-samtgemeinde-hankensbuettel-mit-ausbildung-fertig-91035284.html</ref><ref>https://lanouvelletribune.info/2019/12/affermage-de-leau-au-senegal-les-travailleurs-de-la-sones-reclament-a-leur-tour-des-actions/</ref>
== Reba ==
Abdoulaye Djiba kuri JudoInside.com
Abdoulaye Djiba muri Olempike.com
Abdoulaye Djiba muri Olympia
== AMASHAKIRO; ==
<references />
[[Ikiciro:Umukinnyi uterura ibiremereye]]
adyd9gnk9qwbvjq8nknx5n2le5je87s
Abangiza nyungwe barakeburwa
0
15368
132551
115843
2026-06-22T18:54:28Z
Igiraneza Divine
15375
Impinduka
132551
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:Sunrise over Nyungwe National Park, Rwanda.jpg|thumb|301x301px]]
Hagamijwe gukomeza ku bungabunga Pariki y’Igihugu ya Nyungwe no kwigisha abayangiza kubireka, mu nkengero zayo hakomeje ibikorwa bitandukanye byo gukora ubukangurambaga.
Ni nyuma y’uko byagaragaye ko hari abaturiye Nyungwe bagikora ibikorwa bibi birimo kwica inyamaswa ziyibamo bakazibaga cyangwa bagategamo imitego ndetse hari n’abahagika imizinga mu nkengero zayo bajya guhakura bagateza inkongi y’umurimo.
Urugero ni nk’aho muri Kanama 2022 muri Pariki y’Igihugu ya Nyungwe ku ruhande rw’Umurenge wa Bweyeye mu Karere ka Rusizi hagaragaye inkongi ikomeye.
Abaturage n’inzego z’umutekano bihutiye kuzimya ariko kuko umuriro wari ufite imbaraga icyo gikorwa cyatwaye iminsi ibiri bituma hashya hegitari 21.
[[Dosiye:NYUNGWE.jpg|thumb|300x300px]]
Nyuma y’icyumweru kimwe abantu bane batawe muri yombi bakurikiranyweho icyaha cyo gutwika Pariki y’Igihugu ya Nyungwe.
Umuryango Biodiversity Conservation Organisation (Biocoor) wita ku rusobe rw’ibinyabuzima n’iterambere ry’abaturage, watangije uburyo bwo gusanga abagenzi mu modoka zinyura muri Nyungwe ubibutsa ko bagomba kwirinda ibikorwa bibi biyangiza.
Ni ubukangurambaga buri kujyana no gukomeza kwigisha abaturage kudakorera ubuhigi muri Nyungwe no kudahohotera inyamaswa ziyisohotsemo ko ahubwo bakwiye kuzitabariza zigasubizwamo mu mahoro.
Usibye ibyo, hateguwe n’amarushanwa y’impano zitandukanye zigaruka ku byiza byayo aho abayatsinze babihemberwa.
[[Dosiye:Hiking through Nyungwe National Park, Rwanda.jpg|thumb]]
Yateguwe na Biocoor ku nkunga ya Joa na Trocaire, abayitabiriye barushanyijwe mu kunyoga igare banyura mu mihanda ikikije Nyungwe, mu mivugo no mu ndirimbo ndetse hahembwa n’abanyamakuru bakoze inkuru zikangurira abaturage kubungabunga ibidukikije.
Uwase Sandra w’imyaka 13 y’amavuko ni umwe mu batsinze amarushanwa ahabwa n’igihembo. Yavuze ko igihembo ahawe kimuteye umurava wo gukomeza kwita ku bidukikije no kubikangurira abandi.
[[Dosiye:Nyungwe Foprest panorama.jpg|thumb|975x975px]]
Ati “Nk’uko tubizi Nyungwe yinjiza amadovize bakatwubakira amashuri tukiga bakaduha n’ibindi bikorwaremezo bidufasha mu buzima bwacu bwa buri munsi. Igihembo nahawe cyanteye umurava wo gukomeza kwigisha abandi ibyiza byo kubungabunga ibidukikije.”
[[Dosiye:Canope transport.jpg|thumb]]
Umuyobozi Nshingwabikorwa wa BIOCOOR, Dr Ange Imanishimwe, yavuze ko uburyo nk’ubu bwo gukoresha amarushanwa bufasha mu kurushaho gutuma abaturage bakangukira kurinda no kurengera ibidukikije.
Yagize ati “Dushaka gutoza abanyarwanda ku buryo umuntu abona inyamaswa akayitabariza akayitaho kubera ko nazo zidufitiye akamaro. Niyo mpamvu twahisemo abantu bafite ibihangano kugira ngo mu by’ukuri badufashe gukomeza guhindura imyumvire y’abaturage kandi n’iyi Nyungwe duturiye ihinduke ubukungu bw’abantu kuko ni pariki irimo amahirwe menshi abantu babyaza umusaruro.”
Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Umurenge wa Kitabi, Nteziryayo André, yashimiye umuryango BIOCOOR uruhare ugira mu kwita ku bidukikije n’urusobe rw’ibinyabuzima no kubikangurira abandi, awizeza ko Leta izakomeza gufatanya nawo.
[[Dosiye:Primates in Nyungwe Forest NP 20150928-DSCF4935.jpg|thumb]]
Ati “Dukomeze ubufatanye mu kubungabunga Nyungwe yacu ndetse no kubitoza abakiri bato kugira ngo bakurane uwo muco mwiza.”
Muri gahunda nk’iyi y’amarushanwa agamije gukangurira abaturiye Nyungwe ku yibungabunga hamaze gutangwa arenga Miliyoni 3 Frw yahawe abatsinze amarushanwa yo kuririmba, kuvuga imivugo, no konyonga amagare.
Hakorwa n’ibikorwa birimo kwigisha abana b’abanyeshuri mu gihe cy’ibiruhuko, bagatozwa kwita ku bidukikije no kubungabunga urusobe rw’ibinyabuzima.
== AMASHAKIRO; ==
http://mobile.igihe.com/ibidukikije/article/abagikora-ibikorwa-bibi-byangiza-nyungwe-bakebuwe
3iriunpysvqx95znh316hyarssdt4t9
ADEBIMPE ONI
0
16851
132556
97621
2026-06-22T19:07:54Z
Igiraneza Divine
15375
Impinduka
132556
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:Gmina Włocławek-bottles by Łuba Lake.jpg|thumb|Amacupa]]
[[Dosiye:Adeash.png|thumb|Adebimpe Oni]]
Adebimpe Oni ni we washinze D'Rose recycling, sosiyete irwanya abangiza ibidukikije izamura imyanda ikomeye nk'amapine ashaje, amacupa, plastike mu bikoresho bitunganyirizwa mu nzu, ibiro, ibibuga by'imikino, sitidiyo.
[[Dosiye:Bottle display at Westminster City School - geograph.org.uk - 4414124.jpg|thumb|Adebimpe Oni uko afata amacupa mu nyanja]]
Isosiyete ya Adebimpe Oni irashaka gukemura ikibazo cyatewe na toni za plastiki n'amapine birangirira mu nyanja buri mwaka bitera umwanda w'amazi kandi bigatuma ubuzima bw'inyanja bubaho.<ref>https://www.tonyelumelufoundation.org/member/adebimpe-oni</ref>
== AMASHAKIRO; ==
[[Ikiciro:Afurika]]
[[Ikiciro:Ubucuruzi]]
[[Ikiciro:Rwiyemezamirimo]]
[[Ikiciro:Iterambere rya Afurica]]
[[Ikiciro:Imibereho myiza]]
4hjmojnkk63pqg700avp32gldyor9fy
132557
132556
2026-06-22T19:08:18Z
Igiraneza Divine
15375
Impinduka
132557
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:Gmina Włocławek-bottles by Łuba Lake.jpg|thumb|Amacupa]]
[[Dosiye:Adeash.png|thumb|Adebimpe Oni]]
Adebimpe Oni ni we washinze D'Rose recycling, sosiyete irwanya abangiza ibidukikije izamura imyanda ikomeye nk'amapine ashaje, amacupa, plasitike mu bikoresho bitunganyirizwa mu nzu, ibiro, ibibuga by'imikino, sitidiyo.
[[Dosiye:Bottle display at Westminster City School - geograph.org.uk - 4414124.jpg|thumb|Adebimpe Oni uko afata amacupa mu nyanja]]
Isosiyete ya Adebimpe Oni irashaka gukemura ikibazo cyatewe na toni za plastiki n'amapine birangirira mu nyanja buri mwaka bitera umwanda w'amazi kandi bigatuma ubuzima bw'inyanja bubaho.<ref>https://www.tonyelumelufoundation.org/member/adebimpe-oni</ref>
== AMASHAKIRO; ==
[[Ikiciro:Afurika]]
[[Ikiciro:Ubucuruzi]]
[[Ikiciro:Rwiyemezamirimo]]
[[Ikiciro:Iterambere rya Afurica]]
[[Ikiciro:Imibereho myiza]]
ll3skgrld0ty40b1i0w63io7qbx5s8s
AFRICA IMPROVED FOODS RWANDA LIMITED
0
17082
132559
100412
2026-06-22T19:19:54Z
Igiraneza Divine
15375
Impinduka
132559
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:USAID Southern Africa Trade and Investment Hub (33154024524).png|thumb|'''uruganda rwa AFRICA IMPROVED FOODS RWANDA LIMITED''']]
'''AFRICA IMPROVED FOODS RWANDA LIMITED''' ( AIF ) ni ubufatanye bwa Leta n’abikorera barimo DSM, Guverinoma y'u [[Rwanda]], IFC, Itsinda rya CDC na FMO. AIF itanga igisubizo kinini kandi kirambye cy'imirire mibi ikoresheje umusaruro w'ibiryo bifite intungamubiri nyinshi. Amadolari miliyoni zigera kuri 65, niyo yashowe mu Rwanda, ikaba isanzwe mu ikoranabuhanga mu rwego rwo hejuru, yatangiye gukorera mu Rwanda kuva mu Kuboza 2016.<ref>https://web.archive.org/web/20230615215822/https://africaimprovedfoods.com/ihuriro-ryabanyamakuru-bimyidagaduro-mu-rwanda-ryatanze-toni-6-zifu-yigikoma-ku-miryango-yagizweho-ingaruka-na-coronavirus/</ref><ref>https://teradignews.rw/covid-19-abanyamakuru-bimyidagaduro-nabahanzi-batanze-toni-6-zifu-yigikoma-ku-turere-dutatu/</ref>
== Ibyo bakora ==
Hari amafu atandukanye bakora muri uru ruganda , aha twavuga : ay'abana
* Shisha Kibondo Infant
* Shisha Kibondo Mother
* WFP Super Cereal Plus
* Other Specialized Cereals
Ay'abantu bakuru
* Nootri Mama
* Nootri Toto
* Nootri Qwik
* Nootri Family
== AMASHAKIRO; ==
[[Ikiciro:Rwiyemezamirimo]]
qjmngeact4nzgkkocb7c4tvhzojjjr5
ADV Romania Foundation
0
17592
132558
118716
2026-06-22T19:16:06Z
Igiraneza Divine
15375
Impinduka
132558
wikitext
text/x-wiki
'''Fondasiyo ya ADV Romania (mu [[igifaransa|gifaransa]]: Alaturi De Voi Romania Foundation( ADV) Romania'''<ref>https://clustercollaboration.eu/composition/153225/key_members</ref> <ref>https://alaturidevoi.ro/</ref>''')''' ni umuryango utegamiye kuri Leta n’umushinga uhuza ibikorwa (WISE), washinzwe muri [[Gashyantare]] 2002, intego yawo ni uguhuza abafite ubumuga n’indi mitwe itishoboye. Ni imwe mu mishinga minini y’imibereho myiza muri [[Romaniya|Rumaniya]], kandi ni umwe mu mashyirahamwe make yo mu nzego z’ibanze agira uruhare mu buvugizi kugira ngo hashyizweho urwego rushyigikira ubukungu bw’imibereho muri [[Romaniya|Rumaniya]], Repubulika ya Moldaviya na [[Ikerene|Ukraine]].<ref>https://alaturidevoi.ro/en/</ref><ref>{{Cite web |url=https://d-wisenetwork.eu/en/partners |title=Archive copy |access-date=2024-01-18 |archive-date=2024-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240118074949/https://d-wisenetwork.eu/en/partners |url-status=dead }}</ref><ref name=":0">https://www.socialenterprisebsr.net/social-enterprises-support-organisations/adv-romania/</ref>
ADV Romania ni kimwe mu bigo binini by’imibereho muri [[Romaniya|Rumaniya]], byubatswe ku ihame rimwe ry’amaduka, ukurikije umuntu utishoboye cyangwa umuntu wabaga mu kigo cy’imyanya ashobora kubona serivisi ikemura ibibazo byinshi: serivisi z’imibereho n’imitekerereze, serivisi z'uburezi, icyerekezo cyumwuga, impamyabumenyi, akazi n'ubufasha ku murimo.<ref name=":1">https://www.diesis.coop/ecosystem/adv-romania/
</ref><ref name=":0" />
ADV Romania yashinze mugihe imishinga itatu yimibereho - UtilDeco, Wise Travel, na JobDirect, itangazwa nka rwiyemezamirimo w'umwaka wa 2016 mu marushanwa mpuzamahanga EY Rwiyemezamirimo w'umwaka.
== Intego ==
* Kugira ngo habeho guhuza imibereho n’umwuga urubyiruko rwamugaye, cyane cyane mu matsinda ashobora guhura n’akaga.<ref name=":1" /><ref name=":0" />
* Guteza imbere icyerekezo kimwe-gihagarika icyitegererezo cyo guhuza imirimo ku bantu bafite ubumuga nitsinda ryugarijwe.
* Kunganira politiki nziza mu bukungu bw’imibereho no guhuza ibikorwa by’abafite ubumuga ndetse n’imiryango itishoboye.
* Gutanga uburezi n'ibikoresho byo kuzamura ingaruka zo kwihangira imirimo muri Rumaniya no mu bihugu by'ubufatanye bw'Iburasirazuba.
* Gutanga amakuru n'ubushakashatsi mu bijyanye n'ubukungu bw'imibereho.
== Ibikorwa ==
* Guhuza imirimo y’abafite ubumuga no mu matsinda atishoboye kuri UtilDeco WISE no binyuze muri JobDirect - ikigo gishinzwe gutanga akazi no gufasha ababana n'ubumuga.<ref name=":1" />
* Ubuvugizi no gufata ingamba. Muri 2015 ADV Romania yagize uruhare mu gutora Itegeko ryerekeye ubukungu bw’imibereho muri Rumaniya. Byongeye kandi, umuryango wahinduye itegeko riteza imbere uburenganzira bw’abafite ubumuga hashyirwaho ibisobanuro by’aho bakingiwe. Mu 2022 ADV Romania yateje imbere ivugurura ry’amategeko kugira ngo hashyirweho ibipimo byongera ikoreshwa ry’amasoko ya Leta muri Rumaniya.
* Amahugurwa n'uburere mu bijyanye n'ubukungu. Uyu muryango wemereye amahugurwa arindwi(7) mu bukungu bw’imibereho no guhuza imibereho n’umwuga abantu bava mu matsinda afite ibyago.
* Gushoboza umutungo kuri ba rwiyemezamirimo muri Rumaniya no mu bihugu by'ubufatanye bw'Iburasirazuba. Uyu muryango uhora utegura gusura amasomo, imbuga za interineti, n'inama m'ubukungu.
* Gushushanya urwego rwubukungu. Barometero y'ubukungu bw'imibereho muri Rumaniya hamwe n’ikigo gishinzwe kwihangira imirimo muri Moldaviya gitanga amakuru agezweho yerekeye ingaruka, ibipimo, imbogamizi n'amahirwe mu rwego rw'ubukungu.
== AMASHAKIRO; ==
[[Ikiciro:Umuryango utegamiye kuri Leta]]
[[Ikiciro:Ubumuga]]
[[Ikiciro:Romaniya]]
[[Ikiciro:Uburenganzira bwa muntu]]
l0lvp24n1ken0s43grttfdazsv97afj
Abafite ubumuga muri Australia
0
17643
132561
119887
2026-06-22T19:30:07Z
Igiraneza Divine
15375
Impinduka
132561
wikitext
text/x-wiki
Abafite ubumuga muri [[Ositaraliya|Australia]] (Mu [[icyongereza]]: People with Disability [[Ositaraliya|Australia]]-PWDA) ni umuryango w’igihugu uharanira uburenganzira bw’abafite ubumuga muri [[Ositaraliya]] washinzwe mu 1980 kandi ufite icyicaro i Surry Hills, muri Leta ya New South Wales.
PWDA ni umuryango w’abafite ubumuga (DPO), ufite inama yatowe y’abafite ubumuga, hamwe n’abanyamuryango b’igihugu bafite [[ubumuga]]. PWDA ni umwe mu mashyirahamwe ahagarariwe mu gihugu ureberera abantu bafite [[ubumuga]] muri [[Ositaraliya]]<ref>{{Cite web |url=https://www.dss.gov.au/our-responsibilities/disability-and-carers/program-services/consultation-and-advocacy/national-disability-peak-bodies |title=Archive copy |access-date=2024-01-19 |archive-date=2019-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190319133153/https://www.dss.gov.au/our-responsibilities/disability-and-carers/program-services/consultation-and-advocacy/national-disability-peak-bodies |url-status=dead }}</ref>
== ABAHOZE ARI ABA PEREZIDA ==
Urutonde rw'abahoze ari abaperezida ba PWDA:<ref>https://web.archive.org/web/20021209004446/http://www.pwd.org.au/whoswho.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20101120023455/http://pwd.org.au/staff.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20131021032122/http://pwd.org.au/about-us/our-board-and-staff.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190227095748/http://pwd.org.au/about-us/our-board/</ref>
* 2002 : Wendy Potter
* 2003–2006 : Heidi Forrest
* 2007–2008 : Robert Farley
* 2009 : Vacant
* 2010–2011 : Jan Daisley
* 2012–2015 : Craig Wallace<ref name=":0">https://web.archive.org/web/20191108061856/https://parlinfo.aph.gov.au/parlInfo/download/media/pressrel/4687836/upload_binary/4687836.pdf</ref>
* 2016–2017 : Bonnie Millen
* 2018–2019 : David Abello
* 2020–current : Samantha Connor<ref>https://us2.campaign-archive.com/?u=9b4dc5c4cde2d6162dcb52396&id=e8a9197c9a</ref>
== Amateka n'intego ==
PWDA yashinzwe mu mwaka wa 1980 ibanziriza umwaka mpuzamahanga w’abafite ubumuga guha ababana n'ubumuga ijwi ryabo bwite. Mu 2002, abanyamuryango ba PWDA bemeje ko PWDA isubirwamo nk’umuryango w’uburenganzira bw’abafite ubumuga n’ubuvugizi. Izina ry'iryo shyirahamwe ryahinduwe riva kuri "Ababana n'ubumuga New South Wales" rihinduka "Ababana n'ubumuga Ositaraliya"<ref name=":1">https://web.archive.org/web/20180504064247/http://www.pwd.org.au/about-us/our-history.html</ref> kugira ngo bagaragaze uyu mwanya mushya ku ya 21 Nyakanga 2003. <ref>https://abr.business.gov.au/AbnHistory/View?id=98879981198</ref> Impamvu nyamukuru zateye impinduka kwari ugushyira PWDA gukora imirimo y'ibibazo bya politiki y'igihugu.<ref name=":1" />
Hagati ya 2003 na 2006 PWDA yagize uruhare runini mu iterambere ry’amasezerano y’umuryango w’abibumbye y’uburenganzira bw’abafite [[ubumuga]] (CRPD), gutegura inama n’igihugu hamwe n’abanyamuryango, gutanga ibitekerezo, kwakira amahugurwa, no gushyigikira intumwa kwitabira ibiganiro bya Komite idasanzwe ya Loni. Binyuze muri uyu murimo PWDA yabonye Impamyabumenyi idasanzwe hamwe n’inama y’ubukungu n’imibereho y’umuryango w’abibumbye.<ref>http://undocs.org/E/2016/INF/5</ref>
Kuva mu 2009, PWDA ikomeje kugira uruhare rukomeye mu gukurikirana ishyirwa mu bikorwa rya CRPD muri Ositaraliya, kandi iri mu itsinda ry’imiryango itegamiye kuri Leta CRPD Shadow Report Group. <ref>https://web.archive.org/web/20181018113557/http://www.daru.org.au/resource/endorse-the-shadow-report-on-the-convention-on-the-rights-of-persons-with-disabilities-crpd</ref> Hamwe n’akazi k’umuryango w’igihugu, PWDA yatangiye imirimo y’iterambere mpuzamahanga muri pasifika kuva 2004. <ref>https://sydney.edu.au/arts/our-research/centres-institutes-and-groups/social-justice-network.html</ref><ref>{{Cite web |url=https://crawford.anu.edu.au/rmap/devnet/devnet/db-73.pdf |title=Archive copy |access-date=2024-01-19 |archive-date=2019-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190325055619/https://crawford.anu.edu.au/rmap/devnet/devnet/db-73.pdf |url-status=dead }}</ref>Uyu muryango udaharanira inyungu, utegamiye kuri Leta wasobanuwe nk'umuryango w’igihugu uharanira uburenganzira bw’abafite ubumuga n’ubuvugizi uyobowe n’abafite ubumuga ... [uhagarariye] inyungu z’abafite ubumuga butandukanye. <ref>https://treasury.gov.au/sites/default/files/2019-03/C2016-052_Disabled-Peoples-Organisations-Australia.pdf</ref>
Craig Wallace wahoze ari perezida wa PWDA, <ref>http://www.smh.com.au/federal-politics/political-news/budget-savings-should-not-be-found-at-the-expense-of-australians-will-disabilities-20140307-34bth.html</ref> yashimiwe mu Nteko Ishinga Amategeko ubwo yeguraga muri Kamena 2016. Depite Jenny Macklin yashimye Wallace uruhare rw’iri shyirahamwe mu guteza imbere gahunda y’ubwishingizi bw’abafite ubumuga no kuzamura "PWDA kuri urwego ruharanira ubumuga ruyobora ".<ref name=":0" />
PWDA yagaragaye kandi itanga ibimenyetso muri [[:en:Royal_Commission_into_Violence,_Abuse,_Neglect_and_Exploitation_of_People_with_Disability|komisiyo ishinzwe abafite ubumuga]] bo muri [[Ositaraliya]] 2019-2020.<ref>https://thenewdaily.com.au/news/2020/10/15/moana-hope-carers-coronavirus/</ref>
== IBIKORWA ==
PWDA itanga serivisi zikurikira:<ref>{{Cite web |url=https://www.intuitbenefits.com/au/family-support/special-needs/community-resources |title=Archive copy |access-date=2024-01-19 |archive-date=2019-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191031092021/https://www.intuitbenefits.com/au/family-support/special-needs/community-resources |url-status=dead }}</ref>
* Amakuru ajyanye n'uburenganzira, inama na serivisi zo kohereza ku bantu bafite ubumuga na bagenzi babo
* Imfashanyo yigihe gito kugiti cye hamwe n'itsinda ryunganira ababana n'ubumuga na bagenzi babo
* Ubuvugizi bwo kuvugurura ibibazo bishingiye kuri gahunda bigira ingaruka mbi ku bantu bafite ubumuga na bagenzi babo
* Guhagararira urwego rw'inyungu rugizwe n'abafite ubumuga na bagenzi babo muri Leta, inganda n'imiryango itegamiye kuri Leta
* Guhuza urwego rw'inyungu rugizwe n'abafite ubumuga na bagenzi babo
* Ubushakashatsi n’iterambere bijyanye n’uburenganzira bw’abafite ubumuga hafi y’ibibazo bireba ababana n’ubumuga na bagenzi babo
* Amahugurwa ajyanye n'uburenganzira bw'abafite ubumuga n'uburere ku bafite ubumuga na bagenzi babo, abatanga serivisi, leta n'abaturage. Uyu murimo ushyigikiwe igice n'inkunga itangwa na Leta ndetse na Lta Zunze Ubumwe.<ref>{{Cite web |url=https://apolloinvestment.com.au/ndis-properties/ |title=Archive copy |access-date=2024-01-19 |archive-date=2023-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202205020/https://apolloinvestment.com.au/ndis-properties/ |url-status=dead }}</ref>
== IHUZA RYO HANZE ==
* [http://www.pwd.org.au/ People with Disability Australia Ltd]
* [https://www.un.org/disabilities/ UN-Enable Rights and Dignity of Persons with Disabilities]
* [[:en:Disability_in_Australia|Disability in Australia]]
== AMASHAKIRO; ==
[[Ikiciro:Ositaraliya]]
[[Ikiciro:Ubumuga]]
[[Ikiciro:Uburenganzira bwa muntu]]
jz7flvodmzxzggfqe8r3sbnptx0zzea
Abana 9 mu bana 10 bafite ubumuga ntibiga
0
17745
132550
106823
2026-06-22T18:50:15Z
Igiraneza Divine
15375
Impinduka
132550
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:NEPAL_Enfant.jpg|thumb|umwana ufite ubumuga ]]
[[Dosiye:International_camp_for_disabled_children_in_Spjutsund_1969_(JOKAÖN3A_F27-1).tif|thumb|abana bafite ubumuga ]]
== Ubumuga mu bana: Iterambere ry'Imiryango y'abafite Ubumuga mu Rwanda ==
<!-- [[File:UNICEF logo.png|thumb|UNICEF ihagarikisha guhagarika inzego n'ubushobozi bwa buri mwana ku isi.]]
-->
Ihuriro ry’Imiryango y’Abafite Ubumuga mu Rwanda (NUDOR) ryagaragaje ko abana bafite ubumuga batiga neza bangana ni cyenda mu mashuri, ntidukwiye kubirengagiza kugira ngo bige nk’abandi.
== Ubusanzwe ==
Mu Karere ka Rulindo, ihuriro ry'Imiryango y'Abafite Ubumuga rwateguwe ubukangurambaga bwiswe ‘Kuvuza Inzogera’ rikorera mu Murenge wa Rusiga, kuri rusange rw'amashuri rwa Rukinga (G.S Rukinga). Iby'uburezi bwa gisubizo byahuguriwe mu mwanya w’umunota umwe, hagamijwe gukangurira buri wese kwita ku burezi bw’abafite ubumuga no kubahiriza uburenganzira bwabo.
Urukiko rwo mu mashuri abanza n’ayisumbuye cya Rukinga rurimo gushyiraho abana bose, hagamijwe gukemura ubw’ingingo cyangwa ubw’umutwe, bikabereka inzogera mu gihe kingana n’umunota umwe. Uruhara rwa NUDOR rwashyiriweho inzego zitandukanye za rusange.
== Umwarimu Munyakazi na NUDOR ==
<!-- Image of teacher Etienne Munyakazi -->
<!-- Source: [Kigali Today](https://www.kigalitoday.com/uburezi/amashuri/article/abana-9-mu-bana-10-bafite-ubumuga-ntibiga) -->
Umwarimu witwa Etienne Munyakazi, ushyira mu bikorwa na NUDOR, yavuze ko abanyeshuri b’uburezi bwa gisubizo mu ishuri ry'icyenda bashobora kwigana mu buryo busanzwe. Kandi amagambo y'umwarimu agira ati, “Ururimi (rw’amarenga) ntirukwiye kwigishwa mu rundi rurimi. Ni yo mpamvu wabonye ko ntigeze mbumbura umunwa wanjye.”
Abanyeshuri bose babifashe abagize ubumuga barushanwa gukoresha ururimi rw'amarenga. Abateacher bose bayandika ku kibaho kiri imbere mu ishuri, bashyira mu bikorwa amakuru y'uburyo bwa gisubizo.
== Umubare Munini wa Bafite Ubumuga ==
Mu Rwanda, hagize umubare munini w'abana bafite ubumuga batiga mu mashuri. Ibarura ry'abana bafite ubumuga mu mashuri y'incuke ryongeye kugaragaza ko ikibazo cy'abana bafite ubumuga batiga cyagikomeye.
<!-- Source: [Kigali Today](https://www.kigalitoday.com/uburezi/amashuri/article/abana-9-mu-bana-10-bafite-ubumuga-ntibiga) -->
== Ubumuga kandi bwahawe ubufasha ==
U Rwanda rushyira umukono ku masezerano y'Umuryango w'Abibumbye kuva muri 2008, agamije gukemura uburezi bw'abafite ubumuga. Inama y'Abafite Ubumuga yashyizweho kandi yongera gushyira mu bikorwa icyo kibazo.
Muri 2014, ibarura ryakozwe mu mashuri ryagaragaje ko abana 24,862 bafite ubumuga ari bo bonyine bigaga mu mashuri y'incuke, abanza no mu cyiciro rusange cy’amashuri yisumbuye.
== Impamvu yo Kwigisha Abana Bafite Ubumuga ==
<!-- Image of teacher Etienne Munyakazi -->
<!-- Source: [Kigali Today](https://www.kigalitoday.com/uburezi/amashuri/article/abana-9-mu-bana-10-bafite-ubumuga-ntibiga) -->
Mu byo Munyakazi avuga, icyo gihe ari ikibazo cy'umyumvire, ntabwo ari ibintu bihenze. Abafite ubumuga bakemera gukomeza kubahiriza uburenganzira bwabo mu gusoma no kwandika, kandi icyo gihe bifasha cyane mu kujya ku buryo bwa gisubizo.
== Ikibazo Cy'Abana Bafite Ubumuga ==
NUDOR iravuga ko ku isi yose, abana batajywa mu ishuri kuko bafite ubumuga. Inama y'Abafite Ubumuga yasabwe n'ishami ry'Umuryango w'Abibumbye (UNICEF) ryo kuba bafite uburenganzira bw'umwana batajywa mu ishuri.
Mu Rwanda, umubare munini w'abana bafite ubumuga batiga. Amashuri abanza, abayisumbuye, n'icyiciro rusange cy'amashuri yisumbuye, bavuga ko ari benshi bafite ubumuga batajya ku ishuri.
== Urukiko Rwo mu Rwanda rukora ibishoboka ==
<!-- Source: [Kigali Today](https://www.kigalitoday.com/uburezi/amashuri/article/abana-9-mu-bana-10-bafite-ubumuga-ntibiga) -->
U Rwanda rukora ibishoboka byose kugira ngo abana bose bajye mu ishuri, ubushakashatsi bwo mu 2014 bwakozwe n'Umuryango w'Abibumbye (UNICEF) buvuga ko ku isi yose, abana bacyenda mu bana icumi bafite ubumuga batajya mu ishuri.
== Inama y'Umuryango w'Abibumbye (UNICEF) ==
Mu bihe byose, UNICEF yashatse ibikorwa byiza kugira ngo abana bose bajye mu ishuri, buri mwana yabyawe mu muryango, no kuba yaravukanye ubumuga, ahabwe uburenganzira bwe bwose.
<!-- Source: [Kigali Today](https://www.kigalitoday.com/uburezi/amashuri/article/abana-9-mu-bana-10-bafite-ubumuga-ntibiga) -->
== Amashuri Abanza ==
Mu Rwanda, hashyizweho inama y’Umuryango w’Abibumbye y’Abafite Ubumuga (NUDOR), aho abifashisha ababyeyi n'abaturage mu kwigisha abana babo kwigira mu mashuri. Inama y'Umuryango w'Abibumbye (NCPD) irimo gutegura abaturage gukoresha uburezi bw'abafite ubumuga.
<!-- Source: [Kigali Today](https://www.kigalitoday.com/uburezi/amashuri/article/abana-9-mu-bana-10-bafite-ubumuga-ntibiga) -->
== Ibibazo n'Imirimo ==
Mu Rwanda, aribyo byatewe n'ibigo by’amashuri bitaragera ku rwego rwo gutanga uburezi buhamye ku bafite ubumuga. Abarezi bafite ubumenyi mu kwigisha abafite ubumuga bakiri bake, aho bagiye barakomeza kubahiriza uburenganzira bwabo.
<!-- Source: [Kigali Today](https://www.kigalitoday.com/uburezi/amashuri/article/abana-9-mu-bana-10-bafite-ubumuga-ntibiga) -->
== Umusanzu ==
Ubumuga mu bana ni ikimenyetso cy'umuryango mwiza n'umwambaro w'imikorere y'abana. Mu mwaka wa 2008, u Rwanda rushyira umukono ku masezerano y'Umuryango w'Abibumbye, icyo gihe cyashoboraga gukemura uburezi bw'abafite ubumuga.
<!-- Source: [Kigali Today](https://www.kigalitoday.com/uburezi/amashuri/article/abana-9-mu-bana-10-bafite-ubumuga-ntibiga) -->
== Igitangaje ==
Ubusanzwe, ihuriro ry'Imiryango y'Abafite Ubumuga mu Rwanda rikora ibikorwa byiza mu kugira ngo abana bose bajye mu ishuri, babone umurego w'ubumuga, bafashe gusoma no kwandika.
<!-- Source: [Kigali Today](https://www.kigalitoday.com/uburezi/amashuri/article/abana-9-mu-bana-10-bafite-ubumuga-ntibiga) -->
Ibi bigaragara ko mu gihugu cyacu, hari ibintu byiza bikwiye gukorwa mu kwigisha abana bafite ubumuga. UNICEF yateguye mu mwanya w'ibibazo by'uburezi, ishingiye ku gusoma no kwandika, bigaragara ko u Rwanda rufite inshingano yo kwigisha abana bose, ariko kandi guhura n'ibyo bavuga.
*Izina ry'Inyegarabitekerezo: kigali today '''AMASHAKIRO;'''
Igihe: 17-03-2019
Igitabo: Kigali Today
Itegure: KT Editorial
Link: [Abana 9 mu bana 10 bafite ubumuga ntibiga - Kigali Today](https://www.kigalitoday.com/uburezi/amashuri/article/abana-9-mu-bana-10-bafite-ubumuga-ntibiga)
nltcjarktdyvdw6n5zhh0ifj4fz1brt
Bushali
0
18325
132539
104720
2026-06-22T15:29:12Z
Igiraneza Divine
15375
Impinduka
132539
wikitext
text/x-wiki
Kuri uyu wa 12 Mutarama 2024 ni bwo Bushali yahawe ikaze mu biro bya Minisitiri Dr Abdallah Utuma twishima, bakaba baganiriye byinshi ku muziki w’uyu muhanzi, ndetse yemererwa ubufasha muri gahunda arimo zo kumurika album ye ‘Full Moon’, izajya hanze mu minsi iri imbere.
Minisitiri Utuma twishima yabwiye uyu muhanzi ko nka Minisiteri ayoboye, biteguye gukora ibishoboka byose bagafasha abahanzi.
Bushali waririmbye mu gitaramo cyo kumurika album ya Yago mu kwezi gushize, ubwo yari avuye ku rubyiniro, yabajijwe niba yari azi ko mu bo yaririmbiye harimo na Minisitiri w’Urubyiruko, asubiza ko ntabyo yari azi ndetse avuga ko yifuza ko bazahura.<ref>https://www.kigalitoday.com/imyidagaduro/muzika/article/bushali-yakabije-inzozi-zo-guhura-na-minisitiri-w-urubyiruko-n-iterambere-ry-ubuhanzi</ref>
== AMASHAKIRO; ==
shism4j9m622fkt89dnh82a3mtjsxcv
Abakurambere
0
18968
132548
126276
2026-06-22T18:31:05Z
Igiraneza Divine
15375
Impinduka
132548
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:Imfashanyigisho gakondo.jpg|thumb]]
[[Dosiye:Gucuranga inanga 2.jpg|thumb]]
[[Dosiye:Abanyabirori.jpg|thumb]]
[[Dosiye:Traditional jp.jpg|thumb]]
[[Dosiye:Imbyino nyarwanda 2.jpg|thumb]]
[[Dosiye:Ibyino(Intore).jpg|thumb]]
[[Dosiye:IBISEKE.jpg|thumb]]
[[Dosiye:Ingoma z'abakaraza.jpg|thumb]]
[[Dosiye:Inkongoro1.jpg|thumb]]
== Interuro ==
[[Dosiye:Ingoma.png|thumb|Abakurambere]]
Kuva umuntu akiremwa, lmana yubatse urugo rw’abantu babiri. lmana yaremye umuntu imwishushanyirije. lmana irema umugabo n’umugore. Intagiriro ''1.27: I''mana ibaha umugisha maze irababwira iti "Ni mubyare
mwororoke". Gen.1. 28. Kuva icyo gihe, abantu bashaka abandi, barororoka, bakwira mu isi hose.
Uwo murage w’lmana, uwo mugisha w’lmana, wakwiriye mu bantu ku isi hose.
Amoko yose y’abantu, barashyingirana, barabana, abagabo n’abagore.
Buri bwoko bw’abantu batuye ku isi, bafite imihango yo kubaka, yo gushyingirana, bafite amategeko
bahimbye yerekana lgihugu n’iki, ·
Mu Rwanda rwacu, natwe dufite imihango myiza,
abakurambere bacu bahimbye, bahanze ubwabo, barayubahiriza, kuva kera.
Nicyo cyatumye, njya kubaza, iyo mihango yacu, iyo migirire y’abasekuruza bacu twese. Nabajije benshi, nasiganuje benshi mu Rwanda, kugira ngo menye imihango y'ubukwe bwacu mu Rwanda.
Nasanze Abanyarwanda, abakurambere bacu, bo mu moko yose, bo mu turere twose tw’u Rwanda, bafite amategeko bihimbiye ubwabo, abanyamahanga batarabazanira iby’ubukwe bwabo.
Ayo mategeko ngenga-bukwe, bayahuriyeho bose.
lngingo z’ingenzi barazisangiye bose, ntibanyuranya, basa n’ababyawe n’umubyeyi umwe, wabasigiye
lki gitabo gihiniyemo ingingo ngenga-bukwe abanyarwanda bose bahuriyeho.
'''lzo ngingo ni izi''':
* Kuranga umugeni cyangwa kurangira umuhungu.
* Gusaba umugeni cyangwa gusabira umuhungu.
* lnkwano batangaga hirya no hino mu Rwanda.
* Gutebutsa umugeni
* Kwitegura ubukwe, guherekeza umugeni.
* Kwakira umugeni kwa sebukwe.
* Kurongora: Umwishywa, imbazi cyangwa igikangaga.
* Kwakira umwishywa: Ababyeyi n’abageni.
* Imisango: Ubutumwa bahawe, barabusohoza, bagiye gutaha.
Abantu bambwiye ibyanditse muri iki gitabo, ibyavuzwe muri iki gitabo, byavuye kuri enterineti twashoboye gukora mu turere twose two mu Rwanda.
Twabajije muri perefegitura zose, dufata komine ebyiri cyangwa eshatu.<ref>{{Cite web |url=https://rw.amateka.net/ubukwe-bwabanyarwanda/ |title=Archive copy |access-date=2024-07-23 |archive-date=2024-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723111817/https://rw.amateka.net/ubukwe-bwabanyarwanda/ |url-status=dead }}</ref>
== AMASHAKIRO; ==
[[Ikiciro:Umuco w' U Rwanda]]
[[Ikiciro:Umuco]]
1givxuktp5ttoslde8h1wic92fueviq
Abakoroni mu Rwanda
0
19632
132562
132208
2026-06-22T19:31:30Z
Igiraneza Divine
15375
Impinduka
132562
wikitext
text/x-wiki
'''Abakoroni''' ni abantu cyangwa ibihugu byagiye bigera ku bindi bihugu, cyane cyane muri [[Afurika]], [[Aziya]] na [[Amerika y’Epfo]], bikabifata ku ngufu cyangwa bikabishyira mu butegetsi bwa byo kugira ngo bibikoreshe mu nyungu zabyo. Iyi gahunda yitwaga ubukoloni.
Mu kinyejana cya 15 kugeza mu cya 20, ibihugu byinshi by’[[Burayi|UBurayi]] byinjiye mu gikorwa cyo kwigarurira ibindi bihugu. Mu byabaye ibyamamare harimo [[Ubwongereza]], [[Ubufaransa]], [[Ububiligi]], [[Ubudage]], [[Porutigali|Porutigale]] n'[[Ubuyapani]]. Ibyo bihugu byoherezaga abasirikare, abacuruzi n’abamisiyoneri mu bindi bihugu, bigashyiraho ubutegetsi bwabyo.
== '''Impamvu z’Ubukoloni''' ==
Abakoroni bari bafite impamvu zitandukanye:
# Ubukungu – Bashakaga imitungo kamere nk’amabuye y’agaciro, zahabu, diyama, peteroli n’ibindi.
# Isoko ry’ibicuruzwa – Bashakaga aho bagurisha ibicuruzwa byabo.
# Imbaraga za politiki – Kwagura ubutaka byafatwaga nk’ikimenyetso cy’imbaraga z’igihugu.
# Iyobokamana n’umuco – Bamwe bavugaga ko bajyanye “iterambere” n’iyobokamana, nubwo akenshi byahishaga inyungu zabo bwite zabaga zibazanye.
== '''Ingaruka z’Ubukoloni''' ==
Ubukoloni bwagize ingaruka mbi n'nziza , ariko ahanini bwagize ingaruka zikomeye ku bihugu byakolonijwe.
Ingaruka mbi:
* Gucibwa intege z’umuco n’indimi gakondo.
* Gukoresha abaturage imirimo y’agahato.
* Gusahura umutungo kamere.
* Gushyiraho imipaka ititaye ku moko n’amateka yaho, byateje amakimbirane.
Ingaruka nziza (zivugwa na bamwe):
* Kubaka imihanda, amashuri n’ibitaro.
* Kwinjiza uburyo bushya bw’imiyoborere n’ubucuruzi.
=== '''Iherezo ry’Ubukoloni;''' ===
Mu kinyejana cya 20, cyane cyane nyuma y’Intambara ya Kabiri y’Isi, ibihugu byinshi byatangiye guharanira ubwigenge. Muri Afurika, ibihugu byinshi byabonye ubwigenge hagati ya 1950 na 1970. Nubwo byabonye ubwigenge, ingaruka z’ubukoloni ziracyagaragara mu bukungu, politiki n’imibereho rusange.
=== '''Umwanzuro;''' ===
Abakoroni bagize uruhare rukomeye mu mateka y’isi. Nubwo hari ibikorwa by’iterambere byakozwe mu gihe cy’ubukoloni, ingaruka mbi zirimo gusahura umutungo, gutakaza umuco n’amakimbirane ya politiki byagize ingaruka zikomeye ku bihugu byinshi. Kwiga amateka y’ubukoloni bidufasha gusobanukirwa aho ibihugu byinshi byavuye n’uko byubaka ejo hazaza habo.
=== INGARUKA MBI Z'UBUKORONI ===
=== Ubukoroni bushobora kuba bwatera kudindira kwiterambere mugihugu no gutera ipfu z'abantu benshi.<ref>https://www.google.com/search?q=ibibi+y%27ubukoroni+mu+rwanda&sca_esv=9931d7f4e0845048&udm=14&biw=1036&bih=558&ei=inJhZ6iYI57AhbIP5YDqYQ&oq=ibibi+by%27ubukoroni&gs_lp=Ehlnd3Mtd2l6LW1vZGVsZXNzLXdlYi1vbmx5GgIYAiISaWJpYmkgYnkndWJ1a29yb25pKgIIADIHECEYoAEYCjIHECEYoAEYCjIHECEYoAEYCkj-hgFQ4wdY4HNwAngAkAEEmAHCA6AB4z6qAQYzLTIwLjO4AQHIAQD4AQGYAhSgApgzqAIAwgIFEAAYgATCAgsQABiABBiGAxiKBcICCBAAGKIEGIkFwgIIEAAYiwMY7wXCAgsQABiABBiiBBiLA8ICCxAAGKIEGIkFGIsDwgIREAAYgAQYkQIYsQMYgwEYigXCAgoQABiABBhDGIoFwgILEAAYgAQYsQMYgwHCAg4QABiABBixAxiDARiKBcICCxAAGIAEGJECGIoFwgIIEAAYgAQYsQPCAgwQABiABBhDGIoFGArCAgcQABiABBgKwgIGEAAYFhgewgIIEAAYFhgKGB7CAgUQIRigAZgDAfEF_1M94BsHlqyIBgGSBwgxLjMtMTcuMqAHv3g&sclient=gws-wiz-modeless-web-only</ref> ===
[[Dosiye:Umwami na abakoroni.jpg|thumb|Umwami na abakoroni.jpg]]
== AMASHAKIRO; ==
nqm5pjxmcun154lhx7jril6xuugymaw
RUN UP
0
20401
132544
124007
2026-06-22T17:38:22Z
Igiraneza Divine
15375
Impinduka
132544
wikitext
text/x-wiki
Uruganda rw'umuziki nyarwanda rukomeje kuzamura impano nyinshi harimo niy'umuhanzi witwa Run up aho benshi mwamunyeye mundirimbo yashyize hanze yitwa delete nyuma yaho akomeza kugenda akora nizindi zagiye zimenyekana nka ON GOD aho yarafatanyije na Pallaso kuva Uganda nyuma aza gukora indi yayoboye izindi ndirimbo yitwa TSUNAMI ari nayo aheruka gushyira hanze kuri ubu ikaba imaze kurebwa nabasaga miliyoni esheshatu nibihumbi magana inani 6800000 kurubuga rwa YouTube.[https://www.ceenaija.com/runup-on-god]
lgv6755yi9fwndrlpzy6ujmboj2v5is
AMI-audio
0
20908
132560
132442
2026-06-22T19:21:35Z
Igiraneza Divine
15375
Impinduka
132560
wikitext
text/x-wiki
'''AMI-amajwi''' ni [[Radio reading service|serivisi yo gusoma radio]] yo muri Canada ikorwa na Accessible Media Inc. (AMI). Iyi serivisi yatangijwe mu mwaka 1990 nka '''VoicePrint''', iyi serivisi igira gahunda zirimo gusoma ingingo ziva mu binyamakuru byandika ku nyungu z'abafite ubumuga bwo kutabona cyangwa batazi gusoma. Serivisi kandi igira AMI yakozwe ivuga ijambo porogaramu rivuga ku ngingo zijyanye n'ubumuga no kugerwaho.
AMI-audio yemerewe na komisiyo ishinzwe amaradiyo na televiziyo yo muri Canada (CRTC) nka serivisi igomba gutangwa mu bushishozi; igomba gukoreshwa ku rwego rwo hasi rwa serivisi yemewe, televiziyo ya satelite, hamwe n'abatanga IPTV muri Canada. Serivise kandi itangwa binyuze muri serivise ya AMI +, hamwe na porogaramu imwe iboneka nka podcasts .
Iyi serivisi yatangijwe bwa mbere mu mwaka wa 1990 nka VoicePrint, nka serivisi y’ikigo kidaharanira inyungu cyo gusoma no kwandika (NBRS). CRTC yabemereye nka serivisi "igomba gutangira" mu 2001, bivuze ko insinga zose nshya zijyanye n'igihe hamwe n'abatanga ibyogajuru bagomba gutanga serivisi. Porogaramu yayo nayo itangwa na AMI ya sisitemu nshya, harimo na serivise ya AMI +. <ref name=":0">{{Cite web |last=Thiessen |first=Connie |date=2025-09-08 |title=AMI unveils fall TV and audio lineup |url=https://broadcastdialogue.com/74587-2/ |access-date=2025-09-09 |website=Broadcast Dialogue |language=en-US}}</ref> <ref name=":1">{{Cite news |date=2023-12-23 |title=Spoken word: The readers who bring the day’s headlines to people with visual disabilities |url=https://www.theglobeandmail.com/canada/article-spoken-word-the-readers-who-bring-the-days-headlines-to-people-with/ |access-date=2025-09-09 |work=The Globe and Mail |language=en-CA}}</ref>
== IZINDI ==
* [[Canal M]], serivisi isa (ariko idafitanye isano) mu rurimi [[Igifaransa|rw'igifaransa]] .
== AMASHAKIRO; ==
{{Reflist}}
norbgpuwdii91uwmnn8whqtx8n52s0z
Kevin Kade
0
22951
132537
2026-06-22T15:03:42Z
Igiraneza Divine
15375
inyandiko
132537
wikitext
text/x-wiki
Kevin Kade ni umwe mu banyarwanda b'abahanzi bagezweho kandi bakomeje kwamamara. Amazina ye bwite yahawe n'ababyeyi be ni Richard Ngabo, yavutse taliki 23 Nzeri 2000, avukira i Gikondo i Kigali.<ref>https://kevinkade.rf.gd/about-example-2/?i=1</ref>
== AMATEKA YE ==
Kevin Kade ni umuhanzi uzwi cyane mu njyana ya AFRO FUSION, AFRO BEAT na R&B. Yatangiye urugendo rwe rw'ubuhanzi akiri muto cyane, atangira kubyina afite imyaka 4, naho kuririmba abitangira afite imyaka 5.Yakuze akunda umuziki bitewe n'umuryango we wari uw'abakunzi b'umuziki ndetse anaterwa imbaraga n'ibyamamare mpuzamahanga nka Michael Jackson na Chris Brown.<ref>https://kevinkade.rf.gd/about-example-2/?i=1</ref>
== INDIRIMBO ZE ==
Ndi ready, Sikosa, Nyiragongo, Bebe, Nyanja, Munda, Nana,Tiana,Wankandi, Umuana, Pyramid, Amayoga, Kao.<ref>https://inyarwanda.com/rw/amakuru/kevin-kade-yasohoye-indirimbo-ya-gatanu-kuri-album-ateguza-iyakorewe-muri-kenya-video-101586</ref>
== AMASHAKIRO; ==
lxsudwsoiioxu7igz9r9nqc9d8t5r09
Diez Dola
0
22952
132538
2026-06-22T15:22:16Z
Igiraneza Divine
15375
inyandiko
132538
wikitext
text/x-wiki
Diez Dola ni umwe mu bahanzi b<nowiki>'ikiragano gishya mu muziki w'u Rwanda, gusa uzwiho gukora imiziki yihariye mu buryo bwe budasanzwe. Amazina ye nyakuri ni Kayumba Caleb yatangiye kumenyekana cyane mu ndirimbo ye yise ''Sad Generation(Dunhill)''</nowiki>, yagiye hanze 2023.<ref>https://ukwelitimes.com/yatwawe-numuziki-areka-ishuri-byinshi-kuri-diez-dola-wahariye-ubuzima-bwe-umuziki</ref>
== AMATEKA YE ==
Diez Dola yatangiye gukunda umuziki akiri muto kuburyo byatumye ava mu ishuri ageze mu mwaka wa 4 w'amashuri yisumbuye, ahitamo kujya kuwiga mu gihe cy'umwaka umwe. Diez Dola yavutse 2004, avukira mu Ntara y'Amajyepfo, Akarere ka Huye.<ref>https://www.google.com/search?sca_esv=7c3c44d1206346ec&sxsrf=APpeQnvxSJdDjbYDgrpbv-sQFB9W04LdMw%3A1782141368060&q=Diez+Dola+age&sa=X&ved=2ahUKEwi71rr5kZuVAxVq9QIHHfCOBRcQ1QJ6BAg0EAE&biw=1280&bih=585&dpr=1.5</ref>
== INDIRIMBO ZE ==
Toxic love, what If, Step father, Zangalewa, Ratata.<ref>https://ukwelitimes.com/yatwawe-numuziki-areka-ishuri-byinshi-kuri-diez-dola-wahariye-ubuzima-bwe-umuziki</ref>
== AMASHAKIRO; ==
7odvtx3onhjcfdplmod4nmumgkuxhzd
Umutoni Uwase Belinda
0
22953
132542
2026-06-22T15:54:09Z
Igiraneza Divine
15375
inyandiko
132542
wikitext
text/x-wiki
Umutoni Uwase Belinda ni umwe mu bakobwa bahataniye ikamba rya Nyampinga w'u Rwanda 2017.<ref>[https://www.igihe.com/imyidagaduro/article/uwase-belinda-wahatanye-muri-miss-rwanda-2017-yibarutse-impanga#:~:text=Umutoni%20Uwase%20Belinda%2C%20umwe%20mu,Kabiri%2C%20tariki%2023%20Mutarama%202018. https://www.igihe.com/imyidagaduro/article/uwase-belinda-wahatanye-muri-miss-rwanda-2017-yibarutse-impanga#:~:text=Umutoni%20Uwase%20Belinda%2C%20umwe%20mu,Kabiri%2C%20tariki%2023%20Mutarama%202018.]</ref>
== AMATEKA YE ==
Umutoni Uwase Belinda wavukiye mu Ntara y'Amajyepfo, akaza no kwiyamamaza nka Nyampinga w'u Rwanda, yasezeranye n'umukunzi we Theo Gakire Ntarugero, umuhango wabereye mu mujyi wa Kigali mu busitani bwa SunSet i Kagugu mu gihe gusezerana imbere y'Imana byabaye taliki 7 Ukwakira 2017. Bafitanye abana b'impanga yibarutse mu ijoro ryo kuwa 2 taliki 23 Mutarama 2018, nyuma y'amezi ane bari bamaze barushinze.<ref>[https://www.igihe.com/imyidagaduro/article/uwase-belinda-wahatanye-muri-miss-rwanda-2017-yibarutse-impanga#:~:text=Umutoni%20Uwase%20Belinda%2C%20umwe%20mu,Kabiri%2C%20tariki%2023%20Mutarama%202018. https://www.igihe.com/imyidagaduro/article/uwase-belinda-wahatanye-muri-miss-rwanda-2017-yibarutse-impanga#:~:text=Umutoni%20Uwase%20Belinda%2C%20umwe%20mu,Kabiri%2C%20tariki%2023%20Mutarama%202018.]</ref>
== AMASHAKIRO; ==
3jhf0l6ccl1ecioksthmc5c9fslb2ht
Havugimana Saidi
0
22954
132545
2026-06-22T17:57:53Z
Igiraneza Divine
15375
inyandiko
132545
wikitext
text/x-wiki
Havugimana Saidi ni umunyarwanda witeje imbere aho yashinze ikigo cyitwa Haji Enterprise izwi mu bucuruzi bw'ibiribwa bihiye cyane cyane amata. Yavutse 1967 afite umugore umwe n'abana 5 (abakobwa 3 n'abahungu 2).<ref name=":0">https://inyarwanda.com/rw/amakuru/dore-urugendo-rurerure-said-havugimana-yagenze-kugira-ngo-agere-kuri-haji-enterprise-izwi-ku-bucuruzi-bw-amata-i-nyanza-57099</ref>
== AMASHURI YIZE ==
Nubwo ari umucuruzi, yize amashuri abanza ndetse n'ayisumbuye aho yize i Runyombyi hafi y'umupaka w'u Rwanda n'Uburundi. Ubu ni umunyeshuri wiga muri Masters mu ishuri rya INLAK mu ishami rya MBA(Masters in Business Administration).<ref name=":0" />
== IBYO AKORA ==
Havugimana Saidi ubu ni umucuruzi ufite ubucuruzi bwamaze kubaka izina aho bita kwa Haji Enterprise iherereye mu Ntara y'Amajyepfo mu Karere ka Nyanza aho acururuza ibiribwa bitetse cyane cyane abantu benshi bazi amata. Aho izina Haji ryavuye, ni Abakongomani bajyaga baza bavuga ko bagiye kwa Haji, biza kurangira abantu bose ariryo zina bahitiriye. Iki kigo cyamaze kwaguka kuko kigira abakozi bagera ku 100 k'umunsi bitewe n'akazi kaba gahari byaba ngombwa bakiyongera.
== AMASHAKIRO; ==
271ts5kq9ikanmo2wzf04ngk11070rx
UMUTESI Vanessa
0
22955
132546
2026-06-22T18:16:00Z
Igiraneza Divine
15375
inyandiko
132546
wikitext
text/x-wiki
Umutesi Vanessa ni Umuyobozi w'Ibikorwa by'Umusaruro(Production Manager) ufite ubunararibonye buhamye, wagaragaje ibikorwa by'indashyikirwa muri Brand Speak Global by'umwihariko mu kunoza imikorere no kugabanya ibiciro by'umusaruro. Afite ubumenyi buhambaye mu gutegura umusaruro no gucunga ibikorwa byawo. Aho yashoboye gushyira mu bikorwa ingamba za Lean Management zafashije kongera umusaruro, kunoza imigendekere no kuzamura imikorere rusange. Afite ubushobozi bwo kuzamura amakipe.<ref>https://rw.bold.pro/my/vanessa-umutesi</ref>
== AMASHAKIRO; ==
2tbup1vguhvja3pt7wwvuktv0cufhpc
Ikigo nderabuzima cya manyagiro
0
22956
132568
2026-06-23T10:40:04Z
B.Scalling
15089
gutangiza urupapuro rushya
132568
wikitext
text/x-wiki
Ikigo Nderabuzima cya Manyagiro<ref>https://www.kigalitoday.com/ubuzima/ubuvuzi/Burera-Ikigo-nderabuzima-cya-Rugarama-cyari-kimaze-amezi-atandatu-cyuzuye</ref> ni ikigo cy'ubuzima giherereye mu Murenge wa Manyagiro, mu Karere ka Gicumbi, [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y'Amajyaruguru]] y'u [[Rwanda|Rwanda.]] Cyashyizweho mu rwego rwo kongera no kunoza itangwa rya serivisi z'[[ubuzima]] zegerejwe abaturage, hagamijwe korohereza abatuye ako gace kubona ubuvuzi bw'ibanze n'izindi serivisi zifitanye isano n'ubuzima.
=== serivisi zihatangirwa<ref>https://www.kigalitoday.com/ubuzima/ubuvuzi/article/cyumba-ikigo-nderabuzima-cyagobotse-ababyeyi-bakoranga-ingendo-bajya-kubyara</ref>: ===
Iki kigo nderabuzima gitanga serivisi zitandukanye zirimo kuvura indwara zisanzwe, kwita ku bagore batwite mbere na nyuma yo kubyara, gukingira abana, [[Kuboneza Urubyaro|kuboneza urubyaro]], gukurikirana imikurire [[Abana|y'abana]], ndetse no gutanga ubujyanama ku bijyanye n'isuku n'imibereho myiza. Gikora kandi nk'ihuriro ry'ingenzi rifasha abaturage kubona serivisi z'ubuzima ku gihe no gukumira indwara binyuze mu bukangurambaga n'uburezi bw'ubuzima.
[[Ikigo nderabuzima|Ikigo Nderabuzima]] cya Manyagiro gifite uruhare rukomeye mu kuzamura imibereho myiza y'abaturage bo mu Murenge wa Manyagiro n'indi mirenge ituranye. Binyuze muri serivisi gitanga, gifasha kugabanya intera abaturage bakoraga bajya gushaka ubuvuzi no guteza imbere ubuzima rusange bw'abaturage bo mu Karere ka [[Akarere ka Gicumbi|Gicumbi]].
== '''Amashakiro''' ==
8uqvba6pysxi36etljz4i8uu1t4elom
132569
132568
2026-06-23T10:41:44Z
B.Scalling
15089
132569
wikitext
text/x-wiki
Ikigo Nderabuzima cya Manyagiro<ref>https://www.kigalitoday.com/ubuzima/ubuvuzi/Burera-Ikigo-nderabuzima-cya-Rugarama-cyari-kimaze-amezi-atandatu-cyuzuye</ref> ni ikigo cy'ubuzima giherereye mu Murenge wa Manyagiro, mu Karere ka Gicumbi, [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y'Amajyaruguru]] y'u [[Rwanda|Rwanda.]] Cyashyizweho mu rwego rwo kongera no kunoza itangwa rya serivisi z'[[ubuzima]] zegerejwe abaturage, hagamijwe korohereza abatuye ako gace kubona ubuvuzi bw'ibanze n'izindi serivisi zifitanye isano n'ubuzima.
=== serivisi zihatangirwa<ref>https://www.kigalitoday.com/ubuzima/ubuvuzi/article/amajyaruguru-imirenge-hafi-ya-yose-yabonye-ibigo-nderabuzima-mu-myaka-5-ishize</ref>: ===
Iki kigo nderabuzima gitanga serivisi zitandukanye zirimo kuvura indwara zisanzwe, kwita ku bagore batwite mbere na nyuma yo kubyara, gukingira abana, [[Kuboneza Urubyaro|kuboneza urubyaro]], gukurikirana imikurire [[Abana|y'abana]], ndetse no gutanga ubujyanama ku bijyanye n'isuku n'imibereho myiza. Gikora kandi nk'ihuriro ry'ingenzi rifasha abaturage kubona serivisi z'ubuzima ku gihe no gukumira indwara binyuze mu bukangurambaga n'uburezi bw'ubuzima.
[[Ikigo nderabuzima|Ikigo Nderabuzima]] cya Manyagiro gifite uruhare rukomeye mu kuzamura imibereho myiza y'abaturage bo mu Murenge wa Manyagiro n'indi mirenge ituranye. Binyuze muri serivisi gitanga, gifasha kugabanya intera abaturage bakoraga bajya gushaka ubuvuzi no guteza imbere ubuzima rusange bw'abaturage bo mu Karere ka [[Akarere ka Gicumbi|Gicumbi]].
== '''Amashakiro''' ==
17rw8xyr1y6l730mx1hb84f8l9kezg1
132573
132569
2026-06-23T11:09:00Z
B.Scalling
15089
132573
wikitext
text/x-wiki
Ikigo Nderabuzima cya Manyagiro<ref>https://www.kigalitoday.com/ubuzima/ubuvuzi/Burera-Ikigo-nderabuzima-cya-Rugarama-cyari-kimaze-amezi-atandatu-cyuzuye</ref> ni ikigo cy'ubuzima giherereye mu murenge wa Manyagiro, mu Karere ka Gicumbi, [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y'Amajyaruguru]] y'u [[Rwanda|Rwanda.]] Cyashyizweho mu rwego rwo kongera no kunoza itangwa rya serivisi z'[[ubuzima]] zegerejwe abaturage, hagamijwe korohereza abatuye ako gace kubona [[ubuvuzi]] bw'ibanze n'izindi serivisi zifitanye isano n'ubuzima.
=== serivisi zihatangirwa<ref>https://www.kigalitoday.com/ubuzima/ubuvuzi/article/amajyaruguru-imirenge-hafi-ya-yose-yabonye-ibigo-nderabuzima-mu-myaka-5-ishize</ref>: ===
Iki kigo nderabuzima gitanga serivisi zitandukanye zirimo kuvura indwara zisanzwe, kwita ku bagore batwite mbere na nyuma yo kubyara, gukingira abana, [[Kuboneza Urubyaro|kuboneza urubyaro]], gukurikirana imikurire [[Abana|y'abana]], ndetse no gutanga ubujyanama ku bijyanye n'isuku n'imibereho myiza. Gikora kandi nk'ihuriro ry'ingenzi rifasha abaturage kubona serivisi z'ubuzima ku gihe no gukumira indwara binyuze mu bukangurambaga n'uburezi bw'ubuzima.
[[Ikigo nderabuzima|Ikigo Nderabuzima]] cya Manyagiro gifite uruhare rukomeye mu kuzamura imibereho myiza y'abaturage bo mu Murenge wa Manyagiro n'indi mirenge ituranye. Binyuze muri serivisi gitanga, gifasha kugabanya intera abaturage bakoraga bajya gushaka ubuvuzi no guteza imbere [[ubuzima]] rusange bw'abaturage bo mu Karere ka [[Akarere ka Gicumbi|Gicumbi]].
== '''Amashakiro''' ==
k3x0q73htn8sly4o1njo9g3nq4qfusq
Ikigo Nderabuzima cya Muyumbu
0
22957
132574
2026-06-23T11:30:36Z
B.Scalling
15089
Created page with "Ikigo Nderabuzima cya Muyumbu<ref>https://muhaziyacu.rw/amakuru/ikigo-nderabuzima-cya-muyumbu-kigiye-kwagurwa/</ref> ni ivuriro rya leta ry'ibanze riherereye mu Murenge wa Muyumbu, mu Karere ka [[Rwamagana]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y'u [[Rwanda]]. Iki kigo gitanga serivisi z'ubuzima bw'ibanze ku banyarwanda banyuranye. === Imiterere n'Ahantu giherereye === Iki kigo gihereye mu Murenge wa Muyumbu muri Rwamagana. Kubera kwegera Kigali|umujyi..."
132574
wikitext
text/x-wiki
Ikigo Nderabuzima cya Muyumbu<ref>https://muhaziyacu.rw/amakuru/ikigo-nderabuzima-cya-muyumbu-kigiye-kwagurwa/</ref> ni ivuriro rya leta ry'ibanze riherereye mu Murenge wa Muyumbu, mu Karere ka [[Rwamagana]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y'u [[Rwanda]]. Iki kigo gitanga serivisi z'ubuzima bw'ibanze ku banyarwanda banyuranye.
=== Imiterere n'Ahantu giherereye ===
Iki kigo gihereye mu Murenge wa Muyumbu muri Rwamagana. Kubera kwegera [[Kigali|umujyi wa Kigali]], uyu murenge wagize ubwiyongere bukabije bw'abaturage mu myaka ya vuba. Ibi byatumye habaho n'ubwiyongere bw'abakeneye serivise.
=== Serivisi gitanga<ref>https://www.igihe.com/amakuru/amakuru/u-rwanda/article/ngororero-hakenewe-arenga-miliyari-8-frw-mu-kubakira-abatuye-mu-manegeka</ref>: ===
Iki kigo gitanga serivisi z'ibanze zirimo:
* [[Ubuzima]] bw'umubyeyi n'[[umwana]] ([[Kuboneza Urubyaro|kuboneza urubyaro]] n'inshingano zo kubyaza)
* Gukingira abana no kubapima imikurire
* gukurikirana no kuvura indwara rusange (General medicine)
* Serivisi za Laboratwari n'Abajyanama b'Ubuzima
* Gutanga imiti ihambaye n'iy'ibanze
== Ivugururwa n'Ukwagurwa kwacyo<ref>https://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/rwamagana-arenga-miliyoni-700-frw-agiye-gukoreshwa-mu-kwagura-ikigo-nderabuzima</ref> ==
Mbere iki kigo cyari gito kigakora mu mazu ashaje, ibi bikabangamira serivisi zihabwa abagana [[Ivuriro rya Gisirikare|ivuriro]]. Muri uwo rwego, hatangijwe umushinga wo kuryagura no kurivugurura ufite agaciro k'amafaranga y'u Rwanda arenga miliyoni 700 (700,000,000 Frw).Uyu mushinga watewe inkunga n'ubufatanye bwa Minisiteri y'Ubuzima (MoH), Akarere ka Rwamagana, n'umuryango utegamiye kuri leta wa Health Builders. Iri vagururwa ryafashije mu kongera ibyumba by'ababyeyi, ibyumba by'abari gukurikiranwa n'abaganga, n'aho kwakirira abaganga b’inzobere, bituma abaturage batagikora ingendo ndende bajya ku Bitaro bya Rwamagana cyangwa i [[Kigali]].
== Amashakiro ==
51qylscaqb3yr9cpb2w5efjllaxs4nj