Wikipedia rwwiki https://rw.wikipedia.org/wiki/Intangiriro MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Itangazamakuru Ibidasanzwe Ibiganiro Umukoresha Ibiganiro by'umukoresha Wikipedia Ibiganiro kuri Wikipedia Dosiye Ibiganiro kuri dosiye MediyaWiki Ibiganiro kuri MediyaWiki Inyandikorugero Ibiganiro ku nyandikorugero Ubufasha Ibiganiro ku bufasha Ikiciro Ibiganiro ku byiciro TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Akarere ka Huye 0 3263 134311 133713 2026-07-26T19:39:54Z Donatha Neza 18420 Kunoza imyandikire 134311 wikitext text/x-wiki [[File:HuyeDist.png|thumb|250px|<span style="color:grey;">Ikarita y’Akarere ka Huye </span>]] [[Dosiye:RW Huye (Butare).jpg|thumb|huye]] {{Databox|excludeProperties=Q2632827|useImage=[[File:Landscape of the part of Huye city in Rwanda.jpg|Landscape_of_the_part_of_Huye_city_in_Rwanda]]}} == Ibiro by 'akarere ka Huye == '''Akarere ka Huye''' ni kamwe mu turere umunani tugize [[Intara y'amajyepfo|Intara y’Amajyepfo]] mu [[Rwanda]]. Akarere ka Huye gahana imbibi n' [[akarere ka Nyanza]] (Amajyaruguru) [[Akarere ka Nyaruguru]] (Amajyepfo), [[akarere ka Nyamagabe]] (Iburengerazuba) n' [[akarere ka Gisagara]] (i Burasirazuba).<ref>https://web.archive.org/web/20230305132630/http://www.rebero.co.rw/2019/11/04/muri-2020-ibiro-byintara-yamajyepfo-bizimukira-mu-karere-ka-huye/</ref> Akarere ka Huye kazwi na none kuba gafite inzu ndangamuco y'u Rwanda. Ni mu karere ka Huye kandi dusanga amahoteri menshi mu gace kahoze kitwa Butare. Umujyi w'akarere ka Huye ni umwe mu mijyi yunganira [[Kigali|umujyi wa Kigali]]. == Ubukungu<ref name=":0" /> == Ubukungu bw' akarere ka Huye bushingiye ku buhinzi n'ubworozi, ubukerarugendo, ubucuruzi n'inganda. Mu rwego rw'Ubuhinzi, muri aka karere hera ibihingwa ngandurarugo birimo ibishyimbo, ibigori, urutoki, Umuceri n'ibindi. Mu bihingwa ngengabukungu, hera igihingwa cya kawa ndetse ni na ho dusanga Ikawa ya '''Maraba''' yamamaye mu ruhando mpuzamahanga. Mu karere ka Huye, hari ibikorwa by' ubukerarugendo nk' ingoro ndangamurage ( '''Musee'''), '''Ibisi''' bya Huye, ishyamba ry’'''Arboretum''', amahoteri n’ibindi. Akarere ka Huye ni ho hari igicumbi cy'uburezi  kuko habarizwa [[Kaminuza y'u Rwanda]]-ishami rya Huye ndetse n'amashuri makuru 5 [[https://web.archive.org/web/20201027090022/http://iprchuye.rp.ac.rw/ IPRC South], Catholic University of Rwanda -CUR, [https://web.archive.org/web/20200922135848/http://piass.ac.rw/ Protestant Institute of Art and Social Sciences - PIASS] na Seminari Nkuru ya Nyakabanda]. Muri aka kandi karere, hari amashuri yisumbuye 50 n' amashuri abanza 100. [[Dosiye:RW Huye (Butare) (1) (16640357143).jpg|thumb|Huye]] Mu karere ka Huye habarizwa ibitaro bya Kaminuza CHUB, ibitaro by' akarere ka Huye bya Kabutare, amavuriro yigenga 3, Farumasi 17 ndetse n'ibigo nderabuzima 16. I'''zina ry' Ubutore : Indatirwabahizi''' == Imiterere y’akarere ka Huye<ref name=":0">[https://www.huye.gov.rw/ Ahabanza]</ref> == :Aka karere gafite ubuso bwa kilometero kare 581.5 kandi kagatuwe n’abaturage 288,203. Kagizwe n’imirenge 14, utugari 77 n’imidugudu 508. Ubucucike bw’abaturage bugera ku bantu 495.6 kuri kilometero kare imwe. Mu Mudugudu wa Gafumba habarurwa amazu 882, agaragaza imiturire n’iterambere ry’abaturage muri uwo mudugudu. === imirenge igize aka karere === :Kagizwe n’imirenge 14, ariyo: :* Gishamvu :* Huye :* Karama :* Kigoma :* Kinazi :* Mbazi :* Mukura :* Ngoma :* Rusatira :* Rwaniro :* Simbi :* Tumba :* Maraba :* Ruhashya ==== utugali ni 77 aritwo ==== === Umurenge wa Gishamvu === # Sholi # Nyakibanda # Ryakibogo # Nyumba === Umurenge wa Huye === # Muyogoro # Sovu # Nyakagezi # Rukira === Umurenge wa Karama === # Kibingo # Bunazi # Muhembe # Gahororo # Buhoro === Umurenge wa Kigoma === # Musebeya # Rugarama # Shanga # Kabatwa # Nyabisindu # Karambi # Kabuga # Gishihe === Umurenge wa Kinazi === # Gitovu # Gahana # Byinza # Sazange # Kabona === Umurenge wa Maraba === # Shanga # Kabuye # Kanyinya # Gasumba # Shyembe # Buremera === Umurenge wa Mbazi === # Rugango # Kabuga # Gatobotobo # Rusagara # Mutunda # Tare # Mwulire === Umurenge wa Mukura === # Bukomeye # Rango A # Icyeru # Buvumu === Umurenge wa Ngoma === # Matyazo # Butare # Kaburemera # Ngoma === Umurenge wa Ruhashya === # Mara # Ruhashya # Busheshi # Muhororo # Rugogwe # Gatovu # Karama === Umurenge wa Rusatira === # Mugogwe # Gafumba # Kimuna # Kimirehe # Kiruhura # Buhimba === Umurenge wa Rwaniro === # Nyaruhombo # Shyunga # Nyamabuye # Kibiraro # Mwendo # Gatwaro # Kamwambi === Umurenge wa Simbi === # Gisakura # Kabusanza # Mugobore # Cyendajuru # Nyangazi === Umurenge wa Tumba === # Cyarwa # Rango B # Gitwa # Cyimana # Mpare == Amashakiro == {{Reflist}} *[http://www.huye.gov.rw/index.php?option=com_content&view=frontpage&Itemid=1&lang=rw www.huye.gov.rw] [[Category:Akarere ka Huye| ]] [[Ikiciro:Intara y'amajyepfo]] 232e0yq5bl8qgehsn9es3lsl9bt5e5j 134312 134311 2026-07-26T19:53:29Z Donatha Neza 18420 Kunoza Imyandikire no kongeramo ishakiro 134312 wikitext text/x-wiki [[File:HuyeDist.png|thumb|250px|<span style="color:grey;">Ikarita y’Akarere ka Huye </span>]] [[Dosiye:RW Huye (Butare).jpg|thumb|hu]] '''Akarere ka Huye''' ni kamwe mu turere umunani tugize [[Intara y'amajyepfo|Intara y’Amajyepfo]] y'u [[Rwanda]]. Aka karere gahana imbibi n' [[akarere ka Nyanza|aka Nyanza]] (mu majyaruguru) [[Akarere ka Nyaruguru]] (mu majyepfo), [[akarere ka Nyamagabe]] (Iburengerazuba) n' [[akarere ka Gisagara]] (i Burasirazuba).<ref>https://web.archive.org/web/20230305132630/http://www.rebero.co.rw/2019/11/04/muri-2020-ibiro-byintara-yamajyepfo-bizimukira-mu-karere-ka-huye/</ref> Akarere ka Huye kazwiho kuba gafite inzu ndangamuco y'u Rwanda, ndetse kubatswemo sitade ya Huye n'amahoteri menshi ari mu gace kahoze kitwa Butare. Umujyi w'akarere ka Huye ni umwe mu mijyi yunganira [[Kigali|umujyi wa Kigali]]. == Ubukungu<ref name=":0" /> == Ubukungu bw' akarere ka Huye bushingiye ku buhinzi n'ubworozi, ubukerarugendo, ubucuruzi n'inganda. Mu rwego rw'Ubuhinzi, muri aka karere hera ibihingwa ngandurarugo birimo ibishyimbo, ibigori, urutoki, Umuceri n'ibindi. Mu bihingwa ngengabukungu, hera igihingwa cya kawa ndetse ni na ho dusanga Ikawa ya '''Maraba''' yamamaye mu ruhando mpuzamahanga. Mu karere ka Huye, hari ibikorwa by' ubukerarugendo nk' ingoro ndangamurage ( '''Musee'''), '''Ibisi''' bya Huye, ishyamba ry’'''Arboretum''', amahoteri n’ibindi. Muri aka karere kandi ni ho hari igicumbi cy'uburezi  kuko habarizwa [[Kaminuza y'u Rwanda]]-ishami rya Huye ndetse n'amashuri makuru 5 [[https://web.archive.org/web/20201027090022/http://iprchuye.rp.ac.rw/ IPRC South], Catholic University of Rwanda -CUR, [https://web.archive.org/web/20200922135848/http://piass.ac.rw/ Protestant Institute of Art and Social Sciences - PIASS] na Seminari Nkuru ya Nyakabanda]. Muri aka kandi karere, hari amashuri yisumbuye 50 n' amashuri abanza 100. [[Dosiye:RW Huye (Butare) (1) (16640357143).jpg|thumb|Huye]] Hari kandi ibitaro bya Kaminuza CHUB, ibitaro by' akarere ka Huye bya Kabutare, amavuriro yigenga 3, Farumasi 17 ndetse n'ibigo nderabuzima 16. Akarere ka huye kandi gashyize imbere ibikorwa bigamije kongera ishoramari kugira ngo hahangwe utuzi dushya dufasha urubyiruko kubona akazi.<ref>[https://kglnews.com/huye-mu-mwaka-wa-2024-2025-abafatanyabikorwa-bashoye-miliyari-6-mu-iterambere-ryakarere/ HUYE: Mu mwaka wa 2024 - 2025 abafatanyabikorwa bashoye Miliyari 6 mu iterambere ry'Akarere. - Kglnews]</ref> I'''zina ry' Ubutore : Indatirwabahizi''' == Imiterere y’akarere ka Huye<ref name=":0">[https://www.huye.gov.rw/ Ahabanza]</ref> <ref>[https://www.huye.gov.rw/index.php?option=com_content&view=frontpage&Itemid=1&lang=rw Huyenew]</ref> == :Aka karere gafite ubuso bwa kilometero kare 581.5 kandi kagatuwe n’abaturage 288,203. Kagizwe n’imirenge 14, utugari 77 n’imidugudu 508. Ubucucike bw’abaturage bugera ku bantu 495.6 kuri kilometero kare imwe. Mu Mudugudu wa Gafumba habarurwa amazu 882, agaragaza imiturire n’iterambere ry’abaturage muri uwo mudugudu. === imirenge igize aka karere === :Kagizwe n’imirenge 14, ariyo: :* Gishamvu :* Huye :* Karama :* Kigoma :* Kinazi :* Mbazi :* Mukura :* Ngoma :* Rusatira :* Rwaniro :* Simbi :* Tumba :* Maraba :* Ruhashya ==== utugali ni 77 aritwo ==== === Umurenge wa Gishamvu === # Sholi # Nyakibanda # Ryakibogo # Nyumba === Umurenge wa Huye === # Muyogoro # Sovu # Nyakagezi # Rukira === Umurenge wa Karama === # Kibingo # Bunazi # Muhembe # Gahororo # Buhoro === Umurenge wa Kigoma === # Musebeya # Rugarama # Shanga # Kabatwa # Nyabisindu # Karambi # Kabuga # Gishihe === Umurenge wa Kinazi === # Gitovu # Gahana # Byinza # Sazange # Kabona === Umurenge wa Maraba === # Shanga # Kabuye # Kanyinya # Gasumba # Shyembe # Buremera === Umurenge wa Mbazi === # Rugango # Kabuga # Gatobotobo # Rusagara # Mutunda # Tare # Mwulire === Umurenge wa Mukura === # Bukomeye # Rango A # Icyeru # Buvumu === Umurenge wa Ngoma === # Matyazo # Butare # Kaburemera # Ngoma === Umurenge wa Ruhashya === # Mara # Ruhashya # Busheshi # Muhororo # Rugogwe # Gatovu # Karama === Umurenge wa Rusatira === # Mugogwe # Gafumba # Kimuna # Kimirehe # Kiruhura # Buhimba === Umurenge wa Rwaniro === # Nyaruhombo # Shyunga # Nyamabuye # Kibiraro # Mwendo # Gatwaro # Kamwambi === Umurenge wa Simbi === # Gisakura # Kabusanza # Mugobore # Cyendajuru # Nyangazi === Umurenge wa Tumba === # Cyarwa # Rango B # Gitwa # Cyimana # Mpare == Amashakiro == {{Reflist}} * [[Category:Akarere ka Huye| ]] [[Ikiciro:Intara y'amajyepfo]] ql9p66ei6wy2ypsqm9k82o6y4byg54q Akarere ka Karongi 0 3272 134301 134242 2026-07-26T15:44:21Z Donatha Neza 18420 Kunoza imyandikire 134301 wikitext text/x-wiki [[Dosiye:Karongi_in_Rwanda.jpg|thumb|Imiturire y'abaturage batuye akarere Karongi mu Rwanda]] [[Dosiye:KarongiDist.png|thumb|Ishusho igaragaza akarere ka Karongi ku ikarita y'u Rwanda.]]{{Databox|excludeProperties=Q429825}} '''Akarere ka Karongi''' ni kamwe mu turere 7 tugize [[Intara y'Uburengerazuba|Intara y’Iburengerazuba]]. Kagizwe n’imirenge 13, (Rubengera, Bwishyura, Mubuga, Gishyita, Twumba, Rwankuba, Gitesi, Rugabano, Gashari, Murambi, Murundi, Ruganda, Mutuntu) [[Akagari|utugari]] 88 n’imidugudu 538. Ni Akarere k’imisozi miremire n'amashyamba ya cyimeza. Mu majyaruguru, Akarere ka Karongi gahana imbibi n' Akarere ka [[Akarere ka Rutsiro|Rutsiro]] n'aka [[Akarere ka Ngororero|Ngororero]]. Mu burasirazuba, gahana imbibi n' Intara y' Amajyepfo ku turere twa [[Akarere ka Ruhango|Ruhango]] na [[Akarere ka Muhanga|Muhanga]] ndetse n' Akarere ka [[Akarere ka Nyamagabe|Nyamagabe]]. Mu majyepfo ashyira uburengerazuba, Akarere ka Karongi gahana imbibi n'aka [[Akarere ka Nyamasheke|Nyamasheke]], naho mu burengerazuba hari [[Ikiyaga cya Kivu|ikiyaga cya kivu]] kikagabanya n' [[igihugu]] cya Repuburika iharanira demokarasi ya Congo(DRC)<ref>https://www.bing.com/search?qs=SC&pq=www.karongi.&sk=CSYN1UT1&sc=3-12&pglt=2083&q=www.karongi+district.gov.rw&cvid=5e7827574cbe48c59803e9f251d7b560&gs_lcrp=EgRlZGdlKgYIARAAGEAyBggAEEUYOTIGCAEQABhA0gEJMjUzMjFqMGoxqAIAsAIA&FORM=ANNTA1&DAF0=1&PC=U531</ref>. Akarere ka Karongi kagizwe n’ibice by’imisozi izwi nk’Isunzu rya Kongo-Nil, muri iyo misozi hakaba harangwa n’ubukonje butuma igihingwa cy’icyayi kihaturuka kigira umwimerere mu buryohe, dore ko icyayi cya Gisovu kijya kiza ari icya mbere ku isi  mu buryohe. Ibi bice byera kandi ibindi bihingwa birimo ibigori, amashaza, ibirayi, ingano n’ibindi. Hari kandi n’ibice byegereye ikiyaga cya Kivu, bizwiho kuba bitanga umusaruro mwinshi kandi mwiza wa kawa, ibigori, imyumbati, ibijumba, ibishyimbo, [[imboga]], imbuto, n’ibindi. Imiterere ya Gisovu, n'ubunyamwuga bukoreshwa mu gutunganya icyayi cyaho bituma kiba indashyikirwa mu buryohe Muri rusange ibice byose by’Akarere ka   Karongi biberanye n’ubukerarugendo bitewe n’imiterere kamere yabyo, amateka cyangwa n’akamaro hafite mu bukungu bw’igihugu. Aha twavuga: Isoko ya Nil, inkengero z’ikiyaga cya Kivu, Gaz Methan, Ibigabiro bya Rwabugiri, Pariki ya Nyungwe, [[Icyayi]] cya Gisovu, Urwibutso rwa Jenoside Yakorewe Abatutsi rwa Bisesero, Ishyamba kimeza rya Muciro, Urutare rwa Ndaba, [[Igiti]] cy’Imana y’Abagore, udusozi tuvugwaho amateka yahariye n’ibindi.Ikiyaga cya Kivu usibye no  kuba ari ucyiza nyaburanga ni n'amahirwe y'ishoramari i KarongiAkarere ka Karongi gafite ubwiza bunashingiye ku bikorwa remezo aho usanga ari ihuriro ry’abagenzi bitewe n’umuhanda uzwi ku izina rya Kivu  Belt uhahurira n’undi uva Kigali Muhanga, bituma Karongi igaragaza ubwiza ntagereranywa. == ''Ubukerarugendo muri Karongi'' == Muri rusange, iyo bavuze Akarere ka Karongi, abantu benshi bumva: ubukerarugendo ku nkombe z’ikiyaga cya Kivu ndetse n’ahantu ho kuruhukira. N’ubwo iyi myumvire ari ukuri ariko ntibumbatiye igitekerezo nyakuri cy’icyo ubwiza bw’Akarere gasobanuye. Iyi ni yo mpamvu muri ino nyandiko tugaragaza icyo ubwiza bwa Karongi buteye.Karongi ni Akarere gafite imiterere itangaje, aho ibisigaratongo ndangamateka, ibidukikije bidakunze kuboneka ahandi, Ikiyaga, imisozi ndetse n’ibihingwa byuje ubwiza bwisangije icyicaro ku ruhando mpuzamahanga, amahoteli,  umuco wa gitwari n’inzu ndangamurage y’ibidukikije ni bimwe mu rusobe mpuruzabagenzi.Ni hake wasanga Akarere gakomatanyije imiterere ireshya amaso y’inkengero z’Ikiyaga cya Kivu kakaba n’irembo rya bugufi ryinjira muri Pariki y’Igihugu izwi nka Nyungwe aho inzira igana iyi parike nayo usanga ari urukererezabagenzi bitewe n’utundi duce nyaburanga turi muri iyo nzira.Bimwe mu bikurura mukerarugendo  harimo ibi byingenzi: '''i. Rwabisuka'''<ref>https://www.igihe.com/ubukerarugendo/article/ibintu-birindwi-bigira-umwihariko-karongi-y-ubukerarugendo</ref> Rwabisuka ni urutare ruherereye mu Murenge wa Rugabano, rukaba ruherereye hari n'umuhanda uva mu Karere ka Muhanga ugana i Karongi. Uru rutare rukaba ari ibuye rimwe rishashe rikagera ahazwi noho ku Rutare rwa Ndaba. Uretse kuba ari rurerurere aho rugera ku bureburere buugera kuri 200m, runafite akandi karusho kuko uruhagazeho areba amataba meza ya Rubengera, Ubuhinzi bwuhirwa bwa Gitwa, imisozi y'Isunzu rya Kongo Nili, Umusozi wa Gisunzu, imisozi ya Sakinnyaga, Pariki ya Mukura ndetse n'Ikiyaga cya Kivu. '''ii. Urutare rwa Ndaba'''Urutare rwa Ndaba ruhererye mu Murenge wa Rubengera, rukaba ruri ku muhanda Uva mu karere ka Muhanga. Uretse isumo irunyuraho, ni urutare rubumbatiye amateka ya kera rukaba n'irembo rya Karongi, Akarere k'ubukerarugendo butaboneka henshi. '''iii. Ibigabiro bya Rwabugiri''' '''iv. Ikiyaga cya Kivu ibirya n’Inkengero zacyo'''Ikiyaga cya Kivu, uturwa, inkombe zacyo, ibimera bigikikije,urusobe rw'ibinyabuzima umwuka uhehereye ugiturukamo, kugitemberamo hifashishijwe ubwato,... ni bimwe mu bikurura ba mukerarugendo. '''v. Icyayi cya Gisovu'''<ref>https://www.karongi.gov.rw/akarere/menya-akarere</ref>Icyayi cya Gisovu gihinze mu nkengero z'Ishyamba rya Nyungwe. Kikaba kiri mu misozi ifite ubwiza butangaje. Iki cyayi kizwiho kwiharira uburyohe aho kiza kw'isonga mu ruhando mpuzamahanga. Kikaba nacyo gikurura ba mukerarugendo dore ko kiri ahatarenze 1km uvuye ku [[Isoko ya nil|isoko ya Nile]] ya kure kurushaizindi, nayo isurwa nabenshi bazi Nili nk'Uruzi rukora urugendo rurerure kureza izindi, aho ruturuka mu misozi ya Karongi. '''vi. Isoko ya Nile'''Uruzi rusumbya izindi uburebure bw'urugendo, rukaba rubumbatiye amateka mensi arimo n'aya Gikirisitu, ubuzima bw'ibihugu nka [[Misiri]] ubundi igizwe n'ubutayu bushingiye kuri uru ruzi, Nile ivuka mu Murenge wa Twumba, ahagaragaye isoko ya kure kuruta izindi. '''vii. Wisumo:'''Wisumo ni mu Ishyamba rya Nyungwe aho ugera ukakirwa n'ubwoko butandukanye bw'inguge.<ref>https://search.yahoo.com/search?fr=mcafee&type=E210US714G0&p=akarere+ka+karongi</ref>[[Dosiye:Karongi_District_Rwanda-Kivu_view.jpg|thumb|Karongi ]] == Imiyoboro == [[File:Karongirice2.jpg|thumb|Karongirice2]] *[http://www.karongi.gov.rw/index.php?option=com_content&view=frontpage&Itemid=1&lang=rw www.karongi.gov.rw] [[Category:Akarere ka Karongi| ]] <references /> [[Ikiciro:Rwanda]] [[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda]] tiesrz7223dzh1y6nbu067fw2339ycb 134302 134301 2026-07-26T15:56:30Z Donatha Neza 18420 Kunoza imyandikire 134302 wikitext text/x-wiki [[Dosiye:Karongi_in_Rwanda.jpg|thumb|Imiturire y'abaturage batuye akarere Karongi mu Rwanda]] [[Dosiye:KarongiDist.png|thumb|Ishusho igaragaza akarere ka Karongi ku ikarita y'u Rwanda.]]{{Databox|excludeProperties=Q429825}} '''Akarere ka Karongi''' ni kamwe mu turere 7 tugize [[Intara y'Uburengerazuba|Intara y’Iburengerazuba]]. Kagizwe n’imirenge 13, (Rubengera, Bwishyura, Mubuga, Gishyita, Twumba, Rwankuba, Gitesi, Rugabano, Gashari, Murambi, Murundi, Ruganda, Mutuntu) [[Akagari|utugari]] 88 n’imidugudu 538. Ni Akarere k’imisozi miremire n'amashyamba ya cyimeza. Mu majyaruguru, Akarere ka Karongi gahana imbibi n' Akarere ka [[Akarere ka Rutsiro|Rutsiro]] n'aka [[Akarere ka Ngororero|Ngororero]]. Mu burasirazuba, gahana imbibi n' Intara y' Amajyepfo ku turere twa [[Akarere ka Ruhango|Ruhango]] na [[Akarere ka Muhanga|Muhanga]] ndetse n' Akarere ka [[Akarere ka Nyamagabe|Nyamagabe]]. Mu majyepfo ashyira uburengerazuba, Akarere ka Karongi gahana imbibi n'aka [[Akarere ka Nyamasheke|Nyamasheke]], naho mu burengerazuba hari [[Ikiyaga cya Kivu|ikiyaga cya kivu]] kikagabanya n' [[igihugu]] cya Repuburika iharanira demokarasi ya Congo(DRC)<ref>https://www.bing.com/search?qs=SC&pq=www.karongi.&sk=CSYN1UT1&sc=3-12&pglt=2083&q=www.karongi+district.gov.rw&cvid=5e7827574cbe48c59803e9f251d7b560&gs_lcrp=EgRlZGdlKgYIARAAGEAyBggAEEUYOTIGCAEQABhA0gEJMjUzMjFqMGoxqAIAsAIA&FORM=ANNTA1&DAF0=1&PC=U531</ref>. Akarere ka Karongi kagizwe n’ibice by’imisozi izwi nk’Isunzu rya [[Kongo Nili|Kongo-Nil]], muri iyo misozi hakaba harangwa n’ubukonje butuma igihingwa cy’icyayi kihaturuka kigira umwimerere mu buryohe, dore ko icyayi cya Gisovu gikunze kuba ari icya mbere mu buryohe ku rwego rw'Isi. Ibi bice aka karere gaherereyemo byeramo kandi ibindi bihingwa birimo ibigori, amashaza, ibirayi, ingano ndetse n’ibindi. Hari kandi n’ibice byegereye ikiyaga cya Kivu, bizwiho kuba bitanga umusaruro mwinshi kandi mwiza wa kawa, ibigori, imyumbati, ibijumba, ibishyimbo, [[imboga]], imbuto, n’ibindi. Imiterere ya Gisovu n'ubunyamwuga bukoreshwa mu gutunganya icyayi cyaho bituma kiba indashyikirwa mu buryohe. Muri rusange, ibice byose by’Akarere ka   Karongi biberanye n’ubukerarugendo bitewe n’imiterere kamere yabyo, amateka cyangwa n’akamaro hafite mu bukungu bw’igihugu. Aha twavuga: Isoko ya Nil, inkengero z’ikiyaga cya Kivu, Gaz Methae, Ibigabiro bya Rwabugiri, Pariki ya Nyungwe, [[Icyayi]] cya Gisovu, Urwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi rwa Bisesero, Ishyamba kimeza rya Muciro, Urutare rwa Ndaba, [[Igiti]] cy’Imana y’Abagore, udusozi tuvugwaho amateka yihariye ndetse n’ibindi. Ikiyaga cya Kivu usibye no  kuba ari cyiza nyaburanga ni amahirwe y'ishoramari muri aka karere. Akarere ka Karongi gafite ubwiza bunashingiye ku bikorwa remezo, aho usanga ari ihuriro ry’abagenzi bitewe n’umuhanda uzwi ku izina rya Kivu  Belt uhura n’undi uva i Kigali ukanyura mu karere ka Muhanga, bigatuma Karongi igaragaza ubwiza ntagereranywa. == ''Ubukerarugendo muri Karongi'' == Muri rusange, iyo bavuze Akarere ka Karongi, abantu benshi bumva: ubukerarugendo ku nkombe z’ikiyaga cya Kivu ndetse n’ahantu ho kuruhukira. N’ubwo iyi myumvire ari ukuri ariko ntibumbatiye igitekerezo nyakuri cy’icyo ubwiza bw’Akarere gasobanuye. Iyi ni yo mpamvu muri ino nyandiko tugaragaza icyo ubwiza bwa Karongi buteye.Karongi ni Akarere gafite imiterere itangaje, aho ibisigaratongo ndangamateka, ibidukikije bidakunze kuboneka ahandi, Ikiyaga, imisozi ndetse n’ibihingwa byuje ubwiza bwisangije icyicaro ku ruhando mpuzamahanga, amahoteli,  umuco wa gitwari n’inzu ndangamurage y’ibidukikije ni bimwe mu rusobe mpuruzabagenzi.Ni hake wasanga Akarere gakomatanyije imiterere ireshya amaso y’inkengero z’Ikiyaga cya Kivu kakaba n’irembo rya bugufi ryinjira muri Pariki y’Igihugu izwi nka Nyungwe aho inzira igana iyi parike nayo usanga ari urukererezabagenzi bitewe n’utundi duce nyaburanga turi muri iyo nzira.Bimwe mu bikurura mukerarugendo  harimo ibi byingenzi: '''i. Rwabisuka'''<ref>https://www.igihe.com/ubukerarugendo/article/ibintu-birindwi-bigira-umwihariko-karongi-y-ubukerarugendo</ref> Rwabisuka ni urutare ruherereye mu Murenge wa Rugabano, rukaba ruherereye hari n'umuhanda uva mu Karere ka Muhanga ugana i Karongi. Uru rutare rukaba ari ibuye rimwe rishashe rikagera ahazwi noho ku Rutare rwa Ndaba. Uretse kuba ari rurerurere aho rugera ku bureburere buugera kuri 200m, runafite akandi karusho kuko uruhagazeho areba amataba meza ya Rubengera, Ubuhinzi bwuhirwa bwa Gitwa, imisozi y'Isunzu rya Kongo Nili, Umusozi wa Gisunzu, imisozi ya Sakinnyaga, Pariki ya Mukura ndetse n'Ikiyaga cya Kivu. '''ii. Urutare rwa Ndaba'''Urutare rwa Ndaba ruhererye mu Murenge wa Rubengera, rukaba ruri ku muhanda Uva mu karere ka Muhanga. Uretse isumo irunyuraho, ni urutare rubumbatiye amateka ya kera rukaba n'irembo rya Karongi, Akarere k'ubukerarugendo butaboneka henshi. '''iii. Ibigabiro bya Rwabugiri''' '''iv. Ikiyaga cya Kivu ibirya n’Inkengero zacyo'''Ikiyaga cya Kivu, uturwa, inkombe zacyo, ibimera bigikikije,urusobe rw'ibinyabuzima umwuka uhehereye ugiturukamo, kugitemberamo hifashishijwe ubwato,... ni bimwe mu bikurura ba mukerarugendo. '''v. Icyayi cya Gisovu'''<ref>https://www.karongi.gov.rw/akarere/menya-akarere</ref>Icyayi cya Gisovu gihinze mu nkengero z'Ishyamba rya Nyungwe. Kikaba kiri mu misozi ifite ubwiza butangaje. Iki cyayi kizwiho kwiharira uburyohe aho kiza kw'isonga mu ruhando mpuzamahanga. Kikaba nacyo gikurura ba mukerarugendo dore ko kiri ahatarenze 1km uvuye ku [[Isoko ya nil|isoko ya Nile]] ya kure kurushaizindi, nayo isurwa nabenshi bazi Nili nk'Uruzi rukora urugendo rurerure kureza izindi, aho ruturuka mu misozi ya Karongi. '''vi. Isoko ya Nile'''Uruzi rusumbya izindi uburebure bw'urugendo, rukaba rubumbatiye amateka mensi arimo n'aya Gikirisitu, ubuzima bw'ibihugu nka [[Misiri]] ubundi igizwe n'ubutayu bushingiye kuri uru ruzi, Nile ivuka mu Murenge wa Twumba, ahagaragaye isoko ya kure kuruta izindi. '''vii. Wisumo:'''Wisumo ni mu Ishyamba rya Nyungwe aho ugera ukakirwa n'ubwoko butandukanye bw'inguge.<ref>https://search.yahoo.com/search?fr=mcafee&type=E210US714G0&p=akarere+ka+karongi</ref>[[Dosiye:Karongi_District_Rwanda-Kivu_view.jpg|thumb|Karongi ]] == Imiyoboro == [[File:Karongirice2.jpg|thumb|Karongirice2]] *[http://www.karongi.gov.rw/index.php?option=com_content&view=frontpage&Itemid=1&lang=rw www.karongi.gov.rw] [[Category:Akarere ka Karongi| ]] <references /> [[Ikiciro:Rwanda]] [[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda]] m6v9tlopwau4g3zpj1pbcfoqutufwqe 134303 134302 2026-07-26T16:50:41Z Donatha Neza 18420 kunoza imyandikire 134303 wikitext text/x-wiki [[Dosiye:Karongi_in_Rwanda.jpg|thumb|Imiturire y'abaturage batuye akarere Karongi mu Rwanda]] [[Dosiye:KarongiDist.png|thumb|Ishusho igaragaza akarere ka Karongi ku ikarita y'u Rwanda.]]{{Databox|excludeProperties=Q429825}} '''Akarere ka Karongi''' ni kamwe mu turere 7 tugize [[Intara y'Uburengerazuba|Intara y’Iburengerazuba]]. Kagizwe n’imirenge 13, (Rubengera, Bwishyura, Mubuga, Gishyita, Twumba, Rwankuba, Gitesi, Rugabano, Gashari, Murambi, Murundi, Ruganda, Mutuntu) [[Akagari|utugari]] 88 n’imidugudu 538. Ni Akarere k’imisozi miremire n'amashyamba ya cyimeza. Mu majyaruguru, Akarere ka Karongi gahana imbibi n' Akarere ka [[Akarere ka Rutsiro|Rutsiro]] n'aka [[Akarere ka Ngororero|Ngororero]]. Mu burasirazuba, gahana imbibi n' Intara y' Amajyepfo ku turere twa [[Akarere ka Ruhango|Ruhango]] na [[Akarere ka Muhanga|Muhanga]] ndetse n' Akarere ka [[Akarere ka Nyamagabe|Nyamagabe]]. Mu majyepfo ashyira uburengerazuba, Akarere ka Karongi gahana imbibi n'aka [[Akarere ka Nyamasheke|Nyamasheke]], naho mu burengerazuba hari [[Ikiyaga cya Kivu|ikiyaga cya kivu]] kikagabanya n' [[igihugu]] cya Repuburika iharanira demokarasi ya Congo(DRC)<ref>https://www.bing.com/search?qs=SC&pq=www.karongi.&sk=CSYN1UT1&sc=3-12&pglt=2083&q=www.karongi+district.gov.rw&cvid=5e7827574cbe48c59803e9f251d7b560&gs_lcrp=EgRlZGdlKgYIARAAGEAyBggAEEUYOTIGCAEQABhA0gEJMjUzMjFqMGoxqAIAsAIA&FORM=ANNTA1&DAF0=1&PC=U531</ref>. Akarere ka Karongi kagizwe n’ibice by’imisozi izwi nk’Isunzu rya [[Kongo Nili|Kongo-Nil]], muri iyo misozi hakaba harangwa n’ubukonje butuma igihingwa cy’icyayi kihaturuka kigira umwimerere mu buryohe, dore ko icyayi cya Gisovu gikunze kuba ari icya mbere mu buryohe ku rwego rw'Isi. Ibi bice aka karere gaherereyemo byeramo kandi ibindi bihingwa birimo ibigori, amashaza, ibirayi, ingano ndetse n’ibindi. Hari kandi n’ibice byegereye ikiyaga cya Kivu, bizwiho kuba bitanga umusaruro mwinshi kandi mwiza wa kawa, ibigori, imyumbati, ibijumba, ibishyimbo, [[imboga]], imbuto, n’ibindi. Imiterere ya Gisovu n'ubunyamwuga bukoreshwa mu gutunganya icyayi cyaho bituma kiba indashyikirwa mu buryohe. Muri rusange, ibice byose by’Akarere ka   Karongi biberanye n’ubukerarugendo bitewe n’imiterere kamere yabyo, amateka cyangwa n’akamaro hafite mu bukungu bw’igihugu. Aha twavuga: Isoko ya Nil, inkengero z’ikiyaga cya Kivu, Gaz Methae, Ibigabiro bya Rwabugiri, Pariki ya Nyungwe, [[Icyayi]] cya Gisovu, Urwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi rwa Bisesero, Ishyamba kimeza rya Muciro, Urutare rwa Ndaba, [[Igiti]] cy’Imana y’Abagore, udusozi tuvugwaho amateka yihariye ndetse n’ibindi. Ikiyaga cya Kivu usibye no  kuba ari cyiza nyaburanga ni amahirwe y'ishoramari muri aka karere. Akarere ka Karongi gafite ubwiza bunashingiye ku bikorwa remezo, aho usanga ari ihuriro ry’abagenzi bitewe n’umuhanda uzwi ku izina rya Kivu  Belt uhura n’undi uva i Kigali ukanyura mu karere ka Muhanga, bigatuma Karongi igaragaza ubwiza ntagereranywa. == ''Ubukerarugendo muri Karongi'' == Muri rusange, iyo bavuze Akarere ka Karongi, abantu benshi bumva ubukerarugendo ku nkombe z’ikiyaga cya Kivu ndetse n’ahantu ho kuruhukira. N’ubwo iyi myumvire ari ukuri ariko ntibumbatiye igitekerezo nyakuri cy’icyo ubwiza bw’Aka Karere gasobanuye. Iyi ni yo mpamvu muri ino nyandiko tugaragaza icyo ubwiza bwa Karongi buteye. Karongi ni Akarere gafite imiterere itangaje, aho ibisigaratongo ndangamateka, ibidukikije bidakunze kuboneka ahandi, Ikiyaga, imisozi ndetse n’ibihingwa byuje ubwiza bwisangije icyicaro ku ruhando mpuzamahanga, amahoteli,  umuco wa gitwari n’inzu ndangamurage y’ibidukikije ni bimwe mu rusobe mpuruzabagenzi. Ni hake wasanga Akarere gakomatanyije imiterere ireshya amaso y’inkengero z’Ikiyaga cya Kivu, kakaba n’irembo rya bugufi ryinjira muri Pariki y’Igihugu ya Nyungwe, aho inzira igana muri iyi parike nayo usanga ari urukererezabagenzi bitewe n’utundi duce nyaburanga turi muri iyo nzira. <ref name=":0" /> Akarere ka Karongi kigariye Bimwe mu bikurura mukerarugendo  harimo ibi byingenzi: '''i. Rwabisuka'''<ref name=":0">https://www.igihe.com/ubukerarugendo/article/ibintu-birindwi-bigira-umwihariko-karongi-y-ubukerarugendo</ref> Rwabisuka ni urutare ruherereye mu Murenge wa Rugabano, ku muhanda uva mu Karere ka [[Akarere ka Muhanga|Muhanga]] ugana i Karongi. Uru rutare rukaba ari ibuye rimwe rishashe rikagera ahazwi noho ku Rutare rwa Ndaba. Uretse kuba ari rurerurere aho rugera ku bureburere bugera kuri 200m, runafite akandi karusho kuko uruhagazeho areba amataba meza ya Rubengera, Ubuhinzi bwuhirwa bwa Gitwa, imisozi y'Isunzu rya [[Kongo Nili|Kongo-Nil]], Umusozi wa Gisunzu, imisozi ya Sakinnyaga, Pariki ya Mukura ndetse n'Ikiyaga cya Kivu. '''ii. Urutare rwa Ndaba'''<ref name=":0" /> Urutare rwa Ndaba ruhererye mu Murenge wa Rubengera, rukaba ruri ku muhanda Uva mu karere ka [[Akarere ka Muhanga|Muhanga]]. Uretse isumo irunyuraho, ni urutare rubumbatiye amateka ya kera rukaba n'irembo rya Karongi, Akarere k'ubukerarugendo butaboneka henshi. '''iii. Ibigabiro bya Rwabugiri''' '''iv. Ikiyaga cya Kivu'''<ref name=":0" /> Ikiyaga cya Kivu gikora ku turere dutanu tw'u Rwanda ariko iyo kigeze mu karere ka Karongi, ubwiza bwacyo bugaragaria kurushaho kubera ubwinshi bw'ibigobe, ibirwa, ibimera bigikikije, urusobe rw'ibinyabuzima, umwuka uhehereye uturuka mu kiyaga, kugitemberamo hifashishijwe ubwato.... Ibi ni bimwe mu bikurura ba mukerarugendo. '''v. Icyayi cya Gisovu'''<ref>https://www.karongi.gov.rw/akarere/menya-akarere</ref> Iki cyayi gihinze mu nkengero za Pariki y'igih<ref name=":0" />ugu ya Nyungwe ndetse kikaba kiri mu misozi ya Gasovu iri ku isunzu rya Kongo Nili, ikaba ifite ubwiza butangaje. Iki cyayi kizwiho kwiharira uburyohe, aho kiza ku isonga mu ruhando mpuzamahanga. Icyayi cya Gasovu nacyo gikurura ba mukerarugendo, dore ko kiri ahatarenze 1km uvuye ku [[Isoko ya nil|isoko ya Nile]]. '''vi. Isoko ya Nile''' Uruzi rusumba izindi uburebure rukaba rubumbatiye amateka menshi arimo n'aya Gikirisitu, ubuzima bw'ibihugu nka [[Misiri]] igizwe n'ubutayu bushingiye kuri uru ruzi, Nile ivuka mu Murenge wa Twumba, ahagaragaye isoko ya kure kuruta izindi. '''vii. Wisumo''' Wisumo ni mu Ishyamba rya Nyungwe, aho ugera ukakirwa n'ubwoko butandukanye bw'inguge.<ref>https://search.yahoo.com/search?fr=mcafee&type=E210US714G0&p=akarere+ka+karongi</ref>[[Dosiye:Karongi_District_Rwanda-Kivu_view.jpg|thumb|Karongi ]] == Imiyoboro == [[File:Karongirice2.jpg|thumb|Karongirice2]] *[http://www.karongi.gov.rw/index.php?option=com_content&view=frontpage&Itemid=1&lang=rw www.karongi.gov.rw] [[Category:Akarere ka Karongi| ]] <references /> [[Ikiciro:Rwanda]] [[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda]] 4xj8yb0cn0be6ko6xfi8iyz5fcfarv7 134304 134303 2026-07-26T16:53:34Z Donatha Neza 18420 Kongeramo amakuru mashya 134304 wikitext text/x-wiki [[Dosiye:Karongi_in_Rwanda.jpg|thumb|Imiturire y'abaturage batuye akarere Karongi mu Rwanda]] [[Dosiye:KarongiDist.png|thumb|Ishusho igaragaza akarere ka Karongi ku ikarita y'u Rwanda.]]{{Databox|excludeProperties=Q429825}} '''Akarere ka Karongi''' ni kamwe mu turere 7 tugize [[Intara y'Uburengerazuba|Intara y’Iburengerazuba]]. Kagizwe n’imirenge 13, (Rubengera, Bwishyura, Mubuga, Gishyita, Twumba, Rwankuba, Gitesi, Rugabano, Gashari, Murambi, Murundi, Ruganda, Mutuntu) [[Akagari|utugari]] 88 n’imidugudu 538. Ni Akarere k’imisozi miremire n'amashyamba ya cyimeza. Mu majyaruguru, Akarere ka Karongi gahana imbibi n' Akarere ka [[Akarere ka Rutsiro|Rutsiro]] n'aka [[Akarere ka Ngororero|Ngororero]]. Mu burasirazuba, gahana imbibi n' Intara y' Amajyepfo ku turere twa [[Akarere ka Ruhango|Ruhango]] na [[Akarere ka Muhanga|Muhanga]] ndetse n' Akarere ka [[Akarere ka Nyamagabe|Nyamagabe]]. Mu majyepfo ashyira uburengerazuba, Akarere ka Karongi gahana imbibi n'aka [[Akarere ka Nyamasheke|Nyamasheke]], naho mu burengerazuba hari [[Ikiyaga cya Kivu|ikiyaga cya kivu]] kikagabanya n' [[igihugu]] cya Repuburika iharanira demokarasi ya Congo(DRC)<ref>https://www.bing.com/search?qs=SC&pq=www.karongi.&sk=CSYN1UT1&sc=3-12&pglt=2083&q=www.karongi+district.gov.rw&cvid=5e7827574cbe48c59803e9f251d7b560&gs_lcrp=EgRlZGdlKgYIARAAGEAyBggAEEUYOTIGCAEQABhA0gEJMjUzMjFqMGoxqAIAsAIA&FORM=ANNTA1&DAF0=1&PC=U531</ref>. Akarere ka Karongi kagizwe n’ibice by’imisozi izwi nk’Isunzu rya [[Kongo Nili|Kongo-Nil]], muri iyo misozi hakaba harangwa n’ubukonje butuma igihingwa cy’icyayi kihaturuka kigira umwimerere mu buryohe, dore ko icyayi cya Gisovu gikunze kuba ari icya mbere mu buryohe ku rwego rw'Isi. Ibi bice aka karere gaherereyemo byeramo kandi ibindi bihingwa birimo ibigori, amashaza, ibirayi, ingano ndetse n’ibindi. Hari kandi n’ibice byegereye ikiyaga cya Kivu, bizwiho kuba bitanga umusaruro mwinshi kandi mwiza wa kawa, ibigori, imyumbati, ibijumba, ibishyimbo, [[imboga]], imbuto, n’ibindi. Imiterere ya Gisovu n'ubunyamwuga bukoreshwa mu gutunganya icyayi cyaho bituma kiba indashyikirwa mu buryohe. Muri rusange, ibice byose by’Akarere ka   Karongi biberanye n’ubukerarugendo bitewe n’imiterere kamere yabyo, amateka cyangwa n’akamaro hafite mu bukungu bw’igihugu. Aha twavuga: Isoko ya Nil, inkengero z’ikiyaga cya Kivu, Gaz Methae, Ibigabiro bya Rwabugiri, Pariki ya Nyungwe, [[Icyayi]] cya Gisovu, Urwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi rwa Bisesero, Ishyamba kimeza rya Muciro, Urutare rwa Ndaba, [[Igiti]] cy’Imana y’Abagore, udusozi tuvugwaho amateka yihariye ndetse n’ibindi. Ikiyaga cya Kivu usibye no  kuba ari cyiza nyaburanga ni amahirwe y'ishoramari muri aka karere. Akarere ka Karongi gafite ubwiza bunashingiye ku bikorwa remezo, aho usanga ari ihuriro ry’abagenzi bitewe n’umuhanda uzwi ku izina rya Kivu  Belt uhura n’undi uva i Kigali ukanyura mu karere ka Muhanga, bigatuma Karongi igaragaza ubwiza ntagereranywa. == ''Ubukerarugendo muri Karongi'' == Muri rusange, iyo bavuze Akarere ka Karongi, abantu benshi bumva ubukerarugendo ku nkombe z’ikiyaga cya Kivu ndetse n’ahantu ho kuruhukira. N’ubwo iyi myumvire ari ukuri ariko ntibumbatiye igitekerezo nyakuri cy’icyo ubwiza bw’Aka Karere gasobanuye. Iyi ni yo mpamvu muri ino nyandiko tugaragaza icyo ubwiza bwa Karongi buteye. Karongi ni Akarere gafite imiterere itangaje, aho ibisigaratongo ndangamateka, ibidukikije bidakunze kuboneka ahandi, Ikiyaga, imisozi ndetse n’ibihingwa byuje ubwiza bwisangije icyicaro ku ruhando mpuzamahanga, amahoteli,  umuco wa gitwari n’inzu ndangamurage y’ibidukikije ni bimwe mu rusobe mpuruzabagenzi. Ni hake wasanga Akarere gakomatanyije imiterere ireshya amaso y’inkengero z’Ikiyaga cya Kivu, kakaba n’irembo rya bugufi ryinjira muri Pariki y’Igihugu ya Nyungwe, aho inzira igana muri iyi parike nayo usanga ari urukererezabagenzi bitewe n’utundi duce nyaburanga turi muri iyo nzira. <ref name=":0" /> Akarere ka Karongi gafite umwihariko wo kugira ibirango bibiri mu murage w'Isi urebererwa na UNESCO. Iyo mirange ni Pariki y'igihugu ya Nyungwe n'Urwibutso rwa jenoside yakorewe Abatutsi rwa Bisesero.<ref name=":0" /> Bimwe mu bikurura mukerarugendo  harimo ibi byingenzi: '''i. Rwabisuka'''<ref name=":0">https://www.igihe.com/ubukerarugendo/article/ibintu-birindwi-bigira-umwihariko-karongi-y-ubukerarugendo</ref> Rwabisuka ni urutare ruherereye mu Murenge wa Rugabano, ku muhanda uva mu Karere ka [[Akarere ka Muhanga|Muhanga]] ugana i Karongi. Uru rutare rukaba ari ibuye rimwe rishashe rikagera ahazwi noho ku Rutare rwa Ndaba. Uretse kuba ari rurerurere aho rugera ku bureburere bugera kuri 200m, runafite akandi karusho kuko uruhagazeho areba amataba meza ya Rubengera, Ubuhinzi bwuhirwa bwa Gitwa, imisozi y'Isunzu rya [[Kongo Nili|Kongo-Nil]], Umusozi wa Gisunzu, imisozi ya Sakinnyaga, Pariki ya Mukura ndetse n'Ikiyaga cya Kivu. '''ii. Urutare rwa Ndaba'''<ref name=":0" /> Urutare rwa Ndaba ruhererye mu Murenge wa Rubengera, rukaba ruri ku muhanda Uva mu karere ka [[Akarere ka Muhanga|Muhanga]]. Uretse isumo irunyuraho, ni urutare rubumbatiye amateka ya kera rukaba n'irembo rya Karongi, Akarere k'ubukerarugendo butaboneka henshi. '''iii. Ibigabiro bya Rwabugiri''' '''iv. Ikiyaga cya Kivu'''<ref name=":0" /> Ikiyaga cya Kivu gikora ku turere dutanu tw'u Rwanda ariko iyo kigeze mu karere ka Karongi, ubwiza bwacyo bugaragaria kurushaho kubera ubwinshi bw'ibigobe, ibirwa, ibimera bigikikije, urusobe rw'ibinyabuzima, umwuka uhehereye uturuka mu kiyaga, kugitemberamo hifashishijwe ubwato.... Ibi ni bimwe mu bikurura ba mukerarugendo. '''v. Icyayi cya Gisovu'''<ref>https://www.karongi.gov.rw/akarere/menya-akarere</ref> Iki cyayi gihinze mu nkengero za Pariki y'igih<ref name=":0" />ugu ya Nyungwe ndetse kikaba kiri mu misozi ya Gasovu iri ku isunzu rya Kongo Nili, ikaba ifite ubwiza butangaje. Iki cyayi kizwiho kwiharira uburyohe, aho kiza ku isonga mu ruhando mpuzamahanga. Icyayi cya Gasovu nacyo gikurura ba mukerarugendo, dore ko kiri ahatarenze 1km uvuye ku [[Isoko ya nil|isoko ya Nile]]. '''vi. Isoko ya Nile''' Uruzi rusumba izindi uburebure rukaba rubumbatiye amateka menshi arimo n'aya Gikirisitu, ubuzima bw'ibihugu nka [[Misiri]] igizwe n'ubutayu bushingiye kuri uru ruzi, Nile ivuka mu Murenge wa Twumba, ahagaragaye isoko ya kure kuruta izindi. '''vii. Wisumo''' Wisumo ni mu Ishyamba rya Nyungwe, aho ugera ukakirwa n'ubwoko butandukanye bw'inguge.<ref>https://search.yahoo.com/search?fr=mcafee&type=E210US714G0&p=akarere+ka+karongi</ref>[[Dosiye:Karongi_District_Rwanda-Kivu_view.jpg|thumb|Karongi ]] == Imiyoboro == [[File:Karongirice2.jpg|thumb|Karongirice2]] *[http://www.karongi.gov.rw/index.php?option=com_content&view=frontpage&Itemid=1&lang=rw www.karongi.gov.rw] [[Category:Akarere ka Karongi| ]] <references /> [[Ikiciro:Rwanda]] [[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda]] ax86d2bt15p9rxeu2p8fqu7t1ewtra0 Akarere ka Gakenke 0 7449 134317 133044 2026-07-26T20:48:06Z Donatha Neza 18420 Kunoza imyandikire 134317 wikitext text/x-wiki == Ibiro by'akarere ka Gakenke == {{Infobox settlement |official_name=Akarere ka Gakenke |settlement_type=[[Uturere tw’u Rwanda|District]] |image_map=GakenkeDist.png |map_caption=Shown within Northern Province and Rwanda |subdivision_type=Country |subdivision_name=[[Rwanda]] |subdivision_type2=Province |subdivision_name2=[[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Northern]] |seat_type=Capital |seat=[[Gakenke]] |area_total_km2=704 |population_as_of=2012 census |population_total=338234 |population_density_km2=auto }} [[Dosiye:Gakenke District office.jpg|thumb|Akarere ka Gakenke]] '''Akarere ka Gakenke''' ni kamwe mu turere mirongo itatu tugize u [[Rwanda]]. Gaherereye mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y'Amajyaruguru]] y'igihugu cy'u Rwanda. Gafite ubuso bungana na 7604.06km2; Imirenge 19; Utugali 97 ndetse n'Imidugudu 617. Kandi gatuwe n'[[Abaturage Ubuzima n’Imiturire|abaturage]] barenga 382932; kandi ubucucike bw'abaturage ni 540km2.<ref>https://www.gakenke.gov.rw/</ref> Aka karere katangiye gushyira mu bikorwa gahunda yo kubaka hamwe no gutandukanya imikoreshereze y'ubutaka n'ibikorwa rusange. <ref>{{Cite web |title=Gakenke district gets new master plan |url=http://monpalais.com/2012/02/rwanda-gakenke-district-gets-new-master-plan/ |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120710072131/http://monpalais.com/2012/02/rwanda-gakenke-district-gets-new-master-plan/ |archive-date=10 July 2012 |access-date=28 February 2012 |publisher=www.monpalais.com}}</ref> Akarere ka Gakenke Kagaragra mu bikorwa bitandukanye harimo kubakira abatishoboye,[[umuganda]], bagatabarana aho rukomeye n'ibindi bikorwa bigiye bitandukanye.[[Dosiye:GakenkeDist.png|thumb|akrere ka gakenke]] === Akarere ka Gakenke gakora ibiribwa bitandukanye by'ubukungu harimo<ref>umuseke</ref> === # Ubuhinzi # Ubworozi # bucuruzi == Imirenge == Akarere ka Gakenke kagabanijwemo [[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 19 ( imirenge ): [[Umurenge wa Busengo|Busengo]], [[Umurenge wa Coko|Coko]], [[Umurenge wa Cyabingo|Cyabingo]], [[Umurenge wa Gakenke|Gakenke]], [[Umurenge wa Gashenyi|Gashenyi]], [[Umurenge wa Mugunga|Mugunga]], [[Umurenge wa Janja|Janja]], [[Umurenge wa Kamubuga|Kamubuga]], [[Umurenge wa Karambo|Karambo]], [[Umurenge wa Kivuruga|Kivuruga]], [[Umurenge wa Mataba|Mataba]], [[Umurenge wa Minazi|Minazi]], [[Umurenge wa Muhondo|Muhondo]], [[Umurenge wa Muyongwe|Muyongwe]], [[Umurenge wa Muzo|Muzo]], [[Umurenge wa Nemba|Nemba]], [[Umurenge wa Ruli|Ruli]], [[Umurenge wa Rusasa|Rusasa]] na [[Umurenge wa Rushashi|Rushashi]]. == Reba == * [https://web.archive.org/web/20180517152931/http://www.minaloc.gov.rw/events/Inzego.doc Inzego.doc] &#x2014; Province, District and Sector information from ''MINALOC'', the Rwanda ministry of local government. <references /> [[Ikiciro:Akarere ka Gakenke| ]] 2nbz474dtdbt2rnoto64yetz4o1nlhx Akarere ka Gisagara 0 8024 134315 133954 2026-07-26T20:27:22Z Donatha Neza 18420 kunoza imyandikire 134315 wikitext text/x-wiki [[Ikiciro:Akarere ka Gisagara| ]] [[Ikiciro:Intara y'amajyepfo]] [[Dosiye:GisagaraDist.png|thumb]]{{Databox|excludeProperties=Q31827563}} Akarere ka Gisagara <ref>https://www.gisagara.gov.rw/</ref>ni kamwe mu turere 30 tugize Igihugu cy’u [[Rwanda]]. Aka karere kagizwe n'Imirenge 13, Utugali 59 ndetse n'Imidugudu 524, gaherereye mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y’Amajyepfo]], igizwe n'uturere 8. Mu majyepfo n’iburasirazuba, aka karere gahana imbibi n’igihugu cy’u [[Burundi]], naho mu majyaruguru gahana imbibi n’[[Akarere ka Nyanza]] , mu gihe Iburengerazuba gahana imbibi n’Uturere twa [[Akarere ka Nyaruguru|Nyaruguru]] na [[Akarere ka Huye|Huye]].<ref>https://www.minecofin.gov.rw/fileadmin/user_upload/Minecofin/Publications/REPORTS/National_Budget/District_Budget/2010-11_Budgets/GISAGARA.pdf</ref> === Imirenge === Aka karere kagizwe n'imirenge cumi n'itatu ariyo:Gikonko, Gishubi, Kansi, Kibirizi, Kigembe, Mamba, Muganza, Mugombwa, Mukindo, Musha, Ndora, Nyanza na Save. Iyi mirenge ni yo nzego z’imiyoborere zegerejwe abaturage, ikaba ifasha mu gutanga serivisi no guteza imbere imibereho myiza y’abaturage. === Utugali === [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] y’Akarere ka Gisagara igabanyijwemo utugari aritwo: Agahabwa, Akaboti, Baziro, Bukinanyana, Bweya, Bwiza, Cyamukuza, Cyiri, Cyumba, Dahwe, Duwani, Gabiro, Gakoma, Gasagara, Gatoki, Gatovukigembe, Gatovumusha, Gisagara, Gitega, Higiro, Impinga, Kabumbwe, Kibayi, Kibirizi, Kibu, Kigarama, Kimana, Mbogo, Mukande, Mukiza, Mukomacara, Munazi, Muyaga, Muyira, Nyabikenke, Nyabisagara, Nyabitare, Nyakibungo, Nyamugali, Nyaruteja, Nyeranzi, Ramba, Remera, Rubona, Runyinya, Rusagara, Ruturo, Rwamiko, Rwanza, Sabusaro, Saga, Shyanda, Umubanga, Umunini na Zivu. Utugari tugira uruhare rukomeye mu guhuza abaturage n’inzego z’imiyoborere ndetse no mu ishyirwa mu bikorwa rya gahunda z’iterambere ku rwego rw’ibanze. == Ubukungu<ref>https://igihe.com/serivisi/kwamamaza/advertorials/rwanda/article/gisagara-abaturage-bahawe-inka-ibihumbi-36-mu-myaka-itanu</ref> == Ubukungu bw’Akarere ka Gisagara bwubakiye ahanini ku buhinzi n’[[Ubworozi mu Rwanda|ubworozi]], bikaba bishyigikiwe n’ishoramari mu bikorwaremezo bishya ndetse n’inganda zitunganya umusaruro. === 1. Ubuhinzi n’Ubworozi<ref>https://www.kigalitoday.com/Gisagara</ref> === * [[Ubuhinzi]] bw’[[Ibigori]] n’[[Umuceli|Umuceri]]: aka kareregafite ibishanga bigari (nk’icya Kibugazi) bihingwaho ibigori n’umuceri ku buso bunini mu bihembwe bitandukanye by’ihinga. * Inyongeramusaruro n'[[Ikoranabuhanga mu amashuri|Ikoranabuhanga]]: Abahinzi begerezwa imbuto z’indobanure n’ifumbire binyuze mu itandukanyirizo ry’ubucuruzi (agro-dealers) ngo bongere umusaruro ku buso buto. * Gahunda y'[[Ubworozi mu Rwanda|Ubworozi]]: Mu rwego rwo kurwanya ubukene no kongera umusaruro w'amata, ishyirwa mu bikorwa rya gahunda nka Girinka ryafashije abaturage benshi gukurwa mu bukene bukabije no kubona amafaranga. Inganda n’Ubukerarugendo<ref>{{Cite web |url=https://www.gisagara.gov.rw/default-title-9/abayobozi-bakarere-abajyanama-nabafatanyabikorwa-mu-mwiherero-wiminsi-itatu-i-karongi |title=Archive copy |access-date=2026-06-23 |archive-date=2026-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260623110253/https://www.gisagara.gov.rw/default-title-9/abayobozi-bakarere-abajyanama-nabafatanyabikorwa-mu-mwiherero-wiminsi-itatu-i-karongi |url-status=dead }}</ref>: ** Ugutunga Umusaruro: Hari inganda nto n’iziciriritse zitunganya umusaruro ukomoka ku buhinzi n’ubworozi (nk'inganda z'umuceri). ** Ikiraro n'Ubuhahirane: Kubaka ibiraro bishya byo mu kirere (nk’icyo ku mugezi wa Kabogobogo) byafashije mu gukuraho inzitizi z’ubuhahirane hagati y’imirenge nka Mugombwa na Kansi. == '''Amashakiro''' == 4lbiyfl2rqjk4b8yx6r9dlx0mzd3c39 Akarere ka Kamonyi 0 8337 134305 133048 2026-07-26T17:33:49Z Donatha Neza 18420 Kunoza imyandikire 134305 wikitext text/x-wiki [[Dosiye:Ibiro by'akarere ka Kamonyi.jpg|thumb|ibiro by'akarere ka kamonyi]] [[Dosiye:KamonyiDist.png|thumb]]{{Databox|excludeProperties=Q2424592}} '''Kamonyi''' ni kamwe mu turere mirongo itatu (30) tugize U [[Rwanda]], kamwe mu turere 8 tugize intara y'Amajyepfo. Aka Karere karere gafite ubuso magana tandatu mirongwitanu na gatanu n'ibice bitanu (655.5 Km2) kagizwe n'imirenge cumi n'ibiri (12); [[Akagari|utugari]] mirongo itanu n'icyenda (59) ndetse n'[[imidugudu]] magana atatu na cumi n'irindwi (317). Ibiro by'Akarere byubatse mu Mudugudu wa Ryabitana, Akagari ka Gahinga, Murenge wa Gacurabwenge.<ref name=":0">https://www.kamonyi.gov.rw/default-39a8deacce</ref> Mu majyaruguru ashyira Iburasirazuba bw'aka karere, gahana imbibi n'[[Kigali|Umujyi wa Kigali]] mu karere ka [[Akarere ka Nyarugenge|Nyarugenge]]. Mu majyepfo yako, gahana imbibi n'Akarere ka [[Akarere ka Ruhango|Ruhango]], mu Burengerazuba bwako hari akarere ka [[Akarere ka Muhanga|Muhanga]] ndetse m Burasirazuba bwako gahana imbibi n'akarere ka [[Akarere ka Bugesera|Bugesera]].<ref name=":0" /> Aka karere kazwiho imisozi itoshye n’ubutaka bwera, bikagirira akamaro urwego rw'ubuhinzi. === 1. <u>imirenge igize Akarere ka Kamonyi</u> === Akarere ka Kamonyi kagabanyijemo '''imirenge cumi n'ibiri (12)''': # '''Gacurabwenge''' # '''Karama''' # '''Kayenzi''' # '''Kayumbu''' # '''Mugina''' # '''Musambira''' # '''Ngamba''' # '''Nyamiyaga''' # '''Nyarubaka''' # '''Rugarika''' # '''Rukoma''' # '''Runda''' ==== 3. Ubukungu n’Ubuhinzi ==== Ubukungu bwa Kamonyi bushingiye cyane ku buhinzi n'ubworozi, aho abaturage bahinze ibihingwa birimo: Ikawa, Imineke, Ibishyimbo, Ibigori, Imyumbati , imbuto n'imboga zihingwa mu bishanga bigize aka karere. Ikawa ni kimwe mu bihingwa ngengabukungu bikomeye bihingwa muri aka karere. Ubworozi bukorerwa mu karere ka Kamonyi, bwiganjemo ubw’inka zitanga amata n’inyama. Kubera aho gaherereye hafi ya [[Umujyi wa Kigali|'''Kigali''',]] ubucuruzi n’iterambere ry’ubukungu biri gutera imbere cyane. ==== 4. Agaciro k’Amateka n’Umuco ==== * Kamonyi ifite '''ahantu nyaburanga n’amateka y’ubukoloni ndetse n’igihe cy’ubwami bw’u Rwanda'''. * Hari '''ahantu h’amateka n’ahibukirwa ku mateka y’igihugu''', harimo ahantu hakomeye hibukwa Jenoside yakorewe [[Abatutsi]] mu 1994. * '''Ibuka Memorial Sites''' ziri muri Kamonyi ni ahantu ho kwibuka no kwigisha ku mateka ya Jenoside.[[File:Umurenge w'aJuru.jpg|thumb|Umurenge wa Juru]] ==== 5. Ubukerarugendo n’Ahantu Nyaburanga ==== * '''Uruzi rwa Rukarara''': Ahantu nyaburanga h’umwihariko hateye neza kandi hashobora kwifashishwa mu bukerarugendo. * '''Imidugudu ya Gakondo''': hari ahantu hakigaragara uburyo bwo kubaho bwa kera bw’Abanyarwanda. * '''Insengero za kera n’inyubako za gikoloni''': Hari zimwe mu nyubako za kera zifite amateka yihariye. ==== 6. Uburezi n’Ibikorwaremezo ==== Kamonyi ifite '''uburezi bukomeje gutera imbere''', harimo [[Amashuri y' incuke mu Rwanda|amashuri]] abanza, ayisumbuye, n’ibigo by’imyuga.Aka karere gafite '''imihanda ifasha mu itumanaho''', ikihuza na Kigali ndetse n’utundi turere dukikije aka karere. == Amashakiro == -https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/article/kamonyi-ugura-cyangwa-ugurisha-ikibanza-muri-site-z-imiturire-azajya-abanza-kwishyura-ibihumbi-250frw [[Ikiciro:Intara y'amajyepfo]] nfuqrrujv7ezen4phhx53ki8fmmdpmr 134306 134305 2026-07-26T17:41:35Z Donatha Neza 18420 kunoza imyandikire 134306 wikitext text/x-wiki [[Dosiye:Ibiro by'akarere ka Kamonyi.jpg|thumb|ibiro by'akarere ka kamonyi]] [[Dosiye:KamonyiDist.png|thumb]]{{Databox|excludeProperties=Q2424592}} '''Kamonyi''' ni kamwe mu turere mirongo itatu (30) tugize U [[Rwanda]], kamwe mu turere 8 tugize intara y'Amajyepfo. Aka Karere karere gafite ubuso magana tandatu mirongwitanu na gatanu n'ibice bitanu (655.5 Km2) kagizwe n'imirenge cumi n'ibiri (12); [[Akagari|utugari]] mirongo itanu n'icyenda (59) ndetse n'[[imidugudu]] magana atatu na cumi n'irindwi (317). Ibiro by'Akarere byubatse mu Mudugudu wa Ryabitana, Akagari ka Gahinga, Murenge wa Gacurabwenge.<ref name=":0">https://www.kamonyi.gov.rw/default-39a8deacce</ref> Mu majyaruguru ashyira Iburasirazuba bw'aka karere, gahana imbibi n'[[Kigali|Umujyi wa Kigali]] mu karere ka [[Akarere ka Nyarugenge|Nyarugenge]]. Mu majyepfo yako, gahana imbibi n'Akarere ka [[Akarere ka Ruhango|Ruhango]], mu Burengerazuba bwako hari akarere ka [[Akarere ka Muhanga|Muhanga]] ndetse m Burasirazuba bwako gahana imbibi n'akarere ka [[Akarere ka Bugesera|Bugesera]].<ref name=":0" /> Aka karere kazwiho imisozi itoshye n’ubutaka bwera, bikagirira akamaro urwego rw'ubuhinzi. === Imirenge igize Akarere ka Kamonyi === Akarere ka Kamonyi kagabanyijemo '''imirenge cumi n'ibiri (12)''': # '''Gacurabwenge''' # '''Karama''' # '''Kayenzi''' # '''Kayumbu''' # '''Mugina''' # '''Musambira''' # '''Ngamba''' # '''Nyamiyaga''' # '''Nyarubaka''' # '''Rugarika''' # '''Rukoma''' # '''Runda''' === Ubukungu n’Ubuhinzi === Ubukungu bwa Kamonyi bushingiye cyane ku buhinzi n'ubworozi, aho abaturage bahinze ibihingwa birimo: Ikawa, Imineke, Ibishyimbo, Ibigori, Imyumbati , imbuto n'imboga zihingwa mu bishanga bigize aka karere. Ikawa ni kimwe mu bihingwa ngengabukungu bikomeye bihingwa muri aka karere. Ubworozi bukorerwa mu karere ka Kamonyi, bwiganjemo ubw’inka zitanga amata n’inyama. Kubera ko gaherereye hafi ya [[Umujyi wa Kigali|'''Kigali''',]] ubucuruzi n’iterambere ry’ubukungu biri gutera imbere cyane. === Agaciro k’Amateka n’Umuco === Akarere ka Kamonyo gafite ahantu nyaburanga nahabumbatiye amateka y'ubukoroni ndetse nayo mu gihe cy'Ubwami bw'u Rwanda. Gafite kandi ahantu habumbatiye amateka akomeye ya jenoside yakorewe abatutsi mu 1994, harimo Inzibutso za jenoside ndetse naho kwigishiriza amateka ya jenoside yakorewe Abatutsi. == Ubukerarugendo n’Ahantu Nyaburanga == * '''Uruzi rwa Rukarara''': Ahantu nyaburanga h’umwihariko hateye neza kandi hashobora kwifashishwa mu bukerarugendo. * '''Imidugudu ya Gakondo''': hari ahantu hakigaragara uburyo bwo kubaho bwa kera bw’Abanyarwanda. * '''Insengero za kera n’inyubako za gikoloni''': Hari zimwe mu nyubako za kera zifite amateka yihariye. ==== 6. Uburezi n’Ibikorwaremezo ==== Kamonyi ifite '''uburezi bukomeje gutera imbere''', harimo [[Amashuri y' incuke mu Rwanda|amashuri]] abanza, ayisumbuye, n’ibigo by’imyuga.Aka karere gafite '''imihanda ifasha mu itumanaho''', ikihuza na Kigali ndetse n’utundi turere dukikije aka karere. == Amashakiro == -https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/article/kamonyi-ugura-cyangwa-ugurisha-ikibanza-muri-site-z-imiturire-azajya-abanza-kwishyura-ibihumbi-250frw [[Ikiciro:Intara y'amajyepfo]] 1jswnwergcvtgqxrkrnqcphx2ymsou5 134307 134306 2026-07-26T18:08:03Z Donatha Neza 18420 Kunoza amakuru no kongeramo amakuru mashya 134307 wikitext text/x-wiki [[Dosiye:Ibiro by'akarere ka Kamonyi.jpg|thumb|ibiro by'akarere ka kamonyi]] [[Dosiye:KamonyiDist.png|thumb]]{{Databox|excludeProperties=Q2424592}} '''Kamonyi''' ni kamwe mu turere mirongo itatu (30) tugize U [[Rwanda]], kamwe mu turere 8 tugize intara y'Amajyepfo. Aka Karere karere gafite ubuso magana tandatu mirongwitanu na gatanu n'ibice bitanu (655.5 Km2) kagizwe n'imirenge cumi n'ibiri (12); [[Akagari|utugari]] mirongo itanu n'icyenda (59) ndetse n'[[imidugudu]] magana atatu na cumi n'irindwi (317). Ibiro by'Akarere byubatse mu Mudugudu wa Ryabitana, Akagari ka Gahinga, Murenge wa Gacurabwenge.<ref name=":0">https://www.kamonyi.gov.rw/default-39a8deacce</ref> Mu majyaruguru ashyira Iburasirazuba bw'aka karere, gahana imbibi n'[[Kigali|Umujyi wa Kigali]] mu karere ka [[Akarere ka Nyarugenge|Nyarugenge]]. Mu majyepfo yako, gahana imbibi n'Akarere ka [[Akarere ka Ruhango|Ruhango]], mu Burengerazuba bwako hari akarere ka [[Akarere ka Muhanga|Muhanga]] ndetse m Burasirazuba bwako gahana imbibi n'akarere ka [[Akarere ka Bugesera|Bugesera]].<ref name=":0" /> Aka karere kazwiho imisozi itoshye n’ubutaka bwera, bikagirira akamaro urwego rw'ubuhinzi. === Imirenge igize Akarere ka Kamonyi === Akarere ka Kamonyi kagabanyijemo '''imirenge cumi n'ibiri (12)''': # '''Gacurabwenge''' # '''Karama''' # '''Kayenzi''' # '''Kayumbu''' # '''Mugina''' # '''Musambira''' # '''Ngamba''' # '''Nyamiyaga''' # '''Nyarubaka''' # '''Rugarika''' # '''Rukoma''' # '''Runda''' === Ubukungu n’Ubuhinzi === Ubukungu bwa Kamonyi bushingiye cyane ku buhinzi n'ubworozi, aho abaturage bahinze ibihingwa birimo: Ikawa, Imineke, Ibishyimbo, Ibigori, Imyumbati , imbuto n'imboga zihingwa mu bishanga bigize aka karere. Ikawa ni kimwe mu bihingwa ngengabukungu bikomeye bihingwa muri aka karere. Ubworozi bukorerwa mu karere ka Kamonyi, bwiganjemo ubw’inka zitanga amata n’inyama. Kubera ko gaherereye hafi ya [[Umujyi wa Kigali|'''Kigali''',]] ubucuruzi n’iterambere ry’ubukungu biri gutera imbere cyane. === Agaciro k’Amateka n’Umuco === Akarere ka Kamonyo gafite ahantu nyaburanga nahabumbatiye amateka y'ubukoroni ndetse nayo mu gihe cy'Ubwami bw'u Rwanda. Gafite kandi ahantu habumbatiye amateka akomeye ya jenoside yakorewe abatutsi mu 1994, harimo Inzibutso za jenoside ndetse naho kwigishiriza amateka ya jenoside yakorewe Abatutsi. == Ubukerarugendo n’Ahantu Nyaburanga == * '''Uruzi rwa Rukarara:''' Ni ahantu nyaburanga h’umwihariko hateye neza kandi hashobora kwifashishwa mu bukerarugendo muri aka karere. * '''Imidugudu ya Gakondo''': hari ahantu hakigaragara uburyo bugaragaza imibereho y'abanyarwanda mu gihe cya kera. * '''Insengero za kera n’inyubako za gikoloni''': Hari zimwe mu nyubako za kera zifite amateka yihariye. * '''Ijuru rya Kamonyi:''' Inteko y'Umuco n'Ururimi yashyize aha hantu mu hantu ndangamateka kuko hatuye abami benshi b'u Rwanda kugira ngo ayo mateka atazibagirana. Ijuru rya Kamonyi hari mu murwa w'Umwami Yuhi III Mazimpaka wari uhafite inzu ndende yitaga umuturirwa. Ubu ni mu Mudugudu wa Juru.<ref name=":1">[https://www.kigalitoday.com/amakuru/mu-mateka/article/nk-uko-kigali-today-igenda-ibagezaho-amateka?utm_source=chatgpt.com Menya inkomoko y’izina ‘Ijuru rya Kamonyi’ - Kigali Today]</ref> Nyuma y'itanga ry'Umwami Yuhi III Mazimpaka, ku Kamonyi hatuye abandi bami barimo Yuhi IV Gahindiro, Urugo rwe rwari i Rubona muri aka Karere, aho yarafite ubusyo bw'inka bwo mu mutwe witwaga Umuriro II.<ref name=":1" /> Abandi bami batuye muri aka karere ni Mutara II Rwogera, Kigeri IV Rwabugiri wanahijihirije umganura mu 1883, ndetse na Yuhi V Musinga nawe wahizihirije umuganura inshuro imwe ndetse akahakirira Kapiteni Ramsay. Umwami Yuhi V Musinga yaje mu Ijuru rya Kamoni avuye Runda, nayo ya Kamonyi. ==== 6. Uburezi n’Ibikorwaremezo ==== Kamonyi ifite '''uburezi bukomeje gutera imbere''', harimo [[Amashuri y' incuke mu Rwanda|amashuri]] abanza, ayisumbuye, n’ibigo by’imyuga.Aka karere gafite '''imihanda ifasha mu itumanaho''', ikihuza na Kigali ndetse n’utundi turere dukikije aka karere. == Amashakiro == -https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/article/kamonyi-ugura-cyangwa-ugurisha-ikibanza-muri-site-z-imiturire-azajya-abanza-kwishyura-ibihumbi-250frw [[Ikiciro:Intara y'amajyepfo]] l0sw6kk6o34uadjnpcoms71q3d77533 134308 134307 2026-07-26T18:16:35Z Donatha Neza 18420 Kongeramo amakuru n'amashakiro 134308 wikitext text/x-wiki [[Dosiye:Ibiro by'akarere ka Kamonyi.jpg|thumb|ibiro by'akarere ka kamonyi]] [[Dosiye:KamonyiDist.png|thumb]]{{Databox|excludeProperties=Q2424592}} '''Kamonyi''' ni kamwe mu turere mirongo itatu (30) tugize U [[Rwanda]], kamwe mu turere 8 tugize intara y'Amajyepfo. Aka Karere karere gafite ubuso magana tandatu mirongwitanu na gatanu n'ibice bitanu (655.5 Km2) kagizwe n'imirenge cumi n'ibiri (12); [[Akagari|utugari]] mirongo itanu n'icyenda (59) ndetse n'[[imidugudu]] magana atatu na cumi n'irindwi (317). Ibiro by'Akarere byubatse mu Mudugudu wa Ryabitana, Akagari ka Gahinga, Murenge wa Gacurabwenge.<ref name=":0">https://www.kamonyi.gov.rw/default-39a8deacce</ref> Mu majyaruguru ashyira Iburasirazuba bw'aka karere, gahana imbibi n'[[Kigali|Umujyi wa Kigali]] mu karere ka [[Akarere ka Nyarugenge|Nyarugenge]]. Mu majyepfo yako, gahana imbibi n'Akarere ka [[Akarere ka Ruhango|Ruhango]], mu Burengerazuba bwako hari akarere ka [[Akarere ka Muhanga|Muhanga]] ndetse m Burasirazuba bwako gahana imbibi n'akarere ka [[Akarere ka Bugesera|Bugesera]].<ref name=":0" /> Aka karere kazwiho imisozi itoshye n’ubutaka bwera, bikagirira akamaro urwego rw'ubuhinzi. === Imirenge igize Akarere ka Kamonyi === Akarere ka Kamonyi kagabanyijemo '''imirenge cumi n'ibiri (12)''': # '''Gacurabwenge''' # '''Karama''' # '''Kayenzi''' # '''Kayumbu''' # '''Mugina''' # '''Musambira''' # '''Ngamba''' # '''Nyamiyaga''' # '''Nyarubaka''' # '''Rugarika''' # '''Rukoma''' # '''Runda''' === Ubukungu n’Ubuhinzi === Ubukungu bwa Kamonyi bushingiye cyane ku buhinzi n'ubworozi, aho abaturage bahinze ibihingwa birimo: Ikawa, Imineke, Ibishyimbo, Ibigori, Imyumbati , imbuto n'imboga zihingwa mu bishanga bigize aka karere. Ikawa ni kimwe mu bihingwa ngengabukungu bikomeye bihingwa muri aka karere. Ubworozi bukorerwa mu karere ka Kamonyi, bwiganjemo ubw’inka zitanga amata n’inyama. Kubera ko gaherereye hafi ya [[Umujyi wa Kigali|'''Kigali''',]] ubucuruzi n’iterambere ry’ubukungu biri gutera imbere cyane. === Agaciro k’Amateka n’Umuco === Akarere ka Kamonyo gafite ahantu nyaburanga nahabumbatiye amateka y'ubukoroni ndetse nayo mu gihe cy'Ubwami bw'u Rwanda. Gafite kandi ahantu habumbatiye amateka akomeye ya jenoside yakorewe abatutsi mu 1994, harimo Inzibutso za jenoside ndetse naho kwigishiriza amateka ya jenoside yakorewe Abatutsi. == Ubukerarugendo n’Ahantu Nyaburanga == * '''Uruzi rwa Rukarara:''' Ni ahantu nyaburanga h’umwihariko hateye neza kandi hashobora kwifashishwa mu bukerarugendo muri aka karere. * '''Imidugudu ya Gakondo''': hari ahantu hakigaragara uburyo bugaragaza imibereho y'abanyarwanda mu gihe cya kera. * '''Insengero za kera n’inyubako za gikoloni''': Hari zimwe mu nyubako za kera zifite amateka yihariye. * '''Ijuru rya Kamonyi:''' Inteko y'Umuco n'Ururimi yashyize aha hantu mu hantu ndangamateka kuko hatuye abami benshi b'u Rwanda kugira ngo ayo mateka atazibagirana. Ijuru rya Kamonyi hari mu murwa w'Umwami Yuhi III Mazimpaka wari uhafite inzu ndende yitaga umuturirwa. Ubu ni mu Mudugudu wa Juru.<ref name=":1">[https://www.kigalitoday.com/amakuru/mu-mateka/article/nk-uko-kigali-today-igenda-ibagezaho-amateka?utm_source=chatgpt.com Menya inkomoko y’izina ‘Ijuru rya Kamonyi’ - Kigali Today]</ref> Nyuma y'itanga ry'Umwami Yuhi III Mazimpaka, ku Kamonyi hatuye abandi bami barimo Yuhi IV Gahindiro, Urugo rwe rwari i Rubona muri aka Karere, aho yarafite ubusyo bw'inka bwo mu mutwe witwaga Umuriro II.<ref name=":1" /> Abandi bami batuye muri aka karere ni Mutara II Rwogera, Kigeri IV Rwabugiri wanahijihirije umganura mu 1883, ndetse na Yuhi V Musinga nawe wahizihirije umuganura inshuro imwe ndetse akahakirira Kapiteni Ramsay. Umwami Yuhi V Musinga yaje mu Ijuru rya Kamoni avuye Runda, nayo ya Kamonyi. ==== 6. Uburezi n’Ibikorwaremezo ==== Kamonyi ifite uburezi bukomeje gutera imbere''',''' harimo [[Amashuri y' incuke mu Rwanda|amashuri]] abanza, ayisumbuye, n’ibigo by’imyuga. Aka karere gafite imihanda ifasha mu itumanaho, irimo igahuza n'umujyi wa Kigali ndetse n’utundi turere tugakikije. Akarere ka Kamonyi gakomeje gutera imbere mu myubakire.<ref>[https://www.kigalitoday.com/amakuru/mu-rwanda/article/kamonyi-ugura-cyangwa-ugurisha-ikibanza-muri-site-z-imiturire-azajya-abanza-kwishyura-ibihumbi-250frw Kamonyi: Ugura cyangwa ugurisha ikibanza muri site z’imiturire azajya abanza kwishyura ibihumbi 250Frw - Kigali Today]</ref> == Amashakiro == [[Ikiciro:Intara y'amajyepfo]] czjudelojs1854c9tly82p5g2gos3dt 134309 134308 2026-07-26T18:22:12Z Donatha Neza 18420 Kongera amafoto mu nkuru 134309 wikitext text/x-wiki [[Dosiye:Ibiro by'akarere ka Kamonyi.jpg|thumb|ibiro by'akarere ka kamonyi]] [[Dosiye:KamonyiDist.png|thumb]]{{Databox|excludeProperties=Q2424592}} '''Kamonyi''' ni kamwe mu turere mirongo itatu (30) tugize U [[Rwanda]], kamwe mu turere 8 tugize intara y'Amajyepfo. Aka Karere karere gafite ubuso magana tandatu mirongwitanu na gatanu n'ibice bitanu (655.5 Km2) kagizwe n'imirenge cumi n'ibiri (12); [[Akagari|utugari]] mirongo itanu n'icyenda (59) ndetse n'[[imidugudu]] magana atatu na cumi n'irindwi (317). Ibiro by'Akarere byubatse mu Mudugudu wa Ryabitana, Akagari ka Gahinga, Murenge wa Gacurabwenge.<ref name=":0">https://www.kamonyi.gov.rw/default-39a8deacce</ref> Mu majyaruguru ashyira Iburasirazuba bw'aka karere, gahana imbibi n'[[Kigali|Umujyi wa Kigali]] mu karere ka [[Akarere ka Nyarugenge|Nyarugenge]]. Mu majyepfo yako, gahana imbibi n'Akarere ka [[Akarere ka Ruhango|Ruhango]], mu Burengerazuba bwako hari akarere ka [[Akarere ka Muhanga|Muhanga]] ndetse m Burasirazuba bwako gahana imbibi n'akarere ka [[Akarere ka Bugesera|Bugesera]].<ref name=":0" /> Aka karere kazwiho imisozi itoshye n’ubutaka bwera, bikagirira akamaro urwego rw'ubuhinzi. === Imirenge igize Akarere ka Kamonyi === Akarere ka Kamonyi kagabanyijemo '''imirenge cumi n'ibiri (12)''': # '''Gacurabwenge''' # '''Karama''' # '''Kayenzi''' # '''Kayumbu''' # '''Mugina''' # '''Musambira''' # '''Ngamba''' # '''Nyamiyaga''' # '''Nyarubaka''' # '''Rugarika''' # '''Rukoma''' # '''Runda''' === Ubukungu n’Ubuhinzi === Ubukungu bwa Kamonyi bushingiye cyane ku buhinzi n'ubworozi, aho abaturage bahinze ibihingwa birimo: Ikawa, Imineke, Ibishyimbo, Ibigori, Imyumbati , imbuto n'imboga zihingwa mu bishanga bigize aka karere. Ikawa ni kimwe mu bihingwa ngengabukungu bikomeye bihingwa muri aka karere. Ubworozi bukorerwa mu karere ka Kamonyi, bwiganjemo ubw’inka zitanga amata n’inyama. Kubera ko gaherereye hafi ya [[Umujyi wa Kigali|'''Kigali''',]] ubucuruzi n’iterambere ry’ubukungu biri gutera imbere cyane. === Agaciro k’Amateka n’Umuco === Akarere ka Kamonyo gafite ahantu nyaburanga nahabumbatiye amateka y'ubukoroni ndetse nayo mu gihe cy'Ubwami bw'u Rwanda. Gafite kandi ahantu habumbatiye amateka akomeye ya jenoside yakorewe abatutsi mu 1994, harimo Inzibutso za jenoside ndetse naho kwigishiriza amateka ya jenoside yakorewe Abatutsi. == Ubukerarugendo n’Ahantu Nyaburanga == * '''Uruzi rwa Rukarara:''' Ni ahantu nyaburanga h’umwihariko hateye neza kandi hashobora kwifashishwa mu bukerarugendo muri aka karere. * '''Imidugudu ya Gakondo''': hari ahantu hakigaragara uburyo bugaragaza imibereho y'abanyarwanda mu gihe cya kera. * '''Insengero za kera n’inyubako za gikoloni''': Hari zimwe mu nyubako za kera zifite amateka yihariye. * [[Dosiye:Ijuru rya Kamonyi.jpg|thumb|Ijuru rya Kamonyi risurwa cyane na bamukerarugendo]][[Dosiye:Ikirenge cya Mazimpaka.jpg|thumb|Urutare rwo ku Ijuru rya Kamonyi rugaragaraho ikirenge cya Yuhi III Mazimpaka]]'''Ijuru rya Kamonyi:''' Inteko y'Umuco n'Ururimi yashyize aha hantu mu hantu ndangamateka kuko hatuye abami benshi b'u Rwanda kugira ngo ayo mateka atazibagirana. Ijuru rya Kamonyi hari mu murwa w'Umwami Yuhi III Mazimpaka wari uhafite inzu ndende yitaga umuturirwa. Ubu ni mu Mudugudu wa Juru.<ref name=":1">[https://www.kigalitoday.com/amakuru/mu-mateka/article/nk-uko-kigali-today-igenda-ibagezaho-amateka?utm_source=chatgpt.com Menya inkomoko y’izina ‘Ijuru rya Kamonyi’ - Kigali Today]</ref> Nyuma y'itanga ry'Umwami Yuhi III Mazimpaka, ku Kamonyi hatuye abandi bami barimo Yuhi IV Gahindiro, Urugo rwe rwari i Rubona muri aka Karere, aho yarafite ubushyo bw'inka bwo mu mutwe witwaga Umuriro II.<ref name=":1" /> Abandi bami batuye muri aka karere ni Mutara II Rwogera, Kigeri IV Rwabugiri wanahijihirije umganura mu 1883, ndetse na Yuhi V Musinga nawe wahizihirije umuganura inshuro imwe ndetse akahakirira Kapiteni Ramsay. Umwami Yuhi V Musinga yaje mu Ijuru rya Kamoni avuye Runda, nayo ya Kamonyi. ==== 6. Uburezi n’Ibikorwaremezo ==== Kamonyi ifite uburezi bukomeje gutera imbere''',''' harimo [[Amashuri y' incuke mu Rwanda|amashuri]] abanza, ayisumbuye, n’ibigo by’imyuga. Aka karere gafite imihanda ifasha mu itumanaho, irimo igahuza n'umujyi wa Kigali ndetse n’utundi turere tugakikije. Akarere ka Kamonyi gakomeje gutera imbere mu myubakire.<ref>[https://www.kigalitoday.com/amakuru/mu-rwanda/article/kamonyi-ugura-cyangwa-ugurisha-ikibanza-muri-site-z-imiturire-azajya-abanza-kwishyura-ibihumbi-250frw Kamonyi: Ugura cyangwa ugurisha ikibanza muri site z’imiturire azajya abanza kwishyura ibihumbi 250Frw - Kigali Today]</ref> == Amashakiro == [[Ikiciro:Intara y'amajyepfo]] 4tka7r1gkw3b5e1m5eg9ttp6zgz79xb 134310 134309 2026-07-26T18:24:52Z Donatha Neza 18420 Kongeramo ifoto 134310 wikitext text/x-wiki [[Dosiye:Ibiro by'akarere ka Kamonyi.jpg|thumb|ibiro by'akarere ka kamonyi]] [[Dosiye:KamonyiDist.png|thumb]]{{Databox|excludeProperties=Q2424592}} '''Kamonyi''' ni kamwe mu turere mirongo itatu (30) tugize U [[Rwanda]], kamwe mu turere 8 tugize intara y'Amajyepfo. Aka Karere karere gafite ubuso magana tandatu mirongwitanu na gatanu n'ibice bitanu (655.5 Km2) kagizwe n'imirenge cumi n'ibiri (12); [[Akagari|utugari]] mirongo itanu n'icyenda (59) ndetse n'[[imidugudu]] magana atatu na cumi n'irindwi (317). Ibiro by'Akarere byubatse mu Mudugudu wa Ryabitana, Akagari ka Gahinga, Murenge wa Gacurabwenge.<ref name=":0">https://www.kamonyi.gov.rw/default-39a8deacce</ref> Mu majyaruguru ashyira Iburasirazuba bw'aka karere, gahana imbibi n'[[Kigali|Umujyi wa Kigali]] mu karere ka [[Akarere ka Nyarugenge|Nyarugenge]]. Mu majyepfo yako, gahana imbibi n'Akarere ka [[Akarere ka Ruhango|Ruhango]], mu Burengerazuba bwako hari akarere ka [[Akarere ka Muhanga|Muhanga]] ndetse m Burasirazuba bwako gahana imbibi n'akarere ka [[Akarere ka Bugesera|Bugesera]].<ref name=":0" /> Aka karere kazwiho imisozi itoshye n’ubutaka bwera, bikagirira akamaro urwego rw'ubuhinzi. === Imirenge igize Akarere ka Kamonyi === Akarere ka Kamonyi kagabanyijemo '''imirenge cumi n'ibiri (12)''': # '''Gacurabwenge''' # '''Karama''' # '''Kayenzi''' # '''Kayumbu''' # '''Mugina''' # '''Musambira''' # '''Ngamba''' # '''Nyamiyaga''' # '''Nyarubaka''' # '''Rugarika''' # '''Rukoma''' # '''Runda''' === Ubukungu n’Ubuhinzi === Ubukungu bwa Kamonyi bushingiye cyane ku buhinzi n'ubworozi, aho abaturage bahinze ibihingwa birimo: Ikawa, Imineke, Ibishyimbo, Ibigori, Imyumbati , imbuto n'imboga zihingwa mu bishanga bigize aka karere. Ikawa ni kimwe mu bihingwa ngengabukungu bikomeye bihingwa muri aka karere. Ubworozi bukorerwa mu karere ka Kamonyi, bwiganjemo ubw’inka zitanga amata n’inyama. Kubera ko gaherereye hafi ya [[Umujyi wa Kigali|'''Kigali''',]] ubucuruzi n’iterambere ry’ubukungu biri gutera imbere cyane. === Agaciro k’Amateka n’Umuco === [[Dosiye:KamonyiGenocideMemorial13.jpg|thumb|Urwibutso rya jenoside yakorewe Abatutsi rwa Kamonyi]] Akarere ka Kamonyo gafite ahantu nyaburanga nahabumbatiye amateka y'ubukoroni ndetse nayo mu gihe cy'Ubwami bw'u Rwanda. Gafite kandi ahantu habumbatiye amateka akomeye ya jenoside yakorewe abatutsi mu 1994, harimo Inzibutso za jenoside ndetse naho kwigishiriza amateka ya jenoside yakorewe Abatutsi. == Ubukerarugendo n’Ahantu Nyaburanga == * '''Uruzi rwa Rukarara:''' Ni ahantu nyaburanga h’umwihariko hateye neza kandi hashobora kwifashishwa mu bukerarugendo muri aka karere. * '''Imidugudu ya Gakondo''': hari ahantu hakigaragara uburyo bugaragaza imibereho y'abanyarwanda mu gihe cya kera. * '''Insengero za kera n’inyubako za gikoloni''': Hari zimwe mu nyubako za kera zifite amateka yihariye. * [[Dosiye:Ijuru rya Kamonyi.jpg|thumb|Ijuru rya Kamonyi risurwa cyane na bamukerarugendo]][[Dosiye:Ikirenge cya Mazimpaka.jpg|thumb|Urutare rwo ku Ijuru rya Kamonyi rugaragaraho ikirenge cya Yuhi III Mazimpaka]]'''Ijuru rya Kamonyi:''' Inteko y'Umuco n'Ururimi yashyize aha hantu mu hantu ndangamateka kuko hatuye abami benshi b'u Rwanda kugira ngo ayo mateka atazibagirana. Ijuru rya Kamonyi hari mu murwa w'Umwami Yuhi III Mazimpaka wari uhafite inzu ndende yitaga umuturirwa. Ubu ni mu Mudugudu wa Juru.<ref name=":1">[https://www.kigalitoday.com/amakuru/mu-mateka/article/nk-uko-kigali-today-igenda-ibagezaho-amateka?utm_source=chatgpt.com Menya inkomoko y’izina ‘Ijuru rya Kamonyi’ - Kigali Today]</ref> Nyuma y'itanga ry'Umwami Yuhi III Mazimpaka, ku Kamonyi hatuye abandi bami barimo Yuhi IV Gahindiro, Urugo rwe rwari i Rubona muri aka Karere, aho yarafite ubushyo bw'inka bwo mu mutwe witwaga Umuriro II.<ref name=":1" /> Abandi bami batuye muri aka karere ni Mutara II Rwogera, Kigeri IV Rwabugiri wanahijihirije umganura mu 1883, ndetse na Yuhi V Musinga nawe wahizihirije umuganura inshuro imwe ndetse akahakirira Kapiteni Ramsay. Umwami Yuhi V Musinga yaje mu Ijuru rya Kamoni avuye Runda, nayo ya Kamonyi. ==== 6. Uburezi n’Ibikorwaremezo ==== Kamonyi ifite uburezi bukomeje gutera imbere''',''' harimo [[Amashuri y' incuke mu Rwanda|amashuri]] abanza, ayisumbuye, n’ibigo by’imyuga. Aka karere gafite imihanda ifasha mu itumanaho, irimo igahuza n'umujyi wa Kigali ndetse n’utundi turere tugakikije. Akarere ka Kamonyi gakomeje gutera imbere mu myubakire.<ref>[https://www.kigalitoday.com/amakuru/mu-rwanda/article/kamonyi-ugura-cyangwa-ugurisha-ikibanza-muri-site-z-imiturire-azajya-abanza-kwishyura-ibihumbi-250frw Kamonyi: Ugura cyangwa ugurisha ikibanza muri site z’imiturire azajya abanza kwishyura ibihumbi 250Frw - Kigali Today]</ref> == Amashakiro == [[Ikiciro:Intara y'amajyepfo]] m962p5bam9zcic9vle11czsmmlvkqg4 Akarere ka Bugesera 0 8387 134314 134085 2026-07-26T20:16:22Z Donatha Neza 18420 kunoza amakuru 134314 wikitext text/x-wiki [[File:Bugesera_district_map.jpg|alt=|thumb|289x289px|Ikarita y'akarere ka Bugesera ]] '''Bugesera''' ni Akarere kamwe mu turere mirongo itatu (30) tugize [[igihugu]] cy'u [[Rwanda]], kamwe muri 7 tugize I[[ntara y’Iburasirazuba]], ndetse gaaherereye ahagana mu majyepfo ashyira iburasirazuba bw'u [[Rwanda]]. Aka karere gahana imbibi n'igihugu cy'abaturanyi cy'u Burundi ndetse ku ruhande rw' u Rwanda, gahana imbibi n'uturere nka [[Akarere ka Ngoma|Ngoma,]] [[Rwamagana]], [[Akarere ka Kicukiro|Kicukiro]], [[Akarere ka Nyarugenge|Nyarugenge]], [[Kamonyi District|Kamonyi]], [[Akarere ka Ruhango|Ruhango]], ndetse na [[Akarere ka Nyanza|Nyanza]]. [[Akarere ka Bugesera]] gatuwe n'[[Abaturage Rusange|abaturage]] bagera kuri 361 914.(ibarura rusange ry'abaturage ryo muri 2012)<ref>{{Cite web |title= Republika y’u Rwanda Intara y’lburasirazuba Akarere ka Bugesera |url=http://www.bugesera.gov.rw/index.php?id=83 |website=bugesera.gov.rw |accessdate=2020-07-18 |archive-date=2020-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804224703/http://www.bugesera.gov.rw/index.php?id=83 |url-status=dead }}</ref>.Akakarere gafite ubuso 1337km Bugesera igabanyijemo imirenge cumi n'itanu (15) [[Akagari|utugari]] 72,n'imidugudu 581<ref>{{Cite web |url=https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |title=Archive copy |access-date=2024-05-22 |archive-date=2024-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240502214410/https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |url-status=dead }}</ref>. Akarere ka Bugesera ni akarere karimo gutera imbere kuburyo bugaragara. Umutekano ugaragara muri kano karere uri muri bimwe bikurura abashoramari kuhashyira ibikorwa by'indashyikirwa. Twavuga nk'umushoramari wo muri Leta ya [[Qatar Airways|Qatar]], wemeye gushora imari mu mushinga wo kubaka ikibuga mpuzamahanga cy'indege.<ref>{{Cite web |url=https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |title=Archive copy |access-date=2024-05-22 |archive-date=2024-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240502214410/https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |url-status=dead }}</ref> [[Dosiye:Flag of Rwanda.svg|left|thumb|[[Rwanda]]]][[File:Palast_Rock_Hotel_located_in_Nyamata,_Bugesera_District1.jpg|alt=|thumb|Hoteli Palast Rock iherereye Nyamata, mu karere ka Bugesera]] Kubera umutekano urangwa muri kano Karere, inzego zose zirangwamo iterambere rishimishije: Inyubako zigendanye n'igishushanyo mbonera, amashuri meza mu byiciro byose, amavuriro meza,amahoteli yujuje ibisabwa kuburyo abagenderera kano Karere ntacyo bahabura.<ref>https://rw.wikipedia.org/w/index.php?title=Akarere_ka_Bugesera&veaction=edit</ref> Ikindi gishimishije muri kano karere ni iyubakwa ry'ikibuga cy'indege mpuzamahanga, kizunganira icyari gisanzwe giherereye mu mujyi wa [[Kigali]]. Aka karere kubatswemo Kandi inzibutso zishyinguwemo imibiri y'abazize jeniside yakorewe Abatutsi mu 1994.<ref>https://rw.wikipedia.org/w/index.php?title=Akarere_ka_Bugesera&veaction=edit</ref>karere ka Bugesera kagizwe n'Utugari mirongo irindwi na tubiri (72), Urwego rw'Akagari ni uRwego ruyoborwa n'Umunyamabanga Nshingwabikorwa w'Akagali, Afatanyije n'Ushinzwe Imibereho Myiza, ndetse n'iterambere -SEDO (Social Economic Development Officer), nirwo rwego rwegereye abaturage, rukaba rushinzwe cyane cyane ubukangurambaga mu buhinzi, ubworozi, ubuzima, ndetse na gahunda za Leta.<ref>{{Cite web |url=https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |title=Archive copy |access-date=2024-05-22 |archive-date=2024-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240502214410/https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |url-status=dead }}</ref> Umunyamabanga Nshingwabikorwa w'Akagari akorana bya hafi n'inzego zatowe n'abaturage cyane Njyanama, abashinzwe ubuzima n'abandi bashobora gufasha mu iterambere rusange ry'Abaturage. == Imirenge == Akarere ka Bugesera kagabanijwemo [[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 15 : [[Gashora]], [[Umurenge wa Juru|Juru]], [[Umurenge wa Kamabuye|Kamabuye]], [[Umurenge wa Ntarama|Ntarama]], [[Umurenge wa Mareba|Mareba]], [[Umurenge wa Mayange|Mayange]], [[Umurenge wa Musenyi|Musenyi]], [[Umurenge wa Mwogo|Mwogo]], [[Umurenge wa Ngeruka|Ngeruka]], [[Umurenge wa Nyamata|Nyamata]], [[Umurenge wa Nyarugenge|Nyarugenge]], [[Umurenge wa Rilima|Rilima]], [[Umurenge wa Ruhuha|Ruhuha]], [[Umurenge wa Rweru|Rweru]] na [[Umurenge wa Shyara|Shyara]].<ref>{{Cite web |title=Menya Bugesera |url=https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |website=bugesera.gov.rw |accessdate=2024-05-22 |archive-date=2024-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240502214410/https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |url-status=dead }}</ref> [[File:Nyabarongo_River_Scene_with_Bugesera_Marshes_-_Outside_Kigali_-_Rwanda_-_01_(7679548058).jpg|thumb|Umugezi wa Nyabarongo uhereye mu Bugesera mu nyengero za Kigali]] == IBIKORWA REMEZO == [[Dosiye:INDEGE1.jpg|thumb|Bugesera]] Ubu akarere ka Bugesera kashyizwe muturere twunganira kigali,kubera ko gafite ibikorwa remezo harimo ikibuga cy' indenge cya Bugesera kiri kubakwa m'umrenge wa Rilima.<ref>https://rw.wikipedia.org/w/index.php?title=Akarere_ka_Bugesera&veaction=edit</ref> Muri aka karere harimo inganda zitandukanye twavuga nka [[Imana]] Steel Rwanda uruganda rukora ibyuma byubwubatsi.Uru ruganda rw'aubatse mu murenge wa Gashora<ref>{{Cite web |url=https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |title=Archive copy |access-date=2024-05-22 |archive-date=2024-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240502214410/https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |url-status=dead }}</ref> mu akagari ka gasaga.Mumurenge wa ntarama naho hubatsemo uruganda rukora amasabune ndetse n'impapuro z'isuku.<ref>{{Cite web |url=https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |title=Archive copy |access-date=2024-05-22 |archive-date=2024-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240502214410/https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |url-status=dead }}</ref> === SERIVISI Z'AMAZI === Si ibyo gusa kuko mu umurenge wa Nyarugenge<ref>https://imvahonshya.co.rw/bugesera-huzuye-ibikorwa-remezo-byisuku-nisukura-bya-miliyoni-750-frw/</ref> mu Akarere ka bugesera huzuye ibikorwa remezo byatwaye asaga miliyoni<ref>https://imvahonshya.co.rw/bugesera-huzuye-ibikorwa-remezo-byisuku-nisukura-bya-miliyoni-750-frw/</ref> 750 z'amafaranga y'u Rwanda,birimo umuyoboro wa amazi ungana na kilometero 28,2 witezwe ho guha amazi abaturage basaga 11,400 b'uwo murenge<ref>https://imvahonshya.co.rw/bugesera-huzuye-ibikorwa-remezo-byisuku-nisukura-bya-miliyoni-750-frw/</ref> utuwemo n'ababarirwa<ref>https://imvahonshya.co.rw/bugesera-huzuye-ibikorwa-remezo-byisuku-nisukura-bya-miliyoni-750-frw/</ref> mu ibihumbi 25.Uretse ibyo muri uwo murenge huzuye ibigega 2 kimwe gifite metero<ref>https://imvahonshya.co.rw/bugesera-huzuye-ibikorwa-remezo-byisuku-nisukura-bya-miliyoni-750-frw/</ref> kibe100 ikindi gifite metero kibe 25.Hubatswe kandi amavomo 27 ndetse hasanwa andi 7 yari yarangiritse<ref>https://imvahonshya.co.rw/bugesera-huzuye-ibikorwa-remezo-byisuku-nisukura-bya-miliyoni-750-frw/</ref> === SERIVISI Z'UMURIRO === Amashanyarazi muri aka karere ari kukigero kiza kuko abasaga kimwe cya kabiri cyabaturage batuye muri aka karere bafite umuriro mungo zabo<ref>https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/ingo-292-zabonye-umuriro-wamashrazi-muri-musenyi</ref> ndetse naho bakorera,ikindi kandi abatarawubona bizeye kuwubona bitarenze uyu mwaka kuko ibikorw byo kubaka umuyoboro wayo bigeze kuri 25%.Abaturage batarabona umuriro w'amashanyarazi<ref>https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/ingo-292-zabonye-umuriro-wamashrazi-muri-musenyi</ref> bakoresha imirasire. === IMIHANDA === [[Dosiye:BugeseraMap.jpg|thumb|Bugesera District]] Muri aka karere harimo imihanda myiza cyane y'ifashishwa mu itumanaho.Ahantu henshi muri aka karere harimo imihanda ya kaburimbo.Imwe muri iyo mihanda harimo umuhanda<ref>https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/article/nyamata-mu-mezi-umunani-imihanda-itandukanye-izaba-irimo-kaburimbo</ref> uva kuri kaburimbo y'imbere y'ikigo cy'urubyiruko cyabugesera,ukanyura munsi y'ikigondera buzima cya Nyamata,ukanyura kuri cafe`-Nyamata akagera kuri sitasiyo ya lisansi ya Rubis kumuhanda munini wa kaburimbo.Hari undi uva iruhande rwa ruhurura iri iruhande rw'inyubako ikoreramo banki ya Kigali ugakomeza iruhande rw'ahahoze ibagiro rya kera ukagera k'umuhanda wa kaburimbo ugera ikarambi.<ref>https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/article/nyamata-mu-mezi-umunani-imihanda-itandukanye-izaba-irimo-kaburimbo</ref> === UBUREZI === [[Dosiye:ADEPR Nyamata District Hospital.jpg|thumb|225x225px|ibitaro bya Nyamata]] Abaturage batuye akarere ka bugesera bavugako batakigorwa<ref>https://www.kigalitoday.com/uburezi/amashuri/article/bugesera-bishimira-ko-bageze-ku-mashuri-yisumbuye-71-bavuye-kuri-abiri</ref> no kubona amashuri ya abana babo ugereranyije n'uko byari bimeze.Mbere ya genocide<ref>https://www.kigalitoday.com/uburezi/amashuri/article/bugesera-bishimira-ko-bageze-ku-mashuri-yisumbuye-71-bavuye-kuri-abiri</ref> muri aka karere habagamo ibigo by'amashuri yisumbuye 2 gusa ariko ubungubu habamo ibigo 71 byamashuri<ref>https://www.kigalitoday.com/uburezi/amashuri/article/bugesera-bishimira-ko-bageze-ku-mashuri-yisumbuye-71-bavuye-kuri-abiri</ref> y'isumbuye.Muri ibyo bigo harimo<ref>https://www.kigalitoday.com/uburezi/amashuri/article/bugesera-bishimira-ko-bageze-ku-mashuri-yisumbuye-71-bavuye-kuri-abiri</ref> ibicumbikira abanyeshuri ndetse n'ibyo bigamo bataha.ingero z'ibicumbikira abanyeshuri ni izi zikurikira.-Neison mandela TSS,Ruhuha VTC,Nyamata TSS,Gitagata<ref>https://www.nesa.gov.rw/index.php?eID=dumpFile&t=f&f=107855&token=d5b9029cec31aec755594cf2471c1c32a2424bd8</ref> Rehabilation Center VTC,Blue lake international school<ref>https://www.nesa.gov.rw/index.php?eID=dumpFile&t=f&f=107855&token=d5b9029cec31aec755594cf2471c1c32a2424bd8</ref> nibindi byinshi.Ibigo didacumbikira abanyeshuri bo muri akakarere nabyo ni byinshi,urugero ni nka:GSMusenyi/TSS,Batima TSS<ref>https://www.nesa.gov.rw/index.php?eID=dumpFile&t=f&f=107855&token=d5b9029cec31aec755594cf2471c1c32a2424bd8</ref>,GSDihiro,Urumuri community center VTC,GSMareba/TSS,GSRugando nibindi byinshi.Si amashuri yisumbuye gusa kuko hari n'amashuri y'inshuke ndetse n'aabanza.muri ayo harimo:GSRuhuha,EPRugero,GSMareba,GSMaraba,GSNyirarukobwa<ref>https://www.nesa.gov.rw/index.php?eID=dumpFile&t=f&f=107855&token=d5b9029cec31aec755594cf2471c1c32a2424bd8</ref>,GSMurama,EPMunzenze,EPKagano ...Muri rusange akarere ka bugesera kari kurugero<ref>https://www.nesa.gov.rw/index.php?eID=dumpFile&t=f&f=107855&token=d5b9029cec31aec755594cf2471c1c32a2424bd8</ref> rushimishije ku ibijyanye n'uburezi kuko abana biga bisanzuye.Bugesera ifite ibigo by'amashuri bisaga 159. === SERIVISI Z'UBUZIMA === Mu akarere ka bugesera<ref>https://nyamatahospital.prod.risa.rw/about-us/nyamata-dh#:~:text=The%20hospital%20provides%20health%20care,Our%20Values%20Values</ref> harimo ibigondera buzima byinshi bitandukanye harimo:Gashora,Rilima,Mayange,Juru,Mwongo,nzangwa,Mareba,Ruhuha,Gihinga,Nyarugenge,Kamabuye<ref>https://nyamatahospital.prod.risa.rw/about-us/nyamata-dh#:~:text=The%20hospital%20provides%20health%20care,Our%20Values%20Values</ref>,Ntarama,Gakurazo,Ngeruka,na Nyamata.Ibitaro bya nyamata<ref>https://nyamatahospital.prod.risa.rw/about-us/nyamata-dh#:~:text=The%20hospital%20provides%20health%20care,Our%20Values%20Values</ref> biha abaturage 434,668 serivisi z'ubuzima zitandukanye.Ibibitaro bifite ubushobozi bwo kwakira ababyeyi<ref>https://nyamatahospital.prod.risa.rw/about-us/nyamata-dh#:~:text=The%20hospital%20provides%20health%20care,Our%20Values%20Values</ref> miliyoni ebyiri batwite kand bakabyara neza. [[Dosiye:Nyamata Genocide memorial.jpg|thumb|270x270px|Urwibutso rwa Nyamata]] Si ibyo gusa kuko muri aka karere harimo n'urwibutso rwa Nyamata<ref>https://www.kigalitoday.com/kwibuka/article/bugesera-urubyiruko-rwasuye-urwibutso-rwa-jenoside-rwa-nyamata</ref> ruruhukiyemo imibiri isaga 45,000y'abatutsi biciwe<ref>https://www.kigalitoday.com/kwibuka/article/bugesera-urubyiruko-rwasuye-urwibutso-rwa-jenoside-rwa-nyamata</ref> muri Nyamata no munkengero zayo muri genocide yakorewe abatutsi mu mwaka wi 1994<ref>https://www.kigalitoday.com/kwibuka/article/bugesera-urubyiruko-rwasuye-urwibutso-rwa-jenoside-rwa-nyamata</ref>. Si ibyo gusa kuko muri kano karere hari amakipe menshi urugero ni nka [[Bugesera Fc|Bugesera FC]] akaba ari nayo kipe yambere kurwego rwakarere.Iyi kipe ifite abakinnyi bahagije kandi b'umumaro ibi akaba ari nabyo byayifashije kwegukana igikombe k'intara y'iburasirazuba ku wa 30 Nyakanga 2023. [[Dosiye:Selling clothes in bugesera market.jpg|thumb|295x295px|isoko ricuruza imyenda muri bugesera]] === AMASOKO MURI BUGESERA === [[Dosiye:Bugesera market.jpg|thumb|isoko ricuruza ibiribwa muri bugesera]] Aka karere gafite amasoko menshi atandukanye kandi ari ahantu henshi hatandukanye kuburyo byorohera abaturage bose kugera kuri ayo masoko byihuse.Amwe mu amasoko yo muri bugesera ni aya akurikira:Isoko rya Nyamata,isoko rya Ntarama,Isoko rya musenyi,Isoko rya rilima nayandi menshi atandukanye. === UBUHINZI N"UBWOROZI MURI BUGESERA === ==== UBUHINZI ==== [[Dosiye:Torridge , Crops Growing - geograph.org.uk - 4076804.jpg|thumb|267x267px|ubuhinzi bw'ingano muri bugesera]] Mu karere ka bugesera abaturage benshi batunzwe n'umwuga wubuhinzi.Ahanini usanga abaturage bahinga ibihingwa ngandurarugo<ref>https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/minisitiri-wubuhinzi-niterambere-ryicyaro-muri-repubulika-ya-centre-afrika-yasuye-bugesera</ref> gusa ariko ibi ntibikuraho ko hari n'abahinga ibihingwa ngengabukungu.Bimwe mu ibihingwa ngandurarugo bikunze guhingwa muri aka karere ni:-ibirayi,ibigori,[[soya]],[[ibijumba]],imyumbati,<ref>https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/minisitiri-wubuhinzi-niterambere-ryicyaro-muri-repubulika-ya-centre-afrika-yasuye-bugesera</ref>amateke,intoryi,ingano ndetse n'ibindi. ibihingwa ngengabukungu bikunze guhingwa muri akakarere ni:umuceri,[[ikawa]],nibindi. ==== IMBOGAMIZI ==== Abahinzi bo muri aka karere bakunze guhura n'imbogamizi zitandukanye zirimo: -Kubura inyongera musaruro -Imihindagurikire y'ikirere -Ubutaka busharira. -Kubura imbuto,cg bakayibona bakerewe. -Ibiza bikomoka ku mihindagurikire y'ikirere. ==== UBWOROZI ==== Muri aka karere abaturage borora amatungo atandukanye yaba amagufi<ref>https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/minisitiri-wubuhinzi-niterambere-ryicyaro-muri-repubulika-ya-centre-afrika-yasuye-bugesera</ref> n'amaremare.Amwe mu amatungo maremare yororerwa muri akakarere ni:inka.Naho amagufi yororwa ni:inkoko,intama,[[ihene]],imbata nayandi atandukanye.<ref>https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/minisitiri-wubuhinzi-niterambere-ryicyaro-muri-repubulika-ya-centre-afrika-yasuye-bugesera</ref> ==== IMBOGAMIZI ==== Aborozi bo muri aka karere bukunze guhura [[Imboga|n'imboga]] mizi zitandukanye zirimo<ref>https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/minisitiri-wubuhinzi-niterambere-ryicyaro-muri-repubulika-ya-centre-afrika-yasuye-bugesera</ref>: -Kubura ubwatsi -Kubura amazi [[Dosiye:Ubworozi bw'amahungo magufi.jpg|thumb|ubworozi bw'ihene muri Bugesera]] -Ibirondwe -Kubura imyunyu.<ref>https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/minisitiri-wubuhinzi-niterambere-ryicyaro-muri-repubulika-ya-centre-afrika-yasuye-bugesera</ref> -Indwara zitandukanye ==== AKAMARO K'AMATUNGO ==== -amatungo atanga ifumbire bakoresha m'ubuhinzi. -amwe muriyo aragurishwa hakaboneka amafaranga -amwe muriyo araribwa. ==== UKO ABATURAGE BARWANYA IMBOGAMIZI ==== -Batera imiti amatungo yabo -bahunika ubwatsi == Amashakiro == [[Category:Akarere ka Bugesera| ]] doeh37mggvoz08czcwxqu9wwbh8s23g 134316 134314 2026-07-26T20:43:36Z Donatha Neza 18420 Gukosora amakuru, kongeramo andi 134316 wikitext text/x-wiki [[File:Bugesera_district_map.jpg|alt=|thumb|289x289px|Ikarita y'akarere ka Bugesera ]] '''Bugesera''' ni Akarere kamwe mu turere mirongo itatu (30) tugize [[igihugu]] cy'u [[Rwanda]], kamwe muri 7 tugize I[[ntara y’Iburasirazuba]], ndetse gaaherereye ahagana mu majyepfo ashyira iburasirazuba bw'u [[Rwanda]]. Aka karere gahana imbibi n'igihugu cy'abaturanyi cy'u Burundi ndetse ku ruhande rw' u Rwanda, gahana imbibi n'uturere nka [[Akarere ka Ngoma|Ngoma,]] [[Rwamagana]], [[Akarere ka Kicukiro|Kicukiro]], [[Akarere ka Nyarugenge|Nyarugenge]], [[Kamonyi District|Kamonyi]], [[Akarere ka Ruhango|Ruhango]], ndetse na [[Akarere ka Nyanza|Nyanza]]. [[Akarere ka Bugesera]] gafite ubuso bungana 450 km2 gatuwe n'[[Abaturage Rusange|abaturage]] bagera kuri 551 103.(ibarura rusange ry'abaturage ryo muri 2022)<ref>[https://www.bugesera.gov.rw/akarere/menya-akarere Menya Akarere]</ref>.Akakarere gafite ubucucike bw'abaturage 1337 batuye kuri Km2. Bugesera igabanyijemo imirenge cumi n'itanu (15) [[Akagari|utugari]] 72,n'imidugudu 581<ref>{{Cite web |url=https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |title=Archive copy |access-date=2024-05-22 |archive-date=2024-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240502214410/https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |url-status=dead }}</ref>. Akarere ka Bugesera ni akarere karimo gutera imbere kuburyo bugaragara. Umutekano ugaragara muri kano karere uri muri bimwe bikurura abashoramari kuhashyira ibikorwa by'indashyikirwa. Twavuga nk'umushoramari wo muri Leta ya [[Qatar Airways|Qatar]], wemeye gushora imari mu mushinga wo kubaka ikibuga mpuzamahanga cy'indege.<ref>{{Cite web |url=https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |title=Archive copy |access-date=2024-05-22 |archive-date=2024-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240502214410/https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |url-status=dead }}</ref> [[Dosiye:Flag of Rwanda.svg|left|thumb|[[Rwanda]]]][[File:Palast_Rock_Hotel_located_in_Nyamata,_Bugesera_District1.jpg|alt=|thumb|Hoteli Palast Rock iherereye Nyamata, mu karere ka Bugesera]] Kubera umutekano urangwa muri kano Karere, inzego zose zirangwamo iterambere rishimishije: Inyubako zigendanye n'igishushanyo mbonera, amashuri meza mu byiciro byose, amavuriro meza,amahoteli yujuje ibisabwa kuburyo abagenderera kano Karere ntacyo bahabura.<ref>https://rw.wikipedia.org/w/index.php?title=Akarere_ka_Bugesera&veaction=edit</ref> Ikindi gishimishije muri kano karere ni iyubakwa ry'ikibuga cy'indege mpuzamahanga, kizunganira icyari gisanzwe giherereye mu mujyi wa [[Kigali]]. Aka karere kubatswemo Kandi inzibutso zishyinguwemo imibiri y'abazize jeniside yakorewe Abatutsi mu 1994.<ref>https://rw.wikipedia.org/w/index.php?title=Akarere_ka_Bugesera&veaction=edit</ref>karere ka Bugesera kagizwe n'Utugari mirongo irindwi na tubiri (72), Urwego rw'Akagari ni uRwego ruyoborwa n'Umunyamabanga Nshingwabikorwa w'Akagali, Afatanyije n'Ushinzwe Imibereho Myiza, ndetse n'iterambere -SEDO (Social Economic Development Officer), nirwo rwego rwegereye abaturage, rukaba rushinzwe cyane cyane ubukangurambaga mu buhinzi, ubworozi, ubuzima, ndetse na gahunda za Leta.<ref>{{Cite web |url=https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |title=Archive copy |access-date=2024-05-22 |archive-date=2024-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240502214410/https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |url-status=dead }}</ref> Umunyamabanga Nshingwabikorwa w'Akagari akorana bya hafi n'inzego zatowe n'abaturage cyane Njyanama, abashinzwe ubuzima n'abandi bashobora gufasha mu iterambere rusange ry'Abaturage. == Imirenge == Akarere ka Bugesera kagabanijwemo [[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 15 : [[Gashora]], [[Umurenge wa Juru|Juru]], [[Umurenge wa Kamabuye|Kamabuye]], [[Umurenge wa Ntarama|Ntarama]], [[Umurenge wa Mareba|Mareba]], [[Umurenge wa Mayange|Mayange]], [[Umurenge wa Musenyi|Musenyi]], [[Umurenge wa Mwogo|Mwogo]], [[Umurenge wa Ngeruka|Ngeruka]], [[Umurenge wa Nyamata|Nyamata]], [[Umurenge wa Nyarugenge|Nyarugenge]], [[Umurenge wa Rilima|Rilima]], [[Umurenge wa Ruhuha|Ruhuha]], [[Umurenge wa Rweru|Rweru]] na [[Umurenge wa Shyara|Shyara]].<ref>{{Cite web |title=Menya Bugesera |url=https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |website=bugesera.gov.rw |accessdate=2024-05-22 |archive-date=2024-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240502214410/https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |url-status=dead }}</ref> [[File:Nyabarongo_River_Scene_with_Bugesera_Marshes_-_Outside_Kigali_-_Rwanda_-_01_(7679548058).jpg|thumb|Umugezi wa Nyabarongo uhereye mu Bugesera mu nyengero za Kigali]] == IBIKORWA REMEZO == [[Dosiye:INDEGE1.jpg|thumb|Bugesera]] Ubu akarere ka Bugesera kashyizwe muturere twunganira kigali,kubera ko gafite ibikorwa remezo harimo ikibuga cy' indenge cya Bugesera kiri kubakwa m'umrenge wa Rilima.<ref>https://rw.wikipedia.org/w/index.php?title=Akarere_ka_Bugesera&veaction=edit</ref> Muri aka karere harimo inganda zitandukanye twavuga nka [[Imana]] Steel Rwanda uruganda rukora ibyuma byubwubatsi.Uru ruganda rw'aubatse mu murenge wa Gashora<ref>{{Cite web |url=https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |title=Archive copy |access-date=2024-05-22 |archive-date=2024-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240502214410/https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |url-status=dead }}</ref> mu akagari ka gasaga.Mumurenge wa ntarama naho hubatsemo uruganda rukora amasabune ndetse n'impapuro z'isuku.<ref>{{Cite web |url=https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |title=Archive copy |access-date=2024-05-22 |archive-date=2024-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240502214410/https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |url-status=dead }}</ref> === SERIVISI Z'AMAZI === Si ibyo gusa kuko mu umurenge wa Nyarugenge<ref>https://imvahonshya.co.rw/bugesera-huzuye-ibikorwa-remezo-byisuku-nisukura-bya-miliyoni-750-frw/</ref> mu Akarere ka bugesera huzuye ibikorwa remezo byatwaye asaga miliyoni<ref>https://imvahonshya.co.rw/bugesera-huzuye-ibikorwa-remezo-byisuku-nisukura-bya-miliyoni-750-frw/</ref> 750 z'amafaranga y'u Rwanda,birimo umuyoboro wa amazi ungana na kilometero 28,2 witezwe ho guha amazi abaturage basaga 11,400 b'uwo murenge<ref>https://imvahonshya.co.rw/bugesera-huzuye-ibikorwa-remezo-byisuku-nisukura-bya-miliyoni-750-frw/</ref> utuwemo n'ababarirwa<ref>https://imvahonshya.co.rw/bugesera-huzuye-ibikorwa-remezo-byisuku-nisukura-bya-miliyoni-750-frw/</ref> mu ibihumbi 25.Uretse ibyo muri uwo murenge huzuye ibigega 2 kimwe gifite metero<ref>https://imvahonshya.co.rw/bugesera-huzuye-ibikorwa-remezo-byisuku-nisukura-bya-miliyoni-750-frw/</ref> kibe100 ikindi gifite metero kibe 25.Hubatswe kandi amavomo 27 ndetse hasanwa andi 7 yari yarangiritse<ref>https://imvahonshya.co.rw/bugesera-huzuye-ibikorwa-remezo-byisuku-nisukura-bya-miliyoni-750-frw/</ref> === SERIVISI Z'UMURIRO === Amashanyarazi muri aka karere ari kukigero kiza kuko abasaga kimwe cya kabiri cyabaturage batuye muri aka karere bafite umuriro mungo zabo<ref>https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/ingo-292-zabonye-umuriro-wamashrazi-muri-musenyi</ref> ndetse naho bakorera,ikindi kandi abatarawubona bizeye kuwubona bitarenze uyu mwaka kuko ibikorw byo kubaka umuyoboro wayo bigeze kuri 25%.Abaturage batarabona umuriro w'amashanyarazi<ref>https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/ingo-292-zabonye-umuriro-wamashrazi-muri-musenyi</ref> bakoresha imirasire. === IMIHANDA === [[Dosiye:BugeseraMap.jpg|thumb|Bugesera District]] Muri aka karere harimo imihanda myiza cyane y'ifashishwa mu itumanaho.Ahantu henshi muri aka karere harimo imihanda ya kaburimbo.Imwe muri iyo mihanda harimo umuhanda<ref>https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/article/nyamata-mu-mezi-umunani-imihanda-itandukanye-izaba-irimo-kaburimbo</ref> uva kuri kaburimbo y'imbere y'ikigo cy'urubyiruko cyabugesera,ukanyura munsi y'ikigondera buzima cya Nyamata,ukanyura kuri cafe`-Nyamata akagera kuri sitasiyo ya lisansi ya Rubis kumuhanda munini wa kaburimbo.Hari undi uva iruhande rwa ruhurura iri iruhande rw'inyubako ikoreramo banki ya Kigali ugakomeza iruhande rw'ahahoze ibagiro rya kera ukagera k'umuhanda wa kaburimbo ugera ikarambi.<ref>https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/article/nyamata-mu-mezi-umunani-imihanda-itandukanye-izaba-irimo-kaburimbo</ref> === UBUREZI === [[Dosiye:ADEPR Nyamata District Hospital.jpg|thumb|225x225px|ibitaro bya Nyamata]] Abaturage batuye akarere ka bugesera bavugako batakigorwa<ref>https://www.kigalitoday.com/uburezi/amashuri/article/bugesera-bishimira-ko-bageze-ku-mashuri-yisumbuye-71-bavuye-kuri-abiri</ref> no kubona amashuri ya abana babo ugereranyije n'uko byari bimeze.Mbere ya genocide<ref>https://www.kigalitoday.com/uburezi/amashuri/article/bugesera-bishimira-ko-bageze-ku-mashuri-yisumbuye-71-bavuye-kuri-abiri</ref> muri aka karere habagamo ibigo by'amashuri yisumbuye 2 gusa ariko ubungubu habamo ibigo 71 byamashuri<ref>https://www.kigalitoday.com/uburezi/amashuri/article/bugesera-bishimira-ko-bageze-ku-mashuri-yisumbuye-71-bavuye-kuri-abiri</ref> y'isumbuye.Muri ibyo bigo harimo<ref>https://www.kigalitoday.com/uburezi/amashuri/article/bugesera-bishimira-ko-bageze-ku-mashuri-yisumbuye-71-bavuye-kuri-abiri</ref> ibicumbikira abanyeshuri ndetse n'ibyo bigamo bataha.ingero z'ibicumbikira abanyeshuri ni izi zikurikira.-Neison mandela TSS,Ruhuha VTC,Nyamata TSS,Gitagata<ref>https://www.nesa.gov.rw/index.php?eID=dumpFile&t=f&f=107855&token=d5b9029cec31aec755594cf2471c1c32a2424bd8</ref> Rehabilation Center VTC,Blue lake international school<ref>https://www.nesa.gov.rw/index.php?eID=dumpFile&t=f&f=107855&token=d5b9029cec31aec755594cf2471c1c32a2424bd8</ref> nibindi byinshi.Ibigo didacumbikira abanyeshuri bo muri akakarere nabyo ni byinshi,urugero ni nka:GSMusenyi/TSS,Batima TSS<ref>https://www.nesa.gov.rw/index.php?eID=dumpFile&t=f&f=107855&token=d5b9029cec31aec755594cf2471c1c32a2424bd8</ref>,GSDihiro,Urumuri community center VTC,GSMareba/TSS,GSRugando nibindi byinshi.Si amashuri yisumbuye gusa kuko hari n'amashuri y'inshuke ndetse n'aabanza.muri ayo harimo:GSRuhuha,EPRugero,GSMareba,GSMaraba,GSNyirarukobwa<ref>https://www.nesa.gov.rw/index.php?eID=dumpFile&t=f&f=107855&token=d5b9029cec31aec755594cf2471c1c32a2424bd8</ref>,GSMurama,EPMunzenze,EPKagano ...Muri rusange akarere ka bugesera kari kurugero<ref>https://www.nesa.gov.rw/index.php?eID=dumpFile&t=f&f=107855&token=d5b9029cec31aec755594cf2471c1c32a2424bd8</ref> rushimishije ku ibijyanye n'uburezi kuko abana biga bisanzuye.Bugesera ifite ibigo by'amashuri bisaga 159. === SERIVISI Z'UBUZIMA === Mu akarere ka bugesera<ref>https://nyamatahospital.prod.risa.rw/about-us/nyamata-dh#:~:text=The%20hospital%20provides%20health%20care,Our%20Values%20Values</ref> harimo ibigondera buzima byinshi bitandukanye harimo:Gashora,Rilima,Mayange,Juru,Mwongo,nzangwa,Mareba,Ruhuha,Gihinga,Nyarugenge,Kamabuye<ref>https://nyamatahospital.prod.risa.rw/about-us/nyamata-dh#:~:text=The%20hospital%20provides%20health%20care,Our%20Values%20Values</ref>,Ntarama,Gakurazo,Ngeruka,na Nyamata.Ibitaro bya nyamata<ref>https://nyamatahospital.prod.risa.rw/about-us/nyamata-dh#:~:text=The%20hospital%20provides%20health%20care,Our%20Values%20Values</ref> biha abaturage 434,668 serivisi z'ubuzima zitandukanye.Ibibitaro bifite ubushobozi bwo kwakira ababyeyi<ref>https://nyamatahospital.prod.risa.rw/about-us/nyamata-dh#:~:text=The%20hospital%20provides%20health%20care,Our%20Values%20Values</ref> miliyoni ebyiri batwite kand bakabyara neza. [[Dosiye:Nyamata Genocide memorial.jpg|thumb|270x270px|Urwibutso rwa Nyamata]] Si ibyo gusa kuko muri aka karere harimo n'urwibutso rwa Nyamata<ref>https://www.kigalitoday.com/kwibuka/article/bugesera-urubyiruko-rwasuye-urwibutso-rwa-jenoside-rwa-nyamata</ref> ruruhukiyemo imibiri isaga 45,000y'abatutsi biciwe<ref>https://www.kigalitoday.com/kwibuka/article/bugesera-urubyiruko-rwasuye-urwibutso-rwa-jenoside-rwa-nyamata</ref> muri Nyamata no munkengero zayo muri genocide yakorewe abatutsi mu mwaka wi 1994<ref>https://www.kigalitoday.com/kwibuka/article/bugesera-urubyiruko-rwasuye-urwibutso-rwa-jenoside-rwa-nyamata</ref>. Si ibyo gusa kuko muri kano karere hari amakipe menshi urugero ni nka [[Bugesera Fc|Bugesera FC]] akaba ari nayo kipe yambere kurwego rwakarere.Iyi kipe ifite abakinnyi bahagije kandi b'umumaro ibi akaba ari nabyo byayifashije kwegukana igikombe k'intara y'iburasirazuba ku wa 30 Nyakanga 2023. [[Dosiye:Selling clothes in bugesera market.jpg|thumb|295x295px|isoko ricuruza imyenda muri bugesera]] === AMASOKO MURI BUGESERA === [[Dosiye:Bugesera market.jpg|thumb|isoko ricuruza ibiribwa muri bugesera]] Aka karere gafite amasoko menshi atandukanye kandi ari ahantu henshi hatandukanye kuburyo byorohera abaturage bose kugera kuri ayo masoko byihuse.Amwe mu amasoko yo muri bugesera ni aya akurikira:Isoko rya Nyamata,isoko rya Ntarama,Isoko rya musenyi,Isoko rya rilima nayandi menshi atandukanye. === UBUHINZI N"UBWOROZI MURI BUGESERA === ==== UBUHINZI ==== [[Dosiye:Torridge , Crops Growing - geograph.org.uk - 4076804.jpg|thumb|267x267px|ubuhinzi bw'ingano muri bugesera]] Mu karere ka bugesera abaturage benshi batunzwe n'umwuga wubuhinzi.Ahanini usanga abaturage bahinga ibihingwa ngandurarugo<ref>https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/minisitiri-wubuhinzi-niterambere-ryicyaro-muri-repubulika-ya-centre-afrika-yasuye-bugesera</ref> gusa ariko ibi ntibikuraho ko hari n'abahinga ibihingwa ngengabukungu.Bimwe mu ibihingwa ngandurarugo bikunze guhingwa muri aka karere ni:-ibirayi,ibigori,[[soya]],[[ibijumba]],imyumbati,<ref>https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/minisitiri-wubuhinzi-niterambere-ryicyaro-muri-repubulika-ya-centre-afrika-yasuye-bugesera</ref>amateke,intoryi,ingano ndetse n'ibindi. ibihingwa ngengabukungu bikunze guhingwa muri akakarere ni:umuceri,[[ikawa]],nibindi. ==== IMBOGAMIZI ==== Abahinzi bo muri aka karere bakunze guhura n'imbogamizi zitandukanye zirimo: -Kubura inyongera musaruro -Imihindagurikire y'ikirere -Ubutaka busharira. -Kubura imbuto,cg bakayibona bakerewe. -Ibiza bikomoka ku mihindagurikire y'ikirere. ==== UBWOROZI ==== Muri aka karere abaturage borora amatungo atandukanye yaba amagufi<ref>https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/minisitiri-wubuhinzi-niterambere-ryicyaro-muri-repubulika-ya-centre-afrika-yasuye-bugesera</ref> n'amaremare.Amwe mu amatungo maremare yororerwa muri akakarere ni:inka.Naho amagufi yororwa ni:inkoko,intama,[[ihene]],imbata nayandi atandukanye.<ref>https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/minisitiri-wubuhinzi-niterambere-ryicyaro-muri-repubulika-ya-centre-afrika-yasuye-bugesera</ref> ==== IMBOGAMIZI ==== Aborozi bo muri aka karere bukunze guhura [[Imboga|n'imboga]] mizi zitandukanye zirimo<ref>https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/minisitiri-wubuhinzi-niterambere-ryicyaro-muri-repubulika-ya-centre-afrika-yasuye-bugesera</ref>: -Kubura ubwatsi -Kubura amazi [[Dosiye:Ubworozi bw'amahungo magufi.jpg|thumb|ubworozi bw'ihene muri Bugesera]] -Ibirondwe -Kubura imyunyu.<ref>https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/minisitiri-wubuhinzi-niterambere-ryicyaro-muri-repubulika-ya-centre-afrika-yasuye-bugesera</ref> -Indwara zitandukanye ==== AKAMARO K'AMATUNGO ==== -amatungo atanga ifumbire bakoresha m'ubuhinzi. -amwe muriyo aragurishwa hakaboneka amafaranga -amwe muriyo araribwa. ==== UKO ABATURAGE BARWANYA IMBOGAMIZI ==== -Batera imiti amatungo yabo -bahunika ubwatsi == Amashakiro == [[Category:Akarere ka Bugesera| ]] p4kpr772al55ruxfmrleft20byn9d1h AMOKO Y'IBYIVUGO 0 18848 134313 132632 2026-07-26T20:11:40Z Niyonagirajoy 18593 Impinduka ntoya 134313 wikitext text/x-wiki '''Amoko y’[[Ibyivugo]]''' ni uburyo bw[[Imivugo n'indirimbo by'inka|’imivugo]] nyarwanda bugizwe n’amagambo y[[Umuhanzi Kamariza|’umuhanzi]] cyangwa [[Umuvugizi (ikinyamakuru)|umuvugizi,]] aho yivuga cyangwa yigaragaza mu buryo bwihariye. [[Ibyivugo]] bifatwa nk’igice cy’umuco nyarwanda, bigaragaza ubuhanga, [[Ubwiru|ubwiru,]] n’imico y’abenegihugu. === Inkomoko === [[Ibyivugo]] byakomotse mu muco wa kera w[[Abanyarwanda|’Abanyarwanda,]] aho byakoreshwaga mu birori, mu mihango y[[Ubwiru|’ubwiru,]] cyangwa mu biganiro by’ingenzi. Byari uburyo bwo kwerekana ubuhanga, [[Ubutwari mubanyarwanda|ubutwar]]<nowiki/>i, cyangwa ubupfura. === Amoko === Hari amoko atandukanye y’ibyivugo, arimo: * '''[[Ibyivugo]] by[[Ubutwari mubanyarwanda|’ubutwari]]''': byavugwaga n’abasore cyangwa abasirikare bagaragaza imbaraga n’ubutwari. * '''[[Ibyivugo]] by[[Ubwiru|’ubwiru]]''': byakoreshwaga mu mihango y’ubwiru, bifite amagambo yihariye y’icyubahiro. * '''Ibyivugo by’ubwiriza''': byavugwaga mu birori cyangwa mu mihango y’ubukwe, bigaragaza ishema n’icyubahiro. * '''Ibyivugo by[[Imivugo|’imivugo]]''': byavugwaga n’abahanzi cyangwa abavugizi mu rwego rwo kwerekana ubuhanga mu mvugo. * === Imiterere === Ibyivugo bikunze kuba bigufi, bikubiyemo amagambo y’isesengura, akenshi akubiyemo ibisingizo cyangwa ibigereranyo. Bifite imiterere yihariye, aho amagambo akurikirana mu buryo bw’isesengura, rimwe na rimwe akubiyemo imvugo y’amarenga. === Akamaro === * Gukomeza umuco n’uruhare rw[[Imivugo n'indirimbo by'inka|’imivugo]] mu buzima bwa buri munsi. * Kwerekana [[Ubutwari mubanyarwanda|ubutwari]] n’ubupfura mu muryango nyarwanda. * Gutoza urubyiruko ubuhanga mu mvugo n’isesengura. * Amashakiro * https://www.scribd.com/document/835164083/Ibyivugo-by-IHIRWE-Aime-Robert-100346 * https://www.scribd.com/document/924972631/Note-z-Ikinyarwanda-5-Org [[Dosiye:Icumu ni ingabo.jpg|thumb|ibyivugo|465x465px]] [[Dosiye:Guhamiriza.jpg|thumb|304x304px|ibyivugo]] [[Ikiciro:Umuco w' U Rwanda]] [[Ikiciro:Umuco]] p2oriyu7aiip6knegg0bumxjlv7f8q0 Ibiganiro by'umukoresha:Kkekaannaa 3 22654 134318 133857 2026-07-27T02:00:18Z MediaWiki message delivery 4287 /* Wikipedia translation of the week: 2026-31 */ new section 134318 wikitext text/x-wiki == Wikipedia translation of the week: 2026-21 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Stela of the cactus bearer]]'''<br /> <small>''([[:es:Estela del portador del cactus]])&#32;([[:ca:Estela del portador del cactus]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Estela Wachumero en Chavin.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''stela of the cactus bearer''' is a monolith or stele of a single piece of granite, belonging to the Chavín culture of ancient Peru, which remains in its original location on the northwest side of the circular plaza at the archaeological site known as the ceremonial center of Chavín de Huántar in the Ancash region of Peru. It was discovered during the 1972 excavation season by Peruvian archaeologist Luis Guillermo Lumbreras. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Umukoresha:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ibiganiro by'umukoresha:MediaWiki message delivery|talk]]) 04:05, 21 Gicurasi 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-22 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Griffith Hughes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The Reverend '''Griffith Hughes''' (1707 – c.1758), FRS, was a Welsh naturalist, clergyman, and author. Hughes wrote The Natural History of Barbados, which included the first description of the grapefruit (also known as "The Forbidden Fruit"). His work was praised by Linnaeus, but it has also been considered a "scientific fraud". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Umukoresha:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ibiganiro by'umukoresha:MediaWiki message delivery|talk]]) 02:32, 25 Gicurasi 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Umuganda]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Umuganda"Rwandan community work".jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Umuganda''' is a national holiday in Rwanda taking place on the last Saturday of every month for mandatory nationwide community service from 08:00 to 11:00. Participation in Umuganda is required by law; failure to participate can result in a fine. The program was most recently re-established under President Paul Kagame in 2009, having resulted in a notable improvement in the cleanliness of Rwanda. Also, there are other informal Umuganda day activities that occur in the middle of the month. These activities are initiated by either society or the government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Umukoresha:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ibiganiro by'umukoresha:MediaWiki message delivery|talk]]) 01:56, 1 Kamena 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Juryeonggu]]'''<br /> <small>''([[:kr:주령구]])&#32;([[:ja:酒令具]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:주령구의 발굴 당시 사진.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Juryeonggu''' (주령구?, 酒令具?, JuryeongguLR, ChuryŏngguMR) è un dado a 14 facce, risalente al periodo del Silla unificato (668-935 d.C.), ritrovato nel 1975 dopo alcuni scavi occorsi presso il Donggung e lo stagno Wolji di Gyeongju, in Corea del Sud. Le facce del dado mostravano inscrizioni recanti varie penalità o sfide, legate ad un gioco di bevute, dimostrando l'importanza dell'alcool e la raffinatezza con cui la sua assunzione veniva celebrata. L'artefatto originale è andato perduto, incendiato in un maldestro tentativo di preservazione: oggi ne esistono delle repliche, disponibili anche commercialmente. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Umukoresha:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ibiganiro by'umukoresha:MediaWiki message delivery|talk]]) 01:20, 8 Kamena 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30622359 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-25 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cape Fiolent]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cape Fiolent''' (Crimean Tatar: Felenk Burun; Ukrainian: Фіолент; Russian: Фиолент; Latin: Parthenium), also historically called Cape Fiolente, is a cape and nature reserve (zakaznik) located in southern Sevastopol, a city within Crimea that is internationally recognised as part of Ukraine but currently occupied by Russia since 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Umukoresha:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ibiganiro by'umukoresha:MediaWiki message delivery|talk]]) 02:24, 15 Kamena 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30662919 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-26 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Renovating Action Party]]'''<br /> <small>''([[:es:Partido de Acción Renovadora]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Flag of the Renovating Action Party.svg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Renovating Action Party''' was a left-wing Salvadoran political party that existed from 1944 to 1967. The party had three distinct phases of its existence under the leaderships of Colonel José Asencio Menéndez (1944–1950), the old line (1950–1964), and the new line (1964–1967). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Umukoresha:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ibiganiro by'umukoresha:MediaWiki message delivery|talk]]) 01:52, 22 Kamena 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-27 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Facial age estimation]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Facial age estimation''' is the use of artificial intelligence to estimate the age of a person based on their facial features. Computer vision techniques are used to analyse the facial features in the images of millions of people whose age is known and then deep learning is used to create an algorithm that tries to predict the age of an unknown person. The key use of the technology is to prevent access to age-restricted goods and services. Examples include restricting children from accessing internet pornography, checking that they meet a mandatory minimum age when registering for an account on social media, or preventing adults from accessing websites, online chat or games designed only for use by children. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div>--[[Umukoresha:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ibiganiro by'umukoresha:MediaWiki message delivery|talk]]) 00:44, 29 Kamena 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-28 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Paulo César Vinha State Park]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Capim dourado.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Paulo César Vinha State Park''' (Portuguese: Parque Estadual Paulo César Vinha) is a state park in the state of Espírito Santo, Brazil. It protects an area of dunes, lagoons and marshes along the Atlantic shore. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Umukoresha:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ibiganiro by'umukoresha:MediaWiki message delivery|talk]]) 01:35, 6 Nyakanga 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-29 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Caledonian MacBrayne]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Cal-Mac HQ2005.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Caledonian MacBrayne''', in short form CalMac, is the trade name of CalMac Ferries Ltd, the major operator of passenger and vehicle ferries to the west coast of Scotland, serving ports on the mainland and 22 of the major islands. It is a subsidiary of holding company David MacBrayne, which is owned by the Scottish Government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> -[[Umukoresha:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ibiganiro by'umukoresha:MediaWiki message delivery|talk]]) 01:20, 13 Nyakanga 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-30 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Immigration to Switzerland]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In 2023, resident foreigners made up 26.3% of Switzerland's population. Most of these (83%) were from European countries. Italy provided the largest single group of foreigners, accounting for 14.7% of total foreign population, followed closely by Germany (14.0%), Portugal (11.7%), France (6.6%), Kosovo (5.1%), Spain (3.9%), Turkey (3.1%), North Macedonia (3.1%), Serbia (2.8%), Austria (2.0%), United Kingdom (1.9%), Bosnia and Herzegovina (1.3%) and Croatia (1.3%). Immigrants from Sri Lanka (1.3%), most of them former Tamil refugees, were the largest group of Asian origin (7.9%). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Umukoresha:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ibiganiro by'umukoresha:MediaWiki message delivery|talk]]) 02:18, 20 Nyakanga 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-31 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Study of Man's Impact on Climate]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> La '''Study of Man's Impact on Climate''' (traduisible en français par « Étude de l'impact de l'homme sur le climat ») est une conférence scientifique internationale consacrée à l'influence humaine sur le climat qui s'est tenue à Stockholm, en Suède, du 28 juin au 16 juillet 1971. Elle aborde diverses hypothèses parmi lesquelles la destruction de la couche d'ozone et le réchauffement (ou refroidissement) climatique, établit l'état du savoir à leur sujet et, soulignant les nombreuses inconnues qui demeurent, appelle à consacrer davantage de fonds à la recherche scientifique sur le climat. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Umukoresha:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Ibiganiro by'umukoresha:MediaWiki message delivery|talk]]) 02:00, 27 Nyakanga 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30849684 --> bc3m090shjy1owjn8qx1evh4ggkqzux