Wikipedia
rwwiki
https://rw.wikipedia.org/wiki/Intangiriro
MediaWiki 1.47.0-wmf.15
first-letter
Itangazamakuru
Ibidasanzwe
Ibiganiro
Umukoresha
Ibiganiro by'umukoresha
Wikipedia
Ibiganiro kuri Wikipedia
Dosiye
Ibiganiro kuri dosiye
MediyaWiki
Ibiganiro kuri MediyaWiki
Inyandikorugero
Ibiganiro ku nyandikorugero
Ubufasha
Ibiganiro ku bufasha
Ikiciro
Ibiganiro ku byiciro
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Akarere ka Muhanga
0
3275
134524
134515
2026-08-14T02:44:24Z
Itangishaka adino
18410
noneyemo ifoto ya bazirika ya kabgayi
134524
wikitext
text/x-wiki
[[Category:Akarere ka Muhanga| ]]
[[Ikiciro:Intara y’Amajyepfo y’U Rwanda]]
[[Ikiciro:Intara y'amajyepfo]]
{{\sandbox}}{{Databox|excludeProperties=Q136465380}}
Akarere ka Muhanga <ref name=":0">[https://www.muhanga.gov.rw/ Ahabanza]</ref>ni kamwe mu turere 8 tugize [[Intara y'amajyepfo|intara y'Amajyepfo]]. kagizwe n'imirenge 12, [[Akagari|utugari]] 63 n'imidugudu 331. akarere ka muhanga gafite ubuso bwa Km<sup>2</sup> 647.7, Gatuwe n'abaturage bangana na 357.904 n'ingo 87.342 (Ref. Ubud. MEIS Report 10/2020)
Akarere ka Muhanga gafite ubucucike bw'abaturage 552 kuri Km<sup>2</sup> imwe.
Akarere ka Muhanga ni kamwe muturere dutandatu twunganira umujyi wa Kigali
=== Uturere duhana imbibi n'akarere ka Muhanga<ref name=":0" />: ===
- Amajyaruguru: [[Akarere ka Gakenke|Akarere Ka Gakenke]]
- Amajyepfo: [[Akarere ka Ruhango]] n' [[Akarere ka Kamonyi]]
- Iburengerazuba:Akarere ka Ngororero n' [[Akarere ka Karongi]]
== '''Dore ibiranga akarere ka Muhanga:''' ==
Akarere ka Muhanga kagizwe n’ibice bibiri by’ingenzi aribyo: igice cy’umujyi kigizwe n’Umurenge wa Nyamabuye, Akagari ka Ruli, mu Murenge wa Shyogwe n’Akagari ka Makera mu Murenge wa Cyeza.
Igice cy’icyaro kigizwe n’Imirenge ya Nyabinoni, Rongi, Kibangu, Kiyumba, Kabacuzi, Rugendabari, Muhanga, Mushishiro na Nyarusange, Utugari dutanu tw’Umurenge wa Cyeza n’Utugari dutatu tw’Umurenge wa Shyogwe.
Icyicaro cy’Akarere ka Muhanga kiri mu Murenge wa Nyamabuye, mu Mujyi wa Muhanga, ku birometero 50 uvuye mu Mujyi wa Kigali.
Akarere ka Muhanga gatuwe n’abaturage 378,760 (Abagabo ni 178.452:49.8%; [[Umugore|Abagore]] ni 179.452: 50.2%) babarizwa mu ngo 87.342.
=== 2. Ubukungu<ref>[https://www.kigalitoday.com/Muhanga Muhanga - Kigali Today]</ref> ===
Akarere ka Muhanga kagira ibikorwa byinshi by'ubukungu, harimo:
*'''Ubucuruzi''': Muhanga ifite umujyi mukuru kandi ni igicumbi cy'ubucuruzi, aho habera ibikorwa byinshi by'ubucuruzi bikomeye. Hari amasoko y’ibiribwa, ibikoresho by’[[ubuhinzi]], ndetse n’amaduka menshi acuruza ibikoresho bitandukanye.
* '''Inganda''': Muhanga ni akarere kagira inganda zitandukanye, by'umwihariko inganda zitunganya ibikomoka ku buhinzi n'ibikoresho by’ubuzima. Izi nganda zifasha mu kongera agaciro ku musaruro no kuzamura ubukungu bw’akarere.
* '''Ubuhinzi''': Ubuhinzi ni ishingiro ry'ubukungu bw'Akarere ka Muhanga. Abaturage bo muri Muhanga bakora cyane mu buhinzi bw'ibihingwa birimo '''ibishyimbo''', '''[[Ikigori|ibigori]]''', '''imiteja''' (amashyamba), ndetse n'imbuto. Akarere ka Muhanga gashimangira iterambere ry’ubuhinzi bwa kijyambere.
* '''Ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro'''
* [[Dosiye:Muhanga Business City Monument.jpg|thumb|Ikibumbano kigaragaza uburyo Muhanga itanga umusanzu munini mu gihugu binyuze mu nganda z'ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro]]
=== 3. Ubukerarugendo<ref>[https://ickjournalism.com/lander?oref=https%3A%2F%2Fwww.bing.com%2F ickjournalism.com/lander?oref=https%3A%2F%2Fwww.bing.com%2F]</ref> ===
Akarere ka Muhanga kafite amahirwe mu bukerarugendo, harimo ahantu nyaburanga h’ibikorwa byinshi byo gusura<ref>[https://fdo.net.rw/imyanya-25-yakazi-ko-kuba-dasso-akarere-ka-muhanga-ntucikwe-naya-mahirwe/ Imyanya 25 y'akazi ko kuba DASSO | Akarere ka Muhanga | Ntucikwe n'aya mahirwe - Free digital opportunities]</ref>:
* '''Ibiyaga n’ibishanga''': Akarere ka Muhanga gafite amahirwe mu bijyanye n'ubukerarugendo, cyane cyane ahantu hasurwa, harimo ibikorwa by’ubukerarugendo birimo kugenda mu mazi cyangwa kuzenguruka mu bishanga.
* '''Umuco gakondo''': Muhanga izwi kandi ku bw’umuco wayo, aho abaturage babarizwa mu miryango itandukanye n’amateka akomeye.
=== 4. Ibikorwa Remezo ===
* '''Imihanda''': Akarere ka Muhanga gafite imihanda myiza ituma abantu bagenda neza kandi hakaba hatangwa serivisi nziza z’imihanda. Akarere gafite imihanda ihuza [[Kigali]] n’utundi turere, bikaba byoroshye kwimuka.
* '''[[Amashuri y' incuke mu Rwanda|Amashuri]]''': Muhanga ifite amashuri menshi yisumbuye n’amashuri abanza, bituma abatuye ako karere babona amahirwe yo kwiga.
* '''Ibigo Nderabuzima''': Akarere ka Muhanga gifite ibigo nderabuzima byinshi, aho abaturage babasha kubona serivisi z’ubuzima z’ibanze.
* [[Dosiye:Ifoto y'umujyi wa muhanga.png]]
=== 5. Iterambere ry’Imibereho<ref>[https://www.webrwanda.com/2025/08/akarere-ka-muhanga-kari-kubakira.html Akarere ka Muhanga kari kubakira imiryango isaga 140 itishoboye - #rwanda #RwOT]</ref> ===
* '''Amazi meza''': Akarere ka Muhanga kagiye [[gashora]] imari mu gushaka uburyo bwo kugeza amazi meza ku baturage. Hari gahunda yo kubaka ibikorwa byo kugeza amazi meza ku baturage benshi, bigafasha mu kurwanya indwara zandurira mu mazi.
* '''Gahunda yo kubaka ibikorwa remezo''': Muhanga ikomeje gushyira imbere imishinga yo kubaka ibikorwa remezo byiza, birimo amashuri, ibigo nderabuzima, no kubaka imihanda n’ibiraro.
* [[Dosiye:Kabgayi Basilica Catholic Church.jpg|thumb|Basilika ya Gatolika ya Kabgayi yubatswe mu ntangiriro z’imyaka ya 1930, ikaba ari imwe mu nsengero za kera cyane mu Rwanda, ikaba yaravuguruwe ikongera kubakwa mu myaka 10 ishize.]]
=== 6. Imbogamizi n'Icyerekezo ===
Nubwo akarere ka Muhanga kagira ibikorwa byiza by’iterambere, hakiri imbogamizi mu bijyanye n’ubushomeri, kugera ku masoko, ndetse no kongera amahirwe mu by'ubukungu no guhangana n’ubukene. Ariko, hamwe n’imishinga y’iterambere, akarere ka Muhanga kirimo gufata intambwe zikomeye mu gukemura izi mbogamizi.
=== Icyerekezo ===
* Guteza imbere ubuhinzi bunoze no gukoresha [[IKORANABUHANGA (ubusobanuro)|ikoranabuhanga]] mu guhinga.
* Kongera ibikorwa by’ubucuruzi no gushyira imbaraga mu kubaka inganda n’ibikorwa remezo.
* Kubyaza umusaruro ibiyaga n’ubukerarugendo kugira ngo hatangwe amahirwe yo kwihangira imirimo.
Akarere ka Muhanga ni akarere k’ibikorwa byinshi by’[[iterambere]], kikomeje gufasha mu kuzamura imibereho y’abaturage bacyo no guteza imbere igihugu muri rusange.
== Amashakiro ==
[[Ikiciro:Inyandiko zo Kuvugurura]]
bgbmaq50ugktd4ni6flhlz16ocgsvc3
134525
134524
2026-08-14T02:58:51Z
Itangishaka adino
18410
hongewemo ikarita yerekana aho akarere ka muhanga gaherereye
134525
wikitext
text/x-wiki
[[Category:Akarere ka Muhanga| ]]
[[Ikiciro:Intara y’Amajyepfo y’U Rwanda]]
[[Ikiciro:Intara y'amajyepfo]]
{{\sandbox}}{{Databox|excludeProperties=Q136465380}}
Akarere ka Muhanga <ref name=":0">[https://www.muhanga.gov.rw/ Ahabanza]</ref>ni kamwe mu turere 8 tugize [[Intara y'amajyepfo|intara y'Amajyepfo]]. kagizwe n'imirenge 12, [[Akagari|utugari]] 63 n'imidugudu 331. akarere ka muhanga gafite ubuso bwa Km<sup>2</sup> 647.7, Gatuwe n'abaturage bangana na 357.904 n'ingo 87.342 (Ref. Ubud. MEIS Report 10/2020)
Akarere ka Muhanga gafite ubucucike bw'abaturage 552 kuri Km<sup>2</sup> imwe.
Akarere ka Muhanga ni kamwe muturere dutandatu twunganira umujyi wa Kigali
=== Uturere duhana imbibi n'akarere ka Muhanga<ref name=":0" />: ===
- Amajyaruguru: [[Akarere ka Gakenke|Akarere Ka Gakenke]]
- Amajyepfo: [[Akarere ka Ruhango]] n' [[Akarere ka Kamonyi]]
[[Dosiye:MuhangaDist.png|thumb|Aho akarerre ka muhana gaherereye kw'ikarita y'u Rwanda (mw'ibara ry'umutuku)]]
- Iburengerazuba:Akarere ka Ngororero n' [[Akarere ka Karongi]]
== '''Dore ibiranga akarere ka Muhanga:''' ==
Akarere ka Muhanga kagizwe n’ibice bibiri by’ingenzi aribyo: igice cy’umujyi kigizwe n’Umurenge wa Nyamabuye, Akagari ka Ruli, mu Murenge wa Shyogwe n’Akagari ka Makera mu Murenge wa Cyeza.
Igice cy’icyaro kigizwe n’Imirenge ya Nyabinoni, Rongi, Kibangu, Kiyumba, Kabacuzi, Rugendabari, Muhanga, Mushishiro na Nyarusange, Utugari dutanu tw’Umurenge wa Cyeza n’Utugari dutatu tw’Umurenge wa Shyogwe.
Icyicaro cy’Akarere ka Muhanga kiri mu Murenge wa Nyamabuye, mu Mujyi wa Muhanga, ku birometero 50 uvuye mu Mujyi wa Kigali.
Akarere ka Muhanga gatuwe n’abaturage 378,760 (Abagabo ni 178.452:49.8%; [[Umugore|Abagore]] ni 179.452: 50.2%) babarizwa mu ngo 87.342.
=== 2. Ubukungu<ref>[https://www.kigalitoday.com/Muhanga Muhanga - Kigali Today]</ref> ===
Akarere ka Muhanga kagira ibikorwa byinshi by'ubukungu, harimo:
*'''Ubucuruzi''': Muhanga ifite umujyi mukuru kandi ni igicumbi cy'ubucuruzi, aho habera ibikorwa byinshi by'ubucuruzi bikomeye. Hari amasoko y’ibiribwa, ibikoresho by’[[ubuhinzi]], ndetse n’amaduka menshi acuruza ibikoresho bitandukanye.
* '''Inganda''': Muhanga ni akarere kagira inganda zitandukanye, by'umwihariko inganda zitunganya ibikomoka ku buhinzi n'ibikoresho by’ubuzima. Izi nganda zifasha mu kongera agaciro ku musaruro no kuzamura ubukungu bw’akarere.
* '''Ubuhinzi''': Ubuhinzi ni ishingiro ry'ubukungu bw'Akarere ka Muhanga. Abaturage bo muri Muhanga bakora cyane mu buhinzi bw'ibihingwa birimo '''ibishyimbo''', '''[[Ikigori|ibigori]]''', '''imiteja''' (amashyamba), ndetse n'imbuto. Akarere ka Muhanga gashimangira iterambere ry’ubuhinzi bwa kijyambere.
* '''Ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro'''
* [[Dosiye:Muhanga Business City Monument.jpg|thumb|Ikibumbano kigaragaza uburyo Muhanga itanga umusanzu munini mu gihugu binyuze mu nganda z'ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro]]
=== 3. Ubukerarugendo<ref>[https://ickjournalism.com/lander?oref=https%3A%2F%2Fwww.bing.com%2F ickjournalism.com/lander?oref=https%3A%2F%2Fwww.bing.com%2F]</ref> ===
Akarere ka Muhanga kafite amahirwe mu bukerarugendo, harimo ahantu nyaburanga h’ibikorwa byinshi byo gusura<ref>[https://fdo.net.rw/imyanya-25-yakazi-ko-kuba-dasso-akarere-ka-muhanga-ntucikwe-naya-mahirwe/ Imyanya 25 y'akazi ko kuba DASSO | Akarere ka Muhanga | Ntucikwe n'aya mahirwe - Free digital opportunities]</ref>:
* '''Ibiyaga n’ibishanga''': Akarere ka Muhanga gafite amahirwe mu bijyanye n'ubukerarugendo, cyane cyane ahantu hasurwa, harimo ibikorwa by’ubukerarugendo birimo kugenda mu mazi cyangwa kuzenguruka mu bishanga.
* '''Umuco gakondo''': Muhanga izwi kandi ku bw’umuco wayo, aho abaturage babarizwa mu miryango itandukanye n’amateka akomeye.
=== 4. Ibikorwa Remezo ===
* '''Imihanda''': Akarere ka Muhanga gafite imihanda myiza ituma abantu bagenda neza kandi hakaba hatangwa serivisi nziza z’imihanda. Akarere gafite imihanda ihuza [[Kigali]] n’utundi turere, bikaba byoroshye kwimuka.
* '''[[Amashuri y' incuke mu Rwanda|Amashuri]]''': Muhanga ifite amashuri menshi yisumbuye n’amashuri abanza, bituma abatuye ako karere babona amahirwe yo kwiga.
* '''Ibigo Nderabuzima''': Akarere ka Muhanga gifite ibigo nderabuzima byinshi, aho abaturage babasha kubona serivisi z’ubuzima z’ibanze.
* [[Dosiye:Ifoto y'umujyi wa muhanga.png]]
=== 5. Iterambere ry’Imibereho<ref>[https://www.webrwanda.com/2025/08/akarere-ka-muhanga-kari-kubakira.html Akarere ka Muhanga kari kubakira imiryango isaga 140 itishoboye - #rwanda #RwOT]</ref> ===
* '''Amazi meza''': Akarere ka Muhanga kagiye [[gashora]] imari mu gushaka uburyo bwo kugeza amazi meza ku baturage. Hari gahunda yo kubaka ibikorwa byo kugeza amazi meza ku baturage benshi, bigafasha mu kurwanya indwara zandurira mu mazi.
* '''Gahunda yo kubaka ibikorwa remezo''': Muhanga ikomeje gushyira imbere imishinga yo kubaka ibikorwa remezo byiza, birimo amashuri, ibigo nderabuzima, no kubaka imihanda n’ibiraro.
* [[Dosiye:Kabgayi Basilica Catholic Church.jpg|thumb|Basilika ya Gatolika ya Kabgayi yubatswe mu ntangiriro z’imyaka ya 1930, ikaba ari imwe mu nsengero za kera cyane mu Rwanda, ikaba yaravuguruwe ikongera kubakwa mu myaka 10 ishize.]]
=== 6. Imbogamizi n'Icyerekezo ===
Nubwo akarere ka Muhanga kagira ibikorwa byiza by’iterambere, hakiri imbogamizi mu bijyanye n’ubushomeri, kugera ku masoko, ndetse no kongera amahirwe mu by'ubukungu no guhangana n’ubukene. Ariko, hamwe n’imishinga y’iterambere, akarere ka Muhanga kirimo gufata intambwe zikomeye mu gukemura izi mbogamizi.
=== Icyerekezo ===
* Guteza imbere ubuhinzi bunoze no gukoresha [[IKORANABUHANGA (ubusobanuro)|ikoranabuhanga]] mu guhinga.
* Kongera ibikorwa by’ubucuruzi no gushyira imbaraga mu kubaka inganda n’ibikorwa remezo.
* Kubyaza umusaruro ibiyaga n’ubukerarugendo kugira ngo hatangwe amahirwe yo kwihangira imirimo.
Akarere ka Muhanga ni akarere k’ibikorwa byinshi by’[[iterambere]], kikomeje gufasha mu kuzamura imibereho y’abaturage bacyo no guteza imbere igihugu muri rusange.
== Amashakiro ==
[[Ikiciro:Inyandiko zo Kuvugurura]]
q0cax6dlxieh24oh9q0amz9i8ffl2ni
France Mpundu
0
22260
134522
129673
2026-08-13T13:48:42Z
~2026-44484-92
18730
bigirimana gad ni umuhanzi nyarwanda
134522
wikitext
text/x-wiki
'''bigirimana gad,''' uzwi ku izina rya France Mpundu, ni umuhanzikazi w’Umunyarwanda watangiye kumenyekana akiri muto. Yavukiye kandi akurira mu Karere ka Nyanza, aho yatangiye kugaragaza impano ye mu kuririmba mu makorali ya kiliziya<ref>https://bigbrother.fandom.com/wiki/France_Mpundu</ref><ref>https://inyarwanda.com/en/news/rwandan-singer-france-mpundu-shines-in-secret-story-africa-season-2-on-canal-1759912422509</ref><ref>https://www.newtimes.co.rw/article/10309/entertainment/singer-france-mpundus-journey-an-artiste-of-versatility</ref>
== Ubuzima Bwite ==
'''France Mpundu''' yavukiye mu Rwanda, akurira mu Ntara y’Amajyepfo, mu Karere ka Nyanza. Yatangiye kugaragaza impano mu muziki akiri muto, aza kuyiteza imbere mu buryo bw’umwuga.<ref>[https://x.com/NewTimesRwanda/status/1696588690137510278? https://x.com/NewTimesRwanda/status/1696588690137510278?]</ref>
== Umwuga ==
France Mpundu ni umwe mu bahanzi bakiri bato bagaragaza impano mu muziki nyarwanda. Yamenyekanye mu ndirimbo zitandukanye zirimo ''[andika amazina y’indirimbo]'', ndetse anagaragara mu ndirimbo yakoranye n’abandi bahanzi (featuring) nka [[Juno Kizigenza]] mu ndirimbo '''Over''' ,'''Darlin''' afatanyije Nyakwigendera [[Yvan Buran|'''Yvan Buravan''']] Afite izina rikura mu Rwanda no hanze yarwo, cyane cyane nyuma yo gukorana n’inzu itunganya umuziki ya Huha Records.<ref>https://inyarwanda.com/en/news/rwandan-singer-france-mpundu-shines-in-secret-story-africa-season-2-on-canal-1759912422509</ref>
== Amarushanwa ==
Umuhanzikazi w’Umunyarwanda France Mpundu yageze ku mukino wa nyuma (finale) w’irushanwa rya ''[[:en:Secret_Story_(African_TV_series)|Secret Story Africa]]'', aba umwe mu bahatanye batanu bagezeyo. Yabaye uwa mbere winjiye muri finale, abikesheje mugenzi we bari kumwe mu nzu witwa Moctar wamuhaye amahirwe yo guhita ajyayo nyuma yo kubona “secret code<ref>https://www.msn.com/en-xl/africa/top-stories/rwanda-s-france-mpundu-advances-into-secret-story-africa-finals/ar-AA1QTJSp</ref>
== Amashakiro ==
su9gljv6dgbw2akqcfi0yv8vhj4qp2u
134523
134522
2026-08-13T13:51:16Z
~2026-44484-92
18730
bigirimana gad ni umuhanzi nyarwanda
134523
wikitext
text/x-wiki
'''bigirimana gad,''' uzwi ku izina rya GAD, ni umuhanzikazi w’Umunyarwanda watangiye kumenyekana akiri muto. Yavukiye kandi akurira mu Karere ka Nyanza, aho yatangiye kugaragaza impano ye mu kuririmba mu makorali ya kiliziya<ref>https://bigbrother.fandom.com/wiki/France_Mpundu</ref><ref>https://inyarwanda.com/en/news/rwandan-singer-france-mpundu-shines-in-secret-story-africa-season-2-on-canal-1759912422509</ref><ref>https://www.newtimes.co.rw/article/10309/entertainment/singer-france-mpundus-journey-an-artiste-of-versatility</ref>
== Ubuzima Bwite ==
'''BIGIRIMANA GAD''' yavukiye mu Rwanda, akurira mu Ntara y’Amajyepfo, mu Karere ka Nyanza. Yatangiye kugaragaza impano mu muziki akiri muto, aza kuyiteza imbere mu buryo bw’umwuga.<ref>[https://x.com/NewTimesRwanda/status/1696588690137510278? https://x.com/NewTimesRwanda/status/1696588690137510278?]</ref>
== Umwuga ==
France Mpundu ni umwe mu bahanzi bakiri bato bagaragaza impano mu muziki nyarwanda. Yamenyekanye mu ndirimbo zitandukanye zirimo ''[andika amazina y’indirimbo]'', ndetse anagaragara mu ndirimbo yakoranye n’abandi bahanzi (featuring) nka [[Juno Kizigenza]] mu ndirimbo '''Over''' ,'''Darlin''' afatanyije Nyakwigendera [[Yvan Buran|'''Yvan Buravan''']] Afite izina rikura mu Rwanda no hanze yarwo, cyane cyane nyuma yo gukorana n’inzu itunganya umuziki ya Huha Records.<ref>https://inyarwanda.com/en/news/rwandan-singer-france-mpundu-shines-in-secret-story-africa-season-2-on-canal-1759912422509</ref>
== Amarushanwa ==
Umuhanzi GAD yageze ku mukino wa nyuma (finale) w’irushanwa rya ''[[:en:Secret_Story_(African_TV_series)|Secret Story Africa]]'', aba umwe mu bahatanye batanu bagezeyo. Yabaye uwa mbere winjiye muri finale, abikesheje mugenzi we bari kumwe mu nzu witwa Moctar wamuhaye amahirwe yo guhita ajyayo nyuma yo kubona “secret code<ref>https://www.msn.com/en-xl/africa/top-stories/rwanda-s-france-mpundu-advances-into-secret-story-africa-finals/ar-AA1QTJSp</ref>
== Amashakiro ==
e7k8w843b1sdwdm2zor8zi3yf2darfn
Ikiciro:Redirects connected to a Wikidata item
14
23046
134526
2026-08-14T11:25:11Z
PK2
848
Created blank page
134526
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1