Бали байҕала

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="sah">
  <siteinfo>
    <sitename>Бикипиэдьийэ</sitename>
    <dbname>sahwiki</dbname>
    <base>https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D2%AF%D1%80%D2%AF%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D1%80%D1%8D%D0%B9</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.2</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Миэдьийэ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Аналлаах</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Ырытыы</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Кыттааччы</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Кыттааччы ырытыыта</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Бикипиэдьийэ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Бикипиэдьийэ ырытыыта</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Билэ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Билэ ырытыыта</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki-ни ырытыы</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Халыып</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Халыыбы ырытыы</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Көмө</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Көмөнү ырытыы</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категория</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категорияны ырытыы</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Обсуждение модуля</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Бали байҕала</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17972</id>
    <revision>
      <id>428641</id>
      <parentid>424956</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T22:30:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GrandEscogriffe</username>
        <id>21703</id>
      </contributor>
      <comment>cross-wiki replacement of an incorrect, low-quality map by a correct, higher-resolution one</comment>
      <origin>428641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1622" sha1="2f2yuwvbnnvitxicokwnm505ccg1557" xml:space="preserve">{{атын суолталара|Бали (суолталара)}}

{{Coord|display=title|-7.3943|116.0414}}
&lt;br&gt;
{{Байҕал|аата=Бали байҕала|иэн=40 000|дириҥ=1590|орто дириҥ=411|далай=[[Чуумпу далай]]|дойду={{флаг|Индонезия}} [[Индонезия]]|карта=Bali Sea location.svg|size=250px}}

'''Бали байҕала''', ({{lang-en|''Bali Sea''}}, [[индонезиялыы]] Laut Bali), [[Чуумпу океан]] арыы ыккардынааҕы байҕала. 

[[Ява]] арыы илин уһугуттан уонна [[Бали]], [[Ломбок]], [[Сумбава]], [[Сулавеси]] уонна [[Мадура]] арыылар ыккардыларынан сытар. 

Иэнэ 40 тыһ. км², орто дьириҥэ 411 метр, лордук дьириҥэ 1590 метрга тиийэр. уутун температурата сайыннары-кыһыннары 27-28°C. Тууһа 33,0-34,0 ‰. 

Түгэҕэ үксэ вулкан туф. Үллүүтэ 1,7 метргэ тиийэр. 

Байҕал кытыытынааҕы арыыларга вулкан дэлэй: [[Батур]] (кэнники эстиитэ [[1926]] сыллаахха), [[Агунг]] (кэнники эстиитэ [[1964]] сыллаахха), [[Тамбора]] уонна да атыттар.

Сүрүн порда — [[Сурабая]] (Ява арыыга).
== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}
{{Чуумпу океан байҕаллара}}
[[Категория:Чуумпу далай байҕаллара]]</text>
      <sha1>2f2yuwvbnnvitxicokwnm505ccg1557</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Норденшельд экспедицията (1878 - 1879)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19354</id>
    <revision>
      <id>428642</id>
      <parentid>428639</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T00:03:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Айан */</comment>
      <origin>428642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11724" sha1="idzpc90lseez5fpzr0f6r9bw9ybxfdv" xml:space="preserve">'''Норденшельд эспэдииссийэтэ''' эбэтэр '''«Вега» айана''' — 1878—1880 сылларга буолбут Адольф Эрик Норденшёльд көҕүлээһининэн уонна салалтатынан устар аалларынан Евразияны бүттүүнүн эргийэр аан бастакы айан. Бу айан кэмигэр Хотугу байҕал суолунан быыстала суох устуу аан бастаан сатаммыта уонна сүдү ситиһии быһыытанан сыаналаммыта.

== Бэлэмнэнии ==
1870-с сс. нуучча атыыһыта, көмүс хостооччута, хотугу сирдэри чинчийээччитэ [[Сидоров Михаил Константинович|Михаил Сидоров]] (1823—1887) байҕал устун устан [[Карскай байҕал]]га тиийиэххэ сөбүн, таҕаһастары байҕалынан таһыахха сөбүн дакаастыы сатыыр этэ. Нуучча Билимин акадьыамыйатын салалтатыгар өйөбүлү ылбакка, 1868 с. [[Норвегия]]ҕа өйөбүл көрдүү сылдьан Норденшельды [[Шпицберген]]тэн [[Швеция]]ҕа төннөн иһэрин көрсөр уонна билсэр. Ол саҕана Норденшельд хотугу байҕалларынан хас да ситиһиилээх айаны оҥорбут киһи этэ. Сидоров уоттаах-төлөннөөх тылын ылынан, өр кэм суруйсуу уонна үп көрдөөһүн кэнниттэн, Норденшельд (Арассыыйа импиэрийэтигэр [[Финляндия]]ҕа төрөөбүт уонна үөрэммит буолан нууччалыы билэрэ) бастаан Карскай байҕалга иккитэ устар. 

Бастакы айана [[1875]] сыллаахха буолар. Бастаан «Прёвен» диэн баарыстаах китобой хараабылынан устан [[Енисей]] төрдүгэр тиийэр, онтон икки чинчийээччини, үс мотуруоһу кытта баарыстаах, эрдиилээх улахан оҥочонон Енисейинэн устан 600 км үөһэ тахсар. Заостровскай сэлиэнньэҕэ ([[Дудинка]] атта) тиийэр. Онно балыксыттар борохуоттарыгар олорон 1875 сыл балаҕан ыйын 30 күнүгэр [[Енисейскэй]]гэ тиийэр, онтон сиринэн, Петербурунан уонна Финляндиянан [[Стокһольм|Стокгольм]]ҥа төннөр.

Эһиилигэр 1876 с. Норденшельд Карскай байҕалынан Енисейгэ диэри биир Стуксберг (Stuxberg) диэн учуонайдыын &quot;Ymer&quot; диэн борохуотунан устан тиийэр. 20 хонуктаах устуу кэнниттэн пароход Енисей төрдүгэр Гольчиха диэн симиэбийэҕэ тиийбит. Төннөрүгэр Норденшельд [[Маточкин Шар]] диэн силбэһиинэн ааһар уонна 1876 сыл балаҕан ыйын 24 [[Тромсе]]ҕа төттөрү тиийэр.

Онон [[1876]] сыллаахха хотугу кэтирээһин 71° диэри тиийэн баран Дьобуруопаттан Сибииргэ диэри [[Хотугу Муустаах далай]]ынан сылдьыахха сөп диэн дакаастаабыта.

== Айан ==
Айаны [[Сибиряков А. М.|А. М. Сибиряков]], О. Диксон уонна Швеция хоруола үбүлээбиттэр. Эспэдииссийэ &quot;Вега&quot; диэн борохуотунан оҥоһуллубут, Өлүөнэ өрүс төрдүгэр диэри бу хараабылы &quot;Лена&quot; диэн дьоҕус борохуот арыаллаабыт. Норденшельдтан уонна &quot;Вега&quot; хапытаана Паландертан ураты эспэлииссийэҕэ ботаникаҕа, зоологияҕа, гидрографияҕа уонна физикаҕа специалистар киирбиттэрэ.  1878 с. от ыйыттан 1879 с. бүтүөр диэри салҕаммыта. Атырдьах ыйын 1 күнүгэр &quot;Вега&quot; Карскай байҕалга киирбитэ, 6-ка Диксон арыытыгар тиийбитэ, 10-ска Челюскин тумсун эргийбитэ уонна 21-скэ Өлүөнэ дельтатыгар чугаһаабыта. Мантан салгыы балаҕан ыйын 27 к. Колючинскай хомоҕо киириэр диэри этэҥҥэ илин диэки устубута. Онно мууска хааттаран, Грнивич координататынан 67°07'N уонна 173°50'Е точкаҕа кыстыырга күһэллибитэ. Бу сир Беринг силбэһиититтэн икки эрэ хонуктаах сиргэ баара. Эһиилигэр 1879 сыл от ыйын 19 күнүгэр эрэ &quot;Вега&quot; муустан босхоломмута, икки хонугунан Дежнев тумулун эргийбитэ уонна балаҕан ыйын 2 күнүгэр Иокогама пуордугар дьаакырын бырахпыта. &quot;Вега&quot; салгыы айана Стокгольмҥа диэри үөрүүлээх көрсүүгэ кубулуйбута. 

1878—1880 сс. айан хронологията үс түһүмэххэ арахсар.

=== Бастакы түһүмэх: Дьобуруопаттан мууска хам тоҥууга диэри (1878, бэс ыйа — балаҕан ыйа) ===

* Карлскруна (Швеция) — 1878 сыл бэс ыйын 22 күнэ. Саҕаланыыта.
* Гётеборг (Швеция) — сэби-сэбиргэли тиэнии, аатырбыт айан ымыыта — куоска оҕото ылыллыбыт.
* Тромсё (Норвегия) — от ыйын 17-21 кк. «Вегаҕа» «Лена» борохуот кыттыспыт.
* Хабарово (Югорский Шар) — от ыйын 30 — атырдьах ыйын 1 күнэ. Саҥа Сир аттыгар дьураактар (самоедтар, ненецтэр) олохторун-дьаһахтарын үөрэтии.
* Порт Диксон — атрыдьах ыйын 6-10 күннэрэ. Чох тиэнии.
* Бухта Актиния (Таймыр) — атрыдьах ыйын 14-18 күннэрэ. Туманнаах буолан халаан ырааһырарын кэтэһэии.
* Челюскин тумула — атырдьах ыйын 19-20 күннэрэ. Евразия саамай хотугу чопчутугар тиийии, салют ытыы.
* Өлүөнэ төрдө — атырдьах ыйын 27-28 күннэрэ. «Лена» пароход арахсан өрүһүнэн соҕуруу аттанар, оттон «Вега» салгыы илин диэки соҕотоҕун айанныыр.
* Кибер тумула (Шелагскай) — Балаҕан ыйа. Муус аҕыйыырын кэтэһэн кылгас тохтобул.

=== 2 түһүмэх: Кыстааһын уонна Чуумпу Далайга тахсыы (1878 балаҕан ыйа — 1879 балаҕан ыйа) ===

* Колючин уоһа (Питлекай тумул, Чукотка) — 1878 балаҕан ыйын 28 — 1879 от ыйын 18. Уон ый тухары мууска хам тоҥон тохтобул. Беринг силбэһиититтэн 120 миля хаалбытын кэннэ. Проведение ключевых этнографических и магнитных исследований.
* Дежнёв тумула — 1879 от ыйын 20. Азия саамай илин чопчутун ааһыы. Хотугулуу-Илиҥҥи суолу арайыы.
* Беринг арыыта (Командор арыылара) — 1879 атырдьах ыйын 14-19. Остановка для изучения популяции морских бобров и заготовок.
* Иокогама (Япония) — 1879 балаҕан ыйын 2 — алтынньы 31. Үөрүүлээх көрсүү, Мэйдзи импэрээтэрэ ыҥыран кэпсэтиитэ, борохуоту икки ый өрөмүөҥҥэ туруоруу.

=== 3 түһүмэх: Азияны уонна Дьобуруопаны кыйа төннүү (1879 сэтинньи — 1880 муус устар) ===

* Нагасаки (Япония) — Кылгас тохтобул.
* Гонконг уонна Сингапур — чох тиэнии уонна сынньалаҥ.
* Аден (Йемен) уонна Суэцкий канал — Ииндийэ далайын ааһан Средиземнай байҕалга киирии.
* Неаполь (Италия) — февраля 1880 олунньу 14-29. Айанньыттары Дьобуруопаҕа бастакы үөрүүлээх көрсүү. Айанньыттар сиринэн Римҥэ бара сылдьыбыттар.
* Лиссабон (Португалия) уонна Портсмут (Великобритания) — Айаны түмүктүүр тэрээһиннэр. Кулун тутар 9 Гибралтары ааспыт, кулун тутар 11 Лиссабоҥҥа тиийбит. Кулун тутар 16 онтон тахсан Фалмут (Англия) кулун тутар 25 тиийбит. Манна хас да көрсүү кэнниттэн Парижка бара сылдьыбыттар. Ол кэмҥэ борохуот Флиссингеҥҥэ тиийбит, айанньыттар онон борохуттарыгар муус устар 3 күнүгэр онно олорсубуттар.
* Копенгаген (Дания) — муус устар 16-20. Үөрүүлээх көрсүү.
* Стокгольм (Швеция) — 1880 муус устар 24. Айан өрөгөйдөөх түмүгэ. «Вега» төннүүтүн күнүгэр бүттүүн дойду үрдүнэн бырааһынньык буолбут.

[[1878]] сыллаахха «''Вега''» уонна «''Лена''» диэн аалларынан Хоту океан сибиирдээҕи кытылын устун айаннаабыта. Сайын [[Беринг силбэһиитэ|Беринг силбэһиитигэр]] диэри тиийбитэ.

Колючин хомотугар кыстаан баран Беринг силбэһиинэн [[Чуумпу далай]]га киирбитэ. 1880 сыллаахха [[Суэц канаала|Суэц канаалынан]] Евразияны эргийэн [[Швеция|Швецияҕа]] төннубүтэ.

Норденшельд аатынан [[Таймыыр]]тан хоту сытар арыылар ааттаммыттара.

== Өссө маны көр ==
* Островский Б. Г. ''Адольф Эрик Норденшельд'', М. — Л., 1937.
* Обручев В. А. ''Избранные труды'', т. 6, М., 1964.

== Ылыллыбыт сирэ ==
* ''Энциклопедия Якутии'', Якутск, 2000.

[[Категория:Экспедициялар]]</text>
      <sha1>idzpc90lseez5fpzr0f6r9bw9ybxfdv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сибиряков Иннокентий Михайлович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29858</id>
    <revision>
      <id>428643</id>
      <parentid>386801</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T00:14:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <origin>428643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3706" sha1="liolx9mnawwq069qwql4u3ysu6vuulu" xml:space="preserve">'''Сибиряков Иннокентий Михайлович'''  (1861—1901) — үөрэхтээһиҥҥэ үгүс үтүөлээх [[меценат]], Сибиряковскай экспедицияны [[Саха сирэ|Саха сиригэр]] тэрийэн ыытааччы (1894—1896 сс.)

Алтынньы ый 30 күнүгэр 1860 сыллаахха [[Иркутскай]] куоракка I гильдиялаах атыыһыт дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ. Аҕата Михаил Александрович — көмүс эргиэмсигэ,  [[Бодойбо|Бодойбону]] төрүттээбит биллэр-көстөр киһи, ийэтэ Варвара Константиновна — Трапезниковтар диэн биллэр-көстөр атыыһыттартан удьуордаах.

Иркутскайга реальнай училищены бүтэрэн баран Петербург университетыгар үөрэнэ барар. Аҕатыттан ылан хаалбыт баайын-дуолун Сибииргэ научнай, сырдатар-үөрэтэр үлэни тэрийэн ыытарга туһаайбыта. Кини көмөтүнэн хас эмэ уонунан ааҕыллар стипендиаттар үрдүк үөрэҕи баһылаабыттара. Таҥара дьиэлэригэр, манастыырдарга ботуччу көмөнү оҥороро.

Кини үбүлээһининэн тахсыбыт кинигэлэр:
* Межов В. И. Сибирская библиография: в 3 т. (1891—1892)
* Межов В. И. Русская историческая библиография за 1800—1854 гг.: в 3 т. (1892—1893).
* Ядринцев Н. М. Сибирь как колония (СПб., 1882)
* Ядринцев Н. М. Сибирские инородцы, их быт и современное положение (1891)
* Семевский В. И. Рабочие на сибирских золотых промыслах (1898)
* Головачев Д. М. Библиографический указатель по вопросу о золотопромышленности Сибири (СПб., 1890)
* Худяков И. А. Верхоянский сборник. Якутские сказки, песни, загадки (Иркутск, 1890)
* Пекарский Э. К. Словарь якутского языка (Якутск, 1899)
* Фёдоров-Омулевский И. В. Сибирские мотивы (СПб., 1886)

=== Убайа ===
Бииргэ төрөөбүт убайа [[Сибиряков Александр Михайлович|Александр]] эмиэ атыыһыт уонна бөдөҥ меценат этэ. Кини Норденшельд эспэдииссийэтин үс гыммыт биирин үбүлээбитэ (атын аҥардарын тэҥҥэ Швеция хоруола Оскар II уонна Швеция атыыһыта Оскар Диксон үллэстибиттэрэ), эспэдииссийэ сүрүн хараабылын &quot;Вега&quot; борохуоту арыаллыыр &quot;Лена&quot; борохуоту туттарбыта, онтуката 1953 с. диэри Өлүөнэ өрүскэ үлэлээбитэ.

== Сигэлэр ==
* http://www.pravmir.ru/innokentij-sibiryakov-zhizn-i/

{{rq|sources|img}}
{{Bio-stub}}

[[Категория:Дьоннор алпабыытынан]]
[[Категория:1861 сыллаахха төрөөбүттэр]]
[[Категория:1901 сыллаахха өлбүттэр]]
[[Категория:Меценаттар]]</text>
      <sha1>liolx9mnawwq069qwql4u3ysu6vuulu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>428646</id>
      <parentid>428643</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T00:20:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <origin>428646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3700" sha1="sty8840hsbam680xc69nirewl3qfkxg" xml:space="preserve">'''Сибиряков Иннокентий Михайлович'''  (1861—1901) — үөрэхтээһиҥҥэ үгүс үтүөлээх [[меценат]], Сибиряковскай экспедицияны [[Саха сирэ|Саха сиригэр]] тэрийэн ыытааччы (1894—1896 сс.)

Алтынньы ый 30 күнүгэр 1860 сыллаахха [[Иркутскай]] куоракка I гильдиялаах атыыһыт дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ. Аҕата Михаил Александрович — көмүс эргиэмсигэ,  [[Бодойбо|Бодойбону]] төрүттээбит биллэр-көстөр киһи, ийэтэ Варвара Константиновна — Трапезниковтар диэн биллэр-көстөр атыыһыттартан удьуордаах.

Иркутскайга реальнай училищены бүтэрэн баран Петербург университетыгар үөрэнэ барар. Аҕатыттан ылан хаалбыт баайын-дуолун Сибииргэ научнай, сырдатар-үөрэтэр үлэни тэрийэн ыытарга туһаайбыта. Кини көмөтүнэн хас эмэ уонунан ааҕыллар стипендиаттар үрдүк үөрэҕи баһылаабыттара. Таҥара дьиэлэригэр, манастыырдарга ботуччу көмөнү оҥороро.

Кини үбүлээһининэн тахсыбыт кинигэлэр:
* Межов В. И. Сибирская библиография: в 3 т. (1891—1892)
* Межов В. И. Русская историческая библиография за 1800—1854 гг.: в 3 т. (1892—1893).
* Ядринцев Н. М. Сибирь как колония (СПб., 1882)
* Ядринцев Н. М. Сибирские инородцы, их быт и современное положение (1891)
* Семевский В. И. Рабочие на сибирских золотых промыслах (1898)
* Головачев Д. М. Библиографический указатель по вопросу о золотопромышленности Сибири (СПб., 1890)
* Худяков И. А. Верхоянский сборник. Якутские сказки, песни, загадки (Иркутск, 1890)
* Пекарский Э. К. Словарь якутского языка (Якутск, 1899)
* Фёдоров-Омулевский И. В. Сибирские мотивы (СПб., 1886)

=== Убайа ===
Бииргэ төрөөбүт убайа [[Сибиряков Александр Михайлович|Александр]] эмиэ атыыһыт уонна бөдөҥ меценат этэ. Кини Норденшельд эспэдииссийэтин үс гыммыт биирин үбүлээбитэ (атын аҥардарын тэҥҥэ Швеция хоруола Оскар II уонна Швеция атыыһыта Оскар Диксон үллэстибиттэрэ), эспэдииссийэ сүрүн хараабылын &quot;Вега&quot; борохуоту арыаллыыр &quot;Лена&quot; борохуоту туттарбыта, онтуката 1953 с. диэри Өлүөнэ өрүскэ үлэлээбитэ.

== Сигэлэр ==
* http://www.pravmir.ru/innokentij-sibiryakov-zhizn-i/

{{rq|sources|img}}
{{Bio-stub}}

[[Категория:Дьон алпаабытынан]]
[[Категория:1861 сыллаахха төрөөбүттэр]]
[[Категория:1901 сыллаахха өлбүттэр]]
[[Категория:Меценаттар]]</text>
      <sha1>sty8840hsbam680xc69nirewl3qfkxg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>428648</id>
      <parentid>428646</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T00:21:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Убайа */</comment>
      <origin>428648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3714" sha1="419yrfc3hlj4k8se40k566l3zm2nud6" xml:space="preserve">'''Сибиряков Иннокентий Михайлович'''  (1861—1901) — үөрэхтээһиҥҥэ үгүс үтүөлээх [[меценат]], Сибиряковскай экспедицияны [[Саха сирэ|Саха сиригэр]] тэрийэн ыытааччы (1894—1896 сс.)

Алтынньы ый 30 күнүгэр 1860 сыллаахха [[Иркутскай]] куоракка I гильдиялаах атыыһыт дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ. Аҕата Михаил Александрович — көмүс эргиэмсигэ,  [[Бодойбо|Бодойбону]] төрүттээбит биллэр-көстөр киһи, ийэтэ Варвара Константиновна — Трапезниковтар диэн биллэр-көстөр атыыһыттартан удьуордаах.

Иркутскайга реальнай училищены бүтэрэн баран Петербург университетыгар үөрэнэ барар. Аҕатыттан ылан хаалбыт баайын-дуолун Сибииргэ научнай, сырдатар-үөрэтэр үлэни тэрийэн ыытарга туһаайбыта. Кини көмөтүнэн хас эмэ уонунан ааҕыллар стипендиаттар үрдүк үөрэҕи баһылаабыттара. Таҥара дьиэлэригэр, манастыырдарга ботуччу көмөнү оҥороро.

Кини үбүлээһининэн тахсыбыт кинигэлэр:
* Межов В. И. Сибирская библиография: в 3 т. (1891—1892)
* Межов В. И. Русская историческая библиография за 1800—1854 гг.: в 3 т. (1892—1893).
* Ядринцев Н. М. Сибирь как колония (СПб., 1882)
* Ядринцев Н. М. Сибирские инородцы, их быт и современное положение (1891)
* Семевский В. И. Рабочие на сибирских золотых промыслах (1898)
* Головачев Д. М. Библиографический указатель по вопросу о золотопромышленности Сибири (СПб., 1890)
* Худяков И. А. Верхоянский сборник. Якутские сказки, песни, загадки (Иркутск, 1890)
* Пекарский Э. К. Словарь якутского языка (Якутск, 1899)
* Фёдоров-Омулевский И. В. Сибирские мотивы (СПб., 1886)

=== Убайа ===
Бииргэ төрөөбүт убайа [[Сибиряков Александр Михайлович|Александр]] (1849–1933) эмиэ атыыһыт уонна бөдөҥ меценат этэ. Кини Норденшельд эспэдииссийэтин үс гыммыт биирин үбүлээбитэ (атын аҥардарын тэҥҥэ Швеция хоруола Оскар II уонна Швеция атыыһыта Оскар Диксон үллэстибиттэрэ), эспэдииссийэ сүрүн хараабылын &quot;Вега&quot; борохуоту арыаллыыр &quot;Лена&quot; борохуоту туттарбыта, онтуката 1953 с. диэри Өлүөнэ өрүскэ үлэлээбитэ.

== Сигэлэр ==
* http://www.pravmir.ru/innokentij-sibiryakov-zhizn-i/

{{rq|sources|img}}
{{Bio-stub}}

[[Категория:Дьон алпаабытынан]]
[[Категория:1861 сыллаахха төрөөбүттэр]]
[[Категория:1901 сыллаахха өлбүттэр]]
[[Категория:Меценаттар]]</text>
      <sha1>419yrfc3hlj4k8se40k566l3zm2nud6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Өскэмэн</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58158</id>
    <revision>
      <id>428652</id>
      <parentid>426538</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T02:15:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YiFeiBot</username>
        <id>9283</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Перемещение 1 интервики на [[d:|Викиданные]], [[d:q162548]]</comment>
      <origin>428652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="535" sha1="tdpwxnss7dd1ikoop90txev8qku07xx" xml:space="preserve">'''Өскэмэн''' (2025 сыл иннинэ урукку аата - ''Усть Каменогорскай'') - [[Казахстан]] биир бөдөҥ куората, уонна Арассыыйа границатыгар чугас. Дьонун ахсаана - 370 тыыһынча киһи.

== Нэһилиэнньэтэ ==
* 51% казахтар 
* 40% нууччалар
* 3% украиннар
* 2% ниэмэстэр 
* 4% атыттар (белорустар, кытайдар, сахалар 300 курдук киһи)</text>
      <sha1>tdpwxnss7dd1ikoop90txev8qku07xx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Өлөр Биллы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58525</id>
    <revision>
      <id>428640</id>
      <timestamp>2026-05-15T20:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-28906-55</username>
        <id>28975</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''Өлөр Биллы''' (''Kill Bill'') - [[АХШ]], [[Мексика]] уонна [[Дьоппуон]] көмөлөөн уһулбут киинэлэрэ, ити дойдуларга уонна уһуллар сүжетнай линиа онно барар. Сүрүн оруолга - [[Ума Тупсан]]. [[Квентин Тарантина]] этиитинэн.  [[ru:Убить Билла]]&quot; саҥа сирэй оҥоһулунна</comment>
      <origin>428640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="402" sha1="cvx5upegql6108eeqwblm4remhz1zod" xml:space="preserve">'''Өлөр Биллы''' (''Kill Bill'') - [[АХШ]], [[Мексика]] уонна [[Дьоппуон]] көмөлөөн уһулбут киинэлэрэ, ити дойдуларга уонна уһуллар сүжетнай линиа онно барар. Сүрүн оруолга - [[Ума Тупсан]]. [[Квентин Тарантина]] этиитинэн.

[[ru:Убить Билла]]</text>
      <sha1>cvx5upegql6108eeqwblm4remhz1zod</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сибиряков Александр Михайлович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58526</id>
    <revision>
      <id>428644</id>
      <timestamp>2026-05-16T00:17:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''Сибиряков Александр Михайлович''' — [[Норденшельд экспедицията (1878 - 1879)|Норденшельд эспэдииссийэтин]] үс гыммыт биирин үбүлээбит (атын аҥардарын тэҥҥэ Швеция хоруола Оскар II уонна Швеция атыыһыта Оскар Диксон үллэстибиттэрэ) Сибиир бөдөҥ атыыһы...&quot; саҥа сирэй оҥоһулунна</comment>
      <origin>428644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1085" sha1="pg5wgk1xci0lq8uy15ey8shlk9qhk03" xml:space="preserve">'''Сибиряков Александр Михайлович''' — [[Норденшельд экспедицията (1878 - 1879)|Норденшельд эспэдииссийэтин]] үс гыммыт биирин үбүлээбит (атын аҥардарын тэҥҥэ Швеция хоруола Оскар II уонна Швеция атыыһыта Оскар Диксон үллэстибиттэрэ) Сибиир бөдөҥ атыыһыта.
Эспэдииссийэ сүрүн хараабылын &quot;Вега&quot; борохуоту арыаллыыр &quot;Лена&quot; борохуоту туттарбыта, онтуката 1953 с. диэри Өлүөнэ өрүскэ үлэлээбитэ.

Бииргэ төрөөбүт быраата [[Сибиряков Иннокентий Михайлович|Иннокентий]] эмиэ атыыһыт уонна бөдөҥ меценат этэ. Саха сирин чинчийэр аатырбыт Сибиряков эспэдииссийэтин үбүлээбитэ.

[[Категория:Дьон алпаабытынан]]</text>
      <sha1>pg5wgk1xci0lq8uy15ey8shlk9qhk03</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>428645</id>
      <parentid>428644</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T00:19:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <origin>428645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1268" sha1="0eq2kpjaemuafgghpop70vsavjpwa3d" xml:space="preserve">'''Сибиряков Александр Михайлович''' (1849–1933) — [[Норденшельд экспедицията (1878 - 1879)|Норденшельд эспэдииссийэтин]] үс гыммыт биирин үбүлээбит (атын аҥардарын тэҥҥэ Швеция хоруола Оскар II уонна Швеция атыыһыта Оскар Диксон үллэстибиттэрэ) Сибиир бөдөҥ атыыһыта, көмүс хостооччута.
Эспэдииссийэ сүрүн хараабылын &quot;Вега&quot; борохуоту арыаллыыр &quot;Лена&quot; борохуоту туттарбыта, онтуката 1953 с. диэри Өлүөнэ өрүскэ үлэлээбитэ.

Бииргэ төрөөбүт быраата [[Сибиряков Иннокентий Михайлович|Иннокентий]] эмиэ атыыһыт уонна бөдөҥ меценат этэ. Саха сирин чинчийэр аатырбыт Сибиряков эспэдииссийэтин үбүлээбитэ.

[[Категория:Дьон алпаабытынан]]
[[Категория:1849 сыллаахха төрөөбүттэр]]
[[Категория:1933 сыллаахха өлбүттэр]]</text>
      <sha1>0eq2kpjaemuafgghpop70vsavjpwa3d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>428647</id>
      <parentid>428645</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T00:20:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <origin>428647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1282" sha1="c7a6ux0hquri7t5am2f122qqhi1hm5i" xml:space="preserve">'''Сибиряков Александр Михайлович''' (1849–1933) — [[Норденшельд экспедицията (1878 - 1879)|Норденшельд эспэдииссийэтин]] үс гыммыт биирин үбүлээбит (атын аҥардарын тэҥҥэ Швеция хоруола Оскар II уонна Швеция атыыһыта Оскар Диксон үллэстибиттэрэ) Сибиир бөдөҥ атыыһыта, көмүс хостооччута.
Эспэдииссийэ сүрүн хараабылын &quot;Вега&quot; борохуоту арыаллыыр &quot;Лена&quot; борохуоту туттарбыта, онтуката 1953 с. диэри Өлүөнэ өрүскэ үлэлээбитэ.

Бииргэ төрөөбүт быраата [[Сибиряков Иннокентий Михайлович|Иннокентий]] (1861—1901) эмиэ атыыһыт уонна бөдөҥ меценат этэ. Саха сирин чинчийэр аатырбыт Сибиряков эспэдииссийэтин үбүлээбитэ.

[[Категория:Дьон алпаабытынан]]
[[Категория:1849 сыллаахха төрөөбүттэр]]
[[Категория:1933 сыллаахха өлбүттэр]]</text>
      <sha1>c7a6ux0hquri7t5am2f122qqhi1hm5i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>428649</id>
      <parentid>428647</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T00:24:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <origin>428649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1760" sha1="mvjb5scj3ho3t2yrwpj2wlxke2i07w7" xml:space="preserve">'''Сибиряков Александр Михайлович''' (1849–1933) — [[Норденшельд экспедицията (1878 - 1879)|Норденшельд эспэдииссийэтин]] үс гыммыт биирин үбүлээбит (атын аҥардарын тэҥҥэ Швеция хоруола Оскар II уонна Швеция атыыһыта Оскар Диксон үллэстибиттэрэ) Сибиир бөдөҥ атыыһыта, көмүс хостооччута.
Эспэдииссийэ сүрүн хараабылын &quot;Вега&quot; борохуоту арыаллыыр &quot;Лена&quot; борохуоту туттарбыта, онтуката 1953 с. диэри Өлүөнэ өрүскэ үлэлээбитэ.

=== Өҥөлөрүн билинии ===
Бу эспэдииссийэни өйөөбүтүн иһин Швеция хоруола Сибиряковка Хотугу сулус уордьаны туттарбыта (1-кы кылаастаах командар кириэһин). Эспэдииссийэ кыттыылаахтара [[Карскай байҕал]]га бөдөҥ арыыны кини аатынан ааттабыттара. 

=== Дьиэ кэргэнэ ===
Бииргэ төрөөбүт быраата [[Сибиряков Иннокентий Михайлович|Иннокентий]] (1861—1901) эмиэ атыыһыт уонна бөдөҥ меценат этэ. Саха сирин чинчийэр аатырбыт Сибиряков эспэдииссийэтин үбүлээбитэ.

[[Категория:Дьон алпаабытынан]]
[[Категория:1849 сыллаахха төрөөбүттэр]]
[[Категория:1933 сыллаахха өлбүттэр]]</text>
      <sha1>mvjb5scj3ho3t2yrwpj2wlxke2i07w7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>428650</id>
      <parentid>428649</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T00:26:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Өҥөлөрүн билинии */</comment>
      <origin>428650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1759" sha1="86zo4td0chk9698exgoj190ou4m1aj8" xml:space="preserve">'''Сибиряков Александр Михайлович''' (1849–1933) — [[Норденшельд экспедицията (1878 - 1879)|Норденшельд эспэдииссийэтин]] үс гыммыт биирин үбүлээбит (атын аҥардарын тэҥҥэ Швеция хоруола Оскар II уонна Швеция атыыһыта Оскар Диксон үллэстибиттэрэ) Сибиир бөдөҥ атыыһыта, көмүс хостооччута.
Эспэдииссийэ сүрүн хараабылын &quot;Вега&quot; борохуоту арыаллыыр &quot;Лена&quot; борохуоту туттарбыта, онтуката 1953 с. диэри Өлүөнэ өрүскэ үлэлээбитэ.

=== Өҥөлөрүн билинии ===
Бу эспэдииссийэни өйөөбүтүн иһин Швеция хоруола Сибиряковка Хотугу сулус уордьаны туттарбыта (1-кы кылаастаах Командор кириэһин). Эспэдииссийэ кыттыылаахтара [[Карскай байҕал]]га бөдөҥ арыыны кини аатынан ааттабыттара.

=== Дьиэ кэргэнэ ===
Бииргэ төрөөбүт быраата [[Сибиряков Иннокентий Михайлович|Иннокентий]] (1861—1901) эмиэ атыыһыт уонна бөдөҥ меценат этэ. Саха сирин чинчийэр аатырбыт Сибиряков эспэдииссийэтин үбүлээбитэ.

[[Категория:Дьон алпаабытынан]]
[[Категория:1849 сыллаахха төрөөбүттэр]]
[[Категория:1933 сыллаахха өлбүттэр]]</text>
      <sha1>86zo4td0chk9698exgoj190ou4m1aj8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>428651</id>
      <parentid>428650</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T00:39:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <origin>428651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3427" sha1="qxlpkq5qxoz4kmr9p6wh1nfenno8rn0" xml:space="preserve">'''Сибиряков Александр Михайлович''' (1849–1933) — [[Норденшельд экспедицията (1878 - 1879)|Норденшельд эспэдииссийэтин]] үс гыммыт биирин үбүлээбит (атын аҥардарын тэҥҥэ Швеция хоруола Оскар II уонна Швеция атыыһыта Оскар Диксон үллэстибиттэрэ) Сибиир саамай бөдөҥ атыыһыттарыттан биирдэстэрэ, көмүс хостооччута.
Эспэдииссийэ сүрүн хараабылын &quot;Вега&quot; борохуоту арыаллыыр &quot;Лена&quot; борохуоту туттарбыта, онтуката 1953 с. диэри Өлүөнэ өрүскэ үлэлээбитэ.

== Олоҕо ==
Иркутскайга диэн былыргы төрүттээх бөдөҥ атыыһыт дьиэ кэргэнигэр 1849 сыл балаҕан ыйын 26 (алтынньы 8) төрөөбүтэ. Аҕата Михаил Сибиряков. Иркутскай гимназиятын бүтэрбитэ. Цюрих (Швейцария) политехникумугар үөрэммит. 1874 сыллаахха аҕата  1 гильдиялаах атыыһыт өлбүтүн кэннэ кини дьыалатын баһылаабыта. 

Активтара: Бодайбо тимир суола, Ангараҕа, Амырга уонна Өлүөнэҕэ судоходнай хампаанньалар, көмүс бириискэлэрэ, арыгы собуоттара, кумааҕы фабриката, өстүөкүлэ собуота. Сибиири Арассыыйа киин уобаластарын уонна аан дойду рыноктарын кытта ханаалларынан, өрүстэринэн уонна Хотугу байҕал суолунан ситимниир ыралааҕа. 

Өрөбөлүүссүйэ саҕана баайын-дуолун сүтэрбитэ. Францияҕа олохсуйбута. Быстар дьадаҥытык олорбута. Франция бырабыытылыстабата география билимигэр өҥөлөрүн иһин биэнсийэ анаабыта.

1933 сыллаахха сэтинньи 2 күнүгэр (84 сааһыгар) Ниццаҕа (Соҕуруу Франция) өлбүтэ.

=== Өҥөлөрүн билинии ===
Бу эспэдииссийэни өйөөбүтүн иһин Швеция хоруола Сибиряковка Хотугу сулус уордьаны туттарбыта (1-кы кылаастаах Командор кириэһин). Эспэдииссийэ кыттыылаахтара [[Карскай байҕал]]га бөдөҥ арыыны кини аатынан ааттабыттара.

=== Дьиэ кэргэнэ ===
Бииргэ төрөөбүт быраата [[Сибиряков Иннокентий Михайлович|Иннокентий]] (1861—1901) эмиэ атыыһыт уонна бөдөҥ меценат этэ. Саха сирин чинчийэр аатырбыт Сибиряков эспэдииссийэтин үбүлээбитэ.

[[Категория:Дьон алпаабытынан]]
[[Категория:1849 сыллаахха төрөөбүттэр]]
[[Категория:1933 сыллаахха өлбүттэр]]</text>
      <sha1>qxlpkq5qxoz4kmr9p6wh1nfenno8rn0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Штатол</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58527</id>
    <revision>
      <id>428653</id>
      <timestamp>2026-05-16T07:44:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-80</username>
        <id>28993</id>
      </contributor>
      <comment>&quot; Штато́л — эрзя омукка сиэр-туом оҥорорго туттуллар киэргэтиилээх мас олбоххо олорор буоска чүмэчи   == Аата == Эрзя омук тылыгар «штатол» диэн «чүмэчи». Сиэргэ-туомҥа анаммыт чүмэчини эбии «эрзянь штатол» эбэтэр өбүгэ чүмэчитэ (эрз. атянь штатол) д...&quot; саҥа сирэй оҥоһулунна</comment>
      <origin>428653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2334" sha1="6y9w469g8lyav7hqqegez9grboq1ajg" xml:space="preserve">
Штато́л — эрзя омукка сиэр-туом оҥорорго туттуллар киэргэтиилээх мас олбоххо олорор буоска чүмэчи 

== Аата ==
Эрзя омук тылыгар «штатол» диэн «чүмэчи». Сиэргэ-туомҥа анаммыт чүмэчини эбии «эрзянь штатол» эбэтэр өбүгэ чүмэчитэ (эрз. атянь штатол) дииллэр.

«Штатол» диэн тыл Даль тылдьытыгар баар («Толковый словарь живого великорусского языка»).

== Ойуулааһына ==
Былыргы штатол 3,5 бөрсүөк (вершок) үрдүктээҕэ, 1,5 модьулааҕа. Чүмэчи ыйааһына биир муунта кэриҥэ (фунт). Үөһэ (фитиль) лүөн саптан оҥоһуллара. Посередине свеча перевязывалась рушником — полотенцем с расшитыми концами. Подсвечник изготавливался из дерева и имел форму узкого кузова либо кадки[3].

Для эрзянского праздника «Раськень Озкс» изготавливается намного более крупная свеча, высота которой может достигать более 3х метров, диаметр — 40 см, а вес — 165 кг[4].

== Туттуу ==
Штатол использовался эрзянами для общих семейных или родовых молений ещё в дохристианские времена. Горящая свеча символизирует жизнь и связывается с образом Мирового древа[3].

Зажиганием штатола сопровождаются церемонии последователей современного неоязычества в Мордовии[2].

== Култуураҕа ==
Название «Штатол» носят фестиваль национальных театров в Саранске и посвящённый финно-угорским народам России мультимедийный проект в Москве[5][6].</text>
      <sha1>6y9w469g8lyav7hqqegez9grboq1ajg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>428655</id>
      <parentid>428653</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T09:33:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-80</username>
        <id>28993</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ойуулааһына */</comment>
      <origin>428655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2381" sha1="qycr8q9ep33s79mdawwr6ovmx9vy4sx" xml:space="preserve">
Штато́л — эрзя омукка сиэр-туом оҥорорго туттуллар киэргэтиилээх мас олбоххо олорор буоска чүмэчи 

== Аата ==
Эрзя омук тылыгар «штатол» диэн «чүмэчи». Сиэргэ-туомҥа анаммыт чүмэчини эбии «эрзянь штатол» эбэтэр өбүгэ чүмэчитэ (эрз. атянь штатол) дииллэр.

«Штатол» диэн тыл Даль тылдьытыгар баар («Толковый словарь живого великорусского языка»).

== Ойуулааһына ==
Былыргы штатол 3,5 бөрсүөк (вершок) үрдүктээҕэ, 1,5 модьулааҕа. Чүмэчи ыйааһына биир муунта кэриҥэ (фунт). Үөһэ (фитиль) лүөн саптан оҥоһуллара. Чүмэчи ортотунан ойуулаах сотторунан баайыллара (рушник). Чүмэчи тутар олоҕо мастан кыһан оҥоһуллара уонна кытыйа дуу уһун ньолбуһах холбуйа дуу курдук көрүҥнээҕэ.

Для эрзянского праздника «Раськень Озкс» диэн бырааһынньыкка анаан улахан чүмэчи оҥоһуллар, сороҕор 3 миэтэрэ тиийэ уһуннаах буолар, диаметра — 40 см, ыйааһына — 165 кг тиийиэн сөп.

== Туттуу ==
Штатол использовался эрзянами для общих семейных или родовых молений ещё в дохристианские времена. Горящая свеча символизирует жизнь и связывается с образом Мирового древа[3].

Зажиганием штатола сопровождаются церемонии последователей современного неоязычества в Мордовии[2].

== Култуураҕа ==
Название «Штатол» носят фестиваль национальных театров в Саранске и посвящённый финно-угорским народам России мультимедийный проект в Москве[5][6].</text>
      <sha1>qycr8q9ep33s79mdawwr6ovmx9vy4sx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>428656</id>
      <parentid>428655</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T09:36:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-80</username>
        <id>28993</id>
      </contributor>
      <comment>/* Туттуу */</comment>
      <origin>428656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2386" sha1="sndf219aiztqfmlf6362db5goec336x" xml:space="preserve">
Штато́л — эрзя омукка сиэр-туом оҥорорго туттуллар киэргэтиилээх мас олбоххо олорор буоска чүмэчи 

== Аата ==
Эрзя омук тылыгар «штатол» диэн «чүмэчи». Сиэргэ-туомҥа анаммыт чүмэчини эбии «эрзянь штатол» эбэтэр өбүгэ чүмэчитэ (эрз. атянь штатол) дииллэр.

«Штатол» диэн тыл Даль тылдьытыгар баар («Толковый словарь живого великорусского языка»).

== Ойуулааһына ==
Былыргы штатол 3,5 бөрсүөк (вершок) үрдүктээҕэ, 1,5 модьулааҕа. Чүмэчи ыйааһына биир муунта кэриҥэ (фунт). Үөһэ (фитиль) лүөн саптан оҥоһуллара. Чүмэчи ортотунан ойуулаах сотторунан баайыллара (рушник). Чүмэчи тутар олоҕо мастан кыһан оҥоһуллара уонна кытыйа дуу уһун ньолбуһах холбуйа дуу курдук көрүҥнээҕэ.

Для эрзянского праздника «Раськень Озкс» диэн бырааһынньыкка анаан улахан чүмэчи оҥоһуллар, сороҕор 3 миэтэрэ тиийэ уһуннаах буолар, диаметра — 40 см, ыйааһына — 165 кг тиийиэн сөп.

== Туттуу ==
Штатолу эрзялар ыалынан уонна ууһунан үҥэргэ христианствону ылыныахтарын инниттэн туһаналлара биллэр. Умайа тутар чүмэчи олоҕу көрдөрөр уонна Аан дойду маһын (Аал Луук мас курдугу) кытта ситимнээх.

Билигин Мордовияҕа штатолу төрүт итэҕэл сиэрин-туомун саҕаланыытыгар уматаллар.

== Култуураҕа ==
Название «Штатол» носят фестиваль национальных театров в Саранске и посвящённый финно-угорским народам России мультимедийный проект в Москве[5][6].</text>
      <sha1>sndf219aiztqfmlf6362db5goec336x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>428657</id>
      <parentid>428656</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T09:38:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-80</username>
        <id>28993</id>
      </contributor>
      <comment>/* Култуураҕа */</comment>
      <origin>428657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2407" sha1="r4ugwqdovg8xl8d22gutpotqh43g9wl" xml:space="preserve">
Штато́л — эрзя омукка сиэр-туом оҥорорго туттуллар киэргэтиилээх мас олбоххо олорор буоска чүмэчи 

== Аата ==
Эрзя омук тылыгар «штатол» диэн «чүмэчи». Сиэргэ-туомҥа анаммыт чүмэчини эбии «эрзянь штатол» эбэтэр өбүгэ чүмэчитэ (эрз. атянь штатол) дииллэр.

«Штатол» диэн тыл Даль тылдьытыгар баар («Толковый словарь живого великорусского языка»).

== Ойуулааһына ==
Былыргы штатол 3,5 бөрсүөк (вершок) үрдүктээҕэ, 1,5 модьулааҕа. Чүмэчи ыйааһына биир муунта кэриҥэ (фунт). Үөһэ (фитиль) лүөн саптан оҥоһуллара. Чүмэчи ортотунан ойуулаах сотторунан баайыллара (рушник). Чүмэчи тутар олоҕо мастан кыһан оҥоһуллара уонна кытыйа дуу уһун ньолбуһах холбуйа дуу курдук көрүҥнээҕэ.

Для эрзянского праздника «Раськень Озкс» диэн бырааһынньыкка анаан улахан чүмэчи оҥоһуллар, сороҕор 3 миэтэрэ тиийэ уһуннаах буолар, диаметра — 40 см, ыйааһына — 165 кг тиийиэн сөп.

== Туттуу ==
Штатолу эрзялар ыалынан уонна ууһунан үҥэргэ христианствону ылыныахтарын инниттэн туһаналлара биллэр. Умайа тутар чүмэчи олоҕу көрдөрөр уонна Аан дойду маһын (Аал Луук мас курдугу) кытта ситимнээх.

Билигин Мордовияҕа штатолу төрүт итэҕэл сиэрин-туомун саҕаланыытыгар уматаллар.

== Култуураҕа ==
[[Саранскай]]га «Штатол» диэн ааттаах тыйаатыр бэстибээлэ ыытыллар, ону таһынан Москубаҕа финн-угор култууратыгар аналлаах мультимедиа бырайыак баара биллэр.</text>
      <sha1>r4ugwqdovg8xl8d22gutpotqh43g9wl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>428658</id>
      <parentid>428657</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T09:41:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-80</username>
        <id>28993</id>
      </contributor>
      <origin>428658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2966" sha1="ledj44ecxeowwt1zok4mycbod96c66u" xml:space="preserve">[Билэ:Erzyanj shtatol 100 2518.jpg|thumb|right|Штатол [[В. И. Ромашкин аатынан «Этно-кудо» түмэл-дьиэ|«Этно-кудо» түмэлгэ]]]]
'''Штато́л''' — [[Эрзялар|эрзя омукка]] сиэр-туом оҥорорго туттуллар киэргэтиилээх мас олбоххо олорор буоска чүмэчи&lt;ref name=&quot;Фасмер&quot;&gt;{{книга|автор=Фасмер М.|заглавие=Этимологический словарь русского языка: Пер. с нем. (с доп.)|место={{М.}}|издательство=[[Прогресс (издательство)|Прогресс]]|год=1973|том=4|страниц=855}}&lt;/ref&gt;.

== Аата ==
Эрзя омук тылыгар «штатол» диэн «чүмэчи». Сиэргэ-туомҥа анаммыт чүмэчини эбии «эрзянь штатол» эбэтэр өбүгэ чүмэчитэ (эрз. атянь штатол) дииллэр.

«Штатол» диэн тыл Даль тылдьытыгар баар («Толковый словарь живого великорусского языка»).

== Ойуулааһына ==
Былыргы штатол 3,5 бөрсүөк (вершок) үрдүктээҕэ, 1,5 модьулааҕа. Чүмэчи ыйааһына биир муунта кэриҥэ (фунт). Үөһэ (фитиль) лүөн саптан оҥоһуллара. Чүмэчи ортотунан ойуулаах сотторунан баайыллара (рушник). Чүмэчи тутар олоҕо мастан кыһан оҥоһуллара уонна кытыйа дуу уһун ньолбуһах холбуйа дуу курдук көрүҥнээҕэ.

Для эрзянского праздника «Раськень Озкс» диэн бырааһынньыкка анаан улахан чүмэчи оҥоһуллар, сороҕор 3 миэтэрэ тиийэ уһуннаах буолар, диаметра — 40 см, ыйааһына — 165 кг тиийиэн сөп.

== Туттуу ==
Штатолу эрзялар ыалынан уонна ууһунан үҥэргэ христианствону ылыныахтарын инниттэн туһаналлара биллэр. Умайа тутар чүмэчи олоҕу көрдөрөр уонна Аан дойду маһын (Аал Луук мас курдугу) кытта ситимнээх.

Билигин Мордовияҕа штатолу төрүт итэҕэл сиэрин-туомун саҕаланыытыгар уматаллар.

== Култуураҕа ==
[[Саранскай]]га «Штатол» диэн ааттаах тыйаатыр бэстибээлэ ыытыллар, ону таһынан Москубаҕа финн-угор култууратыгар аналлаах мультимедиа бырайыак баара биллэр.</text>
      <sha1>ledj44ecxeowwt1zok4mycbod96c66u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>428659</id>
      <parentid>428658</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T09:42:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-80</username>
        <id>28993</id>
      </contributor>
      <origin>428659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2967" sha1="kksqvtwtec3e5azbx7frg031d7g9yb5" xml:space="preserve">[[Билэ:Erzyanj shtatol 100 2518.jpg|thumb|right|Штатол [[В. И. Ромашкин аатынан «Этно-кудо» түмэл-дьиэ|«Этно-кудо» түмэлгэ]]]]
'''Штато́л''' — [[Эрзялар|эрзя омукка]] сиэр-туом оҥорорго туттуллар киэргэтиилээх мас олбоххо олорор буоска чүмэчи&lt;ref name=&quot;Фасмер&quot;&gt;{{книга|автор=Фасмер М.|заглавие=Этимологический словарь русского языка: Пер. с нем. (с доп.)|место={{М.}}|издательство=[[Прогресс (издательство)|Прогресс]]|год=1973|том=4|страниц=855}}&lt;/ref&gt;.

== Аата ==
Эрзя омук тылыгар «штатол» диэн «чүмэчи». Сиэргэ-туомҥа анаммыт чүмэчини эбии «эрзянь штатол» эбэтэр өбүгэ чүмэчитэ (эрз. атянь штатол) дииллэр.

«Штатол» диэн тыл Даль тылдьытыгар баар («Толковый словарь живого великорусского языка»).

== Ойуулааһына ==
Былыргы штатол 3,5 бөрсүөк (вершок) үрдүктээҕэ, 1,5 модьулааҕа. Чүмэчи ыйааһына биир муунта кэриҥэ (фунт). Үөһэ (фитиль) лүөн саптан оҥоһуллара. Чүмэчи ортотунан ойуулаах сотторунан баайыллара (рушник). Чүмэчи тутар олоҕо мастан кыһан оҥоһуллара уонна кытыйа дуу уһун ньолбуһах холбуйа дуу курдук көрүҥнээҕэ.

Для эрзянского праздника «Раськень Озкс» диэн бырааһынньыкка анаан улахан чүмэчи оҥоһуллар, сороҕор 3 миэтэрэ тиийэ уһуннаах буолар, диаметра — 40 см, ыйааһына — 165 кг тиийиэн сөп.

== Туттуу ==
Штатолу эрзялар ыалынан уонна ууһунан үҥэргэ христианствону ылыныахтарын инниттэн туһаналлара биллэр. Умайа тутар чүмэчи олоҕу көрдөрөр уонна Аан дойду маһын (Аал Луук мас курдугу) кытта ситимнээх.

Билигин Мордовияҕа штатолу төрүт итэҕэл сиэрин-туомун саҕаланыытыгар уматаллар.

== Култуураҕа ==
[[Саранскай]]га «Штатол» диэн ааттаах тыйаатыр бэстибээлэ ыытыллар, ону таһынан Москубаҕа финн-угор култууратыгар аналлаах мультимедиа бырайыак баара биллэр.</text>
      <sha1>kksqvtwtec3e5azbx7frg031d7g9yb5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>428660</id>
      <parentid>428659</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T09:44:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-80</username>
        <id>28993</id>
      </contributor>
      <comment>/* Аата */</comment>
      <origin>428660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4631" sha1="1ia886mz612wbxuijmqas6s9dsmdofv" xml:space="preserve">[[Билэ:Erzyanj shtatol 100 2518.jpg|thumb|right|Штатол [[В. И. Ромашкин аатынан «Этно-кудо» түмэл-дьиэ|«Этно-кудо» түмэлгэ]]]]
'''Штато́л''' — [[Эрзялар|эрзя омукка]] сиэр-туом оҥорорго туттуллар киэргэтиилээх мас олбоххо олорор буоска чүмэчи&lt;ref name=&quot;Фасмер&quot;&gt;{{книга|автор=Фасмер М.|заглавие=Этимологический словарь русского языка: Пер. с нем. (с доп.)|место={{М.}}|издательство=[[Прогресс (издательство)|Прогресс]]|год=1973|том=4|страниц=855}}&lt;/ref&gt;.

== Аата ==
Эрзя омук тылыгар «штатол» диэн «чүмэчи». Сиэргэ-туомҥа анаммыт чүмэчини эбии «эрзянь штатол» эбэтэр өбүгэ чүмэчитэ (эрз. атянь штатол) дииллэр({{lang-myv|атянь штатол}})&lt;ref name=&quot;НН&quot;&gt;{{статья |автор= Тютина О. С., Саберов Р. А. |заглавие= Особенности проведения национальных обрядовых праздников мордвы на примере Всеэрзянского моления (Эрзянь Раскень Озкс) |ссылка= https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-provedeniya-natsionalnyh-obryadovyh-prazdnikov-mordvy-na-primere-vseerzyanskogo-moleniya-erzyan-rasken-ozks |издание= Colloquium heptaplomeres |тип= журнал |место= Нижний Новгород |год= 2016 |номер= 3 |страницы=  |issn= 2312-1696 |archive-date= 2021-05-20 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210520191144/https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-provedeniya-natsionalnyh-obryadovyh-prazdnikov-mordvy-na-primere-vseerzyanskogo-moleniya-erzyan-rasken-ozks }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Саранск&quot;&gt;{{статья |автор= Абрамова Т. А., Спиридонова Ю. Н. |заглавие= Роль родового коллектива в обрядовости финно-угорских народов |ссылка= https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer |издание= Juvenis scientia |тип= журнал |место= СПб. |год= 2017 |номер= 6 |страницы= 52—55 |issn= 2414-3790 |archive-date= 2021-04-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210417114538/https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer }}&lt;/ref&gt;.

«Штатол» диэн тыл Даль тылдьытыгар баар («Толковый словарь живого великорусского языка»).

== Ойуулааһына ==
Былыргы штатол 3,5 бөрсүөк (вершок) үрдүктээҕэ, 1,5 модьулааҕа. Чүмэчи ыйааһына биир муунта кэриҥэ (фунт). Үөһэ (фитиль) лүөн саптан оҥоһуллара. Чүмэчи ортотунан ойуулаах сотторунан баайыллара (рушник). Чүмэчи тутар олоҕо мастан кыһан оҥоһуллара уонна кытыйа дуу уһун ньолбуһах холбуйа дуу курдук көрүҥнээҕэ.

Для эрзянского праздника «Раськень Озкс» диэн бырааһынньыкка анаан улахан чүмэчи оҥоһуллар, сороҕор 3 миэтэрэ тиийэ уһуннаах буолар, диаметра — 40 см, ыйааһына — 165 кг тиийиэн сөп.

== Туттуу ==
Штатолу эрзялар ыалынан уонна ууһунан үҥэргэ христианствону ылыныахтарын инниттэн туһаналлара биллэр. Умайа тутар чүмэчи олоҕу көрдөрөр уонна Аан дойду маһын (Аал Луук мас курдугу) кытта ситимнээх.

Билигин Мордовияҕа штатолу төрүт итэҕэл сиэрин-туомун саҕаланыытыгар уматаллар.

== Култуураҕа ==
[[Саранскай]]га «Штатол» диэн ааттаах тыйаатыр бэстибээлэ ыытыллар, ону таһынан Москубаҕа финн-угор култууратыгар аналлаах мультимедиа бырайыак баара биллэр.</text>
      <sha1>1ia886mz612wbxuijmqas6s9dsmdofv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>428662</id>
      <parentid>428660</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T09:45:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-80</username>
        <id>28993</id>
      </contributor>
      <comment>/* Аата */</comment>
      <origin>428662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4598" sha1="ssjpnq26t0gybgpqxmvaipzhvk5g53y" xml:space="preserve">[[Билэ:Erzyanj shtatol 100 2518.jpg|thumb|right|Штатол [[В. И. Ромашкин аатынан «Этно-кудо» түмэл-дьиэ|«Этно-кудо» түмэлгэ]]]]
'''Штато́л''' — [[Эрзялар|эрзя омукка]] сиэр-туом оҥорорго туттуллар киэргэтиилээх мас олбоххо олорор буоска чүмэчи&lt;ref name=&quot;Фасмер&quot;&gt;{{книга|автор=Фасмер М.|заглавие=Этимологический словарь русского языка: Пер. с нем. (с доп.)|место={{М.}}|издательство=[[Прогресс (издательство)|Прогресс]]|год=1973|том=4|страниц=855}}&lt;/ref&gt;.

== Аата ==
Эрзя омук тылыгар «штатол» диэн «чүмэчи». Сиэргэ-туомҥа анаммыт чүмэчини эбии «эрзянь штатол» эбэтэр өбүгэ чүмэчитэ ({{lang-myv|атянь штатол}}) дииллэр&lt;ref name=&quot;НН&quot;&gt;{{статья |автор= Тютина О. С., Саберов Р. А. |заглавие= Особенности проведения национальных обрядовых праздников мордвы на примере Всеэрзянского моления (Эрзянь Раскень Озкс) |ссылка= https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-provedeniya-natsionalnyh-obryadovyh-prazdnikov-mordvy-na-primere-vseerzyanskogo-moleniya-erzyan-rasken-ozks |издание= Colloquium heptaplomeres |тип= журнал |место= Нижний Новгород |год= 2016 |номер= 3 |страницы=  |issn= 2312-1696 |archive-date= 2021-05-20 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210520191144/https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-provedeniya-natsionalnyh-obryadovyh-prazdnikov-mordvy-na-primere-vseerzyanskogo-moleniya-erzyan-rasken-ozks }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Саранск&quot;&gt;{{статья |автор= Абрамова Т. А., Спиридонова Ю. Н. |заглавие= Роль родового коллектива в обрядовости финно-угорских народов |ссылка= https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer |издание= Juvenis scientia |тип= журнал |место= СПб. |год= 2017 |номер= 6 |страницы= 52—55 |issn= 2414-3790 |archive-date= 2021-04-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210417114538/https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer }}&lt;/ref&gt;.

«Штатол» диэн тыл Даль тылдьытыгар баар («Толковый словарь живого великорусского языка»).

== Ойуулааһына ==
Былыргы штатол 3,5 бөрсүөк (вершок) үрдүктээҕэ, 1,5 модьулааҕа. Чүмэчи ыйааһына биир муунта кэриҥэ (фунт). Үөһэ (фитиль) лүөн саптан оҥоһуллара. Чүмэчи ортотунан ойуулаах сотторунан баайыллара (рушник). Чүмэчи тутар олоҕо мастан кыһан оҥоһуллара уонна кытыйа дуу уһун ньолбуһах холбуйа дуу курдук көрүҥнээҕэ.

Для эрзянского праздника «Раськень Озкс» диэн бырааһынньыкка анаан улахан чүмэчи оҥоһуллар, сороҕор 3 миэтэрэ тиийэ уһуннаах буолар, диаметра — 40 см, ыйааһына — 165 кг тиийиэн сөп.

== Туттуу ==
Штатолу эрзялар ыалынан уонна ууһунан үҥэргэ христианствону ылыныахтарын инниттэн туһаналлара биллэр. Умайа тутар чүмэчи олоҕу көрдөрөр уонна Аан дойду маһын (Аал Луук мас курдугу) кытта ситимнээх.

Билигин Мордовияҕа штатолу төрүт итэҕэл сиэрин-туомун саҕаланыытыгар уматаллар.

== Култуураҕа ==
[[Саранскай]]га «Штатол» диэн ааттаах тыйаатыр бэстибээлэ ыытыллар, ону таһынан Москубаҕа финн-угор култууратыгар аналлаах мультимедиа бырайыак баара биллэр.</text>
      <sha1>ssjpnq26t0gybgpqxmvaipzhvk5g53y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>428663</id>
      <parentid>428662</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T09:46:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-80</username>
        <id>28993</id>
      </contributor>
      <comment>/* Култуураҕа */</comment>
      <origin>428663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4655" sha1="24cf62neapes03nuqtq52ap4kbwim6a" xml:space="preserve">[[Билэ:Erzyanj shtatol 100 2518.jpg|thumb|right|Штатол [[В. И. Ромашкин аатынан «Этно-кудо» түмэл-дьиэ|«Этно-кудо» түмэлгэ]]]]
'''Штато́л''' — [[Эрзялар|эрзя омукка]] сиэр-туом оҥорорго туттуллар киэргэтиилээх мас олбоххо олорор буоска чүмэчи&lt;ref name=&quot;Фасмер&quot;&gt;{{книга|автор=Фасмер М.|заглавие=Этимологический словарь русского языка: Пер. с нем. (с доп.)|место={{М.}}|издательство=[[Прогресс (издательство)|Прогресс]]|год=1973|том=4|страниц=855}}&lt;/ref&gt;.

== Аата ==
Эрзя омук тылыгар «штатол» диэн «чүмэчи». Сиэргэ-туомҥа анаммыт чүмэчини эбии «эрзянь штатол» эбэтэр өбүгэ чүмэчитэ ({{lang-myv|атянь штатол}}) дииллэр&lt;ref name=&quot;НН&quot;&gt;{{статья |автор= Тютина О. С., Саберов Р. А. |заглавие= Особенности проведения национальных обрядовых праздников мордвы на примере Всеэрзянского моления (Эрзянь Раскень Озкс) |ссылка= https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-provedeniya-natsionalnyh-obryadovyh-prazdnikov-mordvy-na-primere-vseerzyanskogo-moleniya-erzyan-rasken-ozks |издание= Colloquium heptaplomeres |тип= журнал |место= Нижний Новгород |год= 2016 |номер= 3 |страницы=  |issn= 2312-1696 |archive-date= 2021-05-20 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210520191144/https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-provedeniya-natsionalnyh-obryadovyh-prazdnikov-mordvy-na-primere-vseerzyanskogo-moleniya-erzyan-rasken-ozks }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Саранск&quot;&gt;{{статья |автор= Абрамова Т. А., Спиридонова Ю. Н. |заглавие= Роль родового коллектива в обрядовости финно-угорских народов |ссылка= https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer |издание= Juvenis scientia |тип= журнал |место= СПб. |год= 2017 |номер= 6 |страницы= 52—55 |issn= 2414-3790 |archive-date= 2021-04-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210417114538/https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer }}&lt;/ref&gt;.

«Штатол» диэн тыл Даль тылдьытыгар баар («Толковый словарь живого великорусского языка»).

== Ойуулааһына ==
Былыргы штатол 3,5 бөрсүөк (вершок) үрдүктээҕэ, 1,5 модьулааҕа. Чүмэчи ыйааһына биир муунта кэриҥэ (фунт). Үөһэ (фитиль) лүөн саптан оҥоһуллара. Чүмэчи ортотунан ойуулаах сотторунан баайыллара (рушник). Чүмэчи тутар олоҕо мастан кыһан оҥоһуллара уонна кытыйа дуу уһун ньолбуһах холбуйа дуу курдук көрүҥнээҕэ.

Для эрзянского праздника «Раськень Озкс» диэн бырааһынньыкка анаан улахан чүмэчи оҥоһуллар, сороҕор 3 миэтэрэ тиийэ уһуннаах буолар, диаметра — 40 см, ыйааһына — 165 кг тиийиэн сөп.

== Туттуу ==
Штатолу эрзялар ыалынан уонна ууһунан үҥэргэ христианствону ылыныахтарын инниттэн туһаналлара биллэр. Умайа тутар чүмэчи олоҕу көрдөрөр уонна Аан дойду маһын (Аал Луук мас курдугу) кытта ситимнээх.

Билигин Мордовияҕа штатолу төрүт итэҕэл сиэрин-туомун саҕаланыытыгар уматаллар.

== Култуураҕа ==
[[Саранскай]]га «Штатол» диэн ааттаах тыйаатыр бэстибээлэ ыытыллар, ону таһынан Москубаҕа финн-угор култууратыгар аналлаах мультимедиа бырайыак баара биллэр.

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}</text>
      <sha1>24cf62neapes03nuqtq52ap4kbwim6a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>428664</id>
      <parentid>428663</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T09:48:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-80</username>
        <id>28993</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ойуулааһына */</comment>
      <origin>428664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5180" sha1="dq18zs1h2yktmfeljecd85cy8wcr7ml" xml:space="preserve">[[Билэ:Erzyanj shtatol 100 2518.jpg|thumb|right|Штатол [[В. И. Ромашкин аатынан «Этно-кудо» түмэл-дьиэ|«Этно-кудо» түмэлгэ]]]]
'''Штато́л''' — [[Эрзялар|эрзя омукка]] сиэр-туом оҥорорго туттуллар киэргэтиилээх мас олбоххо олорор буоска чүмэчи&lt;ref name=&quot;Фасмер&quot;&gt;{{книга|автор=Фасмер М.|заглавие=Этимологический словарь русского языка: Пер. с нем. (с доп.)|место={{М.}}|издательство=[[Прогресс (издательство)|Прогресс]]|год=1973|том=4|страниц=855}}&lt;/ref&gt;.

== Аата ==
Эрзя омук тылыгар «штатол» диэн «чүмэчи». Сиэргэ-туомҥа анаммыт чүмэчини эбии «эрзянь штатол» эбэтэр өбүгэ чүмэчитэ ({{lang-myv|атянь штатол}}) дииллэр&lt;ref name=&quot;НН&quot;&gt;{{статья |автор= Тютина О. С., Саберов Р. А. |заглавие= Особенности проведения национальных обрядовых праздников мордвы на примере Всеэрзянского моления (Эрзянь Раскень Озкс) |ссылка= https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-provedeniya-natsionalnyh-obryadovyh-prazdnikov-mordvy-na-primere-vseerzyanskogo-moleniya-erzyan-rasken-ozks |издание= Colloquium heptaplomeres |тип= журнал |место= Нижний Новгород |год= 2016 |номер= 3 |страницы=  |issn= 2312-1696 |archive-date= 2021-05-20 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210520191144/https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-provedeniya-natsionalnyh-obryadovyh-prazdnikov-mordvy-na-primere-vseerzyanskogo-moleniya-erzyan-rasken-ozks }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Саранск&quot;&gt;{{статья |автор= Абрамова Т. А., Спиридонова Ю. Н. |заглавие= Роль родового коллектива в обрядовости финно-угорских народов |ссылка= https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer |издание= Juvenis scientia |тип= журнал |место= СПб. |год= 2017 |номер= 6 |страницы= 52—55 |issn= 2414-3790 |archive-date= 2021-04-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210417114538/https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer }}&lt;/ref&gt;.

«Штатол» диэн тыл Даль тылдьытыгар баар («Толковый словарь живого великорусского языка»).

== Ойуулааһына ==
Былыргы штатол 3,5 бөрсүөк (вершок) үрдүктээҕэ, 1,5 модьулааҕа. Чүмэчи ыйааһына биир муунта кэриҥэ (фунт). Үөһэ (фитиль) лүөн саптан оҥоһуллара. Чүмэчи ортотунан ойуулаах сотторунан баайыллара (рушник). Чүмэчи тутар олоҕо мастан кыһан оҥоһуллара уонна кытыйа дуу уһун ньолбуһах холбуйа дуу курдук көрүҥнээҕэ.

Для эрзянского праздника «Раськень Озкс» диэн бырааһынньыкка анаан улахан чүмэчи оҥоһуллар, сороҕор 3 миэтэрэ тиийэ уһуннаах буолар, диаметра — 40 см, ыйааһына — 165 кг тиийиэн сөп&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://goloserzi.ru/etnos/traditsii/rasken-ozks-v-bolsheignatovskom-rayone-mordovii/ |title= Раськень Озкс в Большеигнатовском районе Мордовии |lang= ru |author= Николай Аношкин |date= 2015-11-26 |website= Голос эрзи |access-date= 2021-05-20 |url-status= live |archive-url= https://web.archive.org/web/20210520191146/http://goloserzi.ru/etnos/traditsii/rasken-ozks-v-bolsheignatovskom-rayone-mordovii/ |archive-date= 2021-05-20 }}&lt;/ref&gt;.

== Туттуу ==
Штатолу эрзялар ыалынан уонна ууһунан үҥэргэ христианствону ылыныахтарын инниттэн туһаналлара биллэр. Умайа тутар чүмэчи олоҕу көрдөрөр уонна Аан дойду маһын (Аал Луук мас курдугу) кытта ситимнээх.

Билигин Мордовияҕа штатолу төрүт итэҕэл сиэрин-туомун саҕаланыытыгар уматаллар.

== Култуураҕа ==
[[Саранскай]]га «Штатол» диэн ааттаах тыйаатыр бэстибээлэ ыытыллар, ону таһынан Москубаҕа финн-угор култууратыгар аналлаах мультимедиа бырайыак баара биллэр.

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}</text>
      <sha1>dq18zs1h2yktmfeljecd85cy8wcr7ml</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>428665</id>
      <parentid>428664</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T09:49:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-80</username>
        <id>28993</id>
      </contributor>
      <comment>/* Туттуу */</comment>
      <origin>428665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5209" sha1="1ak8tdds5axzjh9quvyelcpnyzvpe74" xml:space="preserve">[[Билэ:Erzyanj shtatol 100 2518.jpg|thumb|right|Штатол [[В. И. Ромашкин аатынан «Этно-кудо» түмэл-дьиэ|«Этно-кудо» түмэлгэ]]]]
'''Штато́л''' — [[Эрзялар|эрзя омукка]] сиэр-туом оҥорорго туттуллар киэргэтиилээх мас олбоххо олорор буоска чүмэчи&lt;ref name=&quot;Фасмер&quot;&gt;{{книга|автор=Фасмер М.|заглавие=Этимологический словарь русского языка: Пер. с нем. (с доп.)|место={{М.}}|издательство=[[Прогресс (издательство)|Прогресс]]|год=1973|том=4|страниц=855}}&lt;/ref&gt;.

== Аата ==
Эрзя омук тылыгар «штатол» диэн «чүмэчи». Сиэргэ-туомҥа анаммыт чүмэчини эбии «эрзянь штатол» эбэтэр өбүгэ чүмэчитэ ({{lang-myv|атянь штатол}}) дииллэр&lt;ref name=&quot;НН&quot;&gt;{{статья |автор= Тютина О. С., Саберов Р. А. |заглавие= Особенности проведения национальных обрядовых праздников мордвы на примере Всеэрзянского моления (Эрзянь Раскень Озкс) |ссылка= https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-provedeniya-natsionalnyh-obryadovyh-prazdnikov-mordvy-na-primere-vseerzyanskogo-moleniya-erzyan-rasken-ozks |издание= Colloquium heptaplomeres |тип= журнал |место= Нижний Новгород |год= 2016 |номер= 3 |страницы=  |issn= 2312-1696 |archive-date= 2021-05-20 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210520191144/https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-provedeniya-natsionalnyh-obryadovyh-prazdnikov-mordvy-na-primere-vseerzyanskogo-moleniya-erzyan-rasken-ozks }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Саранск&quot;&gt;{{статья |автор= Абрамова Т. А., Спиридонова Ю. Н. |заглавие= Роль родового коллектива в обрядовости финно-угорских народов |ссылка= https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer |издание= Juvenis scientia |тип= журнал |место= СПб. |год= 2017 |номер= 6 |страницы= 52—55 |issn= 2414-3790 |archive-date= 2021-04-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210417114538/https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer }}&lt;/ref&gt;.

«Штатол» диэн тыл Даль тылдьытыгар баар («Толковый словарь живого великорусского языка»).

== Ойуулааһына ==
Былыргы штатол 3,5 бөрсүөк (вершок) үрдүктээҕэ, 1,5 модьулааҕа. Чүмэчи ыйааһына биир муунта кэриҥэ (фунт). Үөһэ (фитиль) лүөн саптан оҥоһуллара. Чүмэчи ортотунан ойуулаах сотторунан баайыллара (рушник). Чүмэчи тутар олоҕо мастан кыһан оҥоһуллара уонна кытыйа дуу уһун ньолбуһах холбуйа дуу курдук көрүҥнээҕэ.

Для эрзянского праздника «Раськень Озкс» диэн бырааһынньыкка анаан улахан чүмэчи оҥоһуллар, сороҕор 3 миэтэрэ тиийэ уһуннаах буолар, диаметра — 40 см, ыйааһына — 165 кг тиийиэн сөп&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://goloserzi.ru/etnos/traditsii/rasken-ozks-v-bolsheignatovskom-rayone-mordovii/ |title= Раськень Озкс в Большеигнатовском районе Мордовии |lang= ru |author= Николай Аношкин |date= 2015-11-26 |website= Голос эрзи |access-date= 2021-05-20 |url-status= live |archive-url= https://web.archive.org/web/20210520191146/http://goloserzi.ru/etnos/traditsii/rasken-ozks-v-bolsheignatovskom-rayone-mordovii/ |archive-date= 2021-05-20 }}&lt;/ref&gt;.

== Туттуу ==
Штатолу эрзялар ыалынан уонна ууһунан үҥэргэ христианствону ылыныахтарын инниттэн туһаналлара биллэр. Умайа тутар чүмэчи олоҕу көрдөрөр уонна Аан дойду маһын (Аал Луук мас курдугу) кытта ситимнээх&lt;ref name=&quot;Саранск&quot; /&gt;.

Билигин Мордовияҕа штатолу төрүт итэҕэл сиэрин-туомун саҕаланыытыгар уматаллар.

== Култуураҕа ==
[[Саранскай]]га «Штатол» диэн ааттаах тыйаатыр бэстибээлэ ыытыллар, ону таһынан Москубаҕа финн-угор култууратыгар аналлаах мультимедиа бырайыак баара биллэр.

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}</text>
      <sha1>1ak8tdds5axzjh9quvyelcpnyzvpe74</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>428666</id>
      <parentid>428665</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T09:51:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-80</username>
        <id>28993</id>
      </contributor>
      <comment>/* Быһаарыылар */</comment>
      <origin>428666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5305" sha1="lwcw21rlspzuqkamdajm9y8288e0egf" xml:space="preserve">[[Билэ:Erzyanj shtatol 100 2518.jpg|thumb|right|Штатол [[В. И. Ромашкин аатынан «Этно-кудо» түмэл-дьиэ|«Этно-кудо» түмэлгэ]]]]
'''Штато́л''' — [[Эрзялар|эрзя омукка]] сиэр-туом оҥорорго туттуллар киэргэтиилээх мас олбоххо олорор буоска чүмэчи&lt;ref name=&quot;Фасмер&quot;&gt;{{книга|автор=Фасмер М.|заглавие=Этимологический словарь русского языка: Пер. с нем. (с доп.)|место={{М.}}|издательство=[[Прогресс (издательство)|Прогресс]]|год=1973|том=4|страниц=855}}&lt;/ref&gt;.

== Аата ==
Эрзя омук тылыгар «штатол» диэн «чүмэчи». Сиэргэ-туомҥа анаммыт чүмэчини эбии «эрзянь штатол» эбэтэр өбүгэ чүмэчитэ ({{lang-myv|атянь штатол}}) дииллэр&lt;ref name=&quot;НН&quot;&gt;{{статья |автор= Тютина О. С., Саберов Р. А. |заглавие= Особенности проведения национальных обрядовых праздников мордвы на примере Всеэрзянского моления (Эрзянь Раскень Озкс) |ссылка= https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-provedeniya-natsionalnyh-obryadovyh-prazdnikov-mordvy-na-primere-vseerzyanskogo-moleniya-erzyan-rasken-ozks |издание= Colloquium heptaplomeres |тип= журнал |место= Нижний Новгород |год= 2016 |номер= 3 |страницы=  |issn= 2312-1696 |archive-date= 2021-05-20 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210520191144/https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-provedeniya-natsionalnyh-obryadovyh-prazdnikov-mordvy-na-primere-vseerzyanskogo-moleniya-erzyan-rasken-ozks }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Саранск&quot;&gt;{{статья |автор= Абрамова Т. А., Спиридонова Ю. Н. |заглавие= Роль родового коллектива в обрядовости финно-угорских народов |ссылка= https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer |издание= Juvenis scientia |тип= журнал |место= СПб. |год= 2017 |номер= 6 |страницы= 52—55 |issn= 2414-3790 |archive-date= 2021-04-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210417114538/https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer }}&lt;/ref&gt;.

«Штатол» диэн тыл Даль тылдьытыгар баар («Толковый словарь живого великорусского языка»).

== Ойуулааһына ==
Былыргы штатол 3,5 бөрсүөк (вершок) үрдүктээҕэ, 1,5 модьулааҕа. Чүмэчи ыйааһына биир муунта кэриҥэ (фунт). Үөһэ (фитиль) лүөн саптан оҥоһуллара. Чүмэчи ортотунан ойуулаах сотторунан баайыллара (рушник). Чүмэчи тутар олоҕо мастан кыһан оҥоһуллара уонна кытыйа дуу уһун ньолбуһах холбуйа дуу курдук көрүҥнээҕэ.

Для эрзянского праздника «Раськень Озкс» диэн бырааһынньыкка анаан улахан чүмэчи оҥоһуллар, сороҕор 3 миэтэрэ тиийэ уһуннаах буолар, диаметра — 40 см, ыйааһына — 165 кг тиийиэн сөп&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://goloserzi.ru/etnos/traditsii/rasken-ozks-v-bolsheignatovskom-rayone-mordovii/ |title= Раськень Озкс в Большеигнатовском районе Мордовии |lang= ru |author= Николай Аношкин |date= 2015-11-26 |website= Голос эрзи |access-date= 2021-05-20 |url-status= live |archive-url= https://web.archive.org/web/20210520191146/http://goloserzi.ru/etnos/traditsii/rasken-ozks-v-bolsheignatovskom-rayone-mordovii/ |archive-date= 2021-05-20 }}&lt;/ref&gt;.

== Туттуу ==
Штатолу эрзялар ыалынан уонна ууһунан үҥэргэ христианствону ылыныахтарын инниттэн туһаналлара биллэр. Умайа тутар чүмэчи олоҕу көрдөрөр уонна Аан дойду маһын (Аал Луук мас курдугу) кытта ситимнээх&lt;ref name=&quot;Саранск&quot; /&gt;.

Билигин Мордовияҕа штатолу төрүт итэҕэл сиэрин-туомун саҕаланыытыгар уматаллар.

== Култуураҕа ==
[[Саранскай]]га «Штатол» диэн ааттаах тыйаатыр бэстибээлэ ыытыллар, ону таһынан Москубаҕа финн-угор култууратыгар аналлаах мультимедиа бырайыак баара биллэр.

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}

[[Категория:Сиэр-туом]]
[[Категория:Итэҕэл мала-сала]]</text>
      <sha1>lwcw21rlspzuqkamdajm9y8288e0egf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>428667</id>
      <parentid>428666</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T10:03:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-80</username>
        <id>28993</id>
      </contributor>
      <comment>/* Култуураҕа */</comment>
      <origin>428667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5497" sha1="8cl4kx5gfrgx3lbyincdgfwvzjptkhp" xml:space="preserve">[[Билэ:Erzyanj shtatol 100 2518.jpg|thumb|right|Штатол [[В. И. Ромашкин аатынан «Этно-кудо» түмэл-дьиэ|«Этно-кудо» түмэлгэ]]]]
'''Штато́л''' — [[Эрзялар|эрзя омукка]] сиэр-туом оҥорорго туттуллар киэргэтиилээх мас олбоххо олорор буоска чүмэчи&lt;ref name=&quot;Фасмер&quot;&gt;{{книга|автор=Фасмер М.|заглавие=Этимологический словарь русского языка: Пер. с нем. (с доп.)|место={{М.}}|издательство=[[Прогресс (издательство)|Прогресс]]|год=1973|том=4|страниц=855}}&lt;/ref&gt;.

== Аата ==
Эрзя омук тылыгар «штатол» диэн «чүмэчи». Сиэргэ-туомҥа анаммыт чүмэчини эбии «эрзянь штатол» эбэтэр өбүгэ чүмэчитэ ({{lang-myv|атянь штатол}}) дииллэр&lt;ref name=&quot;НН&quot;&gt;{{статья |автор= Тютина О. С., Саберов Р. А. |заглавие= Особенности проведения национальных обрядовых праздников мордвы на примере Всеэрзянского моления (Эрзянь Раскень Озкс) |ссылка= https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-provedeniya-natsionalnyh-obryadovyh-prazdnikov-mordvy-na-primere-vseerzyanskogo-moleniya-erzyan-rasken-ozks |издание= Colloquium heptaplomeres |тип= журнал |место= Нижний Новгород |год= 2016 |номер= 3 |страницы=  |issn= 2312-1696 |archive-date= 2021-05-20 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210520191144/https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-provedeniya-natsionalnyh-obryadovyh-prazdnikov-mordvy-na-primere-vseerzyanskogo-moleniya-erzyan-rasken-ozks }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Саранск&quot;&gt;{{статья |автор= Абрамова Т. А., Спиридонова Ю. Н. |заглавие= Роль родового коллектива в обрядовости финно-угорских народов |ссылка= https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer |издание= Juvenis scientia |тип= журнал |место= СПб. |год= 2017 |номер= 6 |страницы= 52—55 |issn= 2414-3790 |archive-date= 2021-04-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210417114538/https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer }}&lt;/ref&gt;.

«Штатол» диэн тыл Даль тылдьытыгар баар («Толковый словарь живого великорусского языка»).

== Ойуулааһына ==
Былыргы штатол 3,5 бөрсүөк (вершок) үрдүктээҕэ, 1,5 модьулааҕа. Чүмэчи ыйааһына биир муунта кэриҥэ (фунт). Үөһэ (фитиль) лүөн саптан оҥоһуллара. Чүмэчи ортотунан ойуулаах сотторунан баайыллара (рушник). Чүмэчи тутар олоҕо мастан кыһан оҥоһуллара уонна кытыйа дуу уһун ньолбуһах холбуйа дуу курдук көрүҥнээҕэ.

Для эрзянского праздника «Раськень Озкс» диэн бырааһынньыкка анаан улахан чүмэчи оҥоһуллар, сороҕор 3 миэтэрэ тиийэ уһуннаах буолар, диаметра — 40 см, ыйааһына — 165 кг тиийиэн сөп&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://goloserzi.ru/etnos/traditsii/rasken-ozks-v-bolsheignatovskom-rayone-mordovii/ |title= Раськень Озкс в Большеигнатовском районе Мордовии |lang= ru |author= Николай Аношкин |date= 2015-11-26 |website= Голос эрзи |access-date= 2021-05-20 |url-status= live |archive-url= https://web.archive.org/web/20210520191146/http://goloserzi.ru/etnos/traditsii/rasken-ozks-v-bolsheignatovskom-rayone-mordovii/ |archive-date= 2021-05-20 }}&lt;/ref&gt;.

== Туттуу ==
Штатолу эрзялар ыалынан уонна ууһунан үҥэргэ христианствону ылыныахтарын инниттэн туһаналлара биллэр. Умайа тутар чүмэчи олоҕу көрдөрөр уонна Аан дойду маһын (Аал Луук мас курдугу) кытта ситимнээх&lt;ref name=&quot;Саранск&quot; /&gt;.

Билигин Мордовияҕа штатолу төрүт итэҕэл сиэрин-туомун саҕаланыытыгар уматаллар.

== Култуураҕа ==
[[Саранскай]]га «Штатол» диэн ааттаах тыйаатыр бэстибээлэ ыытыллар, ону таһынан Москубаҕа финн-угор култууратыгар аналлаах мультимедиа бырайыак баара биллэр.

2016 сыллаахха «Ойме» бөлөх «Штатол» диэн альбому таһаарбыта, онно эрзя былыргы ырыаларын киллэрбиттэрэ.

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}

[[Категория:Сиэр-туом]]
[[Категория:Итэҕэл мала-сала]]</text>
      <sha1>8cl4kx5gfrgx3lbyincdgfwvzjptkhp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>428668</id>
      <parentid>428667</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T10:05:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-80</username>
        <id>28993</id>
      </contributor>
      <comment>/* Култуураҕа */</comment>
      <origin>428668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5578" sha1="5dh210zy5mpthkq2wg1ga7ixbcx8vr3" xml:space="preserve">[[Билэ:Erzyanj shtatol 100 2518.jpg|thumb|right|Штатол [[В. И. Ромашкин аатынан «Этно-кудо» түмэл-дьиэ|«Этно-кудо» түмэлгэ]]]]
'''Штато́л''' — [[Эрзялар|эрзя омукка]] сиэр-туом оҥорорго туттуллар киэргэтиилээх мас олбоххо олорор буоска чүмэчи&lt;ref name=&quot;Фасмер&quot;&gt;{{книга|автор=Фасмер М.|заглавие=Этимологический словарь русского языка: Пер. с нем. (с доп.)|место={{М.}}|издательство=[[Прогресс (издательство)|Прогресс]]|год=1973|том=4|страниц=855}}&lt;/ref&gt;.

== Аата ==
Эрзя омук тылыгар «штатол» диэн «чүмэчи». Сиэргэ-туомҥа анаммыт чүмэчини эбии «эрзянь штатол» эбэтэр өбүгэ чүмэчитэ ({{lang-myv|атянь штатол}}) дииллэр&lt;ref name=&quot;НН&quot;&gt;{{статья |автор= Тютина О. С., Саберов Р. А. |заглавие= Особенности проведения национальных обрядовых праздников мордвы на примере Всеэрзянского моления (Эрзянь Раскень Озкс) |ссылка= https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-provedeniya-natsionalnyh-obryadovyh-prazdnikov-mordvy-na-primere-vseerzyanskogo-moleniya-erzyan-rasken-ozks |издание= Colloquium heptaplomeres |тип= журнал |место= Нижний Новгород |год= 2016 |номер= 3 |страницы=  |issn= 2312-1696 |archive-date= 2021-05-20 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210520191144/https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-provedeniya-natsionalnyh-obryadovyh-prazdnikov-mordvy-na-primere-vseerzyanskogo-moleniya-erzyan-rasken-ozks }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Саранск&quot;&gt;{{статья |автор= Абрамова Т. А., Спиридонова Ю. Н. |заглавие= Роль родового коллектива в обрядовости финно-угорских народов |ссылка= https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer |издание= Juvenis scientia |тип= журнал |место= СПб. |год= 2017 |номер= 6 |страницы= 52—55 |issn= 2414-3790 |archive-date= 2021-04-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210417114538/https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer }}&lt;/ref&gt;.

«Штатол» диэн тыл Даль тылдьытыгар баар («Толковый словарь живого великорусского языка»).

== Ойуулааһына ==
Былыргы штатол 3,5 бөрсүөк (вершок) үрдүктээҕэ, 1,5 модьулааҕа. Чүмэчи ыйааһына биир муунта кэриҥэ (фунт). Үөһэ (фитиль) лүөн саптан оҥоһуллара. Чүмэчи ортотунан ойуулаах сотторунан баайыллара (рушник). Чүмэчи тутар олоҕо мастан кыһан оҥоһуллара уонна кытыйа дуу уһун ньолбуһах холбуйа дуу курдук көрүҥнээҕэ.

Для эрзянского праздника «Раськень Озкс» диэн бырааһынньыкка анаан улахан чүмэчи оҥоһуллар, сороҕор 3 миэтэрэ тиийэ уһуннаах буолар, диаметра — 40 см, ыйааһына — 165 кг тиийиэн сөп&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://goloserzi.ru/etnos/traditsii/rasken-ozks-v-bolsheignatovskom-rayone-mordovii/ |title= Раськень Озкс в Большеигнатовском районе Мордовии |lang= ru |author= Николай Аношкин |date= 2015-11-26 |website= Голос эрзи |access-date= 2021-05-20 |url-status= live |archive-url= https://web.archive.org/web/20210520191146/http://goloserzi.ru/etnos/traditsii/rasken-ozks-v-bolsheignatovskom-rayone-mordovii/ |archive-date= 2021-05-20 }}&lt;/ref&gt;.

== Туттуу ==
Штатолу эрзялар ыалынан уонна ууһунан үҥэргэ христианствону ылыныахтарын инниттэн туһаналлара биллэр. Умайа тутар чүмэчи олоҕу көрдөрөр уонна Аан дойду маһын (Аал Луук мас курдугу) кытта ситимнээх&lt;ref name=&quot;Саранск&quot; /&gt;.

Билигин Мордовияҕа штатолу төрүт итэҕэл сиэрин-туомун саҕаланыытыгар уматаллар.

== Култуураҕа ==
[[Саранскай]]га «Штатол» диэн ааттаах тыйаатыр бэстибээлэ ыытыллар, ону таһынан Москубаҕа финн-угор култууратыгар аналлаах мультимедиа бырайыак баара биллэр.

2016 сыллаахха эрзя омук салайааччылаах (Ежевика Спиркина) «Ойме» бөлөх «Штатол» диэн альбому таһаарбыта, онно эрзя былыргы ырыаларын киллэрбиттэрэ.

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}

[[Категория:Сиэр-туом]]
[[Категория:Итэҕэл мала-сала]]</text>
      <sha1>5dh210zy5mpthkq2wg1ga7ixbcx8vr3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>428669</id>
      <parentid>428668</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T10:05:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-80</username>
        <id>28993</id>
      </contributor>
      <comment>/* Култуураҕа */</comment>
      <origin>428669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5582" sha1="g99zq3idsqjnnbuimf5br4f6wuj7suc" xml:space="preserve">[[Билэ:Erzyanj shtatol 100 2518.jpg|thumb|right|Штатол [[В. И. Ромашкин аатынан «Этно-кудо» түмэл-дьиэ|«Этно-кудо» түмэлгэ]]]]
'''Штато́л''' — [[Эрзялар|эрзя омукка]] сиэр-туом оҥорорго туттуллар киэргэтиилээх мас олбоххо олорор буоска чүмэчи&lt;ref name=&quot;Фасмер&quot;&gt;{{книга|автор=Фасмер М.|заглавие=Этимологический словарь русского языка: Пер. с нем. (с доп.)|место={{М.}}|издательство=[[Прогресс (издательство)|Прогресс]]|год=1973|том=4|страниц=855}}&lt;/ref&gt;.

== Аата ==
Эрзя омук тылыгар «штатол» диэн «чүмэчи». Сиэргэ-туомҥа анаммыт чүмэчини эбии «эрзянь штатол» эбэтэр өбүгэ чүмэчитэ ({{lang-myv|атянь штатол}}) дииллэр&lt;ref name=&quot;НН&quot;&gt;{{статья |автор= Тютина О. С., Саберов Р. А. |заглавие= Особенности проведения национальных обрядовых праздников мордвы на примере Всеэрзянского моления (Эрзянь Раскень Озкс) |ссылка= https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-provedeniya-natsionalnyh-obryadovyh-prazdnikov-mordvy-na-primere-vseerzyanskogo-moleniya-erzyan-rasken-ozks |издание= Colloquium heptaplomeres |тип= журнал |место= Нижний Новгород |год= 2016 |номер= 3 |страницы=  |issn= 2312-1696 |archive-date= 2021-05-20 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210520191144/https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-provedeniya-natsionalnyh-obryadovyh-prazdnikov-mordvy-na-primere-vseerzyanskogo-moleniya-erzyan-rasken-ozks }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Саранск&quot;&gt;{{статья |автор= Абрамова Т. А., Спиридонова Ю. Н. |заглавие= Роль родового коллектива в обрядовости финно-угорских народов |ссылка= https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer |издание= Juvenis scientia |тип= журнал |место= СПб. |год= 2017 |номер= 6 |страницы= 52—55 |issn= 2414-3790 |archive-date= 2021-04-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210417114538/https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer }}&lt;/ref&gt;.

«Штатол» диэн тыл Даль тылдьытыгар баар («Толковый словарь живого великорусского языка»).

== Ойуулааһына ==
Былыргы штатол 3,5 бөрсүөк (вершок) үрдүктээҕэ, 1,5 модьулааҕа. Чүмэчи ыйааһына биир муунта кэриҥэ (фунт). Үөһэ (фитиль) лүөн саптан оҥоһуллара. Чүмэчи ортотунан ойуулаах сотторунан баайыллара (рушник). Чүмэчи тутар олоҕо мастан кыһан оҥоһуллара уонна кытыйа дуу уһун ньолбуһах холбуйа дуу курдук көрүҥнээҕэ.

Для эрзянского праздника «Раськень Озкс» диэн бырааһынньыкка анаан улахан чүмэчи оҥоһуллар, сороҕор 3 миэтэрэ тиийэ уһуннаах буолар, диаметра — 40 см, ыйааһына — 165 кг тиийиэн сөп&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://goloserzi.ru/etnos/traditsii/rasken-ozks-v-bolsheignatovskom-rayone-mordovii/ |title= Раськень Озкс в Большеигнатовском районе Мордовии |lang= ru |author= Николай Аношкин |date= 2015-11-26 |website= Голос эрзи |access-date= 2021-05-20 |url-status= live |archive-url= https://web.archive.org/web/20210520191146/http://goloserzi.ru/etnos/traditsii/rasken-ozks-v-bolsheignatovskom-rayone-mordovii/ |archive-date= 2021-05-20 }}&lt;/ref&gt;.

== Туттуу ==
Штатолу эрзялар ыалынан уонна ууһунан үҥэргэ христианствону ылыныахтарын инниттэн туһаналлара биллэр. Умайа тутар чүмэчи олоҕу көрдөрөр уонна Аан дойду маһын (Аал Луук мас курдугу) кытта ситимнээх&lt;ref name=&quot;Саранск&quot; /&gt;.

Билигин Мордовияҕа штатолу төрүт итэҕэл сиэрин-туомун саҕаланыытыгар уматаллар.

== Култуураҕа ==
[[Саранскай]]га «Штатол» диэн ааттаах тыйаатыр бэстибээлэ ыытыллар, ону таһынан Москубаҕа финн-угор култууратыгар аналлаах мультимедиа бырайыак баара биллэр.

2016 сыллаахха эрзя омук салайааччылаах (Ежевика Спиркина) «[[Ойме]]» бөлөх «Штатол» диэн альбому таһаарбыта, онно эрзя былыргы ырыаларын киллэрбиттэрэ.

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}

[[Категория:Сиэр-туом]]
[[Категория:Итэҕэл мала-сала]]</text>
      <sha1>g99zq3idsqjnnbuimf5br4f6wuj7suc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>428670</id>
      <parentid>428669</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T10:06:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-80</username>
        <id>28993</id>
      </contributor>
      <origin>428670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5595" sha1="o9bom13idb7l690iqw2pykkfp4vl5m0" xml:space="preserve">[[Билэ:Erzyanj shtatol 100 2518.jpg|thumb|right|Штатол [[В. И. Ромашкин аатынан «Этно-кудо» түмэл-дьиэ|«Этно-кудо» түмэлгэ]]]]
'''Штато́л''' — [[Эрзялар|эрзя омукка]] сиэр-туом оҥорорго туттуллар киэргэтиилээх мас олбоххо/иһиккэ олорор буоска чүмэчи&lt;ref name=&quot;Фасмер&quot;&gt;{{книга|автор=Фасмер М.|заглавие=Этимологический словарь русского языка: Пер. с нем. (с доп.)|место={{М.}}|издательство=[[Прогресс (издательство)|Прогресс]]|год=1973|том=4|страниц=855}}&lt;/ref&gt;.

== Аата ==
Эрзя омук тылыгар «штатол» диэн «чүмэчи». Сиэргэ-туомҥа анаммыт чүмэчини эбии «эрзянь штатол» эбэтэр өбүгэ чүмэчитэ ({{lang-myv|атянь штатол}}) дииллэр&lt;ref name=&quot;НН&quot;&gt;{{статья |автор= Тютина О. С., Саберов Р. А. |заглавие= Особенности проведения национальных обрядовых праздников мордвы на примере Всеэрзянского моления (Эрзянь Раскень Озкс) |ссылка= https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-provedeniya-natsionalnyh-obryadovyh-prazdnikov-mordvy-na-primere-vseerzyanskogo-moleniya-erzyan-rasken-ozks |издание= Colloquium heptaplomeres |тип= журнал |место= Нижний Новгород |год= 2016 |номер= 3 |страницы=  |issn= 2312-1696 |archive-date= 2021-05-20 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210520191144/https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-provedeniya-natsionalnyh-obryadovyh-prazdnikov-mordvy-na-primere-vseerzyanskogo-moleniya-erzyan-rasken-ozks }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Саранск&quot;&gt;{{статья |автор= Абрамова Т. А., Спиридонова Ю. Н. |заглавие= Роль родового коллектива в обрядовости финно-угорских народов |ссылка= https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer |издание= Juvenis scientia |тип= журнал |место= СПб. |год= 2017 |номер= 6 |страницы= 52—55 |issn= 2414-3790 |archive-date= 2021-04-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210417114538/https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer }}&lt;/ref&gt;.

«Штатол» диэн тыл Даль тылдьытыгар баар («Толковый словарь живого великорусского языка»).

== Ойуулааһына ==
Былыргы штатол 3,5 бөрсүөк (вершок) үрдүктээҕэ, 1,5 модьулааҕа. Чүмэчи ыйааһына биир муунта кэриҥэ (фунт). Үөһэ (фитиль) лүөн саптан оҥоһуллара. Чүмэчи ортотунан ойуулаах сотторунан баайыллара (рушник). Чүмэчи тутар олоҕо мастан кыһан оҥоһуллара уонна кытыйа дуу уһун ньолбуһах холбуйа дуу курдук көрүҥнээҕэ.

Для эрзянского праздника «Раськень Озкс» диэн бырааһынньыкка анаан улахан чүмэчи оҥоһуллар, сороҕор 3 миэтэрэ тиийэ уһуннаах буолар, диаметра — 40 см, ыйааһына — 165 кг тиийиэн сөп&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://goloserzi.ru/etnos/traditsii/rasken-ozks-v-bolsheignatovskom-rayone-mordovii/ |title= Раськень Озкс в Большеигнатовском районе Мордовии |lang= ru |author= Николай Аношкин |date= 2015-11-26 |website= Голос эрзи |access-date= 2021-05-20 |url-status= live |archive-url= https://web.archive.org/web/20210520191146/http://goloserzi.ru/etnos/traditsii/rasken-ozks-v-bolsheignatovskom-rayone-mordovii/ |archive-date= 2021-05-20 }}&lt;/ref&gt;.

== Туттуу ==
Штатолу эрзялар ыалынан уонна ууһунан үҥэргэ христианствону ылыныахтарын инниттэн туһаналлара биллэр. Умайа тутар чүмэчи олоҕу көрдөрөр уонна Аан дойду маһын (Аал Луук мас курдугу) кытта ситимнээх&lt;ref name=&quot;Саранск&quot; /&gt;.

Билигин Мордовияҕа штатолу төрүт итэҕэл сиэрин-туомун саҕаланыытыгар уматаллар.

== Култуураҕа ==
[[Саранскай]]га «Штатол» диэн ааттаах тыйаатыр бэстибээлэ ыытыллар, ону таһынан Москубаҕа финн-угор култууратыгар аналлаах мультимедиа бырайыак баара биллэр.

2016 сыллаахха эрзя омук салайааччылаах (Ежевика Спиркина) «[[Ойме]]» бөлөх «Штатол» диэн альбому таһаарбыта, онно эрзя былыргы ырыаларын киллэрбиттэрэ.

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}

[[Категория:Сиэр-туом]]
[[Категория:Итэҕэл мала-сала]]</text>
      <sha1>o9bom13idb7l690iqw2pykkfp4vl5m0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>428671</id>
      <parentid>428670</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T10:07:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-80</username>
        <id>28993</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ойуулааһына */</comment>
      <origin>428671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5596" sha1="bsgh5gu9z9g1aq0nq38g823br1r46pq" xml:space="preserve">[[Билэ:Erzyanj shtatol 100 2518.jpg|thumb|right|Штатол [[В. И. Ромашкин аатынан «Этно-кудо» түмэл-дьиэ|«Этно-кудо» түмэлгэ]]]]
'''Штато́л''' — [[Эрзялар|эрзя омукка]] сиэр-туом оҥорорго туттуллар киэргэтиилээх мас олбоххо/иһиккэ олорор буоска чүмэчи&lt;ref name=&quot;Фасмер&quot;&gt;{{книга|автор=Фасмер М.|заглавие=Этимологический словарь русского языка: Пер. с нем. (с доп.)|место={{М.}}|издательство=[[Прогресс (издательство)|Прогресс]]|год=1973|том=4|страниц=855}}&lt;/ref&gt;.

== Аата ==
Эрзя омук тылыгар «штатол» диэн «чүмэчи». Сиэргэ-туомҥа анаммыт чүмэчини эбии «эрзянь штатол» эбэтэр өбүгэ чүмэчитэ ({{lang-myv|атянь штатол}}) дииллэр&lt;ref name=&quot;НН&quot;&gt;{{статья |автор= Тютина О. С., Саберов Р. А. |заглавие= Особенности проведения национальных обрядовых праздников мордвы на примере Всеэрзянского моления (Эрзянь Раскень Озкс) |ссылка= https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-provedeniya-natsionalnyh-obryadovyh-prazdnikov-mordvy-na-primere-vseerzyanskogo-moleniya-erzyan-rasken-ozks |издание= Colloquium heptaplomeres |тип= журнал |место= Нижний Новгород |год= 2016 |номер= 3 |страницы=  |issn= 2312-1696 |archive-date= 2021-05-20 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210520191144/https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-provedeniya-natsionalnyh-obryadovyh-prazdnikov-mordvy-na-primere-vseerzyanskogo-moleniya-erzyan-rasken-ozks }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Саранск&quot;&gt;{{статья |автор= Абрамова Т. А., Спиридонова Ю. Н. |заглавие= Роль родового коллектива в обрядовости финно-угорских народов |ссылка= https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer |издание= Juvenis scientia |тип= журнал |место= СПб. |год= 2017 |номер= 6 |страницы= 52—55 |issn= 2414-3790 |archive-date= 2021-04-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210417114538/https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer }}&lt;/ref&gt;.

«Штатол» диэн тыл Даль тылдьытыгар баар («Толковый словарь живого великорусского языка»).

== Ойуулааһына ==
Былыргы штатол 3,5 бөрсүөк (вершок) үрдүктээҕэ, 1,5 модьулааҕа. Чүмэчи ыйааһына биир муунта кэриҥэ (фунт). Үөһэ (фитиль) лүөн саптан оҥоһуллара. Чүмэчи ортотунан ойуулаах сотторунан баайыллара (рушник). Чүмэчи тутар олоҕо мастан кыһан оҥоһуллара уонна хомуос дуу, уһун ньолбуһах холбуйа дуу курдук көрүҥнээҕэ.

Для эрзянского праздника «Раськень Озкс» диэн бырааһынньыкка анаан улахан чүмэчи оҥоһуллар, сороҕор 3 миэтэрэ тиийэ уһуннаах буолар, диаметра — 40 см, ыйааһына — 165 кг тиийиэн сөп&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://goloserzi.ru/etnos/traditsii/rasken-ozks-v-bolsheignatovskom-rayone-mordovii/ |title= Раськень Озкс в Большеигнатовском районе Мордовии |lang= ru |author= Николай Аношкин |date= 2015-11-26 |website= Голос эрзи |access-date= 2021-05-20 |url-status= live |archive-url= https://web.archive.org/web/20210520191146/http://goloserzi.ru/etnos/traditsii/rasken-ozks-v-bolsheignatovskom-rayone-mordovii/ |archive-date= 2021-05-20 }}&lt;/ref&gt;.

== Туттуу ==
Штатолу эрзялар ыалынан уонна ууһунан үҥэргэ христианствону ылыныахтарын инниттэн туһаналлара биллэр. Умайа тутар чүмэчи олоҕу көрдөрөр уонна Аан дойду маһын (Аал Луук мас курдугу) кытта ситимнээх&lt;ref name=&quot;Саранск&quot; /&gt;.

Билигин Мордовияҕа штатолу төрүт итэҕэл сиэрин-туомун саҕаланыытыгар уматаллар.

== Култуураҕа ==
[[Саранскай]]га «Штатол» диэн ааттаах тыйаатыр бэстибээлэ ыытыллар, ону таһынан Москубаҕа финн-угор култууратыгар аналлаах мультимедиа бырайыак баара биллэр.

2016 сыллаахха эрзя омук салайааччылаах (Ежевика Спиркина) «[[Ойме]]» бөлөх «Штатол» диэн альбому таһаарбыта, онно эрзя былыргы ырыаларын киллэрбиттэрэ.

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}

[[Категория:Сиэр-туом]]
[[Категория:Итэҕэл мала-сала]]</text>
      <sha1>bsgh5gu9z9g1aq0nq38g823br1r46pq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ырытыы:Штатол</title>
    <ns>1</ns>
    <id>58528</id>
    <revision>
      <id>428654</id>
      <timestamp>2026-05-16T09:29:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-80</username>
        <id>28993</id>
      </contributor>
      <comment>/* алҕас */ саҥа салаа</comment>
      <origin>428654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1544" sha1="jx6nnxpjqqq0xq66g2mgym3ik5dsuze" xml:space="preserve">== алҕас ==

1. Саргылана Матвеевна, Вы упомянули такой метод использования языка в образовательном процессе как &quot;Язык как вспомогательный инструмент&quot;. Раньше он использовался исключительно для повышения качества знаний, чтобы объяснить ученику сложный материал использовался его родной язык. Сейчас наверное этот инструмент можно использовать в целях ревитализации языка, расширения поля использования родного языка ребенком.
Да, инструмент замечательный. Но он сейчас как бы не то что бы незаконен, но как бы не институционализирован, не формализован. Нет официальной регламентации, нет разработанных методик (наверное они были в советские время, но они не известны современным учителям). Может ли ФИРЯ провести работу в этом направлении? [[Аналлаах:Суруйуу/&amp;#126;2026-29328-80|&amp;#126;2026-29328-80]] ([[Кыттааччы ырытыыта:&amp;#126;2026-29328-80|ырытыы]]) 09:29, 16 Ыам ыйын 2026 (UTC)</text>
      <sha1>jx6nnxpjqqq0xq66g2mgym3ik5dsuze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Халыып:Lang-myv</title>
    <ns>10</ns>
    <id>58529</id>
    <revision>
      <id>428661</id>
      <timestamp>2026-05-16T09:44:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-80</username>
        <id>28993</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[Эрзя тыла|эрз.]] {{langi|myv|{{{1}}}}}&lt;noinclude&gt;{{doc|Lang/doc}}&lt;/noinclude&gt;&quot; саҥа сирэй оҥоһулунна</comment>
      <origin>428661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90" sha1="pgm4bh6rr5vnwbmgfls5mcu7q2umpn5" xml:space="preserve">[[Эрзя тыла|эрз.]] {{langi|myv|{{{1}}}}}&lt;noinclude&gt;{{doc|Lang/doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pgm4bh6rr5vnwbmgfls5mcu7q2umpn5</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>