Бикипиэдьийэ sahwiki https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D2%AF%D1%80%D2%AF%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D1%80%D1%8D%D0%B9 MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter Миэдьийэ Аналлаах Ырытыы Кыттааччы Кыттааччы ырытыыта Бикипиэдьийэ Бикипиэдьийэ ырытыыта Билэ Билэ ырытыыта MediaWiki MediaWiki-ни ырытыы Халыып Халыыбы ырытыы Көмө Көмөнү ырытыы Категория Категорияны ырытыы TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 8912 428899 428802 2026-05-23T22:35:49Z Ojkhol 24881 /* Туох буолбута */ 428899 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1619}} '''1619''' сыл. == Туох буолбута == * Тоҥустар [[Мангазея]] хаһаактарыгар Оленье Вила (Бүлүү) диэн өрүс улахан Линь өрүскэ (Өлүөнэ) түһэрин туһунан кэпсээбиттэр. Онно элбэх дьон олорор диэбиттэр. Мангазея уйуоһуттан ол Бүлүүгэ диэри 4 нэдиэлэ айанныылларын кэпсээбиттэр<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=10|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. * [[Ыам ыйын 16]] — [[Пекин|Пекинтэн]] [[Томскай (куорат)|Томскайга]] биир сыл буолан баран 11 киһилээх нуучча мииссийэтэ төннөн кэлбит, бу мииссийэ салайааччыта [[Кытай Өрөспүүбүлүкэтэ|Кытайга]] бастакы нуучча посола — сибиир хаһаага Иван Петлин этэ. * [[Атырдьах ыйын 20]] — [[Голландия]] хараабыла Америкаҕа бастакы 20 негр кулуту аҕалбыт. Бу дьону [[Джеймстаун]] олохтоохторугар атыылаабыттара. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == [[Категория:1619| ]] b89b2uae1k3wdo7e1gm5lm4i7tymtsu 428900 428899 2026-05-23T22:36:03Z Ojkhol 24881 /* Өлбүттэр */ 428900 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1619}} '''1619''' сыл. == Туох буолбута == * Тоҥустар [[Мангазея]] хаһаактарыгар Оленье Вила (Бүлүү) диэн өрүс улахан Линь өрүскэ (Өлүөнэ) түһэрин туһунан кэпсээбиттэр. Онно элбэх дьон олорор диэбиттэр. Мангазея уйуоһуттан ол Бүлүүгэ диэри 4 нэдиэлэ айанныылларын кэпсээбиттэр<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=10|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. * [[Ыам ыйын 16]] — [[Пекин|Пекинтэн]] [[Томскай (куорат)|Томскайга]] биир сыл буолан баран 11 киһилээх нуучча мииссийэтэ төннөн кэлбит, бу мииссийэ салайааччыта [[Кытай Өрөспүүбүлүкэтэ|Кытайга]] бастакы нуучча посола — сибиир хаһаага Иван Петлин этэ. * [[Атырдьах ыйын 20]] — [[Голландия]] хараабыла Америкаҕа бастакы 20 негр кулуту аҕалбыт. Бу дьону [[Джеймстаун]] олохтоохторугар атыылаабыттара. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:1619| ]] t80fo6p70q5m0ey7j4b4u7d58pdkku5 0 8925 428901 428805 2026-05-23T22:36:58Z Ojkhol 24881 Ojkhol [[1630]] сирэй аатын маннык [[1630 сыл]] уларыппыт 428805 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1630}} '''1630''' сыл. == Туох буолбута == Тобол казаактарын экспедиционнай куорпуһун начаалынньыгын Самсон Навацкай дьаһалынан Бүлүүгэ казаактар этэрээттэрэ ыытыллыбыт. Этэрээти Антон Добрынскай уонна Мартын Васильев салайбыттар. Сорудахтара — Өлүөнэҕэ тиийии уонна оннооҕу олохтоохтортан дьаһаах хомуйууну саҕалааһын. 1630-31 сылларга этэрээт Алын Тунгуска үрэҕинэн Чуонаҕа түспүт. Онтон Чуонаттан Бүлүү өрүскэ түспүт. Бүлүүнэн төрдүгэр түһэн үөһэ Өлүөнэнэн тахсыбыттар. Онно «аттаах якуцкай ордууга» ({{lang-ru|конная якуцкая орда}}) тиийэн остуруок туруорбуттар, 80 кииһи ({{lang-ru|2 сорока}}) дьаһаах быһыытынан ылбыттар<ref>{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=10|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:1630| ]] jf2cc7ze3mlmc92batne7sv4hkv2yw4 0 8926 428903 412428 2026-05-23T22:37:31Z Ojkhol 24881 Ojkhol [[1631]] сирэй аатын маннык [[1631 сыл]] уларыппыт 412428 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1631}} '''1631''' сыл. == Туох буолбута == * [[Ыам ыйын 30]] — [[Франция]] бастакы хаһыата La Gazette тахсыбыт. Бу хаһыат [[Европа|Европаҕа]] бастакы аныгылыы көрүҥнээх хаһыатынан ааҕыллар. * [[Бэс ыйын 17]] — [[Ииндийэ]]ҕэ Шах Дьаһан падишах ойоҕо 38 саастаах Мүмтаз Маһал 14-с оҕотун төрөөрү өлбүт. Падишах аныгыскы 17 сыл тухары кини мавзолейын аатырбыт [[Тадж Махал]]ы туппут. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == [[Категория:1631| ]] ojwhiydyslmdixyvessf3wi5mse2iua 0 8930 428905 428895 2026-05-23T22:39:44Z Ojkhol 24881 /* Саас */ 428905 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1635}} '''1635''' сыл. == Туох буолбута == === Саас === * [[Тобольскай]]тан сылдьар «сын боярский» диэн сололоох [[Шахов Воин Фаддеевич|Воин Шахов]] этэрээтэ Бүлүү өрүһүн тардыытыгар [[Түүкээн|Түүкээҥҥэ]] тиийбит. Онно эрдэ ордууламмыт Остафий Коло бу киһини бастаан билиммэтэх, мантан ыраах сырыт, мин сирбин тыытыма диэбит. Шахов онтон кыыһыран Колону уонна кини сорох дьонун таһыйтарбыт (бил батогами). Ол эрээри, кэлин тэйэн биэрбит<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=10|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. === Сайын === * [[Шахов Воин Фадеевич|Воин Шахов]] этэрээтиттэн Богдан Булдаков хамаандалаах хаһаактар [[Бүлүү (өрүс)|Бүлүү]] төрдүгэр барбыттар, онно тиийиэхтэрин икки хоук иннинэ Уус-Бүлүү симиэбийэтин туппуттар. Онно тоҥус кинээһэ Дыгынча уолун билиэн ылан аманаат гыммыттар, уонна онон күһэйэн 180 кииһи ылбыттар (4,5 сороков). * Воин Шахов этэрээтэ Бүлүү уҥа кытылыгар өрүс төрдүттэн 5 хонук айаннаах сиргэ, Кыһыл Сыырга («под Красным Яром», «не дошед до вилюйского устья реки до Лены за пять днищ») симиэбийэ туппут. Мургат тоҥустарыттан уонна Тоҕус сахаларыттан дьаһаах хомуйууну саҕалаабыт. == Төрөөбүттэр == * [[От ыйын 18]] — [[Англия]] учуонайа [[Роберт Гук]]. == Өлбүттэр == [[Категория:1635| ]] g4bc4at6xxyknlzsbi5p0p76qyvetzh 428906 428905 2026-05-23T22:40:01Z Ojkhol 24881 /* Өлбүттэр */ 428906 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1635}} '''1635''' сыл. == Туох буолбута == === Саас === * [[Тобольскай]]тан сылдьар «сын боярский» диэн сололоох [[Шахов Воин Фаддеевич|Воин Шахов]] этэрээтэ Бүлүү өрүһүн тардыытыгар [[Түүкээн|Түүкээҥҥэ]] тиийбит. Онно эрдэ ордууламмыт Остафий Коло бу киһини бастаан билиммэтэх, мантан ыраах сырыт, мин сирбин тыытыма диэбит. Шахов онтон кыыһыран Колону уонна кини сорох дьонун таһыйтарбыт (бил батогами). Ол эрээри, кэлин тэйэн биэрбит<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=10|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. === Сайын === * [[Шахов Воин Фадеевич|Воин Шахов]] этэрээтиттэн Богдан Булдаков хамаандалаах хаһаактар [[Бүлүү (өрүс)|Бүлүү]] төрдүгэр барбыттар, онно тиийиэхтэрин икки хоук иннинэ Уус-Бүлүү симиэбийэтин туппуттар. Онно тоҥус кинээһэ Дыгынча уолун билиэн ылан аманаат гыммыттар, уонна онон күһэйэн 180 кииһи ылбыттар (4,5 сороков). * Воин Шахов этэрээтэ Бүлүү уҥа кытылыгар өрүс төрдүттэн 5 хонук айаннаах сиргэ, Кыһыл Сыырга («под Красным Яром», «не дошед до вилюйского устья реки до Лены за пять днищ») симиэбийэ туппут. Мургат тоҥустарыттан уонна Тоҕус сахаларыттан дьаһаах хомуйууну саҕалаабыт. == Төрөөбүттэр == * [[От ыйын 18]] — [[Англия]] учуонайа [[Роберт Гук]]. == Өлбүттэр == == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:1635| ]] min36qqsaz9pp3278nfe6x5cfhlz6h7 428907 428906 2026-05-23T22:40:48Z Ojkhol 24881 428907 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1635}} '''1635''' сыл. == Туох буолбута == === Саас === * [[Тобольскай]]тан сылдьар «сын боярский» диэн сололоох [[Шахов Воин Фаддеевич|Воин Шахов]] этэрээтэ Бүлүү өрүһүн тардыытыгар [[Түүкээн|Түүкээҥҥэ]] тиийбит. Онно эрдэ ордууламмыт Остафий Коло бу киһини бастаан билиммэтэх, мантан ыраах сырыт, мин сирбин тыытыма диэбит. Шахов онтон кыыһыран Колону уонна кини сорох дьонун таһыйтарбыт (бил батогами). Ол эрээри, кэлин тэйэн биэрбит<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=10|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. === Сайын === * [[Шахов Воин Фадеевич|Воин Шахов]] этэрээтиттэн Богдан Булдаков хамаандалаах хаһаактар [[Бүлүү (өрүс)|Бүлүү]] төрдүгэр барбыттар, онно тиийиэхтэрин икки хоук иннинэ Уус-Бүлүү симиэбийэтин туппуттар. Онно тоҥус кинээһэ Дыгынча уолун билиэн ылан аманаат гыммыттар, уонна онон күһэйэн 180 кииһи ылбыттар (4,5 сороков)<ref name=":Летопись Вилюйского улуса" />. * Воин Шахов этэрээтэ Бүлүү уҥа кытылыгар өрүс төрдүттэн 5 хонук айаннаах сиргэ, Кыһыл Сыырга («под Красным Яром», «не дошед до вилюйского устья реки до Лены за пять днищ») симиэбийэ туппут. Мургат тоҥустарыттан уонна Тоҕус сахаларыттан дьаһаах хомуйууну саҕалаабыт<ref name=":Летопись Вилюйского улуса" />. == Төрөөбүттэр == * [[От ыйын 18]] — [[Англия]] учуонайа [[Роберт Гук]]. == Өлбүттэр == == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:1635| ]] ezqi1ere0mw3g31nm4d76qdbs3fmaxt 0 8931 428908 428896 2026-05-23T22:41:22Z Ojkhol 24881 /* Чопчуланыахтаах */ 428908 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1636}} '''1636''' сыл. == Туох буолбута == === Чопчуланыахтаах === * Баһылык [[Шахов Воин Фаддеевич|Воин Шахов]] Бүлүү төрдүгэр симиэбийэ туттан олорор бэйэтин киһитигэр Булдаковка барбытын кэннэ Солоҕон ууһун тоҥустара Кыһыл Сыырга тутуллубут симиэбийэни уоттаабыттар. Шахов төннөн кэлэн ол сиргэ Вакуцкое диэн ааттаах симиэбийэ туппут (Боҕууда диэн күөл аатынан). Бу симиэбийэ 1641 сыллаахтан Орто Бүлүү симиэбийэтэ (Средневилюйское) диэн ааттанар буолбута<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=10|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. * 1636-1637 сс. Парфен Ходырев диэн сын боярский сололоох киһи бөтүҥнэр дьаһаах төлүүртэн батыммыттарын уонна "улуус дьоно" Сииттэ үрэххэ көһөн биэрбиттэрин туһунан отписка суруйбут. Онно карательнай эспэдииссийэ тэрийбитин уонна Сииттэ үрэҕи туоруур сиргэ бөтүҥнэр острожек туттубуттарын туһунан, кинилэри кытта сэриилэспитин, хас киһини сүтэрбитин суруйар<ref>РГАДА. Фонд 1177, Якутская приказная изба. Оп. 3, д.2, л. 1-6</ref>. * Фушунь куораттан илин сытар Хойукку Цзинь (нууч. Поздняя Цзинь) ханство [[Хунтайчжи]] ыраахтааҕылаан олорорун саҕана саҥа аатынан ааттаммыт: [[Цин династия|Цин]] (Ыраас). Ону кытта подданнайдара [[Манчжуурдар|манчжуурдар]] дэнэр буолбуттара. === Күһүн === * [[Балаҕан ыйын 8]] — Аан дойдуга биир бастыҥ Гарвард университета олохтоммут. Бу университеты 8 [[АХШ]] бэрэсидьиэнэ, 188 билигин баар миллиардердар уо.д.а. биллиилээх дьон бүтэрбиттэрэ. Ону кытары 160 [[Нобель бириэмийэтэ|Нобель бириэмийэтин]] лауреата Гарвардка үөрэммитэ эбэтэр үлэлээбитэ биллэр. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == [[Категория:1636| ]] 1v24fsnk50s7usg94u77892t0sydsbc 428909 428908 2026-05-23T22:41:49Z Ojkhol 24881 /* Өлбүттэр */ 428909 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1636}} '''1636''' сыл. == Туох буолбута == === Чопчуланыахтаах === * Баһылык [[Шахов Воин Фаддеевич|Воин Шахов]] Бүлүү төрдүгэр симиэбийэ туттан олорор бэйэтин киһитигэр Булдаковка барбытын кэннэ Солоҕон ууһун тоҥустара Кыһыл Сыырга тутуллубут симиэбийэни уоттаабыттар. Шахов төннөн кэлэн ол сиргэ Вакуцкое диэн ааттаах симиэбийэ туппут (Боҕууда диэн күөл аатынан). Бу симиэбийэ 1641 сыллаахтан Орто Бүлүү симиэбийэтэ (Средневилюйское) диэн ааттанар буолбута<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=10|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. * 1636-1637 сс. Парфен Ходырев диэн сын боярский сололоох киһи бөтүҥнэр дьаһаах төлүүртэн батыммыттарын уонна "улуус дьоно" Сииттэ үрэххэ көһөн биэрбиттэрин туһунан отписка суруйбут. Онно карательнай эспэдииссийэ тэрийбитин уонна Сииттэ үрэҕи туоруур сиргэ бөтүҥнэр острожек туттубуттарын туһунан, кинилэри кытта сэриилэспитин, хас киһини сүтэрбитин суруйар<ref>РГАДА. Фонд 1177, Якутская приказная изба. Оп. 3, д.2, л. 1-6</ref>. * Фушунь куораттан илин сытар Хойукку Цзинь (нууч. Поздняя Цзинь) ханство [[Хунтайчжи]] ыраахтааҕылаан олорорун саҕана саҥа аатынан ааттаммыт: [[Цин династия|Цин]] (Ыраас). Ону кытта подданнайдара [[Манчжуурдар|манчжуурдар]] дэнэр буолбуттара. === Күһүн === * [[Балаҕан ыйын 8]] — Аан дойдуга биир бастыҥ Гарвард университета олохтоммут. Бу университеты 8 [[АХШ]] бэрэсидьиэнэ, 188 билигин баар миллиардердар уо.д.а. биллиилээх дьон бүтэрбиттэрэ. Ону кытары 160 [[Нобель бириэмийэтэ|Нобель бириэмийэтин]] лауреата Гарвардка үөрэммитэ эбэтэр үлэлээбитэ биллэр. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:1636| ]] p60bwoyxf76tildmzvw0qu6ryogy1da 428910 428909 2026-05-23T22:42:10Z Ojkhol 24881 Ojkhol [[1636]] сирэй аатын маннык [[1636 сыл]] уларыппыт 428909 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1636}} '''1636''' сыл. == Туох буолбута == === Чопчуланыахтаах === * Баһылык [[Шахов Воин Фаддеевич|Воин Шахов]] Бүлүү төрдүгэр симиэбийэ туттан олорор бэйэтин киһитигэр Булдаковка барбытын кэннэ Солоҕон ууһун тоҥустара Кыһыл Сыырга тутуллубут симиэбийэни уоттаабыттар. Шахов төннөн кэлэн ол сиргэ Вакуцкое диэн ааттаах симиэбийэ туппут (Боҕууда диэн күөл аатынан). Бу симиэбийэ 1641 сыллаахтан Орто Бүлүү симиэбийэтэ (Средневилюйское) диэн ааттанар буолбута<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=10|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. * 1636-1637 сс. Парфен Ходырев диэн сын боярский сололоох киһи бөтүҥнэр дьаһаах төлүүртэн батыммыттарын уонна "улуус дьоно" Сииттэ үрэххэ көһөн биэрбиттэрин туһунан отписка суруйбут. Онно карательнай эспэдииссийэ тэрийбитин уонна Сииттэ үрэҕи туоруур сиргэ бөтүҥнэр острожек туттубуттарын туһунан, кинилэри кытта сэриилэспитин, хас киһини сүтэрбитин суруйар<ref>РГАДА. Фонд 1177, Якутская приказная изба. Оп. 3, д.2, л. 1-6</ref>. * Фушунь куораттан илин сытар Хойукку Цзинь (нууч. Поздняя Цзинь) ханство [[Хунтайчжи]] ыраахтааҕылаан олорорун саҕана саҥа аатынан ааттаммыт: [[Цин династия|Цин]] (Ыраас). Ону кытта подданнайдара [[Манчжуурдар|манчжуурдар]] дэнэр буолбуттара. === Күһүн === * [[Балаҕан ыйын 8]] — Аан дойдуга биир бастыҥ Гарвард университета олохтоммут. Бу университеты 8 [[АХШ]] бэрэсидьиэнэ, 188 билигин баар миллиардердар уо.д.а. биллиилээх дьон бүтэрбиттэрэ. Ону кытары 160 [[Нобель бириэмийэтэ|Нобель бириэмийэтин]] лауреата Гарвардка үөрэммитэ эбэтэр үлэлээбитэ биллэр. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:1636| ]] p60bwoyxf76tildmzvw0qu6ryogy1da 0 8932 428912 428897 2026-05-23T22:42:34Z Ojkhol 24881 /* Чопчуланыахтаах */ 428912 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1637}} '''1637''' сыл. == Туох буолбута == === Чопчуланыахтаах === * [[Мангазея (куорат)|Мангазея]] бойобуодата Пушкин [[Бүлүү (өрүс)|Бүлүүгэ]] дьону ыыппыт, уонна Бүлүүгэ тиийэн урукку симиэбийэ оннугар (Үөһээ Бүлүү, Верхневилюйское зимовье) остуруок тутарга бирикээстээбит<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=10|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. * 1636-1637 сс. Парфен Ходырев диэн сын боярский сололоох киһи бөтүҥнэр дьаһаах төлүүртэн батыммыттарын уонна "улуус дьоно" Сииттэ үрэххэ көһөн биэрбиттэрин туһунан отписка суруйбут. Онно карательнай эспэдииссийэ тэрийбитин уонна Сииттэ үрэҕи туоруур сиргэ бөтүҥнэр острожек туттубуттарын туһунан, кинилэри кытта сэриилэспитин, хас киһини сүтэрбитин суруйар<ref>РГАДА. Фонд 1177, Якутская приказная изба. Оп. 3, д.2, л. 1-6</ref>. === Ыам ыйа === * [[Ыам ыйын 26]] — Джон Мэйсон баһылыктаах аҥылычааннар уонна [[Могикааннар|могикааннар]] холбоһуктаах сэриилэрэ Коннектикукка (билиҥҥи АХШ) пекоттар сэлиэнньэлэригэр саба түспүттэр, 500-чэ киһини өлөрбүттэр. === Ахсынньы === * [[Ахсынньы 17]] — [[Дьоппуон|Дьоппуоҥҥа]] «Симабаратааҕы өрө туруу» саҕаламмыт. [[Христианство|Христианскай итэҕэли]] бобууну, ону кытары ыарахан түһээннэри утарбыт бааһынайдар өрө турбуттар. Сотору кэминэн самурай сэриитэ кинилэри хам баттаабыт, христианство букатыннаахтык бобуллубут уонна дойду 200 сыллаах изоляцияҕа хатаммыт. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == [[Категория:1637| ]] hjuf4dto2e15uuy5f8ev6zwfzjrrfuu 428913 428912 2026-05-23T22:47:47Z Ojkhol 24881 /* Ыам ыйа */ 428913 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1637}} '''1637''' сыл. == Туох буолбута == === Чопчуланыахтаах === * [[Мангазея (куорат)|Мангазея]] бойобуодата Пушкин [[Бүлүү (өрүс)|Бүлүүгэ]] дьону ыыппыт, уонна Бүлүүгэ тиийэн урукку симиэбийэ оннугар (Үөһээ Бүлүү, Верхневилюйское зимовье) остуруок тутарга бирикээстээбит<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=10|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. * 1636-1637 сс. Парфен Ходырев диэн сын боярский сололоох киһи бөтүҥнэр дьаһаах төлүүртэн батыммыттарын уонна "улуус дьоно" Сииттэ үрэххэ көһөн биэрбиттэрин туһунан отписка суруйбут. Онно карательнай эспэдииссийэ тэрийбитин уонна Сииттэ үрэҕи туоруур сиргэ бөтүҥнэр острожек туттубуттарын туһунан, кинилэри кытта сэриилэспитин, хас киһини сүтэрбитин суруйар<ref>РГАДА. Фонд 1177, Якутская приказная изба. Оп. 3, д.2, л. 1-6</ref>. === Ыам ыйа === * [[Ыам ыйын 26]] — Джон Мэйсон баһылыктаах аҥылычааннар уонна [[Могикааннар|могикааннар]] холбоһуктаах сэриилэрэ Коннектикукка (билиҥҥи АХШ) пекоттар сэлиэнньэлэригэр саба түспүттэр, 500-чэ киһини өлөрбүттэр. === Атырдьах ыйа === [[Атырдьах ыйын 4]] — Бүлүүгэ Вакуцкай симиэбийэҕэ (Боҕууда күөл аттынааҕы) [[Воин Шахов]] суох буолан биэрбит кэмигэр мургат биис уустара саба түспүттэр, ус хаһааҕы өлөрбүттэр, түөрт тыыннаах хаалбыттара Алын Бүлүү симиэбийэтигэр күрээбиттэр<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=10|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. === Ахсынньы === * [[Ахсынньы 17]] — [[Дьоппуон|Дьоппуоҥҥа]] «Симабаратааҕы өрө туруу» саҕаламмыт. [[Христианство|Христианскай итэҕэли]] бобууну, ону кытары ыарахан түһээннэри утарбыт бааһынайдар өрө турбуттар. Сотору кэминэн самурай сэриитэ кинилэри хам баттаабыт, христианство букатыннаахтык бобуллубут уонна дойду 200 сыллаах изоляцияҕа хатаммыт. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == [[Категория:1637| ]] rktk3m6xsy3bgfmkfr5ewfc29vrwkgz 428914 428913 2026-05-23T22:48:00Z Ojkhol 24881 Ojkhol [[1637]] сирэй аатын маннык [[1637 сыл]] уларыппыт 428913 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1637}} '''1637''' сыл. == Туох буолбута == === Чопчуланыахтаах === * [[Мангазея (куорат)|Мангазея]] бойобуодата Пушкин [[Бүлүү (өрүс)|Бүлүүгэ]] дьону ыыппыт, уонна Бүлүүгэ тиийэн урукку симиэбийэ оннугар (Үөһээ Бүлүү, Верхневилюйское зимовье) остуруок тутарга бирикээстээбит<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=10|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. * 1636-1637 сс. Парфен Ходырев диэн сын боярский сололоох киһи бөтүҥнэр дьаһаах төлүүртэн батыммыттарын уонна "улуус дьоно" Сииттэ үрэххэ көһөн биэрбиттэрин туһунан отписка суруйбут. Онно карательнай эспэдииссийэ тэрийбитин уонна Сииттэ үрэҕи туоруур сиргэ бөтүҥнэр острожек туттубуттарын туһунан, кинилэри кытта сэриилэспитин, хас киһини сүтэрбитин суруйар<ref>РГАДА. Фонд 1177, Якутская приказная изба. Оп. 3, д.2, л. 1-6</ref>. === Ыам ыйа === * [[Ыам ыйын 26]] — Джон Мэйсон баһылыктаах аҥылычааннар уонна [[Могикааннар|могикааннар]] холбоһуктаах сэриилэрэ Коннектикукка (билиҥҥи АХШ) пекоттар сэлиэнньэлэригэр саба түспүттэр, 500-чэ киһини өлөрбүттэр. === Атырдьах ыйа === [[Атырдьах ыйын 4]] — Бүлүүгэ Вакуцкай симиэбийэҕэ (Боҕууда күөл аттынааҕы) [[Воин Шахов]] суох буолан биэрбит кэмигэр мургат биис уустара саба түспүттэр, ус хаһааҕы өлөрбүттэр, түөрт тыыннаах хаалбыттара Алын Бүлүү симиэбийэтигэр күрээбиттэр<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=10|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. === Ахсынньы === * [[Ахсынньы 17]] — [[Дьоппуон|Дьоппуоҥҥа]] «Симабаратааҕы өрө туруу» саҕаламмыт. [[Христианство|Христианскай итэҕэли]] бобууну, ону кытары ыарахан түһээннэри утарбыт бааһынайдар өрө турбуттар. Сотору кэминэн самурай сэриитэ кинилэри хам баттаабыт, христианство букатыннаахтык бобуллубут уонна дойду 200 сыллаах изоляцияҕа хатаммыт. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == [[Категория:1637| ]] rktk3m6xsy3bgfmkfr5ewfc29vrwkgz 0 8933 428916 428745 2026-05-23T22:49:30Z Ojkhol 24881 Ojkhol [[1638]] сирэй аатын маннык [[1638 сыл]] уларыппыт 428745 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1638}} '''1638''' сыл. == Туох буолбута == * [[Верхоянскай]] төрүттэммит. * [[Олунньу 28]] — [[Эдинбург]]а [[Шотландия наассыйатын сөбүлэҥэ]] (гэль тылынан: An Cùmhnant Nàiseanta) диэн докумуоҥҥа илии баттаммыт. Бу [[Карл I]] хоруол [[Шотландия]] сыаркабын уларыта тутар баҕатын утарыы этэ. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == [[категория:1638| ]] hvrdzfiuak6hac3ouzx9p3afrz29n30 0 8934 428918 280479 2026-05-23T22:55:34Z Ojkhol 24881 /* Туох буолбута */ 428918 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1639}} '''1639''' сыл. == Туох буолбута == * Хаҥаоас кинээһэ Сахей Сынаков дьаһаах хомуйааччылары өлөртөөн баран дьонунаан Бүлүү Өргүөтүн сахаларыгар тоҕустарга ({{lang-ru|к родникам его тагуским мужикам}}) күрээбит. Кинини эккирэппит Семен Дежнев киниттэн уонна тоҕустартан 140 кииһи дьаһаах быһыытынан ылбыт. Сахей тоҕо көспүтүн быста дьадайбытынан быһаарбыт: "Сошел из Якуцкогоуезда из Кангаласской волости на Вилюй в ясачное среднее зимовье к своим родникам из бедности"<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=11|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. *[[Карл I]] ыраахтааҕы [[шотландецтар|шотландецтары]] утары сэриинэн барбыт. *[[Голландия]] флота [[Испания]] флотун урусхаллаабыт. *[[Нормандия|Нормандияҕа]] «Атах сыгынньахтар» өрө туруулара. *[[Осман Илэ]] уонна [[Ираан]] Касри-Шири эйэлээх дуогабарын түһэрсибиттэр. Ираан билиҥҥи Азербайджаан сирдэрин уонна Еревааны ылбыт, Туурция Курдистааны уонна билиҥҥи Ираагы. *[[Кахети Теймураз ыраахтааҕы]] Кахети нуучча ыраахтааҕытын илиитигэр киирэрин бигэргэппит. *[[Мадрас]] олохтоммут. *[[Кытай|Кытайга]] бааһынайдар өрө туруулара. Чжан Сяньчжун диэн баһылык Гучэн куоракка олохсуйар (Хубэй провинция). Хайаттан Ли Цзычэн түһэр. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == Ыам ыйын 21 — [[Томмазо Кампанелла]] (Tommaso Campanella), италия бөлөһүөгэ, поэт, политическэй диэйэтэл; коммунистыы утопия ааптара (төр. 1568). [[Категория:1639| ]] 3xv70rzl2no94cd4t47qf6kd3ckg6az 428919 428918 2026-05-23T22:55:43Z Ojkhol 24881 /* Туох буолбута */ 428919 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1639}} '''1639''' сыл. == Туох буолбута == * Хаҥалас кинээһэ Сахей Сынаков дьаһаах хомуйааччылары өлөртөөн баран дьонунаан Бүлүү Өргүөтүн сахаларыгар тоҕустарга ({{lang-ru|к родникам его тагуским мужикам}}) күрээбит. Кинини эккирэппит Семен Дежнев киниттэн уонна тоҕустартан 140 кииһи дьаһаах быһыытынан ылбыт. Сахей тоҕо көспүтүн быста дьадайбытынан быһаарбыт: "Сошел из Якуцкогоуезда из Кангаласской волости на Вилюй в ясачное среднее зимовье к своим родникам из бедности"<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=11|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. *[[Карл I]] ыраахтааҕы [[шотландецтар|шотландецтары]] утары сэриинэн барбыт. *[[Голландия]] флота [[Испания]] флотун урусхаллаабыт. *[[Нормандия|Нормандияҕа]] «Атах сыгынньахтар» өрө туруулара. *[[Осман Илэ]] уонна [[Ираан]] Касри-Шири эйэлээх дуогабарын түһэрсибиттэр. Ираан билиҥҥи Азербайджаан сирдэрин уонна Еревааны ылбыт, Туурция Курдистааны уонна билиҥҥи Ираагы. *[[Кахети Теймураз ыраахтааҕы]] Кахети нуучча ыраахтааҕытын илиитигэр киирэрин бигэргэппит. *[[Мадрас]] олохтоммут. *[[Кытай|Кытайга]] бааһынайдар өрө туруулара. Чжан Сяньчжун диэн баһылык Гучэн куоракка олохсуйар (Хубэй провинция). Хайаттан Ли Цзычэн түһэр. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == Ыам ыйын 21 — [[Томмазо Кампанелла]] (Tommaso Campanella), италия бөлөһүөгэ, поэт, политическэй диэйэтэл; коммунистыы утопия ааптара (төр. 1568). [[Категория:1639| ]] bkx50ptyo4nmdldmxezyn40kx1yy63d 428920 428919 2026-05-23T22:56:23Z Ojkhol 24881 /* Туох буолбута */ 428920 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1639}} '''1639''' сыл. == Туох буолбута == * Хаҥалас кинээһэ Сахей Сынаков дьаһаах хомуйааччылары өлөртөөн баран дьонунаан Бүлүү Өргүөтүн сахаларыгар тоҕустарга ({{lang-ru|к родникам его тагуским мужикам}}) күрээбит. Кинини эккирэппит Семен Дежнев киниттэн уонна тоҕустартан 140 кииһи дьаһаах быһыытынан ылбыт. Сахей тоҕо көспүтүн быста дьадайбытынан быһаарбыт: "Сошел из Якуцкого уезда из Кангаласской волости на Вилюй в ясачное среднее зимовье к своим родникам из бедности"<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=11|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. *[[Карл I]] ыраахтааҕы [[шотландецтар|шотландецтары]] утары сэриинэн барбыт. *[[Голландия]] флота [[Испания]] флотун урусхаллаабыт. *[[Нормандия|Нормандияҕа]] «Атах сыгынньахтар» өрө туруулара. *[[Осман Илэ]] уонна [[Ираан]] Касри-Шири эйэлээх дуогабарын түһэрсибиттэр. Ираан билиҥҥи Азербайджаан сирдэрин уонна Еревааны ылбыт, Туурция Курдистааны уонна билиҥҥи Ираагы. *[[Кахети Теймураз ыраахтааҕы]] Кахети нуучча ыраахтааҕытын илиитигэр киирэрин бигэргэппит. *[[Мадрас]] олохтоммут. *[[Кытай|Кытайга]] бааһынайдар өрө туруулара. Чжан Сяньчжун диэн баһылык Гучэн куоракка олохсуйар (Хубэй провинция). Хайаттан Ли Цзычэн түһэр. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == Ыам ыйын 21 — [[Томмазо Кампанелла]] (Tommaso Campanella), италия бөлөһүөгэ, поэт, политическэй диэйэтэл; коммунистыы утопия ааптара (төр. 1568). [[Категория:1639| ]] 48qy9p1sef1y9p55sov543yd01bs6pb 428921 428920 2026-05-23T23:01:26Z Ojkhol 24881 /* Туох буолбута */ 428921 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1639}} '''1639''' сыл. == Туох буолбута == * Хаҥалас кинээһэ Сахей Сынаков дьаһаах хомуйааччылары өлөртөөн баран дьонунаан Бүлүү Өргүөтүн сахаларыгар тоҕустарга ({{lang-ru|к родникам его тагуским мужикам}}) күрээбит. Кинини эккирэппит Семен Дежнев киниттэн уонна тоҕустартан 140 кииһи дьаһаах быһыытынан ылбыт. Сахей тоҕо көспүтүн быста дьадайбытынан быһаарбыт: "Сошел из Якуцкого уезда из Кангаласской волости на Вилюй в ясачное среднее зимовье к своим родникам из бедности"<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=11|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. * Мэник Тэбиик диэн баһылыктаах Тоҕус сахалара Дьокуускайга үҥсүү түһэрбиттэр: "на якуцких маданских<ref>сытаата биэрэр кинигэҕэ "маганских" диэн ускуопкаҕа быһаарбыттар</ref> мужиков, которые вместе с атамайцами приходили войною и убили наших два человека, да отогнали у нас 200 коней, кобыл... до 10 коров и животишки наши все пограбили". *[[Карл I]] ыраахтааҕы [[шотландецтар|шотландецтары]] утары сэриинэн барбыт. *[[Голландия]] флота [[Испания]] флотун урусхаллаабыт. *[[Нормандия|Нормандияҕа]] «Атах сыгынньахтар» өрө туруулара. *[[Осман Илэ]] уонна [[Ираан]] Касри-Шири эйэлээх дуогабарын түһэрсибиттэр. Ираан билиҥҥи Азербайджаан сирдэрин уонна Еревааны ылбыт, Туурция Курдистааны уонна билиҥҥи Ираагы. *[[Кахети Теймураз ыраахтааҕы]] Кахети нуучча ыраахтааҕытын илиитигэр киирэрин бигэргэппит. *[[Мадрас]] олохтоммут. *[[Кытай|Кытайга]] бааһынайдар өрө туруулара. Чжан Сяньчжун диэн баһылык Гучэн куоракка олохсуйар (Хубэй провинция). Хайаттан Ли Цзычэн түһэр. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == Ыам ыйын 21 — [[Томмазо Кампанелла]] (Tommaso Campanella), италия бөлөһүөгэ, поэт, политическэй диэйэтэл; коммунистыы утопия ааптара (төр. 1568). [[Категория:1639| ]] pi3ghrx6gfsbq08quuvx0kvtr03f74x 428922 428921 2026-05-23T23:02:11Z Ojkhol 24881 428922 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1639}} '''1639''' сыл. == Туох буолбута == * Хаҥалас кинээһэ Сахей Сынаков дьаһаах хомуйааччылары өлөртөөн баран дьонунаан Бүлүү Өргүөтүн сахаларыгар тоҕустарга ({{lang-ru|к родникам его тагуским мужикам}}) күрээбит. Кинини эккирэппит Семен Дежнев киниттэн уонна тоҕустартан 140 кииһи дьаһаах быһыытынан ылбыт. Сахей тоҕо көспүтүн быста дьадайбытынан быһаарбыт: "Сошел из Якуцкого уезда из Кангаласской волости на Вилюй в ясачное среднее зимовье к своим родникам из бедности"<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=11|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. * Мэник Тэбиик диэн баһылыктаах Тоҕус сахалара Дьокуускайга үҥсүү түһэрбиттэр: "на якуцких маданских<ref>сытаата биэрэр кинигэҕэ "маганских" диэн ускуопкаҕа быһаарбыттар</ref> мужиков, которые вместе с атамайцами приходили войною и убили наших два человека, да отогнали у нас 200 коней, кобыл... до 10 коров и животишки наши все пограбили"<ref name=":Летопись Вилюйского улуса" />. *[[Карл I]] ыраахтааҕы [[шотландецтар|шотландецтары]] утары сэриинэн барбыт. *[[Голландия]] флота [[Испания]] флотун урусхаллаабыт. *[[Нормандия|Нормандияҕа]] «Атах сыгынньахтар» өрө туруулара. *[[Осман Илэ]] уонна [[Ираан]] Касри-Шири эйэлээх дуогабарын түһэрсибиттэр. Ираан билиҥҥи Азербайджаан сирдэрин уонна Еревааны ылбыт, Туурция Курдистааны уонна билиҥҥи Ираагы. *[[Кахети Теймураз ыраахтааҕы]] Кахети нуучча ыраахтааҕытын илиитигэр киирэрин бигэргэппит. *[[Мадрас]] олохтоммут. *[[Кытай|Кытайга]] бааһынайдар өрө туруулара. Чжан Сяньчжун диэн баһылык Гучэн куоракка олохсуйар (Хубэй провинция). Хайаттан Ли Цзычэн түһэр. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == Ыам ыйын 21 — [[Томмазо Кампанелла]] (Tommaso Campanella), италия бөлөһүөгэ, поэт, политическэй диэйэтэл; коммунистыы утопия ааптара (төр. 1568). [[Категория:1639| ]] 43a5uqogl3kbghx4j0sjddahuen7fct 428923 428922 2026-05-23T23:02:56Z Ojkhol 24881 /* Өлбүттэр */ 428923 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1639}} '''1639''' сыл. == Туох буолбута == * Хаҥалас кинээһэ Сахей Сынаков дьаһаах хомуйааччылары өлөртөөн баран дьонунаан Бүлүү Өргүөтүн сахаларыгар тоҕустарга ({{lang-ru|к родникам его тагуским мужикам}}) күрээбит. Кинини эккирэппит Семен Дежнев киниттэн уонна тоҕустартан 140 кииһи дьаһаах быһыытынан ылбыт. Сахей тоҕо көспүтүн быста дьадайбытынан быһаарбыт: "Сошел из Якуцкого уезда из Кангаласской волости на Вилюй в ясачное среднее зимовье к своим родникам из бедности"<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=11|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. * Мэник Тэбиик диэн баһылыктаах Тоҕус сахалара Дьокуускайга үҥсүү түһэрбиттэр: "на якуцких маданских<ref>сытаата биэрэр кинигэҕэ "маганских" диэн ускуопкаҕа быһаарбыттар</ref> мужиков, которые вместе с атамайцами приходили войною и убили наших два человека, да отогнали у нас 200 коней, кобыл... до 10 коров и животишки наши все пограбили"<ref name=":Летопись Вилюйского улуса" />. *[[Карл I]] ыраахтааҕы [[шотландецтар|шотландецтары]] утары сэриинэн барбыт. *[[Голландия]] флота [[Испания]] флотун урусхаллаабыт. *[[Нормандия|Нормандияҕа]] «Атах сыгынньахтар» өрө туруулара. *[[Осман Илэ]] уонна [[Ираан]] Касри-Шири эйэлээх дуогабарын түһэрсибиттэр. Ираан билиҥҥи Азербайджаан сирдэрин уонна Еревааны ылбыт, Туурция Курдистааны уонна билиҥҥи Ираагы. *[[Кахети Теймураз ыраахтааҕы]] Кахети нуучча ыраахтааҕытын илиитигэр киирэрин бигэргэппит. *[[Мадрас]] олохтоммут. *[[Кытай|Кытайга]] бааһынайдар өрө туруулара. Чжан Сяньчжун диэн баһылык Гучэн куоракка олохсуйар (Хубэй провинция). Хайаттан Ли Цзычэн түһэр. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == Ыам ыйын 21 — [[Томмазо Кампанелла]] (Tommaso Campanella), италия бөлөһүөгэ, поэт, политическэй диэйэтэл; коммунистыы утопия ааптара (төр. 1568). == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:1639| ]] 8v3rn638fwr1nyzs9pdsub2k7xmbtrs 428924 428923 2026-05-23T23:14:04Z Ojkhol 24881 /* Туох буолбута */ 428924 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1639}} '''1639''' сыл. == Туох буолбута == * Хаҥалас кинээһэ Сахей Сынаков дьаһаах хомуйааччылары өлөртөөн баран дьонунаан Бүлүү Өргүөтүн сахаларыгар тоҕустарга ({{lang-ru|к родникам его тагуским мужикам}}) күрээбит. Кинини эккирэппит Семен Дежнев киниттэн уонна тоҕустартан 140 кииһи дьаһаах быһыытынан ылбыт. Сахей тоҕо көспүтүн быста дьадайбытынан быһаарбыт: "Сошел из Якуцкого уезда из Кангаласской волости на Вилюй в ясачное среднее зимовье к своим родникам из бедности"<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=11|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. * Мэник Тэбиик диэн баһылыктаах Тоҕус сахалара Дьокуускайга үҥсүү түһэрбиттэр: "на якуцких маданских<ref>сытаата биэрэр кинигэҕэ "маганских" диэн ускуопкаҕа быһаарбыттар</ref> мужиков, которые вместе с атамайцами приходили войною и убили наших два человека, да отогнали у нас 200 коней, кобыл... до 10 коров и животишки наши все пограбили"<ref name=":Летопись Вилюйского улуса" />. * [[Воин Шахов]] үөһэттэн сорудаҕынан Кэмпэндээйи үрэххэ тиийэн 100 буут тууһу тиэйэн ылбыт. Ол эрээри тууһа салгыы онтон ылаллара тохтообут, тоҕо диэтэххэ, тууһу Дьокуускайга Уус-Кут туус собуотуттан аҕалар ордук табыгастаах буолан хаалбыт"<ref name=":Летопись Вилюйского улуса" />. * [[Ахсынньы]]га диэри Воин Шахов Тоҕус аттаах сахатын Идыхтях кинээһи уонна кини 50 киһитин, сылгыта суох Осекуй ууһун сахаларын (Арчикан кинээс, 18 киһи), Кырыкый Онтулларын (18 киһи), Куокуйдары (Кюрюк кинээс, 35 киһи), уонна тоҥус уустарын: дулгааннары (Дыгынча, 20 киһи), Кунгогир, Мургат, Фугляд, Калтакуль, Пуягир уустарыттан барыта 125 саханы уонна тоҥуһу дьаһаах төлүүргэ күһэйбит"<ref name=":Летопись Вилюйского улуса" />. *[[Карл I]] ыраахтааҕы [[шотландецтар|шотландецтары]] утары сэриинэн барбыт. *[[Голландия]] флота [[Испания]] флотун урусхаллаабыт. *[[Нормандия|Нормандияҕа]] «Атах сыгынньахтар» өрө туруулара. *[[Осман Илэ]] уонна [[Ираан]] Касри-Шири эйэлээх дуогабарын түһэрсибиттэр. Ираан билиҥҥи Азербайджаан сирдэрин уонна Еревааны ылбыт, Туурция Курдистааны уонна билиҥҥи Ираагы. *[[Кахети Теймураз ыраахтааҕы]] Кахети нуучча ыраахтааҕытын илиитигэр киирэрин бигэргэппит. *[[Мадрас]] олохтоммут. *[[Кытай|Кытайга]] бааһынайдар өрө туруулара. Чжан Сяньчжун диэн баһылык Гучэн куоракка олохсуйар (Хубэй провинция). Хайаттан Ли Цзычэн түһэр. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == Ыам ыйын 21 — [[Томмазо Кампанелла]] (Tommaso Campanella), италия бөлөһүөгэ, поэт, политическэй диэйэтэл; коммунистыы утопия ааптара (төр. 1568). == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:1639| ]] bxz06mc1g1q1o4sgba1zs0bdgom2bpq 428925 428924 2026-05-23T23:15:46Z Ojkhol 24881 Ojkhol [[1639]] сирэй аатын маннык [[1639 сыл]] уларыппыт 428924 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1639}} '''1639''' сыл. == Туох буолбута == * Хаҥалас кинээһэ Сахей Сынаков дьаһаах хомуйааччылары өлөртөөн баран дьонунаан Бүлүү Өргүөтүн сахаларыгар тоҕустарга ({{lang-ru|к родникам его тагуским мужикам}}) күрээбит. Кинини эккирэппит Семен Дежнев киниттэн уонна тоҕустартан 140 кииһи дьаһаах быһыытынан ылбыт. Сахей тоҕо көспүтүн быста дьадайбытынан быһаарбыт: "Сошел из Якуцкого уезда из Кангаласской волости на Вилюй в ясачное среднее зимовье к своим родникам из бедности"<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=11|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. * Мэник Тэбиик диэн баһылыктаах Тоҕус сахалара Дьокуускайга үҥсүү түһэрбиттэр: "на якуцких маданских<ref>сытаата биэрэр кинигэҕэ "маганских" диэн ускуопкаҕа быһаарбыттар</ref> мужиков, которые вместе с атамайцами приходили войною и убили наших два человека, да отогнали у нас 200 коней, кобыл... до 10 коров и животишки наши все пограбили"<ref name=":Летопись Вилюйского улуса" />. * [[Воин Шахов]] үөһэттэн сорудаҕынан Кэмпэндээйи үрэххэ тиийэн 100 буут тууһу тиэйэн ылбыт. Ол эрээри тууһа салгыы онтон ылаллара тохтообут, тоҕо диэтэххэ, тууһу Дьокуускайга Уус-Кут туус собуотуттан аҕалар ордук табыгастаах буолан хаалбыт"<ref name=":Летопись Вилюйского улуса" />. * [[Ахсынньы]]га диэри Воин Шахов Тоҕус аттаах сахатын Идыхтях кинээһи уонна кини 50 киһитин, сылгыта суох Осекуй ууһун сахаларын (Арчикан кинээс, 18 киһи), Кырыкый Онтулларын (18 киһи), Куокуйдары (Кюрюк кинээс, 35 киһи), уонна тоҥус уустарын: дулгааннары (Дыгынча, 20 киһи), Кунгогир, Мургат, Фугляд, Калтакуль, Пуягир уустарыттан барыта 125 саханы уонна тоҥуһу дьаһаах төлүүргэ күһэйбит"<ref name=":Летопись Вилюйского улуса" />. *[[Карл I]] ыраахтааҕы [[шотландецтар|шотландецтары]] утары сэриинэн барбыт. *[[Голландия]] флота [[Испания]] флотун урусхаллаабыт. *[[Нормандия|Нормандияҕа]] «Атах сыгынньахтар» өрө туруулара. *[[Осман Илэ]] уонна [[Ираан]] Касри-Шири эйэлээх дуогабарын түһэрсибиттэр. Ираан билиҥҥи Азербайджаан сирдэрин уонна Еревааны ылбыт, Туурция Курдистааны уонна билиҥҥи Ираагы. *[[Кахети Теймураз ыраахтааҕы]] Кахети нуучча ыраахтааҕытын илиитигэр киирэрин бигэргэппит. *[[Мадрас]] олохтоммут. *[[Кытай|Кытайга]] бааһынайдар өрө туруулара. Чжан Сяньчжун диэн баһылык Гучэн куоракка олохсуйар (Хубэй провинция). Хайаттан Ли Цзычэн түһэр. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == Ыам ыйын 21 — [[Томмазо Кампанелла]] (Tommaso Campanella), италия бөлөһүөгэ, поэт, политическэй диэйэтэл; коммунистыы утопия ааптара (төр. 1568). == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:1639| ]] bxz06mc1g1q1o4sgba1zs0bdgom2bpq 0 8935 428928 406582 2026-05-24T02:50:27Z Ojkhol 24881 /* Туох буолбута */ 428928 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1640}} '''1640''' сыл. == Туох буолбута == * Бүлүү сахалара (кыргыдайдар, өргүөттэр, тоҕустар) уонна тоҥустара Вакуцкай (Боҕууда күөллээҕи, эбэтэр Орто Бүлүү) уонна Уус-Бүлүү симиэбийэлэригэр төлүүр буолбуттар * [[Кулун тутар 6]] (уруккуннан олунньу 25) — Стольниктар П.П. Головин уонна М.Б. Глебов уонна дьяк Е. Филатов Парфен Ходыревка Дьокуускай остуруогун атамаан Осип Галкиҥҥа биэрэр туһунан "память" (бирикээс) суруйбуттар. Бирикээскэ тэргэннэр, аманааттар, приход-ороскуот кинигэлэрэ, харчы уонна хаһаас, сулууспалаахтар испииһэктэрэ ахтыллар<ref>РГАДА. Фонд 117. Якутская приказная изба. Стб.115?</ref>. * [[Алтынньы 10]] (уруккуннан балаҕан ыйын 30) — Өлүөнэ өрүс баһыгар, Кута диэн үрэх түһэр сиригэр ампаардары тутар туһунан бойобуода [[Головин Петр Петрович|Бүөтүр Головин]] отписката суруллубут. Кута үрэххэ бояр уола Василий Власьевы, пятидесятник Пронка Важенкины уонна болуотунньуктары ыытар туһунан суруллубут<ref>РГАДА. Фонд 117. Якутская приказная изба. Стб.148, Л.5</ref>. Бу Кута үрэҕин баһыгар Ангараа салаата Илим үрэхтэн буолак (соһор сир) баара. Бу буолагынан хаһаактар аалларын соһон, Ангараа салаатыттан Өлүөнэ салаатыгар тиийэллэрэ. * [[Алтынньы 14]] — Икки Саха сирин бойобуодалара [[Головин Петр Петрович|Петр Головин]] уонна [[Глебов Матвей Богданович|Матвей Глебов]] [[Москуба]]ҕа ыыппыт суруктара Сибиир бирикээһигэр (Сибиир дьыалаларынан дьарыктанар тэрилтэ) тиийбит. Ол сурукка Илиим өрүс тардыытыгар киирэр сирдэргэ түһээн хомуйары көрдөспүттэр. Бу сири Енисей бойобуодата былдьаһар эбит. * [[Сэтинньи 1]] — [[Дежнев Семен|Семен Дежнев]] Амма, Таатта сирдэригэр аттаммыт. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == * [[Ыам ыйын 4]] — [[Петер Паул Рубенс]], уруhуйдьут [[категория:1640| ]] 53arwetkmvw35kv5qiuktnrkqop8sl6 428929 428928 2026-05-24T02:51:48Z Ojkhol 24881 /* Туох буолбута */ 428929 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1640}} '''1640''' сыл. == Туох буолбута == * Бүлүү сахалара (кыргыдайдар, өргүөттэр, тоҕустар) уонна тоҥустара Вакуцкай (Боҕууда күөллээҕи, эбэтэр Орто Бүлүү) уонна Уус-Бүлүү симиэбийэлэригэр төлүүр буолбуттар"<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=11|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. * [[Кулун тутар 6]] (уруккуннан олунньу 25) — Стольниктар П.П. Головин уонна М.Б. Глебов уонна дьяк Е. Филатов Парфен Ходыревка Дьокуускай остуруогун атамаан Осип Галкиҥҥа биэрэр туһунан "память" (бирикээс) суруйбуттар. Бирикээскэ тэргэннэр, аманааттар, приход-ороскуот кинигэлэрэ, харчы уонна хаһаас, сулууспалаахтар испииһэктэрэ ахтыллар<ref>РГАДА. Фонд 117. Якутская приказная изба. Стб.115?</ref>. * [[Алтынньы 10]] (уруккуннан балаҕан ыйын 30) — Өлүөнэ өрүс баһыгар, Кута диэн үрэх түһэр сиригэр ампаардары тутар туһунан бойобуода [[Головин Петр Петрович|Бүөтүр Головин]] отписката суруллубут. Кута үрэххэ бояр уола Василий Власьевы, пятидесятник Пронка Важенкины уонна болуотунньуктары ыытар туһунан суруллубут<ref>РГАДА. Фонд 117. Якутская приказная изба. Стб.148, Л.5</ref>. Бу Кута үрэҕин баһыгар Ангараа салаата Илим үрэхтэн буолак (соһор сир) баара. Бу буолагынан хаһаактар аалларын соһон, Ангараа салаатыттан Өлүөнэ салаатыгар тиийэллэрэ. * [[Алтынньы 14]] — Икки Саха сирин бойобуодалара [[Головин Петр Петрович|Петр Головин]] уонна [[Глебов Матвей Богданович|Матвей Глебов]] [[Москуба]]ҕа ыыппыт суруктара Сибиир бирикээһигэр (Сибиир дьыалаларынан дьарыктанар тэрилтэ) тиийбит. Ол сурукка Илиим өрүс тардыытыгар киирэр сирдэргэ түһээн хомуйары көрдөспүттэр. Бу сири Енисей бойобуодата былдьаһар эбит. * [[Сэтинньи 1]] — [[Дежнев Семен|Семен Дежнев]] Амма, Таатта сирдэригэр аттаммыт. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == * [[Ыам ыйын 4]] — [[Петер Паул Рубенс]], уруhуйдьут [[категория:1640| ]] c1tqbq66u1qgiplf9xwontvokjeagiq 428930 428929 2026-05-24T02:52:48Z Ojkhol 24881 /* Туох буолбута */ 428930 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1640}} '''1640''' сыл. == Туох буолбута == * Бүлүү сахалара (кыргыдайдар, өргүөттэр, тоҕустар) уонна тоҥустара Вакуцкай (Боҕууда күөллээҕи, эбэтэр Орто Бүлүүтээҕи) уонна Уус-Бүлүү (Бүлүү төрдүн) симиэбийэлэригэр төлүүр буолбуттар"<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=11|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. * [[Кулун тутар 6]] (уруккуннан олунньу 25) — Стольниктар П.П. Головин уонна М.Б. Глебов уонна дьяк Е. Филатов Парфен Ходыревка Дьокуускай остуруогун атамаан Осип Галкиҥҥа биэрэр туһунан "память" (бирикээс) суруйбуттар. Бирикээскэ тэргэннэр, аманааттар, приход-ороскуот кинигэлэрэ, харчы уонна хаһаас, сулууспалаахтар испииһэктэрэ ахтыллар<ref>РГАДА. Фонд 117. Якутская приказная изба. Стб.115?</ref>. * [[Алтынньы 10]] (уруккуннан балаҕан ыйын 30) — Өлүөнэ өрүс баһыгар, Кута диэн үрэх түһэр сиригэр ампаардары тутар туһунан бойобуода [[Головин Петр Петрович|Бүөтүр Головин]] отписката суруллубут. Кута үрэххэ бояр уола Василий Власьевы, пятидесятник Пронка Важенкины уонна болуотунньуктары ыытар туһунан суруллубут<ref>РГАДА. Фонд 117. Якутская приказная изба. Стб.148, Л.5</ref>. Бу Кута үрэҕин баһыгар Ангараа салаата Илим үрэхтэн буолак (соһор сир) баара. Бу буолагынан хаһаактар аалларын соһон, Ангараа салаатыттан Өлүөнэ салаатыгар тиийэллэрэ. * [[Алтынньы 14]] — Икки Саха сирин бойобуодалара [[Головин Петр Петрович|Петр Головин]] уонна [[Глебов Матвей Богданович|Матвей Глебов]] [[Москуба]]ҕа ыыппыт суруктара Сибиир бирикээһигэр (Сибиир дьыалаларынан дьарыктанар тэрилтэ) тиийбит. Ол сурукка Илиим өрүс тардыытыгар киирэр сирдэргэ түһээн хомуйары көрдөспүттэр. Бу сири Енисей бойобуодата былдьаһар эбит. * [[Сэтинньи 1]] — [[Дежнев Семен|Семен Дежнев]] Амма, Таатта сирдэригэр аттаммыт. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == * [[Ыам ыйын 4]] — [[Петер Паул Рубенс]], уруhуйдьут [[категория:1640| ]] rvacglby2qoxgnnn7g9g97r5b0nmgvd 428931 428930 2026-05-24T03:06:39Z Ojkhol 24881 /* Туох буолбута */ 428931 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1640}} '''1640''' сыл. == Туох буолбута == * Бүлүү сахалара (кыргыдайдар, өргүөттэр, тоҕустар) уонна тоҥустара Вакуцкай (Боҕууда күөллээҕи, эбэтэр Орто Бүлүүтээҕи) уонна Уус-Бүлүү (Бүлүү төрдүн) симиэбийэлэригэр төлүүр буолбуттар"<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=11|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. * Парфен Ходырев буоластар испииһэктэрин оҥорбут. Ол иһигэр "на Токсоме озере Олеская да Оргуцкая, да Тагуйская, еще Собоницкой волосты якуты". Такыма күөл туһунан этиллэр (билиҥҥи Кэбээйи улууһугар). Олесская волость - Үөлэстэр. Ону таһынан Өргүөттэр, Тоҕустар уонна Лүүчүннэр. Бу буоластар 18-с үйэҕэ Орто Бүлүү улууһа буолбуттара. * [[Кулун тутар 6]] (уруккуннан олунньу 25) — Стольниктар П.П. Головин уонна М.Б. Глебов уонна дьяк Е. Филатов Парфен Ходыревка Дьокуускай остуруогун атамаан Осип Галкиҥҥа биэрэр туһунан "память" (бирикээс) суруйбуттар. Бирикээскэ тэргэннэр, аманааттар, приход-ороскуот кинигэлэрэ, харчы уонна хаһаас, сулууспалаахтар испииһэктэрэ ахтыллар<ref>РГАДА. Фонд 117. Якутская приказная изба. Стб.115?</ref>. * [[Алтынньы 10]] (уруккуннан балаҕан ыйын 30) — Өлүөнэ өрүс баһыгар, Кута диэн үрэх түһэр сиригэр ампаардары тутар туһунан бойобуода [[Головин Петр Петрович|Бүөтүр Головин]] отписката суруллубут. Кута үрэххэ бояр уола Василий Власьевы, пятидесятник Пронка Важенкины уонна болуотунньуктары ыытар туһунан суруллубут<ref>РГАДА. Фонд 117. Якутская приказная изба. Стб.148, Л.5</ref>. Бу Кута үрэҕин баһыгар Ангараа салаата Илим үрэхтэн буолак (соһор сир) баара. Бу буолагынан хаһаактар аалларын соһон, Ангараа салаатыттан Өлүөнэ салаатыгар тиийэллэрэ. * [[Алтынньы 14]] — Икки Саха сирин бойобуодалара [[Головин Петр Петрович|Петр Головин]] уонна [[Глебов Матвей Богданович|Матвей Глебов]] [[Москуба]]ҕа ыыппыт суруктара Сибиир бирикээһигэр (Сибиир дьыалаларынан дьарыктанар тэрилтэ) тиийбит. Ол сурукка Илиим өрүс тардыытыгар киирэр сирдэргэ түһээн хомуйары көрдөспүттэр. Бу сири Енисей бойобуодата былдьаһар эбит. * [[Сэтинньи 1]] — [[Дежнев Семен|Семен Дежнев]] Амма, Таатта сирдэригэр аттаммыт. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == * [[Ыам ыйын 4]] — [[Петер Паул Рубенс]], уруhуйдьут [[категория:1640| ]] 2aoyva048l7guceakl0dyrm7xjh6c06 428932 428931 2026-05-24T03:07:08Z Ojkhol 24881 428932 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1640}} '''1640''' сыл. == Туох буолбута == * Бүлүү сахалара (кыргыдайдар, өргүөттэр, тоҕустар) уонна тоҥустара Вакуцкай (Боҕууда күөллээҕи, эбэтэр Орто Бүлүүтээҕи) уонна Уус-Бүлүү (Бүлүү төрдүн) симиэбийэлэригэр төлүүр буолбуттар"<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=11|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. * Парфен Ходырев буоластар испииһэктэрин оҥорбут. Ол иһигэр "на Токсоме озере Олеская да Оргуцкая, да Тагуйская, еще Собоницкой волосты якуты". Такыма күөл туһунан этиллэр (билиҥҥи Кэбээйи улууһугар). Олесская волость - Үөлэстэр. Ону таһынан Өргүөттэр, Тоҕустар уонна Лүүчүннэр. Бу буоластар 18-с үйэҕэ Орто Бүлүү улууһа буолбуттара<ref name=":Летопись Вилюйского улуса" />. * [[Кулун тутар 6]] (уруккуннан олунньу 25) — Стольниктар П.П. Головин уонна М.Б. Глебов уонна дьяк Е. Филатов Парфен Ходыревка Дьокуускай остуруогун атамаан Осип Галкиҥҥа биэрэр туһунан "память" (бирикээс) суруйбуттар. Бирикээскэ тэргэннэр, аманааттар, приход-ороскуот кинигэлэрэ, харчы уонна хаһаас, сулууспалаахтар испииһэктэрэ ахтыллар<ref>РГАДА. Фонд 117. Якутская приказная изба. Стб.115?</ref>. * [[Алтынньы 10]] (уруккуннан балаҕан ыйын 30) — Өлүөнэ өрүс баһыгар, Кута диэн үрэх түһэр сиригэр ампаардары тутар туһунан бойобуода [[Головин Петр Петрович|Бүөтүр Головин]] отписката суруллубут. Кута үрэххэ бояр уола Василий Власьевы, пятидесятник Пронка Важенкины уонна болуотунньуктары ыытар туһунан суруллубут<ref>РГАДА. Фонд 117. Якутская приказная изба. Стб.148, Л.5</ref>. Бу Кута үрэҕин баһыгар Ангараа салаата Илим үрэхтэн буолак (соһор сир) баара. Бу буолагынан хаһаактар аалларын соһон, Ангараа салаатыттан Өлүөнэ салаатыгар тиийэллэрэ. * [[Алтынньы 14]] — Икки Саха сирин бойобуодалара [[Головин Петр Петрович|Петр Головин]] уонна [[Глебов Матвей Богданович|Матвей Глебов]] [[Москуба]]ҕа ыыппыт суруктара Сибиир бирикээһигэр (Сибиир дьыалаларынан дьарыктанар тэрилтэ) тиийбит. Ол сурукка Илиим өрүс тардыытыгар киирэр сирдэргэ түһээн хомуйары көрдөспүттэр. Бу сири Енисей бойобуодата былдьаһар эбит. * [[Сэтинньи 1]] — [[Дежнев Семен|Семен Дежнев]] Амма, Таатта сирдэригэр аттаммыт. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == * [[Ыам ыйын 4]] — [[Петер Паул Рубенс]], уруhуйдьут [[категория:1640| ]] tfa710w5gbzpft8noqak9jussoo6gps 428934 428932 2026-05-24T07:23:57Z Ojkhol 24881 Ojkhol [[1640]] сирэй аатын маннык [[1640 сыл]] уларыппыт 428932 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1640}} '''1640''' сыл. == Туох буолбута == * Бүлүү сахалара (кыргыдайдар, өргүөттэр, тоҕустар) уонна тоҥустара Вакуцкай (Боҕууда күөллээҕи, эбэтэр Орто Бүлүүтээҕи) уонна Уус-Бүлүү (Бүлүү төрдүн) симиэбийэлэригэр төлүүр буолбуттар"<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=11|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. * Парфен Ходырев буоластар испииһэктэрин оҥорбут. Ол иһигэр "на Токсоме озере Олеская да Оргуцкая, да Тагуйская, еще Собоницкой волосты якуты". Такыма күөл туһунан этиллэр (билиҥҥи Кэбээйи улууһугар). Олесская волость - Үөлэстэр. Ону таһынан Өргүөттэр, Тоҕустар уонна Лүүчүннэр. Бу буоластар 18-с үйэҕэ Орто Бүлүү улууһа буолбуттара<ref name=":Летопись Вилюйского улуса" />. * [[Кулун тутар 6]] (уруккуннан олунньу 25) — Стольниктар П.П. Головин уонна М.Б. Глебов уонна дьяк Е. Филатов Парфен Ходыревка Дьокуускай остуруогун атамаан Осип Галкиҥҥа биэрэр туһунан "память" (бирикээс) суруйбуттар. Бирикээскэ тэргэннэр, аманааттар, приход-ороскуот кинигэлэрэ, харчы уонна хаһаас, сулууспалаахтар испииһэктэрэ ахтыллар<ref>РГАДА. Фонд 117. Якутская приказная изба. Стб.115?</ref>. * [[Алтынньы 10]] (уруккуннан балаҕан ыйын 30) — Өлүөнэ өрүс баһыгар, Кута диэн үрэх түһэр сиригэр ампаардары тутар туһунан бойобуода [[Головин Петр Петрович|Бүөтүр Головин]] отписката суруллубут. Кута үрэххэ бояр уола Василий Власьевы, пятидесятник Пронка Важенкины уонна болуотунньуктары ыытар туһунан суруллубут<ref>РГАДА. Фонд 117. Якутская приказная изба. Стб.148, Л.5</ref>. Бу Кута үрэҕин баһыгар Ангараа салаата Илим үрэхтэн буолак (соһор сир) баара. Бу буолагынан хаһаактар аалларын соһон, Ангараа салаатыттан Өлүөнэ салаатыгар тиийэллэрэ. * [[Алтынньы 14]] — Икки Саха сирин бойобуодалара [[Головин Петр Петрович|Петр Головин]] уонна [[Глебов Матвей Богданович|Матвей Глебов]] [[Москуба]]ҕа ыыппыт суруктара Сибиир бирикээһигэр (Сибиир дьыалаларынан дьарыктанар тэрилтэ) тиийбит. Ол сурукка Илиим өрүс тардыытыгар киирэр сирдэргэ түһээн хомуйары көрдөспүттэр. Бу сири Енисей бойобуодата былдьаһар эбит. * [[Сэтинньи 1]] — [[Дежнев Семен|Семен Дежнев]] Амма, Таатта сирдэригэр аттаммыт. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == * [[Ыам ыйын 4]] — [[Петер Паул Рубенс]], уруhуйдьут [[категория:1640| ]] tfa710w5gbzpft8noqak9jussoo6gps 0 8944 428941 410526 2026-05-24T07:45:04Z Ojkhol 24881 /* Туох буолбута */ 428941 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1642}} '''1642''' сыл. == Туох буолбута == * [[Иванов Курбат]] — Саха сирин бастакы картограбынан ааҕыллыан сөптөөх киһи — аан бастакынан Өлүөнэ өрүһү сүрүн салааларын кытта биир лиискэ ойуулаабыт. Бу сылга өссө Байкаал күөлгэ экспедицияҕа сылдьан улуу күөлү бастакынан ойуулаан бойобуода Головиҥҥа Дьокуускайга ыыппыт. * [[Олунньу]] — Киһи уонна сүөһү биэрэпиһиттэн сылтаан буолбут өрө туруу кэмигэр Сииттэ үрэххэ Чымча ойуун баһылыктаах Атамай дьоно Воин Шахов этэрээтин кыргыбыттар. Шаховы бэйэтин Чавла Деноку уонна Тетко диэн атамайдар өлөрбүттэр"<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=12|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. * [[Ыам ыйын 17]] — Билиҥҥи Канаада сиригэр французтар түүлээх атыылаһар уонна католицизмы тарҕатар соруктаах [[Монреаль]] куораты олохтообуттар. Монреаль билигин аан дойду французтуу тыллаах 3 бөдөҥ куоратын ахсааныгар киирэр. * [[Сэтинньи 24]] — Голландец Абель Тасман [[Аустралиа|Австралия]] соҕуруу өттүгэр бөдөҥ арыыны булбут уонна айанын үбүлээбит киһи аатынан Энтони ван Димен сирэ (Anthoonij van Diemenslandt) диэн ааттаабыт. Арыы кэлин [[Тасмания]] диэн ааттаммыта. * [[Ахсынньы 13]] — [[Голландия]] айанньыта Абель Тасман [[Саҥа Зеландия]]ны арыйбыт. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == * [[Тохсунньу 8]] — [[Галилей Галилео|Галилео Галилей]] — аатырбыт [[Италия]] [[физика|физигэ]], [[математика|математига]], [[астрономия|астронома]] уонна [[философия|бөлүһүөгэ]]. Үөрэх өрөбөлүүссүйэтигэр сүрүн оруолу оонньообут киhи. [[категория:1642| ]] 73d126kualwdnqo61gp87cd6wepowhf 428942 428941 2026-05-24T07:45:20Z Ojkhol 24881 /* Өлбүттэр */ 428942 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1642}} '''1642''' сыл. == Туох буолбута == * [[Иванов Курбат]] — Саха сирин бастакы картограбынан ааҕыллыан сөптөөх киһи — аан бастакынан Өлүөнэ өрүһү сүрүн салааларын кытта биир лиискэ ойуулаабыт. Бу сылга өссө Байкаал күөлгэ экспедицияҕа сылдьан улуу күөлү бастакынан ойуулаан бойобуода Головиҥҥа Дьокуускайга ыыппыт. * [[Олунньу]] — Киһи уонна сүөһү биэрэпиһиттэн сылтаан буолбут өрө туруу кэмигэр Сииттэ үрэххэ Чымча ойуун баһылыктаах Атамай дьоно Воин Шахов этэрээтин кыргыбыттар. Шаховы бэйэтин Чавла Деноку уонна Тетко диэн атамайдар өлөрбүттэр"<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=12|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. * [[Ыам ыйын 17]] — Билиҥҥи Канаада сиригэр французтар түүлээх атыылаһар уонна католицизмы тарҕатар соруктаах [[Монреаль]] куораты олохтообуттар. Монреаль билигин аан дойду французтуу тыллаах 3 бөдөҥ куоратын ахсааныгар киирэр. * [[Сэтинньи 24]] — Голландец Абель Тасман [[Аустралиа|Австралия]] соҕуруу өттүгэр бөдөҥ арыыны булбут уонна айанын үбүлээбит киһи аатынан Энтони ван Димен сирэ (Anthoonij van Diemenslandt) диэн ааттаабыт. Арыы кэлин [[Тасмания]] диэн ааттаммыта. * [[Ахсынньы 13]] — [[Голландия]] айанньыта Абель Тасман [[Саҥа Зеландия]]ны арыйбыт. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == * [[Тохсунньу 8]] — [[Галилей Галилео|Галилео Галилей]] — аатырбыт [[Италия]] [[физика|физигэ]], [[математика|математига]], [[астрономия|астронома]] уонна [[философия|бөлүһүөгэ]]. Үөрэх өрөбөлүүссүйэтигэр сүрүн оруолу оонньообут киhи. == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[категория:1642| ]] kvrew43xtvu0k8p72ccyf4vjlc088el 0 8951 428936 413545 2026-05-24T07:24:39Z Ojkhol 24881 Ojkhol [[1641]] сирэй аатын маннык [[1641 сыл]] уларыппыт 413545 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1641}} '''1641''' сыл. == Туох буолбута == * [[Бэс ыйын 9]] (уруккуннан ыам ыйын 30) — Дьокуускай бойобуодата [[Головин Петр Петрович|Петр Головин]] Өлүөнэ баһыгар Киренга үрэххэ пятидесятник Мартын Васильевы уонна хаһаак десятнигын Аксен Опилкиевы ыытар туһунан приговора (сорудаҕа) тахсыбыт. Онно тоҥустартан харанарга остуруок тутар туһунан, уонна кинилэргэ тэргэннэри, сааны-сэбиргэли уонна бэлэхтииргэ анаан табаар биэрэр туһунан суруллубут<ref>РГАДА. Фонд 117. Якутская приказная изба. Д. 79. Л. 341-346</ref>. * [[От ыйын 20]] (уруккуннан от ыйын 10) — Десятник Василий Юрьев Воин Евтифеевтан [[Өлүөхүмэ (куорат)|Өлүөхүмэ]] остуруогун туппут. Бу туһунан ''росписной испииһэккэ'' тутуулар, аманааттары олордор усулуобуйа, саа-сэбиргэлин уонна ас-үөл испииһэктэрэ киирбиттэр<ref>РГАДА. Фонд 117. Якутская приказная изба. Стб. 259. Л. 3</ref>. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == [[Категория:1641| ]] 99wg2p1o4q9vxa5bsq555kj0bttp0gc 428938 428936 2026-05-24T07:30:50Z Ojkhol 24881 /* Туох буолбута */ 428938 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1641}} '''1641''' сыл. == Туох буолбута == * Воин Шахов донесениетыгар суруйбут: Бүлүүгэ сахалар уонна тоҥустар ахсааннара 3000 кэриҥэ (дьаһаах төлүүр эр дьону аахпыт курдук). Ол эрээри элбэх киһи дьаһаах төлөөбөтүн, ону ааһан Марха үрэххэ олорор дьон булчуттары (промышленных людей) өлөртүүллэрин үҥсүбүт"<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=12|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. * [[Бэс ыйын 9]] (уруккуннан ыам ыйын 30) — Дьокуускай бойобуодата [[Головин Петр Петрович|Петр Головин]] Өлүөнэ баһыгар Киренга үрэххэ пятидесятник Мартын Васильевы уонна хаһаак десятнигын Аксен Опилкиевы ыытар туһунан приговора (сорудаҕа) тахсыбыт. Онно тоҥустартан харанарга остуруок тутар туһунан, уонна кинилэргэ тэргэннэри, сааны-сэбиргэли уонна бэлэхтииргэ анаан табаар биэрэр туһунан суруллубут<ref>РГАДА. Фонд 117. Якутская приказная изба. Д. 79. Л. 341-346</ref>. * [[От ыйын 20]] (уруккуннан от ыйын 10) — Десятник Василий Юрьев Воин Евтифеевтан [[Өлүөхүмэ (куорат)|Өлүөхүмэ]] остуруогун туппут. Бу туһунан ''росписной испииһэккэ'' тутуулар, аманааттары олордор усулуобуйа, саа-сэбиргэлин уонна ас-үөл испииһэктэрэ киирбиттэр<ref>РГАДА. Фонд 117. Якутская приказная изба. Стб. 259. Л. 3</ref>. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == [[Категория:1641| ]] tce494qo37qhz0c79js3sl2ajwl1ug1 428939 428938 2026-05-24T07:38:50Z Ojkhol 24881 /* Туох буолбута */ 428939 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1641}} '''1641''' сыл. == Туох буолбута == * Воин Шахов донесениетыгар суруйбут: Бүлүүгэ сахалар уонна тоҥустар ахсааннара 3000 кэриҥэ (дьаһаах төлүөн сөп эр дьону аахпыт курдук). Ол эрээри элбэх киһи дьаһаах төлөөбөтүн, ону ааһан Марха үрэххэ олорор дьон булчуттары (промышленных людей) өлөртүүллэрин үҥсүбүт"<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=12|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. * Бүлүү Тоҕус буолаһын дьахтара (якуцкая жонка Малнек) бойобуода П. Головинтан сүрэхтэниэн баҕарарын туһунан көрдөспүт. * [[Бэс ыйын 9]] (уруккуннан ыам ыйын 30) — Дьокуускай бойобуодата [[Головин Петр Петрович|Петр Головин]] Өлүөнэ баһыгар Киренга үрэххэ пятидесятник Мартын Васильевы уонна хаһаак десятнигын Аксен Опилкиевы ыытар туһунан приговора (сорудаҕа) тахсыбыт. Онно тоҥустартан харанарга остуруок тутар туһунан, уонна кинилэргэ тэргэннэри, сааны-сэбиргэли уонна бэлэхтииргэ анаан табаар биэрэр туһунан суруллубут<ref>РГАДА. Фонд 117. Якутская приказная изба. Д. 79. Л. 341-346</ref>. * [[От ыйын 20]] (уруккуннан от ыйын 10) — Десятник Василий Юрьев Воин Евтифеевтан [[Өлүөхүмэ (куорат)|Өлүөхүмэ]] остуруогун туппут. Бу туһунан ''росписной испииһэккэ'' тутуулар, аманааттары олордор усулуобуйа, саа-сэбиргэлин уонна ас-үөл испииһэктэрэ киирбиттэр<ref>РГАДА. Фонд 117. Якутская приказная изба. Стб. 259. Л. 3</ref>. * Головин Мангазея дьаһаах хомуйааччыларыгар суруйбут отпискатыгар ыраахтааҕы ыйааҕынан Бүлүү симиэбийэтэ Дьокуускай остуруогар сыһыарыллар буоларын туһунан суруйбут. Оттон Мангазея былаастара Москубаҕа Сибиир бирикээһигэр бүтэһик Бүлүү дьаһааҕын ыыталларыгар "впредь из Мангазеи на Вилюй реку посылки не будет" диэн биллэрбиттэр. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == [[Категория:1641| ]] nhmdnkianqtt7s72s6riujf9hvyrisc 428940 428939 2026-05-24T07:39:27Z Ojkhol 24881 428940 wikitext text/x-wiki {{сыллар|1641}} '''1641''' сыл. == Туох буолбута == * Воин Шахов донесениетыгар суруйбут: Бүлүүгэ сахалар уонна тоҥустар ахсааннара 3000 кэриҥэ (дьаһаах төлүөн сөп эр дьону аахпыт курдук). Ол эрээри элбэх киһи дьаһаах төлөөбөтүн, ону ааһан Марха үрэххэ олорор дьон булчуттары (промышленных людей) өлөртүүллэрин үҥсүбүт"<ref name=":Летопись Вилюйского улуса">{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=12|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}</ref>. * Бүлүү Тоҕус буолаһын дьахтара (якуцкая жонка Малнек) бойобуода П. Головинтан сүрэхтэниэн баҕарарын туһунан көрдөспүт<ref name=":Летопись Вилюйского улуса" />. * [[Бэс ыйын 9]] (уруккуннан ыам ыйын 30) — Дьокуускай бойобуодата [[Головин Петр Петрович|Петр Головин]] Өлүөнэ баһыгар Киренга үрэххэ пятидесятник Мартын Васильевы уонна хаһаак десятнигын Аксен Опилкиевы ыытар туһунан приговора (сорудаҕа) тахсыбыт. Онно тоҥустартан харанарга остуруок тутар туһунан, уонна кинилэргэ тэргэннэри, сааны-сэбиргэли уонна бэлэхтииргэ анаан табаар биэрэр туһунан суруллубут<ref>РГАДА. Фонд 117. Якутская приказная изба. Д. 79. Л. 341-346</ref>. * [[От ыйын 20]] (уруккуннан от ыйын 10) — Десятник Василий Юрьев Воин Евтифеевтан [[Өлүөхүмэ (куорат)|Өлүөхүмэ]] остуруогун туппут. Бу туһунан ''росписной испииһэккэ'' тутуулар, аманааттары олордор усулуобуйа, саа-сэбиргэлин уонна ас-үөл испииһэктэрэ киирбиттэр<ref>РГАДА. Фонд 117. Якутская приказная изба. Стб. 259. Л. 3</ref>. * Головин Мангазея дьаһаах хомуйааччыларыгар суруйбут отпискатыгар ыраахтааҕы ыйааҕынан Бүлүү симиэбийэтэ Дьокуускай остуруогар сыһыарыллар буоларын туһунан суруйбут. Оттон Мангазея былаастара Москубаҕа Сибиир бирикээһигэр бүтэһик Бүлүү дьаһааҕын ыыталларыгар "впредь из Мангазеи на Вилюй реку посылки не будет" диэн биллэрбиттэр<ref name=":Летопись Вилюйского улуса" />. == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == [[Категория:1641| ]] r1ey9vxl0ji5xltb52dac2a0iydvedu 0 52910 428927 428843 2026-05-24T00:48:43Z InternetArchiveBot 20075 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 428927 wikitext text/x-wiki "Лис Никита" (langus|УК / Лис Микита) - Украина тутулуга суох буолуу кэнниттэн уһуллар элбэх партийнай мультипликационнай сериал. Сериал «лис Никита»диэн сатирическай остуоруйаларын Иван Франковскай поэматын матыыбыгар уһуллар. Кини 2005 сылтан 2007 сылга диэри "үөрэҕирии «(Проситита) бүтүн аан дойдутааҕы уопсастыбатын сакааһынан оҥоһуллубут. Хартыына бюджета 10 мөл. грн буолла. (атын чахчыларынан 6 мөл. грн). Украинскай телевидениеҕэ көрдөрүү туһунан кэпсэтии барар. [[Билэ:Нэьилиэнньэбит!дьоппуоннар|мини|250px|каадыр из мультсериала]] == Сюжет == {{spoiler}} Сериалга мындыр уонна мындыр лис Никита кэпсэнэр. Араас быһыыны- майгыны, араас кыыллары оҥорор интэриэһинэй түмүктэр тустарынан. ==Персонаж== * Лис Микита (Лис Микита) * Эһэ Веризил (Эһэ Верила) * Козел Базилий (Цапилий) * Саһыл (Саһыл) * Лев * Котлай (Китай Мурлик) * Бөрөлөр (Үйэлэр Тухары) * Куобах (Чычаас Диэкки) * Бөтүүк (Пиибэ) * Бараан (Вивцэ) * Эбисийээнэ Фрузя = = Эпизоды = = Сериал 26 серияттан 15 мүнүүтэлээх: * 1 сиэрийэ»бөрөлөр" * 2 сиэрийэ»Гектор щенок" * 3 серия «бөтүүк» * 4 сиэрийэ»эһэ" * 5 серия «колода» * 6 серия «Котлай». * 7 сиэрия «Спижня» * 8 серия " трибунал» * 9 серия «бириигэбэр» * 10 сиэрийэ «табахсыт» * 11 сиэрийэ «Бурмилов» * 12 серия «олох үгэһэ» * 13 серия " Бөрөлөөх иэдээн» * 14 серия " бараан Патриот» * 15 серия «иистэнэр тирии» * 16 серия «куобах» * 17 сиэрийэ " панаяҕа сурук» * 18 серия «козел Базилий» * 19 сиэрийэ»анды" * 20 серия «халлаантан куолас» * 21 сиэрийэ «дьячка» * 22 сиэрийэ»эбисийээнэ фрузя" * 23 серия»балыктааһын" * 24 серия «колодец» * 25 серия «күрэхтэһии» * 26 сиэрийэ " кини Улуу канцлера» =Интэриэһинэй чахчылар = =интэриэһинэй чахчылар=) * Кыыл- сүөл Хахай ыраахтааҕытыгар кыыһырсыы саҕаланнаҕына "Гриндьоллар "бөлөх ырыата" оранжевой революция гимн оранжевой революция гимн. * Эһэ итэҕэйэн, лиса Никита дэриэбинэҕэ мүөтү уоран барарын саҕана "биһигиттэн сиэттэрэн" диэн ырыа дьиэрэйэр, онно барытын кыайар кыахтанныбыт...» (биһигиттэн ньиэмэс силигилиир, ньиэмэҕэ барытын кыайабыт...) "Океан харыйа" бөлөх. * Мультсериалыгар Иван Франко «лис Никита»айымньытыгар баар бойковскай тылы тутталлар. * Муульсериалга» Океан харыйа«,» бырааттыы Гадюкиннар«,» ААББА «уонна»Гриндьоллар"курдук бөлөхтөр ырыалара бааллар. * Мультфильмҥа национальнай уонна сатирическай таҥастар туһаныллаллар. Холобур, Лиса Никита, күн гуцульскай жилеткаҕа эбэтэр түүҥҥү халпааккаҕа күн тахсар. * Мультсиал 260 мүнүүтэҕэ былааннаммыт, онтон 405 мүнүүтэни оҥорбуттар. * Киинэ музыкальнай фондатын тэрийиигэ Украина композитора Мирослав Скорик кытынна. * Бу мультсиалы оҥорорго 450 тыһыынча уруһуй туһаныллыбыта. * Мультсиалы оҥоруунан 70 анимат дьарыктанар. = = Видео===) * 5 канал "Репортаж [[http://www.youtube.com/watch?v=aCtMYpZBwwA&NR=1 Үп- харчы төннөр. http://video.oboz.ua/movie.php?dGFnPTIyODAmdmE9OCZpZD00MTU0JnZ0PTA= {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928054935/http://video.oboz.ua/movie.php?dGFnPTIyODAmdmE9OCZpZD00MTU0JnZ0PTA= |date=2007-09-28 }}) video.oboz.ua prommon Voice/ anatonst / / and=20070928054935/libus:/ / common voice.lings / alastonsus.ligros / astonson = / 2007-09-28-28 * [[http://www.youtube.com/watch?v=s6IS754GBc4 "Лиса Никита" Трейлер] чунуобунньук өттүгэр =Статьи=====) * [[http://kinokolo.ua/articles/431 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330054032/https://kinokolo.ua/articles/431/ |date=2023-03-30 }} / Украинскай эппиэт. Prophe / anaton / anatos: / / 20070927194514/Кыым / Кыым/ 431 / Д.=2007-09-27- Лети кини 150 сылын көрсө «лис Никита»диэн анимационнай киинэ аһыллыахтаах. Ол эрээри көстүбэтэ ... (Ганж ойуурун ыстатыйата) * [[http://www.bezcenzury.com.ua/ua/archive/10412/cinema/10457.html "лис Никита" - биһиги бириэмэбит Геройа.[ Сатирическай мультсиалы Украина көрөөччүлэр көрүөхтэрэ дуо? (леса Коверзевой статьи) * [[http://www.nbb.com.ua/index.php?id=14&tx_ttnews%5Btt_news%5D=709&tx_ttnews%5BbackPid%5D=10&cHash=7dcfd24a6e "лис Никита" көрөөччү күүтэр.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928191723/http://www.nbb.com.ua/index.php?id=14&tx_ttnews%5Btt_news%5D=709&tx_ttnews%5BbackPid%5D=10&cHash= 7 = 2007-09-28=2007-28) бырайыагы ылааччы Владимир Кетик (ыстатыйа Елена Угрин) * [[http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} лис Никита элбэх ахсааннаах анимационнай киинэ Геройа] (киинэ тылбааһын Таҥаратыттан ыстатыйа) [[be-x-old:Ліс Мікіта (мультсэрыял)]] [[be-x-old:Ліс Мікіта (мультсерыял)]] onahwgo13vsdi2rwr3zbrb993xzg63o 0 56498 428933 428294 2026-05-24T05:40:19Z CommonsDelinker 147 Removing [[:c:File:Wiener_Stadthalle_Aussen_2008.jpg|Wiener_Stadthalle_Aussen_2008.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: [[:c:COM:VRT|No permission]] since 16 May 2026. 428933 wikitext text/x-wiki {{Буолуохтаах түбэлтэ|дата=2026 ыам ыйын 12—16 күннэрэ}}{{Infobox Song Contest|name=Eurovision|year=2026|theme=«United By Music»|logo=Eurovision 2026 heart - Austria.svg|size=70px|host=[[Билэ:ORF logo.svg]] [[ORF]]|entries=35|venue={{флаг|Австрия}} [[Австрия]], [[Вена]], «Винер-Штадтхалле»|semi1=2026 ыам ыйын 12 күнэ|semi2=2026 ыам ыйын 14 күнэ|final=2026 ыам ыйын 16 күнэ|return={{ESC|Болгария||h}}<br>{{ESC|Молдова||h}}<br>{{ESC|Румыния||h}}|director={{флаг|Великобритания}} Мартин Грин|exsupervisor={{флаг|Великобритания}} Мартин Грин|withdraw={{ESC|Ирландия||h}}<br>{{ESC|Исландия||h}}<br>{{ESC|Испания||h}}<br>{{ESC|Нидерланды||h}}<br>{{ESC|Словения||h}}|exproducer={{флаг|Эстония}} Герт Карк}} '''«Eurovision-2026» ырыа күрэҕэ''' ({{Lang-en|Eurovision Song Contest 2026}}; {{Lang-fr|Concours Eurovision de la chanson 2026}}; {{Lang-de|Eurovision Liedwettbewerb 2026}}) — 70-c «[[Eurovision]]» ырыа күрэҕэ. Бу күрэх [[Вена]] куоракка, «Wiener Stadthalle» диэн сценаҕа буолуоҕа. Eurovision-2026 икки полуфинааллардаах, ыам ыйын 12 уонна 14 күннэригэр, уонна финааллаах, ыам ыйын 16 күнүгэр. Бу ырыа күрэҕэ Дьобуруопа көрдөрөр-иһитиннэрэр сойууһунан ([[EBU]]) уонна Österreichischer Rundfunk ([[ORF]]) ыытыллар. [[Eurovision-2025|Былырыыҥҥы күрэххэ]] «Wasted Love» диэн [[JJ (ырыаһыт)|JJ]] ырыата кыайбытыттан сылтаан, Eurovision-2026 үһүстээн (урут [[Eurovision-1967|1967]] уонна [[Eurovision-2015|2015]] сыллардаахха) [[Австрия|Австрияҕа]] буолар. Күрэххэ 35 дойду кыттыаҕа, былырыынтааҕар икки дойдунан аҕыйах<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.eurovision.com/stories/35-broadcasters-70th-eurovision-song-contest-vienna/|title=35 broadcasters to compete at 70th Eurovision Song Contest in Vienna|date=2025-12-15|work=Eurovision.com|accessdate=2026-03-25}}</ref>. 2003 сыллаахтан саамай кыра кыттар дойду ахсаана. Болгария, Молдова уонна Румыния бу сыл күрэҕигэр төннүбүттэрэ, оттон Ирландия, Исландия, Испания, Нидерланды уонна Словения, Израиль кыттарыттан сылтаан, аккаастаммыттара уонна бойкуоттаабыттара. == Буолар миэстэтэ == Былырыыҥҥы күрэххэ JJ кыайбытыттан сылтаан, 2026 сыллааҕы күрэх [[Вена|Венаҕа]], Австрия буолуоҕа. Eurovision ырыа күрэҕин Вена үһүстээн ыытар, 1967 уонна 2015 сыллааҕы ырыа күрэхтэрин кэнниттэн. Быйыл 16 тыһ. миэстэлэрдээх «Wiener Stadthalle» ыытар, урут 2015 сыллаахха бу арена эмиэ ыыппыта<ref>{{Cite web|url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2026-vienna-host-city-70th|title=Eurovision 2026: Vienna is our Host City for the 70th|author=eurovision.tv|archiveurl=https://archive.today/20250820070056/https://eurovision.tv/story/eurovision-2026-vienna-host-city-70th|archivedate=2025-08-20|accessdate=2025-11-08|date=2025-08-20}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2025/aug/20/vienna-host-city-eurovision-song-contest-2026|title=Vienna announced as host city for Eurovision song contest 2026|author=Agence France-Presse|work=[[The Guardian]]|accessdate=2026-03-25|date=2025-08-20}}</ref>. Талыыга Венаттан ураты өссө Инсбрук кыттыбыта, куорат дьаһалтата «Olympiahalle Innsbruck» диэн аренаны таһаарбыттара<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/06/11/eurovision-2026-innsbruck-city-council-approves-bid/|title=🇦🇹 Eurovision 2026: Innsbruck City Council Approves Bid to Host|author=Anthony Granger|work=Eurovoix.com|lang=en|accessdate=2026-03-25}}</ref>. == Кыттааччылар == «Eurovision» ырыа күрэҕигэр кыттарга Дьобуруопа көрдөрөр-иһитиннэрэр сойууска (EBU) дойду көрдөрөр-иһитиннэрэр хампаанньата толору чилиэнэ буолуохтаах, өссө ол хампаанньа «Eurovision» ситиминэн сатаан толору көрдөрүөхтээх диэн ирдэбиллээх. EBU сыл аайы бары ол сойууска киирэр хампаанньаларга ыҥырыы ыытар. 2025 сылын ахсынньы 11 күнүгэр EBU 35 дойду кыттарын биллэрбитэ<ref name=":0" />. Болгария, Молдова уонна Румыния бу сыл күрэҕигэр төннүбүттэрэ, оттон Ирландия, Исландия, Испания, Нидерланды уонна Словения, Израиль кыттарыттан сылтаан, аккаастаммыттара уонна бойкуоттаабыттара. Бу бойкуот 1970 сыллааҕар даҕаны улахан буолуон сөп, онно эмиэ биэс дойду кыттыбатаҕа, тоҕо диэтэххэ былырыыҥҥы күрэххэ түөрт дойду биир кыайылаах аатын ылбыттара<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c9vjrg1nky0o|title=Boycotts and arguments - can the Eurovision Song Contest survive its biggest crisis?|author=Mark Savage уонна Ian Youngs|accessdate=2026-03-25|work=[[BBC]]|date=2025-12-05}}</ref>. === Күрэххэ төннүбүттэр === * {{ESC|Болгария}} — бастаан 2024 сыллаахха ахсынньы 17 күнүгэр, [[БНТ]] бэйэтин [[Twitter|X]]-акааунугар билиҥҥи вещатель салалтатыгар «Eurovision» ырыа күрэххэ кыттарга интириэс суоҕун биллэрбитэ<ref>{{Cite web|url=https://x.com/bg_eurovision/status/1869113700755660950|title=It's just that the current decision-making centers of the broadcasting entity don't like this show and therefore the final decision was against return for now or in the forseable future.|lang=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241219202919/https://x.com/bg_eurovision/status/1869113700755660950|archivedate=2024-12-19}}</ref>, оттон 2025 сыллаахха алтынньы 31 күнүгэр төннөрүн биллэрбитэ<ref>{{Cite web|url=https://bnt.bg/news/balgariya-se-zavrashta-na-evroviziya-343372news.html|title=България се завръща на „Евровизия“|work=[[БНТ]]|lang=bg|date=2025-10-31|accessdate=2026-03-25}}</ref>. * {{ESC|Молдова}} — * {{ESC|Румыния}} — === Күрэхтэн аккаастаммыттар === === Табыллыбатах дисквалификация === === Табыллыбатах дебюттар === === Былыр кыттыбыт ырыаһыттар === * {{ESC|Грузия|3=}}: Bzikebi — «[[Junior Eurovision-2008]]» — бастакы миэстэ. * {{ESC|Молдова}}: Алена Мун — «[[Eurovision-2013]]» — 11 миэстэ. * {{ESC|Польша}}: Алиция — «[[Eurovision-2020]]» — күрэх буолбатаҕа. * {{ESC|Сан-Марино}}: Senhit — «[[Eurovision-2011]]», «Eurovision-2020» уонна «[[Eurovision-2021]]» ([[Flo Rida]] ырыаһыты кытта) — 16 миэстэ полуфинаалга, күрэх буолбатаҕа уонна 22 миэстэ. * {{ESC|Эстония}}: Vanilla Ninja — «[[Eurovision-2025|Eurovision-2005]]» ({{ESC|Швейцария}}) — 8 миэстэ. == Шоу == === Маҥнайгы полуфинаал === {| class="wikitable sortable" |+ !Дойду !Ырыаһыт !Ырыа !Ырыа тыла |- |{{Флаг|Австралия}} [[Аустралиа]]<ref>{{Cite web|url=https://www.sbs.com.au/whats-on/article/2025-eurovision-song-contest-artist-selection-process/4382w6luk|title=2025 Eurovision Song Contest: Artist Selection Process|lang=en|publisher=[[SBS]]|quote=If you are interested in submitting an artist or song for 2026...|date=2025 тохсунньу 1}}</ref> | | | |- |{{Флаг|Греция}} [[Греция]]<ref>{{Cite web|url=https://www.ieidiseis.gr/media-news/494538/eurovision-2026-i-proti-apofasi-tis-ert-gia-ti-symmetochi-tis-elladas/|title=Eurovision 2026: Η πρώτη απόφαση της ΕΡΤ για τη συμμετοχή της Ελλάδας|lang=el}}</ref> | | | |- |{{Флаг|Дания}} [[Дания]]<ref>{{Cite web|url=https://www.dr.dk/presse/presse-indhold/frederikshavn-er-aarets-grand-prix-i-2026|title=Frederikshavn er Årets Grand Prix By i 2026|lang=dk|author=Jacob Bøgen Clausen}}</ref> | | | |- |{{Флаг|Нидерланды}} [[Нидерланд|Нидерландалар]]<ref>{{Cite web|url=https://esctoday.com/196738/netherlands-avrotros-confirms-participation-at-eurovision-2026/|title=Netherlands: AVROTROS confirms participation at Eurovision 2026|lang=en|date=2024 ахсынньы 8}}</ref> | | | |- |{{Флаг|Сан-Марино}} [[Сан Марино]]<ref>{{Cite web|url=https://www.sanmarinortv.sm/news/comunicati-c9/segreteria-turismo-san-marino-all-eurovision-2025-l-orgoglio-della-partecipazione-e-un-successo-che-proietta-il-titano-sulla-scena-mondiale-a275234|title=Segreteria Turismo: San Marino all'Eurovision 2025, l'orgoglio della partecipazione e un successo che proietta il Titano sulla scena mondiale|date=2025 кулун тутар 18|lang=it|publisher=[[RTVSM]]}}</ref> | | | |- |{{Флаг|Сербия}} [[Сербия]]<ref>{{Cite web|url=https://www.rts.rs/upload//media/2024/6/18/7/6/745/2953170/PRAVILNIK-PZE-2025.pdf|title=ПРАВИЛНИК о организациjи и начину избора композициjе за ПЗЕ25 — Србиja|quote=Победник такмичења Песма за Евровизију 2025. у обавези је да на следећем такмичењу Песма за Евровизију 2026. уручи награду будућем победнику фестивала, односно представнику РТС-а и Србије на Песми Евровизије 2026|date=2024-07-16|lang=sr|publisher=[[RTS]]}}</ref> | | | |- |{{Флаг|Финляндия}} [[Финляндия]]<ref>{{Cite web|url=https://yle.fi/a/74-20161890|title=UMK järjestetään Tampereella myös ensi vuonna|lang=fi|publisher=[[Yle]]}}</ref> | | | |- |{{Флаг|Черногория}} [[Хара Хайа]]<ref>{{Cite web|url=https://rtcg.me/eurosong/708232/dobrodosli-u-stvarnost--i-na-eurosong.html|title="Dobrodošli u stvarnost – i na Eurosong“
|date=2025-05-19|publisher=RTCG|lang=me}}</ref> | | | |} === Иккис полуфинаал === === Финаал === {| class="wikitable sortable" !Дойду !Ырыаһыт !Ырыа !Ырыа тыла |- |{{Флаг|Австрия}} [[Австрия]]<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/18/orf-confirms-internal-selection-for-2026/|title=🇦🇹 Austria: ORF Confirms Internal Selection for Eurovision 2026|lang=en|work=Eurovoix|date=2025 ыам ыйын 18|author=Steven Heap}}</ref> <small>(хайааһын-дойду)</small> | | | |- |{{Флаг|Франция}} [[Быраансыйа]]<ref>{{Cite web|url=https://x.com/sudradio/status/1903035385736724717|title=En Route Pour l'Eurovision 2025 @AlexRedde: "On a l'ambition de revenir à une sélection nationale"|lang=fr}}</ref> | | | |- |{{Флаг|Германия}} [[Германия]]<ref>{{Cite web|url=www.eurovision.de/news/SWR-uebernimmt-Federfuehrung-fuer-Eurovision-Song-Contest,wechsel112.html|title=SWR übernimmt 2026 Federführung für Eurovision Song Contest|date=2025 тохсунньу 27|lang=de|publisher=[[ARD]]}}</ref> | | | |- |{{Флаг|Великобритания}} [[Улуу Британия]]<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/mediacentre/2024/eurovision-tender-uk-coverage-until-2028|title=BBC Studios retains the contract to produce UK coverage of Eurovision until 2028|lang=en}}</ref> | | | |} == Атын дойдулар == Дойду кыттар кыахтаах буоларын гына, дойду национальнай вещателя «Евровидение» диэн ситиминэн сатаан көрдөрөр кыахтаах уонна [[EBU]] чилиэнэ буолуохтаах. EBU сыл аайы кыттарга ыҥырыыны ыытар. === Баҕар төннөллөр === * {{Флаг|Босния и Герцеговина}} [[Босния уонна Герцеговина]] — 2025, ыам ыйын 16 күнүгэр, былыр Босния уонна Герцеговина Eurovision-ҥа сылдьыбыт делегациятын салайааччыта — Лейла Бабович. [[BHRT]] ханаалга биэрбит интервьютугар манныгы эппитэ: «BHRT бигэ финансированиятын ылар буоллаҕына, баҕар Босния уонна Герцеговина «Eurovision» күрэххэ төннүөҕэ»<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/16/bosnia-herzegovina-former-hod-highlights-ongoing-eurovision-challenges/|title=🇧🇦 Bosnia & Herzegovina: Former HoD Highlights Ongoing Eurovision Challenges|work=Eurovoix|lang=en}}</ref>. * {{Флаг|Румыния}} [[Румыния]] — 2025, муус устар 14 күнүгэр, TVR, Румыния телевещателин, дириэктэрэ биллэрбитэ: «Вещатель уонна продюсердарын кытта сыһыан көннөҕүнэ эрэ Eurovision-ҥа кыттар кыахтаахпыт<ref>{{Cite web|url=https://www.libertatea.ro/stiri/romania-eurovision-2025-dan-turturica-sef-tvr-relatia-trebuie-resetata-5271037|title=Când va mai participa România la Eurovision. Anunțul șefului TVR, înaintea Eurovision 2025: „Relația trebuie resetată”|publisher=[[TVR]]|lang=ro}}</ref>. Ол эрээри, билигин TVR «Eurovision-2026» кыттыы туһунан тугу даҕаны биллэрэ илик. === Төннүбэттэр === * {{Флаг|Андорра}} [[Андорра]] — 2025, ыам ыйын 25 күнүгэр, [[RTVA]] диэн Андорра телевещателя Андорра күрэххэ кыттыбатын биллэрбитэ<ref>{{Cite web|url=https://eurovoix.com/2025/05/26/andorra-rtva-will-not-participate-in-eurovision-2026/|title=🇦🇩 Andorra: RTVA Will Not Participate in Eurovision 2026|author=Steven Heap|date=2025 ыам ыйын 26|lang=en|work=Eurovoix}}</ref>. * {{Флаг|Болгария}} [[Болгария]] — == Быһаарыылар == {{Div col}} {{быһаарыылар}} {{Div col end}} == Тас сигэлэр == * [https://eurovision.tv eurovision.tv] — «[[Евровидение|Eurovision]]» ситим-сирэ. {{Eurovision}} [[Категория:Eurovision-2026]] hjyq3znpvol5pnbs7dr8mhnly36quqm 3 57218 428898 427105 2026-05-23T19:42:30Z Leaderbot 26033 /* Notice of expiration of your interface-admin right */ саҥа салаа 428898 wikitext text/x-wiki == Здравствуйте == Вы же организатор месяца Азии-2025 в Саха Википедии? Может Вы сделаете баннер для Саха Википедии, как на других вики, например как на каралпакской? [[Кыттааччы:Sauit|Sauit]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Sauit|ырытыы]]) 08:52, 6 Сэтинньи 2025 (UTC) :@[[Кыттааччы:Sauit|Sauit]], к сожалению я не смогу такое сделать, так-как не являюсь интерфейс-админом. Это делается через [[MediaWiki:Sitenotice]]. Чтобы править такие категории, нужно выбрать админа интерфейса. Я являюсь таковым в Татарской и Чувашской Вики. Если нужно, могу быть и у вас или могу подсказывать тому, кто захочет стать, но наверное нужно голосование или обращение к вашему бюрократу. [[Кыттааччы:Il Nur|Il Nur]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Il Nur|ырытыы]]) 19:16, 6 Сэтинньи 2025 (UTC) ::Можно начать голосование, я думаю [[Кыттааччы:Sauit|Sauit]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Sauit|ырытыы]]) 21:41, 6 Сэтинньи 2025 (UTC) :::@[[Кыттааччы:Sauit|Sauit]], пожалуйста, начните, я не знаю где у вас форум. [[Кыттааччы:Il Nur|Il Nur]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Il Nur|ырытыы]]) 10:01, 7 Сэтинньи 2025 (UTC) ::::Я номинировал вас [[Бикипиэдьийэ:Кэпсэтэр сир/Уопсайынан кэпсэтии|здесь]], просьба отметиться что вы согласны [[Кыттааччы:Sauit|Sauit]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Sauit|ырытыы]]) 12:17, 7 Сэтинньи 2025 (UTC) :::::@[[Кыттааччы:Sauit|Sauit]], я написал. Я тогда потом вам и викификатор поставлю, и обновлю старые MediaWik элементы. [[Кыттааччы:Il Nur|Il Nur]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Il Nur|ырытыы]]) 17:43, 7 Сэтинньи 2025 (UTC) ::::::Здравствуйте, я подал заявку на мету [[Кыттааччы:Sauit|Sauit]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Sauit|ырытыы]]) 11:04, 19 Сэтинньи 2025 (UTC) :::::::@[[Кыттааччы:Sauit|Sauit]], что-то мне дали не то, нужно было дать админа интерфейса. [[Кыттааччы:Il Nur|Il Nur]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Il Nur|ырытыы]]) 11:10, 24 Сэтинньи 2025 (UTC) ::::::::Так заявку еще не посмотрели, вам наш локальный администратор выдал флаг организатора мероприятий и, почему то, исключения из IP блокировок [[Кыттааччы:Sauit|Sauit]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Sauit|ырытыы]]) 12:18, 24 Сэтинньи 2025 (UTC) :::::::::Хорошо. [[Кыттааччы:Il Nur|Il Nur]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Il Nur|ырытыы]]) 12:37, 24 Сэтинньи 2025 (UTC) ::::::::::Вам выдали права. Можете там MediaWiki страницы почистить, или что там администраторы интерфейса делают) [[Кыттааччы:Sauit|Sauit]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Sauit|ырытыы]]) 07:24, 1 Ахсынньы 2025 (UTC) :::::::::::@[[Кыттааччы:Sauit|Sauit]], хорошо, очень долго у них получилось, но на следующий конкурс смогу сделать баннер. [[Кыттааччы:Il Nur|Il Nur]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Il Nur|ырытыы]]) 17:39, 1 Ахсынньы 2025 (UTC) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wikimedian, We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;Checklist for Organizers Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us in upcoming office hours We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]]. Thank you and all the best, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[Кыттааччы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Кыттааччы ырытыыта:MediaWiki message delivery|ырытыы]]) 13:30, 18 Тохсунньу 2026 (UTC) <!-- Сообщение отправил Участник:Tiven2240@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=29948401 --> == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[Кыттааччы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Кыттааччы ырытыыта:MediaWiki message delivery|ырытыы]]) 05:17, 16 Олунньу 2026 (UTC) <!-- Сообщение отправил Участник:Tiven2240@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Здравствуйте снова == Я видел как вы изменили MediaWiki страницы у нас, спасибо, но надо бы перевести некоторые слова, которые, видимо, из чувашского пришли, например: ачу - ас, ябу - сап. Также хочу чтобы вы нам вернули рамки для Mbox-ов. Там пару строчек надо будет из, допустим, русской Википедии про Mboxы. Заранее спасибо [[Кыттааччы:Sauit|Sauit]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Sauit|ырытыы]]) 12:01, 6 Кулун тутар 2026 (UTC) Это из татарского. Где они выходят. Напишите пожалуйста все ошибки. Что за Mboxы, не совсем понял. Можете написать на мой телеграм 89178707319, чтобы вы показали скринами. --[[Кыттааччы:Il Nur|Il Nur]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Il Nur|ырытыы]]) 12:40, 6 Кулун тутар 2026 (UTC) == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[Кыттааччы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Кыттааччы ырытыыта:MediaWiki message delivery|ырытыы]]) 11:57, 11 Муус устар 2026 (UTC) <!-- Сообщение отправил Участник:Tiven2240@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> == Notice of expiration of your interface-admin right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "interface-admin" (Алтыһаан дьаһабыллара) will expire on 2026-05-30 16:01:02. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[Кыттааччы:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Leaderbot|ырытыы]]) 19:42, 23 Ыам ыйын 2026 (UTC)</div> 2azpbdzagqq9jteczmzs8r7eh2vdcjp 0 58556 428902 2026-05-23T22:36:58Z Ojkhol 24881 Ojkhol [[1630]] сирэй аатын маннык [[1630 сыл]] уларыппыт 428902 wikitext text/x-wiki #утаарыы [[1630 сыл]] m24vs00tl2c49s7lhuplegi1iy418wx 0 58557 428904 2026-05-23T22:37:31Z Ojkhol 24881 Ojkhol [[1631]] сирэй аатын маннык [[1631 сыл]] уларыппыт 428904 wikitext text/x-wiki #утаарыы [[1631 сыл]] nu6ndgpsjizwqc64gjrz3z35okz3ak1 0 58558 428911 2026-05-23T22:42:10Z Ojkhol 24881 Ojkhol [[1636]] сирэй аатын маннык [[1636 сыл]] уларыппыт 428911 wikitext text/x-wiki #утаарыы [[1636 сыл]] 5m40q6u9h44v4uegiigbfb78we7c4zf 0 58559 428915 2026-05-23T22:48:00Z Ojkhol 24881 Ojkhol [[1637]] сирэй аатын маннык [[1637 сыл]] уларыппыт 428915 wikitext text/x-wiki #утаарыы [[1637 сыл]] 0vhnhk9721wgi3byrjyyzfuqgl7bj71 0 58560 428917 2026-05-23T22:49:30Z Ojkhol 24881 Ojkhol [[1638]] сирэй аатын маннык [[1638 сыл]] уларыппыт 428917 wikitext text/x-wiki #утаарыы [[1638 сыл]] gz45jamius8r6gmckfvo5z5dnh04u64 0 58561 428926 2026-05-23T23:15:46Z Ojkhol 24881 Ojkhol [[1639]] сирэй аатын маннык [[1639 сыл]] уларыппыт 428926 wikitext text/x-wiki #утаарыы [[1639 сыл]] f4fcpz9leaulnnnonczcq6p71matjru 0 58562 428935 2026-05-24T07:23:57Z Ojkhol 24881 Ojkhol [[1640]] сирэй аатын маннык [[1640 сыл]] уларыппыт 428935 wikitext text/x-wiki #утаарыы [[1640 сыл]] 1lksy2ju3g11s4kf4rf5l50tmcrkpa4 0 58563 428937 2026-05-24T07:24:39Z Ojkhol 24881 Ojkhol [[1641]] сирэй аатын маннык [[1641 сыл]] уларыппыт 428937 wikitext text/x-wiki #утаарыы [[1641 сыл]] nri7cbaawh2erhr5fxdjwzhjl6e0c7w