Бикипиэдьийэ:Кэпсэтэр сир/Уопсайынан кэпсэтии

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="sah">
  <siteinfo>
    <sitename>Бикипиэдьийэ</sitename>
    <dbname>sahwiki</dbname>
    <base>https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D2%AF%D1%80%D2%AF%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D1%80%D1%8D%D0%B9</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Миэдьийэ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Аналлаах</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Ырытыы</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Кыттааччы</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Кыттааччы ырытыыта</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Бикипиэдьийэ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Бикипиэдьийэ ырытыыта</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Билэ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Билэ ырытыыта</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki-ни ырытыы</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Халыып</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Халыыбы ырытыы</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Көмө</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Көмөнү ырытыы</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категория</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категорияны ырытыы</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Обсуждение модуля</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Бикипиэдьийэ:Кэпсэтэр сир/Уопсайынан кэпсэтии</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4075</id>
    <revision>
      <id>428991</id>
      <parentid>428818</parentid>
      <timestamp>2026-05-26T16:24:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>8272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Доступна запись Вики-конференция для русскоязычных участников */ саҥа салаа</comment>
      <origin>428991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="150165" sha1="tigbo5psse1gh5mddeq933ahbby3p25" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__

== Биики-саас — 2026 ==
Сахалыы Бикипиэдьийэбитигэр [[БП:К:Биики-саас 2026|үһүс төгүлүнэн «Биики-саас» күрэс ыытылла турар]]. Дьүллүүр сүбэ уонна тэрийээччилэриттэн ааттарыттан, барылары араас Дьобуруопа дойдуларын, култуураларын, тылларын туһунан сыһыаннах ыстатыйалары суруйарга ыҥырабыт. --[[Кыттааччы:Sauit|Sauit]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Sauit|ырытыы]]) 03:51, 30 Кулун тутар 2026 (UTC)

:«Биики-саас» күрэскэ кыттыҥ, ыам ыйын бүтүөр диэри буолар: [[Бикипиэдьийэ:Күрэс:Биики-саас — 2026]]. Хайдах кыттыахха сөбүй? Араас бикипиэдьийэлэр бэйэлэрин тылларыгар чугас өйдөбүллэри бу күрэскэ анаан испииһэктииллэр, ол ыстатыйалартан талан тылбаастыахха сөп. Холобур, татаардар География диэн түһүмэххэ Сувар диэн куораты укпуттар. Ол Сувар туһунан нууччалыы ыстатыйаны булан тылбаастыахха сөп (аһара уһун буоллаҕына сорҕотун, сүнньүн эрэ), эбэтэр атын тылынан да буоллун, ону Гуугул Тылбаасчыкка уган, билэр тылгытыгар эбэтэр тута сахалыы тылбаастатан баран нарылаан, көннөрөн угуохха сөп. [[Кыттааччы:Ojkhol|Ojkhol]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ojkhol|ырытыы]]) 00:02, 12 Ыам ыйын 2026 (UTC)

== Узнай Россию. Новгородские земли ==
[[File:Banner of the Novgorod Republic (c. 1385).svg|200px|thumb|right|]]
Здравствуйте, коллеги. Уведомляю, что с 1 ноября по 15 декабря будет проходить [[wmru:Конкурсы/Узнай Россию. Новгородские земли|конкурс-марафон, посвящённый Северо-западу России]], организованный [[meta:Wikimedia RU|Викимедиа Россия]] совместно с [[meta:North-West Russia Wiki-Historians User Group|юзер-группой Вики-краеведов Северо-запада России]]. Помимо традиционного проведения конкурса в различных языковых разделах Википедии, этот конкурс также будет проводиться в Викигиде. Ждём участников и желаем всем продуктивной и лёгкой работы! [[Кыттааччы:Красный|Красный]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Красный|ырытыы]]) 17:08, 28 Алтынньы 2020 (UTC)

==Саха Сиригэр сыһыаннах сүрүн өйдөбүллэр тиһиктэрэ==
Атын тылларга тылбаастыырга уонна баар буоларын курдук [[Бикипиэдьийэ:Бырайыак:Саха Сиригэр сыһыаннаах тутаах ыстатыйалар тиһиктэрэ]] билэтигэр суруйуоххайыҥ эрэ.
--[[Кыттааччы:Egerman|Egerman]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Egerman|ырытыы]]) 10:18, 12 Ахсынньы 2014 (UTC)

== О посредничестве ==
{{Moved to|Кыттааччы ырытыыта:HalanTul#О посредничестве}}

== Үөрэҕирии туйгунун туһунан бикипиэдьийэҕэ суруйарбыт оруннаах дуо? ==
Биһиги биикибитигэр өрөспүүбүлүкэҕэ, улууска, нэһилиэккэ суолталаах дьон туһунан суруйабыт. Бу боппуруос икки өрүттээх. Биирэ - киһи суолтата, иккиһэ - итэҕэтиилээх источникка олоҕуруу. &lt;br /&gt;
''Суолталаах киһи.'' Сахабыт сиригэр дьон аҕыйах, нэһилиэк элбэҕэ суох, онон нэһилиэк таһымыгар үтүө суобастаахтык үлэлээн кэлбит дьон (ол үлэлэрэ бэлиэтэммит дьон) Саха сирин барытын сайдыытыгар суолталара намыһаҕа суох. Онон сэриигэ сылдьыбыт дьон (военачальниктар эрэ буолбакка, көннөрү саллааттар да буоллун), үтүөлээх үлэһиттэр, экономика ханнык эрэ салаатын туйгуна диэн бэлиэнэн наҕараадаламмыт дьон туһунан харса суох суруйуҥ диэн ыҥырар этибит. Ону уруккуттан үлэлиир дьон билэҕит. Хаһыаттарга да суруйа сырыттыбыт быһыылаах этэ. Оннук дьон туһунан балай элбэх ыстатыйа сурулунна. Манна эбии нэһилиэккэ былыр олоро сылдьыбыт дьон туһунан номоххо олоҕуран эмиэ суруйуохха сөп диэн буолара.&lt;br /&gt;
''Итэҕэтиилээх источник.'' Аҕыйах ахсааннаах омук тылынан суруллар бикипиэдьийэлэр биир кыһалҕалаахтар: суруллубут источниктара аҕыйах. Баар да буоллаҕына, бастакытынан, таһыма, наука өттүттэн көрдөххө, оччо үрдүгэ суох буолуон сөп. Иккиһинэн, ол источнигы булан ылар, бу кыттааччы источнигы төһө сөпкө туһаммытын тургутан көрөр кыах куруук баар буолбат. Онон кыра салаалар источник быһыытынан оройуон таһымнаах хаһыаттары, ааптар бэйэтин үбүнэн таһаарбыт рукописка тэҥнээх кинигэлэрин иҥин туһаналлар. Оннооҕор бэчээккэ отой да ахтыллыбатах дьон туһунан суруйуохха сөп диэн бириинсиби тутуһаллар - холобур, кырдьаҕас киһини кытта кэпсэтиигэ олоҕуран дуу, араадьыйа биэриитин истэн баран дуу. &lt;br /&gt;
Бу бикипиэдьийэлэргэ барыларыгар өйдөнөр уонна өйөнөр суол. Баччааҥҥа дылы ити бириинсиби биһиэхэ да ким да утара илигэ. Билигин да утарар киһи суох курдук. Ол эрэн бу быраабылаҕа киирбэтэҕин ыйдылар. Кырдьык суруллубатах буоллаҕына - киллэриэххэ ээ. Туох дии саныыгытый? Ким эмит дьарыктанара буоллар, бу быраабыланы бүтүннүүтүн чопчулуура, ырытыыны күөдьүтэрэ, куоластааһыҥҥа таһаарара буоллар өссө ордук буолуо этэ. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 01:23, 9 Алтынньы 2014 (UTC)

== Устудьуоннары кытта үлэ ==
Соторутааҕыта тылбаасчыт күнүгэр ХИФУ саха тылын тылбааһын уонна истилиистикэтин хаапыдыратын сэбиэдиссэйэ этии киллэрбитэ: устудьуоннарынан бикипиэдьийэҕэ ыстатыйа суруттарыахха, - диэн.&lt;br /&gt;
Бэҕэһээ үстүтүүт дириэктэрин солбуйааччы Хабырыыл Торотуойабы кытта кэпсэттим. Бастакынан тылбаас тиэмэтигэр суруттарыахха, тылбаасчыкка үөрэнэр устудьуоннарынан, - диэтэ. Онон, оннук ыстатыйалар тиһиктэрин оҥоруохтаахпыт. Онтон ол тиһиги илдьэ мин биир дьарыкка тиийэн оҕолорго сэминээр дуу, практикум дуу курдугу ыытыахтаахпын, ыстатыйа суруйар туһунан. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 01:08, 7 Алтынньы 2014 (UTC)
:Маны көрүҥ: [[Бикипиэдьийэ:Бырайыак:ХИФУ]]. Ситэрэргэ-хоторорго көмөлөһүҥ! --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 00:57, 8 Алтынньы 2014 (UTC)

== Бикипиэдьийэ тылдьыт буолбатах ==
Аламай доҕоттоор! Улахан биикилэргэ &quot;Бикипиэдьийэ тылдьыт буолбатах&quot; диэн бириинсиби тутуһаан, кылгас, тылдьыкка эрэ сөптөөх ыстатыйалары сотоллор.&lt;br /&gt;
Биһиэхэ баччааҥҥа дылы оннук ыстатыйаларга сыһыан оччо хаҕыһа суох этэ. Хаһан эрэ &quot;биики-тылдьыт баар буолуор дылы, онооҥҥо-манааҥҥа дылы сырыттыннар&quot; диэн буолбуттаах. Оруннара манныктар. Бастатан туран, сорох өйдөбүллэр быһаарыылара (эргэрбит, аҕыйахтык туттуллар тыллар, түөлбэ тыллара, кыараҕас эйгэҕэ туттуллар тиэрминнэр иҥин) чугас, биир сиргэ, бырайыак иһигэр сытара табыгастаах. Иккиһинэн, оннук ыстатыйалары угар да сир суоҕа. Көҥүл, аһаҕас, ыстатыйаны улгумнук угуохха сөптөөх сир. Билигин да баара биллибэт.&lt;br /&gt;
Кэлин оннук ыстатыйаларга &quot;Соторго&quot;, сороҕор &quot;Түргэнник соторго&quot; диэн дьаралыктар эбиллэр буоллулар. Эһиги туох санаалаххытый? Этиниҥ эрэ. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 21:46, 29 Балаҕан ыйын 2014 (UTC)
:Мин санаабар сотор наадата суох, ол гынан баран анал сирэйгэ ситэтэ суох ыстатыйалар ыйынньыктара тахсара бэрт буолуо этэ. Ол онно болдьох кэм иһигэр ситэриллиэхтээх, ол эрэ кэннэ сотуллар гына (чистилище слов :) ). --[[Кыттааччы:Сур Бөрө|Сур Бөрө]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Сур Бөрө|ырытыы]]) 03:58, 30 Балаҕан ыйын 2014 (UTC)
Уважаемые википедисты. Поскольку в Саха википедии (далее СВ) нет активных участников, и, как я поняла, в СВ правила/руководства википедии не совсем действуют или не указ, с целью привлечения к разговору участников других проектов пишу на понятном для многих языке. А проблема, одна из многих, такая: мною, начиная с прошлого года, выносились на удаление, быстрое удаление КБУ статьи, редиректы. Все это игнорировалось/игнорируется. На многочисленные запросы по поводу бездействия админов год назад получила ответ: админы СВ - это занятые в миру уважаемые люди, и не обязаны/не будут выполнять мои задания (т. е. что-либо удалять). На этом пришлось самой удалиться с проекта. С начала этого года опять же редактирую, пытаюсь развить проект, очистить от неэнц/мусора, результат - грабли на том самом месте как лежали так и лежат, и я еще раз на них наступила. В этот раз, надеюсь узнать главную причину, это энциклопедия или что, и чей это проект, а может быть энциклопедия конкретного улуса, села, школы (←в этом случае присутствие в СВ персоналий/педсостава Хоринской школы будет понятно).  
PS/Эта же тема обсуждается в рассылке бюрократа СВ [http://subscribe.ru/archive/culture.people.sakhawikipedia здесь ].--[[Кыттааччы:Ykt www|Ykt www]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ykt www|ырытыы]]) 11:50, 5 Алтынньы 2014 (UTC)
:Я думаю, что нужно оставить даже самые простые статьи, которые, возможно, понадобятся для дальнейшей работы. То есть правилам &quot;большой википедии&quot; нужно следовать, все-таки, принимая во внимание, что и простые статьи саха википедии должны быть. Не думаю, что нужно удалять статью, только из-за неправильного оформления или недостаточности статьи. После набора &quot;критической массы&quot; википедистов стоит уже задуматься о качестве и глубине статьи. --[[Кыттааччы:Egerman|Egerman]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Egerman|ырытыы]]) 15:29, 6 Алтынньы 2014 (UTC)
::По статьям. Существует простое правило - энциклопедия пишет о понятиях, а не о словах. Согласно ему нужно оставлять статьи, к примеру, о городах, о том же Тадж Махале, несмотря на их краткость. Возможно, стоит объединить статьи, относящиеся к одному и тому же понятию или явлению, или вещи, когда-то написанные с расчетом на то, чтобы перенести в викисловарь. Но, иногда, эти слова имеют, как правильно кто-то отметил, свою, отличающуюся от основного понятия окраску, обусловленную местными, национальными или иными особенностями. В таких случаях статья может иметь энциклопедическое значение. Давайте решать в каждом отдельном случае индивидуально, и если отмечать статью как сомнительную, то не ставить шаблон &quot;К быстрому удалению&quot;, не предусматривающий обсуждения. Ведь автор статьи, убежденный в своей правоте, может посчитать наши действия вандализмом. И, по крайней мере, в части случаев будет прав. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 01:16, 8 Алтынньы 2014 (UTC)

=== По перенаправлениям ===
::По перенаправлениям. Да, существуют перенаправления с некорректных названий. Я считаю, что их можно оставить по двум причинам: первое, если кто-то создал такую статью, значит, этот кто-то и возможно, с ним согласны другие, считает, что так правильно и будет искать именно этот вариант. Перенаправление покажет этим людям их ошибку. Вторая причина - нужно относиться с уважением к вкладу человека. Перенаправление - наиболее простой способ оставить историю правок. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 01:04, 8 Алтынньы 2014 (UTC)
:::С аргументами оппонента я в корне не согласна. С историей правок в данном случае вообще проблем не должно быть. 
:::Немного истории. [[Бикипиэдьийэ:Түргэн сотуу критиэрийдэрэ|Критерии быстрого удаления в СВ]] были списаны с рувики еще в 2009 году ({{Diff2||43415|версия от 21.04.2009}}), с тех пор особых изменений в КБУ не внесено, страница до сих пор до ума не доведена. В частности, критерий П3/У3, согласно которому статьи выставлены на БУ, остался в старом варианте: «''А также со смесью алфавитов в одном слове. Не касается перенаправлений с самых типичных ошибок или опечаток, перенаправлений со множественного числа на единственное (и наоборот)''».  Последний вариант, изложенный в рувики «''А также со смесью алфавитов в одном слове. Не касается перенаправлений с устаревших форм написания при наличии авторитетных источников, подтверждающих их наличие; перенаправлений со множественного числа на единственное (и наоборот).''», по-моему, самый оптимальный, понятный и соответствует &quot;здравому смыслу''. 
:::Начиная с прошлого года, мной на быстрое удаление по причине П3/У3 выставлялись перенаправления с некорректным названием, орфографическими ошибками: [[:Категория:Бикипиэдьийэ:ТС:У3]]. Некорректные названия выставленных на БУ перенаправлений не являются ''самыми типичными ошибками или опечатками'', потому соответствуют критериям быстрого удаления.
:::Кроме того, [[Ааһыма]], [[Аллаҥа]], [[Баппаҕай]], [[Бөкчөҥө]], [[Иккис Ньөрүктээйи]], [[Иккис Тыллымы]], [[Иккис Ньөрүктээйи]], [[Күөрдөм]], [[Маҕырас]], [[Малтааны]], [[Маҕаны]], [[Солоҕоон]] — населённых пунктов/топонимов с таким названием не было и нет. Авторитетных источников,  ссылающихся на них, тоже нет. Потому не должно быть и редиректов с некорректным названием. Существование (оставление) подобных редиректов — есть искажение исторических названий, неуважение к языку. Одна из главных целей сахавики — это сохранение языка и истории саха, а не коверкание. Читателей тоже надо уважать и не вводить их в заблуждение. 
:::На днях одним из участников были созданы, на мой взгляд, некорректные перенаправления: [[Мирнай]], [[Ленскай]], АИ на них нет. А на название статьи [[Алроса хампанньа Мирнайдааҕы көтөр предприятиета]] без слёз не взглянешь, извините. Здесь, мало того, что куча орф/ошибок, но, судя по названию, статья о «птицеферме», хотя автором статьи подразумевалось авиапредприятие. Кто-нибудь удалит эти недоразумения, или в память об авторе оставят.--[[Кыттааччы:Ykt www|Ykt www]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ykt www|ырытыы]]) 18:09, 7 Ахсынньы 2014 (UTC)

=== Статьи, выставленные на удаление ===
Чтобы было понятно, что же было выставлено к удалению, для не сахаязычных вивипедистов подготовила перевод содержания статей:
* [[:Бикипиэдьийэ:Соторго/10 Муус устар 2012]] 
* [[:Бикипиэдьийэ:Соторго/2014-09-26]] 
* [[:Бикипиэдьийэ:Соторго/2014-09-27]] 
* [[:Бикипиэдьийэ:Соторго/2014-09-28]].--[[Кыттааччы:Ykt www|Ykt www]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ykt www|ырытыы]]) 11:50, 5 Алтынньы 2014 (UTC) 

По статьям, если каким-то образом эти статьи окажутся значимыми, соответственно должны быть отредактированы/дополнены и страницы о критериях значимости, в т. ч. для персоналий. Если в СВ есть почти весь педсостав Х. школы, почему не должно быть статей о таких же учителях других школ, чем отличается Х. школа? Так же, если есть статьи об обычном дет/саде, школьном ансамбле, значит дверь в СВ должна быть открыта для тысяч подобных организаций, почему нет. Тоже надо прописать в критериях отдельной строкой. Это нужно не мне, а будущим редакторам. Раз такие непонятки, в критериях все должно быть четко прописано, это мое мнение.--[[Кыттааччы:Ykt www|Ykt www]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ykt www|ырытыы]]) 11:32, 8 Алтынньы 2014 (UTC) 

=== Содержание статей, выставленных к быстрому удалению ===
На сегодня на КБУ уже который год/месяц висят 182 статьи, 47 категорий. Далее будет перевод (выборочный).--[[Кыттааччы:Ykt www|Ykt www]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ykt www|ырытыы]]) 11:50, 5 Алтынньы 2014 (UTC)

Категории можно было удалить не глядя, хотя бы потому что пустые, ед/автор.
* [[5-с нүөмэрдээх Дьокуускай поликлиниката]]. Поликлиника № 5 (г. Якутск). Без энц/содержания. 
* [[Баппаҕай]], [[Бөкчөҥө]], [[Иккис Ньөрүктээйи]], [[Иккис Тыллымы]], [[Күөрдөм]]. Населенных пунктов с таким названием нет. Потому не должно быть и редиректов с ошибкой в названии. Это искажение исторических названий. 
* [[Европа 2008 сыл чемпионата Конул тустуу Иккис кун]]. Название статьи: «Чемпионат Европы по вольной борьбе. Второй день». Это не статья, а прямой репортаж с места событий, возможно, скопирована.
* [[Илин уонна аргаа]]. Без содержания. Содержание повторяет название статьи.
* [[Кычкиннар]]. Самый многочисленный фамильный род в Якутии, насчитывает 60 тысяч человек, живут в 132 странах. Источник не указан. Бред, имхо. 
* [[Мүлүккэй]]. Средняя температура воды?. На этом статья заканчивается, как видно ни источников/ни категорий.
* [[Мэҥэ]]. Сделано перенаправление с целью удаления, далее переименования статьи [[Мэнэ]]. 
* [[Сана 2011 сыл]]. В переводе статья наз. «Новый 2011 год». Наступающий 2011 год - год железного кролика. Вроде так, плюс ошибка в названии статьи.
* [[Саҥасибиирск]]. Редирект с некорректным названием Новосибирска. 
* [[Хотугу Форум]]. Тут оставлена запись с просьбой дополнить. То есть дополнить пустую статью.
* [[Шалахай]]. {{Спойлер|Это орган, болтающийся между ног.}} Ни источников, ни картинок нету.
* [[Ыбылах]]. Контур (вырезка)? стопы человека. Без энц/содержания.
* [[Эдэр булчукка]]. Название статьи: «Молодому охотнику». Тут источников нет и быть не может, поскольку это советы самого автора статьи, какое ружье выбрать для охоты, приведены краткие характеристики ружей. В конце главный совет, перед выбором проконсультироваться со спецом.
* [[Эмэээхсин]]. После редактирования статья немножечко улучшилась, текст статьи такой: эмээхсин - это старая женщина. Во-первых, в названии статьи есть ошибка. Во-вторых, это нельзя назвать статьей, пусто, ни содержания/ни источников/ни категорий нет. 
* [[Эр киhи]]. В названии этой статьи присутствует латиница. Есть другая аналогичная статья [[Эр киһи]].

=== Что делать ===
Это только моё мнение. Удалить. В СВ коротких в 1-2 строчки бесперспективных, словарных статей сотни. К удалению выставлено не всё.  На некоторые статьи мною поставлен шаблон «К объединению». Например вот эту кучу статей ([[Тирии этэрбэс]], [[Ынах этэрбэс]], [[Тулламай]], [[Төттүк этэрбэс]], [[Түнэ этэрбэс]], [[Күлүмэн этэрбэс]], [[Лэҥкирэ]], [[Түнэ баһарҕас]], [[Сарыы этэрбэс]], [[Тумустаах, кыбытыылаах сарыы этэрбэс]], [[Саары чоочой]] ...) - «модели»/разновидности торбасов предложено было объединить со статьей [[Этэрбэс]]. 

Далее, почему создавались словарные статьи?  я думаю, с целью увеличения количества статей. Как штамповались такие статьи - открывался толковый словарик, или учебник географии для 9? класса, много времени это не занимает, 1/2 строчки и статья готова. Это даже не стабы. 

Что касается терминов, шаговой доступности. В трёх шагах в интернете есть очень даже нормальный [http://sakhatyla.ru/ сайт «Саха тыла»], электронный словарь. Есть    [http://wiki.sakhatyla.ru/wiki/%D0%97%D0%B0%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 вики?сайт]. Также пояснение терминов можно организовать в примечаниях/сносках, ну и сунуть читателю под нос - например, с помощью шаблона  {{tl|Comment}}.--[[Кыттааччы:Ykt www|Ykt www]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ykt www|ырытыы]]) 12:40, 5 Алтынньы 2014 (UTC)

=== Пять столпов Википедии или СВ - не словарь ===
Мне сообщили, что Википедия основана на пяти столпах, [[:ru:Википедия:Пять столпов|эти столпы тут]]. Поскольку СВ - раздел рувики, я полагаю на этих принципах должна базироваться и Саха Википедия. Приведу первый принцип, в кот. есть ответ почему СВ не словарь, добавить к этому мне нечего, внимательно прочитавший поймет.--[[Кыттааччы:Ykt www|Ykt www]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ykt www|ырытыы]]) 13:58, 5 Алтынньы 2014 (UTC) 
{| style=&quot;background-color:transparent&quot;
|-
|[[Билэ:BluePillar.svg|35px]] ||{{anchor|1}}'''[[:ru:Википедия:Чем не является Википедия|Википедия — это энциклопедия]]''', включающая в себя элементы общих и специализированных энциклопедий, ежегодников и географических справочников. При работе над каждой энциклопедической статьёй следует стремиться к максимальной [[:ru:Википедия:Проверяемость|точности и проверяемости]]; сведения, вызывающие сомнения и не подтверждаемые ссылками, могут быть удалены, поэтому не забывайте указывать [[:ru:Википедия:Ссылки на источники|источники вашей информации]]. Википедия — не место для изложения ваших личных мнений, личного опыта или личных доводов. [[:ru:Википедия:Недопустимость оригинальных исследований|Оригинальные идеи, толкования, результаты самостоятельно проведённых исследований]] невозможно [[:ru:Википедия:Проверяемость|проверить]], а потому они здесь неуместны. Википедия — это не импровизированная трибуна, не место для рекламы или [[:ru:Википедия:Значимость|повышения собственной значимости]], не эксперимент в области анархии или демократии, не [[:ru:Википедия:Чем не является Википедия|беспорядочная свалка информации]] и не каталог ссылок. Это не газета и не сборник [[:ru:Викитека|исходных документов]] — для информации такого рода существуют братские проекты Викимедиа.
|}
{{Moved to|Бикипиэдьийэ:Посредничество 1#Перечень спорных материалов|2=[[Кыттааччы:Ykt www|Ykt www]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ykt www|ырытыы]]) 12:39, 5 Ахсынньы 2014 (UTC)}}

=== РуВики ырытыы ===
Дорообо. [[w:ru:Википедия:Форум/Общий#Просьба]] уонна Комментарий к итогу. --[[Кыттааччы:Neolexx|Neolexx]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Neolexx|ырытыы]]) 16:52, 17 Алтынньы 2014 (UTC)
:Спасибо за информацию! --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 01:13, 18 Алтынньы 2014 (UTC)

== Судургу көрдөөһүн ==
Ытыктабыллаах кыттааччылар! Көрдөөһүн түннүгэр категориялары, халыыптары, Бикипиэдьийэ сирэйдэрин көрдөөһүнү судургутук биир бастакы бичигиттэн ылынан көрдүүрүн курдук оҥотторуохха.  Ол аата, аат далларын псевдонимнарын туруорууга уларытыы туһунан этии киллэрэбин. 

Холобур, категория - '''к''' бичик, халыып - '''х''', Бикипиэдьийэ - '''бп''', өссө туох баарый.

Бу уларыйарын туһугар ырытыы баар буолуохтаах, ол кэннэ һайаапка түһэриллиэхтээх. Уһаппакка-кэҥэппэккэ ырытан/куоластаан уларыттарыаххайыҥ. Инникитин туһалаах буолуо. Сөбүлэһэргэ/утарарга бу халыыптары туруоруоххутун сөп: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Сөбүлэһэбин}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Өйүүбүн}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Утарабын}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. --[[Кыттааччы:Ykt www|Ykt www]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ykt www|ырытыы]]) 11:12, 29 Балаҕан ыйын 2014 (UTC)
:{{Утарбаппын}}. Омос көрдөххө туһалаах буолуох курдук. Ол эрэн уопуттаах эрэ кыттааччы туттар тэрилэ буолуон сөп. Оннук кыттааччы аналлаах скрипт оҥотторон &quot;чыычааҕынан&quot; холбуурун курдук оҥордоххо, хайдах буолуой? --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 21:33, 29 Балаҕан ыйын 2014 (UTC)
::Ааттары кылгаттарыы көрдөөһүн түннүгэр эрэ буолбакка ол-бу докумуоннары, БП сирэйдэрин көннөрүүнү судургутутар. Итиннэ ол-бу «чыычааҕы» арыйар/сабар олох наадата суох =&gt; кимиэхэ да мэһэйдээбэт.--[[Кыттааччы:Ykt www|Ykt www]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ykt www|ырытыы]]) 03:43, 30 Балаҕан ыйын 2014 (UTC)

== Саҥа дьыллааҕы бириистэри туттарыы ==
Марафоммун түмүгүнэн үөрүүлээх тэрээһин ыытаары баччааҥҥа дылы бирииспитин биэрбэккэ сылдьабыт. Иэдээн, хойутааһын буолла. Арай ыам ыйын ортотугар ханна эрэ муһуннахпытына хайдаҕый? Бикипиэдьийэ баар буолбутун бэлиэтии таарыйа? --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 00:35, 25 Муус устар 2014 (UTC)
:Биир бирииһи туттарарга күһэлинним. Soppuruon диэн кыттааччыбыт уот ылар курдук куоракка кэлэн барда. Аны хаһан кэлэрэ биллибэт, онон туттардым. Иккис бастакы бирииһи WWW Ykt-га, иккис уонна үһүс буолбут дьоҥҥо туттарар хаалла. Ол туһунан этиилэргитин кэтэһэбин: ханна, хаһан туттарыахха сөбүй? --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 01:07, 16 Бэс ыйын 2014 (UTC)

== Шаганэ ==
Шаганэ ты моя Шаганэ - Есенин хоьоонун ким тылбаастаабытай? {{unsigned|‎ 83.229.236.17| 19:34, 4 Ахсынньы 2013}}

== Кэпсэтии туһунан ==
Halan эн комментарийгар хайдах эппиэттиибин? Ону-маны баттыалаан баран манна суруйдум.--[[Кыттааччы:Тайыл|Тайыл]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Тайыл|ырытыы]]) 21:19, 2 Алтынньы 2013 (UTC)
:Аламай! Хоруйдуур судургу - кэпсэтии баһын аттыгар баар &quot;Уларыт&quot; диэн сигэни (ссылканы) баттыыгын, онтон саҥа устуруокаттан двоеточие туруораҕын (иккис хоруй буоллаҕына икки двоеточие, үһүс буоллаҕына - үһү) уонна этиигин суруйан баран илии баттыыгын (ону хайыы-үйэ баһылаабыккын), онтон бигэргэтэҕин. Бүттэҕэ ол. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 23:15, 2 Алтынньы 2013 (UTC)
::Ээ, өссө биири этиэхтээхпин эппэтэхпин. Саҥа кэпсэтиини таһаарар буоллахха бас тыллыыр (заголовок) ордук. Бу кэпсэтии баһа, холобур &lt;nowiki&gt;== Кэпсэтии туһунан ==&lt;/nowiki&gt; --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 23:18, 2 Алтынньы 2013 (UTC)

==Биикигэ саҥа киирбит киһиэхэ барыта өйдөнөр дуо?==
Манна саҥа киирдим. Барыта өйдөнөр дии, арай тиэрминнэр тылбаастарын сэрэйэн өйдүүр курдукпун. Улууска олоробун. Интернет кэлбитэ ыраатта. АДСЛ, коннект нөҥүө МТС, Мегафон, Билайн интернетка тахсабыт. Сааһым 55.  Киһи ыарырҕатара манна суох. Э.Рудых уонна Г.Белоусов хайдах манна сатаан суруйбаттар.{{unsigned|Тайыл| 12:19, 1 Алтынньы 2013}}
:Бу саҥа кыттааччыбыт суруйбут. Мин күннүкпэр [http://dnevniki.ykt.ru/HALAN/542625 суруйуубар] хоруйдаан. Суруйбуккар махтал! Аныгыскыга ырытыы сирэйигэр илиигин баттыыр буолаар, оччоҕо ким суруйбута тута көстүө. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 00:40, 2 Алтынньы 2013 (UTC)


==Россия регионнара==
Россия регионнарын көннөрө эбэ сатыы сылдьабын, уонна дьэ булкуллуннум.
Шаблоҥҥа &quot;область&quot; арааһынайдык переводтаммыт - то &quot;уобалас&quot;, то &quot;Уобалаһ&quot;, то &quot;уобалаһа&quot;.
Ханныгы биир курдук туттуохха сөбүй?
[[Кыттааччы:Egerman|Egerman]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Egerman|ырытыы]]) 07:23, 22 Атырдьах ыйын 2013 (UTC)
:Хайата да туттуллара алҕас буолбатах дии саныыбын. Ханныкка эрэ биир барыл (Москуба уобалаһа, холобур), ханныкка эрэ иккиһэ (Кировскай уобалас) барсыан сөп. Бу нууччалыы эттэххэ исторически обусловлено. Күүстээх, биллэр-көстөр киин куорат аатынан ааттаммыт уобаласка бастакы барыл сөп түбэһиэх курдук (бу саха тылын быраабылатыгар ордук сөп түбэһэр). Оттон саха киһитигэр биллибэт соҕус киин куорат аатынан ааттаммыт буоллаҕына нууччаттан киирбит сэбиэскэй кэминээҕи &quot;-скай&quot; сыһыарыылаах/аффикстаах барылы да туһаныахха сөп. Маны тылбаас магистрааннарыгар этэн көрүөм. Туох диэн тойоннууллар эбит. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 00:48, 2 Алтынньы 2013 (UTC)

== Нэһилиэктэр ==
Дьэ доҕоттор. Нэһилиэктэри киллэрии баран иһэр. Ити ыстатыйалар дьардьама курдуктар. Ону киирэҥҥит, ким туох информациялаах, толорон иһиҥ. Сахалар бары тыаттан төрүттээхпит диибит, ол аата ким баҕарар ханнык эрэ нэһилиэк, бэйэтин дойдутун туһунан суруйар кыахтаах. Ситиһиини баҕарабын.-- --[[Кыттааччы:TumatUola|TumatUola]] 07:52, 28 Тохсунньу 2009 (UTC)
:Табаарыстар. Нэһилиэктэргэ буккулуннум. Элбэх буккуур баар эбит. Нэһилиэк, административнай единица быһыытынан, улуус иһигэр баар а/е, хас да нэһилиэнньэлээх буолуон сөп.
:Холобур, 
:1. Бүлүү улууһугар Чочу нэһилиэгэ баар эбит. Киинэ - Сыдыбыл. Нэһилиэк иһигэр баар нэһилиэнньэлээх пууннар - Сыдыбыл, Кыадаҥда. 
:Мин санаабар, 3 туспа ыстатыйа баар буолуохтаах: Чочу нэһилиэгэ, Сыдыбыл, Кыадаҥда. 
:Сыдыбыл диэн көрдөөтөххө, Чочуга утаарыы барар. Ити сыыһа. 
:2. Горнай улууһугар Малтааны нэһилиэгэ баар эбит. Киинэ - Кэптин. Нэһилиэнньэлээх пууннара - Кэптин, Тоҥ Уулаах, Тыһаҕаччы диэн. Эмиэ, Кэптинтэн Малтааныга сыыһа утаарыы оҥоһуллубут.
:Манна 4 туспа сирэй баар буолуохтаах: Малтааны нэһилиэгэ, Кэптин, Тоҥ Уулаах, Тыһаҕаччы.
:3. Элбэх сиргэ нэһилиэнньэлээх пууннар почтовай ааттарынан киирбиттэр. Холобур, Кыадаҥда - Күндэ буолбут. 
:4. Бүлүү улууһугар Чай диэн сир Бороҕоҥҥо утаарыллыбыт, аны (Чэй, Бүлүү улууһа) диэнтэн эмиэ утаарыы баар. Чэй диэн сыыһа.
:Балары хайыахха эрэ. --[[Кыттааччы:Ykt www|Ykt www]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ykt www|ырытыы]]) 14:58, 20 Муус устар 2013 (UTC)
::Оруннаах этии. Утаарыы сирэйдэри уларытан саҥа ыстатыйалары оҥоруохха сөп дии саныыбын. Улахан мунааҕа суох, көстөн турар буоллаҕына ырыта сатыыр наадата суох. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 12:35, 13 Ыам ыйын 2013 (UTC)
:::Доҕоттор, хас биирдии нэһилиэнньэлээх пууҥҥа туспа ыстатыйа баар буолуохтааҕын сөбүлэһэбин. Нэһилиэктэр тустарынан информация төрдө официальнай справочник, ол иһин итини хаалларан туран сөптөөх ааттары суруйуохха наада.--[[Кыттааччы:TumatUola|TumatUola]] ([[Кыттааччы ырытыыта:TumatUola|ырытыы]]) 23:21, 13 Ыам ыйын 2013 (UTC)
::::Оннук. Быйыл дуу, былырыын дуу, улахан Саха сирин атлаһа тахсыбыт этэ. Ону булан (нац бибилитиэкэҕэ баар этэ) улуустар, нэһилиэктэр, сэлиэнньэлээх пууннар тустарынан сибидиэнньэлэри хаҥатыахха, тупсарыахха, саҥардыахха сөбө буолуо. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 01:00, 14 Ыам ыйын 2013 (UTC)
: Ол атлас даҕаны официальнай информацияҕа олоҕуран оҥоһуллубут буолуохтах.--[[Кыттааччы:TumatUola|TumatUola]] ([[Кыттааччы ырытыыта:TumatUola|ырытыы]]) 04:42, 14 Ыам ыйын 2013 (UTC)
::Үтүө күн. Өйдөөбүт эбиккит. Онон, аа-дьуо Мэҥэ-Хаҥалас улууһуттан саҕалыахха. Мин коорд/тиһик оҥоруоҕум. Онно киирэн көрөөрүҥ, ырытаарыҥ. &lt;br /&gt;
::Ыстатыйа ааттара маннык буолаллара буолуо дии, скобка иһигэр улуус аатын, нэһилиэгин суруллара ордук, Догдоҥо диэн биир сир баарын да иһин:
::* Догдоҥо нэһилиэгэ (Мэҥэ-Хаҥалас улууһа)
::* Арыылаах нэһилиэгэ (Чурапчы улууһа)
::Онтон нэһ/пууннары:
::* Бөкө (Догдоҥо нэһилиэгэ)
::* Арыылаах (Арыылаах нэһилиэгэ)
::[[Догдоҥо]] диэн биир ыстатыйа баар эбит. [[Бөкө]] диэтэххэ Догдоҥоҕо утаарар. Бөкө-утаарыы сотуллуохтаах эбит с целью переименования. ''Догдоҥо'' ыстатыйа аата ''Догдоҥо нэһилиэгэ (Мэҥэ-Хаҥалас улууһа)'' диэн буолуохтаах, бу мин этиилэрим. Киэһэ диэки тиһиги таһаарыаҕым.--[[Кыттааччы:Ykt www|Ykt www]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ykt www|ырытыы]]) 04:47, 14 Ыам ыйын 2013 (UTC)
::::Ханна эрэ Чурапчы улууһун туһунан кинигэлээх этим, ону бүгүн көрүөм, баҕар баара буолуо. [[Кыттааччы:Egerman|Egerman]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Egerman|ырытыы]]) 08:46, 17 Ыам ыйын 2013 (UTC)
:::::Чэ, маладьыас. Көрөөр. Мин киэһэ [[Чурапчы улууһун нэһилиэктэрин тиһигэ]] диэн көмө-тиһик оҥоруом. Ону көрөөр, онно ырытыахпыт хайыырбытын. Өйдөөтүҥ дии. Онтон ол курдук суолунан Мэҥэ-Хаҥалаһы, Сунтаары ... көрүөхпут. Сүтүмэ!)--[[Кыттааччы:Ykt www|Ykt www]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ykt www|ырытыы]]) 08:53, 17 Ыам ыйын 2013 (UTC)
Чурапчы улууһун нэһилиэктэрэ:
1. Арыылаах нэһилиэгэ  Киинэ Арыылаах бөһүөлэгэ.
2. Кытаанах нэһилиэгэ. Киинэ Кытаанах бөһүөлэгэ.
3. Сылан нэһилиэгэ. Киинэ Уһун Күөл бөһүөлэгэ.
4. Бахсы нэһилиэгэ. Киинэ Толоон бөһүөлэгэ.
5. Алаҕар нэһилиэгэ. Киинэ Чыаппара бөһүөлэгэ.
6. Мугудай нэһилиэгэ. Киинэ Маралаайы бөһүөлэгэ.
7. Болтоҥо нэһилиэгэ. Киинэ 2 Харбала бөһүөлэгэ.
8. Хатылы нэһилиэгэ. Киинэ 1 Харбала бөһүөлэгэ.
9. Одьулуун нэһилиэгэ. Киинэ Дьабыыла бөһүөлэгэ.
10. Хоптоҕо нэһилиэгэ. Киинэ Дириҥ бөһүөлэгэ.  Мэлдьэхси нэһилиэгэ манна киирэр.
11. Хадаар нэһилиэгэ. Киинэ Үрүҥ Күөл бөһүөлэгэ.
12. Хайахсыт нэһилиэгэ. Киинэ Хайахсыт бөһүөлэгэ.
13. Чакыр нэһилиэгэ. Киинэ Толоон бөһүөлэгэ.
14. Чурапчы нэһилиэгэ. Киинэ Чурапчы селота.  Чурапчы улууһа. Киинэ Чурапчы селота.
15. Болугур нэһилиэгэ. Киинэ Мындҕаайы бөһүөлэгэ.
16. Мырыла нэһилиэгэ. Киинэ Мырыла бөһүөлэгэ.--[[Кыттааччы:Тайыл|Тайыл]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Тайыл|ырытыы]]) 22:00, 2 Алтынньы 2013 (UTC)

== Дойдулар ааттара ==
Дойдулар ааттарын хантан ылаҕытый? Холобур &quot;Аустралиа&quot; диэн. Ханна эмэт список баара ду? Тот же вопрос про языки (ааҥыл/аҥылычаан/английскай). Всё это упорядочить надо бы, не?... [[Кыттааччы:Timiriliev|Timiriliev]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Timiriliev|ырытыы]]) 07:52, 11 Сэтинньи 2012 (UTC)
:Итинник ааттары биир киһи суруйбута. Кинини кытта сөбүлэһэр киһи мин көрөрбүнэн аҕыйах. Аналлаах кэпсэтиитэ таһааран быһааран кэбиһэр кырдьык уолдьаста. Ким эрэ тэрийэр буоллаҕына өйүөҕүм. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 05:38, 19 Олунньу 2013 (UTC)
::Табаарыстар. Манна кыттыһыым эрэ. Мин эмиэ бу сирдэр-дойдулар ааттарын - А'''у'''стралия, Параг'''у'''ай, '''Эу'''ропа, Недерланд, Л'''ү'''ксембург, Эгиипэт, Канаада, Самаара, Ирааан ... олох өйдөөбөппүн, ылыммаппын. Үөрэммиппитинэн, нууччалыы сурулларынан: Европа, Нидерланды, Австралия, Австрия, Люксембург, Египет, Самара, Канада ... хааллыннар. Ол эрэн, билиэн-көрүөн баҕалаах, ыйытабын: ким айбытай уонна туохха олоҕуран итинник суруллубуттарай?--[[Кыттааччы:Ykt www|Ykt www]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ykt www|ырытыы]]) 15:17, 20 Муус устар 2013 (UTC)

== Вице-президеҥҥэ ==
Иллэрээ күн аҕыйах киһини кытта вице-президент Глушкоҕа кирэ сырыттым. Араас тиэмэлэр быыстарыгар тыаларга интэриниэт сайдыытын өйөөһүн туһунан, уонна юникуодка көһүү харгыстарын туһунан тыл быктардым. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 20:52, 10 Бэс ыйын 2011 (UTC)

== Ийэ тыл ==
Ийэ тыл туҺунан ханнык ыстатыйаттан көрүөххэ сөбүй?Ийэ тыл сүҥкэн күүс! {{unsigned|195.161.7.14|11:22, 18 Кулун тутар 2011}}
:[[Саха тыла]]. [[Ийэ тыл (түмсүү)|Ийэ тыл]] түмсүү туһунан ыстатыйа суох эбит. Эбэн биэриэххэ сөп. Кытаат. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 07:09, 18 Кулун тутар 2011 (UTC)

== Саҥа тыллар ==
Саҥа тыллары ханна айан киллэриэххэ сөбүй? Уопсайынан, ыстатыйа да суруйдахха, суруйбутум биир халыыпка киирбэккэ ыһылла сылдьар курдук буолар. Көмөлөһүөххүт дуо? Алтан Кырыылаах. {{unsigned|94.245.160.170|15:17, 22 Олунньу 2011}}
:Көмөлөһөн бөҕө буоллаҕа. Бастакы ыйытыыгар маннык хоруйдуохха сөбө дуу (ситэ өйдөөбөтөх буолуохпун сөп) - неологизмнары этэр буоллаххына, аналлаах тиһик айыахха сөбө буолуо, холобур, Неологизмнар тиһиктэрэ диэн ааттаан. Онно табылыысса курдук, бастакы колонката нүөмэрэ, иккис - тыл бэйэтэ (киллэрээри гынар неологизмнарыҥ), үһүс - суолтата, атын тылга аналогтара, төрдүс - быһаарыыта, тоҕо маны киллэрээри гынарыҥ. Оҥорон көр. Сатамматаҕына миэхэ суруйаар. Тус ырытар сирэйбэр эбэтэр эл. аадырыспар. Көмөлөһүөм. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 20:20, 22 Олунньу 2011 (UTC)
::Халан, субэн иьин махтал. Ол эрэн ол табылыыссабын ханна-хайдах оноробунуй? Мин кеннеру, онорон этии, ыстатыйа курдук киллэрэрим сатаммат дуо? Ол кэннэ дьон-сэргэ сэргээтэ5инэ, эбэтэр ылыныахха диир буолла5ына ол тылы ессе хат керен, уерэтэн баран киллэриэххэ сеп диэн. Син а5ыйах тыл ейбер баар ээ. Чэ, холобур маннык гынаары гынабын, судургутук. (1. Билим - наука. Атын туур тыллаах омуктарга (хол.:туурок) итинник киирэ сылдьар. Тыл оло5о «Бил» диэн тыл. Саха да тылыгар, атын да тылга баар. Суолтата чопчу ейденер. 2. Там5а - бэчээт. Там5а диэн былыргы туур тылыттан киирбит тыл буолар. Атын туур тылларыгар эмиэ кестер. Биьиэхэ да киирэн туттуллара то5о сатамматый? 3. Дьылдьыт - Халандаар. Дьыл-хонук хаамыытын аа5аар диэнтэн. Куннук диэххэ сеп эрээри, халандаар биир тегурук сылы эргитэн аа5ара буолла5а дии. Аны туран 12-лии сыл буола-буола эргийэн кэлэ турар. Оттон билинни тылга куннук диэн ежедневник, дневник диэн суолталана сылдьар. Былыргы сахалар халандаардарынан дьыл эргиирин аа5аллар буолла5а дии). Дьэ ити курдук быстах, тэттик санаалаахпын. Ону, табылыыссаны сатаабатым быьыытынан, Халан, бука диэн ессе тегул субэлээ эрэ, хайдах гыныахпын себун.
::p.s. Ессе биири ыйытыым дуу? Туох диэн, Ыстатыйа о5ото суруйан баран хайдах ааппын баттыыбыный. Отуо бу аллара суруйбутум курдук тиэкиьи кыттта бииргэ суруйа сылдьабын. Мин, кыаллар буолла5ына, сэмэй кылааппын бэлиэтээн атыннык хаалларыахпын ба5арабын.   Алтан Кырыылаах. {{unsigned|94.245.160.170|11:01, 24 Олунньу 2011}}
:::Ыстатыйаҕа илии баттаммат. Ол оннугар систиэмэ бэйэтэ аналлаах сурунаалларга Эн оҥорбут уларытыыларгын, көннөрүүлэргин, эбиилэргин-көҕүрэтиилэргин аптамаатынан суруйан иһэр. Холобур [http://sah.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%91%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B8%D1%8D%D0%B4%D1%8C%D0%B8%D0%B9%D1%8D:%D0%91%D1%8D%D0%BB%D0%B8%D1%8D%D1%82%D1%8D%D0%BD%D0%B8%D0%B8&amp;action=history сирэй устуоруйатыгар]. Эн аан бастаан бэлиэтэн. Онтон куруук ол ааккынан киирэн суруйар буол. Оччоҕо ол аатыҥ уонна суруйбут кылаатыҥ үйэлэргэ хаалыа. Хайдах бэлиэтэнэри манна көр [[Бикипиэдьийэ:Бэлиэтэнии]]. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 08:17, 25 Олунньу 2011 (UTC)

== Сахалыы шрифт туьунан. ==
 
Мин көмпүүтэрбэр турар сахалыы шрифт ң,ђ буукубалара бу дойду ҥ,ҕ буукубаларыттан атыннаах буолан &quot;Көрдөөһүн&quot; колонкаҕа суруйдахха булбакка хос марайы  (хос ыстатыйалары) таһаартарыахтарын сөп эбит. (Холобура, уопсай биир сиргэ &quot;Уруулар ааттара&quot; ыстатыйа баарын булбакка биирдиилээн хос суруйан иһэн хата өйдөөн тохтообутум).Уонна атын да наадыйбыт дьоҥҥо &quot;Бу тыл манна суох&quot; - диэн өйдөбүлү үөскэтиэн сөп эбит. 
Бу икки сахалыы шрифт версиятынан баар буукубалары - ң-ҥ; ђ-ҕ - хайдах эрэ бэйэ-бэйэлэрин &quot;атыҥыраспат&quot; гына оҥорор кыаллара буолаарай? Махтал! &lt;br /&gt;
::Маннык хоруйдуохха сөп. Дьыала бичиккэ (шрифкэ) буолбатах. Дьыала кодировкаҕа сытар. Манна ол туһунан сиһилии ааҕыаххын сөп: [http://go2.wordpress.com/?id=725X1342&amp;site=halantul.wordpress.com&amp;url=http%3A%2F%2Fhalantul.files.wordpress.com%2F2010%2F07%2Fd181d0b4d0b5d0bbd0b0d182d18c-d18fd0b7d18bd0bad0b8-d184d183d0bdd0bad186d0b8d0bed0bdd0b0d0bbd18cd0bdd18bd0bcd0b8-d181d0b2d184d183-20-d0b8.pdf&amp;sref=http%3A%2F%2Fhalantul.wordpress.com%2F2010%2F07%2F20%2F%25D0%25B4%25D1%258C%25D0%25BE%25D0%25BA%25D1%2583%25D1%2583%25D1%2581%25D0%25BA%25D0%25B0%25D0%25B9%25D0%25B3%25D0%25B0-%25D1%258E%25D0%25BD%25D0%25B5%25D1%2581%25D0%25BA%25D0%25BE-%25D0%25B8%25D0%25BD%25D1%2584%25D0%25BE%25D1%2580%25D0%25BC%25D0%25B0%25D1%2586%25D0%25B8%25D1%258F-%25D0%25B1%25D0%25B0%25D1%2580%25D1%258B%2F Сделать языки функциональными]--[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 01:45, 31 От ыйын 2010 (UTC)
:24.07.10 Дорооболорун! Манна покаа эппиэттии илик эбиккит, онон салгыы суруйуум, темата да биир -  &quot;Көрдөөһүн&quot; колонкатын аттыгар сахалыы буквалары эмиэ туруораргыт буоллар  сахалыы шрибэ суох эбэтэр АТЫННЫК оҥоһуллубут (үөһээ быһаарбытым курдук) сахалыы  буквалардаах дьон тутталларыгар көмөлөөх буолуо этэ. Махтал.
::Бу хомойуох иһин кыаллыбат суол.  Бэрт Дьикти саайтыгар киирэн аналлаах кодировканы хачайданан ылыргар көрдөһөбүн: [http://dnevniki.ykt.ru/viewcomment.aspx?uid=7781&amp;mid=326874&amp;c=0 бу ыстатыйа] комментарийдарыгар сигэтэ баар. Көмпүүтэриҥ саҥа буоллаҕына (Виста, Виндоус7) сахалыы аттарыы (раскладка) эрдэттэн баар, ону туруоран (настройкалаан) эрэ биэриэххин наада. Сатамматаҕына миэхэ эрийэ сылдьаар. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 01:45, 31 От ыйын 2010 (UTC)

== Нерюнгри ==
Нерюнгри диэн ыстатыйаны киллэрбитим. (Сеп эбитэ дуу?)Кереннут  картатын, оформлениетын ситэрэн биэрээрин эрэ. Уопсайынан хаартыскалары сатаан киллэрбэт эбиппин. Нууччалыыттан сахалыыга  бэйэм тылбаастыырым сеп дуо? Онно туох ирдэбил баарый?
:Кыттыбытыҥ иһин махтал! Хаартыскалапы киллэрэр бэлиэтэнии кэнниттэн 4 хонон баран сатанар. Бастаан хачайдаан киллэрэҕин, онтон ыстатыйаҕар сигэ угаҕын. Онон биир ойууга төһө баҕарар ыстатыйа туһанынан сөп. Бикипиэдьийэҕэ ырытыыга илии баттыахха наада (ыстатыйаҕа баттаммат). --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 06:22, 24 Бэс ыйын 2010 (UTC)

== Талыллыбыт ыстатыйа ==

Сүрүн сирэйгэ талыллыбыт ыстатыйаны турбут миэстэтигэр төннөрүөххэ наада.

Бу бэрт ыстатыйалар бааллар, мантан хайатын эмэ Сүрүн сирэйгэ таhаарыахха: [[Сотуун өлүү]], [[Иирии]], [[Модьуун (сүөһү ыарыыта)]].

Өссө маннык этиилээхпин: «Талыллыбыт» диэн нууччалыыттан тылыттан тылыгар тылбаас буолар. Сахалыы «Албан» эбэтэр «Бэрт» диэбит ордук дии саныыбын.

--[[Кыттааччы:Timir2|Timir2]] 09:24, 15 Ахсынньы 2009 (UTC)
:Оннугар төннөрөр судургу. Бу дьыаланнан дьарыктанар киһи баар буоллаҕына төннөрүөм уонна бастакы кэмҥэ көмөлөһүөм. Бастаан манна аналлаах сиэрдэри ситэри оннун булларыахха наада. Онтон нэдиэлэ аайы, эбэтэр ый аайы биирдии ыстатыйаны талыллыбыт ыстатыйаҕа хандьытааттартан сүүмэйдээн, куолаастаан киллэрэн иһиэххэ наада. Ол хандьыдаат-ыстатыйалар сытар сирдэрин эмиэ тупсарыахха наада. Ити сирэйдэр омоонноро баар. Timir2, эйиэхэ эрэл баар. Ылсыаҥ дуо? --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 07:35, 16 Ахсынньы 2009 (UTC)

Нуучча биикититтэн ылан эптим уонна тылбаастаатым. Көннөрүҥ, санааҕытын этиҥ, талыллыахтаах ыстатыйалары ыйыҥ. Мин урут эппит этиибин өссө биирдэ көтөҕүөм этэ: '''Талыллыбыт ыстатыйалар''' оннугар '''Албан ыстатыйалар''' эбэтэр '''Бастыҥ ыстатыйалар''' диэбит ордук буолуо.

Кандидат ыстатыйалар сирэйдэрин хаттаан суруйуохха наада быhыылаах. Наhаа улахан уонна уустук, кыракый бырайыакка судургу уонна өйдөнөр сирэй наада. Бу беларустар биикилэрин курдук гыннахха? http://be-x-old.wikipedia.org/wiki/Вікіпэдыя:Кандыдатуры_ў_выбраныя_артыкулы  --[[Кыттааччы:Timir2|Timir2]] 23:05, 17 Тохсунньу 2010 (UTC)
::Оруннаах этии. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 00:20, 18 Тохсунньу 2010 (UTC)

== Саҥа тыллары айыы ==

Мин бэйэм блогпар суруйбут [http://avtor.ykt.ru/viewcomment.aspx?uid=7781&amp;mid=361962 бэлиэтээһиммин] ааҕаргытыгар ыҥырабын. Суруйуу тиэмэтэ саҥа тыллары айыы. Онно да, манна да ырытыһыаххытын сөп. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 01:58, 22 Алтынньы 2009 (UTC)

== Киинэлэр ааттара ==

Киинэлэр ааттарын сахалыыга тылбаастыыр наада дуо? Холобур, АХШ киинэлэрэ саха тылыгар официальнай тылбаастара суох. Мин бэйэм санаабар, сахалыы ааттыыр наада дии саныыбын. Ол гынан баран, маннык түгэн баар. Тылбаастыырга судургу ааттар бааллар, холобур, The Simpsons - Симпсоннар, Star Wars - Сулус Сэриилэрэ. Мантан ураты аны уустук, дьикти, иhигэр &quot;тыл оонньуулаах&quot; ааттаах киинэлэр бааллар, холобур, Don't Be a Menace to South Central While Drinking Your Juice in the Hood, саха тылыгар сөптөөхтүк тылбаастаммат ааттар бааллар. Туох дии саныыгыт?--[[Кыттааччы:Timir2|Timir2]] 16:40, 20 Алтынньы 2009 (UTC)
:Уустук ыйытыы. Сүрүн ыстатыйа аатын сахалыы гынан баран оригинальнай ааҥыллыы аатын утаарыы сирэй гынаахха сөп. Сүрүн ыстатыйаҕа оригинальнай аата ускуопка иһигэр эмиэ хайаан да баар буолуохтаах. Аны хас да барыл тылбаас баар буоллаҕына эмиэ киллэриэххэ сөп. Арассыыйаҕа ханнык аатынан прокаакка сылдьыбыта, диискэҕэ тарҕаммыта киирэрэ (уонна утаары сирэй оҥоһуллара) эмиэ наада дии саныыбын. Ол аата нууччалыы аата. Сороҕор олох атын тылбаастаах буолааччы (бу прокатчиктар маркетинг соруктарыттан россияннар менталитеттарын учуоттаан уларыталлар). Өссө да ким эмит санаатын этэрэ буоллар. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 20:40, 20 Алтынньы 2009 (UTC)

== Официальнай уэбсайт туһунан ==
Тоҕо эрэ хаста даҕаны муода баҕайы определениялары көрөбүн. Ити официаллык уэбсайт, или официал уэбсайт диэн тугуй? Сахалыы официальнай уэбсайт диэн буолбат дуо? Эмиэ [[Дьокуускай]] или [[Хабаровскай]] сирэйдэригэр көрүөххэ сөп--[[Кыттааччы:Erimeev|Erimeev]] 17:50, 23 Балаҕан ыйын 2009 (UTC)
:Мин биир бэйэм ''уэбсайт'' диэн тылы сөбүлээбэппин))). Саха дорҕоонугар сөп түбэспэт. ''Вебсайт'' диэн эмиэ сөп түбэспэт. Ол гынан баран нууччалыыттан киирбит буолан тута өйдөнөр. Мин саныахпар ити икки тылы иккиэннэрин туттуо суохха наада этэ, көннөрү ''саайт'' да диэтэххэ өйдөнөр буоллаҕа, ааҥыллыы site диэн тыл ''сир, миэстэ, туох эрэ онно'' диэн суолталаах. Онон web диэн тылы эбэргэ күһэллэллэр. Булкуйуохтара диэн. Оттон биһиэхэ ''Саайт'' диэн тыл атын суолтата суох. Сороҕор ''сир'' диэнинэн солбуйуохха сөп эрээри, ол арааһа өссө да уузуска киирэ илик быһыылаах. Оттон ''официальнай'' диэн тылы да ''официал'' да диэн тылы утарбаппын. Бастакыта дьон үөрэммит тыла, иккиһэ - &quot;-най&quot; диэн нуучча сыһыарыытыттан босхоломмут, саха тылын тутулугар арыый да чугаһатыллыбыт тыл. Ол гынан баран син биир сөп түбэспэт. Онон тэҥнэр кэриэтэ, саха тыла бу тылга бэйэтин барылын толкуйдуу илик дуу, биһиги билбэппит сытара дуу. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 06:22, 12 Алтынньы 2009 (UTC)

== Координаталар тустарынан ==
Координаталар хайдах эрэ сыыһа киирэллэр ээ. Хайдах итини көннөрүөххэ сөбүй? [[Хабаровскай]], [[Дьокуускай]] туһунан ыстатыйаларга көрүөххэ сөп.
--[[Кыттааччы:Erimeev|Erimeev]] 17:47, 23 Балаҕан ыйын 2009 (UTC)
:Итини Кыраһа диэн техническэй дьаһабылга этэн көрөрүҥ буоллар. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 06:27, 12 Алтынньы 2009 (UTC)

== Сүрүн сирэйгэ саҥа ыстатыйалар тиһиктэрэ ==
Мин соторутааҕыта син элбэх ыстатыйа суруйбутум да, сүрүн сирэйгэ тоҕо киирбэтий?
Ол оннутугар  Дуань Үньпинь диэн киһи туһунан икки этиилээх ыстатыйата ыйаммыта икки нэдиэлэ буолла.
АЛРОСА игин туһунан ааҕарга быдан интириэһинэй буолаарай?
--[[Кыттааччы:Erimeev|Erimeev]] 17:49, 16 Балаҕан ыйын 2009 (UTC)
:Илиим тиийбэккэ сылдьар. Хата бу дьыаланы бэйэҕэр ылбаккын ээ. Блок аллараа өттүгэр сигэни баттаан аналлаах сирэйгэ киирэҕин. Саҥа ыстатыйалар аптамаатынан оҥоһуллар тиһиктэрэ уҥа холуоҥкаҕа баар. Онтон ылан уган кэбиһэҕин. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 20:10, 16 Балаҕан ыйын 2009 (UTC)
Түбэспиччэ сирэйдэри ыйаатым, син интириэһинэй буолуо дуу диэммин... --[[Кыттааччы:Erimeev|Erimeev]] 17:48, 23 Балаҕан ыйын 2009 (UTC)
:Махтал, көрбүтүм. Кырдьык киһини кэрэхсэтэр ыстатыйалары тиһиккэ киллэрбит этиҥ. Мин санаабар бары ыстатыйалары киллэрэр наада. Үчүгэйиттэн-куһаҕаныттан, суолтатыттан иҥин тутулуга суох. Дьон мөлтөх ыстатыйаны эмиэ көрүөхтээх, оччоҕо эрэ бикипиэдьийэбит хаачыстыбата тупсуо. Харахпытын симэ сырыттахпытына мөлтөх ыстатыйалар бэйэлэрэ тупсуохтара суоҕа. Бу салааны онооҥҥо-манааҥҥа дылы бэйэҕэр ылыаҥ дуо? Сөп буола-буола (нэдиэлэҕэ биирдэ дуу, ыйга иккитэ-үстэ дуу) саҥардан биэрэр киһи наада этэ. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 06:31, 12 Алтынньы 2009 (UTC) 
== Көтөрдөр ааттара ==
Көтөрдөр (кыыллар, үөннэр, үүнээйилэр уо.д.а. тыынар тыыннаах) туhунан суруйууларга скобка иhигэр нууччалыы аатын суруйар сыыhа, скобкаҕа латинныы аата эрэ баар буолуохтаах. Тоҕо диэтэр латин тыла биология көрүҥнэрин ааттааhыҥҥа аан дойду бары тылларыгар туттуллар. Онтон нуучча тыла хайа да атын тылга хос туттуллубат.--[[Кыттааччы:Timir2|Timir2]] 11:07, 9 Атырдьах ыйын 2009 (UTC)
:Сүнньүнэн сөбүлэһэбин. Ол эрээри биһиги бырайыакпыт дьоҥҥо аналлаах, боростуой саха дьонугар. Саха дьоно үксэ, ордук эдэр ыччат, харамайдар уонна үүнээйилэр сахалыы ааттарын билбэт, оттон нууччалыытын син удумаҕалатар, онно-манна истибит буолар. Ол иһин нууччалыы ааттарын биэрэргэ күһэллэбин, саатар онон сирдэтэн биллиннэр диэн. Латыынныы ааттар специалистарга уонна эбии чопчулааһыҥҥа, классификацияҕа наадалар. Көннөрү киһи кус латыынныы аатын билэн, онтон эбии билии ылара, олоххо туһанара саарбах (сорох сатаан да аахпата буолуо). Ол да буоллар энциклопедия буоларын быһыытынан латыынныы аат баара наада бөҕө буоллаҕа. Оттон нууччалыы ааттар сырыттыннар, билэр дьон хараҕын аалара буолуо гынан баран, бырастыы гыныахтара дии саныыбын;-) Наадалаах тиэмэни көтөхпүккэр махтал! --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 11:44, 9 Атырдьах ыйын 2009 (UTC)
::Мин бастаан нууччалыы аата интервикига (хаҥас колонкаҕа, аллара) да баара сөп дии санаабытым. Онтон толкуйдаан көрөн баран ол оччо көдьүүһэ суоҕун биллим: бастакытынан, уоппута суох киһи (бастаан киирбит киһи, оҕо да буоллун) ону булан ылара күчүмэҕэй, иккиһинэн, нууччалыы бикипиэдьийэҕэ харамайдар сорохторо суохтар эбит. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 12:05, 9 Атырдьах ыйын 2009 (UTC)

== Аһаҕас дорҕооннор дьүөрэлэһиилэрэ ==
Саха тылыгар пааранан дьүөрэлэһэр аһаҕас дорҕооннор бааллар. А-Ы, О-У, Э-И, Ө-Ү. Тыл олоҕор ''а'' суруллубут буоллаҕына тыл сыһыарыытыгар (окончание, суффикс) ''ы'' суруллар, ''о'' буоллаҕына — ''у''. Холобур, ''остуолун'' буолар, ''остуолын'' буолбат, ''обкомун'' буолар, ''обкомын'' буолбат. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 05:20, 7 Атырдьах ыйын 2009 (UTC)

== Ыстатыйалары бэрэбиэркэлээһин ==

Ыстатыйалары ханнык баҕарар киһи бэрэбиэркэлиэн сөп. Ол эрээри бу дьайыыны ордук табыгастаах оҥороору сорох бикипиэдьийэлэргэ анал дуоһунас баар. Биһиэхэ оннук дьоннор наадалар дуо. Холобур манна [[:ru:Википедия:Проверка статей]] нуучча биикитин быраабылата баар, ону көрөн баран бэйэҕит санааҕытын этиҥ эрэ. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 23:42, 6 От ыйын 2009 (UTC)
: Попробовать можно. Почему бы и нет, всё-таки новая фича в движке МидиаВики. С другой стороны (даже судя по [отсутствию] активности в данном обсуждении), нам сложности и запутанности системы и так хватает, кажись. [[Кыттааччы:Kyraha|Kyraha]] 17:23, 21 От ыйын 2009 (UTC)
::В общем-то основных посылов было два. Первое - улучшить качество википедии посредством формализации проверки статей (флаг проверяющего налагает определенные обязанности), второе - не отвлекаться на проверку заведомо не вандальных статей, которые пишут постоянные, проверенные временем участники. Ведь в специальном окне новых правок все правки кроме правок админов высвечиваются желтым цветом. Если используем институт проверяющих - их правки тоже не будут выделяться как и админские.--[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 23:23, 21 От ыйын 2009 (UTC)

== Завёл русскоязычного робота ==
Речь идёт о развлечении. Не о роботе, который правит статьи;-). Вот по этому адресу находится т.н. Виртуальный админ Саха Википедии: http://sakhawikipedia.iii.ru/ Проэкзаменуйте его. Все диалоги записываются. Так что можете задать те вопросы, которые считаете важными для такого рода робота. Хоть и несерьезная вещь, но если привлечет внимание к нашей вики хотя бы одного человека - честь ему и хвала! --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 22:13, 28 Кулун тутар 2009 (UTC)

== 3000 тыһыынча! ==

Ыстатыйабыт ахсаана 3000 буола! Барыгытын эҕэрдэлиибин! Ким эмит пресс-релиз суруйара буоллар, ханна эрэ бэчээттэтэк көрүө этибит, хаһыаттарга ыыталаан. Нууччалыы уонна сахалыы. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 02:36, 23 Кулун тутар 2009 (UTC)

== Алтан ==

&quot;Дьэс&quot; диэн сыыһа, &quot;Алтан&quot; сөп. билигин улартыам.--[[Кыттааччы:Scalped1998|Scalped1998]] 09:53, 13 Кулун тутар 2009 (UTC)
Сыыһаны көннөрдүм - Алтан дьэ алтан буолла, туох эрэ акаары &quot;дьэстэн&quot;. Кыһыл омүс эмиэ. Аны халыып эрэ хаалла.--[[Кыттааччы:Scalped1998|Scalped1998]] 10:00, 13 Кулун тутар 2009 (UTC)
:Бу туох туһунан ханнык ыстатыйаҕа суруллубутун чопчулаан биэрэргит буоллар. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 02:33, 23 Кулун тутар 2009 (UTC)


== 150-с миэстэ! ==

150-с Бикипиидия буоллубут, барыта 1700 ыстатыйа, эҕэрдэлиибин!--[[Кыттааччы:TumatUola|TumatUola]] 03:31, 4 Олунньу 2009 (UTC)
* Дьэ бэрт! Эҕэрдэҕэ кыттыһабын. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 00:42, 5 Олунньу 2009 (UTC)

== Эбэҥки бикипиэдьийэтэ ==

Манна биир француз эбэҥки бииикитин таһаараары сайаапка суруйбут: http://meta.wikimedia.org/wiki/Requests_for_new_languages/Wikipedia_Evenki Эбэҥкилии кыратык да билэр дьону булан көмөлөспүт киһи. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 22:41, 15 Ахсынньы 2008 (UTC)
:Сайаапканы эбэҥкилии саҥарар киһи суоҕун иһин саптылар. Ол гынан баран ол кэнниттэн билигин Европаҕа олорор биир дойдулаахпыт бу бырайыагы өйүөх буолан сөбүлэһэн, бэйэтин аатын эбэн биэрбит. Онон бастаан инкубаатарга саайт тургутар (тестовай) барылын сайыннарыахха диэн түмүккэ кэллибит. Ол манна баар: [[:incubator:Wp/evn/Main_Page]]. Өссө эбэҥкилии билэр киһи баар буоллаҕына киирэн бэлиэтэннин. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 05:48, 27 Тохсунньу 2009 (UTC)

== Районнар уонна уокуруктар ==

Мин [[Россия федераальнай уокуруктара]] уонна [[Россия экономическай районнара]] диэн ыст. суруйаары сылдьабын. Ааттара сөп дуо?

Уокуруктар уонна районнар (баҕар «оройуоннар»?) манык буолуохтара:

районнар: Оройуоннар --[[Кыттааччы:TumatUola|TumatUola]] 09:54, 10 Алтынньы 2009 (UTC)

# Киин экон. район (эбэтэр «района?» хайдах сөбүй? ''Киин экономика оройуона'' --[[Кыттааччы:TumatUola|TumatUola]] 09:54, 10 Алтынньы 2009 (UTC) 
# Киин-Чернозём (эбэтэр Киин-Хара буор?) ''Киин Чернозем оройуона'' --[[Кыттааччы:TumatUola|TumatUola]] 09:54, 10 Алтынньы 2009 (UTC)
# Илин-Сибиир (эбэтэр дефиһа суох &quot;Илин Сибиир&quot;) ''Илин Сибиир оройуона'' --[[Кыттааччы:TumatUola|TumatUola]] 09:54, 10 Алтынньы 2009 (UTC)
# Ыраах-Илин (ыраах-илиҥҥи?) ''Уһук Илин'' --[[Кыттааччы:TumatUola|TumatUola]] 09:54, 10 Алтынньы 2009 (UTC)
# Хотугу 
# Хотугу-Кавкааз
# Хотугулуу-Арҕаа
# Волга (Поволжский) ''Волга'' --[[Кыттааччы:TumatUola|TumatUola]] 09:54, 10 Алтынньы 2009 (UTC)
# Ураал
# Волга-Вятка
# Арҕаа-Сибиир ''Арҕаа Сибиир''  --[[Кыттааччы:TumatUola|TumatUola]] 09:54, 10 Алтынньы 2009 (UTC)

Уокуруктар:

* Киин
* Соҕурууҥҥу
* Хотугулуу-Арҕааҥҥы ''Хотугулуу-Арҕаа'' --[[Кыттааччы:TumatUola|TumatUola]] 09:54, 10 Алтынньы 2009 (UTC)
* Ыраах-Илин ''Уһук Илин'' --[[Кыттааччы:TumatUola|TumatUola]] 09:54, 10 Алтынньы 2009 (UTC)
* Сибиир
* Ураал
* Волга


«Арассыыйа федерал уокуруга» уонна «Арассыыйа экономика оройуона» диир сөп дии саныыбын.

Оройуоннар:

# Киин (экономика оройуона)
# Киин Хара буор
# Илин Сибиир
# Ыраах Илин
# Хоту
# Хоту Хапхаас
# Хотугулуу-арҕаа
# Волга
# Ураал
# Волга-Вятка
# Арҕаа Сибиир

Уокуруктар:

* Киин
* Соҕуруу
* Хотугулуу-арҕаа
* Ыраах Илин
* Сибиир
* Ураал
* Волга

--[[Кыттааччы:Timir2|Timir2]] 08:13, 10 Алтынньы 2009 (UTC)

Бары биир падежтаах буолуохтаахтар!

# Ураал федераальнай уокурук – нуучч. «Федеральный округ Урал».
# Урааллааҕы фед. уок. – «Уральский федеральный округ».
# Урал федераальнай уокуруга – «федеральный округ Урала.»

Иккис варианы таларым буолуо – Киин, Соҕурууҥҥу, Соҕуруулуу-арҕааҥҥы, уһук илиҥҥи, сибиирдээҕи, урааллааҕы, волгатааҕы.

Хайдаҕый?--[[Кыттааччы:Scalped1998|Scalped1998]] 10:15, 10 Алтынньы 2009 (UTC)

== Быраап ==

 
Быраап диэн тыл сахалыы тылбааhа хайдаҕый? Бу олус суолталаах тема туhунан суруйуулары саҕалаары гынабын.--[[Кыттааччы:Timir2|Timir2]] 19:45, 24 Тохсунньу 2010 (UTC)

                                                                         Туктэри.
Саха5а  Ес  утары ейдебулэ туерэ(туктэри)  диэн.(Туерэ,туекун, туерэккэй суолга  уктэм- мит,туерэ этимэ,туктэритин онорор, туктэри кэмэлдьилээх.)
Ааспыт уйэ 70-с сылларыгар дылы :&quot; Туктэри естеех ,дьэ,эмиэ таннары таттаран эрэр  ээ, атын дьон о5олорун курдук утуе5э тардыhар диэн суох&quot;- диэн  дьиэ  иhинээ5и   этии-такайыы баара. Бу тыл бикибиэдийэ таблц. киирбэтэх. 

                                                                         уер.
&quot;уер&quot; ейдебулгэ сыhыаннаах туктуйэ туhунан Сэhэн Боло (313стр.) суруйар:&quot; Туктуйэ5э тап- тыыр киhилэрин уерун хаайтаран, олорор дьиэлэрин иhигэр туталлара уhу.Куустээх абаа- hы уердэрин ойуунунан туттаран куескэ хаайалларын &quot; куес туктуйэ&quot; диэн ааттыыллара. Ону сиргэ кемеллере уhу&quot;. Итини таhынан урун кун аннынаа5ы олохтон букатын барыан ба5арбатах эдэр киhи елле5унэ уер буолар диэн ейдебул саха5а инпит.Ол ейдебул  бы-  hыытынан, уер ханнык эрэ чопчу биир сиргэ-уокка баар буолар.Бэйэтин санаатын-оноотун мэнэрик ненуе этэр.Сорох тугэннэ илэ да кестуен сеп.Ексекулээх уер туhунан бу курдук  суруйбут:&quot; Если принять за основу положение тот факт, что &quot;туктуйэ&quot; служило тюрьмой для уер откуда он не имел возможности выходит то чем же обьяснить заботливость яку- тов к уер? .По-моему: запертый уер был кут-ом одного из предков или родственников, следовательно, уер есть кут,а не абаасы&quot;.
уер ейдебул Орто(Киин) Азияттан инньэ Индия5а тиийэ тар5аммыт былыргы Иран пари (пери) ейдебулун кытта удьуордуулар. 

== Request for translation ==

Anyone, can you create these articles: [[:en:Demi Lovato|Demi Lovato]], [[:en:Katy Perry|Katy Perry]], [[:en:Justin Bieber|Justin Bieber]] and [[:en:Miley Cyrus|Miley Cyrus]] and then translate them into your wonderful language? You may also improve [[Селена Гомес]] and [[Леди Гага]]. Thank you. --[[Кыттааччы:Ikh Sukhbaatar|Ikh Sukhbaatar]] 01:34, 5 Олунньу 2012 (UTC)

== ContentTranslation ==

Здравствуйте,

Я предлагаю установить здесь инструмент ContentTranslation, который разрабатывает моя группа.

Инструмент помогает переводить статьи с языка на язык, со следующими вспомогательными добавками:
* Показывает оба языка в одном окне в два столбика, например русский слева, саха справа.
* Автоматически переводит ссылки, если соответствующая статья есть в википедии, на которую статья переводится.
* Автоматически переводит категории, если таковые соответствующие категории имеются в википедии, на которую статья переводится.
* Автоматически переводит оформление.

Инструмент будет включен в режиме бета.

Когда перевод статьи готов, она публикуется как обычная статья, и её можно улучшать дальше.

Я собираюсь дать об этом инструменте лекцию на Вики-Сабантуе в Уфе, и будет хорошо, если до тех пор он уже будет здесь работать.

Чтобы попробовать, сделайте следующее:
# Создайте аккаунт на сайте http://ru.wikipedia.beta.wmflabs.org/
# Включите инструмент Content Translation в настройках: http://ru.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures
# Пройдите на следующую страницу: http://ru.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=ru&amp;to=sah
# Напишите название существующей страницы по-русски в первой строке
# Напишите название будущей страницы на вашем языке во второй строке
# Нажмите &quot;Start translation&quot;
# Пишите перевод во втором столбике
# Когда перевод готов, нажмите &quot;Publish&quot; сверху

Страница будет опубликована на сайте http://ru.wikipedia.beta.wmflabs.org . Можно переписать её сюда. Когда инструмент будет установлен здесь, то страницы будут публиковаться прямо здесь.

Будем очень рады получить ваши отзывы! --[[Кыттааччы:Amire80|Амир Э. Аһарони]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Amire80|ырытыы]]) 09:34, 12 Муус устар 2015 (UTC)
:Здравствуйте,
:Инструмент будет включен в Саха Википедии 21 апреля. Будет работать только ручной перевод, а не машинный. Пожалуйста, сообщите нам, если вы находите в нём проблемы через [[:mw:Talk:Content_translation|страницу отзывов]] или через [https://phabricator.wikimedia.org/T95842 Фабрикатор].
:Благодарим! --[[Кыттааччы:Amire80|Амир Э. Аһарони]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Amire80|ырытыы]]) 14:25, 17 Муус устар 2015 (UTC)

== ContentTranslation теперь работает ==

Здравствуйте,

Инструмент [[mw:Content_translation|Content Translation]] был включен как бета-функция в Саха  Википедии. Чтобы переводить, включите [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|бета-функцию]] и пройдите на страницу [[Special:Contributions|вашего вклада]] или [[Special:CX|прямо на страницу перевода]], выберите язык, с которого вы переводите, и напишите название статьи, которую вы хотите перевести. Если такая статья уже есть на вашем языке, будет показано предупреждение. Когда вы закончите писать перевод, вы можете опубликовать её как полноценную страницу в Саха Википедии. Если страница с таким же названием будет создана пока вы переводите, вам будет предложено сохранить ваш перевод как черновик в вашем пространстве пользователя. Количество созданных статей показано на [[Special:CXStats|странице статистики]].

Это первая проба этого инструмента на вашем языке, и возможно, что вы обнаружите неисправности, о которых мы ещё не знаем. Мы будем отслеживать как инструмент используется здесь, но мы просим вас сообщать нам о найденных вами неисправностях на странице обсуждения, или через Фабрикатор. Вы можете найти дополнительную информацию на [[:mw:Content translation|странице описания проекта]].

Спасибо! --[[Кыттааччы:Amire80|Амир Э. Аһарони]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Amire80|ырытыы]]) 17:20, 21 Муус устар 2015 (UTC)
:Махтал, Амир! Первая проба пера состоялась позавчера на Вики-Сабантуе в Өфө. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 02:16, 26 Муус устар 2015 (UTC)
:Спасибо! Попробовал, работает хорошо. Единственное, что можно было бы добавить - добавление функции, чтобы сразу привязывалось к викиданным, чтобы та же статья на других языках показывалась сразу. Еще раз спасибо за удобный инструмент!--[[Кыттааччы:Egerman|Egerman]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Egerman|ырытыы]]) 08:09, 6 Ыам ыйын 2015 (UTC)

== Поддержите экологический проект ==

Добрый день! Группа экологов совершила экспедицию на остров [[:ru:Джарылгач (остров)|Джарылгач]]. Очень просили помочь написать статью о [[:uk:Джарилгацький національний природний парк|Джарылгачском национальном природном парке]]. Буду рад если поможете написать хотя бы небольшую статью на языке саха о парке, ну и желательно про сам остров тоже. С уважением, --[[Кыттааччы:Visem|Visem]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Visem|ырытыы]]) 20:56, 19 Алтынньы 2015 (UTC)
:С радостью поддержу. [[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 19:34, 21 Алтынньы 2015 (UTC)
:: Большое спасибо!!! --[[Кыттааччы:Visem|Visem]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Visem|ырытыы]]) 21:18, 21 Алтынньы 2015 (UTC)

== [[:ru:Википедия:К оценке источников#Ойунский и Манчаары|Ойуунускай, Манчаары, Лена эбэ, Аммосов туһунан ырытыыга кыттыҥ]] ==
Нуучча википедиятыгар бу ыстатыйаларга [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA:LxAndrew лааскап уолун] &quot;кириитикилэрин&quot;, cахалары Ойуунускайы/Манчаарыны хоруотуурун утарсан кэпсэтии таһаарбытым былырыын. Ону тойон бүрэкирээт [[Кыттааччы:HalanTul|Halan Tul]] билэр, аахпыт буолуохтааххыт. Ким да атын туруорсуьбатын иһин кэпсэтиии архыыпка барбытын бүгүн сөргүттүм. Сахалар бэйэҕит санааҕытын суруйуҥ. Бу киһи яктрукомузаҕа сахалары утары суруйарын, абааһы көрөрүн ааҕаргыт буолуо. [[:ru:Википедия:К оценке источников#Ойунский и Манчаары|Кэпсэтии манна баар]], ааҕан баран туора турбакка кыттыһар инигит.  --[[Кыттааччы:Ардах18|Ардах18]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ардах18|ырытыы]]) 02:15, 20 Тохсунньу 2016 (UTC)

== [[:ru:Туругу]] ==

Здравствуйте коллеги!

В Рувики возник вопрос по наименованию одного из притоков Лены — реки Туругу/Туручу. Проблема в том, что на современных картах река оказалась Туругу, а соседнее озеро и урочище — Туручу. На исторических картах в этом плане разнобой. Также имеем название «Тууручу», вероятно близкое к якутскому.

Какой из вариантов верный? Имеет ли смысл топоним на якутском языке? [[Кыттааччы:Advisors|Advisor]] 22:14, 2 Ыам ыйын 2016 (UTC)
:Поспрашиваю у сведущих людей.  --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 23:41, 2 Ыам ыйын 2016 (UTC)

== [[Улахан Паатам]] ==

Коллеги, пытаюсь найти реку на местности. Помогло бы название на русском языке или город/посёлок на ней. От координат тоже не откажусь. [[Кыттааччы:Advisors|Advisor]] 02:22, 24 Бэс ыйын 2016 (UTC)
: Яндекс находит тут: 
река Большой Патом
Бодайбинский район, Иркутская область, Россия
Широта	58°42′6″N (58.701571)
Долгота	114°4′26″E (114.073896)
--[[Кыттааччы:Egerman|Egerman]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Egerman|ырытыы]]) 05:52, 25 Бэс ыйын 2016 (UTC)
:: Т.е. «Улахан» переводится «Большой»? Связал со статьями иновик, спасибо. [[Кыттааччы:Advisors|Advisor]] 08:08, 25 Бэс ыйын 2016 (UTC)
== WikiTurkic ==
Приглашаю на обсуждение [[m:User talk:Рөстәм Нурыев/WikiTurkic]] --[[Кыттааччы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Рөстәм Нурыев|ырытыы]]) 14:27, 9 Атырдьах ыйын 2016 (UTC)
:Сөп. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 21:51, 9 Атырдьах ыйын 2016 (UTC)

== Биики Саас анкетата ==

Быйылгы Биики Саас күрэс тэрийээччилэрэ [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_eLP1PKZWjSpIi45 анкета] толорорго көрдөһөллөр. Кыттыбыт дьон бука диэн толороргут буоллар. Нууччалыы тылбааһа баар. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 03:27, 28 Атырдьах ыйын 2016 (UTC)

== Примите участие в построении стратегии движения Викимедиа ==
&lt;div style=&quot;float:right; margin-bottom:1rem; margin-left:1rem; width:400px;&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;nomobile&quot; style=&quot;background:#14866d; border-radius:0.25rem; overflow:hidden; padding:1rem; position:relative;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;bottom:0; left:0; overflow:hidden; position:absolute; top:0; right:0; z-index:0;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:-36px; padding:0 1rem; position:absolute; right:0; top:50%;&quot;&gt;[[File:Wikimedia Community Logo optimized (white).svg|72px|link=]]&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;color:#fff; font-family:'Linux Libertine','Georgia','Times',serif; font-size:1.25rem; font-style:italic; font-weight:bold; line-height:1.25em; position:relative; z-index:3;&quot;&gt;К чему нам стоит&lt;br&gt;стремиться&lt;br&gt;в ближайшие 15 лет?&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

'''Вопрос выше можно понять по-разному:'''
&lt;div style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;
* Что должно направлять нашу совместную работу в ближайшие 15 лет?
* Как мы хотим повлиять на мир в ближайшие 15 лет?
* Какова самая важная цель в ближайшие 15 лет?
* Что может направлять и вдохновлять наше движение в ближайшие 15 лет?
* Как мы могли бы ускорить наше развитие в ближайшие 15 лет?
* Чем мы будем известны в ближайшие 15 лет?
&lt;/div&gt;
{{int:please-translate}}
&lt;/div&gt;
За последние 16 лет участники проектов Викимедиа создали крупнейшую свободную базу знаний в истории человечества. За это время мы превратились из небольшой группы редакторов в огромное разнообразное сообщество, к которому принадлежат как редакторы, так и разработчики, организаторы, читатели, жертвователи и партнёры.

«Фонд Викимедиа» организует опрос среди участников с целью понять, ''к чему нам как движению стоит стремиться в ближайшие 15 лет''. Чего мы достигнем через 15 лет? Какую роль мы хотели бы играть в мире в 2030 году? Кто присоединится к нашему движению? Какие нам предстоят свершения? Ваше мнение по этому поводу важно и '''[[:w:ru:Википедия:Стратегия движения Викимедиа|им можно поделиться уже сегодня]]''' (в русскоязычной Википедии). Вы также можете высказать своё мнение здесь на любом удобном вам языке (но учтите, что мне наиболее понятны русский и английский) или [[:m:Strategy/Wikimedia movement/2017/Organize/ru|организовать собственное обсуждение]] на добровольных началах.

Обсуждение проходит в следующие 4 недели. Если у вас будут какие-то вопросы по поводу процесса, их можно оставить [[:w:ru:Обсуждение Википедии:Стратегия движения Викимедиа|на странице обсуждения главного опроса]] — я обязательно постараюсь ответить на них. Если вы не хотите получать подобные уведомления на русском языке, напишите. [[user:stjn (WMF)|stjn (WMF)]] [Saint Johann] 17:32, 17 Кулун тутар 2017 (UTC)
* &lt;small&gt;Простите, что пишу не в «межъязыковом» форуме, просто это обсуждение касается вашего сообщества. [[user:stjn (WMF)|stjn (WMF)]] [Saint Johann] 17:32, 17 Кулун тутар 2017 (UTC)&lt;/small&gt;
:::Спасибо за информацию! Ссылки поправил. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 05:26, 18 Кулун тутар 2017 (UTC)

== Обсудите основные темы будущей стратегии движения Викимедиа ==

В результате первого цикла обсуждения стратегии движения Викимедиа, проходившего по всему движению с 15 марта по 18 апреля 2017 года, на основании 1800 сообщений от участников было выделено пять основных тем, затронутых в большинстве сообщений:
* ''[[:ru:Википедия:Стратегия движения Викимедиа#Здоровые и открытые сообщества|Здоровые и открытые сообщества]]''
: К 2030 году участие в проектах Викимедиа должно стать радостным, приносящим удовлетворение и открытым как для опытных участников, так и для новичков.
* ''[[:ru:Википедия:Стратегия движения Викимедиа#Технологическая эпоха|Технологическая эпоха]]''
: К 2030 году движение Викимедиа будет работать с современными технологиями и решениями, чтобы сделать знания доступнее и проще к использованию.
* ''[[:ru:Википедия:Стратегия движения Викимедиа#По-настоящему глобальное движение|По-настоящему глобальное движение]]''
: К 2030 году движение Викимедиа преодолеет барьеры на пути к знаниям и будет поддерживать сообщества в ранее лишённых внимания частях мира.
* ''[[:ru:Википедия:Стратегия движения Викимедиа#Наиболее уважаемый источник знаний|Наиболее уважаемый источник знаний]]''
: К 2030 году проекты Викимедиа будут считаться наиболее надёжными, качественными, нейтральными и важными источниками свободных знаний в мире.
* ''[[:ru:Википедия:Стратегия движения Викимедиа#Составная часть экосистемы знаний|Составная часть экосистемы знаний]]''
: К 2030 году движение Викимедиа значительно улучшит качество, многообразие и доступность свободных знаний по всему миру.
К каждой теме задаётся по пять вопросов, чтобы понять их значение для участников русскоязычных проектов, потенциальные ограничения и найти необходимые компромиссы. Если вам это удобно, вы можете высказать своё мнение в русскоязычных опросах, проходящих в русской Википедии и на Мета-вики, или напрямую в своём проекте на любом удобном вам языке (но учтите, что мне полностью понятны только русский и английский).

&lt;span style=&quot;margin-right:0.5rem;&quot;&gt;[[File:Wikipedia-logo-v2.svg|48px|link=:ru:Википедия:Стратегия движения Викимедиа|alt=Логотип Википедии|Перейти к странице обсуждения стратегии в русской Википедии]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;
&lt;big&gt;'''[[:ru:Википедия:Стратегия движения Викимедиа|Присоединиться к обсуждению]]''' в русской Википедии&lt;/big&gt;

&lt;span style=&quot;margin-right:0.5rem;&quot;&gt;[[File:Wikimedia Community Logo optimized.svg|48px|link=m:Talk:Strategy/Wikimedia movement/2017/Cycle 2/ru|alt=Логотип сообщества проектов Викимедиа|Перейти к странице обсуждения стратегии на Мета-вики]]&amp;nbsp;&lt;/span&gt;
&lt;big&gt;'''[[:m:Talk:Strategy/Wikimedia movement/2017/Cycle 2/ru|Присоединиться к обсуждению]]''' на Мета-вики&lt;/big&gt;

Обсуждение будет проходить '''с 11 мая по 12 июня 2017 года'''. Если у вас будут какие-то вопросы по поводу процесса, их можно оставить [[user talk:stjn (WMF)|на моей странице обсуждения]] — я являюсь координатором русскоязычных сообществ (и добровольно помогаю в проектах на языках России и Центральной Азии) и обязательно постараюсь ответить на них. ''({{int:please-translate}}.)'' [[user:stjn (WMF)|stjn (WMF)]] [Saint Johann] 17:39, 12 Ыам ыйын 2017 (UTC)
:Для Олега: Я сообщу своим коллегам по другим каналам о начале второго этапа обсуждения стратегии развития викимедиа-движения. Манна киирбит дьоҥҥо: Эбии маны көрүөххүтүн сөп: https://meta.wikimedia.org/wiki/Strategy/Wikimedia_movement/2017/Cycle_1/Report/ru --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 00:06, 13 Ыам ыйын 2017 (UTC)

== [[:Категория:Бикипиэдьийэ:Түргэнник соторго]] ==
День добрый. Что-то тут барахла скопилось. [[Кыттааччы:Advisors|Advisor]] 00:11, 14 От ыйын 2017 (UTC)
: [[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]]: просьба удалить мою страницу, появится общая с меты. [[Кыттааччы:Advisors|Advisor]] 20:40, 3 Балаҕан ыйын 2017 (UTC)

== [[w:ba:Проект:Башҡортостан 100/ru|Башҡортостан 100]] ==
В сентябре 2017 года начался 3-й этап масштабного многомесячного мультиязыкового конкурса «Башҡортостан 100», посвящённого вековому юбилею республики в составе Российской Федерации. О нём можно узнать на его официальной странице: [[w:ba:Проект:Башҡортостан 100/ru|«Башҡортостан 100»]], а также ознакомиться с итогами [[w:ba:Проект:Башҡортостан 100/Беренсе этап һөҙөмтәләре|1-го]] ([http://tv-rb.ru/novosti/society/bashkirs_buryats_lezgins_mari_and_ukrainians_united_to_improve_wikipedia/ БСТ]) и [[w:ba:Проект:Башҡортостан 100/Икенсе этап һөҙөмтәләре|2-го этапов]] ([http://www.bashinform.ru/news/1010958-bashkirskaya-vikipediya-podvela-itogi-vtorogo-etapa-intellektualnogo-konkursa-bashkortostan-100-/ Башинформ]). Принимаются статьи на саха языке о Башкортостане. [[Кыттааччы:Ryanag|Ryanag]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ryanag|ырытыы]]) 09:50, 26 Балаҕан ыйын 2017 (UTC)
:Молодцы, коллеги! Завидуем белой завистью! Сегодня сделаю рассылку по ватсапу. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 00:43, 28 Балаҕан ыйын 2017 (UTC)

== Вандал ==
Karakorum3874838, ‎190.45.223.133, 2001:4646:46a5:0:4b4:ec31:d82a:4673 - бу вандал хас да ыстатыйаны кэбилээбит, ону син төнүннэртэлээтим. Маннык дьону банныахха сөп да? --[[Кыттааччы:Otchut|Otchut]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Otchut|ырытыы]]) 03:56, 16 Олунньу 2018 (UTC)

== [[:ru:Маччия]] ==

Здравствуйте, коллеги! Есть статья о системе озёр в Якутии, совсем без источников. Не хотите ли дополнить? Может, есть какие-то источники на якутском. Сейчас даже не ясно, насколько верны топонимы приведённые в статье.
* Вот координаты: [http://wikimapia.org/#lang=ru&amp;lat=61.999635&amp;lon=129.993839&amp;z=14&amp;m=yh]. [[У:X0stark69|X0stark69]] ([[ОУ:X0stark69|обс.]]) 15:59, 18 мая 2018 (UTC)
::Не знаю, что можно сделать, но, во всяком случае, объявление активным участникам отправлю. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 22:18, 18 Ыам ыйын 2018 (UTC)

== Сатаан бэлиэтэммэтим ==
Ммн сатаан бэлиэтэммэтим, хаста да кыаллыбата. Бигэргэтииҥ сыыһа дии турар, парольбун этэр быһыылаах. Иккиэннэрин тэҥник суруйдум даҕаны син-биир {{unsigned| 94.245.130.255|12:42, 17 Муус устар 2019‎ }}
:Бэйэбэр бассаабынан тахса сылдьаар дуу. Мгф алта-алта-биир-8833. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 05:23, 5 Ыам ыйын 2019 (UTC)
== Wikimedians_of_Turkic_Languages_User_Group ==
Друзья. Информирую о начале процедуры создания юзер-группы '''Wikimedians_of_Turkic_Languages_User_Group'''. Создана страница на [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Turkic_Languages_User_Group Мете] и подана заявка в Аффилийшен Комитет. Заинтересованных волонтеров приглашают записаться в юзер-группу. --[[Кыттааччы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Рөстәм Нурыев|ырытыы]]) 07:13, 16 Алтынньы 2019 (UTC)

== Introducing Adiutor Project ==

Dear fellow Wikimedia enthusiasts, we are excited to introduce the [[metawiki:Adiutor|'''Adiutor''']] Project, an initiative aimed at enhancing the Wikipedia editing experience! Adiutor is a user-friendly gadget designed to simplify various tasks for Wikipedia editors, making editing easier, faster, and more enjoyable. From creating deletion requests to conducting copyright checks, Adiutor streamlines repetitive processes, giving you more time to focus on creating valuable content for the community. If you're interested in using Adiutor on your local wiki, we'd love to hear from you! Drop us a message here or reach out to us with your Wikimedia community details. Let's collaborate to bring Adiutor to your language and wiki! Join the Adiutor Project, and together, let's make Wikipedia editing a more efficient and rewarding experience! For any questions or to express your interest in bringing Adiutor to your local wiki, feel free to contact us, you can also join our [https://t.me/+uYq8tNFQaWQyNjBk telegram group] - we're here to support and work together with you! Looking forward to your enthusiastic participation! [[Кыттааччы:Vikipolimer|Vikipolimer]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Vikipolimer|ырытыы]]) 10:11, 6 Атырдьах ыйын 2023 (UTC)

== Глобальные тенденции: чему мы можем научиться у меняющегося Интернета? Марьяна Пинчук ==

CEE Hub представляет запись первого русскоязычного мероприятия — презентации с последующими вопросами и ответами на тему «Как искусственный интеллект может помочь вам в вашей жизни в Википедии?».

Встречи будут записываться, поэтому вы можете найти записи встреч здесь, код в скобках:
# [https://us06web.zoom.us/rec/share/DCFCOJUhPRkCyDIxyfv8BQdbxJnU7zTcqBeVY-k3JgrNJ_x7bCcLC1XApcNz03Jp.CHESvngt2SsZm9r_ Recording from the first event] &lt;small&gt;''(Passcode: h$BOin4?)''&lt;/small&gt;

Следующее мероприятие — «'''Глобальные тенденции: чему мы можем научиться из меняющегося Интернета?'''» Марьяна Пинчук, состоится в пятницу, 25 апреля, в 16:00 UTC, вы можете подписаться на уведомления '''[[:m:Event:Глобальные тенденции: чему мы можем научиться у меняющегося Интернета? Марьяна Пинчук|здесь]]'''.

--[[Кыттааччы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Кыттааччы ырытыыта:MediaWiki message delivery|ырытыы]]) 11:47, 9 Муус устар 2025 (UTC) (on behalf of the CEE Hub)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=28516993 --&gt;

== Be part of the next CEE Catch Up about Global Trends ==

Hi everyone, 

We want to announce the ninth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the Foundation Annual Planning Workshop focused on [[diffblog:2025/03/04/global-trends-2025/|'''global trends that are affecting our movement''']]. The session will take place on 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; of April 2025, 18:00-19:00 CEST (check your local time [https://zonestamp.toolforge.org/1745424000 here]).

Together (the CEE Communities and the Wikimedia Foundation staff) we will discuss the trends related to our projects, our readers and editors. We will explore how those trends show up in the CEE context and discuss what our projects need to address those trends, and how we can support them.

You will also have the opportunity to ask questions to the Wikimedia Foundation staff about the work being planned as part of the annual plan that runs from July 2025 to June 2026.

'''&lt;u&gt;''[[Wikimedia CEE Hub/Catch up|Join us at the Next CEE Catch up]]!''&lt;/u&gt;'''

--[[Кыттааччы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Кыттааччы ырытыыта:MediaWiki message delivery|ырытыы]]) 17:19, 14 Муус устар 2025 (UTC) (on behalf of the CEE Catch Up team)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=28546550 --&gt;

== Глобальные тенденции: чему мы можем научиться из меняющегося Интернета? ==

CEE Hub представляет запись второго русскоязычного мероприятия, презентацию «Глобальные тенденции: чему мы можем научиться из меняющегося Интернета?» Марьяны Пинчук. 

* [https://us06web.zoom.us/rec/share/UGbl9nlJ9NOjdcLltBEmoXRXJZtgOs5amfcF9HekLlGEAXCvOapZxXJ3wDw7uYs1.fcr8ssFRW-tIoQeq Zoom]
* Passcode: hG@&amp;.Y?6

Темы будущих мероприятий и запись предыдущей сесси можно найти здесь ([[:m:Wikimedia CEE Hub/Russian language events|Russian language events]])

--[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|ырытыы]]) 13:02, 7 Ыам ыйын 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=28675596 --&gt;

== Event:ИИ: друг, враг или что-то среднее? ==

CEE Hub приглашет вас принять участие в семинаре в среду, 25 июня 2025 года, 16:00 UTC. '''Анна Продрому''', лауреат премии &quot;Женщины в сфере технологий&quot; по версии журнала FORBES 2023, сделает презентацию и ответит на вопросы на тему «'''ИИ: друг, враг или что-то среднее?'''». Регистрация открыта [[:m:Event:ИИ: друг, враг или что-то среднее?|'''здесь''']]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|ырытыы]]) 13:17, 16 Бэс ыйын 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=28871983 --&gt;

== Сүрүн сирэй ==

'''Соторутааҥы ыстатыйалар''' диэн салаа туохха нааданый? Менюларга баар бытта саҥа ыстатыйалар уонна кэнники уларытыылар диэн кнопкалар бааллар бытта. Эбэтэр автоматическэй испииһэк оҥоруохха наада, эбэтэр сотторуохха наада. [[Кыттааччы:Sauit|Sauit]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Sauit|ырытыы]]) 03:53, 18 Бэс ыйын 2025 (UTC)

:Уонна сүрүн сирэйи саҥатыахха наада быһыылаах, 2006 сылтан уларыйбакка турар ди [[Кыттааччы:Sauit|Sauit]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Sauit|ырытыы]]) 03:53, 18 Бэс ыйын 2025 (UTC)

== Общественная консультация о будущем Wikispore и Wikinews ==

Привет всем,

Фонд Викимедиа проводит публичные консультации относительно будущего Wikispore и Wikinews. В рамках консультаций запланировано обсуждение в ходе видеозвонка. Пожалуйста, рассмотрите возможность принять участие и поделиться своими мыслями.

'''Среда, 23 июля 2025 г., 18:00 CEST (16:00 UTC)'''

'''[[:m:Event:Общественная консультация о будущем Wikispore и Wikinews|REGISTER HERE]]'''

_______________________

Hello everyone, The Wikimedia Foundation is holding a public consultation on the future of [[:m:Talk:Public consultation about Wikispore|Wikispore]] and Wikinews. As part of the consultation, a video call discussion is planned. Please consider participating and sharing your thoughts.

--[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|ырытыы]]) 11:45, 16 От ыйын 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=28871983 --&gt;

== Регистрация на вебинар &quot;Википедия в эпоху АИ&quot; ==

CEE Hub приглашает вас принять участие в вебинаре в понедельник, 1 сентябрь 2025 года, 16:00 UTC. Математик Мариос Магиоладитис сделает презентацию и ответит на вопросы на тему «'''Википедия в эру АИ'''». Регистрация открыта [[:m:Event:Википедия в эру АИ|'''здесь''']]. --[[Кыттааччы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Кыттааччы ырытыыта:MediaWiki message delivery|ырытыы]]) 08:40, 27 Атырдьах ыйын 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=28871983 --&gt;

== Регистрация на вебинар &quot;Большой брат смотрит за тобой: цифровая безопасность в проектах Викимедия&quot; ==

CEE Hub приглашает вас принять участие в онлайн семинаре '''Большой брат смотрит за тобой: цифровая безопасность в проектах Викимедия'''. Ведущий: Хмелько Маслак, специалист по дезинформации в области доверия и безопасности. Четверг, 30 октября 2025 r., 18:00 CET (16:00 UTC). Регистрация открыта '''[[:m:Event:Большой брат смотрит за тобой: цифровая безопасность в проектах Викимедиа|здесь]]'''. --[[Кыттааччы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Кыттааччы ырытыыта:MediaWiki message delivery|ырытыы]]) 12:16, 27 Алтынньы 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=28871983 --&gt;

== Join the CEE Hub staff team – We’re hiring a Program Specialist ==

Hi everyone,

The regional [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is looking for a '''Program Specialist''' to join our [[:m:Wikimedia CEE Hub/Staff|staff team]]!

Are you someone experienced with Wikimedia who wants to help volunteers? Do you participate in Wiki Loves… and other related projects, and do you have ideas and skills to help others improve their efforts? Do you enjoy working with people from different countries? Are you able to work on your own, feel comfortable on Meta-Wiki, and understand how Meta works? If this sounds like you and you're interested in working with the CEE hub team, we’d love to hear from you!

'''As a Program Specialist, you will:'''

* Support affiliates and communities in developing and implementing impactful programs,
* Strengthen regional cooperation and cross-border projects,
* Help guide campaigns and initiatives across the CEE region,
* Work closely with the CEE Hub team and community members.

This is a '''part-time (0.8–0.9 full-time equivalent), remote position''' open to candidates based in the CEE region or nearby time zones.

'''APPLICATION DEADLINE: NOVEMBER 10, 2025'''
➡️ '''Learn more and learn how to apply on Meta:''' [[:m:Wikimedia CEE Hub/Jobs/Program Specialist|Wikimedia CEE Hub – Program Specialist]] ⬅️

If you know someone who would be a great fit, please share this opportunity with them!
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=29192870 --&gt;

== Интерфейс дьаһабылын былааҕа {{u|Il Nur}} кыттааччыҕа ==

=== [[User:Il Nur|Il Nur]] ===
Сахалыы Бикипиэдьийэҕэ интерфейс наада. Холобур Азия ыйа диэн күрэххэ баннер оҥороору, бары кыттааччылар көрдүннэр диэн, эбэтэр туох эмит кыһалҕа таҕыстаҕына көннөрөөрү.
* {{За}}--[[Кыттааччы:Il Nur|Il Nur]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Il Nur|ырытыы]]) 17:30, 7 Сэтинньи 2025 (UTC)
==== Өйөөһүн / Support ====
# {{За}}, бу кыттааччыны туруорбут киһи курдук. — [[Кыттааччы:Sauit|Sauit]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Sauit|ырытыы]]) 12:16, 7 Сэтинньи 2025 (UTC)
# Өйүүбүн. --[[Кыттааччы:Dliavib|Dliavib]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Dliavib|ырытыы]]) 23:39, 8 Сэтинньи 2025 (UTC)
# Өйүүбүн[[Аналлаах:Суруйуу/&amp;#126;2025-34555-09|&amp;#126;2025-34555-09]] ([[Кыттааччы ырытыыта:&amp;#126;2025-34555-09|ырытыы]]) 11:38, 18 Сэтинньи 2025 (UTC)

==== Утарыы / Oppose ====
====  Түмүк / Result ====
{{u|Il Nur}} кыттааччы интерфейс дьаһабылынан талынынна уонна былааҕы ылла

[[Кыттааччы:Sauit|Sauit]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Sauit|ырытыы]]) 12:16, 7 Сэтинньи 2025 (UTC)

== Записи прошлых мероприятий ==

CEE Hub приглашает посмотреть запись вебинара &quot;Большой брат смотрит за тобой: цифровая безопасность в проектах Викимедиа&quot;, проведенного специалистом по доверию и безопасности (Trust &amp; Safety) Хмелько Маслаком (на английском с последовательным русским переводом). См. раздел &quot;Записи прошлых мероприятий&quot; на странице: [[:m:Wikimedia CEE Hub/Russian language events|Russian language events]]. --[[Кыттааччы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Кыттааччы ырытыыта:MediaWiki message delivery|ырытыы]]) 13:34, 10 Сэтинньи 2025 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=28871983 --&gt;

== Help us test Cat-a-lot on your Wikipedia ==

'''[[:commons:Help:Gadget-Cat-a-lot|Cat-a-lot]]''' is a JavaScript gadget that helps with moving, removing and adding files (as well as articles or subcategories) between, from and to categories and it is widely used on Wikimedia Commons, where it is accessible for every user after enabling the gadget in your [https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets Preferences].

Complete explanation of the tool, along with the images and demonstration video it is accessible on [[:commons:Help:Gadget-Cat-a-lot|Wikimedia Commons]].

If your Wikipedia is struggling with performing this repetitive task when you need to move pages between categories and remove pages from a category, Cat-a-lot could be activated for your Wikipedia as well. 

Installation can be done as your user script or as a project gadget and codes can be found [[:commons:Help:Gadget-Cat-a-lot|here]]. Installation is already done on Polish and Romanian wikis from our CEE Region.

English phrases from [[:commons:MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/translating|MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/translating]] can be translated and saved in [[:commons:MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/ro|MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/ro]] (for example).

[[:m:CEE Hub/Working Groups/Technical Advancement Group|CEE Hub Technical Advancement Group]] is willing to support your community in the installation of the tool, and to offer support in case of bugs, as we can report them to the development team. Just leave a message below with any issues you encounter.

--[[Кыттааччы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Кыттааччы ырытыыта:MediaWiki message delivery|ырытыы]]) 10:42, 18 Сэтинньи 2025 (UTC) (on behalf of the CEE Hub Technical Advancement Group)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=29670161 --&gt;

== Онлайн-семинар CEE Hub: Организация фотокампании Викимедиа – 21 февраля ==

[[Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] приглашает принять участие в онлайн семинаре из серии [[Wikimedia CEE Hub/Russian language events|мероприятий на русском языке]] на тему «Как организовать свою фотокампанию Викимедиа», который состоится 21 февраля, в субботу, в 15:00 UTC. Регистрация: [[Event:Как организовать свою фотокампанию Викимедиа]] - Meta-Wiki
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:KGruszczyk-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=30092539 --&gt;

== Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции! ==

Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции!

CEE Hub планирует онлайн-мероприятие в Зуме для русскоязычного сообщества Викимедиа. Конференция будет включать  сессии по темам, которые интересны редакторам и участникам.

Мы планируем сосредоточиться на технических темах, но нам важно услышать, что инетресно вам! Этот опрос поможет нам понять, какие темы наиболее актуальны и интересны сообществу.

Мы планируем пригласить экспертов и работать совместно с техническими сотрудниками Фонда Викимедиа, чтобы предоставить новости и информацию из первых рук о инструментах и платформах  Викимедиа.

Конференция планируется на одну из суббот в мае 2026 года.

Ваше мнение очень важно — пожалуйста, потратьте несколько минут, чтобы поделиться своими предпочтениями и предложениями: https://forms.gle/zAfSA64BzCb3qnHh9
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:KGruszczyk-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=30092539 --&gt;

== New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities ==

Hi everyone, 

'''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts.

You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process.

We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start.

* ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December).
* ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF.

Join our online Q&amp;A session to learn more (same content, two options to join):
* 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&amp;A Nr. 1|register here]])
* 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&amp;A Nr. 2|register here]])

More info &amp; contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]'''

--[[Кыттааччы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Кыттааччы ырытыыта:MediaWiki message delivery|ырытыы]]) 11:21, 31 Кулун тутар 2026 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=29670168 --&gt;

== Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 ==

''Please help us and your community by translating this announcement into your language!''

Dear all,

The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway.

There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community.

'''Eligibility criteria:'''

* Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]:
** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025
** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026
** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026
* Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]]

You can check your eligibility using the following tool:

https://cee-sc-election.toolforge.org/

'''How to proceed:'''

Candidates may nominate themselves or be nominated by others.

If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026.

The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]:

Please also inform your communities about the election and encourage participation.

Best regards,  

Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026

--[[Meta:Кыттааччы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Meta:Кыттааччы ырытыыта:MediaWiki message delivery|ырытыы]]) 10:00, 30 Муус устар 2026 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=30401522 --&gt;

== Приглашение: Wiki Conference для русскоязычных участников (16 мая) ==

Здравствуйте,

Мы хотели бы пригласить вас на Wiki Conference для русскоязычных участников — онлайн-мероприятие, проводимое при поддержке CEE Hub.

Встреча состоится в субботу, 16 мая, в 12:00 UTC / 14:00 CEST (пожалуйста, проверьте ваше местное время: https://zonestamp.toolforge.org/1778932800).
Вы можете зарегистрироваться заранее, чтобы получить ссылку для подключения: [[Event:Wiki_Conference_for_Russian-Speaking_Contributors]]

Это мероприятие задумано как пространство для участников движения Wikimedia из разных стран, где можно обменяться знаниями, опытом и идеями, связанными с работой в русскоязычных сообществах. Оно открыто для всех редакторов проектов Wikimedia.

Выступления приглашённых спикеров будут сопровождаться синхронным переводом на русский язык. Приглашаются все, кто заинтересован в обсуждаемых темах.

В программе предусмотрены сессии, посвящённые техническим аспектам программного обеспечения Wikimedia, панельная дискуссия о редактировании Википедии в сложных условиях, а также обмен опытом по сотрудничеству с учреждениями GLAM и дополнительные выступления от представителей сообщества.

Среди подтверждённых сессий:
- Сохранение нейтральности в ненейтральной среде — дискуссия с редакторами из разных языковых сообществ (Basak Tosun, Amir Sarabadani, Batyrbek Alimzhanov, Mikheil Chabukashvili), модератор — Iglika Ivanova
- Обмен успешными практиками развития GLAM-проектов — с участием Zana Strkovska (Wikimedia MKD)
- Состояние программного обеспечения Wikimedia — с участием Marshall Miller (Wikimedia Foundation)

Будем рады вашему участию.

С наилучшими пожеланиями,
&lt;br&gt;Команда CEE Hub
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:KGruszczyk-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=30401520 --&gt;

== Wiki Loves Eurovision 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]]

Hello everyone!

You are invited to participate in the &quot;[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]&quot; article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available:

* 1st prize: a voucher worth €60
* 2nd prize: a voucher worth €50
* 3rd prize: a voucher worth €40
* 4th–10th prize: a voucher worth €30

To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=30401522 --&gt;

== Доступна запись Вики-конференция для русскоязычных участников ==

Здравствуйте,

Приглашаем вас посмотреть запись Вики-конференция для русскоязычных участников, которая состоялась 16 мая 2026.

Во время конференции участники из разных сообществ делились опытом работы в непростых условиях, обсуждали вопросы цензуры, безопасности редакторов и подходы к оценке надёжности источников в странах с ограниченной свободой медиа. Это был очень открытый и содержательный разговор о том, как сообщества продолжают развивать проекты Викимедиа даже в сложных обстоятельствах.

Также в программе были сессии о развитии языковых разделов Википедии в многоязычных странах, успешных GLAM-партнёрствах, работе с молодёжью через Instagram и TikTok, а также примеры регионального сотрудничества и поддержки между сообществами.

Большинство сессий проходило на английском языке с синхронным переводом на русский. Запись доступна в обеих языковых версиях.

Если вам интересны темы развития сообществ, международного сотрудничества, работы в сложных условиях или просто хочется услышать разные перспективы из региона — рекомендуем найти время и посмотреть запись.

Вики-конференция для русскоязычных участников (пароль:5s20@BJ6): https://us06web.zoom.us/rec/share/vRx-DOpGo_zhW6mdoWzOcuM99agcX-VGHhKl2MA9gMxH-_bH0R5jAoc035Ts2FIr.OyhTpsvbH61fqfXh

С наилучшими пожеланиями,
&lt;br&gt;Каро
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:KGruszczyk-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=30591666 --&gt;</text>
      <sha1>tigbo5psse1gh5mddeq933ahbby3p25</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1914 сыл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6323</id>
    <revision>
      <id>428997</id>
      <parentid>428788</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T02:02:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Төрөөбүттэр */</comment>
      <origin>428997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17612" sha1="a6xmrmkgwbzsq2ommyu205q5qutfsd2" xml:space="preserve">{{alsonumber|1914}}
{{Сыллар|1914}}

'''1914''' сыл.

== Туох буолбута ==
* [[Бастакы аан дойду сэриитэ]] саҕаламмыт
=== Кулун тутар ===
* [[Кулун тутар 26]] — Уус-Тааттаҕа чаччыынанан олорбут [[Неустроев Гаврил Семенович (Чордо Хабырылла)|Гаврил Неустроев (Чордо Хабырылла)]] туруорсуутунан [[Алдан нэһилиэгэ (Таатта улууһа)|Алдан нэһилиэгэ]] үөскээбит. Саха уобалаһын быраабатын уопсай присутствиетын 256 нүөмэрдээх уурааҕар маннык суруллубут: «Байаҕантай улууһун I Байаҕантай нэһилиэгин Алданскай аҕатын ууһунааҕы инородецтары 26 үлэһит киһини кытары 55 ревискэй дууһа састааптаах «Алданскай» диэн ааттаах туспа нэһилиэккэ 1914 сыл от ыйын 1 күнүттэн араарарга.»

=== Бэс ыйа ===
* [[Бэс ыйын 28]] — серб [[Принцип, Гаврило|Гаврило Принцип]] [[Австрия|Австрияҕа]] ыраахтааҕы буолуохтаах эрцгерцог Франц Фердинанды өлөрбүт, бу Бастакы Аан дойду сэриитин саҕалыырга төрүөт буолбут

=== От ыйа ===
* [[От ыйын 8]] — Уокурук суутун таас дьиэтин тутуута саҕаламмыта. Билигин бу дьиэҕэ Саха сирин Наукаларын Академията баар.
* [[От ыйын 23]] — [[Австро-Венгрия]] [[Сербия]]ҕа эрцгерцог Франц Фердинанды ким өлөрбүтүн билэргэ ультиматум түһэрбит. Сербия ультиматуму сүнньүнэн ылыммыт, биир эрэ ирдэбилин толорор кыаҕа суоҕун эппит. Онон [[от ыйын 28]] күнүгэр Австрия сэриини биллэрбитэ, [[Аан дойду бастакы сэриитэ]] саҕаламмыта.
* [[От ыйын 26]] 
**[[Австро-Венгрия]] мобилизация биллэрбит уонна сэбилэниилээх күүстэрин Арассыыйа кыраныыссатыгар түмпүт.
**[[Англия]] полицията [[Дублин|Дублиҥҥа]] буолбут Ирландия националистарын демонстрациятын ытыалаабыт.
* [[От ыйын 28]] — [[Аан дойду бастакы сэриитэ]] саҕаламмыт (1918 сыллаахха сэтинньи 11 күнүгэр түмүктэммитэ) — киһи-аймах устуоруйатыгар уһулуччу бөдөҥ сэбилэниилээх утары турсуулартан биирдэстэрэ.

=== Атырдьах ыйа ===
* [[Атырдьах ыйын 1]] — [[Германия]] Арассыыйаҕа [[Аан дойду бастакы сэриитэ|сэриини]] биллэрбит.
* [[Атырдьах ыйын 2]] — [[Николай II]] ыраахтааҕы [[Германия]]ны кытта сэрии туһунан манифест таһаарбыт.
* [[Атырдьах ыйын 3]] — [[Аан дойду бастакы сэриитэ]]: [[Германия]] [[Франция]]ҕа сэриини биллэрбит.

* [[Атырдьах ыйын 6]] — [[Австро-Венгрия]] Арассыыйаҕа сэриини биллэрбит. [[Сербия]] Германияҕа сэриини биллэрбит.

* [[Атырдьах ыйын 9]] — [[Дьокуускай|Дьокуускайга]] 180 киловаттаах электростанция үлэҕэ киирбит.

* [[Атырдьах ыйын 12]] — [[Аан дойду бастакы сэриитэ]]:  [[Британия Империята|Британия импиэрийэтэ]] [[Австро-Венгрия импиэрийэтэ|Австро-Венгрия импиэрийэтигэр]] сэриини биллэрбит.

* [[Атырдьах ыйын 15]] — Бастакы аал [[Панаама ханаала|Панаама ханаалынан]] ааспыт.

* [[Атырдьах ыйын 17]] — [[Аан дойду бастакы сэриитэ]]: Сталлупонен кыргыһыыта — [[Пруссия]]ҕа Сталлупонен (билигин Нестеров диэн ааттаах) куорат анныгар генерал Герман фон Франсуа хамаандалаах ньиэмэс аармыйата Пауль фон Ренненкампф хамаандалаах нуучча аармыйатын кыайбыт. Бу улахан суолтата суох эрээри, сэрии илиҥҥи фронугар бастакы кыргыһыы этэ.

* [[Атырдьах ыйын 31]] — [[Германия]]ны утары сэрии саҕаламмытын кэннэ [[Санкт-Петербург]] ньиэмэстии аатын ''Петроград'' диэҥҥэ уларыппыттар.

=== Балаҕан ыйа ===
* [[Балаҕан ыйын 5]] — [[Дьокуускай]]тан [[Бүлүү (куорат)|Бүлүүгэ]] диэри телеграф үлэҕэ киирбит.
* [[Балаҕан ыйын 5]] — [[Боотур Уус улууһа|Боотур уус улууһун]] киинигэр [[Чурапчы|Чурапчыга]] икки кылаастаах оскуола аһыллыбыт.
* [[Балаҕан ыйын 5]] — [[Аан дойду бастакы сэриитэ]]: 8 күннээх ''[[Марна кыргыһыыта, 1914|Марна кыргыһыыта]]'' саҕаламмыт. [[Париж]] диэки кимэн киирэн иһэр [[Германия|ниэмэс]] аармыйатын [[Франция|французтар]] тохтоппуттар уонна төттөрү бырахпыттар. Манан ''Шлиффен былаана'', о.э. түргэнник [[Франция]]ны кыайан баран соҕотох [[Арассыыйа]]ны утары киирсии, таҥнастыбыт. [[Германия]] түөрт сыл усталаах икки фронунан ыарахан позиционнай сэриигэ батыллыбыта.

* [[Балаҕан ыйын 6]] — [[Аан дойду бастакы сэриитэ]]: [[Марна кыргыһыыта, 1914|Марна кыргыһыытын]] бастакы бөдөҥ кыргыһыыта буолбут. Саамай улахан быһаарыылаах кыргыһыы сарсыныгар буолбута. Бу Марна өрүс аттынааҕы кыргыһыыга [[Германия]] хотторуулаах тахсыбыта, [[Франция]]ны кыайан, сэрииттэн таһаарар былаана тохтубута. Ол эрээри икки өттүттэн сүтүк элбэх буолан уонна сылайыы наһаа улахан буолан, Франция уонна Британия холбоһуктаах сэриилэрэ ньиэмэстэри бүтэһиктээхтик кыайан урусхаллаабатахтара. Франция уонна Британия бу 8 күннээх кыргыһыыга 45 тыһ. киһини өлбүтүнэн, 173 тыһ. киһини бааһырбытынан, 50500 киһини билиэн түбэспитинэн сүтэрбиттэрэ.

* [[Балаҕан ыйын 11]] — [[Финляндия]] оскуолаларыгар нуучча тылын уонна нуучча устуоруйатын чааһын элбэтэр туһунан бирикээс тахсыбыт, бу [[Николай II]] ыраахтааҕы Финляндияны нууччатытыытын бэлиитикэтин иһинэн дьаһал этэ.

* [[Балаҕан ыйын 13]] — [[Аан дойду бастакы сэриитэ]]: Германия уонна Франция Эне аттынааҕы кыргыһыылара саҕаламмыт.

=== Сэтинньи ===
* [[Сэтинньи 2]] — [[Аан дойду бастакы сэриитэ]]: Арассыыйа Импиэрийэтэ Осмаан Импиэрийэтигэр сэриини биллэрбит. Биллэрин курдук бу икки импиэрийэ аҕыйах сылынан суох буолбутттара.
* [[Ахсынньы 8]] — [[Аан дойду бастакы сэриитэ]]: Британия флотун эскадрата Германия импиэрийэтин эскадратын Илин Азияҕа Фолкленд арыыларын иһин кыргыһыыга урусхаллаабыт.
* [[Ахсынньы 24]] — Аан дойду бастакы сэриитин кэмигэр Ороһооспотооҕу эйэлэһии саҕаламмыт.

== Төрөөбүттэр ==
* [[Жадейкин Максим Степанович]] (1914—1944) — Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, Сэбиэскэй Сойуус Геройа (1944).
* [[Томскай Савва Константинович]] (1914—1997) — суруналыыс, 1971—1981 сс. Саха Сирин суруналыыстарын Сойууһун бэрэссэдээтэлэ.

* [[Тохсунньу 1]] — [[Николаева Мария Львовна|Мария Николаева]] — Саха Сирин уһун үйэлээх олохтооҕо, Ньурба улууһун [[Хорула нэһилиэгэ (Ньурба улууһа)|Хорула нэһилиэгин]] ытык киһитэ.

* [[Олунньу 4]] — [[Стрекаловскай Михаил Михайлович|Михаил Стрекаловскай]] — [[Аҕа дойду Улуу сэриитэ|Аҕа дойду Улуу сэриитин]] кыттыылааҕа, Арассыыйа Федерациятын Дьоруойа (1996).
* [[Олунньу 22]] — [[Сафронов Федот Григорьевич|Федот Сафронов]] — Азия хотугулуу-илин эҥээрин чинчийээччитэ, учуонай, [[РСФСР]] уонна [[Саха АССР]] билимнэрин үтүөлээх диэйэтэлэ, РАН Сибиирдээҕи салаатын үтүөлээх бэтэрээнэ, устуоруйа билимин дуоктара.

* [[Олунньу 27]] — [[Дьуон Дьаҥылы|Дьуон Дьаҥылы — Макаров Гавриил Иванович]] (27.02.1914—06.03.1956) — поэт уонна тылбаасчыт, Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа.

* [[Кулун тутар 2]] — Үөһээ Бүлүү Боотулуутугар [[Поскачин Григорий Илларионович|Григорий Поскачин]] — учуутал, Саха сиринээҕи кинигэ кыһатын эрэдээктэрэ, бэйиэт, литэрэтиирэ кириитигэ. 1938 с. буржуазнай национализмҥа буруйданан хаайыга сыппыта, 1940 с. реабилитацияламмыта. 1943 с. өлбүтэ.

* [[Муус устар 8]] — [[Кулаковскай Реас Алексеевич]] (08.04.1914—31.05.1993) — поэт, суруйааччы

* [[Ыам ыйын 3]] — Өлүөхүмэ [[Кыыллаах|Кыыллааҕар]] [[Корнилова Александра Тихоновна|Александра Корнилова]] төрөөбүт — 1967-1972 сылларга Саха АССР Миниистирдэрин Сэбиэтин бэрэстээтэлин солбуйааччы, онтон Саха АССР статистикатын сулууспатын салайбыт киһи.

* [[Бэс ыйын 14]] — [[Сапожников Владимир Васильевич]] (14.06.1914—23.03.1982) — Сэбиэскэй Сойуус Геройа, летчик.
* [[Бэс ыйын 27]] — [[Тучков Иван Иванович (геолог)|Иван Тучков]] (1914.06.27—?) — Дальстройга үлэлээбит геолог, хас да хорҕолдьун хостонор сирдэрин арыйбыт, Алдаҥҥа таас чоҕу чинчийбит киһи, 1962 сыллаахтан Саха сиринээҕи Геология институтугар осадочнай формациялар уонна литология лабораториятын сэбиэдиссэйэ, геология-минералогия билимин дуоктара.

* [[От ыйын 31]] — [[Чаҕылҕан (суруйааччы)|Чаҕылҕан]] - [[Винокуров Илья Дорофеевич]] — оҕолорго анаан суруйбут саха поэта, суруйааччыта, тылбаасчыта.
* [[От ыйын 31]] — Франция киинэтин артыыһа, аан дойду биллиилээх комиктарыттан биирдэстэрэ [[Луи де Фюнес]] төрөөбүт.

* [[Атырдьах ыйын 23]] — [[Данилов Софрон Матвеевич|Софрон Данилов]] — Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, Саха Сирин уһун үйэлээх олохтооҕо.

* [[Балаҕан ыйын 6]] — [[Федоров Дмитрий Самсонович]] - [[Миитэрэй Таас]] (1914 - 1951) — поэт, прозаик.
* [[Балаҕан ыйын 13]] — [[Кершенгольц Моисей Израилевич]] — РСФСР уонна Саха АССР оскуолаларын үтүөлээх учуутала (1914—1997).

* [[Балаҕан ыйын 21]] — [[Силин Александр Семёнович|Александр Силин]] — [[Аҕа дойду Улуу сэриитэ|Аҕа дойду Улуу сэриитин]] кыттыылааҕа, Саха Сирин уһун үйэлээх олохтооҕо.

* [[Балаҕан ыйын 24]] — [[Сивцев Андрей Ксенофонтович|Андрей Сивцев]] — [[Бүлүүтээҕи педагогика училищета|Бүлүүтээҕи педагогика училищетын]] уонна [[СГУ|Саха государственнай университетын]] преподавателэ. Бүлүүтээҕи педагогика училищетыгар литературнай куруһуок тэрийэн устудьуоннарга бобуулаах сахалыы уус-уран айымньылары аахтарбытын иһин 10 сылга хаайыллыбыт. Ол куруһуокка үөрэммиттэрэ: бэйиэт [[Кындыл|Иван Гоголев - Кындыл]], суруйааччы Афанасий Федоров, кыраайы үөрэтээччи [[Багдарыын Сүлбэ]], суруналыыс [[Протопопова Нина Иннокентьевна|Нина Протопопова]] уо.д.а.

* [[Алтынньы 17]] — [[Ильин Дмитрий Иванович]] — саха биллиилээх муосчута.
* [[Алтынньы 25]] — [[Овчинникова Александра Яковлевна]], 1963 — 1980 сыллардаахха Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ.
* [[Сэтинньи 28]] — [[Слепцов Марк Дмитриевич |Марк Дмитриевич Слепцов]] (28.11.1914—16.06.1989) — Саха АССР норуодунай артыыһа, РСФСР норуодунай артыыһа.
* [[Лукин Тимофей Спиридонович]] (11.12.1914—15.04.1980) — биллиилээх сылгыһыт, Социалистическай Үлэ Геройа.
* [[Ахсынньы 25]] — [[Овчинникова Александра Яковлевна|Александра Овчинникова]] — [[Ньурба улууһа|Ньурба]] Тыалыкытыттан төрүттээх түмэт, бэлиитикэ дьайыксыта, 1963—1980 сыллардаахха [[Саха АССР]] Үрдүкү Сэбиэтин бэрэстээтэлэ.

== Өлбүттэр ==
* [[Муус устар 30]] — [[Хрустачев Иван Семенович|Иван Хрустачев]] (1841/42 с.т.) бастакы саха муосчуттарын, ол иһигэр [[Никифоров Дмитрий Михайлович (Дабайааҥкы)|Дабайааҥкыны]], үөрэппит мас уонна муос ууһа, таҥара күлүгүн уонна мэтириэттэри мастан кыһан оҥорууга идэтийбит худуоһунньук-миниатюрист, [[Николай II]] тус дворянство биэрбит киһитэ.
* [[Алтынньы 10]] — [[Монастырев В. Г.]], норуот учуутала. 
* [[Сэтинньи 21]] — [[Крафт Иван Иванович|Крафт И. И.]], Якутскай уобалас урукку губернатора, Дьокуускай куорат бочуоттаах гражданина.

[[Категория:1914]]</text>
      <sha1>a6xmrmkgwbzsq2ommyu205q5qutfsd2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бэс ыйын 27</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7747</id>
    <revision>
      <id>428998</id>
      <parentid>420442</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T02:03:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Төрөөбүттэр */</comment>
      <origin>428998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10957" sha1="c7p8edw393ljqf73d1s82m082fwp63e" xml:space="preserve">'''Бэс ыйын 27''' диэн [[Григориан халандаара|Григориан халандаарыгар]] сыл 178-с күнэ ([[ордук хонуктаах сыл]]га 179-c күнэ). Сыл бүтүө 187 күн баар.

== Бэлиэ күннэр ==
* [[Аан дойдуга Балыктааһын күнэ]]&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/57/ Всемирный день рыболовства — 27 июня.]&lt;/ref&gt;.
* {{Флагификация|ХНТ}} — [[Дьоҕус уонна орто тэрилтэлэр күннэрэ]] &lt;ref&gt;https://www.un.org/ru/observances/micro-small-medium-businesses-day&lt;/ref&gt;
* Арассыыйаҕа [[Ыччат күнэ]]

* {{Флагификация|Джибути}} — Тутулуга суох буолуу күнэ
* {{Флагификация|Никарагуа}} — Утарылаһыы, эйэ, сомоҕолоһуу уонна бэйэ-бэйэни кытта эйэлэһии күнэ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.nicaraguahoy.info/el-dia-de-la-traicion-a-la-resistencia-nicaraguense/ |title=El día de la traición a la Resistencia Nicaragüense |accessdate=2015-06-21 |archive-date=2015-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150622024448/http://www.nicaraguahoy.info/el-dia-de-la-traicion-a-la-resistencia-nicaraguense/ |deadlink=yes }}&lt;/ref&gt;.
* {{Флагификация|Таджикистан}} — Дойду сомоҕолоһуутун күнэ
* {{Флагификация|Узбекистан}} — Бэччээт үлэһиттэрин күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2239/ День работников печати в Узбекистане — 27 июня.]&lt;/ref&gt;
* {{Флагификация|Чехия}} — Хомуньуус эрэсиимин сиэртибэлэрин ахтар күн
* {{Флагификация|Соҕуруу Осетия}} — Ыччат күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2520/ День молодёжи Южной Осетии — 27 июня.]&lt;/ref&gt;.
* {{Флагификация|Канада}} — Өрөгөй ырыатын күнэ &lt;ref&gt;[http://www.niworld.ru/franamer/st_file/gimn_canada.htm Национальный гимн Канады&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;;
* {{Флагификация|Туркмения}} — Култуура уонна ускуустуба күнэ, ону таһынан [[Махтумкули Фраги]] күнэ

== Түбэлтэлэр ==
* [[1499]] — Флоренция айанньыта [[Америго Веспуччи]] саҥа сири арыйбыт — билиҥҥи [[Бразилия]] Амапа штаата.
* [[1708]] — Дьокуускайга Троица кафедралаах собуора тутуллубут. Манна [[1859]] сыл [[от ыйын 19]] күнүгэр аан бастаан саха тылынан литургия оҥоһуллубут.
* [[1905]] — [[Арассыыйа]]-[[Дьоппуон]] сэриитин кэмигэр хотторуулаах Цусима кыргыһыытын кэнниттэн [[Хара байҕал]]га «Потёмкин» броненосец хамаандата өрө турбут. Бу өрө туруу Бастакы Нуучча [[өрөбөлүүссүйэ]]тин биир чаҕылхай түгэнэ буолар.
* [[1910]] — III Дуума Столыпин суруйбут аграрнай сокуоннарын бигэргэппит.
* [[1918]] — [[Иркутскай]]тан [[Дьокуускай]]га айаннаан иһэр [[Апполинарий Рыдзинскай]] баһылыктаах [[Кыһыллар|кыһыл]] этэрээт [[Өлүөхүмэ]] куоратын ылбыт.
* [[1929]] — Сэбиэскэй бырабыыталыстыба үс сылтан ордук болдьохтоох хаайыылаахтары үлэ лааҕырдарыгар (ИТЛ) көһөрөр туһунан уураах таһаарбыт.
* 1929 — Туурсуйа бэрэсидьиэнэ [[Мустафа Кемаль]] хомуньуус пропагандатын утары охсуһууну саҕалаабыт.
* [[1931]] — [[Игорь Сикорскай]] [[АХШ]]-ка бастакы бөртөлүөккэ патент ылбыт.
* [[1936]] — [[Сэбиэскэй Сойуус]]ка аборт бобуллубут. Бу бобуу 1955 сыл сэтинньитигэр суох буолбута.
* [[1941]] сыллаахха бэс ыйын 27 күнүгэр оҕо хаһыата «[[Бэлэм Буол|Бэлэм буол]]» бүтэһик 277-с нүөмэрин таһаарбыта. Манан хаһыат үлэтэ тохтообута. Эрэдээктэрэ [[Дьүөгэ Ааныстыырап]] ити кэнниттэн сэриигэ барбыта. Кыргыһыы хонуутугар 1944 сыллаахха өлбүтэ. «Бэлэм буол» хаһыат [[1959]] сыл [[тохсунньу 1]] күнүттэн хат тахсар буолбута.
* [[1941]] — [[Венгрия]] ССРС-ка сэриини биллэрбит.
* [[1942]] — Кимэ-туга чуолкай биллибэт [[Ноговицын Иван Иванович]] диэн киһи суруга «Кыым» хаһыакка бэчээттэммит. Онно Чурапчы оройуонун Сылаҥ нэһилиэгинээҕи Энгельс аатынан холкуос чилиэннэригэр эҕэрдэ ыыппыт. Тиихэй Акыйааннааҕы флокка сулууспалыырын эппит.
* [[1945]] — [[Сталин Иосиф Виссарионович|Иосиф Сталиҥҥа]] ССРС Генералиссимуһун сыбаанньата иҥэриллибит.
* [[1950]] — [[Америка Холбоһуктаах Штааттара|АХШ-ка]] [[Кэриэйэ сэриитэ|Кэриэйэ сэриитигэр]] кыттар туһунан быһаарыныы ылыныллыбыт.
* [[1954]] — Обнинскай куоракка, Москубаттан чугас Обнинскайдааҕы атомнай станция аһыллыбыт, [[Сэбиэскэй Социалистыы Республикалар Сойуустара|Сэбиэскэй Сойуус]] бастакы атомнай станцията.
* [[1964 сыл|1964]] — Саха үҥкүүтүн чөмчүүк тааһынан билиниллэр [[Чурумчуку (балет)|&quot;Чурумчуку&quot; балеты]] аан бастаан көрдөрбүттэр. Либреттотын [[Эллэй (суруйааччы)|Эллэй]] остуоруйатыгар олоҕуран [[Жорницкая Мария Яковлевна|Мария Жорницкая]] суруйбута, кини бу балеты туруорар туһунан 50-с сс. толкуйдаабыта. Хореографиятын [[Карпинская Кира Дмитриевна|Кира Карпинская]] оҥорбута, муусукатын [[Батуев Жигжит Абидуевич|Жигжит Батуев]] суруйбута, худуоһунньук — Василий Антонов.
* [[1965]] — Дьокуускайга 5-с нүөмэрдээх космонавт [[Быковскай Валерий Федорович|Валерий Быковскай]] ыалдьыттаабыт.
* [[1967]] — [[Англия]]ҕа Энфилд куоратыгар аан дойдуга бастакы харчы биэрэр банкомат туруоруллубут.
* [[1968]] — Чехословакияҕа «Литэрэтиирэ хаһыатыгар» «Икки тыһыынча тыл» диэн ааттаммыт ыҥырыы сурук тахсыбыт. Бу сурукка Чехословакия бары араҥаларын бэрэстэбиитэллэрэ илии баттаабыттар. Сурук ис хоһооно - дьиҥнээх демократияҕа түргэнник көһүү. Бу ыҥырыы &quot;[[Прага сааһа|Прага сааһын]]&quot; чыпчаал түгэнэ буолбута. ССРС уонна Варшавскай сөбүлэҥ атын дойдуларын салалталара Чехословакияттан «контрреволюцияны» күөттүүр уларытыылары сабарыгар модьуйбуттара. 
* [[1981]] — [[Кытай]] хомуньуус баартыйатын киин кэмитиэтэ [[Култуура өрөбөлүүссүйэтэ (Кытай)|Култуура өрөбөлүүссүйэтигэр]] [[Мао Цзэдун]] буруйдааҕын туһунан резолюция таһаарбыт.
* [[1997]] — [[Таджикистааҥҥа гражданскай сэрии]] түмүктэммит.
* [[2005]] — Арассыыйа минюстугар «Бүтүн Арассыыйатааҕы мас-рестлинг федерацията» бэлиэтэммит.
* [[2011]] — Ил Дархан [[Борисов Егор Афанасьевич|Егор Борисов]] Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр Хомус күнүн [[сэтинньи 30]] күнүгэр бэлиэтиир туһунан ыйаахха илии баттаабыт.

== Төрөөбүттэр ==
* [[1914 сыл|1914]] — [[Тучков Иван Иванович (геолог)|Иван Тучков]] (1914.06.27—?) — Дальстройга үлэлээбит геолог, хас да хорҕолдьун хостонор сирдэрин арыйбыт, Алдаҥҥа таас чоҕу чинчийбит киһи, 1962 сыллаахтан Саха сиринээҕи Геология институтугар осадочнай формациялар уонна литология лабораториятын сэбиэдиссэйэ, геология-минералогия билимин дуоктара
* [[1959]] — артыыс, режиссер, сценарист [[Андрей И (Хорошев, Андрей Фёдорович)|Андрей И (Андрей Фёдорович Хорошев)]].
* [[1983]] — [[Алсу]] (Алсу Ралифовна Сафина), ырыаһыт, Арассыыйа үтүөлээх артыыһа.

== Өлбүттэр ==
* [[1944]] — Лондоҥҥа ньиэмэс ФАУ-2 ракетатыттан [[Вера Менчик]] өлбүт (1906 төр.), [[Саахымат|саахымакка]] аан дойду бастакы чөмпүйүөн дьахтара.
* [[1961]] — [[Мухтар Ауэзов]] (1897 төр.), казаах суруйааччыта.
* [[2001]] — [[Туве Янссон]] (1914 өлб.), фиин суруйааччыта, Муми-тролль туһунан кинигэлэр ааптарда.

{{ыйдар}}

[[Категория:Бэс ыйын 27]]</text>
      <sha1>c7p8edw393ljqf73d1s82m082fwp63e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1649</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8949</id>
    <revision>
      <id>429009</id>
      <parentid>411522</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T04:48:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Туох буолбута */</comment>
      <origin>429009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2345" sha1="s6dzktcki1mdu9ns1lrrukzl3idb9mn" xml:space="preserve">{{сыллар|1649}}

'''1649''' сыл.

== Туох буолбута ==
=== Ханнык ыйга буолбута чопчуланыахтаах ===
* Орто Бүлүү симиэбийэтигэр &quot;многие якуцкие люди&quot; (ол иһигэр Хаҥаластан Өйүк, Намтан &quot;Никины братья&quot;, Бөтүҥтэн Базарак, Борроҕонтон &quot;Ижилов сын&quot;, Бордоҥтон Бойдон, уопсайа сүүсчэкэ киһи) кэлэн олохтоох тоҥустартан киис атыылаһан барбыттарын туһунан Орто Бүлүү симиэбийэтин бирикээсчигэ Андрей Иванов Дьокуускайга кэнсэлээрийэҕэ иһитиннэрии оҥорбут.

* [[Тохсунньу 30]] — Англия хоруола [[Карл I (Англия)|Карл I]] суутунан төбөтө быһыллыбыт. Бу хоруол [[1625]] сыллаахха бөрүстүөлгэ олороот былааһын хаҥатаары дойду [[Түмэн|түмэн]]ин кытта сатаспатаҕа, онтон сылтаан элбэх иирсээн буолбута, түмүгэр Англияҕа гражданскай сэрии турбута, хоруол билиэҥҥэ түбэспитэ, биэс сыл кэриҥэ хаайыыга сытан баран [[Лондон|Лондоҥҥа]] өлөрүллүбүтэ.

* [[Муус устар 30]] — [[Алексей Михайлович]] ыраахтааҕы [[Москуба]]ҕа уонна атын куораттарга уоту утары охсуһар идэтийбит хамаандалары тэрийэр туһунан дьаһайбыт.


* [[Ыам ыйын 19]] — [[Англия]] өрөспүүбүлүкэ буолбут.

* [[Бэс ыйын 1]] — Сумурой өрө туруута: Филиппин төрүт олохтоохторо Испания былааһын утары өрө турбуттар.


* [[Сэтинньи 1]] — Нуучча кэккэ атыыһыттара уорууга түбэһэн дьиэ кэргэттэрин кытта Саха Сиригэр көскө ыытыллыбыттар.

== Төрөөбүттэр ==

== Өлбүттэр ==

[[Категория:1649| ]]</text>
      <sha1>s6dzktcki1mdu9ns1lrrukzl3idb9mn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>429010</id>
      <parentid>429009</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T04:49:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Туох буолбута */</comment>
      <origin>429010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2426" sha1="ekpnjc9m5bqkl0yxaxihvoovhgzqnyw" xml:space="preserve">{{сыллар|1649}}

'''1649''' сыл.

== Туох буолбута ==
=== Ханнык ыйга буолбута чопчуланыахтаах ===
* Орто Бүлүү симиэбийэтигэр &quot;многие якуцкие люди&quot; (ол иһигэр Хаҥаластан Өйүк, Намтан &quot;Никины братья&quot;, Бөтүҥтэн Базарак, Борроҕонтон &quot;Ижилов сын&quot;, Бордоҥтон Бойдон, уопсайа сүүсчэкэ киһи) кэлэн олохтоох тоҥустартан киис атыылаһан барбыттарын туһунан Орто Бүлүү симиэбийэтин бирикээсчигэ Андрей Иванов Дьокуускайга кэнсэлээрийэҕэ иһитиннэрии оҥорбут.

=== Тохсунньу ===
* [[Тохсунньу 30]] — Англия хоруола [[Карл I (Англия)|Карл I]] суутунан төбөтө быһыллыбыт. Бу хоруол [[1625]] сыллаахха бөрүстүөлгэ олороот былааһын хаҥатаары дойду [[Түмэн|түмэн]]ин кытта сатаспатаҕа, онтон сылтаан элбэх иирсээн буолбута, түмүгэр Англияҕа гражданскай сэрии турбута, хоруол билиэҥҥэ түбэспитэ, биэс сыл кэриҥэ хаайыыга сытан баран [[Лондон|Лондоҥҥа]] өлөрүллүбүтэ.

=== Саас ===
* [[Муус устар 30]] — [[Алексей Михайлович]] ыраахтааҕы [[Москуба]]ҕа уонна атын куораттарга уоту утары охсуһар идэтийбит хамаандалары тэрийэр туһунан дьаһайбыт.


* [[Ыам ыйын 19]] — [[Англия]] өрөспүүбүлүкэ буолбут.

=== Сайын ===
* [[Бэс ыйын 1]] — Сумурой өрө туруута: Филиппин төрүт олохтоохторо Испания былааһын утары өрө турбуттар.

=== Күһүн ===
* [[Сэтинньи 1]] — Нуучча кэккэ атыыһыттара уорууга түбэһэн дьиэ кэргэттэрин кытта Саха Сиригэр көскө ыытыллыбыттар.

== Төрөөбүттэр ==

== Өлбүттэр ==

[[Категория:1649| ]]</text>
      <sha1>ekpnjc9m5bqkl0yxaxihvoovhgzqnyw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>429012</id>
      <parentid>429010</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T04:52:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ханнык ыйга буолбута чопчуланыахтаах */</comment>
      <origin>429012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2984" sha1="m8g2yhumvbytid7dv25qt0r2t2l71bo" xml:space="preserve">{{сыллар|1649}}

'''1649''' сыл.

== Туох буолбута ==
=== Ханнык ыйга буолбута чопчуланыахтаах ===
* Орто Бүлүү симиэбийэтигэр &quot;многие якуцкие люди&quot; (ол иһигэр Хаҥаластан Өйүк, Намтан &quot;Никины братья&quot;, Бөтүҥтэн Базарак, Борроҕонтон &quot;Ижилов сын&quot;, Бордоҥтон Бойдон, уопсайа сүүсчэкэ киһи) кэлэн олохтоох тоҥустартан киис атыылаһан барбыттарын туһунан Орто Бүлүү симиэбийэтин бирикээсчигэ Андрей Иванов Дьокуускайга кэнсэлээрийэҕэ иһитиннэрии оҥорбут&quot;&lt;ref name=&quot;:Летопись Вилюйского улуса&quot;&gt;{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=12|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}&lt;/ref&gt;.

=== Тохсунньу ===
* [[Тохсунньу 30]] — Англия хоруола [[Карл I (Англия)|Карл I]] суутунан төбөтө быһыллыбыт. Бу хоруол [[1625]] сыллаахха бөрүстүөлгэ олороот былааһын хаҥатаары дойду [[Түмэн|түмэн]]ин кытта сатаспатаҕа, онтон сылтаан элбэх иирсээн буолбута, түмүгэр Англияҕа гражданскай сэрии турбута, хоруол билиэҥҥэ түбэспитэ, биэс сыл кэриҥэ хаайыыга сытан баран [[Лондон|Лондоҥҥа]] өлөрүллүбүтэ.

=== Саас ===
* [[Муус устар 30]] — [[Алексей Михайлович]] ыраахтааҕы [[Москуба]]ҕа уонна атын куораттарга уоту утары охсуһар идэтийбит хамаандалары тэрийэр туһунан дьаһайбыт.


* [[Ыам ыйын 19]] — [[Англия]] өрөспүүбүлүкэ буолбут.

=== Сайын ===
* [[Бэс ыйын 1]] — Сумурой өрө туруута: Филиппин төрүт олохтоохторо Испания былааһын утары өрө турбуттар.

=== Күһүн ===
* [[Сэтинньи 1]] — Нуучча кэккэ атыыһыттара уорууга түбэһэн дьиэ кэргэттэрин кытта Саха Сиригэр көскө ыытыллыбыттар.

== Төрөөбүттэр ==

== Өлбүттэр ==

[[Категория:1649| ]]</text>
      <sha1>m8g2yhumvbytid7dv25qt0r2t2l71bo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1651 сыл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9022</id>
    <revision>
      <id>428999</id>
      <parentid>415997</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T02:07:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Туох буолбута */</comment>
      <origin>428999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4298" sha1="12nrc6m0hgxu4ybopbujsjuey3lunbc" xml:space="preserve">{{alsonumber|1651}}
{{Сыл навигацията|1651}}
{{Үйэ навигацията|17}}

'''1651''' сыл.

== Туох буолбута ==
* Ньурба Хаҥалаһын уонна Бүлүү сүнньүн үс Бордоҥун сахалара аан бастаан нуучча докумуоннарыгар ахтыллыбыттар: Үөһээ Бүлүү симиэбийэтигэр 27 бордоҥ киһитэ, 7 хаҥалас киһитэ уонна хас да Чочу сахата дьаһаах төлөөбүттэрэ ыйыллар.

* [[От ыйын 30]] (от ыйын 20) — Дьокуускай Бирикээһин дьиэтэ (Приказная изба) [[Өлүөнэ]]нэн уонна байҕалынан Колывань өрүскэ (Халыма?) Ю. Селищев диэн &quot;охочай&quot; сулууспалаах киһини ыытан онно дьаһаах хомуттарар туһунан сорудах өйдөбүнньүк (наказная память) суруйбут. Дьаһааҕы мордьо аһыытынан уонна түүлээҕинэн хомуйуохтаах эбит. Колывань өрүстэн илин диэкки сытар сирдэр тустарынан уонна онно ким олороро суруллубут&lt;ref&gt;РГАДА, Ф. 1177. Якутская приказная изба. Д.950, л. 1-7 ({{Кинигэ|автор=А.А. Калашников|заглавие=История Якутии в фондах федеральных архивов  России, справочник|издание=второе, дополненное|место=Якутск|издательство=Медиа-холдинг &quot;Якутия&quot;|год=2012|страницы=206|страниц=328|тираж=500}})&lt;/ref&gt;.
* [[Атырдьах ыйын 29]] (уруккуннан а.ы. 19) — Дьокуускайдааҕы Бирикээс дьиэтэ Терентий Алексеев диэн сулууспалаахха (служилому человеку) [[Хрома]] үрэххэ дьаһаах тутар кыстык (симиэбийэ), остуруок тутар уонна олохтоохтортон дьаһаах хомуйар туһунан сорудах өйдөбүнньүк ({{lang-ru|наказная память}}) суруйбут&lt;ref&gt;РГАДА, Ф. 1177. Якутская приказная изба. Д.949, л. 57-68 ({{Кинигэ|автор=А.А. Калашников|заглавие=История Якутии в фондах федеральных архивов  России, справочник|издание=второе, дополненное|место=Якутск|издательство=Медиа-холдинг &quot;Якутия&quot;|год=2012|страницы=206|страниц=328|тираж=500}})&lt;/ref&gt;.

* [[Балаҕан ыйын 1]] — Саха сирин бойобуодустубатыгар стольнигынан [[Акинфов Иван Павлович |Иван Акинфов]] диэн киһи, дьягынан Осип Степанов буолбуттар.

* [[Балаҕан ыйын 20]] (балаҕан ыйын 10) — [[Акинфов Иван Павлович|Иван Акинфов]] уонна [[Степанов Осип |Осип Степанов]] Сибиир бирикээһигэр Дьокуускай остуруогун бойобуода [[Францбеков Дмитрий Андреевич|Дмитрий Францбековтан]] туппуттарын туһунан суруйбуттар. Остуруокка төһө сэрии сэбэ уонна хаһаас баарын отчуоттаабыттар&lt;ref&gt;РГАДА, Ф. 1177. Якутская приказная изба. Д.977, л. 1-2 ({{Кинигэ|автор=А.А. Калашников|заглавие=История Якутии в фондах федеральных архивов  России, справочник|издание=второе, дополненное|место=Якутск|издательство=Медиа-холдинг &quot;Якутия&quot;|год=2012|страницы=206|страниц=328|тираж=500}})&lt;/ref&gt;.

== Төрөөбүттэр ==

== Өлбүттэр ==

[[Категория:1651| ]]</text>
      <sha1>12nrc6m0hgxu4ybopbujsjuey3lunbc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>429000</id>
      <parentid>428999</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T02:10:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Туох буолбута */</comment>
      <origin>429000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4557" sha1="l3gwujcrv9pynu9vt98uu5loagjrmmh" xml:space="preserve">{{alsonumber|1651}}
{{Сыл навигацията|1651}}
{{Үйэ навигацията|17}}

'''1651''' сыл.

== Туох буолбута ==
* Ньурба Хаҥалаһын уонна Бүлүү сүнньүн үс Бордоҥун сахалара аан бастаан нуучча докумуоннарыгар ахтыллыбыттар: Үөһээ Бүлүү симиэбийэтигэр 27 бордоҥ киһитэ, 7 хаҥалас киһитэ уонна хас да Чочу сахата дьаһаах төлөөбүттэрэ ыйыллар. Бу дьон Өлүөхүмэттэн [[Уоспа|хара уоспа]] туруутуттан куоппут Оргузей (хаҥаластар) уонна Күрүөйэх (бордоҥнор) диэн баһылыктаах дьон этэ дэнэр.

* [[От ыйын 30]] (от ыйын 20) — Дьокуускай Бирикээһин дьиэтэ (Приказная изба) [[Өлүөнэ]]нэн уонна байҕалынан Колывань өрүскэ (Халыма?) Ю. Селищев диэн &quot;охочай&quot; сулууспалаах киһини ыытан онно дьаһаах хомуттарар туһунан сорудах өйдөбүнньүк (наказная память) суруйбут. Дьаһааҕы мордьо аһыытынан уонна түүлээҕинэн хомуйуохтаах эбит. Колывань өрүстэн илин диэкки сытар сирдэр тустарынан уонна онно ким олороро суруллубут&lt;ref&gt;РГАДА, Ф. 1177. Якутская приказная изба. Д.950, л. 1-7 ({{Кинигэ|автор=А.А. Калашников|заглавие=История Якутии в фондах федеральных архивов  России, справочник|издание=второе, дополненное|место=Якутск|издательство=Медиа-холдинг &quot;Якутия&quot;|год=2012|страницы=206|страниц=328|тираж=500}})&lt;/ref&gt;.
* [[Атырдьах ыйын 29]] (уруккуннан а.ы. 19) — Дьокуускайдааҕы Бирикээс дьиэтэ Терентий Алексеев диэн сулууспалаахха (служилому человеку) [[Хрома]] үрэххэ дьаһаах тутар кыстык (симиэбийэ), остуруок тутар уонна олохтоохтортон дьаһаах хомуйар туһунан сорудах өйдөбүнньүк ({{lang-ru|наказная память}}) суруйбут&lt;ref&gt;РГАДА, Ф. 1177. Якутская приказная изба. Д.949, л. 57-68 ({{Кинигэ|автор=А.А. Калашников|заглавие=История Якутии в фондах федеральных архивов  России, справочник|издание=второе, дополненное|место=Якутск|издательство=Медиа-холдинг &quot;Якутия&quot;|год=2012|страницы=206|страниц=328|тираж=500}})&lt;/ref&gt;.

* [[Балаҕан ыйын 1]] — Саха сирин бойобуодустубатыгар стольнигынан [[Акинфов Иван Павлович |Иван Акинфов]] диэн киһи, дьягынан Осип Степанов буолбуттар.

* [[Балаҕан ыйын 20]] (балаҕан ыйын 10) — [[Акинфов Иван Павлович|Иван Акинфов]] уонна [[Степанов Осип |Осип Степанов]] Сибиир бирикээһигэр Дьокуускай остуруогун бойобуода [[Францбеков Дмитрий Андреевич|Дмитрий Францбековтан]] туппуттарын туһунан суруйбуттар. Остуруокка төһө сэрии сэбэ уонна хаһаас баарын отчуоттаабыттар&lt;ref&gt;РГАДА, Ф. 1177. Якутская приказная изба. Д.977, л. 1-2 ({{Кинигэ|автор=А.А. Калашников|заглавие=История Якутии в фондах федеральных архивов  России, справочник|издание=второе, дополненное|место=Якутск|издательство=Медиа-холдинг &quot;Якутия&quot;|год=2012|страницы=206|страниц=328|тираж=500}})&lt;/ref&gt;.

== Төрөөбүттэр ==

== Өлбүттэр ==

[[Категория:1651| ]]</text>
      <sha1>l3gwujcrv9pynu9vt98uu5loagjrmmh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>429001</id>
      <parentid>429000</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T02:13:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Туох буолбута */</comment>
      <origin>429001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4677" sha1="knq9h9n10v2o74khrdicddzpbjyjwzf" xml:space="preserve">{{alsonumber|1651}}
{{Сыл навигацията|1651}}
{{Үйэ навигацията|17}}

'''1651''' сыл.

== Туох буолбута ==
* 1651 (кыһын саҕаланыыта?) — сахаларга [[уоспа]] аан бастаан турбут. 

* Ньурба Хаҥалаһын уонна Бүлүү сүнньүн үс Бордоҥун сахалара аан бастаан нуучча докумуоннарыгар ахтыллыбыттар: Үөһээ Бүлүү симиэбийэтигэр 27 бордоҥ киһитэ, 7 хаҥалас киһитэ уонна хас да Чочу сахата дьаһаах төлөөбүттэрэ ыйыллар. Бу дьон Өлүөхүмэттэн [[Уоспа|хара уоспа]] туруутуттан куоппут Оргузей (хаҥаластар) уонна Күрүөйэх (бордоҥнор) диэн баһылыктаах дьон этэ дэнэр.

* [[От ыйын 30]] (от ыйын 20) — Дьокуускай Бирикээһин дьиэтэ (Приказная изба) [[Өлүөнэ]]нэн уонна байҕалынан Колывань өрүскэ (Халыма?) Ю. Селищев диэн &quot;охочай&quot; сулууспалаах киһини ыытан онно дьаһаах хомуттарар туһунан сорудах өйдөбүнньүк (наказная память) суруйбут. Дьаһааҕы мордьо аһыытынан уонна түүлээҕинэн хомуйуохтаах эбит. Колывань өрүстэн илин диэкки сытар сирдэр тустарынан уонна онно ким олороро суруллубут&lt;ref&gt;РГАДА, Ф. 1177. Якутская приказная изба. Д.950, л. 1-7 ({{Кинигэ|автор=А.А. Калашников|заглавие=История Якутии в фондах федеральных архивов  России, справочник|издание=второе, дополненное|место=Якутск|издательство=Медиа-холдинг &quot;Якутия&quot;|год=2012|страницы=206|страниц=328|тираж=500}})&lt;/ref&gt;.
* [[Атырдьах ыйын 29]] (уруккуннан а.ы. 19) — Дьокуускайдааҕы Бирикээс дьиэтэ Терентий Алексеев диэн сулууспалаахха (служилому человеку) [[Хрома]] үрэххэ дьаһаах тутар кыстык (симиэбийэ), остуруок тутар уонна олохтоохтортон дьаһаах хомуйар туһунан сорудах өйдөбүнньүк ({{lang-ru|наказная память}}) суруйбут&lt;ref&gt;РГАДА, Ф. 1177. Якутская приказная изба. Д.949, л. 57-68 ({{Кинигэ|автор=А.А. Калашников|заглавие=История Якутии в фондах федеральных архивов  России, справочник|издание=второе, дополненное|место=Якутск|издательство=Медиа-холдинг &quot;Якутия&quot;|год=2012|страницы=206|страниц=328|тираж=500}})&lt;/ref&gt;.

* [[Балаҕан ыйын 1]] — Саха сирин бойобуодустубатыгар стольнигынан [[Акинфов Иван Павлович |Иван Акинфов]] диэн киһи, дьягынан Осип Степанов буолбуттар.

* [[Балаҕан ыйын 20]] (балаҕан ыйын 10) — [[Акинфов Иван Павлович|Иван Акинфов]] уонна [[Степанов Осип |Осип Степанов]] Сибиир бирикээһигэр Дьокуускай остуруогун бойобуода [[Францбеков Дмитрий Андреевич|Дмитрий Францбековтан]] туппуттарын туһунан суруйбуттар. Остуруокка төһө сэрии сэбэ уонна хаһаас баарын отчуоттаабыттар&lt;ref&gt;РГАДА, Ф. 1177. Якутская приказная изба. Д.977, л. 1-2 ({{Кинигэ|автор=А.А. Калашников|заглавие=История Якутии в фондах федеральных архивов  России, справочник|издание=второе, дополненное|место=Якутск|издательство=Медиа-холдинг &quot;Якутия&quot;|год=2012|страницы=206|страниц=328|тираж=500}})&lt;/ref&gt;.

== Төрөөбүттэр ==

== Өлбүттэр ==

[[Категория:1651| ]]</text>
      <sha1>knq9h9n10v2o74khrdicddzpbjyjwzf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>429011</id>
      <parentid>429001</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T04:51:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Туох буолбута */</comment>
      <origin>429011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5235" sha1="oitappwm3vgp9ykqx7kvf0lq9j78u82" xml:space="preserve">{{alsonumber|1651}}
{{Сыл навигацията|1651}}
{{Үйэ навигацията|17}}

'''1651''' сыл.

== Туох буолбута ==
* 1651 (кыһын саҕаланыыта?) — сахаларга [[уоспа]] аан бастаан турбут. 

* Ньурба Хаҥалаһын уонна Бүлүү сүнньүн үс Бордоҥун сахалара аан бастаан нуучча докумуоннарыгар ахтыллыбыттар: Үөһээ Бүлүү симиэбийэтигэр 27 бордоҥ киһитэ, 7 хаҥалас киһитэ уонна хас да Чочу сахата дьаһаах төлөөбүттэрэ ыйыллар. Бу дьон Өлүөхүмэттэн [[Уоспа|хара уоспа]] туруутуттан куоппут Оргузей (хаҥаластар) уонна Күрүөйэх (бордоҥнор) диэн баһылыктаах дьон этэ дэнэр&quot;&lt;ref name=&quot;:Летопись Вилюйского улуса&quot;&gt;{{Кинигэ|автор=Н.С. Миронов, К.П. Гаврильева, Л.Я. Кононова и др.|заглавие=За четыре века. Летопись Якутского улуса (XVII — нач. XXI в.)|ответственный=К.В. Гаврильева|издание=2-е изд., перераб. и доп.|место=Якутск|издательство=Айар|год=2025|страницы=13|страниц=400|isbn=978-5-7696-6990-3|тираж=300}}&lt;/ref&gt;.

* [[От ыйын 30]] (от ыйын 20) — Дьокуускай Бирикээһин дьиэтэ (Приказная изба) [[Өлүөнэ]]нэн уонна байҕалынан Колывань өрүскэ (Халыма?) Ю. Селищев диэн &quot;охочай&quot; сулууспалаах киһини ыытан онно дьаһаах хомуттарар туһунан сорудах өйдөбүнньүк (наказная память) суруйбут. Дьаһааҕы мордьо аһыытынан уонна түүлээҕинэн хомуйуохтаах эбит. Колывань өрүстэн илин диэкки сытар сирдэр тустарынан уонна онно ким олороро суруллубут&lt;ref&gt;РГАДА, Ф. 1177. Якутская приказная изба. Д.950, л. 1-7 ({{Кинигэ|автор=А.А. Калашников|заглавие=История Якутии в фондах федеральных архивов  России, справочник|издание=второе, дополненное|место=Якутск|издательство=Медиа-холдинг &quot;Якутия&quot;|год=2012|страницы=206|страниц=328|тираж=500}})&lt;/ref&gt;.
* [[Атырдьах ыйын 29]] (уруккуннан а.ы. 19) — Дьокуускайдааҕы Бирикээс дьиэтэ Терентий Алексеев диэн сулууспалаахха (служилому человеку) [[Хрома]] үрэххэ дьаһаах тутар кыстык (симиэбийэ), остуруок тутар уонна олохтоохтортон дьаһаах хомуйар туһунан сорудах өйдөбүнньүк ({{lang-ru|наказная память}}) суруйбут&lt;ref&gt;РГАДА, Ф. 1177. Якутская приказная изба. Д.949, л. 57-68 ({{Кинигэ|автор=А.А. Калашников|заглавие=История Якутии в фондах федеральных архивов  России, справочник|издание=второе, дополненное|место=Якутск|издательство=Медиа-холдинг &quot;Якутия&quot;|год=2012|страницы=206|страниц=328|тираж=500}})&lt;/ref&gt;.

* [[Балаҕан ыйын 1]] — Саха сирин бойобуодустубатыгар стольнигынан [[Акинфов Иван Павлович |Иван Акинфов]] диэн киһи, дьягынан Осип Степанов буолбуттар.

* [[Балаҕан ыйын 20]] (балаҕан ыйын 10) — [[Акинфов Иван Павлович|Иван Акинфов]] уонна [[Степанов Осип |Осип Степанов]] Сибиир бирикээһигэр Дьокуускай остуруогун бойобуода [[Францбеков Дмитрий Андреевич|Дмитрий Францбековтан]] туппуттарын туһунан суруйбуттар. Остуруокка төһө сэрии сэбэ уонна хаһаас баарын отчуоттаабыттар&lt;ref&gt;РГАДА, Ф. 1177. Якутская приказная изба. Д.977, л. 1-2 ({{Кинигэ|автор=А.А. Калашников|заглавие=История Якутии в фондах федеральных архивов  России, справочник|издание=второе, дополненное|место=Якутск|издательство=Медиа-холдинг &quot;Якутия&quot;|год=2012|страницы=206|страниц=328|тираж=500}})&lt;/ref&gt;.

== Төрөөбүттэр ==

== Өлбүттэр ==

[[Категория:1651| ]]</text>
      <sha1>oitappwm3vgp9ykqx7kvf0lq9j78u82</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1652 сыл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9024</id>
    <revision>
      <id>429002</id>
      <parentid>416256</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T02:14:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ojkhol [[1652]] сирэй аатын маннык [[1652 сыл]] уларыппыт</comment>
      <origin>416256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="802" sha1="osfzt0u9504zn0a4lgook9e6u1yqo9l" xml:space="preserve">{{сыллар|1652}}

'''1652''' сыл.

== Туох буолбута ==
* [[Муус устар 6]] — Соҕуруу Африкаҕа [[Кейптаун]] куорат төрүттэммит. Ян ван Рибек диэн голландец төрүттээбитэ. Соҕуруу Африкаҕа Европаттан төрүттээхтэр аан бастааан олохсуйбуттар.

* [[Балаҕан ыйын 7]] — 15 000 кэриҥэ хань омук бааһынайдара [[Тайбаан|Тайбааҥҥа]] Голландия баһылыырын утаран өрө турбуттар. восстают против голландского правления на Тайване .

== Төрөөбүттэр ==

== Өлбүттэр ==

[[Категория:1652| ]]</text>
      <sha1>osfzt0u9504zn0a4lgook9e6u1yqo9l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>429004</id>
      <parentid>429002</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T02:17:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Туох буолбута */</comment>
      <origin>429004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1210" sha1="baduum9qh1ua1sxj11dbamo39pf9ntg" xml:space="preserve">{{сыллар|1652}}

'''1652''' сыл.

== Туох буолбута ==
* [[Муус устар 6]] — Соҕуруу Африкаҕа [[Кейптаун]] куорат төрүттэммит. Ян ван Рибек диэн голландец төрүттээбитэ. Соҕуруу Африкаҕа Европаттан төрүттээхтэр аан бастааан олохсуйбуттар.

* [[Балаҕан ыйын 7]] — 15 000 кэриҥэ хань омук бааһынайдара [[Тайбаан|Тайбааҥҥа]] Голландия баһылыырын утаран өрө турбуттар. восстают против голландского правления на Тайване .

* [[Сэтинньи 23]] — биир сыл тухары Дьокуускайга тарҕаммыт уоспа хамсыга тохтообутун туһунан Кэбээйи уонна Чочу буоластарын сахаларыгар иһитиннэрии оҕоһуллубут. Бу хамсыктан сылтаан элбэх саха Бүлүүгэ көспүтэ диэн буолар.

== Төрөөбүттэр ==

== Өлбүттэр ==

[[Категория:1652| ]]</text>
      <sha1>baduum9qh1ua1sxj11dbamo39pf9ntg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>429005</id>
      <parentid>429004</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T02:17:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Туох буолбута */</comment>
      <origin>429005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1210" sha1="1i5kp8g7ui411zhujzs6ekrzho7uq9y" xml:space="preserve">{{сыллар|1652}}

'''1652''' сыл.

== Туох буолбута ==
* [[Муус устар 6]] — Соҕуруу Африкаҕа [[Кейптаун]] куорат төрүттэммит. Ян ван Рибек диэн голландец төрүттээбитэ. Соҕуруу Африкаҕа Европаттан төрүттээхтэр аан бастааан олохсуйбуттар.

* [[Балаҕан ыйын 7]] — 15 000 кэриҥэ хань омук бааһынайдара [[Тайбаан|Тайбааҥҥа]] Голландия баһылыырын утаран өрө турбуттар. восстают против голландского правления на Тайване .

* [[Сэтинньи 23]] — биир сыл тухары Дьокуускайга тарҕаммыт уоспа хамсыга тохтообутун туһунан Кэбээйи уонна Чочу буоластарын сахаларыгар иһитиннэрии оҥоһуллубут. Бу хамсыктан сылтаан элбэх саха Бүлүүгэ көспүтэ диэн буолар.

== Төрөөбүттэр ==

== Өлбүттэр ==

[[Категория:1652| ]]</text>
      <sha1>1i5kp8g7ui411zhujzs6ekrzho7uq9y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>429006</id>
      <parentid>429005</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T02:18:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Туох буолбута */</comment>
      <origin>429006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1253" sha1="0jf7z4ph6f3z1k5k7qrjzgzx2e96jtj" xml:space="preserve">{{сыллар|1652}}

'''1652''' сыл.

== Туох буолбута ==
* [[Муус устар 6]] — Соҕуруу Африкаҕа [[Кейптаун]] куорат төрүттэммит. Ян ван Рибек диэн голландец төрүттээбитэ. Соҕуруу Африкаҕа Европаттан төрүттээхтэр аан бастааан олохсуйбуттар.

* [[Балаҕан ыйын 7]] — 15 000 кэриҥэ хань омук бааһынайдара [[Тайбаан|Тайбааҥҥа]] Голландия баһылыырын утаран өрө турбуттар. восстают против голландского правления на Тайване .

* [[Сэтинньи 23]] — биир сыл тухары Дьокуускайга тарҕаммыт уоспа хамсыга тохтообутун туһунан Кэбээйи уонна Чочу буоластарын сахаларыгар иһитиннэрии оҥоһуллубут. Бу хамсыктан сылтаан элбэх саха Өлүөнэ сүнньүттэн Бүлүү өрүскэ көспүтэ диэн буолар.

== Төрөөбүттэр ==

== Өлбүттэр ==

[[Категория:1652| ]]</text>
      <sha1>0jf7z4ph6f3z1k5k7qrjzgzx2e96jtj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Суворов уордьана</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20559</id>
    <revision>
      <id>429013</id>
      <parentid>420890</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T10:23:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>17017</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Order suvorov2 rib.png]] → [[File:SU Order of Suvorov 2nd class ribbon.svg]] vva</comment>
      <origin>429013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3644" sha1="rr0dd84a7i8k6vqawjo0wsbjxkprjpq" xml:space="preserve">{{Наҕараада карточката
 |Аата             = Суворов уордьана
 |Ойуу          = Order of Suvorov 1st class.jpg
 |ОйууЛента     = Order suvorov1 rib.png
 |Ойуу2ст       = Order of suvorov medal 2nd class.jpg
 |ОйууЛента2ст  = SU Order of Suvorov 2nd class ribbon.svg
 |Ойуу3ст       = Order of suvorov medal 3rd class.jpg
 |ОйууЛента3ст  = SU Order of Suvorov 3rd class ribbon.svg
 |OriginalName         = {{lang-ru|Орден Суворова}}
 |Дойду               = {{флагификация|ССРС}}
 |Тип                  = [[уордьан]]
 |КимиэхэТуттарыллара        = [[Кыһыл Аармыйа]] уонна ССРС-ка кыттыгастаах аармыйалар хамандыырдарыгар
 |НаҕараадалааһынОлоҕо = сэриилэри салайыыга уһулуччу ситиһиилэрин иһин
 |Статуһа               = &lt;!-- вручается как [[Орден Суворова (Россия)|орден Российской Федерации]]--&gt;
 |ОлохтоммутКүнэ       =  [[1942 сыл]] [[от ыйын 29]]
 |БастакыНаҕараадалааһын    = [[1943 сыл]] [[тохсунньу 28]]
 |БүтэһикНаҕараадалааһын = 
 |Ахсаана           = 7267 &lt;br /&gt;I степень: 391, &lt;br /&gt;II степень: 2863, &lt;br /&gt;III степень: 4012&lt;ref&gt;[http://mondvor.narod.ru/OSuvor.html Орден Суворова на Монетном Дворе]&lt;/ref&gt;
 |ҮрдүкүНаҕараада       =  I ст.: [[Кыһыл Знамя уордьана]], II ст.: [[Богдан Хмельницкэй уордьана (ССРС)|Богдан Хмельницкэй уордьана I ст.]], III ст.: [[Богдан Хмельницкэй уордьана (ССРС)|Богдан Хмельницкэй уордьана II ст.]]
 |АлынНаҕараада       =  I ст.: [[Ушаков уордьана|Ушаков уордьана I ст.]], II ст.: [[Ушаков уордьана|Ушаков уордьана II ст.]], III ст.: [[Кутузов уордьана|Кутузов уордьана III ст.]]
 |Сөп түбэһиитэ        = 
 |Ситим-сир                 = 
 |Видимый_текст        =
 |Биики ыскылаат            = 
}}

'''Суворов уордьана''' — уордьан 1942 с. олохтоммута. 

Бу уордьаны сэрии кэмигэр сатабылларын көрдөрбүт генералларга уонна эписиэрдэргэ биэрэллэрэ. Суворов уордьана 3 истиэпэннээх&lt;ref&gt;Уордьаннар, мэтээллэр. Альберт Капрынов, Кыым, 2011, ыам ыйын 12 күнэ&lt;/ref&gt;.

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}
* [http://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1942/1942_030.pdf Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об учреждении военных орденов: Ордена Суворова, первой, второй и третьей степени, Ордена Кутузова, первой и второй степени и Ордена Александра Невского» от 20 июля 1942 года] // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1942. — 5 августа (№ 30 (189)). — С. 1.
{{Awards-stub}}
[[Категория:Уордьаннар]]</text>
      <sha1>rr0dd84a7i8k6vqawjo0wsbjxkprjpq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>429014</id>
      <parentid>429013</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T10:42:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>17017</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Order suvorov1 rib.png]] → [[File:SU Order of Suvorov 1st class ribbon.svg]] vva</comment>
      <origin>429014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3662" sha1="k6u2c7pt2viekzac6kf7esu6d6e87sb" xml:space="preserve">{{Наҕараада карточката
 |Аата             = Суворов уордьана
 |Ойуу          = Order of Suvorov 1st class.jpg
 |ОйууЛента     = SU Order of Suvorov 1st class ribbon.svg
 |Ойуу2ст       = Order of suvorov medal 2nd class.jpg
 |ОйууЛента2ст  = SU Order of Suvorov 2nd class ribbon.svg
 |Ойуу3ст       = Order of suvorov medal 3rd class.jpg
 |ОйууЛента3ст  = SU Order of Suvorov 3rd class ribbon.svg
 |OriginalName         = {{lang-ru|Орден Суворова}}
 |Дойду               = {{флагификация|ССРС}}
 |Тип                  = [[уордьан]]
 |КимиэхэТуттарыллара        = [[Кыһыл Аармыйа]] уонна ССРС-ка кыттыгастаах аармыйалар хамандыырдарыгар
 |НаҕараадалааһынОлоҕо = сэриилэри салайыыга уһулуччу ситиһиилэрин иһин
 |Статуһа               = &lt;!-- вручается как [[Орден Суворова (Россия)|орден Российской Федерации]]--&gt;
 |ОлохтоммутКүнэ       =  [[1942 сыл]] [[от ыйын 29]]
 |БастакыНаҕараадалааһын    = [[1943 сыл]] [[тохсунньу 28]]
 |БүтэһикНаҕараадалааһын = 
 |Ахсаана           = 7267 &lt;br /&gt;I степень: 391, &lt;br /&gt;II степень: 2863, &lt;br /&gt;III степень: 4012&lt;ref&gt;[http://mondvor.narod.ru/OSuvor.html Орден Суворова на Монетном Дворе]&lt;/ref&gt;
 |ҮрдүкүНаҕараада       =  I ст.: [[Кыһыл Знамя уордьана]], II ст.: [[Богдан Хмельницкэй уордьана (ССРС)|Богдан Хмельницкэй уордьана I ст.]], III ст.: [[Богдан Хмельницкэй уордьана (ССРС)|Богдан Хмельницкэй уордьана II ст.]]
 |АлынНаҕараада       =  I ст.: [[Ушаков уордьана|Ушаков уордьана I ст.]], II ст.: [[Ушаков уордьана|Ушаков уордьана II ст.]], III ст.: [[Кутузов уордьана|Кутузов уордьана III ст.]]
 |Сөп түбэһиитэ        = 
 |Ситим-сир                 = 
 |Видимый_текст        =
 |Биики ыскылаат            = 
}}

'''Суворов уордьана''' — уордьан 1942 с. олохтоммута. 

Бу уордьаны сэрии кэмигэр сатабылларын көрдөрбүт генералларга уонна эписиэрдэргэ биэрэллэрэ. Суворов уордьана 3 истиэпэннээх&lt;ref&gt;Уордьаннар, мэтээллэр. Альберт Капрынов, Кыым, 2011, ыам ыйын 12 күнэ&lt;/ref&gt;.

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}
* [http://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1942/1942_030.pdf Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об учреждении военных орденов: Ордена Суворова, первой, второй и третьей степени, Ордена Кутузова, первой и второй степени и Ордена Александра Невского» от 20 июля 1942 года] // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1942. — 5 августа (№ 30 (189)). — С. 1.
{{Awards-stub}}
[[Категория:Уордьаннар]]</text>
      <sha1>k6u2c7pt2viekzac6kf7esu6d6e87sb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Newman's Own</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35396</id>
    <revision>
      <id>428992</id>
      <parentid>335454</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T00:19:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>20075</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>428992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4881" sha1="5uswir79x1y18qtzlsbfjntkuw2zs9a" xml:space="preserve">'''Newman's Own''' — бородуукта хампаанньата, актер [[Пол Ньюман]] уонна ааптар А. Хочнер [[1982]] сыллаахха тэрийбиттэрэ. Хампаанньа дохуотун 100%, атыыттан [[нолуок]]тарын төлөөбүтүн кэннэ,  бэйэтин пуондатыгар аһарар, пуондата харчыны араас үөрэх уонна үтүөнү оҥорор тэрилтэлэргэ ыытар&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C07E6D71131F93BA25752C1A96E958260&amp;sec=&amp;spon=&amp;pagewanted=all | title=Making His Own Charity an Acquired Taste | work=New York Times | author=Mike Allen | date=18 November 1998 | accessdate=2008-09-30}}&lt;/ref&gt;. 

«Newman's Own» бородуукта хампаанньатын үлэтэ Ньюман салаакка ураты соус оҥорон доҕотторун уонна ыаллыы олорор дьону күндүлээбититтэн кэннэ саҕаламмыт&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F07E4D91238F935A25752C1A9659C8B63&amp;sec=&amp;spon=&amp;pagewanted=all | title=From Paul Newman's Own Company, $250,000 for Neediest | work=New York Times | author=Nadine Brozan | date=22 December 1989 | accessdate=2008-09-30}}&lt;/ref&gt;. Бородууктата табыллан, Ньюман салаат соуһун оҥорон таһаарар бэйэтин хампаанньатын тэринэргэ санаммыт&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D0CEFDC1138F930A35757C0A967958260 | title=  New Salsa Is True to Newman's Own Taste | work=New York Times | author=Florence Fabricant | date=3 April 1991 | accessdate=2008-09-30}}&lt;/ref&gt;.

Ньюман хампаанньатын 1982 сыллаахха арыйбыт, уонтан тахса араас бородууктаны оҥорон таһаарбыт: тоҥоруллубут [[пицца]], [[попкорн]], [[сальса]], [[йуогурт]]ар, [[арыгы]]та суох утахтар&lt;ref name=&quot;Burr&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.boston.com/ae/movies/articles/2008/09/28/blue_eyed_idol_put_an_indelible_stamp_on_movies_philanthropy/?page=full | title=Blue-eyed idol put an indelible stamp on movies, philanthropy | work=Boston Globe | author=Ty Burr | date=28 September 2008 | accessdate=2008-10-01}}&lt;/ref&gt;. Бородууктатын хас биирдии этикиэккэтигэр араас көстүүмү кэппит Ньюман хаартыската баар. 

[[1993]] сыллаахха Ньюман кыыһа Нелл Ньюман хампаанньа алын салаатын «Newman's Own Organics» тэрийбитэ, 2001 сыллаахха туспа хампаанньа буолбута, дьиҥнээх бородуукталары эрэ оҥорон таһаарар: [[сакалаат]], бичиэнньэ, туустаах кириэндэл уонна сүөһү аһылыга. Аҕата кыыһын кытта этикиэккэлэргэ анаан хаартыскаҕа түспүтэ&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C04E7DB1F3FF935A35757C0A962958260&amp;sec=&amp;spon=&amp;pagewanted=all | title=Food Notes | work=New York Times | author=Florence Fabricant | date=6 April 1994 | accessdate=2008-09-30}}&lt;/ref&gt;.

2005 сыллаахха Ньюман кэммиэрсийэтэ суох «Newman's Own Foundation» пуонданы тэрийбитэ. 2014 сыллаахха пуонда 700 тэрилтэҕэ 30 мөл. дуолларынан көмөлөспүт. Ньюман пуондатын саайтынан, 1982-2014 сылларга пуонда үтүөнү оҥорууга 400 мөлүйүөн [[дуоллар]]ы босхо биэрбит&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://newmansownfoundation.org/about-us/|title=About us}} Newman's Own Foundation&lt;/ref&gt;.

«Newman's Own» хампаанньа Ньюман тэрийбит Hole in the Wall курдук олохторугар кутталы үөскэтэр ыарыылаах оҕолор лааҕырдарыгар дохуоттарын сүрүн төрүтэ буолар.

== Быһаарыылар ==
{{примечания|2}}

== Сигэлэр ==
* [http://newmansown.com/ Newman's Own], official website
* [http://newmansownfoundation.org/ Newman's Own Foundation], official website
* [http://www.newmansownorganicscoffee.com/ Newman's Own Coffee website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140213040031/http://www.newmansownorganicscoffee.com/ |date=2014-02-13 }}
* [http://www.holeinthewallgang.org/ The Hole in the Wall Gang]
* [http://www.fundinguniverse.com/company-histories/Newmans-Own-Inc-Company-History.html Newman's Own: Business History]

[[Категория:Түмэт урбаан]]</text>
      <sha1>5uswir79x1y18qtzlsbfjntkuw2zs9a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гаврильев Иван Иванович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36968</id>
    <revision>
      <id>429007</id>
      <parentid>425589</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T02:47:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>20075</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>429007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2790" sha1="ofilsoifnks55m433zoufpmc32iyonq" xml:space="preserve">[[Билэ:Uibaan Khabyryylaiap.jpg|мини|Уйбаан Хабырыылайап Хаандыгаҕа сылдьан. 2014, муус устар]]
'''Гаврильев Иван Иванович''' — Саха өрөспүүбүлүкэтин бастакы үтүөлээх суруналыыһа, биллиилээх публицист уонна уопсастыбаннай диэйэтэл, «[[Кыым (хаһыат)|Кыым]]» хаһыат сүрүн эрэдээктэрэ (2008 сылтан&lt;ref&gt;[http://www.v-yakutia.ru/?id=12277 «КЫЫМ» растит своих читателей с детства] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200923230350/http://www.v-yakutia.ru/?id=12277 |date=2020-09-23 }}&lt;/ref&gt;).

1966 сыллаахха [[олунньу 21]] күнүгэр [[Бүлүү улууһа|Бүлүү улууһун]] [[Баппаҕаайы нэһилиэгэ|Баппаҕаайытыгар]] төрөөбүтэ. Аармыйаҕа [[Монголия|Монголияҕа]] сулууспалаабыта. Ол кэннэ Дьокуускайга [[СГУ]]-га саха салаатыгар үөрэммитэ. Онтон ыал буолан баран Ленскэй улууһун [[Бэтинчэ|Бэтинчэтигэр]] баран учууталлаабыта. Аҕыйах сылынан куоракка көһөн кэлэн «[[Ил Түмэн (хаһыат)|Ил Түмэн]]» хаһыакка, СӨ Култуура министиэристибэтигэр сүрүннүүр исписэлииһинэн үлэлээбитэ. Онтон «[[Саха Сирэ (хаһыат)|Саха Сирэ]]» хаһыакка көспүтэ. Ити кэннэ [[Ситим (медиа бөлөх)|«Ситим» медиа бөлөх]], «Кыым» хаһыат хаттаан тэриллибитигэр икки сыл буолан баран [[2004]] сыллаахха онно көспүтэ.

== Наҕараадалара ==
[[Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх суруналыыһа]] диэн аат 2018 сыллаахха от ыйыгар иҥэриллибитэ (өрөспүүбүлүкэҕэ бастакынан ылбыта). 

Күлүмнүүр аатынан Суруналыыстыкаҕа СӨ судаарыстыбаннай бириэмийэтин туттарар туһунан Ил Дархан ыйааҕа 2024 сыл от ыйын 27 күнүгэр баттаммыта.

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}

[[Категория:Дьон алпаабытынан]]
[[Категория:Суруналыыстар]]
[[Категория:1966 сыллаахха төрөөбүттэр]]
[[Категория:Олунньу 21 күнүгэр төрөөбүттэр]]</text>
      <sha1>ofilsoifnks55m433zoufpmc32iyonq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лис Никита (мультсериал)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52910</id>
    <revision>
      <id>429008</id>
      <parentid>428927</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T04:36:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>20075</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>429008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11192" sha1="6pshaxqneh1zk4ui15vkg7uv41xdbgn" xml:space="preserve">&quot;Лис Никита&quot; (langus|УК / Лис Микита) - Украина тутулуга суох буолуу кэнниттэн уһуллар элбэх партийнай мультипликационнай сериал. Сериал «лис Никита»диэн сатирическай остуоруйаларын Иван Франковскай поэматын матыыбыгар уһуллар. Кини 2005 сылтан 2007 сылга диэри &quot;үөрэҕирии «(Проситита) бүтүн аан дойдутааҕы уопсастыбатын сакааһынан оҥоһуллубут. Хартыына бюджета 10 мөл. грн буолла. (атын чахчыларынан 6 мөл. грн). Украинскай телевидениеҕэ көрдөрүү туһунан кэпсэтии барар.

[[Билэ:Нэьилиэнньэбит!дьоппуоннар|мини|250px|каадыр из мультсериала]]

== Сюжет ==
{{spoiler}}
Сериалга мындыр уонна мындыр лис Никита кэпсэнэр. Араас быһыыны- майгыны, араас кыыллары оҥорор интэриэһинэй түмүктэр тустарынан.

==Персонаж==

* Лис Микита (Лис Микита)
* Эһэ Веризил (Эһэ Верила)
* Козел Базилий (Цапилий)
* Саһыл (Саһыл)
* Лев
* Котлай (Китай Мурлик)
* Бөрөлөр (Үйэлэр Тухары)
* Куобах (Чычаас Диэкки)
* Бөтүүк (Пиибэ)
* Бараан (Вивцэ)
* Эбисийээнэ Фрузя

= = Эпизоды = =  
Сериал 26 серияттан 15 мүнүүтэлээх:

* 1 сиэрийэ»бөрөлөр&quot;
* 2 сиэрийэ»Гектор щенок&quot;
* 3 серия «бөтүүк»
* 4 сиэрийэ»эһэ&quot;
* 5 серия «колода»
* 6 серия «Котлай».
* 7 сиэрия «Спижня»
* 8 серия &quot; трибунал»
* 9 серия «бириигэбэр»
* 10 сиэрийэ «табахсыт»
* 11 сиэрийэ «Бурмилов»
* 12 серия «олох үгэһэ»
* 13 серия &quot; Бөрөлөөх иэдээн»
* 14 серия &quot; бараан Патриот»
* 15 серия «иистэнэр тирии»
* 16 серия «куобах»
* 17 сиэрийэ &quot; панаяҕа сурук»
* 18 серия «козел Базилий»
* 19 сиэрийэ»анды&quot;
* 20 серия «халлаантан куолас»
* 21 сиэрийэ «дьячка»
* 22 сиэрийэ»эбисийээнэ фрузя&quot;
* 23 серия»балыктааһын&quot;
* 24 серия «колодец»
* 25 серия «күрэхтэһии»
* 26 сиэрийэ &quot; кини Улуу канцлера»

=Интэриэһинэй чахчылар = =интэриэһинэй чахчылар=) 

* Кыыл- сүөл Хахай ыраахтааҕытыгар кыыһырсыы саҕаланнаҕына &quot;Гриндьоллар &quot;бөлөх ырыата&quot; оранжевой революция гимн оранжевой революция гимн.
* Эһэ итэҕэйэн, лиса Никита дэриэбинэҕэ мүөтү уоран барарын саҕана &quot;биһигиттэн сиэттэрэн&quot; диэн ырыа дьиэрэйэр, онно барытын кыайар кыахтанныбыт...» (биһигиттэн ньиэмэс силигилиир, ньиэмэҕэ барытын кыайабыт...) &quot;Океан харыйа&quot; бөлөх.
* Мультсериалыгар Иван Франко «лис Никита»айымньытыгар баар бойковскай тылы тутталлар.
* Муульсериалга» Океан харыйа«,» бырааттыы Гадюкиннар«,» ААББА «уонна»Гриндьоллар&quot;курдук бөлөхтөр ырыалара бааллар.
* Мультфильмҥа национальнай уонна сатирическай таҥастар туһаныллаллар. Холобур, Лиса Никита, күн гуцульскай жилеткаҕа эбэтэр түүҥҥү халпааккаҕа күн тахсар.
* Мультсиал 260 мүнүүтэҕэ былааннаммыт, онтон 405 мүнүүтэни оҥорбуттар.
* Киинэ музыкальнай фондатын тэрийиигэ Украина композитора Мирослав Скорик кытынна.
* Бу мультсиалы оҥорорго 450 тыһыынча уруһуй туһаныллыбыта.
* Мультсиалы оҥоруунан 70 анимат дьарыктанар.

= = Видео===)
* 5 канал &quot;Репортаж [[http://www.youtube.com/watch?v=aCtMYpZBwwA&amp;NR=1 Үп- харчы төннөр. http://video.oboz.ua/movie.php?dGFnPTIyODAmdmE9OCZpZD00MTU0JnZ0PTA= {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928054935/http://video.oboz.ua/movie.php?dGFnPTIyODAmdmE9OCZpZD00MTU0JnZ0PTA= |date=2007-09-28 }}) video.oboz.ua prommon Voice/ anatonst / / and=20070928054935/libus:/ / common voice.lings / alastonsus.ligros / astonson = / 2007-09-28-28
* [[http://www.youtube.com/watch?v=s6IS754GBc4 &quot;Лиса Никита&quot; Трейлер] чунуобунньук өттүгэр

=Статьи=====) 
* [[http://kinokolo.ua/articles/431 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330054032/https://kinokolo.ua/articles/431/ |date=2023-03-30 }} / Украинскай эппиэт. Prophe / anaton / anatos: / / 20070927194514/Кыым / Кыым/ 431 / Д.=2007-09-27- Лети кини 150 сылын көрсө «лис Никита»диэн анимационнай киинэ аһыллыахтаах. Ол эрээри көстүбэтэ ... (Ганж ойуурун ыстатыйата)
* [[http://www.bezcenzury.com.ua/ua/archive/10412/cinema/10457.html &quot;лис Никита&quot; - биһиги бириэмэбит Геройа.[ Сатирическай мультсиалы Украина көрөөччүлэр көрүөхтэрэ дуо? (леса Коверзевой статьи)
* [[http://www.nbb.com.ua/index.php?id=14&amp;tx_ttnews%5Btt_news%5D=709&amp;tx_ttnews%5BbackPid%5D=10&amp;cHash=7dcfd24a6e &quot;лис Никита&quot; көрөөччү күүтэр.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928191723/http://www.nbb.com.ua/index.php?id=14&amp;tx_ttnews%5Btt_news%5D=709&amp;tx_ttnews%5BbackPid%5D=10&amp;cHash= 7 = 2007-09-28=2007-28) бырайыагы ылааччы Владимир Кетик (ыстатыйа Елена Угрин)
* [[http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724095512/http://kino-pereklad.org.ua/?p=297 |date=2007-07-24 }} лис Никита элбэх ахсааннаах анимационнай киинэ Геройа] (киинэ тылбааһын Таҥаратыттан ыстатыйа)
 

[[be-x-old:Ліс Мікіта (мультсэрыял)]]

[[be-x-old:Ліс Мікіта (мультсерыял)]]</text>
      <sha1>6pshaxqneh1zk4ui15vkg7uv41xdbgn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тучков Иван Иванович (геолог)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58569</id>
    <revision>
      <id>428993</id>
      <parentid>428977</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T01:50:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Бэчээккэ тахсыбыт үлэлэрин сорҕото */</comment>
      <origin>428993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8617" sha1="9jw9y437ux6fexi6zii8vzmv0jaf4xs" xml:space="preserve">'''Тучков Иван Иванович''' (1914.06.27—?) — Дальстройга үлэлээбит геолог, хас да хорҕолдьун хостонор сирдэрин арыйбыт, Алдаҥҥа таас чоҕу чинчийбит киһи, 1962 сыллаахтан Саха сиринээҕи Геология институтугар осадочнай формациялар уонна литология лабораториятын сэбиэдиссэйэ.

== Олоҕо ==
[[1914 сыл]]лаахха [[бэс ыйын 27]] күнүгэр сулууспалаах дьиэ кэргэнигэр [[Ростов-на-Дону]] куоракка төрөөбүт. 1939 с. МГУ-ну бүтэрбит. 1940 с. Дальстрой систиэмэтигэр үлэлээбит. Бу сылларга ССРС Хотугулуу-Илин оройуоннарыгар геология устуутун, көрдүүр үлэлэрин ыыппыт, хас да хорҕолдьун хостонор сирдэрин арыйбыт.

1949 с. геолого-минералогическай билим хандьыдаатын диссэртээссийэтин көмүскээбит. 1951-52 сылларга Алдан таас чохтоох оройуонугар чинчийииэлэри ыыппыт, промышленнай таас чох уонна ньиэп баарын чопчулаабыт. ССРС Хотугулуу-Илинин стратиграфиятыгар түмэр үлэлэри ыыппыт (&quot;ССРС геологиятын&quot; 30-с туомун суруйууга кыттыбыт). 
 
1953 с. бүтүүтүгэр Москубаҕа геолог [[Елагина Екатерина Николаевна|Екатерина Елагиналыын]] билсибит (ол саҕана кэргэннээҕэ, бииргэ олорботтор этэ). Холбоспуттар, ол эрээри, урукку ойоҕо арахсарга сөбүлэспэтэх буолан официальнайдык ыал буолбатахтар. 1956 сыллаахха балаҕан ыйын 13 күнүгэр уолламмыттар.

Дуоктарскайын предварительнай көмүскээһинэ 1955 с., Елагина суруйарынан, айдааннаахтык буолбут (Дальстрой туһунан ол саҕана билим үлэлэрэ тахса иликтэрэ, Сталин өлбүтүн кэннэ секретноһа дьэ уһуллубут этэ, эдэр докторант дуоктарскайы көмүскээһинэ ордугурҕааһыны күөдьүппүтэ). Бүтэһиктээх көмүскээһинэ 1956 с. ыам ыйын 20-с күннэрин эргин буолуохтаах эбит.
Ол эрээри ол иннинэ аҕай бастакы ойоҕо &quot;икки ойохтоох&quot; диэн институт партийнай тэрилтэтигэр үҥсүү суруйбутугар, ордугурҕааччылар ону туһанан, баартыйатыттан устубуттар, онтон сылтаан дуоктарскай диссэртээссийэтин көмүскээһинэ харгыстаммыт.

Елагина суруйарынан 1957 сыл ыам ыйыгар улахан мунньахха сылдьа таарыйа Тучков Магадаан суутугар сылдьан бастакы ойоҕуттан арахсар туһунан сайабылыанньа биэрбит, иккис ойоҕор оҕолоох буолан, оформление түргэнник ааспыт. Ол эрээри арахсыыны бүтэһиктээхтик оформление Москубаҕа хаһыакка биллэрии таһаарыы кэнниттэн оҥоһуллуохтаах буолан, арахсыы тардыллыбыт. Ол биллэрии 1958 сыл кулун тутарыгар тахсыбыт. Онон 1958 сыл бэс ыйын 6 күнүгэр ЗАГС-ка холбоспуттар (таарыйа онно 1,5 саастаах оҕолорун регистрациялаабыттар, хойутаабыттарын иһин 100 солк. ыстыраап суруйан биэрбиттэр, ону кэлин 3 солк. диэри исполкомҥа үҥсэн түһэттэрбиттэр). 

Ньиэп институтугар дуоктарга диссэртээссийэтин автореферата 1956 с. бэлиэтэнэ сылдьар, ол эрээри Елагина суруйарынан икки сылынан 1958 сыл кулун тутарыгар көмүскээбит курдук. 

1959 с. Геология уонна сир аннын харыстабылын министиэристибэтин Уһук Илиннээҕи эспэдииссийэтин сүрүн геологынан үлэлээбит.


1962 сыл саҕаланыытыгар кэргэнинээн Дьокуускайга көспүт, Саха сиринээҕи Геология институтугар осадочнай формациялар уонна литология лабораториятын сэбиэдиссэйинэн үлэҕэ киирбит. Ыаллар, Елагина суруйарынан, кооперативнай кыбартыыраҕа харчы мунньуммуттар. Өлүөнэ алын тардыытыгар фосфориттар хостонор сирдэрин арыйбыт.

Дьокуускайга 1968 сыллаахха диэри олорбут. 

=== Бэчээккэ тахсыбыт үлэлэрин сорҕото ===
* Тучков И. И. Стратиграфия верхнетриасовых, юрских и нижнемеловых отложений и перспективы нефтегазоносности Северо-Востока СССР. М. Госгеолтехиздат, 1962. 187 с. с илл., 2 л. схем. Библиогр.: с. 179—186.
* Тучков И. И. Верхнетриасовые и юрские отложения Северо-Востока СССР и история развития территории за это время. Автореф. дисс. на соискание учен, степени д-ра геол.-минерал, наук. М., 1956. 24 с. (АН СССР. Геол, ин-т), Библиогр.: 8 назв. 
* Тучков И. И. К вопросу о зональном расчленении верхнетриасовых и юрских отложений Северо-Востока СССР. — Геология и полезные ископаемые Якутской АССР. (Доклады на XIV научной сессии ЯФ СО АН СССР). Якутск, 1962, с. 77—88. Библиогр.: 10 назв.
* Тучков И. И. Палеогеография Северо-Востока СССР в позднетриасовое и юрское время. — В кн.: Геология и полезные ископаемые Якутской АССР (Доклады на XVI научной сессии ЯФ СО АН СССР). Якутск, 1962, с. 197 — 220.Т
* Тучков И. И. Первая попытка сопоставления угольных пластов Алданского бассейна методом спектроскопического анализа. — Материалы по геологии и полезным ископаемым Северо-Востока СССР, Магадан, вып. 9, 1955, с. 131—138.
* Васьковский А. П. и Тучков И. И. Решение одной из важных палеогеографических проблем Мамонтовой горы на Алдане. — Колыма, 1953, № 9, с. 42—44.
* Пчелинцева Г. Т. и Тучков И. И. Северо-Восток— В кн.: Геологическое строение СССР, 1958, т. 1, с. 428—431.
* Бахрамеёв В. А. и Тучков И. И. Юрский период (система). — БСЭ. Изд. 2-е, т 49, с. 415—419.
* Тучков И. Фосфориты Якутии. — «Молодежь Якутии», 1964, 9 янв.

[[Категория:Дьон алпаабытынан]]
[[Категория:1914 сыллаахха төрөөбүттэр]]
[[Категория:Бэс ыйын 27 күнүгэр төрөөбүттэр]]
[[Категория:Геологтар]]</text>
      <sha1>9jw9y437ux6fexi6zii8vzmv0jaf4xs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>428994</id>
      <parentid>428993</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T01:54:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <origin>428994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9225" sha1="c73eoxbm09w89c0s8xqpkx3zs02g9oo" xml:space="preserve">'''Тучков Иван Иванович''' (1914.06.27—?) — Дальстройга үлэлээбит геолог, хас да хорҕолдьун хостонор сирдэрин арыйбыт, Алдаҥҥа таас чоҕу чинчийбит киһи, 1962 сыллаахтан Саха сиринээҕи Геология институтугар осадочнай формациялар уонна литология лабораториятын сэбиэдиссэйэ&lt;ref name=&quot;:Календарь 1964&quot;&gt;{{Кинигэ|автор=М. Г. Самыгина, Г. С. Тарский|заглавие=Календарь знаменательных и памятных дат|ссылка=https://e.nlrs.ru/online2/127685?fromOpenPage=https%3A%2F%2Fnlrs.ru%2Fopen%2F127685|место=г. Якутск|издательство=Якутское книжное издательство|год=1994|страниц=116|страницы=62-63|тираж=1000}}&lt;/ref&gt;.

== Олоҕо ==
[[1914 сыл]]лаахха [[бэс ыйын 27]] күнүгэр сулууспалаах дьиэ кэргэнигэр [[Ростов-на-Дону]] куоракка төрөөбүт. 1939 с. МГУ-ну бүтэрбит. 1940 с. Дальстрой систиэмэтигэр үлэлээбит. Бу сылларга ССРС Хотугулуу-Илин оройуоннарыгар геология устуутун, көрдүүр үлэлэрин ыыппыт, хас да хорҕолдьун хостонор сирдэрин арыйбыт.

1949 с. геолого-минералогическай билим хандьыдаатын диссэртээссийэтин көмүскээбит. 1951-52 сылларга Алдан таас чохтоох оройуонугар чинчийииэлэри ыыппыт, промышленнай таас чох уонна ньиэп баарын чопчулаабыт. ССРС Хотугулуу-Илинин стратиграфиятыгар түмэр үлэлэри ыыппыт (&quot;ССРС геологиятын&quot; 30-с туомун суруйууга кыттыбыт). 
 
1953 с. бүтүүтүгэр Москубаҕа геолог [[Елагина Екатерина Николаевна|Екатерина Елагиналыын]] билсибит (ол саҕана кэргэннээҕэ, бииргэ олорботтор этэ). Холбоспуттар, ол эрээри, урукку ойоҕо арахсарга сөбүлэспэтэх буолан официальнайдык ыал буолбатахтар. 1956 сыллаахха балаҕан ыйын 13 күнүгэр уолламмыттар.

Дуоктарскайын предварительнай көмүскээһинэ 1955 с., Елагина суруйарынан, айдааннаахтык буолбут (Дальстрой туһунан ол саҕана билим үлэлэрэ тахса иликтэрэ, Сталин өлбүтүн кэннэ секретноһа дьэ уһуллубут этэ, эдэр докторант дуоктарскайы көмүскээһинэ ордугурҕааһыны күөдьүппүтэ). Бүтэһиктээх көмүскээһинэ 1956 с. ыам ыйын 20-с күннэрин эргин буолуохтаах эбит.
Ол эрээри ол иннинэ аҕай бастакы ойоҕо &quot;икки ойохтоох&quot; диэн институт партийнай тэрилтэтигэр үҥсүү суруйбутугар, ордугурҕааччылар ону туһанан, баартыйатыттан устубуттар, онтон сылтаан дуоктарскай диссэртээссийэтин көмүскээһинэ харгыстаммыт.

Елагина суруйарынан 1957 сыл ыам ыйыгар улахан мунньахха сылдьа таарыйа Тучков Магадаан суутугар сылдьан бастакы ойоҕуттан арахсар туһунан сайабылыанньа биэрбит, иккис ойоҕор оҕолоох буолан, оформление түргэнник ааспыт. Ол эрээри арахсыыны бүтэһиктээхтик оформление Москубаҕа хаһыакка биллэрии таһаарыы кэнниттэн оҥоһуллуохтаах буолан, арахсыы тардыллыбыт. Ол биллэрии 1958 сыл кулун тутарыгар тахсыбыт. Онон 1958 сыл бэс ыйын 6 күнүгэр ЗАГС-ка холбоспуттар (таарыйа онно 1,5 саастаах оҕолорун регистрациялаабыттар, хойутаабыттарын иһин 100 солк. ыстыраап суруйан биэрбиттэр, ону кэлин 3 солк. диэри исполкомҥа үҥсэн түһэттэрбиттэр). 

Ньиэп институтугар дуоктарга диссэртээссийэтин автореферата 1956 с. бэлиэтэнэ сылдьар, ол эрээри Елагина суруйарынан икки сылынан 1958 сыл кулун тутарыгар көмүскээбит курдук. 

1959 с. Геология уонна сир аннын харыстабылын министиэристибэтин Уһук Илиннээҕи эспэдииссийэтин сүрүн геологынан үлэлээбит.


1962 сыл саҕаланыытыгар кэргэнинээн [[Дьокуускай]]га көспүт, Саха сиринээҕи Геология институтугар осадочнай формациялар уонна литология лабораториятын сэбиэдиссэйинэн үлэҕэ киирбит. Ыаллар, Елагина суруйарынан, Саха сиригэр 8лэлиир кэмнэригэр кооперативнай кыбартыыраҕа харчы мунньуммуттар. Өлүөнэ алын тардыытыгар фосфориттар хостонор сирдэрин арыйбыт.

Дьокуускайга 1968 сыллаахха диэри олорбут. 

=== Бэчээккэ тахсыбыт үлэлэрин сорҕото ===
* Тучков И. И. Стратиграфия верхнетриасовых, юрских и нижнемеловых отложений и перспективы нефтегазоносности Северо-Востока СССР. М. Госгеолтехиздат, 1962. 187 с. с илл., 2 л. схем. Библиогр.: с. 179—186.
* Тучков И. И. Верхнетриасовые и юрские отложения Северо-Востока СССР и история развития территории за это время. Автореф. дисс. на соискание учен, степени д-ра геол.-минерал, наук. М., 1956. 24 с. (АН СССР. Геол, ин-т), Библиогр.: 8 назв. 
* Тучков И. И. К вопросу о зональном расчленении верхнетриасовых и юрских отложений Северо-Востока СССР. — Геология и полезные ископаемые Якутской АССР. (Доклады на XIV научной сессии ЯФ СО АН СССР). Якутск, 1962, с. 77—88. Библиогр.: 10 назв.
* Тучков И. И. Палеогеография Северо-Востока СССР в позднетриасовое и юрское время. — В кн.: Геология и полезные ископаемые Якутской АССР (Доклады на XVI научной сессии ЯФ СО АН СССР). Якутск, 1962, с. 197 — 220.Т
* Тучков И. И. Первая попытка сопоставления угольных пластов Алданского бассейна методом спектроскопического анализа. — Материалы по геологии и полезным ископаемым Северо-Востока СССР, Магадан, вып. 9, 1955, с. 131—138.
* Васьковский А. П. и Тучков И. И. Решение одной из важных палеогеографических проблем Мамонтовой горы на Алдане. — Колыма, 1953, № 9, с. 42—44.
* Пчелинцева Г. Т. и Тучков И. И. Северо-Восток— В кн.: Геологическое строение СССР, 1958, т. 1, с. 428—431.
* Бахрамеёв В. А. и Тучков И. И. Юрский период (система). — БСЭ. Изд. 2-е, т 49, с. 415—419.
* Тучков И. Фосфориты Якутии. — «Молодежь Якутии», 1964, 9 янв.

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}

[[Категория:Дьон алпаабытынан]]
[[Категория:1914 сыллаахха төрөөбүттэр]]
[[Категория:Бэс ыйын 27 күнүгэр төрөөбүттэр]]
[[Категория:Геологтар]]</text>
      <sha1>c73eoxbm09w89c0s8xqpkx3zs02g9oo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>428995</id>
      <parentid>428994</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T01:57:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <origin>428995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9362" sha1="q8tspbtlvvqiakc3wbo8ls4a5e2m4mi" xml:space="preserve">'''Тучков Иван Иванович''' (1914.06.27—?) — Дальстройга үлэлээбит геолог, хас да хорҕолдьун хостонор сирдэрин арыйбыт, Алдаҥҥа таас чоҕу чинчийбит киһи, 1962 сыллаахтан Саха сиринээҕи Геология институтугар осадочнай формациялар уонна литология лабораториятын сэбиэдиссэйэ, геология-минералогия билимин дуоктара &lt;ref name=&quot;:Календарь 1964&quot;&gt;{{Кинигэ|автор=М. Г. Самыгина, Г. С. Тарский|заглавие=Календарь знаменательных и памятных дат|ссылка=https://e.nlrs.ru/online2/127685?fromOpenPage=https%3A%2F%2Fnlrs.ru%2Fopen%2F127685|место=г. Якутск|издательство=Якутское книжное издательство|год=1994|страниц=116|страницы=62-63|тираж=1000}}&lt;/ref&gt;.

== Олоҕо ==
[[1914 сыл]]лаахха [[бэс ыйын 27]] күнүгэр сулууспалаах дьиэ кэргэнигэр [[Ростов-на-Дону]] куоракка төрөөбүт. 1939 с. МГУ-ну бүтэрбит. 1940 с. Дальстрой систиэмэтигэр үлэлээбит. Бу сылларга ССРС Хотугулуу-Илин оройуоннарыгар геология устуутун, көрдүүр үлэлэрин ыыппыт, хас да хорҕолдьун хостонор сирдэрин арыйбыт.

1949 с. геолого-минералогическай билим хандьыдаатын диссэртээссийэтин көмүскээбит. 1951-52 сылларга Алдан таас чохтоох оройуонугар чинчийииэлэри ыыппыт, промышленнай таас чох уонна ньиэп баарын чопчулаабыт. ССРС Хотугулуу-Илинин стратиграфиятыгар түмэр үлэлэри ыыппыт (&quot;ССРС геологиятын&quot; 30-с туомун суруйууга кыттыбыт). 
 
1953 с. бүтүүтүгэр Москубаҕа геолог [[Елагина Екатерина Николаевна|Екатерина Елагиналыын]] билсибит (ол саҕана кэргэннээҕэ, бииргэ олорботтор этэ). Холбоспуттар, ол эрээри, урукку ойоҕо арахсарга сөбүлэспэтэх буолан официальнайдык ыал буолбатахтар. 1956 сыллаахха балаҕан ыйын 13 күнүгэр уолламмыттар.

Дуоктарскайын предварительнай көмүскээһинэ 1955 с., Елагина суруйарынан, айдааннаахтык буолбут (Дальстрой туһунан ол саҕана билим үлэлэрэ тахса иликтэрэ, Сталин өлбүтүн кэннэ секретноһа дьэ уһуллубут этэ, эдэр докторант дуоктарскайы көмүскээһинэ ордугурҕааһыны күөдьүппүтэ). Бүтэһиктээх көмүскээһинэ 1956 с. ыам ыйын 20-с күннэрин эргин буолуохтаах эбит.
Ол эрээри ол иннинэ аҕай бастакы ойоҕо &quot;икки ойохтоох&quot; диэн институт партийнай тэрилтэтигэр үҥсүү суруйбутугар, ордугурҕааччылар ону туһанан, баартыйатыттан устубуттар, онтон сылтаан дуоктарскай диссэртээссийэтин көмүскээһинэ харгыстаммыт.

Елагина суруйарынан 1957 сыл ыам ыйыгар Магадааҥҥа буолбут улахан мунньахха сылдьа таарыйа Тучков Магадаан суутугар сылдьан бастакы ойоҕуттан арахсар туһунан сайабылыанньа биэрбит, иккис ойоҕор оҕолоох буолан, сайабылыаннатын харгыһа суох ылбыттар. Ол эрээри арахсыыны бүтэһиктээхтик докумуоннааһын Москубаҕа хаһыакка биллэрии таһаарыы кэнниттэн оҥоһуллуохтаах буолан, арахсыы тардыллыбыт. Ол биллэрии 1958 сыл кулун тутарыгар тахсыбыт. Онон 1958 сыл бэс ыйын 6 күнүгэр ЗАГС-ка холбоспуттар (таарыйа онно 1,5 саастаах оҕолорун регистрациялаабыттар, хойутаабыттарын иһин 100 солк. ыстыраап суруйан биэрбиттэр, ону кэлин 3 солк. диэри исполкомҥа үҥсэн түһэттэрбиттэр). 

Ньиэп институтугар дуоктарга диссэртээссийэтин автореферата 1956 с. бэлиэтэнэ сылдьар, ол эрээри Елагина суруйарынан икки сылынан 1958 сыл кулун тутарыгар көмүскээбит курдук. 

1959 с. Геология уонна сир аннын харыстабылын министиэристибэтин Уһук Илиннээҕи эспэдииссийэтин сүрүн геологынан үлэлээбит.


1962 сыл саҕаланыытыгар кэргэнинээн [[Дьокуускай]]га көспүт, Саха сиринээҕи Геология институтугар осадочнай формациялар уонна литология лабораториятын сэбиэдиссэйинэн үлэҕэ киирбит. Ыаллар, Елагина суруйарынан, Саха сиригэр 8лэлиир кэмнэригэр кооперативнай кыбартыыраҕа харчы мунньуммуттар. Өлүөнэ алын тардыытыгар фосфориттар хостонор сирдэрин арыйбыт.

Дьокуускайга 1968 сыллаахха диэри олорбут. 

=== Бэчээккэ тахсыбыт үлэлэрин сорҕото ===
* Тучков И. И. Стратиграфия верхнетриасовых, юрских и нижнемеловых отложений и перспективы нефтегазоносности Северо-Востока СССР. М. Госгеолтехиздат, 1962. 187 с. с илл., 2 л. схем. Библиогр.: с. 179—186.
* Тучков И. И. Верхнетриасовые и юрские отложения Северо-Востока СССР и история развития территории за это время. Автореф. дисс. на соискание учен, степени д-ра геол.-минерал, наук. М., 1956. 24 с. (АН СССР. Геол, ин-т), Библиогр.: 8 назв. 
* Тучков И. И. К вопросу о зональном расчленении верхнетриасовых и юрских отложений Северо-Востока СССР. — Геология и полезные ископаемые Якутской АССР. (Доклады на XIV научной сессии ЯФ СО АН СССР). Якутск, 1962, с. 77—88. Библиогр.: 10 назв.
* Тучков И. И. Палеогеография Северо-Востока СССР в позднетриасовое и юрское время. — В кн.: Геология и полезные ископаемые Якутской АССР (Доклады на XVI научной сессии ЯФ СО АН СССР). Якутск, 1962, с. 197 — 220.Т
* Тучков И. И. Первая попытка сопоставления угольных пластов Алданского бассейна методом спектроскопического анализа. — Материалы по геологии и полезным ископаемым Северо-Востока СССР, Магадан, вып. 9, 1955, с. 131—138.
* Васьковский А. П. и Тучков И. И. Решение одной из важных палеогеографических проблем Мамонтовой горы на Алдане. — Колыма, 1953, № 9, с. 42—44.
* Пчелинцева Г. Т. и Тучков И. И. Северо-Восток— В кн.: Геологическое строение СССР, 1958, т. 1, с. 428—431.
* Бахрамеёв В. А. и Тучков И. И. Юрский период (система). — БСЭ. Изд. 2-е, т 49, с. 415—419.
* Тучков И. Фосфориты Якутии. — «Молодежь Якутии», 1964, 9 янв.

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}

[[Категория:Дьон алпаабытынан]]
[[Категория:1914 сыллаахха төрөөбүттэр]]
[[Категория:Бэс ыйын 27 күнүгэр төрөөбүттэр]]
[[Категория:Геологтар]]</text>
      <sha1>q8tspbtlvvqiakc3wbo8ls4a5e2m4mi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>428996</id>
      <parentid>428995</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T01:59:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <origin>428996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9476" sha1="82gxsvaizjk72op7z4jer633gt7xczg" xml:space="preserve">'''Тучков Иван Иванович''' (1914.06.27—?) — Дальстройга үлэлээбит геолог, хас да хорҕолдьун хостонор сирдэрин арыйбыт, Алдаҥҥа таас чоҕу чинчийбит киһи, 1962 сыллаахтан Саха сиринээҕи Геология институтугар осадочнай формациялар уонна литология лабораториятын сэбиэдиссэйэ, геология-минералогия билимин дуоктара &lt;ref name=&quot;:Календарь 1964&quot;&gt;{{Кинигэ|автор=М. Г. Самыгина, Г. С. Тарский|заглавие=Календарь знаменательных и памятных дат|ссылка=https://e.nlrs.ru/online2/127685?fromOpenPage=https%3A%2F%2Fnlrs.ru%2Fopen%2F127685|место=г. Якутск|издательство=Якутское книжное издательство|год=1994|страниц=116|страницы=62-63|тираж=1000}}&lt;/ref&gt;.

== Олоҕо ==
[[1914 сыл]]лаахха [[бэс ыйын 27]] күнүгэр сулууспалаах дьиэ кэргэнигэр [[Ростов-на-Дону]] куоракка төрөөбүт. 1939 с. МГУ-ну бүтэрбит. 1940 с. Дальстрой систиэмэтигэр үлэлээбит. Бу сылларга ССРС Хотугулуу-Илин оройуоннарыгар геология устуутун, көрдүүр үлэлэрин ыыппыт, хас да хорҕолдьун хостонор сирдэрин арыйбыт.

1949 с. геолого-минералогическай билим хандьыдаатын диссэртээссийэтин көмүскээбит. 1951-52 сылларга Алдан таас чохтоох оройуонугар чинчийииэлэри ыыппыт, промышленнай таас чох уонна ньиэп баарын чопчулаабыт. ССРС Хотугулуу-Илинин стратиграфиятыгар түмэр үлэлэри ыыппыт (&quot;ССРС геологиятын&quot; 30-с туомун суруйууга кыттыбыт)&lt;ref name=&quot;:Календарь 1964&quot; /&gt;. 
 
1953 с. бүтүүтүгэр Москубаҕа Саха сиригэр алмаастары булуу кыттыылааҕа геолог [[Елагина Екатерина Николаевна|Екатерина Елагиналыын]] билсибит (ол саҕана кэргэннээҕэ, бииргэ олорботтор этэ). Холбоспуттар, ол эрээри, урукку ойоҕо арахсарга сөбүлэспэтэх буолан докумуонунан ыал буолбатахтар. 1956 сыллаахха балаҕан ыйын 13 күнүгэр уолламмыттар.

Дуоктарскайын предварительнай көмүскээһинэ 1955 с., Елагина суруйарынан, айдааннаахтык буолбут (Дальстрой туһунан ол саҕана билим үлэлэрэ тахса иликтэрэ, Сталин өлбүтүн кэннэ секретноһа дьэ уһуллубут этэ, эдэр докторант дуоктарскайы көмүскээһинэ ордугурҕааһыны күөдьүппүтэ). Бүтэһиктээх көмүскээһинэ 1956 с. ыам ыйын 20-с күннэрин эргин буолуохтаах эбит.
Ол эрээри ол иннинэ аҕай бастакы ойоҕо &quot;икки ойохтоох&quot; диэн институт партийнай тэрилтэтигэр үҥсүү суруйбутугар, ордугурҕааччылар ону туһанан, баартыйатыттан устубуттар, онтон сылтаан дуоктарскай диссэртээссийэтин көмүскээһинэ харгыстаммыт.

Елагина суруйарынан 1957 сыл ыам ыйыгар Магадааҥҥа буолбут улахан мунньахха сылдьа таарыйа Тучков Магадаан суутугар сылдьан бастакы ойоҕуттан арахсар туһунан сайабылыанньа биэрбит, иккис ойоҕор оҕолоох буолан, сайабылыаннатын харгыһа суох ылбыттар. Ол эрээри арахсыыны бүтэһиктээхтик докумуоннааһын Москубаҕа хаһыакка биллэрии таһаарыы кэнниттэн оҥоһуллуохтаах буолан, арахсыы тардыллыбыт. Ол биллэрии 1958 сыл кулун тутарыгар тахсыбыт. Онон 1958 сыл бэс ыйын 6 күнүгэр ЗАГС-ка холбоспуттар (таарыйа онно 1,5 саастаах оҕолорун регистрациялаабыттар, хойутаабыттарын иһин 100 солк. ыстыраап суруйан биэрбиттэр, ону кэлин 3 солк. диэри исполкомҥа үҥсэн түһэттэрбиттэр). 

Ньиэп институтугар дуоктарга диссэртээссийэтин автореферата 1956 с. бэлиэтэнэ сылдьар, ол эрээри Елагина суруйарынан икки сылынан 1958 сыл кулун тутарыгар көмүскээбит курдук. 

1959 с. Геология уонна сир аннын харыстабылын министиэристибэтин Уһук Илиннээҕи эспэдииссийэтин сүрүн геологынан үлэлээбит.


1962 сыл саҕаланыытыгар кэргэнинээн [[Дьокуускай]]га көспүт, Саха сиринээҕи Геология институтугар осадочнай формациялар уонна литология лабораториятын сэбиэдиссэйинэн үлэҕэ киирбит. Ыаллар, Елагина суруйарынан, Саха сиригэр 8лэлиир кэмнэригэр кооперативнай кыбартыыраҕа харчы мунньуммуттар. Өлүөнэ алын тардыытыгар фосфориттар хостонор сирдэрин арыйбыт.

Дьокуускайга 1968 сыллаахха диэри олорбут. 

=== Бэчээккэ тахсыбыт үлэлэрин сорҕото ===
* Тучков И. И. Стратиграфия верхнетриасовых, юрских и нижнемеловых отложений и перспективы нефтегазоносности Северо-Востока СССР. М. Госгеолтехиздат, 1962. 187 с. с илл., 2 л. схем. Библиогр.: с. 179—186.
* Тучков И. И. Верхнетриасовые и юрские отложения Северо-Востока СССР и история развития территории за это время. Автореф. дисс. на соискание учен, степени д-ра геол.-минерал, наук. М., 1956. 24 с. (АН СССР. Геол, ин-т), Библиогр.: 8 назв. 
* Тучков И. И. К вопросу о зональном расчленении верхнетриасовых и юрских отложений Северо-Востока СССР. — Геология и полезные ископаемые Якутской АССР. (Доклады на XIV научной сессии ЯФ СО АН СССР). Якутск, 1962, с. 77—88. Библиогр.: 10 назв.
* Тучков И. И. Палеогеография Северо-Востока СССР в позднетриасовое и юрское время. — В кн.: Геология и полезные ископаемые Якутской АССР (Доклады на XVI научной сессии ЯФ СО АН СССР). Якутск, 1962, с. 197 — 220.Т
* Тучков И. И. Первая попытка сопоставления угольных пластов Алданского бассейна методом спектроскопического анализа. — Материалы по геологии и полезным ископаемым Северо-Востока СССР, Магадан, вып. 9, 1955, с. 131—138.
* Васьковский А. П. и Тучков И. И. Решение одной из важных палеогеографических проблем Мамонтовой горы на Алдане. — Колыма, 1953, № 9, с. 42—44.
* Пчелинцева Г. Т. и Тучков И. И. Северо-Восток— В кн.: Геологическое строение СССР, 1958, т. 1, с. 428—431.
* Бахрамеёв В. А. и Тучков И. И. Юрский период (система). — БСЭ. Изд. 2-е, т 49, с. 415—419.
* Тучков И. Фосфориты Якутии. — «Молодежь Якутии», 1964, 9 янв.

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}

[[Категория:Дьон алпаабытынан]]
[[Категория:1914 сыллаахха төрөөбүттэр]]
[[Категория:Бэс ыйын 27 күнүгэр төрөөбүттэр]]
[[Категория:Геологтар]]</text>
      <sha1>82gxsvaizjk72op7z4jer633gt7xczg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1652</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58572</id>
    <redirect title="1652 сыл" />
    <revision>
      <id>429003</id>
      <timestamp>2026-05-27T02:14:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>Ojkhol [[1652]] сирэй аатын маннык [[1652 сыл]] уларыппыт</comment>
      <origin>429003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="4fxjrs265zf3jmh3wg68jntwlb23ilx" xml:space="preserve">#утаарыы [[1652 сыл]]</text>
      <sha1>4fxjrs265zf3jmh3wg68jntwlb23ilx</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>