Бикипиэдьийэ sahwiki https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D2%AF%D1%80%D2%AF%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D1%80%D1%8D%D0%B9 MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Миэдьийэ Аналлаах Ырытыы Кыттааччы Кыттааччы ырытыыта Бикипиэдьийэ Бикипиэдьийэ ырытыыта Билэ Билэ ырытыыта MediaWiki MediaWiki-ни ырытыы Халыып Халыыбы ырытыы Көмө Көмөнү ырытыы Категория Категорияны ырытыы TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 4360 429147 419303 2026-05-31T11:11:22Z Leung Kwan Lok 29078 /* */ 429147 wikitext text/x-wiki {{Булкуйума|Рим империята}} {{Infobox Settlement |name = Comune di Roma |established_title = Тутуллуута |established_date = [[Муус устар 21]], 753 б.э.и. |nickname = The Eternal City |motto = ''Senātus Populusque Rōmānus'' |website = [http://www.comune.roma.it comune.roma.it] |image_skyline = Rom (IT), Kolosseum -- 2024 -- 0610.jpg |image_flag = Flag of Rome.svg |image_shield = Insigne Romanum coronatum.svg |image_map = Italyrome.png |map_caption = Location of Rome |subdivision_type = [[италия регионнара|Регион]] |subdivision_type1 = [[италия провинциялара|Провинция]] |subdivision_name = [[Лацио]] |subdivision_name1 = [[ром провинцията|Ром]] (RM) |leader_title = Баhылык |leader_name = Дьанни Алеманно |area_magnitude = 1 E8 |area_total_sq_mi = 496.1 |area_total_km2 = 1,285 |population_footnotes = |population_as_of = December 2006 |population_total = 2,705,603 ([[Largest 100 Cities of Italy by Population|1^st]]) |population_urban = 4,013,057 |area_urban_km2 = 5,352 |area_urban_sq_mi = 2,066 |population_metro = 5,493,308 |population_density_km2 = 2,105.5 |population_density_sq_mi = 4,664.8 |timezone = [[Central European Time|CET]] |utc_offset = +1 |timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |elevation_m = +20 |elevation_ft = 66 |postal_code_type = Postal codes |postal_code = 00121 to 00199 |area_code = 06 |blank_name =Patron saints |blank_info =[[Saint Peter]] and [[Paul of Tarsus|Saint Paul]] |footnotes = }} [[File:August_Fischer_-_Udsigt_over_Tiberen_mod_Engelsborg_og_Peterskirken_-_1895.png|thumb]] '''Ром''' ({{lang-it|Roma}}) диэн [[Италия]] ил уонна [[Лацио]] улуус [[киин куорат]]а. Италия олохтооҕун ахсаанынан ордук улахан [[куорат]]а (2,705,317 киhи). [[Италия тумул арыыта|Италия тумул арыытын]] ортокулуу-хоту өттүгэр, [[Тибер]] өрүскэ турар. Ром куорат быhыытынан 2,5 тыh. сыл историялаах. == Куорат бэлиэтиир күннэрэ == * [[Бэс ыйын 29]] — Арыгы кыргыһыыта (Batalla de Vino). Олохтоохтор кыһыл арыгыннан бэйэ-бэйэлэрин ыһыахтыыллар, ол кэнниттэн "борооскулар кыргыһыыларын" ыыталлар (оҕустар кыргыһыыларын курдук эрээри, борооскулары өлөрбөттөр). Бу күнү испаан тыллаах элбэх дойдуларыгар бэлиэтииллэр. {{Geo-stub}} [[Категория:Италия]] [[Категория:Эуропа киин куораттара]] oygzzbnl1nd1wz9ovdfrhxkmcvtwgg3 0 4844 429145 332202 2026-05-31T10:52:29Z Leung Kwan Lok 29078 /* */ 429145 wikitext text/x-wiki {{Infobox Settlement |name = Дьакаарта |official_name = Дьакаарта анал киин куорат сирэ |native_name = Daerah Khusus Ibukota Jakarta |native_name1 = |native_name2 = |nickname = Big Durian |motto = ''Jaya Raya''<br />([[саха тыла|сахалыы]]): "Чэчириир уонна Улахан" |image_skyline = Jakarta_Skyline_(Resize).jpg |image_size = 500 × 400 pixels |image_caption = Дьакаарта киинэ |image_flag = Flag of Jakarta (vectorised).svg |image_seal = Coat of arms of Jakarta.svg |image_shield = |image_blank_emblem = +Jakarta Logo.svg | blank_emblem_size = 130px |image_map = |mapsize = |map_caption = Дьакаарта Индонезияҕа |pushpin_map = Indonesia |subdivision_type = Дойду |subdivision_name = [[Индонезия]] |subdivision_type1 = Провинция |subdivision_name1 = [[Дьакаарта]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |government_type = [[Administrative divisions of Indonesia|Special administrative area]] |leader_title = Губернатор |leader_name = Фаузи Боуо |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = |established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> |established_date2 = |established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> |established_date3 = |area_magnitude = |area_total_km2 = 750.28 |area_total_sq_mi = |area_land_km2 = |area_land_sq_mi = |area_water_km2 = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |population_as_of = 2008 |population= 8489910 |population_footnotes = |population_note = <ref name=DKCS>[http://www.kependudukancapil.go.id/index.php?option=com_content&view=article&id=4&Itemid=63 Penduduk Provinsi DKI Jakarta: Penduduk Provinsi DKI Jakarta Januari 2008 (Demographics and Civil Records Service: Population of the Province of Jakarta January 2008]</ref> |population_total = 8,489,910 |population_density_km2 = 11315.7 |population_metro = 13,194,000 |population_density_metro_km2 = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_blank1_title = |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |timezone = [[Time in Indonesia|WIB]] |utc_offset = +7 |timezone_DST = |utc_offset_DST = |latd=6 |latm=16 |lats=0 |latNS=S |longd=106 |longm=48 |longs=0 |longEW=E |elevation_m = 4 |elevation_ft = 13 |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = +6221 |website = [http://www.jakarta.go.id www.jakarta.go.id] |footnotes = }} '''Дьакаарта''' ({{lang-id|Jakarta}}, {{lang-jv|Jakarta}}; [[1527]] сыллаахха дылы — '''Сунда Келапа''', [[1619]] с. дылы — '''Джаякарта''', [[1942]] с. дылы — '''Бата́вия''') — диэн [[Индонезия]] киин уонна ордук улахан куората. [[Соҕуруулуу-илин Азия]] ордук элбэх олохтордоох куората. [[Дьава]] арыы хотугулуу-арҕаа кытылыгар турар. Иэнэ — 664 км² (Пулау-Серибу арыылары аахтахха). Олохтоохторун ахсаана 9 607 787 киһи (2010, биэрэпис). Олохтоохторун чиҥэ — 14 469,56 киһи кв. км. Итэҕэлинэн: 85,5 % — [[мусульмааннар]], 5,2 % — [[протестааннар]], 4,8 % — [[католиктар]], 3,5 % — [[буддистар]], 1 % — [[индуистар]]. == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:Азия киин куораттара]] klhbykuhom7iamph280tkbap7inmvd0 0 5354 429148 416764 2026-05-31T11:17:08Z Leung Kwan Lok 29078 /* */ 429148 wikitext text/x-wiki {{Infobox Settlement |name = Улаанбаатар |traditional = [[Билэ:Ulaghanbaghatur.svg| 25px]] |cyrillic = Улаанбаатар |cyrillic_transcription = Ulaanbaatar |classic_transcription = Ulaɣanbaɣatur |motto = |image_skyline = UB downtown.jpg |imagesize = 290px |image_caption = Куорат киинэ |image_flag = Flag of Ulaanbaatar, Mongolia.svg |flag_size = 120px |image_seal = |seal_size = |image_shield = Coat of arms of Ulaanbaatar, Mongolia.svg |shield_size = 120px |city_logo = |citylogo_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |pushpin_map = Mongolia<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_label_position = bottom <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> |pushpin_map_caption =Монголия хаартатыгар |pushpin_mapsize =285 |subdivision_type = <!--Country--> |subdivision_name = Mongolia |subdivision_type1 = |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = Өргөө диэн тэриллибит |established_date = 1639 |established_title2 = Билиҥҥи сир |established_date2 = 1778 |established_title3 = куорат Уланбаатар диэн ааттаммыт |established_date3 = 1924 |area_magnitude = |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 4704.4 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = 1816.3 |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |population_as_of = 2023 |population_footnotes = <ref name="Statistic">Ulan Bator Statistic Bulletin May.2008 http://statis.ub.gov.mn/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=170&Itemid=99999999</ref> |population_note = |population_total = 1,640,781 |population_density_km2 = 311 |population_density_sq_mi = 810 |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |timezone = H |utc_offset = +8 |timezone_DST = |utc_offset_DST = |latd=47 |latm=55 |lats= |latNS=N |longd=106 |longm=55 |longs= |longEW=E |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = 1350 |elevation_ft = 4429 |postal_code_type = Postal code |postal_code = 210 xxx |area_code = +976 (0)11 |blank_name = License plate |blank_info = УБ_ (_ variable) |blank1_name = [[ISO 3166-2]] |blank1_info = MN-1 |website = http://www.ulaanbaatar.mn/ |footnotes = }} '''Улаанбаатар''' диэн [[Монголия]] киин уонна ордук улахан [[куорат]]а. Олохтоохторун ахсаана 1.6 млн тахса (2023). Улаанбаатар куората Монголия киин өттүгэр, урукку Алтан Тевш хочотугар, билигин Туул-Сэлбэ өрүс хочотун сүрүн дельтатыгар, муора таһымыттан 1300-1350 миэтэрэ үрдүккэ, түөрт хайанан эргимтэлэнэн турар: Богд Хаан, Сонгино Хайырхан, Чыҥгэлтэй уонна Баянзурх, уонна иэнэ 4,704.4 км². Административнай өттүнэн 9 оройуоҥҥа уонна 204 оройуоҥҥа арахсар. ==Устуоруйата== Монголлар кистэлэҥ устуоруйаларыгар сурулларынан «XII үйэ иккис аҥарыгар Хэрэйдтар баһылыктара Тоорил Хаан олорор сирэ Туул хара шугуу диэн сиргэ баар эбит». Чинчийээччилэр бу Улаанбаатар куорат билигин сытар хочота диэн сабаҕалыыллар. Улуу Монгол судаарыстыбатын бастакы киин куората Хархорум Орхон өрүс хочотугар тутуллубута, Юань судаарыстыбата эстибитин кэннэ Мин саба түһэн иккитэ умайбыта. Онтон ыла монголлар арахсыбыттара уонна бүтүннүү көһө сылдьар олоххо көспүттэрэ, куорат тута сатаабакка эрэ иһинэн, тас дойдуга сэриилэспиттэрэ. XVI үйэҕэ эйэни тарҕатаары буддизмҥа киирбиттэригэр, Монголияҕа таҥара дьиэлэрэ тутуллан барбыттара. Ол түмүгэр монголлар куораттары, оройуоннары тутар актыыбынайдара сэргэхсийэн, бастакы Абтай Сайын Хаан Хар Хорум таһыгар Эрдэҥэ манастыырын туппута. Киин куорат 1639—1778 сыллар икки ардыларыгар Орхон, Тамир, Туул өрүстэр үрэхтэрин устун 28 төгүл көһөн, билиҥҥи сиригэр 1778 сыллаахха олохсуйбут, уонна Их Хүрээ диэн ааттаммыт. Ити курдук Хархорумнааҕы Эрдэнэ Зуу манастыырын иһинээҕи үйэлээх уоттаах Арҕааҥҥы киин куорат көһөрүллэн, Занабазар дьиэтин кытта холбоһон, Ширээ Уайт күөлүгэр илдьиллибитэ. Арҕааҥҥы киин куорат судаарыстыба оһоҕун бэлиэтэ этэ. Киин куорат судаарыстыба уонна итэҕэл сүрүн сыаннастарын холбоон үөскээбит диэн сабаҕалыыллар. 1756 сыллаахха бастакы «Цаниг» итэҕэл оскуолата тэриллибитэ, онтон 1786 сылтан Сэтсэн Хаан уонна Тушээт Хаан Маньчжур посольствотыгар провинциянан салайтаран олорбуттара. 1780-1870 сылларга 70-тан тахса туруктаах таҥара дьиэлэрэ уонна манастыырдар тутуллубуттара, ордук билиҥҥи Гандантеченлин манастыыра 1809 сыллаахха уонна Дамбадарджаалин манастыыра. Арассыыйа консульствота 1861 с. Хүрээ нэһилиэнньэтэ элбээн, 1910 сыллаахха 50 тыһыынчаттан тахса киһиэхэ тиийбитэ ==Оҥорон таһаарыы== Бу куорат биир уратыта диэн дойдуга саамай промышленнай уонна хааччыллыылаах сир буолар. Билигин 40 тыһыынча кэриҥэ улахан уонна кыра хампаанньалар Монголия дойду иһинээҕи бородууксуйатын 46% оҥороллор. Кэлиҥҥи сылларга куорат сирдэригэр экологияҕа буортута суох оҥорон таһаарыыны элбэтии уонна буортулаах оҥорон таһаарыыны куораттан таһаарыы боппуруоһа сытыытык таҕыста. Маны таһынан, УБ учаастагар Туул өрүһү киртитэр сүрүн төрүөтүнэн тирии переработкалыыр промышленностар буолаллар, онон бу боппуруоһу кыайан үчүгэйдик быһаарбаттар. [[image:Ulaanbaatar_city_Mongolia.ogv|thumb|left|300px|Ulaanbaatar view from Zaisan hill]] == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} {{Geo-stub}} [[Категория:Азия киин куораттара]] [[Категория:Монголия]] pwawgq5bhatdqc4cl5mm69cop3qczul 0 5848 429146 380197 2026-05-31T11:02:05Z Leung Kwan Lok 29078 /* */ 429146 wikitext text/x-wiki {{Infobox Settlement <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |name = Баҥкок |official_name = Krung Thep Maha Nakhon |native_name = กรุงเทพมหานคร |nickname = |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = Bangkok, Thailand, High angle aerial view.jpg |image_size = 800 × 533 pixels |image_caption = Баҥкок |image_flag = Flag of Bangkok.svg |flag_size = |image_seal = Seal Bangkok Metropolitan Admin (green).svg |seal_size = |image_blank_emblem = กทม lettermark.svg |blank_emblem_size = 85px |image_map = Thailand_Bangkok.png |mapsize = 178px |map_caption = Location |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Дойду |subdivision_name = [[Тайлаан]] <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = [[Administrative divisions of Thailand|Special administrative area]] |leader_title = Governor |leader_name = Chadchart Sittipunt |established_title = Тэриллибитэ |established_date = [[Аюттайа Хоруоллуга|Аюттайа кэмэ]] |established_title2 = Киин куорат буолуута |established_date2 = 21 муус устар 1782 |established_title3 = |established_date3 = <!-- Area ---------------------> |area_footnotes = |area_total_km2 = 1568.737 |area_water_km2 = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_metro_km2 = 7761.50 |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = July 2007 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 8,160,522 |population_density_km2 = 4051 |population_metro = 10061726 |population_density_metro_km2 = 1296.36 |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_blank1_title = |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = <!-- General information ---------------> |timezone = Thailand |utc_offset = +7 |latd=13 |latm=45 |lats=8 |latNS=N |longd=100 |longm=29 |longs=38 |longEW=E |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = [[ISO 3166-2:TH|ISO 3166-2]] |blank_info = TH-10 |blank1_name = |blank1_info = |website = http://www.bma.go.th |footnotes = }} '''Баҥкок''' диэн [[Тайлаан]] киин уонна ордук улахан куората. Атын аата '''Круҥ Тэп Маhа Нахон''' (Krung Thep Maha Nakhon) эбэтэр кылгастык '''Круҥ Тэп''' (Krung Thep). Аан бастаан, [[Аюттайа Хоруоллуга|Аюттайа Хоруоллугун]] кэмигэр [[Чао Фрайа]] өрүс төрүтүгэр турар кыра эргиэн сирэ курдук тэриллибитэ. 1768 с. хоруоллук киинэ [[Аюдья]] умайбытын кэнниттэн, киин куорат суолтатын ылбыта. [[Билэ:Bangkok skytrain sunset.jpg|left|thumb|300px|Баҥкок күн киириитигэр]] Икки сүүстэн тахса сыл устата, Баҥкок Тайлаан эрэ буолбакка, бүтүн [[Индокытай]] уонна [[Соҕуруулуу-илин Азия]] [[политика]] уонна [[экономика]] киинэ. [[Азия]] [[эргиэн]], [[үп]], [[култуура]], [[дьоҕур]], [[мода]], [[үөрэҕирии]] уонна [[аралдьыйыы]] кииннэрин ахсааннарыгар киирсэр буолан, Баҥкок [[аан дойду куората]] суолталаах. Баҥкок бэлиэтэммит олохтоохторун ахсаана 8,160,522 киhи (2007 от ыйа), ол эбэтэр аан дойду 22с улахан куората. Бэлиэтэммэтэх миграннары эптэххэ 15 млн кэриэтэ буолан тахсар. [[Категория:Азия киин куораттара]] crinixlngbt8jxg8v7gojdo8ky92o97 0 51637 429135 403863 2026-05-30T17:48:37Z ALittleButterfly15 29075 429135 wikitext text/x-wiki {{Infobox Company|name=Вьетнам нвестициятын уонна сайыннарыытын баана |logo=Logo Bidv mới.svg |type=[[Cудаарыстыба тутар]] |foundation=1957 сыл муус устар 26 |location=[[Хоан Кием]], [[Ханой]], [[Вьетнам]] |key_people=Lê Ngọc Lâm, [[CEO]]<br />Phan Đức Tú [[Chairman]] |num_employees=23,200 full time equivalent<ref name="Aboutus"/> |industry=[[Баан]], [[Үп-харчы]], [[Security]] |assets=[[Image:Green Arrow Up.svg|12px]] $72 [[1,000,000,000 (number)|billion]] [[US dollar|USD]]<ref name="bidv.com.vn">https://www.bidv.com.vn/bidv/tin-tuc/thong-tin-bao-chi/6-thang-dau-nam-bidv-duy-tri-hoat-dong-on-dinh-an-toan</ref> |net_income=[[Image:Green Arrow Up.svg|12px]] $315 [[million]] [[US Dollar|USD]]<ref>https://www.bidv.com.vn/en/quan-he-nha-dau-tu/bao-cao-va-tai-lieu/bao-cao-thuong-nien</ref> |products=[[Transaction accounts]]<br />[[Insurance]]<br />[[brokerage firm|stock brokerage]]<br />[[Investment bank]]<br />[[Asset-based lending]]<br />[[Consumer finance]]<br />[[Trade]]<br />[[Wire transfer|International payments]]<br />[[Foreign exchange reserves|Foreign exchange]] |homepage={{URL|http://www.bidv.com.vn}}}} '''Вьетнамы инвестициялааһыны уонна сайыннарыытын баана''' ({{Lang-vi|Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam}}), кылгатыллан '''BIDV''' ({{lang-en|Bank for Investment and Development of Vietnam}}) диэн ааттанар. [[Вьетнам]] бааннарыттан '''активтарын кээмэйдэринэн дойду саамай улахан баана ( 2021 сыл от ыйын аа5ыытынан 72 млрд АХШ долл) ''' ХНТ сайдар бырагырааматын 100 бөдөҥ тэрилтэлэрин туһунан отчуотугар олоҕуран, БИДВ 4- с миэстэни ылла, [[Agribank]], [[VNPT]] уонна [[EVN]] кэннилэриттэн.[2] Дойду экономическай сайдыытын инники күөҥҥэ сылдьар, энергетическэй дериватизациялааһын курдук саҥа үп- харчы бородуукталарын модернизациялаан, "сыл дьиэтэ" Гранын ылла.<ref name="hoy12">{{Cite news|title=House of the Year, Vietnam – BIDV|url=http://www.risk.net/asia-risk/feature/2218242/house-of-the-year-vietnam-bidv|accessdate=27 November 2012|newspaper=Asia Risk|date=18 October 2012}}</ref> == Историята == BIDV 1957 сыл муус устар 26 кунугэр Вьетнам Тутуу '''Баана(Ngân hàng Kiến thiết Việt Nam)''' 1981 сыл сэтинньи 24 күнүгэр диэри диэри үлэлээбит, ол кэнниттэн бэйэтин аатын- суолун '''Вьетнамы Инвестициятын уонна тутуутун баана''' диэннэ уларыппыта (Ngân hàng Đầu tư và Xây dựng Việt Nam). Билиҥҥи аата сэтинньи 14 күнүгэр 1990 сыллаахха ылыммыта. 2007 сыл тохсунньутугар Вьетнамҥа правительство BIDV уонна үс атын баанка минритарнай өлүүнү атыылыаҕа диэн биллэрбитэ.<ref name="IHT">{{Cite news|title=Vietnam to sell stakes in 4 banks|work=International Herald Tribune|last=Folkmanis|first=Jason|date=7 January 2007|accessdate=17 January 2008|url=http://www.iht.com/articles/2007/01/07/bloomberg/sxdongbanks.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080217003338/http://www.iht.com/articles/2007/01/07/bloomberg/sxdongbanks.php|archivedate=17 February 2008}}</ref> Ол сыл кулун тутарга Правительство массыына суолларын бырайыактарыгар инвестициялыырга быһаарыммытыгар көрдөстүлэр. <ref>{{Cite news|work=Vietnamnet Bridge|title=BIDV wants to invest in highway projects|date=2 March 2007|accessdate=17 January 2008|url=http://english.vietnamnet.vn/biz/2007/03/668802/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080202064856/http://english.vietnamnet.vn/biz/2007/03/668802/|archivedate=2 February 2008}}</ref> Балаҕан ыйыгар Вьенам Эрлайнс, Петро Вьетнам уонна Вьетнам почтатын кытта Вьетнам бастакы күтүр финансовай хампаанньа онорорун туһунан биллэрбитэ. 2019 сыл сэтинньитигэр Кэриэйэ Hana баанын кытта стратегическай бииргэ үлэлээһин туһунан сөбүлэһиигэ илии баттаабыта уонна омук дойдуларын бааннарын 15 %- на бас билэр стратегическай акционерын кэпсээбитэ. Бу Вьетнамна бөдөҥ холбоһуктар уонна атыылаһыы биир ордук улахан сөбүлэһии этэ. == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} {{Company-stub}} {{Money-stub}} [[Категория:Вьетнам]] [[Категория:Вьетнам тэрилтэлэрэ]] qxl3oa5cpdhuszma542zh8nf7w0q7gp 429136 429135 2026-05-30T17:49:04Z ALittleButterfly15 29075 429136 wikitext text/x-wiki {{Infobox Company|name=Вьетнам нвестициятын уонна сайыннарыытын баана |logo=[[File:Logo Bidv mới.svg]] |type=[[Cудаарыстыба тутар]] |foundation=1957 сыл муус устар 26 |location=[[Хоан Кием]], [[Ханой]], [[Вьетнам]] |key_people=Lê Ngọc Lâm, [[CEO]]<br />Phan Đức Tú [[Chairman]] |num_employees=23,200 full time equivalent<ref name="Aboutus"/> |industry=[[Баан]], [[Үп-харчы]], [[Security]] |assets=[[Image:Green Arrow Up.svg|12px]] $72 [[1,000,000,000 (number)|billion]] [[US dollar|USD]]<ref name="bidv.com.vn">https://www.bidv.com.vn/bidv/tin-tuc/thong-tin-bao-chi/6-thang-dau-nam-bidv-duy-tri-hoat-dong-on-dinh-an-toan</ref> |net_income=[[Image:Green Arrow Up.svg|12px]] $315 [[million]] [[US Dollar|USD]]<ref>https://www.bidv.com.vn/en/quan-he-nha-dau-tu/bao-cao-va-tai-lieu/bao-cao-thuong-nien</ref> |products=[[Transaction accounts]]<br />[[Insurance]]<br />[[brokerage firm|stock brokerage]]<br />[[Investment bank]]<br />[[Asset-based lending]]<br />[[Consumer finance]]<br />[[Trade]]<br />[[Wire transfer|International payments]]<br />[[Foreign exchange reserves|Foreign exchange]] |homepage={{URL|http://www.bidv.com.vn}}}} '''Вьетнамы инвестициялааһыны уонна сайыннарыытын баана''' ({{Lang-vi|Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam}}), кылгатыллан '''BIDV''' ({{lang-en|Bank for Investment and Development of Vietnam}}) диэн ааттанар. [[Вьетнам]] бааннарыттан '''активтарын кээмэйдэринэн дойду саамай улахан баана ( 2021 сыл от ыйын аа5ыытынан 72 млрд АХШ долл) ''' ХНТ сайдар бырагырааматын 100 бөдөҥ тэрилтэлэрин туһунан отчуотугар олоҕуран, БИДВ 4- с миэстэни ылла, [[Agribank]], [[VNPT]] уонна [[EVN]] кэннилэриттэн.[2] Дойду экономическай сайдыытын инники күөҥҥэ сылдьар, энергетическэй дериватизациялааһын курдук саҥа үп- харчы бородуукталарын модернизациялаан, "сыл дьиэтэ" Гранын ылла.<ref name="hoy12">{{Cite news|title=House of the Year, Vietnam – BIDV|url=http://www.risk.net/asia-risk/feature/2218242/house-of-the-year-vietnam-bidv|accessdate=27 November 2012|newspaper=Asia Risk|date=18 October 2012}}</ref> == Историята == BIDV 1957 сыл муус устар 26 кунугэр Вьетнам Тутуу '''Баана(Ngân hàng Kiến thiết Việt Nam)''' 1981 сыл сэтинньи 24 күнүгэр диэри диэри үлэлээбит, ол кэнниттэн бэйэтин аатын- суолун '''Вьетнамы Инвестициятын уонна тутуутун баана''' диэннэ уларыппыта (Ngân hàng Đầu tư và Xây dựng Việt Nam). Билиҥҥи аата сэтинньи 14 күнүгэр 1990 сыллаахха ылыммыта. 2007 сыл тохсунньутугар Вьетнамҥа правительство BIDV уонна үс атын баанка минритарнай өлүүнү атыылыаҕа диэн биллэрбитэ.<ref name="IHT">{{Cite news|title=Vietnam to sell stakes in 4 banks|work=International Herald Tribune|last=Folkmanis|first=Jason|date=7 January 2007|accessdate=17 January 2008|url=http://www.iht.com/articles/2007/01/07/bloomberg/sxdongbanks.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080217003338/http://www.iht.com/articles/2007/01/07/bloomberg/sxdongbanks.php|archivedate=17 February 2008}}</ref> Ол сыл кулун тутарга Правительство массыына суолларын бырайыактарыгар инвестициялыырга быһаарыммытыгар көрдөстүлэр. <ref>{{Cite news|work=Vietnamnet Bridge|title=BIDV wants to invest in highway projects|date=2 March 2007|accessdate=17 January 2008|url=http://english.vietnamnet.vn/biz/2007/03/668802/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080202064856/http://english.vietnamnet.vn/biz/2007/03/668802/|archivedate=2 February 2008}}</ref> Балаҕан ыйыгар Вьенам Эрлайнс, Петро Вьетнам уонна Вьетнам почтатын кытта Вьетнам бастакы күтүр финансовай хампаанньа онорорун туһунан биллэрбитэ. 2019 сыл сэтинньитигэр Кэриэйэ Hana баанын кытта стратегическай бииргэ үлэлээһин туһунан сөбүлэһиигэ илии баттаабыта уонна омук дойдуларын бааннарын 15 %- на бас билэр стратегическай акционерын кэпсээбитэ. Бу Вьетнамна бөдөҥ холбоһуктар уонна атыылаһыы биир ордук улахан сөбүлэһии этэ. == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} {{Company-stub}} {{Money-stub}} [[Категория:Вьетнам]] [[Категория:Вьетнам тэрилтэлэрэ]] ttmml55z3une939y3zneq36sy4xzrys 0 58594 429137 429128 2026-05-31T01:03:47Z ~2026-32078-34 29068 /* Результаты на чемпионатах мира и Европы */ 429137 wikitext text/x-wiki '''Тамара Михайловна Тансыккужина''' ({{lang-ba|Тамара Михаил ҡыҙы Танһыҡҡужина}}; {{ВД-Преамбула}}) — Арассыыйа дуобатчыта, аан дойду сэттэ төгүллээх чөмпүйүөнэ, Дьобуруопа икки игүллээх чөмпүйүөнэ (2000, 2008). Аан дойду гроссмейстерэ. Башкоротстаан Өрөспүүбүлүкэтин дуобакка федерациятын исполкомун бэрэссэдээтэлэ. Набережные Челны саахымат-дуобат кулуубн иитиллээччитэ, бастакы тириэньэрдэрэ С Овечкин, И. Белкина. 2021 сыллаахха БӨ Курултаайын бэрэссэдээтэлин солбуйааччытынан таллыллыбыта. 1978 сыллаахха ахсынньы 11 күнүгэр Набережные Челны (Татаар АССР) төрөөбүтэ. Сергей Овечкиҥҥа (ССРС нуучча дуобатыгар 1985 с. чөмпүйүөнэ) 1988 сыллаахтан дьарыктаммыта. 1990 сылтан улхан сабыдыалы тириэньэр М. Белкина оҥорбута. 1994 с. Черток диэн тириэньэр ыҥырыытынан Башкортостаан Ишимбай куоратыгар көспүтэ. 1995 сылллаахха бастакы бөдөҥ кыайыытын ситиспитэ - кыргыттарга аан дойду дуобатыгар Арассыыйа первенствотыгар бастаабыта. 1996 с. Арассыыйа чөмпүйэнээтигэр дьаталларга чөмпүйүөн буолбута. 1999 сыллаахха Дьокуускайга буолбут аан дойду чөмпүйэнээтигэр 6-с буолбута. 2001 сыллаахха аан дойду чөмпүйэнээтин кыайбыта. 2002 сыллаахтан Уфа куоракка олорор. == Үөрэҕэ == * А. Валили аатынан Ишибай өрөспүүбүлүкэтээҕи гимназия-интэринээтэ. * Стерлитамактааҕы судаарыстыбаннай пединиститут (2001) * Башкиир судаарыстыбаннай университета (2009) == Наҕараадалара == * Доҕордоһуу уордьана (2021) * Салават Юлаев уордьана (2001) == Сыбаанньалара == Аан дойду гроссмейстера (2001), эр дьоҥҥо аан дойду маастара, Арассыыйа гроссмейстера (1998). == Түмүктэрэ == == Аан дойду уонна Дьобуруопа ч6мп8йэнээттэригэр кыттыыта == {| class="sortable wikitable" |- ! Сыл !! Таһым !! Буолбут сирэ !! Турнир/Матч !! Счёт !! Миэстэтэ |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 1999|1999]] || ЧМ || {{флаг|RUS}} [[Якутск]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +3 =4 −2 || 6 |- | [[Чемпионат Европы по международным шашкам среди женщин 2000|2000]] || ЧЕ || {{флаг|UKR}} [[Запорожье]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +4 =4 −0 ||bgcolor="gold" | 1 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2001|2001]] || ЧМ || {{флаг|NED}} [[Велп]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +5 =4 −0 ||bgcolor="gold" | 1 |- | [[Чемпионат Европы по международным шашкам среди женщин 2002|2002]] || ЧЕ || {{флаг|LIT}} [[Вильнюс]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +4 =3 −2 || 5 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2002|2002]] || ЧМ || {{флаг|LAT}} [[Рига]] / {{флаг|RUS}} [[Уфа]] || матч с {{флаг|LAT}} [[Зоя Голубева|Зоей Голубевой]] || +2 −1 ||bgcolor="gold" | 1 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2003|2003]] || ЧМ || {{флаг|NED}} [[Заутеланде]] || турнир || +3 =8 −2 || 5 |- | [[Чемпионат Европы по международным шашкам среди женщин 2004|2004]] || ЧЕ || {{флаг|POL}} [[Млава]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +2 =7 −0 || 5 |- | [[Матч за звание чемпиона мира по международным шашкам среди женщин 2004|2004]] || ЧМ || {{флаг|RUS}} [[Уфа]] || матч с {{флаг|NED}} [[Ольга Камышлеева|Ольгой Камышлеевой]] || +2 −1 ||bgcolor="gold" | 1 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2005|2005]] || ЧМ || {{флаг|ITA}} [[Латронико]] || турнир || +3 =7 −1 || 6 |- | [[Чемпионат Европы по международным шашкам среди женщин 2006|2006]] || ЧЕ || {{флаг|SLO}} [[Бовец]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +2 =7 −0 ||bgcolor="cd7f32"| 3 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2007|2007]] || ЧМ || {{флаг|RUS}} [[Якутск]] || турнир || +6 =9 −0 ||bgcolor="gold" | 1 |- |[[Чемпионат Европы по международным шашкам среди женщин 2008|2008]] || ЧЕ || {{флаг|EST}} [[Таллин]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +3 =6 −0 ||bgcolor="gold" |1 |- | [[Матч за звание чемпиона мира по международным шашкам среди женщин 2008|2008]] || ЧМ || {{флаг|UKR}} [[Днепродзержинск]] / {{флаг|RUS}} [[Уфа]] || матч с {{флаг|UKR}} [[Дарья Ткаченко|Дарьей Ткаченко]] || +0 −3 ||bgcolor="silver"|2 |- | [[Чемпионат Европы по международным шашкам среди женщин 2010|2010]] || ЧЕ || {{флаг|POL}} [[Семпульно-Краеньске]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +3 =6 −0 ||bgcolor="silver"|2 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2010|2010]] || ЧМ || {{флаг|RUS}} [[Уфа]] || турнир || +0 =8 −2 || 5-6 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2011|2011]] || ЧМ || {{флаг|UKR}} [[Ровно]] || турнир || +7 =5 −1 ||bgcolor="gold" |1 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2013|2013]] || ЧМ || {{флаг|MNG}} [[Улан-Батор]] || турнир || +6 =8 −1 ||bgcolor="cd7f32"| 3 |- | [[Чемпионат Европы по международным шашкам среди женщин 2014|2014]] || ЧЕ || {{флаг|EST}} [[Таллин]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +4 =5 −0 ||bgcolor="silver"|2 |- | [[Матч за звание чемпиона мира по международным шашкам среди женщин 2015|2015]] || ЧМ || {{флаг|KAZ}} [[Зеренда]] || матч с {{флаг|LAT}} [[Зоя Голубева|Зоей Голубевой]] || +0 =4 -2 ||bgcolor="silver"|2 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2015|2015]] || ЧМ || {{флаг|CHN}} [[Ухань]] || турнир || +5 =9 −1 || 5 |- | [[Чемпионат Европы по международным шашкам среди женщин 2016|2016]] || ЧЕ || {{флаг|TUR}} [[Измир]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +2 =7 -0 || 6 |- | [[Чемпионат Европы по международным шашкам среди женщин 2018|2018]] || ЧЕ || {{флаг|RUS}} [[Москва]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +3 =6 -0 || 4 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2019|2019]] || ЧМ || {{флаг|RUS}} [[Якутск]] || турнир || +6 =8 −1 ||bgcolor="gold" |1 |- | [[Матч за звание чемпиона мира по международным шашкам среди женщин 2021|2020]] || ЧМ || {{флаг|POL}} [[Варшава]] || матч с {{флаг|POL}} [[Наталья Садовская|Натальей Садовской]] || +1 =7 -1 ||bgcolor="gold" |1* |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2021|2021]] || ЧМ || {{флаг|EST}} [[Таллин]] || турнир || +8 =6 −1 ||bgcolor="silver" |2 |} <nowiki>*</nowiki> Равенство в классическом формате, равенство в формате рапид, равенство в формате блиц. Преимущество на тай-брейке. [[Категория:Дьон алпаабытынан]] 6k6mbrd73j0jjy61ofxka1dmubsx1y3 429138 429137 2026-05-31T01:04:14Z ~2026-32078-34 29068 /* Аан дойду уонна Дьобуруопа ч6мп8йэнээттэригэр кыттыыта */ 429138 wikitext text/x-wiki '''Тамара Михайловна Тансыккужина''' ({{lang-ba|Тамара Михаил ҡыҙы Танһыҡҡужина}}; {{ВД-Преамбула}}) — Арассыыйа дуобатчыта, аан дойду сэттэ төгүллээх чөмпүйүөнэ, Дьобуруопа икки игүллээх чөмпүйүөнэ (2000, 2008). Аан дойду гроссмейстерэ. Башкоротстаан Өрөспүүбүлүкэтин дуобакка федерациятын исполкомун бэрэссэдээтэлэ. Набережные Челны саахымат-дуобат кулуубн иитиллээччитэ, бастакы тириэньэрдэрэ С Овечкин, И. Белкина. 2021 сыллаахха БӨ Курултаайын бэрэссэдээтэлин солбуйааччытынан таллыллыбыта. 1978 сыллаахха ахсынньы 11 күнүгэр Набережные Челны (Татаар АССР) төрөөбүтэ. Сергей Овечкиҥҥа (ССРС нуучча дуобатыгар 1985 с. чөмпүйүөнэ) 1988 сыллаахтан дьарыктаммыта. 1990 сылтан улхан сабыдыалы тириэньэр М. Белкина оҥорбута. 1994 с. Черток диэн тириэньэр ыҥырыытынан Башкортостаан Ишимбай куоратыгар көспүтэ. 1995 сылллаахха бастакы бөдөҥ кыайыытын ситиспитэ - кыргыттарга аан дойду дуобатыгар Арассыыйа первенствотыгар бастаабыта. 1996 с. Арассыыйа чөмпүйэнээтигэр дьаталларга чөмпүйүөн буолбута. 1999 сыллаахха Дьокуускайга буолбут аан дойду чөмпүйэнээтигэр 6-с буолбута. 2001 сыллаахха аан дойду чөмпүйэнээтин кыайбыта. 2002 сыллаахтан Уфа куоракка олорор. == Үөрэҕэ == * А. Валили аатынан Ишибай өрөспүүбүлүкэтээҕи гимназия-интэринээтэ. * Стерлитамактааҕы судаарыстыбаннай пединиститут (2001) * Башкиир судаарыстыбаннай университета (2009) == Наҕараадалара == * Доҕордоһуу уордьана (2021) * Салават Юлаев уордьана (2001) == Сыбаанньалара == Аан дойду гроссмейстера (2001), эр дьоҥҥо аан дойду маастара, Арассыыйа гроссмейстера (1998). == Түмүктэрэ == == Аан дойду уонна Дьобуруопа чөмпүйэнээттэригэр кыттыыта == {| class="sortable wikitable" |- ! Сыл !! Таһым !! Буолбут сирэ !! Турнир/Матч !! Счёт !! Миэстэтэ |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 1999|1999]] || ЧМ || {{флаг|RUS}} [[Якутск]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +3 =4 −2 || 6 |- | [[Чемпионат Европы по международным шашкам среди женщин 2000|2000]] || ЧЕ || {{флаг|UKR}} [[Запорожье]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +4 =4 −0 ||bgcolor="gold" | 1 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2001|2001]] || ЧМ || {{флаг|NED}} [[Велп]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +5 =4 −0 ||bgcolor="gold" | 1 |- | [[Чемпионат Европы по международным шашкам среди женщин 2002|2002]] || ЧЕ || {{флаг|LIT}} [[Вильнюс]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +4 =3 −2 || 5 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2002|2002]] || ЧМ || {{флаг|LAT}} [[Рига]] / {{флаг|RUS}} [[Уфа]] || матч с {{флаг|LAT}} [[Зоя Голубева|Зоей Голубевой]] || +2 −1 ||bgcolor="gold" | 1 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2003|2003]] || ЧМ || {{флаг|NED}} [[Заутеланде]] || турнир || +3 =8 −2 || 5 |- | [[Чемпионат Европы по международным шашкам среди женщин 2004|2004]] || ЧЕ || {{флаг|POL}} [[Млава]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +2 =7 −0 || 5 |- | [[Матч за звание чемпиона мира по международным шашкам среди женщин 2004|2004]] || ЧМ || {{флаг|RUS}} [[Уфа]] || матч с {{флаг|NED}} [[Ольга Камышлеева|Ольгой Камышлеевой]] || +2 −1 ||bgcolor="gold" | 1 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2005|2005]] || ЧМ || {{флаг|ITA}} [[Латронико]] || турнир || +3 =7 −1 || 6 |- | [[Чемпионат Европы по международным шашкам среди женщин 2006|2006]] || ЧЕ || {{флаг|SLO}} [[Бовец]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +2 =7 −0 ||bgcolor="cd7f32"| 3 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2007|2007]] || ЧМ || {{флаг|RUS}} [[Якутск]] || турнир || +6 =9 −0 ||bgcolor="gold" | 1 |- |[[Чемпионат Европы по международным шашкам среди женщин 2008|2008]] || ЧЕ || {{флаг|EST}} [[Таллин]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +3 =6 −0 ||bgcolor="gold" |1 |- | [[Матч за звание чемпиона мира по международным шашкам среди женщин 2008|2008]] || ЧМ || {{флаг|UKR}} [[Днепродзержинск]] / {{флаг|RUS}} [[Уфа]] || матч с {{флаг|UKR}} [[Дарья Ткаченко|Дарьей Ткаченко]] || +0 −3 ||bgcolor="silver"|2 |- | [[Чемпионат Европы по международным шашкам среди женщин 2010|2010]] || ЧЕ || {{флаг|POL}} [[Семпульно-Краеньске]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +3 =6 −0 ||bgcolor="silver"|2 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2010|2010]] || ЧМ || {{флаг|RUS}} [[Уфа]] || турнир || +0 =8 −2 || 5-6 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2011|2011]] || ЧМ || {{флаг|UKR}} [[Ровно]] || турнир || +7 =5 −1 ||bgcolor="gold" |1 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2013|2013]] || ЧМ || {{флаг|MNG}} [[Улан-Батор]] || турнир || +6 =8 −1 ||bgcolor="cd7f32"| 3 |- | [[Чемпионат Европы по международным шашкам среди женщин 2014|2014]] || ЧЕ || {{флаг|EST}} [[Таллин]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +4 =5 −0 ||bgcolor="silver"|2 |- | [[Матч за звание чемпиона мира по международным шашкам среди женщин 2015|2015]] || ЧМ || {{флаг|KAZ}} [[Зеренда]] || матч с {{флаг|LAT}} [[Зоя Голубева|Зоей Голубевой]] || +0 =4 -2 ||bgcolor="silver"|2 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2015|2015]] || ЧМ || {{флаг|CHN}} [[Ухань]] || турнир || +5 =9 −1 || 5 |- | [[Чемпионат Европы по международным шашкам среди женщин 2016|2016]] || ЧЕ || {{флаг|TUR}} [[Измир]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +2 =7 -0 || 6 |- | [[Чемпионат Европы по международным шашкам среди женщин 2018|2018]] || ЧЕ || {{флаг|RUS}} [[Москва]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +3 =6 -0 || 4 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2019|2019]] || ЧМ || {{флаг|RUS}} [[Якутск]] || турнир || +6 =8 −1 ||bgcolor="gold" |1 |- | [[Матч за звание чемпиона мира по международным шашкам среди женщин 2021|2020]] || ЧМ || {{флаг|POL}} [[Варшава]] || матч с {{флаг|POL}} [[Наталья Садовская|Натальей Садовской]] || +1 =7 -1 ||bgcolor="gold" |1* |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2021|2021]] || ЧМ || {{флаг|EST}} [[Таллин]] || турнир || +8 =6 −1 ||bgcolor="silver" |2 |} <nowiki>*</nowiki> Равенство в классическом формате, равенство в формате рапид, равенство в формате блиц. Преимущество на тай-брейке. [[Категория:Дьон алпаабытынан]] jf6agetw9e83tz7ilwdpt3aoiyalq5l 429143 429138 2026-05-31T09:39:55Z Ojkhol 24881 429143 wikitext text/x-wiki '''Тамара Михайловна Тансыккужина''' ({{lang-ba|Тамара Михаил ҡыҙы Танһыҡҡужина}}; {{ВД-Преамбула}}) — Арассыыйа дуобатчыта, аан дойду сэттэ төгүллээх чөмпүйүөнэ, Дьобуруопа икки игүллээх чөмпүйүөнэ (2000, 2008). Аан дойду гроссмейстерэ. Башкоротстаан Өрөспүүбүлүкэтин дуобакка федерациятын исполкомун бэрэссэдээтэлэ. Набережные Челны саахымат-дуобат кулуубн иитиллээччитэ, бастакы тириэньэрдэрэ С Овечкин, И. Белкина. 2021 сыллаахха БӨ Курултаайын бэрэссэдээтэлин солбуйааччытынан таллыллыбыта. == Олоҕо == 1978 сыллаахха ахсынньы 11 күнүгэр Набережные Челны (Татаар АССР) төрөөбүтэ. Сергей Овечкиҥҥа (ССРС нуучча дуобатыгар 1985 с. чөмпүйүөнэ) 1988 сыллаахтан дьарыктаммыта. 1990 сылтан улхан сабыдыалы тириэньэр М. Белкина оҥорбута. 1994 с. Черток диэн тириэньэр ыҥырыытынан Башкортостаан Ишимбай куоратыгар көспүтэ. 1995 сылллаахха бастакы бөдөҥ кыайыытын ситиспитэ - кыргыттарга аан дойду дуобатыгар Арассыыйа первенствотыгар бастаабыта. 1996 с. Арассыыйа чөмпүйэнээтигэр дьаталларга чөмпүйүөн буолбута. 1999 сыллаахха Дьокуускайга буолбут аан дойду чөмпүйэнээтигэр 6-с буолбута. 2001 сыллаахха аан дойду чөмпүйэнээтин кыайбыта. 2002 сыллаахтан Уфа куоракка олорор. == Үөрэҕэ == * А. Валили аатынан Ишибай өрөспүүбүлүкэтээҕи гимназия-интэринээтэ. * Стерлитамактааҕы судаарыстыбаннай пединиститут (2001) * Башкиир судаарыстыбаннай университета (2009) == Наҕараадалара == * Доҕордоһуу уордьана (2021) * Салават Юлаев уордьана (2001) == Сыбаанньалара == Аан дойду гроссмейстера (2001), эр дьоҥҥо аан дойду маастара, Арассыыйа гроссмейстера (1998). == Түмүктэрэ == == Аан дойду уонна Дьобуруопа чөмпүйэнээттэригэр кыттыыта == {| class="sortable wikitable" |- ! Сыл !! Таһым !! Буолбут сирэ !! Турнир/Матч !! Счёт !! Миэстэтэ |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 1999|1999]] || ЧМ || {{флаг|RUS}} [[Якутск]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +3 =4 −2 || 6 |- | [[Чемпионат Европы по международным шашкам среди женщин 2000|2000]] || ЧЕ || {{флаг|UKR}} [[Запорожье]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +4 =4 −0 ||bgcolor="gold" | 1 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2001|2001]] || ЧМ || {{флаг|NED}} [[Велп]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +5 =4 −0 ||bgcolor="gold" | 1 |- | [[Чемпионат Европы по международным шашкам среди женщин 2002|2002]] || ЧЕ || {{флаг|LIT}} [[Вильнюс]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +4 =3 −2 || 5 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2002|2002]] || ЧМ || {{флаг|LAT}} [[Рига]] / {{флаг|RUS}} [[Уфа]] || матч с {{флаг|LAT}} [[Зоя Голубева|Зоей Голубевой]] || +2 −1 ||bgcolor="gold" | 1 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2003|2003]] || ЧМ || {{флаг|NED}} [[Заутеланде]] || турнир || +3 =8 −2 || 5 |- | [[Чемпионат Европы по международным шашкам среди женщин 2004|2004]] || ЧЕ || {{флаг|POL}} [[Млава]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +2 =7 −0 || 5 |- | [[Матч за звание чемпиона мира по международным шашкам среди женщин 2004|2004]] || ЧМ || {{флаг|RUS}} [[Уфа]] || матч с {{флаг|NED}} [[Ольга Камышлеева|Ольгой Камышлеевой]] || +2 −1 ||bgcolor="gold" | 1 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2005|2005]] || ЧМ || {{флаг|ITA}} [[Латронико]] || турнир || +3 =7 −1 || 6 |- | [[Чемпионат Европы по международным шашкам среди женщин 2006|2006]] || ЧЕ || {{флаг|SLO}} [[Бовец]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +2 =7 −0 ||bgcolor="cd7f32"| 3 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2007|2007]] || ЧМ || {{флаг|RUS}} [[Якутск]] || турнир || +6 =9 −0 ||bgcolor="gold" | 1 |- |[[Чемпионат Европы по международным шашкам среди женщин 2008|2008]] || ЧЕ || {{флаг|EST}} [[Таллин]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +3 =6 −0 ||bgcolor="gold" |1 |- | [[Матч за звание чемпиона мира по международным шашкам среди женщин 2008|2008]] || ЧМ || {{флаг|UKR}} [[Днепродзержинск]] / {{флаг|RUS}} [[Уфа]] || матч с {{флаг|UKR}} [[Дарья Ткаченко|Дарьей Ткаченко]] || +0 −3 ||bgcolor="silver"|2 |- | [[Чемпионат Европы по международным шашкам среди женщин 2010|2010]] || ЧЕ || {{флаг|POL}} [[Семпульно-Краеньске]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +3 =6 −0 ||bgcolor="silver"|2 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2010|2010]] || ЧМ || {{флаг|RUS}} [[Уфа]] || турнир || +0 =8 −2 || 5-6 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2011|2011]] || ЧМ || {{флаг|UKR}} [[Ровно]] || турнир || +7 =5 −1 ||bgcolor="gold" |1 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2013|2013]] || ЧМ || {{флаг|MNG}} [[Улан-Батор]] || турнир || +6 =8 −1 ||bgcolor="cd7f32"| 3 |- | [[Чемпионат Европы по международным шашкам среди женщин 2014|2014]] || ЧЕ || {{флаг|EST}} [[Таллин]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +4 =5 −0 ||bgcolor="silver"|2 |- | [[Матч за звание чемпиона мира по международным шашкам среди женщин 2015|2015]] || ЧМ || {{флаг|KAZ}} [[Зеренда]] || матч с {{флаг|LAT}} [[Зоя Голубева|Зоей Голубевой]] || +0 =4 -2 ||bgcolor="silver"|2 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2015|2015]] || ЧМ || {{флаг|CHN}} [[Ухань]] || турнир || +5 =9 −1 || 5 |- | [[Чемпионат Европы по международным шашкам среди женщин 2016|2016]] || ЧЕ || {{флаг|TUR}} [[Измир]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +2 =7 -0 || 6 |- | [[Чемпионат Европы по международным шашкам среди женщин 2018|2018]] || ЧЕ || {{флаг|RUS}} [[Москва]] || турнир ([[Швейцарская система]]) || +3 =6 -0 || 4 |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2019|2019]] || ЧМ || {{флаг|RUS}} [[Якутск]] || турнир || +6 =8 −1 ||bgcolor="gold" |1 |- | [[Матч за звание чемпиона мира по международным шашкам среди женщин 2021|2020]] || ЧМ || {{флаг|POL}} [[Варшава]] || матч с {{флаг|POL}} [[Наталья Садовская|Натальей Садовской]] || +1 =7 -1 ||bgcolor="gold" |1* |- | [[Чемпионат мира по международным шашкам среди женщин 2021|2021]] || ЧМ || {{флаг|EST}} [[Таллин]] || турнир || +8 =6 −1 ||bgcolor="silver" |2 |} <nowiki>*</nowiki> Равенство в классическом формате, равенство в формате рапид, равенство в формате блиц. Преимущество на тай-брейке. [[Категория:Дьон алпаабытынан]] [[Категория:1978 сыллаахха төрөөбүттэр]] [[Категория:Ахсынньы 11 күнүгэр төрөөбүттэр]] 5cfozo3ikcnbzkomy07ir0416pjiy5q 0 58598 429139 2026-05-31T01:44:41Z ~2026-32078-34 29068 "'''Кул Ҕали''' ([[Volga Türki]]: قل علی; {{langx|tt-Cyrl|Кол Гали}}, {{lang|tt-Latn|Qol Ğali}}; {{langx|ba|Ҡол Ғәли|Qul Ğəliy}}; {{langx|cv|Кул Али|Kul Ali}}; {{lang-en|Qul Ghali}}; {{circa|1183}} – 1236) — Булгар бэйиэтэ. «Кысса-и Йусуф» (Йусуф туһунан номох) диэн оччотооҕу түүр тылынан суруллубут бэйиэмэ ааптара. Ол..." саҥа сирэй оҥоһулунна 429139 wikitext text/x-wiki '''Кул Ҕали''' ([[Volga Türki]]: قل علی; {{langx|tt-Cyrl|Кол Гали}}, {{lang|tt-Latn|Qol Ğali}}; {{langx|ba|Ҡол Ғәли|Qul Ğəliy}}; {{langx|cv|Кул Али|Kul Ali}}; {{lang-en|Qul Ghali}}; {{circa|1183}} – 1236) — Булгар бэйиэтэ. «Кысса-и Йусуф» (Йусуф туһунан номох) диэн оччотооҕу түүр тылынан суруллубут бэйиэмэ ааптара. Ол тылтан аныгы татаар, башкиир, чувааш утум тардаллар. == Олоҕо == Олоҕун туһунан оччо-бачча биллибэт. Устуорук Равиль Бухараев этэринэн, Ҕали мусульмаан муллаатын уола буолуон сөп. Хорезмҥа медресеҕэ үөрэммит. Ону таһынан Буулгар араас сирдэринэн олорон үөрэммит. Ирааҥҥа, Сиирийэҕэ уонна да атын сирдэргэ сылдьыбыт буолуон сөп. Биляр куоракка өлбүт диэн сабаҕалааһын баар. 1236 с. монгуоллар саба түһүүлэрин кэмигэр өлбүт курдук. == Үлэтэ == «Кысса-и Йусуф» ("Йусуфнама" диэн аатынан эмиэ биллэр) кораҥҥа ахтыллар Йусуф туһунан суруллубут. Айымньыга мөкүнү утары охсуһуу уонна дьолу ситиһии ойууланар. Булгар судаарыстыбатын олоҕор-дьаһаҕар, кэлин башкиир уонна татаар култуураларыгар бөдөҥ сабыдыалы оҥорбута. Башкиирдарга уонна татаардарга 200-тэн тахса рукпоистар көстүбүттэрэ. Бэйиэмэҕэ перс уонна арааб тылыттан киирии тыллар элбэхтэр. Эгиипэт уонна ол эргин олорбут омуктар үгэстэрэ кытта ойууланар, ону таһынан Булгар судаарыстыбатын олоҕун-дьаһаҕын, үгэстэрин сиһилии ойуулуур. Аан бастаан бэчээккэ Утыщ Имани диэн бэйиэт бэлэмнээбитэ, ону 1839 сыллаахха Рахматулла Имарханов бэчээттээн таһаарбыта. == Бириэмийэ == 1992 сыллаахха Кул Ҕали аатынан бириэмийэ олохтоммута. Литэрэтиирэҕэ уонна поэзияҕа уһулуччу ситиһиилэр иһин туттарыллар. pxxr3ln7owi7e889vr3mmh0laskavw6 429140 429139 2026-05-31T05:14:18Z ~2026-32078-34 29068 /* Үлэтэ */ 429140 wikitext text/x-wiki '''Кул Ҕали''' ([[Volga Türki]]: قل علی; {{langx|tt-Cyrl|Кол Гали}}, {{lang|tt-Latn|Qol Ğali}}; {{langx|ba|Ҡол Ғәли|Qul Ğəliy}}; {{langx|cv|Кул Али|Kul Ali}}; {{lang-en|Qul Ghali}}; {{circa|1183}} – 1236) — Булгар бэйиэтэ. «Кысса-и Йусуф» (Йусуф туһунан номох) диэн оччотооҕу түүр тылынан суруллубут бэйиэмэ ааптара. Ол тылтан аныгы татаар, башкиир, чувааш утум тардаллар. == Олоҕо == Олоҕун туһунан оччо-бачча биллибэт. Устуорук Равиль Бухараев этэринэн, Ҕали мусульмаан муллаатын уола буолуон сөп. Хорезмҥа медресеҕэ үөрэммит. Ону таһынан Буулгар араас сирдэринэн олорон үөрэммит. Ирааҥҥа, Сиирийэҕэ уонна да атын сирдэргэ сылдьыбыт буолуон сөп. Биляр куоракка өлбүт диэн сабаҕалааһын баар. 1236 с. монгуоллар саба түһүүлэрин кэмигэр өлбүт курдук. == Үлэтэ == «Кысса-и Йусуф» ("Йусуфнама" диэн аатынан эмиэ биллэр) кораҥҥа ахтыллар Йусуф туһунан суруллубут. Айымньыга мөкүнү утары охсуһуу уонна дьолу ситиһии ойууланар. Булгар судаарыстыбатын олоҕор-дьаһаҕар, кэлин башкиир уонна татаар култуураларыгар бөдөҥ сабыдыалы оҥорбута. Башкиирдарга уонна татаардарга 200-тэн тахса рукпоистар көстүбүттэрэ. Бэйиэмэҕэ перс уонна арааб тылыттан киирии тыллар элбэхтэр. Эгиипэт уонна ол эргин олорбут омуктар үгэстэрэ кытта ойууланар, ону таһынан Булгар судаарыстыбатын олоҕун-дьаһаҕын, үгэстэрин сиһилии ойуулуур. Аан бастаан бэчээккэ Утыщ Имани диэн бэйиэт бэлэмнээбитэ, ону 1839 сыллаахха Рахматулла Имарханов бэчээттээн таһаарбыта<ref>Agnès Kefeli, 'The Tale of Joseph and Zulaykha on the Volga Frontier: The Struggle for Gender, Religious, and National Identity in Imperial and Postrevolutionary Russia', ''Slavic Review'', 70 (2011), 373–98. {{doi|10.5612/slavicreview.70.2.0373}}.</ref>{{Rp|pages=382, 384}} The poem was prepared for publishing for the first time by the poet Utız İmäni and printed in 1839 by Räxmätulla Ämirxanov.<ref name=":0" /> Since then it has been republished 80 times<ref name="TES">{{TES|Кол Гали}}</ref> and translated into English.<ref>Kol Gali, ''The Story of Joseph/Kissa'i Yusuf'', trans. by Fred Beake and Ravil Bukharaev (Folkestone: Global Oriental, 2010/Boston: Brill, 2010), {{ISBN|1-280-68638-3}}, {{ISBN|9786613663320}}, {{ISBN|90-04-21286-8}}, {{ISBN|9789004212862}}.</ref>. == Бириэмийэ == 1992 сыллаахха Кул Ҕали аатынан бириэмийэ олохтоммута. Литэрэтиирэҕэ уонна поэзияҕа уһулуччу ситиһиилэр иһин туттарыллар. ojy7rvln430yucwow83nb4bn1224ce4 429141 429140 2026-05-31T05:14:34Z ~2026-32078-34 29068 /* Бириэмийэ */ 429141 wikitext text/x-wiki '''Кул Ҕали''' ([[Volga Türki]]: قل علی; {{langx|tt-Cyrl|Кол Гали}}, {{lang|tt-Latn|Qol Ğali}}; {{langx|ba|Ҡол Ғәли|Qul Ğəliy}}; {{langx|cv|Кул Али|Kul Ali}}; {{lang-en|Qul Ghali}}; {{circa|1183}} – 1236) — Булгар бэйиэтэ. «Кысса-и Йусуф» (Йусуф туһунан номох) диэн оччотооҕу түүр тылынан суруллубут бэйиэмэ ааптара. Ол тылтан аныгы татаар, башкиир, чувааш утум тардаллар. == Олоҕо == Олоҕун туһунан оччо-бачча биллибэт. Устуорук Равиль Бухараев этэринэн, Ҕали мусульмаан муллаатын уола буолуон сөп. Хорезмҥа медресеҕэ үөрэммит. Ону таһынан Буулгар араас сирдэринэн олорон үөрэммит. Ирааҥҥа, Сиирийэҕэ уонна да атын сирдэргэ сылдьыбыт буолуон сөп. Биляр куоракка өлбүт диэн сабаҕалааһын баар. 1236 с. монгуоллар саба түһүүлэрин кэмигэр өлбүт курдук. == Үлэтэ == «Кысса-и Йусуф» ("Йусуфнама" диэн аатынан эмиэ биллэр) кораҥҥа ахтыллар Йусуф туһунан суруллубут. Айымньыга мөкүнү утары охсуһуу уонна дьолу ситиһии ойууланар. Булгар судаарыстыбатын олоҕор-дьаһаҕар, кэлин башкиир уонна татаар култуураларыгар бөдөҥ сабыдыалы оҥорбута. Башкиирдарга уонна татаардарга 200-тэн тахса рукпоистар көстүбүттэрэ. Бэйиэмэҕэ перс уонна арааб тылыттан киирии тыллар элбэхтэр. Эгиипэт уонна ол эргин олорбут омуктар үгэстэрэ кытта ойууланар, ону таһынан Булгар судаарыстыбатын олоҕун-дьаһаҕын, үгэстэрин сиһилии ойуулуур. Аан бастаан бэчээккэ Утыщ Имани диэн бэйиэт бэлэмнээбитэ, ону 1839 сыллаахха Рахматулла Имарханов бэчээттээн таһаарбыта<ref>Agnès Kefeli, 'The Tale of Joseph and Zulaykha on the Volga Frontier: The Struggle for Gender, Religious, and National Identity in Imperial and Postrevolutionary Russia', ''Slavic Review'', 70 (2011), 373–98. {{doi|10.5612/slavicreview.70.2.0373}}.</ref>{{Rp|pages=382, 384}} The poem was prepared for publishing for the first time by the poet Utız İmäni and printed in 1839 by Räxmätulla Ämirxanov.<ref name=":0" /> Since then it has been republished 80 times<ref name="TES">{{TES|Кол Гали}}</ref> and translated into English.<ref>Kol Gali, ''The Story of Joseph/Kissa'i Yusuf'', trans. by Fred Beake and Ravil Bukharaev (Folkestone: Global Oriental, 2010/Boston: Brill, 2010), {{ISBN|1-280-68638-3}}, {{ISBN|9786613663320}}, {{ISBN|90-04-21286-8}}, {{ISBN|9789004212862}}.</ref>. == Бириэмийэ == 1992 сыллаахха Кул Ҕали аатынан бириэмийэ олохтоммута. Литэрэтиирэҕэ уонна поэзияҕа уһулуччу ситиһиилэр иһин туттарыллар. == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} 7hxz9ta85n1cngf270optuzpwqe4yi7 429142 429141 2026-05-31T05:19:01Z ~2026-32078-34 29068 429142 wikitext text/x-wiki '''Кул Ҕали''' ([[Volga Türki]]: قل علی; {{langx|tt-Cyrl|Кол Гали}}, {{lang|tt-Latn|Qol Ğali}}; {{langx|ba|Ҡол Ғәли|Qul Ğəliy}}; {{langx|cv|Кул Али|Kul Ali}}; {{lang-en|Qul Ghali}}; {{circa|1183}} – 1236) — Булгар бэйиэтэ. «Кысса-и Йусуф» (Йусуф туһунан номох) диэн оччотооҕу түүр тылынан суруллубут бэйиэмэ ааптара. Ол тылтан аныгы татаар, башкиир, чувааш утум тардаллар. [[Билэ:Gali monument.jpg|мини]] == Олоҕо == Олоҕун туһунан оччо-бачча биллибэт. Устуорук Равиль Бухараев этэринэн, Ҕали мусульмаан муллаатын уола буолуон сөп. Хорезмҥа медресеҕэ үөрэммит. Ону таһынан Буулгар араас сирдэринэн олорон үөрэммит. Ирааҥҥа, Сиирийэҕэ уонна да атын сирдэргэ сылдьыбыт буолуон сөп. Биляр куоракка өлбүт диэн сабаҕалааһын баар. 1236 с. монгуоллар саба түһүүлэрин кэмигэр өлбүт курдук. == Үлэтэ == «Кысса-и Йусуф» ("Йусуфнама" диэн аатынан эмиэ биллэр) кораҥҥа ахтыллар Йусуф туһунан суруллубут. Айымньыга мөкүнү утары охсуһуу уонна дьолу ситиһии ойууланар. Булгар судаарыстыбатын олоҕор-дьаһаҕар, кэлин башкиир уонна татаар култуураларыгар бөдөҥ сабыдыалы оҥорбута. Башкиирдарга уонна татаардарга 200-тэн тахса рукпоистар көстүбүттэрэ. Бэйиэмэҕэ перс уонна арааб тылыттан киирии тыллар элбэхтэр. Эгиипэт уонна ол эргин олорбут омуктар үгэстэрэ кытта ойууланар, ону таһынан Булгар судаарыстыбатын олоҕун-дьаһаҕын, үгэстэрин сиһилии ойуулуур. Аан бастаан бэчээккэ Утыщ Имани диэн бэйиэт бэлэмнээбитэ, ону 1839 сыллаахха Рахматулла Имарханов бэчээттээн таһаарбыта<ref>Agnès Kefeli, 'The Tale of Joseph and Zulaykha on the Volga Frontier: The Struggle for Gender, Religious, and National Identity in Imperial and Postrevolutionary Russia', ''Slavic Review'', 70 (2011), 373–98. {{doi|10.5612/slavicreview.70.2.0373}}.</ref>{{Rp|pages=382, 384}} The poem was prepared for publishing for the first time by the poet Utız İmäni and printed in 1839 by Räxmätulla Ämirxanov.<ref name=":0" /> Since then it has been republished 80 times<ref name="TES">{{TES|Кол Гали}}</ref> and translated into English.<ref>Kol Gali, ''The Story of Joseph/Kissa'i Yusuf'', trans. by Fred Beake and Ravil Bukharaev (Folkestone: Global Oriental, 2010/Boston: Brill, 2010), {{ISBN|1-280-68638-3}}, {{ISBN|9786613663320}}, {{ISBN|90-04-21286-8}}, {{ISBN|9789004212862}}.</ref>. == Бириэмийэ == 1992 сыллаахха Кул Ҕали аатынан бириэмийэ олохтоммута. Литэрэтиирэҕэ уонна поэзияҕа уһулуччу ситиһиилэр иһин туттарыллар. == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} fqtr4y7vrunpjtx638p1hnaw7mmrrsu 429144 429142 2026-05-31T10:15:40Z Ojkhol 24881 /* Быһаарыылар */ 429144 wikitext text/x-wiki '''Кул Ҕали''' ([[Volga Türki]]: قل علی; {{langx|tt-Cyrl|Кол Гали}}, {{lang|tt-Latn|Qol Ğali}}; {{langx|ba|Ҡол Ғәли|Qul Ğəliy}}; {{langx|cv|Кул Али|Kul Ali}}; {{lang-en|Qul Ghali}}; {{circa|1183}} – 1236) — Булгар бэйиэтэ. «Кысса-и Йусуф» (Йусуф туһунан номох) диэн оччотооҕу түүр тылынан суруллубут бэйиэмэ ааптара. Ол тылтан аныгы татаар, башкиир, чувааш утум тардаллар. [[Билэ:Gali monument.jpg|мини]] == Олоҕо == Олоҕун туһунан оччо-бачча биллибэт. Устуорук Равиль Бухараев этэринэн, Ҕали мусульмаан муллаатын уола буолуон сөп. Хорезмҥа медресеҕэ үөрэммит. Ону таһынан Буулгар араас сирдэринэн олорон үөрэммит. Ирааҥҥа, Сиирийэҕэ уонна да атын сирдэргэ сылдьыбыт буолуон сөп. Биляр куоракка өлбүт диэн сабаҕалааһын баар. 1236 с. монгуоллар саба түһүүлэрин кэмигэр өлбүт курдук. == Үлэтэ == «Кысса-и Йусуф» ("Йусуфнама" диэн аатынан эмиэ биллэр) кораҥҥа ахтыллар Йусуф туһунан суруллубут. Айымньыга мөкүнү утары охсуһуу уонна дьолу ситиһии ойууланар. Булгар судаарыстыбатын олоҕор-дьаһаҕар, кэлин башкиир уонна татаар култуураларыгар бөдөҥ сабыдыалы оҥорбута. Башкиирдарга уонна татаардарга 200-тэн тахса рукпоистар көстүбүттэрэ. Бэйиэмэҕэ перс уонна арааб тылыттан киирии тыллар элбэхтэр. Эгиипэт уонна ол эргин олорбут омуктар үгэстэрэ кытта ойууланар, ону таһынан Булгар судаарыстыбатын олоҕун-дьаһаҕын, үгэстэрин сиһилии ойуулуур. Аан бастаан бэчээккэ Утыщ Имани диэн бэйиэт бэлэмнээбитэ, ону 1839 сыллаахха Рахматулла Имарханов бэчээттээн таһаарбыта<ref>Agnès Kefeli, 'The Tale of Joseph and Zulaykha on the Volga Frontier: The Struggle for Gender, Religious, and National Identity in Imperial and Postrevolutionary Russia', ''Slavic Review'', 70 (2011), 373–98. {{doi|10.5612/slavicreview.70.2.0373}}.</ref>{{Rp|pages=382, 384}} The poem was prepared for publishing for the first time by the poet Utız İmäni and printed in 1839 by Räxmätulla Ämirxanov.<ref name=":0" /> Since then it has been republished 80 times<ref name="TES">{{TES|Кол Гали}}</ref> and translated into English.<ref>Kol Gali, ''The Story of Joseph/Kissa'i Yusuf'', trans. by Fred Beake and Ravil Bukharaev (Folkestone: Global Oriental, 2010/Boston: Brill, 2010), {{ISBN|1-280-68638-3}}, {{ISBN|9786613663320}}, {{ISBN|90-04-21286-8}}, {{ISBN|9789004212862}}.</ref>. == Бириэмийэ == 1992 сыллаахха Кул Ҕали аатынан бириэмийэ олохтоммута. Литэрэтиирэҕэ уонна поэзияҕа уһулуччу ситиһиилэр иһин туттарыллар. == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:Дьон алпаабытынан]] [[Категория:1183 сыллаахха төрөөбүттэр]] [[Категория:1236 сыллаахха өлбүттэр]] kolligdhmh3vss9xiv2tst6uykiy4go