Бикипиэдьийэ sahwiki https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D2%AF%D1%80%D2%AF%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D1%80%D1%8D%D0%B9 MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Миэдьийэ Аналлаах Ырытыы Кыттааччы Кыттааччы ырытыыта Бикипиэдьийэ Бикипиэдьийэ ырытыыта Билэ Билэ ырытыыта MediaWiki MediaWiki-ни ырытыы Халыып Халыыбы ырытыы Көмө Көмөнү ырытыы Категория Категорияны ырытыы TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 8417 429900 401298 2026-07-26T09:49:12Z InternetArchiveBot 20075 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 429900 wikitext text/x-wiki {{Infobox Settlement |name =Үрүмчи |official_name = |other_name =Ürümqi</br>乌鲁木齐 |native_name =ئۈرۈمچی |nickname = |settlement_type =[[Префектура суолталаах куорат]] |motto = |image_skyline =Ürümqi montage.png |imagesize =275px |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |city_logo = |citylogo_size = |pushpin_map =China <!--the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_label_position = left <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> |pushpin_map_caption =Кытай хаартатыгар |pushpin_mapsize =300 |subdivision_type = Дойду |subdivision_name = [[Кытай]] |subdivision_type1 = Провинция |subdivision_name1 = [[Синдьээн]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = Дойду таhымнаах үллэстиилэрэ |subdivision_name3 = 8 |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |government_footnotes = |government_type = |leader_title =КПК комитетын сэкэрэтээрэ |leader_name =Ли Жи (栗智) |leader_title1 =Баhылык |leader_name1 =Дьила Исамуддин |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = |established_date = |established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> |established_date2 = |established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> |established_date3 = |area_magnitude = |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = <!-- ([[List of China administrative regions by area|ranked 29th]]) --> |area_total_km2 = 10989<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |population_as_of = 2005 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 2681834 |population_density_km2 = auto |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title =<!-- Mun. Density rank --> |population_blank1 =<!-- ([[List of China administrative regions by population density|4th]]) --> |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = |population_blank2_title = |population_blank2= |timezone = [[China Standard Time]] |utc_offset = +8 |timezone_DST = |utc_offset_DST = |latd=43 |latm=48 |latNS=N |longd=87 |longm=35 |longEW=E |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = |postal_code_type =[[Почта кода]] |postal_code =830000 |area_code =[[Кытай телефон нүөмэрдэрэ|991]] |blank_name =[[License Plate (China)|License plate prefixes]] |blank_info =新A |blank1_name =[[Брутто ис оҥоhук|БИО]] (2007) |blank1_info =[[Renminbi|CNY]] 78.2 billion <!-- ([[List of China administrative regions by gross domestic product|15th]]) --> |blank2_name =&nbsp;- per capita |blank2_info =[[Renminbi|CNY]] ? <!-- ([[List of China administrative regions by GDP per capita|2nd]]) --> |blank3_name =[[ISO 3166-2]] |blank3_info =CN-65-01 |blank4_name = |blank4_info = |website = [http://www.urumqi.gov.cn/ www.urumqi.gov.cn] ([[кытай тыла|Кытайдыы]]) |footnotes = }} '''Үрүмчи''' ([[уйгур тыла|уйгур]]. ئۈرۈمچی‎ Ürümchi, [[кытай тыла|кытай]]. 乌鲁木齐 ''Wūlǔmùqí'') диэн [[Кытай]] [[синдьээн|Синдьээн Уйгур Аутоном Регионун]] киин куората, дойду хотугулуу арҕаатыгар баар. == Историята == Икки тыhыынча сыл анараа өттүгэр Үрүмчи [[солко суола|Солко суолун]] хоту сырыытыгар турар суолталаах куорат этэ, бүтүн [[Эуразия]] эргиэн уонна култуура ситимнэрэ ааhаллара. [[Таҥ династия]] императора [[Тайзоҥ]] салалтатын 22-с сылыгар, [[648]] c., билиҥҥи Үрүмчиттэн 10 км соҕуруу, Лунтай диэн куорат тутуллубута. Лунтайга олохтоох дьаhалта уонна Солко суолун устун барар караваннартан түһээн хомуйар органнар бааллара. [[Сиҥ династия]] кэмигэр ([[1763]]) [[Сянлоҥ]] император улааппыт куораты "Диhуа" диэн ааттаабыта. [[1884]], Гуаҥ Ху император [[Синдьээҥ]] провинцияны тэрийбитэ уонна Диhуа кини киин куората буолбута. Кытай Дьон Республикатын дьаhалтата олохтоммутугар, [[олунньу 1]] [[1954]] c. куорат Үрүмчи диэн ааттаамыта. Бу аат [[монгол тыла|монголлууттан]] "кэрэ мэччирэҥ" диэн тылбаастанар. 1989 сыл ыам ыйыгар олохтоох мусульманнар долгуйуулара буолан ааспыта. Төрүөтэ - 1987 сыллаахха "Секс үгэстэрэ" (кыт. 性风俗) диэн мусульманнар секс олохторун туһунан суруллубут кинигэ тахсыыта. Бу долгуйууларга 150-чэ киһи оһолломмут. 1992 сыл кулун тутар 5 күнүгэр, Кытай саҥа дьылын саҕана, киэһэ 7:40 теракт буолбута - 52-с № автобуска бомба эстэн, 3 киһи өлбүтэ, 23 – оһолломмут. 1997 сыл олунньу 25 күнүгэр үс маршрутнай автобус эстибитэ. Онно 9 пассажир (олортон 3 оҕо) өлбүтэ, 74 киһи оһолломмут. 2009 сыл бэс ыйын 26 күнүгэр Кытай Шаогуань куоратын (Гуаҥдуҥ провинцията) биир оонньууру оҥорор фабрикатыгар уйгуур уонна кытай үлэһиттэрин икки ардынан охсуһуу буолан, 118 киһи (улахан аҥара уйгуурдар) оһолломмута, икки уйгуур өлбүтэ. Мантан сылтаан от ыйын 5 күнүгэр Үрүмчигэ олорор кытайдар уонна уйгуурдар икки ардынан улахан хапсыһыы буолбута. Түмүгэ 197 киһи өлбүтэ (Кытай официальнай даннайдара) - олортон 134 кытайдар, 11 хуйдар, 10 уйгуур уонна 1 маньчжур, 1721 киһи оһолломмута. Уйгур Аан дойдутааҕы Конгреһа этэринэн, өлбүт киһи ахсаана - 600чэ киһи. Маны таһынан 627 массыына уоттаммыта уонна 633 дьиэ буортуламмыта. Ол күннэргэ куоракка массыына хамсааһына тохтообута, уонна хас да ый интернет уонна телефон сибээһэ быһыллыбыттара. == Демографията == [[2000]] с. Үрүмчи олохтоохторун ахсаана 2,081,834, дьон чиҥэ 174.53 олохтоох/км². Олохтоохторун 75.3% [[кытайдар]], 12.8% [[уйгурдар]], 8.0% [[хуйдар]] уонна 2.3% [[казахтар]] уонна [[кыргызтар]]. == Администрацияларынан араарыы == [[Билэ:Location of Ürümqi Prefecture within Xinjiang (China).png|thumb|220px|left|Үрүмчи префектурата [[синдьээҥ|Синдьээҥҥэ]]]] Үрүмчи 7 оройуоҥҥа уонна 1 эргиҥҥэ үллэстэр: * [[Тяншан оройуона]] (天山区: Tiānshān Qū) * [[Сайбаг оройуона|Сайбаҕ оройуона]] (沙依巴克区: Shāyībākè Qū) * [[Тутун оройуона]] (头屯河区: Tóutúnhé Qū) * [[Шуймогу оройуона]] (水磨沟区: Shuǐmógōu Qū) * [[Синши оройуона|Синьши оройуона]] (新市区: Xīnshì Qū) * [[Доҥшан оройуона|Дуҥшан оройуона]] (东山区: Dōngshān Qū) * [[Дабанчэҥ оройуона]] (达坂城区: Dábǎnchéng Qū) * [[Үрүмчи эргинэ]] (烏魯木齊县: Wūlǔmùqí Xiàn) == Географията уонна климата == Үрүмчи Кытай арҕаа өттүн ордук улахан куората. [[Гиннес рекордтар кинигэтэ|Гиннес рекордтар кинигэтигэр]] аан дойду океаныттан ордук ыраах куорат быhыытынан киирэр, ордук чугас байҕал кытыла 2,500 км ыраахха баар. Куорат иэнэ 10,989 км². Үрдэлэ 800 м. Үрүмчи континентал дала климаттаах, куйаас кураанах сайыннардаах (от ыйын орто температурата 24&nbsp;°C) уонна сииктээх тымныы кыhыннардаах (тохсунньу орто температурата -16&nbsp;°C). Сыллааҕы орто температура 5.4&nbsp;°C уонна сыллааҕы сөҥүү 273 мм. == Экономиката == [[Билэ:Urumqi partial panorama at dusk.JPG|thumb|left|250px|Үрүмчи киэhэлик, [[муус устар]] [[2008]]]] Үрүмчи Синдьээҥ бастыҥ индустрия киинэ. Үрүмчи [[карамай|Карамайдыын]] уонна [[Баянгол Монгол Аутоном Префектурата|Баянголлыын]] Синдьээҥ бүтүн индустрия таhаарыытыттан 64.5% таhаараллар. Үрүмчи регион ордук улахан атыылаhыы киинэ, ол курдук [[2007]] с. туттуллар маллар бытархай атыылара ¥32.2 млрд буолбута ([[2006]] сыллааҕар 18.24% элбэх). Тус [[Брутто ис оҥоhук|БИО]] таhыма [[2007]] c. US$4,000. Экономика киинин быhыытынан, Үрүмчи урбан сирэ [[1990-с]] сс. ыла кэҥээн иhэр. Үрүмчигэ баар Жоҥшан суола (中山路) Кытай уон ордук аатырар эргиэн уулуссаларын ахсааннарыгар киирсэр уонна Синдьээҥҥэ [[көмпүүтэр]], [[мобил телефон]] уонна [[электроника]] ордук бөдөҥ баhаара буолар. == Туризм == * '''Синдьээҥ омуктар икки ардыларынааҕы Улахан баhаара''' (新疆国际大巴扎, кыт. Дабачжа, شىنجاڭ خەلقئارا چوڭ بازىرى) диэн Дьефаҥ Нан суолугар (解放南路) баар мусулмаан баhаара. Синдьээҥ уонна Үрүмчи туризм өттүнэн биир ордук кэрэхсэбиллээх сирэ. * [[Хоҥ Шан|Хуҥ Шан хайа]] (红山, уйгур. Қызыл тағ, Кыһыл хайа) Хуҥ Шан пааркаҕа баар Үрүмчи биир кэрэ көстүүлээх сирэ. * '''1 нүөмэрдээх булуус''' (一号冰川), Үрүмчи өрүс төрдө, Кытайга куорат аттыгар баар ордук улахан [[булуус]]. * '''Дьон Майдаана ''' (人民广场) * '''Нанhу Майдаан''' (南湖广场) * '''Синдьээҥ Уйгур Аутоном Регион музея ''' (新疆维吾尔自治区博物馆) * '''Shuimugou Hot Springs '''(水磨沟温泉) Үрүмчиттэн 5 км хотугулуу илин баар. * '''Синдьээҥ Солко суолун музея ''' (新疆丝绸之路博物馆) [http://www.xjsczlbwg.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090925112105/http://www.xjsczlbwg.com/ |date=2009-09-25 }}. * '''Эрдаосяо баhаар ''' (二道桥市场) олохтоох омуктар оҥоhук маллар атыыланар сирдэрэ. * '''Наншан хайата''' (南山，соҕуруу хайа) - Үрүмчиттэн 45-50 км тэйиччи баар хайалаах сир. Олохтоохторо - казаахтар. Саас хайыһардыы, сайын аты мииннэ барыахха сөп. == Үөрэҕирии == === Университеттар === * [[Синдьээҥ Университета]] (新疆大学) * [[Синдьээҥ Медицина Университета]] (新疆医科大学) * [[Синдьээҥ Нормал Университета|Синдьээҥ Педагогика Университета]] (新疆师范大学) * [[Синдьээҥ Агрикултуура Университета|Синдьээҥ Тыа Хаһаайыстыбатын Университета]] (新疆农业大学) * [[Синдьээҥ Дьоҕур Института]] (新疆艺术学院) * [[Синдьээҥ Үп уонна Экономика Университета]] (新疆财经大学) == Транспорт == === Салгын === Үрүмчи Дивопу диэн аэропорда Кытай биэс сүрүн аэропордарыттан биирдэстэрэ. Бу аэропортан Кытай иһинээҕи куораттартан ураты Казахстан (Алматы, Астана), Россия (Новосибирскай, Москуба), Кыргызстан (Бишкек), Узбекистан (Ташкент), Азербайджан, Туркменистан, Иран уо.д.а. дойду куораттарыгар дылы рейстар бааллар. === Тимир суол === * [[Кашгар|Кашгардыын]] холбуур тимир суол линията (соҕуруулуу илин) * Үрүмчи [[Пекин]]-[[Алматы]] ([[Казахстан]]) тимир суол линиятыгар турар. === Суол === Үрүмчи [[China National Highway 312]] уонна [[China National Highway 314]] суолларга турар. === Метро === 2018 сыл. бүтүүтүгэр Үрүмчигэ метро Бастакы линията аһыллыбыта. Бастакы линия уһуна 27 км. == Медиа == [[Urumqi People's Broadcasting Station]] уонна [[Xinjiang People's Broadcasting Station]] радио станциялара [[кытай тыла|кытай]], [[уйгур тыла|уйгур]], [[казах тыла|казах]], [[монгол тыла|монгол]], [[нуучча тыла|нуучча]] уонна [[кыргыз тыла|кыргыз]] тылларынан биэриилэрин ыыталлар. [[Xinjiang Television Station]] (XJTV), Үрүмчигэ баар, Синдьээҥ Уйгур Аутоном Регионын сүрүн ТВ биэрии станцията. Үрүмчи куорат олохтоох телевидение станцията [[Urumqi Television Station]] (UTV) (乌鲁木齐电视台). == Спорт == * [[Xinjiang Flying Tigers]], регион бастыҥ [[баскетбол]] хамаандата * [[Xinjiang Ticai]], олохтоох [[футбол]] хамаандата. == Доҕордуу куораттар == * {{flagicon|Pakistan}} [[Пешавар]], [[Пакистан]] * {{flagicon|Kyrgyzstan}} [[Бишкек]], [[Кыргызстан]] * {{flagicon|Kazakhstan}} [[Алматы]], [[Казахстан]] * {{flagicon|Russia}} [[Челябинскай]], [[Арассыыйа]] == Сигэлэр == * [http://www.urumqi.gov.cn/ Үрүмчи Дьаhалтатын уэбсайта] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200513183644/http://www.urumqi.gov.cn/ |date=2020-05-13 }} * [http://www.fallingrain.com/world/CH/13/Urumqi.html FallingRain Map - elevation = 866m] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081208104232/http://www.fallingrain.com/world/CH/13/Urumqi.html |date=2008-12-08 }} [[Категория:Кытай куораттара]] lq0gpb4hk32kaxjvh6nrtlpdmenn437 0 10856 429901 392675 2026-07-26T11:32:53Z Ojkhol 24881 429901 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]] --> | name = '''Hāfez-e Šīrāzī''' | image = | caption = | birthdate = Холоонноон [[1310]]/[[1337]] | birthplace = [[Шираз]] | deathdate = [[1390]] | deathplace = [[Шираз]] | occupation = Поэт | nationality = Перс | genre = [[Перс поэзията]], [[мистицизм]]а, [[ирфан]] | movement = [[Поэзия]], [[мистицизм]], [[суфизм]], [[метафизика]], [[этика]] | period = [[Музаффаридтар]] | influences = | influenced = | website = }} [[File:HafezSeddighi.jpg|thumb]] '''Хадьа Шамсуддин Муhаммад Хафизи Ширази''' ({{lang-fa|خواجه شمس‌الدین محمد حافظ شیرازی}}), '''Хафиз''' диэн аатынан ордук биллэр, аатырбыт [[перстэр|перс]]<ref name="britannica">[[Encyclopedia Britannica]] // [https://www.britannica.com/biography/Hafez Ḥāfeẓ] {{Wayback|url=https://www.britannica.com/biography/Hafez |date=20181215130529 }}</ref> лирик [[бэйиэт]]э, суфийдар шейхтэрэ. Кини айымньыларын Ирааҥҥа Персия литэрэтиирэтин чыпчаалынан ааҕаллар. Персия (Ираан) суургар-бичигэр кини айымньылара [[XIV үйэ]]ттэн саҕалаан улахан дьайыыны оҥорбуттара. {{Writer-stub}} [[Категория:Дьон алпаабытынан]] [[Категория:Бэйиэттэр]] os775ru92it6stbdya2sbp49p91iqdi 429903 429901 2026-07-26T11:34:20Z Ojkhol 24881 429903 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]] --> | name = '''Hāfez-e Šīrāzī''' | image = | caption = | birthdate = Холоонноон [[1310]]/[[1337]] | birthplace = [[Шираз]] | deathdate = [[1390]] | deathplace = [[Шираз]] | occupation = Поэт | nationality = Перс | genre = [[Перс поэзията]], [[мистицизм]]а, [[ирфан]] | movement = [[Поэзия]], [[мистицизм]], [[суфизм]], [[метафизика]], [[этика]] | period = [[Музаффаридтар]] | influences = | influenced = | website = }} [[File:HafezSeddighi.jpg|thumb]] '''Хадьа Шамсуддин Муhаммад Хафизи Ширази''' ({{lang-fa|خواجه شمس‌الدین محمد حافظ شیرازی}}), '''Хафиз''' диэн аатынан ордук биллэр, аатырбыт [[перстэр|перс]]<ref name="britannica">[[Encyclopedia Britannica]] // [https://www.britannica.com/biography/Hafez Ḥāfeẓ] {{Wayback|url=https://www.britannica.com/biography/Hafez |date=20181215130529 }}</ref> лирик [[бэйиэт]]э, суфийдар шейхтэрэ. Кини айымньыларын Ирааҥҥа Персия литэрэтиирэтин чыпчаалынан ааҕаллар. Персия (Ираан) суургар-бичигэр кини айымньылара [[XIV үйэ]]ттэн саҕалаан улахан дьайыыны оҥорбуттара. == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} {{Writer-stub}} [[Категория:Дьон алпаабытынан]] [[Категория:Бэйиэттэр]] 24clh4aq8b8olrd07hx2mie19ihi92g 0 14077 429888 402382 2026-07-26T04:29:40Z InternetArchiveBot 20075 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 429888 wikitext text/x-wiki [[Билэ:Клавдий_Птолемей.jpg|200px|thumb|right|Клавдий Птолемей]] [[File:Ptolemaeus - Quadripartitum, 1622 - 4658973.tif|thumb|''Quadripartitum'', 1622]] '''Кла́вдий Птолеме́й''' (Κλαύδιος Πτολεμαῖος, [[87]] — [[165]] сыллар) — былыргы гириэк астронома, математик, муусука теорега уонна географ. [[127]] — [[151]] сыллардаахха [[Александрия]] куоракка олорбута, манна кини астрономия чинчийиитин ыыппыта. == Айымньылара == * Птолемей Клавдий. [http://hbar.phys.msu.ru/gorm/almagest/text/book.htm ''Альмагест: 13 кинигэлээх математика айымньыта.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090505092434/http://hbar.phys.msu.ru/gorm/almagest/text/book.htm |date=2009-05-05 }} нуучча тылыгар тылбааһа И.Н. Веселовскай. М.: Наука, 1998. * Ptolemy. The Harmonics. Translated by A. Barker // Greek Musical Writings. Vol.2. Cambridge, 1989, pp.&nbsp;270-391. * Ptolemy. ''Harmonics.'' Translated by J. Solomon. Leiden, Brill, 2000. == Кини туһунан == * Бронштэн В. А. [http://naturalhistory.narod.ru/Person/Antic/Ptolemey/Bron_v.htm Клавдий Птолемей]. М.: Наука, 1985. * Идельсон Н. И. [http://naturalhistory.narod.ru/Person/Lib/Idelson/Index.htm Этюды по истории небесной механики]. М.: Наука, 1975. * Куртик Г. Е. Понятие скорости в античной науке: Аристотель — Птолемей. ''Исследования по истории физики и механики 1991–92.'' М.: Наука, 1997, с. 219–248. * Матвиевская Г. П. Очерки истории тригонометрии. Ташкент: Фан, 1990. * Ньютон Р. Преступление Клав­дия Птолемея. * Brummelen van G. Lunar and planetary interpolation tables in Ptolemy’s Almagest. ''Journal for the history of astronomy'', 25, 1994, p.&nbsp;297–311. * Drachmann A. G. Heron and Ptolemaios. ''Centaurus'', 1, 1950, p.&nbsp;117–131. == Сигэлэр == * [http://hbar.phys.msu.ru/gorm/almagest.htm Наследие Клавдия Птолемея (на сайте «Фоменкология»)] * [http://www.kirsoft.com.ru/freedom/KSNews_648.htm Клавдий Птолемей. Руководство по географии. Книга третья. Глава V. Положение европейской Сарматии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080114002340/http://www.kirsoft.com.ru/freedom/KSNews_648.htm |date=2008-01-14 }} * [http://www.egyptology.ru/antiq/ptolemaios.htm Клавдий Птолемей. География. Книга IV. Глава 5, описывающая границы Мармарики, Ливии и Египта] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100401075511/http://www.egyptology.ru/antiq/ptolemaios.htm |date=2010-04-01 }} * [http://faculty.fullerton.edu/cmcconnell/Planets.html#7 C.S. McConnell, Models of Planetary Motion from Antiquity to the Renaissance: The Ptolemaic Solution] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719195315/http://faculty.fullerton.edu/cmcconnell/Planets.html#7 |date=2011-07-19 }} [[Категория:Дьоннор алпабыытынан]] [[Категория:Астрономия]] 32hs887nex45vtj77o4i16m0nzxkrsj 0 26998 429885 363585 2026-07-25T14:14:48Z MasterRus21thCentury 20638 429885 wikitext text/x-wiki [[Билэ:Mikhail Spiridonov (sakha.gov.ru).jpg|хаҥас|мини|221x221пкс|Спиридонов Михаил Федорович]] '''Спиридонов Михаил Федорович''' — ЛОРП «Юпитер» теплоходун хапытаана, [[Социалистыы Үлэ Дьоруойа]] (1971). == Олоҕун олуктара == [[1930]] сыллаахха [[ахсынньы 31]] күнүгэр [[Кэбээйи улууһа|Кэбээйи улууһугар]] [[Арыктаах|Хатырык-Хомоҕо]] (II Лүүчүн) төрөөбүт.<br /> Сэттэ кылаастаах оскуоланы бүтэрэн баран [[Хотугу байҕал суолун сүрүн дьаһалтата|Хотугу байҕал суолун]] Саха сиринээҕи Хотугу өрүс пароходствотыгар суол сулууспатын катерыгар мотуруостаабыт, 1946 сыллаахтан — «Пётр Ширшов» пароход мотуруоһа. Дьокуускайдааҕы өрүс техникумун уонна Благовещенскайдааҕы өрүс училищетын бүтэрбит. 1954 сыллаахха «Генерал Ватутин» теплоход хапытаана буолбут. 60-ча сыл өрүс флотугар үлэлээбит. <br /> Саха АССР Үрдүкү Сүбэтин депутатынан иккитэ талылла сылдьыбыт. 2018 сыллаахха өлбүт. == Наҕараадалара уонна ытык ааттара == * Социалистыы Үлэ Дьоруойа<ref>[http://sakha.gov.ru/node/2003 Официальный информационный портал Республики Саха (Якутия):Герои Социалистического Труда]</ref> (1971) * Саха АССР норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ * Арассыыйа Федерациятын транспорын үтүөлээх үлэһитэ. == Өссө маны көр == [[Социалистыы Үлэ Дьоруойдарын испииһэгэ (Саха АССР)]] == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} == Сигэлэр == * [http://sakha.gov.ru/node/2003 Официальный информационный портал Республики Саха (Якутия):Герои Социалистического Труда] * Владимир Пестерев. История Якутии в лицах. — Якутск: «Бичик», 2001. {{bio-stub}} [[Категория:Дьон алпаабытынан]] [[Категория:1930 сыллаахха төрөөбүттэр]] [[Категория:Ахсынньы 31 күнүгэр төрөөбүттэр]] [[Категория:2018 сыллаахха өлбүттэр]] [[Категория:Социалистыы Үлэ Дьоруойдара]] [[Категория:Саха биллиилээх дьоно]] [[Категория:Саха Сирин транспора]] 5brdksrywodvx02b5obz91hy40i5ycs 6 27001 429884 313290 2026-07-25T14:14:31Z MasterRus21thCentury 20638 429884 wikitext text/x-wiki {{No license|7 Сэтинньи 2014}} {{Speedydelete|1=неиспользуемое несвободное}} jl6uxpqj4c8sgox31ad740tpgh1yn6y 0 45589 429886 403394 2026-07-26T02:55:50Z InternetArchiveBot 20075 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 429886 wikitext text/x-wiki [[Билэ:Welcome_to_Gagauzia.jpg|уҥа|мини|270x270пкс|Гагауз сирэ]] '''Гагаузтар''' (гагаузтуу: <span lang="gag" style="font-style:italic;">Gagauzlar</span>) — Балкаан сиригэр үөскээпит уонна олорор [[Түүр омуктар|түүр]] омуга. Билиҥҥи кэмҥэ гагаузтар сүрүннээн Бессарабияҕа (соҕуруу [[Молдова|Молдавия]] уонна [[Украина|Украинаҕа]] [[Одесса уобалаһа|Одесса уобалаһыгар]]) олороллор. Сорох гагаузтар [[Болгария|Болгарияҕа]], [[Греция|Грецияҕа]], [[Румыния|Румынияҕа]] уонна да атын дойдуларга бааллар. Билигон гагаузтар уопсай ахсааннара 250 тыһыынча киһи кэриҥэ. Итэҕэллэрэ православие. Молдавияҕа гагаузтар бэйэлэрэ автономиялаахтар, [[Гагаузия]] киин куората Комрат буолар. == Төрүттэрэ == Гагаузтар төрүттэрин туһунан араас гипотезалар бааллар: * Гагаузтар өбүгэлэрэ түүр тыллаах омуктар буолаллар: оҕустар, печенегтар, куманнар; * Турцияҕа селдьук теорията тарҕаммыт: гагаузтар XIII үйэҕэ Добрудьаҕа көспүт турок-селдьук сыдьааннара буолаллар; кинилэр половецтары кытта булкуһан оҕус дойдутун тэрийбиттэр{{Sfn|Губогло, Фейгина, Колса|2006|с=|name=БРЭ}}; * Болгарияҕа тарҕаммыт теориянан гагаузтар түүр тылын ылыммыт болгар буолаллар<ref>Маринов, В. [http://www.bulgari-istoria-2010.com/booksBG/V_Marinov_Gagauzite_proizchod.pdf По въпроса за произхода на гагаузите в България] // Сборник в чест на Йордан Захариев, София 1964, с. 157—158, 166—167</ref><ref>{{ВТ-ЭСБЕ|Гагаузы}}</ref>; * Гагаузтар VII үйэҕэ [[Волга]] өрүстэн Балкаанаҕа көспүт түүр тыллаах булгар омук сыдьааннара буолаллар уонна IX үйэҕэ христианствоны ылыммыттар. Бу теория тыл өттүттэн бигэргэнэр кыаҕа суох. Гагаузтар үөскүүллэригэр ааттаммыт омуктар бары кыттыгастаах буолуохтарын сөп. === Генетическэй төрдүлэрэ === Кэнники кэмҥэ ыытыллыбыт генетическэй чинчийиилэр гагаузтар төрдүлэрин туһунан тугу даҕаны чопчу быһаарбатахтар. Чинчийээччилэр этэллэринэн гагаузтар геннэрэ араас-араас. Сорох гагаузтар Балкаан төрүт омуктарыгар чугастар, сорохтор буоллаҕына түүр тыллаах омуктарга<ref>{{Статья|автор=Alexander Varzari, Vladimir Kharkov, Wolfgang Stephan, Valentin Dergachev, Valery Puzyrev|заглавие=Searching for the origin of Gagauzes: inferences from Y-chromosome analysis|ссылка=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19107901|издание=American Journal of Human Biology: The Official Journal of the Human Biology Council|год=2009-5|том=21|выпуск=3|страницы=326—336|issn=1520-6300|doi=10.1002/ajhb.20863}}</ref><ref>{{Статья|автор=Alena Kushniarevich, Olga Utevska, Marina Chuhryaeva, Anastasia Agdzhoyan, Khadizhat Dibirova|заглавие=Genetic Heritage of the Balto-Slavic Speaking Populations: A Synthesis of Autosomal, Mitochondrial and Y-Chromosomal Data|ссылка=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26332464|издание=PloS One|год=2015|том=10|выпуск=9|страницы=e0135820|issn=1932-6203|doi=10.1371/journal.pone.0135820}}</ref>. Гагаузтар тас дьүһүннэрэ да араас-араас. Гагаузтар Y-ДНК гаплобөлөхтөрө: I2 (23.6 %), R1a (19.1 %), G (13.5 %), R1b (12.4 %), E1b1b1a (11.1 %), J2 (5.6 %) уонна N (2.2 %). Ген өттүттэн көрдөххө гагаузтар ордук македоннарга, болгардарга уонна сербтарга чугастар. == История == Гагауз аата ХІХ үйэҕэ диэри сурукка киирбэтэх уонна ханнык да былыргы кинигэлэргэ ахтыллыбатах буолан бу омук историятын чинчийэр ыарыхаттардаах уонна мөккүөрдээх. Гагауз историятын уопсай кэрдиистэрэ манныктар: XIII үйэ (1259–1320) – гагаузтар өбүгэлэрэ Балкаанаҕа олорон христианствоны ылыммыттар. Сүрэхтээһин үлэтин Сары Салтык диэн номоххо киирбит таҥараһыт ыыппыт. ХIV үйэ бастакы аҥара (1320–1347) – гагаузтар кимтэн да тутулуга суох Карвун дойдутун тэрийэн олорбуттар. Бу дойду баһылыга кыпчак төрүттээх Балык бэй диэн киһи этэ. Карвун дойдута билиҥҥи Болгария хотугулуу илиҥҥи өттүгэр баар этэ, киин куората Карвун. ХIV үйэ иккис аҥара (1347–1400) – гагаузтар кимтэн да тутулуга суох Добрудь дойдутугар олорбуттар. Бу дойду баһылыга Добрич диэн ааттаах Балык уола этэ. XIV–XIX үйэлэргэ (1400–1812) – гагаузтар [[Осмаан Импиэрийэтэ|Османскай империяҕа]] олорбуттар. Добрудь сирэ Уз Эйалэти диэн ааттаммыт. 1597 сыллаахха Варна куоракка олорбуттар: * христиан түүрдэр – 582 дьиэ, * мусульман түүрдэр – 410 дьиэ, * гректэр — 120 дьиэ, * копттар – 31 дьиэ. ХІХ–ХХ үйэлэргэ (1812–1917) – гагаузтар Бессарабия сиригэр көспүттэр. ХХ үйэ: * 1906 сыл тохсунньута – Бессарабияҕа Комрат Өрөспүүбүлүкэ тэриллибит, бу өрөспүүбүлүкэ биэс эрэ күн уһаабыт. * 1918–1940 сс. — Бессарабия Румынияҕа холбоһон гагаузтар Румыния олохтоохторо буолбуттар. * 1940–1941 сс. – ССРС Бессарабия сирин бэйэтигэр холбообут. 1940 сыл атырдьах ыйыгар Молдова АССР Молдова ССР буолбут. Гагаузтар үксүлэрэ МССР олорбуттар. == Тыллара == [[Гагауз тыла]] [[Түүр тыллара|түүр тыллар]] оҕус бөлөҕөр киирэр. Икки диалекка арахсар: чадырлуҥ-комрат (киин) уонна вулканешт (соҕуруу). == Эбии көр == <br /> * [[Түүр омуктар]] * [[Түүр тыллара]] == Быһаарыылар == {{Быһаарыылар}} == Кинигэлэр == ; нууччалыы * {{Кинигэ|автор=|год=2008|тираж=|isbn=978-5-98624-092-3|серия=|страниц=224|столбцы=|страницы=|том=|издательство=Платина (PLATINA)|часть=Гагаузы|место=Красноярск|издание=2-е изд., перераб. и доп|ответственный=Совет администрации Красноярского края. Управление общественных связей ; гл. ред. Р. Г. Рафиков; редкол.: В. П. Кривоногов, Р. Д. Цокаев|викитека=|ссылка=https://web.archive.org/web/20141129041312/http://www.krskstate.ru/80/narod/etnoatlas|оригинал=|заглавие=Этноатлас Красноярского края|ссылка часть=http://www.krskstate.ru/80/narod/etnoatlas/0/etno_id/128|ref=Этноатлас Красноярского края}} Архивная копия от 29 ноября 2014 на Wayback Machine * {{Кинигэ|автор=Губогло М. Н.|часть=Гагаузы|ссылка часть=https://web.archive.org/web/20071029061551/http://enc.mail.ru/article/1900020242|заглавие=Народы и религии мира: Энциклопедия|ответственный=Ин-т этнологии и антропологии им. Н. Н. Миклухо-Маклая Рос. Акад. Наук (Москва); Гл. ред. В. А. Тишков; Редкол.: О. Ю. Артемова, С. А. Арутюнов, А. Н. Кожановский, В. М. Макаревич (зам. гл. ред.), В. А. Попов, П. И. Пучков (зам. гл. ред.), Г. Ю. Ситнянский|место=М.|издательство=Большая рос. энцикл.|год=1998|страницы=|страниц=928|серия=|isbn=5-85270-155-6|тираж=100000|ref=Губогло}} * Гагаузы / Губогло М. Н., Фейгина Е. В., Колса М. М. // Восьмеричный путь — Германцы [Электронный ресурс]. — 2006. — С. 242—243. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 6). — <nowiki>ISBN 5-85270-335-4</nowiki>. * {{Кинигэ|автор=Остапенко Л. В., Субботина И. А., Нестерова С. Л.|заглавие=Русские в Молдавии. Двадцать лет спустя… (этносоциологическое исследование)|ссылка=http://static.iea.ras.ru/books/Russkie_v_Moldavii.pdf|место=М.|издательство=ИЭА РАН|год=2012|страниц=403|isbn=978–5–4211–0067–6|ref=Остапенко, Субботина, Нестерова}} ; атын тылларынан * ''Zanet T.'' Gagauzluk: Kultura, ruh, adetlär: Gagauz folkloru / Inst. de Filologie al Acad. de Ştiinţe a Moldovei, Inst. de Folclor al Acad. Naţ. de Ştiinţe a Azerbaidjanului. — Ch.: Pontos, 2010. — 554, [6] p. * Metin Omer, «Agenda politică a unui intellectual din Turcia kemalistă: Hamdullah Suphi Tanrıöver, turcismul şi găgăuzii», ''Intelectuali Politici şi Politica Intelectualilor'', Cetatea de Scaun, 2016, p. 345—362 (<nowiki>ISBN  978-606-537-300-6</nowiki>). * Dimitris Michalopoulos, «The Metropolitan of the Gagauz: Ambassador Tanrıöver and the problem of Romania’s Christian Orthodox Turks», ''Turkey & Romania. A history of partnership and collaboration in the Balkans'', Istanbul: Union of Turkish World Municipalities and Istanbul University, 2016, p. 567—572. ISBN 978-605-65863-3-0 .(http://www.tdbb.org.tr/tdbb/wp-content/uploads/2016/12/ibac_2016_romanya_BASKI.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170110162658/http://www.tdbb.org.tr/tdbb/wp-content/uploads/2016/12/ibac_2016_romanya_BASKI.pdf |date=2017-01-10 }}) == Сигэлэр == * [http://aif.md/pochemu-v-shkolah-gagauzii-ne-izuchajut-istoriju-gagauzov/ Почему в школах Гагаузии не изучают историю гагаузов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190123223845/http://aif.md/pochemu-v-shkolah-gagauzii-ne-izuchajut-istoriju-gagauzov/ |date=2019-01-23 }} * [http://www.gagauzy.com Гагаузы. Биографии гагаузов. История гагаузов. Гагаузия. Gagauzia] * {{Cite web|url=http://gemusic.narod.ru|title=Гагаузская народная музыка|description=Gagauz music|archiveurl=|archivedate=}} * [https://www.turantoday.com/2011/04/nikolai-huseinov-kratkaya-istoria.html Краткая история гагаузского народа] * [https://www.gagauzlar.md/ Подробная история гагаузского народа] [[Категория:Гагаузия| ]] [[Категория:Гагаузтар| ]] r003fn70ovjx37uwsma9ml6h3chdorg 0 58803 429899 429873 2026-07-26T06:18:35Z InternetArchiveBot 20075 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 429899 wikitext text/x-wiki [[Билэ:Hugo_Häring_Garkau.jpg|мини|Гут Гаркау пиэрмэ. Шарбойц, Германия. Архитектор [[Хуго Херинг]]. 1923—1925]] '''Органи́ческай архитектура''' ({{lang-en|organic architecture}}) — XX үйэ архитектуратын хайысхата, [[Историзм (архитектура)|историческай истииллэр]] уонна [[Эклектика (архитектура)|эклектизм]] альтернативатын быһыытынан үөскээбитэ<ref name=bre>[https://old.bigenc.ru/fine_art/text/2683481 Органическая архитектура] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190805164420/https://old.bigenc.ru/fine_art/text/2683481 |date=2019-08-05 }} // Большая российская энциклопедия</ref>. Аан бастаан бу хайысханы [[Салливан Луис Генри|Луис Салливан]] [[Эволюционнай биология]] постулаттарыгар олоҕуран 1890-с сс. толкуйдаабыта, кэлин, 1920-с — 1950-с сс., кини толкуйдарын кинини батыһааччы [[Райт Фрэнк Ллойд]] олоххо киллэрбитэ. Органическай архитектураны XX үйэ ортотугар АХШ-ка баһылаан олорбут [[Функционализм (архитектура)|функционализмҥа]] уонна [[Мис ван дер Роэ]]ны кытта ситимнээх «[[Интернациональнай истиил]]гэ» утары туруорар буолбуттара. == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:Архитектура]] md8glkp538vsy17xp5u48fkzqzl2au6 0 58806 429887 429883 2026-07-26T03:21:16Z InternetArchiveBot 20075 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 429887 wikitext text/x-wiki '''Джефри (Дже́ффри, Го́тфрид) Чосер''' ({{lang-en|Geoffrey Chaucer}}; [[1340]]/1345 эргин<ref name="krugosvet">{{Кругосвет|ссылка=http://krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/literatura/CHOSER_DZHEFRI.html |title=Чосер, Джефри}}</ref><ref name="courses">{{Cite web |url=http://www.courses.fas.harvard.edu/~chaucer/index.html |title=The Geoffrey Chaucer Website Homepage<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2014-01-26 |archive-date=2011-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110406104202/http://www.courses.fas.harvard.edu/~chaucer/index.html |url-status=dead }}</ref>, [[Лондон]] — 25.10.1400<ref name="Кирпичникова">{{БСЭ3|заглавие=Чосер, Джефри|автор=Кирпичникова О. А.|том=29}}</ref>, ''эмиэ онно'') — [[Орто үйэлэр|Орто үйэтээҕи]] [[Англия]] бэйиэтэ, «Англия поэзиятын аҕата»<ref name="Грушке">{{ВТ-ЭСБЕ|Чосер|[[Николай Фёдорович Грушке|Грушке Н. Ф.]]}}</ref>. Англия литэрэтиирэтин уонна ааҥыл литературнай тылын олохтооччулартан биирдэстэрэ<ref name="Введенский">[http://slovar1953.ru/?content=pview&p=3615 Чосер, Джефри] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202203733/http://slovar1953.ru/?content=pview&p=3615 |date=2014-02-02 }} // Энциклопедический словарь. Т. 3./ Гл. ред. [[Введенский, Борис Алексеевич|Б. А. Введенский]]. — Л.: 2-я типография «Печатный двор» им. А. М. Горького. , 1953</ref>, бастакынан айымньыларын латыынынан буолбакка төрөөбүт тылынан суруйан саҕалаабыта<ref name="Грушке" />. Барҕарыы үйэтин литэрэтиирэтин урутаабыт дииллэр. Дж. Чосер сүрүн айымньыта — «[[Кентербери кэпсээннэрэ]]» диэн реализмҥа олоҕурбут хоһоонунан суруллубут новеллаллар хомуурунньуктара. [[Билэ:Ford Madox Brown - Chaucer at the court of Edward III - Google Art Project.jpg|thumb|right|280px|[[Браун Форд Мэдокс|Форд Мэдокс Браун]]. «Чосер Эдуард III хоруол дворугар» (1850 с. эргин)]] == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:Бэйиэттэр]] fvzrx4p5ceohqfy6dr3x3j36zoat7q6 429889 429887 2026-07-26T05:33:40Z Ojkhol 24881 429889 wikitext text/x-wiki '''Джефри (Дже́ффри, Го́тфрид) Чосер''' ({{lang-en|Geoffrey Chaucer}}; [[1340]]/1345 эргин<ref name="krugosvet">{{Кругосвет|ссылка=http://krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/literatura/CHOSER_DZHEFRI.html |title=Чосер, Джефри}}</ref><ref name="courses">{{Cite web |url=http://www.courses.fas.harvard.edu/~chaucer/index.html |title=The Geoffrey Chaucer Website Homepage<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2014-01-26 |archive-date=2011-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110406104202/http://www.courses.fas.harvard.edu/~chaucer/index.html |url-status=dead }}</ref>, [[Лондон]] — 25.10.1400<ref name="Кирпичникова">{{БСЭ3|заглавие=Чосер, Джефри|автор=Кирпичникова О. А.|том=29}}</ref>, ''эмиэ онно'') — [[Орто үйэлэр|Орто үйэтээҕи]] [[Англия]] бэйиэтэ, «Англия поэзиятын аҕата»<ref name="Грушке">{{ВТ-ЭСБЕ|Чосер|[[Николай Фёдорович Грушке|Грушке Н. Ф.]]}}</ref>. Англия литэрэтиирэтин уонна ааҥыл литературнай тылын олохтооччулартан биирдэстэрэ<ref name="Введенский">[http://slovar1953.ru/?content=pview&p=3615 Чосер, Джефри] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202203733/http://slovar1953.ru/?content=pview&p=3615 |date=2014-02-02 }} // Энциклопедический словарь. Т. 3./ Гл. ред. [[Введенский, Борис Алексеевич|Б. А. Введенский]]. — Л.: 2-я типография «Печатный двор» им. А. М. Горького. , 1953</ref>, бастакынан айымньыларын латыынынан буолбакка төрөөбүт тылынан суруйан саҕалаабыта<ref name="Грушке" />. Барҕарыы үйэтин литэрэтиирэтин урутаабыт дииллэр. Дж. Чосер сүрүн айымньыта — «[[Кентербери кэпсээннэрэ]]» диэн реализмҥа олоҕурбут хоһоонунан суруллубут новеллаллар хомуурунньуктара. [[Билэ:Ford Madox Brown - Chaucer at the court of Edward III - Google Art Project.jpg|thumb|right|280px|[[Браун Форд Мэдокс|Форд Мэдокс Браун]]. «Чосер Эдуард III хоруол дворугар» (1850 с. эргин)]] == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:Бэйиэттэр]] [[Категория:1340 сыллаахха төрөөбүттэр]] [[Категория:1400 сыллаахха өлбүттэр]] [[Категория:Алтынньы 25 күнүгэр өлбүттэр]] tgmonafk2z00uw8g1w2gay6vzu10ia2 429890 429889 2026-07-26T05:43:54Z Ojkhol 24881 429890 wikitext text/x-wiki '''Джефри (Дже́ффри, Го́тфрид) Чосер''' ({{lang-en|Geoffrey Chaucer}}; [[1340]]/1345 эргин<ref name="krugosvet">{{Кругосвет|ссылка=http://krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/literatura/CHOSER_DZHEFRI.html |title=Чосер, Джефри}}</ref><ref name="courses">{{Cite web |url=http://www.courses.fas.harvard.edu/~chaucer/index.html |title=The Geoffrey Chaucer Website Homepage<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2014-01-26 |archive-date=2011-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110406104202/http://www.courses.fas.harvard.edu/~chaucer/index.html |url-status=dead }}</ref>, [[Лондон]] — 25.10.1400<ref name="Кирпичникова">{{БСЭ3|заглавие=Чосер, Джефри|автор=Кирпичникова О. А.|том=29}}</ref>, ''эмиэ онно'') — [[Орто үйэлэр|Орто үйэтээҕи]] [[Англия]] бэйиэтэ, «Англия поэзиятын аҕата»<ref name="Грушке">{{ВТ-ЭСБЕ|Чосер|[[Николай Фёдорович Грушке|Грушке Н. Ф.]]}}</ref>. Англия литэрэтиирэтин уонна ааҥыл литературнай тылын олохтооччулартан биирдэстэрэ<ref name="Введенский">[http://slovar1953.ru/?content=pview&p=3615 Чосер, Джефри] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202203733/http://slovar1953.ru/?content=pview&p=3615 |date=2014-02-02 }} // Энциклопедический словарь. Т. 3./ Гл. ред. [[Введенский, Борис Алексеевич|Б. А. Введенский]]. — Л.: 2-я типография «Печатный двор» им. А. М. Горького. , 1953</ref>, бастакынан айымньыларын латыынынан буолбакка төрөөбүт тылынан суруйан саҕалаабыта<ref name="Грушке" />. Дипломат. Барҕарыы үйэтин литэрэтиирэтин урутаабыт дииллэр. Дж. Чосер сүрүн айымньыта — «[[Кентербери кэпсээннэрэ]]» диэн реализмҥа олоҕурбут хоһоонунан суруллубут новеллаллар хомуурунньуктара. [[Билэ:Ford Madox Brown - Chaucer at the court of Edward III - Google Art Project.jpg|thumb|right|280px|[[Браун Форд Мэдокс|Форд Мэдокс Браун]]. «Чосер Эдуард III хоруол дворугар» (1850 с. эргин)]] == Эдэр сааһа == Аҕата арыгы атыыһыта буолан хоруолга арыгы туруорар эбит, онон уол Эдуард III уолун Лайонел кэргэнигэр Елизаветаҕа 17 сааһыгар паж быһыытынан үлэҕэ киирбит. 1359 сыллаахха Францияны утары сэриигэ кыттыбыт, онно билиэн түбэспит. Хоруол кинини 16 фунт төлөөн атыылаһан ылбыт уонна Англияҕа төннүбүтүн кэннэ бэйэтигэр бастаан камердинер, онтон оруженосец оҥорбут. Бу кэмҥэ Чочер Дьобуруопа суруйааччыларын тиэкистэрин аахпыт, уонна бэйэтэ суруйарга холонор буолбут. == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:Бэйиэттэр]] [[Категория:1340 сыллаахха төрөөбүттэр]] [[Категория:1400 сыллаахха өлбүттэр]] [[Категория:Алтынньы 25 күнүгэр өлбүттэр]] 4nu359of0fai2je1rtoff2erxirricq 429891 429890 2026-07-26T05:51:54Z Ojkhol 24881 /* Эдэр сааһа */ 429891 wikitext text/x-wiki '''Джефри (Дже́ффри, Го́тфрид) Чосер''' ({{lang-en|Geoffrey Chaucer}}; [[1340]]/1345 эргин<ref name="krugosvet">{{Кругосвет|ссылка=http://krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/literatura/CHOSER_DZHEFRI.html |title=Чосер, Джефри}}</ref><ref name="courses">{{Cite web |url=http://www.courses.fas.harvard.edu/~chaucer/index.html |title=The Geoffrey Chaucer Website Homepage<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2014-01-26 |archive-date=2011-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110406104202/http://www.courses.fas.harvard.edu/~chaucer/index.html |url-status=dead }}</ref>, [[Лондон]] — 25.10.1400<ref name="Кирпичникова">{{БСЭ3|заглавие=Чосер, Джефри|автор=Кирпичникова О. А.|том=29}}</ref>, ''эмиэ онно'') — [[Орто үйэлэр|Орто үйэтээҕи]] [[Англия]] бэйиэтэ, «Англия поэзиятын аҕата»<ref name="Грушке">{{ВТ-ЭСБЕ|Чосер|[[Николай Фёдорович Грушке|Грушке Н. Ф.]]}}</ref>. Англия литэрэтиирэтин уонна ааҥыл литературнай тылын олохтооччулартан биирдэстэрэ<ref name="Введенский">[http://slovar1953.ru/?content=pview&p=3615 Чосер, Джефри] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202203733/http://slovar1953.ru/?content=pview&p=3615 |date=2014-02-02 }} // Энциклопедический словарь. Т. 3./ Гл. ред. [[Введенский, Борис Алексеевич|Б. А. Введенский]]. — Л.: 2-я типография «Печатный двор» им. А. М. Горького. , 1953</ref>, бастакынан айымньыларын латыынынан буолбакка төрөөбүт тылынан суруйан саҕалаабыта<ref name="Грушке" />. Дипломат. Барҕарыы үйэтин литэрэтиирэтин урутаабыт дииллэр. Дж. Чосер сүрүн айымньыта — «[[Кентербери кэпсээннэрэ]]» диэн реализмҥа олоҕурбут хоһоонунан суруллубут новеллаллар хомуурунньуктара. [[Билэ:Ford Madox Brown - Chaucer at the court of Edward III - Google Art Project.jpg|thumb|right|280px|[[Браун Форд Мэдокс|Форд Мэдокс Браун]]. «Чосер Эдуард III хоруол дворугар» (1850 с. эргин)]] == Эдэр сааһа == Аҕата арыгы атыыһыта буолан хоруолга арыгы туруорар эбит, онон уол Эдуард III уолун Лайонел кэргэнигэр Елизаветаҕа 17 сааһыгар паж быһыытынан үлэҕэ киирбит. 1359 сыллаахха Францияны утары сэриигэ кыттыбыт, онно билиэн түбэспит. Хоруол кинини 16 фунт төлөөн атыылаһан ылбыт уонна Англияҕа төннүбүтүн кэннэ бэйэтигэр бастаан камердинер, онтон оруженосец оҥорбут. Бу кэмҥэ Чочер Дьобуруопа суруйааччыларын тиэкистэрин аахпыт, уонна бэйэтэ суруйарга холонор буолбут. 1367 сыллаахха Чосер аата эмиэ докумуоннарга ахтыллар буолар; бастаан хоруол камердинерын быһыытынан; ону тэҥэ хоруолтан пенсион ыларын туһунан суруллар. Ол кэннэ Чосер аата ахтыллара улам элбээн иһэр: хоруол киниэхэ уонна ойоҕор бэлэхтэрэ, эбии көмө харчы төлөбүрэ, саҥа дуоһунастар, дипломатическай сорудахтар. Оннук, холобур, [[1372]] сыллаахха Генуя дожугар сөбүлэҥ түһэрсэ айанныырын туһунан сорудах баар. Бу айан уонна [[1377]] сыллааха иккис айана, Чосер айар үлэтигэр улахан сабыдыалы оҥорбута. == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:Бэйиэттэр]] [[Категория:1340 сыллаахха төрөөбүттэр]] [[Категория:1400 сыллаахха өлбүттэр]] [[Категория:Алтынньы 25 күнүгэр өлбүттэр]] 5aevbj8yl4i0wk6ykf2evfqizrl4vdd 429892 429891 2026-07-26T05:56:47Z Ojkhol 24881 /* Эдэр сааһа */ 429892 wikitext text/x-wiki '''Джефри (Дже́ффри, Го́тфрид) Чосер''' ({{lang-en|Geoffrey Chaucer}}; [[1340]]/1345 эргин<ref name="krugosvet">{{Кругосвет|ссылка=http://krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/literatura/CHOSER_DZHEFRI.html |title=Чосер, Джефри}}</ref><ref name="courses">{{Cite web |url=http://www.courses.fas.harvard.edu/~chaucer/index.html |title=The Geoffrey Chaucer Website Homepage<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2014-01-26 |archive-date=2011-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110406104202/http://www.courses.fas.harvard.edu/~chaucer/index.html |url-status=dead }}</ref>, [[Лондон]] — 25.10.1400<ref name="Кирпичникова">{{БСЭ3|заглавие=Чосер, Джефри|автор=Кирпичникова О. А.|том=29}}</ref>, ''эмиэ онно'') — [[Орто үйэлэр|Орто үйэтээҕи]] [[Англия]] бэйиэтэ, «Англия поэзиятын аҕата»<ref name="Грушке">{{ВТ-ЭСБЕ|Чосер|[[Николай Фёдорович Грушке|Грушке Н. Ф.]]}}</ref>. Англия литэрэтиирэтин уонна ааҥыл литературнай тылын олохтооччулартан биирдэстэрэ<ref name="Введенский">[http://slovar1953.ru/?content=pview&p=3615 Чосер, Джефри] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202203733/http://slovar1953.ru/?content=pview&p=3615 |date=2014-02-02 }} // Энциклопедический словарь. Т. 3./ Гл. ред. [[Введенский, Борис Алексеевич|Б. А. Введенский]]. — Л.: 2-я типография «Печатный двор» им. А. М. Горького. , 1953</ref>, бастакынан айымньыларын латыынынан буолбакка төрөөбүт тылынан суруйан саҕалаабыта<ref name="Грушке" />. Дипломат. Барҕарыы үйэтин литэрэтиирэтин урутаабыт дииллэр. Дж. Чосер сүрүн айымньыта — «[[Кентербери кэпсээннэрэ]]» диэн реализмҥа олоҕурбут хоһоонунан суруллубут новеллаллар хомуурунньуктара. [[Билэ:Ford Madox Brown - Chaucer at the court of Edward III - Google Art Project.jpg|thumb|right|280px|[[Браун Форд Мэдокс|Форд Мэдокс Браун]]. «Чосер Эдуард III хоруол дворугар» (1850 с. эргин)]] == Эдэр сааһа == Аҕата арыгы атыыһыта буолан хоруолу арыгынан хааччыйар эбит, онон эдэр Чосер Эдуард III уолун Лайонел кэргэнигэр Елизаветаҕа 17 сааһыгар паж быһыытынан үлэҕэ киирбит. 1359 сыллаахха Францияны утары сэриигэ кыттыбыт, онно билиэн түбэспит. Хоруол кинини 16 фунт төлөөн атыылаһан ылбыт уонна Англияҕа төннүбүтүн кэннэ бэйэтигэр бастаан камердинер, онтон оруженосец оҥорбут. Бу кэмҥэ Чосер Дьобуруопа суруйааччыларын тиэкистэрин аахпыт, уонна бэйэтэ суруйарга холонор буолбут. 1367 сыллаахха Чосер аата эмиэ докумуоннарга ахтыллар буолар; бастаан хоруол камердинерын быһыытынан; ону тэҥэ хоруолтан пенсион ыларын туһунан суруллар. Ол кэннэ Чосер аата ахтыллара улам элбээн иһэр: хоруол киниэхэ уонна ойоҕор бэлэхтэрэ, эбии көмө харчы төлөбүрэ, саҥа дуоһунастар, дипломатическай сорудахтар. Оннук, холобур, [[1372]] сыллаахха Генуя дожугар сөбүлэҥ түһэрсэ айанныырын туһунан сорудах баар. Бу айан уонна [[1377]] сыллааха иккис айана, Чосер айар үлэтигэр улахан сабыдыалы оҥорбута. Ону таһынан Флоренцияҕа хоруолтан кистэлэҥ сорудахтаах сылдьыбыта биллэр. Бу кэмҥэ Флоренцияҕа Боккаччо бэйэтин «Божественнай комедиятын» туһунан аһаҕас лиэксийэ ааҕаары бэлэмнэнэ сылдьара; Чосер онтон Данте, Петрарка уонна Боккаччо рукописьтарын Англияҕа аҕалбыт. == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:Бэйиэттэр]] [[Категория:1340 сыллаахха төрөөбүттэр]] [[Категория:1400 сыллаахха өлбүттэр]] [[Категория:Алтынньы 25 күнүгэр өлбүттэр]] bbldjwtabam9hwfgthi1q1gwmsr9bgt 429893 429892 2026-07-26T05:57:16Z Ojkhol 24881 /* Эдэр сааһа */ 429893 wikitext text/x-wiki '''Джефри (Дже́ффри, Го́тфрид) Чосер''' ({{lang-en|Geoffrey Chaucer}}; [[1340]]/1345 эргин<ref name="krugosvet">{{Кругосвет|ссылка=http://krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/literatura/CHOSER_DZHEFRI.html |title=Чосер, Джефри}}</ref><ref name="courses">{{Cite web |url=http://www.courses.fas.harvard.edu/~chaucer/index.html |title=The Geoffrey Chaucer Website Homepage<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2014-01-26 |archive-date=2011-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110406104202/http://www.courses.fas.harvard.edu/~chaucer/index.html |url-status=dead }}</ref>, [[Лондон]] — 25.10.1400<ref name="Кирпичникова">{{БСЭ3|заглавие=Чосер, Джефри|автор=Кирпичникова О. А.|том=29}}</ref>, ''эмиэ онно'') — [[Орто үйэлэр|Орто үйэтээҕи]] [[Англия]] бэйиэтэ, «Англия поэзиятын аҕата»<ref name="Грушке">{{ВТ-ЭСБЕ|Чосер|[[Николай Фёдорович Грушке|Грушке Н. Ф.]]}}</ref>. Англия литэрэтиирэтин уонна ааҥыл литературнай тылын олохтооччулартан биирдэстэрэ<ref name="Введенский">[http://slovar1953.ru/?content=pview&p=3615 Чосер, Джефри] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202203733/http://slovar1953.ru/?content=pview&p=3615 |date=2014-02-02 }} // Энциклопедический словарь. Т. 3./ Гл. ред. [[Введенский, Борис Алексеевич|Б. А. Введенский]]. — Л.: 2-я типография «Печатный двор» им. А. М. Горького. , 1953</ref>, бастакынан айымньыларын латыынынан буолбакка төрөөбүт тылынан суруйан саҕалаабыта<ref name="Грушке" />. Дипломат. Барҕарыы үйэтин литэрэтиирэтин урутаабыт дииллэр. Дж. Чосер сүрүн айымньыта — «[[Кентербери кэпсээннэрэ]]» диэн реализмҥа олоҕурбут хоһоонунан суруллубут новеллаллар хомуурунньуктара. [[Билэ:Ford Madox Brown - Chaucer at the court of Edward III - Google Art Project.jpg|thumb|right|280px|[[Браун Форд Мэдокс|Форд Мэдокс Браун]]. «Чосер Эдуард III хоруол дворугар» (1850 с. эргин)]] == Эдэр сааһа == Аҕата арыгы атыыһыта буолан хоруолу арыгынан хааччыйар эбит, онон эдэр Чосер Эдуард III уолун Лайонел кэргэнигэр Елизаветаҕа 17 сааһыгар паж быһыытынан үлэҕэ киирбит. 1359 сыллаахха Францияны утары сэриигэ кыттыбыт, онно билиэн түбэспит. Хоруол кинини 16 фунт төлөөн атыылаһан ылбыт уонна Англияҕа төннүбүтүн кэннэ бэйэтигэр бастаан камердинер, онтон оруженосец оҥорбут. Бу кэмҥэ Чосер Дьобуруопа суруйааччыларын тиэкистэрин аахпыт, уонна бэйэтэ суруйарга холонор буолбут. 1367 сыллаахха Чосер аата эмиэ докумуоннарга ахтыллар буолар; бастаан хоруол камердинерын быһыытынан; ону тэҥэ хоруолтан пенсион ыларын туһунан суруллар. Ол кэннэ Чосер аата ахтыллара улам элбээн иһэр: хоруол киниэхэ уонна ойоҕор бэлэхтэрэ, эбии көмө харчы төлөбүрэ, саҥа дуоһунастар, дипломатическай сорудахтар. Оннук, холобур, [[1372]] сыллаахха Генуя дожугар сөбүлэҥ түһэрсэ айанныырын туһунан сорудах баар. Бу айан уонна [[1377]] сыллааха иккис айана, Чосер айар үлэтигэр улахан сабыдыалы оҥорбута. Ону таһынан Флоренцияҕа хоруолтан кистэлэҥ сорудахтаах сылдьыбыта биллэр. Бу кэмҥэ Флоренцияҕа Боккаччо бэйэтин «Божественнай комедиятын» туһунан аһаҕас лиэксийэ ааҕаары бэлэмнэнэ сылдьара; Чосер онтон [[Данте Алигиери|Данте]], [[Петрарка]] уонна [[Боккаччо]] рукописьтарын Англияҕа аҕалбыт. == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:Бэйиэттэр]] [[Категория:1340 сыллаахха төрөөбүттэр]] [[Категория:1400 сыллаахха өлбүттэр]] [[Категория:Алтынньы 25 күнүгэр өлбүттэр]] dq8d39b2pyoengbfqls7mi11cogdrqp 429894 429893 2026-07-26T06:05:35Z Ojkhol 24881 429894 wikitext text/x-wiki '''Джефри (Дже́ффри, Го́тфрид) Чосер''' ({{lang-en|Geoffrey Chaucer}}; [[1340]]/1345 эргин<ref name="krugosvet">{{Кругосвет|ссылка=http://krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/literatura/CHOSER_DZHEFRI.html |title=Чосер, Джефри}}</ref><ref name="courses">{{Cite web |url=http://www.courses.fas.harvard.edu/~chaucer/index.html |title=The Geoffrey Chaucer Website Homepage<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2014-01-26 |archive-date=2011-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110406104202/http://www.courses.fas.harvard.edu/~chaucer/index.html |url-status=dead }}</ref>, [[Лондон]] — 25.10.1400<ref name="Кирпичникова">{{БСЭ3|заглавие=Чосер, Джефри|автор=Кирпичникова О. А.|том=29}}</ref>, ''эмиэ онно'') — [[Орто үйэлэр|Орто үйэтээҕи]] [[Англия]] бэйиэтэ, «Англия поэзиятын аҕата»<ref name="Грушке">{{ВТ-ЭСБЕ|Чосер|[[Николай Фёдорович Грушке|Грушке Н. Ф.]]}}</ref>. Англия литэрэтиирэтин уонна ааҥыл литературнай тылын олохтооччулартан биирдэстэрэ<ref name="Введенский">[http://slovar1953.ru/?content=pview&p=3615 Чосер, Джефри] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202203733/http://slovar1953.ru/?content=pview&p=3615 |date=2014-02-02 }} // Энциклопедический словарь. Т. 3./ Гл. ред. [[Введенский, Борис Алексеевич|Б. А. Введенский]]. — Л.: 2-я типография «Печатный двор» им. А. М. Горького. , 1953</ref>, бастакынан айымньыларын латыынынан буолбакка төрөөбүт тылынан суруйан саҕалаабыта<ref name="Грушке" />. Дипломат. Барҕарыы үйэтин литэрэтиирэтин урутаабыт дииллэр. Дж. Чосер сүрүн айымньыта — «[[Кентербери кэпсээннэрэ]]» диэн реализмҥа олоҕурбут хоһоонунан суруллубут новеллаллар хомуурунньуктара. [[Билэ:Ford Madox Brown - Chaucer at the court of Edward III - Google Art Project.jpg|thumb|right|280px|[[Браун Форд Мэдокс|Форд Мэдокс Браун]]. «Чосер Эдуард III хоруол дворугар» (1850 с. эргин)]] == Эдэр сааһа == Аҕата арыгы атыыһыта буолан хоруолу арыгынан хааччыйар эбит, онон эдэр Чосер Эдуард III уолун Лайонел кэргэнигэр Елизаветаҕа 17 сааһыгар паж быһыытынан үлэҕэ киирбит. 1359 сыллаахха Францияны утары сэриигэ кыттыбыт, онно билиэн түбэспит. Хоруол кинини 16 фунт төлөөн атыылаһан ылбыт уонна Англияҕа төннүбүтүн кэннэ бэйэтигэр бастаан камердинер, онтон оруженосец оҥорбут. Бу кэмҥэ Чосер Дьобуруопа суруйааччыларын тиэкистэрин аахпыт, уонна бэйэтэ суруйарга холонор буолбут. 1367 сыллаахха Чосер аата эмиэ докумуоннарга ахтыллар буолар; бастаан хоруол камердинерын быһыытынан; ону тэҥэ хоруолтан пенсион ыларын туһунан суруллар. Ол кэннэ Чосер аата ахтыллара улам элбээн иһэр: хоруол киниэхэ уонна ойоҕор бэлэхтэрэ, эбии көмө харчы төлөбүрэ, саҥа дуоһунастар, дипломатическай сорудахтар. Оннук, холобур, [[1372]] сыллаахха Генуя дожугар сөбүлэҥ түһэрсэ айанныырын туһунан сорудах баар. Бу айан уонна [[1377]] сыллааха иккис айана, Чосер айар үлэтигэр улахан сабыдыалы оҥорбута. Ону таһынан Флоренцияҕа хоруолтан кистэлэҥ сорудахтаах сылдьыбыта биллэр. Бу кэмҥэ Флоренцияҕа Боккаччо бэйэтин «Божественнай комедиятын» туһунан аһаҕас лиэксийэ ааҕаары бэлэмнэнэ сылдьара; Чосер онтон [[Данте Алигиери|Данте]], [[Петрарка]] уонна [[Боккаччо]] рукописьтарын Англияҕа аҕалбыт. Чинчийээччилэр быһа холоон 1369 сылтан 1379 сылга диэри Чосер француз куртуазнай литэрэтиирэтин сабыдыалынан суруйар этэ дииллэр, бу кэми "француз периода" диэн ааттыыллар. Быһа холоон 1380 сылтан 1386 сыллаахха диэри "италия периода" дэнэр. Бу кэмҥэ Чосер "Кентербери кэпсээннэрин" сүрүн айымньыларын суруйбута. Айар тиһэх сылларыгар бэйиэт санаа түһүүлээх айымньылары суруйбута, онно уопсастыбаттан сылайыы, хоруолтан дьадайыыттан быыһыырга көрдөһүү матыыптара бааллар. Өлөрөүн чугаһыгар хоруол бөдөҥ пенсия анаабыт, онон Вестминстер аббатствотын аттыгар үчүгэй дьиэни куортамнаан олорбут. 1400 сыллаахха Чосер өлбүт уонна Вестнминстер аббатствотыгар көмүллүбүт. == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:Бэйиэттэр]] [[Категория:1340 сыллаахха төрөөбүттэр]] [[Категория:1400 сыллаахха өлбүттэр]] [[Категория:Алтынньы 25 күнүгэр өлбүттэр]] 0sqirs6d7au4r32vd9l4wlx9wakifpr 429895 429894 2026-07-26T06:10:36Z Ojkhol 24881 /* Эдэр сааһа */ 429895 wikitext text/x-wiki '''Джефри (Дже́ффри, Го́тфрид) Чосер''' ({{lang-en|Geoffrey Chaucer}}; [[1340]]/1345 эргин<ref name="krugosvet">{{Кругосвет|ссылка=http://krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/literatura/CHOSER_DZHEFRI.html |title=Чосер, Джефри}}</ref><ref name="courses">{{Cite web |url=http://www.courses.fas.harvard.edu/~chaucer/index.html |title=The Geoffrey Chaucer Website Homepage<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2014-01-26 |archive-date=2011-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110406104202/http://www.courses.fas.harvard.edu/~chaucer/index.html |url-status=dead }}</ref>, [[Лондон]] — 25.10.1400<ref name="Кирпичникова">{{БСЭ3|заглавие=Чосер, Джефри|автор=Кирпичникова О. А.|том=29}}</ref>, ''эмиэ онно'') — [[Орто үйэлэр|Орто үйэтээҕи]] [[Англия]] бэйиэтэ, «Англия поэзиятын аҕата»<ref name="Грушке">{{ВТ-ЭСБЕ|Чосер|[[Николай Фёдорович Грушке|Грушке Н. Ф.]]}}</ref>. Англия литэрэтиирэтин уонна ааҥыл литературнай тылын олохтооччулартан биирдэстэрэ<ref name="Введенский">[http://slovar1953.ru/?content=pview&p=3615 Чосер, Джефри] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202203733/http://slovar1953.ru/?content=pview&p=3615 |date=2014-02-02 }} // Энциклопедический словарь. Т. 3./ Гл. ред. [[Введенский, Борис Алексеевич|Б. А. Введенский]]. — Л.: 2-я типография «Печатный двор» им. А. М. Горького. , 1953</ref>, бастакынан айымньыларын латыынынан буолбакка төрөөбүт тылынан суруйан саҕалаабыта<ref name="Грушке" />. Дипломат. Барҕарыы үйэтин литэрэтиирэтин урутаабыт дииллэр. Дж. Чосер сүрүн айымньыта — «[[Кентербери кэпсээннэрэ]]» диэн реализмҥа олоҕурбут хоһоонунан суруллубут новеллаллар хомуурунньуктара. [[Билэ:Ford Madox Brown - Chaucer at the court of Edward III - Google Art Project.jpg|thumb|right|280px|[[Браун Форд Мэдокс|Форд Мэдокс Браун]]. «Чосер Эдуард III хоруол дворугар» (1850 с. эргин)]] == Эдэр сааһа == Аҕата арыгы атыыһыта буолан хоруолу арыгынан хааччыйар эбит, онон эдэр Чосер Эдуард III уолун Лайонел кэргэнигэр Елизаветаҕа 17 сааһыгар паж быһыытынан үлэҕэ киирбит. 1359 сыллаахха Францияны утары сэриигэ кыттыбыт, онно билиэн түбэспит. Хоруол кинини 16 фунт төлөөн атыылаһан ылбыт уонна Англияҕа төннүбүтүн кэннэ бэйэтигэр бастаан камердинер, онтон оруженосец оҥорбут. Бу кэмҥэ Чосер Дьобуруопа суруйааччыларын тиэкистэрин аахпыт, уонна бэйэтэ суруйарга холонор буолбут. 1367 сыллаахха Чосер аата эмиэ докумуоннарга ахтыллар буолар; бастаан хоруол камердинерын быһыытынан; ону тэҥэ хоруолтан пенсион ыларын туһунан суруллар. Ол кэннэ Чосер аата ахтыллара улам элбээн иһэр: хоруол киниэхэ уонна ойоҕор бэлэхтэрэ, эбии көмө харчы төлөбүрэ, саҥа дуоһунастар, дипломатическай сорудахтар. Оннук, холобур, [[1372]] сыллаахха Генуя дожугар сөбүлэҥ түһэрсэ айанныырын туһунан сорудах баар. Бу айан уонна [[1377]] сыллааха иккис айана, Чосер айар үлэтигэр улахан сабыдыалы оҥорбута. Ону таһынан Флоренцияҕа хоруолтан кистэлэҥ сорудахтаах сылдьыбыта биллэр. Бу кэмҥэ Флоренцияҕа Боккаччо бэйэтин «Божественнай комедиятын» туһунан аһаҕас лиэксийэ ааҕаары бэлэмнэнэ сылдьара; Чосер онтон [[Данте Алигиери|Данте]], [[Петрарка]] уонна [[Боккаччо]] рукописьтарын Англияҕа аҕалбыт. Чинчийээччилэр быһа холоон 1369 сылтан 1379 сылга диэри Чосер француз куртуазнай литэрэтиирэтин сабыдыалынан суруйар этэ дииллэр, бу кэми "француз периода" диэн ааттыыллар. Быһа холоон 1380 сылтан 1386 сыллаахха диэри "италия периода" дэнэр. Бу кэмҥэ Чосер "Кентербери кэпсээннэрин" сүрүн айымньыларын суруйбута. Айар тиһэх сылларыгар бэйиэт санаа түһүүлээх айымньылары суруйбута, онно уопсастыбаттан сылайыы, хоруолтан дьадайыыттан быыһыырга көрдөһүү матыыптара бааллар. Өлөрөүн чугаһыгар хоруол бөдөҥ пенсия анаабыт, онон Вестминстер аббатствотын аттыгар үчүгэй дьиэни куортамнаан олорбут. 1400 сыллаахха Чосер өлбүт уонна Вестминстер аббатствотыгар көмүллүбүт. Кини көмүүтүн тула 2 үйэ кэриҥэ буолан баран атын бэйиэттэри көмөр эбэтэр мэҥэ туруорар буолбуттара, онон сыаркап соҕуруу өттүгэр "Бэйиэттэр муннуктара" үөскээбитэ (кэлин атын да биллэр дьону көмөр буолбуттара, холобур, бүтэһик көмүллүбүт киһинэн аатырбыт киинэ артыыһа Лоуренс Оливье буолбута). == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:Бэйиэттэр]] [[Категория:1340 сыллаахха төрөөбүттэр]] [[Категория:1400 сыллаахха өлбүттэр]] [[Категория:Алтынньы 25 күнүгэр өлбүттэр]] te0xi0rb2xhnte39wvqea8izxayja87 429896 429895 2026-07-26T06:11:21Z Ojkhol 24881 /* Эдэр сааһа */ 429896 wikitext text/x-wiki '''Джефри (Дже́ффри, Го́тфрид) Чосер''' ({{lang-en|Geoffrey Chaucer}}; [[1340]]/1345 эргин<ref name="krugosvet">{{Кругосвет|ссылка=http://krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/literatura/CHOSER_DZHEFRI.html |title=Чосер, Джефри}}</ref><ref name="courses">{{Cite web |url=http://www.courses.fas.harvard.edu/~chaucer/index.html |title=The Geoffrey Chaucer Website Homepage<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2014-01-26 |archive-date=2011-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110406104202/http://www.courses.fas.harvard.edu/~chaucer/index.html |url-status=dead }}</ref>, [[Лондон]] — 25.10.1400<ref name="Кирпичникова">{{БСЭ3|заглавие=Чосер, Джефри|автор=Кирпичникова О. А.|том=29}}</ref>, ''эмиэ онно'') — [[Орто үйэлэр|Орто үйэтээҕи]] [[Англия]] бэйиэтэ, «Англия поэзиятын аҕата»<ref name="Грушке">{{ВТ-ЭСБЕ|Чосер|[[Николай Фёдорович Грушке|Грушке Н. Ф.]]}}</ref>. Англия литэрэтиирэтин уонна ааҥыл литературнай тылын олохтооччулартан биирдэстэрэ<ref name="Введенский">[http://slovar1953.ru/?content=pview&p=3615 Чосер, Джефри] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202203733/http://slovar1953.ru/?content=pview&p=3615 |date=2014-02-02 }} // Энциклопедический словарь. Т. 3./ Гл. ред. [[Введенский, Борис Алексеевич|Б. А. Введенский]]. — Л.: 2-я типография «Печатный двор» им. А. М. Горького. , 1953</ref>, бастакынан айымньыларын латыынынан буолбакка төрөөбүт тылынан суруйан саҕалаабыта<ref name="Грушке" />. Дипломат. Барҕарыы үйэтин литэрэтиирэтин урутаабыт дииллэр. Дж. Чосер сүрүн айымньыта — «[[Кентербери кэпсээннэрэ]]» диэн реализмҥа олоҕурбут хоһоонунан суруллубут новеллаллар хомуурунньуктара. [[Билэ:Ford Madox Brown - Chaucer at the court of Edward III - Google Art Project.jpg|thumb|right|280px|[[Браун Форд Мэдокс|Форд Мэдокс Браун]]. «Чосер Эдуард III хоруол дворугар» (1850 с. эргин)]] == Эдэр сааһа == Аҕата арыгы атыыһыта буолан хоруолу арыгынан хааччыйар эбит, онон эдэр Чосер Эдуард III уолун Лайонел кэргэнигэр Елизаветаҕа 17 сааһыгар паж быһыытынан үлэҕэ киирбит. 1359 сыллаахха Францияны утары сэриигэ кыттыбыт, онно билиэн түбэспит. Хоруол кинини 16 фунт төлөөн атыылаһан ылбыт уонна Англияҕа төннүбүтүн кэннэ бэйэтигэр бастаан камердинер, онтон оруженосец оҥорбут. Бу кэмҥэ Чосер Дьобуруопа суруйааччыларын тиэкистэрин аахпыт, уонна бэйэтэ суруйарга холонор буолбут. 1367 сыллаахха Чосер аата эмиэ докумуоннарга ахтыллар буолар; бастаан хоруол камердинерын быһыытынан; ону тэҥэ хоруолтан пенсион ыларын туһунан суруллар. Ол кэннэ Чосер аата ахтыллара улам элбээн иһэр: хоруол киниэхэ уонна ойоҕор бэлэхтэрэ, эбии көмө харчы төлөбүрэ, саҥа дуоһунастар, дипломатическай сорудахтар. Оннук, холобур, [[1372]] сыллаахха Генуя дожугар сөбүлэҥ түһэрсэ айанныырын туһунан сорудах баар. Бу айан уонна [[1377]] сыллааха иккис айана, Чосер айар үлэтигэр улахан сабыдыалы оҥорбута. Ону таһынан Флоренцияҕа хоруолтан кистэлэҥ сорудахтаах сылдьыбыта биллэр. Бу кэмҥэ Флоренцияҕа Боккаччо бэйэтин «Божественнай комедиятын» туһунан аһаҕас лиэксийэ ааҕаары бэлэмнэнэ сылдьара; Чосер онтон [[Данте Алигиери|Данте]], [[Петрарка]] уонна [[Боккаччо]] рукописьтарын Англияҕа аҕалбыт. == Айар үлэтэ == Чинчийээччилэр быһа холоон 1369 сылтан 1379 сылга диэри Чосер француз куртуазнай литэрэтиирэтин сабыдыалынан суруйар этэ дииллэр, бу кэми "француз периода" диэн ааттыыллар. Быһа холоон 1380 сылтан 1386 сыллаахха диэри "италия периода" дэнэр. Бу кэмҥэ Чосер "Кентербери кэпсээннэрин" сүрүн айымньыларын суруйбута. Айар тиһэх сылларыгар бэйиэт санаа түһүүлээх айымньылары суруйбута, онно уопсастыбаттан сылайыы, хоруолтан дьадайыыттан быыһыырга көрдөһүү матыыптара бааллар. Өлөрөүн чугаһыгар хоруол бөдөҥ пенсия анаабыт, онон Вестминстер аббатствотын аттыгар үчүгэй дьиэни куортамнаан олорбут. == Өлүүтэ уонна аатын үйэтитии == 1400 сыллаахха Чосер өлбүт уонна Вестминстер аббатствотыгар көмүллүбүт. Кини көмүүтүн тула 2 үйэ кэриҥэ буолан баран атын бэйиэттэри көмөр эбэтэр мэҥэ туруорар буолбуттара, онон сыаркап соҕуруу өттүгэр "Бэйиэттэр муннуктара" үөскээбитэ (кэлин атын да биллэр дьону көмөр буолбуттара, холобур, бүтэһик көмүллүбүт киһинэн аатырбыт киинэ артыыһа Лоуренс Оливье буолбута). == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:Бэйиэттэр]] [[Категория:1340 сыллаахха төрөөбүттэр]] [[Категория:1400 сыллаахха өлбүттэр]] [[Категория:Алтынньы 25 күнүгэр өлбүттэр]] rq8fo3e72ti2d63h6mxii4k7b665mx6 429897 429896 2026-07-26T06:11:50Z Ojkhol 24881 /* Өлүүтэ уонна аатын үйэтитии */ 429897 wikitext text/x-wiki '''Джефри (Дже́ффри, Го́тфрид) Чосер''' ({{lang-en|Geoffrey Chaucer}}; [[1340]]/1345 эргин<ref name="krugosvet">{{Кругосвет|ссылка=http://krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/literatura/CHOSER_DZHEFRI.html |title=Чосер, Джефри}}</ref><ref name="courses">{{Cite web |url=http://www.courses.fas.harvard.edu/~chaucer/index.html |title=The Geoffrey Chaucer Website Homepage<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2014-01-26 |archive-date=2011-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110406104202/http://www.courses.fas.harvard.edu/~chaucer/index.html |url-status=dead }}</ref>, [[Лондон]] — 25.10.1400<ref name="Кирпичникова">{{БСЭ3|заглавие=Чосер, Джефри|автор=Кирпичникова О. А.|том=29}}</ref>, ''эмиэ онно'') — [[Орто үйэлэр|Орто үйэтээҕи]] [[Англия]] бэйиэтэ, «Англия поэзиятын аҕата»<ref name="Грушке">{{ВТ-ЭСБЕ|Чосер|[[Николай Фёдорович Грушке|Грушке Н. Ф.]]}}</ref>. Англия литэрэтиирэтин уонна ааҥыл литературнай тылын олохтооччулартан биирдэстэрэ<ref name="Введенский">[http://slovar1953.ru/?content=pview&p=3615 Чосер, Джефри] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202203733/http://slovar1953.ru/?content=pview&p=3615 |date=2014-02-02 }} // Энциклопедический словарь. Т. 3./ Гл. ред. [[Введенский, Борис Алексеевич|Б. А. Введенский]]. — Л.: 2-я типография «Печатный двор» им. А. М. Горького. , 1953</ref>, бастакынан айымньыларын латыынынан буолбакка төрөөбүт тылынан суруйан саҕалаабыта<ref name="Грушке" />. Дипломат. Барҕарыы үйэтин литэрэтиирэтин урутаабыт дииллэр. Дж. Чосер сүрүн айымньыта — «[[Кентербери кэпсээннэрэ]]» диэн реализмҥа олоҕурбут хоһоонунан суруллубут новеллаллар хомуурунньуктара. [[Билэ:Ford Madox Brown - Chaucer at the court of Edward III - Google Art Project.jpg|thumb|right|280px|[[Браун Форд Мэдокс|Форд Мэдокс Браун]]. «Чосер Эдуард III хоруол дворугар» (1850 с. эргин)]] == Эдэр сааһа == Аҕата арыгы атыыһыта буолан хоруолу арыгынан хааччыйар эбит, онон эдэр Чосер Эдуард III уолун Лайонел кэргэнигэр Елизаветаҕа 17 сааһыгар паж быһыытынан үлэҕэ киирбит. 1359 сыллаахха Францияны утары сэриигэ кыттыбыт, онно билиэн түбэспит. Хоруол кинини 16 фунт төлөөн атыылаһан ылбыт уонна Англияҕа төннүбүтүн кэннэ бэйэтигэр бастаан камердинер, онтон оруженосец оҥорбут. Бу кэмҥэ Чосер Дьобуруопа суруйааччыларын тиэкистэрин аахпыт, уонна бэйэтэ суруйарга холонор буолбут. 1367 сыллаахха Чосер аата эмиэ докумуоннарга ахтыллар буолар; бастаан хоруол камердинерын быһыытынан; ону тэҥэ хоруолтан пенсион ыларын туһунан суруллар. Ол кэннэ Чосер аата ахтыллара улам элбээн иһэр: хоруол киниэхэ уонна ойоҕор бэлэхтэрэ, эбии көмө харчы төлөбүрэ, саҥа дуоһунастар, дипломатическай сорудахтар. Оннук, холобур, [[1372]] сыллаахха Генуя дожугар сөбүлэҥ түһэрсэ айанныырын туһунан сорудах баар. Бу айан уонна [[1377]] сыллааха иккис айана, Чосер айар үлэтигэр улахан сабыдыалы оҥорбута. Ону таһынан Флоренцияҕа хоруолтан кистэлэҥ сорудахтаах сылдьыбыта биллэр. Бу кэмҥэ Флоренцияҕа Боккаччо бэйэтин «Божественнай комедиятын» туһунан аһаҕас лиэксийэ ааҕаары бэлэмнэнэ сылдьара; Чосер онтон [[Данте Алигиери|Данте]], [[Петрарка]] уонна [[Боккаччо]] рукописьтарын Англияҕа аҕалбыт. == Айар үлэтэ == Чинчийээччилэр быһа холоон 1369 сылтан 1379 сылга диэри Чосер француз куртуазнай литэрэтиирэтин сабыдыалынан суруйар этэ дииллэр, бу кэми "француз периода" диэн ааттыыллар. Быһа холоон 1380 сылтан 1386 сыллаахха диэри "италия периода" дэнэр. Бу кэмҥэ Чосер "Кентербери кэпсээннэрин" сүрүн айымньыларын суруйбута. Айар тиһэх сылларыгар бэйиэт санаа түһүүлээх айымньылары суруйбута, онно уопсастыбаттан сылайыы, хоруолтан дьадайыыттан быыһыырга көрдөһүү матыыптара бааллар. Өлөрөүн чугаһыгар хоруол бөдөҥ пенсия анаабыт, онон Вестминстер аббатствотын аттыгар үчүгэй дьиэни куортамнаан олорбут. == Өлүүтэ уонна аатын үйэтитии == 1400 сыллаахха Чосер өлбүт уонна Вестминстер аббатствотыгар көмүллүбүт. Кини көмүүтүн тула 2 үйэ кэриҥэ буолан баран атын бэйиэттэри көмөр эбэтэр мэҥэ туруорар буолбуттара, онон сыаркап соҕуруу өттүгэр "Бэйиэттэр муннуктара" үөскээбитэ (кэлин атын да биллэр дьону көмөр буолбуттара, холобур, бүтэһик көмүллүбүт киһинэн аатырбыт киинэ артыыһа [[Лоуренс Оливье]] буолбута). == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:Бэйиэттэр]] [[Категория:1340 сыллаахха төрөөбүттэр]] [[Категория:1400 сыллаахха өлбүттэр]] [[Категория:Алтынньы 25 күнүгэр өлбүттэр]] cav84gp07fvdew7phmmb7t9cb9i2dq0 429898 429897 2026-07-26T06:12:58Z Ojkhol 24881 /* Өлүүтэ уонна аатын үйэтитии */ 429898 wikitext text/x-wiki '''Джефри (Дже́ффри, Го́тфрид) Чосер''' ({{lang-en|Geoffrey Chaucer}}; [[1340]]/1345 эргин<ref name="krugosvet">{{Кругосвет|ссылка=http://krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/literatura/CHOSER_DZHEFRI.html |title=Чосер, Джефри}}</ref><ref name="courses">{{Cite web |url=http://www.courses.fas.harvard.edu/~chaucer/index.html |title=The Geoffrey Chaucer Website Homepage<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2014-01-26 |archive-date=2011-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110406104202/http://www.courses.fas.harvard.edu/~chaucer/index.html |url-status=dead }}</ref>, [[Лондон]] — 25.10.1400<ref name="Кирпичникова">{{БСЭ3|заглавие=Чосер, Джефри|автор=Кирпичникова О. А.|том=29}}</ref>, ''эмиэ онно'') — [[Орто үйэлэр|Орто үйэтээҕи]] [[Англия]] бэйиэтэ, «Англия поэзиятын аҕата»<ref name="Грушке">{{ВТ-ЭСБЕ|Чосер|[[Николай Фёдорович Грушке|Грушке Н. Ф.]]}}</ref>. Англия литэрэтиирэтин уонна ааҥыл литературнай тылын олохтооччулартан биирдэстэрэ<ref name="Введенский">[http://slovar1953.ru/?content=pview&p=3615 Чосер, Джефри] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202203733/http://slovar1953.ru/?content=pview&p=3615 |date=2014-02-02 }} // Энциклопедический словарь. Т. 3./ Гл. ред. [[Введенский, Борис Алексеевич|Б. А. Введенский]]. — Л.: 2-я типография «Печатный двор» им. А. М. Горького. , 1953</ref>, бастакынан айымньыларын латыынынан буолбакка төрөөбүт тылынан суруйан саҕалаабыта<ref name="Грушке" />. Дипломат. Барҕарыы үйэтин литэрэтиирэтин урутаабыт дииллэр. Дж. Чосер сүрүн айымньыта — «[[Кентербери кэпсээннэрэ]]» диэн реализмҥа олоҕурбут хоһоонунан суруллубут новеллаллар хомуурунньуктара. [[Билэ:Ford Madox Brown - Chaucer at the court of Edward III - Google Art Project.jpg|thumb|right|280px|[[Браун Форд Мэдокс|Форд Мэдокс Браун]]. «Чосер Эдуард III хоруол дворугар» (1850 с. эргин)]] == Эдэр сааһа == Аҕата арыгы атыыһыта буолан хоруолу арыгынан хааччыйар эбит, онон эдэр Чосер Эдуард III уолун Лайонел кэргэнигэр Елизаветаҕа 17 сааһыгар паж быһыытынан үлэҕэ киирбит. 1359 сыллаахха Францияны утары сэриигэ кыттыбыт, онно билиэн түбэспит. Хоруол кинини 16 фунт төлөөн атыылаһан ылбыт уонна Англияҕа төннүбүтүн кэннэ бэйэтигэр бастаан камердинер, онтон оруженосец оҥорбут. Бу кэмҥэ Чосер Дьобуруопа суруйааччыларын тиэкистэрин аахпыт, уонна бэйэтэ суруйарга холонор буолбут. 1367 сыллаахха Чосер аата эмиэ докумуоннарга ахтыллар буолар; бастаан хоруол камердинерын быһыытынан; ону тэҥэ хоруолтан пенсион ыларын туһунан суруллар. Ол кэннэ Чосер аата ахтыллара улам элбээн иһэр: хоруол киниэхэ уонна ойоҕор бэлэхтэрэ, эбии көмө харчы төлөбүрэ, саҥа дуоһунастар, дипломатическай сорудахтар. Оннук, холобур, [[1372]] сыллаахха Генуя дожугар сөбүлэҥ түһэрсэ айанныырын туһунан сорудах баар. Бу айан уонна [[1377]] сыллааха иккис айана, Чосер айар үлэтигэр улахан сабыдыалы оҥорбута. Ону таһынан Флоренцияҕа хоруолтан кистэлэҥ сорудахтаах сылдьыбыта биллэр. Бу кэмҥэ Флоренцияҕа Боккаччо бэйэтин «Божественнай комедиятын» туһунан аһаҕас лиэксийэ ааҕаары бэлэмнэнэ сылдьара; Чосер онтон [[Данте Алигиери|Данте]], [[Петрарка]] уонна [[Боккаччо]] рукописьтарын Англияҕа аҕалбыт. == Айар үлэтэ == Чинчийээччилэр быһа холоон 1369 сылтан 1379 сылга диэри Чосер француз куртуазнай литэрэтиирэтин сабыдыалынан суруйар этэ дииллэр, бу кэми "француз периода" диэн ааттыыллар. Быһа холоон 1380 сылтан 1386 сыллаахха диэри "италия периода" дэнэр. Бу кэмҥэ Чосер "Кентербери кэпсээннэрин" сүрүн айымньыларын суруйбута. Айар тиһэх сылларыгар бэйиэт санаа түһүүлээх айымньылары суруйбута, онно уопсастыбаттан сылайыы, хоруолтан дьадайыыттан быыһыырга көрдөһүү матыыптара бааллар. Өлөрөүн чугаһыгар хоруол бөдөҥ пенсия анаабыт, онон Вестминстер аббатствотын аттыгар үчүгэй дьиэни куортамнаан олорбут. == Өлүүтэ уонна аатын үйэтитии == 1400 сыллаахха Чосер өлбүт уонна Вестминстер аббатствотыгар көмүллүбүт. Кини көмүүтүн тула 2 үйэ кэриҥэ буолан баран атын бэйиэттэри көмөр эбэтэр мэҥэ туруорар буолбуттара, онон сыаркап соҕуруу өттүгэр "Бэйиэттэр муннуктара" үөскээбитэ (кэлин атын да биллэр дьону көмөр буолбуттара, холобур, бүтэһик көмүллүбүт киһинэн аатырбыт киинэ артыыһа [[Лоуренс Оливье]] буолбута)<ref>{{Cite web |url=http://shadyoldlady.com/location.php?loc=1039 |title=История Уголка поэтов на сайте The Shady Old Lady |access-date=2010-12-27 |archive-date=2011-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111111235202/http://www.shadyoldlady.com/location.php?loc=1039 |url-status=live }}</ref>. == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:Бэйиэттэр]] [[Категория:1340 сыллаахха төрөөбүттэр]] [[Категория:1400 сыллаахха өлбүттэр]] [[Категория:Алтынньы 25 күнүгэр өлбүттэр]] t54pbqt4shvc4fm43htoptd6fmohha7 0 58807 429902 2026-07-26T11:34:02Z Ojkhol 24881 Утаарыы: [[Хафиз]] 429902 wikitext text/x-wiki #утаарыы [[Хафиз]] d82kennp0z5gkgznaqzvgx9jvu0whnb