Бикипиэдьийэ sahwiki https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D2%AF%D1%80%D2%AF%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D1%80%D1%8D%D0%B9 MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Миэдьийэ Аналлаах Ырытыы Кыттааччы Кыттааччы ырытыыта Бикипиэдьийэ Бикипиэдьийэ ырытыыта Билэ Билэ ырытыыта MediaWiki MediaWiki-ни ырытыы Халыып Халыыбы ырытыы Көмө Көмөнү ырытыы Категория Категорияны ырытыы TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 8227 430069 411234 2026-08-05T02:49:32Z Ojkhol 24881 /* Түбэлтэлэр */ 430069 wikitext text/x-wiki '''Алтынньы 19''' диэн [[Григориан халандаара|Григориан халандаарыгар]] сыл 292-с күнэ ([[ордук хонуктаах сыл]]га 293-c күнэ). Сыл бүтүө 73 күн баар. == Бэлиэ күннэр == <!-- * {{Флагификация|СӨ}} — '''Ийэ күнэ'''. СӨ бэрэсидьиэнин Ыйааҕынан 1993 сыл балаҕан ыйын 2 к. олохтоммута. Алтынньы үһүс баскыһыанньатыгар бэлиэтэнэр (сылыттан көрөн алтынньы 15—21 күннэриттэн биирдэстэригэр түбэһэр)--> <!-- * {{Флагификация|Россия}} — Аҕа күнэ (алтынньы үһүс өрөбүлүгэр 2021 сылтан бэлиэтэнэр)--> * {{Флагификация|Албания}} — [[Ийэ Тереза]] күнэ * {{Флагификация|Армения}} — Ракетнай сэриилэр уонна артиллерия күннэрэ * {{Флагификация|Молдавия}} — Юрист күнэ * {{Флагификация|Ниуэ}} — Конституция күнэ. 1974 сыллаахха Саҥа Зеландиялыын көҥүл холбоһуктаах бэйэтин бэйэтэ салайынар дойду буолуутун күнүгэр бэлиэтэнэр * {{Флагификация|Оксфордшир}} — Оксфордшир күнэ == Түбэлтэлэр == * [[1469]] — "Католик хоруоллар" Арагоннааҕы Фердинанд II уонна Кастилиятааҕы Изабелла I холбоспуттар. Бу уруу Арагон уонна Кастилия холбоһон [[Испания]] төрүттэнэригэр суол арыйбыта. "Католик хоруоллар" кэмнэригэр бүтэһик [[ислам|мусульман]] эмиирэ Пиреней тумул арыытыттан үүрүллүбүтэ, инньэ гынан 8 үйэ кэриҥэ салҕаммыт ''Реконкиста'' түмүктэммитэ. Ону кытары Изабелла I сөбүлэһэн ыыппыт [[Христофор Колумб]] салалталаах эспэдииссийэтэ [[Америка]]ны арыйбыта. Американы колонизациялааһын Испанияны [[Европа]] саамай кыахтаах дойдутунан оҥорбута. * [[1764]] — [[Сибиир]] күбүөрүнэтиттэн [[Иркутскай]] күбүөрүнэтэ туспа араарыллыбыт. Саха сирэ уезд быһыытынан саҥа тэриллибит күбүөрүнэ састаабыгар киирбит. * [[1812]] — [[Наполеон]] Улуу Аармыйата [[Москуба]]ттан тахсан төттөрү чугуйуутун саҕалаабыт. Маҥнай утаа бэрээдэктээхтик чугуйан испит [[Франция|французтар]] сотору кэминэн аһыыр астара бүтэн барбыт, аармыйа ыһыллан үмүөрүспүт көй дьоҥҥо кубулуйбут. * [[1922]] — [[Саха АССР]] ревкомун пленарнай мунньаҕа буолбут. [[Пепеляев Анатолий Николаевич|Генерал Пепеляев]] баһылыктаах сэрии [[балаҕан ыйын 8]] күнүгэр [[Айаан]] пордун ылбытын, Саха сиригэр киирбитин уонна киниттэн көмүскэнии туһунан кэпсэппиттэр. [[Якнарревдот]] диэн баартыйата суох олохтоохтортон турар этэрээттэри тэрийэр туһунан быһаарбыттар. * [[1935]] — [[Наассыйалар Лиигалара]] Италия [[Эфиопия]]ҕа саба түспүтүн иһин бу дойдуну утары санкция биллэрбит. * [[1935]] — [[Жатай|Жатайга]] затон тутарга диэн ВКП(б) Саха сиринээҕи обкуомун уурааҕа тахсыбыт. * [[1941 сыл|1941]] — Москубаҕа осада балаһыанньата биллэриллибит. Паниканы, анархияны, халабыры уонна маассабай дезетирдааһыны тохтотууга кытаанах миэрэлэр ылыныллыбыттар. * [[1943]] — [[АХШ]]-га Рутгерс университетыгар [[сэллик|сэллиги (туберкулез)]] уонна чумааны кыайар антибиотик — стрептомицин — араарыллан ыллыллыбыт. * [[1944 сыл|1944]] — АХШ сэриилэрэ Филипиин арыыларыгар түспүттэр. * [[1950]] — Баһыйар ахсааннаах [[Кытай]] аармыйата [[Тибиэт]] аармыйатын Чамдо кыргыһыытыгар кыайбыт. Сотору кэминэн Тибиэт Кытай састаабыгар киирбитэ. * [[1950]] — [[Кэриэйэ сэриитэ]]: Пхеньян иһин кыргыһыы ХНТ сэриилэрин кыайыытынан түмүктэммит. Хас да чааһынан Кытай аармыйата Кэриэйэ кыраныыссатын туораабыт. * [[1956]] — [[ССРС]] уонна [[Дьоппуон]] Холбоһуктаах декларация ылыммыттар, сэрии туруга тохтотуллубут уонна дипломатическэй сыһыан сөргүтүллүбүт. Декларацияҕа этиллэринэн дойдулар ыккардыларыгар эйэ дуогабара түһэрсиллэр түгэнигэр ССРС [[Курил арыылара|Курил арыыларыттан]] иккитин, Хабомаи уонна Шикотан арыыларын, Дьоппуоҥҥа биэриэх буолбут. Эйэ дуогабара түһэрсиллэрин мэктиэтигэр Дьоппуон нейтральнай дойду буолуохтаах эбит. Ол эрэн Дьоппуон уонна [[АХШ]] ыккардыларыгар кыттыгастыы дуогабар баар буолан эйэ дуогабара түһэрсиллибэккэ хаалбыта. * [[1971 сыл|1974]] — [[Ниуэ]] арыы норуота куоластаан дойдуларын бэйэтин дьаһанар сир оҥорбуттар, бу күн конституция ылыныллыбыт. Бу кырачаан дойду (2017 с. ааҕыныы түмүгүнэн 1784 киһи олорор) [[Саҥа Зеландия]]ҕа киирэр, онон баһылыгынан Британия королевата ааҕыллар, Саҥа Зеландия кини аатыттан аан дойдуга дипломааттыы сыһыаны олохтуур. Ол эрээри, Ниуэ иһигэр туспа сокуоннаахтар, хас үс сыл буола-буола 16 муниципалитет дойду түмэнигэр бэрэстэбиитэллэрин талаллар, [[ХНТ|ХНТ-га]] чилиэн быһыытынан толору киирбэтэр да, дойду бэрэстэбиитэллэрэ ХНТ сорох тэрилтэлэригэр киирэллэр уонна ХНТ мунньахтарыгар ыҥырыллаллар. Олохтоохторун 11 бырыһыана ааҥыллыы эрэ, 46% ниуэ эрэ тылынан саҥараллар, 30% — икки тылынан тэҥҥэ кэпсэтэр. * [[1987 сыл|1987]] — Хара бэнидиэнньик: аан дойдуга бырамыысыланнас сайдыытын көрдөрөр Доу-Джонс ииндэксэ 22% бырыһыан, ол эбэтэр 508 пуун түспүт. * [[2000]] — [[Ил Түмэн]] «О местных органах государственной власти в РС(Я)» диэн сокуону дойду сокуонугар сөп түбэспэт диэн [[Саха Өрөспүүбүлүкэтин Үрдүкү суута|Саха Өрөспүүбүлүкэтин Үрдүкү суутун]] быһаарыытын кытта сөбүлэспэккэ, кассация үҥсүүтүн түһэрбит. * [[2001]] — Саха Өрөспүүбүлүкэтин бэрэсидьиэнэ [[Михаил Николаев]] аныгыскы бэрэсидьиэн быыбарыгар эмиэ бэйэтин туруорунарын туһунан биллэрбит. Киниэхэ бу үһүс болдьох буолуохтаах этэ даҕаны, Саха Өрөспүүбүлүкэтин конституцията ону боборо. Арассыыйа сорох субъектара губернатор үһүс болдьоххо олорорун бу саҕана көҥүллээбиттэрэ, оттон [[Ил Түмэн]] конституцияҕа итинник уларытыыны киллэрбэтэҕэ. Икки ыйынан ахсынньы 13 күнүгэр [[Михаил Николаев]] бэйэтин кандидатуратын быыбартан устубута уонна [[Вячеслав Штыров]]ка куоластыырга ыҥырбыта. * [[2017]] — Дьокуускайга "[[Арассыыйа — мин устуоруйам]]" диэн быыстапка комплекса дойдуга алтыһынан, [[Уһук Илин|Уһук Илиҥҥэ]] бастакыннан аһыллыбыт. Манна эмиэ бу сыл түмүктэммит "[[Саха сирин устуоруйата (2020-2021 сс. тахсыбыт 3 туомнаах үлэ)|Саха сирин устуоруйатын]]" 3 туомнаах таһаарыытын матырыйааллара көрдөрүүгэ тахсыбыттар<ref>Таһаарыы кинигэ буолан 2020-21 сылларга тахсыбыта.</ref>. == Төрөөбүттэр == * [[1912]] — [[Галич Александр Аркадьевич|Александр Галич]] (дьиҥнээх араспаанньата Гинзбург) — нуучча бэйиэтэ, сценариһа, драматура, ырыаһыта, быраабы көмүскээччитэ. Сэбиэскэй кэмҥэ ситиһиилээх киһи (ССРС суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ, эмискэ былааһы утарбыта, тиһэҕэр сойуустан бастаан [[Норвегия]]ҕа көһөргө күһэллибитэ, онтон [[Германия]]ҕа уонна Францияҕа олорбута. 1977 сыллаахха саахалга түбэһэн өлбүтэ, Парижка көмүллүбүтэ. == Өлбүттэр == * [[1936]] — [[Лу Синь]] (1881 төр.), кытай суруйааччыта, кытай аныгы литэрэтиирэтин төрүттээччи. * [[1937]] — [[Эрнест Резерфорд]] — [[Саҥа Зеландия]] физигэ, [[Нобель бириэмийэтэ|Нобель бириэмийэтин]] лауреата. {{ыйдар}} [[Категория:Алтынньы 19]] 9yu84c62il4srmjy6tvz5wmcctbi16n 0 15019 430067 430036 2026-08-05T02:40:46Z Ojkhol 24881 /* Алтынньы */ 430067 wikitext text/x-wiki {{Сыллар|2017}} '''2017''' сыл. == Туох буолбута == 2017 — Арассыыйаҕа Экология сыла.— Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр — Ыччат сыла. СӨ баһылыга Борисов эппитинэн 2017 сыллаахха ГРЭС-2 бастакы уочарата, 54 социальнай эбийиэк (ол иһигэр 8 оскуола, 27 уһуйаан, 6 мэдиссиинэ эбийиэгэ, 7 култуура эбийиэгэ, 4 күрэс эбийиэгэ, 2 соц көмүскэл эбийиэгэ) тутуллан үлэҕэ киирбит. [[2017 Конфедерация Кубога]] - Арассыыйаҕа ыытыллыбыт футбол күрэһэ === Тохсунньу === * [[Тохсунньу 21]] — [[Дональд Трамп]] бастакы бэрэсидьиэнниир күнүгэр [[АХШ]] 400-тэн тахса куоратыгар уонна 160+ атын дойдуларга ''Дьахталлар марштара'' ааспыт. Марш төрүөтүнэн Дональд Трамп дьахталлары утары этиилэрэ буолбуттар. [[Вашингтон|Вашингтоҥҥа]] 200 000-тан тахса киһи уулуссаҕа тахсыбыт, оттон Америка бары куораттарыгар холбоон — 3,300,000–4,600,000 киһи. === Кулун тутар === * [[Кулун тутар 10]] — [[Соҕуруу Кэриэйэ |Кэриэйэ]] Конституциятын суута [[Пак Кын Хе]] бэрэсидьиэни дуоһунаһыттан ууратарга куоластаабыт. * [[Кулун тутар 16]]—[[Кулун тутар 19|19]] — Дьокуускайга Арассыыйа табаһыттарын IV сийиэстэрэ буолбут. * [[Кулун тутар 26]] — [[Арассыыйа]] үрдүнэн 99 куоракка хоруупсуйаны утары аахсыйалар буолбуттар. === Муус устар === * [[Муус устар 5]] — Чурапчы улууһун [[Кытаанах нэһилиэгэ (Чурапчы улууһа)|Кытаанах]] нэһилиэгэр, Көчүктэй алааска биллиилээх тюрколог, РСФСР наукатын үтүөлээх диэйэтэлэ, тыл үөрэҕин билимин дуоктара [[Коркина Евдокия Иннокентьевна|Евдокия Коркинаҕа]] мэҥэ таас ууруллубут. * [[Муус устар 20]] — [[Ойуунускай аатынан Судаарыстыбаннай бириэмийэ]] Кэбээйи улуһуттун төрүттээх [[Саха тыйаатыра|Саха тыйаатырын]] артыыһыгар [[Николаев Анатолий Павлович|Анатолий Николаевка]] анаммыт. * [[Муус устар 30]] — [[Амма (улуус киинэ)|Амматтан]] сылдьар режиссер [[Давыдов Дмитрий Леонидович|Дмитрий Давыдов]] киинэтэ [[Омскай]] куоракка буолбут "Хамсааһын" диэн киинэ бэстибээлигэр икки сүрүн бириэмийэни ылбыт. === Ыам ыйа === === Бэс ыйа === * [[Бэс ыйын 14]] — [[Белград]]тан үс көстөөх Прогар диэн сиргэ [[Сербия|Сиэрбийэҕэ]] олохтоох сахалар көҕүлээһиннэринэн, [[Сиэрбийэ ыһыаҕа|Европа бастакы ыһыаҕа]] диэн ааттаммыт ыһыах ыһыллыбыт. Сүрүн тэрийээччи Лариса Кулаковская эппитинэн, сахалар 11 дойдуттан мустубуттара. Дууб мастан оҥоһуллубут [[сэргэ]] турбута. * [[Бэс ыйын 20]] — [[Ойуунускай аатынан Судаарыстыбаннай бириэмийэ]] [[Абдылдаев Шаршеналы]] уонна [[Жакиев Бексултан Жакиевич|Жакиев Бексултан]] диэн дьоҥҥо бэриллэрин туһунан ыйаах тахсыбыт. * [[Бэс ыйын 28]] — Дьокуускайга Саха уобалаһын Мэдиссиинэ үлэһиттэрин бастакы сийиэһин кэмигэр Балыыһа үлэһиттэрин сойууһа үөскээбит. Онно 33 киһи киирбит. * [[Бэс ыйын 30]] — аатыра сылдьыбыт Ньурба улууһун баһылыга [[Петрова Варвара Андреевна|Варвара Петроваҕа]] аналлаах искибиэр төрөөбүт дойдутугар [[Үөдэй нэһилиэгэ (Ньурба улууһа)|Үөдэй]]гэ аһыллыбыт. === От ыйа === * [[От ыйын 7]] — [[ЮНЕСКО]] уонна СӨ ыккардыларыгар Холбоһуктаах коммюникеҕа илии баттааһын буолбут. ЮНЕСКО сүрүн дириэктэрэ Ирина Бокова өрөспүүбүлүкэҕэ кэлэ сылдьан, Арктика оскуолатын арыйыыны, Олоҥхо киинин тутууну, Алдан, Өлүөхүмэ уонна Хаҥалас улуустарыгар «Кембрий» диэн геология паарката тэриллэрин өйүүрүн биллэрбит. Ону таһынан Бокова билим-быраактыка кэмпириэнсийэтин үлэтигэр кыттыбыт, Аан дойду эпостарын бэстибээлигэр уонна «Манчаары оонньууларын» арыйыытыгар Үөһээ Бүлүүгэ сылдьыбыт<ref>[https://ysia.ru/glava-yakutii-i-generalnyj-direktor-yunesko-podpisali-trete-kommyunike/ ysia.ru]</ref>. === Атырдьах ыйа === * [[Атырдьах ыйын 4]] — [[Мирнэй|Мииринэйгэ]] "Мир" туруупка анныгар баар шаахтаҕа уу киирэн, бөдөҥ саахал тахсыбыт. Шаахтаҕа ол саҕана үлэлии сылдьыбыт 151 киһиттэн тута 142 киһитэ быыһаммыт, өссө биир киһини сарсыныгар быыһаабыттара. 8 киһини үс нэдиэлэ тухары көрдөөбүттэрэ да булбатахтара. * [[Атырдьах ыйын 16]] — Аан дойдуга [[Ртуть|ртуть]] туттуллуутун аҕыйатар сыаллаах ''Минамата конвенцията'' күүһүгэр киирбит. === Балаҕан ыйа === * [[Балаҕан ыйын 7]] — [[Миэксикэ]] соҕуруу өттүгэр Чьяпас штаакка буолбут 8,2 бааллаах бөдөҥ сир хамсааһын кэмигэр 60-тан тахса киһи өлбүт. * [[Балаҕан ыйын 10]] — Быыбар күнүгэр Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр Дьокуускай уонна 8 улуус баһылыктара, 211 сэлиэнньэ баһылыктара талыллыбыттар. * [[Балаҕан ыйын 19]] — [[Миэксикэ]]ҕэ Пуэбло куоракка күүстээх сир хамсааһына буолбут. 370 киһи өлбүт, 6000 тахса киһи бааһырбыт, улахан хоромньу тахсыбыт. === Алтынньы === * [[Алтынньы 1]] — [[Каталония]]ҕа тутулуга суох буолуу туһунан референдум буолбут. Бу референдуму [[Испания]] Конституциятын суута сокуоннайа суоҕунан быһаарбыта. * [[Алтынньы 12]] — [[АХШ]] [[ЮНЕСКО]]-ттан тахсарын туһунан биллэрбит, кини кэнниттэн тута ол туһунан [[Израиль]] биллэрбит. * [[Алтынньы 19]] — Дьокуускайга "Арассыыйа — мин устуоруйам" диэн быыстапка комплекса дойдуга алтыһынан, [[Уһук Илин|Уһук Илиҥҥэ]] бастакыннан аһыллыбыт. Манна эмиэ бу сыл түмүктэммит "Саха сирин устуоруйатын" 3 туомнаах таһаарыытын матырыйааллара көрдөрүүгэ тахсыбыттар. * [[Алтынньы 27]] — [[Каталония]] [[Испания]]ттан тутулуга суоҕун биллэрбит. === Сэтинньи === * [[Сэтинньи 17]] — СӨ Быраастарын I сийиэһэ буолбут. 500 быраас кыттыбыт. * [[Сэтинньи 20]]—[[Сэтинньи 21|21]] — Аҕыйах ахсааннаах омуктар тылларын, литэрэтиирэлэрин уонна култуураларын учууталларын бастакы сийиэһэ Санкт-Петербурга А.И. Герцен аатынан РГПУ-га буолбут. Тэрээһиҥҥэ 30 эрэгийиэнтэн 350 киһи кыттыбыт. Бу тэрээһини СӨ үөрэҕин министиэристибэтэ көҕүлээбитэ. * [[Сэтинньи 28]] — Дьокуускайга [[Дьокуускайдааҕы ГРЭС-2|ГРЭС-2]] бастакы уочарата үлэҕэ киирбит. === Ахсынньы === * [[Ахсынньы 4]] — [[Калифорния]] Санта-Паула куоратын аттыгар уот турбут. Түмүгэр Вентура уонна Санта-Барбара уокуруктарын хаппыт Калифорнияҕа саамай бөдөҥ уот туруутугар кубулуйбута. * [[Ахсынньы 6]] — АХШ-ка бэрэсидьиэн [[Дональд Джон Трамп|Дональд Трамп]] дьаһалтата [[Иерусалим]]ы Израиль киин куоратынан билиммит. * [[Ахсынньы 14]] — [[Walt Disney Company|Walt Disney]] хампаанньа 21st Century Fox хампаанньаны 52,4 миллиард дуолларга атыыласпытын туһунан биллэрбит (ол иһигэр 20th Century Fox киинэ устуудьуйаны). == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == * [[Олунньу 11]] — [[Турантаев Гурий Иванович|Гурий Турантаев]] — тыыл уонна үлэ бэтэрээнэ, норуот мэдиссиинэтин маҕыыстыра, [[Уус-Алдан улууһа|Уус-Алдан улууһун]] (2001) уонна [[Бээрийэ нэһилиэгэ (Уус-Алдан улууһа)|Бээрийэ нэһилиэгин]] Ытык олохтооҕо. * [[Муус устар 1]] — [[Евгений Евтушенко]] (1932 төр.), бэйиэт уонна прозаик, ССРС уонна РФ судаарыстыбаннай бириэмийэлэрин лауреата. * [[Балаҕан ыйын 27]] — [[Сидоров Борис Игнатьевич|Борис Сидоров]] ([[1946 сыл|1946]] төр.) — Саха судаарыстыбаннай университетыгар үлэлээбит биолог учуонай, биология билимин хандьыдаата, Саха сирин көтөрдөрүн тустарынан кинигэлэр ааптардара, Билимҥэ, тиэхиньикэҕэ уонна үөрэхтээһиҥҥэ СӨ Илин бириэмийэтин лауреата (2006). * [[Сэтинньи 25]] — [[Кузьмина Анна Ивановна|Анна Кузьмина]] (03.03.1933 төр.) — Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыһа, РСФСР, САССР үтүөлээх артыыһа, Арассыыйа театральнай искусствотын сайдыытыгар уһулуччулаах кылаатын иһин «Кыһыл көмүс мааска» Национальнай театральнай бириэмийэ лауреата, Саха Өрөспүүбүлүкэтин уонна Хаҥалас улууһун Ытык олохтооҕо, САССР VIII ыҥырыылаах Үрдүкү Сэбиэтин дьокутаата. * [[Ахсынньы 9]] — [[Леонид Броневой]] (1928 төр.), тыйаатыр уонна киинэ артыыһа, ССРС норуодунай артыыһа. * [[Ахсынньы 13]] — [[Тимофеев Ньургун Семенович|Ньургун Тимофеев]] — саха бэлиитигэ, 2005—2008 сылларга [[Ил Түмэн]] бэрэстээтэлэ, техника билимин хандьыдаата, [[Нам улууһа|Нам]] уонна [[Өлөөн улууһа|Өлөөн]] улуустарын Ытык олохтооҕо. * [[Ахсынньы 29]] — [[Тэрис (Афанасьев Лазарь Андреевич)|Лазарь Афанасьев - Тэрис]] — "Айыы Үөрэҕин" түһэ, филология билимин хандьыдаата, Саха Өрөспүүбүлүкэтин суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ. [[Категория:2017| ]] oav76weuv7905k587tvlozf002fjb1y 430068 430067 2026-08-05T02:48:16Z Ojkhol 24881 /* Алтынньы */ 430068 wikitext text/x-wiki {{Сыллар|2017}} '''2017''' сыл. == Туох буолбута == 2017 — Арассыыйаҕа Экология сыла.— Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр — Ыччат сыла. СӨ баһылыга Борисов эппитинэн 2017 сыллаахха ГРЭС-2 бастакы уочарата, 54 социальнай эбийиэк (ол иһигэр 8 оскуола, 27 уһуйаан, 6 мэдиссиинэ эбийиэгэ, 7 култуура эбийиэгэ, 4 күрэс эбийиэгэ, 2 соц көмүскэл эбийиэгэ) тутуллан үлэҕэ киирбит. [[2017 Конфедерация Кубога]] - Арассыыйаҕа ыытыллыбыт футбол күрэһэ === Тохсунньу === * [[Тохсунньу 21]] — [[Дональд Трамп]] бастакы бэрэсидьиэнниир күнүгэр [[АХШ]] 400-тэн тахса куоратыгар уонна 160+ атын дойдуларга ''Дьахталлар марштара'' ааспыт. Марш төрүөтүнэн Дональд Трамп дьахталлары утары этиилэрэ буолбуттар. [[Вашингтон|Вашингтоҥҥа]] 200 000-тан тахса киһи уулуссаҕа тахсыбыт, оттон Америка бары куораттарыгар холбоон — 3,300,000–4,600,000 киһи. === Кулун тутар === * [[Кулун тутар 10]] — [[Соҕуруу Кэриэйэ |Кэриэйэ]] Конституциятын суута [[Пак Кын Хе]] бэрэсидьиэни дуоһунаһыттан ууратарга куоластаабыт. * [[Кулун тутар 16]]—[[Кулун тутар 19|19]] — Дьокуускайга Арассыыйа табаһыттарын IV сийиэстэрэ буолбут. * [[Кулун тутар 26]] — [[Арассыыйа]] үрдүнэн 99 куоракка хоруупсуйаны утары аахсыйалар буолбуттар. === Муус устар === * [[Муус устар 5]] — Чурапчы улууһун [[Кытаанах нэһилиэгэ (Чурапчы улууһа)|Кытаанах]] нэһилиэгэр, Көчүктэй алааска биллиилээх тюрколог, РСФСР наукатын үтүөлээх диэйэтэлэ, тыл үөрэҕин билимин дуоктара [[Коркина Евдокия Иннокентьевна|Евдокия Коркинаҕа]] мэҥэ таас ууруллубут. * [[Муус устар 20]] — [[Ойуунускай аатынан Судаарыстыбаннай бириэмийэ]] Кэбээйи улуһуттун төрүттээх [[Саха тыйаатыра|Саха тыйаатырын]] артыыһыгар [[Николаев Анатолий Павлович|Анатолий Николаевка]] анаммыт. * [[Муус устар 30]] — [[Амма (улуус киинэ)|Амматтан]] сылдьар режиссер [[Давыдов Дмитрий Леонидович|Дмитрий Давыдов]] киинэтэ [[Омскай]] куоракка буолбут "Хамсааһын" диэн киинэ бэстибээлигэр икки сүрүн бириэмийэни ылбыт. === Ыам ыйа === === Бэс ыйа === * [[Бэс ыйын 14]] — [[Белград]]тан үс көстөөх Прогар диэн сиргэ [[Сербия|Сиэрбийэҕэ]] олохтоох сахалар көҕүлээһиннэринэн, [[Сиэрбийэ ыһыаҕа|Европа бастакы ыһыаҕа]] диэн ааттаммыт ыһыах ыһыллыбыт. Сүрүн тэрийээччи Лариса Кулаковская эппитинэн, сахалар 11 дойдуттан мустубуттара. Дууб мастан оҥоһуллубут [[сэргэ]] турбута. * [[Бэс ыйын 20]] — [[Ойуунускай аатынан Судаарыстыбаннай бириэмийэ]] [[Абдылдаев Шаршеналы]] уонна [[Жакиев Бексултан Жакиевич|Жакиев Бексултан]] диэн дьоҥҥо бэриллэрин туһунан ыйаах тахсыбыт. * [[Бэс ыйын 28]] — Дьокуускайга Саха уобалаһын Мэдиссиинэ үлэһиттэрин бастакы сийиэһин кэмигэр Балыыһа үлэһиттэрин сойууһа үөскээбит. Онно 33 киһи киирбит. * [[Бэс ыйын 30]] — аатыра сылдьыбыт Ньурба улууһун баһылыга [[Петрова Варвара Андреевна|Варвара Петроваҕа]] аналлаах искибиэр төрөөбүт дойдутугар [[Үөдэй нэһилиэгэ (Ньурба улууһа)|Үөдэй]]гэ аһыллыбыт. === От ыйа === * [[От ыйын 7]] — [[ЮНЕСКО]] уонна СӨ ыккардыларыгар Холбоһуктаах коммюникеҕа илии баттааһын буолбут. ЮНЕСКО сүрүн дириэктэрэ Ирина Бокова өрөспүүбүлүкэҕэ кэлэ сылдьан, Арктика оскуолатын арыйыыны, Олоҥхо киинин тутууну, Алдан, Өлүөхүмэ уонна Хаҥалас улуустарыгар «Кембрий» диэн геология паарката тэриллэрин өйүүрүн биллэрбит. Ону таһынан Бокова билим-быраактыка кэмпириэнсийэтин үлэтигэр кыттыбыт, Аан дойду эпостарын бэстибээлигэр уонна «Манчаары оонньууларын» арыйыытыгар Үөһээ Бүлүүгэ сылдьыбыт<ref>[https://ysia.ru/glava-yakutii-i-generalnyj-direktor-yunesko-podpisali-trete-kommyunike/ ysia.ru]</ref>. === Атырдьах ыйа === * [[Атырдьах ыйын 4]] — [[Мирнэй|Мииринэйгэ]] "Мир" туруупка анныгар баар шаахтаҕа уу киирэн, бөдөҥ саахал тахсыбыт. Шаахтаҕа ол саҕана үлэлии сылдьыбыт 151 киһиттэн тута 142 киһитэ быыһаммыт, өссө биир киһини сарсыныгар быыһаабыттара. 8 киһини үс нэдиэлэ тухары көрдөөбүттэрэ да булбатахтара. * [[Атырдьах ыйын 16]] — Аан дойдуга [[Ртуть|ртуть]] туттуллуутун аҕыйатар сыаллаах ''Минамата конвенцията'' күүһүгэр киирбит. === Балаҕан ыйа === * [[Балаҕан ыйын 7]] — [[Миэксикэ]] соҕуруу өттүгэр Чьяпас штаакка буолбут 8,2 бааллаах бөдөҥ сир хамсааһын кэмигэр 60-тан тахса киһи өлбүт. * [[Балаҕан ыйын 10]] — Быыбар күнүгэр Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр Дьокуускай уонна 8 улуус баһылыктара, 211 сэлиэнньэ баһылыктара талыллыбыттар. * [[Балаҕан ыйын 19]] — [[Миэксикэ]]ҕэ Пуэбло куоракка күүстээх сир хамсааһына буолбут. 370 киһи өлбүт, 6000 тахса киһи бааһырбыт, улахан хоромньу тахсыбыт. === Алтынньы === * [[Алтынньы 1]] — [[Каталония]]ҕа тутулуга суох буолуу туһунан референдум буолбут. Бу референдуму [[Испания]] Конституциятын суута сокуоннайа суоҕунан быһаарбыта. * [[Алтынньы 12]] — [[АХШ]] [[ЮНЕСКО]]-ттан тахсарын туһунан биллэрбит, кини кэнниттэн тута ол туһунан [[Израиль]] биллэрбит. * [[Алтынньы 19]] — Дьокуускайга "Арассыыйа — мин устуоруйам" диэн быыстапка комплекса дойдуга алтыһынан, [[Уһук Илин|Уһук Илиҥҥэ]] бастакыннан аһыллыбыт. Манна эмиэ бу сыл түмүктэммит "[[Саха сирин устуоруйата (2020-2021 сс. тахсыбыт 3 туомнаах үлэ)|Саха сирин устуоруйатын]]" 3 туомнаах таһаарыытын матырыйааллара көрдөрүүгэ тахсыбыттар<ref>Таһаарыы кинигэ буолан 2020-21 сылларга тахсыбыта.</ref>. * [[Алтынньы 27]] — [[Каталония]] [[Испания]]ттан тутулуга суоҕун биллэрбит. === Сэтинньи === * [[Сэтинньи 17]] — СӨ Быраастарын I сийиэһэ буолбут. 500 быраас кыттыбыт. * [[Сэтинньи 20]]—[[Сэтинньи 21|21]] — Аҕыйах ахсааннаах омуктар тылларын, литэрэтиирэлэрин уонна култуураларын учууталларын бастакы сийиэһэ Санкт-Петербурга А.И. Герцен аатынан РГПУ-га буолбут. Тэрээһиҥҥэ 30 эрэгийиэнтэн 350 киһи кыттыбыт. Бу тэрээһини СӨ үөрэҕин министиэристибэтэ көҕүлээбитэ. * [[Сэтинньи 28]] — Дьокуускайга [[Дьокуускайдааҕы ГРЭС-2|ГРЭС-2]] бастакы уочарата үлэҕэ киирбит. === Ахсынньы === * [[Ахсынньы 4]] — [[Калифорния]] Санта-Паула куоратын аттыгар уот турбут. Түмүгэр Вентура уонна Санта-Барбара уокуруктарын хаппыт Калифорнияҕа саамай бөдөҥ уот туруутугар кубулуйбута. * [[Ахсынньы 6]] — АХШ-ка бэрэсидьиэн [[Дональд Джон Трамп|Дональд Трамп]] дьаһалтата [[Иерусалим]]ы Израиль киин куоратынан билиммит. * [[Ахсынньы 14]] — [[Walt Disney Company|Walt Disney]] хампаанньа 21st Century Fox хампаанньаны 52,4 миллиард дуолларга атыыласпытын туһунан биллэрбит (ол иһигэр 20th Century Fox киинэ устуудьуйаны). == Төрөөбүттэр == == Өлбүттэр == * [[Олунньу 11]] — [[Турантаев Гурий Иванович|Гурий Турантаев]] — тыыл уонна үлэ бэтэрээнэ, норуот мэдиссиинэтин маҕыыстыра, [[Уус-Алдан улууһа|Уус-Алдан улууһун]] (2001) уонна [[Бээрийэ нэһилиэгэ (Уус-Алдан улууһа)|Бээрийэ нэһилиэгин]] Ытык олохтооҕо. * [[Муус устар 1]] — [[Евгений Евтушенко]] (1932 төр.), бэйиэт уонна прозаик, ССРС уонна РФ судаарыстыбаннай бириэмийэлэрин лауреата. * [[Балаҕан ыйын 27]] — [[Сидоров Борис Игнатьевич|Борис Сидоров]] ([[1946 сыл|1946]] төр.) — Саха судаарыстыбаннай университетыгар үлэлээбит биолог учуонай, биология билимин хандьыдаата, Саха сирин көтөрдөрүн тустарынан кинигэлэр ааптардара, Билимҥэ, тиэхиньикэҕэ уонна үөрэхтээһиҥҥэ СӨ Илин бириэмийэтин лауреата (2006). * [[Сэтинньи 25]] — [[Кузьмина Анна Ивановна|Анна Кузьмина]] (03.03.1933 төр.) — Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыһа, РСФСР, САССР үтүөлээх артыыһа, Арассыыйа театральнай искусствотын сайдыытыгар уһулуччулаах кылаатын иһин «Кыһыл көмүс мааска» Национальнай театральнай бириэмийэ лауреата, Саха Өрөспүүбүлүкэтин уонна Хаҥалас улууһун Ытык олохтооҕо, САССР VIII ыҥырыылаах Үрдүкү Сэбиэтин дьокутаата. * [[Ахсынньы 9]] — [[Леонид Броневой]] (1928 төр.), тыйаатыр уонна киинэ артыыһа, ССРС норуодунай артыыһа. * [[Ахсынньы 13]] — [[Тимофеев Ньургун Семенович|Ньургун Тимофеев]] — саха бэлиитигэ, 2005—2008 сылларга [[Ил Түмэн]] бэрэстээтэлэ, техника билимин хандьыдаата, [[Нам улууһа|Нам]] уонна [[Өлөөн улууһа|Өлөөн]] улуустарын Ытык олохтооҕо. * [[Ахсынньы 29]] — [[Тэрис (Афанасьев Лазарь Андреевич)|Лазарь Афанасьев - Тэрис]] — "Айыы Үөрэҕин" түһэ, филология билимин хандьыдаата, Саха Өрөспүүбүлүкэтин суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ. [[Категория:2017| ]] 8u2bf8bolnbz0i5b2nfnxb7cj5ycdux 0 36143 430066 430038 2026-08-04T13:01:02Z ~2026-42809-11 29400 сыыппыра уларыйда 430066 wikitext text/x-wiki [[File:Скрябин Валерий Степанович.JPG|thumb|Скрябин Валерий Степанович. Абаҕа нэһ., Амма улууһа]] '''Скрябин Валерий Степанович''' — ([[1933]], [[Алтынньы 8]], Абаҕа, Амма улууһа) [[Амма улууһа]] уонна [[Абаҕа нэһилиэгэ (Амма улууһа)|Абаҕа]] нэһилиэк бочуоттаах олохтооҕо, [[РСФСР]] Верховнай сэбиэтин дьокутаата, тыыл, үлэ бэтэрээнэ. Кэргэнэ Софья Петровна Скрябина, 4 оҕолоох, 7 сиэннээх, 2 хос сиэннээх.. [[1956]] Строд аат. колхозка үлэтин саҕалаабыта, кэлин Өлүөхүмэтээҕи тыа хаһаайыстыбатын техникумугар механизация салаатын бүтэрэн механик идэтин ылан колхозка үлэтин салҕыыр. Ити сылларга эт-үүт былаана улаатан истэҕин ахсын от бэлэмээһин илии уонна ат-көлө көмөтүнэн кыаттарбат түгэннэрэ үөскээбит. Онно механизатор идэтэ улаханнык турбут. Колхоз бырабылыанньата көҕүлээһининэн Валерий Степанович 15 эдэр уолаттары механик идэтигэр үөрэппит. [[1961]] 15 киһилээх механизированнай звенону салайан окко үлэлэппит. Ол сыл хас биирдии отчут 960 центнер оттоон звено эбэһээтилистибэтин 127% толорбут. [[1962]] биирдии бэйэлэрэ 1136 центнер от охсон звено көрдөрүүтүн өссө үрдэтэр. Ол сыл Саха сирин механизатордарыгар от хомууругар механизация быhаарар суолталааҕын ɵйдɵɵн туран, үгүс механизированнай звенолары тэрийтэлээн, техника күүһүн туhанан колхозтар, совхозтар хаhаайыстыбалырын сүрүн салаатын – общественнай сʏɵhүнү дэлэй аhылыгынан хааччыйыаҕын диэн ыҥырыы таhаарбыт. [[1963]] [[РСФСР]] Верховнай сэбиэтин 6 ыҥырыытыгар депутатынан быыбардаммыт. Ленинградтаађы тыа хаhаайыстыбатын институтугар үɵрэнэн инженер-механик идэтин ылбыта. Υɵрэнэ сылдьан Смольнайга ССКП кэккэтигэр киирбитэ. Депутат быhыытынан, 1963-1967 сылларга Абаҕаҕа 320 миэстэлээх оскуола тутуута, Алдан куоракка 4 этээстээх таас оскуола тутуута, Чапчылҕаннааҕы МТС таас мастарыскыайа, Аллараа Кураанахтааҕы кɵмʏhʏ хостуур драгаҕа техническай оборудование, ЛенинградтааҔы СХИ-га лабораторнай оборудование, Өлүөхүмэтээҕи леспромхозка - 5 автобус, Горнайга - вездеход, Аммаҕа дорожнай управленияҕа - 2 грейдеры булан биэрии уонна да атын быыбардааччыларын накааhын толорбута. Кэлин, пенсияҕа тахсыар диэри, Абаҕа орто оскуолатыгар производственнай үɵрэхтээhин учууталынан үлэлээбитэ. Оскуолаҕа үлэлиир сылларыгар толору ирдэбилгэ эппиэттиир трактороведение кабинетын тэрийбитэ. Үөрэппит оҕолоро улуустааҕы, республикатааҕы “Эдэр сири хорутааччы“ күрэх хас да төгүллээх кыайыылаахтара, призердара буолбуттара. Сайынын ʏлэ сынньалаҥ лааҕырыгар улаатан эрэр уолаттары мунньан тыа хаhаайыстыбатын массыыналарын (сеялкалары, бороналары, булууктары, косилкалары, крапкалары) ɵрɵмʏɵннээhини тэрийэн Строд аатынан совхозка кɵмɵлɵһөллɵр эбит. Всеобучка үөрэппит оҕолоруттан Республика биллэр механизатордара тахсыбыттара: Коммунар Дмитрьевич Тылбыков - САССР норуотун хаһаайыстыбатын ʏтʏɵлээх ʏлэhитэ, И.Я. Строд аатынан совхоз механизированнай звенотун салайааччыта, социалистическай куоталаhыы хас да тɵҕʏллээх кыайыылааҕа, И.Я. Строд аатынан бириэмийэ лауреата, Ворошил Иванович Сутаков – Бочуот Знага орден кавалера, тракторист-комбайнер, Гаврил Никитич Еремеев - "Гражданскай килбиэн" знактаах уо.д.а. == Литэрэтиирэ == * {{Ыстатыйа|ссылка=https://амгагазета.рф/valerij-skryabin-dojdum-sajdaryn-tuhugar-turuulahan-yleleebitim/|заглавие=Валерий Скрябин “Дойдум сайдарын туһугар туруулаһан үлэлээбитим”|год=2023|издание=Амма олого Регистрационный номер: ЭЛ № ФС 77 - 79505|месяц=10|число=08}} [[Категория:Дьоннор алпабыытынан]] [[Категория:Саха биллиилээх дьоно]] [[Категория:Амма улууһугар төрөөбүттэр]] [[Категория:Абаҕа нэһилиэгэр төрөөбүттэр]] cr7af2h5f6ofs1cbd5nofl6vs3tyrwe 0 57827 430106 425160 2026-08-05T10:22:50Z ImI(x . x)ImI 29407 430106 wikitext text/x-wiki [[File:FIFA World Cup wordmark.svg|200px|thumb|right|]] [[File:Spain as winner of the 2026 FIFA World Cup 2.jpg|200px|thumb|right|[[Испания]] билиҥҥи чемпион]] '''Аан дойду футбол чемпионата''', ол эбэтэр '''ФИФА аан дойдутаа5ы куубага''' ({{lang-en|FIFA World Cup}}), [[футбол]] сүрүн омуктар ыккардыларынааҕы куоталаһыыта. 1930 сылтан ыла ыытыллар. Куоталаһыыны [[ФИФА]] диэн футбол аан дойдутааҕы салайар тэрилтэтэ ыытар. Түөрт сылга биирдэ буолар. Чемпионат финал турнирыгар тахсарга ФИФА хас биирдии регионнааҕы федерацията сүүмэрдиир турниры ыытар. ФИФА регионнааҕы федерациялара: [[УЕФА]] (Дьобуруопа), [[КОНМЕБОЛ]] (Соҕуруу Америка), [[КОНКАКАФ]] (Хоту Америка), [[КАФ]] (Африка), [[АФК]] (Азия), [[ОФК]] (Океания). Бу сүүмэрдиир турнирдар бастыҥ хамаандалара финал турнирыгар тахсаллар. Сүүмэрдиир турнир маҥнайгы 1930 сыллааҕы чемпионакка эрэ ыытыллыбатаҕа. Аан дойду чемпионатын кыайыылааҕа [[ФИФА аан дойдутааҕы куубага (трофей)|Аан дойду куубагын]] ылар. [[бразилия футбол сүүмэрдэммит хамаандата|Бразилия]] хамаандата биэс төгүл кыайыылаах. [[Испания]] азыркы чемпиондор, алар мелдешти эки жолу уткан. Куоталаһыы бастыҥ бомбардира 22 голлаах [[Килиан Мбаппе]]. == Финал турнирдара == * [[Аан дойду футбол чемпионата 1930]] * [[Аан дойду футбол чемпионата 1934]] * [[Аан дойду футбол чемпионата 1938]] * [[Аан дойду футбол чемпионата 1950]] * [[Аан дойду футбол чемпионата 1954]] * [[Аан дойду футбол чемпионата 1958]] * [[Аан дойду футбол чемпионата 1962]] * [[Аан дойду футбол чемпионата 1966]] * [[Аан дойду футбол чемпионата 1970]] * [[Аан дойду футбол чемпионата 1974]] * [[Аан дойду футбол чемпионата 1978]] * [[Аан дойду футбол чемпионата 1982]] * [[Аан дойду футбол чемпионата 1986]] * [[Аан дойду футбол чемпионата 1990]] * [[Аан дойду футбол чемпионата 1994]] * [[Аан дойду футбол чемпионата 1998]] * [[Аан дойду футбол чемпионата 2002]] * [[Аан дойду футбол чемпионата 2006]] * [[Аан дойду футбол чемпионата 2010]] * [[Аан дойду футбол чемпионата 2014]] * [[Аан дойду футбол чемпионата 2018]] * [[Аан дойду футбол чемпионата 2022]] * [[Аан дойду футбол чемпионата 2026]] * [[Аан дойду футбол чемпионата 2030]] * [[Аан дойду футбол чемпионата 2034]] == Сигэлэр == * [https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup fifa.com] * [https://www.rsssf.org/tablesw/worldcup.html rsssf.org] [[Категория:аан дойду футбол чемпионаттара| ]] sgc1un02rfjnvo9twt56r8w3wn6tnk3 10 58838 430070 2026-08-05T03:49:33Z Egerman 4059 "Лаг-да-Брейль күөлэ, уута ыытыллыбыттыттан уолбут. Граубюнден, Швейцария," саҥа сирэй оҥоһулунна 430070 wikitext text/x-wiki Лаг-да-Брейль күөлэ, уута ыытыллыбыттыттан уолбут. Граубюнден, Швейцария, pkltqod0nwy4c20k16k0adchaxlytnl 10 58839 430071 2026-08-05T03:49:48Z Egerman 4059 "Breil-Brigels. (actm) 02.jpg" саҥа сирэй оҥоһулунна 430071 wikitext text/x-wiki Breil-Brigels. (actm) 02.jpg ndoyi6u8cfkpbwlktf0ipjsh9jjxkp4 10 58840 430072 2026-08-05T03:52:25Z Egerman 4059 "Oregon National Historic Trail in Wyoming.jpg" саҥа сирэй оҥоһулунна 430072 wikitext text/x-wiki Oregon National Historic Trail in Wyoming.jpg 879dqrvtdfyow4upl2lpmztc00sg2ya 10 58841 430073 2026-08-05T03:54:02Z Egerman 4059 "Эрдэтээҥи олохтоохтор туһанар транспордарыгар майгынныыр осёл тэлиэгэтигэр реконструктор, Орегон Трейл, Вайоминг, АХШ" саҥа сирэй оҥоһулунна 430073 wikitext text/x-wiki Эрдэтээҥи олохтоохтор туһанар транспордарыгар майгынныыр осёл тэлиэгэтигэр реконструктор, Орегон Трейл, Вайоминг, АХШ 8zjwfq2d9frkk0rzudxgacgx96rh7il 10 58842 430074 2026-08-05T03:54:57Z Egerman 4059 "Iglesia del colegio de los Jesuitas, Ponta Delgada, isla de San Miguel, Azores, Portugal, 2020-07-30, DD 09-11 HDR.jpg" саҥа сирэй оҥоһулунна 430074 wikitext text/x-wiki Iglesia del colegio de los Jesuitas, Ponta Delgada, isla de San Miguel, Azores, Portugal, 2020-07-30, DD 09-11 HDR.jpg 0os2kg13sgrt2jnhwlccbx79xuzu6w4 10 58843 430075 2026-08-05T03:55:35Z Egerman 4059 "Иезуитскай колледж сыаркабын алтара, Понта-Дельгада, Азорскай арыылар, Португалия" саҥа сирэй оҥоһулунна 430075 wikitext text/x-wiki Иезуитскай колледж сыаркабын алтара, Понта-Дельгада, Азорскай арыылар, Португалия byqclenfeb191tjoklptbvrea8tpsum 10 58844 430076 2026-08-05T03:56:33Z Egerman 4059 "Испания Трухильо куоратыгар оҕолордоох Лысуха тыһыта (Fulica atra)" саҥа сирэй оҥоһулунна 430076 wikitext text/x-wiki Испания Трухильо куоратыгар оҕолордоох Лысуха тыһыта (Fulica atra) h8i72smz2vwu2ngxudqtz3obq4jktrt 10 58845 430077 2026-08-05T03:56:44Z Egerman 4059 "Eurasian coot (Fulica atra) with chicks.jpg" саҥа сирэй оҥоһулунна 430077 wikitext text/x-wiki Eurasian coot (Fulica atra) with chicks.jpg ni8z1wnem0aoj4ott3k670m53vgsxvw 10 58846 430078 2026-08-05T03:57:07Z Egerman 4059 "Intertwined roots of two birches next to Myrstigen hiking trail in Brastad.jpg" саҥа сирэй оҥоһулунна 430078 wikitext text/x-wiki Intertwined roots of two birches next to Myrstigen hiking trail in Brastad.jpg gtrzu2fy0ygxzic5dolpx9ukyylpl0m 10 58847 430079 2026-08-05T04:00:23Z Egerman 4059 "Икки хатыҥ (Betula pendula) силистэрэ булкуспуттара, Лисекил, Швеция" саҥа сирэй оҥоһулунна 430079 wikitext text/x-wiki Икки хатыҥ (Betula pendula) силистэрэ булкуспуттара, Лисекил, Швеция gqj6qzgoh45069nmp41l87hho9gbpx0 10 58848 430080 2026-08-05T04:01:04Z Egerman 4059 "Германия Нордерни арыытыгар уулусса уоттара" саҥа сирэй оҥоһулунна 430080 wikitext text/x-wiki Германия Нордерни арыытыгар уулусса уоттара 4hdpof5aw6x8k60ifhuzu31ku4cpuyh 10 58849 430081 2026-08-05T04:01:14Z Egerman 4059 "Norderney, Promenade, Wegbeleuchtung -- 2025 -- 9015.jpg" саҥа сирэй оҥоһулунна 430081 wikitext text/x-wiki Norderney, Promenade, Wegbeleuchtung -- 2025 -- 9015.jpg b61r4kovsx82s2ztembwz7ujpgqz4ch 10 58850 430082 2026-08-05T04:02:05Z Egerman 4059 "Zitting Cisticola in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 01.jpg" саҥа сирэй оҥоһулунна 430082 wikitext text/x-wiki Zitting Cisticola in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 01.jpg 5mk9xx10jx6tofh1v31eo8utlls0fe9 10 58851 430083 2026-08-05T04:02:41Z Egerman 4059 "Веерохвостай цистикола (Cisticola juncidis), Махараштра штата, Индия" саҥа сирэй оҥоһулунна 430083 wikitext text/x-wiki Веерохвостай цистикола (Cisticola juncidis), Махараштра штата, Индия g58de30rquz1zkrmdoj7rpx98626asz 10 58852 430084 2026-08-05T04:03:13Z Egerman 4059 "Bloeiwijze van een Rostrinucula dependens. 11-10-2025. (d.j.b).jpg" саҥа сирэй оҥоһулунна 430084 wikitext text/x-wiki Bloeiwijze van een Rostrinucula dependens. 11-10-2025. (d.j.b).jpg okvofr2r96gggqwxy1dmqzs7pnonc1d 10 58853 430085 2026-08-05T04:03:47Z Egerman 4059 "Ростринукула повислай сибэккитэ (Rostrinucula dependens)" саҥа сирэй оҥоһулунна 430085 wikitext text/x-wiki Ростринукула повислай сибэккитэ (Rostrinucula dependens) sngzjhswdch5wbwa8fsuonlg31lt88u 10 58854 430086 2026-08-05T04:04:07Z Egerman 4059 "Chief Joseph by Edward Sheriff Curtis.jpg" саҥа сирэй оҥоһулунна 430086 wikitext text/x-wiki Chief Joseph by Edward Sheriff Curtis.jpg hhqrg42xr0civv10nlurp0j7koka7gp 10 58855 430087 2026-08-05T04:04:49Z Egerman 4059 "Баһылык Иосиф, Не-Персе индеецтэр племяларын баһылыга. Эдвард Кертис хаартыската, 1903 с." саҥа сирэй оҥоһулунна 430087 wikitext text/x-wiki Баһылык Иосиф, Не-Персе индеецтэр племяларын баһылыга. Эдвард Кертис хаартыската, 1903 с. ka5ry1amhhkvp7dc346v8v0inofex4o 10 58856 430088 2026-08-05T04:05:28Z Egerman 4059 "Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg" саҥа сирэй оҥоһулунна 430088 wikitext text/x-wiki Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg 4a6kzd1zy00tbdo286z88xfs3y5ym36 10 58857 430089 2026-08-05T04:06:00Z Egerman 4059 "Крым, Геракл арыыта, буурҕа кэмигэр Фиолент тумула" саҥа сирэй оҥоһулунна 430089 wikitext text/x-wiki Крым, Геракл арыыта, буурҕа кэмигэр Фиолент тумула m5q324039f3go41wdlg819m2t4r5ieb 10 58858 430090 2026-08-05T04:06:53Z Egerman 4059 "Zabytkowa cerkiew wpisana na listę UNESCO.jpg" саҥа сирэй оҥоһулунна 430090 wikitext text/x-wiki Zabytkowa cerkiew wpisana na listę UNESCO.jpg sp1aroc4gf5q64qo1u10ipjsqrrorb3 10 58859 430091 2026-08-05T04:08:07Z Egerman 4059 "Польша Квиатони дэриэбинэтигэр Сибэтиэй Параскева мас таҥара дьиэтэ" саҥа сирэй оҥоһулунна 430091 wikitext text/x-wiki Польша Квиатони дэриэбинэтигэр Сибэтиэй Параскева мас таҥара дьиэтэ lfwsckyke2renxtoo6ec63ynps4ba9p 10 58860 430092 2026-08-05T04:08:30Z Egerman 4059 "Violet-backed starling (Cinnyricinclus leucogaster verreauxi) female.jpg" саҥа сирэй оҥоһулунна 430092 wikitext text/x-wiki Violet-backed starling (Cinnyricinclus leucogaster verreauxi) female.jpg 2gxdwwczbbithvrxxez47yil28s495a 10 58861 430093 2026-08-05T04:09:03Z Egerman 4059 "Фиолетовай кутуруктаах скворец тыһыта (Cinnyricinclus leucogaster verreauxi), Дамараланд, Намибия" саҥа сирэй оҥоһулунна 430093 wikitext text/x-wiki Фиолетовай кутуруктаах скворец тыһыта (Cinnyricinclus leucogaster verreauxi), Дамараланд, Намибия s4ni8zsxr2tm316nxvsbjalpnllk086 10 58862 430094 2026-08-05T04:09:30Z Egerman 4059 "NE Lac Bab Louta Tazekka Nov25 A7CR 09270-4 HDR1.jpg" саҥа сирэй оҥоһулунна 430094 wikitext text/x-wiki NE Lac Bab Louta Tazekka Nov25 A7CR 09270-4 HDR1.jpg l0bkjfa42dhdktlaqaso34guy0n51od 10 58863 430095 2026-08-05T04:10:18Z Egerman 4059 "Баб-Лута күөлэ, Тазекка национальнай паарката, Таза, Марокко." саҥа сирэй оҥоһулунна 430095 wikitext text/x-wiki Баб-Лута күөлэ, Тазекка национальнай паарката, Таза, Марокко. oytmtjia2347y2d065s0d7kkx3dpyg7 10 58864 430096 2026-08-05T04:10:42Z Egerman 4059 "002 Jabiru feeding its babies in their nest in Encontro das Águas State Park Photo by Giles Laurent.jpg" саҥа сирэй оҥоһулунна 430096 wikitext text/x-wiki 002 Jabiru feeding its babies in their nest in Encontro das Águas State Park Photo by Giles Laurent.jpg b46esy521q1ujreb9pnbp41wcnqvhuo 10 58865 430097 2026-08-05T04:11:25Z Egerman 4059 "Бразилия Энконтро дас Агуас судаарыстыбаннай пааркатыгар бразильскай джабиру (Jabiru mycteria) оҕолорун аһатар." саҥа сирэй оҥоһулунна 430097 wikitext text/x-wiki Бразилия Энконтро дас Агуас судаарыстыбаннай пааркатыгар бразильскай джабиру (Jabiru mycteria) оҕолорун аһатар. ono93zvjbrrnv343erzko85dlrg9eb7 10 58866 430098 2026-08-05T04:11:45Z Egerman 4059 "Gladiolus dalenii flower Ooty Jul25 A7CR 06187-224 zsp.jpg" саҥа сирэй оҥоһулунна 430098 wikitext text/x-wiki Gladiolus dalenii flower Ooty Jul25 A7CR 06187-224 zsp.jpg rpparsch1e81k8w7qowsgblf9k0ksvf 10 58867 430099 2026-08-05T04:12:22Z Egerman 4059 "Гладиолус далений сибэккитэ ардах таммахтаах, Тамил Наду, Индия." саҥа сирэй оҥоһулунна 430099 wikitext text/x-wiki Гладиолус далений сибэккитэ ардах таммахтаах, Тамил Наду, Индия. tuwn1p4rnaenbi1ic5hheqh0wk40ol2 10 58868 430100 2026-08-05T04:12:49Z Egerman 4059 "Cisterna Basílica, Estambul, Turquía, 2024-09-28, DD 58-60 HDR.jpg" саҥа сирэй оҥоһулунна 430100 wikitext text/x-wiki Cisterna Basílica, Estambul, Turquía, 2024-09-28, DD 58-60 HDR.jpg d3ov1u577txxk9buet9pjkocqe2i8y1 10 58869 430101 2026-08-05T04:13:20Z Egerman 4059 "Стамбулга, Турцияҕа Базилика цистернатыгар баар колонналар" саҥа сирэй оҥоһулунна 430101 wikitext text/x-wiki Стамбулга, Турцияҕа Базилика цистернатыгар баар колонналар p490e3yljc9fawuuck0szplqx9w8w00 10 58870 430102 2026-08-05T04:13:42Z Egerman 4059 "Ceiling Painted Dome Cupola Angels Fighting Demons in Vatican Museums.png" саҥа сирэй оҥоһулунна 430102 wikitext text/x-wiki Ceiling Painted Dome Cupola Angels Fighting Demons in Vatican Museums.png tn6ezg7l12fepk6qt00csu9qscnjjmd 10 58871 430103 2026-08-05T04:14:05Z Egerman 4059 "Сэттэ ангел абааһылары кытта сэриилэһэллэрин көрдөрөр фреска. Ватикан музейа" саҥа сирэй оҥоһулунна 430103 wikitext text/x-wiki Сэттэ ангел абааһылары кытта сэриилэһэллэрин көрдөрөр фреска. Ватикан музейа ncxulq503iti846swhr9pj8yro413zv 10 58872 430104 2026-08-05T04:14:25Z Egerman 4059 "Split Cathedral Bell Tower From The Vestibule - Split.jpg" саҥа сирэй оҥоһулунна 430104 wikitext text/x-wiki Split Cathedral Bell Tower From The Vestibule - Split.jpg 0zhuwtxdr6ge4e1u097kz31bwf60k62 10 58873 430105 2026-08-05T04:14:56Z Egerman 4059 "Сплит соборун ааныттан халлаан уонна колокольнятын көстүүтэ." саҥа сирэй оҥоһулунна 430105 wikitext text/x-wiki Сплит соборун ааныттан халлаан уонна колокольнятын көстүүтэ. ju8o40oy1a0jy5l5vitqwqls823xf19