Госдуума

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="sah">
  <siteinfo>
    <sitename>Бикипиэдьийэ</sitename>
    <dbname>sahwiki</dbname>
    <base>https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D2%AF%D1%80%D2%AF%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D1%80%D1%8D%D0%B9</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.17</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Миэдьийэ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Аналлаах</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Ырытыы</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Кыттааччы</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Кыттааччы ырытыыта</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Бикипиэдьийэ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Бикипиэдьийэ ырытыыта</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Билэ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Билэ ырытыыта</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki-ни ырытыы</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Халыып</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Халыыбы ырытыы</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Көмө</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Көмөнү ырытыы</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категория</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категорияны ырытыы</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Обсуждение модуля</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Госдуума</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58212</id>
    <revision>
      <id>430515</id>
      <parentid>426961</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T13:19:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sauit</username>
        <id>26795</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кэнники быыбардар */</comment>
      <origin>430515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10717" sha1="4sjvhfl6nrq53yfgpdq3o326pk3grc7" xml:space="preserve">[[Билэ:Gosduma logo.svg|мини|Госдуума бэлиэтэ]]
'''Арассыыйа Федерациятын Федеральнай мунньаҕын (собраниятын) Судаарыстыбынай Дуумата'''&lt;ref&gt;[https://kyym.ru/sonunnar/cakha-tyla/14609-fedot-tumusov-rf-sudaarystybannaj-duuma-a-sakhalyy-tyyn-killerer Сахалыы иһитиннэрэр-биллэрэр эйгэлэрэ] «Дуума» тылы улахан буукубаттан суруйаллар, оттон [http://old-rozental.ru/orfografia.php?sid=20 Д. Э. Розенталь ыйынньыгар] уонна [https://sakhatyla.ru/books/pekarskiy-1/405 Э. К. Пекарскай тылдьытыгар] «Дуума» тылы кыра буукубаттан суруллар&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://sakha.ysia.ru/il-darhan-nedielete-kiliimet-ularyjyytyn-munna-ar-saha-sirin-uratytyn-kepsettiler/ Сорох төрүттэр] «Дуума» тылы биир ''у'' буукубалаах суруйаллар&lt;/ref&gt;, эбэтэр '''Государственнай дума'''&lt;ref&gt;[https://sakhatyla.ru/translate?q=%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 Дума] — СахаТыла.ру&lt;/ref&gt; (кылгатыллыбыта: '''Госдуума'''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kyym.ru/tags/gosduuma|title=Госдуума|publisher=[[Кыым (хаһыат)]]|accessdate=2026-03-30|lang=sah}}&lt;/ref&gt; уонна '''ГД'''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/obschestvo/26926405|title=В ГД рассказали, какие работники обязаны проходить медосмотр|lang=ru|publisher=[[ТАСС]]|accessdate=2026-03-30}}&lt;/ref&gt;) — [[Арассыыйа]] [[Парламент|парламенын]] — Федеральнай мунньах алын палатата. Үрдүкү быыбарданар уонна сокуон таһаарар былаас уоргана, [[Федерация Совета|Федерация Советын]] кытта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.constitution.ru/10003000/10003000-7.htm|title=Конституция Российской Федерации|subtitle=Глава 5. Федеральное Собрание|quote='''Статья 94.''' Федеральное Собрание - парламент Российской Федерации - является представительным и законодательным органом Российской Федерации. '''Статья 95.''' 1. Федеральное Собрание состоит из двух палат - Совета Федерации и Государственной Думы.|lang=ru|accessdate=2026-03-30}}&lt;/ref&gt;. 

Госдуума дьокутааттара Арассыыйа олохтоохторунан бүттүүн уонна көнө избирательнай быраап көмөтүнэн 5 сылга быыбарданаллар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.constitution.ru/10003000/10003000-7.htm|title=Конституция Российской Федерации|subtitle=Глава 5. Федеральное Собрание|quote='''Статья 96.''' 1. Государственная Дума избирается сроком на пять лет. 2. Порядок формирования Совета Федерации и порядок выборов депутатов Государственной Думы устанавливается федеральными законами.|lang=ru|accessdate=2026-03-30}}&lt;/ref&gt;. 

== Устуоруйа ==
«Дуума» тыл өссө [[Киевскай Русь|Киевскай Руська]] баар этэ, онно сүбэлэһэр уонна быыбарданар уорганнар «Дуума» ааттанар этилэр. [[Арассыыйа импиэрийэтэ|Арассыыйа импиэрийэтигэр]] куораттааҕы бэйэни салайыытыгар куораттааҕы дуумалар баар этилэр. [[Арассыыйа импиэрийэтин Судаарыстыбынай Дуумата|«Судаарыстыбынай Дуума» ааттаах уорган]] аан-маҥнайгынан 1905 сыллаахха үөскээбитэ уонна 1917 сыллаахха диэри үлэлээбитэ.

[[Сэбиэскэй Социалистыы Республикалар Сойуустара|ССРС-га]] уонна [[РСФСР|РСФСР-га]] Госдуума суох этэ, ол оннугар Үрдүкү Сэбиэттэр баар этилэр, оттон 1989 сыллаахтан Народнай дьокутааттар сийиэстэрэ үлэлээбиттэрэ.
[[Билэ:Building of Council of Labor and Defense, Moscow.jpg|мини|Госдуума дьиэтэ 2016 сыллаахха]]
1400-с нүөмэрдээх [[Ельцин Борис Николаевич|Борис Ельцин]] ыйааҕынан Үрдүкү Сэбиэт уонна Дьокутааттар сийиэстэрэ суох буолбуттара, ол оннугар саҥа Федеральнай мунньах алын палататын быыбардара анаммыттара.

Госдуума I ыҥырыытын быыбардара 1993 сылын ахсынньы 13 күнүгэр буолбуттара, саҥа [[Арассыыйа Конституцията|Төрүт Сокуону]] ылынар референдуму кытта. Ол Төрүт Сокуон Госдуума статуһун туруорбута.

Госдуума [[Москва|Москубаҕа]] үлэлиир, бу аадырыһынан: Охотный Ряд уул. 1, былыр онно ССРС үлэ уонна көмүскэл сэбиэтэ, ССРС миниистэрдэрин сэбиэтэ, Госплан ССРС үлэлии сылдьыбыттара.

== Кэнники быыбардар ==
Госдуума VIII ыҥырыытын дьокутааттарын быыбардара балаҕан ыйын 17—19 күннэригэр буолбуттара. Быыбардар булкуллубут быыбардар систематынан ааспыттара: аҥара партийнай испииһэктэринэн (225 миэстэ), атын аҥара биир мандааттаах уокуруктарынан (225 миэстэ).&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;10&quot; |[[Билэ:State Duma updated.svg|орто|Госдуума VIII ыҥырыытын састааба]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; |Партия
! colspan=&quot;3&quot; |Партийнай испииһэктэринэн
! colspan=&quot;3&quot; |Биир мандааттаах&lt;br&gt;уокуруктарынан
! rowspan=&quot;2&quot; |{{Abbr|Миэстэ|Ылыллыбыт дьокутааттар мандааттара|0}}
! rowspan=&quot;2&quot; |{{Abbr|+/–|Бу быыбардар инники буолбут быыбардартан арааһа|0}}
|-
! rowspan=&quot;1&quot; |Куолас
! rowspan=&quot;1&quot; |%
! rowspan=&quot;1&quot; |{{Abbr|Миэстэ|Ылыллыбыт дьокутааттар мандааттара|0}}
! rowspan=&quot;1&quot; |Куолас
! rowspan=&quot;1&quot; |%
! rowspan=&quot;1&quot; |{{Abbr|Миэстэ|Ылыллыбыт дьокутааттар мандааттара|0}}
|-
| bgcolor=&quot;#2E4EA4&quot; |
|«[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]»
|28 064 200
|50,88
|126
|25 201 048
|47,46
|198
|'''324'''
|–19
|-
| bgcolor=&quot;#CC1111&quot; |
|[[КПРФ]]
|10 660 669
|19,33
|48
|8 984 506
|16,92
|9
|'''57'''
| +15
|-
| bgcolor=&quot;#4488CC&quot; |
|[[ЛДПР]]
|4 252 252
|7,71
|19
|3 234 113
|6,09
|2
|'''21'''
|–18
|-
| bgcolor=&quot;#FFC003&quot; |
|«[[Сиэрдээх Арассыыйа]]»
|4 201 744
|7,62
|19
|4 882 518
|9,19
|8
|'''27'''
| +4
|-
| bgcolor=&quot;#47C2C0&quot; |
|«[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]»
|2 997 744
|5,43
|13
|2 684 082
|5,05
|0
|'''13'''
|''Саҥа''
|-
|
|«[[Пенсионердар партиялара]]»
|1 381 915
|2,51
|0
|1 969 986
|3,71
|0
|'''0'''
|0
|-
|
|«[[Яблоко (партия)|Яблоко]]»
|753 268
|1,37
|0
|1 091 837
|2,06
|0
|'''0'''
|0
|-
|
|«[[Арассыыйа коммунистара]]»
|715 621
|1,30
|0
|1 639 774
|3,09
|0
|'''0'''
|0
|-
|
|«[[Арассыыйа экологическэй партията «От күөхтэр»|От күөхтэр]]»
|512 418
|0,93
|0
|541 289
|1,02
|0
|'''0'''
|0
|-
| bgcolor=&quot;#E61B23&quot; |
|«[[Родина (партия, Арассыыйа)|Родина]]»
|450 449
|0,82
|0
|829 303
|1,56
|1
|'''1'''
|0
|-
|
|[[РПСС]]
|431 530
|0,78
|0
|372 867
|0,70
|0
|'''0'''
|''Саҥа''
|-
|
|«[[От күөх альтернатива (партия, Арассыыйа)|От күөх альтернатива]]»
|357 870
|0,65
|0
|120 137
|0,23
|0
|'''0'''
|''Саҥа''
|-
| bgcolor=&quot;#0056B9&quot; |
|«[[Рост партията]]»
|291 465
|0,53
|0
|515 020
|0,97
|1
|'''1'''
| +1
|-
| bgcolor=&quot;#420F77&quot; |
|«[[Гражданскай платформа]]»
|86 964
|0,16
|0
|386 663
|0,73
|1
|'''1'''
|0
|-
| bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot; |
|Тутулуга суох хандьыдааттар
| colspan=&quot;3&quot; |—
|646 950
|1,22
|5
|'''5'''
| +4
|-
| colspan=&quot;2&quot; |Барытын холбоон
|55 158 109
|100,00
|225
|53 100 093
|100,00
|225
|'''450'''
|0
|-
! colspan=&quot;10&quot; |
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Ааҕыллыбыт куоластар
|55 158 109
|97,92
|
|53 100 093
|96,52
|
| colspan=&quot;2&quot; |
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Ааҕыллыбатах куоластар
|1 171 581
|2,08
|
|1 913 578
|3,48
|
| colspan=&quot;2&quot; |
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Бары куоластар
|56 329 690
|100,00
|
|55 013 671
|100,00
|
| colspan=&quot;2&quot; |
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Куоластыыр бырааптаах дьон
|109 204 662
|51,58
|
|108 231 085
|50,83
|
| colspan=&quot;2&quot; |
|}
&lt;/center&gt;

== Быһаарыылар ==
{{Быһаарыылар|colwidth=30em}}

== Литэрэтиирэ ==

* ''Лолаева С., Чекрасов Г.'' Повседневная жизнь депутатов Государственной Думы. — Москва: Молодая гвардия, 2007—480 с.
* ''Сахаров Н. А.'' [https://web.archive.org/web/20210205183048/https://www.gosduma.net/about/parl105/lesson/inform105/index.php К 105-летию парламентаризма в России.] — &lt;abbr&gt;М&lt;/abbr&gt;&lt;abbr&gt;осква&lt;/abbr&gt;: Аппарат Государственной думы Федерального собрания Российской Федерации, 2011.

== Тас сигэлэр ==
{{Commonscat|State Duma}}

* [http://www.duma.gov.ru/ Госдуума официальнай саайта]
* [https://dumatv.ru/ ДУМА ТВ — парламентскай телевидение]

[[Категория:Госдуума]]</text>
      <sha1>4sjvhfl6nrq53yfgpdq3o326pk3grc7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Антонио Скармета</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58878</id>
    <revision>
      <id>430531</id>
      <parentid>430189</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:58:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <origin>430531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5825" sha1="oox2vc6exj65ys53t75u0wp8donan1u" xml:space="preserve">'''Эсте́бан Антонио Ска́рмета Врани́чич''' ({{lang-es|Esteban Antonio Skármeta Vranicic}}; 7.11.1940, Антофагаста — алтынньы 15, [[2024]]) — [[Чиили]] суруйааччыта, сценарист, педагог, [[Соҕуруу Америка]] литэрэтиирэтин биир бастыҥынан ааҕыллар. Чиили литэрэтиирэтин национальнай бириэмийэтин лауреата (2014), аан дойдуга аатырбыт «Ardiente Paciencia» («Уоттаах тулуйуу», эбэтэр атын аата «El cartero de Neruda», «Неруда почтальона») сэһэн (сороҕор арамаан дииллэр) ааптара, бу айымньы үстэн биир экранизацията (режиссер М.Рэдфорд) «Неруда почтальона» диэн аатынан киэҥник биллибитэ, [[Оскар (бириэмийэ)|Оскар]] биэс номинациятыгар туруорулла сылдьыбыта (ол иһигэр «Бастыҥ киинэ иһин»), бастыҥ киинэ муусукатын иһин номинацияҕа кыайбыта (1996, композитор Луис Бакалов).

== Олоҕо ==
[[1940 сыл]]лаахха [[сэтинньи 7]] күнүгэр Чиили Антофагаста куоратыгар [[Хорватия]]ттан (Брач арыы) көспүт ыалга төрөөбүтэ, аҕата Антонио Скармета Симунович, ийэтэ Магдалена Враничич. Хас да оскуолаҕа Антофагастаҕа үөрэммит, үрдүк үөрэҕи Сантьягоҕа Национальнай институкка ылбыт, бөлөһүөк [[Франсиско Солеро Грима]] үөрэнээччитэ. Диссэртээссийэтин [[Ортега-и-Гассет]] бөлөһүөпүйэтигэр көмүскээбит.

1964 с. Фулбрайт истипиэдьийэтин ылан АХШ-ка Колумбийскай университекка (Нью-Йорк) аспирантураҕа үөрэммит, онно бастакы ойоҕунаан Сесилия Буазьелыын олорбут. Икки сыл үөрэммит кэмигэр хас да кэпсээни суруйбут, актер идэтигэр уһуйуллубут.

1966 с. Чиилигэ төннүбүт, тыйаатыр режиссерунан үлэлээбит, бастакы кэпсээннэрин хомуурунньугун бэчээттэппит. Кэмиттэн кэмигэр тэлэбиидэнньэҕэ «Аһаҕас кинигэ» диэн биэриигэ кыттар эбит, 1970 с. «15 minutos con» диэн биэриини ыыппыт. 1973 с. балаҕан ыйыгар буолбут [[Пиночет]] байыаннай переворотун кэнниттэн дойдуттан күрээбит, бастаан [[Аргентина]]ҕа биир сыл олорбут, онтон [[Арҕаа Германия]]ҕа көспүт. Онно грант ылан «Хаар умайарын түһээтим» («Soñé que la nieve ardía») диэн бастакы арамаанын суруйбут. Бу манна олорон [[Пабло Неруда|Неруда]] почтальонун туһунан сэһэни суруйуутун саҕалаабыт, бастаан Ньиэмэс араадьыйатыгар анаан, онтон сценарий быһыытынан. 1983 с. бэйэтэ киинэ устубут. Онтон 1985 с. «Ardiente paciencia» диэн ааттаан кинигэ бэчээттээбит. Онтон [[Майкл Рэдфорд]] «El cartero de Neruda» («Неруда почтальона») диэн аатынан иккис киинэни устубута күүскэ биллибитэ. [[Миэксикэ]] композитора Даниэль Катан бу кинигэ матыыбынан опера айбыта, ол операны «Лос_Анжелес операҕа» «Il Postino» («Почтальон») диэн аатынан туруорбуттара, Нерудо партиятын [[Пласидо Доминго]], Матильде партиятын Кристина Гальярдо-Домас толорбуттара.

16 сыл кэриҥэ кыраныысса таһыгар олорон баран суруйааччы 1989 с. Чиилигэ төннүбүтэ. Сантьягоҕа Гете институтугар Генрих Белль мастарыскыайын олохтообута. Бу мастарыскыайга хас да көлүөнэ эдэр суруйааччылар уһуйуллубуттара. 2000 сыл ыам ыйыгар Германияҕа Чиили посолунан анаммыта, 2003 сыллаахха диэри үлэлээбитэ. 2015 сыл балаҕан ыйын 7 күнүгэр Чили Тылга акадьыамыйатын чилиэнинэн талыллыбыта (20№).

Куртах араагынан ыалдьар этэ, 2016 с. эпэрээһийэлэммитэ. [[2024 сыл|2024]] с. [[алтынньы 15]] күнүгэр 83 сааһыгар өлбүтэ.

[[Категория:Дьон алпаабытынан]]
[[Категория:Суруйааччылар]]
[[Категория:Чили]]
[[Категория:1940 сыллаахха төрөөбүттэр]]
[[Категория:Сэтинньи 7 күнүгэр төрөөбүттэр]]
[[Категория:2015 сыллаахха өлбүттэр]]
[[Категория:Балаҕан ыйын 7 күнүгэр өлбүттэр]]</text>
      <sha1>oox2vc6exj65ys53t75u0wp8donan1u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>430532</id>
      <parentid>430531</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T10:06:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Олоҕо */</comment>
      <origin>430532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7151" sha1="cse7sfwtrtzc1yfoggrrp0y94t2lu6q" xml:space="preserve">'''Эсте́бан Антонио Ска́рмета Врани́чич''' ({{lang-es|Esteban Antonio Skármeta Vranicic}}; 7.11.1940, Антофагаста — алтынньы 15, [[2024]]) — [[Чиили]] суруйааччыта, сценарист, педагог, [[Соҕуруу Америка]] литэрэтиирэтин биир бастыҥынан ааҕыллар. Чиили литэрэтиирэтин национальнай бириэмийэтин лауреата (2014), аан дойдуга аатырбыт «Ardiente Paciencia» («Уоттаах тулуйуу», эбэтэр атын аата «El cartero de Neruda», «Неруда почтальона») сэһэн (сороҕор арамаан дииллэр) ааптара, бу айымньы үстэн биир экранизацията (режиссер М.Рэдфорд) «Неруда почтальона» диэн аатынан киэҥник биллибитэ, [[Оскар (бириэмийэ)|Оскар]] биэс номинациятыгар туруорулла сылдьыбыта (ол иһигэр «Бастыҥ киинэ иһин»), бастыҥ киинэ муусукатын иһин номинацияҕа кыайбыта (1996, композитор Луис Бакалов).

== Олоҕо ==
[[1940 сыл]]лаахха [[сэтинньи 7]] күнүгэр Чиили Антофагаста куоратыгар [[Хорватия]]ттан (Брач арыы) көспүт ыалга төрөөбүтэ, аҕата Антонио Скармета Симунович, ийэтэ Магдалена Враничич. Хас да оскуолаҕа Антофагастаҕа үөрэммит, үрдүк үөрэҕи Сантьягоҕа Национальнай институкка ылбыт, бөлөһүөк [[Франсиско Солеро Грима]] үөрэнээччитэ. Диссэртээссийэтин [[Ортега-и-Гассет]] бөлөһүөпүйэтигэр көмүскээбит.

1964 с. Фулбрайт истипиэдьийэтин ылан АХШ-ка Колумбийскай университекка (Нью-Йорк) аспирантураҕа үөрэммит, онно бастакы ойоҕунаан Сесилия Буазьелыын олорбут. Икки сыл үөрэммит кэмигэр хас да кэпсээни суруйбут, актер идэтигэр уһуйуллубут.

1966 с. Чиилигэ төннүбүт, тыйаатыр режиссерунан үлэлээбит, бастакы кэпсээннэрин хомуурунньугун бэчээттэппит. Кэмиттэн кэмигэр тэлэбиидэнньэҕэ «Аһаҕас кинигэ» диэн биэриигэ кыттар эбит, 1970 с. «15 minutos con» диэн биэриини ыыппыт. 1973 с. балаҕан ыйыгар буолбут [[Пиночет]] байыаннай переворотун кэнниттэн дойдуттан күрээбит, бастаан [[Аргентина]]ҕа биир сыл олорбут, онтон [[Арҕаа Германия]]ҕа көспүт. Онно грант ылан «Хаар умайарын түһээтим» («Soñé que la nieve ardía») диэн бастакы арамаанын суруйбут. Бу манна олорон [[Пабло Неруда|Неруда]] почтальонун туһунан сэһэни суруйуутун саҕалаабыт, бастаан Ньиэмэс араадьыйатыгар анаан, онтон сценарий быһыытынан. 1983 с. бэйэтэ киинэ устубут. Онтон 1985 с. «Ardiente paciencia» диэн ааттаан кинигэ бэчээттээбит. Онтон [[Майкл Рэдфорд]] «El cartero de Neruda» («Неруда почтальона») диэн аатынан иккис киинэни устубута күүскэ биллибитэ. [[Миэксикэ]] композитора Даниэль Катан бу кинигэ матыыбынан опера айбыта, ол операны «Лос_Анжелес операҕа» «Il Postino» («Почтальон») диэн аатынан туруорбуттара, Нерудо партиятын [[Пласидо Доминго]], Матильде партиятын Кристина Гальярдо-Домас толорбуттара.

16 сыл кэриҥэ кыраныысса таһыгар олорон баран суруйааччы 1989 с. Чиилигэ төннүбүтэ. Сантьягоҕа Гете институтугар Генрих Белль мастарыскыайын олохтообута. Бу мастарыскыайга хас да көлүөнэ эдэр суруйааччылар уһуйуллубуттара. 2000 сыл ыам ыйыгар Германияҕа Чиили посолунан анаммыта, 2003 сыллаахха диэри үлэлээбитэ. 2015 сыл балаҕан ыйын 7 күнүгэр Чили Тылга акадьыамыйатын чилиэнинэн талыллыбыта (20№).

Куртах араагынан ыалдьар этэ, 2016 с. эпэрээһийэлэммитэ. [[2024 сыл|2024]] с. [[алтынньы 15]] күнүгэр 83 сааһыгар өлбүтэ.

== Айымньылара ==
{{Кол|2}}
* ''El entusiasmo'', новеллалар (1967)
* ''Desnudo en el tejado'', кэпсээннэр ([[1969]])
* ''Tiro libre'', кэпсээннэр ([[1974]])
* ''Soñé que la nieve ardía'', арамаан ([[1975]])
* ''Novios y solitarios'', кэпсээннэр (1975)
* ''No pasó nada'', арамаан ([[1980]])
* ''La insurrección'', арамаан ([[1982]])
* ''[[Пылкое терпение (роман)|Ardiente Paciencia]]'', [[Пабло Неруда]] туһунан арамаан ([[1985]], [[Почтальон (киинэ, 1994)|М.Рэдфорд [[1994]] с. киинэ устубута]])
* ''Matchball'', арамаан ([[1989]])
* ''La Cenicienta en San Francisco y otros cuentos'', талыллыбыт новеллалар ([[1990]])
* ''La composición'', сэһэн ([[1998]])
* ''La boda del poeta'', арамаан ([[1999]])
* ''La chica del trombón'', арамаан ([[2001]])
* ''El baile de la victoria'', арамаан ([[2003]]), [[Планета (бириэмийэ)|«Планета» бириэмиэйэ]]
* ''Dieciocho kilates'', дыраама ([[2010]],[[Неаполь]]га туруоруллубута)
* ''Un padre de película'', арамаан (2010)
* ''Los días del arco iris'', арамаан (2010)
{{конец кол}}

[[Категория:Дьон алпаабытынан]]
[[Категория:Суруйааччылар]]
[[Категория:Чили]]
[[Категория:1940 сыллаахха төрөөбүттэр]]
[[Категория:Сэтинньи 7 күнүгэр төрөөбүттэр]]
[[Категория:2015 сыллаахха өлбүттэр]]
[[Категория:Балаҕан ыйын 7 күнүгэр өлбүттэр]]</text>
      <sha1>cse7sfwtrtzc1yfoggrrp0y94t2lu6q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>430533</id>
      <parentid>430532</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T10:06:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Айымньылара */</comment>
      <origin>430533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7147" sha1="d1z0tgl7kerl8a11dwxnpmvmdiq9j49" xml:space="preserve">'''Эсте́бан Антонио Ска́рмета Врани́чич''' ({{lang-es|Esteban Antonio Skármeta Vranicic}}; 7.11.1940, Антофагаста — алтынньы 15, [[2024]]) — [[Чиили]] суруйааччыта, сценарист, педагог, [[Соҕуруу Америка]] литэрэтиирэтин биир бастыҥынан ааҕыллар. Чиили литэрэтиирэтин национальнай бириэмийэтин лауреата (2014), аан дойдуга аатырбыт «Ardiente Paciencia» («Уоттаах тулуйуу», эбэтэр атын аата «El cartero de Neruda», «Неруда почтальона») сэһэн (сороҕор арамаан дииллэр) ааптара, бу айымньы үстэн биир экранизацията (режиссер М.Рэдфорд) «Неруда почтальона» диэн аатынан киэҥник биллибитэ, [[Оскар (бириэмийэ)|Оскар]] биэс номинациятыгар туруорулла сылдьыбыта (ол иһигэр «Бастыҥ киинэ иһин»), бастыҥ киинэ муусукатын иһин номинацияҕа кыайбыта (1996, композитор Луис Бакалов).

== Олоҕо ==
[[1940 сыл]]лаахха [[сэтинньи 7]] күнүгэр Чиили Антофагаста куоратыгар [[Хорватия]]ттан (Брач арыы) көспүт ыалга төрөөбүтэ, аҕата Антонио Скармета Симунович, ийэтэ Магдалена Враничич. Хас да оскуолаҕа Антофагастаҕа үөрэммит, үрдүк үөрэҕи Сантьягоҕа Национальнай институкка ылбыт, бөлөһүөк [[Франсиско Солеро Грима]] үөрэнээччитэ. Диссэртээссийэтин [[Ортега-и-Гассет]] бөлөһүөпүйэтигэр көмүскээбит.

1964 с. Фулбрайт истипиэдьийэтин ылан АХШ-ка Колумбийскай университекка (Нью-Йорк) аспирантураҕа үөрэммит, онно бастакы ойоҕунаан Сесилия Буазьелыын олорбут. Икки сыл үөрэммит кэмигэр хас да кэпсээни суруйбут, актер идэтигэр уһуйуллубут.

1966 с. Чиилигэ төннүбүт, тыйаатыр режиссерунан үлэлээбит, бастакы кэпсээннэрин хомуурунньугун бэчээттэппит. Кэмиттэн кэмигэр тэлэбиидэнньэҕэ «Аһаҕас кинигэ» диэн биэриигэ кыттар эбит, 1970 с. «15 minutos con» диэн биэриини ыыппыт. 1973 с. балаҕан ыйыгар буолбут [[Пиночет]] байыаннай переворотун кэнниттэн дойдуттан күрээбит, бастаан [[Аргентина]]ҕа биир сыл олорбут, онтон [[Арҕаа Германия]]ҕа көспүт. Онно грант ылан «Хаар умайарын түһээтим» («Soñé que la nieve ardía») диэн бастакы арамаанын суруйбут. Бу манна олорон [[Пабло Неруда|Неруда]] почтальонун туһунан сэһэни суруйуутун саҕалаабыт, бастаан Ньиэмэс араадьыйатыгар анаан, онтон сценарий быһыытынан. 1983 с. бэйэтэ киинэ устубут. Онтон 1985 с. «Ardiente paciencia» диэн ааттаан кинигэ бэчээттээбит. Онтон [[Майкл Рэдфорд]] «El cartero de Neruda» («Неруда почтальона») диэн аатынан иккис киинэни устубута күүскэ биллибитэ. [[Миэксикэ]] композитора Даниэль Катан бу кинигэ матыыбынан опера айбыта, ол операны «Лос_Анжелес операҕа» «Il Postino» («Почтальон») диэн аатынан туруорбуттара, Нерудо партиятын [[Пласидо Доминго]], Матильде партиятын Кристина Гальярдо-Домас толорбуттара.

16 сыл кэриҥэ кыраныысса таһыгар олорон баран суруйааччы 1989 с. Чиилигэ төннүбүтэ. Сантьягоҕа Гете институтугар Генрих Белль мастарыскыайын олохтообута. Бу мастарыскыайга хас да көлүөнэ эдэр суруйааччылар уһуйуллубуттара. 2000 сыл ыам ыйыгар Германияҕа Чиили посолунан анаммыта, 2003 сыллаахха диэри үлэлээбитэ. 2015 сыл балаҕан ыйын 7 күнүгэр Чили Тылга акадьыамыйатын чилиэнинэн талыллыбыта (20№).

Куртах араагынан ыалдьар этэ, 2016 с. эпэрээһийэлэммитэ. [[2024 сыл|2024]] с. [[алтынньы 15]] күнүгэр 83 сааһыгар өлбүтэ.

== Айымньылара ==
{{Кол|2}}
* ''El entusiasmo'', новеллалар (1967)
* ''Desnudo en el tejado'', кэпсээннэр ([[1969]])
* ''Tiro libre'', кэпсээннэр ([[1974]])
* ''Soñé que la nieve ardía'', арамаан ([[1975]])
* ''Novios y solitarios'', кэпсээннэр (1975)
* ''No pasó nada'', арамаан ([[1980]])
* ''La insurrección'', арамаан ([[1982]])
* ''[[Пылкое терпение (роман)|Ardiente Paciencia]]'', [[Пабло Неруда]] туһунан арамаан ([[1985]], [[Почтальон (киинэ, 1994)|М.Рэдфорд 1994 с. киинэ устубута]])
* ''Matchball'', арамаан ([[1989]])
* ''La Cenicienta en San Francisco y otros cuentos'', талыллыбыт новеллалар ([[1990]])
* ''La composición'', сэһэн ([[1998]])
* ''La boda del poeta'', арамаан ([[1999]])
* ''La chica del trombón'', арамаан ([[2001]])
* ''El baile de la victoria'', арамаан ([[2003]]), [[Планета (бириэмийэ)|«Планета» бириэмиэйэ]]
* ''Dieciocho kilates'', дыраама ([[2010]],[[Неаполь]]га туруоруллубута)
* ''Un padre de película'', арамаан (2010)
* ''Los días del arco iris'', арамаан (2010)
{{конец кол}}

[[Категория:Дьон алпаабытынан]]
[[Категория:Суруйааччылар]]
[[Категория:Чили]]
[[Категория:1940 сыллаахха төрөөбүттэр]]
[[Категория:Сэтинньи 7 күнүгэр төрөөбүттэр]]
[[Категория:2015 сыллаахха өлбүттэр]]
[[Категория:Балаҕан ыйын 7 күнүгэр өлбүттэр]]</text>
      <sha1>d1z0tgl7kerl8a11dwxnpmvmdiq9j49</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Госдуума дьокутааттарын быыбардара (2026)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58929</id>
    <revision>
      <id>430513</id>
      <timestamp>2026-08-29T12:59:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sauit</username>
        <id>26795</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Буолуохтаах түбэлтэ|дата=балаҕан ыйын 18, 19 уонна 20 күннэрэ}} [[Билэ:Logo of the 2026 Russian State Duma election campaign.svg|мини|2026 сыллааҕы куоластааһын күннэрин логотиибэ]] '''Судаарыстыбынай Дуума IX ыҥырыы дьокутааттарын быыбардара''' 2026 сыллаахха балаҕан 18, 19 уонна 20 кү...&quot; саҥа сирэй оҥоһулунна</comment>
      <origin>430513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1753" sha1="9ybarzcs8vljuvb9qtj7j6ciom0z6sd" xml:space="preserve">{{Буолуохтаах түбэлтэ|дата=балаҕан ыйын 18, 19 уонна 20 күннэрэ}}
[[Билэ:Logo of the 2026 Russian State Duma election campaign.svg|мини|2026 сыллааҕы куоластааһын күннэрин логотиибэ]]
'''Судаарыстыбынай Дуума IX ыҥырыы дьокутааттарын быыбардара''' 2026 сыллаахха балаҕан 18, 19 уонна 20 күннэригэр буолуохтара. Быыбардарга 450 Госдуума дьокутааттара биллиэхтэрэ, олортон 225 дьокутаат уопсай партийнай испииһэктэринэн талыллар, оттон хаалбыт 225 дьокутаат биир мандааттаах уокуруктарынан талыллар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/articles/2026/02/13/vybory-deputatov-gosdumy-v-2026-godu/|title=Выборы в Госдуму в 2026 году|author=Константин Николаев|date=2026-02-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Партийнай испииһэктэргэ 3133 хандьыдаат киирбитэ. 1667 хандьыдаат биир мандааттаах уокуруктарга кыттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27963813|title=На выборы в ГД уже зарегистрированы федеральные списки семи партий|date=2026-07-29|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быһаарыылар ==
{{Быһаарыылар|colwidth=30em}}
[[Категория:Госдуума дьокутааттарын быыбардара]]
[[Категория:2026 сыл Арассыыйаҕа]]</text>
      <sha1>9ybarzcs8vljuvb9qtj7j6ciom0z6sd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>430514</id>
      <parentid>430513</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T13:16:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sauit</username>
        <id>26795</id>
      </contributor>
      <origin>430514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3537" sha1="i07mfgj22ii4otx47z8q7rct7l2ky84" xml:space="preserve">{{Буолуохтаах түбэлтэ|дата=балаҕан ыйын 18, 19 уонна 20 күннэрэ}}
[[Билэ:Logo of the 2026 Russian State Duma election campaign.svg|мини|2026 сыллааҕы куоластааһын күннэрин логотиибэ]]
'''Судаарыстыбынай Дуума IX ыҥырыы дьокутааттарын быыбардара''' 2026 сыллаахха балаҕан 18, 19 уонна 20 күннэригэр буолуохтара. Быыбардарга 450 Госдуума дьокутааттара биллиэхтэрэ, олортон 225 дьокутаат уопсай партийнай испииһэктэринэн талыллар, оттон хаалбыт 225 дьокутаат биир мандааттаах уокуруктарынан талыллар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/articles/2026/02/13/vybory-deputatov-gosdumy-v-2026-godu/|title=Выборы в Госдуму в 2026 году|author=Константин Николаев|date=2026-02-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Партийнай испииһэктэргэ 3133 хандьыдаат киирбитэ. 1667 хандьыдаат биир мандааттаах уокуруктарга кыттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27963813|title=На выборы в ГД уже зарегистрированы федеральные списки семи партий|date=2026-07-29|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быыбардар иннинэ ==
Бүтэһик Госдуума дьокутааттарын быырбардара 2021 сыллаахха балаҕан ыйын 17, 18 уонна 19 күннэригэр буолбуттара. Онно «[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]» 324 миэстэни ылбыта. Өссө КПРФ, «Сиэрдээх Арассыыйа», ЛДПР уонна «Саҥа Дьон» партиялар 5%-наах боруогу ааспыттара. Өссө биир мандааттаах уокуруктарынан «Рост партията», «Родина» уонна «Гражданскай платформа» партиялар ааспыттара. Биир мандааттаах уокуруктарынан 5 тутулуга суох хандьыдаат Дуумаҕа киирбитэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cikrf.ru/activity/docs/postanovleniya/50580/|title=Об установлении общих результатов выборов депутатов Государственной Думы Федерального Собрания Российской Федерации восьмого созыва|date=2021-09-24|work=Арассыыйа Центральнай избирательнай комиссията|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Илии батааһыннарын хомуйумуохтарын сөп партиялар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/social/2025/09/16/21708806.shtml|title=Единый день голосования-2025: как изменится власть и общественная повестка?|work=Gazeta.ru|date=2025-09-16|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;
!
!
!
!
|-
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|}

== Быһаарыылар ==
{{Быһаарыылар|colwidth=30em}}
[[Категория:Госдуума дьокутааттарын быыбардара]]
[[Категория:2026 сыл Арассыыйаҕа]]</text>
      <sha1>i07mfgj22ii4otx47z8q7rct7l2ky84</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>430516</id>
      <parentid>430514</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T13:36:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sauit</username>
        <id>26795</id>
      </contributor>
      <origin>430516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4868" sha1="40q2rexngb109li1lu0lvsmme6u5m7t" xml:space="preserve">{{Буолуохтаах түбэлтэ|дата=балаҕан ыйын 18, 19 уонна 20 күннэрэ}}
[[Билэ:Logo of the 2026 Russian State Duma election campaign.svg|мини|2026 сыллааҕы куоластааһын күннэрин логотиибэ]]
'''Судаарыстыбынай Дуума IX ыҥырыы дьокутааттарын быыбардара''' 2026 сыллаахха балаҕан 18, 19 уонна 20 күннэригэр буолуохтара. Быыбардарга 450 [[Госдуума]] дьокутааттара биллиэхтэрэ, олортон 225 дьокутаат уопсай партийнай испииһэктэринэн талыллар, оттон хаалбыт 225 дьокутаат биир мандааттаах уокуруктарынан талыллар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/articles/2026/02/13/vybory-deputatov-gosdumy-v-2026-godu/|title=Выборы в Госдуму в 2026 году|author=Константин Николаев|date=2026-02-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Партийнай испииһэктэргэ 3133 хандьыдаат киирбитэ. 1667 хандьыдаат биир мандааттаах уокуруктарга кыттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27963813|title=На выборы в ГД уже зарегистрированы федеральные списки семи партий|date=2026-07-29|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быыбардар иннинэ ==
Бүтэһик Госдуума дьокутааттарын быырбардара 2021 сыллаахха балаҕан ыйын 17, 18 уонна 19 күннэригэр буолбуттара. Онно «[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]» 324 миэстэни ылбыта. Өссө [[КПРФ]], «[[Сиэрдээх Арассыыйа]]», [[ЛДПР]] уонна «[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа Дьон]]» партиялар 5%-наах боруогу ааспыттара. Өссө биир мандааттаах уокуруктарынан «[[Рост партията]]», «[[Родина (партия)|Родина]]» уонна «[[Гражданскай платформа]]» партиялар ааспыттара. Биир мандааттаах уокуруктарынан 5 тутулуга суох хандьыдаат Дуумаҕа киирбитэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cikrf.ru/activity/docs/postanovleniya/50580/|title=Об установлении общих результатов выборов депутатов Государственной Думы Федерального Собрания Российской Федерации восьмого созыва|date=2021-09-24|work=Арассыыйа Центральнай избирательнай комиссията|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Илии батааһыннарын хомуйумуохтарын сөп партиялар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/social/2025/09/16/21708806.shtml|title=Единый день голосования-2025: как изменится власть и общественная повестка?|work=Gazeta.ru|date=2025-09-16|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; |Партия
!Госдуумаҕа&lt;ref&gt;VIII ыҥырыы кэмигэр буолбут уларытыылара суох&lt;/ref&gt;
!Региональнай парламеннарга
!Бүтэһик быыбардарга
|-
|
|«[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]»
|324
|3165
|49,82%
|-
|
|[[КПРФ]]
|57
|411
|18,93%
|-
|
|[[ЛДПР]]
|21
|187
|7,55%
|-
|
|«[[Сиэрдээх Арассыыйа]]»
|27
|191
|7,46%
|-
|
|«[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа Дьон]]»
|14
|74
|5,84%&lt;ref&gt;«[[Рост партията|Рост партиятын]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
|
|«[[Пенсионердар партиялара]]»
|0
|28
|2,45%
|-
|
|«[[От күөхтэр (партия, Арассыыйа)|От күөхтэр]]»
|0
|4
|1,55%&lt;ref&gt;«[[От күөх альтернатива (партия, Арассыыйа)|От күөх альтернативаны]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
|
|«[[Яблоко (партия)|Яблоко]]»
|0
|5
|1,34%
|-
|
|«[[Арассыыйа коммунистара]]»
|0
|11
|1,27%
|-
|
|«[[Родина (партия)|Родина]]»
|1
|9
|0,80%
|-
|
|«[[Көнө демократия партията]]»
|0
|1
|''кыттыбатаҕа''
|}

== Быһаарыылар ==
{{Быһаарыылар|colwidth=30em}}
[[Категория:Госдуума дьокутааттарын быыбардара]]
[[Категория:2026 сыл Арассыыйаҕа]]</text>
      <sha1>40q2rexngb109li1lu0lvsmme6u5m7t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>430517</id>
      <parentid>430516</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T13:41:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sauit</username>
        <id>26795</id>
      </contributor>
      <origin>430517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5086" sha1="gci313uuxyot73dgt7yode6i13cvlns" xml:space="preserve">{{Буолуохтаах түбэлтэ|дата=балаҕан ыйын 18, 19 уонна 20 күннэрэ}}
[[Билэ:Logo of the 2026 Russian State Duma election campaign.svg|мини|2026 сыллааҕы куоластааһын күннэрин логотиибэ]]
'''Судаарыстыбынай Дуума IX ыҥырыы дьокутааттарын быыбардара''' 2026 сыллаахха балаҕан 18, 19 уонна 20 күннэригэр буолуохтара. Быыбардарга 450 [[Госдуума]] дьокутааттара биллиэхтэрэ, олортон 225 дьокутаат уопсай партийнай испииһэктэринэн талыллар, оттон хаалбыт 225 дьокутаат биир мандааттаах уокуруктарынан талыллар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/articles/2026/02/13/vybory-deputatov-gosdumy-v-2026-godu/|title=Выборы в Госдуму в 2026 году|author=Константин Николаев|date=2026-02-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Партийнай испииһэктэргэ 3133 хандьыдаат киирбитэ. 1667 хандьыдаат биир мандааттаах уокуруктарга кыттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27963813|title=На выборы в ГД уже зарегистрированы федеральные списки семи партий|date=2026-07-29|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быыбардар иннинэ ==
Бүтэһик Госдуума дьокутааттарын быырбардара 2021 сыллаахха балаҕан ыйын 17, 18 уонна 19 күннэригэр буолбуттара. Онно «[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]» 324 миэстэни ылбыта. Өссө [[КПРФ]], «[[Сиэрдээх Арассыыйа]]», [[ЛДПР]] уонна «[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа Дьон]]» партиялар 5%-наах боруогу ааспыттара. Өссө биир мандааттаах уокуруктарынан «[[Рост партията]]», «[[Родина (партия)|Родина]]» уонна «[[Гражданскай платформа]]» партиялар ааспыттара. Биир мандааттаах уокуруктарынан 5 тутулуга суох хандьыдаат Дуумаҕа киирбитэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cikrf.ru/activity/docs/postanovleniya/50580/|title=Об установлении общих результатов выборов депутатов Государственной Думы Федерального Собрания Российской Федерации восьмого созыва|date=2021-09-24|work=Арассыыйа Центральнай избирательнай комиссията|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Илии батааһыннарын хомуйумуохтарын сөп партиялар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/social/2025/09/16/21708806.shtml|title=Единый день голосования-2025: как изменится власть и общественная повестка?|work=Gazeta.ru|date=2025-09-16|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; |Партия
!Госдуумаҕа&lt;ref&gt;VIII ыҥырыы кэмигэр буолбут уларытыылара суох&lt;/ref&gt;
!Региональнай парламеннарга
!Бүтэһик быыбардарга
|-
| bgcolor=&quot;#2E4EA4&quot; |
|«[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]»
|324
|3165
|49,82%
|-
| bgcolor=&quot;#CC1111&quot; |
|[[КПРФ]]
|57
|411
|18,93%
|-
|bgcolor=&quot;#4488CC&quot; |
|[[ЛДПР]]
|21
|187
|7,55%
|-
| bgcolor=&quot;#FFC003&quot; |
|«[[Сиэрдээх Арассыыйа]]»
|27
|191
|7,46%
|-
| bgcolor=&quot;#47C2C0&quot; |
|«[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа Дьон]]»
|14
|74
|5,84%&lt;ref&gt;«[[Рост партията|Рост партиятын]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#FFB5A8&quot; |
|«[[Пенсионердар партиялара]]»
|0
|28
|2,45%
|-
| bgcolor=&quot;#009933&quot; |
|«[[От күөхтэр (партия, Арассыыйа)|От күөхтэр]]»
|0
|4
|1,55%&lt;ref&gt;«[[От күөх альтернатива (партия, Арассыыйа)|От күөх альтернативаны]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#00A23D&quot; |
|«[[Яблоко (партия)|Яблоко]]»
|0
|5
|1,34%
|-
| bgcolor=&quot;#FF3322&quot;|
|«[[Арассыыйа коммунистара]]»
|0
|11
|1,27%
|-
| bgcolor=&quot;#E61B23&quot; |
|«[[Родина (партия)|Родина]]»
|1
|9
|0,80%
|-
| bgcolor=&quot;#08457e&quot; |
|«[[Көнө демократия партията]]»
|0
|1
|''кыттыбатаҕа''
|}

== Быһаарыылар ==
{{Быһаарыылар|colwidth=30em}}
[[Категория:Госдуума дьокутааттарын быыбардара]]
[[Категория:2026 сыл Арассыыйаҕа]]</text>
      <sha1>gci313uuxyot73dgt7yode6i13cvlns</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>430518</id>
      <parentid>430517</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T13:43:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sauit</username>
        <id>26795</id>
      </contributor>
      <comment>/* Быыбардар иннинэ */</comment>
      <origin>430518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5105" sha1="b2xjkcvf3s51226f2jrhtj0g81cnq5y" xml:space="preserve">{{Буолуохтаах түбэлтэ|дата=балаҕан ыйын 18, 19 уонна 20 күннэрэ}}
[[Билэ:Logo of the 2026 Russian State Duma election campaign.svg|мини|2026 сыллааҕы куоластааһын күннэрин логотиибэ]]
'''Судаарыстыбынай Дуума IX ыҥырыы дьокутааттарын быыбардара''' 2026 сыллаахха балаҕан 18, 19 уонна 20 күннэригэр буолуохтара. Быыбардарга 450 [[Госдуума]] дьокутааттара биллиэхтэрэ, олортон 225 дьокутаат уопсай партийнай испииһэктэринэн талыллар, оттон хаалбыт 225 дьокутаат биир мандааттаах уокуруктарынан талыллар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/articles/2026/02/13/vybory-deputatov-gosdumy-v-2026-godu/|title=Выборы в Госдуму в 2026 году|author=Константин Николаев|date=2026-02-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Партийнай испииһэктэргэ 3133 хандьыдаат киирбитэ. 1667 хандьыдаат биир мандааттаах уокуруктарга кыттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27963813|title=На выборы в ГД уже зарегистрированы федеральные списки семи партий|date=2026-07-29|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быыбардар иннинэ ==
Бүтэһик Госдуума дьокутааттарын быырбардара 2021 сыллаахха балаҕан ыйын 17, 18 уонна 19 күннэригэр буолбуттара. Онно «[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]» 324 миэстэни ылбыта. Өссө [[КПРФ]], «[[Сиэрдээх Арассыыйа]]», [[ЛДПР]] уонна «[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа Дьон]]» партиялар 5%-наах боруогу ааспыттара. Өссө биир мандааттаах уокуруктарынан «[[Рост партията]]», «[[Родина (партия)|Родина]]» уонна «[[Гражданскай платформа]]» партиялар ааспыттара. Биир мандааттаах уокуруктарынан 5 тутулуга суох хандьыдаат Дуумаҕа киирбитэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cikrf.ru/activity/docs/postanovleniya/50580/|title=Об установлении общих результатов выборов депутатов Государственной Думы Федерального Собрания Российской Федерации восьмого созыва|date=2021-09-24|work=Арассыыйа Центральнай избирательнай комиссията|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Илии батааһыннарын хомуйумуохтарын сөп партиялар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/social/2025/09/16/21708806.shtml|title=Единый день голосования-2025: как изменится власть и общественная повестка?|work=Gazeta.ru|date=2025-09-16|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; |Партия
!Госдуумаҕа&lt;ref&gt;VIII ыҥырыы кэмигэр буолбут уларытыылара суох&lt;/ref&gt;
!Региональнай парламеннарга
!Бүтэһик быыбардарга
|-
| bgcolor=&quot;#2E4EA4&quot; |
|«[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]»
|324
|3165
|49,82%
|-
| bgcolor=&quot;#CC1111&quot; |
|[[КПРФ]]
|57
|411
|18,93%
|-
|bgcolor=&quot;#4488CC&quot; |
|[[ЛДПР]]
|21
|187
|7,55%
|-
| bgcolor=&quot;#FFC003&quot; |
|«[[Сиэрдээх Арассыыйа]]»
|27
|191
|7,46%
|-
| bgcolor=&quot;#47C2C0&quot; |
|«[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа Дьон]]»
|14
|74
|5,84%&lt;ref&gt;«[[Рост партията|Рост партиятын]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#FFB5A8&quot; |
|«[[Пенсионердар партиялара]]»
|0
|28
|2,45%
|-
| bgcolor=&quot;#009933&quot; |
|«[[От күөхтэр (партия, Арассыыйа)|От күөхтэр]]»
|0
|4
|1,55%&lt;ref&gt;«[[От күөх альтернатива (партия, Арассыыйа)|От күөх альтернативаны]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#00A23D&quot; |
|«[[Яблоко (партия)|Яблоко]]»
|0
|5
|1,34%
|-
| bgcolor=&quot;#FF3322&quot;|
|«[[Арассыыйа коммунистара]]»
|0
|11
|1,27%
|-
| bgcolor=&quot;#E61B23&quot; |
|«[[Родина (партия)|Родина]]»
|1
|9
|0,80%
|-
| bgcolor=&quot;#08457e&quot; |
|«[[Көнө демократия партията]]»
|0
|1
|''кыттыбатаҕа''
|}
&lt;/center&gt;

== Быһаарыылар ==
{{Быһаарыылар|colwidth=30em}}
[[Категория:Госдуума дьокутааттарын быыбардара]]
[[Категория:2026 сыл Арассыыйаҕа]]</text>
      <sha1>b2xjkcvf3s51226f2jrhtj0g81cnq5y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>430519</id>
      <parentid>430518</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T13:53:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sauit</username>
        <id>26795</id>
      </contributor>
      <comment>/* Быыбардар иннинэ */</comment>
      <origin>430519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6776" sha1="oi4p1w70v9q6f7c02euu9zylanxodv7" xml:space="preserve">{{Буолуохтаах түбэлтэ|дата=балаҕан ыйын 18, 19 уонна 20 күннэрэ}}
[[Билэ:Logo of the 2026 Russian State Duma election campaign.svg|мини|2026 сыллааҕы куоластааһын күннэрин логотиибэ]]
'''Судаарыстыбынай Дуума IX ыҥырыы дьокутааттарын быыбардара''' 2026 сыллаахха балаҕан 18, 19 уонна 20 күннэригэр буолуохтара. Быыбардарга 450 [[Госдуума]] дьокутааттара биллиэхтэрэ, олортон 225 дьокутаат уопсай партийнай испииһэктэринэн талыллар, оттон хаалбыт 225 дьокутаат биир мандааттаах уокуруктарынан талыллар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/articles/2026/02/13/vybory-deputatov-gosdumy-v-2026-godu/|title=Выборы в Госдуму в 2026 году|author=Константин Николаев|date=2026-02-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Партийнай испииһэктэргэ 3133 хандьыдаат киирбитэ. 1667 хандьыдаат биир мандааттаах уокуруктарга кыттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27963813|title=На выборы в ГД уже зарегистрированы федеральные списки семи партий|date=2026-07-29|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быыбардар иннинэ ==
Бүтэһик Госдуума дьокутааттарын быырбардара 2021 сыллаахха балаҕан ыйын 17, 18 уонна 19 күннэригэр буолбуттара. Онно «[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]» 324 миэстэни ылбыта. Өссө [[КПРФ]], «[[Сиэрдээх Арассыыйа]]», [[ЛДПР]] уонна «[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа Дьон]]» партиялар 5%-наах боруогу ааспыттара. Өссө биир мандааттаах уокуруктарынан «[[Рост партията]]», «[[Родина (партия)|Родина]]» уонна «[[Гражданскай платформа]]» партиялар ааспыттара. Биир мандааттаах уокуруктарынан 5 тутулуга суох хандьыдаат Дуумаҕа киирбитэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cikrf.ru/activity/docs/postanovleniya/50580/|title=Об установлении общих результатов выборов депутатов Государственной Думы Федерального Собрания Российской Федерации восьмого созыва|date=2021-09-24|work=Арассыыйа Центральнай избирательнай комиссията|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Илии батааһыннарын хомуйумуохтарын сөп партиялар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/social/2025/09/16/21708806.shtml|title=Единый день голосования-2025: как изменится власть и общественная повестка?|work=Gazeta.ru|date=2025-09-16|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; |Партия
!Госдуумаҕа&lt;ref&gt;VIII ыҥырыы кэмигэр буолбут уларытыылара суох&lt;/ref&gt;
!Региональнай парламеннарга
!Бүтэһик быыбардарга
|-
| bgcolor=&quot;#2E4EA4&quot; |
|«[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]»
|324
|3165
|49,82%
|-
| bgcolor=&quot;#CC1111&quot; |
|[[КПРФ]]
|57
|411
|18,93%
|-
|bgcolor=&quot;#4488CC&quot; |
|[[ЛДПР]]
|21
|187
|7,55%
|-
| bgcolor=&quot;#FFC003&quot; |
|«[[Сиэрдээх Арассыыйа]]»
|27
|191
|7,46%
|-
| bgcolor=&quot;#47C2C0&quot; |
|«[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа Дьон]]»
|14
|74
|5,84%&lt;ref&gt;«[[Рост партията|Рост партиятын]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#FFB5A8&quot; |
|«[[Пенсионердар партиялара]]»
|0
|28
|2,45%
|-
| bgcolor=&quot;#009933&quot; |
|«[[От күөхтэр (партия, Арассыыйа)|От күөхтэр]]»
|0
|4
|1,55%&lt;ref&gt;«[[От күөх альтернатива (партия, Арассыыйа)|От күөх альтернативаны]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#00A23D&quot; |
|«[[Яблоко (партия)|Яблоко]]»
|0
|5
|1,34%
|-
| bgcolor=&quot;#FF3322&quot;|
|«[[Арассыыйа коммунистара]]»
|0
|11
|1,27%
|-
| bgcolor=&quot;#E61B23&quot; |
|«[[Родина (партия)|Родина]]»
|1
|9
|0,80%
|-
| bgcolor=&quot;#08457e&quot; |
|«[[Көнө демократия партията]]»
|0
|1
|''кыттыбатаҕа''
|}
&lt;/center&gt;

=== Быыбардарга бэлэмнэнии ===
Арассыыйа центральнай избирательнай комиссията 2026 сыллаахха 28 миллиард солкуобай ылбыта, онтон 23 миллиард Госдуума быыбардарыгар барыныаҕа&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2023/12/13/tsentrizbirkom-raskryl-stoimost-vyborov-v-gosdumu-v-2026-godu/|title=Центризбирком раскрыл стоимость выборов в Госдуму в 2026 году|author=Анатолий Акулов|date=2023-12-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

2026 сыллаахха бэс ыйын 16 күнүгэр Владимир Путин Госдуума дьокутааттарын быыбардарын балаҕан ыйын 20 күнүгэр туруорар ыйааҕы таһаарбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://duma.gov.ru/news/63722/|title=Президент России подписал Указ о назначении выборов в Государственную Думу|date=2026-06-16|work=[[Госдуума]] официальнай саайта|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Быыбардар официальнай слогана таһаарыллыбыта: «Эн куолаһыҥ — Арассыыйа күүһэ» ({{Lang-ru|«Твой голос — сила России»}})&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27788067|title=Выборы в Госдуму пройдут под слоганом &quot;Твой голос - сила России!&quot;|date=2026-06-17|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быһаарыылар ==
{{Быһаарыылар|colwidth=30em}}
[[Категория:Госдуума дьокутааттарын быыбардара]]
[[Категория:2026 сыл Арассыыйаҕа]]</text>
      <sha1>oi4p1w70v9q6f7c02euu9zylanxodv7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>430520</id>
      <parentid>430519</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:10:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sauit</username>
        <id>26795</id>
      </contributor>
      <comment>/* Быыбардар иннинэ */</comment>
      <origin>430520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10473" sha1="afpj0wnncjacw9gxxjhy8movcfz2qho" xml:space="preserve">{{Буолуохтаах түбэлтэ|дата=балаҕан ыйын 18, 19 уонна 20 күннэрэ}}
[[Билэ:Logo of the 2026 Russian State Duma election campaign.svg|мини|2026 сыллааҕы куоластааһын күннэрин логотиибэ]]
'''Судаарыстыбынай Дуума IX ыҥырыы дьокутааттарын быыбардара''' 2026 сыллаахха балаҕан 18, 19 уонна 20 күннэригэр буолуохтара. Быыбардарга 450 [[Госдуума]] дьокутааттара биллиэхтэрэ, олортон 225 дьокутаат уопсай партийнай испииһэктэринэн талыллар, оттон хаалбыт 225 дьокутаат биир мандааттаах уокуруктарынан талыллар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/articles/2026/02/13/vybory-deputatov-gosdumy-v-2026-godu/|title=Выборы в Госдуму в 2026 году|author=Константин Николаев|date=2026-02-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Партийнай испииһэктэргэ 3133 хандьыдаат киирбитэ. 1667 хандьыдаат биир мандааттаах уокуруктарга кыттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27963813|title=На выборы в ГД уже зарегистрированы федеральные списки семи партий|date=2026-07-29|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быыбардар иннинэ ==
Бүтэһик Госдуума дьокутааттарын быырбардара 2021 сыллаахха балаҕан ыйын 17, 18 уонна 19 күннэригэр буолбуттара. Онно «[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]» 324 миэстэни ылбыта. Өссө [[КПРФ]], «[[Сиэрдээх Арассыыйа]]», [[ЛДПР]] уонна «[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа Дьон]]» партиялар 5%-наах боруогу ааспыттара. Өссө биир мандааттаах уокуруктарынан «[[Рост партията]]», «[[Родина (партия)|Родина]]» уонна «[[Гражданскай платформа]]» партиялар ааспыттара. Биир мандааттаах уокуруктарынан 5 тутулуга суох хандьыдаат Дуумаҕа киирбитэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cikrf.ru/activity/docs/postanovleniya/50580/|title=Об установлении общих результатов выборов депутатов Государственной Думы Федерального Собрания Российской Федерации восьмого созыва|date=2021-09-24|work=Арассыыйа Центральнай избирательнай комиссията|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Илии батааһыннарын хомуйумуохтарын сөп партиялар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/social/2025/09/16/21708806.shtml|title=Единый день голосования-2025: как изменится власть и общественная повестка?|work=Gazeta.ru|date=2025-09-16|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; |Партия
!Госдуумаҕа&lt;ref&gt;VIII ыҥырыы кэмигэр буолбут уларытыылара суох&lt;/ref&gt;
!Региональнай парламеннарга
!Бүтэһик быыбардарга
|-
| bgcolor=&quot;#2E4EA4&quot; |
|«[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]»
|324
|3165
|49,82%
|-
| bgcolor=&quot;#CC1111&quot; |
|[[КПРФ]]
|57
|411
|18,93%
|-
|bgcolor=&quot;#4488CC&quot; |
|[[ЛДПР]]
|21
|187
|7,55%
|-
| bgcolor=&quot;#FFC003&quot; |
|«[[Сиэрдээх Арассыыйа]]»
|27
|191
|7,46%
|-
| bgcolor=&quot;#47C2C0&quot; |
|«[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа Дьон]]»
|14
|74
|5,84%&lt;ref&gt;«[[Рост партията|Рост партиятын]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#FFB5A8&quot; |
|«[[Пенсионердар партиялара]]»
|0
|28
|2,45%
|-
| bgcolor=&quot;#009933&quot; |
|«[[От күөхтэр (партия, Арассыыйа)|От күөхтэр]]»
|0
|4
|1,55%&lt;ref&gt;«[[От күөх альтернатива (партия, Арассыыйа)|От күөх альтернативаны]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#00A23D&quot; |
|«[[Яблоко (партия)|Яблоко]]»
|0
|5
|1,34%
|-
| bgcolor=&quot;#FF3322&quot;|
|«[[Арассыыйа коммунистара]]»
|0
|11
|1,27%
|-
| bgcolor=&quot;#E61B23&quot; |
|«[[Родина (партия)|Родина]]»
|1
|9
|0,80%
|-
| bgcolor=&quot;#08457e&quot; |
|«[[Көнө демократия партията]]»
|0
|1
|''кыттыбатаҕа''
|}
&lt;/center&gt;

=== Быыбардарга бэлэмнэнии ===
Арассыыйа центральнай избирательнай комиссията 2026 сыллаахха 28 миллиард солкуобай ылбыта, онтон 23 миллиард Госдуума быыбардарыгар барыныаҕа&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2023/12/13/tsentrizbirkom-raskryl-stoimost-vyborov-v-gosdumu-v-2026-godu/|title=Центризбирком раскрыл стоимость выборов в Госдуму в 2026 году|author=Анатолий Акулов|date=2023-12-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

2026 сыллаахха бэс ыйын 16 күнүгэр Владимир Путин Госдуума дьокутааттарын быыбардарын балаҕан ыйын 20 күнүгэр туруорар ыйааҕы таһаарбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://duma.gov.ru/news/63722/|title=Президент России подписал Указ о назначении выборов в Государственную Думу|date=2026-06-16|work=[[Госдуума]] официальнай саайта|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Быыбардар официальнай слогана таһаарыллыбыта: «Эн куолаһыҥ — Арассыыйа күүһэ» ({{Lang-ru|«Твой голос — сила России»}})&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27788067|title=Выборы в Госдуму пройдут под слоганом &quot;Твой голос - сила России!&quot;|date=2026-06-17|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

=== «Яблоко» партияны быыбардартан устуу ===
[[Билэ:Nikolay Rybakov 05 (cropped).jpg|мини|[[Рыбаков Николай Игоревич]]. «Экстремистскэй бэлиэлэри көрдөрүү» ыстатыйанан административнай эппиэтнэскэ түбэспитэ, ол иһин быыбардарга сатаан кыттыбат]]
2021 сыллаахтан 11 «[[Яблоко (партия)|Яблоко]]» партия чилиэнэ холуобунай ыстатыйаларынан буруйдаммыттара. 12 партия чилиэнэ «иностраннай агент» курдук ааҕыллар буолбуттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.yabloko.ru/%C2%AB%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%C2%BB%20%D0%B8%20%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%20%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%20%C2%AB%D0%AF%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%B0%C2%BB.%20%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0|title=«Спецоперация» и преследования активистов «Яблока». Хроника|work=[[Яблоко (партия)|Яблоко]] партия|lang=ru|accessdate=2026-08-29|date=2026-06-06}}&lt;/ref&gt;. Иностраннай агеннар уонна административнай «экстремистскэй бэлиэлэри көрдөрүү» ыстатыйанан буруйдаммыт дьон быыбардарга көҥүллэммэт. Олорго партия бэрэсэдээтэлэ, Николай Рыбаков, киирбит, өссө кини солбуйааччылара: Борис Вишневский уонна Владимир Дорохов&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vedomosti.ru/society/news/2026/03/17/1183544-peterburgskogo-deputata-obvinili|title=Петербургского депутата Шишлова обвинили в демонстрации запрещенной символики|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/7267318|title=«И я обязательно вернусь»|work=Коммерсантъ|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tula.aif.ru/society/zagranica-ne-pomozhet-inoagent-vladimir-dorohov-hochet-suditsya-s-minyustom|title=Заграница не поможет. Иноагент Владимир Дорохов* хочет судиться с минюстом|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Өссө биир бэрэсэдээтэл солбуйааччыта, Лев Шлосберг, 11 сыл уонна 1 ыйга колонияҕа ыытыллыбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2026/08/17/lva-shlosberga-prigovorili-k-11-godam-kolonii-za-antivoennuyu-pozitsiyu|title=Льва Шлосберга приговорили к 11 годам колонии за антивоенную позицию. Поводом для преследования политика стали участие в дебатах и репост обложки Daily Mirror с Путиным|work=Meduza|date=2026-08-17|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Өссө биир солбуйааччы, Максим Круглов, 7 сылга колонияҕа ыытыллыбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/europe/russian-politician-who-favours-ukraine-ceasefire-is-jailed-seven-years-over-2026-06-24/|title=Russian anti-war politician jailed for seven years over social media posts|work=Reuters|date=2026-06-24|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быһаарыылар ==
{{Быһаарыылар|colwidth=30em}}
[[Категория:Госдуума дьокутааттарын быыбардара]]
[[Категория:2026 сыл Арассыыйаҕа]]</text>
      <sha1>afpj0wnncjacw9gxxjhy8movcfz2qho</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>430521</id>
      <parentid>430520</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:17:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sauit</username>
        <id>26795</id>
      </contributor>
      <comment>/* «Яблоко» партияны быыбардартан устуу */</comment>
      <origin>430521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12134" sha1="iburmbj6tfe73gi81szt2dq8e5w8euz" xml:space="preserve">{{Буолуохтаах түбэлтэ|дата=балаҕан ыйын 18, 19 уонна 20 күннэрэ}}
[[Билэ:Logo of the 2026 Russian State Duma election campaign.svg|мини|2026 сыллааҕы куоластааһын күннэрин логотиибэ]]
'''Судаарыстыбынай Дуума IX ыҥырыы дьокутааттарын быыбардара''' 2026 сыллаахха балаҕан 18, 19 уонна 20 күннэригэр буолуохтара. Быыбардарга 450 [[Госдуума]] дьокутааттара биллиэхтэрэ, олортон 225 дьокутаат уопсай партийнай испииһэктэринэн талыллар, оттон хаалбыт 225 дьокутаат биир мандааттаах уокуруктарынан талыллар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/articles/2026/02/13/vybory-deputatov-gosdumy-v-2026-godu/|title=Выборы в Госдуму в 2026 году|author=Константин Николаев|date=2026-02-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Партийнай испииһэктэргэ 3133 хандьыдаат киирбитэ. 1667 хандьыдаат биир мандааттаах уокуруктарга кыттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27963813|title=На выборы в ГД уже зарегистрированы федеральные списки семи партий|date=2026-07-29|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быыбардар иннинэ ==
Бүтэһик Госдуума дьокутааттарын быырбардара 2021 сыллаахха балаҕан ыйын 17, 18 уонна 19 күннэригэр буолбуттара. Онно «[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]» 324 миэстэни ылбыта. Өссө [[КПРФ]], «[[Сиэрдээх Арассыыйа]]», [[ЛДПР]] уонна «[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа Дьон]]» партиялар 5%-наах боруогу ааспыттара. Өссө биир мандааттаах уокуруктарынан «[[Рост партията]]», «[[Родина (партия)|Родина]]» уонна «[[Гражданскай платформа]]» партиялар ааспыттара. Биир мандааттаах уокуруктарынан 5 тутулуга суох хандьыдаат Дуумаҕа киирбитэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cikrf.ru/activity/docs/postanovleniya/50580/|title=Об установлении общих результатов выборов депутатов Государственной Думы Федерального Собрания Российской Федерации восьмого созыва|date=2021-09-24|work=Арассыыйа Центральнай избирательнай комиссията|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Илии батааһыннарын хомуйумуохтарын сөп партиялар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/social/2025/09/16/21708806.shtml|title=Единый день голосования-2025: как изменится власть и общественная повестка?|work=Gazeta.ru|date=2025-09-16|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; |Партия
!Госдуумаҕа&lt;ref&gt;VIII ыҥырыы кэмигэр буолбут уларытыылара суох&lt;/ref&gt;
!Региональнай парламеннарга
!Бүтэһик быыбардарга
|-
| bgcolor=&quot;#2E4EA4&quot; |
|«[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]»
|324
|3165
|49,82%
|-
| bgcolor=&quot;#CC1111&quot; |
|[[КПРФ]]
|57
|411
|18,93%
|-
|bgcolor=&quot;#4488CC&quot; |
|[[ЛДПР]]
|21
|187
|7,55%
|-
| bgcolor=&quot;#FFC003&quot; |
|«[[Сиэрдээх Арассыыйа]]»
|27
|191
|7,46%
|-
| bgcolor=&quot;#47C2C0&quot; |
|«[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа Дьон]]»
|14
|74
|5,84%&lt;ref&gt;«[[Рост партията|Рост партиятын]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#FFB5A8&quot; |
|«[[Пенсионердар партиялара]]»
|0
|28
|2,45%
|-
| bgcolor=&quot;#009933&quot; |
|«[[От күөхтэр (партия, Арассыыйа)|От күөхтэр]]»
|0
|4
|1,55%&lt;ref&gt;«[[От күөх альтернатива (партия, Арассыыйа)|От күөх альтернативаны]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#00A23D&quot; |
|«[[Яблоко (партия)|Яблоко]]»
|0
|5
|1,34%
|-
| bgcolor=&quot;#FF3322&quot;|
|«[[Арассыыйа коммунистара]]»
|0
|11
|1,27%
|-
| bgcolor=&quot;#E61B23&quot; |
|«[[Родина (партия)|Родина]]»
|1
|9
|0,80%
|-
| bgcolor=&quot;#08457e&quot; |
|«[[Көнө демократия партията]]»
|0
|1
|''кыттыбатаҕа''
|}
&lt;/center&gt;

=== Быыбардарга бэлэмнэнии ===
Арассыыйа центральнай избирательнай комиссията 2026 сыллаахха 28 миллиард солкуобай ылбыта, онтон 23 миллиард Госдуума быыбардарыгар барыныаҕа&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2023/12/13/tsentrizbirkom-raskryl-stoimost-vyborov-v-gosdumu-v-2026-godu/|title=Центризбирком раскрыл стоимость выборов в Госдуму в 2026 году|author=Анатолий Акулов|date=2023-12-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

2026 сыллаахха бэс ыйын 16 күнүгэр Владимир Путин Госдуума дьокутааттарын быыбардарын балаҕан ыйын 20 күнүгэр туруорар ыйааҕы таһаарбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://duma.gov.ru/news/63722/|title=Президент России подписал Указ о назначении выборов в Государственную Думу|date=2026-06-16|work=[[Госдуума]] официальнай саайта|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Быыбардар официальнай слогана таһаарыллыбыта: «Эн куолаһыҥ — Арассыыйа күүһэ» ({{Lang-ru|«Твой голос — сила России»}})&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27788067|title=Выборы в Госдуму пройдут под слоганом &quot;Твой голос - сила России!&quot;|date=2026-06-17|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

=== «Яблоко» партияны быыбардартан устуу ===
[[Билэ:Nikolay Rybakov 05 (cropped).jpg|мини|[[Рыбаков Николай Игоревич]]. «Экстремистскэй бэлиэлэри көрдөрүү» ыстатыйанан административнай эппиэтнэскэ түбэспитэ, ол иһин быыбардарга сатаан кыттыбат]]
2021 сыллаахтан 11 «[[Яблоко (партия)|Яблоко]]» партия чилиэнэ холуобунай ыстатыйаларынан буруйдаммыттара. 12 партия чилиэнэ «иностраннай агент» курдук ааҕыллар буолбуттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.yabloko.ru/%C2%AB%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%C2%BB%20%D0%B8%20%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%20%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%20%C2%AB%D0%AF%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%B0%C2%BB.%20%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0|title=«Спецоперация» и преследования активистов «Яблока». Хроника|work=[[Яблоко (партия)|Яблоко]] партия|lang=ru|accessdate=2026-08-29|date=2026-06-06}}&lt;/ref&gt;. Иностраннай агеннар уонна административнай «экстремистскэй бэлиэлэри көрдөрүү» ыстатыйанан буруйдаммыт дьон быыбардарга көҥүллэммэт. Олорго партия бэрэсэдээтэлэ, Николай Рыбаков, киирбит, өссө кини солбуйааччылара: Борис Вишневский уонна Владимир Дорохов&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vedomosti.ru/society/news/2026/03/17/1183544-peterburgskogo-deputata-obvinili|title=Петербургского депутата Шишлова обвинили в демонстрации запрещенной символики|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/7267318|title=«И я обязательно вернусь»|work=Коммерсантъ|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tula.aif.ru/society/zagranica-ne-pomozhet-inoagent-vladimir-dorohov-hochet-suditsya-s-minyustom|title=Заграница не поможет. Иноагент Владимир Дорохов* хочет судиться с минюстом|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Өссө биир бэрэсэдээтэл солбуйааччыта, Лев Шлосберг, 11 сыл уонна 1 ыйга колонияҕа ыытыллыбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2026/08/17/lva-shlosberga-prigovorili-k-11-godam-kolonii-za-antivoennuyu-pozitsiyu|title=Льва Шлосберга приговорили к 11 годам колонии за антивоенную позицию. Поводом для преследования политика стали участие в дебатах и репост обложки Daily Mirror с Путиным|work=Meduza|date=2026-08-17|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Өссө биир солбуйааччы, Максим Круглов, 7 сылга колонияҕа ыытыллыбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/europe/russian-politician-who-favours-ukraine-ceasefire-is-jailed-seven-years-over-2026-06-24/|title=Russian anti-war politician jailed for seven years over social media posts|work=Reuters|date=2026-06-24|lang=en|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Сорох төрүттэр маны «эрдэттэн былааннаммыт уонна централизованнай репрессионнай уонна дискредитируйдуур хамсыы» диэн ааттыыллар. Онон «Госдуумаҕа ааспатын гына» уонна «бэлиитикэттэн таһаараары оҥоһуллар» эбит&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://novayagazeta.ru/articles/2025/12/02/iabloko-naidem-zamochim|title=«Яблоко» найдем — замочим. Решения закрыть партию пока нет, просто — не дают дышать|work=Новая газета|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/podgotovka-k-vyboram-pocemu-v-rossii-presleduut-clenov-partii-abloko/a-75247043|title=&quot;Подготовка&quot; к выборам? Почему преследуют членов &quot;Яблока&quot;|work=dw.com|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. 2026 сааһыттан партия чилиэннэрэ элбэхтэ обысктанар, штрафтанар уонна хаайыыга барар буолбуттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2026/05/04/v-rossii-vse-aktivnee-presleduyut-yabloko-vlasti-ne-hotyat-chtoby-partiya-uchastvovala-v-vyborah|title=Как ни удивительно, но кампания против «Яблока» в России становится все масштабнее (и все опаснее для рядовых партийцев). Четыре заметных примера|work=Meduza|date=2026-05-05|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быһаарыылар ==
{{Быһаарыылар|colwidth=30em}}
[[Категория:Госдуума дьокутааттарын быыбардара]]
[[Категория:2026 сыл Арассыыйаҕа]]</text>
      <sha1>iburmbj6tfe73gi81szt2dq8e5w8euz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>430522</id>
      <parentid>430521</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:22:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sauit</username>
        <id>26795</id>
      </contributor>
      <comment>/* Быыбардарга бэлэмнэнии */</comment>
      <origin>430522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13199" sha1="im6mjldyqnwu7dlt2cm77embj751j5j" xml:space="preserve">{{Буолуохтаах түбэлтэ|дата=балаҕан ыйын 18, 19 уонна 20 күннэрэ}}
[[Билэ:Logo of the 2026 Russian State Duma election campaign.svg|мини|2026 сыллааҕы куоластааһын күннэрин логотиибэ]]
'''Судаарыстыбынай Дуума IX ыҥырыы дьокутааттарын быыбардара''' 2026 сыллаахха балаҕан 18, 19 уонна 20 күннэригэр буолуохтара. Быыбардарга 450 [[Госдуума]] дьокутааттара биллиэхтэрэ, олортон 225 дьокутаат уопсай партийнай испииһэктэринэн талыллар, оттон хаалбыт 225 дьокутаат биир мандааттаах уокуруктарынан талыллар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/articles/2026/02/13/vybory-deputatov-gosdumy-v-2026-godu/|title=Выборы в Госдуму в 2026 году|author=Константин Николаев|date=2026-02-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Партийнай испииһэктэргэ 3133 хандьыдаат киирбитэ. 1667 хандьыдаат биир мандааттаах уокуруктарга кыттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27963813|title=На выборы в ГД уже зарегистрированы федеральные списки семи партий|date=2026-07-29|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быыбардар иннинэ ==
Бүтэһик Госдуума дьокутааттарын быырбардара 2021 сыллаахха балаҕан ыйын 17, 18 уонна 19 күннэригэр буолбуттара. Онно «[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]» 324 миэстэни ылбыта. Өссө [[КПРФ]], «[[Сиэрдээх Арассыыйа]]», [[ЛДПР]] уонна «[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]» партиялар 5%-наах боруогу ааспыттара. Өссө биир мандааттаах уокуруктарынан «[[Рост партията]]», «[[Родина (партия)|Родина]]» уонна «[[Гражданскай платформа]]» партиялар ааспыттара. Биир мандааттаах уокуруктарынан 5 тутулуга суох хандьыдаат Дуумаҕа киирбитэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cikrf.ru/activity/docs/postanovleniya/50580/|title=Об установлении общих результатов выборов депутатов Государственной Думы Федерального Собрания Российской Федерации восьмого созыва|date=2021-09-24|work=Арассыыйа Центральнай избирательнай комиссията|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Илии батааһыннарын хомуйумуохтарын сөп партиялар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/social/2025/09/16/21708806.shtml|title=Единый день голосования-2025: как изменится власть и общественная повестка?|work=Gazeta.ru|date=2025-09-16|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; |Партия
!Госдуумаҕа&lt;ref&gt;VIII ыҥырыы кэмигэр буолбут уларытыылара суох&lt;/ref&gt;
!Региональнай парламеннарга
!Бүтэһик быыбардарга
|-
| bgcolor=&quot;#2E4EA4&quot; |
|«[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]»
|324
|3165
|49,82%
|-
| bgcolor=&quot;#CC1111&quot; |
|[[КПРФ]]
|57
|411
|18,93%
|-
|bgcolor=&quot;#4488CC&quot; |
|[[ЛДПР]]
|21
|187
|7,55%
|-
| bgcolor=&quot;#FFC003&quot; |
|«[[Сиэрдээх Арассыыйа]]»
|27
|191
|7,46%
|-
| bgcolor=&quot;#47C2C0&quot; |
|«[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]»
|14
|74
|5,84%&lt;ref&gt;«[[Рост партията|Рост партиятын]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#FFB5A8&quot; |
|«[[Пенсионердар партиялара]]»
|0
|28
|2,45%
|-
| bgcolor=&quot;#009933&quot; |
|«[[От күөхтэр (партия, Арассыыйа)|От күөхтэр]]»
|0
|4
|1,55%&lt;ref&gt;«[[От күөх альтернатива (партия, Арассыыйа)|От күөх альтернативаны]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#00A23D&quot; |
|«[[Яблоко (партия)|Яблоко]]»
|0
|5
|1,34%
|-
| bgcolor=&quot;#FF3322&quot;|
|«[[Арассыыйа коммунистара]]»
|0
|11
|1,27%
|-
| bgcolor=&quot;#E61B23&quot; |
|«[[Родина (партия)|Родина]]»
|1
|9
|0,80%
|-
| bgcolor=&quot;#08457e&quot; |
|«[[Көнө демократия партията]]»
|0
|1
|''кыттыбатаҕа''
|}
&lt;/center&gt;

=== Быыбардарга бэлэмнэнии ===
Арассыыйа Центральнай избирательнай комиссията 2026 сыллаахха 28 миллиард солкуобай ылбыта, онтон 23 миллиард Госдуума быыбардарыгар барыныаҕа&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2023/12/13/tsentrizbirkom-raskryl-stoimost-vyborov-v-gosdumu-v-2026-godu/|title=Центризбирком раскрыл стоимость выборов в Госдуму в 2026 году|author=Анатолий Акулов|date=2023-12-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

2026 сыллаахха бэс ыйын 16 күнүгэр Владимир Путин Госдуума дьокутааттарын быыбардарын балаҕан ыйын 20 күнүгэр туруорар ыйааҕы таһаарбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://duma.gov.ru/news/63722/|title=Президент России подписал Указ о назначении выборов в Государственную Думу|date=2026-06-16|work=[[Госдуума]] официальнай саайта|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Быыбардар официальнай слогана таһаарыллыбыта: «Эн куолаһыҥ — Арассыыйа күүһэ» ({{Lang-ru|«Твой голос — сила России»}})&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27788067|title=Выборы в Госдуму пройдут под слоганом &quot;Твой голос - сила России!&quot;|date=2026-06-17|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Атырдьах ыйын 5 күнүгэр Центральнай избирательнай комиссия партиялары наардаан уопсай партийнай испииһэктэргэ маннык бэрээдэгинэн бюллетеҥҥэ киириэхтэрэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/05/08/2026/6a7315249a794777a4417b22|title=ЦИК определил порядок партий в бюллетене на выборах в Думу|date=2026-08-05|work=РБК|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;:

# «Биир ньыгыл Арассыыйа»
# «Яблоко» (уһуллубута, ол эрээри иккис нүөмэр ЛДПР партияҕа бэриллибэтэҕэ)
# ЛДПР
# «Көнө демократия партията»
# «От күөхтэр»
# «Сиэрдээх Арассыыйа»
# «Родина»
# КПРФ
# «Пенсионердар партиялара»
# «Арассыыйа коммунистара»
# «[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]»

=== «Яблоко» партияны быыбардартан устуу ===
[[Билэ:Nikolay Rybakov 05 (cropped).jpg|мини|[[Рыбаков Николай Игоревич]]. «Экстремистскэй бэлиэлэри көрдөрүү» ыстатыйанан административнай эппиэтнэскэ түбэспитэ, ол иһин быыбардарга сатаан кыттыбат]]
2021 сыллаахтан 11 «[[Яблоко (партия)|Яблоко]]» партия чилиэнэ холуобунай ыстатыйаларынан буруйдаммыттара. 12 партия чилиэнэ «иностраннай агент» курдук ааҕыллар буолбуттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.yabloko.ru/%C2%AB%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%C2%BB%20%D0%B8%20%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%20%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%20%C2%AB%D0%AF%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%B0%C2%BB.%20%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0|title=«Спецоперация» и преследования активистов «Яблока». Хроника|work=[[Яблоко (партия)|Яблоко]] партия|lang=ru|accessdate=2026-08-29|date=2026-06-06}}&lt;/ref&gt;. Иностраннай агеннар уонна административнай «экстремистскэй бэлиэлэри көрдөрүү» ыстатыйанан буруйдаммыт дьон быыбардарга көҥүллэммэт. Олорго партия бэрэсэдээтэлэ, Николай Рыбаков, киирбит, өссө кини солбуйааччылара: Борис Вишневский уонна Владимир Дорохов&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vedomosti.ru/society/news/2026/03/17/1183544-peterburgskogo-deputata-obvinili|title=Петербургского депутата Шишлова обвинили в демонстрации запрещенной символики|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/7267318|title=«И я обязательно вернусь»|work=Коммерсантъ|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tula.aif.ru/society/zagranica-ne-pomozhet-inoagent-vladimir-dorohov-hochet-suditsya-s-minyustom|title=Заграница не поможет. Иноагент Владимир Дорохов* хочет судиться с минюстом|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Өссө биир бэрэсэдээтэл солбуйааччыта, Лев Шлосберг, 11 сыл уонна 1 ыйга колонияҕа ыытыллыбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2026/08/17/lva-shlosberga-prigovorili-k-11-godam-kolonii-za-antivoennuyu-pozitsiyu|title=Льва Шлосберга приговорили к 11 годам колонии за антивоенную позицию. Поводом для преследования политика стали участие в дебатах и репост обложки Daily Mirror с Путиным|work=Meduza|date=2026-08-17|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Өссө биир солбуйааччы, Максим Круглов, 7 сылга колонияҕа ыытыллыбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/europe/russian-politician-who-favours-ukraine-ceasefire-is-jailed-seven-years-over-2026-06-24/|title=Russian anti-war politician jailed for seven years over social media posts|work=Reuters|date=2026-06-24|lang=en|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Сорох төрүттэр маны «эрдэттэн былааннаммыт уонна централизованнай репрессионнай уонна дискредитируйдуур хамсыы» диэн ааттыыллар. Онон «Госдуумаҕа ааспатын гына» уонна «бэлиитикэттэн таһаараары оҥоһуллар» эбит&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://novayagazeta.ru/articles/2025/12/02/iabloko-naidem-zamochim|title=«Яблоко» найдем — замочим. Решения закрыть партию пока нет, просто — не дают дышать|work=Новая газета|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/podgotovka-k-vyboram-pocemu-v-rossii-presleduut-clenov-partii-abloko/a-75247043|title=&quot;Подготовка&quot; к выборам? Почему преследуют членов &quot;Яблока&quot;|work=dw.com|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. 2026 сааһыттан партия чилиэннэрэ элбэхтэ обысктанар, штрафтанар уонна хаайыыга барар буолбуттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2026/05/04/v-rossii-vse-aktivnee-presleduyut-yabloko-vlasti-ne-hotyat-chtoby-partiya-uchastvovala-v-vyborah|title=Как ни удивительно, но кампания против «Яблока» в России становится все масштабнее (и все опаснее для рядовых партийцев). Четыре заметных примера|work=Meduza|date=2026-05-05|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быһаарыылар ==
{{Быһаарыылар|colwidth=30em}}
[[Категория:Госдуума дьокутааттарын быыбардара]]
[[Категория:2026 сыл Арассыыйаҕа]]</text>
      <sha1>im6mjldyqnwu7dlt2cm77embj751j5j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>430523</id>
      <parentid>430522</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:26:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sauit</username>
        <id>26795</id>
      </contributor>
      <comment>/* Быыбардарга бэлэмнэнии */</comment>
      <origin>430523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13456" sha1="6sujvav6d7ql2v35sabnk297e8q3e10" xml:space="preserve">{{Буолуохтаах түбэлтэ|дата=балаҕан ыйын 18, 19 уонна 20 күннэрэ}}
[[Билэ:Logo of the 2026 Russian State Duma election campaign.svg|мини|2026 сыллааҕы куоластааһын күннэрин логотиибэ]]
'''Судаарыстыбынай Дуума IX ыҥырыы дьокутааттарын быыбардара''' 2026 сыллаахха балаҕан 18, 19 уонна 20 күннэригэр буолуохтара. Быыбардарга 450 [[Госдуума]] дьокутааттара биллиэхтэрэ, олортон 225 дьокутаат уопсай партийнай испииһэктэринэн талыллар, оттон хаалбыт 225 дьокутаат биир мандааттаах уокуруктарынан талыллар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/articles/2026/02/13/vybory-deputatov-gosdumy-v-2026-godu/|title=Выборы в Госдуму в 2026 году|author=Константин Николаев|date=2026-02-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Партийнай испииһэктэргэ 3133 хандьыдаат киирбитэ. 1667 хандьыдаат биир мандааттаах уокуруктарга кыттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27963813|title=На выборы в ГД уже зарегистрированы федеральные списки семи партий|date=2026-07-29|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быыбардар иннинэ ==
Бүтэһик Госдуума дьокутааттарын быырбардара 2021 сыллаахха балаҕан ыйын 17, 18 уонна 19 күннэригэр буолбуттара. Онно «[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]» 324 миэстэни ылбыта. Өссө [[КПРФ]], «[[Сиэрдээх Арассыыйа]]», [[ЛДПР]] уонна «[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]» партиялар 5%-наах боруогу ааспыттара. Өссө биир мандааттаах уокуруктарынан «[[Рост партията]]», «[[Родина (партия)|Родина]]» уонна «[[Гражданскай платформа]]» партиялар ааспыттара. Биир мандааттаах уокуруктарынан 5 тутулуга суох хандьыдаат Дуумаҕа киирбитэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cikrf.ru/activity/docs/postanovleniya/50580/|title=Об установлении общих результатов выборов депутатов Государственной Думы Федерального Собрания Российской Федерации восьмого созыва|date=2021-09-24|work=Арассыыйа Центральнай избирательнай комиссията|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Илии батааһыннарын хомуйумуохтарын сөп партиялар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/social/2025/09/16/21708806.shtml|title=Единый день голосования-2025: как изменится власть и общественная повестка?|work=Gazeta.ru|date=2025-09-16|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; |Партия
!Госдуумаҕа&lt;ref&gt;VIII ыҥырыы кэмигэр буолбут уларытыылара суох&lt;/ref&gt;
!Региональнай парламеннарга
!Бүтэһик быыбардарга
|-
| bgcolor=&quot;#2E4EA4&quot; |
|«[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]»
|324
|3165
|49,82%
|-
| bgcolor=&quot;#CC1111&quot; |
|[[КПРФ]]
|57
|411
|18,93%
|-
|bgcolor=&quot;#4488CC&quot; |
|[[ЛДПР]]
|21
|187
|7,55%
|-
| bgcolor=&quot;#FFC003&quot; |
|«[[Сиэрдээх Арассыыйа]]»
|27
|191
|7,46%
|-
| bgcolor=&quot;#47C2C0&quot; |
|«[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]»
|14
|74
|5,84%&lt;ref&gt;«[[Рост партията|Рост партиятын]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#FFB5A8&quot; |
|«[[Пенсионердар партиялара]]»
|0
|28
|2,45%
|-
| bgcolor=&quot;#009933&quot; |
|«[[От күөхтэр (партия, Арассыыйа)|От күөхтэр]]»
|0
|4
|1,55%&lt;ref&gt;«[[От күөх альтернатива (партия, Арассыыйа)|От күөх альтернативаны]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#00A23D&quot; |
|«[[Яблоко (партия)|Яблоко]]»
|0
|5
|1,34%
|-
| bgcolor=&quot;#FF3322&quot;|
|«[[Арассыыйа коммунистара]]»
|0
|11
|1,27%
|-
| bgcolor=&quot;#E61B23&quot; |
|«[[Родина (партия)|Родина]]»
|1
|9
|0,80%
|-
| bgcolor=&quot;#08457e&quot; |
|«[[Көнө демократия партията]]»
|0
|1
|''кыттыбатаҕа''
|}
&lt;/center&gt;

=== Быыбардарга бэлэмнэнии ===
Арассыыйа Центральнай избирательнай комиссията 2026 сыллаахха 28 миллиард солкуобай ылбыта, онтон 23 миллиард Госдуума быыбардарыгар барыныаҕа&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2023/12/13/tsentrizbirkom-raskryl-stoimost-vyborov-v-gosdumu-v-2026-godu/|title=Центризбирком раскрыл стоимость выборов в Госдуму в 2026 году|author=Анатолий Акулов|date=2023-12-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

2026 сыллаахха бэс ыйын 16 күнүгэр Владимир Путин Госдуума дьокутааттарын быыбардарын балаҕан ыйын 20 күнүгэр туруорар ыйааҕы таһаарбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://duma.gov.ru/news/63722/|title=Президент России подписал Указ о назначении выборов в Государственную Думу|date=2026-06-16|work=[[Госдуума]] официальнай саайта|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Быыбардар официальнай слогана таһаарыллыбыта: «Эн куолаһыҥ — Арассыыйа күүһэ» ({{Lang-ru|«Твой голос — сила России»}})&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27788067|title=Выборы в Госдуму пройдут под слоганом &quot;Твой голос - сила России!&quot;|date=2026-06-17|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Атырдьах ыйын 5 күнүгэр Центральнай избирательнай комиссия партиялары наардаан уопсай партийнай испииһэктэргэ маннык бэрээдэгинэн бюллетеҥҥэ киириэхтэрэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/05/08/2026/6a7315249a794777a4417b22|title=ЦИК определил порядок партий в бюллетене на выборах в Думу|date=2026-08-05|work=РБК|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;:

# «Биир ньыгыл Арассыыйа»
# «Яблоко» ''(уһуллубута, ол эрээри иккис нүөмэр ЛДПР партияҕа бэриллибэтэҕэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/18/08/2026/6a83fa919a794702dcbe9a8b|title=«Яблоко» исключили из бюллетеня на выборах в Госдуму|date=2026-08-18|work=РБК|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;)''
# ЛДПР
# «Көнө демократия партията»
# «От күөхтэр»
# «Сиэрдээх Арассыыйа»
# «Родина»
# КПРФ
# «Пенсионердар партиялара»
# «Арассыыйа коммунистара»
# «[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]»

=== «Яблоко» партияны быыбардартан устуу ===
[[Билэ:Nikolay Rybakov 05 (cropped).jpg|мини|[[Рыбаков Николай Игоревич]]. «Экстремистскэй бэлиэлэри көрдөрүү» ыстатыйанан административнай эппиэтнэскэ түбэспитэ, ол иһин быыбардарга сатаан кыттыбат]]
2021 сыллаахтан 11 «[[Яблоко (партия)|Яблоко]]» партия чилиэнэ холуобунай ыстатыйаларынан буруйдаммыттара. 12 партия чилиэнэ «иностраннай агент» курдук ааҕыллар буолбуттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.yabloko.ru/%C2%AB%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%C2%BB%20%D0%B8%20%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%20%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%20%C2%AB%D0%AF%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%B0%C2%BB.%20%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0|title=«Спецоперация» и преследования активистов «Яблока». Хроника|work=[[Яблоко (партия)|Яблоко]] партия|lang=ru|accessdate=2026-08-29|date=2026-06-06}}&lt;/ref&gt;. Иностраннай агеннар уонна административнай «экстремистскэй бэлиэлэри көрдөрүү» ыстатыйанан буруйдаммыт дьон быыбардарга көҥүллэммэт. Олорго партия бэрэсэдээтэлэ, Николай Рыбаков, киирбит, өссө кини солбуйааччылара: Борис Вишневский уонна Владимир Дорохов&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vedomosti.ru/society/news/2026/03/17/1183544-peterburgskogo-deputata-obvinili|title=Петербургского депутата Шишлова обвинили в демонстрации запрещенной символики|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/7267318|title=«И я обязательно вернусь»|work=Коммерсантъ|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tula.aif.ru/society/zagranica-ne-pomozhet-inoagent-vladimir-dorohov-hochet-suditsya-s-minyustom|title=Заграница не поможет. Иноагент Владимир Дорохов* хочет судиться с минюстом|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Өссө биир бэрэсэдээтэл солбуйааччыта, Лев Шлосберг, 11 сыл уонна 1 ыйга колонияҕа ыытыллыбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2026/08/17/lva-shlosberga-prigovorili-k-11-godam-kolonii-za-antivoennuyu-pozitsiyu|title=Льва Шлосберга приговорили к 11 годам колонии за антивоенную позицию. Поводом для преследования политика стали участие в дебатах и репост обложки Daily Mirror с Путиным|work=Meduza|date=2026-08-17|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Өссө биир солбуйааччы, Максим Круглов, 7 сылга колонияҕа ыытыллыбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/europe/russian-politician-who-favours-ukraine-ceasefire-is-jailed-seven-years-over-2026-06-24/|title=Russian anti-war politician jailed for seven years over social media posts|work=Reuters|date=2026-06-24|lang=en|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Сорох төрүттэр маны «эрдэттэн былааннаммыт уонна централизованнай репрессионнай уонна дискредитируйдуур хамсыы» диэн ааттыыллар. Онон «Госдуумаҕа ааспатын гына» уонна «бэлиитикэттэн таһаараары оҥоһуллар» эбит&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://novayagazeta.ru/articles/2025/12/02/iabloko-naidem-zamochim|title=«Яблоко» найдем — замочим. Решения закрыть партию пока нет, просто — не дают дышать|work=Новая газета|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/podgotovka-k-vyboram-pocemu-v-rossii-presleduut-clenov-partii-abloko/a-75247043|title=&quot;Подготовка&quot; к выборам? Почему преследуют членов &quot;Яблока&quot;|work=dw.com|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. 2026 сааһыттан партия чилиэннэрэ элбэхтэ обысктанар, штрафтанар уонна хаайыыга барар буолбуттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2026/05/04/v-rossii-vse-aktivnee-presleduyut-yabloko-vlasti-ne-hotyat-chtoby-partiya-uchastvovala-v-vyborah|title=Как ни удивительно, но кампания против «Яблока» в России становится все масштабнее (и все опаснее для рядовых партийцев). Четыре заметных примера|work=Meduza|date=2026-05-05|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быһаарыылар ==
{{Быһаарыылар|colwidth=30em}}
[[Категория:Госдуума дьокутааттарын быыбардара]]
[[Категория:2026 сыл Арассыыйаҕа]]</text>
      <sha1>6sujvav6d7ql2v35sabnk297e8q3e10</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>430524</id>
      <parentid>430523</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:35:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sauit</username>
        <id>26795</id>
      </contributor>
      <comment>/* «Яблоко» партияны быыбардартан устуу */</comment>
      <origin>430524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14669" sha1="n9rbc6b3xr4u14miolmvhc85cf7in2c" xml:space="preserve">{{Буолуохтаах түбэлтэ|дата=балаҕан ыйын 18, 19 уонна 20 күннэрэ}}
[[Билэ:Logo of the 2026 Russian State Duma election campaign.svg|мини|2026 сыллааҕы куоластааһын күннэрин логотиибэ]]
'''Судаарыстыбынай Дуума IX ыҥырыы дьокутааттарын быыбардара''' 2026 сыллаахха балаҕан 18, 19 уонна 20 күннэригэр буолуохтара. Быыбардарга 450 [[Госдуума]] дьокутааттара биллиэхтэрэ, олортон 225 дьокутаат уопсай партийнай испииһэктэринэн талыллар, оттон хаалбыт 225 дьокутаат биир мандааттаах уокуруктарынан талыллар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/articles/2026/02/13/vybory-deputatov-gosdumy-v-2026-godu/|title=Выборы в Госдуму в 2026 году|author=Константин Николаев|date=2026-02-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Партийнай испииһэктэргэ 3133 хандьыдаат киирбитэ. 1667 хандьыдаат биир мандааттаах уокуруктарга кыттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27963813|title=На выборы в ГД уже зарегистрированы федеральные списки семи партий|date=2026-07-29|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быыбардар иннинэ ==
Бүтэһик Госдуума дьокутааттарын быырбардара 2021 сыллаахха балаҕан ыйын 17, 18 уонна 19 күннэригэр буолбуттара. Онно «[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]» 324 миэстэни ылбыта. Өссө [[КПРФ]], «[[Сиэрдээх Арассыыйа]]», [[ЛДПР]] уонна «[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]» партиялар 5%-наах боруогу ааспыттара. Өссө биир мандааттаах уокуруктарынан «[[Рост партията]]», «[[Родина (партия)|Родина]]» уонна «[[Гражданскай платформа]]» партиялар ааспыттара. Биир мандааттаах уокуруктарынан 5 тутулуга суох хандьыдаат Дуумаҕа киирбитэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cikrf.ru/activity/docs/postanovleniya/50580/|title=Об установлении общих результатов выборов депутатов Государственной Думы Федерального Собрания Российской Федерации восьмого созыва|date=2021-09-24|work=Арассыыйа Центральнай избирательнай комиссията|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Илии батааһыннарын хомуйумуохтарын сөп партиялар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/social/2025/09/16/21708806.shtml|title=Единый день голосования-2025: как изменится власть и общественная повестка?|work=Gazeta.ru|date=2025-09-16|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; |Партия
!Госдуумаҕа&lt;ref&gt;VIII ыҥырыы кэмигэр буолбут уларытыылара суох&lt;/ref&gt;
!Региональнай парламеннарга
!Бүтэһик быыбардарга
|-
| bgcolor=&quot;#2E4EA4&quot; |
|«[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]»
|324
|3165
|49,82%
|-
| bgcolor=&quot;#CC1111&quot; |
|[[КПРФ]]
|57
|411
|18,93%
|-
|bgcolor=&quot;#4488CC&quot; |
|[[ЛДПР]]
|21
|187
|7,55%
|-
| bgcolor=&quot;#FFC003&quot; |
|«[[Сиэрдээх Арассыыйа]]»
|27
|191
|7,46%
|-
| bgcolor=&quot;#47C2C0&quot; |
|«[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]»
|14
|74
|5,84%&lt;ref&gt;«[[Рост партията|Рост партиятын]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#FFB5A8&quot; |
|«[[Пенсионердар партиялара]]»
|0
|28
|2,45%
|-
| bgcolor=&quot;#009933&quot; |
|«[[От күөхтэр (партия, Арассыыйа)|От күөхтэр]]»
|0
|4
|1,55%&lt;ref&gt;«[[От күөх альтернатива (партия, Арассыыйа)|От күөх альтернативаны]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#00A23D&quot; |
|«[[Яблоко (партия)|Яблоко]]»
|0
|5
|1,34%
|-
| bgcolor=&quot;#FF3322&quot;|
|«[[Арассыыйа коммунистара]]»
|0
|11
|1,27%
|-
| bgcolor=&quot;#E61B23&quot; |
|«[[Родина (партия)|Родина]]»
|1
|9
|0,80%
|-
| bgcolor=&quot;#08457e&quot; |
|«[[Көнө демократия партията]]»
|0
|1
|''кыттыбатаҕа''
|}
&lt;/center&gt;

=== Быыбардарга бэлэмнэнии ===
Арассыыйа Центральнай избирательнай комиссията 2026 сыллаахха 28 миллиард солкуобай ылбыта, онтон 23 миллиард Госдуума быыбардарыгар барыныаҕа&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2023/12/13/tsentrizbirkom-raskryl-stoimost-vyborov-v-gosdumu-v-2026-godu/|title=Центризбирком раскрыл стоимость выборов в Госдуму в 2026 году|author=Анатолий Акулов|date=2023-12-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

2026 сыллаахха бэс ыйын 16 күнүгэр Владимир Путин Госдуума дьокутааттарын быыбардарын балаҕан ыйын 20 күнүгэр туруорар ыйааҕы таһаарбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://duma.gov.ru/news/63722/|title=Президент России подписал Указ о назначении выборов в Государственную Думу|date=2026-06-16|work=[[Госдуума]] официальнай саайта|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Быыбардар официальнай слогана таһаарыллыбыта: «Эн куолаһыҥ — Арассыыйа күүһэ» ({{Lang-ru|«Твой голос — сила России»}})&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27788067|title=Выборы в Госдуму пройдут под слоганом &quot;Твой голос - сила России!&quot;|date=2026-06-17|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Атырдьах ыйын 5 күнүгэр Центральнай избирательнай комиссия партиялары наардаан уопсай партийнай испииһэктэргэ маннык бэрээдэгинэн бюллетеҥҥэ киириэхтэрэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/05/08/2026/6a7315249a794777a4417b22|title=ЦИК определил порядок партий в бюллетене на выборах в Думу|date=2026-08-05|work=РБК|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;:

# «Биир ньыгыл Арассыыйа»
# «Яблоко» ''(уһуллубута, ол эрээри иккис нүөмэр ЛДПР партияҕа бэриллибэтэҕэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/18/08/2026/6a83fa919a794702dcbe9a8b|title=«Яблоко» исключили из бюллетеня на выборах в Госдуму|date=2026-08-18|work=РБК|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;)''
# ЛДПР
# «Көнө демократия партията»
# «От күөхтэр»
# «Сиэрдээх Арассыыйа»
# «Родина»
# КПРФ
# «Пенсионердар партиялара»
# «Арассыыйа коммунистара»
# «[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]»

=== «Яблоко» партияны быыбардартан устуу ===
[[Билэ:Nikolay Rybakov 05 (cropped).jpg|мини|[[Рыбаков Николай Игоревич]]. «Экстремистскэй бэлиэлэри көрдөрүү» ыстатыйанан административнай эппиэтнэскэ түбэспитэ, ол иһин быыбардарга сатаан кыттыбат]]
2021 сыллаахтан 11 «[[Яблоко (партия)|Яблоко]]» партия чилиэнэ холуобунай ыстатыйаларынан буруйдаммыттара. 12 партия чилиэнэ «иностраннай агент» курдук ааҕыллар буолбуттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.yabloko.ru/%C2%AB%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%C2%BB%20%D0%B8%20%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%20%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%20%C2%AB%D0%AF%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%B0%C2%BB.%20%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0|title=«Спецоперация» и преследования активистов «Яблока». Хроника|work=[[Яблоко (партия)|Яблоко]] партия|lang=ru|accessdate=2026-08-29|date=2026-06-06}}&lt;/ref&gt;. Иностраннай агеннар уонна административнай «экстремистскэй бэлиэлэри көрдөрүү» ыстатыйанан буруйдаммыт дьон быыбардарга көҥүллэммэт. Олорго партия бэрэсэдээтэлэ, Николай Рыбаков, киирбит, өссө кини солбуйааччылара: Борис Вишневский уонна Владимир Дорохов&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vedomosti.ru/society/news/2026/03/17/1183544-peterburgskogo-deputata-obvinili|title=Петербургского депутата Шишлова обвинили в демонстрации запрещенной символики|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/7267318|title=«И я обязательно вернусь»|work=Коммерсантъ|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tula.aif.ru/society/zagranica-ne-pomozhet-inoagent-vladimir-dorohov-hochet-suditsya-s-minyustom|title=Заграница не поможет. Иноагент Владимир Дорохов* хочет судиться с минюстом|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Өссө биир бэрэсэдээтэл солбуйааччыта, Лев Шлосберг, 11 сыл уонна 1 ыйга колонияҕа ыытыллыбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2026/08/17/lva-shlosberga-prigovorili-k-11-godam-kolonii-za-antivoennuyu-pozitsiyu|title=Льва Шлосберга приговорили к 11 годам колонии за антивоенную позицию. Поводом для преследования политика стали участие в дебатах и репост обложки Daily Mirror с Путиным|work=Meduza|date=2026-08-17|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Өссө биир солбуйааччы, Максим Круглов, 7 сылга колонияҕа ыытыллыбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/europe/russian-politician-who-favours-ukraine-ceasefire-is-jailed-seven-years-over-2026-06-24/|title=Russian anti-war politician jailed for seven years over social media posts|work=Reuters|date=2026-06-24|lang=en|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Сорох төрүттэр маны «эрдэттэн былааннаммыт уонна централизованнай репрессионнай уонна дискредитируйдуур хамсыы» диэн ааттыыллар. Онон «Госдуумаҕа ааспатын гына» уонна «бэлиитикэттэн таһаараары оҥоһуллар» эбит&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://novayagazeta.ru/articles/2025/12/02/iabloko-naidem-zamochim|title=«Яблоко» найдем — замочим. Решения закрыть партию пока нет, просто — не дают дышать|work=Новая газета|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/podgotovka-k-vyboram-pocemu-v-rossii-presleduut-clenov-partii-abloko/a-75247043|title=&quot;Подготовка&quot; к выборам? Почему преследуют членов &quot;Яблока&quot;|work=dw.com|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. 2026 сааһыттан партия чилиэннэрэ элбэхтэ обысктанар, штрафтанар уонна хаайыыга барар буолбуттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2026/05/04/v-rossii-vse-aktivnee-presleduyut-yabloko-vlasti-ne-hotyat-chtoby-partiya-uchastvovala-v-vyborah|title=Как ни удивительно, но кампания против «Яблока» в России становится все масштабнее (и все опаснее для рядовых партийцев). Четыре заметных примера|work=Meduza|date=2026-05-05|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Атырдьах ыйын 7 күнүгэр «[[Родина (партия)|Родина]]» партия Арассыыйа Үрдүкү суутугар «Яблоко» партияҕа үҥсүбүтэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/8874880|title=«Яблоко» требуют снять с выборов за экстремизм и нарушение авторских прав|date=2026-08-07|work=Коммерсантъ|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Атырдьах ыйын 10 күнүгэр суут ирдэбили өйөөбүтэ уонна «Яблоко» партияны партийнай испииһэктэн сотторбута. Атырдьах ыйын 17 күнүгэр Үрдүкү суут апелляционнай комиссията апелляцияны аккастаабыта уонна бастакы инстанция уурааҕын күүскэ хаалларбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/8891467|title=Верховный суд утвердил снятие партии «Яблоко» с выборов в Госдуму|date=2026-08-17|work=Коммерсантъ|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быһаарыылар ==
{{Быһаарыылар|colwidth=30em}}
[[Категория:Госдуума дьокутааттарын быыбардара]]
[[Категория:2026 сыл Арассыыйаҕа]]</text>
      <sha1>n9rbc6b3xr4u14miolmvhc85cf7in2c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>430525</id>
      <parentid>430524</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T15:07:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sauit</username>
        <id>26795</id>
      </contributor>
      <origin>430525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19122" sha1="8l17ejpe54dcvh9juxqrjpikdltp2yb" xml:space="preserve">{{Буолуохтаах түбэлтэ|дата=балаҕан ыйын 18, 19 уонна 20 күннэрэ}}
[[Билэ:Logo of the 2026 Russian State Duma election campaign.svg|мини|2026 сыллааҕы куоластааһын күннэрин логотиибэ]]
'''Судаарыстыбынай Дуума IX ыҥырыы дьокутааттарын быыбардара''' 2026 сыллаахха балаҕан 18, 19 уонна 20 күннэригэр буолуохтара. Быыбардарга 450 [[Госдуума]] дьокутааттара биллиэхтэрэ, олортон 225 дьокутаат уопсай партийнай испииһэктэринэн талыллар, оттон хаалбыт 225 дьокутаат биир мандааттаах уокуруктарынан талыллар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/articles/2026/02/13/vybory-deputatov-gosdumy-v-2026-godu/|title=Выборы в Госдуму в 2026 году|author=Константин Николаев|date=2026-02-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Партийнай испииһэктэргэ 3133 хандьыдаат киирбитэ. 1667 хандьыдаат биир мандааттаах уокуруктарга кыттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27963813|title=На выборы в ГД уже зарегистрированы федеральные списки семи партий|date=2026-07-29|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быыбардар иннинэ ==
Бүтэһик Госдуума дьокутааттарын быырбардара 2021 сыллаахха балаҕан ыйын 17, 18 уонна 19 күннэригэр буолбуттара. Онно «[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]» 324 миэстэни ылбыта. Өссө [[КПРФ]], «[[Сиэрдээх Арассыыйа]]», [[ЛДПР]] уонна «[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]» партиялар 5%-наах боруогу ааспыттара. Өссө биир мандааттаах уокуруктарынан «[[Рост партията]]», «[[Родина (партия)|Родина]]» уонна «[[Гражданскай платформа]]» партиялар ааспыттара. Биир мандааттаах уокуруктарынан 5 тутулуга суох хандьыдаат Дуумаҕа киирбитэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cikrf.ru/activity/docs/postanovleniya/50580/|title=Об установлении общих результатов выборов депутатов Государственной Думы Федерального Собрания Российской Федерации восьмого созыва|date=2021-09-24|work=Арассыыйа Центральнай избирательнай комиссията|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Илии батааһыннарын хомуйумуохтарын сөп партиялар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/social/2025/09/16/21708806.shtml|title=Единый день голосования-2025: как изменится власть и общественная повестка?|work=Gazeta.ru|date=2025-09-16|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; |Партия
!Госдуумаҕа&lt;ref&gt;VIII ыҥырыы кэмигэр буолбут уларытыылара суох&lt;/ref&gt;
!Региональнай парламеннарга
!Бүтэһик быыбардарга
|-
| bgcolor=&quot;#2E4EA4&quot; |
|«[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]»
|324
|3165
|49,82%
|-
| bgcolor=&quot;#CC1111&quot; |
|[[КПРФ]]
|57
|411
|18,93%
|-
|bgcolor=&quot;#4488CC&quot; |
|[[ЛДПР]]
|21
|187
|7,55%
|-
| bgcolor=&quot;#FFC003&quot; |
|«[[Сиэрдээх Арассыыйа]]»
|27
|191
|7,46%
|-
| bgcolor=&quot;#47C2C0&quot; |
|«[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]»
|14
|74
|5,84%&lt;ref&gt;«[[Рост партията|Рост партиятын]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#FFB5A8&quot; |
|«[[Пенсионердар партиялара]]»
|0
|28
|2,45%
|-
| bgcolor=&quot;#009933&quot; |
|«[[От күөхтэр (партия, Арассыыйа)|От күөхтэр]]»
|0
|4
|1,55%&lt;ref&gt;«[[От күөх альтернатива (партия, Арассыыйа)|От күөх альтернативаны]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#00A23D&quot; |
|«[[Яблоко (партия)|Яблоко]]»
|0
|5
|1,34%
|-
| bgcolor=&quot;#FF3322&quot;|
|«[[Арассыыйа коммунистара]]»
|0
|11
|1,27%
|-
| bgcolor=&quot;#E61B23&quot; |
|«[[Родина (партия)|Родина]]»
|1
|9
|0,80%
|-
| bgcolor=&quot;#08457e&quot; |
|«[[Көнө демократия партията]]»
|0
|1
|''кыттыбатаҕа''
|}
&lt;/center&gt;

=== Быыбардарга бэлэмнэнии ===
Арассыыйа Центральнай избирательнай комиссията 2026 сыллаахха 28 миллиард солкуобай ылбыта, онтон 23 миллиард Госдуума быыбардарыгар барыныаҕа&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2023/12/13/tsentrizbirkom-raskryl-stoimost-vyborov-v-gosdumu-v-2026-godu/|title=Центризбирком раскрыл стоимость выборов в Госдуму в 2026 году|author=Анатолий Акулов|date=2023-12-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

2026 сыллаахха бэс ыйын 16 күнүгэр Владимир Путин Госдуума дьокутааттарын быыбардарын балаҕан ыйын 20 күнүгэр туруорар ыйааҕы таһаарбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://duma.gov.ru/news/63722/|title=Президент России подписал Указ о назначении выборов в Государственную Думу|date=2026-06-16|work=[[Госдуума]] официальнай саайта|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Быыбардар официальнай слогана таһаарыллыбыта: «Эн куолаһыҥ — Арассыыйа күүһэ» ({{Lang-ru|«Твой голос — сила России»}})&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27788067|title=Выборы в Госдуму пройдут под слоганом &quot;Твой голос - сила России!&quot;|date=2026-06-17|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Атырдьах ыйын 5 күнүгэр Центральнай избирательнай комиссия партиялары наардаан уопсай партийнай испииһэктэргэ маннык бэрээдэгинэн бюллетеҥҥэ киириэхтэрэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/05/08/2026/6a7315249a794777a4417b22|title=ЦИК определил порядок партий в бюллетене на выборах в Думу|date=2026-08-05|work=РБК|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;:

# «Биир ньыгыл Арассыыйа»
# «Яблоко» ''(уһуллубута, ол эрээри иккис нүөмэр ЛДПР партияҕа бэриллибэтэҕэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/18/08/2026/6a83fa919a794702dcbe9a8b|title=«Яблоко» исключили из бюллетеня на выборах в Госдуму|date=2026-08-18|work=РБК|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;)''
# ЛДПР
# «Көнө демократия партията»
# «От күөхтэр»
# «Сиэрдээх Арассыыйа»
# «Родина»
# КПРФ
# «Пенсионердар партиялара»
# «Арассыыйа коммунистара»
# «[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]»

=== «Яблоко» партияны быыбардартан устуу ===
[[Билэ:Nikolay Rybakov 05 (cropped).jpg|мини|[[Рыбаков Николай Игоревич]]. «Экстремистскэй бэлиэлэри көрдөрүү» ыстатыйанан административнай эппиэтнэскэ түбэспитэ, ол иһин быыбардарга сатаан кыттыбат]]
2021 сыллаахтан 11 «[[Яблоко (партия)|Яблоко]]» партия чилиэнэ холуобунай ыстатыйаларынан буруйдаммыттара. 12 партия чилиэнэ «иностраннай агент» курдук ааҕыллар буолбуттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.yabloko.ru/%C2%AB%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%C2%BB%20%D0%B8%20%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%20%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%20%C2%AB%D0%AF%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%B0%C2%BB.%20%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0|title=«Спецоперация» и преследования активистов «Яблока». Хроника|work=[[Яблоко (партия)|Яблоко]] партия|lang=ru|accessdate=2026-08-29|date=2026-06-06}}&lt;/ref&gt;. Иностраннай агеннар уонна административнай «экстремистскэй бэлиэлэри көрдөрүү» ыстатыйанан буруйдаммыт дьон быыбардарга көҥүллэммэт. Олорго партия бэрэсэдээтэлэ, Николай Рыбаков, киирбит, өссө кини солбуйааччылара: Борис Вишневский уонна Владимир Дорохов&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vedomosti.ru/society/news/2026/03/17/1183544-peterburgskogo-deputata-obvinili|title=Петербургского депутата Шишлова обвинили в демонстрации запрещенной символики|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/7267318|title=«И я обязательно вернусь»|work=Коммерсантъ|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tula.aif.ru/society/zagranica-ne-pomozhet-inoagent-vladimir-dorohov-hochet-suditsya-s-minyustom|title=Заграница не поможет. Иноагент Владимир Дорохов* хочет судиться с минюстом|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Өссө биир бэрэсэдээтэл солбуйааччыта, Лев Шлосберг, 11 сыл уонна 1 ыйга колонияҕа ыытыллыбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2026/08/17/lva-shlosberga-prigovorili-k-11-godam-kolonii-za-antivoennuyu-pozitsiyu|title=Льва Шлосберга приговорили к 11 годам колонии за антивоенную позицию. Поводом для преследования политика стали участие в дебатах и репост обложки Daily Mirror с Путиным|work=Meduza|date=2026-08-17|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Өссө биир солбуйааччы, Максим Круглов, 7 сылга колонияҕа ыытыллыбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/europe/russian-politician-who-favours-ukraine-ceasefire-is-jailed-seven-years-over-2026-06-24/|title=Russian anti-war politician jailed for seven years over social media posts|work=Reuters|date=2026-06-24|lang=en|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Сорох төрүттэр маны «эрдэттэн былааннаммыт уонна централизованнай репрессионнай уонна дискредитируйдуур хамсыы» диэн ааттыыллар. Онон «Госдуумаҕа ааспатын гына» уонна «бэлиитикэттэн таһаараары оҥоһуллар» эбит&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://novayagazeta.ru/articles/2025/12/02/iabloko-naidem-zamochim|title=«Яблоко» найдем — замочим. Решения закрыть партию пока нет, просто — не дают дышать|work=Новая газета|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/podgotovka-k-vyboram-pocemu-v-rossii-presleduut-clenov-partii-abloko/a-75247043|title=&quot;Подготовка&quot; к выборам? Почему преследуют членов &quot;Яблока&quot;|work=dw.com|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. 2026 сааһыттан партия чилиэннэрэ элбэхтэ обысктанар, штрафтанар уонна хаайыыга барар буолбуттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2026/05/04/v-rossii-vse-aktivnee-presleduyut-yabloko-vlasti-ne-hotyat-chtoby-partiya-uchastvovala-v-vyborah|title=Как ни удивительно, но кампания против «Яблока» в России становится все масштабнее (и все опаснее для рядовых партийцев). Четыре заметных примера|work=Meduza|date=2026-05-05|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Атырдьах ыйын 7 күнүгэр «[[Родина (партия)|Родина]]» партия Арассыыйа Үрдүкү суутугар «Яблоко» партияҕа үҥсүбүтэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/8874880|title=«Яблоко» требуют снять с выборов за экстремизм и нарушение авторских прав|date=2026-08-07|work=Коммерсантъ|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Атырдьах ыйын 10 күнүгэр суут ирдэбили өйөөбүтэ уонна «Яблоко» партияны партийнай испииһэктэн сотторбута. Атырдьах ыйын 17 күнүгэр Үрдүкү суут апелляционнай комиссията апелляцияны аккастаабыта уонна бастакы инстанция уурааҕын күүскэ хаалларбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/8891467|title=Верховный суд утвердил снятие партии «Яблоко» с выборов в Госдуму|date=2026-08-17|work=Коммерсантъ|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быыбар систиэмэтэ ==

=== Федеральнай уокуруктар ===

=== Биир мандааттаах уокуруктар ===

== Быыбар хампаанньата ==

=== Кыттааччылар ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; |Партия
! colspan=&quot;3&quot; |Федеральнай уокурук
! rowspan=&quot;2&quot; |Биир мандааттаах
уокуруктарга
|-
!№
!Бүтүн Арассыыйатааҕы хандьыдааттар
!Барыта
|-
| bgcolor=&quot;#2E4EA4&quot; |
|«[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]»
|1
|'''Сергей Лавров''', Сергей Собянин, Евгений Поддубный, Мария Львова-Белова, Владислав Головин
|390
|224
|-
| bgcolor=&quot;#00A23D&quot; |
|«[[Яблоко (партия)|Яблоко]]»
|&lt;s&gt;2&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;'''Ярослав Щербаков''', Дмитрий Анисимов, Яна Иванова, Виталий Исаков, Иван Большаков, Татьяна Шнейдер, Кирилл Гончаров&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;274&lt;/s&gt;
|127
|-
| bgcolor=&quot;#4488CC&quot; |
|[[ЛДПР]]
|3
|'''Леонид Слуцкий''', Алексей Верещагин, Мария Воропаева, Андрей Луговой, Виктор Бут, Александр Курдюмов, Дмитрий Жирков, Дмитрий Свищёв, Сергей Козлов, Борис Чернышов
|247
|224
|-
| bgcolor=&quot;#08457e&quot; |
|«[[Көнө демократия партията]]»
|4
|''суох''
|240
|19
|-
| bgcolor=&quot;#009933&quot; |
|«[[От күөхтэр (партия, Арассыыйа)|От күөхтэр]]»
|5
|'''Марина Шишкина''', Александра Кудзагова, Руслан Хвостов, Андрей Нагибин, Сергей Шахматов
|263
|135
|-
| bgcolor=&quot;#FFC003&quot; |
|«[[Сиэрдээх Арассыыйа]]»
|6
|'''Сергей Миронов''', Александр Бабаков, Марина Ким, Олег Чернышёв
|263
|224
|-
| bgcolor=&quot;#E61B23&quot; |
|«[[Родина (партия)|Родина]]»
|7
|'''Алексей Журавлёв''', Эдуард Басурин, Евгений Ивлев, Иван Калегин, Алексей Рылеев, Никита Габов, Валерий Шинкаренко, Роман Лобзин, Константин Антонов, Астемир Штымов, Дмитрий Шуров, Олег Пахолков, Александр Заремба, Вячеслав Монахов, Александр Аргунов
|289
|66
|-
| bgcolor=&quot;#CC1111&quot; |
|[[КПРФ]]
|8
|'''Геннадий Зюганов''', Валентин Коновалов, Юрий Афонин, Дмитрий Новиков, Иван Мельников, Владимир Кашин, Николай Харитонов, Леонид Калашников, Николай Коломейцев, Казбек Тайсаев, Мария Дробот, Борис Комоцкий, Сергей Гаврилов, Юрий Синельщиков, Алексей Куринный
|333
|225
|-
| bgcolor=&quot;#FFB5A8&quot; |
|«[[Пенсионердар партиялара]]»
|9
|'''Эрик Праздников''', Юрий Шелыгин, Владимир Ворожцов, Александр Потапов, Анна Барабанова
|268
|108
|-
| bgcolor=&quot;#FF3322&quot; |
|«[[Арассыыйа коммунистара]]»
|10
|'''Сергей Малинкович''', Руслан Хугаев, Ярослав Сидоров, Илья Клеймёнов, Евгения Сафиева, Татьяна Гурьева, Анна Сидорова, Екатерина Миронова
|270
|88
|-
| bgcolor=&quot;#47C2C0&quot; |
|«[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]»
|11
|'''Алексей Нечаев''', Владислав Даванков, [[Авксентьева Сардаана Владимировна|Сардаана Авксентьева]]
|298
|215
|}

==== «Биир ньыгыл Арассыыйа» ====

==== «Яблоко» ====

==== ЛДПР ====

==== «Көнө демократия партията» ====

==== «От күөхтэр» ====

==== «Сиэрдээх Арассыыйа» ====

==== «Родина» ====

==== КПРФ ====

==== «Пенсионердар партиялара» ====

==== «Арассыыйа коммунистара» ====

==== «Саҥа дьон» ====

== Быһаарыылар ==
{{Быһаарыылар|colwidth=30em}}
[[Категория:Госдуума дьокутааттарын быыбардара]]
[[Категория:2026 сыл Арассыыйаҕа]]</text>
      <sha1>8l17ejpe54dcvh9juxqrjpikdltp2yb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>430526</id>
      <parentid>430525</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T15:16:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sauit</username>
        <id>26795</id>
      </contributor>
      <comment>/* Быыбар хампаанньата */</comment>
      <origin>430526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20573" sha1="l7w83aulain1b7xakqytl7aachz544b" xml:space="preserve">{{Буолуохтаах түбэлтэ|дата=балаҕан ыйын 18, 19 уонна 20 күннэрэ}}
[[Билэ:Logo of the 2026 Russian State Duma election campaign.svg|мини|2026 сыллааҕы куоластааһын күннэрин логотиибэ]]
'''Судаарыстыбынай Дуума IX ыҥырыы дьокутааттарын быыбардара''' 2026 сыллаахха балаҕан 18, 19 уонна 20 күннэригэр буолуохтара. Быыбардарга 450 [[Госдуума]] дьокутааттара биллиэхтэрэ, олортон 225 дьокутаат уопсай партийнай испииһэктэринэн талыллар, оттон хаалбыт 225 дьокутаат биир мандааттаах уокуруктарынан талыллар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/articles/2026/02/13/vybory-deputatov-gosdumy-v-2026-godu/|title=Выборы в Госдуму в 2026 году|author=Константин Николаев|date=2026-02-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Партийнай испииһэктэргэ 3133 хандьыдаат киирбитэ. 1667 хандьыдаат биир мандааттаах уокуруктарга кыттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27963813|title=На выборы в ГД уже зарегистрированы федеральные списки семи партий|date=2026-07-29|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быыбардар иннинэ ==
Бүтэһик Госдуума дьокутааттарын быырбардара 2021 сыллаахха балаҕан ыйын 17, 18 уонна 19 күннэригэр буолбуттара. Онно «[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]» 324 миэстэни ылбыта. Өссө [[КПРФ]], «[[Сиэрдээх Арассыыйа]]», [[ЛДПР]] уонна «[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]» партиялар 5%-наах боруогу ааспыттара. Өссө биир мандааттаах уокуруктарынан «[[Рост партията]]», «[[Родина (партия)|Родина]]» уонна «[[Гражданскай платформа]]» партиялар ааспыттара. Биир мандааттаах уокуруктарынан 5 тутулуга суох хандьыдаат Дуумаҕа киирбитэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cikrf.ru/activity/docs/postanovleniya/50580/|title=Об установлении общих результатов выборов депутатов Государственной Думы Федерального Собрания Российской Федерации восьмого созыва|date=2021-09-24|work=Арассыыйа Центральнай избирательнай комиссията|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Илии батааһыннарын хомуйумуохтарын сөп партиялар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/social/2025/09/16/21708806.shtml|title=Единый день голосования-2025: как изменится власть и общественная повестка?|work=Gazeta.ru|date=2025-09-16|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; |Партия
!Госдуумаҕа&lt;ref&gt;VIII ыҥырыы кэмигэр буолбут уларытыылара суох&lt;/ref&gt;
!Региональнай парламеннарга
!Бүтэһик быыбардарга
|-
| bgcolor=&quot;#2E4EA4&quot; |
|«[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]»
|324
|3165
|49,82%
|-
| bgcolor=&quot;#CC1111&quot; |
|[[КПРФ]]
|57
|411
|18,93%
|-
|bgcolor=&quot;#4488CC&quot; |
|[[ЛДПР]]
|21
|187
|7,55%
|-
| bgcolor=&quot;#FFC003&quot; |
|«[[Сиэрдээх Арассыыйа]]»
|27
|191
|7,46%
|-
| bgcolor=&quot;#47C2C0&quot; |
|«[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]»
|14
|74
|5,84%&lt;ref&gt;«[[Рост партията|Рост партиятын]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#FFB5A8&quot; |
|«[[Пенсионердар партиялара]]»
|0
|28
|2,45%
|-
| bgcolor=&quot;#009933&quot; |
|«[[От күөхтэр (партия, Арассыыйа)|От күөхтэр]]»
|0
|4
|1,55%&lt;ref&gt;«[[От күөх альтернатива (партия, Арассыыйа)|От күөх альтернативаны]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#00A23D&quot; |
|«[[Яблоко (партия)|Яблоко]]»
|0
|5
|1,34%
|-
| bgcolor=&quot;#FF3322&quot;|
|«[[Арассыыйа коммунистара]]»
|0
|11
|1,27%
|-
| bgcolor=&quot;#E61B23&quot; |
|«[[Родина (партия)|Родина]]»
|1
|9
|0,80%
|-
| bgcolor=&quot;#08457e&quot; |
|«[[Көнө демократия партията]]»
|0
|1
|''кыттыбатаҕа''
|}
&lt;/center&gt;

=== Быыбардарга бэлэмнэнии ===
Арассыыйа Центральнай избирательнай комиссията 2026 сыллаахха 28 миллиард солкуобай ылбыта, онтон 23 миллиард Госдуума быыбардарыгар барыныаҕа&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2023/12/13/tsentrizbirkom-raskryl-stoimost-vyborov-v-gosdumu-v-2026-godu/|title=Центризбирком раскрыл стоимость выборов в Госдуму в 2026 году|author=Анатолий Акулов|date=2023-12-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

2026 сыллаахха бэс ыйын 16 күнүгэр Владимир Путин Госдуума дьокутааттарын быыбардарын балаҕан ыйын 20 күнүгэр туруорар ыйааҕы таһаарбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://duma.gov.ru/news/63722/|title=Президент России подписал Указ о назначении выборов в Государственную Думу|date=2026-06-16|work=[[Госдуума]] официальнай саайта|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Быыбардар официальнай слогана таһаарыллыбыта: «Эн куолаһыҥ — Арассыыйа күүһэ» ({{Lang-ru|«Твой голос — сила России»}})&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27788067|title=Выборы в Госдуму пройдут под слоганом &quot;Твой голос - сила России!&quot;|date=2026-06-17|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Атырдьах ыйын 5 күнүгэр Центральнай избирательнай комиссия партиялары наардаан уопсай партийнай испииһэктэргэ маннык бэрээдэгинэн бюллетеҥҥэ киириэхтэрэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/05/08/2026/6a7315249a794777a4417b22|title=ЦИК определил порядок партий в бюллетене на выборах в Думу|date=2026-08-05|work=РБК|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;:

# «Биир ньыгыл Арассыыйа»
# «Яблоко» ''(уһуллубута, ол эрээри иккис нүөмэр ЛДПР партияҕа бэриллибэтэҕэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/18/08/2026/6a83fa919a794702dcbe9a8b|title=«Яблоко» исключили из бюллетеня на выборах в Госдуму|date=2026-08-18|work=РБК|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;)''
# ЛДПР
# «Көнө демократия партията»
# «От күөхтэр»
# «Сиэрдээх Арассыыйа»
# «Родина»
# КПРФ
# «Пенсионердар партиялара»
# «Арассыыйа коммунистара»
# «[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]»

=== «Яблоко» партияны быыбардартан устуу ===
[[Билэ:Nikolay Rybakov 05 (cropped).jpg|мини|[[Рыбаков Николай Игоревич]]. «Экстремистскэй бэлиэлэри көрдөрүү» ыстатыйанан административнай эппиэтнэскэ түбэспитэ, ол иһин быыбардарга сатаан кыттыбат]]
2021 сыллаахтан 11 «[[Яблоко (партия)|Яблоко]]» партия чилиэнэ холуобунай ыстатыйаларынан буруйдаммыттара. 12 партия чилиэнэ «иностраннай агент» курдук ааҕыллар буолбуттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.yabloko.ru/%C2%AB%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%C2%BB%20%D0%B8%20%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%20%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%20%C2%AB%D0%AF%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%B0%C2%BB.%20%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0|title=«Спецоперация» и преследования активистов «Яблока». Хроника|work=[[Яблоко (партия)|Яблоко]] партия|lang=ru|accessdate=2026-08-29|date=2026-06-06}}&lt;/ref&gt;. Иностраннай агеннар уонна административнай «экстремистскэй бэлиэлэри көрдөрүү» ыстатыйанан буруйдаммыт дьон быыбардарга көҥүллэммэт. Олорго партия бэрэсэдээтэлэ, Николай Рыбаков, киирбит, өссө кини солбуйааччылара: Борис Вишневский уонна Владимир Дорохов&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vedomosti.ru/society/news/2026/03/17/1183544-peterburgskogo-deputata-obvinili|title=Петербургского депутата Шишлова обвинили в демонстрации запрещенной символики|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/7267318|title=«И я обязательно вернусь»|work=Коммерсантъ|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tula.aif.ru/society/zagranica-ne-pomozhet-inoagent-vladimir-dorohov-hochet-suditsya-s-minyustom|title=Заграница не поможет. Иноагент Владимир Дорохов* хочет судиться с минюстом|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Өссө биир бэрэсэдээтэл солбуйааччыта, Лев Шлосберг, 11 сыл уонна 1 ыйга колонияҕа ыытыллыбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2026/08/17/lva-shlosberga-prigovorili-k-11-godam-kolonii-za-antivoennuyu-pozitsiyu|title=Льва Шлосберга приговорили к 11 годам колонии за антивоенную позицию. Поводом для преследования политика стали участие в дебатах и репост обложки Daily Mirror с Путиным|work=Meduza|date=2026-08-17|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Өссө биир солбуйааччы, Максим Круглов, 7 сылга колонияҕа ыытыллыбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/europe/russian-politician-who-favours-ukraine-ceasefire-is-jailed-seven-years-over-2026-06-24/|title=Russian anti-war politician jailed for seven years over social media posts|work=Reuters|date=2026-06-24|lang=en|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Сорох төрүттэр маны «эрдэттэн былааннаммыт уонна централизованнай репрессионнай уонна дискредитируйдуур хамсыы» диэн ааттыыллар. Онон «Госдуумаҕа ааспатын гына» уонна «бэлиитикэттэн таһаараары оҥоһуллар» эбит&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://novayagazeta.ru/articles/2025/12/02/iabloko-naidem-zamochim|title=«Яблоко» найдем — замочим. Решения закрыть партию пока нет, просто — не дают дышать|work=Новая газета|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/podgotovka-k-vyboram-pocemu-v-rossii-presleduut-clenov-partii-abloko/a-75247043|title=&quot;Подготовка&quot; к выборам? Почему преследуют членов &quot;Яблока&quot;|work=dw.com|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. 2026 сааһыттан партия чилиэннэрэ элбэхтэ обысктанар, штрафтанар уонна хаайыыга барар буолбуттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2026/05/04/v-rossii-vse-aktivnee-presleduyut-yabloko-vlasti-ne-hotyat-chtoby-partiya-uchastvovala-v-vyborah|title=Как ни удивительно, но кампания против «Яблока» в России становится все масштабнее (и все опаснее для рядовых партийцев). Четыре заметных примера|work=Meduza|date=2026-05-05|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Атырдьах ыйын 7 күнүгэр «[[Родина (партия)|Родина]]» партия Арассыыйа Үрдүкү суутугар «Яблоко» партияҕа үҥсүбүтэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/8874880|title=«Яблоко» требуют снять с выборов за экстремизм и нарушение авторских прав|date=2026-08-07|work=Коммерсантъ|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Атырдьах ыйын 10 күнүгэр суут ирдэбили өйөөбүтэ уонна «Яблоко» партияны партийнай испииһэктэн сотторбута. Атырдьах ыйын 17 күнүгэр Үрдүкү суут апелляционнай комиссията апелляцияны аккастаабыта уонна бастакы инстанция уурааҕын күүскэ хаалларбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/8891467|title=Верховный суд утвердил снятие партии «Яблоко» с выборов в Госдуму|date=2026-08-17|work=Коммерсантъ|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быыбар систиэмэтэ ==

=== Федеральнай уокуруктар ===

=== Биир мандааттаах уокуруктар ===

== Быыбар хампаанньата ==

=== Кыттааччылар ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; |Партия
! colspan=&quot;3&quot; |Федеральнай уокурук
! rowspan=&quot;2&quot; |Биир мандааттаах
уокуруктарга
|-
!№
!Бүтүн Арассыыйатааҕы хандьыдааттар
!Барыта
|-
| bgcolor=&quot;#2E4EA4&quot; |
|«[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]»
|1
|'''Сергей Лавров''', Сергей Собянин, Евгений Поддубный, Мария Львова-Белова, Владислав Головин
|390
|224
|-
| bgcolor=&quot;#00A23D&quot; |
|«[[Яблоко (партия)|Яблоко]]»
|&lt;s&gt;2&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;'''Ярослав Щербаков''', Дмитрий Анисимов, Яна Иванова, Виталий Исаков, Иван Большаков, Татьяна Шнейдер, Кирилл Гончаров&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;274&lt;/s&gt;
|127
|-
| bgcolor=&quot;#4488CC&quot; |
|[[ЛДПР]]
|3
|'''Леонид Слуцкий''', Алексей Верещагин, Мария Воропаева, Андрей Луговой, Виктор Бут, Александр Курдюмов, Дмитрий Жирков, Дмитрий Свищёв, Сергей Козлов, Борис Чернышов
|247
|224
|-
| bgcolor=&quot;#08457e&quot; |
|«[[Көнө демократия партията]]»
|4
|''суох''
|240
|19
|-
| bgcolor=&quot;#009933&quot; |
|«[[От күөхтэр (партия, Арассыыйа)|От күөхтэр]]»
|5
|'''Марина Шишкина''', Александра Кудзагова, Руслан Хвостов, Андрей Нагибин, Сергей Шахматов
|263
|135
|-
| bgcolor=&quot;#FFC003&quot; |
|«[[Сиэрдээх Арассыыйа]]»
|6
|'''Сергей Миронов''', Александр Бабаков, Марина Ким, Олег Чернышёв
|263
|224
|-
| bgcolor=&quot;#E61B23&quot; |
|«[[Родина (партия)|Родина]]»
|7
|'''Алексей Журавлёв''', Эдуард Басурин, Евгений Ивлев, Иван Калегин, Алексей Рылеев, Никита Габов, Валерий Шинкаренко, Роман Лобзин, Константин Антонов, Астемир Штымов, Дмитрий Шуров, Олег Пахолков, Александр Заремба, Вячеслав Монахов, Александр Аргунов
|289
|66
|-
| bgcolor=&quot;#CC1111&quot; |
|[[КПРФ]]
|8
|'''Геннадий Зюганов''', Валентин Коновалов, Юрий Афонин, Дмитрий Новиков, Иван Мельников, Владимир Кашин, Николай Харитонов, Леонид Калашников, Николай Коломейцев, Казбек Тайсаев, Мария Дробот, Борис Комоцкий, Сергей Гаврилов, Юрий Синельщиков, Алексей Куринный
|333
|225
|-
| bgcolor=&quot;#FFB5A8&quot; |
|«[[Пенсионердар партиялара]]»
|9
|'''Эрик Праздников''', Юрий Шелыгин, Владимир Ворожцов, Александр Потапов, Анна Барабанова
|268
|108
|-
| bgcolor=&quot;#FF3322&quot; |
|«[[Арассыыйа коммунистара]]»
|10
|'''Сергей Малинкович''', Руслан Хугаев, Ярослав Сидоров, Илья Клеймёнов, Евгения Сафиева, Татьяна Гурьева, Анна Сидорова, Екатерина Миронова
|270
|88
|-
| bgcolor=&quot;#47C2C0&quot; |
|«[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]»
|11
|'''Алексей Нечаев''', Владислав Даванков, [[Авксентьева Сардаана Владимировна|Сардаана Авксентьева]]
|298
|215
|}
&lt;gallery caption=&quot;Партия испииһэктэрин салайар дьон мэтириэттэрэ&quot;&gt;
Билэ:Сергей Лавров (21-01-2022) (cropped).jpg|Сергей Лавров. «Биир ньыгыл Арассыыйа» партия испииһэгин салайар
Билэ:Ярослав Щербаков - член федерального бюро &quot;Яблока&quot;.webp|Ярослав Шербаков. «Яблоко» партия испииһэгин салайар
Билэ:Леонид Слуцкий (26-05-2025) (cropped).jpg|Леонид Слуцкий. ЛДПР испииһэгин салайар
Билэ:Marina Shishkina - portrait.jpg|Мария Шишкина. «От күөхтэр» партия испииһэгин салайар
Билэ:Миронов Сергей Михайлович 2025 год (cropped).jpg|Сергей Миронов. «Сиэрдээх Арассыыйа» партия испииһэгин салайар
Билэ:Журавлёв А.А.jpg|Алексей Журавлев. «Родина» партия испииһэгин салайар
Билэ:Gennady Zyuganov 2022-09-20 (cropped).jpg|Геннадий Зюганов. КПРФ испииһэгин салайар
Билэ:Alexey Nechayev (2026-02-25).jpg|Алексей Нечаев. «Саҥа дьон» партия испииһэгин салайар
&lt;/gallery&gt;

==== «Биир ньыгыл Арассыыйа» ====

==== «Яблоко» ====

==== ЛДПР ====

==== «Көнө демократия партията» ====

==== «От күөхтэр» ====

==== «Сиэрдээх Арассыыйа» ====

==== «Родина» ====

==== КПРФ ====

==== «Пенсионердар партиялара» ====

==== «Арассыыйа коммунистара» ====

==== «Саҥа дьон» ====

== Прогнозтар уонна опростар ==

== Быһаарыылар ==
{{Быһаарыылар|colwidth=30em}}
[[Категория:Госдуума дьокутааттарын быыбардара]]
[[Категория:2026 сыл Арассыыйаҕа]]</text>
      <sha1>l7w83aulain1b7xakqytl7aachz544b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>430527</id>
      <parentid>430526</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T15:16:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sauit</username>
        <id>26795</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кыттааччылар */</comment>
      <origin>430527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20592" sha1="n12fal3m0zdv7he0jfwe4cnb78vcauz" xml:space="preserve">{{Буолуохтаах түбэлтэ|дата=балаҕан ыйын 18, 19 уонна 20 күннэрэ}}
[[Билэ:Logo of the 2026 Russian State Duma election campaign.svg|мини|2026 сыллааҕы куоластааһын күннэрин логотиибэ]]
'''Судаарыстыбынай Дуума IX ыҥырыы дьокутааттарын быыбардара''' 2026 сыллаахха балаҕан 18, 19 уонна 20 күннэригэр буолуохтара. Быыбардарга 450 [[Госдуума]] дьокутааттара биллиэхтэрэ, олортон 225 дьокутаат уопсай партийнай испииһэктэринэн талыллар, оттон хаалбыт 225 дьокутаат биир мандааттаах уокуруктарынан талыллар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/articles/2026/02/13/vybory-deputatov-gosdumy-v-2026-godu/|title=Выборы в Госдуму в 2026 году|author=Константин Николаев|date=2026-02-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Партийнай испииһэктэргэ 3133 хандьыдаат киирбитэ. 1667 хандьыдаат биир мандааттаах уокуруктарга кыттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27963813|title=На выборы в ГД уже зарегистрированы федеральные списки семи партий|date=2026-07-29|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быыбардар иннинэ ==
Бүтэһик Госдуума дьокутааттарын быырбардара 2021 сыллаахха балаҕан ыйын 17, 18 уонна 19 күннэригэр буолбуттара. Онно «[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]» 324 миэстэни ылбыта. Өссө [[КПРФ]], «[[Сиэрдээх Арассыыйа]]», [[ЛДПР]] уонна «[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]» партиялар 5%-наах боруогу ааспыттара. Өссө биир мандааттаах уокуруктарынан «[[Рост партията]]», «[[Родина (партия)|Родина]]» уонна «[[Гражданскай платформа]]» партиялар ааспыттара. Биир мандааттаах уокуруктарынан 5 тутулуга суох хандьыдаат Дуумаҕа киирбитэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cikrf.ru/activity/docs/postanovleniya/50580/|title=Об установлении общих результатов выборов депутатов Государственной Думы Федерального Собрания Российской Федерации восьмого созыва|date=2021-09-24|work=Арассыыйа Центральнай избирательнай комиссията|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Илии батааһыннарын хомуйумуохтарын сөп партиялар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/social/2025/09/16/21708806.shtml|title=Единый день голосования-2025: как изменится власть и общественная повестка?|work=Gazeta.ru|date=2025-09-16|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; |Партия
!Госдуумаҕа&lt;ref&gt;VIII ыҥырыы кэмигэр буолбут уларытыылара суох&lt;/ref&gt;
!Региональнай парламеннарга
!Бүтэһик быыбардарга
|-
| bgcolor=&quot;#2E4EA4&quot; |
|«[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]»
|324
|3165
|49,82%
|-
| bgcolor=&quot;#CC1111&quot; |
|[[КПРФ]]
|57
|411
|18,93%
|-
|bgcolor=&quot;#4488CC&quot; |
|[[ЛДПР]]
|21
|187
|7,55%
|-
| bgcolor=&quot;#FFC003&quot; |
|«[[Сиэрдээх Арассыыйа]]»
|27
|191
|7,46%
|-
| bgcolor=&quot;#47C2C0&quot; |
|«[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]»
|14
|74
|5,84%&lt;ref&gt;«[[Рост партията|Рост партиятын]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#FFB5A8&quot; |
|«[[Пенсионердар партиялара]]»
|0
|28
|2,45%
|-
| bgcolor=&quot;#009933&quot; |
|«[[От күөхтэр (партия, Арассыыйа)|От күөхтэр]]»
|0
|4
|1,55%&lt;ref&gt;«[[От күөх альтернатива (партия, Арассыыйа)|От күөх альтернативаны]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#00A23D&quot; |
|«[[Яблоко (партия)|Яблоко]]»
|0
|5
|1,34%
|-
| bgcolor=&quot;#FF3322&quot;|
|«[[Арассыыйа коммунистара]]»
|0
|11
|1,27%
|-
| bgcolor=&quot;#E61B23&quot; |
|«[[Родина (партия)|Родина]]»
|1
|9
|0,80%
|-
| bgcolor=&quot;#08457e&quot; |
|«[[Көнө демократия партията]]»
|0
|1
|''кыттыбатаҕа''
|}
&lt;/center&gt;

=== Быыбардарга бэлэмнэнии ===
Арассыыйа Центральнай избирательнай комиссията 2026 сыллаахха 28 миллиард солкуобай ылбыта, онтон 23 миллиард Госдуума быыбардарыгар барыныаҕа&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2023/12/13/tsentrizbirkom-raskryl-stoimost-vyborov-v-gosdumu-v-2026-godu/|title=Центризбирком раскрыл стоимость выборов в Госдуму в 2026 году|author=Анатолий Акулов|date=2023-12-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

2026 сыллаахха бэс ыйын 16 күнүгэр Владимир Путин Госдуума дьокутааттарын быыбардарын балаҕан ыйын 20 күнүгэр туруорар ыйааҕы таһаарбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://duma.gov.ru/news/63722/|title=Президент России подписал Указ о назначении выборов в Государственную Думу|date=2026-06-16|work=[[Госдуума]] официальнай саайта|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Быыбардар официальнай слогана таһаарыллыбыта: «Эн куолаһыҥ — Арассыыйа күүһэ» ({{Lang-ru|«Твой голос — сила России»}})&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27788067|title=Выборы в Госдуму пройдут под слоганом &quot;Твой голос - сила России!&quot;|date=2026-06-17|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Атырдьах ыйын 5 күнүгэр Центральнай избирательнай комиссия партиялары наардаан уопсай партийнай испииһэктэргэ маннык бэрээдэгинэн бюллетеҥҥэ киириэхтэрэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/05/08/2026/6a7315249a794777a4417b22|title=ЦИК определил порядок партий в бюллетене на выборах в Думу|date=2026-08-05|work=РБК|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;:

# «Биир ньыгыл Арассыыйа»
# «Яблоко» ''(уһуллубута, ол эрээри иккис нүөмэр ЛДПР партияҕа бэриллибэтэҕэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/18/08/2026/6a83fa919a794702dcbe9a8b|title=«Яблоко» исключили из бюллетеня на выборах в Госдуму|date=2026-08-18|work=РБК|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;)''
# ЛДПР
# «Көнө демократия партията»
# «От күөхтэр»
# «Сиэрдээх Арассыыйа»
# «Родина»
# КПРФ
# «Пенсионердар партиялара»
# «Арассыыйа коммунистара»
# «[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]»

=== «Яблоко» партияны быыбардартан устуу ===
[[Билэ:Nikolay Rybakov 05 (cropped).jpg|мини|[[Рыбаков Николай Игоревич]]. «Экстремистскэй бэлиэлэри көрдөрүү» ыстатыйанан административнай эппиэтнэскэ түбэспитэ, ол иһин быыбардарга сатаан кыттыбат]]
2021 сыллаахтан 11 «[[Яблоко (партия)|Яблоко]]» партия чилиэнэ холуобунай ыстатыйаларынан буруйдаммыттара. 12 партия чилиэнэ «иностраннай агент» курдук ааҕыллар буолбуттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.yabloko.ru/%C2%AB%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%C2%BB%20%D0%B8%20%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%20%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%20%C2%AB%D0%AF%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%B0%C2%BB.%20%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0|title=«Спецоперация» и преследования активистов «Яблока». Хроника|work=[[Яблоко (партия)|Яблоко]] партия|lang=ru|accessdate=2026-08-29|date=2026-06-06}}&lt;/ref&gt;. Иностраннай агеннар уонна административнай «экстремистскэй бэлиэлэри көрдөрүү» ыстатыйанан буруйдаммыт дьон быыбардарга көҥүллэммэт. Олорго партия бэрэсэдээтэлэ, Николай Рыбаков, киирбит, өссө кини солбуйааччылара: Борис Вишневский уонна Владимир Дорохов&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vedomosti.ru/society/news/2026/03/17/1183544-peterburgskogo-deputata-obvinili|title=Петербургского депутата Шишлова обвинили в демонстрации запрещенной символики|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/7267318|title=«И я обязательно вернусь»|work=Коммерсантъ|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tula.aif.ru/society/zagranica-ne-pomozhet-inoagent-vladimir-dorohov-hochet-suditsya-s-minyustom|title=Заграница не поможет. Иноагент Владимир Дорохов* хочет судиться с минюстом|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Өссө биир бэрэсэдээтэл солбуйааччыта, Лев Шлосберг, 11 сыл уонна 1 ыйга колонияҕа ыытыллыбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2026/08/17/lva-shlosberga-prigovorili-k-11-godam-kolonii-za-antivoennuyu-pozitsiyu|title=Льва Шлосберга приговорили к 11 годам колонии за антивоенную позицию. Поводом для преследования политика стали участие в дебатах и репост обложки Daily Mirror с Путиным|work=Meduza|date=2026-08-17|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Өссө биир солбуйааччы, Максим Круглов, 7 сылга колонияҕа ыытыллыбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/europe/russian-politician-who-favours-ukraine-ceasefire-is-jailed-seven-years-over-2026-06-24/|title=Russian anti-war politician jailed for seven years over social media posts|work=Reuters|date=2026-06-24|lang=en|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Сорох төрүттэр маны «эрдэттэн былааннаммыт уонна централизованнай репрессионнай уонна дискредитируйдуур хамсыы» диэн ааттыыллар. Онон «Госдуумаҕа ааспатын гына» уонна «бэлиитикэттэн таһаараары оҥоһуллар» эбит&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://novayagazeta.ru/articles/2025/12/02/iabloko-naidem-zamochim|title=«Яблоко» найдем — замочим. Решения закрыть партию пока нет, просто — не дают дышать|work=Новая газета|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/podgotovka-k-vyboram-pocemu-v-rossii-presleduut-clenov-partii-abloko/a-75247043|title=&quot;Подготовка&quot; к выборам? Почему преследуют членов &quot;Яблока&quot;|work=dw.com|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. 2026 сааһыттан партия чилиэннэрэ элбэхтэ обысктанар, штрафтанар уонна хаайыыга барар буолбуттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2026/05/04/v-rossii-vse-aktivnee-presleduyut-yabloko-vlasti-ne-hotyat-chtoby-partiya-uchastvovala-v-vyborah|title=Как ни удивительно, но кампания против «Яблока» в России становится все масштабнее (и все опаснее для рядовых партийцев). Четыре заметных примера|work=Meduza|date=2026-05-05|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Атырдьах ыйын 7 күнүгэр «[[Родина (партия)|Родина]]» партия Арассыыйа Үрдүкү суутугар «Яблоко» партияҕа үҥсүбүтэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/8874880|title=«Яблоко» требуют снять с выборов за экстремизм и нарушение авторских прав|date=2026-08-07|work=Коммерсантъ|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Атырдьах ыйын 10 күнүгэр суут ирдэбили өйөөбүтэ уонна «Яблоко» партияны партийнай испииһэктэн сотторбута. Атырдьах ыйын 17 күнүгэр Үрдүкү суут апелляционнай комиссията апелляцияны аккастаабыта уонна бастакы инстанция уурааҕын күүскэ хаалларбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/8891467|title=Верховный суд утвердил снятие партии «Яблоко» с выборов в Госдуму|date=2026-08-17|work=Коммерсантъ|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быыбар систиэмэтэ ==

=== Федеральнай уокуруктар ===

=== Биир мандааттаах уокуруктар ===

== Быыбар хампаанньата ==

=== Кыттааччылар ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; |Партия
! colspan=&quot;3&quot; |Федеральнай уокурук
! rowspan=&quot;2&quot; |Биир мандааттаах
уокуруктарга
|-
!№
!Бүтүн Арассыыйатааҕы хандьыдааттар
!Барыта
|-
| bgcolor=&quot;#2E4EA4&quot; |
|«[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]»
|1
|'''Сергей Лавров''', Сергей Собянин, Евгений Поддубный, Мария Львова-Белова, Владислав Головин
|390
|224
|-
| bgcolor=&quot;#00A23D&quot; |
|«[[Яблоко (партия)|Яблоко]]»
|&lt;s&gt;2&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;'''Ярослав Щербаков''', Дмитрий Анисимов, Яна Иванова, Виталий Исаков, Иван Большаков, Татьяна Шнейдер, Кирилл Гончаров&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;274&lt;/s&gt;
|127
|-
| bgcolor=&quot;#4488CC&quot; |
|[[ЛДПР]]
|3
|'''Леонид Слуцкий''', Алексей Верещагин, Мария Воропаева, Андрей Луговой, Виктор Бут, Александр Курдюмов, Дмитрий Жирков, Дмитрий Свищёв, Сергей Козлов, Борис Чернышов
|247
|224
|-
| bgcolor=&quot;#08457e&quot; |
|«[[Көнө демократия партията]]»
|4
|''суох''
|240
|19
|-
| bgcolor=&quot;#009933&quot; |
|«[[От күөхтэр (партия, Арассыыйа)|От күөхтэр]]»
|5
|'''Марина Шишкина''', Александра Кудзагова, Руслан Хвостов, Андрей Нагибин, Сергей Шахматов
|263
|135
|-
| bgcolor=&quot;#FFC003&quot; |
|«[[Сиэрдээх Арассыыйа]]»
|6
|'''Сергей Миронов''', Александр Бабаков, Марина Ким, Олег Чернышёв
|263
|224
|-
| bgcolor=&quot;#E61B23&quot; |
|«[[Родина (партия)|Родина]]»
|7
|'''Алексей Журавлёв''', Эдуард Басурин, Евгений Ивлев, Иван Калегин, Алексей Рылеев, Никита Габов, Валерий Шинкаренко, Роман Лобзин, Константин Антонов, Астемир Штымов, Дмитрий Шуров, Олег Пахолков, Александр Заремба, Вячеслав Монахов, Александр Аргунов
|289
|66
|-
| bgcolor=&quot;#CC1111&quot; |
|[[КПРФ]]
|8
|'''Геннадий Зюганов''', Валентин Коновалов, Юрий Афонин, Дмитрий Новиков, Иван Мельников, Владимир Кашин, Николай Харитонов, Леонид Калашников, Николай Коломейцев, Казбек Тайсаев, Мария Дробот, Борис Комоцкий, Сергей Гаврилов, Юрий Синельщиков, Алексей Куринный
|333
|225
|-
| bgcolor=&quot;#FFB5A8&quot; |
|«[[Пенсионердар партиялара]]»
|9
|'''Эрик Праздников''', Юрий Шелыгин, Владимир Ворожцов, Александр Потапов, Анна Барабанова
|268
|108
|-
| bgcolor=&quot;#FF3322&quot; |
|«[[Арассыыйа коммунистара]]»
|10
|'''Сергей Малинкович''', Руслан Хугаев, Ярослав Сидоров, Илья Клеймёнов, Евгения Сафиева, Татьяна Гурьева, Анна Сидорова, Екатерина Миронова
|270
|88
|-
| bgcolor=&quot;#47C2C0&quot; |
|«[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]»
|11
|'''Алексей Нечаев''', Владислав Даванков, [[Авксентьева Сардаана Владимировна|Сардаана Авксентьева]]
|298
|215
|}
&lt;center&gt;
&lt;gallery caption=&quot;Партия испииһэктэрин салайар дьон мэтириэттэрэ&quot;&gt;
Билэ:Сергей Лавров (21-01-2022) (cropped).jpg|Сергей Лавров. «Биир ньыгыл Арассыыйа» партия испииһэгин салайар
Билэ:Ярослав Щербаков - член федерального бюро &quot;Яблока&quot;.webp|Ярослав Шербаков. «Яблоко» партия испииһэгин салайар
Билэ:Леонид Слуцкий (26-05-2025) (cropped).jpg|Леонид Слуцкий. ЛДПР испииһэгин салайар
Билэ:Marina Shishkina - portrait.jpg|Мария Шишкина. «От күөхтэр» партия испииһэгин салайар
Билэ:Миронов Сергей Михайлович 2025 год (cropped).jpg|Сергей Миронов. «Сиэрдээх Арассыыйа» партия испииһэгин салайар
Билэ:Журавлёв А.А.jpg|Алексей Журавлев. «Родина» партия испииһэгин салайар
Билэ:Gennady Zyuganov 2022-09-20 (cropped).jpg|Геннадий Зюганов. КПРФ испииһэгин салайар
Билэ:Alexey Nechayev (2026-02-25).jpg|Алексей Нечаев. «Саҥа дьон» партия испииһэгин салайар
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

==== «Биир ньыгыл Арассыыйа» ====

==== «Яблоко» ====

==== ЛДПР ====

==== «Көнө демократия партията» ====

==== «От күөхтэр» ====

==== «Сиэрдээх Арассыыйа» ====

==== «Родина» ====

==== КПРФ ====

==== «Пенсионердар партиялара» ====

==== «Арассыыйа коммунистара» ====

==== «Саҥа дьон» ====

== Прогнозтар уонна опростар ==

== Быһаарыылар ==
{{Быһаарыылар|colwidth=30em}}
[[Категория:Госдуума дьокутааттарын быыбардара]]
[[Категория:2026 сыл Арассыыйаҕа]]</text>
      <sha1>n12fal3m0zdv7he0jfwe4cnb78vcauz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>430528</id>
      <parentid>430527</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T06:06:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sauit</username>
        <id>26795</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кыттааччылар */</comment>
      <origin>430528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20595" sha1="7dqta64scev24wpj2pebufdo0m23j01" xml:space="preserve">{{Буолуохтаах түбэлтэ|дата=балаҕан ыйын 18, 19 уонна 20 күннэрэ}}
[[Билэ:Logo of the 2026 Russian State Duma election campaign.svg|мини|2026 сыллааҕы куоластааһын күннэрин логотиибэ]]
'''Судаарыстыбынай Дуума IX ыҥырыы дьокутааттарын быыбардара''' 2026 сыллаахха балаҕан 18, 19 уонна 20 күннэригэр буолуохтара. Быыбардарга 450 [[Госдуума]] дьокутааттара биллиэхтэрэ, олортон 225 дьокутаат уопсай партийнай испииһэктэринэн талыллар, оттон хаалбыт 225 дьокутаат биир мандааттаах уокуруктарынан талыллар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/articles/2026/02/13/vybory-deputatov-gosdumy-v-2026-godu/|title=Выборы в Госдуму в 2026 году|author=Константин Николаев|date=2026-02-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Партийнай испииһэктэргэ 3133 хандьыдаат киирбитэ. 1667 хандьыдаат биир мандааттаах уокуруктарга кыттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27963813|title=На выборы в ГД уже зарегистрированы федеральные списки семи партий|date=2026-07-29|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быыбардар иннинэ ==
Бүтэһик Госдуума дьокутааттарын быырбардара 2021 сыллаахха балаҕан ыйын 17, 18 уонна 19 күннэригэр буолбуттара. Онно «[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]» 324 миэстэни ылбыта. Өссө [[КПРФ]], «[[Сиэрдээх Арассыыйа]]», [[ЛДПР]] уонна «[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]» партиялар 5%-наах боруогу ааспыттара. Өссө биир мандааттаах уокуруктарынан «[[Рост партията]]», «[[Родина (партия)|Родина]]» уонна «[[Гражданскай платформа]]» партиялар ааспыттара. Биир мандааттаах уокуруктарынан 5 тутулуга суох хандьыдаат Дуумаҕа киирбитэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cikrf.ru/activity/docs/postanovleniya/50580/|title=Об установлении общих результатов выборов депутатов Государственной Думы Федерального Собрания Российской Федерации восьмого созыва|date=2021-09-24|work=Арассыыйа Центральнай избирательнай комиссията|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Илии батааһыннарын хомуйумуохтарын сөп партиялар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/social/2025/09/16/21708806.shtml|title=Единый день голосования-2025: как изменится власть и общественная повестка?|work=Gazeta.ru|date=2025-09-16|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; |Партия
!Госдуумаҕа&lt;ref&gt;VIII ыҥырыы кэмигэр буолбут уларытыылара суох&lt;/ref&gt;
!Региональнай парламеннарга
!Бүтэһик быыбардарга
|-
| bgcolor=&quot;#2E4EA4&quot; |
|«[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]»
|324
|3165
|49,82%
|-
| bgcolor=&quot;#CC1111&quot; |
|[[КПРФ]]
|57
|411
|18,93%
|-
|bgcolor=&quot;#4488CC&quot; |
|[[ЛДПР]]
|21
|187
|7,55%
|-
| bgcolor=&quot;#FFC003&quot; |
|«[[Сиэрдээх Арассыыйа]]»
|27
|191
|7,46%
|-
| bgcolor=&quot;#47C2C0&quot; |
|«[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]»
|14
|74
|5,84%&lt;ref&gt;«[[Рост партията|Рост партиятын]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#FFB5A8&quot; |
|«[[Пенсионердар партиялара]]»
|0
|28
|2,45%
|-
| bgcolor=&quot;#009933&quot; |
|«[[От күөхтэр (партия, Арассыыйа)|От күөхтэр]]»
|0
|4
|1,55%&lt;ref&gt;«[[От күөх альтернатива (партия, Арассыыйа)|От күөх альтернативаны]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#00A23D&quot; |
|«[[Яблоко (партия)|Яблоко]]»
|0
|5
|1,34%
|-
| bgcolor=&quot;#FF3322&quot;|
|«[[Арассыыйа коммунистара]]»
|0
|11
|1,27%
|-
| bgcolor=&quot;#E61B23&quot; |
|«[[Родина (партия)|Родина]]»
|1
|9
|0,80%
|-
| bgcolor=&quot;#08457e&quot; |
|«[[Көнө демократия партията]]»
|0
|1
|''кыттыбатаҕа''
|}
&lt;/center&gt;

=== Быыбардарга бэлэмнэнии ===
Арассыыйа Центральнай избирательнай комиссията 2026 сыллаахха 28 миллиард солкуобай ылбыта, онтон 23 миллиард Госдуума быыбардарыгар барыныаҕа&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2023/12/13/tsentrizbirkom-raskryl-stoimost-vyborov-v-gosdumu-v-2026-godu/|title=Центризбирком раскрыл стоимость выборов в Госдуму в 2026 году|author=Анатолий Акулов|date=2023-12-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

2026 сыллаахха бэс ыйын 16 күнүгэр Владимир Путин Госдуума дьокутааттарын быыбардарын балаҕан ыйын 20 күнүгэр туруорар ыйааҕы таһаарбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://duma.gov.ru/news/63722/|title=Президент России подписал Указ о назначении выборов в Государственную Думу|date=2026-06-16|work=[[Госдуума]] официальнай саайта|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Быыбардар официальнай слогана таһаарыллыбыта: «Эн куолаһыҥ — Арассыыйа күүһэ» ({{Lang-ru|«Твой голос — сила России»}})&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27788067|title=Выборы в Госдуму пройдут под слоганом &quot;Твой голос - сила России!&quot;|date=2026-06-17|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Атырдьах ыйын 5 күнүгэр Центральнай избирательнай комиссия партиялары наардаан уопсай партийнай испииһэктэргэ маннык бэрээдэгинэн бюллетеҥҥэ киириэхтэрэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/05/08/2026/6a7315249a794777a4417b22|title=ЦИК определил порядок партий в бюллетене на выборах в Думу|date=2026-08-05|work=РБК|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;:

# «Биир ньыгыл Арассыыйа»
# «Яблоко» ''(уһуллубута, ол эрээри иккис нүөмэр ЛДПР партияҕа бэриллибэтэҕэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/18/08/2026/6a83fa919a794702dcbe9a8b|title=«Яблоко» исключили из бюллетеня на выборах в Госдуму|date=2026-08-18|work=РБК|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;)''
# ЛДПР
# «Көнө демократия партията»
# «От күөхтэр»
# «Сиэрдээх Арассыыйа»
# «Родина»
# КПРФ
# «Пенсионердар партиялара»
# «Арассыыйа коммунистара»
# «[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]»

=== «Яблоко» партияны быыбардартан устуу ===
[[Билэ:Nikolay Rybakov 05 (cropped).jpg|мини|[[Рыбаков Николай Игоревич]]. «Экстремистскэй бэлиэлэри көрдөрүү» ыстатыйанан административнай эппиэтнэскэ түбэспитэ, ол иһин быыбардарга сатаан кыттыбат]]
2021 сыллаахтан 11 «[[Яблоко (партия)|Яблоко]]» партия чилиэнэ холуобунай ыстатыйаларынан буруйдаммыттара. 12 партия чилиэнэ «иностраннай агент» курдук ааҕыллар буолбуттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.yabloko.ru/%C2%AB%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%C2%BB%20%D0%B8%20%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%20%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%20%C2%AB%D0%AF%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%B0%C2%BB.%20%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0|title=«Спецоперация» и преследования активистов «Яблока». Хроника|work=[[Яблоко (партия)|Яблоко]] партия|lang=ru|accessdate=2026-08-29|date=2026-06-06}}&lt;/ref&gt;. Иностраннай агеннар уонна административнай «экстремистскэй бэлиэлэри көрдөрүү» ыстатыйанан буруйдаммыт дьон быыбардарга көҥүллэммэт. Олорго партия бэрэсэдээтэлэ, Николай Рыбаков, киирбит, өссө кини солбуйааччылара: Борис Вишневский уонна Владимир Дорохов&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vedomosti.ru/society/news/2026/03/17/1183544-peterburgskogo-deputata-obvinili|title=Петербургского депутата Шишлова обвинили в демонстрации запрещенной символики|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/7267318|title=«И я обязательно вернусь»|work=Коммерсантъ|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tula.aif.ru/society/zagranica-ne-pomozhet-inoagent-vladimir-dorohov-hochet-suditsya-s-minyustom|title=Заграница не поможет. Иноагент Владимир Дорохов* хочет судиться с минюстом|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Өссө биир бэрэсэдээтэл солбуйааччыта, Лев Шлосберг, 11 сыл уонна 1 ыйга колонияҕа ыытыллыбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2026/08/17/lva-shlosberga-prigovorili-k-11-godam-kolonii-za-antivoennuyu-pozitsiyu|title=Льва Шлосберга приговорили к 11 годам колонии за антивоенную позицию. Поводом для преследования политика стали участие в дебатах и репост обложки Daily Mirror с Путиным|work=Meduza|date=2026-08-17|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Өссө биир солбуйааччы, Максим Круглов, 7 сылга колонияҕа ыытыллыбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/europe/russian-politician-who-favours-ukraine-ceasefire-is-jailed-seven-years-over-2026-06-24/|title=Russian anti-war politician jailed for seven years over social media posts|work=Reuters|date=2026-06-24|lang=en|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Сорох төрүттэр маны «эрдэттэн былааннаммыт уонна централизованнай репрессионнай уонна дискредитируйдуур хамсыы» диэн ааттыыллар. Онон «Госдуумаҕа ааспатын гына» уонна «бэлиитикэттэн таһаараары оҥоһуллар» эбит&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://novayagazeta.ru/articles/2025/12/02/iabloko-naidem-zamochim|title=«Яблоко» найдем — замочим. Решения закрыть партию пока нет, просто — не дают дышать|work=Новая газета|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/podgotovka-k-vyboram-pocemu-v-rossii-presleduut-clenov-partii-abloko/a-75247043|title=&quot;Подготовка&quot; к выборам? Почему преследуют членов &quot;Яблока&quot;|work=dw.com|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. 2026 сааһыттан партия чилиэннэрэ элбэхтэ обысктанар, штрафтанар уонна хаайыыга барар буолбуттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2026/05/04/v-rossii-vse-aktivnee-presleduyut-yabloko-vlasti-ne-hotyat-chtoby-partiya-uchastvovala-v-vyborah|title=Как ни удивительно, но кампания против «Яблока» в России становится все масштабнее (и все опаснее для рядовых партийцев). Четыре заметных примера|work=Meduza|date=2026-05-05|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Атырдьах ыйын 7 күнүгэр «[[Родина (партия)|Родина]]» партия Арассыыйа Үрдүкү суутугар «Яблоко» партияҕа үҥсүбүтэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/8874880|title=«Яблоко» требуют снять с выборов за экстремизм и нарушение авторских прав|date=2026-08-07|work=Коммерсантъ|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Атырдьах ыйын 10 күнүгэр суут ирдэбили өйөөбүтэ уонна «Яблоко» партияны партийнай испииһэктэн сотторбута. Атырдьах ыйын 17 күнүгэр Үрдүкү суут апелляционнай комиссията апелляцияны аккастаабыта уонна бастакы инстанция уурааҕын күүскэ хаалларбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/8891467|title=Верховный суд утвердил снятие партии «Яблоко» с выборов в Госдуму|date=2026-08-17|work=Коммерсантъ|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быыбар систиэмэтэ ==

=== Федеральнай уокуруктар ===

=== Биир мандааттаах уокуруктар ===

== Быыбар хампаанньата ==

=== Кыттааччылар ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; |Партия
! colspan=&quot;3&quot; |Федеральнай уокурук
! rowspan=&quot;2&quot; |Биир мандааттаах&lt;br&gt;уокуруктарга
|-
!№
!Бүтүн Арассыыйатааҕы хандьыдааттар
!Барыта
|-
| bgcolor=&quot;#2E4EA4&quot; |
|«[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]»
|1
|'''Сергей Лавров''', Сергей Собянин, Евгений Поддубный, Мария Львова-Белова, Владислав Головин
|390
|224
|-
| bgcolor=&quot;#00A23D&quot; |
|«[[Яблоко (партия)|Яблоко]]»
|&lt;s&gt;2&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;'''Ярослав Щербаков''', Дмитрий Анисимов, Яна Иванова, Виталий Исаков, Иван Большаков, Татьяна Шнейдер, Кирилл Гончаров&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;274&lt;/s&gt;
|127
|-
| bgcolor=&quot;#4488CC&quot; |
|[[ЛДПР]]
|3
|'''Леонид Слуцкий''', Алексей Верещагин, Мария Воропаева, Андрей Луговой, Виктор Бут, Александр Курдюмов, Дмитрий Жирков, Дмитрий Свищёв, Сергей Козлов, Борис Чернышов
|247
|224
|-
| bgcolor=&quot;#08457e&quot; |
|«[[Көнө демократия партията]]»
|4
|''суох''
|240
|19
|-
| bgcolor=&quot;#009933&quot; |
|«[[От күөхтэр (партия, Арассыыйа)|От күөхтэр]]»
|5
|'''Марина Шишкина''', Александра Кудзагова, Руслан Хвостов, Андрей Нагибин, Сергей Шахматов
|263
|135
|-
| bgcolor=&quot;#FFC003&quot; |
|«[[Сиэрдээх Арассыыйа]]»
|6
|'''Сергей Миронов''', Александр Бабаков, Марина Ким, Олег Чернышёв
|263
|224
|-
| bgcolor=&quot;#E61B23&quot; |
|«[[Родина (партия)|Родина]]»
|7
|'''Алексей Журавлёв''', Эдуард Басурин, Евгений Ивлев, Иван Калегин, Алексей Рылеев, Никита Габов, Валерий Шинкаренко, Роман Лобзин, Константин Антонов, Астемир Штымов, Дмитрий Шуров, Олег Пахолков, Александр Заремба, Вячеслав Монахов, Александр Аргунов
|289
|66
|-
| bgcolor=&quot;#CC1111&quot; |
|[[КПРФ]]
|8
|'''Геннадий Зюганов''', Валентин Коновалов, Юрий Афонин, Дмитрий Новиков, Иван Мельников, Владимир Кашин, Николай Харитонов, Леонид Калашников, Николай Коломейцев, Казбек Тайсаев, Мария Дробот, Борис Комоцкий, Сергей Гаврилов, Юрий Синельщиков, Алексей Куринный
|333
|225
|-
| bgcolor=&quot;#FFB5A8&quot; |
|«[[Пенсионердар партиялара]]»
|9
|'''Эрик Праздников''', Юрий Шелыгин, Владимир Ворожцов, Александр Потапов, Анна Барабанова
|268
|108
|-
| bgcolor=&quot;#FF3322&quot; |
|«[[Арассыыйа коммунистара]]»
|10
|'''Сергей Малинкович''', Руслан Хугаев, Ярослав Сидоров, Илья Клеймёнов, Евгения Сафиева, Татьяна Гурьева, Анна Сидорова, Екатерина Миронова
|270
|88
|-
| bgcolor=&quot;#47C2C0&quot; |
|«[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]»
|11
|'''Алексей Нечаев''', Владислав Даванков, [[Авксентьева Сардаана Владимировна|Сардаана Авксентьева]]
|298
|215
|}
&lt;center&gt;
&lt;gallery caption=&quot;Партия испииһэктэрин салайар дьон мэтириэттэрэ&quot;&gt;
Билэ:Сергей Лавров (21-01-2022) (cropped).jpg|Сергей Лавров. «Биир ньыгыл Арассыыйа» партия испииһэгин салайар
Билэ:Ярослав Щербаков - член федерального бюро &quot;Яблока&quot;.webp|Ярослав Шербаков. «Яблоко» партия испииһэгин салайар
Билэ:Леонид Слуцкий (26-05-2025) (cropped).jpg|Леонид Слуцкий. ЛДПР испииһэгин салайар
Билэ:Marina Shishkina - portrait.jpg|Мария Шишкина. «От күөхтэр» партия испииһэгин салайар
Билэ:Миронов Сергей Михайлович 2025 год (cropped).jpg|Сергей Миронов. «Сиэрдээх Арассыыйа» партия испииһэгин салайар
Билэ:Журавлёв А.А.jpg|Алексей Журавлев. «Родина» партия испииһэгин салайар
Билэ:Gennady Zyuganov 2022-09-20 (cropped).jpg|Геннадий Зюганов. КПРФ испииһэгин салайар
Билэ:Alexey Nechayev (2026-02-25).jpg|Алексей Нечаев. «Саҥа дьон» партия испииһэгин салайар
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

==== «Биир ньыгыл Арассыыйа» ====

==== «Яблоко» ====

==== ЛДПР ====

==== «Көнө демократия партията» ====

==== «От күөхтэр» ====

==== «Сиэрдээх Арассыыйа» ====

==== «Родина» ====

==== КПРФ ====

==== «Пенсионердар партиялара» ====

==== «Арассыыйа коммунистара» ====

==== «Саҥа дьон» ====

== Прогнозтар уонна опростар ==

== Быһаарыылар ==
{{Быһаарыылар|colwidth=30em}}
[[Категория:Госдуума дьокутааттарын быыбардара]]
[[Категория:2026 сыл Арассыыйаҕа]]</text>
      <sha1>7dqta64scev24wpj2pebufdo0m23j01</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>430529</id>
      <parentid>430528</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T06:46:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sauit</username>
        <id>26795</id>
      </contributor>
      <origin>430529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23435" sha1="24862wejr45cqmteujeef4k33ytivkm" xml:space="preserve">{{Буолуохтаах түбэлтэ|дата=балаҕан ыйын 18, 19 уонна 20 күннэрэ}}
[[Билэ:Logo of the 2026 Russian State Duma election campaign.svg|мини|2026 сыллааҕы куоластааһын күннэрин логотиибэ]]
'''Судаарыстыбынай Дуума IX ыҥырыы дьокутааттарын быыбардара''' 2026 сыллаахха балаҕан 18, 19 уонна 20 күннэригэр буолуохтара. Быыбардарга 450 [[Госдуума]] дьокутааттара биллиэхтэрэ, олортон 225 дьокутаат уопсай партийнай испииһэктэринэн талыллар, оттон хаалбыт 225 дьокутаат биир мандааттаах уокуруктарынан талыллар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/articles/2026/02/13/vybory-deputatov-gosdumy-v-2026-godu/|title=Выборы в Госдуму в 2026 году|author=Константин Николаев|date=2026-02-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Партийнай испииһэктэргэ 3133 хандьыдаат киирбитэ. 1667 хандьыдаат биир мандааттаах уокуруктарга кыттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27963813|title=На выборы в ГД уже зарегистрированы федеральные списки семи партий|date=2026-07-29|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быыбардар иннинэ ==
Бүтэһик Госдуума дьокутааттарын быырбардара 2021 сыллаахха балаҕан ыйын 17, 18 уонна 19 күннэригэр буолбуттара. Онно «[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]» 324 миэстэни ылбыта. Өссө [[КПРФ]], «[[Сиэрдээх Арассыыйа]]», [[ЛДПР]] уонна «[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]» партиялар 5%-наах боруогу ааспыттара. Өссө биир мандааттаах уокуруктарынан «[[Рост партията]]», «[[Родина (партия)|Родина]]» уонна «[[Гражданскай платформа]]» партиялар ааспыттара. Биир мандааттаах уокуруктарынан 5 тутулуга суох хандьыдаат Дуумаҕа киирбитэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cikrf.ru/activity/docs/postanovleniya/50580/|title=Об установлении общих результатов выборов депутатов Государственной Думы Федерального Собрания Российской Федерации восьмого созыва|date=2021-09-24|work=Арассыыйа Центральнай избирательнай комиссията|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Илии батааһыннарын хомуйумуохтарын сөп партиялар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/social/2025/09/16/21708806.shtml|title=Единый день голосования-2025: как изменится власть и общественная повестка?|work=Gazeta.ru|date=2025-09-16|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; |Партия
!Госдуумаҕа&lt;ref&gt;VIII ыҥырыы кэмигэр буолбут уларытыылара суох&lt;/ref&gt;
!Региональнай парламеннарга
!Бүтэһик быыбардарга
|-
| bgcolor=&quot;#2E4EA4&quot; |
|«[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]»
|324
|3165
|49,82%
|-
| bgcolor=&quot;#CC1111&quot; |
|[[КПРФ]]
|57
|411
|18,93%
|-
|bgcolor=&quot;#4488CC&quot; |
|[[ЛДПР]]
|21
|187
|7,55%
|-
| bgcolor=&quot;#FFC003&quot; |
|«[[Сиэрдээх Арассыыйа]]»
|27
|191
|7,46%
|-
| bgcolor=&quot;#47C2C0&quot; |
|«[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]»
|14
|74
|5,84%&lt;ref&gt;«[[Рост партията|Рост партиятын]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#FFB5A8&quot; |
|«[[Пенсионердар партиялара]]»
|0
|28
|2,45%
|-
| bgcolor=&quot;#009933&quot; |
|«[[От күөхтэр (партия, Арассыыйа)|От күөхтэр]]»
|0
|4
|1,55%&lt;ref&gt;«[[От күөх альтернатива (партия, Арассыыйа)|От күөх альтернативаны]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#00A23D&quot; |
|«[[Яблоко (партия)|Яблоко]]»
|0
|5
|1,34%
|-
| bgcolor=&quot;#FF3322&quot;|
|«[[Арассыыйа коммунистара]]»
|0
|11
|1,27%
|-
| bgcolor=&quot;#E61B23&quot; |
|«[[Родина (партия)|Родина]]»
|1
|9
|0,80%
|-
| bgcolor=&quot;#08457e&quot; |
|«[[Көнө демократия партията]]»
|0
|1
|''кыттыбатаҕа''
|}
&lt;/center&gt;

=== Быыбардарга бэлэмнэнии ===
Арассыыйа Центральнай избирательнай комиссията 2026 сыллаахха 28 миллиард солкуобай ылбыта, онтон 23 миллиард Госдуума быыбардарыгар барыныаҕа&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2023/12/13/tsentrizbirkom-raskryl-stoimost-vyborov-v-gosdumu-v-2026-godu/|title=Центризбирком раскрыл стоимость выборов в Госдуму в 2026 году|author=Анатолий Акулов|date=2023-12-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

2026 сыллаахха бэс ыйын 16 күнүгэр Владимир Путин Госдуума дьокутааттарын быыбардарын балаҕан ыйын 20 күнүгэр туруорар ыйааҕы таһаарбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://duma.gov.ru/news/63722/|title=Президент России подписал Указ о назначении выборов в Государственную Думу|date=2026-06-16|work=[[Госдуума]] официальнай саайта|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Быыбардар официальнай слогана таһаарыллыбыта: «Эн куолаһыҥ — Арассыыйа күүһэ» ({{Lang-ru|«Твой голос — сила России»}})&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27788067|title=Выборы в Госдуму пройдут под слоганом &quot;Твой голос - сила России!&quot;|date=2026-06-17|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Атырдьах ыйын 5 күнүгэр Центральнай избирательнай комиссия партиялары наардаан уопсай партийнай испииһэктэргэ маннык бэрээдэгинэн бюллетеҥҥэ киириэхтэрэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/05/08/2026/6a7315249a794777a4417b22|title=ЦИК определил порядок партий в бюллетене на выборах в Думу|date=2026-08-05|work=РБК|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;:

# «[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]»
# «[[Яблоко (партия)|Яблоко]]» ''(уһуллубута, ол эрээри иккис нүөмэр ЛДПР партияҕа бэриллибэтэҕэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/18/08/2026/6a83fa919a794702dcbe9a8b|title=«Яблоко» исключили из бюллетеня на выборах в Госдуму|date=2026-08-18|work=РБК|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;)''
# [[ЛДПР]]
# «[[Көнө демократия партията]]»
# «[[От күөхтэр (партия, Арассыыйа)|От күөхтэр]]»
# «[[Сиэрдээх Арассыыйа]]»
# «[[Родина (партия)|Родина]]»
# [[КПРФ]]
# «[[Пенсионердар партиялара]]»
# «[[Арассыыйа коммунистара]]»
# «[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]»

=== «Яблоко» партияны быыбардартан устуу ===
[[Билэ:Nikolay Rybakov 05 (cropped).jpg|мини|[[Рыбаков Николай Игоревич]]. «Экстремистскэй бэлиэлэри көрдөрүү» ыстатыйанан административнай эппиэтнэскэ түбэспитэ, ол иһин быыбардарга сатаан кыттыбат]]
2021 сыллаахтан 11 «[[Яблоко (партия)|Яблоко]]» партия чилиэнэ холуобунай ыстатыйаларынан буруйдаммыттара. 12 партия чилиэнэ «иностраннай агент» курдук ааҕыллар буолбуттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.yabloko.ru/%C2%AB%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%C2%BB%20%D0%B8%20%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%20%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%20%C2%AB%D0%AF%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%B0%C2%BB.%20%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0|title=«Спецоперация» и преследования активистов «Яблока». Хроника|work=[[Яблоко (партия)|Яблоко]] партия|lang=ru|accessdate=2026-08-29|date=2026-06-06}}&lt;/ref&gt;. Иностраннай агеннар уонна административнай «экстремистскэй бэлиэлэри көрдөрүү» ыстатыйанан буруйдаммыт дьон быыбардарга көҥүллэммэт. Олорго партия бэрэсэдээтэлэ, Николай Рыбаков, киирбит, өссө кини солбуйааччылара: Борис Вишневский уонна Владимир Дорохов&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vedomosti.ru/society/news/2026/03/17/1183544-peterburgskogo-deputata-obvinili|title=Петербургского депутата Шишлова обвинили в демонстрации запрещенной символики|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/7267318|title=«И я обязательно вернусь»|work=Коммерсантъ|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tula.aif.ru/society/zagranica-ne-pomozhet-inoagent-vladimir-dorohov-hochet-suditsya-s-minyustom|title=Заграница не поможет. Иноагент Владимир Дорохов* хочет судиться с минюстом|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Өссө биир бэрэсэдээтэл солбуйааччыта, Лев Шлосберг, 11 сыл уонна 1 ыйга колонияҕа ыытыллыбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2026/08/17/lva-shlosberga-prigovorili-k-11-godam-kolonii-za-antivoennuyu-pozitsiyu|title=Льва Шлосберга приговорили к 11 годам колонии за антивоенную позицию. Поводом для преследования политика стали участие в дебатах и репост обложки Daily Mirror с Путиным|work=Meduza|date=2026-08-17|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Өссө биир солбуйааччы, Максим Круглов, 7 сылга колонияҕа ыытыллыбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/europe/russian-politician-who-favours-ukraine-ceasefire-is-jailed-seven-years-over-2026-06-24/|title=Russian anti-war politician jailed for seven years over social media posts|work=Reuters|date=2026-06-24|lang=en|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Сорох төрүттэр маны «эрдэттэн былааннаммыт уонна централизованнай репрессионнай уонна дискредитируйдуур хамсыы» диэн ааттыыллар. Онон «Госдуумаҕа ааспатын гына» уонна «бэлиитикэттэн таһаараары оҥоһуллар» эбит&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://novayagazeta.ru/articles/2025/12/02/iabloko-naidem-zamochim|title=«Яблоко» найдем — замочим. Решения закрыть партию пока нет, просто — не дают дышать|work=Новая газета|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/podgotovka-k-vyboram-pocemu-v-rossii-presleduut-clenov-partii-abloko/a-75247043|title=&quot;Подготовка&quot; к выборам? Почему преследуют членов &quot;Яблока&quot;|work=dw.com|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. 2026 сааһыттан партия чилиэннэрэ элбэхтэ обысктанар, штрафтанар уонна хаайыыга барар буолбуттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2026/05/04/v-rossii-vse-aktivnee-presleduyut-yabloko-vlasti-ne-hotyat-chtoby-partiya-uchastvovala-v-vyborah|title=Как ни удивительно, но кампания против «Яблока» в России становится все масштабнее (и все опаснее для рядовых партийцев). Четыре заметных примера|work=Meduza|date=2026-05-05|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Атырдьах ыйын 7 күнүгэр «[[Родина (партия)|Родина]]» партия Арассыыйа Үрдүкү суутугар «Яблоко» партияҕа үҥсүбүтэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/8874880|title=«Яблоко» требуют снять с выборов за экстремизм и нарушение авторских прав|date=2026-08-07|work=Коммерсантъ|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Атырдьах ыйын 10 күнүгэр суут ирдэбили өйөөбүтэ уонна «Яблоко» партияны партийнай испииһэктэн сотторбута. Атырдьах ыйын 17 күнүгэр Үрдүкү суут апелляционнай комиссията апелляцияны аккастаабыта уонна бастакы инстанция уурааҕын күүскэ хаалларбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/8891467|title=Верховный суд утвердил снятие партии «Яблоко» с выборов в Госдуму|date=2026-08-17|work=Коммерсантъ|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быыбар систиэмэтэ ==
Госдуума 5 сылга таланар. Госдуума параллельнай компенсированнай быыбар систиэмэтин туттар. 225 миэстэ партийнай испииһэктэринэн таланар, оттон хаалбыт 225 миэстэ биир мандааттаах уокуруктарынан.

=== Федеральнай уокуруктар ===
Пропорциональнай систиэмэнэн хандьыдааттары партиялар эрэ таһаараллар. Федеральнай испииһэккэ 200-400 хандьыдаат буолуохтаах. Өссө партияҕа киирбэт дьон хандьыдаат буолуон сөп, ол эрээри олор партия испииһэгин 50% тахса буолуо суохтаах. Федеральнай испииһэк икки чааска араарыллар: бүтүн Арассыыйатааҕы уонна региональнай испииһэктэр. Бүтүн Арассыыйатааҕы чааска саамай элбэҕэ 15 хандьыдаат буолуон сөп. Биир региональнай бөлөх элбэх Арассыыйа субъега, биир субъега, биир мандааттаах уокуруга эбэтэр хас даҕаны биир мандааттаах уокуруктар. Региональнай бөлөх Арассыыйаны толорутук хабыахтаах. 35-тэн элбэх региональнай бөлөх баар буолуохтаах. Бюллетень халлан күөх буолуохтаах&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://rapsinews.ru/election_right_news/20260427/311803824.html|title=ЦИК РФ утвердила формы бюллетеней на выборы в Госдуму|date=2026-04-27|work=РАПСИ|lang=ru|accessdate=2026-08-30}}&lt;/ref&gt;.

=== Биир мандааттаах уокуруктар ===
[[Билэ:2026 Russian State Duma single-mandate constituencies map (color).svg|мини|450x450пкс|2026 сыллааҕы быыбардар биир мандааттаах уокуруктара]]
Мажоритарнай чааска хандьыдааттар тутулуга суох да буолуохтарын сөп. Тутулуга суох хандьыдаат, илии баттааһына хомуйуохтаах партияттан хандьыдаат избиратель 3% илии батааһыннарын талыахтаах (уокурукка 100&amp;nbsp;000 избирательтан кыра буоллаҕына, саамай кырата 3000 илии баттааһыны хомуйуохтаах).

Бюллетень от күөх буолуохтаах&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Быыбар хампаанньата ==

=== Кыттааччылар ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; |Партия
! colspan=&quot;3&quot; |Федеральнай уокурук
! rowspan=&quot;2&quot; |Биир мандааттаах&lt;br&gt;уокуруктарга
|-
!№
!Бүтүн Арассыыйатааҕы хандьыдааттар
!Барыта
|-
| bgcolor=&quot;#2E4EA4&quot; |
|«[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]»
|1
|'''Сергей Лавров''', Сергей Собянин, Евгений Поддубный, Мария Львова-Белова, Владислав Головин
|390
|224
|-
| bgcolor=&quot;#00A23D&quot; |
|«[[Яблоко (партия)|Яблоко]]»
|&lt;s&gt;2&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;'''Ярослав Щербаков''', Дмитрий Анисимов, Яна Иванова, Виталий Исаков, Иван Большаков, Татьяна Шнейдер, Кирилл Гончаров&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;274&lt;/s&gt;
|127
|-
| bgcolor=&quot;#4488CC&quot; |
|[[ЛДПР]]
|3
|'''Леонид Слуцкий''', Алексей Верещагин, Мария Воропаева, Андрей Луговой, Виктор Бут, Александр Курдюмов, Дмитрий Жирков, Дмитрий Свищёв, Сергей Козлов, Борис Чернышов
|247
|224
|-
| bgcolor=&quot;#08457e&quot; |
|«[[Көнө демократия партията]]»
|4
|''суох''
|240
|19
|-
| bgcolor=&quot;#009933&quot; |
|«[[От күөхтэр (партия, Арассыыйа)|От күөхтэр]]»
|5
|'''Марина Шишкина''', Александра Кудзагова, Руслан Хвостов, Андрей Нагибин, Сергей Шахматов
|263
|135
|-
| bgcolor=&quot;#FFC003&quot; |
|«[[Сиэрдээх Арассыыйа]]»
|6
|'''Сергей Миронов''', Александр Бабаков, Марина Ким, Олег Чернышёв
|263
|224
|-
| bgcolor=&quot;#E61B23&quot; |
|«[[Родина (партия)|Родина]]»
|7
|'''Алексей Журавлёв''', Эдуард Басурин, Евгений Ивлев, Иван Калегин, Алексей Рылеев, Никита Габов, Валерий Шинкаренко, Роман Лобзин, Константин Антонов, Астемир Штымов, Дмитрий Шуров, Олег Пахолков, Александр Заремба, Вячеслав Монахов, Александр Аргунов
|289
|66
|-
| bgcolor=&quot;#CC1111&quot; |
|[[КПРФ]]
|8
|'''Геннадий Зюганов''', Валентин Коновалов, Юрий Афонин, Дмитрий Новиков, Иван Мельников, Владимир Кашин, Николай Харитонов, Леонид Калашников, Николай Коломейцев, Казбек Тайсаев, Мария Дробот, Борис Комоцкий, Сергей Гаврилов, Юрий Синельщиков, Алексей Куринный
|333
|225
|-
| bgcolor=&quot;#FFB5A8&quot; |
|«[[Пенсионердар партиялара]]»
|9
|'''Эрик Праздников''', Юрий Шелыгин, Владимир Ворожцов, Александр Потапов, Анна Барабанова
|268
|108
|-
| bgcolor=&quot;#FF3322&quot; |
|«[[Арассыыйа коммунистара]]»
|10
|'''Сергей Малинкович''', Руслан Хугаев, Ярослав Сидоров, Илья Клеймёнов, Евгения Сафиева, Татьяна Гурьева, Анна Сидорова, Екатерина Миронова
|270
|88
|-
| bgcolor=&quot;#47C2C0&quot; |
|«[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]»
|11
|'''Алексей Нечаев''', Владислав Даванков, [[Авксентьева Сардаана Владимировна|Сардаана Авксентьева]]
|298
|215
|}
&lt;center&gt;
&lt;gallery caption=&quot;Партия испииһэктэрин салайар дьон мэтириэттэрэ&quot;&gt;
Билэ:Сергей Лавров (21-01-2022) (cropped).jpg|Сергей Лавров. «Биир ньыгыл Арассыыйа» партия испииһэгин салайар
Билэ:Ярослав Щербаков - член федерального бюро &quot;Яблока&quot;.webp|Ярослав Шербаков. «Яблоко» партия испииһэгин салайар
Билэ:Леонид Слуцкий (26-05-2025) (cropped).jpg|Леонид Слуцкий. ЛДПР испииһэгин салайар
Билэ:Marina Shishkina - portrait.jpg|Мария Шишкина. «От күөхтэр» партия испииһэгин салайар
Билэ:Миронов Сергей Михайлович 2025 год (cropped).jpg|Сергей Миронов. «Сиэрдээх Арассыыйа» партия испииһэгин салайар
Билэ:Журавлёв А.А.jpg|Алексей Журавлев. «Родина» партия испииһэгин салайар
Билэ:Gennady Zyuganov 2022-09-20 (cropped).jpg|Геннадий Зюганов. КПРФ испииһэгин салайар
Билэ:Alexey Nechayev (2026-02-25).jpg|Алексей Нечаев. «Саҥа дьон» партия испииһэгин салайар
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

==== «Биир ньыгыл Арассыыйа» ====

==== «Яблоко» ====

==== ЛДПР ====

==== «Көнө демократия партията» ====

==== «От күөхтэр» ====

==== «Сиэрдээх Арассыыйа» ====

==== «Родина» ====

==== КПРФ ====

==== «Пенсионердар партиялара» ====

==== «Арассыыйа коммунистара» ====

==== «Саҥа дьон» ====

== Прогнозтар уонна опростар ==

== Быһаарыылар ==
{{Быһаарыылар|colwidth=30em}}
[[Категория:Госдуума дьокутааттарын быыбардара]]
[[Категория:2026 сыл Арассыыйаҕа]]</text>
      <sha1>24862wejr45cqmteujeef4k33ytivkm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>430530</id>
      <parentid>430529</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T06:52:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sauit</username>
        <id>26795</id>
      </contributor>
      <comment>/* Биир мандааттаах уокуруктар */</comment>
      <origin>430530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23857" sha1="2eq7i38rocjfx1eluhvvstrr27lufk1" xml:space="preserve">{{Буолуохтаах түбэлтэ|дата=балаҕан ыйын 18, 19 уонна 20 күннэрэ}}
[[Билэ:Logo of the 2026 Russian State Duma election campaign.svg|мини|2026 сыллааҕы куоластааһын күннэрин логотиибэ]]
'''Судаарыстыбынай Дуума IX ыҥырыы дьокутааттарын быыбардара''' 2026 сыллаахха балаҕан 18, 19 уонна 20 күннэригэр буолуохтара. Быыбардарга 450 [[Госдуума]] дьокутааттара биллиэхтэрэ, олортон 225 дьокутаат уопсай партийнай испииһэктэринэн талыллар, оттон хаалбыт 225 дьокутаат биир мандааттаах уокуруктарынан талыллар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/articles/2026/02/13/vybory-deputatov-gosdumy-v-2026-godu/|title=Выборы в Госдуму в 2026 году|author=Константин Николаев|date=2026-02-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Партийнай испииһэктэргэ 3133 хандьыдаат киирбитэ. 1667 хандьыдаат биир мандааттаах уокуруктарга кыттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27963813|title=На выборы в ГД уже зарегистрированы федеральные списки семи партий|date=2026-07-29|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быыбардар иннинэ ==
Бүтэһик Госдуума дьокутааттарын быырбардара 2021 сыллаахха балаҕан ыйын 17, 18 уонна 19 күннэригэр буолбуттара. Онно «[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]» 324 миэстэни ылбыта. Өссө [[КПРФ]], «[[Сиэрдээх Арассыыйа]]», [[ЛДПР]] уонна «[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]» партиялар 5%-наах боруогу ааспыттара. Өссө биир мандааттаах уокуруктарынан «[[Рост партията]]», «[[Родина (партия)|Родина]]» уонна «[[Гражданскай платформа]]» партиялар ааспыттара. Биир мандааттаах уокуруктарынан 5 тутулуга суох хандьыдаат Дуумаҕа киирбитэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cikrf.ru/activity/docs/postanovleniya/50580/|title=Об установлении общих результатов выборов депутатов Государственной Думы Федерального Собрания Российской Федерации восьмого созыва|date=2021-09-24|work=Арассыыйа Центральнай избирательнай комиссията|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Илии батааһыннарын хомуйумуохтарын сөп партиялар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/social/2025/09/16/21708806.shtml|title=Единый день голосования-2025: как изменится власть и общественная повестка?|work=Gazeta.ru|date=2025-09-16|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; |Партия
!Госдуумаҕа&lt;ref&gt;VIII ыҥырыы кэмигэр буолбут уларытыылара суох&lt;/ref&gt;
!Региональнай парламеннарга
!Бүтэһик быыбардарга
|-
| bgcolor=&quot;#2E4EA4&quot; |
|«[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]»
|324
|3165
|49,82%
|-
| bgcolor=&quot;#CC1111&quot; |
|[[КПРФ]]
|57
|411
|18,93%
|-
|bgcolor=&quot;#4488CC&quot; |
|[[ЛДПР]]
|21
|187
|7,55%
|-
| bgcolor=&quot;#FFC003&quot; |
|«[[Сиэрдээх Арассыыйа]]»
|27
|191
|7,46%
|-
| bgcolor=&quot;#47C2C0&quot; |
|«[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]»
|14
|74
|5,84%&lt;ref&gt;«[[Рост партията|Рост партиятын]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#FFB5A8&quot; |
|«[[Пенсионердар партиялара]]»
|0
|28
|2,45%
|-
| bgcolor=&quot;#009933&quot; |
|«[[От күөхтэр (партия, Арассыыйа)|От күөхтэр]]»
|0
|4
|1,55%&lt;ref&gt;«[[От күөх альтернатива (партия, Арассыыйа)|От күөх альтернативаны]]» кытта холбоотоххо&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#00A23D&quot; |
|«[[Яблоко (партия)|Яблоко]]»
|0
|5
|1,34%
|-
| bgcolor=&quot;#FF3322&quot;|
|«[[Арассыыйа коммунистара]]»
|0
|11
|1,27%
|-
| bgcolor=&quot;#E61B23&quot; |
|«[[Родина (партия)|Родина]]»
|1
|9
|0,80%
|-
| bgcolor=&quot;#08457e&quot; |
|«[[Көнө демократия партията]]»
|0
|1
|''кыттыбатаҕа''
|}
&lt;/center&gt;

=== Быыбардарга бэлэмнэнии ===
Арассыыйа Центральнай избирательнай комиссията 2026 сыллаахха 28 миллиард солкуобай ылбыта, онтон 23 миллиард Госдуума быыбардарыгар барыныаҕа&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2023/12/13/tsentrizbirkom-raskryl-stoimost-vyborov-v-gosdumu-v-2026-godu/|title=Центризбирком раскрыл стоимость выборов в Госдуму в 2026 году|author=Анатолий Акулов|date=2023-12-13|work=Lenta.ru|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

2026 сыллаахха бэс ыйын 16 күнүгэр Владимир Путин Госдуума дьокутааттарын быыбардарын балаҕан ыйын 20 күнүгэр туруорар ыйааҕы таһаарбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://duma.gov.ru/news/63722/|title=Президент России подписал Указ о назначении выборов в Государственную Думу|date=2026-06-16|work=[[Госдуума]] официальнай саайта|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Быыбардар официальнай слогана таһаарыллыбыта: «Эн куолаһыҥ — Арассыыйа күүһэ» ({{Lang-ru|«Твой голос — сила России»}})&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/politika/27788067|title=Выборы в Госдуму пройдут под слоганом &quot;Твой голос - сила России!&quot;|date=2026-06-17|work=ТАСС|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Атырдьах ыйын 5 күнүгэр Центральнай избирательнай комиссия партиялары наардаан уопсай партийнай испииһэктэргэ маннык бэрээдэгинэн бюллетеҥҥэ киириэхтэрэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/05/08/2026/6a7315249a794777a4417b22|title=ЦИК определил порядок партий в бюллетене на выборах в Думу|date=2026-08-05|work=РБК|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;:

# «[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]»
# «[[Яблоко (партия)|Яблоко]]» ''(уһуллубута, ол эрээри иккис нүөмэр ЛДПР партияҕа бэриллибэтэҕэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/18/08/2026/6a83fa919a794702dcbe9a8b|title=«Яблоко» исключили из бюллетеня на выборах в Госдуму|date=2026-08-18|work=РБК|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;)''
# [[ЛДПР]]
# «[[Көнө демократия партията]]»
# «[[От күөхтэр (партия, Арассыыйа)|От күөхтэр]]»
# «[[Сиэрдээх Арассыыйа]]»
# «[[Родина (партия)|Родина]]»
# [[КПРФ]]
# «[[Пенсионердар партиялара]]»
# «[[Арассыыйа коммунистара]]»
# «[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]»

=== «Яблоко» партияны быыбардартан устуу ===
[[Билэ:Nikolay Rybakov 05 (cropped).jpg|мини|[[Рыбаков Николай Игоревич]]. «Экстремистскэй бэлиэлэри көрдөрүү» ыстатыйанан административнай эппиэтнэскэ түбэспитэ, ол иһин быыбардарга сатаан кыттыбат]]
2021 сыллаахтан 11 «[[Яблоко (партия)|Яблоко]]» партия чилиэнэ холуобунай ыстатыйаларынан буруйдаммыттара. 12 партия чилиэнэ «иностраннай агент» курдук ааҕыллар буолбуттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.yabloko.ru/%C2%AB%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%C2%BB%20%D0%B8%20%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%20%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%20%C2%AB%D0%AF%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%B0%C2%BB.%20%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0|title=«Спецоперация» и преследования активистов «Яблока». Хроника|work=[[Яблоко (партия)|Яблоко]] партия|lang=ru|accessdate=2026-08-29|date=2026-06-06}}&lt;/ref&gt;. Иностраннай агеннар уонна административнай «экстремистскэй бэлиэлэри көрдөрүү» ыстатыйанан буруйдаммыт дьон быыбардарга көҥүллэммэт. Олорго партия бэрэсэдээтэлэ, Николай Рыбаков, киирбит, өссө кини солбуйааччылара: Борис Вишневский уонна Владимир Дорохов&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vedomosti.ru/society/news/2026/03/17/1183544-peterburgskogo-deputata-obvinili|title=Петербургского депутата Шишлова обвинили в демонстрации запрещенной символики|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/7267318|title=«И я обязательно вернусь»|work=Коммерсантъ|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tula.aif.ru/society/zagranica-ne-pomozhet-inoagent-vladimir-dorohov-hochet-suditsya-s-minyustom|title=Заграница не поможет. Иноагент Владимир Дорохов* хочет судиться с минюстом|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Өссө биир бэрэсэдээтэл солбуйааччыта, Лев Шлосберг, 11 сыл уонна 1 ыйга колонияҕа ыытыллыбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2026/08/17/lva-shlosberga-prigovorili-k-11-godam-kolonii-za-antivoennuyu-pozitsiyu|title=Льва Шлосберга приговорили к 11 годам колонии за антивоенную позицию. Поводом для преследования политика стали участие в дебатах и репост обложки Daily Mirror с Путиным|work=Meduza|date=2026-08-17|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Өссө биир солбуйааччы, Максим Круглов, 7 сылга колонияҕа ыытыллыбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/europe/russian-politician-who-favours-ukraine-ceasefire-is-jailed-seven-years-over-2026-06-24/|title=Russian anti-war politician jailed for seven years over social media posts|work=Reuters|date=2026-06-24|lang=en|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Сорох төрүттэр маны «эрдэттэн былааннаммыт уонна централизованнай репрессионнай уонна дискредитируйдуур хамсыы» диэн ааттыыллар. Онон «Госдуумаҕа ааспатын гына» уонна «бэлиитикэттэн таһаараары оҥоһуллар» эбит&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://novayagazeta.ru/articles/2025/12/02/iabloko-naidem-zamochim|title=«Яблоко» найдем — замочим. Решения закрыть партию пока нет, просто — не дают дышать|work=Новая газета|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/podgotovka-k-vyboram-pocemu-v-rossii-presleduut-clenov-partii-abloko/a-75247043|title=&quot;Подготовка&quot; к выборам? Почему преследуют членов &quot;Яблока&quot;|work=dw.com|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. 2026 сааһыттан партия чилиэннэрэ элбэхтэ обысктанар, штрафтанар уонна хаайыыга барар буолбуттар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2026/05/04/v-rossii-vse-aktivnee-presleduyut-yabloko-vlasti-ne-hotyat-chtoby-partiya-uchastvovala-v-vyborah|title=Как ни удивительно, но кампания против «Яблока» в России становится все масштабнее (и все опаснее для рядовых партийцев). Четыре заметных примера|work=Meduza|date=2026-05-05|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

Атырдьах ыйын 7 күнүгэр «[[Родина (партия)|Родина]]» партия Арассыыйа Үрдүкү суутугар «Яблоко» партияҕа үҥсүбүтэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/8874880|title=«Яблоко» требуют снять с выборов за экстремизм и нарушение авторских прав|date=2026-08-07|work=Коммерсантъ|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;. Атырдьах ыйын 10 күнүгэр суут ирдэбили өйөөбүтэ уонна «Яблоко» партияны партийнай испииһэктэн сотторбута. Атырдьах ыйын 17 күнүгэр Үрдүкү суут апелляционнай комиссията апелляцияны аккастаабыта уонна бастакы инстанция уурааҕын күүскэ хаалларбыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/8891467|title=Верховный суд утвердил снятие партии «Яблоко» с выборов в Госдуму|date=2026-08-17|work=Коммерсантъ|lang=ru|accessdate=2026-08-29}}&lt;/ref&gt;.

== Быыбар систиэмэтэ ==
Госдуума 5 сылга таланар. Госдуума параллельнай компенсированнай быыбар систиэмэтин туттар. 225 миэстэ партийнай испииһэктэринэн таланар, оттон хаалбыт 225 миэстэ биир мандааттаах уокуруктарынан.

=== Федеральнай уокуруктар ===
Пропорциональнай систиэмэнэн хандьыдааттары партиялар эрэ таһаараллар. Федеральнай испииһэккэ 200-400 хандьыдаат буолуохтаах. Өссө партияҕа киирбэт дьон хандьыдаат буолуон сөп, ол эрээри олор партия испииһэгин 50% тахса буолуо суохтаах. Федеральнай испииһэк икки чааска араарыллар: бүтүн Арассыыйатааҕы уонна региональнай испииһэктэр. Бүтүн Арассыыйатааҕы чааска саамай элбэҕэ 15 хандьыдаат буолуон сөп. Биир региональнай бөлөх элбэх [[Арассыыйа субъега]], биир субъега, биир мандааттаах уокуруга эбэтэр хас даҕаны биир мандааттаах уокуруктар. Региональнай бөлөх Арассыыйаны толорутук хабыахтаах. 35-тэн элбэх региональнай бөлөх баар буолуохтаах. Бюллетень халлан күөх буолуохтаах&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://rapsinews.ru/election_right_news/20260427/311803824.html|title=ЦИК РФ утвердила формы бюллетеней на выборы в Госдуму|date=2026-04-27|work=РАПСИ|lang=ru|accessdate=2026-08-30}}&lt;/ref&gt;.

=== Биир мандааттаах уокуруктар ===
[[Билэ:2026 Russian State Duma single-mandate constituencies map (color).svg|мини|450x450пкс|2026 сыллааҕы быыбардар биир мандааттаах уокуруктара]]
Мажоритарнай чааска хандьыдааттар тутулуга суох да буолуохтарын сөп. Тутулуга суох хандьыдаат, илии баттааһына хомуйуохтаах партияттан хандьыдаат избиратель 3% илии батааһыннарын талыахтаах (уокурукка 100&amp;nbsp;000 избирательтан кыра буоллаҕына, саамай кырата 3000 илии баттааһыны хомуйуохтаах).

Биир мандааттаах уокурук атын уокурукка тэҥ буолуохтаах, ол эрээри эбэһээт биир субъекка биир биир мандааттаах уокурук буолуохтаах.

Биир мандааттаах уокурукка кыайбыт киһи тута Дуумаҕа миэстэни ылар, иккис туур иҥин буолбат.

Бюллетень от күөх буолуохтаах&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Быыбар хампаанньата ==

=== Кыттааччылар ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; |Партия
! colspan=&quot;3&quot; |Федеральнай уокурук
! rowspan=&quot;2&quot; |Биир мандааттаах&lt;br&gt;уокуруктарга
|-
!№
!Бүтүн Арассыыйатааҕы хандьыдааттар
!Барыта
|-
| bgcolor=&quot;#2E4EA4&quot; |
|«[[Биир ньыгыл Арассыыйа]]»
|1
|'''Сергей Лавров''', Сергей Собянин, Евгений Поддубный, Мария Львова-Белова, Владислав Головин
|390
|224
|-
| bgcolor=&quot;#00A23D&quot; |
|«[[Яблоко (партия)|Яблоко]]»
|&lt;s&gt;2&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;'''Ярослав Щербаков''', Дмитрий Анисимов, Яна Иванова, Виталий Исаков, Иван Большаков, Татьяна Шнейдер, Кирилл Гончаров&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;274&lt;/s&gt;
|127
|-
| bgcolor=&quot;#4488CC&quot; |
|[[ЛДПР]]
|3
|'''Леонид Слуцкий''', Алексей Верещагин, Мария Воропаева, Андрей Луговой, Виктор Бут, Александр Курдюмов, Дмитрий Жирков, Дмитрий Свищёв, Сергей Козлов, Борис Чернышов
|247
|224
|-
| bgcolor=&quot;#08457e&quot; |
|«[[Көнө демократия партията]]»
|4
|''суох''
|240
|19
|-
| bgcolor=&quot;#009933&quot; |
|«[[От күөхтэр (партия, Арассыыйа)|От күөхтэр]]»
|5
|'''Марина Шишкина''', Александра Кудзагова, Руслан Хвостов, Андрей Нагибин, Сергей Шахматов
|263
|135
|-
| bgcolor=&quot;#FFC003&quot; |
|«[[Сиэрдээх Арассыыйа]]»
|6
|'''Сергей Миронов''', Александр Бабаков, Марина Ким, Олег Чернышёв
|263
|224
|-
| bgcolor=&quot;#E61B23&quot; |
|«[[Родина (партия)|Родина]]»
|7
|'''Алексей Журавлёв''', Эдуард Басурин, Евгений Ивлев, Иван Калегин, Алексей Рылеев, Никита Габов, Валерий Шинкаренко, Роман Лобзин, Константин Антонов, Астемир Штымов, Дмитрий Шуров, Олег Пахолков, Александр Заремба, Вячеслав Монахов, Александр Аргунов
|289
|66
|-
| bgcolor=&quot;#CC1111&quot; |
|[[КПРФ]]
|8
|'''Геннадий Зюганов''', Валентин Коновалов, Юрий Афонин, Дмитрий Новиков, Иван Мельников, Владимир Кашин, Николай Харитонов, Леонид Калашников, Николай Коломейцев, Казбек Тайсаев, Мария Дробот, Борис Комоцкий, Сергей Гаврилов, Юрий Синельщиков, Алексей Куринный
|333
|225
|-
| bgcolor=&quot;#FFB5A8&quot; |
|«[[Пенсионердар партиялара]]»
|9
|'''Эрик Праздников''', Юрий Шелыгин, Владимир Ворожцов, Александр Потапов, Анна Барабанова
|268
|108
|-
| bgcolor=&quot;#FF3322&quot; |
|«[[Арассыыйа коммунистара]]»
|10
|'''Сергей Малинкович''', Руслан Хугаев, Ярослав Сидоров, Илья Клеймёнов, Евгения Сафиева, Татьяна Гурьева, Анна Сидорова, Екатерина Миронова
|270
|88
|-
| bgcolor=&quot;#47C2C0&quot; |
|«[[Саҥа дьон (партия)|Саҥа дьон]]»
|11
|'''Алексей Нечаев''', Владислав Даванков, [[Авксентьева Сардаана Владимировна|Сардаана Авксентьева]]
|298
|215
|}
&lt;center&gt;
&lt;gallery caption=&quot;Партия испииһэктэрин салайар дьон мэтириэттэрэ&quot;&gt;
Билэ:Сергей Лавров (21-01-2022) (cropped).jpg|Сергей Лавров. «Биир ньыгыл Арассыыйа» партия испииһэгин салайар
Билэ:Ярослав Щербаков - член федерального бюро &quot;Яблока&quot;.webp|Ярослав Шербаков. «Яблоко» партия испииһэгин салайар
Билэ:Леонид Слуцкий (26-05-2025) (cropped).jpg|Леонид Слуцкий. ЛДПР испииһэгин салайар
Билэ:Marina Shishkina - portrait.jpg|Мария Шишкина. «От күөхтэр» партия испииһэгин салайар
Билэ:Миронов Сергей Михайлович 2025 год (cropped).jpg|Сергей Миронов. «Сиэрдээх Арассыыйа» партия испииһэгин салайар
Билэ:Журавлёв А.А.jpg|Алексей Журавлев. «Родина» партия испииһэгин салайар
Билэ:Gennady Zyuganov 2022-09-20 (cropped).jpg|Геннадий Зюганов. КПРФ испииһэгин салайар
Билэ:Alexey Nechayev (2026-02-25).jpg|Алексей Нечаев. «Саҥа дьон» партия испииһэгин салайар
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

==== «Биир ньыгыл Арассыыйа» ====

==== «Яблоко» ====

==== ЛДПР ====

==== «Көнө демократия партията» ====

==== «От күөхтэр» ====

==== «Сиэрдээх Арассыыйа» ====

==== «Родина» ====

==== КПРФ ====

==== «Пенсионердар партиялара» ====

==== «Арассыыйа коммунистара» ====

==== «Саҥа дьон» ====

== Прогнозтар уонна опростар ==

== Быһаарыылар ==
{{Быһаарыылар|colwidth=30em}}
[[Категория:Госдуума дьокутааттарын быыбардара]]
[[Категория:2026 сыл Арассыыйаҕа]]</text>
      <sha1>2eq7i38rocjfx1eluhvvstrr27lufk1</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>