Уси

Бикипиэдьийэ sahwiki https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D2%AF%D1%80%D2%AF%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D1%80%D1%8D%D0%B9 MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Миэдьийэ Аналлаах Ырытыы Кыттааччы Кыттааччы ырытыыта Бикипиэдьийэ Бикипиэдьийэ ырытыыта Билэ Билэ ырытыыта MediaWiki MediaWiki-ни ырытыы Халыып Халыыбы ырытыы Көмө Көмөнү ырытыы Категория Категорияны ырытыы TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk Уси 0 13287 430851 430064 2026-09-24T02:23:47Z Simdro 24462 430851 wikitext text/x-wiki {{otheruses4|Wuxi City (无锡市, pronounced as 'wú-xī-shì'), [[Jiangsu]] Province, [[China]]|Wuxi County (巫溪县, pronounced as 'wù-xī-xiàn'), [[Chongqing]] Municipality, [[China]]|Wuxi County}} {{Infobox Settlement |name = Wuxi |official_name = |other_name = |native_name = 无锡 |nickname = |settlement_type = [[Prefecture-level city]] |motto = |image_skyline =Wuxi collage.jpg |imagesize = 300px |image_caption = Wuxi collage.jpg |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |city_logo = |citylogo_size = |image_map = Wuxi locator map in Jiangsu.svg |mapsize = 300px |map_caption = Location of Wuxi Prefecture within [[Jiangsu]] |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = China |pushpin_label_position =  |pushpin_map_caption =Location within China |pushpin_mapsize =300 |subdivision_type = Country |subdivision_name = [[People's Republic of China|China]] |subdivision_type1 = Province |subdivision_name1 = [[Jiangsu]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = [[Political divisions of China#County level|County-level divisions]] |subdivision_name3 = 8 |subdivision_type4 = [[Political divisions of China#Township level|Township-level divisions]] |subdivision_name4 = 73 |government_footnotes = |government_type = |leader_title = [[Communist Party of China|CPC]] Secretary |leader_name = [[Jiang Feng]] |leader_title1 = [[Mayor]] |leader_name1 = [[Cai JianFeng]] |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = |established_date = |established_title2 =  |established_date2 = |established_title3 =  |established_date3 = |area_magnitude = |unit_pref =  |area_footnotes =  |area_total_km2 = 4787.61 |area_land_km2 =  |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = 1659 |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = 4471900 |population_density_km2 = auto |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = 2235700 |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title = |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = |population_blank2_title =Major [[Nationalities of China|nationalities]] |population_blank2=  |timezone = [[China Standard Time]] |utc_offset = +8 |timezone_DST = |utc_offset_DST = |latd=32 |lath=2 |latm=00 |latNS=N |longd=120 |longh=20 |longm=00 |longEW=E |elevation_footnotes =  |elevation_m = |elevation_ft = |postal_code_type =[[Postal code of China|Postal code]] |postal_code =[214000 (Urban center)] [214200, 214400(Other areas)] |area_code =[[Telephone numbers in China|510]] |blank_name =[[License Plate (China)|License plate prefixes]] |blank_info =苏B |blank1_name =[[Gross domestic product|GDP]] (2024) |blank1_info =[[Renminbi|CNY]] 1626.3 billion  |blank2_name = - per capita |blank2_info =[[Renminbi|CNY]] 216,900  |blank3_name = [[Chinese language|Local Dialect]] |blank3_info = [[Wu Chinese]] |blank4_name = |blank4_info = |website = http://www.wuxi.gov.cn/ |footnotes = }} '''Уси''' (кит. 無錫, пиньинь Wúxī) - [[Кытай]] [[Цзянсу]] сиригэр баар биир улахан [[куорат]] буолар. Нэһилиэнньэтэ 3 [[мөллүйүөн]] курдук, агломерациялыын 43 мөллүйүөн. Улахан промышленнай центр буолар. [[Тайху]] тула лэглэйэн сытар. Улахан курорт куорат. [[Шанхай]] куораттан 32 км тэйиччи сытар. == Экономиката == Уси - улахан [[индустриально-сайдыбыт]] куораттарга киирсэр. Элбэх тутуу бөҕөтө бара турар. [[Билэ:无锡三阳广场.jpg|мини|250x250пкс|Wuxi Modern Area]] == Культуурата == Уси - улахан культурнай центр [[Билэ:Jichang Royal Garden.jpg|thumb|[[Jichang Garden]]]] == Туризм == Вуси өлкөнүн маанилүү кооз туристтик шаары жана улуттук тарыхый-маданий шаар. Шаардын ичинде Тайху көлү Юантоужу, Лингшан гигант Будда, Нианхуа булуңу, Вуси Кытай телекөрсөтүү жана телекөрсөтүү базасы, Лиху паркы, Чонгань храмы бар. , Huishan Ancient Town, Xihui Scenic аймак жана башка кооз жерлер. Вуси кездеме пристаны, акча пристаны, меш пристаны, жибек капиталы жана күрүч базары катары белгилүү. Учурда Вусиде нерселердин интернети, интегралдык микросхемалар жана биомедицина сыяктуу көрүнүктүү тармактар бар; Мындан тышкары, Вуси ыңгайлуу транспортко ээ, Пекин-Шанхай экспресс жолу, Шанхай-Нанкин шаардык темир жолу жана Пекин-Шанхай жогорку ылдамдыктагы темир жолу аркылуу өтөт. 2024-жылга карата Вуси метросу, шаардык темир жол транзиттик системасы иштейт Пробег 145 километрди түзөт, шаардын түштүк-чыгышында 4E классындагы Сунан Шуофан эл аралык аэропорту бар. Экономикалык өнүгүүнүн жетишкендиктерине жетишүү менен бирге Вуси маданий жумшак күч менен да коштолот.Усиден Гу Кайжи, Ни Юнлин, Цян Му, Цянь Чжуншу ж.б., ошондой эле Цзичан бакчасы көрсөткөн байыркы жана заманбап атактуулар чыккан. , Лиюань, Юаньтоужу ж.б.. Атактуу бакчалар муундан муунга өтүп келет.[[Билэ:Nanchan Pagoda Wuxi.jpg|thumb|Nanchan Temple and Pagoda]] == Транспорт == Вуси шаары стратегиялык жактан Шанхай-Нанкин линиясынын борборунда жайгашкан.Ал байыркы замандан бери маанилүү транспорт жолу болуп келген.Анын суу транспортунун тарыхы андан да узун.Ал Тайбо кеткенден кийин казган Боду дарыясына чейин байкалат. Бул Кытайдагы эң эски канал. Пекин-Ханчжоу Чоң Каналынын казылышы Вусинин бүт аймагын камтып, Вуси Чоң Канал аркылуу өткөн жалгыз шаарга айланган.Азыркы мезгилде 1906-жылы Шанхай-Нанкин темир жолунун Сиху бөлүгү кыймылга ачылган жана Вуси азыркы кездеги транспортко ээ боло баштады.Чэн, Сии, Сиху, Сису жана башка шоссе жолдору биринин артынан бири курулуп, Вусинин транспорттук түйүнүн түзүүнүн башталышын белгиледи. Бүгүнкү күндө Вуси аркылуу көптөгөн экспресс жолдор, улуттук магистралдар жана жогорку ылдамдыктагы темир жолдор бар; шаарда эл аралык аэропорттор, порттор жана метро сыяктуу толук үч өлчөмдүү транспорт тармагы бар. Вуси ири аймактык борбордук шаарлардын бирине айланган. Чыгыш Кытай. [[Билэ:无锡金融三街区.jpg|мини|250x250пкс|Wuxi TaiLake New City]] [[Категория:Цзянсу куораттара]] [[Категория:Кытай куораттара]] tqklsbs4xmebqvw9fljzcsfzlzemyzq Юшманов Павел Андреевич 0 59014 430852 2026-09-24T04:07:58Z Ojkhol 24881 "'''Юшманов Павел Андреевич''' — [[Дьокуускай]] куорат өрөбөлүүссүйэ иннинэ кэминээҕи тиһэх баһылыга (''городской голова''), иккис гильдиялаах атыыһыт, уопсастыбаннай диэйэтэл уонна меценат. Кини Дьокуускайы 1905 сылтан 1917 сылга диэри салайбыта. Куорат..." саҥа сирэй оҥоһулунна 430852 wikitext text/x-wiki '''Юшманов Павел Андреевич''' — [[Дьокуускай]] куорат өрөбөлүүссүйэ иннинэ кэминээҕи тиһэх баһылыга (''городской голова''), иккис гильдиялаах атыыһыт, уопсастыбаннай диэйэтэл уонна меценат. Кини Дьокуускайы 1905 сылтан 1917 сылга диэри салайбыта. Куорат устуоруйатыгар түөрт төгүл хос талыллыбыт соҕотох баһылык буолар. П. А. Юшманов салайар кэмигэр Дьокуускайга цивилизация өттүнэн улахан сайдыы («прорыв в цивилизацию») тахсыбыта. == Биографията == Павел Юшманов Дьокуускай куоракка мещаннар дьиэ кэргэттэригэр төрөөбүтэ. Иккис гильдиялаах купец буолан, Ленскай бириискэлэргэ таһаҕас таһыытынан уонна урбаанынан ситиһиилээхтик дьарыктаммыта. Кини куорат соҕотох кинигэ маҕаһыынын бас билээччитэ Игумнов кыыһын кэргэн ылбыта. 1905 сыл олунньу 27 күнүгэр Дьокуускай куорат Думатын мунньаҕар куорат баһылыгынан уонна бириэмэтигэр Куорат Думатын бэрэссэдээтэлинэн бастакытын талыллыбыта. Ол кэннэ өссө үстэ хос талыллан, уопсайа 4 төгүл куорат баһылыгынан үлэлээбитэ (тиһэхтээн 1915 сыл ыам ыйын 12 күнүгэр талыллыбыта). 1917 сыл кулун тутар 4 күнүгэр [[Олунньутааҕы өрөбөлүүссүйэ]] кэнниттэн Куорат Думата бэйэтин уураппыта уонна Павел Юшманов баһылык дуоһунаһыттан уурайбыта. Ол эрээри куорат уопсастыбаннай олоҕор кыттыыны ыларын салҕаабыта. Бастакы аан дойду сэриитин кэмигэр Аармыйаны сылаас таҥаһынан хааччыйар кэмитети салайбыта. 1919 сыл бүтүүтэ Колчак былааһын саҕана Якутскай уобалас харыстабылын Киин кэмитиэтин (''ЦК охраны Якутской области'') чилиэнэ буолбута. 1919 сыл ахсынньы 14–15 күннэригэр большевиктар Дьокуускайга былааһы былдьаабыттарын кэнниттэн репрессияламмыта. 1920 сыл олунньу 19 күнүгэр дьиэтиттэн таһааран суута суох ытан кэбиспиттэрэ (бу күн Дьокуускайга 13 чунуобунньугу ыппыттара). == Куораты сайыннарыыга өҥөтө == Павел Юшманов салайар кэмигэр Дьокуускайга куорат хаһаайыстыбатын улаханнык уларыппыт тутуулар барбыттара: * '''Бастакы электростанция''' тутуллубута уонна куорат уотунан хааччыллыбыта (маныаха уобалас губернатора [[Крафт Иван Иванович]] улахан судаарыстыбаннай кредит ыларга көмөлөспүтэ). * Бастакы ыраас ууну таһар уу ситимэ (водопровод) уонна куорат уу хачайдыыр станцията (водокачка) тутуллубуттара. * Саас аайы буолар халаан уутуттан көмүскэнэр туһугар куорат өрүһүн кытыла бөҕөргөтүллүбүтэ уонна '''бастакы дамба''' тутуллубута. * 160 абонеҥҥа аналлаах '''телефоннай станция''' үлэҕэ киирбитэ. * Куорат уопсастыбаннай библиотеката, Реальнай училище уонна Уокуруктааҕы суут дьиэлэрэ тутуллубуттара. * Куоракка бастакы кинопроектор аҕалыллыбыта. * Саха сиригэр бастакы пиибэ буһарар собуот тутуллубута. == Өйдөбүнньүк == Дьокуускайга П. А. Юшманов олорбут мас дьиэтэ өр кэмҥэ Ленин проспегар турбута, кэнники Өрөспүүбүлүкэтээҕи клиническай балыыһа территориятыгар көһөрүллүбүтэ. Бу устуоруйа өттүнэн улахан суолталаах дьиэ уһун кэмҥэ харалтаҕа турбута, ол эрээри 2024 сыл муус устар 18 күнүгэр уокка сиэммитэ. == Быһаарыылар == <references /> == Источниктар уонна библиография == * [Якутская городская Дума отмечает 195 лет со дня основания на YSIA](https://ysia.ru/yakutskaya-gorodskaya-duma-otmechaet-195-let-so-dnya-osnovaniya/ "Якутская городская Дума отмечает 195 лет со дня основания") — ЯСИА ситим-сирэ. * [История представительных органов города Якутска на YktGorduma](https://yktgorduma.ru/through-the-centuries "История представительных органов города Якутска") — Дьокуускай куорат Думатын официальнай саайта. * [В Якутском остроге пройдет выставка, посвященная последнему голове Якутска на YakutiaInfo](https://yakutia.info/news/v-yakutskom-ostroge-proydet-vystavka-posvyashchennaya-poslednemu-golove-yakutska-185499 "В Якутском остроге пройдет выставка, посвященная последнему голове Якутска") — Yakutia.Info сонуннар порталлара. * [Этот город не похожий ни на какой другой на 1SN](https://1sn.ru/etot-gorod-ne-poxozii-ni-na-kakoi-drugoi "Этот город не похожий ни на какой другой") — SakhaNews информационнай агентство. * [Дом дореволюционного главы Якутска Павла Юшманова сгорел на территории республиканской больницы на YSIA](https://ysia.ru/dom-dorevolyutsionnogo-glavy-yakutska-pavla-yushmanova-sgorel-na-territorii-respublikanskoj-bolnitsy/ "Дом дореволюционного главы Якутска Павла Юшманова сгорел на территории республиканской больницы") — ЯСИА өрөспүүбүлүкэтээҕи сонуннар агентстволара. [[Категория:Дьокуускай баһылыктара]] [[Категория:Саха сирин атыыһыттара]] [[Категория:Арассыыйа Импиэрийэтин мэссэнээттэрэ]] [[Категория:1920 сыллаахха өлбүттэр]] [[Категория:Олунньу 19 күнүгэр өлбүттэр]] [[Категория:Дьокуускайга өлбүттэр]] [[Категория:Саха сиригэр Гражданскай сэрии]] [[Категория:Политическай репрессия сиэртибэлэрэ]] ijnjsn1uwyoc6thqwi9og81sh6myvng