ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ satwiki https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%A9%E1%B1%AC%E1%B1%A9%E1%B1%9B_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A6%E1%B1%B4%E1%B1%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱫ ᱨᱮᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱛᱷᱚᱠ ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ TimedText TimedText talk ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ Event Event talk ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ 0 2597 191959 174343 2026-05-17T01:00:00Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191959 wikitext text/x-wiki '''ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ''' ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ three millennia ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟ.ᱲᱛᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱹᱞ ᱯᱟ.ᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱯᱚᱥᱛᱳ ᱟᱨ ᱫᱟᱨᱤ ᱛᱮ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱛ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚᱭ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱟ.ᱲᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱱᱚᱡᱟ.ᱛᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ [[ᱥᱟᱶᱛᱟ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟ.ᱰᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱜᱮ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤ ᱨᱟᱭᱨᱤᱛ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱰᱤᱜᱟ. ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟ.ᱥᱠᱟ. ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱚᱸᱰᱮ ᱜᱮ ᱠᱚ ᱡᱚᱢ ᱧᱩᱭᱟ, ᱚᱸᱰᱮ ᱜᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚ ᱟᱸᱡᱚᱢᱟ ᱟᱨ ᱛᱤᱱᱟ.ᱝ ᱫᱷᱟ.ᱵᱤᱡ ᱫᱚ ᱟ.ᱰᱤ ᱯᱟ.ᱨᱥᱤ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ==ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱟᱨ ᱨᱩ~ ᱚᱨᱚᱝ== [[File:Center for Contemporary Arts Afghanistan in 2010.jpg|thumb|ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱩ~ᱚᱨᱚᱝ]] ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱛ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱟᱨ ᱨᱩᱻᱚᱨᱚᱝ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟ.ᱰᱤ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱨᱮ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ (oil painting) ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱜᱚᱸᱜᱷᱚᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ ᱾ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱟᱨ ᱯᱩᱨᱩᱵᱤᱭᱟ. ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱩᱛᱱᱟ.ᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱚᱦᱚᱨ ᱜᱚᱸᱫᱷᱨᱟ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑ ᱟᱨ ᱗ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱚᱛᱟᱵᱽᱫᱷᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱜᱨᱤᱠᱚ-ᱨᱳᱢᱚᱱ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱟᱨ ᱵᱚᱣᱫᱷᱚ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱡᱩᱛ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱩᱜᱽ ᱨᱮ ᱯᱷᱟ.ᱨᱥᱤᱭᱟ. ᱠᱟ.ᱴᱤᱡ ᱛᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱵᱟ.ᱲᱛᱤ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱦᱮᱨᱟᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱢᱚᱞᱫᱫᱤᱱ ᱵᱮᱦᱡᱟᱫᱽ ᱫᱚ ᱛᱤᱢᱩᱨᱤᱫᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱩᱨᱩᱢ ᱠᱟ.ᱴᱤᱡ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤᱭᱟ. ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱥᱚᱯᱷᱚᱵᱤᱫᱽ ᱱᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟ.ᱝ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱐᱐ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱨᱮ ᱣᱮᱥᱴᱚᱨᱱ ᱴᱮᱠᱱᱤᱠ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱜ-ᱟ ᱾ ᱚᱵᱽᱫᱩᱞ ᱜᱚᱯᱷᱩᱨ ᱵᱨᱮᱥᱱᱟ ᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱚᱛᱟᱵᱽᱫᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱠᱟᱵᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱ ᱪᱤᱛᱟ.ᱨᱤᱭᱟ. ᱟᱨ ᱥᱠᱮᱪ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤᱭᱟ.ᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱬ ᱨᱩᱯ ᱛᱮ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱯᱩᱨᱟ.ᱯᱩᱨᱤ ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱤᱠᱷᱟ.ᱱ ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱫᱚ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱵᱩᱞ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟ.ᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱟ.ᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱫᱟᱣ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱪᱤᱛᱟ.ᱨ ᱠᱚ ᱟ.ᱰᱤ ᱟᱢᱫᱟ ᱟ.ᱰᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱᱟᱜ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ, ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱜᱟᱞᱮᱨᱤ, ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱟᱨᱠᱤᱵᱽ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱟ.ᱰᱤᱜᱟᱱ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ== ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱟ.ᱰᱤ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱛ ᱟᱨ ᱨᱟ.ᱥᱠᱟ. ᱨᱚᱢᱚᱡᱽ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱟ.ᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱵᱟ.ᱲᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ/ ᱫᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱯᱚᱥᱛᱳ ᱯᱟ.ᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱫᱚ ᱦᱟ.ᱞᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟ.ᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱟ.ᱰᱤ ᱜᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱮ ᱟᱢᱮᱴ ᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱯᱚᱥᱛᱳ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱚᱦᱚᱛᱯᱩᱨᱩᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫ-ᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱫᱚ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱫᱤᱱᱥᱟᱨᱟ ᱜᱮ ᱥᱮᱱᱮᱪᱮᱫ ᱠᱷᱟᱢ ᱠᱷᱩᱱᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟ.ᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱟ.ᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ== ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱫᱚ ᱤᱥᱞᱟ.ᱢᱤᱭᱟ. ᱜᱚᱬᱚᱨᱟᱡᱡᱚ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱙᱙% ᱫᱚ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱘᱐% ᱫᱚ ᱥᱩᱱᱱᱤ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣᱟ ᱾ ᱢᱩᱥᱚᱞᱢᱟᱱ ᱪᱷᱟᱰᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱥᱤᱠᱷ ᱟᱨ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱦᱚᱸ ᱠᱟ.ᱴᱤᱡ ᱠᱟ.ᱴᱤᱡ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱚᱛᱮ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱚ ᱑᱘᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱘᱐᱐ ᱤᱥᱟ. ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱᱤᱭᱟ. ᱫᱚ ᱡᱚᱨᱛᱷᱩᱥᱴᱨᱚ ᱵᱚᱞᱠᱷ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱜᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤᱵᱟ.ᱛᱤ ᱫᱚ ᱤᱬᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ==ᱟᱨ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== https://en.m.wikipedia.org/wiki/Demography_of_Afghanistan https://en.m.wikipedia.org/wiki/Afghan_diaspora https://en.m.wikipedia.org/wiki/Postage_stamps_and_postal_history_of_Afghanistan https://en.m.wikipedia.org/wiki/Nancy_Dupree ==ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ== {{ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ}} http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Afghanistan.pdf https://books.google.com/books?id=KRt0HfYFZGsC&lpg=PP1&pg=PA4#v=onepage&q&f=false http://www.afghan-web.com/politics/current_constitution.html#preamble {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131028065437/http://www.afghan-web.com/politics/current_constitution.html#preamble |date=2013-10-28 }} http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+af0037) http://www.understandingwar.org/map/afghanistans-ethno-linguistic-groups https://en.m.wikipedia.org/wiki/National_Geographic_Society http://edition.cnn.com/2008/WORLD/asiapcf/04/24/afghanistan.painting/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180320110145/http://edition.cnn.com/2008/WORLD/asiapcf/04/24/afghanistan.painting/ |date=2018-03-20 }} http://www.foxnews.com/story/0,2933,352342,00.html https://www.britannica.com/art/Gandhara-art http://www.csmonitor.com/2004/1126/p01s04-almp.html https://web.archive.org/web/20091016053105/http://www.thehindubusinessline.com/2005/05/09/stories/2005050900561400.htm ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== http://www.afghanistan.culturalprofiles.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090713153833/http://www.afghanistan.culturalprofiles.net/ |date=2009-07-13 }} http://www.afghan-web.com/culture/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181216120533/https://www.afghan-web.com/culture/ |date=2018-12-16 }} https://web.archive.org/web/20070326221924/http://www.afghanistan-photos.com/crbst_27.html https://web.archive.org/web/20061206014859/http://www.afghan-network.net/Culture/mati4.html http://www.cp-pc.ca/english/afghanistan/index.html http://www.nongnu.org/afghancalendar {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170617051111/http://www.nongnu.org/afghancalendar/ |date=2017-06-17 }} http://www.afghanproverbs.com/ http://gulf2000.columbia.edu/images/maps/Afghanistan_GeogCulturalDivisions_lg.png [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ]] b33wbkfn6jqizt8qu0mq8cptq0r8fsc ᱠᱩᱡᱟᱨᱟᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ 0 2837 191964 191799 2026-05-17T01:45:02Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191964 wikitext text/x-wiki '''ᱠᱩᱸᱡᱚᱨᱟ.ᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ''' ᱯᱩᱨᱟ. ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ '''ᱱᱚᱢᱚᱭᱨᱚᱠᱯᱚᱢ ᱠᱩᱸᱡᱚᱨᱟ.ᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ : ᱑ ᱢᱟᱨᱪ ᱑᱙᱖᱘) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟ. ᱛᱤᱨᱞᱟ. ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟ. ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ==ᱦᱟᱨᱟᱵᱳᱨᱳ== ᱠᱩᱸᱡᱚᱨᱟ.ᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱢᱟᱨᱪ ᱜᱮᱞ ᱟᱨᱮ ᱥᱟᱭ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱮᱞ ᱤᱨᱟ.ᱞ ᱥᱟᱞᱮᱨᱮ(1st March 1968) ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱢᱚᱬᱤᱯᱩᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱥᱩᱨ ᱠᱟ.ᱭᱨᱟᱝ ᱢᱟᱭᱟᱭᱤ ᱞᱮᱭᱠᱟᱭᱤ ᱟ.ᱛᱩᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱚᱲᱦᱚᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟ.ᱜᱤᱫ ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱥᱤᱱᱰᱟᱢ ᱥᱤᱱᱥᱟᱝ ᱛᱟᱱᱟᱞᱟ ᱤᱛᱩᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱵᱷᱩᱨᱛᱤ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱜᱮᱞ ᱟᱨᱮ ᱥᱟᱭ ᱮᱭᱟᱭᱜᱮᱞ ᱤᱨᱟ.ᱞ (1978) ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱤᱛᱩᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱺᱭ ᱠᱚ ᱞᱟ.ᱜᱤᱫ ᱛᱮᱫᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱠᱩᱸᱡᱚᱨᱟ.ᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫᱚᱜ ᱾ ᱛᱟᱱᱟᱞᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱷᱤᱞᱚᱸᱰ ᱦᱮᱯᱮᱨᱟᱣ ᱠᱚᱨᱮ ᱟ.ᱰᱤ ᱨᱟ.ᱥᱠᱟ. ᱥᱟᱛᱞᱟᱜᱼᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱾ ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱡᱟ ᱵᱩᱫᱷᱚ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱱᱮᱨ ᱵᱤᱨᱫᱟ. ᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱚᱱᱮᱨ ᱮ ᱥᱟ.ᱛ ᱛᱮᱫᱚ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱮᱨᱟᱣ ᱠᱷᱤᱞᱚᱸᱰ ᱜᱮ ᱟ.ᱰᱤ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱫᱼᱟᱭ ᱾ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱥᱟ.ᱛ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱱᱴᱨᱟᱞ ᱨᱤᱡᱟᱨᱵ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱳᱨᱥ (CRPF) ᱨᱮ ᱪᱟ.ᱠᱨᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫᱚᱜ ᱾ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱮᱨᱟᱣ ᱠᱷᱤᱞᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱟ.ᱰᱤ ᱟ.ᱰᱤ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣᱱᱟᱣ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱛᱟᱠᱚᱛ ᱟᱨ ᱨᱟ.ᱥᱠᱟ. ᱧᱮᱞᱛᱮ ᱑᱙᱙᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱙᱘ (1996-98) ᱫᱷᱟ.ᱵᱤᱡ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱴᱤᱢ ᱟ.ᱜᱩᱣᱟ.ᱱ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ==ᱠᱷᱮᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱑᱙᱘᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱡᱟ.ᱛᱤᱭᱟ.ᱨᱤ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.ᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱷᱟᱶ (Gold Medal) ᱜᱮ ᱵᱤᱥᱛᱤ ᱫᱚ ᱔᱔kg,᱔᱖kg ᱟᱨ ᱔᱘ kg ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱔᱘kg ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱮᱨᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟ.ᱫ ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱴᱨᱤᱵᱮᱱᱫᱨᱚᱢ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱟ.ᱛᱤᱭᱟ.ᱨᱤ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱔᱔kg ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱔᱖kg ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱑᱙᱙᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱮ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.(Gold Medal) ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱯᱩᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱚᱬᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱞᱮᱱ ᱔᱘ kg ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱ ᱠᱷᱟ.ᱛᱤᱨ ᱯᱩᱱᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. ᱫᱚᱠᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.(Silver Medal) ᱠᱮᱫᱼᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱤᱸᱜᱞᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱱᱪᱮᱥᱴᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟ.ᱨᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟ.ᱨᱤ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮᱜᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.ᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱩᱭᱠᱩ ᱛᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟ.ᱨᱤ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. ᱧᱟᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱟ.ᱰᱤ ᱠᱩᱥᱤ ᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱡᱤᱣᱤ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱠᱮᱜᱼᱟ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. ᱧᱟᱢ ᱞᱟ.ᱜᱤᱫ ᱾ ᱚᱲᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱱ ᱯᱟᱱᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱮᱭᱟᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟ.ᱨᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱷᱟᱣ ᱜᱮ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.ᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱠᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱦᱚᱸ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. (Gold medal ) ᱫᱚ ᱵᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱤᱥᱛᱤ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.(Silver Medal) ᱜᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱐ ᱨᱮ ᱵᱮᱤᱡᱤᱸ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱔ ᱨᱮ ᱦᱤᱨᱳᱥᱤᱢᱟ ᱮᱥᱤᱟᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.(Bronze Medal) ᱜᱮ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱑᱙᱙᱘ ᱥᱟᱞ ᱵᱮᱸᱠᱚᱠ ᱮᱥᱤᱟᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮᱫᱚ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. ᱵᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱥᱮᱬᱟ ᱚᱨᱡᱚ== {|class = "wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan=2 width=40|ᱥᱮᱨᱢᱟ ! rowspan=2 width=250|ᱡᱟᱭᱜᱟ ! rowspan=2 width=60|ᱦᱟᱢᱟᱞ !colspan=4| Snatch (kg) !colspan=4| Clean & Jerk (kg) !rowspan=2 width=40| Total !rowspan=2 width=40| Rank |- ! width=40|1!! width=40|2!! width=40|3!! width=40|Rank!! width=40|1!! width=40|2!! width=40|3!! width=40|Rank |- ! colspan=13|[[World Weightlifting Championships|World Championships]] |- |[[2005 World Weightlifting Championships|᱒᱐᱐᱕]] || align=left|{{flagicon|ᱠᱟᱛ}} [[ᱫᱳᱦᱟ]], [[ᱠᱟᱛᱟᱨ]]|| [[2005 World Weightlifting Championships – Women's 48 kg|᱔᱘ ᱠᱤᱞᱳ]] ||᱗᱕||'''᱗᱘'''||<s> 79||᱗||95||98||'''100'''||᱗||'''178.0'''||7 |- |[[2003 World Weightlifting Championships|᱒᱐᱐᱓]] || align=left|{{flagicon|ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ}} [[ᱵᱟᱸᱠᱚᱣᱵᱚᱨ]], [[ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ]] || [[2003 World Weightlifting Championships – Women's 48 kg|᱔᱘ ᱠᱤᱞᱳ]] ||᱗᱕||᱗᱗.᱕||'''᱘᱐'''||᱖||97.5||'''102.5'''||<s>105||4||'''182.5'''||5 |- |[[1999 World Weightlifting Championships|᱑᱙᱙᱙]] || align=left|{{flagicon|ᱜᱨᱤᱥ}} [[ᱱᱯᱤᱨᱟᱣᱚᱥ]], [[ᱜᱨᱤᱥ]] || [[᱑᱙᱙᱙ World Weightlifting Championships – Women's 48 kg|᱔᱘ ᱠᱤᱞᱳ]] ||'''᱗᱕'''||<s>80||<s>80||᱑᱐||95||100||'''105'''||{{sica}}||'''180'''||5 |} ==ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ== {{ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ}} https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151231171650/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-12-31 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151231171650/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-12-31 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117004138/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-11-17 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117004138/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-11-17 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117004138/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-11-17 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }} http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== http://www.athens2004.com/en/ParticipantsAthletes/newParticipants?pid=9003801 https://web.archive.org/web/20071028023001/http://sportal.nic.in/legenddetails.asp?sno=722&moduleid=&maincatid=48&subid=0&comid=55 http://www.mapsofindia.com/who-is-who/sports/n-kunjarani-devi.html [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱣᱤᱠᱤ ᱞᱚᱵᱽᱥ ᱳᱢᱮᱱ ᱒᱐᱑᱙]] lvwhum6a9uqdbqv660wgvcttmy5nejk ᱚᱴᱳᱢᱮᱴᱮᱰ ᱴᱮᱞᱚᱨ ᱢᱮᱥᱤᱱ (ᱮᱴᱤᱮᱢ) 0 4490 191955 178970 2026-05-16T23:48:20Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191955 wikitext text/x-wiki [[ᱨᱮᱫ:ATM_750x1300.jpg|thumb]] '''ᱚᱴᱳᱢᱮᱴᱮᱰ ᱴᱮᱞᱚᱨ ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱚᱴᱳᱢᱮᱴᱤᱠ ᱴᱮᱞᱚᱨ ᱢᱮᱥᱤᱱ''' <ref>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/automatic%20teller%20machine Merriam-Webster Dictionary ''Automatic Teller Machine''].</ref><ref>[https://training.gov.au/Training/Details/FNSRTS307A Maintain Automatic Teller Machine (ATM) services (Release 1)].</ref><ref>[http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/automatic-teller-machine Cambridge Dictionary ''Automatic Teller Machine''].</ref> ᱚᱴᱳᱢᱮᱴᱮᱰ ᱵᱭᱟᱸᱠᱤᱝ ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱮᱴᱤᱮᱢ ᱢᱮᱵᱛᱮᱫ ᱩᱯᱩᱨᱩᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱛᱮ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱢᱟᱱᱢᱤ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱸᱠ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱚᱱᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱᱟ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱟᱡ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱨᱰ ᱥᱟᱢᱵᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮᱫ ᱮ ᱩᱰᱩᱠ ᱫᱟᱲᱮ ᱦᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱯᱩᱭᱞᱩᱛᱮ ᱥᱠᱚᱴᱞᱟᱸᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱡᱚᱱ ᱥᱮᱯᱷᱳᱨᱰ ᱵᱮᱨᱮᱱ ᱮ ᱨᱤᱠᱟᱹ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱡ ᱛᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱪᱚᱠᱞᱮᱴ ᱵᱷᱮᱱᱰᱤᱝ ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱧᱮᱞ ᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟᱭ ᱨᱤᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱫᱚ ᱒᱗ ᱡᱩᱱ ᱑᱙᱖᱗ ᱨᱮ [[ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱨᱠᱞᱮᱭ ᱵᱭᱟᱸᱠ ᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱱᱟᱝ ᱮᱞ ᱛᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱤᱱ ᱮᱞ ᱵᱚᱱ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ।<ref>নাগরিকদের জানা ভাল; মুহাম্মদ হাবিবুর রহমান; পৃষ্ঠা নম্বর: ১০৪; দ্বিতীয় মুদ্রণ: ফেব্রুয়ারী ২০১৫; প্রথমা প্রকাশন</ref> == ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱢᱮ == * Brain, Marshall ''Marshall Brain's More How Stuff Works'', John Wiley and Sons Ltd, New York, October 2002, আইএসবিএন ০-৭৬৪৫-৬৭১১-X * Donley, Richard ''Everything has its price'', Fireside Books /Simon & Schuster, New Jersey, March 1995, আইএসবিএন ০-৬৭১-৮৯৫৫৯-১ * Guile, Bruce R., Quinn, James Brian ''Managing Innovation Cases from the Services Industries'', National Academy Press, Washington (D.C.), January 1988, আইএসবিএন ০-৩০৯-০৩৯২৬-৬ * Hillier, David ''Money Transmission and the Payments Market'', Financial World Publishing, Kent UK, January 2002, আইএসবিএন ০-৮৫২৯৭-৬৪৩-৭ * IESNA Committee ''Lighting for Automatic Teller Machines'', Illuminating Engineering Society of North America, January 1997, আইএসবিএন ০-৮৭৯৯৫-১২২-২ * Ikenson, Ben ''Patents: Ingenious Inventions How They Work and How They Came to Be'', Gina Black Dog & Leventhal Publishers, Inc., April 2004, আইএসবিএন ১-৫৭৯১২-৩৬৭-৮ * Mcall, Susan ''Resolution of Banking Disputes'', Sweet & Maxwell, Ltd., December 1990, আইএসবিএন ০-৮৫১২১-৬৪৪-৭ * Peterson, Kirk ''Automated Teller Machine as a National Bank under the Federal Law'', William S. Hein & Co., Inc., August 1987, আইএসবিএন ০-৮৯৯৪১-৫৮৭-৩ * Schneier, Bruce (জানুয়ারি ২০০৪)। Secrets and Lies: Digital Security in a Networked World। John Wiley & Sons। আইএসবিএন 0-471-45380-3।  * Zotti, Ed ''Triumph of the Straight Dope'', Random House, February 1999, আইএসবিএন ০-৩৪৫-৪২০০৮-X * [https://web.archive.org/web/20130529110432/http://www.dilloninvestigates.com/index_files/Page390.htm ''The Fraudsters - How Con Artists Steal Your Money''] (আইএসবিএন ৯৭৮-১-৯০৩৫৮২-৮২-৪)by Eamon Dillon, published September 2008 by Merlin Publishing == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == * [http://finedu.bb.org.bd/check-pin-atm 'এটিএম' সম্পর্কিত বাংলাদেশ ব্যাংকে-এর নির্দেশন।] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160325180234/http://finedu.bb.org.bd/check-pin-atm |date=2016-03-25 }} * [https://web.archive.org/web/20150401010808/http://www.atmscams.com/ Popular ATM Scams to look out for] * [http://www.moneytowers.com/2007/news/happy-birthday-atm/ Britain celebrates 40 years of the ATM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160102021430/http://www.moneytowers.com/2007/news/happy-birthday-atm/ |date=2016-01-02 }} * [http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2004/07/26/377172/index.htm ''The Money Machines''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181004190035/https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2004/07/26/377172/index.htm |date=2018-10-04 }}: An account of U.S. ATM history; By Ellen Florian, Fortune.com * কার্লি-এ অটোমেটেড টেলার মেশিন (এটিএম) (ইংরেজি) * [http://lebanese-economy-forum.com/wdi-gdf-advanced-data-display/?curve=FB-ATM-TOTL-P5 World Map and Chart of Automated Teller Machines per 100,000 Adults] by Lebanese-economy-forum, World Bank data [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱴᱟᱠᱟ ᱛᱩᱞᱟᱹᱣ ᱢᱮᱥᱤᱱ]] lkv0e1zufi186odd8u63ysy53ctm874 ᱚᱠᱠᱤᱱᱮᱱᱤ ᱱᱟᱜᱟᱨᱡᱩᱱ 0 5104 191954 177423 2026-05-16T23:42:23Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191954 wikitext text/x-wiki [[File:Nagarjuna at 62nd Filmfare awards south.jpg|thumb|ᱱᱟᱜᱟᱨᱡᱩᱱ]] '''ᱚᱠᱠᱤᱱᱮᱱᱤ ᱱᱟᱜᱟᱨᱡᱩᱱ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱹ (actor), ᱯᱨᱚᱰᱩᱥᱚᱨ (producer) ᱟᱨ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱨᱤᱯᱨᱮᱥᱮᱱᱴᱮᱴᱤᱵᱽ (representative) ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟᱭ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱤᱛ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱙᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱤᱱᱫᱤ, ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱟᱨ ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱙ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱱᱚᱱᱫᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ, ᱓ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱚᱧᱮ ᱯᱷᱤᱞᱢᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱟᱣᱟᱨᱰ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱖ ᱨᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱ ᱱᱟᱜᱟᱨᱡᱩᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱰᱚᱠᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱ '''ᱱᱤᱱᱱᱮ ᱯᱮᱞᱞᱟᱫᱟᱛᱟ''' ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ [[ᱥᱮᱨᱢᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱟᱨᱡᱩᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱖ ᱨᱮ ᱵᱤᱠᱨᱚᱢ ᱯᱷᱤᱞ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱫᱩᱱᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱙᱘᱙ ᱨᱮ ᱢᱚᱬᱤᱨᱚᱛᱱᱚᱢ ᱭᱟᱭ ᱫᱤᱥᱟᱹᱫᱩᱜ ᱢᱤᱫ ᱨᱚᱢᱟᱱᱴᱤᱠ ᱯᱷᱤᱞᱢ '''ᱜᱤᱛᱟᱧᱡᱚᱞᱤ''' ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱧᱮᱧᱮᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱛᱮᱫ ᱢᱚᱱᱮ ᱵᱷᱩᱞᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱮ ᱱᱟᱜᱟᱨᱡᱩᱱ ᱨᱟᱢ ᱜᱚᱯᱟᱞ ᱵᱚᱨᱢᱟ ᱦᱟᱜ ᱫᱤᱥᱟᱹᱫᱩᱜ ᱛᱮ '''ᱥᱤᱵᱟ''' ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱑᱓ ᱟᱱᱟᱜ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ<ref>{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm13IIFAAward.aspx?PdfName=13IIFA.pdf|title=Directorate of Film Festival|publisher=}}</ref> ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱨᱤᱢᱮᱠ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱑᱙᱙᱐ ᱨᱮ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱭ ᱵᱚᱞᱚ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ==ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ== ᱚᱠᱠᱤᱱᱮᱱᱤ ᱱᱟᱜᱟᱨᱡᱩᱱ ᱫᱚ ᱒᱙ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱕᱙ ᱨᱮ [[ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]] ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.greatandhra.com/viewnews.php?id=11066&cat=&scat=16|title='Prince' and 'King' add Kamma Flavour to Congress|work=greatandhra.com|access-date=2019-08-26|archive-date=2014-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20140527214201/http://www.greatandhra.com/viewnews.php?id=11066&cat=&scat=16|url-status=dead}}</ref> ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱤᱯᱤᱞ '''ᱚᱠᱠᱤᱱᱮᱱᱤ ᱱᱟᱜᱮᱥᱚᱨ ᱨᱟᱣ''' ᱟᱨ ᱮᱸᱜᱟᱛ ᱫᱚ '''ᱚᱱᱱᱚᱯᱩᱨᱱᱟ ᱚᱠᱠᱤᱱᱮᱱᱟ''' ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱠᱚ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱟᱥᱲᱟ ᱟᱨ ᱞᱤᱴᱤᱞ ᱯᱷᱞᱟᱣᱟᱨ ᱡᱩᱱᱤᱭᱚᱨ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱹᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱮᱠᱟᱱᱤᱠᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱚᱱᱮᱨ ᱮ ᱥᱤᱫ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱟᱜᱟᱨᱡᱩᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱪᱤᱜᱟᱶ ᱡᱮᱜᱮᱛᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱴᱚᱢᱚᱵᱟᱭᱤᱞ ᱢᱮᱠᱟᱱᱤᱠ ᱨᱮ ᱢᱟᱥᱴᱚᱨ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤᱭ ᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite news| url=http://spawnofmzone.blogspot.in/2009/09/know-your-foe-eastern-michigan-2009.html | location=Ypsilanti, MI|work=Eastern Michigan University newsletter| title=Know your Foe – Eastern Michigan 2009, famous alums, Indian actor Nagarjuna Akkineni|date=12 December 2016}}</ref><ref>{{cite news | url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-11/news-interviews/28294835_1_telugu-superstar-bus-rides-discipline | work=The Times Of India | title=I chose life over Bollywood: Nagarjuna | date=12 December 2016 | access-date=2019-08-26 | archive-date=2012-11-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121106154151/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-11/news-interviews/28294835_1_telugu-superstar-bus-rides-discipline | url-status=dead }}</ref> ᱱᱟᱜᱟᱨᱡᱩᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱔ ᱨᱮ ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱮᱝᱠᱚᱴᱮᱥ ᱫᱚᱜᱩᱯᱚᱛᱤ ᱭᱤᱡ ᱢᱤᱥᱨᱟ '''ᱞᱚᱠᱥᱢᱤ ᱫᱚᱜᱩᱯᱚᱛᱤ''' ᱥᱟᱶ ᱛᱮᱭ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱑᱙᱙᱐ ᱨᱮ ᱟᱹᱠᱤᱱᱟᱜ ᱵᱟᱯᱟᱜᱽ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱟᱹᱠᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ '''ᱚᱠᱠᱤᱱᱮᱱ ᱱᱟᱜᱽ ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱤᱭᱚ''' ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱙᱙᱒ ᱨᱮ ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ '''ᱟᱢᱞᱟ ᱚᱠᱠᱤᱱᱮᱱᱤ''' ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱠᱤᱱᱤᱡ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ '''ᱚᱠᱷᱤᱞ ᱚᱠᱠᱤᱱᱮᱱᱤ''' ᱾ ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ]] 5flfeyxhrv8hn6cbu6k727km7qu94oo ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ 0 8010 191991 191941 2026-05-17T09:19:39Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191991 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱵᱤᱨᱵᱟᱱᱴᱟ}} {{Use Indian English|date=July 2016}} {{Use dmy dates|date=July 2016}} {{Infobox royalty | name = ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ | title = | image = Bajal Soren Statue (cropped).jpg | alt = | caption = ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ ᱟᱜ ᱢᱩᱴᱷᱟᱹᱱ, ᱟᱵᱽᱫᱟᱨᱯᱩᱨ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱴᱟᱺᱰᱤ, ᱵᱚᱲᱚᱵᱟᱜᱟᱱ, [[ᱥᱤᱣᱲᱤ]], [[ᱵᱤᱨᱵᱷᱩᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱵᱤᱨᱵᱷᱩᱢ]], [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱾ | predecessor = | successor = | birth_name = | birth_date = | birth_place = [[ᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱯᱟᱦᱟᱲᱤ, ᱜᱚᱰᱰᱟ|ᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱯᱟᱦᱟᱲᱤ]], [[ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱜᱚᱰᱰᱟ]], [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱥᱤ]] | death_date = | death_place = | spouse = | full name = | occupation = [[ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱯᱚᱱ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱞ]] ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ, [[ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ|ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] | royal house = | dynasty = ᱥᱚᱨᱮᱱ }} '''ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ''' ᱫᱚ '''ᱵᱤᱨ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ''' ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ [[ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱯᱚᱱ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱞ]] ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱵᱤᱨᱵᱟᱱᱴᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱚᱴᱟ [[ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱯᱚᱱ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱞ]] ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱦᱚᱸ (᱑᱘᱕᱕-᱑᱘᱕᱖) ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱦᱩᱞ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱞ ᱦᱩᱞ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮᱜᱮ ᱑᱘᱕᱐-᱕᱕ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ [[ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱟᱢᱨᱟᱡᱽ]] ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱟᱡᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref>{{Cite web |url=http://www.vidyasagar.ac.in/Downloads/ShowPdf.aspx?file=/UG_Syllabus/santali.pdf |title=UG_Syllabus Santali, Vidyasagar University |publisher=vidyasagar.ac.in |access-date=2024-06-23 |archive-date=7 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251207130035/http://www.vidyasagar.ac.in/Downloads/ShowPdf.aspx?file=/UG_Syllabus/santali.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=एक क्रांतिकारी की प्रेम कहानीः बैजल सोरेन और ब्रिटिश जेलर की बेटी का प्यार |date=14 February 2020 |trans-title=Love story of a revolutionary: Love between Baijal Soren and the daughter of a British jailor |url=https://www.etvbharat.com/hindi/jharkhand/state/godda/love-story-of-tribal-baijal-soren-and-british-girl-in-godda/jh20200214061055060 |access-date=2024-06-23 |publisher=etvbharat.com}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=1885 में महाजनी प्रथा के खिलाफ बैजल बाबा ने छेड़ी थी मुहिम |trans-title=In 1885, Baijal Baba had started a campaign against the money lending system |url=https://www.jagran.com/jharkhand/godda-baijl-babab-19545663.html |access-date=2024-06-23 |publisher=jagran.com}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.pbag.in/programme/ |title=BISWA ADIBASI DIBAS 2023 |publisher= Paschim Banga Adibasi Gaonta|access-date=2024-06-23}}</ref> ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱨᱮᱭ [[ᱦᱩᱞ]] ᱞᱮᱫᱟ᱾ == ᱡᱟᱱᱟᱢ == ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱟᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱰᱰᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱞᱦᱟᱡᱳᱲ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱑᱘᱒᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱘ ᱢᱮᱹ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱪᱩᱱᱠᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ ᱾ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱴᱷᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ ᱾ == ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱑᱘᱕᱕-᱕᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱮᱡ ᱦᱩᱞ ᱞᱟᱦᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱟᱡᱚᱱ ᱠᱩ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱵᱟᱹᱰᱤᱡ ᱜᱮ ᱠᱩ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱟᱹᱠᱩᱣᱟᱜ ᱵᱮᱵᱽᱥᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱠᱚ ᱴᱷᱚᱠᱟᱣ ᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱠᱟᱛᱮ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱡᱟᱸᱦᱟᱸ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱮᱱᱟᱨᱟᱢ, ᱵᱮᱪᱟᱨᱟᱢ ᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱵᱚ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱚᱝᱠᱟᱜᱮ ᱨᱩᱯᱩᱥᱤᱝ ᱛᱟᱹᱢᱩᱞᱤ ᱦᱚᱸ ᱥᱩᱫᱽ ᱠᱷᱳᱨ ᱢᱚᱦᱟᱡᱚᱱᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱟ ᱵᱤᱫᱟᱹᱞᱨᱮ᱾ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱚᱢ ᱧᱩ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱜᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱮᱱᱨᱮᱦᱚᱸ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱨᱩᱯᱩᱥᱤᱝ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱟᱨᱵᱟᱨ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮᱡ ᱟᱭᱟᱜ ᱚᱛ ᱦᱟᱥᱟ, ᱢᱮᱨᱚᱢ, ᱰᱟᱝᱜᱽᱨᱟ ᱡᱚᱛᱚᱜᱮᱭ ᱪᱟᱵᱟ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮᱫᱚ ᱟᱡᱨᱮᱱ ᱜᱩᱛᱤ ᱠᱚᱲᱟᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱤᱫᱤᱭᱟ᱾ ᱮᱱᱛᱮᱨᱮᱦᱚᱸ ᱜᱩᱛᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱛᱮᱫ ᱦᱚᱸ ᱨᱤᱱ ᱫᱷᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱪᱟᱵᱟᱞᱮᱱᱛᱟᱭᱟ᱾ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟᱭ ᱵᱚᱸᱜᱟᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱩᱠᱷ ᱨᱮᱠᱚ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱮᱱᱟ᱾ ᱨᱩᱯᱩᱥᱤᱝ ᱛᱟᱹᱢᱩᱞᱤ ᱛᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱛᱟᱹᱠᱩ ᱴᱷᱮᱱ ᱨᱤᱱ ᱫᱷᱟᱨ ᱢᱤᱴᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱟᱱᱟ ᱱᱟᱣᱟᱭ ᱠᱚᱭᱮᱛ ᱠᱩ ᱛᱟᱸᱦᱮᱱᱟ᱾ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱜᱚᱜᱚ ᱟᱹᱥᱩᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱰᱟᱝᱜᱽᱨᱟᱭ ᱜᱩᱯᱤᱭᱮᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱜᱮ ᱛᱤᱨᱤᱭᱚ ᱚᱨᱚᱝ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟᱭ᱾ ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱱ ᱨᱩᱯᱩᱥᱤᱝ ᱛᱟᱹᱢᱩᱞᱤ ᱥᱟᱫᱚᱢᱨᱮ ᱫᱮᱡ ᱠᱟᱛᱮᱫ ᱰᱩᱝᱨᱤ ᱟᱲᱮᱨᱮ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞᱮ ᱧᱟᱢ ᱠᱤᱫᱤᱭᱟ ᱟᱨᱮ ᱢᱮᱛᱟ ᱫᱮᱭᱟ ᱡᱮ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟᱣᱟ ᱫᱮᱱᱟ ᱵᱟᱝ ᱪᱟᱵᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱛᱚᱣᱟ ᱜᱟᱹᱭᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱜᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱫᱮᱱᱟᱧ ᱢᱩᱠᱷᱩᱵᱽ ᱛᱟᱯᱮᱭᱟ᱾ ᱟᱫᱚ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞᱮ ᱢᱮᱛᱟᱫᱮᱭᱟ ᱩᱢᱩᱠ ᱫᱤᱱ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱢᱮ ᱟᱨ ᱜᱟᱹᱭ ᱤᱫᱤᱭᱮᱢ᱾ ᱱᱮᱸᱰᱟ ᱞᱮᱠᱟᱜᱮ ᱨᱩᱯᱩᱥᱤᱝ ᱛᱟᱹᱢᱩᱞᱤ ᱥᱟᱫᱚᱢ ᱨᱮ ᱫᱮᱡ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ᱾ ᱟᱫᱚ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞᱮ ᱢᱮᱛᱟ ᱫᱮᱭᱟ ᱦᱟᱹᱱᱤ ᱜᱟᱹᱭᱮᱢ ᱧᱮᱞᱮᱠᱟᱱ ᱩᱱᱤᱜᱮ ᱤᱫᱤᱭᱮᱢ᱾ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱨᱩᱯᱩᱥᱤᱝ ᱥᱟᱫᱚᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱜᱟᱹᱭᱮ ᱩᱭᱩᱝ ᱫᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱯᱟᱥᱮᱨᱮ ᱡᱷᱩᱯᱩᱛᱩᱲᱩ ᱨᱮᱭ ᱩᱠᱩ ᱟᱠᱟᱫ ᱛᱟᱨᱣᱟᱲᱤ ᱩᱰᱩᱝ ᱠᱟᱛᱮᱫ ᱥᱟᱫᱚᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮᱜᱮ ᱨᱩᱯᱩᱥᱤᱝ ᱟᱜ ᱵᱚᱦᱚᱜᱼᱮ ᱦᱮᱞᱮᱡ ᱠᱮᱫ ᱛᱟᱭᱟ᱾ ᱟᱫᱚ ᱥᱟᱫᱚᱢ ᱫᱚ ᱚᱝᱠᱟ ᱛᱮᱜᱮᱭ ᱫᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱫᱚᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ 'ᱛᱤᱦᱤᱧ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱫᱮᱱᱟᱧ ᱦᱟᱞᱟ ᱠᱮᱫᱟ' ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱢᱮᱱ ᱢᱮᱱ ᱛᱮᱜᱮ ᱰᱩᱝᱜᱽᱨᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱᱮ ᱧᱤᱨ ᱤᱫᱤ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱟᱲᱮᱨᱮ ᱨᱩᱯᱩᱥᱤᱝ ᱟᱜ ᱚᱱᱟ ᱵᱚᱦᱚᱜᱼᱮ ᱛᱚᱯᱟ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱡ ᱫᱚᱭ ᱩᱠᱩᱭᱱᱟ᱾ ᱤᱝᱨᱮᱹᱡᱽ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟ ᱠᱚ ᱫᱷᱩᱨᱟᱹᱣ ᱮᱱᱟ᱾ ᱟᱫᱚ ᱵᱟᱹᱠᱩ ᱥᱟᱵ ᱫᱟᱲᱮᱣᱟᱭ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱸᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱢᱟ ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱟᱡᱟᱠᱮ ᱠᱩᱥᱤ ᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱸᱦᱮᱱ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱟᱹᱨᱭᱟᱹᱭ ᱚᱨᱚᱝ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱤᱝᱨᱮᱹᱡᱽ ᱠᱩ ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱷᱟ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱚᱸᱰᱮ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱛᱟᱹᱨᱭᱟᱹ ᱚᱨᱚᱝᱮ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱜᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱩ ᱥᱟᱵ ᱠᱤᱫᱤᱭᱟ ᱟᱨ [[ᱥᱤᱣᱲᱤ]] ᱡᱮᱦᱮᱞ ᱛᱮᱠᱩ ᱤᱫᱤ ᱠᱤᱫᱤᱭᱟ᱾ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱤᱧ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱟᱵᱚ ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱩ ᱠᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧᱟ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱚ ᱱᱚᱝᱠᱟ - <big>ᱛᱚᱠᱚᱭ ᱦᱩᱠᱩᱢᱛᱮ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱛᱚᱠᱚᱭ ᱵᱚᱞᱮᱛᱮ ᱨᱩᱯᱩᱥᱤᱝ ᱛᱟᱹᱢᱩᱞᱤ ᱫᱚᱢ ᱢᱟᱜ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ? ᱥᱤᱫᱷᱩ ᱦᱩᱠᱩᱢᱛᱮ ᱱᱟᱭᱳᱜᱚ ᱠᱟᱹᱱᱩ ᱵᱚᱞᱮᱛᱮ ᱨᱩᱯᱩᱥᱤᱝ ᱛᱟᱹᱢᱩᱞᱤ ᱫᱚᱧ ᱢᱟᱜ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ᱾ ᱛᱤ ᱨᱮᱛᱟᱢ ᱦᱟᱹᱲᱤ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱡᱟᱸᱜᱟ ᱨᱮᱛᱟᱢ ᱵᱮᱹᱲᱤ ᱱᱟᱢ ᱫᱚᱢ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱥᱤᱣᱲᱤ ᱡᱮᱦᱮᱞᱛᱮ᱾ ᱛᱤ ᱨᱮᱛᱤᱧ ᱛᱤᱨᱤᱭᱳ ᱱᱟᱭᱳ ᱡᱟᱸᱜᱟ ᱨᱮᱛᱤᱧ ᱞᱤᱯᱩᱨ ᱱᱤᱧ ᱫᱚᱧ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱟᱭᱳ ᱥᱤᱣᱲᱤ ᱢᱮᱞᱟ ᱧᱮᱞ᱾</big> ᱥᱤᱣᱲᱤ ᱡᱮᱦᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱜᱚᱞᱯᱩᱨ ᱡᱮᱦᱮᱞ ᱛᱮᱠᱩ ᱤᱫᱤ ᱞᱤᱫᱤᱭᱟ᱾ ᱡᱮᱦᱮᱞ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱫᱚ ᱞᱤᱴᱷᱩᱨ ᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮ ᱛᱤᱨᱤᱭᱳᱭ ᱚᱨᱚᱝ ᱮᱛ ᱛᱟᱸᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱩ ᱟᱜ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱝᱢᱟ ᱡᱮᱞᱟᱨ ᱥᱟᱦᱮᱵᱽ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱟᱜ ᱛᱤᱨᱤᱭᱳ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱛᱮᱭ ᱢᱩᱦᱤᱛ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱟᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱫᱚ ᱵᱟᱝᱢᱟ ᱠᱩ ᱯᱷᱟᱸᱥᱤ ᱠᱤᱫᱤ ᱥᱮ ᱠᱩ ᱪᱮᱠᱟ ᱠᱤᱫᱤ ᱚᱱᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ ᱫᱚᱠᱚ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱮᱭᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱛᱨᱤᱭᱟᱣ ᱚᱨᱚᱝ ᱛᱮ ᱨᱤᱡᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱡᱮᱞᱟᱨ ᱥᱟᱦᱮᱵᱽ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ ᱜᱮ ᱛᱟᱞᱟᱨᱮᱭ ᱜᱟᱸᱰᱮ ᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱮᱫᱼᱟᱭ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱟᱞᱚ ᱯᱮ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱮᱭᱟ, ᱟᱵᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱛᱮᱵᱚ ᱤᱫᱤᱭᱮᱭᱟ᱾ ᱱᱩᱭ ᱴᱷᱮᱱ ᱦᱤᱸᱥᱟᱹ ᱥᱩᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱟᱱᱟ ᱴ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱟᱨ ᱥᱚᱛ ᱪᱩᱨᱤᱛᱟᱱ ᱟᱨ ᱫᱤᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱟᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱠᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ᱾<ref>{{cite book |title=ᱵᱤᱨᱵᱟᱱᱴᱟ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ |date=᱑᱙ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱙ |publisher=ᱟᱵᱽᱫᱟᱨᱯᱩᱨ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ |location=ᱟᱵᱽᱫᱟᱨᱯᱩᱨ, ᱵᱚᱲᱚᱵᱟᱜᱟᱱ, ᱥᱤᱣᱲᱤ, ᱵᱤᱨᱵᱷᱩᱢ,ᱥᱤᱧᱚᱛ |edition=ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/west-bengal/santhals-bank-on-icon-for-fight-against-caa/cid/1739162 |title=Santhals bank on icon for fight against CAA |publisher= telegraphindia.com |access-date=2024-06-23}}</ref><ref>{{Cite web |title=महाजनी प्रथा के खिलाफ आवाज बुलंद करने वाले बैजल सोरेन को भुला दिया सब ने |date=15 August 2018 |trans-title=Everyone has forgotten Baijal Soren who raised his voice against the money lending system |url=https://hindi.news18.com/news/jharkhand/godda-bijal-soren-who-has-raised-voice-against-mahajani-system-has-forgotten-by-all-1482168.html |access-date=2024-06-23 |publisher=hindi.news18.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=পায়ে বেড়ি, তবু সুর খেলাতেন সাঁওতাল বিদ্রোহের যোদ্ধা বাজাল |trans-title=Shackled on his feet, but the Santal Rebellion fighter Bajal played tunes |url=https://www.anandabazar.com/west-bengal/purulia-birbhum-bankura/some-unknown-facts-about-santhal-rebellion-leader-bajal-soren-1.936064 |access-date=2024-06-23 |publisher=anandabazar.com}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=Bharat |first=E. T. V. |date=2020-02-13 |title=Baijal Soren: A tribal warrior with a love story |url=https://www.etvbharat.com/english/state/jharkhand/baijal-soren-a-tribal-warrior-with-a-love-story/na20200213133109619 |access-date=2025-02-08 |website=ETV Bharat News |language=en}}</ref> == ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == == ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ == [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱩᱞ]] 79kz72kse55fxhi0adjaz4ya09j7s28 ᱠᱚᱨᱱᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ 0 13972 191962 181198 2026-05-17T01:23:25Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191962 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = ᱠᱚᱨᱱᱤᱥ | nativename = ''{{lang|kw|Kernewek}}, {{lang|kw|Kernowek}}'' | pronunciation = {{IPA-kw|kəɾˈnuːək|}} | image = | states = [[ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱫᱤᱥᱟᱹᱢ]] | region = [[ᱠᱚᱨᱱᱚᱣᱟᱞ]] | ethnicity = [[ᱠᱚᱨᱱᱤᱥ ᱦᱚᱲ|ᱠᱚᱨᱱᱤᱥ]] | extinct = {{circa|1777}} | revived = ᱒᱐ᱟᱱ ᱯᱤᱲᱦᱤ | familycolor = Indo-European | fam1 = [[ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ|ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ]] | fam2 = [[ᱠᱮᱞᱴᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱠᱮᱞᱴᱤᱠ]] | fam3 = [[:en:Insular Celtic languages|ᱤᱱᱥᱩᱞᱟᱨ ᱠᱮᱞᱴᱤᱠ]] | fam4 = [[ᱵᱽᱨᱤᱴᱚᱱᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱵᱽᱨᱤᱴᱚᱱᱤᱠ]] | fam5 = [[:en:Southwestern Brittonic languages|ᱠᱚᱧᱮᱼᱯᱟᱪᱮ]] | iso1 = kw | iso2 = cor | lc1 = cor | ld1 = Modern Cornish | lc2 = cnx | ld2 = Middle Cornish | lc3 = oco | ld3 = Old Cornish | linglist = cnx | lingname = Middle Cornish | linglist2 = oco | lingname2 = Old Cornish | lingua = 50-ABB-a | glotto = corn1251 | glottorefname = Cornish | script = [[ᱞᱟᱛᱤᱱ ᱦᱚᱨᱚᱯ|ᱞᱟᱛᱤᱱ ᱪᱤᱠᱤ]] | minority = | agency = {{nowrap|[[:en:Cornish Language Partnership|Cornish Language Partnership]]}} | standards = [[:en:Standard Written Form|ᱢᱟᱱᱚᱠ ᱚᱞ ᱛᱚᱦᱚᱨ]] | notice = IPA | speakers = 300-400 Fluent Speakers e. 5,000 Conversational Speakers<ref>https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/11977031/What-does-the-Cornish-language-sound-like.html#:~:text=The%20Cornish%20language%20is%20rarely,support%20plans%20for%20its%20revival.</ref> }} [[File:WIKITONGUES- Elizabeth speaking Cornish.webm|thumb|ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱨᱱᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱚᱲᱼᱦᱚᱲ, [[ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱫᱤᱥᱟᱹᱢ]] ᱨᱮᱭ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾]] [[File:WIKITONGUES- Marty speaking Cornish.webm|thumb|ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱨᱱᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱚᱲᱼᱦᱚᱲ, [[ᱠᱚᱨᱱᱚᱣᱟᱞ]] ᱨᱮᱭ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾]] '''ᱠᱚᱨᱱᱤᱥ''' ([[:en:Standard Written Form|ᱢᱟᱱᱚᱠ ᱚᱞ ᱛᱚᱦᱚᱨ]]: Kernewek ᱥᱮ Kernowek<ref>{{Cite web|url=https://www.cornishdictionary.org.uk/|title=Gerlyver Kernewek {{!}}|website=www.cornishdictionary.org.uk|access-date=2019-10-17}}</ref>) ᱫᱚ [[ᱠᱮᱞᱴᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱠᱮᱞᱴᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱧᱮᱭᱟᱭ [[ᱵᱽᱨᱤᱴᱚᱱᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱵᱽᱨᱤᱴᱚᱱᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱵᱽᱨᱤᱴᱮᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮᱼᱯᱟᱪᱮ ᱠᱚᱨᱱᱚᱣᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱼᱮᱫ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=THE HISTORY OF THE CORNISH LANGUAGE|url=https://celticlife.com/the-history-of-the-cornish-language/|website=CelticLife International|publisher=CelticLife International|access-date=8 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190710211630/https://celticlife.com/the-history-of-the-cornish-language|archive-date=10 July 2019}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Parry|first1=John|title=The Revival of Cornish: An Dasserghyans Kernewek|jstor=459233|doi=10.2307/459233|journal=PMLA|volume=61|issue=1|pages=258–268|publisher=Modern Language Association|year=1946}}</ref> ᱑᱘ᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙ᱟᱱ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱨᱮ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱚ ᱟᱫᱽ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱡᱩᱜᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱠᱚᱨᱱᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱵᱟᱱ ᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱩᱨᱤᱵᱽ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱘᱐᱐ ᱥᱮ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱚᱲᱼᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱪᱟᱵᱟᱭᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ ᱡᱤᱣᱟᱹᱫ ᱨᱟᱠᱟᱵᱽ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱮ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱦᱚᱸ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱚᱵᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱨᱚᱲ ᱫᱟᱨᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ== ==ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱪᱷᱮᱨ ᱟᱨ ᱨᱚᱲᱼᱦᱚᱲ== ==ᱨᱚᱱᱚᱲ== ==ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ== ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== ==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{InterWiki|code=kw}} {{Wiktionary category|type=Cornish|category=Cornish language}} {{Commons category|Cornish language}} * [http://www.gutenberg.org/files/26192/26192-h/26192-h.htm A Handbook of the Cornish Language, by Henry Jenner] A [[Project Gutenberg]] eBook * [https://web.archive.org/web/20170112235606/http://www.magakernow.org.uk/ Cornish Language Partnership website] * [http://www.endangeredlanguages.com/lang/4050 Endangered Languages Project: Cornish] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210417210504/http://www.endangeredlanguages.com/lang/4050 |date=2021-04-17 }} * [http://radyo.kernewegva.com/ A Cornish Internet radio station in nascent state featuring weekly podcasts in Cornish] * [http://kernowek.net/mailman/listinfo/spellyans_kernowek.net Spellyans – Standard Written Form Cornish discussion list] * [http://www.kernowek.net/ UdnFormScrefys' site for the proposed compromise orthography, Kernowek Standard] * [http://www.kernewegva.com/medhelweyth.html List of localized software in Cornish] * [https://www.bbc.co.uk/cornwall/connected/stories/new_cornwall_language.shtml ''{{lang|kw|Blas Kernewek|nocat=y}}'' – A Taste of Cornish] – basic Cornish lessons hosted by BBC Cornwall * [http://www.cornish-language.org/ Cornish Language Fellowship] * [http://justus.anglican.org/resources/bcp/Cornish/index.htm Lyver Pysadow Kemyn (1980)] Portions of the Book of Common Prayer in Cornish * [https://www.bbc.co.uk/voices/multilingual/cornish.shtml Cornish today] by Kenneth MacKinnon – from the [[BBC]] * [http://www.bibelkernewek.com/ Bibel Kernewek] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080616135850/http://www.bibelkernewek.com/ |date=2008-06-16 }} Cornish Bible Translation Project * [http://cornish-place-names.wikidot.com/ An Index to the Historical Place Names of Cornwall] * [https://qz.com/969597/hebrew-was-the-only-language-ever-to-be-revived-from-extinction-there-may-soon-be-another/ A review of the Cornish revival] === Dictionaries === * [https://www.cornishdictionary.org.uk/ Gerlyver kernewek (Cornish dictionary)] * [https://web.archive.org/web/20151105003722/http://www.magakernow.org.uk/idoc.ashx?docid=205a3451-0e49-4216-a825-d4a4ceba9ba2&version=-1 An English-Cornish Glossary in the Standard Written Form] – [[Cornish Language Partnership]] * [https://archive.org/details/lexiconcornubrit00willuoft ''Lexicon Cornu-Britannicum: a Dictionary of the Ancient Celtic Language of Cornwall''] by Robert Williams, Llandovery, 1865. [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱫᱤᱥᱟᱹᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱟᱫᱽ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} rxdbyk6xl9zyyajimawtqe9v2c2mue5 ᱛᱮᱛᱩᱢ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ 0 16223 191956 170984 2026-05-17T00:06:02Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191956 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name=ᱛᱮᱛᱩᱱ ᱰᱤᱞᱤ |altname=Tetun Prasa; Tétum Praça (Portuguese) |nativename=''Tetun Dili, Tetun Prasa'' |states=[[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱤᱢᱳᱨ]] |speakers={{sigfig|385000|2}} (᱒᱐᱐᱙) |date= |ref=<ref name =e18 /> |speakers2 = [[ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|L2]]: {{sigfig|570000|2}} ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱤᱢᱳᱨ ᱨᱮ <ref>{{cite book|chapter=Table 14: Second language/dialect by sex for the population over four years of age |title=Timor-Leste Population and Housing Census 2015|url=http://www.statistics.gov.tl/category/publications/census-publications/|publisher=Timor-Leste Ministry of Finance}}</ref> |familycolor=Austronesian |fam1=[[ᱚᱥᱴᱨᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱚᱥᱴᱨᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟᱱ]] |fam2=[[ᱢᱟᱞᱚᱭᱼᱯᱚᱞᱤᱱᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱢᱟᱞᱚᱭᱼᱯᱚᱞᱤᱱᱮᱥᱤᱭᱟᱱ]] |fam3=[[ᱥᱟᱢᱟᱝᱼᱛᱟᱞᱟᱢ ᱢᱟᱞᱚᱭᱼᱯᱚᱞᱤᱱᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱥᱟᱢᱟᱝᱼᱛᱟᱞᱟᱢ]] |fam4=[[ᱛᱤᱢᱳᱨᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱛᱤᱢᱳᱨᱤᱠ]] |fam5=ᱛᱮᱛᱩᱢᱤᱠ |dia1=ᱵᱮᱞᱩᱱᱤᱥ (''Tetun Belu'') |dia2=ᱛᱮᱨᱤᱠ (''Tetun Terik'') |script=[[ᱞᱟᱛᱤᱱ ᱦᱚᱨᱚᱯ|ᱞᱟᱛᱤᱱ]] ([[ᱛᱮᱛᱩᱢ ᱪᱤᱠᱤ]]) |nation=[[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱤᱢᱳᱨ]] |agency=ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱥᱚᱝᱥᱛᱷᱟᱱ |iso3=tdt |glotto2=tetu1246 |glottorefname2=Tetun Dili |map=Tetum Prasa.png |mapcaption=ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱤᱢᱳᱨ ᱨᱮ ᱛᱮᱛᱩᱢ ᱯᱨᱟᱥᱟ ᱟᱭᱳ ᱟᱲᱟᱝ ᱨᱚᱲ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ |notice=IPA }} {{Infobox language |name=ᱛᱮᱛᱩᱢ (ᱯᱚᱨᱛᱩᱜᱤᱡᱽ), ᱛᱮᱛᱩᱱ (ᱛᱮᱛᱩᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ) |nativename=''Lian Tetun'' |states=[[ᱯᱟᱪᱮ ᱛᱤᱢᱳᱨ]], [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱤᱢᱳᱨ]] |speakers={{sigfig|463,500|1}}, ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱮ ᱤᱱᱫᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮ (᱒᱐᱑᱐ᱼ᱒᱐᱑᱑) |date= |ref=e18 |speakers2=᱕᱐,᱐᱐᱐ L2-ᱨᱚᱲᱼᱦᱚᱲ ᱤᱱᱫᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱤᱢᱳᱨ ᱨᱮ |familycolor=Austronesian |fam1=[[ᱚᱥᱴᱨᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱚᱥᱴᱨᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟᱱ]] |fam2=[[ᱢᱟᱞᱚᱭᱼᱯᱚᱞᱤᱱᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱢᱟᱞᱚᱭᱼᱯᱚᱞᱤᱱᱮᱥᱤᱭᱟᱱ]] |fam3=[[ᱥᱟᱢᱟᱝᱼᱛᱟᱞᱟᱢ ᱢᱟᱞᱚᱭᱼᱯᱚᱞᱤᱱᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱥᱟᱢᱟᱝᱼᱛᱟᱞᱟᱢ]] |fam4=[[ᱛᱤᱢᱳᱨᱼᱵᱟᱵᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱛᱤᱢᱳᱨᱼᱵᱟᱵᱟᱨ]] |fam5=ᱛᱮᱛᱩᱢᱤᱠ |dia1=ᱵᱮᱞᱩᱱᱤᱥ (''Tetun Belu'') |dia2=ᱛᱮᱨᱤᱠ (''Tetun Terik'') |nation= {{flag|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱤᱢᱳᱨ}} |minority={{flag|ᱤᱱᱫᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ}} ([[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱱᱩᱥᱟ ᱛᱮᱝᱜᱟᱨᱟ]]) |iso2=tet |iso3=tet |glotto=tetu1245 |glottorefname=Tetum |map=Tetum Terik.png |mapcaption=ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱤᱢᱳᱨ ᱨᱮ ''ᱛᱮᱛᱩᱢ ᱵᱮᱞᱩ'' (ᱯᱟᱪᱮ) ᱟᱨ ''ᱛᱮᱛᱩᱢ ᱛᱮᱨᱤᱠ'' (ᱮᱛᱚᱢᱼᱥᱟᱢᱟᱝ) ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱷᱮᱨ ᱾ ᱯᱟᱪᱮ ᱛᱤᱢᱳᱨ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱮᱛᱩᱢ ᱨᱚᱲᱼᱦᱚᱲ ᱱᱚᱣᱟ ᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ }} '''ᱛᱮᱛᱩᱢ''' ([[ᱯᱚᱨᱛᱩᱜᱤᱡᱽ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱚᱨᱛᱩᱜᱤᱡᱽ]]: Tetum {{IPA-pt|ˈt̪et̪um}},;<ref>{{Cite book |title=The Linguistics Student's Handbook |last=Bauer |first=Laurie |date=2007 |publisher=Edinburgh University Press |location=Edinburgh}}</ref> {{lang-tet|Tetun}} {{IPA-tet|ˈt̪et̪un̪}}) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[ᱚᱥᱴᱨᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱚᱥᱴᱨᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱛᱤᱢᱳᱨ]] ᱫᱤᱯ ᱨᱮᱠᱚ ᱨᱚᱲᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱤᱱᱫᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱛᱤᱢᱳᱨ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱞᱩ ᱨᱮᱡᱮᱱᱥᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱯᱟᱨᱚᱢ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱤᱢᱳᱨ]] ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱠᱚ ᱨᱚᱲᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱚᱸᱰᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱟᱨ ᱪᱟᱸᱜᱟ== ==ᱨᱚᱱᱚᱲ== ==ᱚᱨᱛᱷᱚᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ== ==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Wikibooks|Tetum}} *Peace Corps East Timor Tetun Language Manual ([https://www.livelingua.com/peace-corps/Tetun/Peace%20Corps%20Tetun.pdf 2011, 2nd edition]; [http://www.tetundit.tl/Publications/PC%20Tetun%20-%20Ed%203.pdf 2015, 3rd edition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220121151146/http://www.tetundit.tl/Publications/PC%20Tetun%20-%20Ed%203.pdf |date=2022-01-21 }}) *[http://www.tetundit.tl/courses.html Intensive Tetun language courses at Dili Institute of Technology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180207145503/http://www.tetundit.tl/Courses.html |date=2018-02-07 }} *[[commons:Category:Mai ita aprende portugés ho Emília|Pictures from a Portuguese language course]], using Tetum, published in the East Timorese newspaper [[:pt:Lia Foun|Lia Foun]] in Díli (from [[Wikimedia Commons]]) *[https://web.archive.org/web/20040420081929/http://vcsymposium.massey.ac.nz/presenters/presentations/Newman/www/Tetun/home.html Tetun] website with sound files *[http://www.abc.net.au/rn/arts/ling/stories/s476770.htm Teach yourself Tetum...] an interview with some information on the history of Tetum *[http://www.tetundit.tl/index.html Wordfinder (Tetun/English minidictionary)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100609004942/http://www.tetundit.tl/index.html |date=2010-06-09 }} and other publications available from Dili *[http://tetum.dleiris.com Damien LEIRIS - Personal approach of the Tetum language] (PDF) *[http://timor.leste.tetum.free.fr/index_uk.php Tetun dictionary] *[http://babelang.free.fr/community/dictionary.php?word=house&lang_from=English&lang_into=Tetun Tetum illustrated dictionary] *[https://web.archive.org/web/20130419232613/http://dit.tl/ Dili Institute of Technology] Institute of Technology website *[https://www.gnu.org/software/tetum/contributors/cliffMorris-xhtml/index.html A Traveller's Dictionary in Tetun-English and English-Tetun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220818161243/http://www.gnu.org/software/tetum/contributors/cliffMorris-xhtml/index.html |date=2022-08-18 }} includes some information on grammar, based on the ''Tetun-Terik'' dialect *[https://web.archive.org/web/20011206060726/http://laurel.ocs.mq.edu.au/~leccles/easttimor.html Sebastião Aparício da Silva Project for the Protection and Promotion of East Timorese Languages] *[http://www.suara-timor-lorosae.com/ ''Suara Timor Lorosae'' Daily newspaper in Tetum and Indonesian]{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[https://web.archive.org/web/20070224124631/http://www.semanario.tp/nacional%20tetum.htm ''Jornal Nacional Semanário'' Tetum page] *[http://www.1000dictionaries.com/tetum_dictionaries_1.html Tetum dictionaries] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080201023117/http://www.1000dictionaries.com/tetum_dictionaries_1.html |date=2008-02-01 }} *[http://www.tetundit.tl/index.html Tetun 1, Tetun 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100609004942/http://www.tetundit.tl/index.html |date=2010-06-09 }} Tetun writing courses for East Timorese university students, by Catharina Williams-van Klinken, Dili Institute of Technology *[http://visiteasttimor.com/good-to-know/talk-tetum-in-timor/ Talk Tetum in Timor] VisitEastTimor.com Travel Guide help you to talk in East Timor *[[Robert Blust]]'s [[hdl:10125/33165|field notes on Tetun]] are archived with [[Kaipuleohone]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱚᱥᱴᱨᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱢᱟᱞᱚᱭᱼᱯᱚᱞᱤᱱᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱤᱢᱳᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱤᱱᱫᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ}} qot7y6qcg5c9dz2iz23vh07ne3oy11i ᱜᱣᱟᱴᱮᱢᱟᱞᱟ 0 18212 191957 187900 2026-05-17T00:13:34Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191957 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = ᱜᱣᱟᱴᱮᱢᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱯᱱᱟᱹᱛ | common_name = ᱜᱣᱟᱴᱮᱢᱟᱞᱟ | native_name = {{native name|es|República de Guatemala}} | image_flag = Flag of Guatemala.svg | image_coat = Coat of arms of Guatemala.svg | national_motto = {{unbulleted list |"''Libre Crezca Fecundo''"{{sfn|Banco de Guatemala|1996}}<small> (Spanish)<br />({{Lang-en|"Grow Free and Fertile"}})</small> }} | national_anthem = <br />''[[National anthem of Guatemala|Himno Nacional de Guatemala]]''<br />({{Lang-en|"National Anthem of Guatemala"}})<br /><center>[[File:Gutemala's national anthem, performed by the U.S. Navy Band.ogg]]</center> | other_symbol = ''[[La Granadera]]''<br />({{Lang-en|"The Song of the Grenadier"}})<br />{{center|[[File:La Granadera.ogg]]}} | other_symbol_type = March: | image_map = Guatemala (orthographic projection).svg | map_caption = {{map caption |location_color=dark green | region=the [[Western Hemisphere]] |region_color=grey}} | image_map2 = | capital = [[ᱜᱣᱟᱴᱮᱢᱟᱞᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ]] | coordinates = {{Coord|14|38|N|90|30|W|type:city}} | largest_city = [[ᱜᱣᱟᱴᱮᱢᱟᱞᱟ]] | official_languages = [[ᱜᱣᱟᱴᱮᱢᱟᱞᱟᱱ ᱤᱥᱯᱮᱱᱤᱥ|ᱤᱥᱯᱮᱱᱤᱥ]] | ethnic_groups = {{unbulleted list |56.01% [[Ladino people|Ladino]] / [[Mestizo]] |41.66% [[Maya people|Maya]] |1.77% [[Xinca people|Xinca]] |0.19% [[Afro-Guatemalan]] |0.13% [[Garifuna]] |0.24% Foreign }} | ethnic_groups_year = 2018<ref name="censopoblacion.gt">{{Cite web |url=https://www.censopoblacion.gt/mapas |title=Archive copy |access-date=2021-11-09 |archive-date=2019-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191217015625/https://www.censopoblacion.gt/mapas |url-status=dead }}</ref> | demonym = [[ᱜᱣᱟᱴᱮᱢᱟᱞᱟᱱᱥ|ᱜᱣᱟᱴᱮᱢᱟᱞᱟᱱ]]<br />Chapín (informal) | government_type = [[Unitary state|Unitary]] [[Presidential system|presidential]] [[republic]] | leader_title1 = [[President of Guatemala|President]] | leader_name1 = [[Alejandro Giammattei]] | leader_title2 = [[Vice President of Guatemala|Vice President]] | leader_name2 = [[Guillermo Castillo Reyes|Guillermo Castillo]] | leader_title3 = [[List of Presidents of the Congress of the Republic of Guatemala|President of the Congress]] | leader_name3 = [[Allan Rodríguez]] | leader_title4 = President of the Supreme Court | leader_name4 = Néster Vásquez Pimentel | legislature = {{nowrap|[[Congress of the Republic of Guatemala|Congress of the Republic]]}} | sovereignty_type = Independence | established_event1 = Declared <br />{{nobold|from the [[Spanish American wars of independence|Spanish Empire]]}} | established_date1 = ᱑᱕ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱘᱒᱑ | established_event2 = {{nowrap|Declared from the<br />[[First Mexican Empire]]}} | established_date2 = ᱑ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱘᱒᱓ | established_event3 = {{nowrap|Current constitution}} | established_date3 = ᱓᱑ ᱢᱮᱭ ᱑᱙᱘᱕ | area_km2 = 108,889 | area_rank = ᱑᱐᱕ ᱟᱱᱟᱜ | area_sq_mi = 42,042<!--Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]]--> | percent_water = 0.4 | population_estimate = {{increaseNeutral}} 17,263,239<ref name=IMF>{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=47&pr.y=10&sy=2016&ey=2020&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=258&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |title=World Economic Outlook Database, October 2018 |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=7 March 2019}}</ref> | population_estimate_year = ᱒᱐᱑᱘ | population_estimate_rank = ᱖᱗ ᱟᱱᱟᱜ | population_density_km2 = 129 | population_density_sq_mi = 348.6 | population_density_rank = ᱘᱕ ᱟᱱᱟᱜ | GDP_PPP = $145.249 billion<ref name=IMF/> | GDP_PPP_rank = ᱗᱕ ᱟᱱᱟᱜ | GDP_PPP_year = ᱒᱐᱑᱘ | GDP_PPP_per_capita = $8,413<ref name=IMF/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ᱑᱑᱘ ᱟᱱᱟᱜ | GDP_nominal = $79.109 billion<ref name=IMF/> | GDP_nominal_rank = ᱖᱘ ᱟᱱᱟᱜ | GDP_nominal_year = ᱒᱐᱑᱘ | GDP_nominal_per_capita = $4,582<ref name=IMF/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ᱑᱐᱓ ᱟᱱᱟᱜ | Gini = 48.3 <!--number only--> | Gini_year = ᱒᱐᱑᱔ | Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=GT |title=GINI index (World Bank estimate) |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=7 March 2019}}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.663 <!--number only--> | HDI_year = ᱒᱐᱑᱙<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=United Nations Development Programme|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=16 December 2020}}</ref> | HDI_rank = 127th | currency = [[Guatemalan quetzal|Quetzal]] | currency_code = GTQ | time_zone = [[Central Time Zone|CST]] | utc_offset = −᱐᱖ | date_format = dd/mm/yyyy | drives_on = right | calling_code = [[Telephone numbers in Guatemala|+᱕᱐᱒]] | cctld = [[.gt]] | religion_year = ᱒᱐᱑᱗ | religion_ref = <ref name="state2017">{{cite web |title=International Religious Freedom Report for 2017: Guatemala |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2017&dlid=281076 |website=www.state.gov |access-date=27 July 2018}}</ref> | religion = {{unbulleted list |88% [[Christianity]]|—45% [[Catholic Church in Guatemala|Roman Catholic]]|—42% [[Protestantism|Protestant]]|—1% Other [[List of Christian denominations|Christian]]|11% [[Irreligion in Latin America|No religion]]|1% Other}} }} '''ᱜᱣᱟᱴᱮᱢᱟᱞᱟ''', ᱟᱨᱵᱟᱝ '''ᱜᱣᱟᱴᱮᱢᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱯᱱᱟᱹᱛ''' ᱫᱚ [[ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱨ ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮ [[ᱢᱮᱠᱥᱤᱠᱳ]], ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ [[ᱵᱮᱞᱤᱡᱽ]] ᱟᱨ [[ᱠᱮᱨᱮᱵᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚᱨᱭᱟ|ᱠᱮᱨᱮᱵᱤᱭᱟᱱ]], ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ [[ᱦᱚᱱᱰᱩᱨᱟᱥ]], ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮ [[ᱮᱞ ᱥᱚᱞᱵᱟᱰᱳᱨ]] ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮ [[ᱯᱨᱚᱥᱟᱱᱛ ᱢᱟᱦᱟᱫᱚᱨᱭᱟ]] ᱛᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱗.᱒ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱟᱶ,{{UN_Population|ref}} ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱑᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱣᱟᱴᱮᱢᱟᱞᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱯᱨᱤᱡᱮᱱᱴᱚᱴᱤᱵᱽ ᱰᱤᱢᱚᱠᱨᱚᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱠᱟ ᱜᱣᱟᱴᱮᱢᱟᱞᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱦᱚᱸᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== ==ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ== ==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ== ==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ== ᱜᱣᱟᱴᱮᱢᱟᱞᱟ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱗,᱒᱔᱗,᱘᱔᱙ ᱦᱚᱲ (᱒᱐᱑᱘) ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱑᱙᱐᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱘᱘᱕,᱐᱐᱐ ᱦᱚᱲ ᱥᱟᱶ, ᱱᱚᱣᱟ ᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱚᱛᱟᱵᱽᱫᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱯᱟᱪᱮ ᱜᱚᱞᱟᱨᱫᱷ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱜᱨᱚᱛᱷ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱜᱣᱟᱴᱮᱢᱟᱞᱟ ᱟᱹᱯᱱᱟᱹᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱑᱗᱗᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ==ᱠᱟᱞᱪᱟᱨ== == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ|20em}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == {{Sister project links|voy=ᱜᱣᱟᱴᱮᱢᱟᱞᱟ}} *[https://web.archive.org/web/20130117025729/http://uzonreport.com/?page_id=124 Guatemala After the War 1996–2000, Photographs by Jorge Uzon] * [https://web.archive.org/web/20180309063237/http://latitudylongitud.com/ Guatemala Map Search with Longitude and Latitude] * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/701217/Guatemala Guatemala&nbsp;– Country Article] Encyclopædia Britannica * [https://web.archive.org/web/20090814100556/http://www.guatemala.gob.gt/ Government of Guatemala] * [https://web.archive.org/web/20081210073759/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-g/guatemala.html Chief of State and Cabinet Members] * [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ Guatemala] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416041152/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |date=2021-04-16 }}. ''[[The World Factbook]]''. [[Central Intelligence Agency]]. * [https://web.archive.org/web/20080607084913/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/guatemala.htm Guatemala] at ''UCB Libraries GovPubs''. * {{curlie|Regional/Central_America/Guatemala}} * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/country_profiles/1215758.stm Guatemala profile] from the [[BBC News]]. * {{Wikiatlas|Guatemala}} * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=GT Key Development Forecasts for Guatemala] from [[International Futures]]. * [http://www.gwu.edu/~nsarchiv/guatemala/ The National Security Archive: Guatemala Project] * [http://www.inguat.gob.gt/ Guatemala Tourism Commission]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/GTM/Year/2012/Summary World Bank Summary Trade Statistics Guatemala] {{Geographic location |Centre = {{flag|ᱜᱣᱟᱴᱮᱢᱟᱞᱟ}} |N = {{flagicon|MEX}} [[Yucatán Peninsula]] |NE = {{flag|ᱵᱮᱞᱤᱡᱽ}} |E = ''[[Caribbean Sea]]''<br />{{flag|ᱦᱚᱱᱰᱩᱨᱟᱥ}} |SE = {{flag|ᱮᱞ ᱥᱚᱞᱵᱟᱰᱳᱨ}} |S = ''[[ᱯᱨᱚᱥᱟᱱᱛ ᱢᱟᱦᱟᱫᱚᱨᱭᱟ]]'' |SW = ''[[ᱯᱨᱚᱥᱟᱱᱛ ᱢᱟᱦᱟᱫᱚᱨᱭᱟ]]'' |W = {{flagicon|MEX}} [[Chiapas]] |NW = {{flagicon|MEX}} [[Tabasco]] }} {{Countries of North America}} {{Authority control}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱣᱟᱴᱮᱢᱟᱞᱟ| ]]<!--please leave the empty space as standard--> [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ]] dccp9gr8wpzq1mxg6gmfwzz8gt838om ᱥᱩᱡᱟᱛᱟ ᱢᱳᱦᱚᱱ 0 26407 191968 143419 2026-05-17T04:38:48Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191968 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ᱥᱩᱡᱟᱛᱟ ᱢᱳᱦᱚᱱ | image = Sujatha (cropped).jpg | caption = ᱥᱩᱡᱟᱛᱟ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱭᱤᱵᱽ ᱠᱚᱱᱥᱚᱨᱴ ᱨᱮ | birth_date = {{Birth date and age|1963|03|31|df=yes}}<ref>{{Cite web |date=31 March 2020 |title=Happy Birthday Sujatha Mohan |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/happy-birthday-sujatha-mohan-heres-how-team-sa-re-ga-ma-pa-keralam-wishes-the-celebrated-singer/articleshow/74916403.cms |access-date=8 November 2020 |website=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nair |first=Lekshmi |date=1 April 2020 |title=അവൾ സന്തോഷിച്ചിരിക്കുകയാണ്! ചെറുമകളെ വീഡിയോയിൽ കാട്ടി സുജാത! |url=https://malayalam.samayam.com/tv/reality-shows/singer-sujatha-mohan-celebrating-birthday-with-her-family/articleshow/74923737.cms |access-date=8 November 2020 |website=[[The Times of India]] - Samayam}}</ref> | birth_place = [[ᱠᱚᱪᱤ]], [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | background = ᱮᱠᱷᱞᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ | genre = [[ᱯᱟᱹᱪᱷᱟᱹᱛ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ|ᱯᱟᱹᱪᱷᱟᱹᱛ]] | occupation = [[ᱯᱟᱹᱪᱷᱟᱹᱛ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ]] | years_active = ᱑᱙᱗᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ | label = {{flat list| * [[ᱛᱷᱟᱨᱚᱝᱜᱤᱱᱤ ᱨᱤᱠᱳᱨᱰ|ᱛᱷᱟᱨᱚᱝᱜᱤᱱᱤ]] * [[ᱥᱚᱛᱭᱚᱢ ᱚᱰᱤᱭᱳ|ᱥᱚᱛᱭᱚᱢ]] * [[ᱢᱮᱜᱽᱱᱟᱥᱟᱣᱩᱱᱰ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ|ᱢᱮᱜᱽᱱᱟᱥᱟᱣᱩᱱᱰ]] * ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱷᱟᱨᱮ * ᱥᱩᱯᱚᱨᱱᱤᱠᱟ}} | module = {{Infobox person | embed = ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ | spouse = {{marriage|ᱵᱷᱤ. ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱢᱳᱦᱚᱱ|1981}} | relatives = [[ᱡᱤ. ᱵᱷᱮᱱᱩᱜᱚᱯᱟᱞ]] (cousin)<br />[[ᱨᱟᱫᱷᱤᱠᱟ ᱛᱤᱞᱚᱠ]] (cousin) | children = [[ᱥᱣᱮᱛᱟ ᱢᱳᱦᱚᱱ]] | website = {{URL|sujathamohan.com}} }} }} '''ᱥᱩᱡᱟᱛᱟ ᱢᱳᱦᱚᱱ''' ('''ᱥᱩᱡᱟᱛᱟ''' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ [[ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱚᱢ|ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ]], [[ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱟᱢᱤᱞ]] ᱟᱨ [[ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ]] ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱚᱱᱱᱚᱲ, ᱵᱚᱰᱜᱟ, ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱐,᱐᱐᱐ ᱜᱟᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=Happy Birthday Sujatha Mohan: Five melodious songs of the expert singer |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/music/happy-birthday-sujatha-mohan-five-melodious-songs-of-the-expert-singer/photostory/81776899.cms |access-date=12 June 2023 |work=The Times of India |date=31 March 2021}}</ref> ==ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱥᱩᱡᱟᱛᱟ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱨᱟᱵᱷᱟᱱᱠᱳᱨ-ᱠᱳᱪᱤᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱯᱟᱨᱵᱩᱨ ᱴᱤ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱨᱚᱭᱚᱱ ᱯᱤᱞᱞᱟᱭ ᱤᱡ ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ, ᱢᱟᱨᱮ ᱰᱟᱠᱴᱚᱨ. ᱵᱤᱡᱚᱭᱮᱱᱫᱨᱚᱱ ᱜᱩᱨ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱨᱱᱟᱠᱩᱞᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱸᱴ ᱴᱮᱨᱮᱥᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱠᱚᱱᱚᱢᱚᱥᱴᱤᱠᱥ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱨᱮᱡᱩᱥᱚᱱ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Ten Interesting Facts About Sujatha Mohan, Judge Of Sa Re Ga Ma Pa Keralam |url=https://zeekeralam.zee5.com/ten-interesting-details-of-sujatha-mohan-judge-of-sa-re-ga-ma-pa-keralam/ |website=Zee Keralam |language=en |date=8 November 2019 |access-date=5 February 2024 |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525003726/https://zeekeralam.zee5.com/ten-interesting-details-of-sujatha-mohan-judge-of-sa-re-ga-ma-pa-keralam/ |url-status=dead }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱙ ᱢᱮ ᱑᱙᱘᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱰᱨ. ᱵᱷᱤ. ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article529063.ece |title=Married to a singer |date=28 May 2012 |website=The New Indian Express |access-date=17 January 2020 |archive-date=6 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160906210050/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article529063.ece |url-status=dead }}</ref> ᱟᱡᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱮᱠᱞᱟ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱣᱮᱛᱟ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱨᱟᱫᱷᱤᱠᱟ ᱛᱤᱞᱚᱠ ᱟᱨ ᱡᱤ ᱵᱮᱱᱩ ᱜᱳᱯᱟᱞ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱠᱟᱠᱟ ᱭᱤᱡ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ==ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱥᱩᱡᱟᱛᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱤ ᱥᱩᱡᱟᱛᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱮ. ᱡᱮ. ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱥᱳ ᱨᱮ ᱡᱤᱥᱩᱫᱟᱥ ᱥᱟᱶᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱖ ᱟᱱᱟᱜ ᱪᱟᱱᱚᱪ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱟᱜ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱮᱨᱮᱧ "ᱠᱟᱱᱮᱡᱩᱴᱷᱤ ᱯᱚᱴᱴᱩᱴᱷᱳᱴᱴᱩ" ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱟᱠᱟᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱚᱢ ᱯᱷᱤᱞᱢ ''ᱴᱩᱨᱤᱥᱴ ᱵᱟᱝᱞᱟ'' ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱢ. ᱠᱮ. ᱚᱨᱡᱩᱱᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱠᱟᱢᱟᱢ ᱠᱨᱳᱫᱷᱚᱢ ᱢᱳᱦᱚᱢ'' ᱨᱮ ᱥᱭᱟᱢ ᱟᱨ ''ᱚᱯᱨᱟᱫᱷᱤ ᱨᱮ ᱥᱚᱞᱤᱞ ᱪᱚᱣᱫᱷᱨᱤ'' ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚᱭ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱜᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱮᱢ. ᱡᱤ. ᱨᱟᱫᱷᱟᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱱ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱵᱟᱝ-ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱚ "ᱳᱰᱠᱩᱡᱚᱞ ᱵᱷᱤᱞᱤ" ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱠᱚᱵᱤᱠᱩᱭᱤᱞ'' (᱑᱙᱗᱗) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱧ "ᱠᱟᱫᱷᱚᱞ ᱚᱵᱷᱤᱭᱟᱢ ᱠᱟᱱᱰᱮᱱ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱞᱤᱭᱟᱨᱟᱡᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ''ᱦᱚᱢᱤᱨ ᱠᱮᱞᱟᱱᱤ ᱨᱟᱜᱽ'' ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱯᱷᱤᱞᱢ ''ᱜᱟᱭᱚᱛᱨᱤ'' (᱑᱙᱗᱗) ᱨᱮᱱᱟᱜ "ᱠᱚᱞᱟᱭ ᱯᱟᱱᱤᱭᱤᱞ" ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱨᱤᱫᱮᱵᱤ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱱᱤᱠᱟᱱᱛ ᱯᱟᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱞᱟᱭᱚᱨᱟᱡᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ''ᱡᱚᱱᱤ'', ''ᱠᱚᱵᱤᱠᱩᱭᱤᱞ'' ᱟᱨ ''ᱤᱞᱟᱢᱟᱭ ᱠᱚᱞᱚᱝᱜᱚᱞ'' ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱛᱟᱭᱱᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮ ᱟᱬᱜᱚ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮ. ᱟᱨ. ᱨᱚᱦᱢᱟᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱰ ᱡᱤᱝᱜᱚᱞ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ (ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱨ ᱠᱩᱠᱚᱨ ᱮᱰ ᱟᱨ ᱴᱤᱞᱰᱟ ᱨᱟᱭᱤᱥ ᱮᱰ) ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱚᱦᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱚᱱᱤᱨᱚᱛᱱᱚᱢ ᱟᱜ ᱑᱙᱙᱒ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱢ ''[[ᱨᱳᱡᱟ (ᱯᱷᱤᱞᱢ)|ᱨᱳᱡᱟ]]'' ᱠᱷᱚᱱ "ᱯᱩᱫᱷᱩ ᱵᱷᱮᱞᱞᱟᱭ ᱢᱚᱡᱟᱭ" ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱤᱴ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ "ᱠᱚᱫᱷᱚᱞ ᱨᱳᱡᱟ" ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱦᱚᱸ ᱥᱩᱡᱟᱛᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱤᱴ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱚ ᱨᱚᱦᱢᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ''ᱯᱩᱫᱷᱤᱭᱟ ᱢᱩᱜᱚᱢ'' (᱑᱙᱙᱒), ''ᱡᱮᱱᱴᱞᱢᱮᱱ'' (᱑᱙᱙᱓), ''ᱡᱤᱱᱥ'' ᱟᱨ ''ᱢᱤᱱᱥᱟᱨᱟ ᱠᱟᱱᱣᱟ'' (᱑᱙᱙᱗) ᱮᱢᱟᱱ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱨᱮ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚᱦᱚᱸᱭ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ''ᱪᱳᱨ ᱪᱳᱨ'' (''ᱛᱷᱤᱨᱩᱫᱟ ᱛᱷᱤᱨᱩᱫᱟ'') ᱠᱷᱚᱱ "ᱫᱤᱞ ᱦᱟᱭ ᱥᱟᱱᱟᱢ" ("ᱫᱤ ᱛᱷᱤ" ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱵᱷᱚᱨᱥᱚᱱ), ᱛᱟᱞ ᱠᱷᱚᱱ "ᱤᱥᱠ ᱵᱤᱱᱟ", ''ᱯᱩᱠᱟᱨ'' ᱠᱷᱚᱱ "ᱦᱟᱭ ᱡᱟᱱᱟ" ᱟᱨ "ᱤᱣᱥᱚᱨ ᱟᱞᱞᱟᱦ" ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ " ''ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ'' ᱟᱨ ''ᱠᱟᱵᱷᱤ ᱱᱟ ᱠᱟᱵᱷᱤ'' ᱥᱮᱨᱮᱧ "ᱴᱩᱢ ᱦᱳ ᱢᱮᱨᱤ ᱱᱤᱜᱟᱦᱦᱳᱢ" ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱚᱜᱮ ᱮ. ᱟᱨ. ᱨᱚᱦᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱚᱢ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱤᱱᱰᱚᱥᱴᱨᱤ ᱨᱮᱭ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱚᱢ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱚ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟ ᱥᱚᱜᱚᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱦᱤᱴ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱚ ᱢᱚᱱᱤ ᱥᱚᱨᱢᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱟᱸᱪ ᱥᱴᱟᱨ ᱥᱤᱝᱜᱟᱨ ᱡᱩᱱᱤᱭᱚᱨ, ᱟᱭᱤᱰᱤᱭᱟ ᱥᱴᱟᱨ ᱥᱤᱝᱜᱟᱨ, ᱮᱭᱟᱨᱴᱮᱞ ᱥᱩᱯᱚᱨ ᱥᱤᱝᱜᱟᱨ (ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱴᱤᱵᱷᱤ) ᱨᱮ ᱡᱟᱡᱽ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚ== ᱥᱩᱡᱟᱛᱟ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱞᱚᱭᱢᱟᱢᱟᱱᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱮᱨᱟᱞ, ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ===ᱠᱮᱨᱟᱞ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ=== {| class="wikitable sortable" |- !ᱥᱮᱨᱢᱟ !ᱛᱷᱚᱠ !ᱯᱷᱤᱞᱢ !ᱥᱮᱨᱮᱧ |- |᱑᱙᱙᱗ |rowspan=3|ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱠᱩᱲᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ |''[[ᱟᱡᱽᱦᱟᱠᱤᱭᱟ ᱨᱟᱵᱷᱟᱱᱚᱱ]]'' |"ᱯᱨᱟᱬᱟᱭᱟᱢᱚᱱᱤ ᱛᱷᱩᱵᱚᱞ" |- |᱑᱙᱙᱘ |''[[ᱯᱨᱚᱱᱟᱭᱚᱵᱚᱨᱱᱚᱝᱜᱚᱞ]]'' |"ᱵᱟᱨᱟᱢᱟᱱᱡᱟᱞᱟᱰᱤᱭᱟ" |- |᱒᱐᱐᱖ |''[[ᱨᱚᱛᱨᱤ ᱢᱟᱡᱷᱟ]]'' |"ᱵᱟᱥᱩᱨᱤ" |} ===ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ=== {| class="wikitable sortable" |- !ᱥᱮᱨᱢᱟ !ᱛᱷᱚᱠ !ᱯᱷᱤᱞᱢ !ᱥᱮᱨᱮᱧ |- |᱑᱙᱙᱓ |rowspan=3|ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱠᱩᱲᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ |[[ᱯᱩᱫᱷᱤᱭᱟ ᱢᱩᱜᱟᱢ]] <br /> [[ᱡᱮᱸᱴᱞᱮᱢᱮᱱ (᱑᱙᱙᱓ ᱯᱷᱤᱞᱢ)|ᱡᱮᱸᱴᱞᱮᱢᱮᱱ]] |"ᱱᱮᱛᱨᱩ ᱤᱞᱟᱛᱷᱟ ᱢᱚᱛᱷᱨᱚᱢ" <br /> "ᱮᱱ ᱵᱷᱤᱴᱤᱞ ᱛᱷᱳᱴᱟᱛᱷᱤᱞ" |- |᱑᱙᱙᱖ |''[[ᱢᱤᱱᱥᱟᱨᱟ ᱠᱟᱱᱣᱟᱣᱩ]]'' <br /> ''[[ᱟᱵᱽᱶᱟᱭ ᱥᱟᱱᱢᱩᱡᱤ]]'' |"ᱯᱩ ᱯᱩᱠᱩᱢ ᱳᱥᱟᱭ" <br /> "ᱨᱩᱠᱠᱩ ᱨᱩᱠᱠᱩ" |- |᱒᱐᱐᱑ |''[[ᱰᱷᱤᱞᱞ]]'' |"ᱩᱱ ᱥᱟᱢᱟᱭᱤᱞ ᱟᱨᱟᱭᱤᱞ" |} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Commons category|ᱥᱩᱡᱟᱛᱟ ᱢᱳᱦᱚᱱ}} *{{IMDb name|᱐᱘᱓᱗᱖᱗᱓}} *[http://www.sujathamohan.com ᱥᱩᱡᱟᱛᱷᱟ ᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240427000205/https://www.sujathamohan.com/ |date=2024-04-27 }} * [https://instagram.com/sujathamohanoᱥᱩᱡᱟᱛᱟ ᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱤᱱᱥᱴᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱯᱨᱚᱯᱷᱟᱭᱤᱞ] {{DEFAULTSORT:ᱢᱳᱦᱚᱱ, ᱥᱩᱡᱟᱛᱟ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] 3ppqhbl3mfsmxhg6ntnmz8rpouev7ke ᱠᱟᱢᱤᱞᱟ ᱛᱟᱭᱟᱵᱽᱡᱤ 0 31469 191963 171498 2026-05-17T01:32:50Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191963 wikitext text/x-wiki '''ᱠᱟᱢᱤᱞᱟ ᱛᱟᱭᱟᱵᱽᱡᱤ''' (᱑᱔ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱑᱘ – ᱑᱗ ᱢᱮ ᱒᱐᱐᱔) ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱫᱟᱱᱵᱤᱨ ᱟᱨ ᱩᱠᱤᱞ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱩᱠᱤᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱛᱟᱭᱟᱵᱽᱡᱤ ᱫᱚ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱵᱮᱨᱤᱥᱴᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱨᱤᱵᱷᱤ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱠᱮᱥ ᱨᱟᱯᱟᱪ ᱨᱮᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{Cite news |last=Khan |first=Naseem |date=2004-06-15 |title=Kamila Tyabji |url=https://www.theguardian.com/news/2004/jun/15/guardianobituaries.india |access-date=2024-01-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱠᱟᱢᱤᱞᱟ ᱯᱷᱟᱭᱮᱡᱽ ᱵᱟᱫᱽᱨᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱛᱟᱭᱟᱵᱽᱡᱤ ᱫᱚ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱛᱟᱭᱟᱵᱽᱡᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ᱾ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱯᱷᱟᱭᱮᱡᱽ ᱵᱟᱫᱽᱨᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱛᱟᱭᱟᱵᱽᱡᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱤᱫ ᱡᱚᱡᱽ, ᱟᱨ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱥᱟᱞᱤᱢᱟ ᱫᱚ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱞᱮᱡᱤᱥᱞᱮᱴᱤᱵᱷ ᱮᱥᱮᱢᱵᱞᱤ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=":0">{{Cite news|last=Khan|first=Danish|date=2012-02-15|title=Jam and chutney for the unskilled|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Delhi/jam-and-chutney-for-the-unskilled/article2893386.ece|access-date=2020-10-30|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Karlitzky|first=Maren|date=2002|title=The Tyabji Clan: Urdu as a Symbol of Group Identity|url=https://minds.wisconsin.edu/bitstream/handle/1793/18430/st17_Karlitzky.pdf;jsessionid=6769BAC291D6AFAE55C5DC895E593CD3?sequence=2|journal=The Annual of Urdu Studies|pages=193|archive-date=2024-06-23|access-date=2025-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20240623181947/https://minds.wisconsin.edu/bitstream/handle/1793/18430/st17_Karlitzky.pdf;jsessionid=6769BAC291D6AFAE55C5DC895E593CD3?sequence=2|url-status=dead}}</ref> ᱟᱡ ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱫᱽᱨᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱛᱟᱭᱟᱵᱽᱡᱤ (᱑᱘᱔᱔-᱑᱙᱐᱖) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱨᱮᱱ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱴ᱾ ᱟᱡ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱫᱽᱨᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱛᱟᱭᱟᱵᱽᱡᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱞᱟᱭᱞᱟ ᱛᱟᱭᱟᱵᱽᱡᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱤᱡ ᱵᱷᱟᱹᱜᱽᱱᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱟᱨ ᱡᱟᱯᱷᱟᱨ ᱯᱷᱩᱛᱮᱦᱟᱞᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱠᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱛᱟᱭᱟᱵᱽᱡᱤ ᱫᱚ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱱᱴ ᱡᱮᱵᱷᱤᱭᱟᱨᱥ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱟᱨ ᱚᱠᱥᱯᱷᱚᱨᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱱᱴ ᱦᱭᱩᱜᱽᱥ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ; ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱫᱤᱨᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱭᱤᱡ ᱠᱞᱟᱥᱢᱮᱴ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱠᱥᱯᱷᱚᱨᱰ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱑᱙᱓᱗ ᱨᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱷᱮᱞᱤᱭᱟ ᱟᱵᱽᱫᱮᱞ-ᱦᱩᱫᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱨᱮᱰᱤᱴ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite web|last=Sarin|first=Sophie|date=2013-01-01|title=Princess Lulie Flamboyant: Art historian and friend of Freya Stark and|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/princess-lulie-flamboyant-art-historian-and-friend-freya-stark-and-anthony-blunt-8434225.html|access-date=2020-10-31|website=The Independent|language=en}}</ref> ==ᱠᱟᱹᱢᱤ== ᱛᱟᱭᱟᱵᱽᱡᱤ ᱫᱚ ᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱨᱮ ᱤᱱᱥᱩᱨᱮᱱᱥ ᱟᱹᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱠᱛᱮ "ᱵᱷᱟᱹᱜᱤ ᱥᱤᱞᱠᱤ ᱥᱟᱹᱲᱤ" ᱮ ᱦᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱟᱨ ᱑᱙᱕᱓ ᱟᱨ ᱑᱙᱕᱖ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱠᱩᱱᱛᱟᱞᱟ ᱥᱨᱤᱱᱟᱜᱮᱥ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱤ.ᱵᱤ.ᱥᱤ. ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱯᱨᱚᱜᱽᱨᱟᱢ, ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱮ ᱦᱚᱥᱴ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱑᱙᱖᱐ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱤᱢᱮᱱᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱ ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱪᱮᱭᱟᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱑᱙᱖᱐ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱛᱟᱭᱟᱵᱽᱡᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱘ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱱ, ᱫᱟ ᱣᱤᱢᱮᱱᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱴᱨᱟᱥᱴ (WIT) ᱮ ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫ ᱞᱮᱫᱟ, ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱵᱷᱟᱹᱜᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱲᱟᱜ ᱵᱮᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱯᱚᱴ ᱠᱟᱛᱮ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱛᱚᱞ, ᱮᱢᱵᱨᱚᱭᱰᱟᱨᱤ, ᱟᱨ ᱵᱟᱥᱟᱝ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱭᱩᱠᱮ ᱨᱮ ᱠᱟᱢᱤᱞᱟ ᱴᱨᱟᱥᱴ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ, WIT ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱯᱚᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱩᱠᱟᱱ, ᱠᱟᱥᱤ, ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ WIT ᱥᱟᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ᱾ ᱛᱟᱭᱟᱵᱽᱡᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱦᱟᱢᱢᱟᱫᱟᱱ ᱞᱚ ᱨᱮ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱤᱱᱴᱨᱮᱥᱴᱥ (᱑᱙᱔᱙), "ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱡᱤᱭᱚᱱ: ᱠᱚᱢᱚᱱᱣᱮᱞᱛᱷ ᱨᱮᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱵᱷᱟᱹᱜᱤ ᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ" (᱑᱙᱖᱖), ᱟᱨ "ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱟᱹᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱮᱨᱟ ᱵᱟᱯᱞᱟ, ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱰᱤᱵᱷᱚᱨᱥ, ᱟᱨ ᱢᱟᱦᱨ" ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱱᱮᱥᱚᱱᱥ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱯᱨᱚᱛᱤᱱᱤᱫᱷᱤ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ==ᱟᱯᱱᱟᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱟᱭᱟ== ᱛᱟᱭᱟᱵᱽᱡᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱔ ᱨᱮ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱮᱱᱟ, ᱘᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ᱾ WIT ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱚᱝᱜᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱨᱥᱤᱝ ᱦᱚᱢ ᱟᱨ ᱴᱤᱪᱟᱨ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱟᱥᱲᱟ ᱦᱚᱸᱭ ᱪᱟᱞᱟᱣᱮᱫᱟ᱾ ᱯᱟᱱᱵᱮᱞ ᱨᱮ ᱠᱟᱢᱤᱞᱟ ᱛᱟᱭᱟᱵᱽᱡᱤ WIT ᱥᱮᱱᱴᱟᱨ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite web|title=Repairs of Kamila Tyabji Centre|url=https://www.wit.org.in/news/repairs-of-kamilatyabji-centre/|access-date=2020-10-30|website=WIT|language=en-US|archive-date=20 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220420003943/https://www.wit.org.in/news/repairs-of-kamilatyabji-centre/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Bhavika|title=WIT: This Women's Trust Makes Everything From Cushion Covers To Stationery|url=https://lbb.in/mumbai/womens-india-trust/|access-date=2020-10-30|website=LBB, Mumbai|language=en}}</ref> ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱵᱷᱩᱨ ᱟᱢᱮᱴ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱩᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱚᱨᱢᱟᱵᱤᱨ ᱯᱩᱨᱚᱥᱠᱟᱨ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾<ref>[http://www.karmaveerawards.com/year-2014-15-next2.php KarmaVeer Paraskaar Awardees, 2014-2015].</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== 3kx4yvsrg3u8om6w5k627up5w1m16gm ᱟᱵᱤᱜᱮᱞ ᱡᱳᱱᱥᱟᱱ 0 32797 191960 179958 2026-05-17T01:08:08Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191960 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱟᱵᱤᱜᱮᱞ ᱡᱳᱱᱥᱟᱱ | image = Abigail Johnson at Village Global (cropped).jpg | image_caption = ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ ᱟᱵᱤᱜᱮᱞ ᱡᱳᱱᱥᱟᱱ | birth_name = ᱟᱵᱤᱜᱮᱞ ᱯᱤᱯᱟᱨᱢᱳᱭᱤᱱ Johnson | birth_date = {{birth date and age|1961|12|19}} | birth_place = [[ᱵᱳᱥᱴᱳᱱ]], Massachusetts, US | education = [[Hobart and William Smith Colleges|William Smith College]] ([[B. A.|BA]])<br>[[Harvard University]] ([[M. B. A.|MBA]]) | occupation = Businesswoman | title = Chairwoman, CEO, and president, [[Fidelity Investments]]<br>Chairwoman, [[Fidelity International]] | spouse = {{marriage|Christopher McKown<br>|1988}} | children = 2 | father = [[ᱮᱰᱣᱟᱨᱰ ᱡᱳᱱᱥᱟᱱ III]] | relatives = [[ᱮᱰᱣᱟᱨᱰ ᱡᱳᱱᱥᱟᱱ II]] (grandfather) }} '''ᱟᱵᱤᱜᱮᱞ ᱯᱤᱭᱟᱨᱯᱚᱱᱴ ᱡᱳᱱᱥᱟᱱ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱖᱑) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱟᱨᱟᱵᱽ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱢᱟᱭᱡᱤᱣ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱰᱮᱞᱤᱴᱤ ᱤᱱᱵᱷᱮᱥᱴᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮᱱ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱩᱱᱤ ᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱧᱡᱽ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱯᱷᱤᱰᱮᱞᱤᱴᱤ ᱤᱱᱵᱷᱮᱥᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱔᱐% ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱚᱠᱟ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱦᱟᱲᱟᱢ ᱮᱰᱣᱟᱨᱰ ᱥᱤ ᱡᱳᱱᱥᱟᱱ ᱒ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱒᱐᱑᱔ ᱠᱷᱚᱱ, ᱡᱳᱱᱥᱟᱱ ᱫᱚ ᱯᱷᱤᱰᱮᱞᱤᱴᱤ ᱨᱮᱱ ᱯᱨᱟᱥᱛᱷᱤᱛᱤ ᱟᱨ ᱢᱩᱬᱩᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱵᱩᱦᱤᱱ ᱠᱳᱢᱯᱟᱱᱤ ᱯᱷᱤᱰᱮᱞᱤᱴᱤ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ (FIL) ᱨᱮᱱ ᱪᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱱᱟᱣᱟᱢᱵᱟᱨ ᱒᱐᱑᱖ ᱨᱮ, ᱡᱳᱱᱥᱟᱱ ᱫᱚ ᱪᱮᱭᱟᱨ ᱵᱮᱵᱚᱦᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ CEO ᱟᱨ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱴ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱤᱰᱮᱞᱤᱴᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱠᱚᱱᱴᱨᱚᱞ ᱮ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ᱾<ref>{{Cite news | url=https://www.wealthmanagement.com/investment-news/fidelity-s-abby-johnson-tightens-grip-on-far-flung-family-empire | title=Fidelity's Abby Johnson Tightens Grip on Far-Flung Family Empire | first=Loukia | last=Gyftopoulou | work=Wealth Management | date=March 22, 2024}}</ref><ref>{{cite news | url=https://money.cnn.com/2005/10/28/news/newsmakers/fidelity_johnson/ | title=Johnson still Fidelity successor? | work=[[CNN]] | date=October 28, 2005 | access-date=August 29, 2025 | archive-date=February 13, 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230213091629/https://money.cnn.com/2005/10/28/news/newsmakers/fidelity_johnson/ | url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.wsj.com/articles/abigail-johnson-named-ceo-of-fidelity-investments-1413226082 |last=Grind |first=Kirsten |title=Abigail Johnson Named CEO of Fidelity Investments |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |date=October 13, 2014 | url-access=subscription}}</ref> ᱡᱳᱱᱥᱟᱱ ᱟᱜ ᱯᱷᱟᱨᱪᱟ ᱫᱚ ᱵᱽᱞᱩᱢᱵᱟᱨᱜᱽ ᱮᱞ.ᱯᱤ. ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱔᱗.᱓ ᱵᱤᱞᱤᱭᱟᱱ ᱰᱳᱞᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱷᱚᱨᱵᱽᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱓᱕ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱨᱮᱱ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱢᱟᱥᱟᱪᱩᱥᱮᱴᱥ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ "ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱ ᱑᱐᱐ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱚᱨᱵᱽᱥ ᱛᱟᱞᱠᱟ" ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱽᱨᱮᱠᱛᱷᱨᱩ ᱮᱱᱟᱨᱡᱤ ᱮᱵᱷᱮᱱᱪᱟᱨᱥ ᱨᱮᱱ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹᱭ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱡᱳᱱᱟᱱ ᱫᱚ ᱵᱚᱥᱴᱚᱱ, ᱢᱟᱥᱟᱥᱮᱴᱥ ᱨᱮ ᱑᱙ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱘᱑ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ᱾ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱡᱳᱱᱥᱟᱱ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱮᱭ ᱟᱠᱟᱨᱥᱟᱱ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱡᱳᱱᱥᱟᱱ ᱫᱚ ᱠᱮᱢᱵᱷᱨᱤᱡᱽ, ᱢᱟᱥᱟᱥᱮᱴᱥ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱟᱭᱤᱴ ᱥᱠᱩᱞ ᱵᱟᱠᱤᱝᱦᱟᱢ ᱵᱽᱨᱟᱣᱩᱱ ᱮᱱᱰ ᱱᱤᱠᱚᱞ ᱥᱠᱩᱞ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱙᱘᱔ ᱨᱮ ᱣᱤᱞᱤᱭᱟᱢ ᱥᱢᱤᱛ ᱠᱚᱞᱮᱡ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱪᱞᱟᱨ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱑᱙᱘᱕ ᱥᱟᱞᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱵᱩᱡᱽ ᱮᱞᱮᱱ ᱦᱟᱢᱤᱞᱴᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱚᱞᱦᱟᱭᱤᱡ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟᱭ, ᱚᱠᱟᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱟᱡ ᱡᱤᱛᱟᱹᱣ ᱥᱟᱶ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ᱾ ᱩᱱᱤ ᱑᱙᱘᱘ ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱵᱷᱟᱨᱰ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱥᱠᱩᱞ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱵᱤ ᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱠᱮᱫᱟ᱾ == ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ == ᱡᱳᱱᱥᱟᱱ ᱒᱐᱑᱒ ᱨᱮ ᱵᱚᱥᱴᱚᱱ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱮᱠᱡᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮ ᱑᱙᱘᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱦᱟᱨᱣᱟᱨᱰ ᱵᱤᱡᱤᱱᱮᱥ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱽᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱳᱱᱥᱟᱱ ᱫᱚ ᱯᱷᱤᱰᱮᱞᱤ ᱤᱱᱵᱷᱮᱥᱴ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱮᱰᱣᱟᱨᱰ ᱡᱳᱱᱥᱟᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱖ ᱨᱮᱭ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱵᱟᱵᱟ ᱮᱰᱣᱟᱨᱰ ᱡᱳᱱᱥᱟᱱ ᱫᱚ ᱥᱤᱭᱳ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱲᱤ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣᱤᱡ ᱟᱨ ᱯᱚᱨᱴᱯᱷᱚᱞᱤᱭᱳ ᱢᱮᱱᱮᱡᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱟᱞᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱯᱷᱤᱰᱮᱞᱤᱴᱤ ᱮᱥᱮᱴ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮᱱ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱨᱚᱪᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱯᱚᱥᱛᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱡᱚᱦᱱᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱥᱚᱢᱵᱷᱚᱵᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ CEO ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱪᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱷᱚᱴᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱭ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} lwx1rbrij8po28jug7jtvcwwrjwra2o ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕/ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ 4 34388 191953 187100 2026-05-16T15:45:36Z MT731 2184 191953 wikitext text/x-wiki <div style="max-width:1000px; margin:0 auto; background-color:#ffffff; padding:10px;"> <div style="background-color:#ffffff; border:2px solid #a2a9b1; border-radius:10px; padding:30px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 4px 10px rgba(0,0,0,0.1); text-align:center;"> <center> <gallery mode="packed" heights="100px" style="display:inline-block;"> File:WP25 Birthday cake.gif File:WP25 Wiki love - blue.gif File:WP25 Wikipedia Globe - blue.gif File:WP25 Wikimedia Roundel - blue.gif File:WP25 World.gif </gallery> </center> [[File:WP25 potential birthday logo.svg|center|300px|class=skin-invert]] <div style="margin-top: 15px;"> <span style="font-size:220%; font-weight:bold; color:#000; line-height: 1.4;"> ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ </span> <br /> <span style="font-size:140%; color:#54595d; font-weight:normal; display:inline-block; margin-top:10px; letter-spacing: 0.5px;"> ᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱢᱟᱱᱟᱣ </span> </div> </div> <div style="font-size:110%; margin-bottom: 20px;"> '''ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ''' ᱨᱮ ᱟᱯᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱫᱟᱨᱟᱢ! ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱠᱟᱱ ᱑᱕ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱡᱟᱜ '''᱒᱕ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ''' ᱢᱟᱱᱟᱣᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ '''ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱱᱥ ᱚᱯᱷ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱞᱮᱝᱜᱽᱣᱮᱡᱽ ᱭᱩᱡᱚᱨ ᱜᱨᱩᱯ''' ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱮᱰᱤᱴ-ᱟ-ᱛᱷᱚᱱ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱫᱮᱞᱟᱵᱚᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱚ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱱᱟᱣᱟ ᱱᱟᱣᱟ ᱚᱱᱚᱞ ᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱵᱚᱱ ᱥᱟᱨ ᱠᱚᱜᱼᱟ ᱾ </div> {| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse: collapse; border: 1px solid #a2a9b1;" |- ! style="background-color:#eaecf0; text-align:left; width: 30%; padding: 10px;" | ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ | |- ! style="background-color:#f8f9fa; text-align:left; padding: 10px;" | ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱨᱮ | style="padding: 10px;" | [[:meta:Wikimedians of Santali Language User Group|ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱱᱥ ᱚᱯᱷ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱞᱮᱝᱜᱽᱣᱮᱡᱽ ᱭᱩᱡᱚᱨ ᱜᱨᱩᱯ]] |- ! style="background-color:#f8f9fa; text-align:left; padding: 10px;" | ᱚᱠᱛᱚ | style="padding: 10px;" | '''᱑᱑ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖''' ᱠᱷᱚᱱ '''᱑᱗ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖''' ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ |- ! style="background-color:#f8f9fa; text-align:left; padding: 10px;" | ᱴᱷᱟᱶ | style="padding: 10px;" | ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ (ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ) |- ! style="background-color:#f8f9fa; text-align:left; padding: 10px;" | ᱦᱮᱥᱴᱮᱜᱽ | style="padding: 10px;" | #Wikipedia25 #WP25Santali |} <div style="background-color:#e1f0ff; border:1px solid #a2c1f0; padding:15px; border-radius:5px; margin-top:20px;"> <h2 style="border-bottom:none; margin-top:0;">ᱱᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚ</h2> ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ: # ᱱᱚᱣᱟ ᱮᱰᱤᱴ-ᱟ-ᱛᱷᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱟᱢᱟᱜ '''ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱞᱚᱜᱽ-ᱤᱱ''' ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱡᱟᱹᱨᱩᱲᱟ ᱾ # ᱟᱢ ᱱᱟᱣᱟ ᱚᱱᱚᱞ ᱮᱢ ᱚᱞ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱢᱟᱨᱮ ᱚᱱᱚᱞ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱴᱩ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ # ᱚᱱᱚᱞ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ '''᱓᱐᱐ ᱟᱹᱲᱟᱹ''' ᱟᱨ '''᱓᱐᱐᱐ ᱵᱟᱭᱤᱴᱥ''' ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ # ᱚᱱᱚᱞ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ '''ᱵᱟᱨᱭᱟ (᱒) ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ''' ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱡᱟᱹᱨᱩᱲᱟ ᱾ # ᱚᱱᱚᱞ ᱫᱚ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱟᱨ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹ '''ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ (ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ)''' ᱛᱮ ᱚᱞ ᱠᱚᱜ ᱢᱟ ᱾ # ᱮᱴᱟᱜ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱯᱤ-ᱯᱮᱥᱴ ᱟᱞᱚ ᱯᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣᱟ ᱾ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞ ᱫᱚ ᱵᱟᱭ ᱟᱸᱜᱚᱪᱚᱜᱼᱟ ᱾ </div> <h2 style="background-color:#eaecf0; padding:5px 10px; border-bottom:2px solid #a2a9b1;">ᱚᱱᱚᱞ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱠᱚ</h2> <div style="padding: 10px;"> ᱟᱯᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱱᱚᱞ ᱯᱮ ᱚᱞ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ: * '''ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ:''' ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱚᱱᱚᱲᱦᱤᱭᱟᱹ, ᱜᱟᱢᱟᱢ ᱟᱨ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱠᱚ ᱾ * '''ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ:''' * '''ᱱᱟᱜᱟᱢ:''' * '''ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕:''' ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱴ ᱟᱨ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ ᱾ </div> <h2 style="background-color:#eaecf0; padding:5px 10px; border-bottom:2px solid #a2a9b1;">ᱥᱮᱞᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ</h2> <div style="padding: 10px;"> ᱱᱚᱣᱟ ᱮᱰᱤᱴ-ᱟ-ᱛᱷᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱯᱮ: <br /> ''ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ # (ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ) ~ ᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱢᱮ'' # [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱕:᱕᱕, ᱑᱗ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) # [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗|ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱗:᱓᱑, ᱑᱗ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) # # </div> </div> <h2 style="background-color:#eaecf0; padding:5px 10px; border-bottom:2px solid #a2a9b1;">ᱚᱱᱚᱞ ᱥᱮᱞᱮᱫ</h2> <div style="padding: 10px;"> <span style="font-size:140%; color:#54595d; font-weight:normal; display:inline-block; margin-top:10px; letter-spacing: 0.5px;"> [https://fountain.toolforge.org/editathons/25-years-of-wikipedia-edit-a-thon-for-santali-wikipedia ᱚᱱᱚᱞ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱞᱤᱱ ᱢᱮ] </span> </div> <h2 style="background-color:#eaecf0; padding:5px 10px; border-bottom:2px solid #a2a9b1;">ᱡᱚᱜᱟᱡᱚᱜᱽ</h2> <div style="padding: 10px;"> ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱠᱩᱠᱞᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ '''ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱥᱟᱦᱴᱟ''' ᱨᱮ ᱚᱞ ᱯᱮ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱭᱩᱡᱚᱨ ᱜᱨᱩᱯ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱜᱟᱡᱚᱜᱽ ᱯᱮ ᱾ </div> </div> [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕]] j19l05y30jsx6ojo9l9vwx91l13vspi ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ 0 35850 191993 191741 2026-05-17T11:29:31Z MT731 2184 191993 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱥᱚᱦᱚᱨ | image_skyline = Dhupguri City.jpg | image_alt = | image_caption = ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱦᱚᱲ ᱰᱟᱦᱟᱨ, ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱑᱘ | pushpin_map = India West Bengal#India3 | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|26|35|20|N|89|00|25|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ | governing_body = ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref>{{cite web|title=Dhupguri City|url=http://www.dhupgurimunicipality.org.in/}}</ref> | area_rank = | area_total_km2 = 14.9 | elevation_footnotes = | elevation_m = 80 | population_total = 44719 | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]], | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = ᱯᱤᱱ/ᱡᱤᱯ ᱠᱳᱰ | postal_code = ᱗᱓᱕᱒᱑᱐ | area_code_type = ᱴᱚᱴᱷᱟ/ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱰᱤ ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱓᱕᱖᱓ | registration_plate = | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ (ᱮᱥ.ᱥᱤ.)]] | blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ (ᱮᱥ.ᱥᱤ.)]], [[ᱢᱟᱫᱟᱨᱤᱦᱟᱴ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱢᱟᱫᱟᱨᱤᱦᱟᱴ (ᱮᱥ.ᱴᱤ.)]], [[ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ (ᱮᱥ.ᱴᱤ.)]] | website = {{URL|https://www.dhupgurimunicipality.org.in/}} | footnotes = }} '''ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱡᱚᱞᱫᱷᱟᱠᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱨᱤ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== {{OSM Location map | width=400| height=300| zoom=9 | coord={{coord|26|37|0|N|88|47|0|E}}| float=left|caption='''ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ (ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ, ᱢᱟᱭᱱᱟᱜᱩᱲᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱟᱨ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ'''<br/>CT: ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ, R: ᱫᱮᱦᱟᱛ/ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ, N: ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ, C: ᱠᱟᱱᱴᱚᱱᱢᱮᱱᱴ, NP: ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ/ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ, TE: ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ<br/>ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱦᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ – TG ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ (ᱱᱚᱜᱚᱨ / ᱟᱹᱛᱩ), TE ᱫᱚ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ, JRS: ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ<br/>ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱟᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱹᱴᱩ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ |mark-coord1={{coord|26|43|10|N|88|27|41|E}}| label-pos1=top|label1= Dabgram| numbered1=CT| mark-title1= [[ᱰᱟᱵᱽᱜᱨᱟᱢ]] (CT)|label-color1= #800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|26|39|7|N|88|30|56|E}}| label-pos2=bottom|label2=Chakiabhita| numbered2=CT| mark-title2= [[ᱪᱟᱠᱤᱵᱷᱤᱴᱟ]] (CT) |mark-coord3={{coord|26|39|35|N|88|28|7|E}}| label-pos3=left|label3=Binnaguri 2| numbered3=CT| mark-title3= [[ᱵᱤᱱᱱᱟᱜᱩᱲᱤ, ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] (CT) |mark-coord4={{coord|26|31|52|N|88|42|8|E}}| label-pos4=left|label4=Kharia| numbered4=CT| mark-title4= [[ᱠᱷᱟᱲᱤᱭᱟ, ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] (CT) |mark-coord5={{coord|26|34|0|N|88|49|12|E}}| label-pos5=top|label5=Mainaguri| numbered5=CT| mark-title5= [[ᱢᱟᱭᱱᱟᱜᱩᱲᱤ]] (CT) |mark-coord6={{coord|26|32|50|N|88|50|17|E}}| label-pos6=right|label6=Dakshin Khagrabari| numbered6=CT| mark-title6= [[ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱠᱷᱟᱜᱽᱲᱟᱵᱟᱲᱤ]] (CT) |mark-coord7={{coord|26|40|48|N|89|1|48|E}}| label-pos7=right|label7=Gairkata| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱜᱟᱭᱨᱠᱟᱴᱟ]] (CT) |mark-coord8={{coord|26|46|40|N|89|2|26|E}}| label-pos8=right|label8=Banarhat| numbered8=CT| mark-title8= [[ᱵᱟᱱᱟᱨᱦᱟᱴ]] (CT) |mark-coord9={{coord|26|43|30|N|89|3|6|E}}| label-pos9=left|label9=Telipara TG| numbered9=CT| mark-title9= [[ᱴᱮᱞᱤᱯᱟᱲᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (CT) |mark-coord10={{coord|26|30|10|N|88|43|48|E}}| label-pos10=right |label10=Jalpaiguri| numbered10=M| mark-title10= [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] (M)| shape-color10=#800000 |mark-coord11={{coord|26|36|10|N|89|0|25|E}}| label-pos11=right|label11=Dhupguri| numbered11=M| mark-title11= ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ (M) | shape-color11=#800000 |mark-coord12={{coord|26|45|20|N|89|3|20|E}} | label-pos12=right|label12= Binnaguri 1| numbered12=C| mark-title12=[[ᱵᱤᱱᱱᱟᱜᱩᱲᱤ]] (C)|shape-color12=#AA6666 |mark-coord13={{coord|26|38|19|N|88|24|59|E}}| label-pos13=left|label13=Phulbari|labela13=checkpoint| numbered13=R| mark-title13= [[ᱯᱷᱩᱞᱵᱟᱲᱤ, ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] (R)|shape-color13= #A42222 |mark-coord14={{coord|26|34|50|N|88|31|43|E}}| label-pos14=left|label14=Rajganj| numbered14=R| mark-title14= [[ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] (R)|shape-color14= #A42222 |mark-coord15={{coord|26|35|24|N|88|35|20|E}}| label-pos15=right|label15=Belakoba| numbered15=R| mark-title15= [[ᱵᱮᱞᱟᱠᱳᱵᱟ]] (R)|shape-color15= #A42222 |mark-coord16={{coord|26|33|31|N|88|41|57|E}}| label-pos16= left |label16= Danguajhar TE | numbered16=TE| mark-title16= [[ᱰᱟᱺᱜᱩᱣᱟᱹᱡᱷᱚᱨ ᱪᱟ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color16=#87A96B |mark-coord17={{coord|26|48|17|N|89|0|13|E}}| label-pos17= right |label17= Gandrapara TE | numbered17=TE| mark-title17= [[ᱜᱟᱸᱫᱽᱨᱟᱯᱟᱲᱟ ᱟᱨ ᱞᱚᱠᱷᱤᱯᱟᱲᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color17=#87A96B |mark-coord18={{coord|26|49|45|N|89|0|53|E}}| label-pos18= top |label18= Lakhipara TE | numbered18=TE| mark-title18= [[ᱜᱟᱸᱫᱽᱨᱟᱯᱟᱲᱟ ᱟᱨ ᱞᱚᱠᱷᱤᱯᱟᱲᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color18=#87A96B |mark-coord19={{coord|26|41|20|N|88|25|50|E}} | label-pos19=right|label19=New Jalpaiguri JRS| numbered19=F| mark-title19= [[ᱱᱤᱭᱩ ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] (F)| shape-color19= #A40000 |mark-coord20={{coord|26|43|10|N|88|48|10|E}}| label-pos20=bottom|label20=Gorumara |labela20= National| labelb20= Park| numbered20=NP| mark-title20= [[ᱜᱳᱨᱩᱢᱟᱨᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (NP)| shape-color20=#228B22 |mark-coord21={{coord|26|52|40|N|88|51|18|E}}| label-pos21=bottom|label21=Chapramari |labela21= Wildlife| labelb21= Sanctuary| numbered21=NP| mark-title21= [[ᱪᱟᱯᱨᱟᱢᱟᱨᱤ ᱵᱤᱨᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱵᱤᱨ]] (NP)| shape-color21=#228B22 |mark-coord22={{coord|26|43|43|N|88|35|40|E}}|label22= Teesta| label-color22 = #77A1CB| label-angle22=60| label-pos22=top| label-size22=10| mark-size22=0| mark-title22=none |mark-coord23={{coord|26|38|0|N|88|39|40|E}}|label23= River| label-color23 = #77A1CB| label-angle23=50| label-pos23=top| label-size23=10| mark-size23=0| mark-title23=none |mark-coord24={{coord|26|39|0|N|88|53|0|E}}|label24= ᱡᱟᱞᱫᱷᱟᱠᱟ | labela24=ᱜᱟᱰᱟ| label-color24 = #77A1CB| label-angle24=80| label-pos24=top| label-size24=10| mark-size24=0| mark-title24=none |arc-coordA={{coord|26|30|0|N|88|25|0|E}}|arc-textA= ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ| arc-text-colorA=hard grey| arc-angleA=28| arc-gapA=3.5| arc-radiusA=0.4 |arc-coordB={{coord|26|56|30|N|89|6|30|E}}|arc-textB= ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ| arc-text-colorB=hard grey| arc-angleB=20| arc-gapB=3.5| arc-radiusB=0.4}} ===ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ=== ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱫᱚ ᱘᱐ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱒᱖᱒ ᱯᱷᱩᱴ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱤᱢᱟᱪᱚᱞ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮ, ᱡᱟᱞᱫᱷᱟᱠᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱰᱟᱭᱱᱟ, ᱜᱤᱞᱟᱱᱰᱤ, ᱫᱩᱰᱩᱭᱟ, ᱠᱩᱢᱞᱟᱭ, ᱡᱷᱩᱢᱩᱨ ᱟᱨ ᱵᱟᱢᱱᱤ ᱮᱴᱟᱜ ᱜᱟᱰᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾{{citation needed|date=January 2018}} ===ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱧᱮᱞ=== ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱫᱚ ᱦᱤᱢᱟᱞᱚᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱵᱩᱨᱩ ᱛᱷᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱮᱞᱩᱵᱤᱭᱟᱞ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱴᱷᱟᱶ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱠᱚᱧᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱵᱩᱨᱩ ᱠᱚ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱛᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite book |author=Debnath, S. |year=2010 |title=The Dooars in Historical Transition |publisher=Shiv Mandir: N. L. Publishers|url=http://14.139.206.50:8080/jspui/bitstream/1/885/1/THE%20DOOARS%20IN%20HISTORICAL%20TRANSITION.pdf}}</ref><ref>Dinerstein, E., Loucks, C. (2001). {{WWF ecoregion|name=Terai-Duar savanna and grasslands|id=im0701}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱖᱒.᱐᱑% ᱦᱚᱲ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱓᱗.᱙᱙% ᱦᱚᱲ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref name="admin">{{cite web | url = http://jalpaiguri.gov.in/district-profile| title = Jalpaiguri | work =District Profile | publisher = District administration |access-date = 13 July 2020 }}</ref><ref name="handbook">{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Jalpaiguri |work = Tables 2.2, 2.4b |publisher = Department of Planning and Statistics, Government of West Bengal |access-date = 13 July 2020}}</ref> ᱫᱩᱣᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱟᱭ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱ ᱪᱟᱥ ᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱒᱒᱖ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱤᱞᱳᱜᱨᱟᱢ ᱪᱟᱥ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱪᱟᱥ ᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url =https://www.indiatea.org/tea_growing_regions |title = Tea Growing Regions | work= Dooars and Terai|publisher= Indian Tea Association | access-date = 13 July 2020}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/TEABOARDCSM/MTA=|title = Dooars-Terai |publisher= Tea Board India | access-date = 13 July 2020}}</ref> ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱛᱤᱱᱟᱹᱝ ᱜᱟᱱ ᱛᱤᱱᱟᱹᱝ ᱜᱟᱱ ᱡᱟᱜᱟ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 13 July 2020 }}</ref> ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ CT (ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ) ᱟᱨᱵᱟᱝ R (ᱫᱮᱦᱟᱛ / ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱠᱚᱨᱮ TE ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ <small>ᱱᱳᱴ: ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱠᱥᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱩᱫᱩᱜᱚᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱱᱚᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾</small> ==ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ== ===ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ=== ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱫᱚ ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Jalpaiguri |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 2 July 2020}}</ref> ===ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ=== ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱥᱤ.ᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=map>{{cite web | url = https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_A/19/1902_PART_A_DCHB_JALPAIGURI.pdf| title = District Census Handbook, Jalpaiguri, Series 20, Part XIIA| work= Census of India 2011, Fifth page, map of Jalpaiguri district| publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal| access-date = 2 July 2020}}</ref> ==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱨᱮ,<ref>http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=324437 {{dead link|date=January 2018}}</ref> ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱨᱮ ᱔᱔,᱗᱑᱙ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ: ᱒᱒,᱙᱕᱓ ᱠᱚᱲᱟ (᱕᱑%) ᱟᱨ ᱒᱑,᱗᱖᱖ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ (᱔᱙%) ᱾ ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱗᱘% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱗᱔.᱐᱔% ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱘᱑.᱖᱑% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱚ ᱗᱔.᱒᱑% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱨᱮ ᱙.᱖᱔% ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://wbdma.gov.in/pdf/b.pdf | title = Category, Year of Establishment, Area, SC, ST and total population in ULBs in West Bengal | publisher = Department of Municipal Affairs, Government of West Bengal | access-date = 2008-11-09 | archive-date = 4 December 2009 | archive-url = https://www.webcitation.org/5llpyJUdT?url=http://wbdma.gov.in/pdf/b.pdf | url-status = dead }}</ref> ᱢᱤᱫ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱝᱥᱤ ᱡᱟᱹᱛ ᱫᱚ ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱝᱥᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱝᱥᱤ ᱡᱟᱹᱛ" ᱾ ᱱᱩᱠᱩᱣᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱠᱚᱪ ᱨᱟᱡᱽᱵᱳᱝᱥᱤ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱠᱚᱢᱚᱛᱮᱥᱣᱚᱨ (Kamateshwars) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱩᱠᱩᱣᱟᱜ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱩᱠᱩᱣᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽ ᱫᱚ ᱠᱚᱪ ᱨᱟᱡᱽ (Koch Kingdom) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱷᱚᱣᱟᱭᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱚ ᱠᱚᱧᱮ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮ, ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱩᱪ ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱟᱨ ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ===ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ=== {{Pie chart |thumb = right |caption = ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱨᱚᱲᱼᱮᱫ ᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ (᱒᱐᱑᱑)<ref>[https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-2000.XLSX 2011 census data] censusindia.gov.in</ref> |label1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱤ]] |value1 = 94.9 |color1 = blue |label2 = [[ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱝᱥᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱝᱥᱤ]] |value2 = 3 |color2 = red |label3 = [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]] |value3 = 2.3 |color3 = yellow |label4 = [[ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ]] |value4 = 1.78 |color4 = grey |label5 = ᱮᱴᱟᱜᱟᱜ |value5 = 1.05 |color5 = white }} ==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ== ᱪᱟᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱡᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱨᱤ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱟᱲᱮ ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱟᱠᱟ, ᱟᱹᱞᱩ, ᱡᱩᱴ, ᱪᱚᱭᱳᱴᱮ, ᱥᱩᱛᱩᱨ ᱵᱟᱫᱟᱢ, ᱟᱨ ᱩᱛᱩ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱩᱛᱟᱹᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱹᱞᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱠᱟ ᱫᱚ [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]], [[ᱟᱥᱟᱢ]] ᱟᱨ ᱠᱚᱧᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱚ ᱟᱹᱜᱩᱭᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱞᱩ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]], [[ᱱᱮᱯᱟᱞ]] ᱟᱨ [[ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱱᱟᱴ ᱯᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱫᱚ ᱴᱚᱴᱷᱟᱹᱠᱤᱭᱟᱹ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱠᱚᱭ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱦᱩᱴ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱫᱚ ᱯᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱯᱟᱹᱭᱠᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱮᱝᱜᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱪᱟᱥ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱩᱫᱳᱜᱽ ᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱞᱟᱦᱟ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ== ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱨᱮᱞ ᱟᱨ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱑᱗ (ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱡᱮᱭᱜᱳᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛ-ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱨᱮ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱥᱤᱞᱤᱜᱩᱲᱤ]]-[[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] ᱟᱨ [[ᱜᱩᱣᱟᱦᱟᱴᱤ]] ᱡᱚᱲᱟᱣᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] (DQG) ᱫᱚ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮᱞ (ᱠᱚᱱᱪᱮᱱᱡᱟᱝᱜᱟ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ, ᱩᱛᱚᱨᱵᱟᱝᱜᱟ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ, ᱥᱟᱨᱟᱭᱜᱷᱟᱴ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱮᱢᱟᱱ) ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱤᱫᱤ ᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ (ᱠᱚ-ᱮᱰ) ᱥᱩᱠᱟᱱᱛᱚ ᱢᱚᱦᱟᱵᱤᱫᱭᱟᱞᱚᱭ, ᱑᱙᱘᱑ ᱨᱮ ᱤᱝᱞᱤᱥ, ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ, ᱱᱟᱜᱟᱢ, ᱮᱠᱚᱱᱚᱢᱤᱠᱥ, ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱤ, ᱠᱮᱢᱤᱥᱴᱨᱤ, ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱥ, ᱢᱟᱛᱷᱚᱢᱮᱴᱤᱠᱥ ᱟᱨ ᱯᱚᱞᱤᱴᱤᱠᱚᱞ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱤᱯᱟᱨᱴᱢᱮᱸᱴ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱥ ᱮᱰᱩᱠᱥᱚᱱ, ᱡᱚᱜᱚᱡᱚᱯᱷᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱥ, ᱢᱮᱛᱟᱢᱮᱴᱤᱠᱥ ᱟᱨ ᱠᱚᱢᱯᱩᱴᱚᱨ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ BBA ᱟᱨ BCA ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ (ᱮᱛᱚᱢ ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ) ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱟᱱᱰᱟᱨᱜᱟᱵᱽᱨᱤᱭᱩᱮᱴ ᱠᱳᱨᱥ ᱠᱚ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱓ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ: ==ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ== ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱨᱮ ᱑᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱵᱮᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱨᱩᱨᱟᱞ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱫᱚ ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾[᱑] ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱱᱚᱨᱥᱤᱝ ᱚᱲᱟᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url =https://www.wbhealth.gov.in/other_files/RH.pdf | title =Health & Family Welfare Department | work =Health Statistics – Rural Hospitals | publisher =Government of West Bengal | access-date =1 July 2020 | archive-date =8 October 2022 | archive-url =https://web.archive.org/web/20221008143352/https://www.wbhealth.gov.in/other_files/RH.pdf | url-status =dead }}</ref> one nursing home. ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== *[http://www.dhupgurimunicipality.org.in/ ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ] {{ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} {{Authority control}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ]] bo6qlsmln6s8wxgeae03b6bt75gogbn ᱥᱩᱵᱷᱮᱱᱫᱩ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ 0 35860 191969 191696 2026-05-17T04:49:36Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191969 wikitext text/x-wiki {{short description|᱒᱐᱒᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ}} {{pp|small=yes}} {{Use dmy dates|date=ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖}} {{Use Indian English|date=ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖}} {{Infobox officeholder | name = ᱥᱩᱵᱷᱮᱱᱫᱩ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ | image = Suvendu Adhikari at Esplanade Metro Rail Station, Kolkata, 6 March 2024.jpg | image_size = 250px | caption = ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ | office = ᱙ ᱟᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ]] | governor = [[ᱟᱨ. ᱮᱱ. ᱨᱚᱵᱤ]] | term_start = ᱙ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ | term_end = | preceded = [[ᱢᱚᱢᱚᱛᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨᱡᱤ]] | successor = | office1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱥᱚᱦᱮᱫ (ᱥᱤᱧᱚᱛ)|ᱥᱚᱦᱮᱫ]] | term_start1 = ᱒᱐ ᱢᱮ ᱒᱐᱑᱖ | constituency1 = [[ᱱᱚᱱᱫᱤᱜᱨᱟᱢ (ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ)|ᱱᱚᱱᱫᱤᱜᱨᱟᱢ]] | predecessor1 = [[ᱯᱷᱤᱨᱳᱡᱟ ᱵᱤᱵᱤ]] | term_start3 = ᱑᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱐᱖ | term_end3 = ᱑᱖ ᱢᱮ ᱒᱐᱐᱙ | constituency3 = [[ᱠᱟᱸᱛᱷᱤ ᱫᱚᱠᱷᱤᱬ (ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ)|ᱠᱟᱸᱛᱷᱤ ᱫᱚᱠᱷᱤᱬ]] | predecessor3 = [[ᱥᱤᱥᱤᱨ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ]] | successor3 = [[ᱫᱤᱵᱽᱭᱮᱱᱫᱩ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ]] | constituency2 = [[ᱵᱷᱚᱵᱟᱱᱤᱯᱩᱨ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱵᱷᱚᱵᱟᱱᱤᱯᱩᱨ]] | term_start2 = ᱔ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ | predecessor2 = ᱢᱚᱢᱚᱛᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨᱡᱤ | office4 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱮ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱮ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] | governor4 = [[ᱡᱚᱜᱽᱫᱤᱯ ᱫᱷᱚᱱᱠᱷᱚᱲ]] [[ᱮᱞ.ᱮ. ᱜᱚᱱᱮᱥᱚᱱ]] ''(ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱟᱹᱭᱛᱚ)'' [[ᱥᱤ. ᱵᱷᱤ. ᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱵᱳᱥ]] ᱟᱨ. ᱮᱱ. ᱨᱚᱵᱤ | deputy4 = [[ᱢᱤᱦᱤᱨ ᱜᱳᱥᱣᱟᱢᱤ]] | predecessor4 = [[ᱟᱵᱽᱫᱩᱞ ᱢᱚᱱᱱᱟᱱ (ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ)|ᱟᱵᱽᱫᱩᱞ ᱢᱚᱱᱱᱟᱱ]] | successor4 = [[ᱥᱳᱵᱷᱚᱱᱫᱮᱵᱽ ᱪᱚᱴᱴᱚᱯᱟᱫᱷᱭᱟᱭ]] | term_start4 = ᱑᱓ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱑ | term_end4 = ᱙ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ | office5 = [[ᱡᱩᱴ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ|ᱡᱩᱴ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ]] | 1blankname5 = [[ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ|ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ]] | 1namedata5 = [[ᱥᱢᱨᱤᱛᱤ ᱤᱨᱟᱱᱤ]] | predecessor5 = ᱚᱡᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱡᱳᱞᱤ | term_start5 = ᱓᱑ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱐<ref>{{Cite news|last=Podder|first=Debasish|date=31 December 2020|title=জুট কর্পোরেশন অফ ইন্ডিয়ার চেয়ারম্যান হচ্ছেন শুভেন্দু অধিকারী, নতুন বছরেই নিয়োগ|url=https://bangla.hindustantimes.com/bengal/kolkata/suvendu-adhikari-will-appointed-as-the-chairman-of-jute-corporation-of-india-in-the-new-year-31609419893893.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20201231131434/https://bangla.hindustantimes.com/bengal/kolkata/suvendu-adhikari-will-appointed-as-the-chairman-of-jute-corporation-of-india-in-the-new-year-31609419893893.html|url-status=dead|archive-date=31 December 2020|access-date=31 December 2020|work=Hindustan Times|language=bn}}</ref> | term_end5 = ᱒ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱑<ref>{{cite news |title=BJP leader Suvendu Adhikari likely to step down as Chairperson of Jute Corporation of India |url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/bjp-leader-suvendu-adhikari-likely-to-step-down-as-chairperson-of-jute-corporation-of-india20210302170152/ |work=ANI News |date=2 March 2021 |access-date=29 May 2022}}</ref> | office6 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ]] [[ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱵᱟᱱᱟᱨᱡᱤ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱢᱟᱰᱮᱨ|ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ]] | term_start6 = ᱒᱐᱑᱘ | term_end6 = ᱒᱐᱒᱐ | 1blankname6 = ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ | 1namedata6 = ᱢᱚᱢᱚᱛᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨᱡᱤ | predecessor6 = [[ᱥᱳᱵᱷᱚᱱ ᱪᱟᱴᱟᱨᱡᱤ]] | successor6 = ᱢᱚᱢᱚᱛᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨᱡᱤ<ref name="r"/> | office7 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ]] [[ᱯᱚᱨᱤᱵᱚᱦᱚᱱ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ (ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ)|ᱯᱚᱨᱤᱵᱚᱦᱚᱱ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ]] | term_start7 = ᱒᱗ ᱢᱮ ᱒0᱑᱖ | term_end7 = ᱒᱗ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱐ | 1blankname7 = ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ | 1namedata7 = ᱢᱚᱢᱚᱛᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨᱡᱤ | predecessor7 = [[ᱚᱨᱩᱯ ᱵᱤᱥᱣᱟᱥ]] | successor7 = [[ᱯᱷᱤᱨᱦᱟᱫᱽ ᱦᱟᱠᱤᱢ]]<ref name="r">{{cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/mamata-banerjee-to-keep-transport-portfolio-following-suvendu-adhikaris-resignation-2331328|title=CM Banerjee to retain transport portfolio following Suvendu Adhikari's resignation|newspaper=[[NDTV]]|date=28 November 2020}}</ref> | office8 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱥᱚᱦᱮᱫ]] | term_start8 = ᱑᱖ ᱢᱮ ᱒᱐᱐᱙ | term_end8 = ᱒᱐ ᱢᱮ ᱒᱐᱑᱖ | constituency8 = [[ᱛᱚᱢᱞᱩᱠ (ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ)|ᱛᱚᱢᱞᱩᱠ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | predecessor8 = [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱚᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱮᱴᱷ]] | successor8 = [[ᱫᱤᱵᱽᱭᱮᱱᱫᱩ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ]] | birth_place = [[ᱯᱩᱨᱵᱚ ᱢᱮᱫᱤᱱᱤᱯᱩᱨ|ᱠᱚᱨᱠᱩᱞᱤ]], [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | birth_date = {{birth date and age|1970|12|15|df=y}} | spouse = | party = [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] {{small|(᱒᱐᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ)}} | alma_mater = [[ᱨᱚᱵᱤᱱᱫᱽᱨᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]]<ref>{{cite news |title= Suvendu Adhikar's Affidavit 2026 |url= https://suvidha.eci.gov.in/ac/public/uploads2/acaffidavit/E32/2026/AC/S25/210/S25_10940_3519_202604060137411775462861.pdf }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ([[ᱢᱟᱥᱴᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴᱥ|ᱮᱢ.ᱮ.]]) | occupation = {{hlist|[[ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ]]|ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ|ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ}} | father = [[ᱥᱤᱥᱤᱨ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ]] | mother = ᱜᱟᱭᱚᱛᱨᱤ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ | relatives = [[ᱫᱤᱵᱽᱭᱮᱱᱫᱩ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ]] (ᱵᱚᱭᱦᱟ) [[ᱥᱳᱣᱢᱮᱱᱫᱩ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ]] (ᱵᱚᱭᱦᱟ) | website = | footnotes = | other_party = * [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] {{small|(᱑᱙᱙᱕–᱒᱐᱐᱐)}} * [[ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱛᱨᱤᱱᱚᱢᱩᱞ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] {{small|(᱒᱐᱐᱐–᱒᱐᱒᱐)}} }} '''ᱥᱩᱵᱷᱮᱱᱫᱩ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱕ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱐) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱙ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱙ ᱟᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ|ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] (ᱵᱤ.ᱡᱮ.ᱯᱤ.) ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/shorts/SHdz2IOP8zE |title=Suvendu Adhikari Takes Oath As West Bengal's First BJP Chief Minister Since Independence |language=en |access-date=2026-05-09 |via=[[YouTube]]}}</ref><ref name="Suvendu Adhikari sworn in as first BJP Chief Minister of West Bengal">{{cite news |last1= |first1= |title=Suvendu Adhikari sworn in as first BJP Chief Minister of West Bengal |url=https://www.thehindu.com/elections/west-bengal-assembly/suvendu-adhikari-becomes-west-bengals-first-bjp-chief-minister/article70958299.ece |access-date=9 May 2026 |publisher=The Hindu |date=9 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260509174556/https://www.thehindu.com/elections/west-bengal-assembly/suvendu-adhikari-becomes-west-bengals-first-bjp-chief-minister/article70958299.ece |archive-date=9 May 2026 |language=en-IN}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱒᱖ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ [[ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱒᱐᱑᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱒᱐ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱨᱮ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱖, ᱒᱐᱒᱑ ᱟᱨ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ [[ᱱᱚᱱᱫᱤᱜᱨᱟᱢ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱱᱚᱱᱫᱤᱜᱨᱟᱢ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ [[ᱵᱷᱚᱵᱟᱱᱤᱯᱩᱨ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱵᱷᱚᱵᱟᱱᱤᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱥᱚᱦᱮᱫ]] (MLA) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱕ ᱨᱮ [[ᱠᱟᱸᱛᱷᱤ ᱫᱚᱠᱷᱤᱬ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱒᱐᱐᱙ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ [[ᱛᱚᱢᱞᱩᱠ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱛᱚᱢᱞᱩᱠ]] ᱠᱷᱚᱱ [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱥᱚᱦᱮᱫ]] (MP) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="HT_1" /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱒᱐ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱮ ᱯᱚᱨᱤᱵᱚᱦᱚᱱ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱘ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱒᱐ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱫᱟᱜ ᱟᱨ ᱫᱟᱜ-ᱡᱚᱞᱟ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱑᱖ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ [[ᱛᱚᱢᱞᱩᱠ (ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ)|ᱛᱚᱢᱞᱩᱠ]] ᱠᱷᱚᱱ [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱒᱐᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱒᱑ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ [[ᱡᱩᱴ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱘ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱒᱐ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ [[ᱛᱨᱤᱱᱚᱢᱩᱞ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱙᱘ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱥᱤᱨ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ]] ᱭᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱚᱸᱥᱚᱫᱽ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱟᱨ [[ᱢᱚᱱᱢᱳᱦᱚᱱ ᱥᱤᱝ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱨᱮ ᱟᱹᱛᱩ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱭᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Ravik |title=Had no work, say former TMC ministers in UPA govt |url=https://www.hindustantimes.com/kolkata/had-no-work-say-former-tmc-ministers-in-upa-govt/story-u42OCyo4PuSXfNtPwjP3hO.html |access-date=29 May 2022 |work=Hindustan Times |date=23 September 2012}}</ref><ref>{{cite web | url = http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469 | title = Suvendu Adhikari -Profile | access-date = 20 June 2009 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20101029035522/http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469 | archive-date = 29 October 2010 | df = dmy-all }}</ref><ref>{{Cite web|title=Election Commission of India|url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210|access-date=2 May 2021|website=results.eci.gov.in|archive-date=3 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503202328/https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Nandigram Election Result 2021 LIVE: Nandigram MLA Election Result & Vote Share – Oneindia |url=https://www.oneindia.com/nandigram-assembly-elections-wb-210/ |access-date=29 May 2022 |work=OneIndia}}</ref><ref>{{Cite news|title=Nandigram Assembly Election Results 2021 LIVE – Nandigram Vidhan Sabha Election Results|url=https://www.timesnownews.com/elections/nandigram-west-bengal-election-result-2021|work=Times Now|access-date=29 May 2022}}</ref> ==ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱑᱕ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱐ ᱨᱮ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱩᱨᱵᱚ ᱢᱮᱫᱤᱱᱤᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱨᱠᱩᱞᱤ ᱨᱮ [[ᱥᱤᱥᱤᱨ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ]] ᱟᱨ ᱜᱟᱭᱚᱛᱨᱤ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱥᱤᱥᱤᱨ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ [[ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱢᱚᱱᱢᱳᱦᱚᱱ ᱥᱤᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱢᱟᱰᱮᱨ]] ᱨᱮ ᱟᱭᱟᱨ [[ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ]] ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ [[ᱠᱟᱸᱛᱷᱤ (ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ)|ᱠᱟᱸᱛᱷᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="LS">{{cite web |title=Adhikari, Shri Suvendu |url=https://sansad.in/ls/members/biographyM/4501 |publisher=Lok Sabha |access-date=23 May 2025}}</ref><ref name="AN">{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Kajari |date=31 March 2018 |title=Nandigram: Trinamool's stronghold, one family's stranglehold |url=https://newsable.asianetnews.com/india/west-bengal-polls-nandigram-subhendu-adhikari |work=Asianet Newsable |access-date=11 May 2025}}</ref> ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱭ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=ভাইরা বিয়ে করলেও অকৃতদার তিনি, জানুন কেমন শুভেন্দুর সংসার |url=https://bangla.aajtak.in/elections/west-bengal-assembly-elections/story/former-wb-minister-suvendu-adhikary-explained-why-he-unmarried-255166-2020-12-16 |access-date=28 May 2023 |work=Aaj Tak বাংলা |date=16 December 2020 |language=bn}}</ref> ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱨᱚᱵᱤᱱᱫᱽᱨᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱠᱷᱚᱱ [[ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱥᱟᱬᱮᱥ]] ᱨᱮ [[ᱢᱟᱥᱴᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴᱥ]] ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=Suvendu Adhikar's Affidavit 2026 |url=https://suvidha.eci.gov.in/ac/public/uploads2/acaffidavit/E32/2026/AC/S25/210/S25_10940_3519_202604060137411775462861.pdf |work=[[Election Commission of India]] |access-date=25 April 2026 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="ToI">{{cite news |last= Banerjee|first= Tamaghna|date=10 May 2026|title=I'm CM for all says Suvendu Adhikari|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/im-cm-for-all-says-suvendu-adhikari-shuts-up-jai-shri-ram-chant/articleshow/130984964.cms|newspaper=Times of India|access-date= 10 May 2026}}</ref> ==ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ===ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ=== ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱕ ᱨᱮ ᱠᱟᱸᱛᱷᱤ ᱢᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ ᱨᱮ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news|title=The importance of being Suvendu Adhikari: Why the TMC strongman is miffed with the party leadership|url=https://www.timesnownews.com/india/article/the-importance-of-being-suvendu-adhikari-why-the-tmc-strongman-is-miffed-with-the-party-leadership/684054|access-date=17 December 2020|work=Times Now|date=19 November 2020}}</ref> ᱒᱐᱐᱖ ᱨᱮ, ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱫᱚ [[ᱠᱟᱸᱛᱷᱤ ᱫᱚᱠᱠᱷᱤᱱ]] ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱟᱹ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱮ ᱠᱟᱸᱛᱷᱤ ᱢᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱦᱚᱸᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="LS"/> ===ᱱᱚᱱᱫᱤᱜᱨᱟᱢ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱟᱨ ᱛᱨᱤᱱᱚᱢᱩᱞ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱨᱮ ᱨᱟᱠᱟᱵ=== ᱒᱐᱐᱗ ᱨᱮ, ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱫᱚ [[ᱱᱚᱱᱫᱤᱜᱨᱟᱢ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱥᱟ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱨᱮ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱮ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱵᱷᱩᱢᱤ ᱩᱪᱷᱮᱫ ᱯᱨᱚᱛᱤᱨᱳᱫᱷ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ]] ᱮ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ [[ᱞᱮᱯᱷᱴ ᱯᱷᱨᱚᱸᱴ (ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ)|ᱞᱮᱯᱷᱴ ᱯᱷᱨᱚᱸᱴ]] ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[ᱥᱯᱮᱥᱤᱭᱟᱞ ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤᱠ ᱡᱳᱱ]] ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱑᱐,᱐᱐᱐ ᱮᱠᱚᱲ ᱦᱟᱥᱟ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱞᱟᱱ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |last1=Sarkar |first1=Arindam |title=Mamata promises to marry off raped girls of Nandigram |url=https://www.hindustantimes.com/kolkata/mamata-promises-to-marry-off-raped-girls-of-nandigram/story-umlmKryBUWdkP6re98mV2L.html |newspaper=[[Hindustan Times]] |access-date=27 April 2019 |date=26 April 2007}}</ref><ref name="ET">{{cite news |title=Trinamool Congress confident of victory in Nandigram |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/trinamool-congress-confident-of-victory-in-nandigram/articleshow/52103488.cms?from=mdr |newspaper=[[The Economic Times]] |access-date=27 April 2019 |date=4 May 2016}}</ref><ref name="HT">{{cite news |title=From Nandigram to Murshidabad – Suvendu Adhikari is Mamata Banerjee's all weather man |url=https://www.hindustantimes.com/cities/from-nandigram-to-murshidabad-suvendu-adhikari-is-mamata-banerjee-s-all-weather-man/story-kNqePhKEQzC9SE9BpPs34M.html |newspaper=[[Hindustan Times]] |access-date=27 April 2019 |date=26 August 2019}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ [[ᱢᱚᱢᱚᱛᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨᱡᱤ]] ᱵᱮᱝᱜᱚᱞᱤ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="HT"/> === ᱒᱐᱒᱖ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ === [[᱒᱐᱒᱖ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱒᱖ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ, ᱥᱩᱵᱷᱮᱱᱫᱩ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱱᱚᱱᱫᱤᱜᱨᱟᱢ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ [[ᱵᱷᱚᱵᱟᱱᱤᱯᱩᱨ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱵᱷᱚᱵᱟᱱᱤᱯᱩᱨ]] ᱨᱮᱭ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱜᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱷᱳᱴ ᱛᱮᱭ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱘ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱚᱵᱽᱡᱟᱨᱵᱷᱟᱨ [[ᱚᱢᱤᱛ ᱥᱟᱦ]] ᱟᱜ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱨᱮ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱞᱮᱡᱤᱥᱞᱮᱴᱤᱵᱽ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱙ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ ᱙ ᱟᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱤᱨᱭᱟᱹ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱚᱫᱽ ᱨᱮ ᱫᱩᱲᱩᱵ ᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite news |date=8 May 2026 |title=BJP elects legislative party leader in West Bengal |url=https://indianexpress.com/article/india/bjp-west-bengal-legislative-party-meeting-2026-0000000/ |work=The Indian Express}}</ref><ref>{{Cite news |date=8 May 2026 |title=West Bengal to get first BJP Chief Minister on May 9 |url=https://www.thehindu.com/news/national/west-bengal/west-bengal-bjp-chief-minister-swearing-in/article000000.ece |work=The Hindu}}</ref> == ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ (᱒᱐᱒᱖–ᱱᱤᱛ) == [[File:Swearing ceremony of Suvendu Adhikari, Chief Minister of West Bengal.jpg|thumb|Swearing ceremony of Suvendu Adhikari]] ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱙ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ [[ᱠᱳᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱚᱭᱫᱟᱱ (ᱠᱳᱞᱠᱟᱛᱟ)|ᱵᱽᱨᱤᱜᱮᱰ ᱯᱮᱨᱮᱰ ᱜᱽᱨᱟᱣᱩᱸᱰ]] ᱨᱮ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱤᱨᱭᱟᱹ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite news |date=8 May 2026 |title=West Bengal government formation LIVE: Suvendu Adhikari elected new CM of Bengal, to take oath on May 9 |url=https://www.thehindu.com/elections/west-bengal-assembly/west-bengal-government-formation-live-updates-new-cm-to-be-elected-suvendu-adhikari-aide-death-sparks-unrest/article70954007.ece |work=The Hindu}}</ref> ==ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱱᱟᱜᱟᱢ== === ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ === {| class="wikitable" |+[[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] !ᱥᱮᱨᱢᱟ !ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ! colspan="2" |ᱯᱟᱨᱴᱤ !ᱵᱷᱳᱴ !% !ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ! colspan="2" |ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ !ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ᱵᱷᱳᱴ !% !ᱢᱟᱨᱡᱤᱱ !ᱢᱟᱨᱡᱤᱱ % ᱨᱮ !ᱚᱨᱡᱚ |- |[[᱒᱐᱐᱑ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱑]] |[[ᱢᱩᱜᱽᱵᱮᱨᱤᱭᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱢᱩᱜᱽᱵᱮᱨᱤᱭᱟ]] |{{Party name with color|All India Trinamool Congress|rowspan=3}} |'''᱕᱙,᱗᱒᱔''' |'''᱔᱖.᱙᱐%''' |[[ᱠᱤᱨᱚᱱᱢᱚᱭ ᱱᱚᱱᱫᱚ]] |{{Party name with color|West Bengal Socialist Party|rowspan=}} |᱖᱔,᱔᱑᱕ |᱕᱐.᱕᱘% | −᱔,᱖᱙᱑ | −᱓.᱖᱘% | style="background:#FFB6C1;" | '''ᱦᱟᱨᱟᱣ''' |- |[[᱒᱐᱐᱖ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱖]] |[[ᱠᱟᱸᱛᱷᱤ ᱫᱚᱠᱷᱤᱬ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱠᱟᱸᱛᱷᱤ ᱫᱚᱠᱷᱤᱬ]] |'''᱖᱘,᱖᱐᱘''' |'''᱕᱐.᱖᱐%''' |ᱥᱚᱛᱭᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱯᱚᱱᱰᱟ |{{Party name with color|Communist Party of India|rowspan=2}} |᱖᱐,᱐᱒᱘ |᱓᱘.᱓᱑% |᱘,᱕᱘᱐ |᱖.᱓᱐% | style="background:#90EE90;" |''' ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ''' |- |[[᱒᱐᱑᱖ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱑᱖]] | rowspan="3" |[[ᱱᱚᱱᱫᱤᱜᱨᱟᱢ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱱᱚᱱᱫᱤᱜᱨᱟᱢ]] |'''᱑,᱓᱔,᱖᱒᱓''' |'''᱖᱗.᱒᱐%''' |ᱟᱵᱽᱫᱩᱞ ᱠᱚᱵᱤᱨ ᱥᱮᱠᱷ |᱕᱓,᱓᱙᱓ |᱒᱖.᱗᱐% |᱘᱑,᱒᱓᱐ |᱔᱐.᱖᱐% | style="background:#90EE90;" |''' ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ''' |- |[[᱒᱐᱒᱑ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱒᱑]] |{{Party name with color|Bhartiya Janata Party|rowspan=3}} |'''᱑,᱑᱐,᱗᱖᱔''' |'''᱔᱘.᱔᱙%''' |[[ᱢᱚᱢᱚᱛᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨᱡᱤ]] |{{Party name with color|All India Trinamool Congress|rowspan=3}} |᱑,᱐᱘,᱘᱐᱘ |᱔᱗.᱖᱔% |᱑,᱙᱕᱖ |᱐.᱘᱕% | style="background:#90EE90;" |''' ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ''' |- | rowspan="2" |[[᱒᱐᱒᱖ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱒᱖]] ||'''᱑,᱒᱗,᱓᱐᱑''' |'''᱕᱐.᱓᱗%''' |ᱯᱚᱵᱤᱛᱨᱚ ᱠᱚᱨ |᱑,᱑᱗,᱖᱓᱖ |᱔᱖.᱕᱕% |᱙,᱖᱖᱕ |᱓.᱘᱒% |style="background:#90EE90;" |''' ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ''' |- |[[ᱵᱷᱚᱵᱟᱱᱤᱯᱩᱨ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱵᱷᱚᱵᱟᱱᱤᱯᱩᱨ]] |'''᱗᱓,᱙᱑᱗''' |'''᱕᱓.᱐᱒%''' |[[ᱢᱚᱢᱚᱛᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨᱡᱤ]] |᱕᱘,᱘᱑᱒ |᱔᱒.᱑᱙% |᱑᱕,᱑᱐᱕ |᱑᱐.᱘᱓% |style="background:#90EE90;" |''' ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ''' |} == ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱴᱷᱟᱶ == === ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱥᱤ.ᱮ.ᱮ (CAA) === ᱥᱩᱵᱷᱮᱱᱫᱩ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ [[Illegal immigration to India|ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱛᱮ ᱵᱚᱞᱚ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ]] ᱠᱚ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱨᱚᱲ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱒᱕ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ [[Bharatiya Janata Party – West Bengal|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] (ᱵᱤ.ᱡᱮ.ᱯᱤ) ᱫᱚ [[Islam in West Bengal|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱟᱹ]] ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ; ᱵᱚᱨᱚᱝ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ [[Rohingya refugees in India|ᱨᱳᱦᱤᱝᱜᱤᱭᱟ ᱢᱩᱥᱞᱟᱹ ᱨᱮᱯᱷᱤᱣᱡᱤ]] ᱠᱚ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱛᱮ ᱞᱟᱜᱟ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ "ᱤᱱᱯᱷᱤᱞᱴᱨᱮᱴᱚᱨ" ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱢᱮᱛᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite web | title=Press Trust Of India | website=Press Trust Of India | url=https://www.ptinews.com/story/national/tmc-helping-rohingya-infiltrators-to-settle-in-bengal-suvendu/3035403 | access-date=3 November 2025}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[Trinamool Congress|ᱛᱨᱤᱱᱚᱢᱩᱞ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] (ᱴᱤ.ᱮᱢ.ᱥᱤ) ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚᱥ ᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱯᱷᱤᱣᱡᱤ ᱠᱚ ᱮᱲᱮ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢᱟᱠᱚ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱵᱷᱳᱴᱟᱨ ᱞᱤᱥᱴ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱙᱐ ᱞᱟᱠᱷ "ᱮᱲᱮ ᱵᱷᱳᱴᱟᱨ" ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite web | title=TMC 'helping' Rohingya infiltrators to settle in Bengal: Suvendu | website=Hindustan Times | date=25 October 2025 | url=https://www.hindustantimes.com/india-news/tmc-helping-rohingya-infiltrators-to-settle-in-bengal-suvendu-101761393589812.html | access-date=3 November 2025}}</ref><ref>{{cite web | title=If Bihar has 30 lakh fake voters, Bengal will have 90 lakh: BJP | website=Inshorts – Stay Informed | date=17 July 2025 | url=https://inshorts.com/en/news/if-bihar-has-30-lakh-fake-voters--bengal-will-have-90-lakh--bjp-1752737602861 | access-date=3 November 2025}}</ref> ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱚ [[Bangladesh post-resignation violence (2024–2026)|ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ]] ᱟᱨ [[2024 Bangladesh anti-Hindu violence|᱒᱐᱒᱔]] ᱟᱨ [[2025 Bangladesh anti-Hindu violence|᱒᱐᱒᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱫᱚ [[Islam in Bangladesh|ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥᱤ ᱢᱩᱥᱞᱟᱹ]] ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱛᱟᱹ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱠᱮᱴᱮᱡᱽ [[Bangladesh–India border|ᱥᱤᱢᱟᱹ]] ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[Hinduism in West Bengal|ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ]] ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[demographic change|ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ]] ᱫᱚ ᱢᱩᱥᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ [[Illegal immigration to India|ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱛᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱ]] ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱩᱥᱟᱹᱨᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱨᱮ ᱧᱮᱞᱼᱡᱚᱛᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛᱼᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱪᱷᱤᱞ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱟᱨ ᱡᱩᱫᱤ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱵᱚᱱᱫᱚᱜᱼᱟ, ᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱵᱚᱱᱫᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱫᱷᱚᱢᱚᱠ ᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref>{{cite web | title=Bengal LoP threatens trade embargo on Bangladesh if attacks on Hindus don't stop | website=The Times of India | date=5 December 2024 | url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/bengal-lop-threatens-trade-embargo-on-bangladesh-if-attacks-on-hindus-dont-stop/articleshow/116017071.cms | access-date=3 November 2025}}</ref><ref>{{cite web | title=BJP's Suvendu says will stage protest at border if attacks on Hindus in Bangladesh don't stop | website=Deccan Herald | date=12 November 2024 | url=https://www.deccanherald.com/india/west-bengal/bjps-suvendu-says-will-stage-protest-at-border-if-attacks-on-hindus-in-bangladesh-dont-stop-3273351 | access-date=3 November 2025}}</ref> ᱑᱗ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱟᱹ ᱠᱚᱭ ᱟᱥᱣᱟᱥᱚᱱ ᱮᱢᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱡᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱜ [[Special Intensive Revision]] (SIR) ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ "ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥᱤ ᱢᱩᱥᱞᱟᱹ ᱤᱱᱯᱷᱤᱞᱴᱨᱮᱴᱚᱨ" ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱜᱮᱭ ᱜᱮᱫ ᱜᱤᱰᱤᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ, ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ SIR ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱵᱟᱝ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱳᱴᱟᱨ ᱞᱤᱥᱴ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱤᱸᱥ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | title=SIR will lead to deletion of names of only Bangladeshi Muslim infiltrators: Suvendu Adhikari | website=Moneycontrol | date=17 October 2025 | url=https://www.moneycontrol.com/news/india/sir-will-lead-to-deletion-of-names-of-only-bangladeshi-muslim-infiltrators-suvendu-adhikari-13622525.html | access-date=3 November 2025}}</ref><ref>{{cite web | title=Press Trust Of India | website=Press Trust Of India | url=https://www.ptinews.com/story/national/sir-will-lead-to-deletion-of-names-of-only-bangladeshi-muslim-infiltrators-bengal-lop/3016200 | access-date=3 November 2025}}</ref> ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱫᱚ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱨᱮᱯᱷᱤᱣᱡᱤ]] ᱠᱚ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱮᱢᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[Citizenship (Amendment) Act, 2019|ᱥᱤᱴᱤᱡᱮᱱᱥᱤᱯ ᱮᱢᱮᱱᱰᱢᱮᱱᱴ ᱮᱠᱴ (CAA)]] ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱯᱨᱚᱪᱟᱨ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱒᱕ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥᱤ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱨᱮᱯᱷᱤᱣᱡᱤ ᱠᱚ ᱥᱤ.ᱮ.ᱮ ᱠᱮᱢᱯ ᱨᱮ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱨᱡᱤ ᱮᱢᱚᱜ ᱮ ᱱᱮᱦᱚᱸᱨ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite web | last=Som | first=Moyurie | title=West Bengal BJP urges Bangladeshi Hindu refugees to apply for citizenship under CAA ahead of 2026 polls | website=The Hindu | date=25 October 2025 | url=https://www.thehindu.com/news/national/west-bengal/west-bengal-bjp-urges-bangladeshi-hindu-refugees-to-apply-for-citizenship-under-caa-ahead-of-2026-polls/article70202412.ece | access-date=3 November 2025}}</ref> [[2024 Bangladesh anti-Hindu violence|᱒᱐᱒᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ]] ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑ ᱠᱳᱴᱤ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱨᱮᱯᱷᱤᱣᱡᱤ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱧᱤᱨ ᱦᱤᱡᱩᱜᱼᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱦᱩᱥᱤᱭᱟᱹᱨ ᱞᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ, ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱓᱑ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱔ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱯᱩᱲᱥᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱮ-ᱢᱩᱥᱞᱟᱹ ᱨᱮᱯᱷᱤᱣᱡᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱤ.ᱮ.ᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱠᱚᱭ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web | title=Bangladesh Unrest: 1 Crore Hindu refugees will come to West Bengal, says Suvendu Adhikari | website=The Economic Times | date=5 August 2024 | url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/bangladesh-unrest-1-crore-hindu-refugees-will-come-to-west-bengal-says-suvendu-adhikari/videoshow/112292458.cms | access-date=3 November 2025}}</ref><ref>{{cite web | last1=Mitra | first1=Atri | last2=Bhattacharya | first2=Ravik | title=Bangladesh crisis: As Bengal BJP stirs talk of '1 cr refugees', CAA, cautious TMC govt appeals for calm | website=The Indian Express | date=6 August 2024 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/bangladesh-crisis-bengal-bjp-1-cr-refugees-caa-tmc-govt-calm-9498631/ | access-date=3 November 2025}}</ref> === ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ === ᱥᱩᱵᱷᱮᱱᱫᱩ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱫᱚ [[Violence against Hindus in Bangladesh, 2024|ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ]] ᱟᱨ [[Bangladesh–India relations|ᱥᱤᱧᱚᱛ-ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ]] ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱨᱚᱲ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱦᱩᱥᱤᱭᱟᱹᱨ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱮ [[Lynching of Dipu Chandra Das|ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱫᱤᱯᱩ ᱫᱟᱥ ᱟᱜ ᱜᱚᱡ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ]] ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱰᱮᱯᱩᱴᱤ ᱦᱟᱭ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱫᱷᱟᱭ ᱮᱢᱟ᱾<ref>{{Cite web |date=23 December 2025 |title='Won't allow them to function': Suvendu Adhikari's warning Bangladesh mission in Kolkata amid tensions with India |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/wont-allow-them-to-function-bjp-suvendu-adhikari-warns-bangladesh-mission-in-kolkata-over-envoy-meet-101766500195639.html |access-date=8 May 2026 |website=Hindustan Times}}</ref> ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱤᱪᱷᱤᱞ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱡᱩᱫᱤ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱵᱚᱱᱫᱚᱜᱼᱟ, ᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱠᱚ "ᱥᱮᱪᱮᱫ" ᱮᱢᱟᱭᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[Gaza genocide|ᱤᱥᱨᱟᱭᱮᱞ ᱜᱟᱡᱟ ᱨᱮ]] ᱟᱨ [[Operation Sindhoor|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ]] ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱨᱤᱱᱚᱢᱩᱞ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱴᱷᱚᱨ ᱠᱟᱛᱷᱟᱭ ᱨᱚᱲ ᱞᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱷᱟᱥᱚᱱ ᱫᱚ "ᱦᱚᱲ ᱜᱚᱡ ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫᱽ" ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱦᱚ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱢᱮᱛᱟᱫᱼᱟ᱾<ref>{{Cite news |title=BJP's Suvendu Adhikari Draws Flak After Calling For Gaza-Like 'Lesson' at Protest Against Dipu Das's Murder |url=https://thewire.in/communalism/bjp-suvendu-adhikari-bangladesh-dipu-das-lynching-lesson-like-gaza |access-date=8 May 2026 |work=The Wire}}</ref><ref>{{Cite news |last=Singh |first=Shiv Sahay |date=27 December 2025 |title=TMC accuses Suvendu Adhikari of 'naked hate speech' in his remarks against Bangladesh |url=https://www.thehindu.com/news/national/west-bengal/tmc-accuses-suvendu-adhikari-of-naked-hate-speech-in-his-remarks-against-bangladesh/article70443618.ece |access-date=8 May 2026 |work=The Hindu}}</ref> ᱒᱐᱒᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱴᱤ.ᱮᱢ.ᱥᱤ ᱫᱚ ᱥᱩᱵᱷᱮᱱᱫᱩ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱵᱟᱹᱫᱤ (communal) ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱥ ᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱴᱷᱮᱱ ᱮ ᱚᱵᱷᱤᱡᱳᱜᱽ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref name="indianexpress.com">{{cite web | title=TMC alleges Suvendu Adhikari 'made communal remarks' in poll-bound area, complains to ECI | website=The Indian Express | date=11 November 2024 | url=https://indianexpress.com/article/cities/kolkata/tmc-suvendu-adhikari-communal-remarks-poll-eci-9664478/ | access-date=3 November 2025}}</ref><ref>{{cite web | last=Mishra | first=Anupam | title=Trinamool accuses Suvendu Adhikari of hate speech, complains to poll body | website=India Today | date=11 November 2024 | url=https://www.indiatoday.in/elections/story/trinamool-congress-accuses-suvendu-adhikari-hate-speech-bangladesh-complains-election-commission-2631571-2024-11-11 | access-date=3 November 2025}}</ref> ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱨᱥᱤᱫᱟᱵᱟᱫᱽ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱦᱟᱢᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱥ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱞᱤᱥ-ᱯᱨᱚᱥᱟᱥᱚᱱ ᱮ ᱥᱚᱢᱟᱞᱚᱪᱚᱱᱟ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref name=":0">{{cite web | author=| title=West Bengal Waqf protests: BJP's Suvendu Adhikari claims Hindus 'forced to flee' Murshidabad amid violence | website=The Times of India | date=13 April 2025 | url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/west-bengal-waqf-protests-bjps-suvendu-adhikari-claims-hindus-forced-to-flee-murshidabad-amid-violence/articleshow/120249804.cms | access-date=3 November 2025}}</ref><ref>{{cite web | last=Mitra | first=Atri | title=BJP and TMC allege 'outsiders' instigated violence at Murshidabad | website=The Indian Express | date=14 April 2025 | url=https://indianexpress.com/article/cities/kolkata/bjp-and-tmc-allege-outsiders-instigated-violence-at-murshidabad-9943901/ | access-date=3 November 2025}}</ref><ref>{{cite web | last1=Bhattacharya | first1=Ravik | last2=Mitra | first2=Atri | title=Ram Navami days away, why there is an air of disquiet in Bengal | website=The Indian Express | date=3 April 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/ram-navami-west-bengal-communal-tension-9921389/ | access-date=3 November 2025}}</ref> ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ, ᱢᱩᱥᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱫᱟᱬᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱨᱟᱢᱚᱨᱥᱚ ᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱚᱸ ᱩᱱᱤ ᱥᱚᱢᱟᱞᱚᱪᱚᱱᱟ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | title=Suvendu Adhikari's call for avoiding Muslim-majority areas stokes row in West Bengal | website=Hindustan Times | date=11 July 2025 | url=https://www.hindustantimes.com/india-news/bjps-suvendu-adhikaris-call-for-avoiding-muslim-majority-areas-stokes-controversy-in-west-bengal-tmc-101752217800133.html | access-date=3 November 2025}}</ref><ref>{{cite web | title='Don't go to places where Muslims are majority': BJP's Suvendu Adhikari sparks outrage with communal remarks; TMC slams 'provocation' | website=The Times of India | date=12 July 2025 | url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/dont-go-to-places-where-muslims-are-majority-suvendu-advises-travellers/articleshow/122395041.cms | access-date=3 November 2025}}</ref><ref>{{cite web | title=Resolution passed in Bengal assembly against BJP's Suvendu over remarks on TMC MLAs | website=Deccan Herald | date=13 March 2025 | url=https://www.deccanherald.com/india/west-bengal/resolution-passed-in-bengal-assembly-against-bjps-suvendu-over-remarks-on-tmc-mlas-3445143 | access-date=3 November 2025}}</ref> === ᱫᱩᱨᱱᱤᱛᱤ (ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤ) === ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱴᱤ.ᱮᱢ.ᱥᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱫᱩᱨᱱᱤᱛᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱥ ᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref>{{cite web | title=Entire TMC is corrupt, claims BJP's Suvendu Adhikari; Trinamool hits back | website=Deccan Herald | date=26 August 2025 | url=https://www.deccanherald.com/india/west-bengal/entire-tmc-is-corrupt-claims-bjps-suvendu-adhikari-trinamool-hits-back-3697969 | access-date=3 November 2025}}</ref> ==== ᱪᱤᱴ ᱯᱷᱚᱸᱰ ᱥᱠᱮᱱᱰᱟᱞ ==== ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[chit fund|ᱪᱤᱴ ᱯᱷᱚᱸᱰ]] ᱥᱠᱮᱱᱰᱟᱞ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱮ ᱨᱚᱲ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱛᱨᱤᱱᱚᱢᱩᱞ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱨᱤᱱ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱯᱨᱚᱥᱟᱥᱚᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱫᱚᱥ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ [[Saradha Group financial scandal|ᱥᱟᱨᱫᱟ ᱜᱨᱩᱯ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱮᱲᱮ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[Mamata Banerjee|ᱢᱚᱢᱚᱛᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨᱡᱤ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ [[Central Bureau of Investigation|ᱥᱮᱱᱴᱨᱟᱞ ᱵᱤᱣᱨᱳ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱵᱷᱮᱥᱴᱤᱜᱮᱥᱚᱱ (ᱥᱤ.ᱵᱤ.ᱟᱭᱤ)]] ᱴᱷᱮᱱ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱮᱢᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ ᱠᱚ ᱠᱩᱞᱤ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱨᱮ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ ᱟᱜ ᱵᱤᱞᱚᱢ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱚᱥ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web | title=Will give proof of Mamata's involvement to CBI: Suvendu | website=The Indian Express | date=18 July 2023 | url=https://indianexpress.com/article/cities/kolkata/saradha-chit-fund-case-will-give-proof-of-mamatas-involvement-to-cbi-suvendu-8845067/ | access-date=3 November 2025}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ, ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[Narendra Modi|ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱢᱳᱫᱤ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱪᱤᱴᱷᱤ ᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱨᱫᱟ ᱠᱮᱥ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱤ.ᱵᱤ.ᱟᱭᱤ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱝ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱩᱠᱞᱤᱭ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱞᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱥᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱚ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web | title=Why is CBI hesitant?: Suvendu Adhikari writes to PM, seeks action against Mamata in Saradha case | website=Telegraph India | date=6 March 2023 | url=https://www.telegraphindia.com/west-bengal/why-is-cbi-hesitant-suvendu-adhikari-writes-to-prime-minister-narendra-modi-seeks-action-against-mamata-banerjee-in-saradha-case/cid/1920764 | access-date=3 November 2025}}</ref> ᱚᱱᱟ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱜᱮ ᱥᱤ.ᱵᱤ.ᱟᱭᱤ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱴᱷᱮᱱ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱴᱷᱤ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱤᱴ ᱯᱷᱚᱸᱰ ᱠᱮᱥ ᱨᱮ ᱛᱚᱫᱚᱱᱛᱚ ᱵᱤᱞᱚᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱫᱚᱥ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱮ [[Kunal Ghosh|ᱠᱩᱱᱟᱞ ᱜᱷᱳᱥ]], ᱢᱤᱫ ᱴᱤ.ᱮᱢ.ᱥᱤ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱛᱚᱫᱚᱱᱛᱚ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱮ ᱮᱢᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web | title=LOP Suvendu Adhikari writes to CBI Director over slow investigation in Saradha Scam | website=ANI News | date=20 July 2023 | url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/lop-suvendu-adhikari-writes-to-cbi-director-over-slow-investigation-in-saradha-scam20230720230851/ | access-date=3 November 2025}}</ref> ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱥᱟᱨᱫᱟ ᱜᱨᱩᱯ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱮᱲᱮ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤ.ᱵᱤ.ᱟᱭᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱦᱚᱸ ᱠᱩᱠᱞᱤ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱱᱵᱷᱮᱥᱴᱚᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱒᱕,᱐᱐᱐ ᱠᱳᱴᱤ ᱴᱟᱠᱟ ᱮᱲᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="thehindubusinessline.com">{{cite web | title=Saradha scam: CBI questions TMC MP Suvendu Adhikari | website=BusinessLine | date=24 September 2014 | url=https://www.thehindubusinessline.com/news/saradha-scam-cbi-questions-tmc-mp-suvendu-adhikari/article23155913.ece | access-date=3 November 2025}}</ref> ᱥᱟᱨᱫᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱤᱵᱷᱮᱱᱴ ᱠᱚᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱚᱫᱚᱱᱛᱚ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱪᱟᱨᱡᱽᱥᱤᱴ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | last=Mondal | first=Dibyendu | title=Seven years on, CBI still silent on Saradha chit fund scam | website=The Sunday Guardian Live | date=22 May 2021 | url=https://latest.sundayguardianlive.com/news/seven-years-cbi-still-silent-saradha-chit-fund-scam | access-date=3 November 2025}}</ref> ᱒᱐᱒᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱥᱟᱨᱫᱟ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱩᱫᱤᱯᱛᱚ ᱥᱮᱱ ᱫᱚ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱴᱟᱠᱟ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱠᱤᱢ ᱯᱨᱚᱢᱳᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱥ ᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱩᱫᱮᱥ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web | title=Saradha Scam Accused Alleges BJP Leader Took Money, Trinamool Seeks Action | website=www.ndtv.com | date=25 June 2022 | url=https://www.ndtv.com/india-news/saradha-scam-accused-sudipto-sen-alleges-bjps-suvendu-adhikari-took-money-trinamool-congress-seeks-action-3098683 | access-date=3 November 2025}}</ref><ref>{{cite web | title=Suvendu urges CBI to probe Saradha accused's allegations against him | website=The Indian Express | date=12 December 2020 | url=https://indianexpress.com/article/cities/kolkata/suvendu-urges-cbi-to-probe-saradha-accuseds-allegations-against-him-7101581/ | access-date=3 November 2025}}</ref> ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥ ᱜᱮ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱵᱟᱝ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | title=11 years on, Bengal's Saradha chit fund victims await justice amid LS polls corruption discourse | website=The New Indian Express | date=28 May 2024 | url=https://www.newindianexpress.com/nation/2024/May/28/11-years-on-bengals-saradha-chit-fund-victims-await-justice-amid-ls-polls-corruption-discourse | access-date=3 November 2025}}</ref> ==== ᱥᱚᱱᱫᱮᱥᱠᱷᱟᱞᱤ ᱨᱮᱰ ==== ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱥᱤ.ᱵᱤ.ᱟᱭᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ [[Sandeshkhali violence|ᱥᱚᱱᱫᱮᱥᱠᱷᱟᱞᱤ ᱨᱮᱰ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨ ᱫᱚ [[Enforcement Directorate|ᱮᱱᱯᱷᱳᱨᱥᱢᱮᱱᱴ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨᱮᱴ (ᱤ.ᱰᱤ)]] ᱥᱴᱟᱯᱷ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱟᱢᱞᱟ ᱥᱟᱶ ᱴᱤ.ᱮᱢ.ᱥᱤ ᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱢᱚᱢᱚᱛᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨᱡᱤ ᱫᱚ ᱜᱨᱮᱯᱷᱛᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱢᱟ ᱟᱨ ᱴᱤ.ᱮᱢ.ᱥᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱟᱛᱚᱝᱠᱵᱟᱫᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱜᱷᱳᱥᱬᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱢᱟ᱾ <ref>{{cite web | last=Gupta | first=Shobhit | title='Arrest Mamata, declare TMC a terror outfit', demands BJP leader after CBI searches at premises of Sandeshkhali accused | website=Hindustan Times | date=27 April 2024 | url=https://www.hindustantimes.com/india-news/arrest-mamata-declare-tmc-a-terror-outfit-demands-bjp-leader-after-cbi-searches-at-premises-of-sandeshkhali-accused-101714186870180.html | access-date=3 November 2025}}</ref> ==== ᱱᱟᱨᱚᱫᱟ ᱥᱴᱤᱝ ᱚᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱ ᱠᱮᱥ ==== ᱥᱩᱵᱷᱮᱱᱫᱩ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱫᱚ [[Narada sting operation|ᱱᱟᱨᱚᱫᱟ ᱥᱴᱤᱝ ᱚᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱ]] ᱠᱮᱥ ᱥᱟᱶ ᱦᱚᱸᱭ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱤ.ᱮᱢ.ᱥᱤ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱴᱤᱝ ᱚᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱴᱟᱠᱟ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱨᱮᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref>{{Cite news |title=The Sting in Full |url=https://www.telegraphindia.com/1160315/jsp/bengal/story_74595.jsp |archive-url=https://web.archive.org/web/20180730140345/https://www.telegraphindia.com/1160315/jsp/bengal/story_74595.jsp |archive-date=30 July 2018 |access-date=16 June 2025 |work=The Telegraph}}</ref> ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚᱥ ᱮ ᱮᱲᱮ ᱞᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱥᱤ.ᱵᱤ.ᱟᱭᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱤ.ᱰᱤ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱮᱥ ᱠᱤᱱ ᱛᱚᱫᱚᱱᱛᱚ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱵᱤ.ᱡᱮ.ᱯᱤ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱪᱚᱨᱪᱟ ᱨᱮ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref>{{Cite news |date=2 September 2021 |title=ED files charges in Narada case. TMC: Why protect BJP's Suvendu Adhikari? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/ed-files-charges-in-narada-case-tmc-why-protect-bjps-suvendu/articleshow/85850686.cms |access-date=16 June 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite news |date=2 March 2024 |title=Why PM sharing stage with Suvendu who is accused in Narada case: TMC hits back on corruption charge |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/lok-sabha/india/why-pm-sharing-stage-with-suvendu-who-is-accused-in-narada-case-tmc-hits-back-on-corruption-charge/articleshow/108162689.cms?from=mdr |access-date=16 June 2025 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref> === ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱤᱝᱥᱟ === ᱒ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱑ ᱨᱮ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱚᱨᱡᱚ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱫᱚ [[2021 West Bengal post-poll violence|ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱤᱝᱥᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱰᱚᱠᱩᱢᱮᱱᱴ ᱮ ᱡᱟᱣᱨᱟ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱓ ᱢᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱵᱤ.ᱡᱮ.ᱯᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱦᱟᱢᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱟᱨ ᱮᱯᱷᱤᱰᱮᱵᱷᱤᱴ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱑ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ [[Calcutta High Court|ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱦᱟᱭᱠᱳᱨᱴ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱨᱤᱴ ᱯᱤᱴᱤᱥᱚᱱ ᱮ ᱫᱟᱠᱷᱚᱞ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱤᱞᱞᱟ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱟᱢᱞᱟ, ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱱᱚᱥᱴᱚ, ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱞᱟᱜᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱠᱳᱨᱴ ᱟᱜ ᱧᱮᱞ-ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱮᱯᱷ.ᱟᱭᱤ.ᱟᱨ (FIR) ᱫᱚᱨᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱨᱰᱟᱨ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref>{{cite web |first= |title=Write Petition (Supreme Court of India) |url=https://lawtrend.in/wp-content/uploads/2021/05/ICT-Bengal-Violence-Writ-Petition-with-Annexures_compressed.pdf |access-date=3 November 2025}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱮ, ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱑ ᱨᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ᱥᱚᱢᱚᱨᱛᱷᱚᱠ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱦᱤᱝᱥᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟᱭ ᱮᱲᱮ ᱞᱮᱫ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱦᱟᱭᱠᱳᱨᱴ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱮᱥ ᱫᱚᱨᱡᱽ ᱟᱨ [[National Human Rights Commission of India|ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱦᱤᱣᱢᱟᱱ ᱨᱟᱭᱤᱴᱥ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱟᱜ]] ᱛᱚᱫᱚᱱᱛᱚ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱮ ᱵᱟᱫᱷᱭᱚ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ᱾<ref>{{cite web | title=Bengal post-poll violence: Calcutta HC orders filing of cases and relief for victims | website=The Indian Express | date=3 July 2021 | url=https://indianexpress.com/article/cities/kolkata/post-poll-violence-calcutta-hc-bengal-govt-cases-medical-care-7385762/ | access-date=3 November 2025}}</ref><ref>{{cite web | last=Roy | first=Divyanshu Dutta | title=Bengal In "Denial Mode" Over Post-Election Violence: Calcutta High Court | website=www.ndtv.com | date=2 July 2021 | url=https://www.ndtv.com/india-news/bengal-government-in-denial-mode-over-post-election-violence-says-calcutta-high-court-2477773 | access-date=3 November 2025}}</ref> ==ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== *[[᱒᱐᱒᱑ ᱱᱚᱱᱫᱤᱜᱨᱟᱢ ᱵᱤᱵᱟᱫᱽ]] *[[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱨᱚᱛᱷ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{reflist}} {{Bharatiya Janata Party}} {{Current Indian Chief Ministers}} {{Chief Ministers of West Bengal}} {{15th LS members from West Bengal}} {{West Bengal Legislative Assembly4}} {{16th LS members from West Bengal}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Commons category}} {{Portal bar|Biography|Politics|India}} {{DEFAULTSORT:Adhikari, Suvendu}} [[Category:ᱥᱩᱵᱷᱮᱱᱫᱩ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ]] [[Category:᱑᱙᱗᱐ ᱡᱟᱱᱟᱢ]] [[Category:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[Category:ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ]] [[Category:ᱵᱤ.ᱡᱮ.ᱯᱤ. ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ]] l0w4tq2fx82aox4c2svxl4ykne82t2d ᱵᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱳᱴ 0 35888 191990 191904 2026-05-17T09:06:40Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191990 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱵᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱳᱴ | native_name = | native_name_lang = | other_name = ᱵᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱳᱴ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = Bagrakote village in the Malbazar subdivision of the Jalpaiguri district 08.jpg | image_alt = | image_caption = ᱵᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱳᱴ ᱵᱟᱥ ᱥᱴᱮᱱᱰ | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|26.8994|N|88.5846|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 9971 | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱓᱔᱕᱐᱑ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ/ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱰᱤ ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱓᱕᱖᱒ | registration_plate = WB | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] | blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[ᱢᱟᱞ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱢᱟᱞ]] | website = {{URL|jalpaiguri.gov.in/}} | footnotes = }} '''ᱵᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱳᱴ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱞᱵᱟᱡᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ [[ᱢᱟᱞ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱢᱟᱞ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱳᱴ ᱫᱚ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱰᱟᱸᱠᱟᱱ ᱜᱳᱭᱮᱱᱠᱟ ᱜᱨᱩᱯ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱳᱴ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱚᱞᱦᱮ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱥᱤᱠᱠᱤᱢ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱜᱚᱴᱟ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱵᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱳᱴ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ (ᱥᱩᱥᱟᱹᱨ ᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱛᱟᱭᱚᱢ) ᱾ ᱵᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱳᱴ ᱫᱚ NH 717A ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ NH 17 ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== {{OSM Location map | width=410| height=350| zoom=10 | coord={{coord|26|50|0|N|88|44|0|E}}| float=left|caption='''ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱟᱞᱵᱟᱵᱟᱡᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ (ᱢᱟᱞ, ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱴᱤᱭᱟᱞᱤ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱟᱨ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ'''<br/>CT: ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ, R: ᱫᱮᱦᱟᱛ/ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ, N: ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ, C: ᱠᱟᱱᱴᱚᱱᱢᱮᱱᱴ, NP: ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ/ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ, TE: ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ<br/>ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ – TG ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ (ᱱᱚᱜᱚᱨ / ᱟᱹᱛᱩ), TE ᱫᱚ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ, JRS: ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ<br/>ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱟᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱹᱴᱩ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ |mark-coord1={{coord|26|52|30|N|88|44|10|E}}| label-pos1=top|label1= Malbazar| numbered1=CT| mark-title1= [[ᱢᱟᱞᱵᱟᱡᱟᱨ]] (CT)|label-color1= #800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|26|53|1|N|88|47|53|E}}| label-pos2=top|label2=Chalsa| numbered2=CT| mark-title2= [[ᱪᱟᱞᱥᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ]] (CT) |mark-coord3={{coord|26|52|6|N|88|48|16|E}}| label-pos3=bottom|label3= Mangalbari| numbered3=CT| mark-title3= [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞᱵᱟᱲᱤ]] (CT)|shape-color3=black| label-size3=13|label-color3=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors --> |mark-coord4={{coord|26|43|6|N|88|45|57|E}}| label-pos4=bottom|label4= Lataguri| numbered4=CT| mark-title4= [[ᱞᱟᱴᱟᱜᱩᱲᱤ]] (CT) |mark-coord5={{coord|26|56|49|N|88|48|44|E}}| label-pos5=right|label5= Matelli| numbered5=CT| mark-title5= [[ᱢᱚᱴᱤᱭᱟᱞᱤᱦᱟᱴ]] (CT) |mark-coord6={{coord|26|52|20|N|88|37|17|E}}| label-pos6=left|label6= Odlabari| numbered6=CT| mark-title6= [[ᱳᱰᱞᱟᱵᱟᱲᱤ]] (CT) |mark-coord7={{coord|26|50|20|N|88|37|1|E}}| label-pos7=right|label7= Dakshin Odlabari| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱳᱰᱞᱟᱵᱟᱲᱤ]] (CT) |mark-coord8={{coord|26|53|57|N|88|35|4|E}}| label-pos8=left|label8=Bagrakote| numbered8=R| mark-title8= ᱵᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱳᱴ (R)|shape-color8= #A42222 |mark-coord9={{coord|26|50|10|N|88|47|43|E}}| label-pos9=bottom|label9=Batabari TG| numbered9=R| mark-title9= [[ᱵᱟᱴᱟᱵᱟᱲᱤ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (R)|shape-color9= #A42222 |mark-coord10={{coord|26|52|10|N|88|40|1|E}}| label-pos10=top|label10=Dam Dim| numbered10=R| mark-title10= [[ᱰᱟᱢ ᱰᱤᱢ]] (R)|shape-color10= #A42222 |mark-coord11={{coord|26|45|5|N|88|35|8|E}}| label-pos11=left|label11=Gajoldoba| numbered11=R| mark-title11= [[ᱜᱟᱡᱳᱞᱰᱳᱵᱟ]] (R)|shape-color11= #A42222 |mark-coord12={{coord|26|54|33|N|88|43|39|E}}| label-pos12=left|label12=Gurjangjhora TG| numbered12=R| mark-title12= [[ᱜᱩᱨᱡᱚᱝᱡᱷᱳᱨᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (R)|shape-color12= #A42222 |mark-coord13={{coord|26|50|5|N|88|49|31|E}}| label-pos13=right|label13=Murti| numbered13=R| mark-title13= [[ᱢᱩᱨᱛᱤ, ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] (R)|shape-color13= #A42222 |mark-coord14={{coord|26|53|12|N|88|54|55|E}}| label-pos14=right|label14=Nagrakata| numbered14=R| mark-title14= [[ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ]] (R)|shape-color14= #A42222 |mark-coord15={{coord|26|59|24|N|88|48|42|E}}| label-pos15=left|label15=Samsing| numbered15=R| mark-title15= [[ᱥᱟᱢᱥᱤᱝ]] (R)|shape-color15= #A42222 |mark-coord16={{coord|26|51|52|N|88|54|23|E}}| label-pos16=right|label16=Sulkapara| numbered16=R| mark-title16= [[ᱥᱩᱞᱠᱟᱯᱟᱲᱟ]] (R)|shape-color16= #A42222 |mark-coord17={{coord|26|56|30|N|88|46|14|E}}| label-pos17=left|label17=Zurantee TG| numbered17=R| mark-title17= [[ᱡᱩᱨᱟᱱᱴᱤ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (R)|shape-color17= #A42222 |mark-coord18={{coord|26|55|13|N|88|41|3|E}}| label-pos18= left |label18= Meenglas TE | numbered18=TE| mark-title18= [[ᱢᱤᱝᱞᱟᱥ ᱟᱨ ᱞᱤᱥ ᱜᱟᱰᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color18=#87A96B |mark-coord19={{coord|26|51|34|N|88|35|21|E}}| label-pos19= left |label19= Leesh River TE | numbered19=TE| mark-title19= [[ᱢᱤᱝᱞᱟᱥ ᱟᱨ ᱞᱤᱥ ᱜᱟᱰᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color19=#87A96B |mark-coord20={{coord|26|58|0|N|88|55|10|E}}| label-pos20= bottom |label20= Hope TE | numbered20=TE| mark-title20= [[ᱦᱳᱯ ᱟᱨ ᱡᱤᱴᱤ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color20=#87A96B |mark-coord21={{coord|26|58|54|N|88|55|39|E}}| label-pos21= right |label21= Jiti TE | numbered21=TE| mark-title21= [[ᱦᱳᱯ ᱟᱨ ᱡᱤᱴᱤ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color21=#87A96B |mark-coord22={{coord|26|57|47|N|88|46|59|E}}| label-pos22= left |label22= Chalouni TE | numbered22=TE| mark-title22= [[ᱪᱟᱞᱳᱣᱱᱤ, ᱟᱭᱵᱷᱤᱞ ᱟᱨ ᱪᱟᱞᱥᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color22=#87A96B |mark-coord23={{coord|26|55|0|N|88|47|10|E}}| label-pos23= right |label23= Aibheeli TE | numbered23=TE| mark-title23= [[ᱪᱟᱞᱳᱣᱱᱤ, ᱟᱭᱵᱷᱤᱞ ᱟᱨ ᱪᱟᱞᱥᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color23=#87A96B |mark-coord24={{coord|26|56|3|N|88|50|15|E}}| label-pos24= right |label24= Chalsa TE | numbered24=TE| mark-title24= [[ᱪᱟᱞᱳᱣᱱᱤ, ᱟᱭᱵᱷᱤᱞ ᱟᱨ ᱪᱟᱞᱥᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color24=#87A96B |mark-coord25={{coord|26|46|20|N|88|48|0|E}}| label-pos25=bottom|label25=Gorumara |labela25= National| labelb25= Park| numbered25=NP| mark-title25= [[ᱜᱳᱨᱩᱢᱟᱨᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (NP)| shape-color25=#228B22 |mark-coord26={{coord|26|54|20|N|88|51|18|E}}| label-pos26=bottom|label26=Chapramari |labela26= Wildlife| labelb26= Sanctuary| numbered26=NP| mark-title26= [[ᱪᱟᱯᱨᱟᱢᱟᱨᱤ ᱵᱤᱨᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱵᱤᱨ]] (NP)| shape-color26=#228B22 |mark-coord27={{coord|26|39|40|N|88|38|40|E}}|label27= ᱴᱤᱥᱴᱟ ᱜᱟᱰᱟ| label-color27 = #77A1CB| label-angle27=60| label-pos27=top| label-size27=10| mark-size27=0| mark-title27=none |mark-coord28={{coord|26|49|0|N|88|57|0|E}}|label28= ᱜᱟᱴᱤᱭᱟ ᱜᱟᱰᱟ| label-color28 = #77A1CB| label-angle28=-45| label-pos28=top| label-size28=10| mark-size28=0| mark-title28=none |mark-coord29={{coord|26|41|0|N|88|53|0|E}}|label29= ᱡᱟᱞᱫᱷᱟᱠᱟ ᱜᱟᱰᱟ| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=80| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29=none |arc-coordA={{coord|27|1|0|N|88|55|0|E}}|arc-textA= ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ| arc-text-colorA=hard grey| arc-angleA=20| arc-gapA=3.5| arc-radiusA=0.4}} ===ᱴᱷᱟᱶ=== ᱵᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱳᱴ ᱫᱚ {{coord|26.8994|N|88.5846|E|display=inline}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ===ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱢᱤᱫ ᱧᱮᱱᱮᱞ=== [[ᱜᱳᱨᱩᱢᱟᱨᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] ᱫᱚ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ [[ᱡᱟᱞᱫᱟᱯᱟᱲᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ [[ᱢᱟᱞᱵᱟᱡᱟᱨ]] ᱫᱚ ᱫᱩᱣᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱟᱞᱵᱟᱡᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = https://northbengaltourism.com/malbazar/ |title = Malbazar |publisher= North Bengal Tourism | accessdate = 13 July 2020 }}</ref><ref>{{cite web | url = https://www.north-bengal.com/dooars.html | title = Dooars Tour | publisher = North Bengal Tourism | accessdate = 13 July 2020 | archive-date = 13 July 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200713050422/https://www.north-bengal.com/dooars.html | url-status = dead }}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱘᱘.᱖᱒% ᱦᱚᱲ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱑᱑.᱓᱒% ᱦᱚᱲ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref name="admin">{{cite web | url = http://jalpaiguri.gov.in/district-profile| title = Jalpaiguri | work =District Profile | publisher = District administration |accessdate = 13 July 2020 }}</ref><ref name="handbook">{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Jalpaiguri |work = Tables 2.2, 2.4b |publisher = Department of Planning and Statistics, Government of West Bengal |accessdate = 13 July 2020 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ᱫᱩᱣᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱟᱭ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱤᱱ ᱪᱟᱥᱵᱟᱥ ᱡᱟᱜᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱒᱖ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱤᱞᱳᱜᱨᱟᱢ ᱪᱟᱥ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web| url =https://www.indiatea.org/tea_growing_regions |title = Tea Growing Regions | work= Dooars and Terai|publisher= Indian Tea Association | accessdate = 13 July 2020}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/TEABOARDCSM/MTA=|title = Dooars-Terai |publisher= Tea Board India | accessdate = 13 July 2020}}</ref> ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱛᱤᱱᱟᱹᱝ ᱜᱟᱱ ᱛᱤᱱᱟᱹᱝ ᱜᱟᱱ ᱡᱟᱜᱟ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | accessdate = 13 July 2020 }}</ref> ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ CT (ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ) ᱟᱨᱵᱟᱝ R (ᱫᱮᱦᱟᱛ / ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱠᱚᱨᱮ TE ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ <small>ᱱᱳᱴ: ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱤᱝᱠ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾</small> ==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱳᱴ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱙,᱙᱗᱑ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱔,᱙᱐᱗ (᱔᱙%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱕,᱐᱖᱔ (᱕᱑%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱘᱙᱕ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱳᱴ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮ ᱖,᱘᱗᱘ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱠᱚ ᱾<ref>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | accessdate = 6 July 2020}}</ref> ==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ== ᱵᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱳᱴ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱤᱨ ᱨᱮ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱨᱮ ᱠᱮᱱᱤᱭᱟ, ᱥᱨᱤᱞᱚᱝᱠᱟ, ᱤᱱᱫᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱰᱩᱠᱥᱚᱱ ᱠᱚᱥᱴ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱪᱟᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱢ ᱴᱷᱤᱠ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱨᱪᱟ ᱖᱐% ᱵᱟᱹᱨᱛᱤ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/13-years-too-late-for-many-in-north-bengals-tea-gardens/ | title = 13 years too late for many in North Bengal's tea gardens | work= Bagrakote Tea Garden in Jalpaiguri district |first= Esha| last= Roy| date = 22 November 2015 | publisher = The Indian Express, 22 November 2015 |accessdate = 16 July 2020}}</ref> ᱵᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱳᱴ ᱟᱨ ᱜᱳᱭᱱᱠᱟ ᱰᱟᱸᱠᱟᱱ ᱜᱩᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱓ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱮᱴᱟᱜ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱹᱜᱤ ᱜᱮ ᱵᱚᱱᱫᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝᱠᱷᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱘ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱚᱱᱫᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱧᱮ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱘᱓ ᱪᱟᱵᱟ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱕᱔ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱫᱩᱣᱟᱨᱥ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱓.᱕ ᱞᱟᱠᱷ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.hindustantimes.com/kolkata/kolkata-stick-with-your-didi-cm-tells-tea-garden-workers-in-dooars/story-wZIhxPtRH86een5G8iQJvO.html | title = Kolkata: Stick with your did, CM tells tea garden workers in Dooars | date = 5 November 2015 | publisher = Hindustan Times, 5 November 2015 |accessdate = 8 July 2020}}</ref> ᱵᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱳᱴ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮ ᱔᱘᱙.᱙᱕ ᱦᱮᱠᱴᱮᱭᱟᱨ ᱨᱮ ᱯᱨᱟᱯᱷᱩᱠᱩᱣᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱟᱨ ᱑.᱓᱒ ᱦᱮᱠᱴᱮᱭᱟᱨ ᱨᱮ ᱭᱩᱣᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱘-᱑᱙᱙᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱫᱚ ᱑.᱔᱑᱖ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱤᱞᱳᱜᱨᱟᱢ ᱪᱟᱭ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.duncans-tea.com/tea.htm | title = Tea Garden | publisher = Duncans | accessdate = 8 July 2020 | archive-date = 31 July 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200731211244/http://duncans-tea.com/tea.htm | url-status = dead }}</ref> ==ᱧᱮᱞᱡᱚᱝ ᱴᱷᱟᱶ== ᱳᱰᱞᱟᱵᱟᱨᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱳᱴ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱚ ᱵᱤᱨ ᱟᱨ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱛᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱛᱮ ᱦᱤᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱱ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱢᱡᱷᱟᱹᱣ ᱧᱮᱞ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱷᱟᱹᱜᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱠᱟᱱᱪᱮᱱᱡᱩᱝᱜᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱷᱟᱞᱠᱟᱣ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱠᱷᱟᱥ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱥᱮᱛᱟᱜ ᱨᱮ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱨᱮᱠᱤᱝ ᱦᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱠᱷᱟᱥ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱞᱚᱞᱮᱜᱟᱣᱚᱱ ᱥᱮᱫ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱦᱚᱨ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱢ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱱᱤᱛ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱟᱠᱚᱨᱥᱚᱱ ᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱫᱚ ᱠᱚᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱵᱷᱟᱲᱟ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ== [[ᱵᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱳᱴ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]], ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱚᱧᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱶᱟ ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ-ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱨ-ᱥᱚᱵᱽᱢᱩᱛᱚᱞᱟ ᱨᱳᱰ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱵᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱳᱴ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱮᱵᱟ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱳᱴ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱗᱑᱗ᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱑᱗ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ== ᱪᱟᱞᱟᱣᱮᱱ ᱫᱟᱥᱟᱠ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱥᱤᱠᱠᱤᱢ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛ-ᱪᱤᱱ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱨ ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ [[ᱪᱤᱱ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱟᱨ ᱠᱚᱧᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱥᱚᱸᱡᱷᱮ ᱱᱮᱴᱣᱟᱨᱠ ᱠᱚ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ [[ᱥᱤᱠᱠᱤᱢ]] ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱮᱱᱰᱥᱞᱟᱭᱤᱰ ᱯᱨᱚᱱᱚᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ NH-31A ᱫᱚ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/army-to-boost-north-bengal-infrastructure/articleshow/5717601.cms|title=Army to boost North Bengal infrastructure &#124; Kolkata News - Times of India}}</ref> ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱟᱨᱢᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱳᱴ ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱚᱨᱰᱟᱱᱥ ᱰᱤᱯᱳ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱰᱮ ᱮᱭᱟᱨᱥᱴᱨᱤᱯ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱷᱟᱥ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱮᱱᱰᱟᱨ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱑ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱨᱩᱲ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://bidassist.com/west-bengal-tenders/military-engineer-services/providers-96c012aa-c36f-448b-aa4f-e7ed3cdf7bee|title = MES Tender - SPL Repair ''To bldg'' no sp 03 T 1098 and T 943 at Bagrakote Mil STN Under Ge Sevoke Road - West Bengal}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ]] hkyklwwtamq5z3lftv0zh3o5otdahli ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ 0 35889 191989 191893 2026-05-17T08:23:59Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191989 wikitext text/x-wiki {{short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ}} {{Infobox settlement | name = ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India#Asia | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|26.8869|N|88.9067|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 214 | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]]<ref name="wblangoff">{{cite web|title=Fact and Figures|url=https://wb.gov.in/portal/web/guest/facts-and-figures;jsessionid=JzdD9RHb7aMY5esZPtcsIVLy|website=www.wb.gov.in|accessdate=10 March 2019}}</ref><ref>{{cite web|title=52nd REPORT OF THE COMMISSIONER FOR LINGUISTIC MINORITIES IN INDIA|url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|website=nclm.nic.in|publisher=[[Ministry of Minority Affairs]]|accessdate=10 March 2019|page=85|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170525141614/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|archivedate=25 May 2017}}</ref> | demographics1_title2 = ᱫᱚᱥᱟᱨ&nbsp;ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info2 = [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]<ref name="wblangoff"/> | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱓᱕᱒᱒᱕ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱓᱕᱖᱕ | registration_plate = WB | blank1_name_sec1 = ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱟᱲᱮ | blank1_info_sec1 = {{Convert|0|km|mi}} | blank2_name_sec1 = ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ | blank2_info_sec1 = ᱥᱤᱞᱤᱜᱩᱲᱤ | blank3_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank3_info_sec1 = [[ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱨ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱨᱥ]] | blank4_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank4_info_sec1 = [[ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ]] | website = {{URL|https://jalpaiguri.gov.in/}} }} '''ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱞᱵᱟᱡᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ [[ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱑᱗ ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ-ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱨ-ᱥᱟᱢᱩᱠᱛᱟᱞᱟ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== {{OSM Location map | width=410| height=350| zoom=10 | coord={{coord|26|50|0|N|88|44|0|E}}| float=left|caption='''ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱟᱞᱵᱟᱵᱟᱡᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ (ᱢᱟᱞ, ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱴᱤᱭᱟᱞᱤ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱟᱨ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ'''<br/>CT: ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ, R: ᱫᱮᱦᱟᱛ/ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ, N: ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ, C: ᱠᱟᱱᱴᱚᱱᱢᱮᱱᱴ, NP: ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ/ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ, TE: ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ<br/>ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ – TG ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ (ᱱᱚᱜᱚᱨ / ᱟᱹᱛᱩ), TE ᱫᱚ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ, JRS: ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ<br/>ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱟᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱹᱴᱩ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ |mark-coord1={{coord|26|52|30|N|88|44|10|E}}| label-pos1=top|label1= Malbazar| numbered1=CT| mark-title1= [[ᱢᱟᱞᱵᱟᱡᱟᱨ]] (CT)|label-color1= #800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|26|53|1|N|88|47|53|E}}| label-pos2=top|label2=Chalsa| numbered2=CT| mark-title2= [[ᱪᱟᱞᱥᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ]] (CT) |mark-coord3={{coord|26|52|6|N|88|48|16|E}}| label-pos3=bottom|label3= Mangalbari| numbered3=CT| mark-title3= [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞᱵᱟᱲᱤ]] (CT)|shape-color3=black| label-size3=13|label-color3=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors --> |mark-coord4={{coord|26|43|6|N|88|45|57|E}}| label-pos4=bottom|label4= Lataguri| numbered4=CT| mark-title4= [[ᱞᱟᱴᱟᱜᱩᱲᱤ]] (CT) |mark-coord5={{coord|26|56|49|N|88|48|44|E}}| label-pos5=right|label5= Matelli| numbered5=CT| mark-title5= [[ᱢᱚᱴᱤᱭᱟᱞᱤᱦᱟᱴ]] (CT) |mark-coord6={{coord|26|52|20|N|88|37|17|E}}| label-pos6=left|label6= Odlabari| numbered6=CT| mark-title6= [[ᱳᱰᱞᱟᱵᱟᱲᱤ]] (CT) |mark-coord7={{coord|26|50|20|N|88|37|1|E}}| label-pos7=right|label7= Dakshin Odlabari| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱳᱰᱞᱟᱵᱟᱲᱤ]] (CT) |mark-coord8={{coord|26|53|57|N|88|35|4|E}}| label-pos8=left|label8=Bagrakote| numbered8=R| mark-title8= [[ᱵᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱳᱴ]] (R)|shape-color8= #A42222 |mark-coord9={{coord|26|50|10|N|88|47|43|E}}| label-pos9=bottom|label9=Batabari TG| numbered9=R| mark-title9= [[ᱵᱟᱴᱟᱵᱟᱲᱤ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (R)|shape-color9= #A42222 |mark-coord10={{coord|26|52|10|N|88|40|1|E}}| label-pos10=top|label10=Dam Dim| numbered10=R| mark-title10= [[ᱰᱟᱢ ᱰᱤᱢ]] (R)|shape-color10= #A42222 |mark-coord11={{coord|26|45|5|N|88|35|8|E}}| label-pos11=left|label11=Gajoldoba| numbered11=R| mark-title11= [[ᱜᱟᱡᱳᱞᱰᱳᱵᱟ]] (R)|shape-color11= #A42222 |mark-coord12={{coord|26|54|33|N|88|43|39|E}}| label-pos12=left|label12=Gurjangjhora TG| numbered12=R| mark-title12= [[ᱜᱩᱨᱡᱚᱝᱡᱷᱳᱨᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (R)|shape-color12= #A42222 |mark-coord13={{coord|26|50|5|N|88|49|31|E}}| label-pos13=right|label13=Murti| numbered13=R| mark-title13= [[ᱢᱩᱨᱛᱤ, ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] (R)|shape-color13= #A42222 |mark-coord14={{coord|26|53|12|N|88|54|55|E}}| label-pos14=right|label14=Nagrakata| numbered14=R| mark-title14= ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ (R)|shape-color14= #A42222 |mark-coord15={{coord|26|59|24|N|88|48|42|E}}| label-pos15=left|label15=Samsing| numbered15=R| mark-title15= [[ᱥᱟᱢᱥᱤᱝ]] (R)|shape-color15= #A42222 |mark-coord16={{coord|26|51|52|N|88|54|23|E}}| label-pos16=right|label16=Sulkapara| numbered16=R| mark-title16= [[ᱥᱩᱞᱠᱟᱯᱟᱲᱟ]] (R)|shape-color16= #A42222 |mark-coord17={{coord|26|56|30|N|88|46|14|E}}| label-pos17=left|label17=Zurantee TG| numbered17=R| mark-title17= [[ᱡᱩᱨᱟᱱᱴᱤ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (R)|shape-color17= #A42222 |mark-coord18={{coord|26|55|13|N|88|41|3|E}}| label-pos18= left |label18= Meenglas TE | numbered18=TE| mark-title18= [[ᱢᱤᱝᱞᱟᱥ ᱟᱨ ᱞᱤᱥ ᱜᱟᱰᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color18=#87A96B |mark-coord19={{coord|26|51|34|N|88|35|21|E}}| label-pos19= left |label19= Leesh River TE | numbered19=TE| mark-title19= [[ᱢᱤᱝᱞᱟᱥ ᱟᱨ ᱞᱤᱥ ᱜᱟᱰᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color19=#87A96B |mark-coord20={{coord|26|58|0|N|88|55|10|E}}| label-pos20= bottom |label20= Hope TE | numbered20=TE| mark-title20= [[ᱦᱳᱯ ᱟᱨ ᱡᱤᱴᱤ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color20=#87A96B |mark-coord21={{coord|26|58|54|N|88|55|39|E}}| label-pos21= right |label21= Jiti TE | numbered21=TE| mark-title21= [[ᱦᱳᱯ ᱟᱨ ᱡᱤᱴᱤ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color21=#87A96B |mark-coord22={{coord|26|57|47|N|88|46|59|E}}| label-pos22= left |label22= Chalouni TE | numbered22=TE| mark-title22= [[ᱪᱟᱞᱳᱣᱱᱤ, ᱟᱭᱵᱷᱤᱞ ᱟᱨ ᱪᱟᱞᱥᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color22=#87A96B |mark-coord23={{coord|26|55|0|N|88|47|10|E}}| label-pos23= right |label23= Aibheeli TE | numbered23=TE| mark-title23= [[ᱪᱟᱞᱳᱣᱱᱤ, ᱟᱭᱵᱷᱤᱞ ᱟᱨ ᱪᱟᱞᱥᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color23=#87A96B |mark-coord24={{coord|26|56|3|N|88|50|15|E}}| label-pos24= right |label24= Chalsa TE | numbered24=TE| mark-title24= [[ᱪᱟᱞᱳᱣᱱᱤ, ᱟᱭᱵᱷᱤᱞ ᱟᱨ ᱪᱟᱞᱥᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color24=#87A96B |mark-coord25={{coord|26|46|20|N|88|48|0|E}}| label-pos25=bottom|label25=Gorumara |labela25= National| labelb25= Park| numbered25=NP| mark-title25= [[ᱜᱳᱨᱩᱢᱟᱨᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (NP)| shape-color25=#228B22 |mark-coord26={{coord|26|54|20|N|88|51|18|E}}| label-pos26=bottom|label26=Chapramari |labela26= Wildlife| labelb26= Sanctuary| numbered26=NP| mark-title26= [[ᱪᱟᱯᱨᱟᱢᱟᱨᱤ ᱵᱤᱨᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱵᱤᱨ]] (NP)| shape-color26=#228B22 |mark-coord27={{coord|26|39|40|N|88|38|40|E}}|label27= ᱴᱤᱥᱴᱟ ᱜᱟᱰᱟ| label-color27 = #77A1CB| label-angle27=60| label-pos27=top| label-size27=10| mark-size27=0| mark-title27=none |mark-coord28={{coord|26|49|0|N|88|57|0|E}}|label28= ᱜᱟᱴᱤᱭᱟ ᱜᱟᱰᱟ| label-color28 = #77A1CB| label-angle28=-45| label-pos28=top| label-size28=10| mark-size28=0| mark-title28=none |mark-coord29={{coord|26|41|0|N|88|53|0|E}}|label29= ᱡᱟᱞᱫᱷᱟᱠᱟ ᱜᱟᱰᱟ| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=80| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29=none |arc-coordA={{coord|27|1|0|N|88|55|0|E}}|arc-textA= ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ| arc-text-colorA=hard grey| arc-angleA=20| arc-gapA=3.5| arc-radiusA=0.4}} ===ᱴᱷᱟᱶ=== ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱛᱷᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱑᱔ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱩᱥᱩᱞ ᱨᱮ {{Coord|26.8869|N|88.9067|E}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>[http://www.fallingrain.com/world/IN/28/Nagrakata.html Map and weather of Nagrakata]</ref> ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱓᱑ ᱥᱤ ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ-ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱨ-ᱥᱟᱢᱩᱠᱛᱟᱞᱟ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ===ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱢᱤᱫ ᱧᱮᱱᱮᱞ=== [[ᱜᱳᱨᱩᱢᱟᱨᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] ᱫᱚ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ [[ᱡᱟᱞᱫᱟᱯᱟᱲᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ [[ᱢᱟᱞᱵᱟᱡᱟᱨ]] ᱫᱚ ᱫᱩᱣᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱟᱞᱵᱟᱡᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = https://northbengaltourism.com/malbazar/ |title = Malbazar |publisher= North Bengal Tourism | accessdate = 13 July 2020 }}</ref><ref>{{cite web | url = https://www.north-bengal.com/dooars.html | title = Dooars Tour | publisher = North Bengal Tourism | accessdate = 13 July 2020 | archive-date = 13 July 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200713050422/https://www.north-bengal.com/dooars.html | url-status = dead }}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱘᱘.᱖᱒% ᱦᱚᱲ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱑᱑.᱓᱒% ᱦᱚᱲ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref name="admin">{{cite web | url = http://jalpaiguri.gov.in/district-profile| title = Jalpaiguri | work =District Profile | publisher = District administration |accessdate = 13 July 2020 }}</ref><ref name="handbook">{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Jalpaiguri |work = Tables 2.2, 2.4b |publisher = Department of Planning and Statistics, Government of West Bengal |accessdate = 13 July 2020 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ᱫᱩᱣᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱟᱭ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱤᱱ ᱪᱟᱥᱵᱟᱥ ᱡᱟᱜᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱒᱖ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱤᱞᱳᱜᱨᱟᱢ ᱪᱟᱥ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web| url =https://www.indiatea.org/tea_growing_regions |title = Tea Growing Regions | work= Dooars and Terai|publisher= Indian Tea Association | accessdate = 13 July 2020}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/TEABOARDCSM/MTA=|title = Dooars-Terai |publisher= Tea Board India | accessdate = 13 July 2020}}</ref> ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱛᱤᱱᱟᱹᱝ ᱜᱟᱱ ᱛᱤᱱᱟᱹᱝ ᱜᱟᱱ ᱡᱟᱜᱟ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | accessdate = 13 July 2020 }}</ref> ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ CT (ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ) ᱟᱨᱵᱟᱝ R (ᱫᱮᱦᱟᱛ / ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱠᱚᱨᱮ TE ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ <small>ᱱᱳᱴ: ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱤᱝᱠ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾</small> ==ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ== ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Jalpaiguri |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |accessdate = 5 July 2020 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱚ ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="map">{{cite web | url = https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_A/19/1902_PART_A_DCHB_JALPAIGURI.pdf| title = District Census Handbook, Jalpaiguri, Series 20, Part XIIA| work= Census of India 2011, Fifth page, map of Jalpaiguri district| publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal| accessdate = 5 July 2020}}</ref> ==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱚᱜᱽᱨᱟᱠᱷᱟᱴᱟ ᱨᱮ ᱑᱕᱐᱐᱐᱐ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱗᱐᱕᱐᱐ (᱕᱐%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱗᱐᱕᱐᱐ (᱕᱐%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱙᱐᱐᱐ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ ᱨᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱗᱐,᱕᱐᱐ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱕᱐%) ᱾<ref>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | accessdate = 4 July 2020}}</ref> ==ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ== [[ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱵᱟ ᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱚᱧᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱯᱷᱨᱚᱱᱴᱤᱭᱟᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ, ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱶᱟ ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ-ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱨ-ᱥᱚᱢᱩᱠᱛᱟᱞᱟ ᱨᱳᱰ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾{{Citation needed|date=November 2021}} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * [http://www.india9.com/i9show/Nagrakata-70941.htm ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ ᱵᱟᱵᱚᱛ] * [http://www.maplandia.com/india/west-bengal/jalpaiguri/nagrakata/ ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱴᱮᱞᱟᱭᱤᱴ ᱱᱚᱠᱥᱟ] * {{Wikivoyage-inline|ᱜᱳᱨᱩᱢᱟᱨᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ}} {{ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ]] gp772vawimtp90odx9oaqpf8xfjbg7c ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ 0 35896 191966 191851 2026-05-17T03:01:06Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191966 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛ}} {{speciesbox | name = ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ | image = Sugar apple on tree.jpg | image2 = Sugar apple with cross section.jpg | image2_caption = ᱡᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ (ᱡᱚᱡᱚᱢ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱨᱮ) | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn |author=Botanic Gardens Conservation International (BGCI) |author2=IUCN SSC Global Tree Specialist Group |date=2019 |title=''Annona squamosa'' |article-number=e.T146787183A146787185 |doi=10.2305/IUCN.UK.2019-2.RLTS.T146787183A146787185.en |access-date=16 December 2022}}</ref> | genus = Annona | species = squamosa | authority = [[Carl Linnaeus|L.]]<ref name="NRCS">{{cite web | url = https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ANSQ | title = PLANTS Profile, ''Annona squamosa'' L | access-date = 17 April 2008 | author = Natural Resources Conservation Service (NRCS) | author-link = Natural Resources Conservation Service | website = The PLANTS Database | publisher = [[United States Department of Agriculture]] }}</ref> | range_map_caption = ᱵᱟᱝ ᱪᱟᱥ ᱟᱠᱟᱱ ''A. squamosa'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱾ | synonyms = *''Annona asiatica'' {{small|L.}} *''Annona asiatica'' {{small|Vahl}} *''Annona cinerea'' {{small|Dunal}} *''Annona distincta'' {{small|Raeusch.}} *''Annona forskahlii'' {{small|DC.}} *''Annona glabra'' {{small|Forssk.}} *''Annona squamosa'' {{small|Delile}} *''Annona squamosa'' f. ''parvifolia'' {{small|Kuntze}} *''Xylopia glabra'' {{small|L.}} *''Xylopicron glabrum'' {{small|(L.) Crantz}} |synonyms_ref = <ref name=":1">{{Cite web |title=''Annona squamosa'' L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:72319-1 |website=Plants of the World Online |access-date=30 March 2026 |language=en}}</ref> }} '''ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ''' (''Annona squamosa'') ᱫᱚ [[:en:Annonaceae|''ᱮᱱᱚᱱᱟᱥᱮᱭᱟᱭ'']] ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱩᱰᱤᱧ, ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱰᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ ᱥᱮ [[ᱜᱟᱡᱟᱲ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="aluka">{{Cite web|title=Compilation: Annona squamosa|url=https://plants.jstor.org/compilation/Annona.squamosa|work=Global Plants|publisher=JSTOR|access-date=5 September 2019}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱡᱚᱡᱚᱢ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱚ ᱡᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱛᱮ '''ᱥᱩᱜᱟᱨ ᱮᱯᱩᱞ''' ᱥᱮ '''ᱥᱩᱭᱤᱴᱥᱚᱯ''' ᱥᱮ '''ᱠᱚᱥᱴᱚᱨᱰ ᱮᱯᱩᱞ''' ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=":0">{{Cite book |title=The Complete Guide to Edible Wild Plants |publisher=[[Skyhorse Publishing]] |others=[[United States Department of the Army]] |year=2009 |isbn=978-1-60239-692-0 |location=New York |page=100 |language=en-US |oclc=277203364}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ ''Annona reticulata'' ᱟᱨ ''Annona cherimola'' ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱛᱮ ᱞᱚᱞᱚ ᱟᱨ ᱞᱟᱛᱟᱲ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱵᱮᱥ ᱮ ᱥᱟᱦᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ,<ref name="aft">{{cite web|url=http://www.worldagroforestry.org/Sea/Products/AFDbases/AF/asp/SpeciesInfo.asp?SpID=214|archive-url=https://web.archive.org/web/20110526114153/http://www.worldagroforestry.org/Sea/Products/AFDbases/AF/asp/SpeciesInfo.asp?SpID=214|archive-date=26 May 2011|title=Current name: ''Annona squamosa''|access-date=17 April 2008|website=AgroForestryTree Database|publisher=International Center For Research In Agroforestry}}</ref> (ᱡᱟᱦᱟᱸᱭᱟᱜ ᱡᱚ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱦᱚᱸ ᱯᱨᱟᱭ: ᱢᱤᱫ ᱜᱮᱭᱟ)<ref name="GRIN">{{GRIN | access-date = 17 April 2008}}</ref> ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱪᱟᱥ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="purdue">{{cite web| url = http://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/sugar_apple.html| title = Sugar Apple ''Annona squamosa''| access-date = 17 April 2008| last = Morton| first = Julia| author-link = Julia Morton| year = 1987| page = 69| website = Fruits of warm climates| publisher = Department of Horticulture & Landscape Architecture, Purdue University| archive-url= https://web.archive.org/web/20080405173228/http://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/sugar_apple.html| archive-date= 5 April 2008 | url-status= live}}</ref> ''Annona squamosa'' (ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱛᱩᱞᱟᱹᱢ (semi-deciduous) ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱧᱩᱨᱩᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name="FNA">{{cite book | last =Kral | first =Robert | editor =Flora of North America Editorial Committee | chapter =''Annona squamosa'' Linnaeus, Sp. Pl. 1: 537. 1753 | title =Flora of North America North of Mexico | volume =3 | chapter-url =http://beta.floranorthamerica.org/Annona_squamosa | access-date =5 September 2019 | archive-date =5 September 2019 | archive-url =https://web.archive.org/web/20190905193546/http://beta.floranorthamerica.org/Annona_squamosa | url-status =dead }}</ref> ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ {{convert|3 to 8|m|ft|abbr=off|frac=2}} ᱜᱟᱱ ᱩᱥᱩᱞ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ,<ref name="aluka" /><ref name="FNA" /> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱟᱣᱟᱨᱥᱚᱯ (''Annona muricata'') ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="PIER">{{cite web | url = http://www.hear.org/pier/species/annona_squamosa.htm | title = Annona squamosa | access-date = 17 April 2008 |website=[[Hawaiian Ecosystems at Risk project|Pacific Island Ecosystems at Risk]] (PIER) | date = 5 January 2008 | archive-url= https://web.archive.org/web/20080512181628/http://www.hear.org/pier/species/annona_squamosa.htm| archive-date= 12 May 2008 | url-status= live}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱚᱞᱚ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱤᱱᱥ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Morton">{{cite web|last=Morton|first=Julia|author-link=Julia Morton|title=Annona squamosa|url=http://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/sugar_apple.html|work=Fruits of warm climates|access-date=6 March 2013|page=69|year=1987}}</ref> [[File:Custard Apple - Flora Sinensis 1656 (2950756).jpg|thumb|237px|Michał Boym ᱟᱜ ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ (᱑᱖᱕᱕)]] ᱱᱚᱣᱟ [[ᱡᱚ]] ᱫᱚ ᱜᱩᱞᱟᱹᱴ-ᱠᱳᱱ (spherical-conical) ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱮᱲ ᱛᱮ {{convert|5|-|10|cm|in|abbr=off|frac=4}} ᱟᱨ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱛᱮ {{convert|6|-|10|cm|in|abbr=on|frac=4}} ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱫᱚ {{convert|100|-|240|g|oz|abbr=off}} ᱜᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱳᱠᱟᱜ ᱫᱚ ᱢᱳᱴᱟ ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱜᱩᱴᱤ-ᱜᱩᱴᱤ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱚᱝ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱦᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱲ ᱥᱮ ᱦᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱲ-ᱱᱤᱞ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱟᱫᱚᱢ ᱡᱟᱹᱛ ᱨᱮᱫᱚ ᱜᱩᱞᱟᱹᱯᱤ ᱨᱚᱝ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ''Annona'' ᱡᱚ ᱠᱚ ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ (segments) ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ; ᱡᱚ ᱛᱤᱱ ᱨᱮ ᱵᱤᱞᱤᱜᱼᱟ, ᱩᱱ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱛᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ (flesh) ᱫᱚ ᱥᱚᱣᱟᱱ ᱟᱨ ᱦᱮᱲᱮᱢ ᱜᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱩᱸᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱞᱠᱟ ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱵᱤᱞ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱴᱟᱨᱰ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱡᱟᱝ ᱠᱚᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱮᱲᱮᱢ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱛᱮ ᱯᱚᱴᱚᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ {{convert|13|to|16|mm|in|adj=mid|frac=8|-long}} ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱡᱟᱝ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱛᱟᱞᱟ ᱰᱟᱹᱱᱴᱷᱤᱜ ᱟᱨᱮ ᱛᱮ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱞᱟᱹᱵᱤᱛ, ᱠᱟᱹᱡ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱜᱩᱴᱤ ᱟᱱ ᱟᱨ ᱪᱤᱠᱟᱹᱬ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱟᱨ ᱡᱷᱟᱞᱠᱟᱣ ᱟᱱ ᱡᱟᱝ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱡᱚ ᱨᱮ ᱒᱐–᱔᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱮ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱳᱠᱟᱜ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱹᱭᱨᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ ᱡᱟᱝ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱜᱮᱭᱟ ᱾<ref name=Morton/><ref name=AFTDB>{{cite web|work=AgroForestryTree Database|title=''Annona squamosa''|url=http://www.worldagroforestrycentre.org/SEA/Products/AFDbases/AF/asp/SpeciesInfo.asp?SpID=214|access-date=16 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20070314161010/http://www.worldagroforestrycentre.org/SEA/Products/AFDbases/AF/asp/SpeciesInfo.asp?SpID=214|archive-date=14 March 2007}}</ref> ᱡᱟᱝ ᱠᱚᱫᱚ ᱨᱤᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱤᱡᱩ ᱜᱚᱡ ᱨᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ US EPA ᱥᱮ EU ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref name=":0" /> ᱡᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱳᱠᱟᱜ ᱫᱚ Reuleaux triangle ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨ ᱦᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱲ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱠᱷᱮᱨᱪᱮᱫ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱞᱟᱹᱵᱤᱛ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ ᱵᱮᱞᱮ ᱞᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱣᱟᱱ ᱟᱨ ᱦᱚᱝᱠᱚᱝ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛ ᱠᱚ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ '''ᱟᱴᱮᱢᱳᱭᱟ''' (atemoya) ᱥᱮ "ᱟᱱᱟᱱᱟᱥ ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ", ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ ᱟᱨ ᱪᱮᱨᱤᱢᱳᱭᱟ (cherimoya) ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱭᱵᱨᱤᱰ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱣᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱᱟ, ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱑᱙᱐᱘ ᱨᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱚ ᱫᱚ ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱮ ᱦᱮᱲᱮᱢᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱪᱟᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱱᱟᱱᱟᱥ ᱞᱮᱠᱟ ᱥᱤᱵᱤᱞᱟ ᱾ == ᱵᱚᱨᱱᱚᱱ == [[Image:Annona squamosa (Custurd Apple) flower in Hyderabad, AP W IMG 9352.jpg|thumb|ᱵᱟᱦᱟ]] [[File:Young sugar apple seedling.jpg|thumb|right|ᱚᱯᱟᱫ ᱫᱟᱨᱮ]] [[Image:Annona squamosa (Custurd Apple) plant in Hyderabad, AP W IMG 9354.jpg|thumb|right|ᱰᱟᱹᱨ ᱠᱚ]] ''Annona squamosa'' ([[ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ]]) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚ ᱫᱚ ᱦᱮᱲᱮᱢ ᱯᱩᱸᱰ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱞᱚᱞᱚ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱᱟ ᱾<ref name="FNA"/> === ᱰᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱥᱟᱠᱟᱢ === [[File:Annona squamosa at Kampung Bukit Jagong 20230629 174058.jpg|thumb|ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱚ]] ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱟᱹᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱟᱞᱠᱟ ᱠᱷᱟᱹᱭᱨᱤ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱧᱩᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱚ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ; ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱪᱳᱠᱟᱜ ᱫᱚ ᱦᱟᱞᱠᱟ ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱡ ᱵᱟᱵᱟᱜ ᱜᱮᱭᱟ; ᱱᱟᱱᱦᱟ ᱰᱟᱹᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱷᱟᱹᱭᱨᱤ ᱨᱚᱝ ᱛᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱦᱟᱞᱠᱟ ᱠᱷᱟᱹᱭᱨᱤ ᱴᱚᱰᱚᱜ (lenticels - ᱰᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱜᱩᱞᱟᱹᱴ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ) ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref name="aft" /> ᱱᱟᱱᱦᱟ, ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱤᱫ (alternate) [[ᱥᱟᱠᱟᱢ]] ᱠᱚᱫᱚ<ref name="PIER" /> ᱮᱠᱞᱟ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ,<ref name="aft" /> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ {{convert|5 to 17|cm|in|frac=4|abbr=off}} ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱟᱨ {{convert|2 to 6|cm|in|frac=8|abbr=on}} ᱪᱚᱣᱲᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ;<ref name="FNA" /><ref name="aft" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱩᱴᱟᱹ ᱥᱮᱫ ᱜᱩᱞᱟᱹᱴ ᱟᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱫ ᱫᱚ ᱪᱩᱸᱭ ᱜᱮᱭᱟ (oblong-lanceolate) ᱾<ref name="FNA" /> ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱜᱮ ᱦᱟᱞᱠᱟ ᱦᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱲ ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱪᱤᱠᱟᱹᱬ ᱜᱮᱭᱟ,<ref name="aft" /> ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱠᱟᱹᱡ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱡ ᱩᱵ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="aluka" /> ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱮ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱛᱮ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱫᱟᱛᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱜᱮᱫ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref name="aft" /><ref name="PIER" /> ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱰᱟᱹᱱᱴᱷᱤᱜ ᱫᱚ {{convert|0.4 to 2.2|cm|in|abbr=on|frac=8}} ᱡᱤᱞᱤᱧᱟ,<ref name="FNA" /> ᱦᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱲ ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱡ-ᱠᱟᱹᱡ ᱩᱵ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref name="aft" /> === ᱵᱟᱦᱟ === ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱮᱠᱞᱟ ᱥᱮ ᱒-᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱛᱷᱚᱯᱮ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱛᱮ {{convert|2.5|cm|in|abbr=on|frac=4}} ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref name="FNA" /> ᱱᱟᱱᱦᱟ ᱟᱨ ᱩᱵ ᱟᱱ {{convert|2|cm|in|abbr=on|frac=4}} ᱰᱟᱹᱱᱴᱷᱤᱜ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱲ-ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ ᱡᱷᱩᱞᱟᱹᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref name="aft" /><ref name="FNA" /> ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱦᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱲ ᱯᱟᱹᱠᱷᱲᱤ (petals) ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱩᱴᱟᱹ ᱥᱮᱫ ᱵᱮᱸᱜᱟᱲ ᱨᱚᱝ ᱜᱮᱭᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ {{convert|1.6 to 2.5|cm|in|abbr=on|frac=8}} ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱟᱨ {{convert|0.6 to 0.75|cm|in|abbr=on|frac=16}} ᱪᱚᱣᱲᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ; ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱮᱭᱟ ᱯᱟᱹᱠᱷᱲᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱜᱮᱭᱟ ᱥᱮ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱮᱭᱟ ᱾<ref name="aluka" /><ref name="FNA" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱠᱮᱥᱚᱨ (stamens) ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ; ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱩᱸᱰ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨ {{convert|1.6|cm|in|abbr=on|frac=8}} ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱡ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ; ᱰᱤᱢᱵᱟᱥᱚᱭ (ovary) ᱫᱚ ᱦᱟᱞᱠᱟ ᱦᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱲ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱯᱩᱸᱰ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ (Styles) ᱠᱚᱫᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱣᱨᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱤᱥᱴᱤᱞ (pistil) ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱜᱩᱴᱤ (tubercle) ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ {{convert|1.3 to 1.9|cm|in|abbr=on|frac=4}} ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱟᱨ {{convert|0.6 to 1.3|cm|in|abbr=on|frac=8}} ᱪᱚᱣᱲᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ ᱡᱚ (aggregate fruit) ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱾<ref name="aft" /> ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱱᱤᱨᱚᱱ ᱨᱤᱛᱩ ᱟᱨ ᱡᱮᱴᱷ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref name="FNA" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱨᱟᱜᱚᱬ (pollination) ᱫᱚ ᱱᱤᱴᱤᱰᱩᱞᱤᱰ ᱛᱤᱡᱩ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>McGregor, S.E. [http://gears.tucson.ars.ag.gov/book/ Insect Pollination Of Cultivated Crop Plants] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230326235745/http://gears.tucson.ars.ag.gov/book/ |date=26 March 2023 }} [[USDA]], 1976</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱨᱟᱜᱽ (pollen) ᱫᱚ ᱴᱮᱴᱨᱟᱰᱥ (tetrads) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱩᱨᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>Walker JW (1971) Pollen Morphology, Phytogeography, and Phylogeny of the Annonaceae. Contributions from the Gray Herbarium of Harvard University, 202: 1-130.</ref> === ᱡᱚ ᱟᱨ ᱵᱚᱝᱥᱚ ᱵᱷᱮᱫᱽ === ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱓ ᱠᱷᱚᱱ ᱔ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱚ ᱫᱚ ᱵᱤᱞᱤᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Grant2021">{{cite web |last1=Grant |first1=Amy |title=What Is Sugar Apple Fruit: Can You Grow Sugar Apples |url=https://www.gardeningknowhow.com/ornamental/trees/annona/sugar-apple-trees.htm |website=Gardening Know How |access-date=4 August 2023 |date=2021}}</ref> ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱯᱤᱥᱴᱤᱞ (pistils) ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱞᱟᱹᱵᱤᱛ ᱟᱨ ᱜᱩᱴ ᱡᱚ (aggregate fruit) ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ,<ref name="aft" /> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱟᱨᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝᱚᱜᱼᱟ<ref name="FNA" /> ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱤᱞᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱩᱞᱟᱹᱴ ᱥᱮ ᱠᱚᱲᱟᱢ (heart-shaped) ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱲ-ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱡᱚ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱳᱴᱟ ᱰᱟᱹᱱᱴᱷᱤᱜ ᱨᱮ ᱟᱠᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱲ (diameter) ᱫᱚ {{convert|5 to 10|cm|in|frac=8|abbr=on}} ᱜᱟᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref name="aft" /><ref name="aluka" /><ref name="FNA" /><ref name="PIER" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱩᱞᱟᱹᱴ ᱜᱩᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱫᱷᱩᱲᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱯᱚᱴᱚᱢ (bloom) ᱛᱮ ᱰᱟᱞᱚᱵ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱡᱚ ᱫᱚ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱠᱟᱨᱯᱮᱞ (carpels) ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="aluka" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ (pulp) ᱫᱚ ᱯᱩᱸᱰ-ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ,<ref name="aluka" /> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱚᱢ ᱞᱮᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱚᱣᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱟᱨᱯᱮᱞ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱜᱩᱞᱟᱹᱴ, ᱡᱷᱟᱞᱠᱟᱣ ᱟᱱ ᱟᱨ ᱪᱤᱠᱟᱹᱬ ᱡᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref name="aft" /> ᱡᱟᱝ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱹᱭᱨᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ {{convert|1.3 to 1.6|cm|in|abbr=on|frac=8}} ᱜᱟᱱ ᱡᱤᱞᱤᱧᱟ ᱾<ref name="aft" /><ref name="aluka" /> == ᱯᱩᱥᱴᱤ ᱟᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ == {{nutritional value | name=ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ (Sugar-apple), ᱵᱮᱨᱮᱞᱟᱜ | kJ=393 | protein=2.06 g | fat=0.29 g | carbs=23.64 g | fiber=4.4 g | calcium_mg=24 | iron_mg=0.6 | magnesium_mg=21 | phosphorus_mg=32 | potassium_mg=247 | sodium_mg=9 | zinc_mg=0.1 | manganese_mg=0.42 | vitC_mg=36.3 | thiamin_mg=0.11 | riboflavin_mg=0.113 | niacin_mg=0.883 | pantothenic_mg=0.226 | vitB6_mg=0.2 | folate_ug=14 | source_usda = 1 | note=[https://web.archive.org/web/20160309144328/https://ndb.nal.usda.gov/ndb/search/list?qlookup=09321&format=Full USDA Database ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱤᱝᱠ] }} ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ ᱨᱮᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱟᱲᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱤᱴᱟᱢᱤᱱ C ᱟᱨ ᱢᱟᱝᱜᱟᱱᱤᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱡᱷᱟᱨᱱᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱴᱟᱢᱤᱱ B1 ᱟᱨ ᱵᱷᱤᱴᱟᱢᱤᱱ B6 ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱯᱚᱨᱤᱢᱟᱬ ᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱵᱷᱤᱴᱟᱢᱤᱱ B2, B3, B5, B9, ᱢᱮᱬᱦᱮᱫ, ᱢᱮᱜᱽᱱᱮᱥᱤᱭᱟᱢ, ᱯᱷᱚᱥᱯᱷᱚᱨᱚᱥ ᱟᱨ ᱯᱚᱴᱟᱥᱤᱭᱟᱢ ᱦᱚᱸ ᱴᱷᱤᱠ-ᱴᱷᱟᱠ ᱜᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ == ᱨᱟᱥᱟᱭᱱᱤᱠ ᱜᱩᱱ == ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮᱫᱚ ᱰᱟᱭᱴᱟᱨᱯᱮᱱᱳᱭᱮᱰ ᱟᱞᱠᱟᱞᱳᱭᱮᱰ '''ᱟᱴᱤᱥᱤᱱ''' (atisine) ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ''Annona squamosa'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚᱨᱮ ᱚᱠᱥᱳᱯᱷᱳᱭᱮᱵᱤᱱ (oxophoebine),<ref name="pmid23678817">{{cite journal |author=Dholvitayakhun A, Trachoo N |display-authors=etal |year=2013 |title=Potential applications for ''Annona squamosa'' leaf extract in the treatment and prevention of foodborne bacterial disease |journal=Natural Product Communications |volume=8 |issue=3 |pages=385–388 |doi=10.1177/1934578X1300800327 |pmid=23678817 |doi-access=free}}</ref> ᱨᱮᱴᱤᱠᱩᱞᱤᱱ (reticuline),<ref name="pmid23678817" /> ᱟᱭᱤᱥᱳᱠᱳᱨᱤᱰᱤᱱ (isocorydine),<ref name="pmid21342663">{{cite journal |author=Yadav DK, Singh N |display-authors=etal |year=2011 |title=Anti-ulcer constituents of ''Annona squamosa'' twigs |journal=Fitoterapia |volume=82 |issue=4 |pages=666–675 |doi=10.1016/j.fitote.2011.02.005 |pmid=21342663}}</ref> ᱟᱨ ᱢᱤᱛᱷᱟᱭᱤᱞ-ᱠᱳᱨᱤᱰᱟᱞᱰᱤᱱ (methylcorydaldine)<ref name="pmid21342663" /> ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱞᱠᱟᱞᱳᱭᱮᱰ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱯᱷᱞᱟᱵᱷᱳᱱᱳᱭᱮᱰ '''ᱠᱣᱮᱨᱥᱮᱴᱤᱱ-᱓-ᱳ-ᱜᱞᱩᱠᱳᱥᱟᱭᱤᱰ''' (quercetin-3-O-glucoside) ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="pmid18997283">{{cite journal |author=Panda S, Kar A |year=2007 |title=Antidiabetic and antioxidative effects of ''Annona squamosa'' leaves are possibly mediated through quercetin-3-O-glucoside |journal=BioFactors |volume=31 |issue=3–4 |pages=201–210 |doi=10.1002/biof.5520310307 |pmid=18997283 |s2cid=38336427}}</ref> Bayer AG ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱨ ᱨᱟᱱ ᱥᱮ ᱡᱤᱣᱤ-ᱠᱷᱟᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱥᱤᱴᱳᱡᱮᱱᱤᱱ (acetogenin) ᱩᱰᱩᱜᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱚᱦᱚᱨ ᱯᱮᱴᱮᱱᱴ (patent) ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ, ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ US ᱥᱮ EU ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |author=Moeschler HF, Pfluger W |display-authors=etal |date=August 1987 |title=Insecticide US 4689232 A |url=https://patents.google.com/patent/US4689232 |access-date=3 December 2014}}</ref> ᱮᱴᱟᱜ ᱮᱥᱤᱴᱳᱡᱮᱱᱤᱱ ᱠᱚᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱝ,<ref name="pmid22609808">{{cite journal |author=Chen Y, Xu SS |display-authors=etal |year=2012 |title=Anti-tumor activity of ''Annona squamosa'' seeds extract containing annonaceous acetogenin compounds |journal=Journal of Ethnopharmacology |volume=142 |issue=2 |pages=462–466 |doi=10.1016/j.jep.2012.05.019 |pmid=22609808}}</ref> ᱪᱳᱠᱟᱜ,<ref name="pmid2348205">{{cite journal |author=Li XH, Hui YH |display-authors=etal |year=1990 |title=Bullatacin, bullatacinone, and squamone, a new bioactive acetogenin, from the bark of ''Annona squamosa'' |journal=Journal of Natural Products |volume=53 |issue=1 |pages=81–86 |doi=10.1021/np50067a010 |pmid=2348205}}</ref> ᱟᱨ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱴᱷᱟᱶ == ''Annona squamosa'' (ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ) ᱫᱚ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱚᱞᱚ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱵᱟᱭ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ Annona ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱪᱟᱥ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱞᱚᱞᱚ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱚ ᱪᱟᱥ ᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]], [[ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ]], [[ᱛᱷᱟᱭᱞᱮᱱᱰ]], [[ᱛᱟᱭᱣᱟᱱ]] ᱟᱨ [[ᱪᱤᱱ]] (ᱠᱚᱧᱮ ᱨᱮ ᱥᱩᱡᱷᱳᱣ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ) ᱾<ref>{{Cite web|url = https://inaturalist.ca/observations/37152727|title = Sweetsop (Annona squamosa)|date = January 2020|access-date = 2026-05-14|archive-date = 2023-11-06|archive-url = https://web.archive.org/web/20231106194005/https://inaturalist.ca/observations/37152727|url-status = dead}}</ref> ᱑᱕᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱛᱮ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱤᱣᱵᱟ]], ᱮᱛᱚᱢ [[ᱯᱷᱞᱳᱨᱤᱰᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱨᱟᱡᱤᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱤᱭᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱫᱚᱢ ᱡᱟᱜᱟ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="aft"/><ref name=purdue/><ref name="PIER"/> ; ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ:<ref name=":1"/> :'''ᱱᱤᱭᱳᱴᱨᱳᱯᱤᱠ''' ::'''ᱮᱛᱚᱢ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ:''' [[ᱢᱮᱠᱥᱤᱠᱳ]] ::'''ᱛᱟᱞᱟ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ:''' ᱠᱳᱥᱴᱟ ᱨᱤᱠᱟ, ᱮᱞ ᱥᱟᱞᱵᱷᱟᱰᱳᱨ, ᱜᱩᱣᱟᱴᱮᱢᱟᱞᱟ, [[ᱦᱚᱱᱰᱩᱨᱟᱥ]], [[ᱱᱤᱠᱟᱨᱟᱜᱩᱣᱟ]], ᱯᱟᱱᱟᱢᱟ ::'''ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ:''' [[ᱠᱚᱞᱚᱢᱵᱤᱭᱟ]] ; ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ:<ref name=":1" /> ::'''ᱯᱨᱚᱥᱟᱱᱛ ᱢᱟᱦᱟᱫᱚᱨᱭᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ:''' [[ᱥᱟᱢᱳᱣᱟ]], [[ᱴᱳᱝᱜᱟ]] ::'''ᱮᱛᱚᱢ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ:''' ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ (ᱯᱷᱞᱳᱨᱤᱰᱟ) ::'''ᱠᱮᱨᱤᱵᱤᱭᱟᱱ:''' [[ᱮᱱᱴᱤᱜᱩᱣᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱨᱵᱩᱰᱟ]], [[ᱵᱟᱦᱟᱢᱟᱥ]], [[ᱵᱟᱨᱵᱟᱰᱳᱥ]], [[ᱠᱤᱣᱵᱟ]], [[ᱰᱚᱢᱤᱱᱤᱠᱟ]], [[ᱰᱚᱢᱤᱱᱤᱠᱟᱱ ᱨᱤᱯᱟᱵᱽᱞᱤᱠ]], [[ᱜᱽᱨᱮᱱᱟᱰᱟ]], [[ᱜᱩᱣᱟᱰᱮᱞᱩᱯ]], [[ᱦᱟᱭᱛᱤ]], [[ᱡᱟᱢᱟᱭᱠᱟ]], [[ᱢᱟᱨᱴᱤᱱᱤᱠ]], [[ᱢᱚᱱᱴᱥᱮᱨᱟᱴ]], [[ᱱᱮᱫᱟᱨᱞᱮᱱᱰᱥ ᱮᱱᱴᱤᱞᱮᱥ]], [[ᱯᱩᱣᱮᱨᱴᱳ ᱨᱤᱠᱳ]], [[ᱥᱮᱱᱴ ᱠᱤᱴᱥ ᱟᱨ ᱱᱮᱵᱷᱤᱥ]], [[ᱥᱮᱱᱴ ᱞᱩᱥᱤᱭᱟ]], [[ᱥᱮᱱᱴ ᱵᱷᱤᱱᱥᱮᱱᱴ ᱟᱨ ᱜᱽᱨᱮᱱᱟᱰᱤᱱᱥ]], [[ᱥᱩᱨᱤᱱᱟᱢ]], [[ᱛᱨᱤᱱᱤᱫᱟᱫᱽ ᱟᱨ ᱴᱳᱵᱮᱜᱳ]], [[ᱵᱷᱟᱨᱡᱤᱱ ᱟᱭᱞᱮᱱᱰᱥ]] ::'''ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ:''' [[ᱥᱩᱨᱤᱱᱟᱢ]], [[ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱜᱩᱣᱟᱱᱟ]], [[ᱜᱩᱣᱟᱱᱟ]], [[ᱵᱷᱮᱱᱮᱡᱩᱭᱮᱞᱟ]], [[ᱵᱚᱞᱤᱵᱷᱤᱭᱟ]], [[ᱤᱠᱣᱟᱰᱚᱨ]], [[ᱯᱮᱨᱩ]], [[ᱟᱨᱡᱮᱱᱴᱤᱱᱟ]], [[ᱵᱨᱟᱡᱤᱞ]], [[ᱪᱤᱞᱤ]], [[ᱯᱟᱨᱟᱜᱩᱣᱮ]], [[ᱩᱨᱩᱜᱩᱣᱮ]]<ref name="aft" /> ::'''[[Afrotropic|ᱟᱯᱷᱨᱳᱴᱨᱳᱯᱤᱠ]]:''' [[ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ]], [[ᱱᱟᱢᱤᱵᱤᱭᱟ]], [[ᱥᱟᱣᱫᱤ ᱟᱨᱚᱵᱽ]], [[ᱥᱩᱫᱟᱱ]], [[ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ]], [[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]], [[ᱭᱮᱢᱮᱱ]] ::'''[[Australasia|ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱮᱥᱤᱭᱟ]]:''' [[ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ]], [[ᱯᱷᱤᱡᱤ]], [[ᱱᱤᱣᱡᱤᱞᱮᱱᱰ]], [[ᱯᱟᱯᱩᱣᱟ ᱱᱤᱣ ᱜᱤᱱᱤ]], [[ᱥᱚᱞᱳᱢᱚᱱ ᱟᱭᱞᱮᱱᱰᱥ]] ::'''[[Indomalaya|ᱤᱱᱰᱳᱢᱟᱞᱟᱭᱟ]]:''' [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]], [[ᱠᱮᱢᱵᱳᱰᱤᱭᱟ]], [[ᱪᱤᱱ]], [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]], [[ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ]], [[ᱞᱟᱣᱳᱥ]], [[ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ]], [[ᱱᱮᱯᱟᱞ]], [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]], [[ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱤᱱᱥ]], [[ᱥᱨᱤᱞᱟᱝᱠᱟ]], [[ᱛᱟᱭᱣᱟᱱ]], [[ᱛᱷᱟᱭᱞᱮᱱᱰ]], [[ᱢᱤᱭᱟᱱᱢᱟᱨ]], [[ᱵᱷᱤᱭᱮᱛᱱᱟᱢ]] ::'''[[Palearctic|ᱯᱮᱞᱤᱭᱟᱨᱠᱴᱤᱠ]]:''' [[ᱥᱟᱭᱯᱨᱟᱥ]], [[ᱜᱽᱨᱤᱥ]], [[ᱞᱮᱵᱟᱱᱚᱱ]], [[ᱢᱟᱞᱴᱟ]], [[ᱤᱥᱨᱟᱭᱮᱞ]] == ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱟᱨ ᱪᱟᱥ == ''Annona'' ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸ ᱞᱚᱞᱚ ᱥᱮ ᱟᱫᱷᱟ-ᱞᱚᱞᱚ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱞᱚᱞᱚᱥᱚᱝ ᱫᱚ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱨᱤᱛᱩ ᱨᱮ {{convert|25|°C|°F}} ᱠᱷᱚᱱ {{convert|41|°C|°F}} ᱟᱨ ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱨᱤᱛᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱩᱸᱴ ᱞᱚᱞᱚᱥᱚᱝ {{convert|15|°C|°F}} ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱟᱨ ᱵᱚᱨᱚᱯ ᱵᱟᱭ ᱥᱟᱦᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ; {{convert|10|°C|°F}} ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱚᱞᱚᱥᱚᱝ ᱠᱚᱢ ᱞᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱚ ᱧᱩᱨᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱵᱚᱨᱚᱯ ᱞᱮᱠᱟ ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱨᱮᱫᱚ ᱫᱟᱨᱮ ᱜᱚᱡ ᱦᱚᱸ ᱜᱚᱡ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱛᱟᱞᱟᱢᱟᱞᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱮ ᱛᱮᱛᱟᱝ ᱥᱟᱦᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱪᱟᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ {{Convert|700|mm}} ᱫᱟᱜ ᱡᱟᱹᱲᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ, ᱟᱨ ᱟᱠᱟᱞ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱡᱚ ᱵᱟᱭ ᱡᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱞᱟᱛᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|2000|m|ft|abbr=off}} ᱩᱥᱩᱞ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱦᱟᱨᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱞᱚᱞᱚ-ᱨᱚᱦᱚᱲ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱦᱟᱨᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱡᱚ ᱡᱚᱜᱼᱟ, ᱵᱟᱨ-ᱯᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮᱜᱮ ᱡᱚ ᱮᱢ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵᱟ ᱾ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱕᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ ᱡᱚ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱷᱞᱳᱨᱤᱰᱟ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱡᱚ ᱡᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱨᱟᱜᱚᱬ (pollinators) ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱜᱮᱭᱟ; ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱤ ᱛᱮ ᱵᱟᱨᱥᱟ (brush) ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱚᱨᱟᱜᱚᱬ ᱦᱚᱪᱚ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱡᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱤᱱ ᱠᱩᱥᱤ ᱟᱱ ᱯᱚᱨᱟᱜᱚᱬᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ - Nitidulidae, Staphylinidae, Chrysomelidae, Curculionidae ᱟᱨ Scarabaeidae ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱛᱤᱡᱩ (beetles) ᱠᱚ ᱾<ref name=purdue/><ref name=AFTDB/> == ᱡᱤᱣᱤ-ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ == ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ''Graphium agamemnon'' (tailed jay) ᱯᱤᱯᱤᱲᱤᱭᱟᱹᱝ ᱨᱤᱱ ᱞᱟᱨᱵᱷᱟ (larvae) ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱥᱩᱞ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱤᱱᱥ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱚ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱵᱟᱫᱩᱲ (''kabag'' ᱥᱮ ''kabog'') ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱝ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱰᱷᱤᱯ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱰᱷᱤᱯ ᱛᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱾ == ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ == ᱥᱤᱧᱚᱛ, ᱛᱷᱟᱭᱞᱮᱱᱰ ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱨᱟᱱ ᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱫᱚ ᱫᱟᱜ ᱥᱟᱶ ᱞᱚᱞᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱚᱰᱚᱠ ᱟᱨ ᱩᱪᱷᱟᱹᱣ ᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱡᱟᱨ ᱠᱚ ᱵᱮᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾<ref name=" doi10.1016/j.hermed.2016.10.003">{{cite journal| author=Dholvitayakhun A, Trachoo N| title=Using scanning and transmission electron microscopy to investigate the antibacterial mechanism of action of the medicinal plant ''Annona squamosa'' Linn | journal=Journal of Herbal Medicine | year= 2016| volume= 7| pages= 31–36|doi =10.1016/j.hermed.2016.10.003|display-authors=etal| url=https://zenodo.org/record/884833 }}</ref> ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱭᱩᱨᱵᱮᱫᱽ ᱨᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱫᱚ ᱨᱤᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱷᱟᱣ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱜᱟᱣᱟ ᱾<ref name=" doi10.1016/j.hermed.2016.10.003" /> ᱢᱮᱠᱥᱤᱠᱳ ᱨᱮ, ᱥᱤᱢ ᱠᱚ ᱩᱛᱩ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱫᱚ ᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱜᱟᱥᱟᱣᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱢ ᱟᱜ ᱵᱟᱥᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾<ref name=purdue/> ᱮᱛᱷᱱᱳᱢᱮᱰᱤᱥᱤᱱ (ethnomedicine) ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite journal |last1=Bisht |first1=Manohar S. |last2=Mahajan |first2=Shruti |last3=Chakraborty |first3=Abhisek |last4=Sharma |first4=Vineet K. |title=A high-quality genome assembly of Annona squamosa (custard apple) provides functional insights into an emerging fruit crop |journal=DNA Research |date=June 2025 |volume=32 |issue=3 |doi=10.1093/dnares/dsaf007|pmc=12116420 }}</ref> ᱦᱟᱭᱛᱤ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱚ ᱫᱚ ''cachiman'' ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱩᱥ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Cachiman (Annona reticulata L.) |url=http://caribfruits.cirad.fr/fruits_tropicaux/cachiman |website=Carib Fruits |access-date=8 November 2020}}</ref> == ᱜᱮᱞᱟᱨᱤ == <gallery> File:Annona squamosa fruit from Myanmar.jpg|ᱢᱤᱭᱟᱱᱢᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ ᱡᱚ File:Pineapple shijia.jpg|ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ (ᱡᱚᱡᱚᱢ), ᱛᱟᱭᱣᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ "ᱟᱱᱟᱱᱟᱥ ᱥᱤᱡᱤᱭᱟ" (atemoya) (ᱞᱮᱸᱜᱟ) ᱥᱟᱶ File:Sugar Apple (Annona squamosa) interior.jpg|ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ ᱵᱤᱞᱤ ᱞᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱛᱮᱜᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ File:Sugar Apple deconstructed.jpg|ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱨ ᱡᱟᱝ ᱠᱚ File:Sugar Apple pulp.jpg|ᱡᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ File:Sugar-apple (Annona squamosa) seeds.jpg|ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ (''Annona squamosa'') ᱡᱟᱝ ᱠᱚ File:Red Sugar Apple.jpg|ᱢᱤᱭᱟᱱᱢᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱟᱜ ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ File:Sugar-apples 5, Taitung County, Dec 06.JPG|ᱛᱟᱭᱣᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱭᱛᱩᱝ ᱨᱮ ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ File:Ata Sugar-apple Pinha Fruta do conde.JPG|ᱵᱨᱟᱡᱤᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱳᱭᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ File:Sugar Apple Tree.jpg|ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱤᱱᱥ ᱨᱮ ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ ᱫᱟᱨᱮ File:Aata by Mayeenul Islam.jpg|ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ File:Sarifa.jpg|ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱚᱨᱟᱭ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ ᱫᱟᱨᱮ File:Squa9.jpg|ᱢᱮᱡᱽ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱫᱟᱨᱜᱚᱢ ᱡᱚ </gallery> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist|2}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == {{Commons category|Annona squamosa}} {{Wikispecies}} {{EB1911 poster|Sweet-sop}} * {{ITIS |id=18100 |taxon=''Annona squamosa'' L. |access-date=17 March 2008}} *{{cite web | url = http://bio.fiu.edu/trees/sp_pages/Annona_squamosa.html | title = Photographs of trees ''Annona squamosa'' | access-date = 17 April 2008 | author = David Lee | author-link = Florida International University | website = The Miami Tree Puzzle | publisher = Florida International University | archive-url = https://web.archive.org/web/20080407072812/http://bio.fiu.edu/trees/sp_pages/Annona_squamosa.html | archive-date = 7 April 2008 }} * [https://web.archive.org/web/20140517120301/http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id%3DD01306 ''Annona squamosa'' L.]—Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|zh-hant|en}} * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=200008509 Flora of North America: ''Annona squamosa''] * {{GRIN | ''Annona squamosa'' | 3503}} * [https://web.archive.org/web/20060927224602/http://www.ciat.cgiar.org/ipgri/fruits_from_americas/frutales/Ficha%20Annona%20squamosa.htm Fruits from Americas: ''Annona squamosa''] * [http://www.hear.org/pier/species/annona_squamosa.htm Pacific Island Ecosystems at Risk: ''Annona squamosa''] * [http://balconygardenweb.com/how-to-grow-sugar-apple-growing-sugar-apple-care/ Growing Sugar Apple ''Annona squamosa''] {{Taxonbar|from=Q275620}} [[Category:Annona|squamosa]] [[Category:ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱟᱥ ᱠᱚ]] [[Category:ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱟᱥ ᱠᱚ]] [[Category:ᱡᱚᱡᱚᱢ ᱡᱚ ᱠᱚ]] [[Category:ᱛᱟᱞᱟ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ]] [[Category:ᱠᱚᱞᱚᱢᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ]] [[Category:ᱢᱮᱠᱥᱤᱠᱳ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ]] [[Category:ᱜᱩᱣᱟᱴᱮᱢᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ]] [[Category:ᱠᱮᱨᱤᱵᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ]] [[Category:᱑᱗᱕᱓ ᱨᱮ ᱵᱚᱨᱱᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ]] [[Category:ᱠᱟᱨᱞ ᱞᱤᱱᱮᱭᱚᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ]] ngsunmtvvy4wt79o9fj7h473o46eqer ᱥᱩᱞᱠᱟᱯᱟᱲᱟ 0 35903 191967 191903 2026-05-17T04:38:26Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191967 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱥᱩᱞᱠᱟᱯᱟᱲᱟ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|26.8645|N|88.9064|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 4.192 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 5,682 | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱓᱕᱒᱒᱕ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ/ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱰᱤ ᱠᱳᱰ | area_code = 03562 | registration_plate = WB | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱨᱥ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱨ]] | blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ]] | website = {{URL|jalpaiguri.gov.in/}} | footnotes = }} '''ᱥᱩᱞᱠᱟᱯᱟᱲᱟ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱞᱵᱟᱡᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱜᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== {{OSM Location map | width=410| height=350| zoom=10 | coord={{coord|26|50|0|N|88|44|0|E}}| float=left|caption='''ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱟᱞᱵᱟᱵᱟᱡᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ (ᱢᱟᱞ, ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱴᱤᱭᱟᱞᱤ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱟᱨ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ'''<br/>CT: ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ, R: ᱫᱮᱦᱟᱛ/ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ, N: ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ, C: ᱠᱟᱱᱴᱚᱱᱢᱮᱱᱴ, NP: ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ/ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ, TE: ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ<br/>ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ – TG ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ (ᱱᱚᱜᱚᱨ / ᱟᱹᱛᱩ), TE ᱫᱚ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ, JRS: ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ<br/>ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱟᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱹᱴᱩ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ |mark-coord1={{coord|26|52|30|N|88|44|10|E}}| label-pos1=top|label1= Malbazar| numbered1=CT| mark-title1= [[ᱢᱟᱞᱵᱟᱡᱟᱨ]] (CT)|label-color1= #800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|26|53|1|N|88|47|53|E}}| label-pos2=top|label2=Chalsa| numbered2=CT| mark-title2= [[ᱪᱟᱞᱥᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ]] (CT) |mark-coord3={{coord|26|52|6|N|88|48|16|E}}| label-pos3=bottom|label3= Mangalbari| numbered3=CT| mark-title3= [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞᱵᱟᱲᱤ]] (CT)|shape-color3=black| label-size3=13|label-color3=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors --> |mark-coord4={{coord|26|43|6|N|88|45|57|E}}| label-pos4=bottom|label4= Lataguri| numbered4=CT| mark-title4= [[ᱞᱟᱴᱟᱜᱩᱲᱤ]] (CT) |mark-coord5={{coord|26|56|49|N|88|48|44|E}}| label-pos5=right|label5= Matelli| numbered5=CT| mark-title5= [[ᱢᱚᱴᱤᱭᱟᱞᱤᱦᱟᱴ]] (CT) |mark-coord6={{coord|26|52|20|N|88|37|17|E}}| label-pos6=left|label6= Odlabari| numbered6=CT| mark-title6= [[ᱳᱰᱞᱟᱵᱟᱲᱤ]] (CT) |mark-coord7={{coord|26|50|20|N|88|37|1|E}}| label-pos7=right|label7= Dakshin Odlabari| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱳᱰᱞᱟᱵᱟᱲᱤ]] (CT) |mark-coord8={{coord|26|53|57|N|88|35|4|E}}| label-pos8=left|label8=Bagrakote| numbered8=R| mark-title8= ᱵᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱳᱴ (R)|shape-color8= #A42222 |mark-coord9={{coord|26|50|10|N|88|47|43|E}}| label-pos9=bottom|label9=Batabari TG| numbered9=R| mark-title9= [[ᱵᱟᱴᱟᱵᱟᱲᱤ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (R)|shape-color9= #A42222 |mark-coord10={{coord|26|52|10|N|88|40|1|E}}| label-pos10=top|label10=Dam Dim| numbered10=R| mark-title10= [[ᱰᱟᱢ ᱰᱤᱢ]] (R)|shape-color10= #A42222 |mark-coord11={{coord|26|45|5|N|88|35|8|E}}| label-pos11=left|label11=Gajoldoba| numbered11=R| mark-title11= [[ᱜᱟᱡᱳᱞᱰᱳᱵᱟ]] (R)|shape-color11= #A42222 |mark-coord12={{coord|26|54|33|N|88|43|39|E}}| label-pos12=left|label12=Gurjangjhora TG| numbered12=R| mark-title12= [[ᱜᱩᱨᱡᱚᱝᱡᱷᱳᱨᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (R)|shape-color12= #A42222 |mark-coord13={{coord|26|50|5|N|88|49|31|E}}| label-pos13=right|label13=Murti| numbered13=R| mark-title13= [[ᱢᱩᱨᱛᱤ, ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] (R)|shape-color13= #A42222 |mark-coord14={{coord|26|53|12|N|88|54|55|E}}| label-pos14=right|label14=Nagrakata| numbered14=R| mark-title14= [[ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ]] (R)|shape-color14= #A42222 |mark-coord15={{coord|26|59|24|N|88|48|42|E}}| label-pos15=left|label15=Samsing| numbered15=R| mark-title15= [[ᱥᱟᱢᱥᱤᱝ]] (R)|shape-color15= #A42222 |mark-coord16={{coord|26|51|52|N|88|54|23|E}}| label-pos16=right|label16=Sulkapara| numbered16=R| mark-title16= ᱥᱩᱞᱠᱟᱯᱟᱲᱟ (R)|shape-color16= #A42222 |mark-coord17={{coord|26|56|30|N|88|46|14|E}}| label-pos17=left|label17=Zurantee TG| numbered17=R| mark-title17= [[ᱡᱩᱨᱟᱱᱴᱤ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (R)|shape-color17= #A42222 |mark-coord18={{coord|26|55|13|N|88|41|3|E}}| label-pos18= left |label18= Meenglas TE | numbered18=TE| mark-title18= [[ᱢᱤᱝᱞᱟᱥ ᱟᱨ ᱞᱤᱥ ᱜᱟᱰᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color18=#87A96B |mark-coord19={{coord|26|51|34|N|88|35|21|E}}| label-pos19= left |label19= Leesh River TE | numbered19=TE| mark-title19= [[ᱢᱤᱝᱞᱟᱥ ᱟᱨ ᱞᱤᱥ ᱜᱟᱰᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color19=#87A96B |mark-coord20={{coord|26|58|0|N|88|55|10|E}}| label-pos20= bottom |label20= Hope TE | numbered20=TE| mark-title20= [[ᱦᱳᱯ ᱟᱨ ᱡᱤᱴᱤ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color20=#87A96B |mark-coord21={{coord|26|58|54|N|88|55|39|E}}| label-pos21= right |label21= Jiti TE | numbered21=TE| mark-title21= [[ᱦᱳᱯ ᱟᱨ ᱡᱤᱴᱤ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color21=#87A96B |mark-coord22={{coord|26|57|47|N|88|46|59|E}}| label-pos22= left |label22= Chalouni TE | numbered22=TE| mark-title22= [[ᱪᱟᱞᱳᱣᱱᱤ, ᱟᱭᱵᱷᱤᱞ ᱟᱨ ᱪᱟᱞᱥᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color22=#87A96B |mark-coord23={{coord|26|55|0|N|88|47|10|E}}| label-pos23= right |label23= Aibheeli TE | numbered23=TE| mark-title23= [[ᱪᱟᱞᱳᱣᱱᱤ, ᱟᱭᱵᱷᱤᱞ ᱟᱨ ᱪᱟᱞᱥᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color23=#87A96B |mark-coord24={{coord|26|56|3|N|88|50|15|E}}| label-pos24= right |label24= Chalsa TE | numbered24=TE| mark-title24= [[ᱪᱟᱞᱳᱣᱱᱤ, ᱟᱭᱵᱷᱤᱞ ᱟᱨ ᱪᱟᱞᱥᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color24=#87A96B |mark-coord25={{coord|26|46|20|N|88|48|0|E}}| label-pos25=bottom|label25=Gorumara |labela25= National| labelb25= Park| numbered25=NP| mark-title25= [[ᱜᱳᱨᱩᱢᱟᱨᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (NP)| shape-color25=#228B22 |mark-coord26={{coord|26|54|20|N|88|51|18|E}}| label-pos26=bottom|label26=Chapramari |labela26= Wildlife| labelb26= Sanctuary| numbered26=NP| mark-title26= [[ᱪᱟᱯᱨᱟᱢᱟᱨᱤ ᱵᱤᱨᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱵᱤᱨ]] (NP)| shape-color26=#228B22 |mark-coord27={{coord|26|39|40|N|88|38|40|E}}|label27= ᱴᱤᱥᱴᱟ ᱜᱟᱰᱟ| label-color27 = #77A1CB| label-angle27=60| label-pos27=top| label-size27=10| mark-size27=0| mark-title27=none |mark-coord28={{coord|26|49|0|N|88|57|0|E}}|label28= ᱜᱟᱴᱤᱭᱟ ᱜᱟᱰᱟ| label-color28 = #77A1CB| label-angle28=-45| label-pos28=top| label-size28=10| mark-size28=0| mark-title28=none |mark-coord29={{coord|26|41|0|N|88|53|0|E}}|label29= ᱡᱟᱞᱫᱷᱟᱠᱟ ᱜᱟᱰᱟ| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=80| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29=none |arc-coordA={{coord|27|1|0|N|88|55|0|E}}|arc-textA= ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ| arc-text-colorA=hard grey| arc-angleA=20| arc-gapA=3.5| arc-radiusA=0.4}} ===ᱴᱷᱟᱶ=== ᱥᱩᱞᱠᱟᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ {{coord|26.8645|N|88.9064|E|display=inline}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ===ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱢᱤᱫ ᱧᱮᱱᱮᱞ=== [[ᱜᱳᱨᱩᱢᱟᱨᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] ᱫᱚ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ [[ᱡᱟᱞᱫᱟᱯᱟᱲᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ [[ᱢᱟᱞᱵᱟᱡᱟᱨ]] ᱫᱚ ᱫᱩᱣᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱟᱞᱵᱟᱡᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = https://northbengaltourism.com/malbazar/ |title = Malbazar |publisher= North Bengal Tourism | accessdate = 13 July 2020 }}</ref><ref>{{cite web| url = https://www.north-bengal.com/dooars.html |title = Dooars Tour |publisher= North Bengal Tourism | accessdate = 13 July 2020 }}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱘᱘.᱖᱒% ᱦᱚᱲ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱑᱑.᱓᱒% ᱦᱚᱲ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref name="admin">{{cite web | url = http://jalpaiguri.gov.in/district-profile| title = Jalpaiguri | work =District Profile | publisher = District administration |accessdate = 13 July 2020 }}</ref><ref name="handbook">{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Jalpaiguri |work = Tables 2.2, 2.4b |publisher = Department of Planning and Statistics, Government of West Bengal |accessdate = 13 July 2020 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ᱫᱩᱣᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱟᱭ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱤᱱ ᱪᱟᱥᱵᱟᱥ ᱡᱟᱜᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱒᱖ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱤᱞᱳᱜᱨᱟᱢ ᱪᱟᱥ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web| url =https://www.indiatea.org/tea_growing_regions |title = Tea Growing Regions | work= Dooars and Terai|publisher= Indian Tea Association | accessdate = 13 July 2020}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/TEABOARDCSM/MTA=|title = Dooars-Terai |publisher= Tea Board India | accessdate = 13 July 2020}}</ref> ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱛᱤᱱᱟᱹᱝ ᱜᱟᱱ ᱛᱤᱱᱟᱹᱝ ᱜᱟᱱ ᱡᱟᱜᱟ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | accessdate = 13 July 2020 }}</ref> ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ CT (ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ) ᱟᱨᱵᱟᱝ R (ᱫᱮᱦᱟᱛ / ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱠᱚᱨᱮ TE ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ <small>ᱱᱳᱴ: ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱤᱝᱠ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾</small> ==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱥᱩᱞᱠᱟᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ ᱕,᱖᱘᱒ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒,᱙᱘᱖ (᱕᱓%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱒,᱖᱙᱖ (᱔᱗%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱗᱑᱐ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱩᱞᱠᱟᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱓,᱔᱒᱙ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (᱖᱘.᱙᱗% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ) ᱾<ref>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | accessdate = 6 July 2020}}</ref> ==ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ== ᱥᱩᱞᱠᱟᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ ᱓᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱮᱰ ᱟᱜ ᱥᱩᱞᱠᱟᱯᱟᱲᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url =https://www.wbhealth.gov.in/other_files/RH.pdf | title =Health & Family Welfare Department | work =Health Statistics – Rural Hospitals | publisher =Government of West Bengal | accessdate =6 July 2020 | archive-date =8 October 2022 | archive-url =https://web.archive.org/web/20221008143352/https://www.wbhealth.gov.in/other_files/RH.pdf | url-status =dead }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ]] 1olmw6ia67wg3iz234b9mo1qdmzgv7o ᱟᱵᱽᱫᱩᱞ ᱟᱡᱤᱡᱽ ᱢᱟᱞᱟᱡᱟᱫᱟ 0 35906 191961 191853 2026-05-17T01:13:17Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191961 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ᱟᱵᱽᱫᱩᱞ ᱟᱡᱤᱡᱽ ᱢᱟᱞᱟᱡᱟᱫᱟ | image = | honorific_prefix = [[ᱢᱩᱯᱷᱛᱤ]] | office1 = [[ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ | term_start1 = ᱑᱙᱗᱙ | term_end1 = ᱑᱙ ৮০ | predecessor1 = | successor1 = [[:fa:عبدالمالک ملازاده|ᱟᱵᱽᱫᱚᱞᱢᱟᱞᱮᱠ ᱢᱟᱞᱟᱡᱟᱫᱟ]] | office2 = [[ᱥᱚᱢᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱧᱮᱞᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱥᱮᱢᱵᱽᱞᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ | term_start2 = ᱑᱘ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱗᱙ | term_end2 = ᱑᱕ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱙ | module = {{Infobox religious biography|embed = yes|religion=ᱤᱥᱞᱟᱢ |birth_date = ᱑᱙᱑᱗ |birth_place = [[ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ (ᱥᱟᱨᱵᱟᱡᱽ ᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱤ)]], [[ᱥᱤᱥᱛᱟᱱ ᱟᱨ ᱵᱟᱞᱩᱪᱮᱥᱛᱟᱱ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] |death_date = ᱑᱙᱘᱗ |nationality= [[ᱤᱨᱟᱱ|ᱤᱨᱟᱱᱤ]] |alma_mater = {{unbulleted list|[[ᱫᱟᱨᱩᱞ ᱩᱞᱩᱢ ᱫᱮᱣᱵᱚᱸᱫᱽ]]|[[ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥᱟ ᱟᱢᱤᱱᱤᱭᱟ]]}} |main_interests = ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ |notable_works = {{bulleted list|[[ᱢᱚᱠᱠᱤ ᱡᱟᱢᱮ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ]]|[[ᱡᱟᱢᱤᱭᱟ ᱫᱟᱨᱩᱞ ᱩᱞᱩᱢ ᱡᱟᱦᱮᱫᱟᱱ]]|[[ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱯᱟᱨᱴᱤ]]}} |teachers = [[ᱠᱤᱯᱷᱟᱭᱟᱛᱩᱞᱞᱟᱦ ᱫᱮᱦᱞᱟᱣᱤ]] |influenced = [[ᱟᱵᱽᱫᱚᱞᱦᱟᱢᱤᱫᱽ ᱤᱥᱢᱟᱭᱮᱞᱡᱟᱦᱤ]], [[ᱟᱦᱢᱚᱫᱽ ᱱᱟᱨᱚᱣᱮᱭᱤ]] |denomination = [[ᱥᱩᱱᱱᱤ]] |Madh'hab = [[ᱦᱟᱱᱟᱯᱷᱤ]] |movement = [[ᱫᱮᱣᱵᱚᱸᱫᱤ]] |Sufi_order = [[ᱱᱚᱠᱥᱚᱵᱚᱸᱫᱤ]] }} }} '''ᱟᱵᱽᱫᱩᱞ ᱟᱡᱤᱡᱽ ᱢᱟᱞᱟᱡᱟᱫᱟ''' (᱑᱙᱑᱗ – ᱑᱙᱘᱗) ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱥᱩᱱᱱᱤ ᱯᱚᱸᱰᱮᱛ, ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱱᱱᱤ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮᱭ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":0">{{Cite web |last=Qalandarzahi |first=Abdul Wahed |date=2014-04-20 |title=All about Hazrat Maulana Abdul Aziz Molazad |url=http://sunnionline.us/balochi/2014/04/86 |access-date=2023-02-14 |website=SunniOnline |language=fa}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱟᱥᱲᱟᱭ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱨ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱟᱢᱤᱭᱟ ᱫᱟᱨᱩᱞ ᱩᱞᱩᱢ ᱡᱟᱦᱮᱫᱟᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱸᱰᱮᱛ ᱟᱨ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚᱭ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱷᱩᱵᱽ ᱪᱩᱦᱩᱲ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱥᱚᱢᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱧᱮᱞᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱥᱮᱢᱵᱽᱞᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱩᱱᱱᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱟᱲᱟᱝᱟᱱ ᱩᱠᱤᱞ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱞᱩᱠ ᱟᱨ ᱵᱩᱯᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱮᱱᱮᱢ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Alim-e Rabbani and great reformer Hazrat Maulana Abdulaziz Molazade |url=http://ensani.ir/fa/article/245917/%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%B5%D9%84%D8%AD-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D9%88%D9%84%D8%A7%D9%86%D8%A7-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B2-%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87 |access-date=2023-02-14 |website=ensani.ir |language=fa }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ, ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱥᱟᱬᱮᱥ, ᱟᱨ ᱟᱫᱷᱭᱟᱛᱢᱤᱠ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite thesis |last=Durrani |first=Abdul Ghafoor |title=Investigating the impact of Deobandi thought on the social and intellectual situation of Baluchistan |date=1970 |page= |degree=PhD |publisher=[[University of Sistan and Baluchestan]] |url=https://www.virascience.com/thesis/555411/ |pages=89–90 |language=fa |access-date=14 February 2023 |archive-date=14 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214181425/https://www.virascience.com/thesis/555411/ |url-status=live }}</ref> == ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ == ᱟᱵᱽᱫᱩᱞ ᱟᱡᱤᱡᱽ ᱢᱟᱞᱟᱡᱟᱫᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱑᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱥᱤᱥᱛᱟᱱ ᱟᱨ ᱵᱟᱞᱩᱪᱮᱥᱛᱟᱱ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱨᱵᱟᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱮᱯᱠᱳᱨ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱘᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮᱭ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /> == ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ == * [[ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱮᱣᱵᱚᱸᱫᱤ ᱢᱩᱵᱷᱢᱮᱱᱴ]] * [[ᱫᱮᱣᱵᱚᱸᱫᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ]] == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱑᱗ ᱡᱟᱱᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱘᱗ ᱜᱩᱨ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱫᱮᱣᱵᱚᱸᱫᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱟᱱᱟᱯᱷᱤ ᱯᱷᱤᱠᱷ ᱯᱚᱸᱰᱮᱛ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱟᱱᱟᱯᱷᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱛᱩᱨᱤᱫᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱫᱟᱨᱩᱞ ᱩᱞᱩᱢ ᱫᱮᱣᱵᱚᱸᱫᱽ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱦᱮᱫᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱩᱱᱱᱤ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] 63zaatk6ic3mj44ynp1gvj6aa3ezrs5 ᱟᱞᱤ ᱟᱯᱷᱥᱟᱨᱤ 0 35908 191958 191855 2026-05-17T00:40:32Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191958 wikitext text/x-wiki '''ᱟᱞᱤ ᱟᱯᱷᱥᱟᱨᱤ''' ({{langx|fa|علی افشاری}}; ᱑᱙᱗᱓ ᱨᱮ ᱠᱟᱡᱽᱵᱷᱤᱱ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱨᱮ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱮ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱯᱷᱚᱨ ᱥᱴᱨᱮᱝᱛᱷᱮᱱᱤᱝ ᱭᱩᱱᱤᱴᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ ᱟᱨ ᱟᱢᱤᱨᱠᱟᱵᱤᱨ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱨᱮ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱥᱴᱩᱰᱮᱱᱴ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |title=جمهوری ایرانی {{!}} مسئولین تشکیلات |url=https://iranian-republic.org/fa/member |access-date=2024-12-08 |website=iranian-republic.org}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱮᱱᱰᱳᱣᱢᱮᱱᱴ ᱯᱷᱚᱨ ᱰᱮᱢᱳᱠᱨᱮᱥᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱤᱜᱟᱱ-ᱯᱷᱟᱥᱮᱞ ᱰᱮᱢᱳᱠᱨᱮᱥᱤ ᱯᱷᱮᱞᱳ ᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2006-10-04 |title=NED Welcomes Fall 2006 Reagan-Fascell Democracy Fellows |url=https://www.ned.org/ned-welcomes-fall-2006-reagan-fascell-democracy-fellows/ |access-date=2024-12-08 |website=NATIONAL ENDOWMENT FOR DEMOCRACY |language=en-US}}</ref> ==ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ== ᱑᱙᱙᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱙᱙ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱟᱯᱷᱥᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱟᱢᱤᱨᱠᱟᱵᱤᱨ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱨᱮ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱥᱴᱩᱰᱮᱱᱴ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱑᱙᱙᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱐᱔ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱴᱩ ᱯᱷᱚᱥᱴᱟᱨ ᱭᱩᱱᱤᱴᱤ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱥᱴᱩᱰᱮᱱᱴ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ (ᱫᱟᱯᱷᱛᱟᱨ- ᱛᱟᱦᱠᱤᱢ-ᱮ ᱵᱷᱟᱦᱫᱟᱛ) ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱙᱗ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱟᱯᱷᱥᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱛᱟᱢᱤ ᱭᱟᱜ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱓᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱵᱷᱮᱞ ᱨᱮ ᱠᱷᱟᱛᱟᱢᱤ ᱭᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱟᱨ ᱡᱟᱣᱨᱟᱜ ᱠᱚᱭ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱐᱓ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱚᱯᱨᱟᱫᱷ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮᱠᱚ ᱥᱟᱸᱵᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱩᱱ ᱥᱟᱭ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱮᱠᱞᱟ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱠᱩᱴᱷᱨᱤ ᱨᱮᱭ ᱠᱷᱮᱢᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2006-11-30 |title=Fellowship Program |url=http://www.ned.org/forum/current.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20061130034439/http://www.ned.org/forum/current.html |url-status=dead |archive-date=2006-11-30 |access-date=2024-12-08 |website=www.ned.org}}</ref> ᱒᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱐᱓ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱟᱯᱷᱥᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱯᱩᱱ ᱫᱷᱟᱣ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱮᱢᱯᱚᱥ ᱠᱚᱨᱮ ᱯᱨᱳ-ᱰᱮᱢᱳᱠᱨᱮᱥᱤ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱮ ᱥᱤᱨᱡᱟᱹᱣ ᱮᱫᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱫᱳᱥ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮᱠᱚ ᱥᱟᱸᱵᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱔᱐᱐ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱮᱠᱞᱟ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱠᱩᱴᱷᱨᱤ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱓᱒᱘ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱖ ᱢᱮ ᱒᱐᱐᱑ ᱨᱮ, ᱢᱚᱬᱮ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱦᱟᱡᱚᱛ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱨ ᱫᱳᱥ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱥᱮ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱟᱹᱜᱩ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱭ ᱧᱮᱞ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱩᱞᱴᱟᱹᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱞᱚᱴ ᱮ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱟᱞᱤ ᱠᱷᱟᱢᱮᱱᱮᱭᱤ, ᱴᱷᱮᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱷᱩᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱤᱠᱟᱹᱭ ᱠᱷᱚᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2001-05-21 |title=Iran: Further information on Prisoners of Conscience |url=https://www.amnesty.org/en/documents/mde13/017/2001/en/ |access-date=2024-12-08 |website=Amnesty International |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Stifling Dissent: |url=https://www.hrw.org/reports/2001/iran/Iran0501-05.htm |access-date=2024-12-08 |website=www.hrw.org}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱫᱚ ᱜᱚᱴᱟ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮ ᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱘ ᱨᱮ, ᱤᱨᱟᱱ ᱦᱤᱣᱢᱮᱱ ᱨᱟᱭᱤᱴᱥ ᱰᱚᱠᱭᱩᱢᱮᱱᱴᱮᱥᱚᱱ ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ ᱥᱟᱶ ᱤᱱᱴᱟᱨᱵᱷᱤᱭᱩ ᱨᱮ, ᱟᱯᱷᱥᱟᱨᱤ ᱫᱚᱭ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱫᱟᱞ, ᱫᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱷᱚᱢᱚᱠ, ᱡᱟᱹᱯᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱦᱚᱪᱚ, ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱛᱤ ᱠᱚᱣᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱫᱷᱚᱢᱚᱠ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚᱭ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="iranhrdc">{{Cite web |last=IHRDC |date=2011-05-04 |title=Witness Testimony: Ali Afshari |url=https://iranhrdc.org/witness-testimony-ali-afshari/ |access-date=2024-12-08 |website=Iran Human Rights Documentation Center |language=en-US}}</ref> ==ᱮᱰᱵᱷᱳᱠᱮᱥᱤ== ᱒᱐᱐᱔ ᱨᱮ ᱟᱢᱤᱨᱠᱟᱵᱤᱨ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ (ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱯᱚᱞᱤᱴᱮᱠᱱᱤᱠ) ᱠᱷᱚᱱ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞ ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱨᱤᱝ ᱨᱮ ᱢᱟᱥᱴᱟᱨ ᱚᱯᱷ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱟᱯᱷᱥᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱭᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱟᱨ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱥᱴᱮᱴᱥ ᱮ ᱫᱟᱬᱟ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱟᱯᱷᱥᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱱ ᱜᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱚᱱᱚᱞ ᱟᱨ ᱯᱮᱯᱚᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱨᱩᱡᱽᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨ ᱜᱩᱭᱟ ᱱᱤᱭᱩᱡᱽ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱵᱤᱵᱤᱥᱤ,<ref>{{Cite web |title=BBCPersian.com |url=https://www.bbc.com/persian/iran/story/2006/03/060303_wmt-iran-congress-afshari-atri |access-date=2024-12-08 |website=www.bbc.com}}</ref> ᱮᱡᱮᱱᱥ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱯᱨᱮᱥ ᱟᱨ ᱫᱤ ᱟᱭᱨᱤᱥ ᱴᱟᱭᱤᱢᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱯᱨᱳᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱐᱖ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱟᱨ ᱟᱠᱵᱚᱨ ᱟᱛᱨᱤ ᱫᱚ ᱭᱩ.ᱮᱥ. ᱠᱮᱯᱤᱴᱚᱞ ᱨᱮ ᱥᱤᱱᱮᱴᱚᱨ ᱨᱤᱠ ᱥᱮᱱᱴᱳᱨᱚᱢ ᱟᱨ ᱥᱤᱱᱮᱴᱚᱨ ᱡᱳ ᱞᱤᱵᱚᱨᱢᱮᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱯᱮᱱᱮᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱨᱮ [[ᱤᱨᱟᱱ]] ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱞᱳᱠᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱤᱱ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱷᱟᱣᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱚᱨ ᱫᱤ ᱰᱤᱯᱷᱮᱱᱥ ᱚᱯᱷ ᱰᱮᱢᱳᱠᱨᱮᱥᱤᱡᱽ ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱥᱴᱩᱰᱮᱱᱴᱥ ᱯᱷᱚᱨ ᱰᱮᱢᱳᱠᱨᱮᱥᱤ ᱮᱱᱰ ᱦᱤᱣᱢᱮᱱ ᱨᱟᱭᱤᱴᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱯᱚᱱᱥᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱤᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱳ-ᱰᱮᱢᱳᱠᱨᱮᱥᱤ ᱢᱩᱵᱷᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱵᱤᱥᱛᱟᱨ ᱛᱮᱭ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱒᱐᱒᱕–᱒᱐᱒᱖ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱟᱯᱷᱥᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱨ ᱢᱟᱱᱥᱳᱨᱤ, ᱤᱵᱽᱨᱟᱦᱤᱢ ᱟᱥᱜᱷᱟᱨᱡᱟᱫᱮᱦ, ᱟᱞᱤ ᱥᱟᱠᱳᱨᱤ-ᱨᱟᱫᱽ, ᱟᱵᱽᱫᱳᱞᱞᱟᱦ ᱢᱳᱢᱮᱱᱤ, ᱟᱨ ᱢᱮᱦᱫᱤ ᱢᱟᱦᱢᱳᱫᱤᱭᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱱᱟᱨᱜᱮᱥ ᱢᱳᱦᱟᱢᱢᱟᱫᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱥᱟᱡᱟ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱪᱤᱴᱷᱤ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>https://kar-online.com/112089/</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱴᱨᱟᱱᱡᱤᱥᱱᱟᱞ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱸᱭ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{Reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ == *[http://www.radiofarda.com/iran_article/2006/3/8d799552-f2bc-42ec-8ecd-5d18b91e7d90.html ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱯᱷᱟᱨᱫᱟ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ]{{Dead link|date=October 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[https://www.bbc.com/persian/iran/story/2006/03/060303_wmt-iran-congress-afshari-atri ᱵᱤᱵᱤᱥᱤ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ] *[http://www.peiknet.com/1384/01esfand/061284/pag/37haghighat.htm ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱛᱮ ᱯᱮᱭᱤᱠᱱᱮᱴ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060325212807/http://www.peiknet.com/1384/01esfand/061284/pag/37haghighat.htm |date=2006-03-25 }} *[http://www.mannevesht.blogfa.com ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱟᱞᱤ ᱟᱯᱷᱥᱟᱨᱤ ᱭᱟᱜ ᱣᱮᱵᱽᱞᱚᱜᱽ] *[https://web.archive.org/web/20060423001221/http://raha.payaan.com/ ᱟᱞᱤ ᱟᱯᱷᱥᱟᱨᱤ ᱭᱟᱜ ᱚᱱᱚᱞ ᱟᱨᱠᱟᱭᱤᱵᱷ ] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱓ ᱡᱟᱱᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱤᱜᱟᱱ-ᱯᱷᱟᱥᱮᱞ ᱰᱮᱢᱳᱠᱨᱮᱥᱤ ᱯᱷᱮᱞᱳ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱯᱷᱚᱨ ᱥᱴᱨᱮᱝᱛᱷᱮᱱᱤᱝ ᱭᱩᱱᱤᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱚ]] 0be9z4fuld1k29z6ou7ikj9xtn4xy2u ᱢᱟᱥᱩᱫᱽ ᱫᱮᱦᱱᱟᱢᱟᱠᱤ 0 35924 191965 191875 2026-05-17T02:55:34Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191965 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱢᱟᱥᱩᱫᱽ ᱫᱮᱦᱱᱟᱢᱟᱠᱤ | image = Masoud Dehnamaki at Amirkabir University.jpg | caption = ᱒᱐᱑᱖ ᱨᱮ [[ᱟᱢᱤᱨ ᱠᱟᱵᱤᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱨᱮ ᱨᱚᱲ ᱮᱫᱟᱭ ᱫᱮᱦᱱᱟᱢᱟᱠᱤ | native_name = مسعود ده‌نمکی | native_name_lang = Fa | imagesize = | birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1969|12|29}} | birth_place = [[ᱟᱦᱟᱨ ᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱤ|ᱟᱦᱟᱨ]], [[ᱤᱨᱟᱱ]] | occupation = ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜᱤᱡ, ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ, [[ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱯᱨᱤᱱᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱥᱴ|ᱠᱚᱱᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱴᱤᱵᱽ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ]] | years_active = ᱒᱐᱐᱔–ᱱᱤᱛ | party = [[ᱟᱱᱥᱟᱨ-ᱮ-ᱦᱮᱡᱽᱵᱳᱞᱞᱟᱦ]]<ref>{{cite book|title=Factional Politics in Post-Khomeini Iran|first=Mehdi|last=Moslem |date=2002|publisher=Syracuse University Press|isbn=978-0815629788|page=136}}</ref> | spouse = | partner = | children = | parents = | relatives = }} '''ᱢᱟᱥᱩᱫᱽ ᱫᱮᱦᱱᱟᱢᱟᱠᱤ''' ({{langx|fa|مسعود ده‌نمکی}}, ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱖᱙ ᱟᱦᱟᱨ, ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱡᱟᱨᱵᱟᱭᱡᱟᱱ) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱚᱱᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱴᱤᱵᱽ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ, ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ, ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ==ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱫᱮᱦᱱᱟᱢᱟᱠᱤ ᱭᱟᱜ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱒ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱨᱟᱢᱥᱚᱦᱚᱨ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱮᱫ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ—ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ-ᱤᱨᱟᱠ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱴᱟᱨᱱᱤᱝ ᱯᱚᱭᱮᱱᱴ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="ekathimerini.com">[http://www.ekathimerini.com/4dcgi/_w_articles_ell_559206_06/06/2006_70588 ekathimerini.com | Confessions of a fundamentalist in Ahmadinejad’s Iran of today<!-- Bot generated title -->]</ref> ==ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ== ᱫᱮᱦᱱᱟᱢᱟᱠᱤ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱩᱱᱤ ᱟᱱᱥᱟᱨ-ᱮ-ᱦᱮᱡᱽᱵᱳᱞᱞᱟᱦ ᱥᱟᱶ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱵᱟᱭ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱫᱮᱦᱱᱟᱢᱟᱠᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱚᱛᱚᱨᱟᱱ ᱟᱱᱥᱟᱨ ᱦᱮᱡᱽᱵᱳᱞᱞᱟᱦ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱠᱚᱢᱟᱱᱰᱟᱨ ᱟᱨ ᱵᱟᱥᱤᱡᱽ ᱵᱷᱤᱡᱤᱞᱟᱱᱴᱮᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱚᱱᱯᱷᱟᱨᱮᱱᱥ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱬ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="iran-press-service.com">{{Cite web |title=Students Demonstration In Tabriz Crushed With Utter Violence<!-- Bot generated title --> |url=http://www.iran-press-service.com/articles/students_killed_12899.html |access-date=2026-05-15 |archive-date=2021-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210410211107/http://www.iran-press-service.com/articles/students_killed_12899.html |url-status=dead }}</ref> ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱢᱟᱥᱩᱫᱽ ᱫᱮᱦᱱᱟᱢᱟᱠᱤ ᱫᱚ ᱠᱚᱱᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱴᱤᱵᱽ ᱨᱩᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱚᱛᱚᱨᱟᱱ ᱞᱟᱹᱜᱩᱭᱤᱡ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱮ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{Cite web |title=KRSI: Radio Sedaye Iran راديو صدای ايران<!-- Bot generated title --> |url=http://www.krsi.net/news/detail.asp?NewsID=1585 |access-date=2026-05-15 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306091537/http://www.krsi.net/news/detail.asp?NewsID=1585 |url-status=dead }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱤᱯᱩᱨᱩᱱ ᱡᱟᱣᱨᱟᱜ ᱠᱚᱭ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱨᱚᱲ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱬ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱢᱚᱴᱚᱨ-ᱥᱟᱭᱠᱮᱞ ᱵᱷᱤᱡᱤᱞᱟᱱᱴᱮᱥ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱛᱮᱭ ᱟᱹᱜᱩ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.roozonline.com/english/archives/2007/02/002385.php |accessdate=June 17, 2007 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070519073923/http://www.roozonline.com/english/archives/2007/02/002385.php |archivedate=May 19, 2007 |title=A Liberal and a Thug (ROOZ :: English) }}</ref> ᱫᱮᱦᱱᱟᱢᱟᱠᱤ ᱫᱚ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱙᱙ ᱨᱮ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱧᱤᱫᱟᱹ "ᱥᱟᱞᱟᱢ" ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱮᱫ ᱠᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱬᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱚ ᱫᱟᱞ ᱚᱪᱚ ᱞᱮᱱᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱛᱚᱞᱟᱥ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱡᱮ ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱫᱮᱦᱱᱟᱢᱟᱠᱤ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱬ ᱮ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱮᱫ ᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="iran-press-service.com"/> ᱒᱐᱐᱒ ᱨᱮ, ᱟᱱᱥᱟᱨ ᱮ ᱦᱮᱡᱽᱵᱳᱞᱞᱟᱦ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱨᱰᱞᱟᱭᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱣᱨᱟᱜ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱫᱟᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱤᱨᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱚᱪᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ "ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ" (holy war) ᱮ ᱜᱷᱚᱥᱬᱟ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱳᱠᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱠᱚ ᱯᱨᱚᱢᱳᱴ ᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱩᱯᱨᱤᱢ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱪᱮᱞᱮᱸᱡᱽ ᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱢᱟᱥᱩᱫᱽ ᱫᱮᱦᱱᱟᱢᱟᱠᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱩᱴ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱟᱭᱰᱤᱭᱳᱞᱚᱡᱤᱥᱴ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱸᱭ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱚ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱥᱴᱮᱴᱥ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱹᱭᱨᱤ ᱠᱚ ᱠᱩᱥᱤ ᱚᱪᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱮᱫᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ "ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱫᱚᱨᱠᱟᱨ ᱾"<ref>[http://ak4mc.us/2c/2002/9713.html Hard-Line Unit Vows War with Reformers; Associated Press, 2002] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110811064925/http://ak4mc.us/2c/2002/9713.html |date=August 11, 2011 }}</ref> ==ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤ== ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱫᱳ-ᱠᱳᱣᱦᱮᱦ'' ᱦᱟᱯᱛᱟᱠᱤᱭᱟᱹ, ''ᱡᱮᱵᱷᱮᱦ'' ᱦᱟᱯᱛᱟᱠᱤᱭᱟᱹ, ''ᱥᱟᱞᱟᱢᱪᱮᱦ'' ᱦᱟᱯᱛᱟᱠᱤᱭᱟᱹ, ᱟᱱᱥᱟᱨ-ᱮ-ᱦᱮᱡᱽᱵᱳᱞᱞᱟᱦ ᱦᱟᱯᱛᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ''ᱭᱟᱞᱟᱥᱟᱨᱟᱛ'', ᱟᱨ ''ᱥᱳᱵᱷ'' ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱡᱚᱛᱚ ᱜᱮ ᱠᱚᱱᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱴᱤᱵᱽ ᱟᱭᱰᱤᱭᱳᱞᱚᱡᱤ ᱥᱟᱶ ᱥᱩᱨ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ''ᱥᱟᱞᱟᱢᱪᱮᱦ'' ᱟᱨ ''ᱡᱮᱵᱷᱮᱦ'' ᱫᱚ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱮᱥ ᱠᱳᱨᱴ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ''ᱥᱟᱞᱟᱢᱪᱮᱦ'' ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱳᱨᱴ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ "ᱢᱤᱫ ᱥᱳᱨᱥ ᱚᱯᱷ ᱮᱢᱩᱞᱮᱥᱚᱱ ᱮᱜᱮᱨ" ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>[http://www.globalsecurity.org/wmd/library/news/iran/1999/48-061299.html RFE/RL Iran Report<!-- Bot generated title -->]</ref> ==ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱒᱐᱐᱒ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱯᱷᱚᱵᱷᱚᱨᱴᱤ ᱮᱱᱰ ᱯᱨᱚᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱥᱚᱱ'' ᱮ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱵᱮᱥᱭᱟᱵᱽᱨᱤᱛᱤ]] ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱰᱚᱠᱭᱩᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱮᱦᱮᱫ ᱫᱚ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱰᱚᱠᱭᱩᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱮᱥᱭᱟᱵᱽᱨᱤᱛᱤ ᱭ ᱩᱫᱩᱜᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱠᱚᱱᱴᱨᱳᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱮᱡᱤᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱫᱟᱵᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱮᱥᱭᱟᱵᱽᱨᱤᱛᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱟᱵᱩ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱟᱝ ᱟᱞᱳᱪᱚᱱᱟ ᱥᱮ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱫᱚ ᱠᱚᱱᱴᱨᱳᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱔ ᱨᱮ ᱫᱮᱦᱱᱟᱢᱟᱠᱤ ᱫᱚ ''ᱦᱩᱭᱤᱪ ᱵᱽᱞᱩ, ᱦᱩᱭᱤᱪ ᱨᱮᱰ'' (᱒᱐᱐᱔) ᱮ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱢᱟᱥᱩᱫᱽ ᱫᱮᱦᱱᱟᱢᱟᱠᱤ ᱭᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ [[ᱯᱷᱤᱪᱚᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ]] ''ᱮᱠᱷᱨᱟᱡᱤᱦᱟ (ᱫᱤ ᱟᱣᱩᱴᱠᱟᱥᱴᱥ)'' (᱒᱐᱐᱖), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ''ᱮᱠᱥᱯᱮᱞᱰ'' ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱡᱤᱫᱽ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱟᱹᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱚᱧᱮ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱜᱮᱝᱥᱴᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱢᱤᱨᱡᱟ ᱭᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ ᱱᱟᱨᱜᱮᱥ ᱥᱟᱶ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱲᱟᱣᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱟᱨᱜᱮᱥ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱯᱞᱟᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱟᱡᱤᱫᱽ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱛᱮ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨᱚᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱴᱟᱺᱰᱤ ᱛᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱜᱚᱴᱟᱭᱟ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱪᱮᱞᱟ ᱠᱚᱦᱚᱸ ᱩᱱᱤ ᱠᱚ ᱯᱟᱸᱡᱟᱭᱮᱭᱟ ᱾ <!-- Commented out: [[Image:Esarat.jpg|right|thumb|150px|Bibliography of imprisonment]] --> ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱚᱠᱥ-ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>[https://web.archive.org/web/20070930190808/http://www.cinemaema.com/NewsArticle2074.html سينمای ما - اخراجی ها یک میلیارد را رد کرد<!-- Bot generated title -->]</ref> [[File:15,9,2009 - Masoud Dehnamaki - Meeting with Iran's supreme leader Grand Ayatollah Ali Khamenei as Artist active in the art of Holy defense.jpg|thumb|ᱟᱭᱟᱛᱳᱞᱞᱟᱦ [[ᱟᱞᱤ ᱠᱷᱟᱢᱮᱱᱮᱭᱤ]] ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱨᱮ ᱫᱮᱦᱱᱟᱢᱟᱠᱤ]] ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱶᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ, ''ᱮᱠᱷᱨᱟᱡᱤᱦᱟ ᱓'' (ᱟᱣᱩᱴᱠᱟᱥᱴᱥ ᱓) (᱒᱐᱑᱑), ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱢᱮᱰᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ-ᱤᱨᱟᱠ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱤᱱ ᱵᱷᱮᱴᱮᱨᱟᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱩᱴ ᱮ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱟᱲᱮ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜ ᱦᱚᱲ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱤᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱚᱱᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱤᱱ ᱮᱲᱮᱭᱟ, ᱠᱤᱱ ᱴᱷᱚᱠᱟ ᱟᱨ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱤᱱ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ ᱾ ᱫᱮᱦᱱᱟᱢᱟᱠᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱤᱱ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱢᱤᱞᱚᱱ ᱵᱟᱭ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱵᱷᱤᱞᱮᱱ ᱫᱚ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱪᱮᱞᱮᱸᱡᱟᱨ ᱢᱤᱨ ᱦᱳᱥᱮᱱ ᱢᱳᱣᱥᱟᱵᱷᱤ ᱟᱨ ᱢᱮᱦᱫᱤ ᱠᱟᱨᱨᱳᱣᱵᱤ ᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱤᱱ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱫᱮᱦᱱᱟᱢᱟᱠᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱢᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ''ᱮᱠᱷᱨᱟᱡᱤᱦᱟ ᱓'' ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱨᱚᱢᱳᱴ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱫᱮᱦᱱᱟᱢᱟᱠᱤ ᱭᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱞᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱱ ᱥᱩᱴᱤᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱷᱩᱴ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱡᱟᱣᱨᱟᱜ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ-ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱷᱩᱞ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱸ ᱟᱸᱡᱚᱢᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱵᱚᱠᱥ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱨᱮ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱠᱥᱮᱥ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱯᱷᱨᱤ ᱴᱤᱠᱮᱴ ᱠᱚ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱟᱞᱳᱪᱚᱠ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱷᱮᱱ ᱠᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱱᱮᱢᱮᱴᱤᱠ ᱠᱚᱢᱡᱳᱨᱤ ᱠᱚᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱫᱚ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱟᱨ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱟᱣᱟᱨᱰ-ᱱᱳᱢᱤᱱᱮᱴᱮᱰ ᱢᱩᱵᱷᱤ ''ᱮ ᱥᱮᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱ'' ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱜᱮ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱫᱮᱦᱱᱟᱢᱟᱠᱤ ᱭᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱫᱚ ᱵᱚᱠᱥ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱟᱠᱥᱮᱥ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ (ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱟᱠᱷᱨᱤᱧᱚᱜ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱞᱮᱫᱟ) ᱾ ᱫᱮᱦᱱᱟᱢᱟᱠᱤ ᱫᱚ ᱮ ᱥᱮᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱟᱞᱳᱪᱚᱠ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱟᱹᱜᱤᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ᱠᱚ ᱮ ᱥᱮᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱵᱚᱭᱠᱚᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱦᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>Thomas Erdbink, [https://www.washingtonpost.com/world/middle-east/irans-political-struggle-hits-the-box-office/2011/05/01/AGiRkxiH_story.html Iran's political struggle hits the box office] ''The Washington Post'', 24 June 2011.</ref> ==ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱠᱚ== ᱫᱮᱦᱱᱟᱢᱟᱠᱤ ᱭᱟᱜ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱚᱰᱟᱨᱱᱟᱭᱤᱡᱽ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱟᱞᱤᱵᱟᱱ-ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ ᱛᱮᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱾ ᱩᱱᱤᱭ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ, "ᱡᱩᱫᱤ ᱵᱚᱱ ᱛᱟᱞᱤᱵᱟᱱ ᱠᱚ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱱᱟ, ᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱵᱚ ᱫᱚ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱮᱢᱚᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱫᱟᱭᱟ ᱟᱨ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱚᱱ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣᱟ ᱾" "ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱛᱮᱦᱮᱧᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱫᱚᱨᱠᱟᱨ ᱡᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱵᱚ ᱨᱤᱱ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱟᱯᱱᱟᱨᱚᱜ ᱢᱟ ᱾"<ref name="nytimes.com">[https://www.nytimes.com/2005/11/26/international/middleeast/26dehnamaki.html?ei=5090&en=9b13e03ffb753873&ex=1290661200&partner=rssuserland&emc=rss&pagewanted=print A Revolutionary Channels His Inner Michael Moore – New York Times<!-- Bot generated title -->]</ref> "ᱢᱤᱫ ᱚᱠᱛᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱤᱧᱤᱧ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱜᱮ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱩᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱫᱚ ᱟᱵᱚ ᱨᱤᱱ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱵᱷᱨᱚᱥᱴᱟᱪᱟᱨ ᱨᱮᱠᱚ ᱦᱮᱣᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱱᱮᱭᱟᱭ ᱟᱨ ᱥᱚᱢᱟᱱᱛᱟ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱤᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱵᱟᱠᱚ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾"<ref>[http://www.iht.com/articles/2005/11/29/style/filmmaker.php Iran's Michael Moore, criticized on 2 fronts - International Herald Tribune<!-- Bot generated title -->] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070416095552/http://www.iht.com/articles/2005/11/29/style/filmmaker.php |date=April 16, 2007 }}</ref> ᱒᱐᱐᱖ ᱨᱮ, ᱫᱮᱦᱱᱟᱢᱟᱠᱤ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ [[ᱢᱟᱦᱢᱩᱫᱽ ᱟᱦᱢᱟᱫᱤᱱᱮᱡᱟᱫᱽ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱪᱤᱴᱷᱤᱭ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ "ᱠᱚᱴᱴᱚᱨᱯᱚᱱᱛᱷᱤ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱚᱲᱚᱭᱤᱡ ᱠᱚ" ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱪᱮᱛᱟᱵᱚᱱᱤ ᱮᱢᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱚᱱᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ "ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱨᱚᱜ ᱵᱟᱸᱫᱮ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱠᱚ ᱠᱚᱢ ᱠᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱱᱮᱭᱟᱭ ᱠᱚ ᱚᱵᱷᱮᱞᱟ ᱠᱮᱫᱟ ᱾"<ref name="nytimes.com"/> ==ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ== * ''ᱠᱮᱛᱟᱵᱽᱥᱮᱱᱟᱥᱤ-ᱮ ᱮᱥᱟᱨᱟᱛ'' ([[ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ]]: ''{{lang|fa|کتاب‌شناسی اسارت}}''; ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱢᱮᱱᱮᱛ.: ''ᱠᱮᱯᱴᱤᱵᱷᱤᱴᱤ ᱵᱤᱵᱽᱞᱤᱭᱳᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ)'' ==ᱱᱳᱴᱥ== {{Reflist}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ== *[https://web.archive.org/web/20070416095552/http://www.iht.com/articles/2005/11/29/style/filmmaker.php ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱩᱨ, ᱵᱟᱨ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱟᱞᱳᱪᱚᱱᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ] *[https://www.washingtonpost.com/world/middle-east/irans-political-struggle-hits-the-box-office/2011/05/01/AGiRkxiH_story.html ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱵᱚᱠᱥ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱨᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱮᱱᱟ] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜᱤᱡ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱦᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱱᱥᱟᱨ-ᱮ ᱦᱮᱡᱽᱵᱳᱞᱞᱟᱦ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱖᱙ ᱡᱟᱱᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ-ᱤᱨᱟᱠ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱤᱱ ᱵᱷᱚᱞᱚᱱᱴᱤᱭᱚᱨ ᱵᱟᱥᱤᱡᱽ ᱯᱚᱨᱥᱚᱱᱮᱞ]] 9tqp81a8aawrch9c77apkfirwnb85fj ᱯᱟᱨᱟᱥᱛᱩ ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ 0 35933 191988 191890 2026-05-17T07:26:18Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191988 wikitext text/x-wiki {{short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱤᱱᱥᱴᱚᱞᱮᱥᱚᱱ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ}} {{Infobox artist | honorific_prefix = | name = ᱯᱟᱨᱟᱥᱛᱩ ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ | honorific_suffix = | image = Parastou Forouhar, Museum Gunzenhauser.jpg | image_size = | alt = | caption = | birth_name = {{lang|fa|پرستو فروهر}} | birth_date = {{birth year and age|1962}} | birth_place = [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]], ᱤᱨᱟᱱ | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | resting_place = | resting_place_coordinates = <!-- {{Coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | education = [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]], ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴ ᱳᱯᱷᱮᱱᱵᱟᱪ, ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ | alma_mater = | known_for = ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ | notable_works = | style = | movement = | spouse = | awards = <!-- {{awd|award|year|title|role|name}} (optional) --> | elected = | patrons = | memorials = | website = http://www.parastou-forouhar.de/ | module = | native_name = | native_name_lang = }} '''ᱯᱟᱨᱟᱥᱛᱩ ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ''' (ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ; پرستو فروهر) (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱖᱒)<ref name=":0">{{Cite book|title=Parastou Forouhar: Art, Life and Death in Iran|last=Parastou|first=Foruhar|publisher=Saqi Books|year=2010|isbn=978-0-86356-448-2|location=London, UK|pages=6}}</ref> ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱤᱱᱥᱴᱚᱞᱮᱥᱚᱱ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱯᱷᱨᱟᱝᱠᱯᱷᱳᱨᱴ, ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱭ ᱾ ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ ᱟᱜ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ ᱟᱞᱳᱪᱚᱱᱟ ᱡᱷᱚᱞᱠᱟᱣᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://courses.washington.edu/femart/final_project/wordpress/laurens-test-post/|title=Parastou Forouhar {{!}} Feminist Art Archive|website=courses.washington.edu|access-date=2016-03-05}}</ref> ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱯᱷᱟᱱᱰᱟᱢᱮᱱᱴᱟᱞᱤᱡᱚᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱞᱳᱪᱚᱱᱟ ᱨᱚᱲ-ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ ᱾ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ-ᱵᱟᱵᱟ, ᱫᱟᱨᱤᱭᱩᱥ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱵᱷᱟᱱᱮᱦ ᱟᱜ ᱜᱚᱡ, ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱫᱟᱲᱮᱭ ᱮᱢᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱧᱮᱧᱮᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱤᱨᱫᱳᱥ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱚᱯᱨᱟᱫᱷ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱪᱮᱞᱮᱸᱡᱽ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱜᱚᱴᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ, ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ, ᱨᱟᱥᱤᱭᱟ, ᱛᱩᱨᱠᱤ, ᱤᱝᱞᱮᱱᱰ, ᱟᱨ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱥᱴᱮᱴᱥ ᱠᱚᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ == === ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ === ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱨᱵᱷᱟᱱᱮᱦ ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱮᱥᱠᱟᱱᱫᱟᱨᱤ) ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱫᱟᱨᱤᱭᱩᱥ ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ ᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ, ᱯᱟᱨᱟᱥᱛᱩ ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱒ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]] ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Vita">{{cite web|last=Forouhar|first=Parastou|title=Vita|url=http://www.parastou-forouhar.de/vita.html|accessdate=1 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303213806/http://www.parastou-forouhar.de/vita.html|archive-date=3 March 2016|url-status=dead}}</ref> ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱮ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱦᱮᱡᱽᱵᱽ-ᱮ-ᱢᱮᱞᱞᱟᱛ-ᱮ ᱤᱨᱟᱱ (ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱮᱥᱚᱱ ᱯᱟᱨᱴᱤ) ᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱵᱮᱜᱟᱨ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":1" /> ᱟᱡ ᱟᱭᱳ-ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱒᱒ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱘ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱤᱱᱴᱮᱞᱤᱡᱮᱱᱥ ᱥᱟᱨᱵᱷᱤᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱠᱩ ᱚᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱪᱷᱩᱨᱤ ᱛᱮᱠᱚ ᱜᱩᱴᱩ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱫ ᱠᱤᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱪᱮᱱ ᱢᱟᱨᱰᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2019-12-10 |title=‘Creating Suspension Between Contradictory States': An interview with artist Parastou Forouhar |url=https://globalvoices.org/2019/12/10/creating-suspension-between-contradictory-states-an-interview-with-artist-parastou-forouhar/ |access-date=2025-02-19 |website=Global Voices |language=en}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱯᱟᱨᱟᱥᱛᱩ ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱮ ᱟᱞᱟᱭ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱓᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱩᱭᱮᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱤᱱᱴᱮᱞᱤᱡᱮᱱᱥ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ-ᱵᱟᱵᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱵᱚᱡᱚᱱᱤᱱ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱟᱴᱠᱟᱣᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱤᱱᱴᱮᱞᱤᱡᱮᱱᱥ ᱥᱟᱨᱵᱷᱤᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱫᱷᱚᱢᱚᱠ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱒᱐᱑৭ ᱨᱮ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱛᱟᱱ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱚ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱯᱟᱨᱟᱥᱛᱩ ᱫᱚ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱜᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱟᱨ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱯᱟᱨᱟᱥᱛᱩ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱔ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱙᱐ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱤ.ᱮ. (B.A.) ᱭ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟ, ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱳᱯᱷᱮᱱᱵᱟᱪ ᱟᱢ ᱢᱮᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱳᱪᱥᱩᱞᱮ ᱯᱷᱩᱨ ᱜᱮᱥᱴᱟᱞᱴᱩᱝ (ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱯᱷᱚᱨ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ) ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮ ᱞᱟᱦᱟ ᱤᱫᱤ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱔ ᱨᱮ ᱮᱢ.ᱮ. (M.A.) ᱭ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="Vita" /> ᱯᱟᱨᱟᱥᱛᱩ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱨᱟᱝᱠᱯᱷᱳᱨᱴ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://www.culturebase.net/artist.php?83|title=Parastou Forouhar artist portrait - culturebase.net|last=culturebase.net|website=www.culturebase.net|access-date=2017-04-24}}</ref> === ᱠᱟᱹᱢᱤ === ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱨᱚᱲ-ᱨᱩᱣᱟᱹᱲᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱟᱨ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱟᱨ ᱮ ᱵᱚᱨᱱᱚᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite book|title=Parastou Forouhar: Art, Life, and Death in Iran|last=Forouhar|first=Parastou|publisher=SAQI|year=2010|isbn=978-0-86356-448-2|location=lONDON, uk|pages=5}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱤᱰᱤয়া ᱨᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱟᱭᱤᱴ ᱥᱯᱮᱥᱤᱯᱷᱤᱠ ᱤᱱᱥᱴᱚᱞᱮᱥᱚᱱ, ᱮᱱᱤᱢᱮᱥᱚᱱ,<ref>{{Cite web|url=http://www.treibsand.ch|title=TREIBSAND|website=TREIBSAND|language=de-CH|access-date=2017-10-05}}</ref> ᱰᱤᱡᱤᱴᱟᱞ ᱰᱨᱚᱭᱤᱝ, ᱯᱷᱳᱴᱳᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ, ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱰᱚᱠᱴ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱮᱱᱤᱢᱮᱥᱚᱱ, ᱣᱟᱞᱯᱮᱯᱟᱨ, ᱯᱷᱞᱤᱯᱵᱩᱠ, ᱟᱨ ᱰᱨᱚᱭᱤᱝ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱟᱫᱚᱜ, ᱦᱟᱹᱥᱩ, ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ-ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱱ ᱦᱤᱝᱥᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱚᱱᱩᱵᱷᱚᱵᱽ ᱠᱚᱭ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://www.piartworks.com/english/sanatcilar_det1.php?recordID=Parastou%20FOROUHAR|title=Parastou FOROUHAR|website=www.piartworks.com|access-date=2017-04-24|archive-date=2017-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20171006012651/http://www.piartworks.com/english/sanatcilar_det1.php?recordID=Parastou%20FOROUHAR|url-status=dead}}</ref> ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱯᱮᱥᱤᱯᱷᱤᱠ ᱢᱳᱴᱤᱯᱷ ᱠᱚᱭ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱠᱮᱞᱤᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱥᱤᱭᱟᱱ ᱢᱤᱱᱤᱭᱮᱪᱟᱨ ᱯᱮᱱᱴᱤᱝ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱩᱠᱞᱤᱭ ᱨᱟᱠᱟᱵᱟ ᱡᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱩᱯ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱴᱮᱱᱰᱟᱨᱰᱟᱭᱤᱡᱽᱰ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱮ ᱥᱤᱨᱡᱟᱹᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=":0" /> ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱞᱮᱠᱟ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ, ᱜᱟᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱤᱫᱷᱟᱹ ᱜᱮᱭᱟ, ᱯᱷᱟᱸᱠᱟ ᱨᱚᱝ ᱠᱚᱫᱚ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟ ᱾ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱧᱮᱞ ᱨᱮ, ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱟᱨ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱵᱚᱨᱚᱱ ᱟᱨ ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱨᱚᱝ ᱛᱮ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱲ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ ᱟᱨ ᱵᱤᱵᱚᱨᱚᱱ ᱠᱚᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱛᱮᱫ ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱪᱮᱫ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱮᱫᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤ [https://parastou-forouhar.de/wp-content/uploads/Papillon_kahrizak.jpg ᱠᱟᱦᱨᱤᱡᱟᱠ ᱡᱤᱦᱚᱞ] ᱫᱚ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱜᱨᱤᱱ ᱢᱩᱵᱷᱢᱮᱱᱴ ᱨᱤᱱ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ᱠᱚ ᱠᱟᱦᱨᱤᱡᱟᱠ ᱰᱤᱴᱮᱱᱥᱚᱱ ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ ᱛᱮᱠᱚ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱟᱨ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱛᱮᱠᱚ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱨᱮᱯ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱠᱚᱢ ᱥᱮ ᱠᱚᱢ ᱢᱚᱬᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱯᱟᱨᱟᱥᱛᱩ ᱣᱟᱜ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚᱭ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ ᱾ ᱯᱤᱯᱤᱲᱤᱭᱟᱹᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱟᱭᱳᱣᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ, ᱯᱟᱨᱵᱷᱟᱱᱮᱦ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱯᱤᱯᱤᱲᱤᱭᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ; ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ ᱥᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱴᱩᱰᱟᱹᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱴᱷᱮᱱ ᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣᱟ; ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱱᱟᱢᱟᱜ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱤᱨᱫᱤᱥᱴᱚ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮ ᱮᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱤᱯᱤᱲᱤᱭᱟᱹᱝ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱤᱯᱤᱲᱤᱭᱟᱹᱝ ᱠᱚ ᱦᱚᱸᱭ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱚᱪᱚᱭᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱯᱤᱯᱤᱲᱤᱭᱟᱹᱝ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱫᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭᱟᱜ ᱠᱩᱥᱤ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱨᱮᱡ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱒ ᱨᱮ, ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ ᱫᱚ ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ ᱟᱜ ᱯᱷᱳᱴᱳ ᱮᱠᱡᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ, ''ᱵᱽᱞᱟᱭᱤᱱᱰ ᱥᱯᱚᱴ'' ᱮ ᱥᱮᱱᱥᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱴᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱ, ᱡᱟᱱᱟᱝ-ᱱᱤᱣᱴᱨᱟᱞ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱚᱴᱟ, ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱢᱮᱫᱦᱟᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱥᱳ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱨᱮ ᱠᱟᱸᱛ ᱨᱮ ᱯᱷᱟᱸᱠᱟ ᱯᱷᱨᱮᱢ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="Book" /> ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱫᱚ ᱟᱠᱤᱱ ᱨᱤᱱ ᱟᱭᱳ-ᱵᱟᱵᱟ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱠᱮᱫ ᱠᱤᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮᱠᱤᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱫᱚ ᱜᱩᱨ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱥᱚᱨᱵᱚᱡᱚᱱᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱷᱩᱴ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱮ ᱟᱞᱳᱪᱚᱱᱟᱭᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱯᱚᱨᱚᱠᱷ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮ ᱮᱢᱟ ᱾<ref name=":1">{{cite web|author=Lauren|title=Parastou Forouhar|url=http://courses.washington.edu/femart/final_project/wordpress/laurens-test-post/|website=Feminist Art Archive|accessdate=5 March 2016}}</ref> ᱒᱐᱑᱒ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱳᱯᱷᱤ ᱵᱷᱳᱱ ᱞᱟ ᱨᱳᱥᱮ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ, ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚᱭ ᱥᱟᱢᱟᱝᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-17352052|title=Artist from Iran wins Sophie von La Roche award - BBC News|work=BBC News |language=en-GB|access-date=2016-03-05}}</ref> ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱠᱞᱟ ᱮᱠᱡᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱴᱟᱵᱷᱟᱝᱜᱟᱨ ᱠᱟᱞᱪᱟᱨᱟᱞ ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ, ᱱᱚᱨᱣᱮ; ᱜᱳᱞᱮᱥᱛᱟᱱ ᱟᱨᱴ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ, ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ; ᱦᱟᱢᱵᱩᱨᱜᱟᱨ ᱵᱟᱦᱱᱦᱳᱯᱷ - ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱯᱷᱩᱨ ᱜᱮᱜᱮᱱᱣᱟᱨᱴ, ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ; ᱥᱤᱴᱤ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ, ᱠᱨᱮᱭᱞᱥᱦᱟᱭᱤᱢ, ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ; ᱟᱨ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ ᱠᱮᱛᱷᱮᱰᱨᱟᱞ, ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ ᱠᱚᱨᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Book">{{cite book|title=Global Feminisms|publisher=Merrell Publishers Limited|location=London|isbn=978-1-8589-4390-9|page=273|editor=Maura Reilly, Linda Nochlin|year=2007}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱩᱴ ᱮᱠᱡᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱠᱚᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱯᱷᱨᱮᱢᱟᱨ ᱯᱷᱨᱮᱢᱰ, ᱟᱢᱥᱴᱟᱨᱰᱟᱢ, ᱥᱠᱤᱢ ᱠᱩᱱᱥᱴᱦᱟᱞᱮ, ᱯᱷᱨᱟᱝᱠᱯᱷᱳᱨᱴ; ᱯᱷᱨᱟᱣᱮᱱᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱵᱳᱱ; ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱚᱯᱷ ᱢᱳᱰᱟᱨᱱ ᱟᱨᱴ, ᱯᱷᱨᱟᱝᱠᱯᱷᱳᱨᱴ; ᱱᱤᱣ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱟᱢ ᱞᱮᱱᱰᱮᱥᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ, ᱡᱳᱟᱱᱮᱭᱩᱢ, ᱜᱨᱟᱡᱽ, ᱚᱥᱴᱨᱤᱭᱟ; ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱚᱯᱷ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱠᱟᱞᱪᱟᱨᱥ, ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ; ᱰᱤᱭᱩᱪᱮᱥ ᱦᱟᱭᱡᱤᱱ-ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ, ᱰᱨᱮᱥᱰᱮᱱ; ᱡᱤᱣᱤᱥ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱚᱯᱷ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ, ᱢᱮᱞᱵᱳᱨᱱ; ᱢᱮᱠᱮᱞᱮᱥᱴᱟᱨ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ, ᱥᱮᱱᱴ ᱯᱳᱞ ᱨᱮ [https://www.macalester.edu/gallery/pastexhibits/2012-13/ornamentandcrime/ ᱞᱚ ᱣᱟᱨᱥᱟᱣ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ]; ᱟᱨ ᱡᱤᱣᱤᱥ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱥᱟᱱ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥᱤᱥᱠᱳ ᱾<ref name="Book" /> ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱟᱨᱢᱟᱱᱮᱱᱴ ᱠᱚᱞᱮᱠᱥᱚᱱ ᱠᱚᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ: ᱫᱤ ᱠᱩᱭᱤᱱᱥᱞᱮᱱᱰ ᱟᱨᱴ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ, ᱠᱩᱭᱤᱱᱥᱞᱮᱱᱰ; ᱵᱮᱞᱵᱷᱮᱰᱮᱨᱮ, ᱵᱷᱤᱭᱮᱱᱟ; ᱵᱟᱰᱤᱥᱪᱮᱥ ᱞᱮᱱᱰᱮᱥᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ, ᱠᱟᱨᱞᱥᱨᱩᱦᱮ; ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱚᱯᱷ ᱢᱳᱰᱟᱨᱱ ᱟᱨᱴ, ᱯᱷᱨᱟᱝᱠᱯᱷᱳᱨᱴ; ᱟᱨ ᱰᱤᱭᱩᱪᱮ ᱵᱮᱸᱠ ᱟᱨᱴ ᱠᱚᱞᱮᱠᱥᱚᱱ ᱾<ref name=":0" /> ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱟᱨᱴ ᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱒᱐᱑᱕ ᱨᱮ ᱨᱟᱴᱜᱟᱨᱥ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱨᱮ ᱵᱨᱳᱰᱥᱠᱤ ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ ᱯᱷᱮᱭᱟᱨ, ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱖ ᱟᱨ ᱒૦᱑᱗ ᱨᱮ ᱯᱤ ᱟᱨᱴᱣᱚᱨᱠᱥ ᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱤᱥᱛᱟᱱᱵᱩᱞ/ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ (ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ: ᱠᱚᱱᱴᱮᱢᱯᱳᱨᱟᱨᱤ ᱤᱥᱛᱟᱱᱵᱩᱞ ᱟᱨ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱨᱮ) ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.artsy.net/artist/parastou-forouhar|title=Parastou Forouhar - 10 Artworks, Bio & Shows on Artsy|website=www.artsy.net|access-date=2017-04-24}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ == * ᱳᱢᱤᱫᱽ ᱢᱮᱢᱟᱨᱤᱭᱟᱱ, '[https://globalvoices.org/2019/12/10/creating-suspension-between-contradictory-states-an-interview-with-artist-parastou-forouhar/ Creating Suspension Between Contradictory States: An interview with artist Parastou Forouhar]', [[Global Voices (NGO)|ᱜᱞᱳᱵᱟᱞ ᱵᱷᱚᱭᱮᱥᱮᱥ]], ᱑᱐ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ, ᱒᱐᱑᱙ ᱾ * [https://www.youtube.com/watch?v=ha5097mIMXQ Art21 video interview with Parvaneh Forouhar] * [http://www.qagoma.qld.gov.au/exhibitions/past/2012/apt7_asia_pacific_triennial_of_contemporary_art/artists/parastou_forouhar Parastou Forouhar art collection at the Queensland Art Gallery of Modern Art (QAGOMA)] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱖᱒ ᱡᱟᱱᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐-ᱟᱱ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑-ᱟᱱ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱥᱴ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱤᱱᱥᱴᱚᱞᱮᱥᱚᱱ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱯᱷᱳᱴᱳᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱟᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱯᱷᱳᱴᱳᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱟᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱳᱪᱥᱩᱞᱮ ᱯᱷᱩᱨ ᱜᱮᱥᱴᱟᱞᱴᱩᱝ ᱳᱯᱷᱮᱱᱵᱟᱪ ᱟᱢ ᱢᱮᱱ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]] c712q7wgjiqrwdh98k2o8xxvslmcxo6 ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ 0 35944 191970 191926 2026-05-17T05:28:02Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191970 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|26.566111|N|88.528611|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱓᱕᱑᱓᱔ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ/ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱰᱤ ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱓᱕᱖᱑ | registration_plate = WB | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] | blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] | website = {{URL|jalpaiguri.gov.in/}} | footnotes = }} '''ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱨᱤ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ [[ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤ ᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== {{OSM Location map | width=400| height=300| zoom=9 | coord={{coord|26|37|0|N|88|47|0|E}}| float=left|caption='''ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ (ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ, ᱢᱟᱭᱱᱟᱜᱩᱲᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱟᱨ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ'''<br/>CT: ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ, R: ᱫᱮᱦᱟᱛ/ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ, N: ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ, C: ᱠᱟᱱᱴᱚᱱᱢᱮᱱᱴ, NP: ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ/ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ, TE: ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ<br/>ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱦᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ – TG ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ (ᱱᱚᱜᱚᱨ / ᱟᱹᱛᱩ), TE ᱫᱚ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ, JRS: ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ<br/>ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱟᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱹᱴᱩ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ |mark-coord1={{coord|26|43|10|N|88|27|41|E}}| label-pos1=top|label1= Dabgram| numbered1=CT| mark-title1= [[ᱰᱟᱵᱽᱜᱨᱟᱢ]] (CT)|label-color1= #800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|26|39|7|N|88|30|56|E}}| label-pos2=bottom|label2=Chakiabhita| numbered2=CT| mark-title2= [[ᱪᱟᱠᱤᱵᱷᱤᱴᱟ]] (CT) |mark-coord3={{coord|26|39|35|N|88|28|7|E}}| label-pos3=left|label3=Binnaguri 2| numbered3=CT| mark-title3= [[ᱵᱤᱱᱱᱟᱜᱩᱲᱤ, ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] (CT) |mark-coord4={{coord|26|31|52|N|88|42|8|E}}| label-pos4=left|label4=Kharia| numbered4=CT| mark-title4= [[ᱠᱷᱟᱲᱤᱭᱟ, ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] (CT) |mark-coord5={{coord|26|34|0|N|88|49|12|E}}| label-pos5=top|label5=Mainaguri| numbered5=CT| mark-title5= [[ᱢᱟᱭᱱᱟᱜᱩᱲᱤ]] (CT) |mark-coord6={{coord|26|32|50|N|88|50|17|E}}| label-pos6=right|label6=Dakshin Khagrabari| numbered6=CT| mark-title6= [[ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱠᱷᱟᱜᱽᱲᱟᱵᱟᱲᱤ]] (CT) |mark-coord7={{coord|26|40|48|N|89|1|48|E}}| label-pos7=right|label7=Gairkata| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱜᱟᱭᱨᱠᱟᱴᱟ]] (CT) |mark-coord8={{coord|26|46|40|N|89|2|26|E}}| label-pos8=right|label8=Banarhat| numbered8=CT| mark-title8= [[ᱵᱟᱱᱟᱨᱦᱟᱴ]] (CT) |mark-coord9={{coord|26|43|30|N|89|3|6|E}}| label-pos9=left|label9=Telipara TG| numbered9=CT| mark-title9= [[ᱴᱮᱞᱤᱯᱟᱲᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (CT) |mark-coord10={{coord|26|30|10|N|88|43|48|E}}| label-pos10=right |label10=Jalpaiguri| numbered10=M| mark-title10= [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] (M)| shape-color10=#800000 |mark-coord11={{coord|26|36|10|N|89|0|25|E}}| label-pos11=right|label11=Dhupguri| numbered11=M| mark-title11= [[ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ]] (M) | shape-color11=#800000 |mark-coord12={{coord|26|45|20|N|89|3|20|E}} | label-pos12=right|label12= Binnaguri 1| numbered12=C| mark-title12=[[ᱵᱤᱱᱱᱟᱜᱩᱲᱤ]] (C)|shape-color12=#AA6666 |mark-coord13={{coord|26|38|19|N|88|24|59|E}}| label-pos13=left|label13=Phulbari|labela13=checkpoint| numbered13=R| mark-title13= [[ᱯᱷᱩᱞᱵᱟᱲᱤ, ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] (R)|shape-color13= #A42222 |mark-coord14={{coord|26|34|50|N|88|31|43|E}}| label-pos14=left|label14=Rajganj| numbered14=R| mark-title14= ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ (R)|shape-color14= #A42222 |mark-coord15={{coord|26|35|24|N|88|35|20|E}}| label-pos15=right|label15=Belakoba| numbered15=R| mark-title15= [[ᱵᱮᱞᱟᱠᱳᱵᱟ]] (R)|shape-color15= #A42222 |mark-coord16={{coord|26|33|31|N|88|41|57|E}}| label-pos16= left |label16= Danguajhar TE | numbered16=TE| mark-title16= [[Danguajhar Tea Estate]] (TE)| shape-color16=#87A96B |mark-coord17={{coord|26|48|17|N|89|0|13|E}}| label-pos17= right |label17= Gandrapara TE | numbered17=TE| mark-title17= [[ᱜᱟᱸᱫᱽᱨᱟᱯᱟᱲᱟ ᱟᱨ ᱞᱚᱠᱷᱤᱯᱟᱲᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color17=#87A96B |mark-coord18={{coord|26|49|45|N|89|0|53|E}}| label-pos18= top |label18= Lakhipara TE | numbered18=TE| mark-title18= [[ᱜᱟᱸᱫᱽᱨᱟᱯᱟᱲᱟ ᱟᱨ ᱞᱚᱠᱷᱤᱯᱟᱲᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color18=#87A96B |mark-coord19={{coord|26|41|20|N|88|25|50|E}} | label-pos19=right|label19=New Jalpaiguri JRS| numbered19=F| mark-title19= [[ᱱᱤᱭᱩ ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] (F)| shape-color19= #A40000 |mark-coord20={{coord|26|43|10|N|88|48|10|E}}| label-pos20=bottom|label20=Gorumara |labela20= National| labelb20= Park| numbered20=NP| mark-title20= [[ᱜᱳᱨᱩᱢᱟᱨᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (NP)| shape-color20=#228B22 |mark-coord21={{coord|26|52|40|N|88|51|18|E}}| label-pos21=bottom|label21=Chapramari |labela21= Wildlife| labelb21= Sanctuary| numbered21=NP| mark-title21= [[ᱪᱟᱯᱨᱟᱢᱟᱨᱤ ᱵᱤᱨᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱵᱤᱨ]] (NP)| shape-color21=#228B22 |mark-coord22={{coord|26|43|43|N|88|35|40|E}}|label22= Teesta| label-color22 = #77A1CB| label-angle22=60| label-pos22=top| label-size22=10| mark-size22=0| mark-title22=none |mark-coord23={{coord|26|38|0|N|88|39|40|E}}|label23= River| label-color23 = #77A1CB| label-angle23=50| label-pos23=top| label-size23=10| mark-size23=0| mark-title23=none |mark-coord24={{coord|26|39|0|N|88|53|0|E}}|label24= ᱡᱟᱞᱫᱷᱟᱠᱟ | labela24=ᱜᱟᱰᱟ| label-color24 = #77A1CB| label-angle24=80| label-pos24=top| label-size24=10| mark-size24=0| mark-title24=none |arc-coordA={{coord|26|30|0|N|88|25|0|E}}|arc-textA= ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ| arc-text-colorA=hard grey| arc-angleA=28| arc-gapA=3.5| arc-radiusA=0.4 |arc-coordB={{coord|26|56|30|N|89|6|30|E}}|arc-textB= ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ| arc-text-colorB=hard grey| arc-angleB=20| arc-gapB=3.5| arc-radiusB=0.4}} ===ᱴᱷᱟᱶ=== ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ {{coord|26.566111|N|88.528611|E|display=inline}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ''ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱫᱚ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱦᱟᱱᱰᱵᱩᱠ, ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱑᱑᱕ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱯ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱥᱩᱠᱟᱱᱤ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱧᱮᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_A/19/1902_PART_A_DCHB_JALPAIGURI.pdf |title = District Census Handbook Jalpaiguri, Series 20, Part XII A, 2011 census|work = page 115: Map of Rajganj CD block| publisher= Directorate of Census Operations West Bengal | accessdate = 26 June 2020}}</ref> ===ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱧᱮᱞ=== ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱫᱚ ᱦᱤᱢᱟᱞᱚᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱵᱩᱨᱩ ᱛᱷᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱮᱞᱩᱵᱤᱭᱟᱞ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱴᱷᱟᱶ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱠᱚᱧᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱵᱩᱨᱩ ᱠᱚ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱛᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite book |author=Debnath, S. |year=2010 |title=The Dooars in Historical Transition |publisher=Shiv Mandir: N. L. Publishers|url=http://14.139.206.50:8080/jspui/bitstream/1/885/1/THE%20DOOARS%20IN%20HISTORICAL%20TRANSITION.pdf}}</ref><ref>Dinerstein, E., Loucks, C. (2001). {{WWF ecoregion|name=Terai-Duar savanna and grasslands|id=im0701}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱖᱒.᱐᱑% ᱦᱚᱲ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱓᱗.᱙᱙% ᱦᱚᱲ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref name="admin">{{cite web | url = http://jalpaiguri.gov.in/district-profile| title = Jalpaiguri | work =District Profile | publisher = District administration |access-date = 13 July 2020 }}</ref><ref name="handbook">{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Jalpaiguri |work = Tables 2.2, 2.4b |publisher = Department of Planning and Statistics, Government of West Bengal |access-date = 13 July 2020}}</ref> ᱫᱩᱣᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱟᱭ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱ ᱪᱟᱥ ᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱒᱒᱖ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱤᱞᱳᱜᱨᱟᱢ ᱪᱟᱥ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱪᱟᱥ ᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url =https://www.indiatea.org/tea_growing_regions |title = Tea Growing Regions | work= Dooars and Terai|publisher= Indian Tea Association | access-date = 13 July 2020}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/TEABOARDCSM/MTA=|title = Dooars-Terai |publisher= Tea Board India | access-date = 13 July 2020}}</ref> ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱛᱤᱱᱟᱹᱝ ᱜᱟᱱ ᱛᱤᱱᱟᱹᱝ ᱜᱟᱱ ᱡᱟᱜᱟ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 13 July 2020 }}</ref> ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ CT (ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ) ᱟᱨᱵᱟᱝ R (ᱫᱮᱦᱟᱛ / ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱠᱚᱨᱮ TE ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ <small>ᱱᱳᱴ: ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱠᱥᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱩᱫᱩᱜᱚᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱱᱚᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾</small> ==ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ== ===ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ=== ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Jalpaiguri |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |accessdate = 26 June 2020 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://jalpaiguripolice.in/search_ps.php | title = Search a Police Station | publisher = Jalpaiguri Police | accessdate = 26 June 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ=== ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=map>{{cite web | url = https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_A/19/1902_PART_A_DCHB_JALPAIGURI.pdf| title = District Census Handbook, Jalpaiguri, Series 20, Part XIIA| work= Census of India 2011, Fifth page, map of Jalpaiguri district| publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal |accessdate = 26 June 2020}}</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱢᱚᱦᱮᱱᱫᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱮᱢ.ᱮᱱ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ) ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱧᱮ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱤᱝᱞᱤᱥ, ᱱᱟᱜᱟᱢ, ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱤ, ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱚᱨᱥ ᱠᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.rajganjcollege.org.in/| title = Rajganj College| publisher = RC|accessdate = 26 June 2020}}</ref> ᱠᱚᱧᱮ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱥᱮᱱᱴ ᱡᱮᱵᱷᱤᱭᱚᱨ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ, ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱡᱩᱭᱤᱴ ᱤᱱᱥᱴᱤᱪᱭᱩᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱠᱚᱧᱮ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱲᱟᱹᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱨᱴᱥ, ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱟᱨ ᱠᱚᱢᱚᱨᱥ ᱨᱮ ᱠᱳᱨᱥ ᱠᱚ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.nbxc.org/ |title = North Bengal St. Xavier’s College |publisher= NBSXC | accessdate = 29 June 2020 }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ]] 18wowfbei9rzyiks7ab72g9aktjkpg9 ᱥᱩᱠᱟᱱᱤ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ 0 35947 191952 2026-05-16T15:24:47Z MT731 2184 "{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱛᱩ}} {{Infobox settlement | name = ᱥᱩᱠᱟᱱᱤ | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | pushpin_map = India West Bengal#India | coordinates = {{coord|26|31|03|N|88|32|48|E|region:IN|format=dms|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 191952 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱛᱩ}} {{Infobox settlement | name = ᱥᱩᱠᱟᱱᱤ | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | pushpin_map = India West Bengal#India | coordinates = {{coord|26|31|03|N|88|32|48|E|region:IN|format=dms|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_type3 = [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱵᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_name2 = [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] | subdivision_name3 = [[ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] | government_type = [[ᱥᱟᱨᱯᱟᱸᱪ]] | area_total_km2 = 55.81 | elevation_m = 89 | population_total = 35276 | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱓᱕᱑᱓᱔ | area_code = ᱐᱓᱕᱓ | area_code_type = ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱰᱤ ᱠᱳᱰ | registration_plate = WB-71 }} '''ᱥᱩᱠᱟᱱᱤ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱓᱕,᱒᱗᱖ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":0">{{Cite web |title=Population finder 2011 |url=https://censusindia.gov.in/census.website/data/population-finder |access-date=1 October 2023 |website=Office of the Registrar General $ Census Commissioner, India}}</ref> ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== ᱥᱩᱠᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱪᱚᱣᱞᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱒᱗ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱥᱟᱨ ᱵᱤᱥᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱕᱕᱘᱐.᱕᱘ ᱦᱮᱠᱴᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Sukani village in Rajganj taluka, Jalpaiguri, West Bengal, India |url=https://vill.co.in/west-bengal/jalpaiguri/rajganj-328021660/sukani-021663068800/ |access-date=1 October 2023 |website=Vill |language=en}}</ref> ==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱥᱩᱠᱟᱱᱤ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱓᱕,᱒᱗᱖ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱓᱓.᱗᱕% ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ: ᱙,᱕᱕᱙ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱒,᱓᱔᱖ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱾ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮ ᱖᱕.᱗᱒% ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱑᱒,᱘᱙᱒ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱑᱐,᱒᱙᱒ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ]] 4z9ugsaxvjf49v4jmtjnmjjo7jxgvjl ᱥᱟᱭᱟ ᱜᱳᱞᱰᱳᱣᱥᱴ 0 35948 191971 2026-05-17T05:41:08Z AMurmu 8962 ᱱᱟᱣᱟᱱᱟᱜ 191971 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟᱰᱤᱭᱟᱱ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱘᱖)}} {{Infobox person | name = ᱥᱟᱭᱟ ᱜᱳᱞᱰᱳᱣᱥᱴ | native_name = شایا گلدوست | native_name_lang = fa | birth_date = {{Birth date and age|1986|04|01}} | birth_place = [[ᱨᱟᱥᱴ]], ᱜᱤᱞᱟᱱ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ, ᱤᱨᱟᱱ | occupation = ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ, ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ, ᱮᱞ.ᱡᱤ.ᱵᱤ.ᱴᱤ.ᱠᱤᱭᱩ (LGBTQ) ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ, ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱯᱨᱮᱡᱮᱱᱴᱟᱨ, ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ }} '''ᱥᱟᱭᱟ ᱜᱳᱞᱰᱳᱣᱥᱴ''' ({{Langx|fa|شایا گلدوست}}; ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱘᱖) ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟᱰᱤᱭᱟᱱ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ, ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ, ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱦᱳᱥᱴ ᱟᱨ ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱤᱨᱟᱱ ᱣᱟᱭᱟᱨ]] ᱟᱨ [[ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱨᱚᱝᱜᱤᱱᱠᱟᱢᱟᱱ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱮᱡᱮᱱᱴᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name=":0">{{Cite news |last=حیدری |first=فهیمه خضر |date=2021-04-26 |title=زندگی سانسورشده شایا گلدوست؛ «خیابان‌های شهر تونل وحشت بود» |trans-title=The Censored Life of Shaya Goldust; "The streets of the city were tunnels of terror" |url=https://www.radiofarda.com/a/my-censored-life-shaya-goldoust/31223936.html |access-date=2024-05-30 |work=رادیو فردا ([[Radio Farda]]) |language=fa}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱠᱚᱞᱚᱢᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮ [[ᱵᱷᱮᱱᱠᱳᱵᱷᱚᱨ]] ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ == ᱥᱟᱭᱟ ᱜᱳᱞᱰᱳᱣᱥᱴ ᱫᱚ ᱑ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱘᱖ ᱨᱮ, ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱤᱞᱟᱱ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱨᱟᱥᱴ]] ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[ᱴᱨᱟᱱᱥᱡᱮᱱᱰᱟᱨ]] ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name=":1">{{Cite web |last=لندن |first=کیهان |date=June 28, 2023 |title=حضور متفاوت ایرانیان +LGBTQ در «رژه افتخار» تورنتو؛ «در ایران آزاد جا برای همه به حد کافی هست» |trans-title=Different presence of LGBTQ + Iranians in Toronto's "Parade of Pride"; "There is enough room for everyone in free Iran" |url=https://kayhan.london/1402/04/07/323596/ |access-date=2024-05-30 |website=[[Kayhan London]] |language=fa-IR}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://ir.voanews.com/a/iran-protest-lgbtq-mahsa-amini-canada-/6763536.html |title=شایا گلدوست در تجمع ایرانیان کانادا: به عنوان یک زن ترنس ایرانی می‌گویم این انقلاب زنان است |date=2022-09-26 |type=Video |language=fa |trans-title=Shaya Goldust at the gathering of Iranians in Canada: As an Iranian trans woman, I say this is a women's revolution |access-date=2024-05-30 |via=[[VOA News]]}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://ir.voanews.com/a/episode_voa-farsi-spring-show-gender-quality-activist-448176/6090846.html |title=کالسکه بهار – گپ‌وگفت نوروزی با شایا گلدوست، یک زن ترنس و کنشگر برابری جنسی و جنسیتی |date=2021-03-24 |type=Video |language=fa |trans-title=Kaleske Bahar-Nowrozi chat with Shaya Goldust, a trans woman and gender equality activist |access-date=2024-05-30 |via=[[VOA News]]}}</ref> ᱑᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱛᱩᱨᱠᱤ ᱛᱮᱭ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱛᱮᱭ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱳᱞᱰᱳᱣᱥᱴ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ, ᱟᱨ ᱮᱞ.ᱡᱤ.ᱵᱤ.ᱴᱤ.ᱠᱤᱭᱩ (LGBTQ) ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱛᱮᱭ ᱨᱚᱲᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Laqaei |first=Saqi |date=2022-01-17 |title=شایا گلدوست به صدای آمریکا: اقلیت‌های جنسی و جنسیتی ایران برای مطالبه حقوق خود تفاوت‌ها را کنار بگذارند |trans-title=Shaya Goldust to the Voice of America: Iran's sexual and gender minorities should set aside differences to demand their rights |url=https://ir.voanews.com/a/iran-lgbtqi-activist-shaya-goldoust/6400026.html |access-date=2024-05-30 |website=صدای آمریکا ([[VOA News]]) |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |last=لندن |first=کیهان |date=June 13, 2019 |title=شایا گلدوست در گفتگو با کیهان لندن: در ایران دست افراطیون برای آزار و اذیت دگرباشان جنسی باز گذاشته شده |trans-title=Shaya Goldoust in Conversation: In Iran, the hands of extremists are free to persecute LGBT people |url=https://kayhan.london/1398/03/23/159177/ |access-date=2024-05-30 |website=[[Kayhan London]] |language=fa-IR}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-01-05 |title=گروهی از اعضا و کنشگران «جامعه کوئیر»، خواستار حقوق برابر پس از جمهوری اسلامی شدند |trans-title=A group of "Queer Community" members and activists demanded equal rights after the Islamic Republic |url=https://ir.voanews.com/a/lgbtq-iran-queer-revelution-protest-/6904458.html |access-date=2024-05-30 |website=صدای آمریکا ([[VOA News]]) |language=fa}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱯᱚᱱᱚᱛ, ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ LGBTQIA ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱨᱚᱲ-ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱣᱜᱮ 'ᱨᱮᱱᱵᱳ ᱠᱚᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱴᱤ' ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱠᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱪᱤᱴᱷᱤ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Aghaei |first=Hamid |date=2022-01-23 |title=نامه جمعی از کنشگران رنگین‌کمانی به معلمان، شایا گلدوست |url=https://iran-tc.com/2022/01/23/%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%86%DA%AF%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85/ |access-date=2024-05-30 |website=Iran Transition Council |publisher=[[IranWire]] |language=fa-IR}}</ref> ᱜᱳᱞᱰᱳᱣᱥᱴ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ [[ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ, ᱡᱤᱭᱚᱱ, ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ]] ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ [[ᱵᱷᱮᱱᱠᱳᱵᱷᱚᱨ ᱯᱨᱟᱭᱤᱰ ᱯᱟᱨᱮᱰ]] ᱟᱨ [[ᱯᱨᱟᱭᱤᱰ ᱴᱳᱨᱳᱱᱴᱳ]] ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱛᱨᱚᱝ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱟᱣᱩᱱ ᱮ ᱦᱚᱨᱚᱜ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱮᱠᱷᱟᱥᱤᱫ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱜᱚᱲᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱭ ᱥᱟᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2022-08-04 |title=رژه افتخار ونکوور با حضور کوییرهای ایرانی |trans-title=Pride parade of Vancouver with the presence of Iranian queers |url=https://6rang.org/73060/ |access-date=2024-05-30 |website=شش رنگ |language=fa-IR}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-05-30 |title=رژه افتخار ایرانیان در کانادا: چرخه ظلم را علیه کوییرهای ایران متوقف کنید |trans-title=Iranian pride parade in Canada: Stop the cycle of oppression against Iranian queers |url=https://www.iranintl.com/202208012629 |access-date=2024-05-30 |website=ایران اینترنشنال (IranInltv) |language=fa}}</ref><ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=Mojtahedi |first=Negar |date=4 August 2023 |title='Fighting for all': Vancouverite shares Iranian LGBTQ+ pride |url=https://globalnews.ca/news/9878259/vancouverite-iranian-lgbtq-pride/ |access-date=2024-05-30 |website=[[Global News]] |language=en-US}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱰᱚᱠᱭᱩᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ, "ᱢᱟᱭ ᱥᱮᱱᱥᱚᱨᱰ ᱞᱟᱭᱤᱯᱷ" ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱚᱱᱩᱵᱷᱚᱵᱽ ᱠᱚᱭ ᱵᱚᱨᱱᱚᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name=":0" /> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ == *[https://web.archive.org/web/20191023012415/http://radioranginkaman.org/?cat=39 "ᱤᱧ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱨᱟᱱᱥ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱹᱱᱟᱹᱧ"] ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱨᱚᱝᱜᱤᱱᱠᱟᱢᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ *[https://iranwire.com/fa/shndr/121813-%D8%A7%D9%BE%DB%8C%D8%B2%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D9%86%D8%AC%D9%85-%D9%BE%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D8%B3%D8%AA-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%82%D9%81-%D8%A2%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%86/ "ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ"] ᱤᱨᱟᱱᱣᱟᱭᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱚᱰᱠᱟᱥᱴ [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱘᱖ ᱡᱟᱱᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱟᱱᱟᱰᱤᱭᱟᱱ ᱴᱨᱟᱱᱥᱡᱮᱱᱰᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱛᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑-ᱟᱱ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱴᱨᱟᱱᱥᱡᱮᱱᱰᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱥᱴ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱷᱮᱱᱠᱳᱵᱷᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱟᱱᱟᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱚᱰᱠᱟᱥᱴᱟᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑-ᱟᱱ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ LGBTQ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ LGBTQ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱟᱱᱟᱰᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱦᱳᱥᱴ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱟᱱᱟᱰᱤᱭᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱦᱳᱥᱴ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑-ᱟᱱ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱱᱟᱰᱤᱭᱟᱱ LGBTQ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱟᱱᱟᱰᱤᱭᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱯᱚᱰᱠᱟᱥᱴᱟᱨ ᱠᱚ]] bwg6usa3u29nh5csmlkvr9g280u2k14 ᱢᱳᱛᱟᱦᱟᱨᱮᱦ ᱜᱳᱣᱱᱮᱭᱤ 0 35949 191972 2026-05-17T05:47:39Z AMurmu 8962 ᱱᱟᱣᱟᱱᱟᱜ 191972 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙۹᱖)}} {{Infobox person | image = مطهره گونه‌ای (cropped).jpg | birth_date = {{birth date and age|1996|10|13|df=y}} }} '''ᱢᱳᱛᱟᱦᱟᱨᱮᱦ ᱜᱳᱣᱱᱮᱭᱤ''' ({{langx|fa|مطهره گونه‌ای}}; ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱓ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱖) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ བᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱨᱮ [[ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱜᱟᱶᱛᱟ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>«ᱢᱳᱦᱥᱮᱱᱤ ᱮᱡᱮᱭᱤ ᱥᱟᱶ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱨᱮ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱟᱜ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱱᱚᱞ | ᱮᱱᱥᱟᱯᱷ ᱱᱤᱭᱩᱡᱽ ᱮᱱᱟᱞᱟᱭᱴᱤᱠᱟᱞ ᱱᱤᱭᱩᱡᱽ ᱵᱮᱥ». ''ᱮᱱᱥᱟᱯᱷ ᱱᱤᱭᱩᱡᱽ''. <bdi>۲۰۲۱-۱۲-۱۰</bdi>. ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ <bdi>۲۰۲۴-۰۵-۰۱</bdi>.</ref><ref>«ᱢᱳᱛᱟᱦᱟᱨᱮᱦ ᱜᱳᱣᱱᱮᱭᱤ, ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ: ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱠᱷᱟᱢᱮᱱᱮᱭᱤ, ᱦᱚᱲ ᱮᱲᱮ ᱠᱚ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱢᱮ». ''ᱤᱨᱟᱱ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ''. <bdi>۲۰۲۴-۰۵-۰۱</bdi>. ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ <bdi>۲۰۲۴-۰۵-۰۱</bdi>.</ref><ref name=":0">«ᱢᱳᱛᱟᱦᱟᱨᱮᱦ ᱜᱳᱣᱱᱮᱭᱤ ᱫᱚᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ». ''www.khabaronline.ir''. <bdi>۲۰۲۴-۰۵-۰۱</bdi>. ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ <bdi>۲۰۲۴-۰۵-۰۱</bdi>.</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ ᱰᱮᱱᱴᱤᱥᱴᱨᱤ ᱯᱷᱮᱠᱟᱞᱴᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟᱭ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱜᱳᱣᱱᱮᱭᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱑ ᱨᱮ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱨ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ བᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱟᱨ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ ᱡᱮᱜᱮᱛ བᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ [[ᱢᱟᱦᱥᱟ ᱟᱢᱤᱱᱤ ᱭᱟᱜ ᱜᱩᱨ|ᱢᱟᱦᱥᱟ ᱟᱢᱤᱱᱤ ᱭᱟᱜ ᱜᱚᱡ]] ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱥᱴᱮᱴᱢᱮᱱᱴ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱖ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ ᱤᱱᱴᱮᱞᱤᱡᱮᱱᱥ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ [[ᱮᱵᱷᱤᱱ ᱡᱤᱦᱚᱞ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱣᱟᱨᱰ ᱒᱐᱙ ᱛᱮᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱥᱠᱩᱞ ᱚᱯᱷ ᱰᱮᱱᱴᱤᱥᱴᱨᱤ ᱨᱤᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱷᱮᱠᱟᱞᱴᱤ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱨᱟᱲᱟᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>«ᱢᱳᱛᱟᱦᱟᱨᱮᱦ ᱜᱳᱣᱱᱮᱭᱤ ᱨᱟᱲᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱰᱮᱱᱴᱤᱥᱴᱨᱤ ᱯᱷᱮᱠᱟᱞᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱟᱹᱵᱤ». ''ᱫᱟᱱᱫᱟᱱᱮᱦ | ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱚᱱᱤᱠ ᱱᱤᱭᱩᱡᱽ ᱵᱮᱥ''. ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ <bdi>۲۰۲۴-۰۷-۰۲</bdi>.</ref> ᱩᱱᱤ ᱨᱟᱲᱟᱜ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱮᱠᱟᱞᱴᱤ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ, ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱮ-ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱡᱟᱣᱨᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱛᱮ "ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱤᱯᱷᱛᱟᱨ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱚᱨᱱᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱰᱤᱥᱤᱯᱞᱤᱱᱟᱨᱤ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>«ᱥᱮᱪᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱩᱪᱟᱹᱲ; ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟ». ''ᱥᱟᱨᱜᱽ''. <bdi>۲۰۲۴-۰۷-۰۲</bdi>. ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ <bdi>۲۰۲۴-۰۷-۰۲</bdi>.</ref> == ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨᱤ ᱠᱚ, ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱠᱚ == "[[ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ, ᱡᱤᱭᱚᱱ, ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ|ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ, ᱡᱤᱭᱚᱱ, ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ]]" ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>«᱒᱘ ᱥᱟᱦᱨᱤᱵᱷᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱔ ᱢᱮᱦᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ». ''www.radiozamaneh.com''. <bdi>۲۰۲۲-۰۹-۲۷</bdi>. ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ <bdi>۲۰۲۴-۰۵-۰۱</bdi>.</ref><ref>«ᱢᱳᱛᱟᱦᱟᱨᱮᱦ ᱜᱳᱣᱱᱮᱭᱤ ᱨᱟᱲᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱰᱮᱱᱴᱤᱥᱴᱨᱤ ᱯᱷᱮᱠᱟᱞᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱟᱹᱵᱤ». ᱫᱟᱱᱫᱟᱱᱮᱦ. <bdi>۶ مهر ۱۴۰۱</bdi>. ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ <bdi>مه ۲, ۲۰۲۴</bdi>.</ref> ᱢᱮ ᱒᱐۲۳ ᱨᱮ, ᱰᱚᱠᱴᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱰᱮᱱᱴᱤᱥᱴᱨᱤ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱢᱤᱥᱴᱟᱨ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱰᱤᱥᱤᱯᱞᱤᱱᱟᱨᱤ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ "ᱯᱷᱮᱠᱟᱞᱴᱤ ᱨᱮ ᱟᱯᱟᱲᱤᱡ ᱟᱨ ᱚᱥᱟᱱᱛᱤ ᱥᱤᱨᱡᱟᱹᱣ" ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱳᱥ ᱨᱮ ᱞᱟᱜᱟ ᱜᱤᱰᱤ ᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱜᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱚ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>«ᱢᱳᱛᱟᱦᱟᱨᱮᱦ ᱜᱳᱣᱱᱮᱭᱤ ᱫᱚ "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱜᱟ ᱜᱤᱰᱤ ᱟᱨ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱚᱨᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱨᱚᱱ" ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟ». ''ᱥᱟᱨᱜᱽ''. <bdi>۲۰۲۴-۰۵-۰۱</bdi>. ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ <bdi>۲۰۲۴-۰۵-۰۱</bdi>.</ref><ref>«ᱢᱟᱱᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱳᱛᱟᱦᱟᱨᱮᱦ ᱜᱳᱣᱱᱮᱭᱤ ᱭᱟᱜ ᱞᱟᱜᱟ ᱜᱤᱰᱤ ᱨᱟᱭ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱓᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱰᱮᱱᱴᱤᱥᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ». ''ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱱᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱥᱚᱱ ᱵᱮᱥ''. ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ <bdi>۲۰۲۴-۰۵-۰۱</bdi>.</ref><ref>«ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱜᱟ ᱜᱤᱰᱤ ᱟᱨ ۵ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱨᱚᱱ». ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱯᱷᱟᱨᱫᱟ. ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ <bdi>۲۰۲۴-۰۵-۰۱</bdi>.</ref><ref>ᱥᱟᱫᱤ ᱢᱟᱠᱠᱤ (<bdi>۱۶ خرداد ۱۴۰۲</bdi>). «ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱢᱟᱱᱟ ᱜᱮᱭᱟ?». ''ᱦᱟᱢ-ᱢᱤᱦᱟᱱ''. ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ <bdi>مه ۲, ۲۰۲۴</bdi>.</ref><ref>«ᱥᱮᱪᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱩᱪᱟᱹᱲ; ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟ». ''ᱥᱟᱨᱜᱽ''. <bdi>۲۰۲۴-۰۵-۰۱</bdi>. ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ <bdi>۲۰۲۴-۰۵-۰۱</bdi>.</ref><ref>ᱡᱟᱦᱨᱟ ᱡᱟᱯᱷᱟᱨᱡᱟᱫᱮᱦ (<bdi>۲۰ آذر ۱۴۰۲</bdi>). «ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱳᱨᱴ ᱠᱚ». ''ᱦᱟᱢ-ᱢᱤᱦᱟᱱ''. ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ <bdi>مه ۲, ۲۰۲۴</bdi>.</ref> ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱨᱮ, ᱥᱟᱭᱵᱟᱨ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱳᱥ ᱟᱨ "ᱯᱩᱱᱟᱹᱭ ᱢᱩᱞ୍ୟ ᱠᱚ ᱮᱜᱮᱨ" ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱴᱩᱭᱤᱴ ᱠᱚ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱵᱷᱤᱱ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮ ᱥᱟᱦᱤᱫᱽ ᱢᱳᱜᱷᱟᱫᱟᱥ ᱠᱳᱨᱴ (ᱥᱤᱠᱤᱣᱨᱤᱴᱤ) ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱰᱟᱹᱨ ᱓ ᱛᱮᱠᱚ ᱦᱚᱦᱚ ᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>«ᱯᱟᱨᱴᱤᱥᱤᱯᱮᱴᱚᱨᱤ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱟᱶ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱥᱠᱟᱹᱣ ᱥᱤᱨᱡᱟᱹᱣ - ᱛᱟᱥᱱᱤᱢ». ''ᱛᱟᱥᱱᱤᱢ ᱱᱤᱭᱩᱡᱽ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ | Tasnim''. ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ <bdi>۲۰۲۴-۰۷-۰۲</bdi>.</ref> ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱞᱟᱜᱟ ᱜᱤᱰᱤ ᱫᱚ ᱰᱤᱥᱤᱯᱞᱤᱱᱟᱨᱤ ᱟᱯᱤᱞ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮᱠᱚ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱠᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱨᱫᱟᱵᱤᱞ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱛᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱨ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>«"ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱥᱤᱠᱤᱣᱨᱤᱴᱤ ᱫᱟᱵᱟᱣ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ" ᱠᱤᱭᱟᱱ ᱯᱤᱨᱯᱷᱟᱞᱟᱠ ᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ - ᱵᱤᱵᱤᱥᱤ ᱯᱟᱨᱥᱤᱭᱟᱱ». ''BBC News ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ''. ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ <bdi>۲۰۲۴-۰۵-۰۱</bdi>.</ref><ref>ᱨᱮᱰᱤᱭᱳᱯᱷᱟᱨᱫᱟ (<bdi>۲۰۲۳-۱۱-۱۱</bdi>). «"ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱟᱨ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱪᱮᱱ ᱫᱟᱵᱟᱣ" ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ». ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱯᱷᱟᱨᱫᱟ. ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ <bdi>۲۰۲۴-۰۵-۰۱</bdi>.</ref><ref>«ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱸᱥ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ». ''ᱦᱟᱢ-ᱢᱤᱦᱟᱱ''. <bdi>۲۰۲۴-۰۵-۰۲</bdi>. ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ <bdi>۲۰۲۴-۰۵-۰۲</bdi>.</ref> ᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ, [[ᱛᱩᱢᱟᱡᱽ ᱥᱟᱞᱮᱦᱤ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱩᱨ ᱥᱟᱡᱟ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱩᱲᱩᱵ ᱦᱚᱲᱛᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱤᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱫᱷᱟᱣ ᱥᱤᱠᱤᱣᱨᱤᱴᱤ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱭᱩᱱᱤᱴ ᱕᱕᱕ ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱟᱞᱞᱟᱦ ᱠᱚᱨᱯᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱟᱨ ᱮᱵᱷᱤᱱ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱣᱟᱨᱰ ᱛᱮᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>«ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ, ᱢᱳᱛᱟᱦᱟᱨᱮᱦ ᱜᱳᱣᱱᱮᱭᱤ, ᱮᱵᱷᱤᱱ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱣᱟᱨᱰ ᱛᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ». ᱤᱨᱟᱱ‌ᱣᱟᱭᱟᱨ. <bdi>۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۳</bdi>. ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ <bdi>مه ۲, ۲۰۲۴</bdi>.</ref><ref name=":0" /> ᱕ ᱢᱮ ᱨᱮ, ᱤᱱᱴᱮᱞᱤᱡᱮᱱᱥ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ ᱨᱮ "ᱟᱯᱟᱲᱤᱡ ᱥᱤᱨᱡᱟᱹᱣ" ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ "ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱮᱜᱮᱨ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱯᱟᱜᱟᱱᱰᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ, ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱱᱤᱭᱚᱢ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ" ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱳᱥ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱠᱟᱛᱮ ᱑.᱒ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱛᱳᱢᱟᱱᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱞ ᱛᱮᱠᱚ ᱨᱟᱲᱟ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="ReferenceA">ᱤᱨᱟᱱ, ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱤᱱ (<bdi>۲۰۲۴-۰۵-۱۸</bdi>). «ᱢᱳᱛᱟᱦᱟᱨᱮᱦ ᱜᱳᱣᱱᱮᱭᱤ ᱫᱚ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱨᱤᱵᱷᱚᱞᱩᱥᱚᱱᱟᱨᱤ ᱠᱳᱨᱴ ᱛᱮ ᱦᱚᱦᱚ». ''ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ''. ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ <bdi>۲۰۲۴-۰۷-۰۲</bdi>.</ref><ref name="ReferenceA"/><ref>«"ᱢᱳᱛᱟᱦᱟᱨᱮᱦ ᱜᱳᱣᱱᱮᱭᱤ" ᱫᱚᱭ ᱨᱟᱲᱟ ᱮᱱᱟ». ''ᱥᱟᱨᱜᱽ''. <bdi>۲۰۲۴-۰۵-۱۰</bdi>. ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ <bdi>۲۰۲۴-۰۵-۱۰</bdi>.</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱗ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐24 ᱨᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮᱠᱚ ᱥᱟᱸᱵᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱮᱜᱮᱨ ᱟᱨ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱥᱚᱨᱵᱚᱡᱚᱱᱤᱱ ᱢᱚᱱ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱳᱥ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=ᱤᱨᱟᱱ |first=ᱟᱥᱨ |date= |title=ᱢᱤᱡᱟᱱ: ᱢᱳᱛᱟᱦᱟᱨᱮᱦ ᱜᱳᱣᱱᱮᱭᱤ, ᱥᱟᱭᱵᱟᱨ ᱥᱯᱮᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱛᱮ ᱵᱷᱮᱡᱟ |url=https://www.asriran.com/fa/news/1003444/%D9%85%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B7%D9%87%D8%B1%D9%87-%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%AF |access-date=2024-10-08 |website=fa |language=fa}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑۹۹᱖ ᱡᱟᱱᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑-ᱟᱱ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑-ᱟᱱ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] hbcy1hii63w6ro7f7ujb15vfcihu409 ᱨᱚᱦᱢᱟᱱ ᱦᱟᱛᱯᱷᱤ 0 35950 191973 2026-05-17T05:52:52Z AMurmu 8962 ᱱᱟᱣᱟᱱᱟᱜ 191973 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ (᱑᱙᱔᱑ – ᱑᱙᱘᱓)}} {{Infobox person | name = ᱨᱚᱦᱢᱟᱱ ᱦᱟᱛᱯᱷᱤ رحمان هاتفی | image = | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = ᱑᱙᱔᱑ | birth_place = | death_date = {{death date and age|1983|07|10|1941|df=y}} | death_place = [[ᱛᱚᱣᱦᱤᱫᱽ ᱡᱤᱦᱚᱞ]], ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ | death_cause = ᱟᱡ ᱛᱮ ᱜᱚᱡᱚᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱸᱫᱮᱦ | other_names = ᱦᱟᱭᱫᱚᱨ ᱢᱮᱦᱨᱜᱟᱱ | party = [[ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱩᱫᱮᱦ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] | occupation = ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱪᱩᱦᱩᱲ ᱞᱮᱯᱷᱴ-ᱣᱤᱝ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ | years_active = | known_for = ᱑᱙۷۹ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ]] ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ [[ᱠᱟᱭᱦᱟᱱ|''ᱠᱟᱭᱦᱟᱱ'' ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱥᱟᱠᱟᱢ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ | notable_works = }} '''ᱨᱚᱦᱢᱟᱱ ᱦᱟᱛᱯᱷᱤ''' ({{Langx|fa|رحمان هاتفی}}; ᱑᱙᱔᱑ – ᱑᱐ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱘᱓), ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱦᱟᱭᱫᱚᱨ ᱢᱮᱦᱨᱜᱟᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮᱦᱚᱸᱭ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ [[ᱞᱮᱯᱷᱴ-ᱣᱤᱝ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ|ᱞᱮᱯᱷᱴ-ᱣᱤᱝ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ]] ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=هاتفی و امیرانی؛ روزنامه‌نگارانی از دو طیف با یک سرنوشت – DW – ۱۳۹۰/۴/۲ |url=https://www.dw.com/fa-ir/%D9%87%D8%A7%D8%AA%D9%81%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%88-%D8%B7%DB%8C%D9%81-%D8%A8%D8%A7-%DB%8C%DA%A9-%D8%B3%D8%B1%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA/a-15180731 |access-date=2024-03-19 |website=dw.com |language=fa}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱙ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ]] ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ [[ᱠᱟᱭᱦᱟᱱ|''ᱠᱟᱭᱦᱟᱱ'' ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱥᱟᱠᱟᱢ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ [[ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱩᱫᱮᱦ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ [[ᱢᱟᱨᱫᱚᱢ (ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱥᱟᱠᱟᱢ)|ᱱᱟᱢᱟᱦ ᱢᱟᱨᱫᱚᱢ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=BBCPersian.com |url=https://www.bbc.com/persian/arts/story/2006/11/061125_mf_mesbahzadeh |access-date=2024-04-22 |website=www.bbc.com}}</ref> ᱦᱟᱛᱯᱷᱤ ᱫᱚ ᱢᱮ ᱑᱙᱘᱓ ᱨᱮᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱑᱐ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱘᱓ ᱨᱮ ᱥᱚᱸᱫᱮᱦᱟᱱ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱨᱮᱭ ᱜᱩᱨ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱛᱚᱣᱦᱤᱫᱽ ᱡᱤᱦᱚᱞ]] ᱨᱮ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱠᱩᱴᱷᱨᱤ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱛᱮᱜᱮᱭ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2012-01-17 |title='یورش' اول به حزب توده در سال ۶۱ |url=https://www.bbc.com/persian/iran/2012/02/120117_l44_party_tudeh_assault |access-date=2024-03-19 |website=BBC News فارسی |language=fa}} </ref> == ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ == ᱥᱟᱵᱷᱟᱠ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ''ᱦᱳᱣᱥᱟᱝ ᱛᱮᱡᱟᱵᱤ'' ᱜᱚᱡ ᱚᱪᱚᱭᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, "ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱥᱮᱫ" ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱫᱚ ᱨᱚᱦᱢᱟᱱ ᱦᱟᱛᱯᱷᱤ ᱭᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱛᱮ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ''ᱰᱨ. ᱛᱮᱡᱟᱵᱤ'' ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱟᱛᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱥᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱚᱲᱚᱭ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ, "ᱱᱟᱵᱷᱤᱫᱽ" ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱩᱫᱮᱦ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ "ᱱᱟᱵᱷᱤᱫᱽ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ" ᱫᱚ ᱨᱚᱦᱢᱟᱱ ᱦᱟᱛᱯᱷᱤ ᱭᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2012-02-01 |title=چهار نسل توده ای ها |url=https://www.bbc.com/persian/iran/2012/02/120201_l44_party_tudeh_four_generations |access-date=2024-03-19 |website=BBC News فارسی |language=fa}}</ref> === ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱥᱟᱡᱟ === ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱑᱙۶᱖ ᱨᱮᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ''ᱠᱮᱡᱮᱞ ᱠᱟᱞᱮᱦ'' ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟᱭ ᱠᱷᱮᱢᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱗᱑ ᱨᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱚ ᱨᱟᱲᱟ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ === ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤ === ᱑۹۷۳ ᱨᱮ, ᱦᱟᱛᱯᱷᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱩᱫᱮᱦ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ''ᱟᱡᱟᱨᱟᱠᱷᱥ ᱜᱩᱴ'' (ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱠᱩ ᱜᱩᱴ) ᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱟᱨ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱫᱚ ''ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱯᱮᱭᱠ ᱤᱨᱟᱱ'' (ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱩᱫᱮᱦ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ]] ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱵᱩᱞᱜᱮᱨᱤᱭᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ) ᱥᱟᱶ ᱜᱚᱲᱚ, ᱟᱨ "ᱱᱟᱵᱷᱤᱫᱽ" ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱗ ᱠᱷᱚᱱ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{Cite web |date=2013-10-19 |title=آقای رحمان هاتفی - یادبود حقوق بشر |url=http://www.iranrights.org/farsi/memorial-case-61152.php |access-date=2024-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019200348/http://www.iranrights.org/farsi/memorial-case-61152.php |archive-date=2013-10-19 }}</ref> ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱗᱙ ᱨᱮ, [[ᱠᱟᱭᱦᱟᱱ|''ᱠᱟᱭᱦᱟᱱ'' ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱥᱟᱠᱟᱢ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱮᱰᱞᱟᱭᱤᱱ ᱜᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ [[ᱨᱩᱦᱳᱞᱞᱟᱦ ᱠᱷᱳᱢᱮᱭᱱᱤ]] ᱭᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ [[ᱟᱞᱟᱵᱷᱤ ᱟᱥᱲᱟ]] ᱨᱮ ᱤᱢᱯᱮᱨᱤᱭᱟᱞ ᱮᱭᱟᱨ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱹᱜᱤᱭᱤᱡ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ ᱥᱮᱞᱩᱴ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱦᱮᱰᱞᱟᱭᱤᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ, ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱤᱯᱷ ᱚᱯᱷ ᱥᱴᱟᱯᱷ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ [[ᱟᱵᱽᱵᱟᱥ ᱜᱷᱟᱨᱟᱵᱟᱜᱷᱤ]] ᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱤᱢᱯᱮᱨᱤᱭᱟᱞ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ ᱢᱮᱨᱩᱫᱚᱸᱰ ᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱮᱰᱞᱟᱭᱤᱱ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱜᱷᱟᱨᱟᱵᱟᱜᱷᱤ, ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱠᱟᱭᱦᱟᱱ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱤᱥᱩ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟᱭ ᱢᱟᱱᱟᱭ ᱢᱟ ᱵᱟᱝᱠᱷᱟᱱ ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱛᱟᱺᱜᱤ ᱢᱟ ᱾ ᱦᱟᱛᱯᱷᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱨᱩᱦᱳᱞᱞᱟᱦ ᱠᱷᱳᱢᱮᱭᱱᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱜᱚᱴᱟ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱤᱥᱩ ᱨᱮ, ᱠᱟᱭᱦᱟᱱ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱭᱦᱟᱱ ᱦᱮᱰᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ, ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱛᱮ, ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱠᱚᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱨ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱵᱟᱹᱜᱤᱭᱤᱡ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱟᱨ ᱑᱑ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑۹۷۹ ᱨᱮ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱧᱩᱨᱩᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2009-02-12 |title=سرنوشت عجيب يک عکس (ROOZ) |url=http://roozonline.com/archives/2009/02/post_11499.php |access-date=2024-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212103246/http://roozonline.com/archives/2009/02/post_11499.php |archive-date=2009-02-12 }}</ref> == ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ == === ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤ === ᱑᱙᱗᱙ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱤᱨᱭᱚᱱ ᱨᱤᱛᱩ ᱨᱮ ᱠᱟᱭᱦᱟᱱ ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱨᱮ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱥᱟᱯᱷᱟᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱦᱩᱫᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱚᱪᱚᱜ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱟᱡᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚᱭᱤᱡ, [[ᱥᱟᱫᱽᱨᱮᱫᱽᱫᱤᱱ ᱮᱞᱟᱦᱤ|ᱰᱨ. ᱥᱟᱫᱽᱨ-ᱟᱞ-ᱫᱤᱱ ᱮᱞᱟᱦᱤ]], ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ: "ᱨᱚᱦᱢᱟᱱ ᱦᱟᱛᱯᱷᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱩᱱ ᱠᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱱᱩᱵᱷᱚᱵᱽ ᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱥᱩᱞ ᱫᱷᱟᱯ ᱨᱮᱭ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱟᱨ ᱦᱮᱰᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱵᱩᱯᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱟᱱᱛᱮ ᱱᱷᱟᱛᱮ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮᱭ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱴᱮᱞᱮᱱᱴ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ... ᱯᱮᱡᱽ ᱞᱮᱟᱣᱩᱴ ᱟᱨ ᱦᱮᱰᱞᱟᱭᱤᱱ ᱥᱟᱶ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱨᱮ, ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱚᱥᱚᱸᱫᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱲ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾" ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱟᱥᱟᱯᱷᱤ, ᱟᱡᱤᱡ ᱮᱴᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚᱭᱤᱡ ᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ, ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ: "ᱨᱚᱦᱢᱟᱱ ᱦᱟᱛᱯᱷᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱚᱦᱟᱱ ᱟᱨ ᱫᱟᱭᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱟᱹ ᱜᱮ ᱾ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱜᱮ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱤᱧᱤᱧ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱮᱫᱟ ᱩᱱᱤ ᱤᱧᱟᱜ ᱜᱚᱪᱚᱭ ᱚᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱭ, 'ᱦᱟᱲᱟᱢ ᱦᱚᱲ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱢᱮᱱᱟᱢᱟ?' ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱮᱭᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱩᱱᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱨᱟᱹᱜᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱭᱟ ᱾"<ref>{{Cite web |title=هاتفی و امیرانی؛ روزنامه‌نگارانی از دو طیف با یک سرنوشت – DW – ۱۳۹۰/۴/۲ |url=https://www.dw.com/fa-ir/%D9%87%D8%A7%D8%AA%D9%81%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%88-%D8%B7%DB%8C%D9%81-%D8%A8%D8%A7-%DB%8C%DA%A9-%D8%B3%D8%B1%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA/a-15180731 |access-date=2024-03-19 |website=dw.com |language=fa}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱟᱦᱱᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱨ ᱠᱚᱞᱚᱢ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱦᱟᱭᱫᱚᱨ ᱢᱮᱦᱨᱜᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ === ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱥᱟᱡᱟ ᱟᱨ ᱜᱩᱨ === ᱨᱚᱦᱢᱟᱱ ᱦᱟᱛᱯᱷᱤ ᱫᱚ ᱒᱖ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱘᱓ ᱨᱮ [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]] ᱨᱮᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱩᱠᱞᱤ ᱠᱩᱞᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱛᱚᱣᱦᱤᱫᱽ ᱡᱤᱦᱚᱞ]] ᱛᱮᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱠᱩᱴᱷᱨᱤ ᱨᱮ "ᱥᱤᱨ ᱜᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ" ᱟᱡ ᱛᱮᱜᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤᱭ ᱤᱫᱤ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱵᱤᱵᱤ ᱠᱟᱥᱨᱟᱭᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ, [[ᱥᱤᱭᱟᱵᱷᱟᱥ ᱠᱟᱥᱨᱟᱭᱤ]] ᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ: "ᱟᱞᱮ ᱫᱚ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱞᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱠᱩ ᱟᱞᱮ ᱵᱟᱵᱟ ᱨᱚᱦᱢᱟᱱ ᱦᱟᱛᱯᱷᱤ ᱭᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱩᱨ ᱮ ᱨᱟᱜ ᱠᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱷᱟᱣ ᱟᱞᱮ ᱩᱱᱤ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱮ ᱪᱮᱥᱴᱟ ᱠᱮᱫᱟ, ᱩᱱᱤᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ: 'ᱦᱟᱛᱯᱷᱤ, ᱫᱚ [[ᱢᱳᱨᱛᱮᱡᱟ ᱠᱮᱭᱵᱷᱟᱱ]] ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱤᱱ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱩᱫᱟᱹ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱨᱤᱱ ᱠᱤᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱥᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱤᱱ ᱢᱤᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱤᱧᱟᱜ ᱠᱚᱞᱡᱟ ᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱮᱫᱫᱟᱜ ᱤᱧᱮ ᱨᱮᱭᱟᱲᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ, ᱮᱱᱦᱚᱸ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱤᱧᱟᱜ ᱞᱚ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚᱞᱡᱟ ᱵᱟᱭ ᱨᱟᱱᱮᱫᱟ ᱾'"<ref>{{Cite web |date=2012-01-31 |title=من، 'بی‌بی‌کسرائی' ۱۴ سال داشتم |url=https://www.bbc.com/persian/iran/2012/01/120130_l44_tudeh_party_kasraei_bibi |access-date=2024-03-19 |website=BBC News فارسی |language=fa}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱔᱑ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱘᱓ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱩᱫᱮᱦ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱦᱟᱡᱚᱛ ᱨᱮᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] httsdhso5t6axrxiecsxlzj8t5zz2vl ᱟᱞᱤᱨᱮᱡᱟ ᱡᱟᱯᱷᱟᱨᱡᱟᱫᱮᱦ 0 35951 191974 2026-05-17T05:59:52Z AMurmu 8962 ᱱᱟᱣᱟᱱᱟᱜ 191974 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ}} {{Infobox person |name = ᱟᱞᱤᱨᱮᱡᱟ ᱡᱟᱯᱷᱟᱨᱡᱟᱫᱮᱦ |native_name = {{nobold|{{lang|fa|علیرضا جعفرزاده}}}} |image = |caption = ᱥᱤ.ᱮᱱ.ᱮᱱ. ᱥᱟᱶ ᱟᱞᱤᱨᱮᱡᱟ ᱡᱟᱯᱷᱟᱨᱡᱟᱫᱮᱦ ᱟᱜ ᱤᱱᱴᱟᱨᱵᱷᱤᱭᱩ |birth_place = [[ᱢᱟᱥᱦᱟᱫᱽ]], [[ᱤᱢᱯᱮᱨᱤᱭᱟᱞ ᱥᱴᱮᱴ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ]] |occupation = ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱠᱚᱢᱮᱱᱴᱮᱴᱚᱨ, ᱥᱚᱨᱵᱚᱡᱚᱱᱤᱱ ᱨᱚᱲ-ᱦᱚᱲ |party = [[ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱯᱤᱯᱚᱞᱥ ᱢᱩᱡᱟᱦᱮᱫᱤᱱ]] |website = {{URL|alirezajafarzadeh.org}} }} '''ᱟᱞᱤᱨᱮᱡᱟ ᱡᱟᱯᱷᱟᱨᱡᱟᱫᱮᱦ''' ({{langx|fa|علیرضا جعفرزاده}}) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ, ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱠᱚᱢᱮᱱᱴᱮᱴᱚᱨ, ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱯᱤᱯᱚᱞᱥ ᱢᱩᱡᱟᱦᱮᱫᱤᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱭᱩ.ᱮᱥ. ᱨᱮᱯᱨᱮᱡᱮᱱᱴᱮᱴᱤᱵᱽ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/archive/opinions/1993/08/15/giving-short-shrift-to-irans-mojahedin/cc483ba9-af20-4b7e-a081-640a21de7873/ |title=Giving Short Sift to Iran's Mojahedin |newspaper=Washington Post |access-date=September 5, 2018 |archive-date=October 16, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181016165125/https://www.washingtonpost.com/archive/opinions/1993/08/15/giving-short-shrift-to-irans-mojahedin/cc483ba9-af20-4b7e-a081-640a21de7873/ |url-status=live }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱠᱩ ᱱᱤᱣᱠᱞᱤᱭᱟᱨ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |url=https://www.euronews.com/2021/10/11/iranians-are-crying-out-for-regime-change-not-nuclear-power-the-west-should-listen-view |title=Iranians are crying out for regime change, not nuclear power. The West should listen|newspaper=Euronews }}</ref> ᱡᱟᱯᱷᱟᱨᱡᱟᱫᱮᱦ ᱫᱚ ᱠᱚᱞᱚᱢ ᱠᱚᱭ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱱᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱴᱤᱵᱽ ᱟᱨ ᱞᱤᱵᱮᱨᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱨᱮ ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱤᱱᱴᱟᱨᱵᱷᱤᱭᱩ ᱠᱚᱨᱮᱭ ᱧᱮᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱟᱭ-ᱯᱟᱨᱴᱤᱥᱟᱱ ᱢᱟᱹᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱯᱷᱟᱨᱡᱟᱫᱮᱦ ᱟᱜ ''ᱦᱟᱯᱷᱤᱝᱴᱚᱱ ᱯᱳᱥᱴ'' ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱜᱩᱞᱟᱨ ᱠᱚᱞᱚᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="ref34">{{cite news |url=http://www.huffingtonpost.com/alireza-jafarzadeh |title=Alireza Jafarzadeh Bio and his columns in the Huffington Post |date=2010-01-01 |publisher=Huffington Post |access-date=October 25, 2011 |archive-date=October 20, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111020193406/http://www.huffingtonpost.com/alireza-jafarzadeh/ |url-status=live }}</ref> ᱒᱐᱐᱖ ᱨᱮ, ᱡᱟᱯᱷᱟᱨᱡᱟᱫᱮᱦ ᱫᱚ ᱠᱞᱚᱰ ᱥᱟᱞᱦᱟᱱᱤ ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱤᱱᱴᱟᱨᱵᱷᱤᱭᱩ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱱᱥ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮᱯᱨᱮᱡᱮᱱᱴᱮᱴᱤᱵᱽ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱡᱽᱨᱟᱭᱮᱞ ᱥᱮᱫ ᱢᱟᱦᱢᱩᱫᱽ ᱟᱦᱢᱟᱫᱤᱱᱮᱡᱟᱫᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱚᱲ-ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱗ ᱨᱮ, ᱡᱟᱯᱷᱟᱨᱡᱟᱫᱮᱦ ᱫᱚ ᱥᱤ.ᱮᱱ.ᱮᱱ. ᱨᱮᱭᱟᱜ ''ᱞᱳᱣ ᱰᱚᱵᱽᱥ ᱴᱩᱱᱟᱭᱤᱴ'' ᱱᱤᱭᱩᱡᱽ ᱥᱳ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱮᱲᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱠ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱠᱥᱤ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱮ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news | url=https://www.youtube.com/user/strategicpolicy#p/u/4/ahLS467zl7E | work=CNN Lou Dobbs | title=CNN Lou Dobbs Interviews Alireza Jafarzadeh - November 5, 2007 | date=2007-01-15 | access-date=May 3, 2016 | archive-date=April 6, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160406204716/https://www.youtube.com/user/strategicpolicy#p/u/4/ahLS467zl7E | url-status=live }}</ref> == ᱤᱱᱴᱮᱞᱤᱡᱮᱱᱥ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱚ == ᱒᱐᱐᱒ ᱨᱮ, ᱡᱟᱯᱷᱟᱨᱡᱟᱫᱮᱦ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮ ᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱫᱚ ᱱᱟᱛᱟᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱩᱠᱩ ᱱᱤᱣᱠᱞᱤᱭᱟᱨ ᱯᱷᱮᱥᱤᱞᱤᱴᱤ, ᱟᱨ ᱟᱨᱟᱠ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱰᱟᱭᱰᱤᱣᱴᱮᱨᱤᱭᱚᱢ ᱚᱠᱥᱟᱭᱤᱰ ᱯᱷᱮᱥᱤᱞᱤᱴᱤᱭ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱚ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱮ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱮᱴᱚᱢᱤᱠ ᱮᱱᱟᱨᱡᱤ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱚᱞᱟᱥ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱚᱞᱟᱥ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱤᱣᱠᱞᱤᱭᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱨᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱱᱤᱣᱠᱞᱤᱭᱟᱨ ᱥᱟᱯᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱭᱩᱨᱮᱱᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ, ᱤᱨᱟᱱ ᱫᱚᱭ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱭᱩᱨᱮᱱᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱳᱨᱥ ᱫᱚ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱤᱨᱟᱱ ᱛᱮ ᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱯᱟᱵᱽ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="ref22">{{cite news |url=http://www.cnn.com/2003/WORLD/meast/09/04/us.iran.nuclear/index.html |title=U.S. to seek IAEA action on Iran nukes |date=2003-09-05 |publisher=[[CNN]].com |access-date=January 8, 2007 |archive-date=December 12, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081212172231/http://www.cnn.com/2003/WORLD/meast/09/04/us.iran.nuclear/index.html |url-status=live }}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱚ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱒᱓ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ, ᱒᱐᱐᱖ ᱨᱮ, ᱟᱡᱟᱜ ᱱᱤᱣᱠᱞᱤᱭᱟᱨ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱹᱭᱥᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="ref14">{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2006/12/24/world/24nations.html |title=Security Council approves sanctions on Iran over nuclear program |date=2006-12-23 |work=New York Times |access-date=May 25, 2023 |archive-date=November 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171115083202/http://www.nytimes.com/2006/12/24/world/24nations.html |url-status=live }}</ref> ᱒᱐᱐᱗ ᱨᱮ, ᱡᱟᱯᱷᱟᱨᱡᱟᱫᱮᱦ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱠ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱦᱤᱝᱥᱟ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩᱭ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱩᱨ ᱮ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱠᱤ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱟᱞᱜᱟ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱨ ᱦᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨ ᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢᱮᱫᱟ ᱾<ref name="ref23">{{Cite news |url=http://uk.reuters.com/article/UKNews1/idUKN0526033520070105 |title=Iran exile says Tehran steps up efforts in Iraq |date=2003-09-05 |publisher=[[Reuters]] |first=Carol |last=Giacomo |access-date=July 13, 2008 |archive-date=June 6, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090606220556/http://uk.reuters.com/article/UKNews1/idUKN0526033520070105 |url-status=dead }}</ref> ᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ, ᱡᱟᱯᱷᱟᱨᱡᱟᱫᱮᱦ ᱫᱚ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱥᱩᱨ ᱵᱮᱦᱡᱟᱛ-ᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱩᱠᱩ ᱚᱛ-ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱭᱩᱨᱮᱱᱤᱭᱚᱢ ᱮᱱᱨᱤᱪᱢᱮᱱᱴ ᱯᱷᱮᱥᱤᱞᱤᱴᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱴᱮᱞᱟᱭᱤᱴ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱵᱚᱨᱚᱱ ᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮ ᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2010/09/10/world/middleeast/10nuke.html?_r=3 | work=New York Times | title=Dissidents Claim Iran Is Building a New Enrichment Site | date=2010-09-09 | first=David E. | last=Sanger | access-date=February 24, 2017 | archive-date=February 28, 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200228213810/https://www.nytimes.com/2010/09/10/world/middleeast/10nuke.html?_r=3 | url-status=live }}</ref> ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ, ᱡᱟᱯᱷᱟᱨᱡᱟᱫᱮᱦ ᱫᱚ TABA ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱶᱟ ᱱᱤᱣᱠᱞᱤᱭᱟᱨ ᱥᱟᱭᱤᱴ ᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱫᱚ ᱩᱠᱩ ᱛᱮ ᱥᱮᱱᱴᱨᱤᱯᱷᱤᱭᱩᱡᱽ ᱯᱟᱨᱴᱥ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news | url=https://www.washingtonpost.com/world/dissident-group-says-iran-factory-really-a-nuke-site/2011/04/07/AF9jO1wC_story.html | newspaper=Washington Post | title=Dissident group says Iran factory really a nuke site | date=2011-04-07 | first=Joby | last=Warrick | access-date=August 24, 2017 | archive-date=March 10, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160310100137/https://www.washingtonpost.com/world/dissident-group-says-iran-factory-really-a-nuke-site/2011/04/07/AF9jO1wC_story.html | url-status=live }}</ref> ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱤᱣᱠᱞᱤᱭᱟᱨ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱟᱨ ᱰᱤᱯᱷᱮᱱᱥ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱶᱟ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱵᱤᱵᱚᱨᱚᱱ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ [[ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ]] ᱮᱠᱨᱳᱱᱤᱢ, SPND, ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱱᱤᱣᱠᱞᱤᱭᱟᱨ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ, ᱢᱳᱦᱥᱮᱱ ᱯᱷᱟᱠᱷᱨᱤᱡᱟᱫᱮᱦ ᱢᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱤ ᱭᱟᱜ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱫᱤᱥᱟᱹ-ᱩᱫᱩᱜ ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱱᱤᱣᱠᱞᱤᱭᱟᱨ ᱦᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱧᱮᱞ-ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ᱜᱩᱴ, ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱯᱤᱯᱚᱞᱥ ᱢᱳᱡᱟᱦᱮᱫᱤᱱ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱨᱟᱱ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱮᱴᱣᱟᱨᱠ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱯᱷᱟᱨᱡᱟᱫᱮᱦ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱮᱴᱚᱢᱤᱠ ᱮᱱᱟᱨᱡᱤ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱨᱮ ᱡᱷᱚᱞᱠᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news | url=http://usatoday30.usatoday.com/news/washington/2011-07-23-iran-nuclear-program_n.htm | work=USA Today | title=Opposition: Iran consolidates nuclear bomb effort 23 July 2011 | date=2011-07-23 | access-date=November 21, 2014 | archive-date=December 2, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141202013714/http://usatoday30.usatoday.com/news/washington/2011-07-23-iran-nuclear-program_n.htm | url-status=live }}</ref> ᱒᱐᱑᱕ ᱨᱮ, ᱡᱟᱯᱷᱟᱨᱡᱟᱫᱮᱦ ᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱠᱚᱢᱯᱞᱮᱠᱥ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱩᱠᱩ ᱥᱟᱭᱤᱴ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱟᱵᱷᱤᱡᱟᱱ-᱓ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱫᱚ IR-2m ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱮ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤᱭᱟᱱ ᱥᱮᱱᱴᱨᱤᱯᱷᱤᱭᱩᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱤᱥᱚᱨᱪ ᱟᱨ ᱰᱮᱵᱷᱮᱞᱚᱯᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱟᱨ ᱡᱚᱭᱮᱱᱴ ᱯᱞᱟᱱ ᱚᱯᱷ ᱮᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱤᱭᱚᱢ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱠᱩ ᱛᱮ ᱭᱩᱨᱮᱱᱤᱭᱚᱢ ᱮ ᱮᱱᱨᱤᱪ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱚ ᱥᱮᱠᱨᱮᱴᱟᱨᱤ ᱡᱚᱱ ᱠᱮᱨᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱞᱟᱵᱷᱤᱡᱟᱱ-᱓ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱠᱚ ᱠᱩᱞᱤ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱚᱞᱳ-ᱟᱯ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱠᱤᱨᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱮᱱᱦᱚᱸ, ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱯᱷᱚᱞᱳ-ᱟᱯ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱩᱫᱩᱜᱟᱭ ᱡᱮ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱥᱴᱮᱴᱥ ᱥᱮ IAEA ᱱᱚᱶᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news | url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/exile-group-accuses-iran-of-secret-nuclear-weapons-research/2015/02/24/ad8d64d6-bc5a-11e4-8668-4e7ba8439ca6_story.html | newspaper=The Washington Post | title=Exile group accuses Iran of secret nuclear weapons research | date=2015-02-24 | access-date=August 6, 2015 | archive-date=March 4, 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210304170155/https://www.washingtonpost.com/world/national-security/exile-group-accuses-iran-of-secret-nuclear-weapons-research/2015/02/24/ad8d64d6-bc5a-11e4-8668-4e7ba8439ca6_story.html | url-status=live }}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ == {{commonscatinline}} * {{C-SPAN|14032}} *[https://www.alirezajafarzadeh.org/ ᱟᱞᱤᱨᱮᱡᱟ ᱡᱟᱯᱷᱟᱨᱡᱟᱫᱮᱦ ᱦᱳᱢᱯᱮᱡᱽ] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱥᱴᱮᱴᱥ ᱛᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱤᱣᱠᱞᱤᱭᱟᱨ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱢᱤᱪᱤᱜᱟᱱ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱨᱤᱝ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱠᱨᱮᱞ ᱥᱠᱩᱞ ᱚᱯᱷ ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱨᱤᱝ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱯᱤᱯᱚᱞᱥ ᱢᱳᱡᱟᱦᱮᱫᱤᱱ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱥᱦᱟᱫᱽ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱟᱝ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ (ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ)]] f2b8itsxlt9odnjjiugkfm6o21jwn0j ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽᱨᱮᱡᱟ ᱡᱟᱞᱟᱭᱤᱯᱳᱣᱨ 0 35952 191975 2026-05-17T06:04:25Z AMurmu 8962 ᱱᱟᱣᱟᱱᱟᱜ 191975 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ}} {{Infobox scientist | name = ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽᱨᱮᱡᱟ ᱡᱟᱞᱟᱭᱤᱯᱳᱣᱨ | image = Mohammadreza Jalaeipour.jpg | image_size = | caption = | birth_date = {{birth year and age|1982}} | native_name = {{langx|fa|محمدرضا جلایی‌پور}} | birth_place = | death_date = | death_place = | residence = | citizenship = | field = [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱟᱬᱮᱥ]] | work_institutions = {{unbulleted list |[[ᱯᱨᱤᱱᱥᱴᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]]<ref name="NES"/>|[[ᱦᱟᱨᱵᱷᱟᱨᱰ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]]<ref name="R"/>}} | alma_mater = {{unbulleted list |[[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]]|[[ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱥᱠᱩᱞ ᱚᱯᱷ ᱤᱠᱚᱱᱚᱢᱤᱠᱥ]]|[[ᱥᱮᱱᱴ ᱟᱱᱴᱳᱱᱤᱡᱽ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ, ᱚᱠᱥᱯᱷᱳᱨᱰ]]}} | doctoral_advisor = [[ᱦᱳᱢᱟ ᱠᱟᱛᱳᱣᱡᱤᱭᱟᱱ]] | doctoral_students = | thesis_title = Clerical Authority in Contemporary Shi‘i Islam: A Study of Marja‘iyya in Qom<ref name="NES"/> | thesis_url = <!--(or | thesis1_url = and | thesis2_url = )--> | thesis_year = TBA | prizes = | footnotes = }} '''ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽᱨᱮᱡᱟ ᱡᱟᱞᱟᱭᱤᱯᱳᱣᱨ''' ({{langx|fa|محمدرضا جلایی‌پور}}, ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙۸۲) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ == ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱟᱢᱤᱫᱽᱨᱮᱡᱟ ᱡᱟᱞᱟᱭᱤᱯᱳᱣᱨ ᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽᱨᱮᱡᱟ ᱡᱟᱞᱟᱭᱤᱯᱳᱣᱨ ᱫᱚ ᱚᱠᱥᱯᱷᱳᱨᱰ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱱᱴ ᱟᱱᱴᱳᱱᱤᱡᱽ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱤ.ᱮᱪ.ᱰᱤ. ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>'''Sources''': * {{cite news |last1=Black |first1=Ian |date=25 June 2010 |title=Two Iranian students arrested, two UK universities – two different reactions |url=https://www.theguardian.com/world/2010/jun/25/oxford-urges-iran-release-student |accessdate=23 July 2018 |work=The Guardian |language=en}} * {{cite news |title=Iranian political dissidents show support for the nuclear deal |url=https://www.washingtonpost.com/video/world/iranian-political-dissidents-show-support-for-the-nuclear-deal/2015/08/20/a0e1933e-478c-11e5-9f53-d1e3ddfd0cda_video.html |accessdate=30 July 2018 |newspaper=Washington Post |language=en}} * {{cite web |title=Iranian Student Activist Rearrested For Unknown Reasons |url=https://www.rferl.org/a/Iranian_Student_Activist_Rearrested_For_Unknown_Reasons/2072095.html |accessdate=30 July 2018 |website=RadioFreeEurope/RadioLiberty |date=15 June 2010 |language=en}} * {{cite news |last1= |first1= |date=24 June 2009 |title=Wife fears for safety of detained Iranian activist - CNN.com |url=http://edition.cnn.com/2009/WORLD/asiapcf/06/24/iran.activist.arrest/index.html |accessdate=30 July 2018 |work=CNN |language=en}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱙ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱯᱨᱳ-ᱨᱤᱯᱷᱳᱨᱢᱤᱥᱴ ᱛᱷᱟᱨᱰ ᱣᱮᱵᱷ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="NES">{{citation|url=https://nes.princeton.edu/sites/nes/files/resource-links/nes-newsletter-vol-6_2013.pdf|title=Visiting Student Research Collaborators (VSRC)|volume=6|number=1|year=2013|page=13|journal=NES Newsletters|publisher=Department of Near Eastern Studies - Princeton University}}</ref> == ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ == ᱡᱟᱞᱟᱭᱤᱯᱳᱣᱨ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮ ᱚᱠᱥᱯᱷᱳᱨᱰ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, [[ᱤᱨᱟᱱ]] ᱦᱤᱨᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱝᱞᱮᱱᱰ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱚᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="ES seized 2009">{{cite news |title=Oxford student seized in Iran |url=https://www.standard.co.uk/news/oxford-student-seized-in-iran-6743328.html |date=23 June 2009 |accessdate=30 July 2018 |work=Evening Standard |place=London }}</ref><ref name="Cherwell 2009">{{cite news |last1=Lenon |first1=India |title=Oxford student arrested in Iran |url=http://cherwell.org/2009/07/01/oxford-student-arrested-in-iran/ |date=1 July 2009 |accessdate=30 July 2018 |work=Cherwell |place=Oxford }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]] ᱨᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱥᱦᱟᱫᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱛᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱮᱠᱞᱟ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱠᱩᱴᱷᱨᱤ ᱨᱮᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Mohammad Reza Jalaeipour Transferred to Mashhad Prison after 40 Days |url=http://www.mynewsdesk.com/se/pressreleases/mohammad-reza-jalaeipour-transferred-to-mashhad-prison-after-40-days-444550 |website=Mynewsdesk |format=press release |date=26 July 2010 |accessdate=30 July 2018 |language=en}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ ᱯᱮ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱨᱤᱭᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱞ ᱛᱮᱠᱚ ᱨᱟᱲᱟ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ,ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱤᱥ ᱦᱚᱸ ᱫᱳᱥ ᱵᱟᱠᱚ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="IHR 2018" /> ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱫᱳᱥ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱗᱗ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="IHR 2018" /> == ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱ == * [[ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱵᱤᱱᱤᱰ]] ᱨᱮ ᱑-ᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ (᱒᱐᱐᱓)<ref name="R">{{cite news |last1=Sharafedin |first1=Bozorgmehr |title=Iranian students feel robbed of their American dreams |url=https://www.reuters.com/article/us-usa-trump-immigration-iran/iranian-students-feel-robbed-of-their-american-dreams-idUSKBN15E1XQ |date=30 January 2017 |accessdate=23 July 2018 |work=Reuters}}</ref> * ᱥᱚᱱᱟ ᱢᱮᱰᱟᱞ ᱾ [[ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱚᱞᱤᱢᱯᱤᱭᱟᱰ]] (᱒᱐᱐᱒)<ref name="IHR 2018">{{cite web |title=Oxford PhD Student Denied Legal Counsel 40 Days After Being Arrested in Iran – Center for Human Rights in Iran |url=https://www.iranhumanrights.org/2018/06/oxford-phd-student-denied-legal-counsel-40-days-after-arrest-in-iran/ |website=www.iranhumanrights.org |date=1 June 2018 |accessdate=23 July 2018}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱘᱒ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱥᱠᱩᱞ ᱚᱯᱷ ᱤᱠᱚᱱᱚᱢᱤᱠᱥ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱤᱱ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱯᱷᱮᱠᱟᱞᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]] q3ymaxzrttgk8tsyz4uvy3jcrpihlzs ᱯᱷᱟᱛᱮᱢᱮᱦ ᱠᱟᱨᱨᱳᱣᱵᱤ 0 35953 191976 2026-05-17T06:11:19Z AMurmu 8962 ᱱᱟᱣᱟᱱᱟᱜ 191976 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = ᱯᱷᱟᱛᱮᱢᱮᱦ ᱠᱟᱨᱨᱳᱣᱵᱤ | honorific_suffix = | native_name = {{No bold|فاطمه کروبی}} | native_name_lang = fa | image = Fatemeh Karroubi.jpg | image_upright = 0.9 | caption = | order1 = [[ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱚᱝᱥᱚᱫᱽ|ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱝᱥᱚᱫᱽ ᱥᱚᱦᱮᱛ]] | constituency1 = [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ, ᱨᱮᱭ, ᱥᱮᱢᱤᱨᱟᱱᱟᱛ ᱟᱨ ᱮᱥᱞᱟᱢᱥᱟᱦᱚᱨ]] | majority1 = ᱒᱗᱔,᱓۳۹ (᱓᱐.᱕%)<ref>{{Cite web |url=http://rc.majlis.ir/fa/parliament_member/show/761432 |title=Members |access-date=1 July 2016 |archive-date=25 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191225194001/http://rc.majlis.ir/fa/parliament_member/show/761432 |url-status=dead }}</ref> | term_start1 = ᱒᱘ ᱢᱮ ᱑᱙᱙᱖ | term_end1 = ᱒᱘ ᱢᱮ ᱒᱐᱐᱐ | birth_date = {{birth date and age|df=y|1949|5|18}} | birth_place = [[ᱟᱞᱤᱜᱩᱫᱟᱨᱡᱽ]], [[ᱞᱳᱨᱮᱥᱛᱟᱱ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ|ᱞᱳᱨᱮᱥᱛᱟᱱ]], [[ᱤᱢᱯᱮᱨᱤᱭᱟᱞ ᱥᱴᱮᱴ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ|ᱤᱨᱟᱱ]] | death_date = | death_place = | party = [[ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱴᱨᱚᱥᱴ ᱯᱟᱨᱴᱤ (ᱤᱨᱟᱱ)|ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱴᱨᱚᱥᱴ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] | other_party = {{plainlist| *[[ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱟᱥᱮᱢᱵᱽᱞᱤ ᱚᱯᱷ ᱳᱢᱮᱱ]] *[[ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱫᱤ ᱳᱢᱮᱱ ᱚᱯᱷ ᱫᱤ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ]]}} | alma_mater = | spouse = {{marriage|[[ᱢᱮᱦᱫᱤ ᱠᱟᱨᱨᱳᱣᱵᱤ]]|1962}} | parents = | children = ᱔ }} '''ᱯᱷᱟᱛᱮᱢᱮᱦ ᱠᱟᱨᱨᱳᱣᱵᱤ''' ({{langx|fa|فاطمه کروبی}}; ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱘ ᱢᱮ ᱑᱙᱔᱙) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱢᱮᱦᱫᱤ ᱠᱟᱨᱨᱳᱣᱵᱤ]] ᱭᱤᱡ ᱮᱨᱟ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ, [[ᱥᱤᱭᱟ ᱤᱥᱞᱟᱢ|ᱥᱤᱭᱟ]] [[ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]], [[ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱴᱨᱚᱥᱴ ᱯᱟᱨᱴᱤ (ᱤᱨᱟᱱ)|ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱴᱨᱚᱥᱴ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱟᱨ [[᱒᱐᱐᱕ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱕]] ᱟᱨ [[᱒᱐᱐᱙ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱙ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]] ᱚᱠᱛᱚ [[ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱯᱷᱟᱛᱮᱢᱮᱦ ᱠᱟᱨᱨᱳᱣᱵᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱙ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱥᱟᱶ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱥᱩᱞ-ᱯᱨᱳᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱮᱨᱟ, [[ᱢᱤᱨ ᱦᱳᱥᱮᱱ ᱢᱳᱣᱥᱟᱵᱷᱤ]] ᱭᱤᱡ ᱮᱨᱟ [[ᱡᱟᱦᱨᱟ ᱨᱟᱦᱱᱟᱵᱷᱟᱨᱫᱽ]] ᱥᱟᱶ ᱛᱩᱞᱟᱹᱡᱚᱠᱷᱟ ᱮ ᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=afp>{{cite news |first=Aresu |last=Eqbali |title=Iranian women need more rights: candidate's wife |url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5jDD9Q1xNs5VIqwgzYINkyU2y5Upg|archive-url=https://web.archive.org/web/20120525164945/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5jDD9Q1xNs5VIqwgzYINkyU2y5Upg|url-status=dead|archive-date=25 May 2012|work=[[Agence France-Presse|AFP]]|publisher=[[Google News]]|date=29 May 2009 |access-date=25 June 2009}}</ref> ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱠᱚ ᱟᱠᱚ ᱨᱤᱱ ᱮᱨᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱙ [[ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ]] ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=afp/> == ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ == ᱯᱷᱟᱛᱮᱢᱮᱦ ᱠᱟᱨᱨᱳᱣᱵᱤ ᱫᱚ [[ᱞᱳᱨᱮᱥᱛᱟᱱ]] ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱜᱟᱨ, [[ᱟᱞᱤᱜᱩᱫᱟᱨᱡᱽ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=afp/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ, ᱢᱮᱦᱫᱤ ᱠᱟᱨᱨᱳᱣᱵᱤ ᱥᱟᱶ ᱟᱞᱤᱜᱩᱫᱟᱨᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=afp/> ᱢᱮᱦᱫᱤ ᱠᱟᱨᱨᱳᱣᱵᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱭᱟ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=afp/> ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮ [[ᱮᱡᱮᱱᱥ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ-ᱯᱨᱮᱥ|ᱮ.ᱮᱯᱷ.ᱯᱤ. (AFP)]] ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱤᱱᱴᱟᱨᱵᱷᱤᱭᱩ ᱨᱮ, ᱠᱟᱨᱨᱳᱣᱵᱤ ᱫᱚᱭ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱥᱟᱠᱥᱮᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, "ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟᱜ ᱫᱚ ᱤᱧ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱩᱠᱪᱩᱠ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱤᱧ ᱫᱚ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱵᱟᱹᱧ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱧ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱟᱜᱽᱭᱚᱣᱟᱱ ᱠᱩᱲᱤᱧ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱤᱧ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾"<ref name=afp/> ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱭ ᱵᱚᱞᱚ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱯᱟᱦᱞᱟᱵᱷᱤ ᱵᱚᱝᱥᱚ|ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱦ]] [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱨᱮᱡᱟ ᱯᱟᱦᱞᱟᱵᱷᱤ]] ᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱨᱮᱭ ᱟᱹᱜᱩ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=afp/> ᱢᱮᱦᱫᱤ ᱠᱟᱨᱨᱳᱣᱵᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮᱠᱚ ᱥᱟᱸᱵᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=afp/> ᱢᱤᱫ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱯᱷᱟᱛᱮᱢᱮᱦ ᱠᱟᱨᱨᱳᱣᱵᱤ ᱫᱚ ᱟᱠᱤᱱᱤᱡ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱦᱚᱯᱚᱱ, [[ᱛᱟᱜᱷᱤ ᱠᱟᱨᱨᱳᱣᱵᱤ]], ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱥᱟᱶ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱚᱪᱚᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱠᱟᱥᱨ ᱡᱤᱦᱚᱞ]] ᱛᱮᱭ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=afp/> == ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱯᱷᱟᱛᱮᱢᱮᱦ ᱠᱟᱨᱨᱳᱣᱵᱤ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱟᱠᱤᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱜᱚᱨᱚᱡᱽ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=afp/> ᱠᱟᱨᱨᱳᱣᱵᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱟᱨ [[ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚ]] ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱤᱡ ᱯᱚᱨᱟᱢᱚᱨᱥᱚᱠ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱒᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱐᱔ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ [[ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱡᱽᱞᱤᱥ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=afp/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ [[ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ]] [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱠᱷᱟᱛᱟᱢᱤ]] ᱭᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱮ [[ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱵᱮᱯᱟᱨ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱰᱮᱯᱩᱴᱤ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=afp/> ᱒᱐᱐᱙ [[᱒᱐᱐۹ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ]] ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱥᱟᱶ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱲᱟ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱭᱤᱡ ᱮᱨᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=afp/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱪᱩᱦᱩᱲ ᱛᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, "ᱤᱧ ᱫᱚ [[ᱨᱚᱲ ᱠᱚ]]ᱧ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱤᱧ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱤᱧ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱤᱧ ᱠᱚᱨᱟᱣᱟ ᱾ ᱟᱞᱮ ᱫᱚ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱞᱮ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱟ ᱾ ᱟᱞᱮ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜ ᱞᱮ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾"<ref name=afp/> ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱠᱟᱨᱨᱳᱣᱵᱤ ᱫᱚ [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱨᱮ ᱠᱟᱨᱨᱳᱣᱵᱤ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=afp/> ᱟᱠᱤᱱᱤᱡ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱦᱚᱯᱚᱱ, ᱛᱟᱜᱷᱤ ᱠᱟᱨᱨᱳᱣᱵᱤ, ᱟᱡ ᱟᱭᱳ-ᱵᱟᱵᱟ ᱥᱟᱶ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱨᱤᱱ [[ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱢᱮᱱᱮᱡᱚᱨ]] ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ [[ᱢᱟᱦᱢᱩᱫᱽ ᱟᱦᱢᱟᱫᱤᱱᱮᱡᱟᱫᱽ]] ᱟᱜ ᱯᱳᱞᱤᱥᱤ ᱠᱚ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱟᱞᱳᱪᱚᱱᱟ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ, "ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱷᱟᱨᱟᱯ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ... ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ, ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ, ᱵᱮᱠᱛᱤᱜᱚᱛ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾" == ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ == ᱑᱙۸᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱨᱮ, ᱠᱟᱨᱨᱳᱣᱵᱤ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱴᱟᱭᱟᱨ ᱯᱷᱟᱣᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱮᱱᱮᱢ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=afp /> ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱟᱣᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ [[ᱤᱨᱟᱱ-ᱤᱨᱟᱠ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ]] ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱠᱚ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱚᱠᱚ ᱟᱫ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱯᱷᱟᱛᱮᱢᱮᱦ ᱠᱟᱨᱨᱳᱣᱵᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ, ''[[ᱤᱨᱟᱱᱫᱳᱠᱷᱛ]]'' (''ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ'') ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=afp /> ᱠᱟᱨᱨᱳᱣᱵᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱜᱩᱴ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱠᱟᱨᱨᱳᱣᱵᱤ ᱫᱚ [[ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ]] ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ ᱯᱳᱞᱤᱥᱤ ᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱞᱳᱪᱚᱱᱟᱭ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤ ᱫᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ "ᱵᱟᱝ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ" ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ, ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱥᱩᱞ ᱠᱩᱲᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱦᱩᱫᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱮ ᱟᱞᱳᱪᱚᱱᱟ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱟᱨ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟ, "ᱩᱱᱠᱩ ᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱟ ᱡᱮ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱜᱮ ᱟᱹᱥᱩᱞᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱦᱩᱫᱟᱹ ᱠᱚᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱟᱠᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱠᱚᱣᱟ ᱾"<ref name=afp /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱙ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱦᱚᱸᱭ ᱟᱞᱳᱪᱚᱱᱟ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱫᱤ ᱜᱟᱨᱰᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱮ ᱟᱯᱨᱩᱵᱽ ᱠᱚᱣᱟ, ᱔᱗᱖ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱮ ᱟᱯᱨᱩᱵᱽ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ [[ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=afp /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱮ.ᱮᱯᱷ.ᱯᱤ. (AFP) ᱴᱷᱮᱱ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱮ, "ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ... ᱤᱧᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱠᱩ (ᱫᱤ ᱜᱟᱨᱰᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ) ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱠᱚ ᱠᱣᱟᱞᱤᱯᱷᱟᱭ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾"<ref name=afp /> ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ, ᱢᱮᱦᱫᱤ ᱠᱟᱨᱨᱳᱣᱵᱤ, ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ, ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱫᱟᱣ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱢᱚᱨᱟᱞ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱮᱴᱨᱳᱞ ᱠᱚ ᱥᱟᱦᱟᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱠᱤᱨᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱰᱨᱮᱥ ᱠᱳᱰ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱩᱭᱟ, ᱡᱩᱫᱤ ᱩᱱᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱠᱥᱮᱥ ᱥᱟᱶᱛᱮᱭ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name=afp /> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱠᱚᱱᱥᱚᱞᱴᱮᱴᱤᱵᱽ ᱟᱥᱮᱢᱵᱽᱞᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱯᱷᱨᱮᱠᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱞᱳᱨᱮᱥᱛᱟᱱ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱴᱨᱚᱥᱴ ᱯᱟᱨᱴᱤ (ᱤᱨᱟᱱ) ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱔᱙ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱫᱤ ᱳᱢᱮᱱ ᱚᱯᱷ ᱫᱤ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱟᱥᱮᱢᱵᱽᱞᱤ ᱚᱯᱷ ᱞᱮᱰᱤᱡᱽ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱚᱨᱤᱱ ᱥᱮᱠᱨᱮᱴᱟᱨᱤ-ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱦᱟᱡᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] sbfrv83zy356nc0ldlgfi2yvs2bd847 ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱥᱤᱜᱟᱨ 0 35954 191977 2026-05-17T06:17:12Z AMurmu 8962 ᱱᱟᱣᱟᱱᱟᱜ 191977 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=August 2017}} {{Infobox person |name = ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱥᱤᱜᱟᱨ مدیا کاشیگر |image = |image_size = |caption = |birth_date = ᱑ ᱢᱮ ᱑᱙᱕᱖ |birth_place = [[ᱤᱨᱟᱱ]] |occupation = ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟᱭᱤᱡ, ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ |death_date = {{death date and age|df=yes|2017|7|29|1956|5|1}} |death_place = [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]] }} '''ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱥᱤᱜᱟᱨ''' ({{langx|fa|مدیا کاشیگر}}) (᱑ ᱢᱮ ᱑᱙᱕᱖ – ᱒᱙ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱑۷) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟᱭᱤᱡ, ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱟᱥᱤᱜᱟᱨ ᱟᱜ ᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱚᱛᱚᱵ [[ᱤᱨᱟᱱ]] ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ [[ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱱ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>[http://www.isna.ir/news/96042917221/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%AF Iranian Students News Agency, 2017]</ref><ref>[http://www.bbc.com/persian/arts-40764096 ''Media Kashigar, translator and writer dies'', Persian BBC, 2017]</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ]]ᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]] ᱨᱮ [[ᱞᱚᱨᱮᱸᱴ ᱯᱷᱮᱵᱤᱭᱚᱥ]] ᱟᱜ ᱦᱤᱨᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>[http://donya-e-eqtesad.com/SiteKhan/906071 Donya-e-Eqtesad newspaper, 2016]</ref> == ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ == ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱥᱤᱜᱟᱨ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱛᱮᱭ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ == ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱚ == ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱥᱤᱜᱟᱨ ᱫᱚ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱟᱨ ᱨᱮ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚᱨᱮ ᱮᱱᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱢᱟᱦᱢᱩᱫᱽ ᱳᱥᱛᱟᱫᱽ ᱢᱟᱦᱢᱩᱫᱽ]] ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]] ᱨᱮ [[ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱢᱵᱟᱥᱤ]] ᱨᱤᱱ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟᱭᱤᱡ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ == ᱠᱟᱥᱤᱜᱟᱨ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚᱭ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>Tajrobeh magazine, 2017</ref><ref>Koopa, Fatemeh; Sadat Mousavi, Atefeh, ''Tajziey va tahlil az kooshnameh'', Tajrobeh magazine, 2010</ref> * [[ᱵᱷᱞᱟᱫᱤᱢᱤᱨ ᱢᱟᱭᱟᱠᱳᱵᱷᱥᱠᱤ]] ᱭᱟᱜ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ * [[ᱯᱷᱮᱨᱱᱟᱱᱰᱳ ᱟᱨᱨᱟᱵᱟᱞ]] ᱟᱜ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ * [[ᱤᱣᱡᱤᱱ ᱟᱭᱳᱱᱮᱥᱠᱳ]] ᱭᱟᱜ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ * ''ᱵᱷᱟᱜᱷᱛᱤ ᱢᱤᱱᱟ ᱟᱡᱽ ᱠᱷᱟᱵᱽ ᱵᱤᱫᱟᱨ ᱥᱳᱫᱽ'' (ᱜᱟᱢᱟᱢ) * ''ᱠᱷᱟᱛᱮᱨᱮᱦᱤ ᱯᱷᱟᱨᱟᱢᱩᱥ ᱥᱳᱫᱮᱫᱽ ᱟᱡᱽ ᱯᱷᱟᱨᱫᱟ'' (ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱠᱚ), ᱒᱐᱑᱖ * ''ᱢᱟᱨᱜᱮ ᱢᱚᱣᱨᱤᱭᱟᱱᱤᱭᱮᱦ'' * ''ᱳᱛᱟᱜᱷᱮ ᱛᱟᱨᱤᱠ'' == ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ == ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱥᱤᱜᱟᱨ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱟᱨ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱦᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱱᱚᱞ ᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ''ᱢᱟᱨᱜᱮ ᱢᱚᱣᱨᱤᱭᱟᱱᱤᱭᱮᱦ'' ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ == ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ == ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱥᱤᱜᱟᱨ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱮᱱᱟ: * ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱥᱤᱜᱟᱨ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ [[ᱛᱮᱵᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ<ref>[https://library.tebyan.net/a/106547/%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D9%85-%D9%83%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%DA%86%D8%A7%D9%BE%D8%A7%D9%8A%D9%81 ''Dar garmagarm kar bar chapayev'', Tebyan Cultural Institute, 2008]</ref> * ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱥᱤᱜᱟᱨ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ [[ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ ᱯᱷᱚᱨ ᱫᱤ ᱜᱨᱮᱴ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱮᱱᱥᱟᱭᱠᱞᱳᱯᱤᱰᱤᱭᱟ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/3001 ''The best critic of a translation is its second translation'', Center for the Great Islamic Encyclopedia, 2013]</ref> == ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱚ == ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱥᱤᱜᱟᱨ ᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱮᱱᱟ: * ᱢᱤᱫ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱟᱞᱚᱪᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜᱟᱜ ᱫᱚ ᱪᱮᱫ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱦᱚᱲ ᱢᱤᱫ ᱚᱱᱚᱞ ᱮ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟᱭᱟ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱚᱱᱟ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱨᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱾<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/3001 ''The best critic of a translation is its second translation'', Center for the Great Islamic Encyclopedia, 2013]</ref> * ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟᱭᱤᱡ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟᱭᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱠᱚ ᱩᱯᱨᱩᱢᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱵᱟᱝ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱜ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱟᱢ ᱮᱢ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟᱭᱟ, ᱟᱢ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱨᱮᱢ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱟ ᱡᱮ ᱟᱢ ᱫᱚ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱢ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟᱭᱮᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱟᱭ ᱵᱟᱰᱟᱭᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱮ ᱵᱟᱭ ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/3001 ''The best critic of a translation is its second translation'', Center for the Great Islamic Encyclopedia, 2013]</ref> * ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ; ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>[http://www.isna.ir/news/8307-08004/%D9%85%D8%AF%D9%8A%D8%A7-%D9%83%D8%A7%D8%B4%D9%8A%DA%AF%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%8A%D9%86-%D9%86%D9%8A%D8%B3%D8%AA-%D9%83%D9%87-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D9%86%D9%88%D9%8A%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%83%D8%A7%D8%B1 Iranian Students News Agency, 2004]</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ == {{wikiquote|Media Kashigar}} * [http://www.tehrantimes.com/news/415478/Writer-Media-Kashigar-dies-at-61 About Media Kashigar on Tehran Times] * [http://www.ibna.ir/en/doc/tolidi/250542/iranian-writer-and-translator-media-kashigar-passes-away About Media Kashigar on the Iran Book News Agency (IBNA) website] * [http://www.payvand.com/news/00/dec/1131.html About Media Kashigar on the Payvand website] * [https://web.archive.org/web/20170731203652/http://irannewsdaily.com/media-kashigar-died-61/ About Media Kashigar on the Irannewsdaily website] [[Category:᱑᱙᱕᱖ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[Category:᱒᱐᱑᱗ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[Category:ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[Category:᱒᱐-ᱟᱱ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[Category:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟᱭᱤᱡ ᱠᱚ]] [[Category:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[Category:᱒᱐-ᱟᱱ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟᱭᱤᱡ ᱠᱚ]] [[Category:᱒᱑-ᱟᱱ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[Category:ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] o68uzvm7l4rdbl2vqse9uo738xcn8nd ᱢᱤᱨᱡᱟ ᱨᱮᱡᱟ ᱠᱮᱨᱢᱟᱱᱤ 0 35955 191978 2026-05-17T06:22:33Z AMurmu 8962 ᱱᱟᱣᱟᱱᱟᱜ 191978 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱜᱚᱜᱚᱡᱤᱡ ᱑᱘᱕᱔–᱑᱘᱙۶}} {{Infobox person | name = ᱢᱤᱨᱡᱟ ᱨᱮᱡᱟ ᱠᱮᱨᱢᱟᱱᱤ | native_name = میرزا رضا کرمانی | native_name_lang = fa | image = The Persian Revolution of 1905-1909 (1910), facing p. 62.jpg | caption = ᱢᱤᱨᱡᱟ ᱨᱮᱡᱟ ᱠᱮᱨᱢᱟᱱᱤ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ | birth_date = ᱑᱘᱕᱔ | birth_place = [[ᱠᱟᱡᱽᱵᱷᱤᱱ]], [[ᱥᱚᱵᱽᱞᱟᱭᱤᱢ ᱥᱴᱮᱴ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ]] | death_date = ᱑᱐ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱘᱙᱖ | death_place = [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]], ᱥᱚᱵᱽᱞᱟᱭᱤᱢ ᱥᱴᱮᱴ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ | death_cause = [[ᱜᱩᱨ ᱥᱟᱡᱟ]] | known_for = [[ᱱᱟᱥᱮᱨ ᱟᱞ-ᱫᱤᱱ ᱥᱟᱦ ᱠᱟᱡᱟᱨ|ᱱᱟᱥᱮᱨ ᱟᱞ-ᱫᱤᱱ ᱥᱟᱦ ᱠᱟᱡᱟᱨ ᱟᱜ ᱜᱚᱡ]] }} '''ᱢᱤᱨᱡᱟ ᱨᱮᱡᱟ ᱠᱮᱨᱢᱟᱱᱤ''' ({{Langx|fa|میرزا رضا کرمانی}}; ᱑᱘᱕᱔ ᱨᱮ ᱠᱟᱡᱟᱨ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱮᱨᱢᱟᱱ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ – ᱑᱐ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱘᱙᱖ ᱨᱮ [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]] ᱨᱮ ᱜᱩᱨ) ᱫᱚ ᱡᱟᱢᱟᱞ ᱟᱞ-ᱫᱤᱱ ᱟᱞ-ᱟᱯᱷᱜᱷᱟᱱᱤ ᱭᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱸᱡᱟᱭᱤᱡ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱱᱟᱥᱮᱨ ᱟᱞ-ᱫᱤᱱ ᱥᱟᱦ ᱠᱟᱡᱟᱨ ᱮ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="dabashi1">Dabashi, Hamid. ''Iran: A People Interrupted.'' p. 67. The New Press. Accessed 28-01-2008.</ref> == ᱯᱤᱪᱷᱞᱟᱹ ᱠᱟᱛᱷᱟ == ᱩᱱᱤ ᱟᱨ ᱟᱞ-ᱟᱯᱷᱜᱷᱟᱱᱤ ᱨᱤᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱸᱡᱟᱭᱤᱡ ᱠᱚ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱮ ᱠᱟᱡᱟᱨ ᱵᱚᱝᱥᱚ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱱᱮᱭᱟᱭ ᱛᱮᱭ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱢᱟ ᱾ ᱠᱟᱡᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱞ-ᱟᱯᱷᱜᱷᱟᱱᱤ ᱤᱨᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱜᱟ ᱠᱮᱫᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱠᱮᱨᱢᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱚᱨᱵᱚᱡᱚᱱᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱡᱟᱨ ᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱠᱚᱭ ᱟᱞᱳᱪᱚᱱᱟ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱠᱮᱨᱢᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮᱠᱚ ᱥᱟᱸᱵᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱟᱡ ᱵᱟᱹᱦᱩ ᱫᱚᱭ ᱵᱟᱯᱟᱜᱽ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱟᱨ ᱟᱡᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱫᱚ ᱜᱩᱛᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="dabashi2">Dabashi, Hamid. ''Iran: A People Interrupted.'' p. 68. The New Press. Accessed 28-01-2008.</ref> ᱑᱘᱙᱕ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱥᱛᱟᱱᱵᱩᱞ ᱨᱮ ᱡᱟᱢᱟᱞ ᱟᱞ-ᱫᱤᱱ ᱟᱞ-ᱟᱯᱷᱜᱷᱟᱱᱤ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱫᱚ ᱱᱟᱥᱮᱨ ᱟᱞ-ᱫᱤᱱ ᱥᱟᱦ ᱜᱚᱡ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱤᱱ ᱯᱞᱟᱱ ᱞᱮᱫᱟ, ᱠᱮᱨᱢᱟᱱᱤ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲᱚᱜ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱾<ref name="Axworthy2016">{{Cite book|title=A History of Iran: Empire of the Mind|last=Axworthy |first=Michael|date=2016|page=198|isbn=978-0465098767|oclc=914195458}}</ref> == ᱱᱟᱥᱮᱨ ᱟᱞ-ᱫᱤᱱ ᱥᱟᱦ ᱠᱟᱡᱟᱨ ᱟᱜ ᱜᱚᱡ == ᱑ ᱢᱮ ᱑᱘۹۶ ᱨᱮ, ᱠᱮᱨᱢᱟᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]] ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱭ ᱨᱮ ᱥᱟᱦ ᱟᱵᱽᱫᱳᱞ-ᱟᱡᱤᱢ ᱥᱨᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱱᱟᱥᱮᱨ ᱟᱞ-ᱫᱤᱱ ᱥᱟᱦ ᱠᱟᱡᱟᱨ ᱮ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="iranchamber">[http://www.iranchamber.com/history/mkermani/mirza_reza_kermani.php "Historical Personalities: Mirza Reza Kermani"] Iran Chamber. Accessed 28 January 2008.</ref> ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱤᱭ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ "ᱤᱧ ᱴᱷᱮᱱ ᱩᱱᱤ (ᱥᱟᱦ) ᱜᱚᱡ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱣ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱧ ᱵᱟᱹᱧ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱡᱤᱣᱥ ᱠᱚ ᱯᱟᱥᱳᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱘-ᱟᱱ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱤᱠᱱᱤᱠ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱤᱧ ᱵᱟᱹᱧ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱮ ᱥᱟᱦ ᱜᱚᱡ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱳᱥ ᱡᱤᱣᱥ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣᱜ ᱢᱟ" ᱾<ref>[[Habib Levy]], Comprehensive History of the Jews of Iran, June 2009, p. 397.</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱥᱟᱦ ᱜᱚᱡ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱤᱵᱷᱚᱞᱵᱷᱚᱨ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱟᱨ ᱢᱚᱨᱪᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱡᱩᱫᱤ ᱩᱱᱤ ᱢᱤᱫ ᱢᱚᱴᱟ ᱚᱵᱷᱟᱨᱠᱳᱴ ᱮ ᱦᱚᱨᱚᱜ ᱠᱮᱭᱟ, ᱥᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱜᱩᱞᱤ ᱠᱮᱭᱟ, ᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱬ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱠᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>Mo'ayeri (1982). ''Some notes from private life of Nasser al-Din Shah''. Tehran: Nashr-e Tarikh-e Iran, p. 105.</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱚᱠᱛᱚ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ, ᱥᱟᱦ ᱫᱚᱭ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱟᱠᱟᱱᱟ, "ᱡᱩᱫᱤᱧ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣᱜᱼᱟ ᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱧ ᱫᱚ ᱟᱯᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱤᱧ ᱥᱟᱥᱚᱱᱟ!" ᱾ == ᱥᱟᱵ ᱟᱨ ᱜᱩᱨ == [[File:Antoin Sevruguin public hanging of Mirza Reza Kermani.jpg|thumbnail|᱑᱘᱙᱖ ᱨᱮ ᱢᱤᱨᱡᱟ ᱨᱮᱡᱟ ᱠᱮᱨᱢᱟᱱᱤ ᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱵᱚᱡᱚᱱᱤᱱ ᱯᱟᱹᱥᱤ]] ᱥᱟᱦ ᱜᱚᱡ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱢᱤᱨᱡᱟ ᱨᱮᱡᱟ ᱠᱮᱨᱢᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱴᱳᱢᱟᱱ ᱥᱟᱢᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱥᱮᱫ ᱮ ᱫᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱟᱥᱮᱨ ᱟᱞ-ᱫᱤᱱ ᱥᱟᱦ ᱤᱡ ᱩᱛᱚᱨᱟᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ, ᱢᱳᱡᱟᱯᱷᱯᱷᱟᱨ ᱟᱫᱽ-ᱫᱤᱱ ᱥᱟᱦ ᱠᱟᱡᱟᱨ, ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟᱦᱟᱜ ᱜᱚᱡ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱟᱞᱟ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱨᱡᱟ ᱨᱮᱡᱟ ᱠᱮᱨᱢᱟᱱᱤ ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱸᱴ ᱨᱮ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱮ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱴᱳᱢᱟᱱ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱨᱮᱠᱚ ᱥᱟᱵ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱩᱠᱞᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ,<ref>For an English translation of the interrogation transcript, see [[Edward Granville Browne]] <em>''The Persian Revolution: 1905–1909''</em>, pp. 58–98.</ref> ᱠᱮᱨᱢᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱐ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱘᱙۶ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱵᱚᱡᱚᱱᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="Axworthy2016" /> [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]] ᱨᱮ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱦᱚᱲ ᱱᱚᱶᱟ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱢᱤᱨᱡᱟ ᱨᱮᱡᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱡᱟᱞᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚᱞᱤᱞ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱭᱟ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ == ᱚᱨᱡᱚ ᱠᱚ == ᱠᱮᱨᱢᱟᱱᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱱᱟᱥᱮᱨ ᱟᱞ-ᱫᱤᱱ ᱥᱟᱦ ᱜᱚᱡ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱴᱟᱨᱱᱤᱝ ᱯᱚᱭᱮᱱᱴ ᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱳᱡᱟᱯᱷᱯᱷᱟᱨ ᱟᱫᱽ-ᱫᱤᱱ ᱥᱟᱦ ᱟᱜ ᱚᱥᱟᱱᱛᱤ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱚᱢᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱠᱮᱫᱟ; ᱥᱚᱢᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱞᱳᱠᱛᱚᱱᱛᱨᱤᱠ ᱢᱩᱵᱷᱢᱮᱱᱴ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱦᱩᱫᱤᱧ ᱪᱚᱝ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱯᱩᱲᱥᱤ ᱚᱴᱳᱢᱟᱱ ᱥᱟᱢᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱚᱢᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱡᱩᱜᱽ (᱑᱘᱗᱖–᱗᱘) ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱘᱕᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱘᱙᱖ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱚ ᱜᱚᱜᱚᱡᱤᱡ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱢᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱨᱥᱤᱭᱟᱱ ᱥᱚᱢᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱚᱜᱚᱡᱤᱡ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱨ ᱥᱟᱡᱟ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱚᱜᱚᱡᱤᱡ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱜᱚᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱢᱟᱱ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙-ᱟᱱ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱜᱚᱜᱚᱡᱤᱡ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱜᱚᱡ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱳᱥᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] q2d2rlsjry2avw9lgc14wlfytn7j4hn ᱟᱠᱳ ᱠᱩᱨᱫᱽᱱᱟᱥᱟᱵᱽ 0 35956 191979 2026-05-17T06:26:19Z AMurmu 8962 ᱱᱟᱣᱟᱱᱟᱜ 191979 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ}} '''ᱟᱠᱳ ᱠᱩᱨᱫᱽᱱᱟᱥᱟᱵᱽ''' ᱫᱚ ᱦᱟᱯᱛᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ''ᱠᱨᱟᱯᱷᱴᱳ'' ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ''ᱠᱨᱟᱯᱷᱴᱳ'', ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱩᱨᱫᱤᱥᱛᱟᱱ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱥᱟᱱᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱨᱚᱢᱮᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱖ ᱨᱮ ᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱠᱩᱨᱫᱽᱱᱟᱥᱟᱵᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱳᱞᱤᱝ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.ifex.org/iran/2007/01/11/call_for_end_to_harassment_of_media/ |title=Call for end to harassment of media after a new wave of arrests of journalists |publisher=IFEX |date= |accessdate=2011-09-10}}</ref> ᱨᱤᱯᱳᱨᱴᱚᱨᱥ ᱣᱤᱫᱟᱣᱩᱴ ᱵᱚᱨᱰᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱠᱚ ᱱᱤᱸᱫᱟᱹ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>http://www.rsf.org/Nouvelle-vague-d-interpellations,20355.html {{dead link|date=September 2011}}</ref> ᱠᱩᱨᱫᱽᱱᱟᱥᱟᱵᱽ ᱫᱚ ᱓ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱐७ ᱨᱮ ᱵᱮᱞ ᱛᱮᱠᱚ ᱨᱟᱲᱟ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱒᱓ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱐७ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱱ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱟᱫᱽᱱᱟᱱ ᱦᱟᱥᱟᱱᱯᱳᱣᱨ ᱟᱨ ᱟᱵᱽᱫᱳᱞᱣᱟᱦᱮᱫᱽ ᱵᱩᱛᱤᱢᱟᱨ ᱮ ᱥᱚᱯᱚᱛ ᱞᱮᱫ ᱠᱤᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.ifex.org/iran/2007/08/01/four_kurdish_journalists_and_writers/ |title=Four Kurdish journalists and writers arrested for expressing support for two colleagues sentenced to death |publisher=IFEX |date= |accessdate=2011-09-10}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rsf.org/Ban-Ki-moon-asked-to-intercede-on.html |archive-url=https://swap.stanford.edu/20090728174554/http://www.rsf.org/Ban-Ki-moon-asked-to-intercede-on.html |url-status=dead |archive-date=2009-07-28 |title=Ban Ki-moon asked to intercede on behalf of two journalists under sentence of death - Reporters Without Borders |publisher=Rsf.org |accessdate=2011-09-10 }}</ref> ᱑᱐ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱗ ᱨᱮ, ᱠᱩᱨᱫᱽᱱᱟᱥᱟᱵᱽ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ "ᱜᱩᱯᱛᱚᱪᱚᱨ," "ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ," ᱟᱨ "ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱩᱞᱴᱟᱹᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ" ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱳᱥ ᱠᱚ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱚ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱑᱓ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱗ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟ ᱫᱚ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮᱠᱚ ᱠᱚᱢ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱟᱯᱤᱞ ᱠᱳᱨᱴ ᱜᱩᱯᱛᱚᱪᱚᱨ ᱫᱳᱥ ᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱠᱮᱫᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ “ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱩᱞᱴᱟᱹᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ” ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱳᱥ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ “ᱟᱞᱮ ᱠᱩᱨᱫᱽᱱᱟᱥᱟᱵᱽ ᱟᱜ ᱜᱩᱯᱛᱚᱪᱚᱨ ᱫᱳᱥ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱞᱮ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱫᱟᱨᱟᱢᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱚᱞ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱥᱟᱸᱵᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱟᱞᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱳᱥ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜ ᱢᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱥᱚᱨᱛ ᱛᱮᱠᱚ ᱨᱟᱲᱟᱭ ᱢᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱮᱫᱟ,” ᱨᱤᱯᱳᱨᱴᱚᱨᱥ ᱣᱤᱫᱟᱣᱩᱴ ᱵᱚᱨᱰᱟᱨᱥ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.rsf.org/Appeal-court-says-Kurdish.html |archive-url=https://archive.today/20120908091735/http://www.rsf.org/Appeal-court-says-Kurdish.html |url-status=dead |archive-date=2012-09-08 |title=Appeal court says Kurdish journalist to serve six months in prison - Reporters Without Borders |publisher=Rsf.org |accessdate=2011-09-10 }}</ref> ᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱠᱩᱨᱫᱽᱱᱟᱥᱟᱵᱽ ᱨᱟᱲᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="rsf.org">{{cite web|url=http://www.rsf.org/One-journalist-imprisoned-two.html |title=One journalist imprisoned, two publications suspended - Reporters Without Borders |publisher=Rsf.org |accessdate=2011-09-10 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091114040035/http://www.rsf.org/One-journalist-imprisoned-two.html |archivedate=2009-11-14 }}</ref> ᱟᱠᱳ ᱠᱩᱨᱫᱽᱱᱟᱥᱟᱵᱽ ᱫᱚ ᱑᱗ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱐᱘ ᱨᱮ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱨᱟᱲᱟ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="rsf.org"/> [[ᱮᱦᱥᱟᱱ ᱯᱷᱟᱛᱟᱦᱤᱭᱟᱱ]] ᱟᱜ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱨᱮ ᱦᱚᱲᱛᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱒ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮ ᱠᱩᱨᱫᱽᱱᱟᱥᱟᱵᱽ ᱫᱚᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.rsf.org/spip.php?page=article&id_article=35006 |title=Reporters Without Borders |publisher=Rsf.org |accessdate=2011-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100404043222/http://www.rsf.org/spip.php?page=article |archive-date=2010-04-04 |url-status=dead }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱓᱐ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ ᱵᱮᱞ ᱛᱮᱠᱚ ᱨᱟᱲᱟ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.rsf.org/Recit-des-violations-de-la-liberte.html |title=Récit des violations de la liberté de la presse en temps réel à Téhéran et dans le reste de l'Iran - Reporters sans frontières |publisher=Rsf.org |accessdate=2011-09-10 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090629041426/http://www.rsf.org/Recit-des-violations-de-la-liberte.html |archivedate=2009-06-29 }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== <references/> [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱟᱝ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ (ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ)]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] qzrxu8pjokvcgmq3g3r8egdyx5rx2h2 ᱦᱟᱵᱤᱵᱳᱞᱞᱟᱦ ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤ 0 35957 191980 2026-05-17T06:30:52Z AMurmu 8962 ᱱᱟᱣᱟᱱᱟᱜ 191980 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ}} [[File:Save-Habib-Latifi-FarzaM4.jpg|thumb|ᱦᱟᱵᱤᱵᱽ ᱨᱟᱲᱟᱭ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱳᱥᱴᱚᱨ "ᱯᱷᱨᱤ ᱦᱟᱵᱤᱵᱽ"]] '''ᱦᱟᱵᱤᱵᱳᱞᱞᱟᱦ ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤ''' ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱫᱽ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ [[ᱤᱨᱟᱱ|ᱤᱨᱟᱱᱤ]] ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ<ref name=cnn /> ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱳᱦᱟᱨᱮᱵᱮᱦ ("ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ") ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱳᱥ ᱠᱚ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱵᱷᱚᱞᱩᱥᱚᱱᱟᱨᱤ ᱠᱳᱨᱴ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱜᱩᱨ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱚ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱒᱐᱐᱗ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱨᱤ ᱞᱟᱭᱤᱯᱷ ᱚᱯᱷ ᱠᱩᱨᱫᱤᱥᱛᱟᱱ ᱥᱟᱶ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱤᱝᱥᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱳᱥ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱳᱥ ᱫᱚ ᱩᱱᱤᱭ ᱢᱟᱱᱟ ᱟᱠᱟᱫᱟ) ᱾<ref name=bbc /> ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤ ᱫᱚ "ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱮ ᱜᱨᱮᱰ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱯᱨᱚᱠᱨᱤᱛᱤ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱩᱨᱩ ᱠᱚᱭ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲᱟ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱚᱨᱱᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name=hp /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱗ ᱨᱮᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱒᱐᱐᱘ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱳᱨᱴ ᱥᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱚ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱟᱫᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱴᱤᱲᱤᱡ ᱜᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱩᱱ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱩᱠᱞᱤ ᱟᱨ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=payvand /> ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱯᱤᱞ ᱠᱳᱨᱴ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=bbc /> ᱟᱡᱤᱡ ᱩᱠᱤᱞ ᱫᱚ ᱥᱟᱹᱨᱫᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ, ᱒᱒ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱚᱪᱚ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱡᱮ ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ, ᱒᱖ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ, [[ᱤᱨᱟᱱ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱩᱨᱫᱤᱥᱛᱟᱱ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=payvand /> ᱟᱡᱤᱡ ᱩᱠᱤᱞ ᱡᱩᱰᱤᱥᱤᱭᱟᱨᱤ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱟᱫᱮᱠ ᱞᱟᱨᱤᱡᱟᱱᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱴᱷᱤ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱟᱢᱞᱟ ᱨᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱛᱚᱞᱟᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱱᱮᱦᱚᱨ ᱠᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱫᱚ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=parisien /> ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱥᱮᱛᱟᱜ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=afp /> ᱮᱢᱱᱮᱥᱴᱤ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱴᱷᱮᱱ ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤ ᱭᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱱᱮᱦᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱟᱡᱤᱡ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱩᱠᱤᱞ ᱵᱟᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=bbc /> "ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱩᱥᱴᱟᱹᱣ ᱜᱮᱭᱟ ᱡᱮ ᱦᱟᱵᱤᱵᱳᱞᱞᱟᱦ ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱵᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ," ᱮᱢᱱᱮᱥᱴᱤ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱨ ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱢᱟᱞᱠᱳᱢ ᱥᱢᱟᱨᱴ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=guardian /> ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱳᱥ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ, ᱟᱡᱤᱡ ᱩᱠᱤᱞ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ, "ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱩᱠᱩ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱮ ᱠᱷᱮᱢᱟᱣᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱟᱞᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱳᱨᱴ ᱟᱨ ᱟᱯᱤᱞ ᱠᱳᱨᱴ ᱴᱷᱮᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱳᱥ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱮ ᱱᱮᱦᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤ ᱚᱱᱟ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱠᱚᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱩᱱᱤ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭᱮᱫᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱦᱚᱦᱚ ᱟᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱮ ᱱᱮᱦᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ, ᱟᱞᱮ ᱚᱱᱟ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱴᱷᱮᱱ ᱦᱚᱦᱚ ᱟᱨ ᱠᱳᱨᱴ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱮᱢᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱮ ᱱᱮᱦᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤ ᱟᱥᱨᱚᱭ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ; ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱜᱮ ᱵᱟᱝ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱠᱳᱨᱴ ᱮ ᱜᱷᱚᱥᱬᱟ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱜᱮ ᱠᱳᱨᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱟᱭ ᱜᱚᱴᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱷᱮᱥᱴ ᱜᱮᱭᱟ ᱾"<ref name=payvand /> ᱢᱮ ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ United4Iran ᱮ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱳᱨᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤ ᱫᱚ "ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱨᱩᱣᱟᱹ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱞᱟᱡ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱱᱯᱷᱮᱠᱥᱚᱱ, ᱨᱤᱫᱟᱹᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ, ᱟᱨ ᱠᱤᱰᱱᱤ ᱯᱷᱮᱞᱤᱭᱚᱨ ᱛᱮᱭ ᱠᱚᱥᱴᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾"<ref>[http://www.arsehsevom.net/2011/05/urgent-action-stop-the-execution-of-iranian-kurdish-student/ Urgent action: Stop the Execution of Iranian-Kurdish Student] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110709205514/http://www.arsehsevom.net/2011/05/urgent-action-stop-the-execution-of-iranian-kurdish-student/ |date=2011-07-09 }}| May 18, 2011]</ref> ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤ ᱭᱤᱡ ᱢᱤᱥᱮᱨᱟᱭ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ, "ᱤᱧ ᱡᱚᱛᱚ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱟᱨ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱤᱧ ᱱᱮᱦᱚᱨᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱧ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸᱧ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱫᱚᱨᱠᱟᱨ ᱾"<ref name=payvand /> ᱒ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱕ ᱨᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱷᱚᱥᱬᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱦᱟᱵᱤᱵᱳᱞᱞᱟᱦ ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤ ᱭᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱥᱟᱡᱟ ᱫᱚ ᱟᱞᱤ ᱠᱷᱟᱢᱮᱱᱮᱭᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱟᱹᱛᱤᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>[https://hra-news.org/en/habibollah-latifis-death-sentence-stopped-leaderships-pardon Habibollah Latifi’s Death Sentence Stopped By Leadership’s Pardon - hra-news.org - 2 Sept. 2015]</ref> <gallery> File:Save-Habib-Latifi-FarzaM4.jpg|ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱑ File:Save-Habib-Latifi-FarzaM3-800X600.jpg|ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱒ </gallery> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== <gallery> File:Save-Habib-Latifi-FarzaM800x600.jpg|ᱦᱟᱵᱤᱵᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣᱮᱯᱮ File:Save-Habib-Latifi-FarzaM2-800X600.jpg|ᱦᱟᱵᱤᱵᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣᱮᱯᱮ File:Save-Habib-Latifi-FarzaM3-800X600.jpg|ᱦᱟᱵᱤᱵᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣᱮᱯᱮ File:Save-Habib-Latifi-FarzaM4.jpg|ᱦᱟᱵᱤᱵᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣᱮᱯᱮ </gallery> {{Reflist|refs= <ref name=bbc>{{cite news |title=Amnesty International urges Iran to stop Kurd execution |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-12079644 |newspaper=BBC News|date=25 December 2010 |access-date=25 December 2010}}</ref> <ref name=payvand>{{cite news|title= We only have one day to save my brother's life|url= http://www.payvand.com/news/10/dec/1241.html|newspaper= Payvand Iran News|date= December 25, 2010|access-date= 25 December 2010|archive-date= 29 June 2011|archive-url= https://web.archive.org/web/20110629095918/http://www.payvand.com/news/10/dec/1241.html|url-status= dead}}</ref> <ref name=guardian>{{cite news |title=Iran poised to execute student accused of being Kurd terrorist |author=Saeed Kamali Dehghan |url=https://www.theguardian.com/world/2010/dec/25/iran-execute-student-kurd-terrorist |newspaper=The Guardian |date= 25 December 2010|access-date=25 December 2010}}</ref> <ref name=cnn>{{cite news |title=Rights groups plead for clemency ahead of execution in Iran |author= Kathryn Tancos|url=http://www.cnn.com/2010/WORLD/meast/12/25/iran.execution/ |newspaper=CNN|date=25 December 2010 |access-date=25 December 2010}}</ref> <ref name=hp>{{cite news |title=Iran uses the holidays to announce the imminent execution of a student|author= Roya Boroumand|url=http://www.huffingtonpost.com/roya-boroumand/iran-uses-the-holidays-to_b_801224.html |newspaper=The Huffington Post|date=25 December 2010 |access-date=25 December 2010}}</ref> <ref name=afp>{{cite news |title=Iran halts execution of Kurdish student: lawyer|author= Hiedeh Farmani |url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iSisl1Czai4snrOJAhuqM5LHuTXw?docId=CNG.78e0d6ea454a7aaf3314a8dbd2c58027.571 |archive-url=https://archive.today/20130124220229/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iSisl1Czai4snrOJAhuqM5LHuTXw?docId=CNG.78e0d6ea454a7aaf3314a8dbd2c58027.571 |url-status=dead |archive-date=January 24, 2013 |newspaper=AFP|date=26 December 2010 |access-date=26 December 2010}}</ref> <ref name=parisien>{{cite news|title=Iran: la justice suspend la pendaison d'un militant kurde|url=http://www.leparisien.fr/flash-actualite-monde/iran-la-justice-suspend-la-pendaison-d-un-militant-kurde-26-12-2010-1203489.php|newspaper=Le Parisien|date=26 December 2010|access-date=26 December 2010|archive-date=22 September 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120922124757/http://www.leparisien.fr/flash-actualite-monde/iran-la-justice-suspend-la-pendaison-d-un-militant-kurde-26-12-2010-1203489.php|url-status=dead}}</ref> }} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱨ ᱥᱟᱡᱟ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱜᱩᱨ ᱥᱟᱡᱟ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱟᱝ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ (ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ)]] 2m3rwujrz7iv0lcmgbuzvcgpo1d7kf7 ᱢᱩᱨᱛᱤ, ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ 0 35958 191981 2026-05-17T06:36:41Z MT731 2184 "{{Infobox settlement | name = ᱢᱩᱨᱛᱤ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱵᱟᱥᱟ ᱴᱷᱟᱶ | image_skyline = Murti bridge on Murti river 01.jpg | image_alt = | image_caption = ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱵᱨᱤᱡ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 191981 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱢᱩᱨᱛᱤ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱵᱟᱥᱟ ᱴᱷᱟᱶ | image_skyline = Murti bridge on Murti river 01.jpg | image_alt = | image_caption = ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱵᱨᱤᱡᱽ | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|26.8425|N|88.8254|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱓᱕᱒᱐᱖ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ/ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱰᱤ ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱓᱕᱖᱒ | registration_plate = WB | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱨᱥ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱨ]] | blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ]] | website = {{URL|jalpaiguri.gov.in/}} | footnotes = }} '''ᱢᱩᱨᱛᱤ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱞᱵᱟᱡᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱚᱛᱤᱭᱟᱞᱤ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱢᱚᱛᱤᱭᱟᱞᱤ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱥᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== {{OSM Location map | width=410| height=350| zoom=10 | coord={{coord|26|50|0|N|88|44|0|E}}| float=left|caption='''ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱟᱞᱵᱟᱵᱟᱡᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ (ᱢᱟᱞ, ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱴᱤᱭᱟᱞᱤ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱟᱨ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ'''<br/>CT: ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ, R: ᱫᱮᱦᱟᱛ/ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ, N: ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ, C: ᱠᱟᱱᱴᱚᱱᱢᱮᱱᱴ, NP: ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ/ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ, TE: ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ<br/>ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ – TG ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ (ᱱᱚᱜᱚᱨ / ᱟᱹᱛᱩ), TE ᱫᱚ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ, JRS: ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ<br/>ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱟᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱹᱴᱩ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ |mark-coord1={{coord|26|52|30|N|88|44|10|E}}| label-pos1=top|label1= Malbazar| numbered1=CT| mark-title1= [[ᱢᱟᱞᱵᱟᱡᱟᱨ]] (CT)|label-color1= #800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|26|53|1|N|88|47|53|E}}| label-pos2=top|label2=Chalsa| numbered2=CT| mark-title2= [[ᱪᱟᱞᱥᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ]] (CT) |mark-coord3={{coord|26|52|6|N|88|48|16|E}}| label-pos3=bottom|label3= Mangalbari| numbered3=CT| mark-title3= [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞᱵᱟᱲᱤ]] (CT)|shape-color3=black| label-size3=13|label-color3=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors --> |mark-coord4={{coord|26|43|6|N|88|45|57|E}}| label-pos4=bottom|label4= Lataguri| numbered4=CT| mark-title4= [[ᱞᱟᱴᱟᱜᱩᱲᱤ]] (CT) |mark-coord5={{coord|26|56|49|N|88|48|44|E}}| label-pos5=right|label5= Matelli| numbered5=CT| mark-title5= [[ᱢᱚᱴᱤᱭᱟᱞᱤᱦᱟᱴ]] (CT) |mark-coord6={{coord|26|52|20|N|88|37|17|E}}| label-pos6=left|label6= Odlabari| numbered6=CT| mark-title6= [[ᱳᱰᱞᱟᱵᱟᱲᱤ]] (CT) |mark-coord7={{coord|26|50|20|N|88|37|1|E}}| label-pos7=right|label7= Dakshin Odlabari| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱳᱰᱞᱟᱵᱟᱲᱤ]] (CT) |mark-coord8={{coord|26|53|57|N|88|35|4|E}}| label-pos8=left|label8=Bagrakote| numbered8=R| mark-title8= [[ᱵᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱳᱴ]] (R)|shape-color8= #A42222 |mark-coord9={{coord|26|50|10|N|88|47|43|E}}| label-pos9=bottom|label9=Batabari TG| numbered9=R| mark-title9= [[ᱵᱟᱴᱟᱵᱟᱲᱤ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (R)|shape-color9= #A42222 |mark-coord10={{coord|26|52|10|N|88|40|1|E}}| label-pos10=top|label10=Dam Dim| numbered10=R| mark-title10= [[ᱰᱟᱢ ᱰᱤᱢ]] (R)|shape-color10= #A42222 |mark-coord11={{coord|26|45|5|N|88|35|8|E}}| label-pos11=left|label11=Gajoldoba| numbered11=R| mark-title11= [[ᱜᱟᱡᱳᱞᱰᱳᱵᱟ]] (R)|shape-color11= #A42222 |mark-coord12={{coord|26|54|33|N|88|43|39|E}}| label-pos12=left|label12=Gurjangjhora TG| numbered12=R| mark-title12= [[ᱜᱩᱨᱡᱚᱝᱡᱷᱳᱨᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (R)|shape-color12= #A42222 |mark-coord13={{coord|26|50|5|N|88|49|31|E}}| label-pos13=right|label13=Murti| numbered13=R| mark-title13= ᱢᱩᱨᱛᱤ, ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ (R)|shape-color13= #A42222 |mark-coord14={{coord|26|53|12|N|88|54|55|E}}| label-pos14=right|label14=Nagrakata| numbered14=R| mark-title14= [[ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ]] (R)|shape-color14= #A42222 |mark-coord15={{coord|26|59|24|N|88|48|42|E}}| label-pos15=left|label15=Samsing| numbered15=R| mark-title15= [[ᱥᱟᱢᱥᱤᱝ]] (R)|shape-color15= #A42222 |mark-coord16={{coord|26|51|52|N|88|54|23|E}}| label-pos16=right|label16=Sulkapara| numbered16=R| mark-title16= [[ᱥᱩᱞᱠᱟᱯᱟᱲᱟ]] (R)|shape-color16= #A42222 |mark-coord17={{coord|26|56|30|N|88|46|14|E}}| label-pos17=left|label17=Zurantee TG| numbered17=R| mark-title17= [[ᱡᱩᱨᱟᱱᱴᱤ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (R)|shape-color17= #A42222 |mark-coord18={{coord|26|55|13|N|88|41|3|E}}| label-pos18= left |label18= Meenglas TE | numbered18=TE| mark-title18= [[ᱢᱤᱝᱞᱟᱥ ᱟᱨ ᱞᱤᱥ ᱜᱟᱰᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color18=#87A96B |mark-coord19={{coord|26|51|34|N|88|35|21|E}}| label-pos19= left |label19= Leesh River TE | numbered19=TE| mark-title19= [[ᱢᱤᱝᱞᱟᱥ ᱟᱨ ᱞᱤᱥ ᱜᱟᱰᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color19=#87A96B |mark-coord20={{coord|26|58|0|N|88|55|10|E}}| label-pos20= bottom |label20= Hope TE | numbered20=TE| mark-title20= [[ᱦᱳᱯ ᱟᱨ ᱡᱤᱴᱤ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color20=#87A96B |mark-coord21={{coord|26|58|54|N|88|55|39|E}}| label-pos21= right |label21= Jiti TE | numbered21=TE| mark-title21= [[ᱦᱳᱯ ᱟᱨ ᱡᱤᱴᱤ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color21=#87A96B |mark-coord22={{coord|26|57|47|N|88|46|59|E}}| label-pos22= left |label22= Chalouni TE | numbered22=TE| mark-title22= [[ᱪᱟᱞᱳᱣᱱᱤ, ᱟᱭᱵᱷᱤᱞ ᱟᱨ ᱪᱟᱞᱥᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color22=#87A96B |mark-coord23={{coord|26|55|0|N|88|47|10|E}}| label-pos23= right |label23= Aibheeli TE | numbered23=TE| mark-title23= [[ᱪᱟᱞᱳᱣᱱᱤ, ᱟᱭᱵᱷᱤᱞ ᱟᱨ ᱪᱟᱞᱥᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color23=#87A96B |mark-coord24={{coord|26|56|3|N|88|50|15|E}}| label-pos24= right |label24= Chalsa TE | numbered24=TE| mark-title24= [[ᱪᱟᱞᱳᱣᱱᱤ, ᱟᱭᱵᱷᱤᱞ ᱟᱨ ᱪᱟᱞᱥᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color24=#87A96B |mark-coord25={{coord|26|46|20|N|88|48|0|E}}| label-pos25=bottom|label25=Gorumara |labela25= National| labelb25= Park| numbered25=NP| mark-title25= [[ᱜᱳᱨᱩᱢᱟᱨᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (NP)| shape-color25=#228B22 |mark-coord26={{coord|26|54|20|N|88|51|18|E}}| label-pos26=bottom|label26=Chapramari |labela26= Wildlife| labelb26= Sanctuary| numbered26=NP| mark-title26= [[ᱪᱟᱯᱨᱟᱢᱟᱨᱤ ᱵᱤᱨᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱵᱤᱨ]] (NP)| shape-color26=#228B22 |mark-coord27={{coord|26|39|40|N|88|38|40|E}}|label27= ᱴᱤᱥᱴᱟ ᱜᱟᱰᱟ| label-color27 = #77A1CB| label-angle27=60| label-pos27=top| label-size27=10| mark-size27=0| mark-title27=none |mark-coord28={{coord|26|49|0|N|88|57|0|E}}|label28= ᱜᱟᱴᱤᱭᱟ ᱜᱟᱰᱟ| label-color28 = #77A1CB| label-angle28=-45| label-pos28=top| label-size28=10| mark-size28=0| mark-title28=none |mark-coord29={{coord|26|41|0|N|88|53|0|E}}|label29= ᱡᱟᱞᱫᱷᱟᱠᱟ ᱜᱟᱰᱟ| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=80| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29=none |arc-coordA={{coord|27|1|0|N|88|55|0|E}}|arc-textA= ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ| arc-text-colorA=hard grey| arc-angleA=20| arc-gapA=3.5| arc-radiusA=0.4}} ===ᱴᱷᱟᱶ=== ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱫᱚ {{coord|26.8425|N|88.8254|E|display=inline}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱪᱟᱞᱥᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱪᱟᱞᱥᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱟᱨ [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱖᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱩᱢᱡᱷᱟᱹᱣ ᱥᱤᱱᱟᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱷᱟᱹᱜᱤ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱟᱠᱚᱨᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱳᱨᱩᱢᱟᱨᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱟᱨ ᱪᱟᱯᱚᱨᱟᱢᱟᱨᱤ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱣᱤ ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱟᱨ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱞᱚᱛᱟᱜᱩᱲᱤ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱟᱰᱮ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱱ ᱧᱮᱞ ᱯᱟᱥ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱧᱮᱞᱡᱚᱝ ᱴᱷᱟᱶ== ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱟᱨ ᱪᱮᱬᱮ ᱧᱮᱞ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱮᱫᱟ ᱾{{fact|date=October 2025}} ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱠᱟ ᱫᱚ ᱜᱚᱨᱩᱢᱟᱨᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮ ᱜᱚᱨᱩᱢᱟᱨᱟ ᱵᱤᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱨ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱟᱯᱟᱨᱤ ᱧᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱷᱟᱯ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾{{fact|date=October 2025}} ᱡᱤᱯ ᱥᱟᱯᱟᱨᱤ ᱴᱤᱠᱮᱴ ᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱵᱟᱱᱟᱱᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ - ᱯᱟᱪᱷᱤᱢ ᱵᱮᱝᱜᱟᱞ ᱵᱤᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱱᱤᱜᱟᱢ (ᱰᱟᱵᱽᱞᱩᱵᱤ ᱮᱯᱷ ᱰᱤ ᱥᱤ) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱤᱠᱳ-ᱴᱩᱨᱤᱡᱽ ᱨᱤᱡᱚᱨᱴ ᱾ ᱢᱩᱨᱴᱤ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱫᱷᱩᱯᱷᱡᱷᱳᱨᱟ ᱦᱟᱹᱛᱤ ᱥᱤᱣᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱦᱟᱹᱛᱤ ᱥᱟᱯᱟᱨᱤ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱨᱟᱭᱣᱮᱴ ᱨᱤᱡᱚᱨᱴ ᱟᱨ ᱦᱚᱴᱮᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱫᱚᱢ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱮ ᱨᱤᱡᱚᱨᱴ ᱛᱨᱤᱢᱩᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱚ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=RESORT TRIMURTI (Murti) - Specialty Resort Reviews, Photos, Rate Comparison - Tripadvisor |url=https://www.tripadvisor.in/Hotel_Review-g12440806-d15080589-Reviews-Resort_Trimurti-Murti_Jalpaiguri_District_West_Bengal.html |archive-url=http://web.archive.org/web/20251121121444/https://www.tripadvisor.in/Hotel_Review-g12440806-d15080589-Reviews-Resort_Trimurti-Murti_Jalpaiguri_District_West_Bengal.html |archive-date=2025-11-21 |access-date=2026-02-07 |website=Tripadvisor |language=en-IN}}</ref> ᱜᱳᱨᱩᱢᱟᱨᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱣᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱯ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱜᱳᱨ (ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱭᱥᱚᱱ) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ, ᱥᱯᱚᱴᱰ ᱰᱤᱭᱟᱨ, ᱵᱟᱨᱠᱤᱝ ᱰᱤᱭᱟᱨ, ᱥᱟᱢᱵᱷᱟᱨ, ᱵᱤᱨ ᱦᱟᱹᱛᱤ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱮᱴᱟᱜ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱪᱮᱬᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱛᱟᱜ ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱩᱵ ᱵᱮᱲᱟ ᱨᱮ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱨᱤᱡᱚᱨᱴ ᱟᱨ ᱦᱚᱴᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://weekenddestinations.info/2011/distance/501-kms-and-above/murti-dooars-84-kms-from-siliguri/ | title = Murti, Dooars – 84 km from Siliguri | publisher = Weekend Destinations.info|accessdate = 8 July 2020}}</ref><ref>{{cite web | url = https://www.indyatour.com/india/west_bengal/west_bengal_murti.php | title = Murti, West Bengal| publisher = Indyatour|accessdate = 8 July 2020}}</ref> ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ, ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱛᱟᱲᱟᱢ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱟᱱᱤᱡᱷᱚᱨᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱤᱠᱱᱤᱠ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.resorttrimurti.com/place-to-visit.php | title = Sightseeing | work= Murti| publisher = Resort Trimurti|accessdate = 8 July 2020}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ]] oc3ki03q1r8o2790cnj7482750zx5jc ᱥᱤᱵᱷᱟ ᱢᱟᱦᱵᱳᱵᱤ 0 35959 191982 2026-05-17T06:38:16Z AMurmu 8962 ᱱᱟᱣᱟᱱᱟᱜ 191982 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ}} {{Infobox person | name = ᱥᱤᱵᱷᱟ ᱢᱟᱦᱵᱳᱵᱤ | image = Shiva M.jpg | alt = ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱭᱤᱡ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ | caption = ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ | birth_name = <!-- only use if different from name --> | native_name = شیوا محبوبی | native_name_lang = ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ | birth_date = ᱑᱙᱖᱘ | birth_place = ᱤᱨᱟᱱ | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|death date†|birth date†}} --> | death_place = | other_names = | occupation = ᱠᱮᱢᱯᱮᱱᱟᱨ, ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ, ᱥᱟᱭᱠᱳᱛᱷᱮᱨᱟᱯᱤᱥᱴ | years_active = | known_for = ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱨᱟᱲᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ | notable_works = | spouse = ᱥᱟᱭᱤᱫᱽ ᱠᱷᱟᱞᱤᱞᱤᱨᱟᱫᱽ }} '''ᱥᱤᱵᱷᱟ ᱢᱟᱦᱵᱳᱵᱤ''' (ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ: '''شیوا محبوبی''' ) (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱖᱘) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ [[ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ|ᱤᱨᱟᱱᱤ]] ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱥᱟᱭᱠᱳᱛᱷᱮᱨᱟᱯᱤᱥᱴ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱨᱟᱲᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱦᱟᱭ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱟᱵᱟᱣ ᱟᱨ [[ᱤᱨᱟᱱ]] ᱨᱮ ᱡᱚᱨ ᱛᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ [[ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱯᱚᱴᱚᱢᱚᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱚ|ᱦᱤᱡᱟᱵᱽ]] ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱪᱤᱨᱜᱟᱹᱞ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱟᱦᱵᱳᱵᱤ ᱫᱚ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱴᱩ ᱯᱷᱨᱤ ᱯᱚᱞᱤᱴᱤᱠᱟᱞ ᱯᱨᱤᱡᱚᱱᱟᱨᱥ ᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱ ([https://cfppi.org/about-us/ CFPPI]) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱜᱚ-ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱚᱲ-ᱦᱚᱲ (spokeswoman) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ (᱒᱐᱐᱕-᱒᱐᱑᱖) ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ [[ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ]] ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱯᱨᱮᱡᱮᱱᱴᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Citation |title=مصاحبه شیوا محبوبی با بهروز جاوید تهرانی زندانی سیاسی سابق در تلویزیون کانال جدید | date=April 2013 |url=https://www.youtube.com/watch?v=ZS04XIsVBdI |access-date=2024-01-02 |language=en}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱳ ᱫᱚ [https://kanaljadid.com ᱠᱟᱱᱟᱞ ᱡᱟᱫᱤᱫᱽ] ᱠᱷᱚᱱ ᱤᱨᱟᱱ ᱟᱨ [[ᱤᱣᱨᱳᱯ]] ᱨᱮ ᱜᱮᱞ ᱢᱚᱬᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮ ᱮᱢᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ [[ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [https://20juneiran.wordpress.com/about/ ᱒᱐ ᱡᱩᱱ] ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱟᱨ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ CFPPI ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[ᱞᱟᱵᱷ ᱵᱟᱝ-ᱦᱟᱢᱮᱴᱚᱜ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱒᱐᱐᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱟᱦᱵᱳᱵᱤ ᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱵᱽᱥᱟᱞᱤ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱫᱚ [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]], [[ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ]], ᱟᱨ [[ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ|ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ]] ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱣᱩᱴᱞᱮᱴ ᱠᱚᱨᱮ [[ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ|ᱭᱩ.ᱠᱮ. (UK)]] ᱟᱨ ᱜᱚᱴᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱜᱩᱞᱟᱨ ᱠᱚᱢᱮᱱᱴᱮᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ<ref>{{Citation |title=شیوا محبوبی: در تمام طول این سال‌ها ما زنان ایران هرگز حجاب را نخواستیم | date=17 September 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=1nWw1I2L5eQ |access-date=2024-01-02 |language=en}}</ref><ref>{{Citation |title=گزارش دو نهاد حقوق بشری از فساد سیستماتیک در ایران؛ گفت‌گو با شیوا محبوبی | date=28 December 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=hXQdjNQtUME |access-date=2024-01-02 |language=en}}</ref> ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱱᱯᱷᱚᱨᱮᱱᱥ ᱠᱚᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱚᱲ-ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ [[ᱠᱮᱢᱵᱽᱨᱤᱡᱽ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ]],<ref>{{Citation |title=Shiva Mahbobi {{!}} Cambridge Union | date=22 February 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=flSZfqUKLyM |access-date=2024-01-02 |language=en}}</ref> [[ᱰᱟᱨᱦᱟᱢ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ]],<ref>{{Cite web |title=This House believes Islam is Compatible with Human Rights – Durham Union Society |url=https://dus.org.uk/event/islam-debate/ |access-date=2024-01-02 |language=en-GB}}</ref> ᱟᱨ [[ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱴᱳᱨᱳᱱᱴᱳ]] ᱨᱮ ᱜᱞᱳᱵᱟᱞ ᱰᱟᱭᱞᱚᱜᱽ ᱚᱱ ᱫᱤ ᱯᱷᱤᱣᱪᱟᱨ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Citation |title=The Global Dialogue on the Future of Iran - Session 2 | date=10 May 2013 |url=https://www.youtube.com/watch?v=50pmo6l5Rso |access-date=2024-01-02 |language=en}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ]] ᱨᱮᱭ ᱨᱚᱲ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2024-03-18 |title=32nd Meeting - 55th Regular Session of Human Rights Council {{!}} UN Web TV |url=http://webtv.un.org/en/asset/k1i/k1ia17pdl4 |access-date=2024-05-03 |website=webtv.un.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=rZIrWehQ7Go |title=سخنرانی شیوا محبوبی سخنگوی کمیته آزادی زندانیان سیاسی در نشست شورای حقوق بشر در ژنو |language=en |access-date=2024-05-03 |via=www.youtube.com}}</ref> ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱪᱩᱦᱩᱲ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱨᱳᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ [[ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱵᱷᱳᱜᱽ]] ᱨᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2022-11-29 |title="This Is A Revolution": 5 Women On The Ongoing Fight For Freedom In Iran |url=https://www.vogue.co.uk/arts-and-lifestyle/article/iran-protests-activists |access-date=2024-01-02 |website=British Vogue |language=en-GB}}</ref> ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮ ᱥᱤᱵᱷᱟ ᱢᱟᱦᱵᱳᱵᱤ ᱭᱟᱜ ᱚᱱᱩᱵᱷᱚᱵᱽ ᱫᱚ ''ᱢᱤᱥᱤᱝ, ᱯᱨᱤᱡᱤᱣᱢᱰ ᱰᱮᱰ'' ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ Spirit Studios ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ A+E Networks EMEA ᱟᱨ Quintus Studios ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱑᱐-ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱴᱨᱩ ᱠᱨᱟᱭᱤᱢ ᱰᱚᱠᱭᱩᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱯᱤᱥᱳᱰ ᱑᱐᱗ ᱨᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ "ᱟᱱᱰᱟᱨ ᱞᱚᱠ ᱮᱱᱰ ᱠᱤᱭ" ᱾<ref>{{Cite web |date=2025-01-14 |title=Shiva Mahbobi: Solitary Confinement - Missing Presumed Dead (Series 2, Episode 2) - Apple TV (UK) |url=https://tv.apple.com/gb/episode/shiva-mahbobi-solitary-confinement/umc.cmc.6y3l8acx84xbeoncttrdhsgl?showId=umc.cmc.44e1o42xr460b7ys4tw5tp3df |access-date=2025-05-27 |website=Apple TV |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Missing Presumed Dead |url=https://www.crimeandinvestigation.co.uk/shows/missing-presumed-dead |access-date=2025-05-27 |website=Crime+Investigation UK |language=en}}</ref> == ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ == ᱢᱤᱫ ᱴᱤᱱᱮᱡᱟᱨ (teenager) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱟᱦᱵᱳᱵᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ [[ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ|ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ "ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱢᱟᱦᱵᱳᱵᱤ ᱫᱚ ᱑᱙۷᱙ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱮ ᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱵᱟᱣ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟᱭ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱥᱲᱟ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱡᱷᱤᱡ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱮᱠᱷᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ; ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱠᱚ ᱨᱟᱲᱟ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱦᱚᱸ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟᱭ ᱛᱚᱸᱜᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱠᱚ, ᱟᱨ ᱑᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱯᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮᱠᱚ ᱥᱟᱸᱵᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Annie MacManus |url=https://www.anniemacmanus.com//changes-podcast/changes-shiva-mahbobi |access-date=2024-01-02 |website=AnnieMacmanus}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gilbody-Dickerson |first=Jessie Williams, Claire |date=2023-09-16 |title='We won't back down': Iranian women defy the hijab rule despite arrests, beatings and rape |url=https://inews.co.uk/news/world/iranian-women-defy-hijab-rule-arrests-beatings-rape-2620020 |access-date=2024-01-02 |website=inews.co.uk |language=en}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱨᱟᱲᱟᱭᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱭ ᱛᱚᱸᱜᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱟᱨ ᱜᱩᱨ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱫᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱨᱮ, ᱢᱟᱦᱵᱳᱵᱤ ᱫᱚ [[ᱛᱩᱨᱠᱤ]] ᱨᱮ [[ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱱᱮᱥᱚᱱᱥ ᱦᱟᱭ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨ ᱯᱷᱚᱨ ᱨᱤᱯᱷᱤᱣᱡᱤᱡᱽ|ᱭᱩ.ᱮᱱ.ᱮᱪ.ᱥᱤ.ᱟᱨ (UNHCR)]] ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱟᱥᱨᱚᱭ ᱮ ᱠᱷᱚᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱔ ᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱛᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲᱚᱜ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱚᱠᱛᱚᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱒᱐᱐᱑ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱭᱩ.ᱠᱮ ᱛᱮᱭ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱩᱨᱠᱤ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱢᱟᱦᱵᱳᱵᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱨᱤᱯᱷᱤᱣᱡᱤᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱠᱡᱤᱠᱤᱣᱴᱤᱵᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱨᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱫᱩᱜ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ-ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱫᱩᱜ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮ ᱮᱠᱥᱚᱱ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱳ-ᱚᱨᱰᱤᱱᱮᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ,<ref>{{Cite web |title=Network members |url=https://ccrweb.ca/sites/ccrweb.ca/files/static-files/gendnetpart.html |access-date=2024-01-02 |website=ccrweb.ca}}</ref> ᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ [[ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱮᱠᱥᱚᱱ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱚᱱ ᱫᱤ ᱥᱴᱟᱴᱚᱥ ᱚᱯᱷ ᱳᱢᱮᱱ]] ᱟᱨ [[ᱮᱢᱱᱮᱥᱴᱤ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ]]-ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱪᱩᱦᱩᱲ ᱛᱮ ᱪᱤᱨᱜᱟᱹᱞ ᱮ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱑ ᱨᱮ ᱭᱩ.ᱠᱮ ᱛᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱢᱟᱦᱵᱳᱵᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱮᱜᱮᱱᱥᱴ [[ᱥᱴᱳᱱᱤᱝ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱨᱤᱞᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱚᱴᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱛᱮ ᱪᱟᱯᱟᱫ ᱜᱚᱡ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{Cite news |date=2004-08-06 |title=Sharia Update: International Campaign Against Stoning |language=en-US |work=Humanists International |url=https://humanists.international/2004/08/sharia-update-international-campaign-against-stoning/ |access-date=2024-01-02}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{Reflist|colwidth=30em}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱖᱘ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] hsbqvttur84y4n2ip9hifoyd49qgdh5 191983 191982 2026-05-17T06:39:33Z AMurmu 8962 191983 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ}} {{Infobox person | name = ᱥᱤᱵᱷᱟ ᱢᱟᱦᱵᱳᱵᱤ | image = Shiva M.jpg | alt = ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱭᱤᱡ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ | caption = ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ | birth_name = <!-- only use if different from name --> | native_name = شیوا محبوبی | native_name_lang = ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ | birth_date = ᱑᱙᱖᱘ | birth_place = ᱤᱨᱟᱱ | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|death date†|birth date†}} --> | death_place = | other_names = | occupation = ᱠᱮᱢᱯᱮᱱᱟᱨ, ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ, ᱥᱟᱭᱠᱳᱛᱷᱮᱨᱟᱯᱤᱥᱴ | years_active = | known_for = ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱨᱟᱲᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ | notable_works = | spouse = ᱥᱟᱭᱤᱫᱽ ᱠᱷᱟᱞᱤᱞᱤᱨᱟᱫᱽ }} '''ᱥᱤᱵᱷᱟ ᱢᱟᱦᱵᱳᱵᱤ''' (ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ: '''شیوا محبوبی''' ) (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱖᱘) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ [[ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ|ᱤᱨᱟᱱᱤ]] ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱥᱟᱭᱠᱳᱛᱷᱮᱨᱟᱯᱤᱥᱴ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱨᱟᱲᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱦᱟᱭ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱟᱵᱟᱣ ᱟᱨ [[ᱤᱨᱟᱱ]] ᱨᱮ ᱡᱚᱨ ᱛᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ [[ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱯᱚᱴᱚᱢᱚᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱚ|ᱦᱤᱡᱟᱵᱽ]] ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱪᱤᱨᱜᱟᱹᱞ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱟᱦᱵᱳᱵᱤ ᱫᱚ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱴᱩ ᱯᱷᱨᱤ ᱯᱚᱞᱤᱴᱤᱠᱟᱞ ᱯᱨᱤᱡᱚᱱᱟᱨᱥ ᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱ ([https://cfppi.org/about-us/ CFPPI]) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱜᱚ-ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱚᱲ-ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ (᱒᱐᱐᱕-᱒᱐᱑᱖) ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ [[ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ]] ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱯᱨᱮᱡᱮᱱᱴᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Citation |title=مصاحبه شیوا محبوبی با بهروز جاوید تهرانی زندانی سیاسی سابق در تلویزیون کانال جدید | date=April 2013 |url=https://www.youtube.com/watch?v=ZS04XIsVBdI |access-date=2024-01-02 |language=en}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱳ ᱫᱚ [https://kanaljadid.com ᱠᱟᱱᱟᱞ ᱡᱟᱫᱤᱫᱽ] ᱠᱷᱚᱱ ᱤᱨᱟᱱ ᱟᱨ [[ᱤᱣᱨᱳᱯ]] ᱨᱮ ᱜᱮᱞ ᱢᱚᱬᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮ ᱮᱢᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ [[ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [https://20juneiran.wordpress.com/about/ ᱒᱐ ᱡᱩᱱ] ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱟᱨ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ CFPPI ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱵᱷ ᱵᱟᱝ-ᱦᱟᱢᱮᱴᱚᱜ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱒᱐᱐᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱟᱦᱵᱳᱵᱤ ᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱵᱽᱥᱟᱞᱤ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱫᱚ [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]], [[ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ]], ᱟᱨ ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱣᱩᱴᱞᱮᱴ ᱠᱚᱨᱮ ᱭᱩ.ᱠᱮ. ᱟᱨ ᱜᱚᱴᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱜᱩᱞᱟᱨ ᱠᱚᱢᱮᱱᱴᱮᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ<ref>{{Citation |title=شیوا محبوبی: در تمام طول این سال‌ها ما زنان ایران هرگز حجاب را نخواستیم | date=17 September 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=1nWw1I2L5eQ |access-date=2024-01-02 |language=en}}</ref><ref>{{Citation |title=گزارش دو نهاد حقوق بشری از فساد سیستماتیک در ایران؛ گفت‌گو با شیوا محبوبی | date=28 December 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=hXQdjNQtUME |access-date=2024-01-02 |language=en}}</ref> ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱱᱯᱷᱚᱨᱮᱱᱥ ᱠᱚᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱚᱲ-ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱮᱢᱵᱽᱨᱤᱡᱽ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ,<ref>{{Citation |title=Shiva Mahbobi {{!}} Cambridge Union | date=22 February 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=flSZfqUKLyM |access-date=2024-01-02 |language=en}}</ref> ᱰᱟᱨᱦᱟᱢ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ,<ref>{{Cite web |title=This House believes Islam is Compatible with Human Rights – Durham Union Society |url=https://dus.org.uk/event/islam-debate/ |access-date=2024-01-02 |language=en-GB}}</ref> ᱟᱨ [[ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱴᱳᱨᱳᱱᱴᱳ ᱨᱮ ᱜᱞᱳᱵᱟᱞ ᱰᱟᱭᱞᱚᱜᱽ ᱚᱱ ᱫᱤ ᱯᱷᱤᱣᱪᱟᱨ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Citation |title=The Global Dialogue on the Future of Iran - Session 2 | date=10 May 2013 |url=https://www.youtube.com/watch?v=50pmo6l5Rso |access-date=2024-01-02 |language=en}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱨᱮᱭ ᱨᱚᱲ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2024-03-18 |title=32nd Meeting - 55th Regular Session of Human Rights Council {{!}} UN Web TV |url=http://webtv.un.org/en/asset/k1i/k1ia17pdl4 |access-date=2024-05-03 |website=webtv.un.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=rZIrWehQ7Go |title=سخنرانی شیوا محبوبی سخنگوی کمیته آزادی زندانیان سیاسی در نشست شورای حقوق بشر در ژنو |language=en |access-date=2024-05-03 |via=www.youtube.com}}</ref> ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱪᱩᱦᱩᱲ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱨᱳᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ [[ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱵᱷᱳᱜᱽ]] ᱨᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2022-11-29 |title="This Is A Revolution": 5 Women On The Ongoing Fight For Freedom In Iran |url=https://www.vogue.co.uk/arts-and-lifestyle/article/iran-protests-activists |access-date=2024-01-02 |website=British Vogue |language=en-GB}}</ref> ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮ ᱥᱤᱵᱷᱟ ᱢᱟᱦᱵᱳᱵᱤ ᱭᱟᱜ ᱚᱱᱩᱵᱷᱚᱵᱽ ᱫᱚ ''ᱢᱤᱥᱤᱝ, ᱯᱨᱤᱡᱤᱣᱢᱰ ᱰᱮᱰ'' ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ Spirit Studios ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ A+E Networks EMEA ᱟᱨ Quintus Studios ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱑᱐-ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱴᱨᱩ ᱠᱨᱟᱭᱤᱢ ᱰᱚᱠᱭᱩᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱯᱤᱥᱳᱰ ᱑᱐᱗ ᱨᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ "ᱟᱱᱰᱟᱨ ᱞᱚᱠ ᱮᱱᱰ ᱠᱤᱭ" ᱾<ref>{{Cite web |date=2025-01-14 |title=Shiva Mahbobi: Solitary Confinement - Missing Presumed Dead (Series 2, Episode 2) - Apple TV (UK) |url=https://tv.apple.com/gb/episode/shiva-mahbobi-solitary-confinement/umc.cmc.6y3l8acx84xbeoncttrdhsgl?showId=umc.cmc.44e1o42xr460b7ys4tw5tp3df |access-date=2025-05-27 |website=Apple TV |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Missing Presumed Dead |url=https://www.crimeandinvestigation.co.uk/shows/missing-presumed-dead |access-date=2025-05-27 |website=Crime+Investigation UK |language=en}}</ref> == ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ == ᱢᱤᱫ ᱴᱤᱱᱮᱡᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱟᱦᱵᱳᱵᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ "ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱢᱟᱦᱵᱳᱵᱤ ᱫᱚ ᱑᱙۷᱙ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱮ ᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱵᱟᱣ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟᱭ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱥᱲᱟ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱡᱷᱤᱡ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱮᱠᱷᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ; ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱠᱚ ᱨᱟᱲᱟ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱦᱚᱸ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟᱭ ᱛᱚᱸᱜᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱠᱚ, ᱟᱨ ᱑᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱯᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮᱠᱚ ᱥᱟᱸᱵᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Annie MacManus |url=https://www.anniemacmanus.com//changes-podcast/changes-shiva-mahbobi |access-date=2024-01-02 |website=AnnieMacmanus}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gilbody-Dickerson |first=Jessie Williams, Claire |date=2023-09-16 |title='We won't back down': Iranian women defy the hijab rule despite arrests, beatings and rape |url=https://inews.co.uk/news/world/iranian-women-defy-hijab-rule-arrests-beatings-rape-2620020 |access-date=2024-01-02 |website=inews.co.uk |language=en}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱨᱟᱲᱟᱭᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱭ ᱛᱚᱸᱜᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱟᱨ ᱜᱩᱨ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱫᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱨᱮ, ᱢᱟᱦᱵᱳᱵᱤ ᱫᱚ [[ᱛᱩᱨᱠᱤ]] ᱨᱮ ᱭᱩ.ᱮᱱ.ᱮᱪ.ᱥᱤ.ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱟᱥᱨᱚᱭ ᱮ ᱠᱷᱚᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱔ ᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱛᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲᱚᱜ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱚᱠᱛᱚᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱒᱐᱐᱑ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱭᱩ.ᱠᱮ ᱛᱮᱭ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱩᱨᱠᱤ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱢᱟᱦᱵᱳᱵᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱨᱤᱯᱷᱤᱣᱡᱤᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱠᱡᱤᱠᱤᱣᱴᱤᱵᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱨᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱫᱩᱜ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ-ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱫᱩᱜ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮ ᱮᱠᱥᱚᱱ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱳ-ᱚᱨᱰᱤᱱᱮᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ,<ref>{{Cite web |title=Network members |url=https://ccrweb.ca/sites/ccrweb.ca/files/static-files/gendnetpart.html |access-date=2024-01-02 |website=ccrweb.ca}}</ref> ᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱮᱠᱥᱚᱱ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱚᱱ ᱫᱤ ᱥᱴᱟᱴᱚᱥ ᱚᱯᱷ ᱳᱢᱮᱱ ᱟᱨ ᱮᱢᱱᱮᱥᱴᱤ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ-ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱪᱩᱦᱩᱲ ᱛᱮ ᱪᱤᱨᱜᱟᱹᱞ ᱮ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱑ ᱨᱮ ᱭᱩ.ᱠᱮ ᱛᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱢᱟᱦᱵᱳᱵᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱮᱜᱮᱱᱥᱴ ᱥᱴᱳᱱᱤᱝ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱨᱤᱞᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱚᱴᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱛᱮ ᱪᱟᱯᱟᱫ ᱜᱚᱡ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{Cite news |date=2004-08-06 |title=Sharia Update: International Campaign Against Stoning |language=en-US |work=Humanists International |url=https://humanists.international/2004/08/sharia-update-international-campaign-against-stoning/ |access-date=2024-01-02}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{Reflist|colwidth=30em}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱖᱘ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] 19khdtbl265915p57lv412p2k9j5gtq ᱢᱟᱥᱳᱣᱢᱮᱦ ᱟᱛᱟᱭᱤ 0 35960 191984 2026-05-17T06:44:40Z AMurmu 8962 ᱱᱟᱣᱟᱱᱟᱜ 191984 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱮᱥᱤᱰ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱬ ᱨᱮ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱟᱠᱟᱱᱤᱡ, ᱢᱚᱰᱮᱞ, ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ}} {{Infobox person | birth_date = {{Birth based on age as of date|37|2020|11|5}} | birth_place = ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ, ᱤᱨᱟᱱ | occupation = {{hlist|ᱮᱥᱤᱰ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱬ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱤᱡ|ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ|ᱢᱚᱰᱮᱞ|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ}} | honors = [[BBC 100 Women|ᱵᱤ.ᱵᱤ.ᱥᱤ. ᱑᱐᱐ ᱳᱢᱮᱱ]] ᱒᱐᱑᱕ }} '''ᱢᱟᱥᱳᱣᱢᱮᱦ ᱟᱛᱟᱭᱤ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱮᱥᱤᱰ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱬ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱤᱡ, ᱢᱚᱰᱮᱞ, ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ, ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱤ.ᱵᱤ.ᱥᱤ. ᱑᱐᱐ ᱳᱢᱮᱱ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ == ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ == ᱒᱐᱐᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱮ ᱵᱟᱯᱟᱜᱽ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱟᱨ ᱵᱟᱯᱟᱜᱽ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱫᱚ ᱱᱤᱥᱟᱹ ᱮᱢᱟᱱ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱓ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱟᱨᱤᱭᱟᱱ ᱟᱡᱤᱡ ᱢᱟᱨᱮ ᱦᱚᱧᱦᱟᱨ ᱵᱟᱵᱟ ᱥᱟᱶ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱚᱪᱚᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱤᱫᱤ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱨᱤᱭᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱜᱤᱯᱷᱴ ᱮ ᱮᱢᱟᱭ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱢᱮᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱮᱫ ᱡᱟᱹᱯᱤᱫᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱢᱮᱛᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱩᱨ ᱞᱚᱞᱚ ᱮ ᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱤᱫᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱮᱥᱤᱰ ᱛᱮᱠᱚ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱬ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":0">{{Cite web |last=Roshan |first=Mohamad |date=2021-08-11 |title=Acid attack: “I want to forget everything” - Global Comment |url=https://globalcomment.com/acid-attack-i-want-to-forget-everything/ |access-date=2026-05-05 |website=globalcomment.com |language=en-US}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱱᱤᱭᱩᱡᱽ ᱴᱩᱨ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱭᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱛᱮᱠᱚ ᱦᱚᱦᱚ ᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=":0" /> ᱒᱐᱑᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱱᱠᱳᱵᱷᱚᱨ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱚᱱᱩᱵᱷᱚᱵᱽ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=AN EASY RECIPE {{!}} Produced by Blackout Art Society |url=https://www.blackouttheater.com/aneasyrecipe |access-date=2026-05-05 |website=Blackout Art Society |language=en}}</ref> ᱒᱐᱑᱕ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱤ.ᱵᱤ.ᱥᱤ. ᱑᱐᱐ ᱳᱢᱮᱱ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite news |title=The acid attack survivor helping others |url=https://www.bbc.com/news/av/world-34944432 |access-date=2026-05-05 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱥᱤᱰ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱬ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱮᱥᱤᱰ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱬ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱨᱚᱲ-ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱗ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱥᱤᱰ-ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱬ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱞᱤ ᱥᱟᱨᱤᱭᱟᱛᱤ ᱨᱟᱲᱟᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ, ᱟᱡᱟᱜ ᱤᱱᱥᱴᱟᱜᱨᱟᱢ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱟᱱ ᱯᱳᱥᱴ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ "ᱮᱥᱤᱰ ᱛᱮ ᱞᱚ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱟᱜᱽ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱧᱮᱞ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱤᱧ ᱫᱚ ᱟᱢᱟᱜ ᱨᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱲᱟᱝ ᱤᱧ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ" ᱾<ref>{{Cite news |date=2017-01-05 |title=Trending for freedom and unpicking the #BLMKidnapping hashtag |url=https://www.bbc.com/news/blogs-trending-38518137 |access-date=2026-05-05 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱥᱤᱭᱟᱱᱮᱦ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱴᱤ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Gazette |first=Saudi |date=2018-03-03 |title=Iran acid attack victims find new identity in art |url=https://saudigazette.com.sa/article/529596/World/Mena/Iran-acid-attack-victims-find-new-identity-in-art |access-date=2026-05-05 |website=Saudi Gazette |language=en}}</ref> ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱮᱠᱡᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ: ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱟᱨ ᱮᱥᱤᱰ-ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱬ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱤᱡ ᱢᱳᱦᱥᱮᱱ ᱢᱳᱨᱛᱟᱡᱟᱵᱷᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱯᱳᱨᱴᱨᱮᱴ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱮᱡᱟ ᱟᱵᱽᱵᱟᱥᱤ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Victims of Acid Attacks Organize an Art Exhibition |url=https://iranwire.com/en/features/65810/ |access-date=2026-05-05 |website=iranwire.com |language=en}}</ref> ᱮᱥᱤᱰ ᱵᱷᱤᱠᱴᱤᱢᱥ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱤᱴᱤᱝ ᱨᱮ ᱠᱚᱥᱴᱭᱩᱢ ᱰᱤᱡᱟᱭᱱᱟᱨ ᱟᱢᱮᱱᱮᱦ ᱠᱷᱟᱫᱮᱢᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱧᱟᱢ ᱚᱪᱚᱭᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱣᱟᱨᱠᱥᱚᱯ, ᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱥᱳ, ᱟᱨ ᱨᱚᱭᱴᱟᱨᱥ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱮ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱚᱰᱮᱞᱤᱝ ᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚᱭ ᱦᱤᱪᱠᱤᱪᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱮᱣᱟ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |title=Iranian woman finds modeling career and self-acceptance after acid attack |url=https://www.reuters.com/news/picture/iranian-woman-finds-modeling-career-and-idUSRTX892V3/ |access-date=May 5, 2026 |website=Reuters}}</ref> ᱒᱐᱒᱑ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱵᱽᱨᱟᱱᱰ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱚᱰᱚᱠᱴ ᱢᱚᱰᱮᱞᱤᱝ ᱟᱠᱟᱫ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱮᱥᱤᱰ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱬ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱤᱡ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Iranian Press Review: Conservatives Gear Up For 2021 Presidential Election |url=https://www.middleeasteye.net/news/iranian-press-review-conservatives-gear-2021-presidential-elections |access-date=May 5, 2026 |website=Middle East Eye}}</ref> ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱢᱮᱫ ᱧᱮᱞ ᱫᱟᱲᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱟᱹᱜᱩᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱓᱘ ᱫᱷᱟᱣ ᱚᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱ ᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱥᱴᱮᱴᱥ ᱟᱨ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2020-11-17 |title=Of Courage & Life: She Survived An Acid Attack, Now A Model & An Inspiration For So Many Others |url=https://www.indiatimes.com/trending/social-relevance/acid-attack-survivor-model-iran-photos-527711.html |access-date=2026-05-05 |website=Indiatimes |language=en-IN}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] 90yusybmcj4yspjwfjm3pu3m03603f0 ᱞᱤᱞᱤ ᱢᱟᱡᱟᱦᱮᱨᱤ 0 35961 191985 2026-05-17T06:52:27Z AMurmu 8962 ᱱᱟᱣᱟᱱᱟᱜ 191985 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱩᱠᱤᱞ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱗᱒)}} {{Infobox person | name = ᱞᱤᱞᱤ ᱢᱟᱡᱟᱦᱮᱨᱤ | image =Lily_Mazahery_2007.jpg | caption = ᱒᱐᱐᱗ ᱨᱮ ᱢᱟᱡᱟᱦᱮᱨᱤ, [[ᱣᱟᱥᱤᱝᱴᱚᱱ ᱰᱤ.ᱥᱤ.]] | birth_date = {{Birth date and age|1972|10|10}} | birth_place = [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]], [[ᱤᱨᱟᱱ]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | other_names = | known_for = ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ [[ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ]] [[ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤᱭᱟᱹ]] ᱟᱨ [[ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ]] ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱱᱤᱫᱷᱤᱛᱚ, [[ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ]] [[ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ]] | occupation = [[ᱩᱠᱤᱞ]] (ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ), ᱞᱤᱜᱟᱞ ᱨᱟᱭᱤᱴᱥ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ, ᱢᱟᱡᱟᱦᱮᱨᱤ ᱞᱚ ᱯᱷᱟᱨᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱩᱬᱩᱛ }} '''ᱞᱤᱞᱤ ᱢᱟᱡᱟᱦᱮᱨᱤ''' ({{langx|fa|لیلی مظاهری}}; ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱐ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ-ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ [[ᱩᱠᱤᱞ]], ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ,<ref name="FORATV">{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20141230183401/http://fora.tv/speaker/10951/Lily_Mazahery Article title]}} FORA.tv, A Brave New World: How New Media Impacts Social Change - List of Speakers</ref><ref>{{Cite web|date=2006-09-19|title=A Marriage Made in Hell|url=https://www.villagevoice.com/2006/09/19/a-marriage-made-in-hell/|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915062457/https://www.villagevoice.com/2006/09/19/a-marriage-made-in-hell/|url-status=dead|archive-date=September 15, 2018|access-date=2021-04-27|website=The Village Voice}}</ref> ᱟᱨ [[ᱤᱨᱟᱱ]] ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱳᱨᱥ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="The Israel Project">{{cite web|url=http://www.theisraelproject.org/site/pp.aspx?c=hsJPK0PIJpH&b=2066161&printmode=1 |title=List of Experts on Iran |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120924004951/http://www.theisraelproject.org/site/pp.aspx?c=hsJPK0PIJpH&b=2066161&printmode=1 |archivedate=2012-09-24 }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱟᱡᱟᱦᱮᱨᱤ ᱞᱚ ᱯᱷᱟᱨᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱵᱮ-ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ (ᱮᱱ.ᱡᱤ.ᱳ), ᱞᱤᱜᱟᱞ ᱨᱟᱭᱤᱴᱥ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ == ᱢᱤᱫ ᱱᱚᱡᱚᱨ == ᱢᱟᱡᱟᱦᱮᱨᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱩᱨᱤᱥ ᱰᱚᱠᱴᱚᱨ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱒ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱒ ᱨᱮ ᱰᱤᱥᱴᱨᱤᱠᱴ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱞᱚᱢᱵᱤᱭᱟ ᱵᱟᱨ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱦᱢᱚᱫᱽ ᱵᱟᱛᱮᱵᱤ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱵᱷᱩᱞ ᱯᱨᱚᱛᱤᱱᱤᱫᱷᱤᱛᱚ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="dcbar.org">{{Cite web|title=District of Columbia Bar|url=https://www.dcbar.org/|access-date=2019-07-03|website=www.dcbar.org|quote=Bar No. 480044}}</ref><ref name="dcbar.org"/> ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ, ᱢᱟᱡᱟᱦᱮᱨᱤ ᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱤᱢᱤᱜᱽᱨᱮᱥᱚᱱ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱤᱨᱟᱱ]] ᱟᱨ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]], ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱢᱟᱝ, ᱟᱨ [[ᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱭ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name="VillageVoiceArticle1">{{cite news|url=http://www.villagevoice.com/2006-09-19/news/a-marriage-made-in-hell|archive-url=https://web.archive.org/web/20080921170820/http://www.villagevoice.com/2006-09-19/news/a-marriage-made-in-hell/|url-status=dead|archive-date=September 21, 2008|title=A Marriage Made in Hell: Iranians and Iraqis work together to advance an evil cause|last=Hentoff|first=Nat|date=September 19, 2006|work=Lily Mazahery: Rescuing women condemned for "impurity". "Mazahery has worked to bring sunlight to the names and fates of individual victims of the barbaric Islamic regime in Iran. "|publisher=The Village Voice|accessdate=2009-03-13}}</ref><ref name="LAF1">{{cite web|url=https://loveamericafirst.blogspot.com/2006/08/no-more-stones-image-by-lili-mazahery.html|title=No More Stones! An image by Lily Mazahery|date=August 10, 2006|publisher=Love America First|accessdate=2009-03-12}}</ref> ᱢᱟᱡᱟᱦᱮᱨᱤ ᱫᱚ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱛᱮ ᱪᱟᱯᱟᱫ ᱜᱚᱡ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱨ ᱠᱤᱞᱤᱝ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱟᱡᱟ ᱪᱟᱵᱟᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="ICAHK">{{cite web|url=http://www.stophonourkillings.com/|title=The International Campaign Against Honour Killings|accessdate=2009-03-12}}</ref> == ᱱᱤᱭᱚᱢ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱟᱨᱚᱱ == ᱔ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱓ ᱨᱮ, ᱰᱤᱥᱴᱨᱤᱠᱴ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱞᱚᱢᱵᱤᱭᱟ ᱠᱳᱨᱴ ᱚᱯᱷ ᱟᱯᱤᱞᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱳᱨᱰ ᱚᱯᱷ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱨᱮᱥᱯᱚᱱᱥᱤᱵᱤᱞᱤᱴᱤ ᱯᱨᱚᱥᱛᱟᱵᱽ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ<ref>{{cite web|last1=DISTRICT OF COLUMBIA COURT OF APPEALS BOARD ON PROFESSIONAL RESPONSIBILITY|title=In the Matter of LILY MAZAHERY|url=http://www.dcbar.org/discipline/bpr_report/LilyMazahery21709.pdf|access-date=2014-04-07|archive-date=2017-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170329031624/http://www.dcbar.org/discipline/bpr_report/LilyMazahery21709.pdf|url-status=dead}}</ref> ᱡᱮ ᱰᱤ.ᱥᱤ. ᱠᱳᱨᱴ ᱚᱯᱷ ᱟᱯᱤᱞᱥ ᱫᱚ ᱢᱟᱡᱟᱦᱮᱨᱤ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱮ ᱢᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱦᱢᱚᱫᱽ ᱵᱟᱛᱮᱵᱤ ᱟᱨ ᱠᱤᱭᱟᱱᱳᱥ ᱥᱟᱱᱡᱟᱨᱤ ᱭᱟᱜ ᱢᱟᱢᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱮ-ᱤᱢᱟᱱᱤ ᱟᱨ ᱟᱠᱨᱚᱢ ᱢᱟᱦᱫᱟᱵᱷᱤ ᱭᱟᱜ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ $᱓,᱒᱔᱑.᱙᱒ ᱥᱟᱶ ᱥᱩᱫᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱨᱤᱢᱟᱱᱟᱭ ᱮᱢ ᱢᱟ ᱾ ᱵᱳᱨᱰ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱢᱟᱡᱟᱦᱮᱨᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱮᱭᱟ ᱢᱟᱢᱞᱟ ᱨᱮ "ᱵᱮ-ᱤᱢᱟᱱᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱨᱟ" ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱠᱞᱟᱭᱮᱱᱴ ᱟᱜ ᱩᱠᱩ ᱠᱟᱛᱷᱟᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱵᱳᱨᱰ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱸᱭ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱢᱟᱡᱟᱦᱮᱨᱤ ᱭᱟᱜ "ᱱᱤᱭᱚᱢ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱤᱨᱤᱭᱚᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱮ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ" ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱨ ᱴᱷᱮᱱ, ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱨᱮ ᱮᱲᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟᱭ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟ, ᱵᱟᱛᱮᱵᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱲᱮ ᱟᱨ ᱠᱩᱢᱵᱽᱲᱩ ᱞᱮᱫᱟ, ᱥᱟᱱᱡᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱵᱟᱛᱮᱵᱤ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱟᱠᱤᱱᱟᱜ ᱟᱥᱨᱚᱭ ᱟᱨᱫᱟᱥ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱠᱩᱠᱞᱤ ᱠᱤᱱ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱟ ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱮ ᱮᱲᱮ ᱞᱮᱫ ᱠᱤᱱᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱦᱫᱟᱵᱷᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱟᱱ ᱨᱮ ᱮᱲᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ, ᱢᱟᱡᱟᱦᱮᱨᱤ ᱵᱟᱨᱚᱱᱚᱜ ᱨᱮ ᱨᱮᱵᱮᱱ ᱮᱱᱟᱭ<ref>{{cite web|last1=DISTRICT OF COLUMBIA COURT OF APPEALS|title=IN RE: LILY MAZAHERY|url=http://www.dcbar.org/discipline/court_action/Lily-Mazahery.pdf|access-date=2014-04-07|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304041934/http://www.dcbar.org/discipline/court_action/Lily-Mazahery.pdf|url-status=dead}}</ref> ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱟᱨ ᱱᱳᱴᱥ == {{reflist|2}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ == * [https://www.scribd.com/doc/57539441/Mazahery-HC-Brief-3-11-11-With-TOC ᱞᱤᱞᱤ ᱢᱟᱡᱟᱦᱮᱨᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱱᱤᱭᱚᱢ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱳᱥ] * [http://www.dcbar.org/download.cfml?filename=for_lawyers/ethics/discipline/pdf/hearing_committee/HCLilyMazahery21709etal ᱰᱤᱥᱴᱨᱤᱠᱴ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱞᱚᱢᱵᱤᱭᱟ ᱠᱳᱨᱴ ᱚᱯᱷ ᱟᱯᱤᱞᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱰ ᱦᱚᱠ ᱦᱤᱭᱟᱨᱤᱝ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ, ᱵᱳᱨᱰ ᱚᱯᱷ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱨᱮᱥᱯᱚᱱᱥᱤᱵᱤᱞᱤᱴᱤ ᱟᱜ ᱢᱚᱱᱚᱛ] * [http://www.dcbar.org/discipline/court_action/Lily-Mazahery.pdf ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱩᱠᱩᱢ, ᱰᱤᱥᱴᱨᱤᱠᱴ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱞᱚᱢᱵᱤᱭᱟ ᱠᱳᱨᱴ ᱚᱯᱷ ᱟᱯᱤᱞᱥ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041934/http://www.dcbar.org/discipline/court_action/Lily-Mazahery.pdf |date=2016-03-04 }} * [https://web.archive.org/web/20110716150816/http://www.stophonourkillings.com/index.php?name=News&file=article&sid=261 ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ] * [https://web.archive.org/web/20080820044022/http://eteraz.org/story/2006/12/20/205522/20 ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱴᱨᱟᱱᱥᱠᱨᱤᱯᱴ] * [http://link.brightcove.com/services/link/bcpid1184614595/bctid1688393577 ᱟᱦᱢᱚᱫᱽ ᱵᱟᱛᱮᱵᱤ ᱟᱨ ᱟᱡᱤᱡ ᱩᱠᱤᱞ, ᱞᱤᱞᱤ ᱢᱟᱡᱟᱦᱮᱨᱤ ᱭᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱛᱮ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ UK ᱪᱮᱱᱮᱞ ᱔ ᱱᱤᱭᱩᱡᱽ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱠᱞᱤᱯ] * [http://www.breakingtweets.com/2009/05/11/roxana-saberi-freed-from-iranian-prison/ ᱨᱳᱠᱥᱟᱱᱟ ᱥᱟᱵᱮᱨᱤ ᱭᱟᱜ ᱨᱟᱲᱟᱜ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ] * {{usurped|1=[https://archive.today/20071018223921/http://www.savedelara.com/Mazahery_Darabi11.html ᱰᱮᱞᱟᱨᱟ ᱫᱟᱨᱟᱵᱤ ᱭᱤᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱥᱟᱶ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]}} * [http://www.washingtonlife.com/2009/07/24/hot-flat-and-shrouded/ ᱱᱟᱶᱟ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱟᱠᱟᱱ] * [http://www.dangerouslyirrelevant.org/2009/07/fun-in-new-york-city---day-1-of-the-world-technology-summit.html ᱒᱐᱐᱙ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ ᱥᱟᱢᱤᱴ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ] * [http://www.charged.co.za/latest-news/violence-escalates-in-iran-first-deaths-reported-communication-cut-off ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱟᱠᱟᱱ] * [https://garybaumgarten.blogspot.com/2008/09/iran-continuing-threat-to-world.html ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱟᱠᱟᱱ] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱥᱴᱮᱴᱥ ᱛᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱥᱴ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑-ᱟᱱ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑-ᱟᱱ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱚ]] 3yeahnt6ofajhcjo0f5w92vso1yz5cr ᱢᱟᱦᱱᱟᱡᱽ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱤ 0 35962 191986 2026-05-17T07:02:49Z AMurmu 8962 ᱱᱟᱣᱟᱱᱟᱜ 191986 wikitext text/x-wiki {{short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱾ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱗᱕)}} {{Infobox person | name = ᱢᱟᱦᱱᱟᱡᱽ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱤ | image = Mahnaz_Mohammadi.jpg | imagesize = | caption = | native_name = {{langx|fa|مهناز محمدی}} | native_name_lang = | birth_date = {{birth date and age|1975|01|1|df=y}} | birth_place = [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]], ᱤᱨᱟᱱ | alma_mater = | occupation = {{hlist|[[ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ]]||[[ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ]] ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ}} | years_active = ᱒᱐᱐᱓–ᱱᱤᱛ | notable_works = ''ᱥᱚᱱ-ᱢᱚᱫᱚᱨ'' (᱒᱐᱑᱙)<br />''ᱳᱢᱮᱱ ᱣᱤᱫᱟᱣᱩᱴ ᱥᱮᱰᱳᱡᱽ'' (᱒᱐᱐᱓) ''ᱴᱨᱟᱵᱷᱮᱞᱚᱜᱽ'' (᱒᱐᱐᱗) | spouse = | children = }} '''ᱢᱟᱦᱱᱟᱡᱽ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱤ''' ({{langx|fa|مهناز محمدی}}; ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱗᱕, [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]]) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ|ᱤᱨᱟᱱᱤ]] ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱷᱤᱞᱢ "ᱳᱢᱮᱱ ᱣᱤᱫᱟᱣᱩᱴ ᱥᱮᱰᱳᱡᱽ" ᱮ ᱚᱞ ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱟᱥᱨᱚᱭ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱ ᱚᱲᱟᱜ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱛᱟᱠᱚ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱚᱪᱚ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱚᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱦᱚᱸᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=Mahnaz Mohammadi|url=https://freethework.com/profile/3yMsd9JGzEw6y0OSzD8qih|access-date=2021-06-05|website=freethework.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-11-04|title=Mahnaz Mohammadi|url=https://www.persianfilmfestival.com/mahnaz-mohammadi/|access-date=2021-06-05|website=Persian Film Festival Australia|language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web|title=Son-Mother|url=https://www.betacinema.com/138/pid/271/Son-Mother.htm|access-date=2021-06-05|website=www.betacinema.com}}</ref> ᱢᱟᱦᱱᱟᱡᱽ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱰᱚᱠᱭᱩᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤᱭ ᱚᱞ, ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ "ᱴᱨᱟᱵᱷᱮᱞᱚᱜᱽ" ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ ᱯᱮᱨᱤᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱱᱮᱢᱟᱛᱷᱮᱠ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ "ᱮ ᱰᱮ ᱤᱱ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ" ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":0">{{Cite web|title=Mahnaz Mohammadi|url=https://medianest.net/director/mahnaz-mohammadi/|access-date=2021-06-05|website=Media Nest|language=en-GB}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱪᱩᱦᱩᱲ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱥᱴᱨᱤᱭᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ, ᱡᱚᱨᱡᱽ ᱒᱐᱑᱕, ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web|date=2014-06-18|title=Iranian film-maker jailed for five years for 'collaborating with the BBC'|url=http://www.theguardian.com/world/2014/jun/18/iranian-film-maker-mahnaz-mohammadi-jailed-colaborator-bbc|access-date=2021-06-05|website=the Guardian|language=en}}</ref> == ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ == === ᱳᱢᱮᱱ ᱣᱤᱫᱟᱣᱩᱴ ᱥᱮᱰᱳᱡᱽ (᱒᱐᱐᱓) === ᱢᱟᱦᱱᱟᱡᱽ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱓ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱷᱤᱞᱢ "ᱳᱢᱮᱱ ᱣᱤᱫᱟᱣᱩᱴ ᱥᱮᱰᱳᱡᱽ" ᱮ ᱚᱞ ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱢᱤᱨ ᱥᱟᱢᱟᱵᱷᱟᱛᱤ ᱭ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱫᱚ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱟᱥᱨᱚᱭ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱ ᱚᱲᱟᱜ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱛᱟᱠᱚ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱚᱪᱚ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ, ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱚᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title='Sufficient to Be Arrested': Female Filmmaker Mahnaz Mohammadi|url=http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2011/06/sufficient-to-be-arrested-female-filmmaker-mahnaz-mohammadi.html|access-date=2021-06-05|website=FRONTLINE - Tehran Bureau|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Goodfellow|date=2011-06-29|first=Melanie|title=Concerns grow for arrested Iranian filmmaker Mahnaz Mohammadi|url=https://www.screendaily.com/news/concerns-grow-for-arrested-iranian-filmmaker-mahnaz-mohammadi/5029300.article|access-date=2021-06-05|website=Screen|language=en}}</ref> === ᱴᱨᱟᱵᱷᱮᱞᱚᱜᱽ (᱒᱐᱐᱘) === ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱰᱚᱠᱭᱩᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤᱭ ᱚᱞ, ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ "ᱴᱨᱟᱵᱷᱮᱞᱚᱜᱽ" ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]] ᱟᱨ ᱟᱱᱠᱟᱨᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱨᱮ ᱥᱩᱴᱤᱝ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜᱤᱡ ᱫᱚ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱠᱚᱭ ᱠᱩᱞᱤ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ [[ᱯᱮᱨᱤᱥ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱱᱮᱢᱟᱛᱷᱮᱠ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ "ᱮ ᱰᱮ ᱤᱱ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ" ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱤ ᱦᱚᱸᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|publisher=United Nations High Commissioner for Refugees|title=Refworld {{!}} 2014 prison census - Iran: Mahnaz Mohammadi|url=https://www.refworld.org/docid/549804bd6.html|access-date=2021-06-05|website=Refworld|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-03-13|title=Iranian movies line up for Hong Kong festival|url=https://www.tehrantimes.com/news/459050/Iranian-movies-line-up-for-Hong-Kong-festival|access-date=2021-06-05|website=Tehran Times|language=en}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ, ᱤᱨᱟᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱚ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱡᱟ ᱥᱮᱨᱠᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ "ᱣᱮᱰᱤᱝ ᱮᱯᱷᱮᱢᱮᱨᱟᱞᱥ" ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱱᱥ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱛᱮᱠᱚ ᱦᱚᱦᱚ ᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱪᱚᱨᱤᱛ ᱮ ᱯᱟᱴ ᱞᱮᱫᱟ, ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱚᱪᱚ ᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{Citation|last=Serkanian|first=Reza|title=The Momentary Marriage|date=2011-11-09|url=https://www.imdb.com/title/tt1930420/|type=Drama|others=Mahnaz Mohamadi, Hossein Farzi-Zad, Javad Taheri, Dariush Asadzade|publisher=Overlap Films, Fonds Sud Cinéma, Centre National du Cinéma et de l'Image Animée|access-date=2021-06-05}}</ref>{{better source needed|date=June 2022}} === ᱣᱤ ᱟᱨ ᱦᱟᱯᱷ ᱫᱤ ᱤᱨᱟᱱᱥ ᱯᱚᱯᱩᱞᱮᱥᱚᱱ (᱒᱐᱐᱙) === ᱢᱟᱦᱱᱟᱡᱽ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱤ ᱫᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱨᱚᱠᱷᱥᱟᱱ ᱵᱟᱱᱤ-ᱮᱛᱮᱢᱟᱫᱽ ᱟᱜ ᱰᱚᱠᱭᱩᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ "ᱣᱤ ᱟᱨ ᱦᱟᱯᱷ ᱫᱤ ᱤᱨᱟᱱᱥ ᱯᱚᱯᱩᱞᱮᱥᱚᱱ" ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱮᱱᱮᱢ ᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱵᱟᱹᱫᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱠᱚᱭ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱦᱢᱩᱫᱽ ᱟᱦᱢᱟᱫᱤᱱᱮᱡᱟᱫᱽ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱫᱷᱟᱣ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱮ ᱮᱢᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱫᱚ ᱵᱷᱤᱭᱮᱱᱱᱤᱡᱽ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ "ᱫᱤᱥ ᱦᱤᱣᱢᱮᱱ ᱣᱟᱨᱞᱰ" ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Citation|website=Oberon Amsterdam|title=We Are Half of Iran's Population|url=https://www.idfa.nl/en/film/839ad80b-fefc-4c87-be0b-a650384a08d1/we-are-half-of-irans-population|access-date=2021-06-05}}</ref> === ᱥᱚᱱ-ᱢᱚᱫᱚᱨ (᱒᱐᱑᱙) === ᱢᱟᱦᱱᱟᱡᱽ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱷᱤᱠᱥᱚᱱ ᱯᱷᱤᱪᱚᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ “ᱥᱚᱱ-ᱢᱚᱫᱚᱨ” ᱮ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱔᱔-ᱟᱱ ᱴᱳᱨᱳᱱᱴᱳ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=Son-Mother (2019) - IMDb|url=https://www.imdb.com/title/tt10888684/|access-date=2021-06-05|website=www.imdb.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-03-15|title=Review: "Son-Mother" Dismantles A Family Unit In Mahnaz Mohammadi's Heartbreaking Debut|url=https://www.cinemaescapist.com/2020/03/review-son-mother-iran-movie/|access-date=2021-06-05|website=Cinema Escapist|language=en}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱫᱚ ᱯᱨᱟᱜᱽ ᱨᱮ ᱯᱷᱮᱵᱤᱭᱳ ᱯᱷᱮᱥᱴ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱤ ᱮᱢᱱᱮᱥᱴᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ, ᱤᱥᱛᱟᱱᱵᱩᱞ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱤ ᱚᱰᱤᱭᱮᱱᱥ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱳᱢ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱷᱮᱥᱴ ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱯᱮᱥᱟᱞ ᱡᱩᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/441497/Iran-s-Son-Mother-honored-at-Rome-Film-Fest|title=Iran’s “Son-Mother” honored at Rome Film Fest|date=October 29, 2019|website=Tehran Times}}</ref> ᱥᱚᱱ-ᱢᱚᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱚᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱡᱩᱨᱤᱠ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ, ᱤᱴᱟᱞᱤ ᱨᱮ ᱮᱞᱤᱥ ᱱᱮᱞᱞᱟ ᱥᱤᱴᱴᱟ, ᱠᱳᱯᱮᱱᱦᱮᱜᱮᱱ ᱨᱮ CPH:PIX, AFI FEST ᱞᱚᱥ ᱮᱸᱡᱮᱞᱥ, ᱜᱳᱣᱟ ᱨᱮ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ, ᱨᱤᱭᱳ ᱰᱤ ᱡᱮᱱᱮᱨᱤᱭᱳ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ, ᱜᱳᱴᱮᱵᱚᱨᱜᱽ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ, ᱜᱞᱟᱥᱜᱳ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ, ᱮᱰᱤᱱᱵᱚᱨᱜᱽ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ, ᱦᱚᱝᱠᱚᱝ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ, ZLIN - ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ ᱯᱷᱚᱨ ᱪᱤᱞᱰᱨᱮᱱ ᱮᱱᱰ ᱭᱩᱛᱷ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢᱯᱷᱮᱥᱴ ᱦᱟᱢᱵᱩᱨᱜᱽ ᱾<ref>{{Cite web|title=Son-Mother {{!}} Films from the South|url=https://www.filmfrasor.no/en/film/2020/son-mother|access-date=2021-06-05|website=www.filmfrasor.no|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Cinema Scope {{!}} Son-Mother (Mahnaz Mohammadi, Iran/Czech Republic) — Discovery|url=https://cinema-scope.com/cinema-scope-online/son-mother-mahnaz-mohammadi-iran-czech-republic-discovery/|access-date=2021-06-05|website=cinema-scope.com|date=8 September 2019}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-03-25|title=Son-Mother: Director Mahnaz Mohammadi Discusses Making Independent Film In Iran|url=https://universalcinema.ca/son-mother-director-mahnaz-mohammadi-discusses-making-independent-film-in-iran/|access-date=2021-06-05|website=Universal Cinema|language=en-US}}</ref> == ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚ == '''ᱥᱚᱱ-ᱢᱚᱫᱚᱨ ᱯᱷᱤᱪᱚᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ''' * ᱯᱷᱮᱵᱤᱭᱳ ᱯᱷᱮᱥᱴ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱤ ᱮᱢᱱᱮᱥᱴᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ - ᱯᱨᱟᱜᱽ<ref>{{Cite web|last=Febiofest|first=Prague International Film Festival-|title=Amnesty International Febiofest Award goes to banned Iranian film|url=http://www.febiofest.cz/news-2020/amnesty-international-febiofest-award-goes-to-banned-iranian-film-170n|access-date=2021-06-05|website=Prague International Film Festival - Febiofest|language=en}}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ᱤᱥᱛᱟᱱᱵᱩᱞ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱤ ᱚᱰᱤᱭᱮᱱᱥ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ<ref>{{Cite web|title=Son-Mother|url=https://film.iksv.org/en/the-39th-istanbul-film-festival-2020/son-mother|access-date=2021-06-05|website=İKSV|language=en}}</ref> * ᱨᱳᱢ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱷᱮᱥᱴ ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱯᱮᱥᱟᱞ ᱡᱩᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ<ref>{{Cite web|date=2019-10-28|title=Iranian film earns special jury award of Italian Fest|url=https://en.irna.ir/news/83533732/Iranian-film-earns-special-jury-award-of-Italian-Fest|access-date=2021-06-05|website=IRNA English|language=en}}</ref> '''ᱳᱢᱮᱱ ᱣᱤᱫᱟᱣᱩᱴ ᱥᱮᱰᱳᱡᱽ ᱰᱚᱠᱭᱩᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ''' * ᱤᱨᱟᱱ ᱠᱷᱟᱱᱮ ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ * ᱯᱷᱤᱢᱮᱞ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱢᱮᱠᱟᱨᱥ ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱯᱷᱤᱞᱢ '''ᱴᱨᱟᱵᱷᱮᱞᱚᱜᱽ ᱰᱚᱠᱭᱩᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ''' * ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ ᱵᱷᱮᱨᱤᱴᱮ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ * ᱯᱟᱨᱵᱷᱤᱱ ᱮᱛᱮᱥᱟᱢᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱥᱯᱮᱥᱟᱞ ᱡᱩᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ == ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚ == ᱒᱖ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱫᱚ ᱒᱐᱐৭ ᱠᱷᱚᱱ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱫᱷᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱐৭ ᱨᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱓᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱠᱩ ᱢᱤᱫ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱠᱳᱨᱴ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱟᱠᱚ ᱨᱤᱱ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱥᱟᱱᱛᱤ ᱛᱮᱠᱚ ᱫᱮᱠᱷᱟᱣᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾{{Citation needed|date=June 2011}} ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱓ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱤ ᱫᱚ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮ [[ᱵᱮᱦᱮᱥᱛ-ᱮ ᱡᱟᱦᱨᱟ]] ᱛᱚᱯᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱦᱚᱸᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱱᱮᱫᱟ ᱟᱜᱷᱟ-ᱥᱳᱞᱛᱟᱱ]] ᱟᱜ ᱛᱚᱯᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱞᱟᱭ ᱮᱢᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱒᱖-ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ [[ᱢᱟᱦᱢᱩᱫᱽ ᱟᱦᱢᱟᱫᱤᱱᱮᱡᱟᱫᱽ]] ᱟᱜ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱫᱮᱠᱷᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱱᱟᱭᱯᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱜᱩᱞᱤ ᱛᱮᱭ ᱜᱚᱡ ᱚᱪᱚ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜᱤᱡ [[ᱡᱟᱯᱷᱟᱨ ᱯᱟᱱᱟᱦᱤ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱥᱟᱶ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱚ ᱨᱟᱲᱟ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱒᱘ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ [[ᱵᱮᱞ (bail)|ᱵᱮᱞ]] ᱛᱮ ᱨᱟᱲᱟᱭᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱟᱵᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱚᱸ, ᱢᱟᱦᱱᱟᱡᱽ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱤ ᱫᱚ [[ᱤᱱᱴᱮᱞᱤᱡᱮᱱᱥ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱤᱱᱴᱮᱞᱤᱡᱮᱱᱥ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱱᱚᱡᱚᱨ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱡᱟᱜ [[ᱯᱟᱥᱯᱳᱨᱴ]] ᱫᱚ ᱠᱳᱨᱴ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱒᱐᱐᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱛᱚᱸᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱚ ᱤᱱᱴᱮᱞᱤᱡᱮᱱᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱟᱨᱵᱟᱨ ᱠᱚ ᱛᱚᱞᱟᱥ ᱞᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱱᱤᱥ, ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱯᱟᱵᱽ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱢᱮᱴᱮᱨᱤᱭᱟᱞ ᱠᱚ ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱠᱚ ᱨᱮᱡ ᱤᱫᱤ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱦᱟᱡᱚᱛ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="derstandard.at">{{cite web|url=http://derstandard.at/2000001863700/Iranische-Filmemacherin-erneut-in-Haft|title=Iranische Filmemacherin erneut in Haft|work=derstandard.at|accessdate=28 September 2014}}</ref> ᱧᱩᱦᱩᱢ ᱢᱟᱦᱟᱸ, ᱗ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ, ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ "ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱧᱩᱨ" ᱟᱨ "ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱯᱟᱜᱟᱱᱰᱟ" ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱚ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="derstandard.at"/> ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱩᱱᱤ [[ᱵᱤ.ᱵᱤ.ᱥᱤ. (BBC)]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱳᱥ ᱠᱚ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱟᱫᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ ᱨᱮ [[ᱜᱩᱯᱛᱚᱪᱚᱨ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱮ ᱥᱟᱵ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱱᱮᱴᱣᱟᱨᱠ ᱥᱟᱶ ᱛᱤᱥ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟᱭ ᱵᱟᱝ ᱦᱮᱸ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱟᱨ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱟᱡ ᱠᱩᱠᱞᱤ ᱠᱩᱞᱤᱭᱤᱡ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱟᱵᱟᱣ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite news|last1=Dehghan|first1=Saeed Kamali|title=Iranian film-maker jailed for five years for 'collaborating with the BBC'|url=https://www.theguardian.com/world/2014/jun/18/iranian-film-maker-mahnaz-mohammadi-jailed-colaborator-bbc|accessdate=18 June 2014|work=The Guardian|date=18 June 2014}}</ref> ᱖᱔-ᱟᱱ [[ᱠᱟᱱᱥ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ]] ᱨᱮ, ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ [[ᱠᱳᱥᱴᱟ-ᱜᱟᱵᱷᱨᱟᱥ]] ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱴᱷᱤᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱤ [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱞᱮᱫᱟ: "ᱤᱧ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱠᱟᱹᱱᱟᱹᱧ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱚᱯᱨᱟᱫᱷᱤ ᱞᱮᱠᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱚᱪᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱜᱮ ᱡᱚᱛᱷᱮᱥᱴ ᱜᱮᱭᱟ" == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ == * {{Official website|mahnazmohammadi.com}} * {{IMDb name|6554925|Mahnaz Mohammadi}} * {{Instagram|mahnazmohamadii}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱦᱟᱡᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜᱤᱡ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱕ ᱡᱟᱱᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜᱤᱡ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] gtoe0nxqxnjj5uzn4m2p8hq7zvynwpc ᱟᱵᱽᱫᱳᱞᱞᱟᱦ ᱢᱳᱢᱮᱱᱤ 0 35963 191987 2026-05-17T07:09:03Z AMurmu 8962 ᱱᱣᱟᱱᱟᱜ 191987 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ}} '''ᱟᱵᱽᱫᱳᱞᱞᱟᱦ ᱢᱳᱢᱮᱱᱤ''' ({{Langx|fa|عبدالله مؤمنی}}; ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱓᱑ ᱡᱩᱱ ᱑᱙᱗᱗ ᱠᱩᱦᱫᱟᱥᱛ ᱨᱮ) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱑᱙ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱥᱚᱯᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱥᱟᱠᱟᱢ ''ᱥᱟᱞᱟᱢ'' ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱟᱵᱽᱫᱳᱞᱞᱟᱦ ᱢᱳᱢᱮᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱞᱩᱢᱱᱤ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ (ᱟᱫᱽᱵᱷᱟᱨ-ᱮ ᱛᱟᱦᱠᱤᱢ ᱵᱷᱟᱦᱫᱟᱛ) ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱚᱲ-ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱳᱠᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ == ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱐᱙ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨᱤ == ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ-ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱟᱣᱨᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱚ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱥᱟᱹᱠᱷᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱳᱢᱮᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱚᱪᱚ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="Amnesty">{{cite news|url=https://www.amnesty.org/en/documents/mde13/099/2009/en/|title=Prisoner at risk of torture and ill-treatment: Abdollah Momeni |date=14 September 2009|publisher=Amnesty International|accessdate=10 March 2010}}</ref> ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱥᱟᱡᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱓ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚᱠᱚ ᱨᱟᱲᱟ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.kaleme.com/1392/12/22/klm-177642/|script-title=fa:پس از پنج سال حبس ظالمانه؛ عبدالله مومنی آزاد شد|date=2014-03-13|publisher=کلمه|language=fa|accessdate=13 March 2014|archive-date=2022-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221012151829/https://www.kaleme.com/1392/12/22/klm-177642/|url-status=dead}}</ref> == ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ == ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱩᱠᱤᱞᱟᱹᱛᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱢᱳᱢᱮᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱤᱯᱚᱞ ᱤᱱ ᱱᱤᱰ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱒᱐᱐᱙ ᱦᱳᱢᱳ ᱦᱳᱢᱤᱱᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮᱠᱚ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱡᱤᱫᱽ ᱛᱟᱵᱷᱟᱠᱳᱞᱤ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="PIN">{{cite news|url=http://clovekvtisni.cz/index2en.php?sid=404&idArt=1377 |title=Homo Homini Award went to two arrested Iranian student leaders |date=10 March 2010 |publisher=People in NEED |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110718171030/http://clovekvtisni.cz/index2en.php?sid=404&idArt=1377 |archivedate=2011-07-18 }}</ref> ᱮᱢᱱᱮᱥᱴᱤ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱤᱡᱚᱱᱟᱨ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱱᱥᱟᱭᱤᱱᱥ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱨᱟᱲᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.amnestyusa.org/all-countries/iran/abdollah-momeni-prisoner-of-conscience/page.do?id=1221014|title=Abdollah Momeni, prisoner of conscience|publisher=[[Amnesty International]]|accessdate=18 April 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20100721060656/http://www.amnestyusa.org/all-countries/iran/abdollah-momeni-prisoner-of-conscience/page.do?id=1221014|archive-date=21 July 2010|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> == ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱥᱴᱮᱴᱥ ᱨᱮ ᱡᱟᱥᱴᱤᱥ ᱰᱤᱯᱟᱨᱴᱢᱮᱱᱴ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱫᱳᱥ == ᱢᱳᱢᱮᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱱᱥᱯᱤᱨᱮᱥᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱫᱳᱥ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱭᱩ.ᱮᱥ. ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱮᱲᱮ ᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱮ-ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱱᱥᱤᱴᱤᱵᱷ ᱭᱩ.ᱮᱥ. ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱭᱩ.ᱮᱥ. ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱭᱩ.ᱮ.ᱤ. (UAE) ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱴᱨᱟᱱᱥᱥᱤᱯ ᱞᱮᱫᱟ ᱾"<ref>{{Cite web|date=2021-01-12|title=Three Charged with Illegally Exporting Goods to Iran|url=https://www.justice.gov/opa/pr/three-charged-illegally-exporting-goods-iran|access-date=2021-01-16|website=www.justice.gov|language=en}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱮᱞᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱜᱷᱚᱥᱬᱟᱭ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ: "ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱥᱟᱶ ᱤᱧᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱥᱟᱯᱞᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱰᱚᱨ ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱟᱨᱟᱥ ᱭᱩᱥᱮᱯᱷᱤ ᱡᱟᱢ ᱴᱷᱮᱱ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ [[ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ]] ᱨᱮ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱛᱮ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱮ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱤᱧᱤᱧ ᱜᱚᱲᱚᱣᱟᱫ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱮ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱭᱩᱥᱮᱯᱷᱤ ᱡᱟᱢ ᱫᱚ ᱤᱧ ᱮᱵᱷᱤᱱ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱣᱟᱨᱰ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱤᱧ ᱵᱟᱰᱟᱭᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱨᱟᱲᱟᱭᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱛᱮᱭ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱨᱦᱚᱸ, ᱚᱱᱟ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱟᱨ ᱥᱯᱮᱭᱟᱨ ᱯᱟᱨᱴᱥ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱫᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱢᱟᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱤ-ᱵᱮ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚᱠᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱤᱨᱤᱧᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱥᱚᱨᱛ ᱥᱮ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (IEEPA ᱥᱮ ITSR ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱮ) ᱾ ᱚᱱᱟ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱚᱸ ᱰᱩᱣᱟᱞ-ᱤᱣᱡᱽ (Dual-use) ᱯᱨᱚᱰᱚᱠᱴ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱛᱮ, ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱭᱩᱥᱮᱯᱷᱤ ᱡᱟᱢ ᱟᱜ ᱩᱯᱨᱩᱢ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱥᱟᱶ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱜᱮ ᱤᱧ ᱫᱚ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱧ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱤᱧ, ᱟᱵᱽᱫᱳᱞᱞᱟᱦ ᱢᱳᱢᱮᱱᱤ, ᱟᱡ ᱛᱮᱜᱮ ᱢᱤᱫ ᱞᱳᱠᱛᱚᱱᱛᱨᱚ-ᱥᱚᱯᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱤᱧ ᱢᱟᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱤᱧ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱭᱩ.ᱮᱥ. ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱥᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱠᱞᱟ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱧ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱧᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱮ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮᱭᱟ ᱾ ᱤᱧ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱠᱚᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ ᱤᱧ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱟᱨᱦᱚᱸ, ᱤᱧ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱤᱧᱟᱜ ᱵᱮᱠᱛᱤᱜᱚᱛ ᱥᱮ ᱜᱩᱴ ᱢᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱥᱴᱮᱴᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱠᱩᱧ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾"<ref>{{Cite web|title=عبدالله مومنی: بر اساس کدام قاعده حقوقی اینجانب به عنوان یک فرد خارجی هزاران مایل دورتر از سرزمین ایالات متحده بایستی از قوانین داخلی آن کشور مطلع باشم و آن قواعد برای من لازم الاجرا و موجب مجازات باشد؟ « سایت خبری تحلیلی کلمه|url=https://www.kaleme.com/1399/10/26/klm-284834/?fbclid=IwAR3zt83EL0uvEeFynNfFkU60Yd3vwMNBPoHI2o5xZq2KcXcZSbg5vLnRHsM|access-date=2021-01-16|website=www.kaleme.com|archive-date=2021-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122003512/https://www.kaleme.com/1399/10/26/klm-284834/?fbclid=IwAR3zt83EL0uvEeFynNfFkU60Yd3vwMNBPoHI2o5xZq2KcXcZSbg5vLnRHsM|url-status=dead}}</ref> == ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ ᱥᱚᱨᱵᱚᱡᱚᱱᱤᱱ ᱥᱴᱮᱴᱢᱮᱱᱴ ᱟᱨ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ == ᱒᱘ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ, ᱢᱳᱢᱮᱱᱤ, ᱮᱴᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱵᱩᱫᱷᱤᱡᱤᱵᱤ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱢᱤᱨᱥᱟᱞᱟᱨ ᱫᱟᱵᱷᱳᱣᱫᱤ, ᱦᱟᱛᱟᱢ ᱜᱷᱟᱫᱮᱨᱤ, [[ᱟᱵᱳᱞᱯᱷᱟᱡᱚᱞ ᱜᱷᱟᱫᱽᱭᱟᱱᱤ]], ᱢᱮᱦᱫᱤ ᱢᱟᱦᱢᱳᱣᱫᱤᱭᱟᱱ, ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱱᱟᱡᱟᱯᱷᱤ, ᱡᱟᱯᱷᱟᱨ ᱯᱟᱱᱟᱦᱤ, ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱨᱟᱥᱳᱣᱞᱳᱯᱷ, ᱱᱟᱥᱨᱤᱱ ᱥᱳᱛᱳᱣᱫᱮᱦ, ᱟᱨ ᱥᱮᱫᱤᱜᱷᱮᱦ ᱵᱷᱟᱥᱢᱟᱜᱷᱤ, ᱟᱨ ᱱᱟᱨᱜᱮᱥ ᱢᱳᱦᱟᱢᱢᱟᱫᱤ ᱦᱤᱣᱢᱮᱱ ᱨᱟᱭᱤᱴᱥ ᱯᱷᱟᱣᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, [[ᱤᱱᱥᱴᱟᱜᱨᱟᱢ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱴᱮᱴᱢᱮᱱᱴ ᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱤᱨᱟᱱ ᱜᱚᱜᱚᱡ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱚᱯᱨᱟᱫᱷ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱩᱯᱨᱤᱢ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱞᱤ ᱠᱷᱟᱢᱮᱱᱮᱭᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱫᱟᱹᱭᱛᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱳᱥ ᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name="IranIntl_activists_Khamenei_CAH">{{cite Q|Q137959813|url-status=live}}</ref> ᱓᱑ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱨᱮ, ᱢᱳᱢᱮᱱᱤ, ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱥᱩᱦᱤ ᱮᱢᱚᱜᱤᱡ, ᱢᱮᱦᱫᱤ ᱢᱟᱦᱢᱳᱣᱫᱤᱭᱟᱱ ᱟᱨ ᱵᱷᱤᱫᱟ ᱨᱟᱵᱽᱵᱟᱱᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱚᱪᱚ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="IranIntl_mysterious_blasts">{{cite Q|Q137960305}}</ref> ᱑᱗ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱮᱞᱛᱮᱠᱚ ᱨᱟᱲᱟ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/it-was-just-an-accident-iranian-writer-18a864bbd16a61dee430cdf1bae0d652 |title=Oscar-nominated co-writer of ‘It Was Just an Accident’ released from Iranian prison |work=AP News |date=2026-02-19 |access-date=2026-02-19}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱ ᱮᱢᱱᱮᱥᱴᱤ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱯᱨᱤᱡᱚᱱᱟᱨᱥ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱱᱥᱟᱭᱤᱱᱥ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱟᱝ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ (ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ)]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱦᱟᱡᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱯᱷᱚᱨ ᱥᱴᱨᱮᱝᱫᱮᱱᱤᱝ ᱤᱣᱱᱤᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱯᱷᱚᱨ ᱯᱤᱥ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱩᱦᱫᱟᱥᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] e0a6kvga58n92usco1z8drjn8eakmnu ᱰᱟᱢ ᱰᱤᱢ 0 35964 191992 2026-05-17T11:23:40Z MT731 2184 "{{Infobox settlement | name = ᱰᱟᱢ ᱰᱤᱢ | native_name = | native_name_lang = | other_name = ᱰᱟᱢᱰᱤᱢᱦᱟᱴ | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = right | pu..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 191992 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱰᱟᱢ ᱰᱤᱢ | native_name = | native_name_lang = | other_name = ᱰᱟᱢᱰᱤᱢᱦᱟᱴ | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|26.8656|N|88.6698|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} 26.8656,88.6698 | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] | established_title = <!᱑᱘᱘᱗-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 141 | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱓᱕᱒᱐᱙ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱓᱕᱖᱒ | registration_plate = WB | blank1_name_sec1 = ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱟᱲᱮ | blank1_info_sec1 = {{Convert|0|km|mi}} | blank2_name_sec1 = ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ | blank2_info_sec1 = [[ᱥᱤᱞᱤᱜᱩᱲᱤ]] | blank3_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank3_info_sec1 = [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] | blank1_name_sec2 = Avg. summer temperature | blank1_info_sec2 = {{convert|32|°C|°F}} | blank2_name_sec2 = Avg. winter temperature | blank2_info_sec2 = {{convert|22|°C|°F}} | website = {{URL|wb.gov.in}} | footnotes = }} '''ᱰᱟᱢ ᱰᱤᱢ''' (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱰᱟᱢᱰᱤᱢᱦᱟᱴ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ) ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱞᱵᱟᱡᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱟᱞ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱢᱟᱞ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱚ ᱪᱟ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱟᱨ ᱞᱚᱦᱚᱫ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱵᱤᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ jkfkoogbxtaukdkm2hbw3z4tg6bzwzu 191998 191992 2026-05-17T11:56:56Z MT731 2184 191998 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱰᱟᱢ ᱰᱤᱢ | native_name = | native_name_lang = | other_name = ᱰᱟᱢᱰᱤᱢᱦᱟᱴ | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|26.8656|N|88.6698|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} 26.8656,88.6698 | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] | established_title = <!᱑᱘᱘᱗-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 141 | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱓᱕᱒᱐᱙ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱓᱕᱖᱒ | registration_plate = WB | blank1_name_sec1 = ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱟᱲᱮ | blank1_info_sec1 = {{Convert|0|km|mi}} | blank2_name_sec1 = ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ | blank2_info_sec1 = [[ᱥᱤᱞᱤᱜᱩᱲᱤ]] | blank3_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank3_info_sec1 = [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] | blank1_name_sec2 = Avg. summer temperature | blank1_info_sec2 = {{convert|32|°C|°F}} | blank2_name_sec2 = Avg. winter temperature | blank2_info_sec2 = {{convert|22|°C|°F}} | website = {{URL|wb.gov.in}} | footnotes = }} '''ᱰᱟᱢ ᱰᱤᱢ''' (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱰᱟᱢᱰᱤᱢᱦᱟᱴ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ) ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱞᱵᱟᱡᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱟᱞ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱢᱟᱞ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱚ ᱪᱟ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱟᱨ ᱞᱚᱦᱚᱫ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱵᱤᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== {{OSM Location map | width=410| height=350| zoom=10 | coord={{coord|26|50|0|N|88|44|0|E}}| float=left|caption='''ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱟᱞᱵᱟᱵᱟᱡᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ (ᱢᱟᱞ, ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱴᱤᱭᱟᱞᱤ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱟᱨ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ'''<br/>CT: ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ, R: ᱫᱮᱦᱟᱛ/ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ, N: ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ, C: ᱠᱟᱱᱴᱚᱱᱢᱮᱱᱴ, NP: ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ/ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ, TE: ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ<br/>ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ – TG ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ (ᱱᱚᱜᱚᱨ / ᱟᱹᱛᱩ), TE ᱫᱚ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ, JRS: ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ<br/>ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱟᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱹᱴᱩ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ |mark-coord1={{coord|26|52|30|N|88|44|10|E}}| label-pos1=top|label1= Malbazar| numbered1=CT| mark-title1= [[ᱢᱟᱞᱵᱟᱡᱟᱨ]] (CT)|label-color1= #800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|26|53|1|N|88|47|53|E}}| label-pos2=top|label2=Chalsa| numbered2=CT| mark-title2= [[ᱪᱟᱞᱥᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ]] (CT) |mark-coord3={{coord|26|52|6|N|88|48|16|E}}| label-pos3=bottom|label3= Mangalbari| numbered3=CT| mark-title3= [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞᱵᱟᱲᱤ]] (CT)|shape-color3=black| label-size3=13|label-color3=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors --> |mark-coord4={{coord|26|43|6|N|88|45|57|E}}| label-pos4=bottom|label4= Lataguri| numbered4=CT| mark-title4= [[ᱞᱟᱴᱟᱜᱩᱲᱤ]] (CT) |mark-coord5={{coord|26|56|49|N|88|48|44|E}}| label-pos5=right|label5= Matelli| numbered5=CT| mark-title5= [[ᱢᱚᱴᱤᱭᱟᱞᱤᱦᱟᱴ]] (CT) |mark-coord6={{coord|26|52|20|N|88|37|17|E}}| label-pos6=left|label6= Odlabari| numbered6=CT| mark-title6= [[ᱳᱰᱞᱟᱵᱟᱲᱤ]] (CT) |mark-coord7={{coord|26|50|20|N|88|37|1|E}}| label-pos7=right|label7= Dakshin Odlabari| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱳᱰᱞᱟᱵᱟᱲᱤ]] (CT) |mark-coord8={{coord|26|53|57|N|88|35|4|E}}| label-pos8=left|label8=Bagrakote| numbered8=R| mark-title8= [[ᱵᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱳᱴ]] (R)|shape-color8= #A42222 |mark-coord9={{coord|26|50|10|N|88|47|43|E}}| label-pos9=bottom|label9=Batabari TG| numbered9=R| mark-title9= [[ᱵᱟᱴᱟᱵᱟᱲᱤ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (R)|shape-color9= #A42222 |mark-coord10={{coord|26|52|10|N|88|40|1|E}}| label-pos10=top|label10=Dam Dim| numbered10=R| mark-title10= ᱰᱟᱢ ᱰᱤᱢ (R)|shape-color10= #A42222 |mark-coord11={{coord|26|45|5|N|88|35|8|E}}| label-pos11=left|label11=Gajoldoba| numbered11=R| mark-title11= [[ᱜᱟᱡᱳᱞᱰᱳᱵᱟ]] (R)|shape-color11= #A42222 |mark-coord12={{coord|26|54|33|N|88|43|39|E}}| label-pos12=left|label12=Gurjangjhora TG| numbered12=R| mark-title12= [[ᱜᱩᱨᱡᱚᱝᱡᱷᱳᱨᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (R)|shape-color12= #A42222 |mark-coord13={{coord|26|50|5|N|88|49|31|E}}| label-pos13=right|label13=Murti| numbered13=R| mark-title13= [[ᱢᱩᱨᱛᱤ, ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] (R)|shape-color13= #A42222 |mark-coord14={{coord|26|53|12|N|88|54|55|E}}| label-pos14=right|label14=Nagrakata| numbered14=R| mark-title14= [[ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ]] (R)|shape-color14= #A42222 |mark-coord15={{coord|26|59|24|N|88|48|42|E}}| label-pos15=left|label15=Samsing| numbered15=R| mark-title15= [[ᱥᱟᱢᱥᱤᱝ]] (R)|shape-color15= #A42222 |mark-coord16={{coord|26|51|52|N|88|54|23|E}}| label-pos16=right|label16=Sulkapara| numbered16=R| mark-title16= [[ᱥᱩᱞᱠᱟᱯᱟᱲᱟ]] (R)|shape-color16= #A42222 |mark-coord17={{coord|26|56|30|N|88|46|14|E}}| label-pos17=left|label17=Zurantee TG| numbered17=R| mark-title17= [[ᱡᱩᱨᱟᱱᱴᱤ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (R)|shape-color17= #A42222 |mark-coord18={{coord|26|55|13|N|88|41|3|E}}| label-pos18= left |label18= Meenglas TE | numbered18=TE| mark-title18= [[ᱢᱤᱝᱞᱟᱥ ᱟᱨ ᱞᱤᱥ ᱜᱟᱰᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color18=#87A96B |mark-coord19={{coord|26|51|34|N|88|35|21|E}}| label-pos19= left |label19= Leesh River TE | numbered19=TE| mark-title19= [[ᱢᱤᱝᱞᱟᱥ ᱟᱨ ᱞᱤᱥ ᱜᱟᱰᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color19=#87A96B |mark-coord20={{coord|26|58|0|N|88|55|10|E}}| label-pos20= bottom |label20= Hope TE | numbered20=TE| mark-title20= [[ᱦᱳᱯ ᱟᱨ ᱡᱤᱴᱤ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color20=#87A96B |mark-coord21={{coord|26|58|54|N|88|55|39|E}}| label-pos21= right |label21= Jiti TE | numbered21=TE| mark-title21= [[ᱦᱳᱯ ᱟᱨ ᱡᱤᱴᱤ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color21=#87A96B |mark-coord22={{coord|26|57|47|N|88|46|59|E}}| label-pos22= left |label22= Chalouni TE | numbered22=TE| mark-title22= [[ᱪᱟᱞᱳᱣᱱᱤ, ᱟᱭᱵᱷᱤᱞ ᱟᱨ ᱪᱟᱞᱥᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color22=#87A96B |mark-coord23={{coord|26|55|0|N|88|47|10|E}}| label-pos23= right |label23= Aibheeli TE | numbered23=TE| mark-title23= [[ᱪᱟᱞᱳᱣᱱᱤ, ᱟᱭᱵᱷᱤᱞ ᱟᱨ ᱪᱟᱞᱥᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color23=#87A96B |mark-coord24={{coord|26|56|3|N|88|50|15|E}}| label-pos24= right |label24= Chalsa TE | numbered24=TE| mark-title24= [[ᱪᱟᱞᱳᱣᱱᱤ, ᱟᱭᱵᱷᱤᱞ ᱟᱨ ᱪᱟᱞᱥᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color24=#87A96B |mark-coord25={{coord|26|46|20|N|88|48|0|E}}| label-pos25=bottom|label25=Gorumara |labela25= National| labelb25= Park| numbered25=NP| mark-title25= [[ᱜᱳᱨᱩᱢᱟᱨᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (NP)| shape-color25=#228B22 |mark-coord26={{coord|26|54|20|N|88|51|18|E}}| label-pos26=bottom|label26=Chapramari |labela26= Wildlife| labelb26= Sanctuary| numbered26=NP| mark-title26= [[ᱪᱟᱯᱨᱟᱢᱟᱨᱤ ᱵᱤᱨᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱵᱤᱨ]] (NP)| shape-color26=#228B22 |mark-coord27={{coord|26|39|40|N|88|38|40|E}}|label27= ᱴᱤᱥᱴᱟ ᱜᱟᱰᱟ| label-color27 = #77A1CB| label-angle27=60| label-pos27=top| label-size27=10| mark-size27=0| mark-title27=none |mark-coord28={{coord|26|49|0|N|88|57|0|E}}|label28= ᱜᱟᱴᱤᱭᱟ ᱜᱟᱰᱟ| label-color28 = #77A1CB| label-angle28=-45| label-pos28=top| label-size28=10| mark-size28=0| mark-title28=none |mark-coord29={{coord|26|41|0|N|88|53|0|E}}|label29= ᱡᱟᱞᱫᱷᱟᱠᱟ ᱜᱟᱰᱟ| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=80| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29=none |arc-coordA={{coord|27|1|0|N|88|55|0|E}}|arc-textA= ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ| arc-text-colorA=hard grey| arc-angleA=20| arc-gapA=3.5| arc-radiusA=0.4}} ===ᱴᱷᱟᱶ=== ᱰᱮᱢ ᱰᱤᱢ ᱫᱚ {{Coord|26.8656|N|88.6698|E}} ᱨᱮ ᱑᱔᱑ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>[http://www.fallingrain.com/world/IN/28/Dam_Dim.html Map and weather of Dam Dim]</ref> ===ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱢᱤᱫ ᱧᱮᱱᱮᱞ=== [[ᱜᱳᱨᱩᱢᱟᱨᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] ᱫᱚ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ [[ᱡᱟᱞᱫᱟᱯᱟᱲᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ [[ᱢᱟᱞᱵᱟᱡᱟᱨ]] ᱫᱚ ᱫᱩᱣᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱟᱞᱵᱟᱡᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = https://northbengaltourism.com/malbazar/ |title = Malbazar |publisher= North Bengal Tourism | accessdate = 13 July 2020 }}</ref><ref>{{cite web | url = https://www.north-bengal.com/dooars.html | title = Dooars Tour | publisher = North Bengal Tourism | accessdate = 13 July 2020 | archive-date = 13 July 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200713050422/https://www.north-bengal.com/dooars.html | url-status = dead }}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱘᱘.᱖᱒% ᱦᱚᱲ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱑᱑.᱓᱒% ᱦᱚᱲ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref name="admin">{{cite web | url = http://jalpaiguri.gov.in/district-profile| title = Jalpaiguri | work =District Profile | publisher = District administration |accessdate = 13 July 2020 }}</ref><ref name="handbook">{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Jalpaiguri |work = Tables 2.2, 2.4b |publisher = Department of Planning and Statistics, Government of West Bengal |accessdate = 13 July 2020 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ᱫᱩᱣᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱟᱭ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱤᱱ ᱪᱟᱥᱵᱟᱥ ᱡᱟᱜᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱒᱖ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱤᱞᱳᱜᱨᱟᱢ ᱪᱟᱥ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web| url =https://www.indiatea.org/tea_growing_regions |title = Tea Growing Regions | work= Dooars and Terai|publisher= Indian Tea Association | accessdate = 13 July 2020}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/TEABOARDCSM/MTA=|title = Dooars-Terai |publisher= Tea Board India | accessdate = 13 July 2020}}</ref> ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱛᱤᱱᱟᱹᱝ ᱜᱟᱱ ᱛᱤᱱᱟᱹᱝ ᱜᱟᱱ ᱡᱟᱜᱟ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | accessdate = 13 July 2020 }}</ref> ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ CT (ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ) ᱟᱨᱵᱟᱝ R (ᱫᱮᱦᱟᱛ / ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱠᱚᱨᱮ TE ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ <small>ᱱᱳᱴ: ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱤᱝᱠ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾</small> ===ᱦᱚᱭ ᱦᱤᱥᱤᱫ=== ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱨᱤᱛᱩ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱨᱟᱵᱟᱝ, ᱱᱤᱨᱚᱱ, ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱯᱩᱫ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱭ ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱤᱪᱷᱤ ᱥᱩᱠ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ ᱞᱚᱞᱚ ᱫᱚ ᱓᱐ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱥᱮᱞᱥᱤᱭᱟᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱵᱟᱝ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱒-᱓ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱡᱟᱹᱯᱩᱫ ᱔᱐᱐ ᱥᱮᱢᱴᱤᱢᱤᱴᱚᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱨᱮᱭᱟᱲ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱜᱮᱭᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱫᱚ ᱞᱚᱞᱚ ᱫᱚ ᱯᱷᱨᱤᱡᱤᱝ ᱯᱚᱭᱮᱱᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱧᱩᱨᱩᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱰᱟᱢᱰᱤᱢᱦᱟᱴ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱓,᱑᱙᱐ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱑,᱖᱒᱕ (᱕᱑%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱕᱖᱕ (᱔᱙%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱓᱔᱓ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱰᱟᱢᱰᱤᱢᱦᱟᱴ ᱨᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱒,᱔᱐᱘ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱘᱔.᱕᱘% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ) ᱾<ref>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | accessdate = 6 July 2020}}</ref> ==ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ== [[ᱰᱟᱢᱰᱤᱢ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱫᱚ [[ᱱᱟᱶᱟ ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ-ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱰᱩᱣᱟᱨ-ᱥᱟᱢᱩᱠᱛᱟᱞᱟ ᱨᱳᱰ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * [http://www.india9.com/i9show/Dam-Dim-70926.htm ᱰᱟᱢ ᱰᱤᱢ ᱵᱟᱨᱮᱛᱮ] * [http://www.maplandia.com/india/west-bengal/jalpaiguri/dam-dim/ ᱰᱮᱢ ᱰᱤᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱴᱮᱞᱟᱭᱤᱴ ᱢᱮᱯ] {{ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ]] hnn44i28nry9blwpibhwf70bagvh798 ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱢᱳᱥᱟᱭᱮᱫᱽ 0 35965 191994 2026-05-17T11:29:50Z AMurmu 8962 ᱱᱟᱣᱟᱱᱟᱜ 191994 wikitext text/x-wiki {{short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ}} {{Infobox person | name = ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱢᱳᱥᱟᱭᱮᱫᱽ | image = Mohammad_Mosaed.jpg | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = <!-- {{Birth date and age||||df=y}} --> | birth_place = [[ᱜᱤᱞᱟᱱ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], ᱤᱨᱟᱱ | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) --> | death_place = | other_names = | occupation = ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ | years_active = ᱒᱐᱐᱘– | known_for = | notable_works = }} '''ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱢᱳᱥᱟᱭᱮᱫᱽ''' ({{langx|fa| محمد مساعد}}) ᱫᱚ ᱜᱤᱞᱟᱱ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ, ᱒᱐᱑᱙-᱒᱐᱒᱐ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱴ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱢᱤᱫ ᱟᱞᱳᱪᱚᱱᱟ ᱴᱩᱭᱤᱴ ᱮ ᱯᱳᱥᱴ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱤ ᱵᱟᱨ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮᱠᱚ ᱥᱟᱸᱵᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="dw_20200910">{{cite web|title=Iran takes action against DW Freedom of Speech Award laureate Mohammad Mosaed|url=https://dw.com/en/iran-takes-action-against-dw-freedom-of-speech-award-laureate-mohammad-mosaed/a-54882010|first=Shabnam|last=von Heim|publisher=[[ᱰᱚᱭᱪᱮ ᱵᱷᱮᱞᱮ]]|date=10 September 2020|access-date=18 April 2021}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱞ ᱛᱮᱠᱚ ᱨᱟᱲᱟ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web|accessdate=|title=NUJ calls on Turkey to stop the deportation of Mohammad Mosaed|url=https://www.nuj.org.uk/news/nuj-calls-on-turkey-to-stop-the-deportation-of-mohammad-mosaed/|publisher=[[National Union of Journalists]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210118203505/https://www.nuj.org.uk/news/nuj-calls-on-turkey-to-stop-the-deportation-of-mohammad-mosaed/|archive-date=18 January 2021|url-status=dead}}</ref> ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱠᱚ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱳᱵᱷᱤᱰ-᱑᱙ ᱟᱡᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱟᱞᱳᱪᱚᱱᱟ ᱴᱩᱭᱤᱴ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="rferl_20200903">{{cite web|accessdate=|title=Iranian Press-Freedom Awardee Sentenced To More Than Four Years in Prison|url=https://www.rferl.org/amp/iranian-press-freedom-awardee-sentenced-to-more-than-four-years-in-prison/30818468.html|publisher=[[Radio Liberty/Radio Free Europe]]|date=3 September 2020|access-date=18 April 2021}}</ref><ref>{{cite web|accessdate=|title=These Are the 10 'Most Urgent' Cases of Threats to Press Freedom Around the World in December 2020|url=https://time.com/5916489/most-urgent-threats-press-freedom-december/|author=Time Staff|work=[[Time (magazine)|Time]]|date=1 December 2020|access-date=18 April 2021}}</ref> ᱒᱕ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ "ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱠᱩᱴᱨᱚᱱᱛᱚ" ᱟᱨ "ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱯᱟᱜᱟᱱᱰᱟ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ" ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱳᱥ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱨᱤᱵᱷᱚᱞᱩᱥᱚᱱᱟᱨᱤ ᱠᱳᱨᱴ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱯᱩᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱟᱨ ᱟᱨᱮ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱚ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱟᱫᱮᱭᱟ, ᱟᱨ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱚᱜᱟᱡᱚᱜᱽ ᱥᱟᱯᱟᱵᱽ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="rferl_20200903"/> ᱴᱩᱭᱤᱴᱚᱨ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱨᱮᱭ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱟ, "ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱭᱟᱜ ᱱᱚᱡᱚᱨ ᱛᱮ, ᱤᱧᱟᱜ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡᱽ, ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱢᱚᱱᱮ ᱩᱥᱠᱟᱹᱣ, ᱟᱨ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾"<ref>{{cite web|accessdate=|title=MOHAMMAD MOSAED|url=https://ipa.united4iran.org/en/prisoner/5429/|website=/ipa.united4iran.org}}</ref> ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱑ ᱨᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱩᱨᱠᱤ ᱨᱮᱠᱚ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱟᱨᱫᱟᱥ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ; ᱛᱩᱨᱠᱤᱥ ᱥᱤᱠᱤᱣᱨᱤᱴᱤ ᱥᱳᱨᱥ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱨᱫᱟᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱭ ᱵᱟᱝ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱟᱡᱚᱛ ᱨᱮᱜᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Turkey will not deport journalist Mohammad Mosaed to Iran, sources say|url=https://www.middleeasteye.net/news/turkey-iran-journalist-mohammad-mosaed-not-deport|first=Ragip|last=Soylu|website=middleeasteye.net|date=18 January 2021|access-date=18 April 2021}}</ref> ᱢᱳᱥᱟᱭᱮᱫᱽ ᱫᱚ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ ᱒᱐᱒᱐ ᱰᱚᱭᱪᱮ ᱵᱷᱮᱞᱮ ᱯᱷᱨᱤᱰᱚᱢ ᱚᱯᱷ ᱥᱯᱤᱪ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱧᱟᱢᱤᱡ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name="dw_20200910"/> ᱟᱨ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ CPJ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱯᱨᱮᱥ ᱯᱷᱨᱤᱰᱚᱢ ᱟᱣᱟᱨᱰ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web|accessdate=|title= Iranian journalist Mohammad Mosaed tops '10 Most Urgent' list of press freedom cases|url=https://www.bostonglobe.com/2020/04/01/opinion/iranian-journalist-mohammad-mosaed-tops-10-most-urgent-list-press-freedom-cases/?outputType=amp|website=bostonglobe.com}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱤᱞᱟᱱ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱟᱝ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ (ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ)]] dsagv9kplp0042rx091gynpi9ct7kyu ᱥᱟᱭᱤᱫᱽ ᱡᱤᱭᱟᱣᱫᱽᱫᱤᱱ ᱱᱟᱵᱟᱵᱷᱤ 0 35966 191995 2026-05-17T11:36:50Z AMurmu 8962 ᱱᱣᱟᱱᱟᱜ 191995 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ}} {{Infobox person | name = ᱥᱟᱭᱤᱫᱽ ᱡᱤᱭᱟᱣᱫᱽᱫᱤᱱ ᱱᱟᱵᱟᱵᱷᱤ | image = Sayed Ziaoddin Nabavi.jpg | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1983|12|21}} | birth_place = | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) --> | death_place = | other_names = ᱡᱤᱭᱟ ᱱᱟᱵᱟᱵᱷᱤ | alma_mater = [[ᱱᱳᱥᱤᱨᱵᱷᱟᱱᱤ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] | occupation = ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ | known_for = | movement = [[᱒᱐᱐᱙-᱒᱐᱑᱐ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ|"ᱜᱽᱨᱤᱱ ᱨᱤᱵᱷᱚᱞᱩᱥᱚᱱ" ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ]] }} '''ᱥᱟᱭᱤᱫᱽ ᱡᱤᱭᱟᱣᱫᱽᱫᱤᱱ ᱱᱟᱵᱟᱵᱷᱤ''' ({{Langx|fa|ضیاءالدین نبوی}}; ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱑ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱘᱓), ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ '''ᱡᱤᱭᱟ ᱱᱟᱵᱟᱵᱷᱤ''' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮᱦᱚᱸᱭ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ ᱨᱟᱲᱟᱜ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ "ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱢᱚᱱᱮ ᱨᱮ ᱟᱯᱟᱲᱤᱡ ᱥᱤᱨᱡᱟᱹᱣ" ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱳᱥ ᱨᱮ ᱑᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟᱭ ᱠᱷᱮᱢᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="AI2">{{cite web |url=http://blog.amnestyusa.org/middle-east/student-activist-zia-nabavi-marks-another-birthday-in-prison/ |title=Student Activist Zia Nabavi Marks Another Birthday in Prison |author= |date=20 December 2011 |work= |publisher=Amnesty International |accessdate=7 January 2012}}</ref><ref name="AI1">{{cite web |url=https://www.amnesty.org/en/documents/mde13/029/2011/en/ |title=Urgent Action: Prisoner taken from cell at risk of torture |author= |date=11 March 2011 |work= |publisher=Amnesty International |accessdate=7 January 2012}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.en-hrana.org/zia-nabavi-released-serving-term|title=Zia Nabavi Released after Serving His Term|last=main|date=2018-04-14|website=Hrana - News Agency|language=en-US|access-date=2020-02-20}}</ref> == ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ == ᱱᱟᱵᱟᱵᱷᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱵᱳᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱳᱥᱤᱨᱵᱷᱟᱱᱤ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱨᱤᱝ ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ ᱨᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="AI2"/> ᱒᱐᱐᱗ ᱨᱮ, ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱭᱡᱩᱜᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱛᱚᱸᱜᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱫᱩᱜ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱴᱩ ᱰᱤᱯᱷᱮᱱᱰ ᱫᱤ ᱨᱟᱭᱤᱴ ᱴᱩ ᱮᱰᱩᱠᱮᱥᱚᱱ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮ, ᱱᱟᱵᱟᱵᱷᱤ ᱫᱚ "ᱜᱽᱨᱤᱱ ᱨᱤᱵᱷᱚᱞᱩᱥᱚᱱ" ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ,<ref name="AI2"/> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱢᱤᱨ-ᱦᱳᱥᱮᱱ ᱢᱳᱣᱥᱟᱵᱷᱤ ᱟᱨ ᱢᱮᱦᱫᱤ ᱠᱟᱨᱨᱳᱣᱵᱤ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱢᱟᱦᱢᱩᱫᱽ ᱟᱦᱢᱟᱫᱤᱱᱮᱡᱟᱫᱽ ᱟᱜ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱮ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="cnn">{{Cite news| title = Iran election protests turn violent | publisher = CNN | date = 13 June 2009 | url = http://www.cnn.com/2009/WORLD/meast/06/13/iran.election/index.html | accessdate = 13 June 2009}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱚᱠᱛᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱤᱡ ᱠᱟᱠᱟ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱵᱚᱭᱦᱟ, ᱟᱛᱮᱯᱷᱮᱦ ᱱᱟᱵᱟᱵᱷᱤ ᱥᱟᱶ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite news| title = Iran's dead and detained | newspaper = The Guardian | date = 13 June 2009 | url = https://www.theguardian.com/news/datablog/2010/jan/28/iran-dead-detained-protests-elections-spreadsheet | accessdate = 7 January 2012}}</ref> ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ "ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱡᱟᱣᱨᱟ ᱟᱨ ᱠᱩᱴᱨᱚᱱᱛᱚ", "ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱯᱟᱜᱟᱱᱰᱟ", "ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱱᱤᱭᱚᱢ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ", ᱟᱨ "ᱢᱳᱦᱟᱨᱮᱵᱮᱦ" (ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱭᱨᱤ) ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱳᱥ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ᱜᱩᱴ, ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱯᱤᱯᱚᱞᱥ ᱢᱳᱡᱟᱦᱮᱫᱤᱱ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱫᱳᱥ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱫᱳᱥ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ "ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱢᱚᱱᱮ ᱨᱮ ᱟᱯᱟᱲᱤᱡ ᱥᱤᱨᱡᱟᱹᱣ" ᱨᱮᱠᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱑᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱥᱟᱡᱟ ᱟᱨ ᱗᱔ ᱪᱟᱢᱩᱠ ᱫᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱢᱮ ᱒᱐১০ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱠᱥᱮᱥ ᱟᱯᱤᱞ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟ ᱫᱚ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱮ ᱠᱚᱢ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="AI2"/> == ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱥᱟᱡᱟ == ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱱᱟᱵᱟᱵᱷᱤ ᱫᱚ [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱵᱷᱤᱱ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱠᱳᱣᱦᱭᱟᱨ ᱜᱳᱣᱫᱟᱨᱡᱤ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱷᱮᱢᱟᱣ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name="NYT">{{cite news| title=Hunger Strikes in Tehran’s Evin Prison | newspaper = The New York Times | date = 6 August 2010 | url = http://thelede.blogs.nytimes.com/tag/hunger-strikes/ | author=Rogene Fisher Jacquette|accessdate = 7 January 2012}}</ref> ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱯᱷᱚᱨ ᱦᱤᱣᱢᱮᱱ ᱨᱟᱭᱤᱴᱥ ᱫᱚ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ ᱱᱟᱵᱟᱵᱷᱤ ᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱴᱷᱤᱭ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱐᱐ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱮᱠᱞᱟ ᱦᱟᱡᱚᱛ ᱨᱮᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ "ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱟᱨ ᱢᱚᱱᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ" ᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news| title=Foe of Iran Government Calls for Referendum | newspaper = The New York Times | date = 22 February 2010 | url = https://www.nytimes.com/2010/02/23/world/middleeast/23karroubi.html | author=Nazila Fathi |accessdate = 7 January 2012}}</ref> ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱟᱨ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ, ᱒᱖ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱨᱮ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱜᱟᱨᱰ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱨᱤᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱬ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱳᱥ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱮᱵᱷᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱜᱮᱞ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ ᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱦᱚᱲᱛᱟᱞ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="NYT" /> ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱑ ᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱦᱵᱷᱟᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱨᱳᱣᱱ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱛᱮᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱒᱔ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱨᱮ ᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱪᱠᱟ ᱜᱮᱠᱚ ᱚᱰᱚᱠ ᱤᱫᱤ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱮᱢᱱᱮᱥᱴᱤ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ "ᱟᱨᱡᱮᱱᱴ ᱮᱠᱥᱚᱱ" ᱮ ᱡᱟᱨᱤ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾<ref name="AI1"/> ᱮᱢᱱᱮᱥᱴᱤ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱫᱚ ᱱᱟᱵᱟᱵᱷᱤ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱤᱡᱚᱱᱟᱨ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱱᱥᱟᱭᱤᱱᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱜᱷᱚᱥᱬᱟ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱥᱚᱨᱛ ᱛᱮ ᱨᱟᱲᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="AI1"/> ᱦᱤᱣᱢᱮᱱ ᱨᱟᱭᱤᱴᱥ ᱣᱟᱪ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱴᱷᱮᱱ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱡᱮ "ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱫᱳᱥ ᱨᱮ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱨᱟᱲᱟ ᱠᱟᱠᱚ ᱢᱟ, ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱛᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱟᱭ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲᱚᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱣ ᱮᱢᱟ ᱠᱚ ᱢᱟ ᱾"<ref>{{Cite web| title=Iran: Escalating Repression of University Students | publisher =[[Human Rights Watch]] | date = 7 December 2010 | url = https://www.hrw.org/news/2010/12/06/iran-escalating-repression-university-students | author= |accessdate = 7 January 2012}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱘᱓ ᱡᱟᱱᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱ ᱮᱢᱱᱮᱥᱴᱤ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱯᱨᱤᱡᱚᱱᱟᱨᱥ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱱᱥᱟᱭᱤᱱᱥ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱦᱟᱡᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] q3dkeaxx4lntl380px3l9avh8j3fxlc ᱰᱟᱭᱟᱱᱟ ᱱᱟᱢᱢᱤ 0 35967 191996 2026-05-17T11:43:32Z AMurmu 8962 ᱱᱟᱣᱟᱱᱟᱜ 191996 wikitext text/x-wiki {{short description|ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱟᱨ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ}} {{Infobox person | name = ᱰᱟᱭᱟᱱᱟ ᱱᱟᱢᱢᱤ | image = Diana Nammi.jpg | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ ᱱᱟᱢᱢᱤ | birth_date = <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} for living people supply only the year with {{Birth year and age|YYYY}} unless the exact date is already widely published, as per [[WP:DOB]]. For people who have died, use {{Birth date|YYYY|MM|DD}}. --> | birth_place = ᱤᱨᱟᱱ | other_names = | occupation = ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ }} '''ᱰᱟᱭᱟᱱᱟ ᱱᱟᱢᱢᱤ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱟᱨ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="TI">{{cite web|last1=Attwood|first1=Karen|title=Diana Nammi on women's rights: 'We should not use culture to justify murdering women'|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/crime/diana-nammi-on-womens-rights-we-should-not-use-culture-to-justify-murdering-women-9789223.html|website=The Independent|publisher=The Independent|accessdate=4 May 2018}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱠᱞᱮᱡᱽ ᱳᱢᱮᱱ ᱚᱯᱷ ᱫᱤ ᱤᱭᱚᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=TI /> ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱤ.ᱵᱤ.ᱥᱤ. ᱑᱐᱐ ᱳᱢᱮᱱ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="BBCW">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-29758792|title=Who are the 100 Women 2014?|date=2014-10-26|work=BBC News|access-date=2018-01-05|language=en-GB}}</ref> == ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤᱭᱟᱱ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟᱭ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=TI /> ᱑᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱱᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱫᱚᱠᱚ ᱚᱰᱚᱠ ᱜᱤᱰᱤ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱨᱟᱹᱜᱤ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱮ ᱪᱟᱯᱟᱫ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱪᱩᱨᱤᱛᱟᱱ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱫᱳᱥ ᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="KL">{{cite web|title=Fighting for Iranian and Kurdish Women’s Rights: A Talk with Author Diana Nammi|url=https://kayhanlife.com/fighting-iranian-kurdish-womens-rights-talk-author-diana-nammi/|website=Kayhan Life - Spotlight on a Global Iranian Community|publisher=Kayhan Life - Spotlight on a Global Iranian Community|accessdate=8 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180509080722/https://kayhanlife.com/fighting-iranian-kurdish-womens-rights-talk-author-diana-nammi/|archive-date=9 May 2018|url-status=dead}}</ref> ᱑᱙᱗᱙ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ "ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱱᱤᱨᱚᱯᱮᱠᱷᱚ, ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ" ᱥᱚᱯᱚᱛ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=KL /> ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱚᱲ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱢᱤᱫ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱜᱚᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱩᱨᱫᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱮᱥᱢᱟᱨᱜᱟ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱑᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱲ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱚᱲ ᱮ ᱛᱚᱸᱜᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name=TI /><ref name="GG">{{cite web|title=Girl with a gun - An interview with human rights activist Diana Nammi|url=http://sister-hood.com/sister-hood-staff/girl-with-a-gun/|website=Sister-hood|publisher=Sister-hood|accessdate=8 May 2018}}</ref> ᱑᱙᱙᱑ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱮᱭ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱠ, ᱛᱩᱨᱠᱤ ᱛᱮᱭ ᱫᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱑᱙᱙᱖ ᱨᱮ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱛᱮᱭ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱡᱟᱛᱮ ᱟᱡᱤᱡ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱭ ᱢᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱢᱤᱠᱟᱞ ᱵᱚᱢᱟ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱬ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱓᱕ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=TI /><ref name=KL /><ref name=GG /> ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱫᱚ ᱭᱩ.ᱠᱮ. ᱨᱮ ᱟᱥᱨᱚᱭ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=GG /> == ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ == ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱒ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱮᱱᱰ ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱳᱢᱮᱱᱥ ᱨᱟᱭᱤᱴᱥ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ ᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱟᱨ ᱟᱡᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱫ ᱠᱤᱱ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟᱭᱤᱡ ᱮ ᱜᱚᱡ ᱚᱪᱚ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟᱭᱤᱡ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱜᱮᱭ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱟᱨ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ "ᱚᱱᱚᱨ ᱠᱨᱟᱭᱤᱢ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱠᱚ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱠᱚ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱫᱚᱭ ᱨᱟᱹᱜᱤ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ "ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱡᱚᱛᱷᱟᱛ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ" ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱨᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name=TI /> IWKRO ᱫᱚ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱢᱟᱝ, ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ, ᱥᱮ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱥᱮ ᱚᱱᱟ ᱜᱩᱴ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱟᱨᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱯᱚᱨᱟᱢᱚᱨᱥᱚ ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱮᱢᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱒᱐᱒᱘ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱛᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱑᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱩᱲᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱗᱘᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟᱭ ᱾<ref name=TI /> ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱫᱚ ᱚᱱᱚᱨ ᱠᱤᱞᱤᱝ, ᱡᱚᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ, ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱜᱮᱫ ᱜᱤᱰᱤ, ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱟᱯᱟᱜᱽ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱨᱚᱲ-ᱦᱚᱲ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=TI /><ref name="WRC">{{cite web|title=Celebrating Champions: Preventing Violence Against Women and Girls|url=https://www.womensrefugeecommission.org/about/voices-of-courage-awards-luncheon/voices-of-courage/2188-voices-of-courage-awards-2015|website=Women's Refugee Commission|publisher=Women's Refugee Commission|accessdate=8 May 2018|archive-date=21 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180921123212/https://www.womensrefugeecommission.org/about/voices-of-courage-awards-luncheon/voices-of-courage/2188-voices-of-courage-awards-2015|url-status=dead}}</ref> IKWRO ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱟᱥᱨᱚᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱮᱢᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾<ref name=WRC /><ref name="ES">{{cite web|last1=Edmonds|first1=Lizzie|title=London refuge for abused women appeals for help funding a garden|url=https://www.standard.co.uk/news/london/london-refuge-for-abused-women-appeals-for-help-funding-a-garden-a3350231.html|website=The Evening Standard|publisher=The Evening Standard|accessdate=8 May 2018}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱚᱱᱚᱨ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱬ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱨ ᱠᱤᱞᱤᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱜᱩᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾<ref name="BBCN">{{cite web|title='Honour' attack numbers revealed by UK police forces|url=https://www.bbc.com/news/uk-16014368|website=BBC News|publisher=BBC News|accessdate=8 May 2018}}</ref> ᱒᱐᱑᱓ ᱨᱮ, ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱡᱚᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱚᱞᱚᱱ ᱪᱟᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱫᱚ ᱫᱤ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱚᱱ ᱯᱷᱳᱨᱥᱰ ᱢᱮᱨᱮᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="FMC">{{cite web|title=Forced Marriage Commission - Biographies|url=http://forcedmarriagecommission.co.uk/about-us/biographies/#Nammi|website=Forced Marriage Commission|publisher=Forced Marriage Commission|accessdate=8 May 2018|archive-date=9 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180509080309/http://forcedmarriagecommission.co.uk/about-us/biographies/#Nammi|url-status=dead}}</ref> ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱵᱟᱱᱟᱡᱽ ᱢᱟᱦᱢᱳᱫᱽ ᱤᱡ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱚᱜᱚᱡᱤᱡ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱚᱱᱚᱨ ᱠᱤᱞᱤᱝ ᱨᱮᱭ ᱜᱚᱡ ᱚᱪᱚ ᱞᱮᱱᱟ, ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱹᱜᱩ ᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱮᱱᱮᱢ ᱠᱤᱱ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=KL /><ref name="IBL">{{cite web |title=Diana Nammi |url=https://www.lsbu.ac.uk/study/study-at-lsbu/our-schools/law-and-social-sciences/subjects/law/inspired-by-law/2015-gallery/diana-nammi |website=London South Bank University |accessdate=16 October 2020 |language=English}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱮᱠᱥᱴᱨᱟᱰᱤᱥᱚᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=IBL /> ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱫᱚ "ᱵᱟᱱᱟᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱮᱭᱟᱭ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱮᱠᱥᱴᱨᱟᱰᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱫᱳᱥᱤ ᱠᱚ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=IBL /> ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱠᱥᱴᱨᱟᱰᱤᱥᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱟᱠᱥᱮᱥ ᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾<ref name=KL /> ᱭᱩ.ᱠᱮ. ᱨᱮ ᱡᱚᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱮᱱᱮᱢ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=IBL /> ᱡᱚᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱥᱮ ᱚᱱᱚᱨ ᱦᱤᱝᱥᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱚᱱᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱥᱲᱟ, ᱯᱩᱞᱤᱥ, ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱮᱵᱟ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱳᱨᱥ ᱠᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱫᱚ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱮ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱟᱹᱜᱩᱭᱮᱫᱟ ᱾<ref name=IBL /><ref name="HK">{{cite web|last1=Williams|first1=Rachel|title='Honour' killings plan does not go far enough, says women's rights grou|url=https://www.theguardian.com/uk/2011/mar/07/honour-killings-plan-not-far-enough|website=The Guardian|publisher=The Guardian|accessdate=8 May 2018}}</ref> == ᱢᱟᱹᱱ == ᱒᱐᱑᱒ ᱨᱮ, ᱱᱤᱭᱩᱡᱽᱣᱤᱠ ᱟᱨ ᱫᱤ ᱰᱮᱞᱤ ᱵᱤᱥᱴ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱦᱤᱞᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱫ ᱑᱕0 ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="NW">{{cite web|title=150 Women Who Shake The World|url=http://www.newsweek.com/150-women-who-shake-world-66131|website=Newsweek|publisher=Newsweek|accessdate=8 May 2018}}</ref> ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱠᱞᱮᱡᱽ ᱳᱢᱮᱱ ᱚᱯᱷ ᱫᱤ ᱤᱭᱚᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ ᱭᱩ.ᱮᱱ.ᱮᱪ.ᱥᱤ.ᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱳᱢᱮᱱ ᱚᱱ ᱫᱤ ᱢᱩᱵᱷ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱦᱚᱸᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="WOTM">{{cite web|title=Women on the Move Awards|url=http://womenonthemoveawards.org.uk/women-on-the-move-awards-ceremony-2014/|website=Women on the Move Awards|publisher=Women on the Move Awards|accessdate=8 May 2018|archive-date=6 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180406043210/http://womenonthemoveawards.org.uk/women-on-the-move-awards-ceremony-2014/|url-status=dead}}</ref> ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱤ.ᱵᱤ.ᱥᱤ. ᱑᱐᱐ ᱳᱢᱮᱱ ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=BBCW /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱕ ᱨᱮ ᱳᱢᱮᱱᱥ ᱨᱤᱯᱷᱤᱣᱡᱤ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱚᱭᱮᱥᱮᱥ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱨᱮᱡᱽ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=WRC /> ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱒0᱑᱕ ᱨᱮ, ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱥᱟᱣᱛᱷ ᱵᱮᱸᱠ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱥᱯᱟᱭᱟᱨᱰ ᱵᱟᱭ ᱞᱚ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=IBL /><ref name="LSBU">{{cite web|title=LSBU students launch Inspired by Law gallery|url=http://www.lsbu.ac.uk/about-us/news/inspired-by-law-gallery|website=London South Bank University|publisher=London South Bank University|accessdate=8 May 2018}}</ref> ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱜᱮ, ᱨᱮᱰ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱳᱢᱮᱱ ᱚᱯᱷ ᱫᱤ ᱤᱭᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="RD">{{cite web|last1=Lunn|first1=Natasha|title=Heroines, Trailblazers, Pioneers: The Red Women Of The Year Winners|url=http://www.redonline.co.uk/red-women/red-women-of-the-year/red-women-of-the-year-awards-2015/winners-2015|website=Red|publisher=Red|accessdate=8 May 2018}}</ref> ᱒᱐᱑᱖ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱥᱮᱠᱥ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱹᱱᱟᱱ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱛᱮᱠᱚ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="UOFE">{{cite web|title=Honorary Graduates|url=https://www1.essex.ac.uk/honorary_graduates/|website=University of Essex|publisher=University of Essex|accessdate=8 May 2018}}</ref> ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱫᱩᱜ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱥᱚᱨᱵᱚᱡᱚᱱᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱨᱚᱲᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ TEDx ᱨᱚᱲ ᱫᱚ ᱭᱩᱴᱤᱣᱵᱽ ᱨᱮ ᱦᱟᱡᱟᱨ ᱦᱟᱡᱟᱨ ᱫᱷᱟᱣ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾{{citation needed|date= September 2023}} == ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ == *[https://www.bbc.com/news/av/uk-16017110/real-honour-crime-figures-far-darker-says-campaigner ᱭᱩ.ᱠᱮ. ᱨᱮ ᱚᱱᱚᱨ ᱠᱤᱞᱤᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱤ.ᱵᱤ.ᱥᱤ. ᱥᱟᱶ ᱨᱚᱲ ᱠᱟᱱ ᱱᱟᱢᱢᱤ] *[https://www.youtube.com/watch?v=nYqNM9SvRdY ᱰᱟᱭᱟᱱᱟ ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱭᱟᱜ TEDxEastEnd ᱨᱚᱲ] ** [https://www.youtube.com/watch?v=RJoH8jfPXcA ᱒᱐᱑᱔ ᱳᱢᱮᱱ ᱚᱱ ᱫᱤ ᱢᱩᱵᱷ ᱟᱣᱟᱨᱰᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱟᱹᱱ ᱮᱢᱚᱜ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ] == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱟᱝ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ (ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ)]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱥᱤᱵᱷᱤᱞ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] s6pln4bv0tud4gxvxwpj4asaeddv5zw ᱦᱟᱥᱟᱱ ᱱᱟᱡᱤᱦ 0 35968 191997 2026-05-17T11:49:25Z AMurmu 8962 ᱱᱟᱣᱟᱱᱟᱜ 191997 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ (᱑᱙᱒᱑–᱒᱐᱑᱒)}} {{Infobox officeholder | image = Hassan Nazih.jpg | caption = ᱑᱙᱗᱙ ᱨᱮ ᱱᱟᱡᱤᱦ | office = [[ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱚᱭᱮᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ | term_start = ᱑᱗ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱗᱙ | term_end = ᱒᱘ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱙ | prime_minister = [[ᱢᱮᱦᱫᱤ ᱵᱟᱡᱟᱨᱜᱟᱱ]] | predecessor = [[ᱦᱩᱥᱟᱝ ᱟᱱᱥᱟᱨᱤ]] | successor = | birth_date = ᱑᱙᱒᱑ | birth_place = [[ᱛᱟᱵᱽᱨᱤᱡᱽ]], [[ᱥᱚᱵᱽᱞᱟᱭᱤᱢ ᱥᱴᱮᱴ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ]] | death_date = ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ {{death year and age|2012|1921}} | death_place = [[ᱯᱮᱨᱤᱥ]], [[ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ]] | alma_mater = [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] | occupation = ᱩᱠᱤᱞ | party = [[ᱯᱷᱨᱤᱰᱚᱢ ᱢᱩᱵᱷᱢᱮᱱᱴ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ]] (᱑᱙᱖᱑–᱑᱙᱗᱙)<ref name=Chehabi1990/> }} '''ᱦᱟᱥᱟᱱ ᱱᱟᱡᱤᱦ''' ({{langx|fa|حسن نزیه}}; ᱑᱙᱒᱑–᱒᱐᱑᱒) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱤᱵᱷᱤᱞ ᱨᱟᱭᱤᱴᱥ ᱩᱠᱤᱞ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱙ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱚᱭᱮᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ == ᱱᱟᱡᱤᱦ ᱫᱚ ᱑᱙᱒᱑ ᱨᱮ ᱛᱟᱵᱽᱨᱤᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=Chehabi1990/><ref name=sahimimuham18sep>{{cite news|author=Muhammad Sahimi|title=Hassan Nazih, opponent of Shah and Khomeini, dies|access-date=15 February 2013|work=PBS|date=18 September 2012 |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2012/09/news-atom-chief-slams-iaea-reports-sabotage-khamenei-im-no-stalin.html}}</ref> ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ, ᱮᱴᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱒᱐ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=naz95>{{cite journal|author=Nazie Isfahani|title=An Iranian Party in Exile: Is It a Realistic Hope?|journal=Washington Report on Middle East Affairs|date=September 1995|volume=XI|issue=3|page=67 |url=https://www.wrmea.org/1995-september/an-iranian-party-in-exile-is-it-a-realistic-hope.html}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤᱭ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱑᱙᱔᱔ ᱨᱮ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=sahimimuham18sep/> ᱑᱙᱕᱓ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱰᱚᱠᱴᱚᱨᱟᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮᱱᱮᱵᱷᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱵᱟᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱛᱮᱭ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=naz95/> == ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱟᱨ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ == ᱜᱨᱮᱡᱩᱭᱮᱥᱚᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱟᱡᱤᱦ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱯᱩᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱮᱱᱮᱵᱷᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱜᱨᱮᱡᱩᱭᱮᱴ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱵᱟᱭ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱑᱙᱕᱓ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱛᱮᱭ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=naz95/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱯᱷᱨᱚᱱᱴ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱕᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱢᱳᱥᱟᱫᱽᱫᱮᱜᱽ ᱤᱡ ᱥᱚᱯᱚᱛᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=Chehabi1990>{{cite book|author-link=Houchang Chehabi|author=Houchang Chehabi|title=Iranian Politics and Religious Modernism: The Liberation Movement of Iran Under the Shah and Khomeini|url=https://books.google.com/books?id=JJEIQbUnGyYC&pg=PA129|year=1990|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-85043-198-5|location=Ithaca, NY |pages=87,129}}</ref><ref name=sahimimuham18sep/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱑ ᱨᱮ ᱢᱟᱦᱫᱤ ᱵᱟᱡᱟᱨᱜᱟᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱹᱭᱩᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱤᱵᱟᱨᱮᱥᱚᱱ ᱢᱩᱵᱷᱢᱮᱱᱴ ᱥᱮ ᱯᱷᱨᱤᱰᱚᱢ ᱢᱩᱵᱷᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱽ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=sahimimuham18sep/> ᱱᱟᱡᱤᱦ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱖᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱗᱘ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=naz95/> ᱑᱙۷᱗ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱦᱢᱚᱫᱽ ᱥᱟᱭᱤᱫᱽ ᱡᱟᱵᱷᱟᱫᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱟᱦᱢᱩᱫᱽ ᱛᱟᱞᱮᱜᱷᱟᱱᱤ ᱭᱤᱡ ᱩᱠᱤᱞ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |author=Muhammad Sahimi|title=The Nationalist-Religious Movement Part 2: The Revolutionary Era|access-date=15 February 2013|work=PBS |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2012/03/the-nationalist-religious-movement-part-2-the-revolutionary-era.html|date=31 March 2012}}</ref> ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱮ ᱱᱟᱡᱤᱦ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱯᱷᱚᱨ ᱫᱤ ᱰᱤᱯᱷᱮᱱᱥ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱨᱤᱰᱚᱢ ᱮᱱᱰ ᱦᱤᱣᱢᱮᱱ ᱨᱟᱭᱤᱴᱥ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱱᱮᱢ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=sahimimuham18sep/> ᱑᱙᱗᱙ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱥᱚᱯᱚᱛ ᱟᱠᱟᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱱᱟᱡᱤᱦ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite book|author1=Ali Gheissari|author2=Seyyed Vali Reza Nasr|title=Democracy in Iran: History and the Quest for Liberty|publisher=[[Oxford University Press]]|url-access=registration|year=2006 |url=https://archive.org/details/democracyiniranh00ghei|isbn=978-0-19-804087-3|page=[https://archive.org/details/democracyiniranh00ghei/page/67 67]|location=Oxford}}</ref> ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱶᱟ ᱥᱚᱢᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫ ᱮᱥᱮᱢᱵᱽᱞᱤ ᱚᱯᱷ ᱮᱠᱥᱯᱟᱨᱴᱥ ᱵᱟᱭ ᱥᱚᱯᱚᱛ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=sahimimuham18sep/> ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ, ᱑᱗ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱗᱙ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱢᱟᱦᱫᱤ ᱵᱟᱡᱟᱨᱜᱟᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ NIOC ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news|title=Leftist foes warned by Khomeini|date=17 February 1979|access-date=15 February 2013|newspaper=[[The Pittsburgh Press]] |url=https://news.google.com/newspapers?id=3eAeAAAAIBAJ&sjid=LFkEAAAAIBAJ&pg=5217,1728286&dq=hassan+nazih&hl=en}}</ref> ᱱᱟᱡᱤᱦ ᱫᱚ ᱟᱭᱟᱛᱳᱞᱞᱟᱦ ᱠᱷᱳᱢᱮᱭᱱᱤ ᱭᱤᱡ ᱟᱞᱳᱪᱚᱠ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ<ref>{{cite news|title=Iran Unleashes Might on Kurds|access-date=8 August 2013|newspaper=The Pittsburgh Press|date=2 September 1979|agency=UPI|location=Tehran|url=https://news.google.com/newspapers?id=iuoeAAAAIBAJ&sjid=IlwEAAAAIBAJ&pg=6542,221594&dq=mostafa+chamran&hl=en}}</ref> ᱟᱨ ᱒᱘ ᱢᱮ ᱨᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ᱠᱚ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱹᱭᱨᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱭᱟᱛᱳᱞᱞᱟᱦ ᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱠᱟᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=nikaz80>{{cite journal|author=Nicholas M. Nikazmerad|title=A Chronological Survey of the Iranian Revolution|journal=Iranian Studies|year=1980|volume=13|issue=1/4|pages=327–368 |jstor=4310346|doi=10.1080/00210868008701575}}</ref> ᱨᱤᱵᱷᱚᱞᱩᱥᱚᱱᱟᱨᱤ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱚ, ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱵᱮᱦᱮᱥᱛᱤ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱢᱳᱯᱷᱟᱛᱛᱮᱦ, ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱠᱮᱫᱟ ᱠᱚ ᱡᱮ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱟᱡᱤᱦ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱴᱮᱴᱢᱮᱱᱴ ᱛᱮ ᱠᱷᱳᱢᱮᱭᱱᱤᱭ ᱟᱞᱳᱪᱚᱱᱟ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱪᱚᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱾<ref>{{cite news|author=Sajid Rijvi|title=Directors of Iran's oil company resign|access-date=15 February 2013 |newspaper=St. Petersburg Times|date=4 June 1979|url=https://news.google.com/newspapers?id=i01SAAAAIBAJ&sjid=SHwDAAAAIBAJ&pg=4422,3171000&dq=hassan+nazih&hl=en}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱟᱭᱟᱛᱳᱞᱞᱟᱦ ᱠᱷᱳᱢᱮᱭᱱᱤ ᱭᱤᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱥᱟᱦᱟᱵᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱮᱥᱨᱟᱠᱤ ᱫᱚ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱗᱙ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=Fischer2003>{{cite book|author=Michael M. J. Fischer|title=Iran: From Religious Dispute to Revolution|url=https://books.google.com/books?id=QzDMzTWRnFIC&pg=PA222|year=2003|publisher=[[University of Wisconsin Press]]|location=Madison, WI|isbn=978-0-299-18473-5|page=222}}</ref> ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱱᱟᱡᱤᱦ ᱢᱤᱫ ᱥᱤ.ᱟᱭ.ᱮ. ᱮᱡᱮᱱᱴ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱫᱳᱥ ᱠᱚ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite journal|author=Eric Rouleau|title=Khomeini's Iran|journal=[[Foreign Affairs]]|year=1980|volume=59|issue=1|pages=1–20|jstor=20040651|doi=10.2307/20040651|author-link=Eric Rouleau}}</ref> ᱒᱘ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱙ ᱨᱮ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱱᱟᱡᱤᱦ ᱫᱚ ᱦᱩᱫᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱚᱪᱚᱜ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ<ref name=nikaz80/><ref>{{cite news|title=Iran leader fires national oil firm head|access-date=8 August 2013|newspaper=St. Petersburg Times|date=29 September 1979|agency=AP|location=London |url=https://news.google.com/newspapers?id=5UxSAAAAIBAJ&sjid=b3wDAAAAIBAJ&pg=6815,3494337&dq=hasan+nazih&hl=en}}</ref> ᱟᱨ ᱡᱚᱨ ᱛᱮ ᱩᱠᱩ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱮ ᱠᱷᱮᱢᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name=Fischer2003/> ᱱᱟᱡᱤᱦ ᱮ ᱜᱷᱚᱥᱬᱟ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱟᱦᱫᱤ ᱵᱟᱡᱟᱨᱜᱟᱱ ᱟᱨ ᱠᱷᱳᱢᱮᱭᱱᱤ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱮᱱᱮᱞ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱮ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=Fischer2003/> ᱟᱞᱤ ᱟᱠᱵᱚᱨ ᱢᱳᱭᱤᱱᱯᱷᱟᱨ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱦᱚᱸᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱡᱤᱦ ᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ NIOC ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite book |author=Shaul Bakhash|title=The Politics of Oil and Revolution in Iran: A Staff Paper|url=https://books.google.com/books?id=ytIm_6x4b78C&pg=PA13 |year=1982|publisher=Brookings Institution Press|isbn=978-0-8157-1776-8|page=13|location=Washington, D.C.|author-link=Shaul Bakhash}}</ref><ref>{{cite book|author=Dilip Hiro|title=Iran Under the Ayatollahs|url=https://archive.org/details/iranunderayatoll0000hiro|url-access=registration |year=1987|publisher=Routledge & Kegan Paul|isbn=978-0-7102-1123-1|location=London|author-link=Dilip Hiro|page=[https://archive.org/details/iranunderayatoll0000hiro/page/131 131]}}</ref> ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱯᱨᱚᱥᱤᱠᱤᱭᱩᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱱᱟᱡᱤᱦ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱢᱟᱢᱞᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱛᱤᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=Fischer2003/> == ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱜᱟ ᱟᱨ ᱜᱩᱨ == ᱱᱟᱡᱤᱦ ᱫᱚ ᱑᱙۷᱙ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱤᱨᱭᱚᱱ ᱨᱤᱛᱩ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱫᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮᱭ ᱵᱟᱥᱟ ᱮᱱᱟ,<ref name=sahimimuham18sep/><ref>{{cite news|title=Bani Sadr criticizes Khomeini for Iran's problems|newspaper=Spokane Daily Chronicle|access-date=15 February 2013|date=30 July 1981|agency=AP|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1338&dat=19810730&id=QTwaAAAAIBAJ&sjid=UycEAAAAIBAJ&pg=6953,3865042|location=Paris}}</ref> ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱟᱥᱨᱚᱭ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=naz95/> ᱱᱟᱡᱤᱦ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱙ ᱨᱮ ᱯᱷᱨᱤᱰᱚᱢ ᱢᱩᱵᱷᱢᱮᱱᱴ ᱦᱚᱸᱭ ᱵᱟᱹᱜᱤᱭᱟᱫᱟ ᱾<ref name=Chehabi1990/> ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱜᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱓ ᱨᱮ ᱯᱷᱨᱚᱱᱴ ᱯᱷᱚᱨ ᱫᱤ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱥᱳᱵᱷᱮᱨᱮᱱᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite book|author=Ehteshami Anous|isbn=978-0-415-10879-9|page=14|title=After Khomeini: The Iranian Second Republic|publisher=Routledge, Chapman & Hall|url=https://books.google.com/books?id=nQ_GC9O4Y1kC&pg=PA14|year=1995|location=London; New York}}</ref> ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱯᱷᱚᱨ ᱫᱤ ᱯᱨᱤᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱮ ᱴᱨᱟᱱᱡᱤᱥᱚᱱ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱢᱮᱱᱴ ᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱒ ᱨᱮ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=naz95/><ref>{{cite web|author=WM Millward |title=Commentary No. 63: Containing Iran|url=https://nuke.fas.org/guide/iran/doctrine/com63e.htm|access-date=15 February 2013 |date=November 1995|publisher=Canadian Security Intelligence Service}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱩᱴ ᱫᱚ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ ᱨᱮ ᱱᱟᱡᱤᱦ ᱟᱜ ᱥᱟᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite journal|author1=Annabelle Sreberny-Mohammadi|author2=Ali Mohammadi|jstor=3991849|title=Post-Revolutionary Iranian Exiles: A Study in Impotence|journal=[[Third World Quarterly]]|date=January 1987|volume=9|issue=1|pages=108–129|doi=10.1080/01436598708419964}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱚᱨᱮ, ᱱᱟᱡᱤᱦ ᱫᱚ ᱟᱞᱡᱟᱭᱢᱟᱨ ᱟᱡᱟᱨ ᱛᱮᱭ ᱠᱚᱥᱴᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱒ ᱨᱮ ᱯᱮᱨᱤᱥ ᱨᱮᱭ ᱜᱩᱨ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=sahimimuham18sep/> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ == *{{Commons-inline}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐-ᱟᱱ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱒᱑ ᱡᱟᱱᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱑᱒ ᱜᱩᱨ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱞᱡᱟᱭᱢᱟᱨ ᱟᱡᱟᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱩᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱤᱱ ᱞᱟᱜᱟ ᱚᱪᱚ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱨᱤᱰᱚᱢ ᱢᱩᱵᱷᱢᱮᱱᱴ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱛᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ ᱛᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱩᱭᱡᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱯᱨᱚᱵᱟᱥᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐-ᱟᱱ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱯᱷᱚᱨ ᱫᱤ ᱰᱤᱯᱷᱮᱱᱥ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱨᱤᱰᱚᱢ ᱮᱱᱰ ᱦᱤᱣᱢᱮᱱ ᱨᱟᱭᱤᱴᱥ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱚᱭᱮᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱱ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱯᱷᱨᱚᱱᱴ (ᱤᱨᱟᱱ) ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮ ᱰᱤᱢᱮᱱᱥᱤᱭᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱩᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱟᱵᱽᱨᱤᱡᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]] t8cijeohctxsa6qcz9qmlk3hohhgiox