ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ
satwiki
https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%A9%E1%B1%AC%E1%B1%A9%E1%B1%9B_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A6%E1%B1%B4%E1%B1%9F
MediaWiki 1.47.0-wmf.3
first-letter
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ
ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ
ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ
ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ
ᱨᱮᱫ
ᱨᱮᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱪᱷᱟᱸᱪ
ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ
ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱛᱷᱚᱠ
ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
TimedText
TimedText talk
ᱢᱳᱰᱩᱞ
ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
Event
Event talk
ᱥᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ
0
1041
192156
131711
2026-05-20T14:04:54Z
SubasMurmu
63
নাম সংশোধন
192156
wikitext
text/x-wiki
{{infobox person
| name = ᱥᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ
| native_name = সাগরাম হাঁসদা(মাঝি)
| native_name_lang = bn
| image = Sagram Majhi (Hasda).jpg
| birth_date = ᱑᱗ ᱢᱮ ᱑᱙᱐᱑
| birth_place = [[ᱨᱟᱡᱽᱥᱟᱦᱤ]]
| death_date = ᱗ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱘
| death_place = [[ᱨᱟᱡᱽᱥᱟᱦᱤ]], ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ
| nationality = ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥᱤ
| occupation = ᱨᱟᱡᱟᱨᱤ, ᱤᱣᱯᱤ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ
| party =
| children =
}}
'''ᱥᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ''' (᱑᱗ ᱢᱮ ᱑᱙᱐᱑ - ᱗ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱘) ᱵᱤᱨ ᱢᱩᱠᱛᱤᱡᱩᱫᱽᱫᱷᱚ ᱥᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱥᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ ᱥᱮ ᱥᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱢᱟᱺᱧᱡᱽᱦᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱰᱷᱤᱨᱮ ᱩᱯᱲᱩᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱨᱟᱡᱽᱥᱟᱦᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱨᱟᱡᱽᱥᱟᱹᱦᱤ ᱡᱤᱞᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱳᱫᱟᱜᱟᱲᱤ ᱛᱷᱟᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽᱯᱩᱨ ᱟᱛᱚ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱟᱛᱚ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱥᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱞᱤ ᱛᱮ ᱫᱚ ᱢᱟᱞᱠᱚᱢᱞᱟ ᱢᱮᱱ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣᱟ ᱾ ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱤᱚᱢ ᱨᱮᱱ ᱯᱨᱚᱛᱷᱚᱢ ᱥᱟᱨᱛᱷᱚᱠ ᱨᱟᱡᱽᱱᱤᱛᱤᱠ ᱦᱤᱥᱮᱸᱵᱛᱮ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱱᱟ ᱠᱷᱟᱛᱟᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱠ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱚᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱗᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱠᱛᱤᱡᱩᱫᱽᱫᱷᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱱᱮᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱨᱚᱱᱟᱨᱛᱷᱤ (refugee) ᱠᱮᱢᱯ ᱟᱹᱪᱩᱨ ᱟᱹᱪᱩᱨ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱞᱟᱫ ᱮᱴᱟᱜ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱡᱟᱹᱛ ᱨᱮᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱟᱛᱮᱜ ᱢᱩᱠᱛᱤᱡᱩᱫᱽᱫᱷᱚ ᱨᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱩᱫᱜᱟᱹᱣ ᱮ ᱮᱢᱟᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱱᱟᱭ ᱾
== ᱡᱟᱱᱟᱢ ==
ᱥᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ|ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱤᱥᱚᱢ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱨᱟᱡᱽᱥᱟᱦᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱨᱟᱡᱽᱥᱟᱹᱦᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱜᱳᱫᱟᱜᱟᱲᱤ ᱛᱷᱟᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽᱯᱩᱨ (ᱥᱟᱱᱛᱟᱞᱤ ᱛᱮ ᱢᱟᱞᱠᱚᱢᱞᱟ) ᱟᱛᱚ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾
== ᱜᱩᱨ ==
᱗ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱙
== ᱨᱟᱡᱽᱱᱤᱛᱤ ==
ᱡᱩᱠᱛᱚᱯᱷᱨᱚᱱᱴ ᱱᱤᱨᱵᱟᱪᱚᱱ (Juktafront Nirbachan-1954) ː ᱯᱩᱨᱩᱵ
ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱢᱹᱮᱞᱹᱮ (MLA)᱑᱙᱕᱔<ref>{{cite news |last1=Tribune |first1=Bangla |title=সাগারাম মাঝি: সমতলের যে আদিবাসী মুক্তিযোদ্ধাকে সবাই ভুলে গেছে |url=https://bangla-archive.dhakatribune.com/bangladesh/2020/03/03/34982 |publisher=Bangla Tribune |access-date=2023-05-17 |archive-date=2023-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230517174355/https://bangla-archive.dhakatribune.com/bangladesh/2020/03/03/34982 |url-status=dead }}</ref> ᱾
ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ (Union Parishad Chairman-1957) ː ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱑᱙᱕᱗ ᱾
᱑᱙᱗᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱤᱥᱟᱹᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱴᱨᱮᱱᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱷᱨᱤᱰᱚᱢ ᱯᱷᱟᱭᱴᱟᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱮᱵᱟ==
᱑᱙᱖᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱯᱨᱚᱫᱟᱭᱤᱠ ᱫᱟᱝᱜᱟ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱥᱤ ᱭᱮ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱜᱳᱜᱨᱟᱢ ᱟᱛᱚ ᱨᱮ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱠᱚᱢᱯᱞᱮᱠᱥ ᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱫᱟ ᱾
==ᱥᱤᱠᱠᱷᱟᱹ ᱵᱤᱥᱛᱟᱨ==
ᱨᱟᱡᱽᱥᱟᱦᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱫᱟᱜᱟᱲᱤ ᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱴᱛᱩᱞᱤ, ᱢᱚᱫᱷᱩᱢᱟᱴ ᱟᱨ ᱥᱤᱛᱚᱞᱯᱩᱨ ᱟᱛᱚ ᱨᱮ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱤᱥᱠᱩᱞ ᱮ ᱵᱤᱨᱤᱫ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱥᱚᱝᱜᱮ ᱠᱟᱛᱮᱜ ᱯᱟᱱᱤᱦᱟᱨᱟ ᱯᱟᱵᱽᱞᱤᱠ ᱞᱟᱭᱵᱨᱮᱨᱤ ᱠᱚ ᱵᱤᱨᱤᱫ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱧᱮᱛᱚᱜ ᱚᱱᱟ ᱞᱟᱭᱵᱨᱮᱨᱤ ᱨᱮ ᱓᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱵ ᱰᱷᱤᱨ ᱰᱚᱠᱩᱢᱮᱱᱴᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱦᱟ ᱟᱪᱚ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱑᱙᱕᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱥᱟᱦᱤ ᱨᱮ ᱦᱳᱥᱴᱮᱞ ᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱚᱠᱟ ᱫᱚ ᱧᱮᱛᱚᱜ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ '[[ᱥᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱦᱳᱥᱴᱮᱞ]]' ᱾
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
[[Category:!Main category]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱡ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱤᱥᱟᱹᱢ ᱥᱟᱵᱛᱟᱞ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱱᱛᱟᱞ ᱞᱤᱰᱟᱨ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱱᱛᱟᱞ ᱱᱮᱛᱟ]]
9hu6h4t030o8p5iawh6y76ogpp582yy
ᱵᱮᱫᱚ
0
1331
192178
67256
2026-05-20T19:26:34Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
192178
wikitext
text/x-wiki
'''ᱵᱮᱫᱚ''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[ᱦᱤᱱᱫᱩ]] ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱾ ᱨᱩᱥᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱚᱱᱮ ᱫᱚᱦᱚᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱨᱩᱛᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱵᱮᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱯᱟᱱᱡᱟᱭᱮᱫ ᱥᱚᱱᱟᱛᱚᱱ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱨᱚᱣᱛᱤ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱛᱚ ᱵᱮᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱥᱚᱝᱦᱤᱛᱟ, ᱵᱟᱵᱬᱮ, ᱟᱨᱚᱱᱭᱚᱠᱚ,ᱵᱮᱫᱟᱝᱜᱚ ᱟᱨ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱵᱮᱫᱚ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref>cf.http://en.wikipedia.org/wiki/Shakha.</ref>
== ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱢᱮᱱᱮᱛ ==
'ᱵᱤᱫᱽ' (ᱵᱤᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱵᱨᱫᱟᱹ ᱟᱨᱡᱟᱣ) ᱡᱟᱹᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱫᱚ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱮᱫᱚ ᱫᱚ ᱰᱥᱩᱢᱩᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ, ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱢᱟᱱ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹ ᱵᱟᱺᱫᱤ ᱾ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱫᱦᱚᱨᱚᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱫᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱟᱫᱷᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱮᱫᱚ ᱫᱚ ᱯᱩᱱ ᱦᱟᱹᱴᱤᱝ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱺ- ᱨᱳᱠ, ᱭᱚᱡᱩᱦ,ᱥᱟᱢ ᱟᱨ ᱚᱛᱷᱚᱨᱵᱚᱬᱚ ᱾ ᱵᱮᱫᱚ ᱫᱚ ᱟᱹᱛᱷᱟᱹᱣᱲᱤ ᱥᱮ ᱱᱮᱦᱚᱲ ᱛᱮ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱯᱚᱨᱚᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱢᱟᱱᱛᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟᱱᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref>cf.http://en.wikipedia.org/wiki/Poorva_Mimamsa.</ref>
ᱯᱟᱫᱚᱵᱚᱫᱽᱫᱦᱚ (ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ) ᱟᱨ ᱚᱨᱛᱷᱚᱡᱩᱠᱛᱚ ᱪᱷᱚᱸᱫᱚᱵᱚᱫᱽᱫᱷᱚ ᱵᱚᱣᱫᱤᱠᱚ ᱢᱟᱱᱛᱟᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱨᱳᱠ ᱵᱮᱫᱚ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱜᱟᱵᱟᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱚᱣᱫᱤᱠᱚ ᱢᱟᱱᱛᱟᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱢ ᱵᱮᱫᱚ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱚᱰ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱪᱷᱚᱸᱫᱚᱵᱚᱫᱽᱫᱦᱚ ᱢᱟᱱᱛᱟᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱭᱚᱡᱩᱦ ᱢᱮᱱᱮᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱨᱳᱠ ᱟᱨ ᱭᱚᱡᱩᱦ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱱᱛᱟᱨ ᱠᱚ ᱨᱚᱦᱚᱲ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛ᱾ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱛᱷᱚᱨᱵᱚᱬᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱡᱚᱜᱽᱭᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱨᱳᱠ, ᱭᱚᱞᱩᱦ ᱟᱨ ᱥᱟᱢ ᱱᱩᱠᱩ ᱯᱮᱭᱟ ᱢᱟᱱᱛᱟᱨ ᱜᱮ ᱠᱚ ᱯᱟᱲᱦᱟᱶᱟ ᱾ 'ᱵᱨᱚᱢᱦᱟ' ᱡᱚᱜᱽᱭᱚᱸ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱱ ᱵᱮᱫᱚ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱩᱨᱩᱫᱷᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱨᱳᱠ ᱵᱮᱫᱚ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱨᱚᱛᱤᱱᱤᱫᱷᱤ 'ᱦᱚᱛᱟ', ᱭᱚᱡᱩᱵᱮᱫᱚ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱨᱚᱛᱤᱱᱤᱫᱷᱤ 'ᱚᱫᱷᱚᱨᱭᱩ' ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱵᱮᱫᱚ ᱨᱤᱱᱤ ᱯᱨᱚᱛᱤᱱᱤᱫᱦᱤ 'ᱩᱫᱽᱜᱟᱛᱟ' ᱡᱚᱜᱽᱭᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱛᱷᱚᱨᱵᱚ ᱵᱮᱫᱚ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱨᱚᱛᱤᱱᱤᱫᱷᱤ ᱫᱚ 'ᱵᱨᱚᱢᱦᱟ' ᱠᱟᱱᱟᱭ , ᱡᱚᱜᱽᱭᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱤᱱᱤ ᱥᱟᱹᱠᱷᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱫᱩᱲᱩᱵ ᱟᱭ ᱾
== ᱵᱮᱫᱚ ᱟᱨ ᱟᱨᱭᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟ ==
ᱵᱮᱫᱚ ᱫᱚ ᱟᱨᱭᱚ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱟᱨ ᱚᱛᱮᱛ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱷᱱ ᱵᱟᱭ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱮᱫᱚ ᱫᱚ ᱵᱦᱚᱜᱽᱵᱟᱱᱟᱜ ᱢᱚᱪᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱰᱚᱠ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱟᱨᱭᱚ ᱠᱚ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱨᱭᱚ ᱠᱚᱫᱚ ᱜᱟᱬᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱟᱬᱟ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱚᱱᱮ ᱨᱮᱠᱚ ᱨᱮᱵᱮᱫᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱵᱮᱫᱚ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱨᱟᱝ ᱜᱮᱭᱟᱱ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮᱭᱟᱱᱟᱱ ᱢᱩᱱᱤᱨᱩᱥᱤ ᱠᱚ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱵᱤᱥᱲᱤ ᱞᱮᱱᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾
== ᱨᱳᱠ ᱵᱮᱫᱚ==
== ᱭᱚᱡᱩᱨᱵᱮᱫᱚ ==
== ᱥᱟᱢᱵᱮᱫᱚ ==
== ᱚᱛᱷᱚᱨᱵᱚ ᱵᱮᱫᱚ ==
== ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
* [https://www.jstor.org/stable/592303 Sketch of the Historical Grammar of the Rig and Atharva Vedas], Edward Vernon Arnold, Journal of the American Oriental Society
* [http://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/Veda.in.Nepal.pdf On the History and the Present State of Vedic Tradition in Nepal], Michael Witzel
* [http://www.sub.uni-goettingen.de/ebene_1/fiindolo/gretil.htm#Veda GRETIL etexts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101107022605/http://www.sub.uni-goettingen.de/ebene_1/fiindolo/gretil.htm#Veda |date=2010-11-07 }}
* [https://archive.org/stream/vedicconcordance00bloouoft#page/n7/mode/2up A Vedic Concordance], Maurice Bloomfield, Harvard University (an alphabetic index to every line, every stanza of the Vedas published before 1906)
* [http://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/VedicConcordance/ReadmeEng.html An Enlarged Electronic Version of Bloomfield's A Vedic Concordance], Harvard University
* [http://www.sacred-texts.com/hin/index.htm#vedas The Vedas at sacred-texts.com]
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
[[Category:!Main category]]
so2fj6xtficprlu7t8bmk7x5c8jjhaj
ᱭᱮᱝᱜᱳᱱ
0
2202
192160
17073
2026-05-20T15:09:13Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
192160
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| official_name = ᱭᱟᱝᱜᱳᱱ
| native_name =
| other_name = ᱨᱮᱝᱜᱩᱱ
| settlement_type = ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱨ
| image_skyline = Collage of Yangon.jpg
| imagesize = 250px
| image_caption =
| image_flag = Mm yangon.svg
| image_blank_emblem =
| pushpin_map =
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_caption =
| coordinates = {{coord|16|51|N|96|11|E|region:MM|display=inline,title}}
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = [[ᱢᱤᱭᱟᱱᱢᱟᱨ]]
| subdivision_type1 = [[Administrative divisions of Myanmar|ᱮᱞᱟᱠᱟ]]
| subdivision_name1 = [[ᱭᱟᱝᱜᱳᱱ ᱮᱞᱟᱠᱟ]]
| established_title = ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ
| established_date = {{circa|1028–1043}} CE
| leader_title = ᱢᱮᱭᱚᱨ
| leader_name = [[ᱢᱟᱶᱝ ᱢᱟᱶᱝ ᱥᱚᱭ]]
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_urban_km2 = 598.75
| area_metro_km2 = 10170
| elevation_m =
| population_density_km2 = auto
| population_blank2_title = Religions
| population_demonym =
| area_code = 01
| registration_plate = YGN
| website = {{URL|ycdc.gov.mm}}
| timezone = [[Burma Standard Time|MST]]
| utc_offset = +6:30
}}
'''ᱭᱟᱝᱜᱳᱱ''' ᱵᱟᱝᱢᱟ ᱨᱮᱝᱜᱩᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱭᱟᱱᱢᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱭᱟᱝᱜᱳᱱ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱢᱤᱭᱟᱱᱢᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news| url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4848408.stm | title =Burma's new capital stages parade |publisher=BBC News | date =27 March 2006 | accessdate =3 August 2006}}</ref> ᱮᱭᱟᱭ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱵᱟᱥᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱤᱭᱟᱱᱢᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱸᱰᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱱᱤᱡ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
ᱭᱟᱝᱜᱳᱱ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱮᱯᱟᱨ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤᱜᱟᱱ ᱜᱮ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱩᱶᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ<ref name="bygone">{{Cite news|last=Martin |first=Steven |date=30 March 2004 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3578993.stm |title=Burma maintains bygone buildings |publisher=BBC News |accessdate=22 May 2006}}</ref> ᱟᱨ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱩᱥᱛᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱚᱱᱠᱟ ᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news|title=As Myanmar Modernizes, Architectural Gems Are Endangered|url=http://www.npr.org/sections/parallels/2014/06/04/299058830/as-myanmar-modernizes-architectural-gems-are-endangered|accessdate=8 April 2017|publisher=NPR|date=4 June 2014}}</ref> ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱮ ᱵᱩᱫᱽᱫᱷᱚ ᱣᱟᱜ ᱥᱤᱱᱟᱹᱢ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱜᱮᱭᱟ, ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱭᱟᱱᱢᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱤᱨᱲᱟᱹ ᱥᱣᱮᱰᱟᱜᱚᱱ ᱜᱟᱜᱳᱰᱟ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱜᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱡ ᱢᱩᱪᱟᱹᱰ ᱢᱚᱜᱚᱞ ᱥᱚᱢᱨᱟᱴ ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨ ᱥᱟᱦᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱜᱟ ᱞᱮᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾
==ᱱᱟᱜᱟᱢ==
ᱭᱟᱝᱜᱳᱱ ᱫᱚ ᱑᱑ᱥᱟᱭ ᱥᱟᱭᱟᱸᱫ ᱨᱮ ᱰᱟᱜᱳᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱳᱱ ᱡᱟᱹᱛ ᱦᱚᱲ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱚ ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱵᱚᱨᱢᱟ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱚᱵᱚᱞ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>Founded during the reign of King Pontarika, per {{cite book | title=Legendary History of Burma and Arakan | year=1882 | author=Charles James Forbes Smith-Forbes | publisher=The Government Press | page=20}}; the king's reign was 1028 to 1043 per {{cite book | last = Harvey| first = G. E.| title = History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824 | publisher=Frank Cass & Co. Ltd | year = 1925| location = London | page=368}}</ref> ᱰᱟᱜᱳᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱠᱮᱶᱴᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱗᱕᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱟ ᱟᱞᱚᱣᱝᱜᱽ ᱯᱮᱭᱟ ᱰᱟᱜᱳᱱ ᱜᱚᱵᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱭᱟᱝᱜᱳᱱ ᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱤᱝᱨᱮᱡᱽ-ᱵᱚᱨᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱤᱝᱨᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱠᱚ ᱫᱚᱠᱷᱚᱞ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱵᱚᱨᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲᱟᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱘᱔᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱥᱮᱸᱜᱮᱞ ᱛᱮ ᱢᱮᱴᱟᱣ ᱩᱛᱟᱹᱨ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=mcy>{{Cite book| title=Megacity yangon: transformation processes and modern developments | author=Kyaw Kyaw | isbn=3-8258-0042-3 |editor1=Frauke Krass |editor2=Hartmut Gaese |editor3=Mi Mi Kyi | pages=333–334 | publisher=Lit Verlag | location=Berlin | year=2006}}</ref>
᱑᱘᱕᱒ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱤᱝᱨᱮᱡᱽ-ᱵᱚᱨᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱤᱝᱨᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱟᱨ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱵᱚᱨᱢᱟ ᱜᱚᱴᱟ ᱟᱨᱫᱚᱲᱦᱟ ᱠᱚ ᱫᱚᱠᱷᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱭᱟᱝᱜᱳᱱ ᱫᱚ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱜᱚᱵᱚᱞ ᱵᱚᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱣᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱘᱕᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱚᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱱᱚᱶᱟ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="autogenerated4">{{cite web|url=http://www.bookrags.com/Yangon |title=Yangon Summary Review and Analysis |publisher=Bookrags.com |date=17 October 2005 |accessdate=17 April 2010}}</ref> ᱫᱟᱨᱮ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱞᱮᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱧᱮᱞ ᱛᱮ "ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱱᱟᱜᱟᱨ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾
ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱭᱟᱱᱢᱟᱨ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱙᱔᱒ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱔᱕ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱡᱟᱯᱟᱱᱤᱡᱽ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱚᱵᱚᱞ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱚᱨᱢᱟ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱭᱟᱝᱜᱳᱱ ᱫᱚ ᱚᱸᱰᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾
==ᱚᱛᱱᱚ==
ᱭᱟᱝᱜᱳᱱ ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱭᱟᱝᱜᱳᱱ ᱟᱨ ᱵᱟᱜᱳ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱩᱞᱢᱤᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱛᱟᱵᱟᱱ ᱥᱟᱹᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱩᱨᱥᱩᱯᱩᱨ ᱓᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱜᱟᱱ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱦᱤᱲᱟᱹᱵ ᱛᱟᱞᱢᱟ GMT +6:30 ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱭᱟᱝᱜᱳᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱭᱫᱟᱜ ᱫᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱚᱫᱟ ᱫᱷᱟᱨᱟ ᱜᱮᱭᱟ ᱾<ref name=Peel>{{cite journal | author=Peel, M. C. and Finlayson, B. L. and McMahon, T. A. | year=2007 | title=Updated world map of the Köppen–Geiger climate classification | journal=Hydrol. Earth Syst. Sci. | volume=11 | issue=5 | pages=1633–1644 | doi=10.5194/hess-11-1633-2007 | url=http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.pdf | issn=1027-5606 | archive-date=2012-02-03 | access-date=2018-11-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120203170339/http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.pdf | url-status=dead }}</ref> ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱡᱟᱹᱯᱩᱫ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱜᱮᱭᱟ, ᱢᱮᱱᱫᱚ ᱢᱮ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱫᱚ ᱦᱚᱭᱦᱤᱥᱤᱫ ᱥᱟᱹᱠᱷᱤᱫ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱜᱮ ᱫᱟᱜ ᱫᱚᱭ ᱡᱟᱹᱲᱤᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱞᱚᱞᱚᱥᱚᱝ ᱒᱙° ᱠᱷᱚᱱ ᱓᱖° ᱥᱮᱞᱥᱤᱭᱚᱥ ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱨᱮ ᱑᱘° ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱕° ᱥᱮᱞᱥᱤᱭᱚᱱ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱥᱟᱯᱟᱲᱟᱣ ᱒᱐᱑᱘]]
6dtwjytnrk7rhrfecsessn899qdoa84
ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ
0
4713
192179
146595
2026-05-21T04:23:58Z
MT731
2184
MT731 ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ
146595
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ
| settlement_type = [[ᱛᱮᱞᱮᱝᱜᱟᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| image_skyline = A_typical_charminar_evening.jpg
| image_alt =
| image_caption = [[ᱪᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱨ|ᱪᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱨ ᱚᱲᱟᱜ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱮᱭᱱᱚᱨᱚᱢᱟ
| image_map = India - Telangana - Hyderabad (new).svg
| map_caption = ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱮᱞᱮᱝᱜᱟᱱᱟ ᱨᱮ
| coordinates = {{coord|17.366|78.476}}
| coor_pinpoint = ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{IND}}
| subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name1 = [[ᱛᱮᱞᱮᱝᱜᱟᱱᱟ]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| established_title = ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ
| established_date =
| seat_type = ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ
| seat = [[ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ]]
| area_total_km2 = ᱒᱑᱗
| area_footnotes =
| population_as_of = ᱒᱐᱑᱑
| population_total = ᱓,᱙᱔᱓,᱓᱒᱓
| population_footnotes =
| population_urban = ᱑᱐᱐%
| population_density_km2 = auto
| demographics_type1 = ᱦᱚᱲ ᱮᱞ
| demographics1_title1 = ᱥᱮᱪᱮᱫ
| demographics1_info1 = ᱘᱓.᱒᱕%
| demographics1_title2 = ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ
| demographics1_info2 = ᱙᱕᱔
| leader_title = ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚᱞᱮᱠᱴᱚᱨ
| leader_name = ᱥᱢᱴ. ᱥᱣᱮᱛᱟ ᱢᱚᱦᱟᱱᱛᱤ, IAS<ref>{{URL|https://hyderabad.telangana.gov.in/about-district/whos-who/}}</ref>
| leader_title1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ|ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚᱨᱵᱟᱨ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| leader_name1 = ᱑. [[ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ]], ᱒. [[ᱥᱤᱠᱟᱱᱫᱽᱨᱚᱵᱟᱫᱽ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱥᱤᱠᱟᱱᱫᱽᱨᱚᱵᱟᱫᱽ]]
| leader_title2 = [[ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚᱨᱵᱟᱨ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| leader_name2 = ᱑.[[ᱢᱩᱥᱤᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱢᱩᱥᱤᱨᱟᱵᱟᱫᱽ]], ᱒.[[ᱢᱟᱞᱟᱠᱯᱮᱴ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱢᱟᱞᱟᱠᱯᱮᱴ]], ᱓.[[ᱟᱢᱵᱮᱨᱯᱮᱴ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱟᱢᱵᱮᱨᱯᱮᱴ]], ᱔.[[ᱠᱷᱮᱭᱟᱨᱛᱟᱵᱟᱫᱽ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱠᱷᱮᱭᱟᱨᱛᱟᱵᱟᱫᱽ]], ᱕.[[ᱡᱩᱵᱤᱞᱤ ᱵᱤᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱡᱩᱵᱤᱞᱤ ᱵᱤᱨ]], ᱖.[[ᱥᱚᱱᱚᱛᱷᱱᱚᱜᱚᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱥᱚᱱᱚᱛᱷᱱᱚᱜᱚᱨ]], ᱗.[[ᱠᱟᱨᱶᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱠᱟᱨᱶᱟ]], ᱘.[[ᱱᱟᱢᱯᱟᱞᱞᱤ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱱᱟᱢᱯᱟᱞᱞᱤ]], ᱙.[[ᱜᱚᱥᱟᱢᱚᱦᱚᱞ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱜᱚᱥᱟᱢᱚᱦᱚᱞ]], ᱑᱐.[[ᱪᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱪᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱨ]], ᱑᱑.[[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱟᱭᱚᱱᱜᱩᱴᱴᱩ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱟᱭᱚᱱᱜᱩᱴᱴᱩ]], ᱑᱒.[[ᱭᱟᱠᱩᱛᱯᱩᱨᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱭᱟᱠᱩᱛᱯᱩᱨᱟ]], ᱑᱓.[[ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨᱯᱩᱨᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨᱯᱩᱨᱟ]], ᱑᱔.[[ᱥᱤᱠᱟᱱᱫᱽᱨᱚᱵᱟᱫᱽ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱥᱤᱠᱟᱱᱫᱽᱨᱚᱵᱟᱫᱽ]], ᱑᱕.[[ᱥᱤᱠᱟᱱᱫᱽᱨᱚᱵᱟᱫᱽ ᱠᱚᱱᱴᱚᱱᱢᱮᱸᱴ (ᱮᱥᱥᱤ) ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱥᱤᱠᱟᱱᱫᱽᱨᱚᱵᱟᱫᱽ ᱠᱚᱱᱴᱚᱱᱢᱮᱸᱴ]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐
| registration_plate =
| blank_name_sec1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ|ᱢᱩᱬ ᱰᱟᱦᱟᱨ]]
| blank_info_sec1 = [[ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱔᱔ (ᱥᱤᱧᱚᱛ)|NH-44]], [[ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱖᱕ (ᱥᱤᱧᱚᱛ)|NH-65]], [[ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱑᱖᱓ (ᱥᱤᱧᱚᱛ)|NH-163]], [[ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱗᱖᱕ (ᱥᱤᱧᱚᱛ)|NH-765]],
| blank_name_sec2 = Average annual precipitation
| blank_info_sec2 = 786.8 mm
| website = {{URL|http://www.hyderabad.telangana.gov.in}}
| official_name =
}}
'''ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱛᱮᱞᱮᱝᱜᱟᱱᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱦᱟᱱᱚᱜᱚᱨ (metropolitan) ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱠᱚᱞᱮᱠᱴᱚᱨ (collector), ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱭᱮᱥ (IAS) ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱹᱪᱩ ᱠᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱛᱮᱞᱮᱝᱜᱟᱱᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱤᱫ ᱱᱤᱨᱟᱹᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱟᱨ ᱢᱩᱥᱞᱟᱹ ᱢᱤᱫ ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
== ᱱᱟᱜᱟᱢ ==
ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱟᱛᱨᱟᱯᱷ-ᱤ-ᱵᱟᱞᱫᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱵᱟᱜᱷᱟᱴ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱢᱮᱥᱟᱭᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱾ ᱵᱟᱜᱷᱟᱛ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮ ᱟᱛᱨᱟᱯᱷ-ᱤ-ᱵᱟᱞᱫᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱓᱑-᱓᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱠᱟᱱ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱠᱚ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ [[ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱵᱮᱱᱟᱣᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱩᱞᱵᱟᱨᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱥᱟ ᱭᱮᱱᱟ, ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱮᱦᱵᱩᱵᱽᱱᱟᱜᱟᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱨᱤᱠᱤ ᱛᱟᱞᱩᱠ, ᱢᱮᱰᱟᱠ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱠᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱸ ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱥᱟᱭᱮᱱᱟ ᱾<ref name="ap">{{cite web | url=http://www.aplegislature.org/c/document_library/get_file?uuid=e7f895b2-fcc2-456e-9f89-4f674bde3a6f&groupId=11343 | title=Hyderabad Legislative Assembly | publisher=AP Legislature | work=ECI | accessdate=14 October 2014 | deadurl=yes | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130804032941/http://www.aplegislature.org/c/document_library/get_file?uuid=e7f895b2-fcc2-456e-9f89-4f674bde3a6f&groupId=11343 | archivedate=4 August 2013 | df=dmy-all }}</ref> ᱑᱙᱗᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱦᱟᱭᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱵᱟᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮᱱᱟ ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ [[ᱨᱟᱝᱜᱟᱨᱮᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱟᱹᱛᱩ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] (Hyderabad Urban District) ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱾ ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱟᱹᱛᱩ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱪᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱨ, ᱜᱚᱞᱠᱚᱱᱰᱟ, ᱢᱩᱥᱤᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱟᱨ ᱥᱤᱠᱚᱱᱫᱮᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱮᱢᱟᱱ ᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱛᱟᱞᱩᱠ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱨᱟᱝᱜᱟ ᱨᱮᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ ᱧᱩᱢ ᱟᱨᱩ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name='Statoids'>{{cite web | url = http://www.statoids.com/yin.html | title = Districts of India | accessdate = 2011-10-11 | last = Law | first = Gwillim | date = 2011-09-25 | work = Statoids}}</ref>
==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ==
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱓,᱙᱔᱓,᱓᱒᱓ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱕᱑ᱹ᱔᱕ % ᱫᱚ ᱦᱤᱱᱫᱩ, ᱔᱓ᱹ᱘᱙ % ᱫᱚ ᱢᱩᱥᱞᱟᱹ, ᱒ᱹ᱒᱒ % ᱠᱤᱨᱤᱥᱛᱟᱱ, ᱐ᱹ᱕ % ᱡᱮᱭᱱ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ, ᱐ᱹ᱒᱙ % ᱥᱤᱠᱷ ᱫᱚᱷᱨᱚᱢ ᱟᱨ ᱐ᱹ᱐᱓ % ᱵᱩᱣᱫᱷ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ<ref>[https://www.census2011.co.in/data/religion/district/122-hyderabad.html] Hyderabad District Religion Census 2011</ref> ᱟᱨ ᱑ᱹ᱕᱘ % ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱚᱠᱟ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="census2011">{{cite web| title = C-1 Population By Religious Community | url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/c-01.html| publisher = Government of India, Ministry of Home Affairs| accessdate =11 May 2016}} On this page, select "Andhra Pradesh" from the download menu. "District – Hyderabad" is at line 672 of the excel file.</ref> ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞᱥᱚᱝ ᱫᱚ ᱞᱤᱵᱮᱨᱤᱭᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ<ref name="cia">{{cite web | author = US Directorate of Intelligence | title = Country Comparison:Population | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html | accessdate = 2011-10-01 | quote = Liberia 3,786,764 July 2011 est. | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927165947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html | url-status = dead }}</ref> ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱯᱚᱱᱚᱛ (US) ᱚᱨᱮᱜᱟᱶ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞᱥᱚᱝ ᱥᱟᱶ ᱥᱩᱨᱥᱩᱯᱩᱨ ᱠᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ<ref>{{cite web
|url=http://2010.census.gov/2010census/data/apportionment-pop-text.php
|title=2010 Resident Population Data
|publisher=U. S. Census Bureau
|accessdate=2011-09-30
|quote=Oregon 3,943,323
|deadurl=yes
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131019160532/http://2010.census.gov/2010census/data/apportionment-pop-text.php
|archivedate=2013-10-19
|df=
}}</ref>
ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱖᱔᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱕᱗ ᱟᱱᱟᱜ ᱨᱮᱸᱠ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=districtcensus>{{cite web | url = http://www.census2011.co.in/district.php | title = District Census 2011 | accessdate = 2011-09-30 | year = 2011 | publisher = Census2011.co.in}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱵᱟᱹᱰ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱔ᱹ᱗᱑ % ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱒᱐᱐᱑-᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱾ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱙᱔᱓ ᱠᱩᱲᱤ ᱨᱮ ᱑᱐᱐᱐ ᱠᱚᱲ ᱟᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱘᱐ᱹ᱙᱖ % ᱾<ref name=districtcensus />{{historical populations|11=1901|12=4,99,082|13=1911|14=6,27,720|15=1921|16=5,56,913|17=1931|18=5,88,217|19=1941|20=8,10,790|21=1951|22=10,83,634|23=1961|24=11,91,668|25=1971|26=16,82,284|27=1981|28=22,51,009|29=1991|30=31,45,939|31=2001|32=38,29,753|33=2011|34=39,43,323|percentages=pagr|footnote=source:<ref>[http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A2_Data_Table.html Decadal Variation In Population Since 1901]</ref>|align=middle}}
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
== ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ ==
* [http://www.hyderabad.telangana.gov.in/ Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171127235710/http://hyderabad.telangana.gov.in/ |date=2017-11-27 }}
* [http://www.tsewallet.com/hyderabad-district-map-revenue-mandals-village-names-list/ Hyderabad new district map with villages and mandals list 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180708104053/http://www.tsewallet.com/hyderabad-district-map-revenue-mandals-village-names-list/ |date=2018-07-08 }}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱮᱞᱮᱝᱜᱟᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ]]
rg6h8sijbjeeliwdeg3igus7bn5g47d
192183
192179
2026-05-21T04:26:31Z
MT731
2184
192183
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ
| settlement_type = [[ᱛᱮᱞᱮᱝᱜᱟᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| image_skyline = A_typical_charminar_evening.jpg
| image_alt =
| image_caption = [[ᱪᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱨ|ᱪᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱨ ᱚᱲᱟᱜ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱮᱭᱱᱚᱨᱚᱢᱟ
| image_map = India - Telangana - Hyderabad (new).svg
| map_caption = ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱮᱞᱮᱝᱜᱟᱱᱟ ᱨᱮ
| coordinates = {{coord|17.366|78.476}}
| coor_pinpoint = ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{IND}}
| subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name1 = [[ᱛᱮᱞᱮᱝᱜᱟᱱᱟ]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| established_title = ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ
| established_date =
| seat_type = ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ
| seat = [[ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ]]
| area_total_km2 = ᱒᱑᱗
| area_footnotes =
| population_as_of = ᱒᱐᱑᱑
| population_total = ᱓,᱙᱔᱓,᱓᱒᱓
| population_footnotes =
| population_urban = ᱑᱐᱐%
| population_density_km2 = auto
| demographics_type1 = ᱦᱚᱲ ᱮᱞ
| demographics1_title1 = ᱥᱮᱪᱮᱫ
| demographics1_info1 = ᱘᱓.᱒᱕%
| demographics1_title2 = ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ
| demographics1_info2 = ᱙᱕᱔
| leader_title = ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚᱞᱮᱠᱴᱚᱨ
| leader_name = ᱥᱢᱴ. ᱥᱣᱮᱛᱟ ᱢᱚᱦᱟᱱᱛᱤ, IAS<ref>{{URL|https://hyderabad.telangana.gov.in/about-district/whos-who/}}</ref>
| leader_title1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ|ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚᱨᱵᱟᱨ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| leader_name1 = ᱑. [[ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ]], ᱒. [[ᱥᱤᱠᱟᱱᱫᱨᱚᱵᱟᱫᱽ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱥᱤᱠᱟᱱᱫᱨᱚᱵᱟᱫᱽ]]
| leader_title2 = [[ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚᱨᱵᱟᱨ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| leader_name2 = ᱑.[[ᱢᱩᱥᱤᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱢᱩᱥᱤᱨᱟᱵᱟᱫᱽ]], ᱒.[[ᱢᱟᱞᱟᱠᱯᱮᱴ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱢᱟᱞᱟᱠᱯᱮᱴ]], ᱓.[[ᱟᱢᱵᱮᱨᱯᱮᱴ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱟᱢᱵᱮᱨᱯᱮᱴ]], ᱔.[[ᱠᱷᱮᱭᱟᱨᱛᱟᱵᱟᱫᱽ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱠᱷᱮᱭᱟᱨᱛᱟᱵᱟᱫᱽ]], ᱕.[[ᱡᱩᱵᱤᱞᱤ ᱵᱤᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱡᱩᱵᱤᱞᱤ ᱵᱤᱨ]], ᱖.[[ᱥᱚᱱᱚᱛᱷᱱᱚᱜᱚᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱥᱚᱱᱚᱛᱷᱱᱚᱜᱚᱨ]], ᱗.[[ᱠᱟᱨᱶᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱠᱟᱨᱶᱟ]], ᱘.[[ᱱᱟᱢᱯᱟᱞᱞᱤ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱱᱟᱢᱯᱟᱞᱞᱤ]], ᱙.[[ᱜᱚᱥᱟᱢᱚᱦᱚᱞ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱜᱚᱥᱟᱢᱚᱦᱚᱞ]], ᱑᱐.[[ᱪᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱪᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱨ]], ᱑᱑.[[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱟᱭᱚᱱᱜᱩᱴᱴᱩ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱟᱭᱚᱱᱜᱩᱴᱴᱩ]], ᱑᱒.[[ᱭᱟᱠᱩᱛᱯᱩᱨᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱭᱟᱠᱩᱛᱯᱩᱨᱟ]], ᱑᱓.[[ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨᱯᱩᱨᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨᱯᱩᱨᱟ]], ᱑᱔.[[ᱥᱤᱠᱟᱱᱫᱨᱚᱵᱟᱫᱽ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱥᱤᱠᱟᱱᱫᱨᱚᱵᱟᱫᱽ]], ᱑᱕.[[ᱥᱤᱠᱟᱱᱫᱨᱚᱵᱟᱫᱽ ᱠᱚᱱᱴᱚᱱᱢᱮᱸᱴ (ᱮᱥᱥᱤ) ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱥᱤᱠᱟᱱᱫᱨᱚᱵᱟᱫᱽ ᱠᱚᱱᱴᱚᱱᱢᱮᱸᱴ]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐
| registration_plate =
| blank_name_sec1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ|ᱢᱩᱬ ᱰᱟᱦᱟᱨ]]
| blank_info_sec1 = [[ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱔᱔ (ᱥᱤᱧᱚᱛ)|NH-44]], [[ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱖᱕ (ᱥᱤᱧᱚᱛ)|NH-65]], [[ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱑᱖᱓ (ᱥᱤᱧᱚᱛ)|NH-163]], [[ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱗᱖᱕ (ᱥᱤᱧᱚᱛ)|NH-765]],
| blank_name_sec2 = Average annual precipitation
| blank_info_sec2 = 786.8 mm
| website = {{URL|http://www.hyderabad.telangana.gov.in}}
| official_name =
}}
'''ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱛᱮᱞᱮᱝᱜᱟᱱᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱦᱟᱱᱚᱜᱚᱨ (metropolitan) ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱠᱚᱞᱮᱠᱴᱚᱨ (collector), ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱭᱮᱥ (IAS) ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱹᱪᱩ ᱠᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱛᱮᱞᱮᱝᱜᱟᱱᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱤᱫ ᱱᱤᱨᱟᱹᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱟᱨ ᱢᱩᱥᱞᱟᱹ ᱢᱤᱫ ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
== ᱱᱟᱜᱟᱢ ==
ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱟᱛᱨᱟᱯᱷ-ᱤ-ᱵᱟᱞᱫᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱵᱟᱜᱷᱟᱴ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱢᱮᱥᱟᱭᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱾ ᱵᱟᱜᱷᱟᱛ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮ ᱟᱛᱨᱟᱯᱷ-ᱤ-ᱵᱟᱞᱫᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱓᱑-᱓᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱠᱟᱱ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱠᱚ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ [[ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱵᱮᱱᱟᱣᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱩᱞᱵᱟᱨᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱥᱟ ᱭᱮᱱᱟ, ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱮᱦᱵᱩᱵᱽᱱᱟᱜᱟᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱨᱤᱠᱤ ᱛᱟᱞᱩᱠ, ᱢᱮᱰᱟᱠ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱠᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱸ ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱥᱟᱭᱮᱱᱟ ᱾<ref name="ap">{{cite web | url=http://www.aplegislature.org/c/document_library/get_file?uuid=e7f895b2-fcc2-456e-9f89-4f674bde3a6f&groupId=11343 | title=Hyderabad Legislative Assembly | publisher=AP Legislature | work=ECI | accessdate=14 October 2014 | deadurl=yes | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130804032941/http://www.aplegislature.org/c/document_library/get_file?uuid=e7f895b2-fcc2-456e-9f89-4f674bde3a6f&groupId=11343 | archivedate=4 August 2013 | df=dmy-all }}</ref> ᱑᱙᱗᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱵᱟᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮᱱᱟ ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ [[ᱨᱟᱝᱜᱟᱨᱮᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱟᱹᱛᱩ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] (Hyderabad Urban District) ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱾ ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱟᱹᱛᱩ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱪᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱨ, ᱜᱚᱞᱠᱚᱱᱰᱟ, ᱢᱩᱥᱤᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱟᱨ ᱥᱤᱠᱚᱱᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱮᱢᱟᱱ ᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱛᱟᱞᱩᱠ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱨᱟᱝᱜᱟ ᱨᱮᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ ᱧᱩᱢ ᱟᱨᱩ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name='Statoids'>{{cite web | url = http://www.statoids.com/yin.html | title = Districts of India | accessdate = 2011-10-11 | last = Law | first = Gwillim | date = 2011-09-25 | work = Statoids}}</ref>
==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ==
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱓,᱙᱔᱓,᱓᱒᱓ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱕᱑ᱹ᱔᱕ % ᱫᱚ ᱦᱤᱱᱫᱩ, ᱔᱓ᱹ᱘᱙ % ᱫᱚ ᱢᱩᱥᱞᱟᱹ, ᱒ᱹ᱒᱒ % ᱠᱤᱨᱤᱥᱛᱟᱱ, ᱐ᱹ᱕ % ᱡᱮᱭᱱ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ, ᱐ᱹ᱒᱙ % ᱥᱤᱠᱷ ᱫᱚᱷᱨᱚᱢ ᱟᱨ ᱐ᱹ᱐᱓ % ᱵᱩᱣᱫᱷ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ<ref>[https://www.census2011.co.in/data/religion/district/122-hyderabad.html] Hyderabad District Religion Census 2011</ref> ᱟᱨ ᱑ᱹ᱕᱘ % ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱚᱠᱟ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="census2011">{{cite web| title = C-1 Population By Religious Community | url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/c-01.html| publisher = Government of India, Ministry of Home Affairs| accessdate =11 May 2016}} On this page, select "Andhra Pradesh" from the download menu. "District – Hyderabad" is at line 672 of the excel file.</ref> ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞᱥᱚᱝ ᱫᱚ ᱞᱤᱵᱮᱨᱤᱭᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ<ref name="cia">{{cite web | author = US Directorate of Intelligence | title = Country Comparison:Population | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html | accessdate = 2011-10-01 | quote = Liberia 3,786,764 July 2011 est. | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927165947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html | url-status = dead }}</ref> ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱯᱚᱱᱚᱛ (US) ᱚᱨᱮᱜᱟᱶ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞᱥᱚᱝ ᱥᱟᱶ ᱥᱩᱨᱥᱩᱯᱩᱨ ᱠᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ<ref>{{cite web
|url=http://2010.census.gov/2010census/data/apportionment-pop-text.php
|title=2010 Resident Population Data
|publisher=U. S. Census Bureau
|accessdate=2011-09-30
|quote=Oregon 3,943,323
|deadurl=yes
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131019160532/http://2010.census.gov/2010census/data/apportionment-pop-text.php
|archivedate=2013-10-19
|df=
}}</ref>
ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱖᱔᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱕᱗ ᱟᱱᱟᱜ ᱨᱮᱸᱠ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=districtcensus>{{cite web | url = http://www.census2011.co.in/district.php | title = District Census 2011 | accessdate = 2011-09-30 | year = 2011 | publisher = Census2011.co.in}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱵᱟᱹᱰ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱔ᱹ᱗᱑ % ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱒᱐᱐᱑-᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱾ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱙᱔᱓ ᱠᱩᱲᱤ ᱨᱮ ᱑᱐᱐᱐ ᱠᱚᱲ ᱟᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱘᱐ᱹ᱙᱖ % ᱾<ref name=districtcensus />{{historical populations|11=1901|12=4,99,082|13=1911|14=6,27,720|15=1921|16=5,56,913|17=1931|18=5,88,217|19=1941|20=8,10,790|21=1951|22=10,83,634|23=1961|24=11,91,668|25=1971|26=16,82,284|27=1981|28=22,51,009|29=1991|30=31,45,939|31=2001|32=38,29,753|33=2011|34=39,43,323|percentages=pagr|footnote=source:<ref>[http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A2_Data_Table.html Decadal Variation In Population Since 1901]</ref>|align=middle}}
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
== ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ ==
* [http://www.hyderabad.telangana.gov.in/ Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171127235710/http://hyderabad.telangana.gov.in/ |date=2017-11-27 }}
* [http://www.tsewallet.com/hyderabad-district-map-revenue-mandals-village-names-list/ Hyderabad new district map with villages and mandals list 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180708104053/http://www.tsewallet.com/hyderabad-district-map-revenue-mandals-village-names-list/ |date=2018-07-08 }}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱮᱞᱮᱝᱜᱟᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ]]
luv7wrvklnheqdj3jwrixebr2al9f6l
ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ
1
4743
192181
28557
2026-05-21T04:23:59Z
MT731
2184
MT731 ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ
28557
wikitext
text/x-wiki
{{ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱟᱯᱟᱲᱟᱣ ᱒᱐᱑᱙}}
edbo0qmbvusstpbmgryot33jdf4be4x
ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ
0
8010
192176
191991
2026-05-20T18:58:59Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
192176
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱵᱤᱨᱵᱟᱱᱴᱟ}}
{{Use Indian English|date=July 2016}}
{{Use dmy dates|date=July 2016}}
{{Infobox royalty
| name = ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ
| title =
| image = Bajal Soren Statue (cropped).jpg
| alt =
| caption = ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ ᱟᱜ ᱢᱩᱴᱷᱟᱹᱱ, ᱟᱵᱽᱫᱟᱨᱯᱩᱨ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱴᱟᱺᱰᱤ, ᱵᱚᱲᱚᱵᱟᱜᱟᱱ, [[ᱥᱤᱣᱲᱤ]], [[ᱵᱤᱨᱵᱷᱩᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱵᱤᱨᱵᱷᱩᱢ]], [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱾
| predecessor =
| successor =
| birth_name =
| birth_date =
| birth_place = [[ᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱯᱟᱦᱟᱲᱤ, ᱜᱚᱰᱰᱟ|ᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱯᱟᱦᱟᱲᱤ]], [[ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱜᱚᱰᱰᱟ]], [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱥᱤ]]
| death_date =
| death_place =
| spouse =
| full name =
| occupation = [[ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱯᱚᱱ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱞ]] ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ, [[ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ|ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]]
| royal house =
| dynasty = ᱥᱚᱨᱮᱱ
}}
'''ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ''' ᱫᱚ '''ᱵᱤᱨ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ''' ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ [[ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱯᱚᱱ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱞ]] ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱵᱤᱨᱵᱟᱱᱴᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱚᱴᱟ [[ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱯᱚᱱ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱞ]] ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱦᱚᱸ (᱑᱘᱕᱕-᱑᱘᱕᱖) ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱦᱩᱞ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱞ ᱦᱩᱞ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮᱜᱮ ᱑᱘᱕᱐-᱕᱕ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ [[ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱟᱢᱨᱟᱡᱽ]] ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱟᱡᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref>{{Cite web |url=http://www.vidyasagar.ac.in/Downloads/ShowPdf.aspx?file=/UG_Syllabus/santali.pdf |title=UG_Syllabus Santali, Vidyasagar University |publisher=vidyasagar.ac.in |access-date=2024-06-23 |archive-date=7 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251207130035/http://www.vidyasagar.ac.in/Downloads/ShowPdf.aspx?file=/UG_Syllabus/santali.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=एक क्रांतिकारी की प्रेम कहानीः बैजल सोरेन और ब्रिटिश जेलर की बेटी का प्यार |date=14 February 2020 |trans-title=Love story of a revolutionary: Love between Baijal Soren and the daughter of a British jailor |url=https://www.etvbharat.com/hindi/jharkhand/state/godda/love-story-of-tribal-baijal-soren-and-british-girl-in-godda/jh20200214061055060 |access-date=2024-06-23 |publisher=etvbharat.com}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=1885 में महाजनी प्रथा के खिलाफ बैजल बाबा ने छेड़ी थी मुहिम |trans-title=In 1885, Baijal Baba had started a campaign against the money lending system |url=https://www.jagran.com/jharkhand/godda-baijl-babab-19545663.html |access-date=2024-06-23 |publisher=jagran.com}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.pbag.in/programme/ |title=BISWA ADIBASI DIBAS 2023 |publisher= Paschim Banga Adibasi Gaonta|access-date=2024-06-23}}</ref> ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱨᱮᱭ [[ᱦᱩᱞ]] ᱞᱮᱫᱟ᱾
== ᱡᱟᱱᱟᱢ ==
ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱟᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱰᱰᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱞᱦᱟᱡᱳᱲ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱑᱘᱒᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱘ ᱢᱮᱹ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱪᱩᱱᱠᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ ᱾ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱴᱷᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ ᱾
== ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱡᱤᱭᱚᱱ ==
᱑᱘᱕᱕-᱕᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱮᱡ ᱦᱩᱞ ᱞᱟᱦᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱟᱡᱚᱱ ᱠᱩ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱵᱟᱹᱰᱤᱡ ᱜᱮ ᱠᱩ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱟᱹᱠᱩᱣᱟᱜ ᱵᱮᱵᱽᱥᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱠᱚ ᱴᱷᱚᱠᱟᱣ ᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱠᱟᱛᱮ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱡᱟᱸᱦᱟᱸ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱮᱱᱟᱨᱟᱢ, ᱵᱮᱪᱟᱨᱟᱢ ᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱵᱚ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱚᱝᱠᱟᱜᱮ ᱨᱩᱯᱩᱥᱤᱝ ᱛᱟᱹᱢᱩᱞᱤ ᱦᱚᱸ ᱥᱩᱫᱽ ᱠᱷᱳᱨ ᱢᱚᱦᱟᱡᱚᱱᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱟ ᱵᱤᱫᱟᱹᱞᱨᱮ᱾
ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱚᱢ ᱧᱩ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱜᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱮᱱᱨᱮᱦᱚᱸ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱨᱩᱯᱩᱥᱤᱝ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱟᱨᱵᱟᱨ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮᱡ ᱟᱭᱟᱜ ᱚᱛ ᱦᱟᱥᱟ, ᱢᱮᱨᱚᱢ, ᱰᱟᱝᱜᱽᱨᱟ ᱡᱚᱛᱚᱜᱮᱭ ᱪᱟᱵᱟ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮᱫᱚ ᱟᱡᱨᱮᱱ ᱜᱩᱛᱤ ᱠᱚᱲᱟᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱤᱫᱤᱭᱟ᱾ ᱮᱱᱛᱮᱨᱮᱦᱚᱸ ᱜᱩᱛᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱛᱮᱫ ᱦᱚᱸ ᱨᱤᱱ ᱫᱷᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱪᱟᱵᱟᱞᱮᱱᱛᱟᱭᱟ᱾ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟᱭ ᱵᱚᱸᱜᱟᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱩᱠᱷ ᱨᱮᱠᱚ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱮᱱᱟ᱾ ᱨᱩᱯᱩᱥᱤᱝ ᱛᱟᱹᱢᱩᱞᱤ ᱛᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱛᱟᱹᱠᱩ ᱴᱷᱮᱱ ᱨᱤᱱ ᱫᱷᱟᱨ ᱢᱤᱴᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱟᱱᱟ ᱱᱟᱣᱟᱭ ᱠᱚᱭᱮᱛ ᱠᱩ ᱛᱟᱸᱦᱮᱱᱟ᱾ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱜᱚᱜᱚ ᱟᱹᱥᱩᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱰᱟᱝᱜᱽᱨᱟᱭ ᱜᱩᱯᱤᱭᱮᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱜᱮ ᱛᱤᱨᱤᱭᱚ ᱚᱨᱚᱝ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟᱭ᱾
ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱱ ᱨᱩᱯᱩᱥᱤᱝ ᱛᱟᱹᱢᱩᱞᱤ ᱥᱟᱫᱚᱢᱨᱮ ᱫᱮᱡ ᱠᱟᱛᱮᱫ ᱰᱩᱝᱨᱤ ᱟᱲᱮᱨᱮ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞᱮ ᱧᱟᱢ ᱠᱤᱫᱤᱭᱟ ᱟᱨᱮ ᱢᱮᱛᱟ ᱫᱮᱭᱟ ᱡᱮ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟᱣᱟ ᱫᱮᱱᱟ ᱵᱟᱝ ᱪᱟᱵᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱛᱚᱣᱟ ᱜᱟᱹᱭᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱜᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱫᱮᱱᱟᱧ ᱢᱩᱠᱷᱩᱵᱽ ᱛᱟᱯᱮᱭᱟ᱾ ᱟᱫᱚ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞᱮ ᱢᱮᱛᱟᱫᱮᱭᱟ ᱩᱢᱩᱠ ᱫᱤᱱ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱢᱮ ᱟᱨ ᱜᱟᱹᱭ ᱤᱫᱤᱭᱮᱢ᱾ ᱱᱮᱸᱰᱟ ᱞᱮᱠᱟᱜᱮ ᱨᱩᱯᱩᱥᱤᱝ ᱛᱟᱹᱢᱩᱞᱤ ᱥᱟᱫᱚᱢ ᱨᱮ ᱫᱮᱡ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ᱾ ᱟᱫᱚ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞᱮ ᱢᱮᱛᱟ ᱫᱮᱭᱟ ᱦᱟᱹᱱᱤ ᱜᱟᱹᱭᱮᱢ ᱧᱮᱞᱮᱠᱟᱱ ᱩᱱᱤᱜᱮ ᱤᱫᱤᱭᱮᱢ᱾ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱨᱩᱯᱩᱥᱤᱝ ᱥᱟᱫᱚᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱜᱟᱹᱭᱮ ᱩᱭᱩᱝ ᱫᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱯᱟᱥᱮᱨᱮ ᱡᱷᱩᱯᱩᱛᱩᱲᱩ ᱨᱮᱭ ᱩᱠᱩ ᱟᱠᱟᱫ ᱛᱟᱨᱣᱟᱲᱤ ᱩᱰᱩᱝ ᱠᱟᱛᱮᱫ ᱥᱟᱫᱚᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮᱜᱮ ᱨᱩᱯᱩᱥᱤᱝ ᱟᱜ ᱵᱚᱦᱚᱜᱼᱮ ᱦᱮᱞᱮᱡ ᱠᱮᱫ ᱛᱟᱭᱟ᱾ ᱟᱫᱚ ᱥᱟᱫᱚᱢ ᱫᱚ ᱚᱝᱠᱟ ᱛᱮᱜᱮᱭ ᱫᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱫᱚᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ 'ᱛᱤᱦᱤᱧ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱫᱮᱱᱟᱧ ᱦᱟᱞᱟ ᱠᱮᱫᱟ' ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱢᱮᱱ ᱢᱮᱱ ᱛᱮᱜᱮ ᱰᱩᱝᱜᱽᱨᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱᱮ ᱧᱤᱨ ᱤᱫᱤ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱟᱲᱮᱨᱮ ᱨᱩᱯᱩᱥᱤᱝ ᱟᱜ ᱚᱱᱟ ᱵᱚᱦᱚᱜᱼᱮ ᱛᱚᱯᱟ ᱠᱮᱫᱟ᱾
ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱡ ᱫᱚᱭ ᱩᱠᱩᱭᱱᱟ᱾ ᱤᱝᱨᱮᱹᱡᱽ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟ ᱠᱚ ᱫᱷᱩᱨᱟᱹᱣ ᱮᱱᱟ᱾ ᱟᱫᱚ ᱵᱟᱹᱠᱩ ᱥᱟᱵ ᱫᱟᱲᱮᱣᱟᱭ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱸᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱢᱟ ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱟᱡᱟᱠᱮ ᱠᱩᱥᱤ ᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱸᱦᱮᱱ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱟᱹᱨᱭᱟᱹᱭ ᱚᱨᱚᱝ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱤᱝᱨᱮᱹᱡᱽ ᱠᱩ ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱷᱟ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱚᱸᱰᱮ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱛᱟᱹᱨᱭᱟᱹ ᱚᱨᱚᱝᱮ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱜᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱩ ᱥᱟᱵ ᱠᱤᱫᱤᱭᱟ ᱟᱨ [[ᱥᱤᱣᱲᱤ]] ᱡᱮᱦᱮᱞ ᱛᱮᱠᱩ ᱤᱫᱤ ᱠᱤᱫᱤᱭᱟ᱾ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱤᱧ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱟᱵᱚ ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱩ ᱠᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧᱟ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱚ ᱱᱚᱝᱠᱟ -
<big>ᱛᱚᱠᱚᱭ ᱦᱩᱠᱩᱢᱛᱮ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱛᱚᱠᱚᱭ ᱵᱚᱞᱮᱛᱮ
ᱨᱩᱯᱩᱥᱤᱝ ᱛᱟᱹᱢᱩᱞᱤ ᱫᱚᱢ ᱢᱟᱜ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ?
ᱥᱤᱫᱷᱩ ᱦᱩᱠᱩᱢᱛᱮ ᱱᱟᱭᱳᱜᱚ ᱠᱟᱹᱱᱩ ᱵᱚᱞᱮᱛᱮ
ᱨᱩᱯᱩᱥᱤᱝ ᱛᱟᱹᱢᱩᱞᱤ ᱫᱚᱧ ᱢᱟᱜ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ᱾
ᱛᱤ ᱨᱮᱛᱟᱢ ᱦᱟᱹᱲᱤ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱡᱟᱸᱜᱟ ᱨᱮᱛᱟᱢ ᱵᱮᱹᱲᱤ
ᱱᱟᱢ ᱫᱚᱢ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱥᱤᱣᱲᱤ ᱡᱮᱦᱮᱞᱛᱮ᱾
ᱛᱤ ᱨᱮᱛᱤᱧ ᱛᱤᱨᱤᱭᱳ ᱱᱟᱭᱳ ᱡᱟᱸᱜᱟ ᱨᱮᱛᱤᱧ ᱞᱤᱯᱩᱨ
ᱱᱤᱧ ᱫᱚᱧ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱟᱭᱳ ᱥᱤᱣᱲᱤ ᱢᱮᱞᱟ ᱧᱮᱞ᱾</big>
ᱥᱤᱣᱲᱤ ᱡᱮᱦᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱜᱚᱞᱯᱩᱨ ᱡᱮᱦᱮᱞ ᱛᱮᱠᱩ ᱤᱫᱤ ᱞᱤᱫᱤᱭᱟ᱾ ᱡᱮᱦᱮᱞ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱫᱚ ᱞᱤᱴᱷᱩᱨ ᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮ ᱛᱤᱨᱤᱭᱳᱭ ᱚᱨᱚᱝ ᱮᱛ ᱛᱟᱸᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱩ ᱟᱜ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱝᱢᱟ ᱡᱮᱞᱟᱨ ᱥᱟᱦᱮᱵᱽ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱟᱜ ᱛᱤᱨᱤᱭᱳ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱛᱮᱭ ᱢᱩᱦᱤᱛ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱟᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱫᱚ ᱵᱟᱝᱢᱟ ᱠᱩ ᱯᱷᱟᱸᱥᱤ ᱠᱤᱫᱤ ᱥᱮ ᱠᱩ ᱪᱮᱠᱟ ᱠᱤᱫᱤ ᱚᱱᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ᱾
ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ ᱫᱚᱠᱚ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱮᱭᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱛᱨᱤᱭᱟᱣ ᱚᱨᱚᱝ ᱛᱮ ᱨᱤᱡᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱡᱮᱞᱟᱨ ᱥᱟᱦᱮᱵᱽ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ ᱜᱮ ᱛᱟᱞᱟᱨᱮᱭ ᱜᱟᱸᱰᱮ ᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱮᱫᱼᱟᱭ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱟᱞᱚ ᱯᱮ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱮᱭᱟ, ᱟᱵᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱛᱮᱵᱚ ᱤᱫᱤᱭᱮᱭᱟ᱾ ᱱᱩᱭ ᱴᱷᱮᱱ ᱦᱤᱸᱥᱟᱹ ᱥᱩᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱟᱱᱟ ᱴ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱟᱨ ᱥᱚᱛ ᱪᱩᱨᱤᱛᱟᱱ ᱟᱨ ᱫᱤᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱟᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱠᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ᱾<ref>{{cite book |title=ᱵᱤᱨᱵᱟᱱᱴᱟ ᱵᱟᱹᱡᱟᱹᱞ |date=᱑᱙ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱙ |publisher=ᱟᱵᱽᱫᱟᱨᱯᱩᱨ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ |location=ᱟᱵᱽᱫᱟᱨᱯᱩᱨ, ᱵᱚᱲᱚᱵᱟᱜᱟᱱ, ᱥᱤᱣᱲᱤ, ᱵᱤᱨᱵᱷᱩᱢ,ᱥᱤᱧᱚᱛ |edition=ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/west-bengal/santhals-bank-on-icon-for-fight-against-caa/cid/1739162 |title=Santhals bank on icon for fight against CAA |publisher= telegraphindia.com |access-date=2024-06-23}}</ref><ref>{{Cite web |title=महाजनी प्रथा के खिलाफ आवाज बुलंद करने वाले बैजल सोरेन को भुला दिया सब ने |date=15 August 2018 |trans-title=Everyone has forgotten Baijal Soren who raised his voice against the money lending system |url=https://hindi.news18.com/news/jharkhand/godda-bijal-soren-who-has-raised-voice-against-mahajani-system-has-forgotten-by-all-1482168.html |access-date=2024-06-23 |publisher=hindi.news18.com |archive-date=19 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260519030707/https://hindi.news18.com/news/jharkhand/godda-bijal-soren-who-has-raised-voice-against-mahajani-system-has-forgotten-by-all-1482168.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=পায়ে বেড়ি, তবু সুর খেলাতেন সাঁওতাল বিদ্রোহের যোদ্ধা বাজাল |trans-title=Shackled on his feet, but the Santal Rebellion fighter Bajal played tunes |url=https://www.anandabazar.com/west-bengal/purulia-birbhum-bankura/some-unknown-facts-about-santhal-rebellion-leader-bajal-soren-1.936064 |access-date=2024-06-23 |publisher=anandabazar.com}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=Bharat |first=E. T. V. |date=2020-02-13 |title=Baijal Soren: A tribal warrior with a love story |url=https://www.etvbharat.com/english/state/jharkhand/baijal-soren-a-tribal-warrior-with-a-love-story/na20200213133109619 |access-date=2025-02-08 |website=ETV Bharat News |language=en}}</ref>
== ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
== ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ ==
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱩᱞ]]
8ksdp21ctl1qhdw6x70uqbstsbslerq
ᱵᱚᱨᱛᱤᱠᱟ ᱮ-ᱟᱢ ᱨᱟᱭ
0
9203
192174
142375
2026-05-20T18:20:02Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
192174
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox musical artist
| name = ᱵᱚᱨᱛᱤᱠᱟ ᱮ-ᱟᱢ ᱨᱟᱭ
| image = Bartika.png
| caption =
| background = solo_singer
| birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1991|4|26}}
| birth_place = [[Lalitpur, Nepal|Lalitpur]], [[Nepal]]
| occupation = {{hlist|Singer|songwriter|accountant}}
| instrument = {{hlist|Vocals|piano}}<!-- only list those primarily known for using, per [[Template:Infobox_musical_artist/doc#instrument]]-->
| genre = {{hlist|[[pop music|Pop]]|[[Independent music|indie]]|[[folk music|folk]]}}
| years_active = 2016–present
| label =
| associated_acts =
| website = [https://www.youtube.com/channel/UCC3uNCR99Xw7uy2Gs4BwTrw Official YouTube Channel]
}}
'''ᱵᱚᱨᱛᱤᱠᱟ ᱮ-ᱟᱢ ᱨᱟᱭ '' ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱡ, ᱟᱨ ᱚᱱᱦᱚᱬᱤᱭᱟ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱭᱩ ᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱳᱨᱠ ᱥᱤᱴᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱥᱟ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Bartika Eam Rai | Exclusive Interview |url=https://www.partynepal.com/detail/bartika-eam-rai-partynepal-exclusive-interview |publisher=Party Nepal |accessdate=10 January 2019 |archive-date=22 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221122130545/https://www.partynepal.com/detail/bartika-eam-rai-partynepal-exclusive-interview |url-status=dead }}</ref> ᱒᱐᱑᱖ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱳᱞᱳ ᱢᱭᱩᱡᱤᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ''ᱵᱤᱢᱵᱟᱠᱥ'' ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱤᱞᱤᱡ ᱥᱟᱶ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱴᱟᱭᱚᱢ ᱟᱡ ᱛᱚᱨᱟᱲ ᱟᱞᱵᱚᱢ ᱮ ᱨᱤᱞᱤᱡ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=Viral videos of 2018 |url=https://www.nepalitimes.com/review/viral-videos-of-2018/ |publisher=Nepali Times |access-date=2020-03-31 |archive-date=2020-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200428002818/https://www.nepalitimes.com/review/viral-videos-of-2018/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |title=Now and Zen |url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2016-02-20/now-and-zen.html |accessdate=10 January 2019 |publisher=The Kathmandu Post}}</ref> ᱨᱟᱭ ᱢᱤᱫ ᱨᱩᱥᱤᱠᱟ ᱜᱦᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱪᱮᱴᱟᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ <ref>{{cite news |url=https://kathmandutribune.com/interview-bartika-eam-rai/ |accessdate=29 December 2018 |publisher=Kathmandu Tribune | title= Interview with Bartika Rai| date=Feb 10, 2018}}</ref><ref>{{cite web |title=From Mediocrity To Eminence: Bartika Eam Rai |url=http://hallanepal.com/2018/02/11/mediocrity-eminence-bartika-eam-rai/ |publisher=Halla Nepal |accessdate=10 January 2019}}</ref>
==ᱟᱢᱜᱟᱛ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱵᱚᱨᱛᱤᱠᱟ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱴᱦᱢᱟᱱᱩ ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱟ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱟᱬᱜᱟᱛ ᱤᱥᱤ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱭᱩ ᱮᱥ ᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ ᱥᱤᱴᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱥᱟ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾ ᱚᱱᱰᱮ ᱟᱡ ᱮᱠᱟᱶᱴᱟᱱᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/5-things-about-bartika-eam-rai/ |accessdate=29 December 2018 |publisher=Republica |title= 5 Things About Bartika Eam Rai| date=Feb 5, 2017}}</ref> ᱟᱡ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱴᱩᱨ ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news |url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-12-05/one-needs-to-be-reflective-introspective.html |accessdate=29 December 2018 |publisher=The Kathmandu Post |title= Bartika Eam Rai on music, inspiration, and her first concert in Nepal
| date=Dec 5, 2018}}</ref>
==ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚᱨᱟ==
᱒᱐᱑᱐ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱚᱥᱮᱫ ᱨᱟᱭ ᱚᱱᱰᱚᱨᱜᱟᱨᱶᱰ ᱢᱮᱴᱟᱞ ᱵᱭᱟᱱᱰ ᱜᱳᱛᱷᱤᱠᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱵᱭᱟᱱᱰ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱟᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱨᱟᱭ ᱟᱹᱰᱩ ᱜᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱟᱱᱟ, ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱜᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱧᱮᱞᱚᱜ -ᱟ, ᱚᱱᱟ ᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱹᱦᱩ ᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ᱨᱟᱭ ᱒᱐᱐᱗ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ ᱮᱠᱞᱟᱭ ᱨᱤᱞᱤᱡ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱕ ᱨᱮ ᱫᱤᱣᱟᱥ ᱜᱩᱨᱩᱝ -ᱟ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱤᱯᱤ ᱰᱤᱞ ᱴᱷᱟᱣᱠᱟᱹ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱤᱯ ᱴᱟᱭᱴᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱢᱵᱟᱠᱟᱣ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱑ ᱨᱮ ᱨᱤᱞᱤᱡ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱭᱩ ᱴᱭᱩᱵ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱨᱮ ᱵᱟᱨ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱦᱚᱲ ᱚᱱᱟ ᱟᱞᱵᱚᱢ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱜᱚᱴᱟᱞ ᱟᱞᱵᱚᱢ ᱛᱚᱨᱚᱞ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ ᱨᱤᱞᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
ᱨᱟᱭ ᱰᱤ ᱟᱭᱤ ᱣᱟᱭ ᱴᱩᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱞᱟᱵᱚᱢ ᱯᱨᱤ ᱨᱤᱞᱤᱡ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱥᱟᱹᱛ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱚᱱᱠᱟ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱟᱡ ᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱫᱮᱭᱟ ᱟᱡ ᱜᱮ ᱱᱮᱣᱛᱟ ᱦᱩᱭ ᱟᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱟᱡᱜᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱦᱩᱭ ᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
*https://wavemag.com.np/bartika-eam-rai-got-frank-with-wave/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190411005312/https://wavemag.com.np/bartika-eam-rai-got-frank-with-wave/ |date=2019-04-11 }}
*https://soundcloud.com/bartika
*https://itunes.apple.com/ca/artist/bartika-eam-rai/1138523318
*https://www.youtube.com/watch?v=H7ZODxg0yyY
3hed4yti63vjfmzwt4vkabkyde7252h
ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ ᱥᱚᱣᱵᱷᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱥᱮᱠᱷᱚᱨ
0
10784
192153
177275
2026-05-20T12:26:39Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
192153
wikitext
text/x-wiki
'''ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ ᱥᱚᱣᱵᱷᱮᱱᱫᱽᱨᱟ ᱥᱮᱠᱷᱟᱨ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱘᱓) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟ. ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ ᱫᱚ [[ᱨᱟᱺᱪᱤ]] ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ,<ref>{{cite web |url=http://www.dnaindia.com/lifestyle/books-and-more-hansda-sowvendra-shekhar-is-a-dedicated-doctor-and-writer-2053574 |title=Hansda Sowvendra Shekhar is a dedicated doctor and writer |work=DNA |author=Kaartikeya Bajpai |date=January 18, 2015 |accessdate=August 15, 2018}}</ref> [[ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ]] ᱟᱨ [[ᱪᱟᱹᱠᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] ᱨᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ [[ᱢᱚᱥᱟᱵᱩᱱᱤ]] ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮᱭ ᱚᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>Hansda Sowvendra Shekhar, '[https://www.thehindubusinessline.com/blink/read/not-just-one/article7460270.ece Not just one]', ''The Hindu Business Line'' (24 July 2015)</ref><ref>{{cite web |url=https://www.livemint.com/Leisure/aZ43AhlrXibH0u9vem9p5K/Ghatsila-A-nostalgists-map.html |title=Ghatsila: A nostalgist's map |work=Mint Lounge/Livemint |author=Hansda Sowvendra Shekhar |date=April 23, 2016 |accessdate=August 13, 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://indianquarterly.com/black/ |title=Black |work=The Indian Quarterly |author=Hansda Sowvendra Shekhar |date=April–June 2018 |accessdate=August 13, 2018 |archive-date=August 13, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180813004749/http://indianquarterly.com/black/ |url-status=dead }}</ref> ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ [[ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱦᱤᱱᱫᱩᱥᱛᱟᱱ ᱠᱚᱯᱚᱨ]] ᱨᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web |url=https://indianexpress.com/article/express-sunday-eye/playing-with-fire-5334097/ |title=Playing with Fire: Hansda Sowvendra Shekhar on his first children's book |work=The Indian Express |author=Paromita Chakrabarti |date=September 2, 2018 |accessdate=September 2, 2018}}</ref> ᱱᱩᱭ ᱫᱚ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱟᱢᱟᱞᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ᱾<ref>{{cite web |url=https://scroll.in/article/772558/the-tribal-world-strikes-back-at-indian-writing-in-english-through-a-doctor |title=The tribal world strikes back at Indian writing in English through a doctor |work=Scroll |author=Binoo K. John |date=November 30, 2015 |accessdate=August 15, 2018}}</ref><ref>Sudipta Datta, '[http://www.thehindu.com/news/national/hansda-sowvendra-shekharfighting-a-ban/article19525262.ece Who is Hansda Sowvendra Shekhar, fighting a ban]', ''The Hindu'' (19 August 2017).</ref> ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱠᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ [[ᱯᱟᱠᱩᱲ]] ᱨᱮᱭ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>Ziya Us Salam, '[http://www.frontline.in/the-nation/a-santhal-suppressed/article9873860.ece A Santhal Suppressed]', ''Frontline'' (13 October 2017).</ref>
==ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱡᱟᱹᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱯᱚᱱ]] ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ]] ᱛᱷᱚᱠ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱩᱭᱟᱜ ᱯᱚᱛᱟᱵ ᱠᱚᱨᱮ ᱚᱱᱟ ᱫᱟ ᱚᱞ ᱥᱚᱫᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟᱭ ᱾<ref>Ziya Us Salam, '[http://www.frontline.in/the-nation/a-santhal-suppressed/article9873860.ece A Santhal Suppressed]', ''Frontline'' (13 October 2017).</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟ.ᱦᱱᱤ ᱠᱚ ᱫᱟ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱠᱷᱟᱴᱚᱜᱮ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱟ.ᱰᱤ ᱜᱟ.ᱦᱤᱸᱨ ᱩᱭᱦᱟ.ᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://scroll.in/article/772558/the-tribal-world-strikes-back-at-indian-writing-in-english-through-a-doctor |title=The tribal world strikes back at Indian writing in English through a doctor |work=Scroll |author=Binoo K. John |date=November 30, 2015 |accessdate=August 15, 2018}}</ref> ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱭ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱵᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱜᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.livemint.com/Leisure/tlsafHsKkGsFvOzNRp6eGM/Faith-in-the-local.html |title=Faith in the local |work=Livemint |author=Sumana Roy |date=October 17, 2015 |accessdate=August 15, 2018}}</ref> <ref>Sujit Prasad, '[https://antiserious.com/i-am-a-santhal-and-my-opinion-too-should-matter-hansda-sowvendra-shekhar-8b8d226e7153 “I Am a Santhal, and My Opinion Too Should Matter,” says Hansda Sowvendra Shekhar]{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}', ''antiserious.com'' (16 August 2017) [repr. from the ''Boston Coffee House Magazine'' 2014].</ref> ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ ᱫᱚ [[ᱨᱟᱺᱪᱤ]] ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ,<ref>{{cite web |url=http://www.dnaindia.com/lifestyle/books-and-more-hansda-sowvendra-shekhar-is-a-dedicated-doctor-and-writer-2053574 |title=Hansda Sowvendra Shekhar is a dedicated doctor and writer |work=DNA |author=Kaartikeya Bajpai |date=January 18, 2015 |accessdate=August 15, 2018}}</ref> [[ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ]] ᱟᱨ [[ᱪᱟᱹᱠᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱟ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱟᱨ [[ᱢᱚᱥᱟᱵᱩᱱᱤ]] ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>Hansda Sowvendra Shekhar, '[https://www.thehindubusinessline.com/blink/read/not-just-one/article7460270.ece Not just one]', ''The Hindu Business Line'' (24 July 2015)</ref><ref>{{cite web |url=https://www.livemint.com/Leisure/aZ43AhlrXibH0u9vem9p5K/Ghatsila-A-nostalgists-map.html |title=Ghatsila: A nostalgist's map |work=Mint Lounge/Livemint |author=Hansda Sowvendra Shekhar |date=April 23, 2016 |accessdate=August 13, 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://indianquarterly.com/black/ |title=Black |work=The Indian Quarterly |author=Hansda Sowvendra Shekhar |date=April–June 2018 |accessdate=August 13, 2018 |archive-date=August 13, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180813004749/http://indianquarterly.com/black/ |url-status=dead }}</ref> ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱛᱤᱠᱤᱱ ᱫᱚ [[ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱦᱤᱱᱫᱩᱥᱛᱟᱱ ᱠᱚᱯᱚᱨ]] ᱨᱮᱠᱤᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web |url=https://indianexpress.com/article/express-sunday-eye/playing-with-fire-5334097/ |title=Playing with Fire: Hansda Sowvendra Shekhar on his first children's book |work=The Indian Express |author=Paromita Chakrabarti |date=September 2, 2018 |accessdate=September 2, 2018}}</ref> ᱱᱩᱭ ᱫᱚ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱚᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱟᱢᱟᱞᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾ <ref>{{cite web |url=https://scroll.in/article/772558/the-tribal-world-strikes-back-at-indian-writing-in-english-through-a-doctor |title=The tribal world strikes back at Indian writing in English through a doctor |work=Scroll |author=Binoo K. John |date=November 30, 2015 |accessdate=August 15, 2018}}</ref><ref>Sudipta Datta, '[http://www.thehindu.com/news/national/hansda-sowvendra-shekharfighting-a-ban/article19525262.ece Who is Hansda Sowvendra Shekhar, fighting a ban]', ''The Hindu'' (19 August 2017).</ref> ᱒᱐᱑᱗ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱩᱭ [[ᱯᱟᱠᱩᱲ]] ᱨᱮ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>Ziya Us Salam, '[http://www.frontline.in/the-nation/a-santhal-suppressed/article9873860.ece A Santhal Suppressed]', ''Frontline'' (13 October 2017).</ref>
ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱷᱚᱱ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱛᱮ ᱚᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱛᱚᱵᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱠᱚᱭ ᱚᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱜᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://scroll.in/article/838374/eight-melancholic-introspective-poems-by-parimal-hansda-on-being-a-santhal-today |title=Eight melancholic, introspective poems by Parimal Hansda on being a Santhal today |work=Scroll |author=Parimal Hansda |date=August 20, 2017 |accessdate=August 12, 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.asymptotejournal.com/nonfiction/shibu-tudu-memories-of-the-kirta-dangra/ |title=Memories of the Kirta Dangra |work=Asymptote |author=Shibu Tudu |accessdate=August 12, 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.asymptotejournal.com/nonfiction/shibu-tudu-memories-of-the-kirta-dangra/santhali/ |title=Memories of the Kirta Dangra (Santhali) |work=Asymptote |author=Shibu Tudu |accessdate=August 12, 2018}}</ref> ᱟᱨ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱠᱷᱟᱱ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱚᱞ ᱜᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/books/i-am-from-the-earth/article19690085.ece |title=I am from the Earth |work=The Hindu |author=Manish Mundra |date=September 16, 2017 |accessdate=August 12, 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.usawa.in/in-translation/baba-crows-and-black-smoke.html |title=Baba, Crows and Black Smoke |work=Usawa literary Review |author=Ranendra |date=August 2, 2018 |accessdate=August 12, 2018 |archive-date=August 12, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180812213440/https://www.usawa.in/in-translation/baba-crows-and-black-smoke.html |url-status=dead }}</ref>
==ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ==
* ''[[ᱫᱤ ᱢᱟᱭᱥᱴᱮᱨᱤᱭᱚᱥ ᱟᱭᱞᱢᱮᱸᱴ ᱚᱯᱷ ᱨᱩᱯᱤ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]'' (New Delhi: Aleph, 2014) {{ISBN|9789382277323}}
* ''[[ᱫᱤ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱣᱤᱞ ᱱᱚᱴ ᱰᱟᱱᱥ : ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱢᱟᱞᱟ]]'' (New Delhi: Speaking Tiger, 2015) {{ISBN|9789385288647}}
* ''[[ᱡᱣᱟᱞᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱮᱸᱰ ᱫᱤ ᱜᱤᱯᱷᱴ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱟᱭᱟᱨ : ᱟᱰᱵᱷᱮᱱᱪᱚᱨ ᱤᱱ ᱪᱟᱢᱯᱟᱵᱟᱜᱽ]]'' (featuring illustrations by Krishna Bala Shenoi)<ref>{{cite web |url=https://www.goodbooks.in/version2/2019/03/19/jwala-kumar-and-the-gift-of-fire-adventures-in-champakbagh/ |title=Jwala Kumar and the Gift of Fire: Adventures in Champakbagh |work=Goodbooks |accessdate=December 7, 2019 }}{{Dead link|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> (New Delhi: Talking Cub - an imprint of Speaking Tiger - 2018) {{ISBN|9789387693975}}<ref>{{cite web |url=http://speakingtigerbooks.com/books/jwala-kumar-and-the-gift-of-fire/ |title=Jwala Kumar and the Gift of Fire |work=Speaking Tiger Books |accessdate=August 12, 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://theduckbillblog.wordpress.com/2018/07/21/new-indian-kids-and-ya-books-in-august-2018/ |title=New Indian Kids’ and YA Books in August 2018 |work=The Duckbill Blog |author=Duckbill Books |date=July 21, 2018 |accessdate=August 12, 2018 |archive-date=August 9, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180809030223/https://theduckbillblog.wordpress.com/2018/07/21/new-indian-kids-and-ya-books-in-august-2018/ |url-status=dead }}</ref>
* ''ᱢᱟᱸᱭ ᱯᱷᱟᱫᱚᱨᱥ ᱜᱟᱨᱰᱮᱱ'' (New Delhi: Speaking Tiger, 2018) {{ISBN|9789388326223}}<ref>{{cite web |url=https://www.telegraphindia.com/india/those-accusing-me-of-objectifying-women-were-all-bullying-women-219818 |title='Those accusing me of objectifying women were all bullying women' |work=The Telegraph, Kolkata |author=Prasun Chaudhuri |date=April 1, 2018 |accessdate=August 15, 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.speakingtigerbooks.com/books/my-fathers-garden/ |title=My Father's Garden |work=Speaking Tiger Books |accessdate=February 22, 2019}}</ref>
* ''ᱦᱩ ᱤᱡᱽ ᱫᱮᱭᱟᱨ?'' (featuring illustrations by Anupama Ajinkya Apte) (Chennai: Duckbill Books - an imprint of Penguin Random House India - 2020) {{ISBN|9780143450788}}<ref>{{cite web |url=https://penguin.co.in/book/uncategorized/whos-hook-books/ |title=Who’s There? |work=Penguin Random House India |accessdate=April 22, 2020 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* ''ᱥᱩᱢᱤ ᱵᱩᱰᱷᱤ ᱮᱸᱰ ᱥᱩᱜᱤ'' (featuring illustrations by Joanna Mendes) (Bengaluru: Pratham Books, 2020)<ref>{{cite web |url= https://storyweaver.org.in/stories/117435-sumi-budhi-and-sugi |title=Sumi Budhi and Sugi |work=Pratham Books StoryWeaver |accessdate=April 22, 2020}}</ref>
==ᱵᱤᱵᱟ.ᱫᱽ==
᱑᱑ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱑᱗ ᱨᱮ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ-ᱟᱜ ''[[ᱫᱤ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱣᱤᱞ ᱱᱚᱴ ᱰᱟᱱᱥ : ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱢᱟᱞᱟ]]'' ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱮ ᱵᱮᱱ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤ ᱠᱷᱟᱱ ᱠᱚ ᱩᱰᱩᱠ ᱜᱤᱰᱤ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩᱣᱟᱜ ᱢᱮᱱ ᱫᱚ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱚᱞ ᱩᱨᱩᱢ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱫᱚ ᱵᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>Sudipta Datta, '[http://www.thehindu.com/news/national/hansda-sowvendra-shekharfighting-a-ban/article19525262.ece Who is Hansda Sowvendra Shekhar, fighting a ban]', ''The Hindu'' (19 August 2017).</ref> ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱠᱚᱢᱯᱞᱮᱱ ᱫᱚ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱳᱞᱤᱝ ᱯᱟᱨᱴᱤ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]], ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱢᱩᱠᱛᱤ ᱢᱩᱨᱪᱷᱟ]] ᱟᱨ [[ᱡᱟᱢᱤᱭᱟ ᱢᱤᱞᱤᱭᱟ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱭᱟ]] ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱜᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ <ref>Ziya Us Salam, '[http://www.frontline.in/the-nation/a-santhal-suppressed/article9873860.ece A Santhal Suppressed]', ''Frontline'' (13 October 2017).</ref> ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ-ᱟᱜ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱱᱫᱟᱦᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ <ref>Sanjay Srivastava, '[https://www.hindustantimes.com/opinion/what-the-ban-on-the-adivasi-will-not-dance-tells-us-about-india-s-political-life/story-gPtXIRpKwDcwl0zTEgEdVN.html What the ban on The Adivasi Will Not Dance tells us about India’s political life]', ''Hindustan Times'' (14 August 2017).</ref><ref>Ruchir Joshi, '[http://www.thehindu.com/opinion/columns/the-reader-will-not-dance/article19482115.ece The reader will not dance]', ''The Hindu'' (13 August 2017).</ref><ref>'[https://timesofindia.indiatimes.com/city/ranchi/dubbed-porn-book-on-tribals-banned-in-jharkhand/articleshow/60041186.cms Dubbed 'porn', book on tribals banned in Jharkhand', ''The Times of India'' (13 August 2017).]</ref><ref>'[https://thewire.in/171820/jharkhand-book-ban-condemned/ Writers, Activists Condemn Banning of ‘The Adivasi Will Not Dance’ in Jharkhand]', ''The Wire'' (29 August 2017).</ref> ᱒᱐᱑᱗ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱱ ᱫᱚ ᱠᱚ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱨᱩᱣᱟ.ᱲ ᱠᱮᱫ-ᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://scroll.in/latest/861308/four-months-after-ban-jharkhand-finds-nothing-objectionable-in-hansda-shekhars-book-on-adivasis |title=Four months after ban, Jharkhand finds nothing objectionable in Hansda Shekhar’s book on Adivasis |work=Scroll |author=Scroll Staff |date=December 13, 2017 |accessdate=September 2, 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://indianexpress.com/article/india/jharkhand-govt-finds-nothing-objectionable-in-santhal-writers-book-ban-could-be-lifted-sowvendra-shekhar-hansda-4981307/ |title=Jharkhand: Govt finds nothing objectionable in Santhal writer’s book, ban could be lifted |work=The Indian Express |author=Prashant Pandey |date=December 14, 2017 |accessdate=September 2, 2018}}</ref> ᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱛᱮ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ-ᱟᱜ ᱥᱚᱥᱯᱮᱸᱴ ᱚᱨᱰᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱛᱚᱵᱮ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ <ref>{{cite web |url=http://indianculturalforum.in/2018/08/17/suspension-on-writer-hansda-sowvendra-shekhar-revoked/ |title=Suspension on Writer Hansda Sowvendra Shekhar Revoked |work=Indian Cultural Forum |author=ICF Team |date=August 17, 2018 |accessdate=September 2, 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://indianexpress.com/article/express-sunday-eye/playing-with-fire-5334097/ |title=Playing with Fire: Hansda Sowvendra Shekhar on his first children's book |work=The Indian Express |author=Paromita Chakrabarti |date=September 2, 2018 |accessdate=September 2, 2018}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
* {{cite web |url=https://www.goodreads.com/author/show/7752926.Hansda_Sowvendra_Shekhar |title=Hansda Sowvendra Shekhar on Goodreads |accessdate=August 13, 2018}}
* {{cite web |url=https://independent.academia.edu/HansdaSowvendraShekhar |title=Hansda Sowvendra Shekhar on Academia |accessdate=August 13, 2018}}
{{authority control}}
{{DEFAULTSORT:Shekhar, Hansda Sowvendra}}
[[Category:1983 births]]
[[Category:Bengali writers]]
[[Category:English-language poets from India]]
[[Category:Indian male poets]]
[[Category:21st-century Indian novelists]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Adivasi writers]]
[[Category:21st-century Indian male writers]]
[[Category:Poets from Jharkhand]]
[[Category:Novelists from Jharkhand]]
nloy3sb6wcuefdc92js7lctqnuz2se6
ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱟᱦᱟᱨᱟ
0
21030
192166
104691
2026-05-20T15:59:33Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
192166
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱟᱦᱟᱨᱟ
| native_name = {{Native name|ar|الصحراء الغربية|italics=off}}<br />{{Native name|ber|Taneẓroft Tutrimt}}<br />{{Native name|es|Sáhara Occidental}}
| settlement_type = [[ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱯᱮᱡ|ᱨᱮᱯᱮᱡᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ]]
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| image_flag =
| flag_alt =
| image_seal =
| seal_alt =
| image_shield =
| shield_alt =
| etymology =
| nickname =
| motto =
| image_map = Westernsaharamap.png
| map_alt =
| map_caption = ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱟᱦᱟᱨᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱯ
| pushpin_map =
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption =
| coordinates = {{Coord|25|N|13|W|type:country}}
| coor_pinpoint =
| coordinates_footnotes =
| subdivision_type = [[ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ|ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ]]
| subdivision_name = {{Unbulleted list | {{Flag|ᱢᱚᱨᱳᱠᱠᱳ}} (ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ "[[:en:Southern Provinces|ᱮᱛᱚᱢ ᱯᱚᱱᱚᱛ]]" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ) | {{Flag|ᱥᱟᱦᱟᱨᱟᱣᱤ ᱟᱨᱚᱵᱽ ᱫᱤᱥᱣᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱯᱱᱟᱹᱛ}} ("[[:en:Free Zone (region)|ᱯᱷᱨᱤ ᱡᱳᱱ]]" ᱨᱮ)}}
| subdivision_type1 =
| subdivision_name1 =
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| established_title =
| established_date =
| founder =
| seat_type = ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ
| seat = [[ᱞᱟᱭᱩᱱ]]
| government_footnotes =
| government_type =
| governing_body =
| leader_party =
| leader_title =
| leader_name =
| leader_title1 =
| leader_name1 =
| leader_title2 =
| leader_name2 =
| leader_title3 =
| leader_name3 =
| leader_title4 =
| leader_name4 =
| legislature =
| upper_house =
| lower_house =
| unit_pref = Metric
<!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion -->
<!-- for references: use<ref> tags -->
| area_footnotes =
| area_urban_footnotes = <!--<ref name="auto1"> </ref> -->
| area_rural_footnotes = <!--<ref name="auto1" /> -->
| area_metro_footnotes = <!--<ref name="auto1" /> -->
| area_magnitude = <!--<ref name="auto1" /> -->
| area_note =
| area_water_percent =
| area_rank =
| area_blank1_title =
| area_blank2_title =
<!-- square kilometers -->
| area_total_km2 = 266,000
| area_land_km2 =
| area_water_km2 =
| area_urban_km2 =
| area_rural_km2 =
| area_metro_km2 =
| area_blank1_km2 =
| area_blank2_km2 =
<!-- hectares -->
| area_total_ha =
| area_land_ha =
| area_water_ha =
| area_urban_ha =
| area_rural_ha =
| area_metro_ha =
| area_blank1_ha =
| area_blank2_ha =
| length_km =
| width_km =
| dimensions_footnotes =
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_as_of =
| population_footnotes =
| population_total = {{UN_Population|Western Sahara}}{{UN_Population|ref}}
| population_density_km2 = 2.03
| population_note = ({{UN_Population|Year}})
| population_demonym =
| timezone =
| utc_offset = +01:00
| postal_code_type =
| postal_code =
| area_code_type =
| area_code =
| iso_code = [[ISO 3166-2:EH|EH]]
| website = <!-- {{URL|example.com}} -->
| footnotes =
}}
{{Maplink|frame=yes|zoom=4|id=Q6250|type=shape|text=ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱟᱦᱟᱨᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ}}
'''ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱟᱦᱟᱨᱟ''' ([[ᱟᱨᱚᱵᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱟᱨᱚᱵᱤᱠ]]: الصحراء الغربية ''ᱟᱥᱼᱥᱟᱦᱟᱨᱟ ᱟᱞᱼᱜᱷᱟᱨᱵᱤᱭᱟᱦ''; [[ᱵᱮᱨᱵᱮᱵ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱮᱨᱵᱮᱨ]]: Taneẓroft Tutrimt; [[ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ]]: Sáhara Occidental) ᱫᱚ [[ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ|ᱯᱟᱪᱮ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]] ᱟᱨ [[ᱢᱟᱜᱽᱨᱮᱵ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ|ᱠᱚᱧᱮ]] ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱯᱮᱡᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱒᱐% ᱦᱤᱸᱥ ᱫᱚ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱫ [[ᱥᱟᱦᱟᱨᱟᱣᱤ ᱟᱨᱚᱵᱽ ᱫᱤᱥᱣᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱯᱱᱟᱹᱛ]] (ᱮᱥ.ᱮ.ᱰᱤ.ᱟᱨ), ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱘᱐% ᱦᱤᱸᱥ ᱫᱚ [[ᱢᱚᱨᱳᱠᱠᱳ]] ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱫᱚᱠᱷᱚᱞ ᱟᱨ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱒,᱖᱖,᱐᱐᱐ ᱪᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱟᱨ (᱑,᱐᱓,᱐᱐᱐ ᱪᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱛᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱜᱤᱛᱤᱞ ᱮᱨᱤᱭᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱕,᱐᱐,᱐᱐᱐ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱔᱐% ᱜᱟᱱ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱟᱦᱟᱨᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ [[ᱞᱟᱭᱩᱱ]] ᱨᱮᱜᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾
==ᱚᱛᱱᱚᱜ==
==ᱱᱟᱜᱟᱢ==
==ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ==
==ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ==
==ᱨᱮᱯᱮᱡ==
==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱭᱟᱹᱨᱤ==
==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ==
==ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ==
==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{External links|date=June 2017}}
{{Sister project links|v=no|n=Category:Western Sahara|b=no|s=no|voy=Western Sahara|d=Q6250|q=no}}
;ᱢᱮᱱᱮᱞᱟ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ
* [https://www.bbc.com/news/world-africa-14115273 Country Profile] from [[BBC News]].
* [https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html Western Sahara]. ''[[The World Factbook]]''. [[Central Intelligence Agency]].
* {{Curlie|Regional/Africa/Western_Sahara}}
* {{Wikiatlas|Western Sahara}}
;ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ
* [https://web.archive.org/web/20160120102318/http://www.minurso.unlb.org/ The United Nations Mission for the Referendum in Western Sahara (MINURSO)]
* [https://www.un.org/geospatial/content/minurso-deployment-january-2021 MINURSO Deployment map] as of January 2021
* [https://www.un.org/depts/dpko/missions/minurso/reports.html Reports of the UN Secretary General] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090930023459/http://www.un.org/Depts/dpko/missions/minurso/reports.html |date=30 September 2009 }}
;ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ
* [https://www.amnesty.org/en/countries/middle-east-and-north-africa/morocco/ ''Human rights in Morocco and Western-Sahara''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170420155254/https://www.amnesty.org/en/countries/middle-east-and-north-africa/morocco/ |date=20 April 2017 }}, Amnesty International.
* ''[https://www.hrw.org/middle-east/north-africa/morocco/western-sahara Human rights in Morocco and Western-Sahara]'', Human Rights Watch.
* [https://web.archive.org/web/20131215070627/http://asvdh.net/english/ The Sahrawi Association of Victims of Grave Human Rights Violations Committed by the Moroccan State (ASVDH)]
* [https://web.archive.org/web/20150624095940/http://www.afapredesa.org/index.php Association for the Families of Sahrawi Prisoners and the Disappeared (AFAPREDESA)]
;ᱮᱴᱟᱜ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ
* [http://allafrica.com/westernsahara/ News headline links] from [[AllAfrica.com]].
* [http://archives.the-monitor.org/index.php/publications/display?url=lm/2008/countries/western_sahara.html Western Sahara, Landmine Monitor Report 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220708041244/http://archives.the-monitor.org/index.php/publications/display?url=lm/2008/countries/western_sahara.html |date=2022-07-08 }}
* {{Cite journal|url= http://muse.jhu.edu/journals/mediterranean_quarterly/v015/15.3mundy.pdf |title=Jacob Mundy – "Seized of the Matter". The UN and the Western Sahara Dispute.|journal=Mediterranean Quarterly|year=2004|volume=15|issue=3|pages=130–148|last1=Mundy|first1=Jacob|doi=10.1215/10474552-15-3-130|s2cid=155043312}} ([[Baker Plan]] debate).
* [https://web.archive.org/web/20091202021644/http://www.westernsaharaonline.net/ Western Sahara Online (pro-Morocco)]
* [http://spsrasd.info/ Sahara Press Service (pro-Polisario)]
* [https://chronicle.fanack.com/morocco/history-past-to-present/western-sahara-drilling-in-disputed-waters/ Fanack.com independent website that provides non-partisan facts and analysis of the MENA region] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402192422/https://chronicle.fanack.com/morocco/history-past-to-present/western-sahara-drilling-in-disputed-waters/ |date=2 April 2015 }}
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱨᱮᱯᱮᱡᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱟᱪᱮ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]]
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
pf5zowfm2wlr16s6bu39rb80lm98r3u
ᱮ ᱥᱯᱨᱮ ᱚᱯᱷ ᱯᱞᱟᱢ ᱵᱽᱞᱚᱥᱚᱢᱥ
0
24524
192161
130177
2026-05-20T15:09:27Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
192161
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox film|image=A Spray of Plum Blossoms.jpg|caption=|name=ᱮ ᱥᱯᱨᱮ ᱚᱯᱷ ᱯᱞᱟᱢ ᱵᱽᱞᱚᱥᱚᱢᱥ|writer=[[ᱦᱩᱣᱟᱱᱝ ᱭᱩᱠᱟᱣ]]|starring=[[Ruan Lingyu]]<br>[[Wang Cilong]]<br>[[Lim Cho Cho]]<br>[[Jin Yan]]|director=[[ᱵᱩ ᱣᱟᱠᱟᱝ]]|cinematography=[[Huang Shaofen]]|producer=[[Luo Mingyou]]|studio=[[Lianhua Film Company]]|distributor='''United States:'''<br>[[Cinema Epoch]] (DVD)|runtime=100 min|released=᱑᱙᱓᱑|country=China|language=[[Silent film]] <br> [[Written Chinese]] and [[English language|English]] intertitles|budget=}}
ᱮ ᱥᱯᱨᱮ ᱚᱯᱷ '''''ᱯᱞᱟᱢ''''' ᱵᱽᱞᱚᱥᱚᱢᱥ (ᱪᱟᱭᱱᱤᱡᱽ: ᱯᱷᱤᱥᱯᱨᱮ) ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱩ ᱣᱟᱱᱠᱟᱝ (Bu Wancang) ᱟᱜ ᱰᱤᱨᱮᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱨᱩᱣᱟᱱ ᱞᱤᱝᱡᱩ (Ruan Lingyu), ᱣᱚᱝ ᱠᱤᱞᱳᱝ (Wang Cilong), ᱞᱤᱢ ᱪᱳ ᱪᱳ (Lim Cho Cho), ᱟᱨ ᱡᱤᱱ ᱭᱟᱱ (Jin Yan) ᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱣᱤᱞᱤᱭᱟᱢ ᱥᱮᱠᱥᱯᱤᱭᱚᱨ ᱟᱜ The Two Gentlemen of Verona ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱞᱜᱟ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱫᱚ ᱵᱩ ᱣᱟᱱᱠᱟᱝ ᱟᱨ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱪᱤᱱᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱥᱴᱟᱨ ᱨᱩᱣᱟᱱ ᱞᱤᱝᱜᱩᱣᱩ ᱟᱨ ᱠᱳᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱ ᱡᱤᱱ ᱭᱟᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱫᱚ ᱞᱤᱭᱟᱱᱦᱩᱣᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾
ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱫᱚ "Westernized stylings" ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱩᱨᱤᱭᱮᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱨᱚᱝ ᱛᱮ ᱠᱩᱲᱤ-ᱥᱚᱞᱦᱮ ᱠᱚᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱥᱟᱵᱴᱟᱭᱴᱚᱞ ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱠᱮᱫᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱵᱴᱟᱭᱴᱚᱞ ᱫᱚ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱩᱫᱤᱥᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱟᱪᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱫᱤᱥᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Pang">Pang, Laikwan, ''Building a New China in Cinema: The Chinese Left-Wing Cinema Movement'', (New York: Rowman & Littlefield, 2002), 26.</ref><ref>Bi-qi Beatrice Lei, "Paradox of Chinese Nationalism: ''Two Gentlemen of Verona'' in Silent Film", in Bi-qi Beatrice Lei and Ching-Hsi Perng (eds.), ''Shakespeare in Culture'' (Taiwan: NTU Press, 2012), 251-284</ref>
== ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ==
* ᱦᱩ ᱡᱤᱞᱩ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ ᱨᱩᱭᱮᱱ ᱞᱤᱝᱜᱤᱭᱩ (ᱡᱳᱞᱤᱭᱟ)
* ᱡᱤᱱ ᱤᱭᱟᱱ ᱦᱩ ᱞᱩᱴᱤᱝ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ (ᱵᱷᱮᱞᱮᱱᱴᱤᱱ)
* ᱣᱚᱝ ᱥᱤᱞᱳᱝ ᱵᱟᱭ ᱞᱮᱫᱮ (ᱯᱨᱳᱴᱮᱥ) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ
* ᱞᱤᱢ ᱪᱳ ᱪᱳ ᱥᱤ ᱞᱩᱭᱳᱦᱳᱭᱟ (ᱥᱤᱞᱵᱷᱤᱭᱟ) ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱴᱷ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾
* ᱞᱤᱭᱟᱣ ᱰᱤ ' ᱳ (ᱴᱤᱵᱩᱨᱤᱣᱳ) ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ ᱜᱟᱣ ᱡᱟᱱᱯᱷᱮᱭ ᱾
* ᱢᱤᱫ ᱠᱤᱭᱟᱣᱳ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ ᱪᱮᱱ ᱤᱭᱮᱱᱼᱤᱭᱮᱱ (ᱞᱩᱥᱮᱴᱟ)
* ᱯᱷᱚᱛᱤ ᱞᱤᱭᱩ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ [[Liu Jiqun|ᱞᱤᱭᱩ ᱡᱤᱠᱩᱱ]] ᱾
* ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[Wang Guilin|ᱳᱭᱟᱝ ᱜᱩᱭᱤᱞᱤᱱ]]
* ᱞᱤ ᱤᱭᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[Shi Juefei|ᱥᱤ]] ᱡᱩᱯᱷᱮᱭ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱞᱟᱹᱞᱤᱥᱤᱭᱟᱹ ᱾
== ᱛᱟᱞᱤᱠᱟ ᱾ ==
ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱫᱚ ᱵᱟᱭ ᱞᱮᱰᱮ (ᱣᱟᱝ ᱪᱤᱞᱳᱝ) ᱟᱨ ᱦᱩ ᱞᱩᱛᱤᱝ (ᱡᱤᱱ ᱭᱟᱱ) ᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱠᱮᱰᱮᱴ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟ. ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱡᱩᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱦᱩᱣᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ , ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱷᱮᱞᱳᱰᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱞᱟᱣᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱮ ᱠᱷᱮᱭᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟ , ᱩᱱᱤ ᱜᱩᱭᱟᱝᱰᱚᱝ ᱨᱮ ᱠᱮᱯᱴᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱥᱟᱝᱦᱟᱭ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱮ ᱟᱲᱟᱜ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱵᱟᱭ ᱫᱚ ᱦᱩᱣᱟᱜ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱦᱩ ᱡᱷᱩᱞᱤ (ᱨᱩᱣᱟᱱ ᱞᱤᱝᱜᱩᱣᱩ) ᱥᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱜᱩᱭᱟᱝᱰᱚᱝ ᱨᱮ ᱦᱩ ᱫᱚ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱ ᱡᱮᱱᱟᱨᱮᱞ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ ᱥᱤ ᱞᱩᱭᱳᱦᱳᱭᱟ (ᱞᱤᱢ ᱪᱳ ᱪᱳ) ᱼ ᱟᱜ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱᱟ , ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱡᱮᱱᱟᱨᱮᱞ ᱥᱤ (ᱳᱭᱟᱝ ᱜᱩᱭᱤᱞᱤᱱ) ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ ᱫᱚ ᱵᱳᱭᱫ ᱞᱤᱭᱳ ᱰᱤ ' ᱳ (ᱜᱳᱭ ᱡᱟᱱᱯᱷᱮ) ᱼ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱮ ᱠᱷᱚᱡᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱩᱫᱨᱮ , ᱵᱳᱭ ᱨᱮᱱ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱭᱟᱜ ᱮᱥᱮᱨ ᱵᱮᱣᱦᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱳᱭ ᱫᱚ ᱜᱩᱭᱟᱝᱰᱚᱝ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱟᱨ ᱡᱩᱞᱤ ᱢᱩᱫᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱵᱟᱹᱛᱤᱞ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱱᱟᱶᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱚᱠᱛᱮ ᱞᱩᱭᱳᱣᱟ ᱟᱜ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱨᱟᱹ ᱦᱩ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱭ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱦᱟᱲᱟᱢ ᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱦᱩ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱮ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱱᱴᱟᱭᱤᱢ ᱨᱮ ᱦᱩ ᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱟᱨ ᱫᱚ ᱵᱟᱱᱰᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱽᱨᱩᱯ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱩᱱᱠᱩ ᱨᱮᱱ ᱞᱤᱰᱟᱨ ᱠᱚ ᱠᱩᱞᱤᱭᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱨᱮᱵᱮᱱ ᱢᱮᱱᱟᱭ, ᱯᱞᱟᱱ ᱮᱫᱟᱭ ᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱯᱚᱭᱤᱤᱱᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱦᱩᱣᱟ ᱨᱮ ᱯᱞᱟᱱᱤᱝ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱚᱠᱛᱚ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟ ᱞᱩᱣᱳᱦᱳᱭᱟᱵᱟᱭ ᱟᱨ ᱞᱤᱭᱟᱣ ᱵᱤᱨ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱩᱱᱠᱩ ᱠᱚ ᱡᱟᱨᱯᱟ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱞᱩᱣᱳᱦᱳᱭᱟ ᱞᱩᱭᱩᱭᱟ ᱟᱨᱵᱟᱭ ᱵᱤᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱢᱩᱫᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱫᱟᱵᱟᱼᱫᱩᱠᱤᱥ ᱦᱳᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱞᱮᱠᱟ ᱵᱳᱭ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱜᱚᱭᱟᱨᱚᱱ ᱮ ᱦᱟᱹᱲᱚᱜ ᱟ, ᱚᱱᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱦᱩ ᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱟᱨ ᱞᱩᱭᱳᱦᱳᱭᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱮᱱᱟᱨᱮᱞ ᱥᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱞᱤᱭᱟᱣ ᱫᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱟᱹᱲ ᱧᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱱᱤᱛ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ ᱦᱩ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ ᱢᱩᱫᱨᱮ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱦᱮᱡ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱩ ᱫᱚ ᱵᱟᱭ ᱟᱜ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱫᱚᱭ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱭ ᱫᱚᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱡᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱨᱮᱱ ᱡᱷᱩᱞᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾
== ᱰᱤᱵᱷᱤᱰᱤ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ==
ᱮ ᱥᱯᱨᱤᱝ ᱚᱯᱷ ''ᱯᱞᱟᱢ'' ᱵᱞᱟᱥᱚᱢᱥ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱰᱤᱵᱷᱤᱰᱤ ᱨᱮ ᱥᱤᱱᱟᱹᱢᱟ ᱮᱯᱳᱪ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱯᱮᱠᱮᱡ ᱰᱤᱥᱠ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱰᱤᱥᱠ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱗ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱑᱑ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
== ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ ᱾ ==
* ᱢᱤᱫ ᱯᱞᱟᱢ ᱵᱽᱞᱥᱚᱢ
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
<references group="" responsive="1"></references>
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
* A Spray of Plum Blossoms at IMDb
* ᱪᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱰᱮᱴᱵᱮᱥ ᱠᱷᱚᱱ [http://www.dianying.com/en/title/yjm1931 ''ᱯᱞᱟᱢ ᱵᱚᱞᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131007171321/http://www.dianying.com/en/title/yjm1931 |date=2013-10-07 }} ᱮᱥᱯᱨᱮ (ᱵᱟᱝ ᱥᱤᱜᱤᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ''ᱫᱟ'' ᱯᱤᱪ ᱜᱟᱨᱞ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ)
* Cinema Epoch ' s Archived November 2013 at the Wayback Machine collection of Chinese and इतर ᱵᱤᱞᱟᱹᱛ [http://www.cinemaepoch.com/foreign.htm ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131111152312/http://www.cinemaepoch.com/foreign.htm |date=2013-11-11 }} ᱨᱮ ᱚᱞ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱟᱭᱱᱤᱡᱽ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ]]
e0qxtzgsrtgbd0gv39vd1ozxgh9xnp0
ᱱᱟᱭᱢᱟ ᱠᱷᱟᱱ ᱚᱯᱨᱮᱴᱤ
0
26365
192173
141025
2026-05-20T17:39:17Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
192173
wikitext
text/x-wiki
'''ᱱᱟᱭᱢᱟ ᱠᱷᱟᱱ ᱚᱯᱨᱮᱴᱤ''' (᱒᱕ ᱢᱮ 1938ᱼ15 ᱡᱩᱱ 2018) ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠ, ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱟᱨ ᱰᱩᱨᱰᱟᱨᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱚᱭᱟᱨᱚᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱱ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵᱟᱱ ᱢᱚᱱᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ [[ᱢᱟᱣᱚᱱ ᱚᱯᱨᱮᱴᱤ]] ᱨᱮᱱ ᱮᱨᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
ᱱᱟᱭᱢᱟ ᱠᱷᱟᱱ ᱚᱯᱨᱮᱴᱤ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱠᱩᱢᱟᱣᱩᱱ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱢᱟᱣᱚᱱ ᱚᱯᱨᱮᱴᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱩᱛᱛᱚᱨᱠᱷᱚᱱ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱨ ᱨᱩᱭᱟᱹᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱟ ᱾ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱵᱟᱹᱦᱩ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱦᱚᱲᱠᱩᱢᱟᱳᱱᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱲᱠᱩᱥᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ "[[ᱵᱮᱰᱩ ᱯᱮᱠᱳ ᱵᱟᱨᱳ ᱢᱚᱥᱟ]]" ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Kumaoni Songs - BRAHMINS FROM KUMAON HILLS |url=http://dpuckjoe.wikifoundry-mobile.com/m/page/Kumaoni+Songs |website=dpuckjoe.wikifoundry-mobile.com }}{{Dead link|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/Folk-artistes-to-the-fore/article15939637.ece|title=Folk artistes to the fore|last=Singh Bajeli|first=Diwan|date=4 September 2009|work=The Hindu|access-date=2 July 2018|agency=The Hindu|language=en-IN}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱢᱤᱫ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢᱛᱮ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱨᱵᱚᱛᱤᱭᱚ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮᱱ ᱠᱩᱢᱳᱱᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ, ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱠᱚ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱨᱤᱠᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite book}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱩᱨᱫᱚᱨᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱚᱠᱛᱚ, ᱥᱚᱨᱫ ᱫᱟᱛ ᱥᱟᱶ ᱥᱩᱨᱫᱚᱨᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱨᱚᱝᱟᱱ ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱯᱨᱳᱜᱨᱟᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾
{| class="infobox biography vcard"
! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:125%;" |<div class="fn" style="display:inline-block">ᱱᱟᱭᱢᱟ ᱠᱷᱟᱱ ᱚᱯᱨᱮᱴᱤ</div>
|-
| colspan="2" class="infobox-subheader" style="font-size:125%; font-weight:bold;" |<div class="nickname" lang="hi"><div lang="hi" class="nickname">
नईमा खान उप्रेती
</div></div>
|-
| colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Naima_Upreti.jpg|frameless]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" |ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ
| class="infobox-data" | (ᱤᱠᱟᱹ ᱟᱭᱰᱤ1] 25 ᱢᱮ 1938 <br /><div class="birthplace" style="display:inline">[[Almora|ᱟᱞᱢᱳᱨᱟ]] </div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" |ᱜᱚᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ
| class="infobox-data" |15 ᱡᱩᱱ, 2018 (ᱤᱠᱟᱹ ᱟᱭᱰᱤ1) (ᱥᱮᱨᱢᱟ 80) <br /><div class="deathplace" style="display:inline">[[Delhi|ᱫᱤᱞᱞᱤ]] </div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" |ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ
| class="infobox-data category" |[[Indian people|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" |ᱟᱞᱢᱟ ᱢᱮᱴᱟᱨ
| class="infobox-data" |[[Agra University|ᱟᱜᱨᱟ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]]<br />[[National School of Drama|ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] <br />[[Film and Television Institute of India|ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱮᱱᱰ ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" |ᱠᱟᱹᱢᱤ
| class="infobox-data role" |ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ, ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ
|-
! class="infobox-label" scope="row" |ᱜᱟᱛᱮ
| class="infobox-data" |[[Mohan Upreti|ᱢᱟᱣᱚᱱ ᱚᱯᱨᱮᱴᱤ]]
|}
== ᱡᱤᱭᱚᱱᱤ ==
=== ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ===
ᱱᱟᱭᱢᱟ ᱠᱷᱟᱱ ᱚᱯᱨᱮᱛᱤ 1938 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ 25 ᱢᱮ ᱩᱛᱛᱚᱨᱠᱷᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱟᱞᱢᱚᱲᱟ|ᱟᱞᱢᱳᱨᱟ]] ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱥᱞᱟᱹ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱤᱥᱴᱟᱱ ᱟᱭᱳ ᱴᱷᱮᱱ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱰᱟᱢᱥ ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱞᱢᱳᱨᱟ ᱨᱮ ᱨᱟᱢᱥᱮ ᱤᱱᱴᱟᱨ ᱢᱟᱦᱟ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ 1958 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱟᱜᱨᱟ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱤᱝᱨᱮᱡᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ, ᱨᱟᱡᱽ ᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱵᱤᱪᱷᱚᱱᱟᱹ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ 1969 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱟᱴᱷ ᱨᱮ ᱯᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱱ ᱮᱥ ᱰᱤ ᱨᱮᱯᱟᱨᱴᱨᱤ ᱠᱳᱢᱯᱟᱱᱤ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |date=18 July 2011 |title=NSD Genesis |url=http://www.nsd.gov.in/Annual_Report_2005-06.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718213711/http://www.nsd.gov.in/Annual_Report_2005-06.pdf |archive-date=18 July 2011}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱯᱩᱱᱟ ᱨᱮ [[ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱮᱱᱰ ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite book}}</ref>
=== ᱠᱟᱹᱢᱤᱡᱤᱭᱚᱱ ===
ᱮᱱ ᱮᱥ ᱰᱤ ᱨᱮᱯᱟᱨᱴᱨᱤ ᱠᱳᱢᱯᱟᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱟᱭᱢᱟ ᱠᱷᱟᱱ ᱚᱯᱨᱮᱴᱤ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱛᱚᱭᱟᱨᱚᱱ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱛᱚᱭᱟᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱲ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱤᱵᱨᱟᱦᱤᱢ ᱟᱞᱠᱟᱡᱤ, [[ᱥᱩᱨᱮᱠᱷᱟ ᱥᱤᱠᱨᱤ]], [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱵᱟᱳᱠᱟᱨ]], [[ᱮᱢ ᱠᱮ ᱨᱤᱱᱟᱭᱱᱟ]] ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱳᱛᱷᱮᱞᱳ, ᱫᱟ ᱠᱳᱠᱮᱥᱤᱭᱟ ᱪᱚᱞᱠ ᱥᱟᱨᱠᱮᱞ, ᱱᱟᱛᱚᱠ ᱯᱳᱞᱚᱢᱯᱩᱨ ᱠᱟ,[[ᱥᱠᱱᱫᱚᱜᱩᱯᱛᱚ ᱾|ᱥᱠᱱᱫᱚᱜᱩᱯᱛᱚ]] ᱮᱢᱟᱱ ᱾ ᱩᱱᱤ 1968 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱟᱨᱵᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱞᱟ ᱢᱟᱞᱩᱥᱤᱦᱤ, ᱚᱡᱩᱣᱟ ᱵᱟᱯᱷᱳᱞ, ᱨᱟᱢᱞᱤ,[[ᱨᱟᱢᱞᱤᱞᱟ ᱾|ᱨᱟᱢᱞᱤᱞᱟ]], ᱤᱱᱫᱨ ᱥᱟᱵᱷᱟ ᱮᱢᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ 1997 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱢᱟᱣᱚᱱ ᱚᱯᱨᱮᱛᱤ ᱟᱜ ᱜᱚᱡ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱟᱭᱢᱟ ᱠᱷᱟᱱ ᱚᱯᱨᱮᱛᱤ ᱯᱚᱨᱵᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱱᱴᱟᱨ ᱨᱮᱱ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱚᱯᱨᱮᱛᱤ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱦᱟ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱨ ᱢᱮᱜᱫᱩᱛᱚᱢ, ᱨᱟᱢᱤ, ᱜᱳᱨᱤᱫᱷᱚᱱ, ᱟᱢᱤᱨ ᱠᱷᱚᱥᱨᱩ,[[ᱟᱞᱜᱳᱡᱟ ᱾|ᱟᱞᱜᱳᱡᱟ]] ᱮᱢᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱛᱚᱭᱟᱨᱚᱱ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=25 October 2008 |title=THEATRE Parvatiya Kala Kendra presents "Rami" Musical play about Armymen's Wives of Uttaranchal at LTG - 24th & 25th October 08 |url=https://www.delhievents.com/2008/10/theatre-parvatiya-kala-kendra-presents.html |access-date=2 July 2018 |website=Delhi Events}}</ref>
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ, ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱨ [[ᱟᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱰᱤᱣᱳ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱞᱮᱫᱟ ᱾
ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱰᱩᱨᱰᱟᱨᱥᱚᱱ ᱾|ᱰᱩᱨᱰᱟᱨᱥᱚᱱ]] ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱭᱟᱜ ᱵᱮᱥ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ ᱮ ᱛᱟᱸᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱠᱨᱤᱥᱤᱫᱚᱨᱥᱚᱱ,[[ᱠᱷᱟᱡᱩᱨᱟᱦᱳ ᱮᱱᱮᱡ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱾|ᱠᱷᱟᱡᱩᱨᱟᱦᱳ ᱮᱱᱮᱡ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱮᱢᱟᱱ ᱾ 2010 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱴᱥᱚᱢᱨᱟᱴ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱭᱤᱯᱷᱴᱟᱭᱢ ᱮᱪᱤᱵᱷᱢᱮᱱᱴ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=NATSAMRAT THEATRE GROUP |url=http://www.natsamrattheatre.com/natsamrat_theatre_festival_Jan2010.htm |access-date=2 July 2018 |website=www.natsamrattheatre.com |archive-date=6 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200406131427/http://www.natsamrattheatre.com/natsamrat_theatre_festival_Jan2010.htm |url-status=dead }}</ref>
=== ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ===
ᱱᱟᱭᱢᱟ ᱠᱷᱟᱱ ᱚᱯᱨᱮᱴᱤ ᱢᱟᱣᱚᱱ ᱚᱯᱨᱮᱴᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/twins-from-the-himalayas/article3230536.ece|title=Twins from the Himalayas|last=KUCKREJA|first=ARUN|date=1 September 2006|work=The Hindu|agency=The Hindu|language=en-IN}}</ref>
== ᱵᱤᱨᱟᱹᱫᱟᱹᱞᱤ ==
ᱱᱟᱭᱢᱟ ᱠᱷᱟᱱ ᱚᱯᱨᱮᱛᱤ ᱟᱨ ᱢᱟᱣᱚᱱ ᱚᱯᱨᱮᱛᱤ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱩᱛᱛᱚᱨᱠᱷᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ "ᱵᱮᱰᱩ ᱯᱮᱠᱳ ᱵᱟᱨᱳ ᱢᱚᱥᱟ" ᱟᱨ "ᱳ ᱞᱟᱞᱤ ᱦᱳᱥᱤᱭᱟ" ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱦᱚᱸ ᱮᱭᱤᱪ ᱮᱢ ᱵᱷᱤ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱚᱞ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
ᱱᱟᱭᱢᱟ ᱠᱷᱟᱱ ᱚᱯᱨᱮᱛᱤ ᱱᱟᱜᱢᱚᱛᱤ ᱨᱚᱥᱚᱢ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱨᱮ ᱢᱩᱥᱞᱟᱹ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱚᱞ ᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱾
ᱩᱱᱤ ᱱᱟᱛᱟᱨᱚᱝ ᱯᱨᱚᱛᱤᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱱᱛᱟᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱮᱱᱮᱢᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Natarang Pratishthan - Documentation |url=http://www.natarang.org/documentation.html |access-date=2 July 2018 |website=www.natarang.org |archive-date=23 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180623082357/http://www.natarang.org/documentation.html |url-status=dead }}</ref>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
b38egah16g77mnl7bw1ynjjsl7qe5hi
ᱯᱤᱛᱷᱳᱨᱟᱜᱚᱲ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ
0
28588
192167
155840
2026-05-20T16:09:50Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
192167
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox airport
| name = ᱯᱤᱛᱷᱳᱨᱟᱜᱚᱲ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ
| image = Pithoragarh Naini Saini Airport.jpg
| image-width =
| IATA = NNS
| ICAO = VIPG
| type = ᱫᱤᱥᱣᱟᱹ
| owner = [[ᱩᱛᱛᱚᱨᱟᱠᱷᱚᱸᱰ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]]
| operator = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ]]
| owner-oper =
| city-served = [[ᱯᱤᱛᱷᱳᱨᱟᱜᱚᱲ]]
| location = ᱱᱟᱭᱤᱱᱤ-ᱥᱟᱭᱤᱱᱤ, ᱯᱤᱛᱷᱳᱨᱟᱜᱚᱲ, ᱩᱛᱛᱚᱨᱟᱠᱷᱚᱸᱰ, ᱥᱤᱧᱚᱛ
| built = {{start date and age|1991|||df=y|p=n|br=n}}
| pushpin_map = India Uttarakhand#India
| pushpin_relief =
| pushpin_label = '''NNS'''
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_caption = Location of airport in Uttarakhand
| coordinates = {{coord|29|35|32.85|N|80|14|30.39|E|type:airport|display=inline,title}}
| website =
| metric-rwy = y
| metric-elev = y
| r1-number = 14/32
| r1-length-f = 5,250
| r1-length-m = 1,600
| r1-surface = Asphalt concrete
| stat-year = April 2023 - March 2024<!--Please do not change/remove these data figures until the beginning of the Financial Year (FY), i.e., April, as changing before that can cause serious conflict with other sources. Thanks.-->
| stat1-header =ᱫᱮᱡ ᱦᱚᱲ
| stat1-data = 1,773 ({{increase}} 275.1%)
| stat2-header = ᱩᱰᱟᱹᱜ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱢᱩᱵᱽᱢᱮᱱᱴ
| stat2-data = 230 ({{increase}} 51.3%)
| stat3-header = ᱠᱟᱨᱷᱳ ᱴᱳᱱᱮᱡᱽ
| stat3-data = —
| footnotes = ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ: [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ]]<ref>{{cite web|title=Annexure III – Passenger Data|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k24Annex3.pdf|website=aai.aero|access-date=18 September 2024}}</ref><ref>{{cite web|title=Annexure II – Aircraft Movement Data|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k24Annex2.pdf|website=aai.aero|access-date=18 September 2024}}</ref><ref>{{cite web|title=Annexure IV – Freight Movement Data|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k24Annex4.pdf|website=aai.aero|access-date=18 September 2024}}</ref>
}}
'''ᱯᱤᱛᱷᱳᱨᱟᱜᱚᱲ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ''' (IATA: '''NNS''', ICAO: '''VIPG'''), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ '''ᱱᱟᱭᱱᱤ ᱥᱟᱭᱱᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ''' ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱩᱛᱛᱚᱨᱟᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱨᱮ ᱯᱤᱛᱷᱳᱨᱟᱜᱚᱲ ᱟᱨ ᱠᱩᱢᱟᱣᱩᱱ ᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱰᱚᱢᱮᱥᱴᱤᱠ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱔.᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱮᱛᱚᱢ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱡᱚᱡᱚᱱᱟ (UDAN Scheme) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱜᱨᱤᱱᱯᱷᱤᱞᱰ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="CAPA">{{cite web|title=Pithoragarh Airport Profile–CAPA|url=https://centreforaviation.com/data/profiles/airports/pithoragarh-airport|website=CAPA|access-date=18 September 2024}}</ref>
== ᱱᱟᱜᱟᱢ ==
ᱱᱚᱶᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱯᱚᱨᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱠ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱰᱳᱨᱱᱤᱭᱮᱟᱨ ᱒᱒᱘ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱫᱚ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱣ, ᱠᱚᱱᱮᱠᱴᱤᱵᱤᱴᱤ, ᱥᱟᱶᱛᱟ-ᱟᱹᱨᱤ ᱜᱟᱵᱟᱱ ᱟᱨ ᱴᱩᱨᱤᱥᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ, ᱩᱛᱚᱨᱟᱠᱷᱚᱸᱰ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱵᱷᱤᱥᱩᱟᱞ ᱯᱷᱞᱟᱭᱴ ᱨᱩᱞᱥ (VFR) ᱠᱚᱱᱰᱤᱥᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱭᱟᱨᱯᱳᱨᱴ ᱫᱚ "2C" ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱟᱨ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱞ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱾ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱟᱨ ᱰᱷᱮᱨ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ, ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱥᱟᱶ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Executive Summary, Expansion of Naini-Saini airport|url=http://ueppcb.uk.gov.in/files/Naini-Saiini-Airstrip-Executive-Summary-English_1.pdf |access-date=18 September 2024|work=RITES|date=October 2012}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱫᱚ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱰᱮᱦᱨᱟᱰᱩᱱ, ᱜᱟᱡᱤᱭᱟᱵᱟᱫᱽ ᱟᱨ ᱯᱚᱸᱛᱱᱚᱜᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web|title=Naini Saini Airport|url=https://www.euttaranchal.com/tourism/naini-saini-airport.php|work=eUttaranchal|access-date=18 September 2024}}</ref> ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ, ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱮᱠᱱᱤᱠᱟᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱙ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱒᱐᱒᱐ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱨᱮ ᱠᱚᱵᱤᱰ-᱑᱙ ᱯᱮᱱᱰᱮᱢᱤᱠ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱤᱱᱰᱮᱯᱷᱤᱱᱤᱴᱤᱱᱟᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news|title=Air services between Pantnagar and Pithoragarh to remain suspended till Feb 18|url=https://www.zeebiz.com/india/news-air-services-between-pantnagar-and-pithoragarh-to-remain-suspended-till-feb-18-85770|work=Zee Business|date=13 February 2019|access-date=18 September 2024|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=Punetha|first=Prem|title=Flight services suspended at Pithoragarh airport till Nov 6|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/flight-services-suspended-at-pithoragarh-airport-till-nov-6/articleshow/71905962.cms|work=The Times of India|date=5 November 2019|access-date=18 September 2024|language=en}}</ref> ᱚᱜᱚᱥᱴᱚ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ, ᱯᱚᱣᱚᱱ ᱦᱟᱱᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱫᱮᱦᱨᱟᱫᱩᱱ ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱛᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱞᱤᱠᱚᱯᱴᱚᱨ ᱥᱮᱵᱟ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱓᱐ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ, ᱯᱷᱞᱟᱭᱵᱤᱜᱽ ᱑᱙ ᱥᱤᱴ ᱵᱟᱭᱤᱠᱤᱝ ᱰᱤᱹᱮᱪᱹᱥᱤᱹ-᱖᱔᱐ ᱴᱣᱤᱱ ᱳᱴᱚᱨ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱮᱦᱨᱟᱰᱩᱱ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱛᱮ ᱩᱰᱟᱹᱣ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱜᱟᱡᱤᱭᱟᱵᱟᱫᱽ ᱟᱨ ᱯᱚᱸᱛᱱᱚᱜᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news|title=Flight operations resume from Pithoragarh's Naini-Saini airport after three years! 19-seater aircraft to run between Dehradun and Pithoragarh – Details here|url=https://www.financialexpress.com/business/airlines-aviation-flight-operations-resume-from-pithoragarhs-naini-saini-airport-after-three-years-19-seater-aircraft-to-run-between-dehradun-and-pithoragargh-details-here-3379124/|work=The Financial Express|date=30 January 2024|access-date=18 September 2024|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=Shiraz|first=Zarafshan|title=Flight operations restart from Naini-Saini airport at Pithoragarh, linking sacred lands in Uttarakhand|url=https://www.hindustantimes.com/lifestyle/travel/flight-operations-restart-from-naini-saini-airport-at-pithoragarh-linking-sacred-lands-in-uttarakhand-101706613583529.html|work=Hindustan Times|date=30 January 2024|access-date=18 September 2024|language=en}}</ref>
== ᱥᱴᱨᱟᱠᱪᱟᱨ ==
ᱱᱚᱶᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱨᱮ ᱑᱖᱐ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱕᱒᱐ ᱯᱷᱤᱴ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱟᱨ ᱓᱐ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱙᱘ ᱯᱷᱤᱴ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱠᱟ ᱑᱔/᱓᱒ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱐᱙᱗ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱓᱕᱙ ᱯᱷᱤᱴ) ᱟᱨ ᱑᱕᱐᱘ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱔᱙᱔᱘ ᱯᱷᱤᱴ) ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱨ ᱫᱷᱟᱣ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱮᱛᱟᱨᱟᱜ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ATR ᱗᱒ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ATR ᱗᱒ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱯᱟᱨᱠᱤᱝ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱟᱯᱨᱚᱱ, ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱓᱐᱐,᱐᱐᱐ ᱜᱟᱱ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱥᱮᱡ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱞ, ᱢᱤᱫ ᱮᱭᱟᱨ ᱴᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱠᱚᱱᱴᱨᱚᱞ ᱴᱟᱣᱟᱨ, ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱟᱭᱚᱨ ᱥ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱯᱤᱛᱷᱳᱨᱚᱜᱚᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱯᱟᱥᱮᱡᱚᱨ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱞ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱰᱷᱮᱨ ᱯᱟᱥᱮᱡᱚᱨ ᱟᱨ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref name="CAPA"/><ref>{{cite news|title=Naini Saini Airport is ready for flight services in Pithoragarh, Uttarakhand, just 50 km from China border|url=https://www.weeklyblitz.net/news/naini-saini-airport-is-ready-for-flight-services-in-pithoragarh-uttarakhand-just-50-km-from-china-border/|work=Blitz|date=14 June 2023|access-date=18 September 2024|language=en|archive-date=2 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240202091104/https://www.weeklyblitz.net/news/naini-saini-airport-is-ready-for-flight-services-in-pithoragarh-uttarakhand-just-50-km-from-china-border/|url-status=dead}}</ref>
==ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨ ᱰᱮᱥᱴᱤᱱᱮᱥᱚᱱ==
<!-- Please use only independent sources. The airport and airline itself are not independent sources. -->
{{Airport-dest-list
| [[ᱯᱷᱟᱞᱟᱭᱵᱤᱜᱽ]] | [[ᱫᱮᱦᱨᱟᱫᱩᱱ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ|ᱫᱮᱦᱨᱟᱫᱩᱱ]],<ref>{{cite news|title=Flight ops resume from Naini-Saini airport in Pithoragarh after 3 yrs|url=https://www.business-standard.com/india-news/flight-ops-resume-from-naini-saini-airport-in-pithoragarh-after-3-yrs-124013000548_1.html|work=Business Standard|date=31 January 2024|access-date=18 September 2024|language=en}}</ref>
[[ᱯᱚᱸᱛᱱᱚᱜᱚᱨ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ|ᱯᱚᱸᱛᱱᱚᱜᱚᱨ]]}}
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱩᱛᱛᱚᱨᱟᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱤᱛᱷᱳᱨᱟᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]]
lr432loboffru45b893us1wx9bnfz3d
ᱪᱤᱱᱤᱭᱳᱴ
0
29217
192157
160096
2026-05-20T14:17:15Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
192157
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱪᱤᱱᱤᱭᱳᱴ
| native_name = {{Nastaliq|چنیوٹ}}
| settlement_type = ᱥᱚᱦᱚᱨ
| image_skyline = File:Chiniot montage.jpg
| imagesize = 240px
| image_caption = ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱮᱫ: ᱥᱟᱦ ᱵᱩᱨᱦᱟᱱ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱪᱤᱱᱤᱭᱳᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱤ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ, ᱩᱢᱚᱨ ᱦᱟᱭᱟᱛ ᱢᱚᱦᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱟᱨ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱮᱞ
| image_flag =
| image_seal =
| image_blank_emblem = Municipal Committee Chiniot.jpg
| blank_emblem_type = ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱞᱳᱜᱳ
| blank_emblem_alt = ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱪᱤᱱᱤᱭᱳᱴ
| nickname = <!--5 is enough! DO NOT ADD ANYMORE. The article covers them!-->
| motto =
| image_map =
| map_caption =
| coordinates = {{Coord|31|43|10|N|72|59|3|E|type:city_region:PK|display=inline,title}}
| coordinates_footnotes =
| pushpin_map = Pakistan
| pushpin_map_caption = ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱤᱭᱳᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{flag|ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ}}
| subdivision_type1 = ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ
| subdivision_name1 =[[ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ, ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ|ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ]]
| subdivision_type2 = ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ
| subdivision_name2 = [[ᱯᱷᱟᱭᱥᱟᱞᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|ᱯᱷᱟᱭᱥᱟᱞᱟᱵᱟᱫᱽ]]
| subdivision_type3 = ᱦᱚᱱᱚᱛ
| subdivision_name3 = [[ᱪᱤᱱᱤᱭᱳᱴ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱪᱤᱱᱤᱭᱳᱴ]]
| established_title =
| established_date =
| established_title2 =
| established_date2 =
| government_footnotes = <ref name="mc-web">{{cite web|url=http://www.mcchiniot.lgpunjab.org.pk/Administrative-Setup.html|title=MC Chiniot: Administrative Setup|publisher=Local Government Punjab|access-date=2018-04-25|archive-date=26 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426080248/http://www.mcchiniot.lgpunjab.org.pk/Administrative-Setup.html|url-status=dead}}</ref>
| government_type = ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ
| leader_title = ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ
| leader_name = None (vacant)<ref name="tn">{{cite news|url=https://nation.com.pk/31-Dec-2021/administrators-appointments-planned-as-punjab-lg-system-dissolves-today|title=Administrators’ appointments planned as Punjab LG system dissolves today|date=31 December 2021|access-date=8 January 2022|work=The Nation (newspaper)}}</ref>
| leader_title1 = ᱡᱚᱜᱚ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ
| leader_name1 = None (vacant)<ref name="tn"/>
| area_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags -->
| area_total_km2 =
| area_land_km2 =
| area_water_km2 =
| elevation_footnotes =
| elevation_m = 179
| population_footnotes = <ref>[https://www.citypopulation.de/en/pakistan/punjab/chiniot/7350101__chiniot Citypopulation.de] Population of Chiniot Municipal Council</ref>
| population_as_of = ᱒᱐᱒᱓ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ
| population_total = ᱓᱑᱘᱑᱖᱕
| total_type = ᱥᱚᱦᱚᱨ
| population_rank = ᱒᱘ ᱟᱱᱟᱜ, ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ
| population_urban =
| population_metro =
| population_density_sq_mi = auto
| population_demonym =
| population_note =
| timezone = [[Pakistan Standard Time|PST]]
| utc_offset = +᱐᱕:᱐᱐
| timezone_DST = [[Pakistan Daylight Time|PDT]]
| utc_offset_DST = +᱐᱖:᱐᱐
| postal_code_type = [[Postal codes in Pakistan|Postal code]]
| postal_code = ᱓᱕᱔᱐᱐
| area_code_type = [[Dialling codes in Pakistan|Dialling code]]
| area_code = ᱐᱔᱗
| blank_name = Distance(s)
| blank_info = {{Collapsible list
|title = From
|frame_style = border:1; padding:1;
|title_style = <!-- (optional) -->
|list_style = text-align:left;display:none;
|1 = • [[ᱞᱟᱦᱚᱨ]] – ᱑᱖᱑ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ
|2 = • [[ᱯᱷᱟᱭᱥᱟᱞᱟᱵᱟᱫᱽ]] – ᱓᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ
|3 = • [[ᱤᱥᱞᱟᱢᱟᱵᱟᱫᱽ]] – ᱒᱘᱓ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ
|4 = • [[ᱠᱚᱨᱟᱪᱤ]] – ᱑,᱑᱗᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ
|5 = • [[ᱯᱮᱥᱟᱵᱚᱨ]] – ᱔᱑᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ
|6 = • [[ᱠᱣᱮᱴᱟ]] – ᱘᱗᱑ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ
|7 = • [[ᱢᱩᱞᱛᱟᱱ]] – ᱒᱔᱖ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ
|8 = • [[ᱢᱩᱡᱟᱯᱷᱟᱨᱟᱵᱟᱫᱽ]] – ᱔᱓᱙ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ
|9 = • [[ᱜᱤᱞᱜᱤᱛ]] – ᱗᱕᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ
}}
| website = {{url|www.mcchiniot.lgpunjab.org.pk/Administrative-Setup.html}}
| footnotes =
}}
'''ᱪᱤᱱᱤᱭᱳᱴ''' ([[ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ]], [[ᱩᱨᱫᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱩᱨᱫᱩ]]: {{nq|چنیوٹ}}) ᱫᱚ [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ, ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ|ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ]] ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮ [[ᱪᱤᱱᱤᱭᱳᱴ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱪᱤᱱᱟᱵᱽ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱘ ᱟᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱮ ᱞᱚᱠᱰᱤᱝ ᱚᱲᱟᱜ ᱟᱨ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱚᱢᱚᱨ ᱦᱟᱭᱟᱛ ᱢᱚᱦᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱱᱟᱜᱟᱢ==
===ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ===
᱑᱘᱔᱙ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱘᱖᱒ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":1" /> ᱑᱘᱗᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱑᱑,᱙᱙᱙ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":1" /> ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱫᱟᱜ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱠᱮᱱᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱮᱴᱣᱟᱨ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱚᱞᱚᱱ ᱛᱮ ᱪᱤᱱᱤᱭᱳᱴ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱱᱟᱶᱟ "ᱠᱮᱱᱟᱞ ᱠᱚᱞᱚᱱᱤ" ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ,᱾ ᱪᱤᱱᱤᱭᱳᱴ ᱨᱤᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱚᱢᱟᱨ ᱦᱟᱭᱟᱴ ᱯᱮᱞᱥ ᱫᱚ ᱑᱙᱒᱓ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱓᱕ ᱥᱟᱞ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱞᱚᱝ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1221723|title=Umar Hayat Mahal: Chiniot's dying 'wonder'|last=Ali|first=Aown|date=2015-12-03|work=Dawn|access-date=2018-02-02|language=en-US}}</ref>
==ᱚᱛᱱᱚᱜ==
===ᱴᱷᱟᱶ===
ᱪᱤᱱᱤᱭᱳᱴ ᱫᱚ [[ᱯᱷᱟᱭᱥᱟᱞᱟᱵᱟᱫᱽ]]-[[ᱥᱟᱨᱜᱳᱫᱷᱟ]] ᱟᱨ [[ᱞᱟᱦᱚᱨ]]-[[ᱡᱷᱟᱝ]] ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱕᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱙᱘ ᱢᱤᱞ) ᱠᱚᱧᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱨ [[ᱯᱷᱟᱭᱥᱟᱞᱟᱵᱟᱫᱽ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱓᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱒᱔ ᱢᱤᱞ) ᱠᱚᱧᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱪᱤᱱᱤᱭᱳᱴ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ ᱑᱗᱙ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱕᱘᱗ ᱯᱷᱩᱴ) ᱩᱥᱩᱞ ᱨᱮ ᱑᱐ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱟᱨ (᱓.᱙ ᱜᱟᱺᱴ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾
ᱨᱚᱵᱽᱣᱟᱦ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱚᱦᱢᱚᱫᱤᱭᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱫᱚ ᱪᱤᱱᱟᱵᱽ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱩᱯᱷᱤ ᱵᱩ ᱚᱞᱤ ᱥᱟᱦ ᱠᱞᱟᱸᱰᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱡᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ (ᱵᱟᱝ ᱪᱤᱞᱞᱟ ᱜᱟᱦ) ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
===ᱴᱚᱯᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤ===
ᱪᱤᱱᱤᱭᱳᱴ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ ᱪᱤᱱᱟᱵᱽ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱮᱸᱜᱟ ᱯᱟᱥᱴᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱵᱩᱨᱩ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱪᱤᱱᱤᱭᱳᱴ ᱨᱮ ᱔᱐᱐ ᱯᱷᱩᱴ ᱩᱥᱩᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱞᱮᱴ ᱟᱨ ᱥᱟᱱᱰᱚᱣᱞᱮᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱛᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱟᱞᱳᱫᱷ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=":4">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=enc4AQAAMAAJ&q=chandniot&pg=PA179|title=Journal: Botany|last=London|first=Linnean Society of|date=1862|language=en}}</ref>
==ᱦᱚᱭ ᱦᱤᱥᱤᱫ==
ᱪᱤᱱᱤᱭᱳᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱭ ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱫᱚ ᱞᱚᱞᱚ ᱟᱫᱷᱟ ᱥᱩᱠᱷᱤ ᱜᱮᱭᱟ (ᱠᱚᱯᱮᱱ ᱡᱚᱭᱞᱚᱝ ᱛᱷᱚᱠ ''ᱵᱤ ᱮᱥ ᱮᱪ'')᱾<ref name=Climate>{{cite web|title=Climate chart of Chiniot|publisher=My Weather|url=http://www.myweather2.com/City-Town/Pakistan/Chiniot/climate-profile.aspx|access-date=15 August 2011|archive-date=25 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225130737/http://www.myweather2.com/City-Town/Pakistan/Chiniot/climate-profile.aspx|url-status=dead}}</ref> ᱪᱤᱱᱤᱭᱳᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱭ ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱫᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜ ᱜᱮᱭᱟ ᱾
{{Weather box|width = auto
| single line = yes
| metric first = yes
| location= ᱪᱤᱱᱤᱭᱳᱴ (᱑᱙᱖᱑-᱑᱙᱙᱐)
| Jan high C = 19
| Feb high C = 22
| Mar high C = 27
| Apr high C = 33
| May high C = 39
| Jun high C = 39
| Jul high C = 35
| Aug high C = 35
| Sep high C = 34
| Oct high C = 32
| Nov high C = 27
| Dec high C = 21
| Jan low C = 8
| Feb low C = 11
| Mar low C = 16
| Apr low C = 20
| May low C = 25
| Jun low C = 28
| Jul low C = 27
| Aug low C = 27
| Sep low C = 25
| Oct low C = 20
| Nov low C = 14
| Dec low C = 9
| Jan rain mm = 18
| Feb rain mm = 35
| Mar rain mm = 24
| Apr rain mm = 13
| May rain mm = 17
| Jun rain mm = 48
| Jul rain mm = 82
| Aug rain mm = 87
| Sep rain mm = 43
| Oct rain mm = 9
| Nov rain mm = 11
| Dec rain mm = 12
| rain colour = green
| source=My Weather<ref name=Climate/>
}}
==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤ==
᱑᱙᱙᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱤᱭᱳᱴ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱙᱖᱕,᱑᱒᱔ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱑᱗᱒,᱕᱒᱒ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ) ᱾ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱗ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒᱗᱘,᱗᱔᱗ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱨᱚᱲᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱚ [[ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ==
ᱪᱤᱱᱤᱭᱳᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱞᱩᱢᱟᱹᱝ, ᱛᱩᱞᱟᱹᱢ, ᱜᱩᱦᱩᱢ, ᱪᱤᱱᱤ, ᱪᱟᱣᱞᱮ, ᱛᱳᱣᱟ, ᱛᱩᱠᱩᱡ, ᱠᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱟᱨᱱᱤᱪᱟᱨ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱟᱥ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ "ᱠᱮᱱᱟᱞ ᱠᱚᱞᱚᱱᱤ" ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱠᱟ ᱫᱚ ᱠᱮᱱᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱮᱴᱣᱟᱨ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱫᱟᱜ ᱮᱢ ᱢᱮ ᱾<ref name=":3" />
==ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ ᱟᱨ ᱡᱚᱜᱟᱡᱩᱜᱽ==
ᱪᱤᱱᱤᱭᱳᱴ ᱫᱚ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱟᱨ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱫᱚ [[ᱯᱷᱟᱭᱥᱟᱞᱟᱵᱟᱫᱽ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱪᱤᱱᱤᱭᱳᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱔᱘.᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱓᱐.᱑ ᱢᱤᱞ) ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
* [https://web.archive.org/web/20181112005902/http://tmachiniot.com/ Chiniot Tehsil Municipal Administration]'s official site
* [http://www.maplandia.com/pakistan/punjab/jhang/chiniot/ ᱪᱤᱱᱤᱭᱳᱴ ᱱᱚᱠᱥᱟ]
{{Authority control}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱤᱱᱤᱭᱳᱴ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ, ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱤᱱᱤᱭᱳᱴ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ, ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ]]
6rff40z4z9u60hvs9mx76ajkteztyxn
ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ, ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ
0
31876
192151
191460
2026-05-20T12:21:05Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
192151
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ
| nicknames = City of Peace, City of Lions, City of Birds, City of Forts, City of Breeze
| native_name = {{lang|sd|{{Naskh|حيدرآباد}}}}<br>{{Nastaliq|حیدر آباد}}
| named_for = [[Caliph]] [[Ali Ibn Abi Talib]]
| native_name_lang = sd, ur
| settlement_type = ᱢᱟᱦᱟᱱᱚᱜᱚᱨ
| image_skyline = {{multiple image
| border = infobox
| total_width = 280
| image_style = border:1;
| perrow = 1/2/2/1
| caption_align = center
| image1 = Mir Karam Ali Khan Talpur Tombs were restored in 2016 1.jpg
|caption1 = [[Tombs of the Talpur Mirs]]
| image2 = Mian-ghulam-shah-kalhoro-kalhora-tomb-01.jpg|center|
|caption2 = [[Tomb of Mian Ghulam Kalhoro]]
| image3 = PK Hyderabad asv2020-02 img15 Navalrai Market tower.jpg
|caption3 = [[Navalrai Clock Tower, Hyderabad|Navalrai Clock Tower]]
| image4 = PK Hyderabad asv2020-02 img21 Hasrat Mohani Library.jpg
|caption4 = Hasrat Mohani Library
}}
| image_flag = Hyderabad (Pakistan) City Flag.png
| image_blank_emblem =
| blank_emblem_type = Emblem
| image_seal =
| seal_type = [[Hyderabad Municipal Corporation|HMC Emblem]]
| pushpin_map = Pakistan
| pushpin_label_position =
| pushpin_mapsize = 250
| pushpin_map_caption = ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{nowrap|{{flag|ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ}}}}
| subdivision_type1 = [[Subdivisions of Pakistan|Province]]
| subdivision_name1 = {{flag|ᱥᱤᱸᱫᱷ}}
| subdivision_type2 = ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ
| subdivision_name2 = [[ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ]]
| subdivision_type3 = [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name3 = [[ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ, ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ|ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ]]
| subdivision_type4 = ᱚᱴᱚᱱᱚᱢᱚᱥ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ
| subdivision_name4 = ᱕
| subdivision_type5 = ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱯᱨᱚᱥᱤᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱞ ᱠᱚ
| subdivision_name5 = ᱒᱐
| government_footnotes =
| government_type = [[ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ|ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ]]
| leader_title = ᱢᱮᱭᱟᱨ
| leader_name = ᱠᱟᱥᱤᱯᱷ ᱟᱞᱤ ᱥᱳᱨᱳ<ref name="dawn">{{Cite web |last=Mandhro |first=Sameer |date=2023-06-09 |title=Azhar Chandio- the new mayor of Hyderabad |url=https://tribune.com.pk/story/2420899/kashif-shoro-the-new-mayor-of-hyderabad |access-date=2023-06-11 |website=The Express Tribune |language=en}}</ref>
| leader_title1 = ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨ
| leader_name1 = ᱵᱤᱞᱟᱞ ᱚᱦᱢᱚᱫᱽ ᱢᱮᱢᱳᱱ
| leader_title2 = ᱡᱚᱜᱚ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨ
| leader_name2 = ᱡᱟᱭᱱ ᱩᱞ ᱚᱵᱤᱫᱤᱱ ᱢᱮᱢᱳᱱ
| established_title = Settled
| established_date = ᱑᱗᱖᱘
| area_footnotes = <ref>{{Cite web|url=https://www.citypopulation.de/php/pakistan-distr-admin.php|title = Pakistan: Tehsils and Talukas (Districts and Subdistricts) - Population Statistics, Charts and Map}}</ref> <!--Three talukas of Hyderabad District forms the city of Hyderabad, the sum of their areas is 292 km<sup>2</sup>. To see the area of each taluka, open the footnotes and tap on each taluka one by one, the area will be displayed-->
| area_total_km2 = 993
| area_metro_km2 = ᱑,᱗᱔᱐
| population_as_of = ᱒᱐᱒᱓ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ
| population_demonym = ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱤ
| population_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/Pakistan-100T.html|title=Pakistan: Provinces and Major Cities - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information|website=www.pbs.gov.pk/content/announcement-results-7th-population-and-housing-census-2023-digital-census}}</ref>
| total_type = ᱥᱚᱦᱚᱨ
| population_note =
| population_total = ᱑᱙᱒᱑᱒᱗᱕
| population_density_km2 = auto
| population_rank = ᱒ ᱟᱱᱟᱜ, ᱥᱤᱸᱫᱷ<br/>ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱗ ᱟᱱᱟᱜ
| population_metro =
| coordinates = {{coord|25|22|45|N|68|22|06|E|region:PK|display=inline,title}}
| elevation_footnotes =
| elevation_m = ᱑᱓
| timezone = [[Pakistan Standard Time|PKT]]
| utc_offset = +᱐᱕:00
| timezone_DST =
| utc_offset_DST =
| postal_code_type = [[Postal codes in Pakistan|Postal code]]
| postal_code = ᱗᱑᱐᱐᱐
| area_code = ᱐᱒᱒
| footnotes =
| official_name = ᱢᱟᱦᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ
}}
'''ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ''' (ᱥᱤᱱᱫᱷᱤ: حيدرآباد; ᱩᱨᱫᱩ: حيدرآباد; {{IPAc-en|ˈ|h|aɪ|d|ər|ə|b|a:|d}}),<ref>{{Cite web |title=Definition of HYDERABAD |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Hyderabad |access-date=2023-10-31 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ '''ᱱᱮᱨᱩᱱᱠᱚᱴ''' (ᱥᱤᱱᱫᱷᱤ: نيرون ڪوٽ) ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱱᱫᱷ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱨᱟᱪᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱱᱫᱷ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱗ ᱟᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.siasat.pk/forum/showthread.php?397650-by-winning-2nd-largest-city-Hyderabad-and-4th-largest-city-Mirpurkhas-MQM-declared-Urban-Sindh-Leader |title=By winning 2nd largest city Hyderabad and 4th largest city Mirpurkhas, MQM declared Urban Sindh Lead | Siasat.pk Forums |publisher=Siasat.pk |date=2015-11-19 |access-date=2018-08-14 |archive-date=8 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808074405/https://www.siasat.pk/forum/showthread.php?397650-By-winning-2nd-largest-city-Hyderabad-and-4th-largest-city-Mirpurkhas-MQM-declared-Urban-Sindh-Leader |url-status=dead }}</ref>
᱑᱗᱖᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚᱞᱦᱳᱨ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱝᱥᱚ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱭᱟᱱ ᱜᱩᱞᱟᱢ ᱥᱟᱦ ᱠᱚᱞᱦᱳᱨᱳ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱫᱚ ᱑᱘᱔᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱠᱚᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱥᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ [[ᱠᱚᱨᱟᱪᱤ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱕᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱙᱓ ᱢᱤᱞ) ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱟᱨ ᱮᱢ -᱙ ᱢᱚᱴᱚᱨᱵᱷᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
; ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ
* ''[https://books.google.com/books/about/Biographical_Encyclopedia_of_Pakistan.html?id=sGtmAAAAMAAJ Biographical Encyclopedia of Pakistan]'' (1963–1966 edition)
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{Sister project links|ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ, ᱥᱤᱱᱫᱷ}}
* {{Wikivoyage inline|ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ (ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ)}}
* {{Official website|http://www.hyderabad.gov.pk|2=Official website of the City District Government of Hyderabad}}
* [http://www.apnahyderabad.pk Hyderabad Local Directory Listing Website]
* [https://www.mytouristline.com/top-10-famous-places-to-visit-in-hyderabad/ Top 10 Famous Tourist Attractions of Hyderabad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250512221254/https://mytouristline.com/top-10-famous-places-to-visit-in-hyderabad/ |date=2025-05-12 }}
* [https://faisalmoverz.com/faisal-movers-hyderabad/ Faisal Movers Hyderabad Terminal]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Authority control}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ, ᱥᱤᱱᱫᱷ| ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱦᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱱᱫᱷ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ]]
it1j968t9a8gmhqkhdy9vz344ueqz6m
ᱦᱟᱡᱟᱨᱤᱵᱟᱜᱽ ᱨᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱦᱩᱞ
0
34456
192150
186520
2026-05-20T12:17:02Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
192150
wikitext
text/x-wiki
ᱦᱟᱡᱟᱨᱤᱵᱟᱜᱽ ᱨᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱦᱩᱞ (᱑᱘᱕᱕-᱕᱖)
ᱦᱟᱡᱟᱨᱤᱵᱟᱜᱽ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱦᱩᱞ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱚᱠᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱦᱩᱞ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ-ᱟ, ᱑᱘᱕᱕-᱕᱖ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱵᱤᱫᱽᱨᱳᱦ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱤᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱩᱞ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ, ᱵᱚᱞᱠᱤ ᱠᱚᱸᱭᱮ ᱪᱷᱚᱴᱟᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱰᱷᱤᱯᱟᱹ ᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱡᱟᱨᱤᱵᱟᱜᱽ, ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ ᱟᱨ ᱪᱟᱛᱨᱟ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱽᱨᱤᱴᱤᱥᱥᱟᱥᱚᱱ ᱟᱜ ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱽ ᱮ ᱞᱟᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾<ref name="v161">{{cite web | title= | url=https://sampratyaya.com/wp-content/uploads/2024/08/s5.pdf | access-date=2026-01-17}}</ref><ref name="j603">{{cite web | title=90 साल पहले गोमिया में एक आदिवासी परिवार के यहां गांधी जी बने थे मेहमान | website=Hindustan | date=2024-08-14 | url=https://www.livehindustan.com/jharkhand/bokaro/story-mahatma-gandhi-s-historic-visit-to-gomia-a-tribute-to-freedom-fighter-hopan-manjhi-201723577794535.html | language=hi | access-date=2026-01-18}}</ref><ref name="n420">{{cite web | last=Desk | first=Prabhat Khabar Digital | title=बोकारो के स्वतंत्रता सेनानी होपन व लक्ष्मण मांझी के गांव करमाटांड को सामाजिक संगठन आसरा ने लिया गोद | website=Prabhat Khabar | date=2022-08-10 | url=https://www.prabhatkhabar.com/state/jharkhand/bokaro/the-social-organization-asra-adopted-the-village-karmatand-of-bokaros-freedom-fighters-hopan-and-laxman-manjhi-rgj | language=hi | access-date=2026-01-18}}</ref><ref name="k103">{{cite web | title=गौरव यात्रा स्वतंत्रता सेनानी होपन मांझी के घर से निकलेगी | website=Hindustan | date=2022-08-05 | url=https://www.livehindustan.com/jharkhand/bokaro/story-gaurav-yatra-will-leave-from-the-house-of-freedom-fighter-hopan-manjhi-6892958.html | language=hi | access-date=2026-01-18}}</ref>
== ᱑. ᱦᱩᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱠᱚ ==
ᱦᱟᱡᱟᱨᱤᱵᱟᱜᱽ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱦᱩᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱞ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱠᱚᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ:
* ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱠᱷᱟᱡᱽᱱᱟ: ᱵᱽᱨᱤᱴᱤᱥᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱨ ᱞᱚᱠᱟᱞ ᱡᱟᱹᱢᱤᱱᱫᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱰᱷᱮᱨ ᱠᱷᱟᱡᱽᱱᱟ ᱞᱟᱫᱮ ᱾
* ᱢᱚᱦᱟᱡᱚᱱᱤ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ: ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮᱱ ᱢᱚᱦᱟᱡᱚᱱ (ᱫᱤᱠᱩ) ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮᱡ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱨᱤᱬ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱷᱟᱹᱞᱤ ᱨᱮ ᱟᱹᱫᱮᱨ ᱾<ref name="v161"/><ref name="h039">{{cite web | title=होपेन मांझी, जिनके आग्रह पर गोमिया आए थे गांधी | website=The Credible History | date=2024-12-13 | url=https://thecrediblehistory.com/2024/12/hopen-manjhi-on-whose-request-gandhi-came-to-gomia/ | access-date=2026-01-18 | archive-date=2025-11-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20251118074213/https://thecrediblehistory.com/2024/12/hopen-manjhi-on-whose-request-gandhi-came-to-gomia/ | url-status=dead }}</ref>
* ᱫᱟᱨᱳᱜᱟ ᱟᱨ ᱠᱟᱪᱟᱦᱟᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤ: ᱞᱚᱠᱟᱞ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱟᱨ ᱠᱳᱨᱴ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱠᱚ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱵᱮ-ᱤᱱᱥᱟᱯᱷ ᱾
== ᱒. ᱢᱩᱞ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ==
ᱦᱟᱡᱟᱨᱤᱵᱟᱜᱽ ᱟᱨ ᱠᱚᱸᱭᱮ ᱪᱷᱚᱴᱟᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱦᱩᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱮᱢ ᱞᱮᱫ ᱢᱩᱞ ᱵᱤᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ:
* ᱞᱩᱵᱤᱭᱟ ᱢᱟᱹᱧᱡᱷᱤ (Lubia Manjhi): ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱦᱟᱡᱟᱨᱤᱵᱟᱜᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱸᱭᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱦᱩᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱠᱣᱟᱭ ᱚᱨᱚᱝ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾
* ᱵᱟᱹᱭᱡᱩ ᱢᱟᱹᱧᱡᱷᱤ (Baiju Manjhi): ᱞᱩᱵᱤᱭᱟ ᱢᱟᱹᱧᱡᱷᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱞ ᱜᱚᱲᱚᱭᱤᱭᱟᱹ ᱾
* ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱢᱟᱹᱧᱡᱷᱤ (Hopen Manjhi): ᱜᱚᱢᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱵᱚᱠᱟᱨᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱩᱨᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱪᱷᱟᱯᱟᱢᱟᱨ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲᱤᱭᱟᱹ ᱾<ref name="k103"/>
* ᱢᱟᱹᱱᱤᱠ ᱢᱟᱹᱧᱡᱷᱤ (Manik Manjhi): ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ ᱟᱨ ᱠᱷᱟᱲᱟᱜᱽᱫᱤᱦᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱱᱮᱛᱟ ᱾
== ᱓. ᱦᱩᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱞ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱠᱚ ==
ᱦᱟᱡᱟᱨᱤᱵᱟᱜᱽ ᱨᱮ ᱦᱩᱞ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ:
* ᱡᱤ.ᱴᱤ. ᱨᱳᱰ ᱨᱮ ᱠᱚᱵᱽᱡᱟ: ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱘᱕᱕ ᱨᱮ, ᱞᱩᱵᱤᱭᱟ ᱢᱟᱹᱧᱡᱷᱤ ᱭᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱜᱮᱥᱟᱭ-ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱠᱚ ᱜᱨᱮᱱᱰ ᱴᱨᱟᱝᱠ ᱨᱳᱰ (GT Road) ᱠᱚ ᱡᱟᱢ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱮ ᱤᱝᱨᱮᱡᱽ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱚᱯᱟᱜ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="k695">{{cite web | title=The Santal Insurrection Of 1855-57 : Datta, Kalikinkar : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive | website=Internet Archive | date=2015-07-03 | url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.134810 | access-date=2026-01-18}}</ref>
* ᱵᱚᱲᱦᱤ ᱨᱮ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ: ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱚᱲᱦᱤ (Barhi) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱵᱽᱨᱤᱴᱤᱥᱰᱟᱠ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱛᱷᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱟᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾
* ᱡᱟᱹᱢᱤᱱᱫᱟᱨ ᱠᱚ ᱞᱟᱜᱟ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱢᱤᱱᱫᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱟᱲ ᱠᱚ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱫᱷᱚ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾
== ᱔. ᱵᱽᱨᱤᱴᱤᱥᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ==
ᱦᱩᱞ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱽᱨᱤᱴᱤᱥᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚᱭ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫ-ᱟ:
* ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱚ' (Martial Law): ᱦᱟᱡᱟᱨᱤᱵᱟᱜᱽ ᱟᱨ ᱟᱰᱮ-ᱯᱟᱥᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱚ' ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
* ᱠᱮᱯᱴᱮᱱ ᱟᱞᱮᱠᱡᱟᱱᱰᱟᱨ ᱟᱜ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ: ᱠᱮᱯᱴᱮᱱ ᱟᱞᱮᱠᱡᱟᱱᱰᱟᱨ ᱟᱨ ᱞᱮᱯᱷᱴᱤᱱᱮᱱᱴ ᱥᱢᱤᱛᱷ ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱵᱽᱨᱤᱴᱤᱥᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱦᱟᱡᱟᱨᱤᱵᱟᱜᱽ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾
* ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ: ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ ᱟᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱞᱩᱵᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱭᱡᱩ ᱢᱟᱹᱧᱡᱷᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱱᱮᱛᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱤᱱᱟᱹᱢ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾
== ᱕. ᱚᱨᱡᱚ ᱟᱨ ᱚᱨᱥᱚᱝ ==
* ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ: ᱑᱘᱕᱕ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱫ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾
* ᱦᱟᱡᱟᱨᱤᱵᱟᱜᱽ ᱨᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ: ᱦᱟᱡᱟᱨᱤᱵᱟᱜᱽ ᱨᱮ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱠᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫ-ᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱟᱥᱟ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱱᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾
* ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱛᱟᱞᱢᱟ: ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱩᱞ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮ ᱞᱩᱜᱩᱵᱩᱨᱩ (ᱵᱚᱠᱟᱨᱚ) ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ᱾
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
* W.W. Hunter, The Annals of Rural Bengal (1868) - ᱦᱟᱡᱟᱨᱤᱵᱟᱜᱽ ᱦᱩᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱵᱽᱨᱟᱱ ᱾
* K.K. Datta, The Santal Insurrection of 1855-57 (1940) - ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱾
* L.S.S. O'Malley, Bihar and Orissa District Gazetteers: Hazaribagh (1917) ᱾
* E.T. Dalton, Descriptive Ethnology of Bengal (1872) ᱾
b51pga3y2kinirkelj9oibza1f4twqs
ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱵᱷᱟᱨᱚᱫᱣᱟᱡᱽ
0
35424
192177
190527
2026-05-20T19:02:03Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
192177
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱚᱪ}}
{{Infobox cricketer
| name = ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱵᱷᱟᱨᱚᱫᱣᱟᱡᱽ
| image = Vijay Bharadwaj Cricketer.jpg
| alt =
| caption =
| fullname = ᱨᱟᱜᱷᱵᱮᱱᱫᱨᱚᱨᱟᱣ ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱵᱷᱟᱨᱚᱫᱣᱟᱡᱽ
| birth_date = {{birth-date and age|15 August 1975}}
| birth_place = ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ, ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ, ᱥᱤᱧᱚᱛ
| death_date =
| death_place =
| nickname =
| height =
| country = ᱥᱤᱧᱚᱛ
| batting = ᱡᱚᱡᱚᱢ-ᱴᱤ
| bowling = ᱨᱟᱭᱤᱴ-ᱟᱨᱢ ᱚᱯᱷᱵᱨᱚᱠ
| columns = ᱓
| column1 = [[ᱴᱮᱥᱴ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ|ᱴᱮᱥᱴ]]
| matches1 = ᱓
| runs1 = ᱒᱘
| bat avg1 = ᱙.᱓᱕
| 100s/50s1 = ᱐/᱐
| top score1 = ᱒᱒
| deliveries1 = ᱒᱔᱗
| wickets1 = ᱑
| bowl avg1 = ᱑᱐᱗.᱐᱐
| fivefor1 = ᱐
| tenfor1 = ᱐
| best bowling1 = ᱑/᱒᱖
| catches/stumpings1 = ᱓/–
| column2 = [[ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱱ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ|ᱳᱰᱤ]]
| matches2 = ᱑᱐
| runs2 = ᱑᱓᱖
| bat avg2 = ᱒᱗.᱒᱑
| 100s/50s2 = ᱐/᱐
| top score2 = ᱔᱑*
| deliveries2 = ᱓᱗᱒
| wickets2 = ᱑᱖
| bowl avg2 = ᱑᱙.᱑᱘
| fivefor2 = ᱐
| tenfor2 = ᱐
| best bowling2 = ᱓/᱓᱔
| catches/stumpings2 = ᱔/–
| column3 = ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ.
| matches3 = ᱙᱖
| runs3 = ᱕,᱕᱕᱓
| bat avg3 = ᱔᱑.᱗᱕
| 100s/50s3 = ᱑᱔/᱒᱖
| top score3 = ᱒᱐᱗*
| deliveries3 = ᱔,᱑᱕᱕
| wickets3 = ᱕᱙
| bowl avg3 = ᱓᱔.᱖᱒
| fivefor3 = ᱒
| tenfor3 = ᱐
| best bowling3 = ᱖/᱒᱔
| catches/stumpings3 = ᱙᱔/–
| date = ᱑᱙ ᱢᱮ
| year = ᱒᱐᱒᱕
| source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/35673.html ESPNcricinfo
}}
'''ᱨᱟᱜᱷᱵᱮᱱᱫᱨᱚᱨᱟᱣ ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱵᱷᱟᱨᱚᱫᱣᱟᱡᱽ''' ({{Audio|Vijay_Bharadwaj.ogg|pronunciation}}; ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱕ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱗᱕) ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱚᱪ ᱟᱨ ᱠᱚᱢᱮᱱᱴᱮᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱚᱨ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴ ᱵᱮᱴᱥᱢᱟᱱ ᱟᱨ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴ ᱚᱯᱷᱵᱨᱮᱠ ᱵᱚᱞᱤᱵᱷᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |id= (Vijay Bharadwaj ODI success) |url= http://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1999-2000/OD_TOURNEYS/LGCUP/ |title= South Africa defeat India in LG Cup final |website= [[ESPNcricinfo]] |access-date= 22 February 2016}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱙-᱒᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱠᱮᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱮᱞ.ᱡᱤ. ᱠᱚᱯ ᱨᱮ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]] ᱥᱟᱶ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱢᱮᱪ ᱨᱮ 'ᱢᱮᱱ ᱚᱯᱷ ᱫᱤ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ' ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱐ ᱨᱮ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱮᱭᱟ ᱨᱚᱬᱡᱤ ᱴᱨᱳᱯᱤ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱴᱨᱤᱭᱚᱢᱯᱷ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="autogenerated2">{{cite news | title=Vijay Bharadwaj Ranji Success |date=2006-11-04 |work=The Hindu}}</ref>
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱚᱱᱰᱚᱨ ᱑᱙ ᱴᱤᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱟᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱳᱢᱟᱱ ᱨᱮ ᱯᱷᱤᱞᱰᱤᱝ ᱠᱚᱪ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱚᱱᱱᱚᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱚᱢᱮᱱᱴᱮᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |last=N, DHNS |first=Rakshitha M. |title=Cricket commentary in Kannada captures hearts |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/cricket-commentary-in-kannada-captures-hearts-731825.html |access-date=2023-10-08 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱕ ᱟᱱᱟᱜ ᱟᱭᱤᱯᱤᱮᱞ ᱨᱮ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱠᱮᱯᱤᱴᱚᱞᱥ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾
==ᱰᱚᱢᱮᱥᱴᱤᱠ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱵᱷᱟᱨᱚᱫᱣᱟᱡᱽ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱔ ᱨᱮ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱚᱬᱡᱤ ᱴᱨᱳᱯᱤ ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱔ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱐᱖ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱞᱟᱥ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱮᱪ ᱠᱷᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱕᱕᱓ ᱨᱟᱱ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱕᱙ ᱣᱤᱠᱮᱴ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ [[ᱥᱚᱪᱤᱱ ᱛᱮᱱᱫᱩᱞᱠᱚᱨ]] ᱟᱜ ᱠᱟᱯᱴᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱨᱮ ᱥᱞᱤᱯᱷ ᱰᱤᱥᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱟᱹᱞᱟᱹᱭ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱫᱣᱟᱡᱽ ᱟᱜ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱚᱡ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱘-᱙᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱨᱚᱫᱚᱨᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱵᱟᱭ ᱫᱟᱲᱮ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱔᱖᱓ ᱨᱟᱱ ᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱒᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱣᱤᱠᱮᱴ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱚᱬᱡᱤ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞ ᱨᱮ [[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱠᱚ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱗-᱙᱘ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱕-᱙᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱷᱟᱨᱚᱫᱣᱟᱡᱽ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱔-᱒᱐᱐᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ [[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚᱞ|ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ]] ᱴᱤᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱟᱝ ᱧᱮᱞ ᱧᱟᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱕ ᱨᱮ ᱨᱚᱬᱡᱤ ᱴᱨᱳᱯᱤ ᱯᱞᱮᱴ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱮ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚᱞ|ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾
ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱫᱚ ᱢᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱮ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱮᱱᱟ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=http://www.espncricinfo.com/ranjisuperleague/content/story/318146.html|title=Two coaches, different routes, same destination|newspaper=Cricinfo|language=en|access-date=2017-02-03}}</ref>
==ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱵᱷᱟᱨᱚᱫᱣᱟᱡᱽ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱙-᱒᱐᱐᱐ ᱥᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱬᱟ ᱥᱤᱡᱚᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱞ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱭᱨᱚᱵᱤ ᱨᱮ ᱮᱞ ᱡᱤ ᱠᱟᱯ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱚᱞᱤᱝ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱥᱮᱨ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱒.᱒᱐ ᱨᱮ ᱑᱐ ᱣᱤᱠᱮᱴ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱘᱙ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱵᱟᱝ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱨᱟᱱ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱮᱭᱟ ᱨᱚᱬᱡᱤ ᱴᱨᱳᱯᱤ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱒᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱐᱒ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱯᱴᱮᱱ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱗ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾
ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱮᱱᱮᱡ ᱫᱚ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱚᱱᱮ ᱠᱩᱞᱤ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱚᱞ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱱᱛᱷᱟ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱒᱐᱐᱓ ᱨᱮ [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚᱞ|ᱤᱝᱞᱮᱱᱰ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱮ ᱴᱤᱢ ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱚᱯᱷᱚᱨ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ [[ᱜᱩᱣᱟᱦᱟᱴᱤ]] ᱨᱮ ᱡᱤᱢᱵᱟᱵᱩᱭᱮ ᱥᱟᱶ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾
==ᱠᱚᱪᱤᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱵᱷᱟᱨᱚᱫᱣᱟᱡᱽ ᱫᱚ ᱔ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱖ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱚᱱᱮᱥᱚᱱ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱥᱚᱱᱮᱨ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱚᱪᱤᱝ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱴᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱴ ᱞᱮᱵᱚᱞ ᱛᱷᱨᱤ ᱠᱚᱪ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱨ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱨᱚᱭᱮᱞ ᱪᱮᱞᱮᱱᱡᱚᱨᱥ ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ ᱴᱤᱢ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚᱭᱤᱡ ᱠᱚᱪ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱷᱟᱨᱫᱣᱟᱡᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱱᱱᱚᱲ ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱪᱮᱱᱮᱞ ᱨᱮ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱯᱮᱱᱮᱞ ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="autogenerated2"/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱢᱟᱱ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱴᱤᱢ ᱨᱮ ᱯᱷᱤᱞᱰᱤᱝ ᱠᱚᱪ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Duleep describes India tour as ‘good learning experience’ for Oman team |url=http://timesofoman.com/article/74718/Sports/Cricket/Duleep-describes-India-tour-as-%27good-learning-experience%27-for-Oman-team |access-date=2026-04-08 |archive-date=2017-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170409041847/http://timesofoman.com/article/74718/Sports/Cricket/Duleep-describes-India-tour-as-%27good-learning-experience%27-for-Oman-team |url-status=dead }}</ref>
ᱵᱷᱟᱨᱚᱫᱣᱟᱡᱽ ᱫᱚ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱷᱚᱠ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱪ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱯᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱟᱨᱥᱤᱵᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚᱪ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱮᱮᱥᱥᱤᱮ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ TV9 ᱟᱨ News9 ᱨᱮ ᱯᱮᱱᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾
==ᱟᱪᱤᱵᱷᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ==
* ᱠᱮᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱩᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱮᱞ ᱡᱤ ᱠᱟᱯ (᱑᱙᱙᱙-᱒᱐᱐᱐) ᱨᱮ ᱢᱮᱱ ᱚᱯᱷ ᱫᱚ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱮᱱᱟᱭ ᱾
* ᱨᱚᱬᱡᱤ ᱴᱨᱚᱯᱷᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱞᱮᱱᱰᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱤᱠᱚᱨᱰ ᱑᱙᱙᱘-᱙᱙ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
* [[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚᱞ|ᱨᱚᱬᱡᱤ ᱴᱨᱚᱯᱷᱤ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱤᱡ]], ᱯᱩᱱ ᱫᱷᱟᱣ: ᱑᱙᱙᱖, ᱑᱙᱙᱘, ᱑᱙᱙᱙ ᱟᱨ ᱒᱐᱐᱒
* ᱑᱙᱙᱖ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱘ ᱨᱮ [[ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱯ|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱴᱨᱚᱯᱷᱤ]] ᱡᱤᱛᱟᱹᱣ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱾
* ᱑᱐᱐ ᱯᱷᱟᱨᱥᱴ ᱠᱞᱟᱥ ᱢᱮᱪ ᱨᱮ ᱑᱖ ᱥᱮᱱᱪᱩᱨᱤ ᱥᱠᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾
* ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱯ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱕᱕᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱨᱟᱱ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱾
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{DEFAULTSORT:ᱵᱷᱟᱨᱚᱫᱣᱟᱡᱽ, ᱵᱤᱡᱚᱭ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱕ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱸᱨᱤ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱟᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱴᱮᱥᱴ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱛᱚᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱟᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ ᱨᱤᱱ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱟᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱚᱪ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱢᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱ ᱠᱚᱪ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱚᱢᱮᱱᱴᱮᱴᱚᱨ ᱠᱚ]]
i7u7srwy2n0kgqut5tpf5w8tzgk7jfe
ᱦᱚᱨᱤᱫᱟᱥᱯᱩᱨ, ᱳᱰᱤᱥᱟ
0
35817
192149
191496
2026-05-20T12:11:44Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
192149
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱦᱚᱨᱤᱫᱟᱥᱯᱩᱨ
| other_name =
| nickname =
| settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| pushpin_map = India Odisha#India
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ
| coordinates = {{coord|20|44|0|N|86|7|0|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}}
| subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name1 = [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]]
| subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name2 = [[ᱡᱟᱡᱽᱯᱩᱨ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ| ᱡᱟᱡᱽᱯᱩᱨ]]
| established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 =
| elevation_footnotes =
| elevation_m = 122
| population_total =
| population_as_of =
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ
| demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ
| demographics1_info1 = [[ᱳᱰᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱳᱰᱤᱭᱟ]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐
| postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] -->
| postal_code =
| registration_plate = OD 04
| blank1_name_sec1 = ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱟᱲᱮ
| blank1_info_sec1 = {{Convert|0|km|mi}}
| blank2_name_sec1 = ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ
| blank2_info_sec1 = [[ᱠᱚᱴᱚᱠ]]
| blank1_name_sec2 = ᱦᱚᱭ ᱦᱤᱥᱤᱫ
| blank1_info_sec2 = [[:en:Climatic regions of India|ᱴᱨᱚᱯᱤᱠᱟᱞ ᱢᱚᱱᱥᱩᱱ]] <small>([[ᱠᱳᱯᱮᱱ ᱠᱞᱟᱭᱢᱮᱴ ᱠᱞᱟᱥᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ|ᱠᱳᱯᱮᱱ]])</small>
| blank2_name_sec2 = Avg. summer temperature
| blank2_info_sec2 = {{convert|35|°C|°F}}
| blank3_name_sec2 = Avg. winter temperature
| blank3_info_sec2 = {{convert|20|°C|°F}}
| website = {{URL|odisha.gov.in}}
| footnotes =
}}
'''ᱦᱚᱨᱤᱫᱟᱥᱯᱩᱨ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱡᱟᱡᱽᱯᱩᱨ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱡᱟᱡᱽᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱕᱓ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱚᱛᱱᱚᱜ==
ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ MSL ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱒᱒ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱩᱥᱩᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>https://www.fallingrain.com/world/IN/21/Haridaspur.html Map and weather of Haridaspur</ref>
==ᱴᱷᱟᱶ==
[[ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱑᱖, ᱳᱰᱤᱥᱟ|ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱑᱖]] ᱫᱚ ᱦᱚᱨᱤᱫᱟᱥᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱦᱚᱨᱤᱫᱟᱥᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱫᱚ [[ᱠᱚᱴᱚᱠ]]-[[ᱡᱟᱡᱽᱯᱩᱨ]] ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
* [http://www.maplandia.com/india/orissa/cuttack/haridaspur/ Satellite map of Haridaspur]
* [https://www.india9.com/i9show/Haridaspur-Railway-Station-64420.htm About Haridaspur Railway Station] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250509015106/https://www.india9.com/i9show/Haridaspur-Railway-Station-64420.htm |date=2025-05-09 }}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱴᱚᱠ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]]
oo9ymwklpehpbaotkmllpnn6bx1miu1
ᱱᱟᱡᱟᱱᱤᱱ ᱡᱟᱯᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱱ
0
35909
192172
191856
2026-05-20T17:34:50Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
192172
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱢᱟᱱᱣᱟᱫᱚᱨᱚᱫᱤ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ}}{{Infobox person
| name = ᱱᱟᱡᱟᱱᱤᱱ ᱡᱟᱯᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱱ
| birth_name = ᱱᱟᱡᱟᱱᱤᱱ ᱡᱟᱯᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱱ
| birth_date = {{Birth year and age|1989|2}}
| alma_mater = {{Plainlist|
* [[ᱢᱟᱱᱪᱮᱥᱴᱚᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]]
* [[ᱠᱩᱭᱤᱱ ᱢᱮᱨᱤ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ]]
}}
| occupation = ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ, ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ
| website = {{official website|nazaalakija.com}}
}}
'''ᱱᱟᱡᱟ ᱟᱞᱟᱠᱤᱡᱟ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱱᱟᱡᱟᱱᱤᱱ ᱡᱟᱯᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱱ ᱑᱙᱘᱙ ᱨᱮ) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱚᱰᱮᱞ, ᱯᱷᱤᱞᱟᱱᱛᱷᱨᱳᱯᱤᱥᱴ, ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾
== ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ==
ᱟᱞᱟᱠᱤᱡᱟ ᱫᱚ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱘᱙ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Naza ALAKIJA personal appointments - Find and update company information - GOV.UK |url=https://find-and-update.company-information.service.gov.uk/officers/FBZ2XIgs0P3WvKW8W00YRsIbgQA/appointments |access-date=2025-03-27 |website=find-and-update.company-information.service.gov.uk |language=en}}</ref> ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ, ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱤᱝᱞᱮᱱᱰ ᱛᱮᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ,<ref>{{cite web |title=Meet Folarin Alakija's Wife, Naza (Pictures & Biography) |url=https://paperng.com/2024/07/meet-folarin-alakijas-wife-naza.html |website=Paper Nigeria |access-date=22 July 2024}}</ref><ref>{{cite web |title=Meet Nazanin Alakija |url=https://womenmovingmillions.org/stories/meet-nazanin-alakija/ |website=Women Moving Millions |accessdate=28 December 2022 |language=en}}</ref> ᱪᱮᱥᱟᱭᱟᱨ ᱨᱮᱠᱚ ᱜᱤᱨᱟᱹᱵᱟᱥᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://motherhoodinstyle.net/2017/06/15/meet-folarin-alakijas-beautiful-new-wife-naza-jafarian/|title=Meet Folarin Alakija'a Beautiful New Wife: Naza Jafarian|work=Motherhood In-Style Magazine|first=Amaka|last=Adigwe|date=15 June 2017|accessdate=24 December 2024}}</ref> ᱟᱞᱟᱠᱤᱡᱟ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱪᱮᱥᱴᱚᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱪᱞᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ ᱨᱮ ᱥᱚᱱᱮᱨ ᱮ ᱥᱟᱹᱛ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱢᱟᱥᱴᱟᱨ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴᱥ ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://naza-alakija-2021.webflow.io/about|title=About|website=Naza Alakija|accessdate=24 December 2024|archive-date=25 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241225154524/https://naza-alakija-2021.webflow.io/about|url-status=dead}}</ref>
᱒᱐᱑᱗ ᱨᱮ, ᱱᱟᱡᱟ ᱫᱚ ᱱᱟᱭᱡᱮᱨᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱵᱤᱞᱤᱭᱳᱱᱤᱭᱟᱨ ᱯᱷᱳᱞᱳᱨᱩᱱᱥᱳ ᱟᱞᱟᱠᱤᱡᱟ ᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱯᱷᱳᱞᱟᱨᱤᱱ ᱟᱞᱟᱠᱤᱡᱟ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Step inside a Nigerian oil billionaire's son's incredibly lavish £5 million wedding at a British palace |url=https://www.businessinsider.com/nigerian-billionaire-sons-5-million-wedding-blenheim-palace-2017-6 |website=Business Insider |access-date=24 March 2023}}</ref><ref>{{cite web |title=The OTT wedding that cost over 8 million |url=[https://au.lifestyle.yahoo.com/news/expensive-wedding-costs-over-8-million-35935846.html](https://au.lifestyle.yahoo.com/news/expensive-wedding-costs-over-8-million-35935846.html) |website=Yahoo Life |access-date=24 March 2023 |language=en-AU}}</ref><ref>{{cite web |title=Step inside a Nigerian oil billionaire's son's incredibly lavish £5 million wedding |url=[https://www.independent.co.uk/life-style/step-inside-a-nigerian-oil-billionaire-s-son-s-incredibly-lavish-ps5-million-wedding-at-a-british-palace-a7789906.html](https://www.independent.co.uk/life-style/step-inside-a-nigerian-oil-billionaire-s-son-s-incredibly-lavish-ps5-million-wedding-at-a-british-palace-a7789906.html) |website=The Independent |access-date=24 March 2023 |language=en |date=14 June 2017}}</ref> ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱟᱠᱡᱚᱢᱚᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮ ᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱞᱮᱱᱦᱟᱭᱤᱢ ᱯᱮᱞᱮᱥ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱫᱚ ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱥᱴᱮᱴᱥ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱘ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Fitzmaurice |first=Rosie |date=2017-06-11 |title=Step inside a Nigerian oil billionaire's son's incredibly lavish £5 million wedding at a British palace |url=https://www.businessinsider.com/nigerian-billionaire-sons-5-million-wedding-blenheim-palace-2017-6 |access-date=2025-03-27 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Flynn |first=Caitlin |date=2017-06-10 |title=This Wedding Actually Cost $6.3 Million & The Pictures Are Stunning |url=https://www.refinery29.com/en-gb/2017/06/159735/billionaire-wedding-photos |access-date=2025-03-27 |website=www.refinery29.com |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Connor |first=Liz |date=2017-06-13 |title=Billionaire weds model girlfriend in £5m ceremony at Blenheim Palace |url=https://www.standard.co.uk/lifestyle/london-life/move-over-pippa-middleton-billionaire-weds-model-girlfriend-in-ps5m-ceremony-at-blenheim-palace-a3564276.html |access-date=2025-03-27 |website=The Standard |language=en}}</ref>
᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ, ᱟᱞᱟᱠᱤᱡᱟ ᱫᱚ ᱦᱚᱭᱦᱤᱥᱤᱫ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱣᱚᱠᱤᱞᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱥ.ᱮ.ᱡᱤ.ᱤ. ᱤᱱᱳᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ ᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Naza Alakija: I want to make sure that women and girls are given priority in the midst of these crises |url=https://marieclairearabia.com/%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%D8%A7%D8%AA/%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%A3%D8%A9/naza-alakija-%D8%A3%D8%B1%D9%8A%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D8%B5-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D8%A5%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%84%D9%88%D9%8A%D9%91%D8%A9-%D9%84%D9%84%D9%86%D8%B3 |website=marieclairearabia.com |accessdate=28 December 2022}}</ref> ᱟᱞᱟᱠᱤᱡᱟ ᱫᱚ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱳᱵᱟᱭᱤᱞ ᱞᱟᱭᱵᱨᱮᱨᱤ ᱵᱟᱥ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱮᱫ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱜᱚᱲᱚᱭ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Mobile Libraries in Afghanistan |url=https://www.nazaalakija.com/all-projects/mobile-libraries-in-afghanistan |access-date=2023-11-21 |website=Naza Alakija |language=en-GB}}</ref>
=== ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ===
ᱟᱞᱟᱠᱤᱡᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱥᱮᱫ ᱮ ᱢᱚᱦᱰᱟ ᱮᱱᱟ, ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱣᱚᱠᱤᱞᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱭᱦᱤᱥᱤᱫ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱰᱚᱠᱭᱩᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ''ᱳᱵᱷᱚᱨᱦᱤᱴᱮᱰ'' ᱫᱚ ᱢᱮᱜᱤ ᱵᱮᱭᱨᱰ ᱟᱨ ᱱᱟᱡᱟ ᱟᱞᱟᱠᱤᱡᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥ ᱞᱮᱱᱟ, ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜᱤᱡ ᱭᱟᱥᱟ ᱠᱷᱟᱱ ᱟᱜ ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱾<ref>{{cite web |last1=Villamil |first1=Valentina |title='Overheated': el nuevo documental sobre cambio climático protagonizado por Billie Eilish |url=https://es.rollingstone.com/overheated-el-nuevo-documental-sobre-cambio-climatico-protagonizado-por-billie-eilish/ |website=Rolling Stone en Español |accessdate=28 December 2022 |language=es |date=10 June 2022}}</ref> ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ, ᱟᱞᱟᱠᱤᱡᱟ ᱫᱚ ''ᱨᱟᱭᱤᱡᱽ'' ᱮ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱦᱥᱟ ᱟᱢᱤᱱᱤ ᱭᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱟᱴᱳ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱭᱟᱥᱟᱢᱟᱱ ᱢᱳᱦᱥᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱢᱤᱱᱤ ᱭᱟᱜ ᱨᱳᱞ ᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Vivarelli |first=Nick |date=2023-03-20 |title=Iranian Activist Naza Alakija Pays Tribute to Mahsa Amini With Short Film ‘Rise’ Where a Young Woman is Abducted by Tehran’s Morality Police: Watch Clip (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2023/film/global/iranian-activist-naza-alakija-mahsa-amini-short-film-rise-tehran-morality-police-1235558784/ |access-date=2025-03-27 |website=Variety |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Admin |date=2023-04-22 |title=“Rise” by Naza Alakija - New York Kurdish Cultural Center |url=https://nykcc.org/rise-by-naza-alakija/ |access-date=2025-03-27 |language=en-US}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{reflist}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱩᱭᱤᱱ ᱢᱮᱨᱤ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱱᱪᱮᱥᱴᱚᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱰᱚᱠᱭᱩᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱤᱝᱞᱮᱱᱰ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱮᱥᱟᱭᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱘᱙ ᱡᱟᱱᱟᱢ]]
p0yoem9k19bbmwzm45zs3vh07qe9jh3
ᱯᱟᱨᱵᱷᱤᱱ ᱫᱟᱨᱟᱵᱤ
0
35922
192165
191872
2026-05-20T15:55:32Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
192165
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ-ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ}}
[[Image:Parvin Darabi.jpg|thumb|ᱯᱟᱨᱵᱷᱤᱱ ᱫᱟᱨᱟᱵᱤ (᱑᱙᱖᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ)]]
'''ᱯᱟᱨᱵᱷᱤᱱ ᱫᱟᱨᱟᱵᱤ''' ({{langx|fa|پروین دارابی}}; ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱔᱑, [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]]) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[ᱤᱨᱟᱱ]] ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣᱤᱡ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.allianceofiranianwomen.org/2019/09/an-iranian-woman-sacrifices-herself-for-womens-rights-where-are-western-womens-rights-activists/|title=An Iranian Woman Sacrifices Herself for Women's Rights: Where Are Western Women's Rights Activists? -|last1=Zand|first1=Banafsheh|last2=Baron|first2=Sophie|date=2019-09-18|website=Alliance of Iranian Women|language=en-US|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-03-26}}</ref><ref>{{Cite book|last=Lichter|first=Ida|url=http://evergreen.lib.in.us/opac/extras/unapi?id=tag:open-ils.org,2016-11-25:biblio-record_entry/19280089/-&format=opac|title=Muslim women reformers: inspiring voices against oppression|date=2009|publisher=Prometheus Books|isbn=978-1-59102-716-4|location=Amherst, N.Y|oclc=262889534}}</ref><ref>{{Cite book|last=Goodwin|first=Jan|url=https://books.google.com/books?id=aVp5AAAAQBAJ&dq=Parvin+Darabi&pg=PT105|title=Price of Honor: Muslim Women Lift the Veil of Silence on the Islamic World|date=2002-12-31|publisher=Penguin|isbn=978-0-698-15779-8|language=en}}</ref>
== ᱯᱤᱪᱷᱞᱟᱹ ᱠᱟᱛᱷᱟ ==
ᱫᱟᱨᱟᱵᱤ ᱫᱚ ᱠᱮᱞᱤᱯᱷᱳᱨᱱᱤᱭᱟ ᱥᱴᱮᱴ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱱᱚᱨᱛᱷᱨᱤᱡᱽ, ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱥᱟᱣᱛᱷᱟᱨᱱ ᱠᱮᱞᱤᱯᱷᱳᱨᱱᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱯᱮᱯᱟᱨᱰᱟᱭᱤᱱ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ, ᱟᱨ ᱠᱮᱞᱤᱯᱷᱳᱨᱱᱤᱭᱟ ᱠᱳᱥᱴ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":0">{{Cite book|last1=Crimp|first1=Susan|url=https://books.google.com/books?id=Tc0lV0kZTGIC&dq=Parvin+Darabi&pg=PA178|title=Why We Left Islam: Former Muslims Speak Out|last2=Richardson|first2=Joel|date=2008|publisher=WND Books|isbn=978-0-9792671-0-9|language=en}}</ref> ᱯᱟᱨᱵᱷᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱔ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱚᱱᱤᱠ ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱨ, ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱢᱮᱱᱮᱡᱚᱨ, ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ, ᱟᱨ ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱨᱤᱝ ᱠᱚᱱᱥᱚᱞᱴᱮᱱᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref name=":0" /> ᱑᱙᱘᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱙᱐ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱟᱣᱩᱱᱴᱮᱱ ᱵᱷᱤᱭᱩ, ᱠᱮᱞᱤᱯᱷᱳᱨᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱯᱤᱴᱤ ᱮᱱᱴᱟᱨᱯᱨᱟᱭᱤᱡᱽᱥ ᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ ᱱᱟᱵᱷᱟᱞ ᱵᱷᱮᱥᱮᱞ ᱨᱮ ᱱᱟᱴᱳ (NATO) ᱨᱮ ᱮᱠᱴᱤᱵᱷ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱱᱥᱤᱴᱤᱵᱷ ᱨᱟᱰᱟᱨ ᱰᱤᱴᱮᱠᱴᱚᱨ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾
ᱩᱱᱤ ᱫᱟᱹᱭ, ᱦᱳᱢᱟ ᱫᱟᱨᱟᱵᱤ, ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱔ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱡᱽᱨᱤᱥ ᱥᱠᱚᱭᱟᱨ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱛᱮ ᱨᱟᱯᱟᱜ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤᱭ ᱟᱞᱟᱭ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.proquest.com/openview/fd9d5fbf0478dab92faf99daba7ef757/1?pq-origsite=gscholar&cbl=35529|title=Rage Against the Veil: The Courageous Life and Death of an Islamic Dissident|last=|first=|date=|website=ProQuest|language=en|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-03-26}}</ref> ᱩᱱ ᱠᱷᱚᱱ, ᱯᱟᱨᱵᱷᱤᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱨᱮᱡᱽ ᱮᱜᱮᱱᱥᱴ ᱫᱤ ᱵᱷᱮᱭᱤᱞ'' ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱮᱡᱤᱢ ᱟᱨ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮᱭ ᱨᱚᱲ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name=":0" />
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱳᱢᱟ ᱫᱟᱨᱟᱵᱤ ᱯᱷᱟᱣᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱫᱮᱥ ᱫᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱵᱮᱜᱟᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ, ᱞᱳᱠᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱟᱨ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱥᱚᱢᱟᱱᱛᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite book|last1=Vertinsky|first1=Patricia|url=https://books.google.com/books?id=6LV_AgAAQBAJ&dq=Parvin+Darabi&pg=PT138|title=Physical Culture, Power, and the Body|last2=Hargreaves|first2=Jennifer|date=2006-11-28|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-22704-4|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://womensenews.org/2002/02/womens-share-at-olympic-competitions-drops/|title=Women's Share at Olympic Competitions Drops|last=Good|first=Regan|date=February 22, 2002|website=Women's eNews|language=en-US|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-03-26}}</ref>
ᱯᱟᱨᱵᱷᱤᱱ ᱫᱚ ᱞᱤᱰᱤᱭᱟ ᱥᱯᱟᱨᱠᱥᱣᱚᱨᱛᱷᱤ ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱛᱚᱵ ''"ᱳᱢᱮᱱ ᱚᱯᱷ ᱴᱨᱟᱠᱤ ᱢᱮᱠᱤᱝ ᱦᱤᱥᱴᱨᱤ"'' ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱴᱨᱟᱠᱤ, ᱠᱮᱞᱤᱯᱷᱳᱨᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱓᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ ᱾<ref>[https://www.tahoedailytribune.com/news/book-chronicles-lives-of-truckee-women/ Book chronicles lives of Truckee women] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928035521/http://www.tahoedailytribune.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20031027%2FNews%2F110270003%2F-1%2FNEWS|date=2007-09-28}} - [[Tahoe Daily Tribune]]</ref>
== ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ==
=== ᱳᱢᱮᱱ ᱚᱯᱷ ᱴᱨᱟᱠᱤ ᱢᱮᱠᱤᱝ ᱦᱤᱥᱴᱨᱤ ===
'''''ᱳᱢᱮᱱ ᱚᱯᱷ ᱴᱨᱟᱠᱤ ᱢᱮᱠᱤᱝ ᱦᱤᱥᱴᱨᱤ''''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱴᱨᱟᱠᱤ, ᱠᱮᱞᱤᱯᱷᱳᱨᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="SS">[https://www.sierrasun.com/opinion/truckee-women-honored-in-book/ Truckee women honored in book] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928001025/http://www.sierrasun.com/apps/pbcs.dll/article?Site=SS&Date=20021205&Category=COMMUNITY&ArtNo=212050302&Ref=AR|date=2007-09-28}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱴᱨᱟᱠᱤ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ, ᱯᱟᱨᱵᱷᱤᱱ ᱫᱟᱨᱟᱵᱤ ᱟᱨ [https://www.sierrasun.com/news/meet-your-neighbor-lydia-sparksworthy/ ᱞᱤᱰᱤᱭᱟ ᱥᱯᱟᱨᱠᱥᱣᱚᱨᱛᱷᱤ] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ, ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="SS" /><ref>{{Cite web|url=https://www.sierrasun.com/opinion/book-release-celebrated/|title=Book release celebrated|last=Morris|first=Katherine|date=December 20, 2002|website=www.sierrasun.com|language=en-US|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-03-28}}</ref>
ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱒ ᱨᱮ ᱦᱳᱢᱟ ᱫᱟᱨᱟᱵᱤ ᱯᱷᱟᱣᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝ-ᱞᱟᱵᱷ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱢᱟᱢᱞᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾<ref name="SS" />
ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱫᱚ ᱴᱨᱟᱠᱤ ᱨᱮ ᱓᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.tahoedailytribune.com/news/book-chronicles-lives-of-truckee-women/|title=Book chronicles lives of Truckee women|last=Shadforth|first=Renee|date=23 October 2003|website=www.tahoedailytribune.com|language=en-US|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-03-20}}</ref> ᱓᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱯᱞᱤᱠᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱴᱨᱟᱠᱤ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱥᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ "ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱘ ᱠᱷᱚᱱ ᱕, ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮ ᱔᱐ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱠᱩᱲᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱠᱩᱥᱤ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾"
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{reflist}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ ==
*[http://www.homa.org/ ᱰᱨ. ᱦᱳᱢᱟ ᱫᱟᱨᱟᱵᱤ ᱯᱷᱟᱣᱱᱰᱮᱥᱚᱱ]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[https://www.ontheissuesmagazine.com/1994fall/tehran.php ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱡᱽᱨᱤᱥ ᱥᱠᱚᱭᱟᱨ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱛᱮ ᱨᱟᱯᱟᱜᱚᱜ] - OnTheIssues.com, the Progressive Woman's Quarterly
*[http://www.rozanehmagazine.com/allarticles/AmanpourChristine.htm ᱢᱟᱱᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱢᱟᱱᱯᱳᱣᱨ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱪᱤᱴᱷᱤ: "ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ?" ᱪᱮᱫ ᱩᱱᱠᱩ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ?]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱭᱟ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱨᱤᱱ ᱟᱞᱳᱪᱚᱠ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱥᱴᱮᱴᱥ ᱛᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱤᱭᱟ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱠᱚ]]
5yrbw1buahjugcchmiyqqaco77r3ofc
ᱯᱤᱨᱚᱣᱡᱽ ᱫᱟᱵᱷᱟᱱᱤ
0
35923
192168
191873
2026-05-20T16:25:33Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
192168
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ}}
{{Infobox person
| name = ᱯᱤᱨᱚᱣᱡᱽ ᱫᱟᱵᱷᱟᱱᱤ
| image = Pirooz Davani.jpg
| alt =
| caption = ᱯᱤᱨᱚᱣᱡᱽ ᱫᱟᱵᱷᱟᱱᱤ
| birth_name =
| birth_date = {{birth year|1961}}
| birth_place = [[ᱯᱟᱦᱞᱟᱵᱷᱤ ᱤᱨᱟᱱ|ᱤᱢᱯᱮᱨᱤᱭᱟᱞ ᱥᱴᱮᱴ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ]]
| disappeared_date = ᱒᱘ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱙᱘ (ᱩᱢᱮᱨ ᱓᱗)<!-- {{Disappeared date and age|1998|8|28|1961|MM|DD}} (disappeared date then birth date) -->
| disappeared_place = [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]], [[ᱤᱨᱟᱱ]]
| disappeared_status = {{Missing for|1998|8|28}}
| nationality =
| height =
| known_for =
| occupation =
| education =
| parents =
}}
'''ᱯᱤᱨᱚᱣᱡᱽ ᱫᱟᱵᱷᱟᱱᱤ''' ({{langx|fa|پیروز دوانی}}; ᱑᱙᱖᱑–᱑᱙᱙᱘~) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[ᱤᱨᱟᱱ|ᱤᱨᱟᱱᱤ]] ᱞᱮᱯᱷᱴᱤᱥᱴ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ''ᱯᱤᱨᱚᱣᱡᱽ'' ([[ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ]]: ''"ᱵᱷᱤᱠᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱥ"'') ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (ᱥᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ) ᱾ ᱒᱘ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱙᱘ ᱨᱮ [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]] ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚᱭ ᱟᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱫᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱫᱟᱵᱷᱟᱱᱤ ᱫᱚᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=payvand>{{Cite news |url=http://www.payvand.com/news/03/aug/1151.html |title=Iranian journalist Pirouz Davani, missing for 5 years, is glaring case of impunity |work=[[Reporters Without Borders]] |date=2003-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220801131823/https://www.payvand.com/news/03/aug/1151.html |archive-date=2022-08-01 |url-status=dead}}</ref>
== ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ==
ᱯᱤᱨᱚᱣᱡᱽ ᱫᱟᱵᱷᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱯᱟᱦᱞᱟᱵᱷᱤ ᱵᱚᱝᱥᱚ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱥᱟᱠᱥᱮᱥ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱙᱘᱑ ᱨᱮ "ᱠᱚᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱥᱴ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱫᱳᱥ" ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮᱠᱚ ᱥᱟᱸᱵᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=payvand/>
᱑᱙᱘᱘ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ "᱑᱙᱙᱑ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ, ᱯᱤᱨᱚᱣᱡᱽ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱮᱠᱞᱟ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱠᱩᱴᱷᱨᱤ ᱨᱮ ᱠᱷᱮᱢᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱯᱩᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱚ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱕ ᱨᱮ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱨᱟᱲᱟ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ" ᱾
ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱠᱷᱟᱛᱟᱢᱤ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ "ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱞᱳᱠᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱮᱯᱷᱴ ᱟᱜ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱶᱟ ᱵᱩᱯᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱨ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱫᱟ", ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱭᱩᱱᱤᱴᱤ ᱯᱷᱚᱨ ᱰᱮᱢᱳᱠᱨᱮᱥᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱨ ᱮ ᱥᱟᱯᱟ ᱞᱮᱫᱟ ᱾"<ref>[http://www.greenleft.org.au/2003/556/29471 Write On: Letters to Green Left Weekly - Pirooz Davani] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090622133245/http://www.greenleft.org.au/2003/556/29471 |date=2009-06-22 }} letter by Ardeshir Gholipoor</ref>
ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱯᱤᱨᱚᱣᱡᱽ'' [[ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱥᱟᱠᱟᱢ]] ᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱮ ᱟᱞᱳᱪᱚᱱᱟᱭᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾
== ᱟᱫᱚᱜ ==
ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱘ ᱨᱮ, ᱫᱟᱵᱷᱟᱱᱤ ᱭᱤᱡ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱢᱟᱡᱤᱫᱽ ᱮ ᱜᱷᱚᱥᱬᱟ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱫᱟᱵᱷᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱱᱴᱮᱞᱤᱡᱮᱱᱥ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ ᱨᱤᱱ "ᱥᱟᱫᱟ ᱯᱚᱥᱟᱠ ᱨᱤᱱ ᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ" ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮᱠᱚ "ᱠᱤᱰᱱᱮᱯ" ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="IPS">[http://www.iran-press-service.com/articles/arrests_continue.html ''Meanwhile, arbitrary arrests continue unabated''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210617230424/https://www.iran-press-service.com/articles/arrests_continue.html |date=2021-06-17 }} ([[Iran Press Service]], 3 September 1998)</ref>
ᱫᱟᱵᱷᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ "ᱪᱮᱱ ᱜᱚᱡ" ᱨᱮ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱜᱚᱡ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱛᱤᱥ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱦᱚᱸ ᱛᱤᱥ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=RSF/> ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱘ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱮᱴᱟᱜ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚᱭ ᱟᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>[http://www.iran-press-service.com/ips/articles-2004/july/hunger_strike_22704.shtml ''A dozen of prominent Iranian political prisoners observes hunger strike''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160829122235/http://www.iran-press-service.com/ips/articles-2004/july/hunger_strike_22704.shtml |date=2016-08-29 }} by Safa Haeri ([[Iran Press Service]], 21 July 2004)</ref> ᱯᱨᱚᱥᱤᱠᱤᱭᱩᱴᱚᱨ ᱜᱷᱳᱞᱟᱢ-ᱦᱳᱥᱮᱱ ᱢᱳᱦᱥᱮᱱᱤ-ᱮᱡᱮᱭᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱟᱠᱵᱚᱨ ᱜᱟᱱᱡᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱫᱟᱵᱷᱟᱱᱤ ᱜᱚᱡ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱡ ᱛᱮ ᱦᱩᱠᱩᱢ ᱮᱢᱟᱫ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite news |date=2000-11-30 |title=Iranian journalist names names |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/1048502.stm |publisher=BBC |access-date=2024-05-23 |language=en-GB}}</ref>
ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱘ ᱨᱮ, ᱮᱢᱱᱮᱥᱴᱤ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱵᱚᱡᱚᱱᱤᱱ ᱥᱴᱮᱴᱢᱮᱱᱴ ᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ ᱫᱟᱵᱷᱟᱱᱤ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱴᱷᱮᱱ ᱩᱠᱩ ᱛᱮᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱡᱚᱜᱽ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱫᱮᱭᱟ ᱡᱮ ᱟᱡᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱝ-ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱜᱚᱡᱚᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱟᱨᱴ ᱟᱴᱮᱠ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="amnesty">[https://www.amnesty.org/es/documents/mde13/023/1998/es/ ''Amnesty International calls for independent investigation into killings''] ([[Amnesty International]], 3 December 1998)</ref>
ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱔ ᱨᱮ, ᱨᱤᱯᱳᱨᱴᱚᱨᱥ ᱣᱤᱫᱟᱣᱩᱴ ᱵᱚᱨᱰᱟᱨᱥ ᱮ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱞᱮᱫᱟ:<ref name="RSF">[http://www.ifex.org/iran/2004/11/25/impunity_continues_to_triumph_in/ ''Impunity continues to triumph in Iranian justice system, says RSF''] - Press Release, [[Reporters Without Borders]] (Reprint: [[International Freedom of Expression Exchange|IFEX]], 25 November 2004)</ref>
:''ᱤᱱᱴᱮᱞᱤᱡᱮᱱᱥ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ ᱫᱚ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱙᱙ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱮᱡᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱮ ᱜᱷᱚᱥᱬᱟ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱯᱷᱳᱨᱳᱦᱟᱨᱥ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱐᱑ ᱨᱮ ᱜᱮᱞ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱤᱱᱴᱮᱞᱤᱡᱮᱱᱥ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ ᱨᱤᱱ ᱮᱡᱮᱱᱴ ᱫᱳᱥᱤ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱯᱮᱭᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱨ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱚ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱑᱒ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱚᱸᱫᱮᱦ ᱦᱚᱲ ᱫᱚᱠᱚ ᱨᱟᱲᱟ ᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱥᱩᱯᱨᱤᱢ ᱠᱳᱨᱴ ᱫᱚ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱵᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱑᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱚ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱟᱫ ᱠᱤᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱟᱵᱷᱟᱱᱤ ᱭᱟᱜ ᱟᱫᱚᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱤᱥ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱠᱚ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱞᱮᱫᱟ...''
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{Reflist}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱖᱑ ᱡᱟᱱᱟᱢ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙৯০ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱨᱮ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱢᱟᱢᱞᱟ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱚᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱥᱴ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱦᱟᱡᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱤᱰᱱᱮᱯ ᱟᱠᱟᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱢᱟᱢᱞᱟ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱦᱟᱡᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ]]
qosg5a415vihqid0j9pol5vax6xcg71
ᱮᱡᱽᱡᱟᱛ ᱤᱵᱽᱨᱟᱦᱤᱢ-ᱱᱮᱡᱟᱫᱽ
0
35925
192162
191876
2026-05-20T15:20:46Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
192162
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ (᱑᱙᱗᱕-᱑᱙᱙᱙)}}
{{Infobox person
| name = ᱮᱡᱽᱡᱟᱛ ᱤᱵᱽᱨᱟᱦᱤᱢ-ᱱᱮᱡᱟᱫᱽ
| image = Ezzat Ebrahim-Nejad.jpg
| alt =
| caption =
| birth_name =
| birth_date = {{birth year|᱑᱙᱗᱕}}
| birth_place =
| death_date = {{Death date and age|᱑᱙᱙᱙|᱐᱗|᱐᱙|᱑᱙᱗᱕}}
| death_place = [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]], [[ᱤᱨᱟᱱ]]
| other_names =
| occupation = ᱩᱠᱤᱞ
| known_for = ᱑᱙᱙᱙ ᱜᱚᱡ
}}
'''ᱮᱡᱽᱡᱟᱛ ᱤᱵᱽᱨᱟᱦᱤᱢ-ᱱᱮᱡᱟᱫᱽ''' (ᱟᱨᱦᱚᱸ '''ᱮᱡᱽᱡᱟᱛ ᱤᱵᱽᱨᱟᱦᱤᱢᱱᱮᱡᱟᱫᱽ''') ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ, ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱤᱠᱤᱣᱨᱤᱴᱤ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱰᱚᱨᱢᱤᱴᱚᱨᱤ ᱨᱮ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱬ ᱚᱠᱛᱚ ᱜᱩᱞᱤ ᱛᱮᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱙᱙ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱮ ᱥᱤᱨᱡᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾
ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱬ ᱨᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱟᱞ ᱟᱨ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱵᱽᱨᱟᱦᱤᱢ-ᱱᱮᱡᱟᱫᱽ ᱜᱚᱜᱚᱡᱤᱡ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱮᱢᱚᱜᱤᱡ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ''ᱞᱮᱵᱟᱥ-ᱥᱟᱠᱷᱥᱤ,'' ᱥᱮ ᱥᱟᱫᱟ ᱯᱚᱥᱟᱠ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱯᱚᱥᱟᱠ ᱨᱮ ᱯᱮᱨᱟᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱯᱷᱳᱨᱥ" ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ "ᱥᱚᱨᱴᱦᱮᱱᱰ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Payvand's Iran News ...1/25/01 Majlis commission receives complaints on various cases |url=http://www.payvand.com/news/01/jan/1151.html |access-date=2026-05-15 |archive-date=2012-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120225005444/http://www.payvand.com/news/01/jan/1151.html |url-status=dead }}</ref><ref>Ebadi, Shirin, with Azadeh Moaveni, ''Iran Awakening'', Random House New York, 2006, pp. 156, 158.</ref> ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱥᱤᱨᱤᱱ ᱮᱵᱟᱫᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱤᱵᱽᱨᱟᱦᱤᱢ-ᱱᱮᱡᱟᱫᱽ ᱜᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱟᱭᱟᱝ ᱛᱮ ᱞᱚᱦᱚᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱨᱴ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱙ ᱨᱮ ''ᱫᱤ ᱤᱠᱚᱱᱚᱢᱤᱥᱴ'' ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚᱵᱷᱚᱨ ᱨᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱟᱦᱢᱚᱫᱽ ᱵᱟᱛᱮᱵᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱥᱮᱫ ᱮ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾
== ᱡᱤᱭᱚᱱ ==
᱑᱙᱙᱘ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱦᱤᱫᱽ ᱪᱟᱢᱨᱟᱱ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱟᱦᱵᱷᱟᱡᱽ ᱥᱠᱩᱞ ᱚᱯᱷ ᱞᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱜᱨᱮᱡᱩᱭᱮᱴ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.iranrights.org/english/memorial-case--5108.php|title=Mr. Ezzatollah Ebrahimnejad|publisher=Abdorrahman Boroumand Foundation|access-date=June 1, 2013}}</ref>
[[ᱥᱤᱨᱤᱱ ᱮᱵᱟᱫᱤ]], ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱤᱵᱽᱨᱟᱦᱤᱢ-ᱱᱮᱡᱟᱫᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱨᱳ ᱵᱳᱱᱳ ᱩᱠᱤᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ, ᱤᱵᱽᱨᱟᱦᱤᱢ-ᱱᱮᱡᱟᱫᱽ ᱫᱚ "ᱴᱮᱞᱮᱱᱴᱮᱰ, ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ, ᱟᱨ ᱟᱸᱥᱟᱱ" ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ "ᱟᱡᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱜᱚᱜᱚᱡᱤᱡ ᱠᱚ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱠᱤᱞ ᱫᱚᱦᱚᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱡᱟᱜ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱚᱲᱟᱜ ᱟᱠᱷᱨᱤᱧ" ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱚᱱᱮᱭ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱲ ᱮᱵᱟᱫᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟ – ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱠᱩ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱯᱚᱱᱟᱜ ᱛᱚᱯᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱧᱮᱞ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱩᱱᱠᱩ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱡᱤᱞᱟᱱᱴᱮᱥ ᱠᱚ ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱠᱚ ᱪᱟᱯᱟᱫ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱩᱠᱷᱟᱱ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>Ebadi, ''Iran Awakening'' (2006), pp. 156, 158.</ref>
ᱮᱵᱟᱫᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱮᱡᱽᱡᱟᱛ ᱟᱜ ᱢᱟᱢᱞᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱠᱚᱭᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱚᱱᱟ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱤᱞᱚᱢ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭᱟᱱ ᱠᱳᱨᱴ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟᱭ ᱵᱟᱹᱛᱤᱞ ᱠᱮᱫᱟ "ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱚᱠᱚᱭ ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱸ ᱫᱳᱥ ᱵᱟᱠᱚ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱟᱨ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱮᱡᱽᱡᱟᱛ ᱫᱚᱭ ᱜᱚᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾"<ref>Ebadi, ''Iran Awakening'' (2006), p. 177.</ref>
᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱵᱮᱦᱮᱥᱛ-ᱮ ᱡᱟᱦᱨᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱛᱚᱯᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱚᱪᱚᱜ ᱠᱟᱛᱮ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.iranrights.org/english/memorial-case--5108.php|title=Mr. Ezzatollah Ebrahimnejad|publisher=Abdorrahman Boroumand Foundation|access-date=June 1, 2013}}</ref>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱟᱨ ᱱᱳᱴᱥ ==
{{Reflist}}
== ᱥᱳᱨᱥ ᱠᱚ ==
* [http://www.payvand.com/news/01/jan/1151.html Payvand's Iran News ...1/25/01 Majlis commission receives complaints on various cases ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120225005444/http://www.payvand.com/news/01/jan/1151.html |date=2012-02-25 }}
* Ebadi, Shirin, with Azadeh Moaveni, ''Iran Awakening'', Random House New York, 2006, pp. 156–7
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱕ ᱡᱟᱱᱟᱢ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱙᱙ ᱜᱩᱨ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱜᱚᱡ ᱚᱪᱚ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱜᱚᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱜᱚᱡ ᱚᱪᱚ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱩᱭᱤᱡ ᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱜᱩᱞᱤ ᱜᱚᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ-ᱥᱚᱞᱦᱮ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱚᱡ ᱠᱚ]]
rc02qe2hk1do0e4mlp18srdgvgyikbk
ᱯᱟᱨᱟᱥᱛᱩ ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ
0
35933
192164
191988
2026-05-20T15:50:48Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
192164
wikitext
text/x-wiki
{{short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱤᱱᱥᱴᱚᱞᱮᱥᱚᱱ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ}}
{{Infobox artist
| honorific_prefix =
| name = ᱯᱟᱨᱟᱥᱛᱩ ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ
| honorific_suffix =
| image = Parastou Forouhar, Museum Gunzenhauser.jpg
| image_size =
| alt =
| caption =
| birth_name = {{lang|fa|پرستو فروهر}}
| birth_date = {{birth year and age|1962}}
| birth_place = [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]], ᱤᱨᱟᱱ
| death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} -->
| death_place =
| resting_place =
| resting_place_coordinates = <!-- {{Coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} -->
| education = [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]],
ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴ ᱳᱯᱷᱮᱱᱵᱟᱪ, ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ
| alma_mater =
| known_for = ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ
| notable_works =
| style =
| movement =
| spouse =
| awards = <!-- {{awd|award|year|title|role|name}} (optional) -->
| elected =
| patrons =
| memorials =
| website = http://www.parastou-forouhar.de/
| module =
| native_name =
| native_name_lang =
}}
'''ᱯᱟᱨᱟᱥᱛᱩ ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ''' (ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ; پرستو فروهر) (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱖᱒)<ref name=":0">{{Cite book|title=Parastou Forouhar: Art, Life and Death in Iran|last=Parastou|first=Foruhar|publisher=Saqi Books|year=2010|isbn=978-0-86356-448-2|location=London, UK|pages=6}}</ref> ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱤᱱᱥᱴᱚᱞᱮᱥᱚᱱ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱯᱷᱨᱟᱝᱠᱯᱷᱳᱨᱴ, ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱭ ᱾ ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ ᱟᱜ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ ᱟᱞᱳᱪᱚᱱᱟ ᱡᱷᱚᱞᱠᱟᱣᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://courses.washington.edu/femart/final_project/wordpress/laurens-test-post/|title=Parastou Forouhar {{!}} Feminist Art Archive|website=courses.washington.edu|access-date=2016-03-05}}</ref> ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱯᱷᱟᱱᱰᱟᱢᱮᱱᱴᱟᱞᱤᱡᱚᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱞᱳᱪᱚᱱᱟ ᱨᱚᱲ-ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ ᱾ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ-ᱵᱟᱵᱟ, ᱫᱟᱨᱤᱭᱩᱥ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱵᱷᱟᱱᱮᱦ ᱟᱜ ᱜᱚᱡ, ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱫᱟᱲᱮᱭ ᱮᱢᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱧᱮᱧᱮᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱤᱨᱫᱳᱥ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱚᱯᱨᱟᱫᱷ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱪᱮᱞᱮᱸᱡᱽ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱜᱚᱴᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ, ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ, ᱨᱟᱥᱤᱭᱟ, ᱛᱩᱨᱠᱤ, ᱤᱝᱞᱮᱱᱰ, ᱟᱨ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱥᱴᱮᱴᱥ ᱠᱚᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾
== ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ==
=== ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ===
ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱨᱵᱷᱟᱱᱮᱦ ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱮᱥᱠᱟᱱᱫᱟᱨᱤ) ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱫᱟᱨᱤᱭᱩᱥ ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ ᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ, ᱯᱟᱨᱟᱥᱛᱩ ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱒ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]] ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Vita">{{cite web|last=Forouhar|first=Parastou|title=Vita|url=http://www.parastou-forouhar.de/vita.html|accessdate=1 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303213806/http://www.parastou-forouhar.de/vita.html|archive-date=3 March 2016|url-status=dead}}</ref> ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱮ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱦᱮᱡᱽᱵᱽ-ᱮ-ᱢᱮᱞᱞᱟᱛ-ᱮ ᱤᱨᱟᱱ (ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱮᱥᱚᱱ ᱯᱟᱨᱴᱤ) ᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱵᱮᱜᱟᱨ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":1" /> ᱟᱡ ᱟᱭᱳ-ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱒᱒ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱘ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱤᱱᱴᱮᱞᱤᱡᱮᱱᱥ ᱥᱟᱨᱵᱷᱤᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱠᱩ ᱚᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱪᱷᱩᱨᱤ ᱛᱮᱠᱚ ᱜᱩᱴᱩ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱫ ᱠᱤᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱪᱮᱱ ᱢᱟᱨᱰᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2019-12-10 |title=‘Creating Suspension Between Contradictory States': An interview with artist Parastou Forouhar |url=https://globalvoices.org/2019/12/10/creating-suspension-between-contradictory-states-an-interview-with-artist-parastou-forouhar/ |access-date=2025-02-19 |website=Global Voices |language=en}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱯᱟᱨᱟᱥᱛᱩ ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱮ ᱟᱞᱟᱭ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱓᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱩᱭᱮᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱤᱱᱴᱮᱞᱤᱡᱮᱱᱥ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ-ᱵᱟᱵᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱵᱚᱡᱚᱱᱤᱱ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱟᱴᱠᱟᱣᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱤᱱᱴᱮᱞᱤᱡᱮᱱᱥ ᱥᱟᱨᱵᱷᱤᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱫᱷᱚᱢᱚᱠ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱒᱐᱑৭ ᱨᱮ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱛᱟᱱ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱚ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱯᱟᱨᱟᱥᱛᱩ ᱫᱚ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱜᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱟᱨ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱯᱟᱨᱟᱥᱛᱩ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱔ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱙᱐ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱤ.ᱮ. (B.A.) ᱭ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟ, ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱳᱯᱷᱮᱱᱵᱟᱪ ᱟᱢ ᱢᱮᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱳᱪᱥᱩᱞᱮ ᱯᱷᱩᱨ ᱜᱮᱥᱴᱟᱞᱴᱩᱝ (ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱯᱷᱚᱨ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ) ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮ ᱞᱟᱦᱟ ᱤᱫᱤ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱔ ᱨᱮ ᱮᱢ.ᱮ. (M.A.) ᱭ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="Vita" /> ᱯᱟᱨᱟᱥᱛᱩ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱨᱟᱝᱠᱯᱷᱳᱨᱴ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://www.culturebase.net/artist.php?83|title=Parastou Forouhar artist portrait - culturebase.net|last=culturebase.net|website=www.culturebase.net|access-date=2017-04-24|archive-date=2016-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20160316134353/http://www.culturebase.net/artist.php?83|url-status=dead}}</ref>
=== ᱠᱟᱹᱢᱤ ===
ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱨᱚᱲ-ᱨᱩᱣᱟᱹᱲᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱟᱨ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱟᱨ ᱮ ᱵᱚᱨᱱᱚᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite book|title=Parastou Forouhar: Art, Life, and Death in Iran|last=Forouhar|first=Parastou|publisher=SAQI|year=2010|isbn=978-0-86356-448-2|location=lONDON, uk|pages=5}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱤᱰᱤয়া ᱨᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱟᱭᱤᱴ ᱥᱯᱮᱥᱤᱯᱷᱤᱠ ᱤᱱᱥᱴᱚᱞᱮᱥᱚᱱ, ᱮᱱᱤᱢᱮᱥᱚᱱ,<ref>{{Cite web|url=http://www.treibsand.ch|title=TREIBSAND|website=TREIBSAND|language=de-CH|access-date=2017-10-05}}</ref> ᱰᱤᱡᱤᱴᱟᱞ ᱰᱨᱚᱭᱤᱝ, ᱯᱷᱳᱴᱳᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ, ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱰᱚᱠᱴ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱮᱱᱤᱢᱮᱥᱚᱱ, ᱣᱟᱞᱯᱮᱯᱟᱨ, ᱯᱷᱞᱤᱯᱵᱩᱠ, ᱟᱨ ᱰᱨᱚᱭᱤᱝ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱟᱫᱚᱜ, ᱦᱟᱹᱥᱩ, ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ-ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱱ ᱦᱤᱝᱥᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱚᱱᱩᱵᱷᱚᱵᱽ ᱠᱚᱭ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://www.piartworks.com/english/sanatcilar_det1.php?recordID=Parastou%20FOROUHAR|title=Parastou FOROUHAR|website=www.piartworks.com|access-date=2017-04-24|archive-date=2017-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20171006012651/http://www.piartworks.com/english/sanatcilar_det1.php?recordID=Parastou%20FOROUHAR|url-status=dead}}</ref> ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱯᱮᱥᱤᱯᱷᱤᱠ ᱢᱳᱴᱤᱯᱷ ᱠᱚᱭ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱠᱮᱞᱤᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱥᱤᱭᱟᱱ ᱢᱤᱱᱤᱭᱮᱪᱟᱨ ᱯᱮᱱᱴᱤᱝ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱩᱠᱞᱤᱭ ᱨᱟᱠᱟᱵᱟ ᱡᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱩᱯ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱴᱮᱱᱰᱟᱨᱰᱟᱭᱤᱡᱽᱰ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱮ ᱥᱤᱨᱡᱟᱹᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=":0" />
ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱞᱮᱠᱟ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ, ᱜᱟᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱤᱫᱷᱟᱹ ᱜᱮᱭᱟ, ᱯᱷᱟᱸᱠᱟ ᱨᱚᱝ ᱠᱚᱫᱚ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟ ᱾ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱧᱮᱞ ᱨᱮ, ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱟᱨ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱵᱚᱨᱚᱱ ᱟᱨ ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱨᱚᱝ ᱛᱮ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱲ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ ᱟᱨ ᱵᱤᱵᱚᱨᱚᱱ ᱠᱚᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱛᱮᱫ ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱪᱮᱫ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱮᱫᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤ [https://parastou-forouhar.de/wp-content/uploads/Papillon_kahrizak.jpg ᱠᱟᱦᱨᱤᱡᱟᱠ ᱡᱤᱦᱚᱞ] ᱫᱚ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱜᱨᱤᱱ ᱢᱩᱵᱷᱢᱮᱱᱴ ᱨᱤᱱ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ᱠᱚ ᱠᱟᱦᱨᱤᱡᱟᱠ ᱰᱤᱴᱮᱱᱥᱚᱱ ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ ᱛᱮᱠᱚ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱟᱨ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱛᱮᱠᱚ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱨᱮᱯ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱠᱚᱢ ᱥᱮ ᱠᱚᱢ ᱢᱚᱬᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱯᱟᱨᱟᱥᱛᱩ ᱣᱟᱜ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚᱭ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ ᱾ ᱯᱤᱯᱤᱲᱤᱭᱟᱹᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱟᱭᱳᱣᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ, ᱯᱟᱨᱵᱷᱟᱱᱮᱦ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱯᱤᱯᱤᱲᱤᱭᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ; ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ ᱥᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱴᱩᱰᱟᱹᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱴᱷᱮᱱ ᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣᱟ; ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱱᱟᱢᱟᱜ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱤᱨᱫᱤᱥᱴᱚ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮ ᱮᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱤᱯᱤᱲᱤᱭᱟᱹᱝ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱤᱯᱤᱲᱤᱭᱟᱹᱝ ᱠᱚ ᱦᱚᱸᱭ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱚᱪᱚᱭᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱯᱤᱯᱤᱲᱤᱭᱟᱹᱝ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱫᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭᱟᱜ ᱠᱩᱥᱤ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱨᱮᱡ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾
᱒᱐᱐᱒ ᱨᱮ, ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ ᱫᱚ ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ ᱟᱜ ᱯᱷᱳᱴᱳ ᱮᱠᱡᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ, ''ᱵᱽᱞᱟᱭᱤᱱᱰ ᱥᱯᱚᱴ'' ᱮ ᱥᱮᱱᱥᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱴᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱ, ᱡᱟᱱᱟᱝ-ᱱᱤᱣᱴᱨᱟᱞ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱚᱴᱟ, ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱢᱮᱫᱦᱟᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱥᱳ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱨᱮ ᱠᱟᱸᱛ ᱨᱮ ᱯᱷᱟᱸᱠᱟ ᱯᱷᱨᱮᱢ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="Book" />
ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱫᱚ ᱟᱠᱤᱱ ᱨᱤᱱ ᱟᱭᱳ-ᱵᱟᱵᱟ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱠᱮᱫ ᱠᱤᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮᱠᱤᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱫᱚ ᱜᱩᱨ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱥᱚᱨᱵᱚᱡᱚᱱᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱷᱩᱴ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱮ ᱟᱞᱳᱪᱚᱱᱟᱭᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱯᱚᱨᱚᱠᱷ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮ ᱮᱢᱟ ᱾<ref name=":1">{{cite web|author=Lauren|title=Parastou Forouhar|url=http://courses.washington.edu/femart/final_project/wordpress/laurens-test-post/|website=Feminist Art Archive|accessdate=5 March 2016}}</ref>
᱒᱐᱑᱒ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱳᱯᱷᱤ ᱵᱷᱳᱱ ᱞᱟ ᱨᱳᱥᱮ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ, ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚᱭ ᱥᱟᱢᱟᱝᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-17352052|title=Artist from Iran wins Sophie von La Roche award - BBC News|work=BBC News |language=en-GB|access-date=2016-03-05}}</ref>
ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱠᱞᱟ ᱮᱠᱡᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱴᱟᱵᱷᱟᱝᱜᱟᱨ ᱠᱟᱞᱪᱟᱨᱟᱞ ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ, ᱱᱚᱨᱣᱮ; ᱜᱳᱞᱮᱥᱛᱟᱱ ᱟᱨᱴ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ, ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ; ᱦᱟᱢᱵᱩᱨᱜᱟᱨ ᱵᱟᱦᱱᱦᱳᱯᱷ - ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱯᱷᱩᱨ ᱜᱮᱜᱮᱱᱣᱟᱨᱴ, ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ; ᱥᱤᱴᱤ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ, ᱠᱨᱮᱭᱞᱥᱦᱟᱭᱤᱢ, ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ; ᱟᱨ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ ᱠᱮᱛᱷᱮᱰᱨᱟᱞ, ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ ᱠᱚᱨᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Book">{{cite book|title=Global Feminisms|publisher=Merrell Publishers Limited|location=London|isbn=978-1-8589-4390-9|page=273|editor=Maura Reilly, Linda Nochlin|year=2007}}</ref>
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱩᱴ ᱮᱠᱡᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱠᱚᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱯᱷᱨᱮᱢᱟᱨ ᱯᱷᱨᱮᱢᱰ, ᱟᱢᱥᱴᱟᱨᱰᱟᱢ, ᱥᱠᱤᱢ ᱠᱩᱱᱥᱴᱦᱟᱞᱮ, ᱯᱷᱨᱟᱝᱠᱯᱷᱳᱨᱴ; ᱯᱷᱨᱟᱣᱮᱱᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱵᱳᱱ; ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱚᱯᱷ ᱢᱳᱰᱟᱨᱱ ᱟᱨᱴ, ᱯᱷᱨᱟᱝᱠᱯᱷᱳᱨᱴ; ᱱᱤᱣ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱟᱢ ᱞᱮᱱᱰᱮᱥᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ, ᱡᱳᱟᱱᱮᱭᱩᱢ, ᱜᱨᱟᱡᱽ, ᱚᱥᱴᱨᱤᱭᱟ; ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱚᱯᱷ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱠᱟᱞᱪᱟᱨᱥ, ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ; ᱰᱤᱭᱩᱪᱮᱥ ᱦᱟᱭᱡᱤᱱ-ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ, ᱰᱨᱮᱥᱰᱮᱱ; ᱡᱤᱣᱤᱥ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱚᱯᱷ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ, ᱢᱮᱞᱵᱳᱨᱱ; ᱢᱮᱠᱮᱞᱮᱥᱴᱟᱨ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ, ᱥᱮᱱᱴ ᱯᱳᱞ ᱨᱮ [https://www.macalester.edu/gallery/pastexhibits/2012-13/ornamentandcrime/ ᱞᱚ ᱣᱟᱨᱥᱟᱣ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; ᱟᱨ ᱡᱤᱣᱤᱥ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱥᱟᱱ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥᱤᱥᱠᱳ ᱾<ref name="Book" />
ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱟᱨᱢᱟᱱᱮᱱᱴ ᱠᱚᱞᱮᱠᱥᱚᱱ ᱠᱚᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ: ᱫᱤ ᱠᱩᱭᱤᱱᱥᱞᱮᱱᱰ ᱟᱨᱴ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ, ᱠᱩᱭᱤᱱᱥᱞᱮᱱᱰ; ᱵᱮᱞᱵᱷᱮᱰᱮᱨᱮ, ᱵᱷᱤᱭᱮᱱᱟ; ᱵᱟᱰᱤᱥᱪᱮᱥ ᱞᱮᱱᱰᱮᱥᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ, ᱠᱟᱨᱞᱥᱨᱩᱦᱮ; ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱚᱯᱷ ᱢᱳᱰᱟᱨᱱ ᱟᱨᱴ, ᱯᱷᱨᱟᱝᱠᱯᱷᱳᱨᱴ; ᱟᱨ ᱰᱤᱭᱩᱪᱮ ᱵᱮᱸᱠ ᱟᱨᱴ ᱠᱚᱞᱮᱠᱥᱚᱱ ᱾<ref name=":0" />
ᱯᱷᱳᱨᱳᱣᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱟᱨᱴ ᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱒᱐᱑᱕ ᱨᱮ ᱨᱟᱴᱜᱟᱨᱥ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱨᱮ ᱵᱨᱳᱰᱥᱠᱤ ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ ᱯᱷᱮᱭᱟᱨ, ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱖ ᱟᱨ ᱒૦᱑᱗ ᱨᱮ ᱯᱤ ᱟᱨᱴᱣᱚᱨᱠᱥ ᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱤᱥᱛᱟᱱᱵᱩᱞ/ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ (ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ: ᱠᱚᱱᱴᱮᱢᱯᱳᱨᱟᱨᱤ ᱤᱥᱛᱟᱱᱵᱩᱞ ᱟᱨ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱨᱮ) ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.artsy.net/artist/parastou-forouhar|title=Parastou Forouhar - 10 Artworks, Bio & Shows on Artsy|website=www.artsy.net|access-date=2017-04-24}}</ref>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{Reflist}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ ==
* ᱳᱢᱤᱫᱽ ᱢᱮᱢᱟᱨᱤᱭᱟᱱ, '[https://globalvoices.org/2019/12/10/creating-suspension-between-contradictory-states-an-interview-with-artist-parastou-forouhar/ Creating Suspension Between Contradictory States: An interview with artist Parastou Forouhar]', [[Global Voices (NGO)|ᱜᱞᱳᱵᱟᱞ ᱵᱷᱚᱭᱮᱥᱮᱥ]], ᱑᱐ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ, ᱒᱐᱑᱙ ᱾
* [https://www.youtube.com/watch?v=ha5097mIMXQ Art21 video interview with Parvaneh Forouhar]
* [http://www.qagoma.qld.gov.au/exhibitions/past/2012/apt7_asia_pacific_triennial_of_contemporary_art/artists/parastou_forouhar Parastou Forouhar art collection at the Queensland Art Gallery of Modern Art (QAGOMA)]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱖᱒ ᱡᱟᱱᱟᱢ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐-ᱟᱱ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑-ᱟᱱ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱥᱴ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱤᱱᱥᱴᱚᱞᱮᱥᱚᱱ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱯᱷᱳᱴᱳᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱟᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱯᱷᱳᱴᱳᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱟᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱳᱪᱥᱩᱞᱮ ᱯᱷᱩᱨ ᱜᱮᱥᱴᱟᱞᱴᱩᱝ ᱳᱯᱷᱮᱱᱵᱟᱪ ᱟᱢ ᱢᱮᱱ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]]
rc9819iglsq9vfilt60r4ywy4ns2ogm
ᱦᱟᱵᱤᱵᱳᱞᱞᱟᱦ ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤ
0
35957
192152
191980
2026-05-20T12:23:20Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
192152
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ}}
[[File:Save-Habib-Latifi-FarzaM4.jpg|thumb|ᱦᱟᱵᱤᱵᱽ ᱨᱟᱲᱟᱭ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱳᱥᱴᱚᱨ "ᱯᱷᱨᱤ ᱦᱟᱵᱤᱵᱽ"]]
'''ᱦᱟᱵᱤᱵᱳᱞᱞᱟᱦ ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤ''' ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱫᱽ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ [[ᱤᱨᱟᱱ|ᱤᱨᱟᱱᱤ]] ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ<ref name=cnn /> ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱳᱦᱟᱨᱮᱵᱮᱦ ("ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ") ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱳᱥ ᱠᱚ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱵᱷᱚᱞᱩᱥᱚᱱᱟᱨᱤ ᱠᱳᱨᱴ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱜᱩᱨ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱚ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱒᱐᱐᱗ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱨᱤ ᱞᱟᱭᱤᱯᱷ ᱚᱯᱷ ᱠᱩᱨᱫᱤᱥᱛᱟᱱ ᱥᱟᱶ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱤᱝᱥᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱳᱥ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱳᱥ ᱫᱚ ᱩᱱᱤᱭ ᱢᱟᱱᱟ ᱟᱠᱟᱫᱟ) ᱾<ref name=bbc />
ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤ ᱫᱚ "ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱮ ᱜᱨᱮᱰ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱯᱨᱚᱠᱨᱤᱛᱤ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱩᱨᱩ ᱠᱚᱭ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲᱟ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱚᱨᱱᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name=hp /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱗ ᱨᱮᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱒᱐᱐᱘ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱳᱨᱴ ᱥᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱚ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱟᱫᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱴᱤᱲᱤᱡ ᱜᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱩᱱ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱩᱠᱞᱤ ᱟᱨ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=payvand /> ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱯᱤᱞ ᱠᱳᱨᱴ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=bbc /> ᱟᱡᱤᱡ ᱩᱠᱤᱞ ᱫᱚ ᱥᱟᱹᱨᱫᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ, ᱒᱒ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱚᱪᱚ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱡᱮ ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ, ᱒᱖ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ, [[ᱤᱨᱟᱱ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱩᱨᱫᱤᱥᱛᱟᱱ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=payvand /> ᱟᱡᱤᱡ ᱩᱠᱤᱞ ᱡᱩᱰᱤᱥᱤᱭᱟᱨᱤ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱟᱫᱮᱠ ᱞᱟᱨᱤᱡᱟᱱᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱴᱷᱤ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱟᱢᱞᱟ ᱨᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱛᱚᱞᱟᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱱᱮᱦᱚᱨ ᱠᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱫᱚ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=parisien /> ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱥᱮᱛᱟᱜ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=afp />
ᱮᱢᱱᱮᱥᱴᱤ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱴᱷᱮᱱ ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤ ᱭᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱱᱮᱦᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱟᱡᱤᱡ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱩᱠᱤᱞ ᱵᱟᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=bbc /> "ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱩᱥᱴᱟᱹᱣ ᱜᱮᱭᱟ ᱡᱮ ᱦᱟᱵᱤᱵᱳᱞᱞᱟᱦ ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱵᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ," ᱮᱢᱱᱮᱥᱴᱤ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱨ ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱢᱟᱞᱠᱳᱢ ᱥᱢᱟᱨᱴ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=guardian />
ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱳᱥ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ, ᱟᱡᱤᱡ ᱩᱠᱤᱞ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ, "ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱩᱠᱩ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱮ ᱠᱷᱮᱢᱟᱣᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱟᱞᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱳᱨᱴ ᱟᱨ ᱟᱯᱤᱞ ᱠᱳᱨᱴ ᱴᱷᱮᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱳᱥ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱮ ᱱᱮᱦᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤ ᱚᱱᱟ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱠᱚᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱩᱱᱤ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭᱮᱫᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱦᱚᱦᱚ ᱟᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱮ ᱱᱮᱦᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ, ᱟᱞᱮ ᱚᱱᱟ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱴᱷᱮᱱ ᱦᱚᱦᱚ ᱟᱨ ᱠᱳᱨᱴ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱮᱢᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱮ ᱱᱮᱦᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤ ᱟᱥᱨᱚᱭ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ; ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱜᱮ ᱵᱟᱝ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱠᱳᱨᱴ ᱮ ᱜᱷᱚᱥᱬᱟ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱜᱮ ᱠᱳᱨᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱟᱭ ᱜᱚᱴᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱷᱮᱥᱴ ᱜᱮᱭᱟ ᱾"<ref name=payvand />
ᱢᱮ ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ United4Iran ᱮ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱳᱨᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤ ᱫᱚ "ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱨᱩᱣᱟᱹ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱞᱟᱡ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱱᱯᱷᱮᱠᱥᱚᱱ, ᱨᱤᱫᱟᱹᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ, ᱟᱨ ᱠᱤᱰᱱᱤ ᱯᱷᱮᱞᱤᱭᱚᱨ ᱛᱮᱭ ᱠᱚᱥᱴᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾"<ref>[http://www.arsehsevom.net/2011/05/urgent-action-stop-the-execution-of-iranian-kurdish-student/ Urgent action: Stop the Execution of Iranian-Kurdish Student] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110709205514/http://www.arsehsevom.net/2011/05/urgent-action-stop-the-execution-of-iranian-kurdish-student/ |date=2011-07-09 }}| May 18, 2011]</ref>
ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤ ᱭᱤᱡ ᱢᱤᱥᱮᱨᱟᱭ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ, "ᱤᱧ ᱡᱚᱛᱚ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱟᱨ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱤᱧ ᱱᱮᱦᱚᱨᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱧ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸᱧ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱫᱚᱨᱠᱟᱨ ᱾"<ref name=payvand />
᱒ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱕ ᱨᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱷᱚᱥᱬᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱦᱟᱵᱤᱵᱳᱞᱞᱟᱦ ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤ ᱭᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱥᱟᱡᱟ ᱫᱚ ᱟᱞᱤ ᱠᱷᱟᱢᱮᱱᱮᱭᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱟᱹᱛᱤᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Habibollah Latifi’s Death Sentence Stopped By Leadership’s Pardon - hra-news.org - 2 Sept. 2015 |url=https://hra-news.org/en/habibollah-latifis-death-sentence-stopped-leaderships-pardon |access-date=2026-05-17 |archive-date=2016-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160502123835/https://hra-news.org/en/habibollah-latifis-death-sentence-stopped-leaderships-pardon |url-status=dead }}</ref>
<gallery>
File:Save-Habib-Latifi-FarzaM4.jpg|ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱑
File:Save-Habib-Latifi-FarzaM3-800X600.jpg|ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱒
</gallery>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
<gallery>
File:Save-Habib-Latifi-FarzaM800x600.jpg|ᱦᱟᱵᱤᱵᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣᱮᱯᱮ
File:Save-Habib-Latifi-FarzaM2-800X600.jpg|ᱦᱟᱵᱤᱵᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣᱮᱯᱮ
File:Save-Habib-Latifi-FarzaM3-800X600.jpg|ᱦᱟᱵᱤᱵᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣᱮᱯᱮ
File:Save-Habib-Latifi-FarzaM4.jpg|ᱦᱟᱵᱤᱵᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣᱮᱯᱮ
</gallery>
{{Reflist|refs=
<ref name=bbc>{{cite news |title=Amnesty International urges Iran to stop Kurd execution |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-12079644 |newspaper=BBC News|date=25 December 2010 |access-date=25 December 2010}}</ref>
<ref name=payvand>{{cite news|title= We only have one day to save my brother's life|url= http://www.payvand.com/news/10/dec/1241.html|newspaper= Payvand Iran News|date= December 25, 2010|access-date= 25 December 2010|archive-date= 29 June 2011|archive-url= https://web.archive.org/web/20110629095918/http://www.payvand.com/news/10/dec/1241.html|url-status= dead}}</ref>
<ref name=guardian>{{cite news |title=Iran poised to execute student accused of being Kurd terrorist |author=Saeed Kamali Dehghan |url=https://www.theguardian.com/world/2010/dec/25/iran-execute-student-kurd-terrorist |newspaper=The Guardian |date= 25 December 2010|access-date=25 December 2010}}</ref>
<ref name=cnn>{{cite news |title=Rights groups plead for clemency ahead of execution in Iran |author= Kathryn Tancos|url=http://www.cnn.com/2010/WORLD/meast/12/25/iran.execution/ |newspaper=CNN|date=25 December 2010 |access-date=25 December 2010}}</ref>
<ref name=hp>{{cite news |title=Iran uses the holidays to announce the imminent execution of a student|author= Roya Boroumand|url=http://www.huffingtonpost.com/roya-boroumand/iran-uses-the-holidays-to_b_801224.html |newspaper=The Huffington Post|date=25 December 2010 |access-date=25 December 2010}}</ref>
<ref name=afp>{{cite news |title=Iran halts execution of Kurdish student: lawyer|author= Hiedeh Farmani |url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iSisl1Czai4snrOJAhuqM5LHuTXw?docId=CNG.78e0d6ea454a7aaf3314a8dbd2c58027.571 |archive-url=https://archive.today/20130124220229/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iSisl1Czai4snrOJAhuqM5LHuTXw?docId=CNG.78e0d6ea454a7aaf3314a8dbd2c58027.571 |url-status=dead |archive-date=January 24, 2013 |newspaper=AFP|date=26 December 2010 |access-date=26 December 2010}}</ref>
<ref name=parisien>{{cite news|title=Iran: la justice suspend la pendaison d'un militant kurde|url=http://www.leparisien.fr/flash-actualite-monde/iran-la-justice-suspend-la-pendaison-d-un-militant-kurde-26-12-2010-1203489.php|newspaper=Le Parisien|date=26 December 2010|access-date=26 December 2010|archive-date=22 September 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120922124757/http://www.leparisien.fr/flash-actualite-monde/iran-la-justice-suspend-la-pendaison-d-un-militant-kurde-26-12-2010-1203489.php|url-status=dead}}</ref>
}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱨ ᱥᱟᱡᱟ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱜᱩᱨ ᱥᱟᱡᱟ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱟᱝ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ (ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ)]]
el78rz8evk011xv52wbp22y7z223bl8
ᱰᱟᱭᱟᱱᱟ ᱱᱟᱢᱢᱤ
0
35967
192170
191996
2026-05-20T17:09:38Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
192170
wikitext
text/x-wiki
{{short description|ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱟᱨ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ}}
{{Infobox person
| name = ᱰᱟᱭᱟᱱᱟ ᱱᱟᱢᱢᱤ
| image = Diana Nammi.jpg
| alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software -->
| caption = ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ ᱱᱟᱢᱢᱤ
| birth_date = <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} for living people supply only the year with {{Birth year and age|YYYY}} unless the exact date is already widely published, as per [[WP:DOB]]. For people who have died, use {{Birth date|YYYY|MM|DD}}. -->
| birth_place = ᱤᱨᱟᱱ
| other_names =
| occupation = ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ
}}
'''ᱰᱟᱭᱟᱱᱟ ᱱᱟᱢᱢᱤ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱟᱨ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="TI">{{cite web|last1=Attwood|first1=Karen|title=Diana Nammi on women's rights: 'We should not use culture to justify murdering women'|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/crime/diana-nammi-on-womens-rights-we-should-not-use-culture-to-justify-murdering-women-9789223.html|website=The Independent|publisher=The Independent|accessdate=4 May 2018}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱠᱞᱮᱡᱽ ᱳᱢᱮᱱ ᱚᱯᱷ ᱫᱤ ᱤᱭᱚᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=TI /> ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱤ.ᱵᱤ.ᱥᱤ. ᱑᱐᱐ ᱳᱢᱮᱱ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="BBCW">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-29758792|title=Who are the 100 Women 2014?|date=2014-10-26|work=BBC News|access-date=2018-01-05|language=en-GB}}</ref>
== ᱡᱤᱭᱚᱱ ==
ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤᱭᱟᱱ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟᱭ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=TI /> ᱑᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱱᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱫᱚᱠᱚ ᱚᱰᱚᱠ ᱜᱤᱰᱤ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱨᱟᱹᱜᱤ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱮ ᱪᱟᱯᱟᱫ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱪᱩᱨᱤᱛᱟᱱ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱫᱳᱥ ᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="KL">{{cite web|title=Fighting for Iranian and Kurdish Women’s Rights: A Talk with Author Diana Nammi|url=https://kayhanlife.com/fighting-iranian-kurdish-womens-rights-talk-author-diana-nammi/|website=Kayhan Life - Spotlight on a Global Iranian Community|publisher=Kayhan Life - Spotlight on a Global Iranian Community|accessdate=8 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180509080722/https://kayhanlife.com/fighting-iranian-kurdish-womens-rights-talk-author-diana-nammi/|archive-date=9 May 2018|url-status=dead}}</ref> ᱑᱙᱗᱙ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ "ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱱᱤᱨᱚᱯᱮᱠᱷᱚ, ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ" ᱥᱚᱯᱚᱛ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=KL /> ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱚᱲ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱢᱤᱫ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱜᱚᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱩᱨᱫᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱮᱥᱢᱟᱨᱜᱟ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱑᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱲ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱚᱲ ᱮ ᱛᱚᱸᱜᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name=TI /><ref name="GG">{{cite web|title=Girl with a gun - An interview with human rights activist Diana Nammi|url=http://sister-hood.com/sister-hood-staff/girl-with-a-gun/|website=Sister-hood|publisher=Sister-hood|accessdate=8 May 2018}}</ref> ᱑᱙᱙᱑ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱮᱭ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱠ, ᱛᱩᱨᱠᱤ ᱛᱮᱭ ᱫᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱑᱙᱙᱖ ᱨᱮ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱛᱮᱭ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱡᱟᱛᱮ ᱟᱡᱤᱡ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱭ ᱢᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱢᱤᱠᱟᱞ ᱵᱚᱢᱟ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱬ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱓᱕ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=TI /><ref name=KL /><ref name=GG /> ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱫᱚ ᱭᱩ.ᱠᱮ. ᱨᱮ ᱟᱥᱨᱚᱭ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=GG />
== ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ==
ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱒ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱮᱱᱰ ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱳᱢᱮᱱᱥ ᱨᱟᱭᱤᱴᱥ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ ᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱟᱨ ᱟᱡᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱫ ᱠᱤᱱ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟᱭᱤᱡ ᱮ ᱜᱚᱡ ᱚᱪᱚ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟᱭᱤᱡ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱜᱮᱭ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱟᱨ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ "ᱚᱱᱚᱨ ᱠᱨᱟᱭᱤᱢ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱠᱚ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱠᱚ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱫᱚᱭ ᱨᱟᱹᱜᱤ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ "ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱡᱚᱛᱷᱟᱛ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ" ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱨᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name=TI /> IWKRO ᱫᱚ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱢᱟᱝ, ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ, ᱥᱮ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱥᱮ ᱚᱱᱟ ᱜᱩᱴ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱟᱨᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱯᱚᱨᱟᱢᱚᱨᱥᱚ ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱮᱢᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱒᱐᱒᱘ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱛᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱑᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱩᱲᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱗᱘᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟᱭ ᱾<ref name=TI />
ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱫᱚ ᱚᱱᱚᱨ ᱠᱤᱞᱤᱝ, ᱡᱚᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ, ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱜᱮᱫ ᱜᱤᱰᱤ, ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱟᱯᱟᱜᱽ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱨᱚᱲ-ᱦᱚᱲ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=TI /><ref name="WRC">{{cite web|title=Celebrating Champions: Preventing Violence Against Women and Girls|url=https://www.womensrefugeecommission.org/about/voices-of-courage-awards-luncheon/voices-of-courage/2188-voices-of-courage-awards-2015|website=Women's Refugee Commission|publisher=Women's Refugee Commission|accessdate=8 May 2018|archive-date=21 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180921123212/https://www.womensrefugeecommission.org/about/voices-of-courage-awards-luncheon/voices-of-courage/2188-voices-of-courage-awards-2015|url-status=dead}}</ref> IKWRO ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱟᱥᱨᱚᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱮᱢᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾<ref name=WRC /><ref name="ES">{{cite web|last1=Edmonds|first1=Lizzie|title=London refuge for abused women appeals for help funding a garden|url=https://www.standard.co.uk/news/london/london-refuge-for-abused-women-appeals-for-help-funding-a-garden-a3350231.html|website=The Evening Standard|publisher=The Evening Standard|accessdate=8 May 2018}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱚᱱᱚᱨ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱬ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱨ ᱠᱤᱞᱤᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱜᱩᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾<ref name="BBCN">{{cite web|title='Honour' attack numbers revealed by UK police forces|url=https://www.bbc.com/news/uk-16014368|website=BBC News|publisher=BBC News|accessdate=8 May 2018}}</ref>
᱒᱐᱑᱓ ᱨᱮ, ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱡᱚᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱚᱞᱚᱱ ᱪᱟᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱫᱚ ᱫᱤ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱚᱱ ᱯᱷᱳᱨᱥᱰ ᱢᱮᱨᱮᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="FMC">{{cite web|title=Forced Marriage Commission - Biographies|url=http://forcedmarriagecommission.co.uk/about-us/biographies/#Nammi|website=Forced Marriage Commission|publisher=Forced Marriage Commission|accessdate=8 May 2018|archive-date=9 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180509080309/http://forcedmarriagecommission.co.uk/about-us/biographies/#Nammi|url-status=dead}}</ref> ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱵᱟᱱᱟᱡᱽ ᱢᱟᱦᱢᱳᱫᱽ ᱤᱡ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱚᱜᱚᱡᱤᱡ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱚᱱᱚᱨ ᱠᱤᱞᱤᱝ ᱨᱮᱭ ᱜᱚᱡ ᱚᱪᱚ ᱞᱮᱱᱟ, ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱹᱜᱩ ᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱮᱱᱮᱢ ᱠᱤᱱ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=KL /><ref name="IBL">{{cite web |title=Diana Nammi |url=https://www.lsbu.ac.uk/study/study-at-lsbu/our-schools/law-and-social-sciences/subjects/law/inspired-by-law/2015-gallery/diana-nammi |website=London South Bank University |accessdate=16 October 2020 |language=English |archive-date=16 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016161517/https://www.lsbu.ac.uk/study/study-at-lsbu/our-schools/law-and-social-sciences/subjects/law/inspired-by-law/2015-gallery/diana-nammi |url-status=dead }}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱮᱠᱥᱴᱨᱟᱰᱤᱥᱚᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=IBL /> ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱫᱚ "ᱵᱟᱱᱟᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱮᱭᱟᱭ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱮᱠᱥᱴᱨᱟᱰᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱫᱳᱥᱤ ᱠᱚ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=IBL /> ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱠᱥᱴᱨᱟᱰᱤᱥᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱟᱠᱥᱮᱥ ᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾<ref name=KL /> ᱭᱩ.ᱠᱮ. ᱨᱮ ᱡᱚᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱮᱱᱮᱢ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=IBL /> ᱡᱚᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱥᱮ ᱚᱱᱚᱨ ᱦᱤᱝᱥᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱚᱱᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱥᱲᱟ, ᱯᱩᱞᱤᱥ, ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱮᱵᱟ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱳᱨᱥ ᱠᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱫᱚ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱮ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱟᱹᱜᱩᱭᱮᱫᱟ ᱾<ref name=IBL /><ref name="HK">{{cite web|last1=Williams|first1=Rachel|title='Honour' killings plan does not go far enough, says women's rights grou|url=https://www.theguardian.com/uk/2011/mar/07/honour-killings-plan-not-far-enough|website=The Guardian|publisher=The Guardian|accessdate=8 May 2018}}</ref>
== ᱢᱟᱹᱱ ==
᱒᱐᱑᱒ ᱨᱮ, ᱱᱤᱭᱩᱡᱽᱣᱤᱠ ᱟᱨ ᱫᱤ ᱰᱮᱞᱤ ᱵᱤᱥᱴ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱦᱤᱞᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱫ ᱑᱕0 ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="NW">{{cite web|title=150 Women Who Shake The World|url=http://www.newsweek.com/150-women-who-shake-world-66131|website=Newsweek|publisher=Newsweek|accessdate=8 May 2018}}</ref> ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱠᱞᱮᱡᱽ ᱳᱢᱮᱱ ᱚᱯᱷ ᱫᱤ ᱤᱭᱚᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ ᱭᱩ.ᱮᱱ.ᱮᱪ.ᱥᱤ.ᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱳᱢᱮᱱ ᱚᱱ ᱫᱤ ᱢᱩᱵᱷ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱦᱚᱸᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="WOTM">{{cite web|title=Women on the Move Awards|url=http://womenonthemoveawards.org.uk/women-on-the-move-awards-ceremony-2014/|website=Women on the Move Awards|publisher=Women on the Move Awards|accessdate=8 May 2018|archive-date=6 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180406043210/http://womenonthemoveawards.org.uk/women-on-the-move-awards-ceremony-2014/|url-status=dead}}</ref> ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱤ.ᱵᱤ.ᱥᱤ. ᱑᱐᱐ ᱳᱢᱮᱱ ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=BBCW /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱕ ᱨᱮ ᱳᱢᱮᱱᱥ ᱨᱤᱯᱷᱤᱣᱡᱤ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱚᱭᱮᱥᱮᱥ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱨᱮᱡᱽ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=WRC /> ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱒0᱑᱕ ᱨᱮ, ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱥᱟᱣᱛᱷ ᱵᱮᱸᱠ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱥᱯᱟᱭᱟᱨᱰ ᱵᱟᱭ ᱞᱚ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=IBL /><ref name="LSBU">{{cite web|title=LSBU students launch Inspired by Law gallery|url=http://www.lsbu.ac.uk/about-us/news/inspired-by-law-gallery|website=London South Bank University|publisher=London South Bank University|accessdate=8 May 2018}}</ref> ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱜᱮ, ᱨᱮᱰ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱳᱢᱮᱱ ᱚᱯᱷ ᱫᱤ ᱤᱭᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="RD">{{cite web|last1=Lunn|first1=Natasha|title=Heroines, Trailblazers, Pioneers: The Red Women Of The Year Winners|url=http://www.redonline.co.uk/red-women/red-women-of-the-year/red-women-of-the-year-awards-2015/winners-2015|website=Red|publisher=Red|accessdate=8 May 2018|archive-date=9 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180509080143/http://www.redonline.co.uk/red-women/red-women-of-the-year/red-women-of-the-year-awards-2015/winners-2015|url-status=dead}}</ref> ᱒᱐᱑᱖ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱥᱮᱠᱥ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱹᱱᱟᱱ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱛᱮᱠᱚ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="UOFE">{{cite web|title=Honorary Graduates|url=https://www1.essex.ac.uk/honorary_graduates/|website=University of Essex|publisher=University of Essex|accessdate=8 May 2018}}</ref>
ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱫᱩᱜ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱥᱚᱨᱵᱚᱡᱚᱱᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱨᱚᱲᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ TEDx ᱨᱚᱲ ᱫᱚ ᱭᱩᱴᱤᱣᱵᱽ ᱨᱮ ᱦᱟᱡᱟᱨ ᱦᱟᱡᱟᱨ ᱫᱷᱟᱣ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾{{citation needed|date= September 2023}}
== ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ==
*[https://www.bbc.com/news/av/uk-16017110/real-honour-crime-figures-far-darker-says-campaigner ᱭᱩ.ᱠᱮ. ᱨᱮ ᱚᱱᱚᱨ ᱠᱤᱞᱤᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱤ.ᱵᱤ.ᱥᱤ. ᱥᱟᱶ ᱨᱚᱲ ᱠᱟᱱ ᱱᱟᱢᱢᱤ]
*[https://www.youtube.com/watch?v=nYqNM9SvRdY ᱰᱟᱭᱟᱱᱟ ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱭᱟᱜ TEDxEastEnd ᱨᱚᱲ]
** [https://www.youtube.com/watch?v=RJoH8jfPXcA ᱒᱐᱑᱔ ᱳᱢᱮᱱ ᱚᱱ ᱫᱤ ᱢᱩᱵᱷ ᱟᱣᱟᱨᱰᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱱᱟᱢᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱟᱹᱱ ᱮᱢᱚᱜ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ]
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{Reflist}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱟᱝ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ (ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ)]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱥᱤᱵᱷᱤᱞ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
ocykq9u8abktdn6phk7nf1dykm576gr
ᱵᱟᱱᱟᱨᱦᱟᱴ
0
35976
192175
192009
2026-05-20T18:50:51Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
192175
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱵᱟᱱᱟᱨᱦᱟᱴ
| other_name =
| nickname =
| settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| pushpin_map = India West Bengal#India3#Asia
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ
| coordinates = {{coord|26.78814|N|89.0408|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}}
| subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]]
| subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name2 = [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]]
| subdivision_type3 = [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱵᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name3 = [[ᱵᱟᱱᱟᱨᱦᱟᱴ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱵᱟᱱᱟᱨᱦᱟᱴ]]
| established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 =
| elevation_footnotes =
| elevation_m = 161
| population_total = 15642
| population_as_of = ᱒᱐᱑᱑
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ
| demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ
| demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]<ref>{{cite web|title=Fact and Figures|url=https://wb.gov.in/portal/web/guest/facts-and-figures;jsessionid=JzdD9RHb7aMY5esZPtcsIVLy|website=www.wb.gov.in|accessdate=30 March 2018}}</ref><ref>{{cite web|title=52nd Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India|url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|website=nclm.nic.in|publisher=[[Ministry of Minority Affairs]]|accessdate=15 January 2019|page=85|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170525141614/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|archivedate=25 May 2017}}</ref>
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐
| postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code = ᱗᱓᱕᱒᱐᱒
| area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ
| area_code = ᱐᱓᱕᱖᱓
| registration_plate = WB
| blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| blank1_info_sec1 = [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ (ᱮᱥ.ᱥᱤ)]]
| blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| blank2_info_sec1 = [[ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ (ᱮᱥ.ᱥᱤ)]]
| website = {{URL|jalpaiguri.gov.in/}}
| footnotes =
}}
'''ᱵᱟᱱᱟᱨᱦᱟᱴ ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ [[ᱵᱟᱱᱟᱨᱦᱟᱴ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱵᱟᱱᱟᱨᱦᱟᱴ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤ ᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ [[ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ]] ᱥᱟᱶ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟ ᱾
==ᱚᱛᱱᱚᱜ==
{{OSM Location map
| width=400| height=300| zoom=9
| coord={{coord|26|37|0|N|88|47|0|E}}| float=left|caption='''ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ (ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ, ᱢᱟᱭᱱᱟᱜᱩᱲᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱟᱨ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ'''<br/>CT: ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ, R: ᱫᱮᱦᱟᱛ/ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ, N: ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ, C: ᱠᱟᱱᱴᱚᱱᱢᱮᱱᱴ, NP: ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ/ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ, TE: ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ<br/>ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱦᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ – TG ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ (ᱱᱚᱜᱚᱨ / ᱟᱹᱛᱩ), TE ᱫᱚ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ, JRS: ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ<br/>ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱟᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱹᱴᱩ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ
|mark-coord1={{coord|26|43|10|N|88|27|41|E}}| label-pos1=top|label1= Dabgram| numbered1=CT| mark-title1= [[ᱰᱟᱵᱽᱜᱨᱟᱢ]] (CT)|label-color1= #800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2
|mark-coord2={{coord|26|39|7|N|88|30|56|E}}| label-pos2=bottom|label2=Chakiabhita| numbered2=CT| mark-title2= [[ᱪᱟᱠᱤᱵᱷᱤᱴᱟ]] (CT)
|mark-coord3={{coord|26|39|35|N|88|28|7|E}}| label-pos3=left|label3=Binnaguri 2| numbered3=CT| mark-title3= [[ᱵᱤᱱᱱᱟᱜᱩᱲᱤ, ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] (CT)
|mark-coord4={{coord|26|31|52|N|88|42|8|E}}| label-pos4=left|label4=Kharia| numbered4=CT| mark-title4= [[ᱠᱷᱟᱲᱤᱭᱟ, ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] (CT)
|mark-coord5={{coord|26|34|0|N|88|49|12|E}}| label-pos5=top|label5=Mainaguri| numbered5=CT| mark-title5= [[ᱢᱟᱭᱱᱟᱜᱩᱲᱤ]] (CT)
|mark-coord6={{coord|26|32|50|N|88|50|17|E}}| label-pos6=right|label6=Dakshin Khagrabari| numbered6=CT| mark-title6= [[ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱠᱷᱟᱜᱽᱲᱟᱵᱟᱲᱤ]] (CT)
|mark-coord7={{coord|26|40|48|N|89|1|48|E}}| label-pos7=right|label7=Gairkata| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱜᱟᱭᱨᱠᱟᱴᱟ]] (CT)
|mark-coord8={{coord|26|46|40|N|89|2|26|E}}| label-pos8=right|label8=Banarhat| numbered8=CT| mark-title8= ᱵᱟᱱᱟᱨᱦᱟᱴ (CT)
|mark-coord9={{coord|26|43|30|N|89|3|6|E}}| label-pos9=left|label9=Telipara TG| numbered9=CT| mark-title9= [[ᱴᱮᱞᱤᱯᱟᱲᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (CT)
|mark-coord10={{coord|26|30|10|N|88|43|48|E}}| label-pos10=right |label10=Jalpaiguri| numbered10=M| mark-title10= [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] (M)| shape-color10=#800000
|mark-coord11={{coord|26|36|10|N|89|0|25|E}}| label-pos11=right|label11=Dhupguri| numbered11=M| mark-title11= [[ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ]] (M) | shape-color11=#800000
|mark-coord12={{coord|26|45|20|N|89|3|20|E}} | label-pos12=right|label12= Binnaguri 1| numbered12=C| mark-title12=[[ᱵᱤᱱᱱᱟᱜᱩᱲᱤ]] (C)|shape-color12=#AA6666
|mark-coord13={{coord|26|38|19|N|88|24|59|E}}| label-pos13=left|label13=Phulbari|labela13=checkpoint| numbered13=R| mark-title13= [[ᱯᱷᱩᱞᱵᱟᱲᱤ, ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] (R)|shape-color13= #A42222
|mark-coord14={{coord|26|34|50|N|88|31|43|E}}| label-pos14=left|label14=Rajganj| numbered14=R| mark-title14= [[ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] (R)|shape-color14= #A42222
|mark-coord15={{coord|26|35|24|N|88|35|20|E}}| label-pos15=right|label15=Belakoba| numbered15=R| mark-title15= [[ᱵᱮᱞᱟᱠᱳᱵᱟ]] (R)|shape-color15= #A42222
|mark-coord16={{coord|26|33|31|N|88|41|57|E}}| label-pos16= left |label16= Danguajhar TE | numbered16=TE| mark-title16= [[ᱰᱟᱺᱜᱩᱣᱟᱹᱡᱷᱚᱨ ᱪᱟ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color16=#87A96B
|mark-coord17={{coord|26|48|17|N|89|0|13|E}}| label-pos17= right |label17= Gandrapara TE | numbered17=TE| mark-title17= [[ᱜᱟᱸᱫᱽᱨᱟᱯᱟᱲᱟ ᱟᱨ ᱞᱚᱠᱷᱤᱯᱟᱲᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color17=#87A96B
|mark-coord18={{coord|26|49|45|N|89|0|53|E}}| label-pos18= top |label18= Lakhipara TE | numbered18=TE| mark-title18= [[ᱜᱟᱸᱫᱽᱨᱟᱯᱟᱲᱟ ᱟᱨ ᱞᱚᱠᱷᱤᱯᱟᱲᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color18=#87A96B
|mark-coord19={{coord|26|41|20|N|88|25|50|E}} | label-pos19=right|label19=New Jalpaiguri JRS| numbered19=F| mark-title19= [[ᱱᱤᱭᱩ ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] (F)| shape-color19= #A40000
|mark-coord20={{coord|26|43|10|N|88|48|10|E}}| label-pos20=bottom|label20=Gorumara |labela20= National| labelb20= Park| numbered20=NP| mark-title20= [[ᱜᱳᱨᱩᱢᱟᱨᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (NP)| shape-color20=#228B22
|mark-coord21={{coord|26|52|40|N|88|51|18|E}}| label-pos21=bottom|label21=Chapramari |labela21= Wildlife| labelb21= Sanctuary| numbered21=NP| mark-title21= [[ᱪᱟᱯᱨᱟᱢᱟᱨᱤ ᱵᱤᱨᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱵᱤᱨ]] (NP)| shape-color21=#228B22
|mark-coord22={{coord|26|43|43|N|88|35|40|E}}|label22= Teesta| label-color22 = #77A1CB| label-angle22=60| label-pos22=top| label-size22=10| mark-size22=0| mark-title22=none
|mark-coord23={{coord|26|38|0|N|88|39|40|E}}|label23= River| label-color23 = #77A1CB| label-angle23=50| label-pos23=top| label-size23=10| mark-size23=0| mark-title23=none
|mark-coord24={{coord|26|39|0|N|88|53|0|E}}|label24= ᱡᱟᱞᱫᱷᱟᱠᱟ | labela24=ᱜᱟᱰᱟ| label-color24 = #77A1CB| label-angle24=80| label-pos24=top| label-size24=10| mark-size24=0| mark-title24=none
|arc-coordA={{coord|26|30|0|N|88|25|0|E}}|arc-textA= ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ| arc-text-colorA=hard grey| arc-angleA=28| arc-gapA=3.5| arc-radiusA=0.4
|arc-coordB={{coord|26|56|30|N|89|6|30|E}}|arc-textB= ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ| arc-text-colorB=hard grey| arc-angleB=20| arc-gapB=3.5| arc-radiusB=0.4}}
===ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱧᱮᱞ===
ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱫᱚ ᱦᱤᱢᱟᱞᱚᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱵᱩᱨᱩ ᱛᱷᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱮᱞᱩᱵᱤᱭᱟᱞ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱴᱷᱟᱶ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱠᱚᱧᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱵᱩᱨᱩ ᱠᱚ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱛᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite book |author=Debnath, S. |year=2010 |title=The Dooars in Historical Transition |publisher=Shiv Mandir: N. L. Publishers|url=http://14.139.206.50:8080/jspui/bitstream/1/885/1/THE%20DOOARS%20IN%20HISTORICAL%20TRANSITION.pdf}}</ref><ref>Dinerstein, E., Loucks, C. (2001). {{WWF ecoregion|name=Terai-Duar savanna and grasslands|id=im0701}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱖᱒.᱐᱑% ᱦᱚᱲ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱓᱗.᱙᱙% ᱦᱚᱲ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref name="admin">{{cite web | url = http://jalpaiguri.gov.in/district-profile| title = Jalpaiguri | work =District Profile | publisher = District administration |access-date = 13 July 2020 }}</ref><ref name="handbook">{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Jalpaiguri |work = Tables 2.2, 2.4b |publisher = Department of Planning and Statistics, Government of West Bengal |access-date = 13 July 2020}}</ref> ᱫᱩᱣᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱟᱭ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱ ᱪᱟᱥ ᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱒᱒᱖ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱤᱞᱳᱜᱨᱟᱢ ᱪᱟᱥ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱪᱟᱥ ᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url =https://www.indiatea.org/tea_growing_regions |title = Tea Growing Regions | work= Dooars and Terai|publisher= Indian Tea Association | access-date = 13 July 2020}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/TEABOARDCSM/MTA=|title = Dooars-Terai |publisher= Tea Board India | access-date = 13 July 2020}}</ref> ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱛᱤᱱᱟᱹᱝ ᱜᱟᱱ ᱛᱤᱱᱟᱹᱝ ᱜᱟᱱ ᱡᱟᱜᱟ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 13 July 2020 }}</ref> ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ CT (ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ) ᱟᱨᱵᱟᱝ R (ᱫᱮᱦᱟᱛ / ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱠᱚᱨᱮ TE ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾
<small>ᱱᱳᱴ: ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱠᱥᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱩᱫᱩᱜᱚᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱱᱚᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾</small>
===ᱜᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ ᱠᱚ===
ᱵᱟᱱᱟᱨᱦᱟᱴ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱟᱲᱮ ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱜᱨᱟᱢ ᱯᱟᱧᱪᱟᱭᱟᱛ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱵᱟᱱᱟᱨᱦᱟᱴ ᱑,<ref>{{cite web|url=http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=110004&rlbtype=V |archive-url=https://web.archive.org/web/20140419020318/http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=110004&rlbtype=V |url-status=dead |archive-date=19 April 2014 |title=Banarhat-I |website=National Panchayat Directory |accessdate=18 September 2019}}</ref> ᱵᱟᱱᱟᱨᱦᱟᱴ ᱒,<ref>{{cite web|url=http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=110005&rlbtype=V|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419025810/http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=110005&rlbtype=V|url-status=dead|archive-date=19 April 2014|title=Banarhat-II |website=National Panchayat Directory |accessdate=18 September 2019}}</ref> ᱪᱟᱢᱩᱨᱪᱤ,<ref>{{cite web |url=http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=110008&rlbtype=V |archive-url=https://web.archive.org/web/20140419020301/http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=110008&rlbtype=V |url-status=dead |archive-date=19 April 2014 |title=Chamurchi |website=National Panchayat Directory |accessdate=18 September 2019}}</ref> ᱟᱨ ᱵᱤᱱᱱᱟᱜᱩᱨᱤ ᱾<ref>{{cite web |url=http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=110007&rlbtype=V |archive-url=https://web.archive.org/web/20140419020304/http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=110007&rlbtype=V |url-status=dead |archive-date=19 April 2014 |title=Binnaguri |website=National Panchayat Directory |accessdate=18 September 2019}}</ref>
==ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ==
===ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ===
ᱵᱟᱱᱟᱨᱦᱟᱴ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱴᱷᱮᱱ [[ᱵᱟᱱᱟᱨᱦᱟᱴ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱵᱟᱱᱟᱨᱦᱟᱴ ᱥᱤ ᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ]] ᱟᱨ [[ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ]] ᱟᱨ [[ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱱᱟᱜᱽᱨᱟᱠᱟᱴᱟ]] ᱥᱤ ᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Jalpaiguri |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |accessdate = 2 July 2020 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://jalpaiguripolice.in/search_ps.php | title = Search a Police Station | publisher = Jalpaiguri Police | accessdate = 29 June 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ==
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱟᱱᱟᱨᱦᱟᱴ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱕,᱖᱔᱒ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱗,᱙᱖᱕ (᱕᱑%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱗,᱖᱘᱗ (᱔᱙%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱑,᱗᱕᱙ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱱᱟᱨᱦᱟᱴ ᱨᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱑᱐,᱒᱙᱘ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱗᱔.᱑᱒% ᱠᱟᱱᱟ) ᱾<ref>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | accessdate = 2 July 2020 }}</ref>
᱒᱐᱐᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ,<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archivedate=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|accessdate=1 November 2008|publisher= Census Commission of India}}</ref> ᱵᱟᱱᱟᱨᱦᱟᱴ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱔,᱔᱓᱑ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱕᱒% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱔᱘% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱱᱟᱨᱦᱟᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱥᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱕᱕% ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱚᱥᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱕᱙.᱕% ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ ᱕᱙% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ ᱔᱑% ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱱᱟᱨᱦᱟᱴ ᱨᱮ ᱑᱔% ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾
==ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ==
ᱵᱟᱱᱟᱨᱦᱟᱴ ᱫᱚ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] ᱫᱚ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ]], [[ᱜᱟᱭᱨᱠᱟᱴᱟ]], [[ᱢᱟᱭᱱᱟᱜᱩᱲᱤ]] ᱟᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱓᱑ᱥᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱠᱚᱨᱚᱱᱮᱥᱚᱱ ᱵᱨᱤᱡᱽ, [[ᱥᱤᱞᱤᱜᱩᱲᱤ]], [[ᱩᱰᱞᱟᱵᱟᱲᱤ]], [[ᱢᱟᱞᱵᱟᱡᱟᱨ]], [[ᱵᱤᱨᱯᱟᱨᱟ]], [[ᱦᱟᱥᱤᱢᱟᱨᱟ]], [[ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱨ]] ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱛᱤᱥᱴᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱯᱟᱨᱚᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
[[ᱵᱟᱱᱟᱨᱦᱟᱴ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ: ᱵᱟᱱᱟᱨᱦᱟᱴ (ᱠᱳᱰ:[http://indiarailinfo.com/station/map/banarhat-bnq/7169 BNQ], ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱡᱚᱱ: ᱠᱚᱧᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱢᱟᱹ) - [[ᱱᱟᱶᱟ ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ-ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱨ-ᱥᱟᱢᱩᱠᱛᱟᱞᱟ ᱨᱳᱰ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
==ᱥᱮᱪᱮᱫ==
[[ᱵᱟᱱᱟᱨᱦᱟᱴ ᱠᱟᱨᱴᱤᱠ ᱚᱨᱟᱶ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ]] ᱫᱚ ᱵᱟᱱᱟᱨᱦᱟᱴ ᱨᱮ ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱧᱮ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱟᱨ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = https://bkohindigovernmentcollege.ac.in/?/category/orenoippinn/ |title = Banarhat Kartik Oraon Hindi Government College |publisher= BKOHGC | accessdate = 29 June 2020 }}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]]
9xdk2uc6u89edpfkvk79oryf4adhoqp
ᱦᱤᱞᱟ ᱥᱮᱫᱤᱜᱷᱤ
0
35984
192154
192022
2026-05-20T12:29:57Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
192154
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = ᱦᱤᱞᱟ ᱥᱮᱫᱤᱜᱷᱤ <br />Hila Sedighi
| image = Hila Sedighi.jpg
| caption = ᱦᱤᱞᱟ ᱥᱮᱫᱤᱜᱷᱤ
| awards = ᱒᱐᱑᱒ ᱨᱮ ᱦᱮᱞᱢᱮᱱ-ᱦᱮᱢᱮᱴ ᱜᱨᱟᱱᱴ
| occupation = [[ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ]], [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ]], [[ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ]]
| birth_date = {{birth date and age|1985|03|29}}
| website = [http://www.HilaSedighi.Com www.HilaSedighi.Com]
}}
'''ᱦᱤᱞᱟ ᱥᱮᱫᱤᱜᱷᱤ''' ᱫᱚ [[ᱤᱨᱟᱱ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ, ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾
== ᱡᱤᱭᱚᱱ ==
ᱦᱤᱞᱟ ᱥᱮᱫᱤᱜᱷᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱕ (᱑᱓᱖᱔) ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]] ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱤᱥᱛᱟᱱᱵᱩᱞ ᱛᱮᱭ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱚᱠᱛᱚᱭ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱥᱮᱫᱤᱜᱷᱤ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱤᱥᱛᱟᱱᱵᱩᱞ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>[http://www.greens-art.net/artist/7/?lang=en Greens Art - Artist - Hila Sedighi]</ref> ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱙៩ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱑᱐ ᱪᱟᱱᱚᱪ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱢᱟᱰᱮᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱯᱨᱤᱢ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱯᱷᱨᱤ ᱢᱮᱢᱵᱚᱨᱥᱤᱯ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱥᱲᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ) ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ 'ᱦᱟᱢᱥᱮᱫᱟ' ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱽ ᱠᱩᱢᱩᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱮᱢᱵᱚᱨᱥᱤᱯ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱖ ᱟᱱᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱱᱮᱢ ᱮᱢ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱖ ᱟᱱᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱟᱦᱨᱮ ᱵᱟᱪᱮᱦᱟ (ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱨ) ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱟᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾
᱒᱐᱐᱒ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱨᱤᱛᱩ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱮᱭᱮᱥᱛᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱽ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨᱟᱱ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱠᱚᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱯᱮ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱨᱚᱱ ᱨᱤᱛᱩ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱮᱦᱚᱵ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱨᱩ-ᱚᱨᱚᱝ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱰᱨ. ᱥᱟᱨᱤᱭᱟᱛᱤ ᱭᱤᱡ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟᱦᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱢ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾
᱒᱐᱐᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱾
᱒᱐᱐᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱦᱤᱞᱟ ᱥᱮᱫᱤᱜᱷᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱟᱱ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ, ᱥᱚᱝᱥᱚᱫᱽ ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱨᱤᱯᱷᱚᱨᱢᱤᱥᱴ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱠᱚᱭ ᱥᱚᱢᱚᱨᱛᱷᱚᱱ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱵᱟᱨᱟᱱ ᱯᱷᱟᱣᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱙ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭ ᱛᱚᱸᱜᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾
᱒᱐᱐᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱨ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱡᱤᱣᱤᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱛᱮ ᱠᱤᱢᱤᱭᱟᱫᱟᱨᱟᱱ ᱡᱟᱵᱷᱟᱱ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱤᱯᱷ ᱮᱠᱡᱤᱠᱤᱭᱩᱴᱤᱵᱽ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱢᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱺᱜᱤᱵᱷᱟᱨ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱒᱐᱐᱙ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱮᱱᱟ ᱾
ᱦᱤᱞᱟ ᱥᱮᱫᱤᱜᱷᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱵᱮᱪᱮᱞᱚᱨ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾
᱒᱐᱑᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱤᱞᱟ ᱥᱮᱫᱤᱜᱷᱤ ᱫᱚ ᱠᱚ ᱟᱨᱮᱥᱴ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.niacouncil.org/niac-condemns-irans-arrest-of-poet-hila-sedighi/|title=NIAC Condemns Iran's Arrest of Poet Hila Sedighi}}</ref>
ᱦᱤᱞᱟ ᱥᱮᱫᱤᱜᱷᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱟᱨ ᱫᱩᱵᱟᱭ ᱛᱮᱭ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱱ (ban) ᱚᱪᱚᱜᱚᱜ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱨᱮ, ᱦᱤᱞᱟ ᱫᱚ ᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱡᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ ᱜᱟᱛᱮ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱜᱚᱴᱟ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱦᱤᱞᱟ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱫᱚ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱟᱨ ᱫᱩᱵᱟᱭ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
<ref>[https://Facebook.com/hila.seddighi Hila Sedighi official page]</ref>
== ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ==
ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱱᱟᱶᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ]] ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱠᱟᱵ, ᱟᱨ ᱦᱤᱞᱟ ᱥᱮᱫᱤᱜᱷᱤ ᱭᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱦᱚᱲ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱠᱚ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱱᱮᱴᱣᱟᱨᱠ ᱨᱮ ᱟᱞᱜᱟ ᱛᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Contemporary Iranian literature flourishes despite government censorship |url=http://www.mhpbooks.com/on-iranian-literature/ |access-date=2026-05-18 |archive-date=2023-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529191523/https://www.mhpbooks.com/on-iranian-literature/ |url-status=dead }}</ref>
ᱦᱤᱞᱟ ᱥᱮᱫᱤᱜᱷᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ “Autumn’s Rain” (ᱤᱧᱤᱡ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱪᱟᱱᱚᱪ ᱜᱟᱛᱮ ᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ) ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |url=http://www.badeagle.com/2010/01/10/a-persian-poet-remembers-neda-hila-sedighi/ |title=A Persian Poet Remembers Neda: Hila Sedighi |access-date=2014-07-11 |archive-date=2013-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130514132157/http://www.badeagle.com/2010/01/10/a-persian-poet-remembers-neda-hila-sedighi/ |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.navahang.com/radio-programs/interviews-radio-programs/hila-sedighi-interview/ Hila Sedighi Interview with Navahang]</ref><ref>[http://www.sorasound.com/hila-sedighi-poem-for-oppressed-students-of-iran/ hila sedighi — poem for oppressed students of iran]</ref><br /> ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ "It's Green Again" ᱫᱚ ᱢᱤᱱᱟ ᱟᱜ ᱜᱚᱡ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱗ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>[http://www.rawa.org/rawa/2014/02/09/rawa-commemorates-the-27th-anniversary-of-meena-s-martyrdom-2.html RAWA commemorates the 27th anniversary of Meena’s martyrdom]</ref>
ᱦᱟᱥᱟᱱ ᱭᱩᱥᱮᱯᱷᱤ ᱟᱥᱠᱳᱣᱨᱤ, “ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱤᱨᱚᱱ ᱨᱤᱛᱩ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱯᱮᱭᱟ ᱦᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ” ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱱᱳᱴ ᱨᱮ ᱦᱤᱞᱟ ᱥᱮᱫᱤᱜᱷᱤ ᱭᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱵᱤᱥᱞᱮᱥᱚᱱ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱱᱳᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ:
> “ᱦᱤᱞᱟ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱨᱮ, ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱟᱡ ᱴᱷᱮᱱ ᱴᱮᱞᱮᱱᱴ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱛᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱜᱮᱭᱟᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱟᱛᱷᱟ, ᱟᱨ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱨᱟᱠᱨᱤᱛᱤᱠ “ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ” ᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱭᱟᱜ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭᱟ, ᱟᱸᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱮ ᱧᱟᱢᱟ ᱾
> ᱜᱳᱞᱮ ᱢᱟᱨᱭᱟᱢ (ᱢᱟᱨᱭᱟᱢ ᱵᱟᱦᱟ) ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ, ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲᱚᱜ ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱚᱲᱦᱮ ᱮᱫ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱟᱨ ᱥᱚᱴᱷᱤᱠ ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱟᱵᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱢᱚᱨᱛᱷᱚᱱ ᱥᱮ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱵᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ (ᱤᱧ ᱱᱤᱡᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱤᱧ ᱥᱚᱢᱚᱨᱛᱷᱚᱱᱟ), ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱱᱳᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ “ᱮᱴᱟᱜ” ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱱᱟᱹᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱭᱟ ᱟᱨ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ:
> ᱢᱟᱨᱭᱟᱢ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱤᱢᱤᱞ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ / ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱤᱨᱚᱱ ᱨᱤᱛᱩ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱫᱚ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱦᱚᱨ ᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
> ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱛᱮᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱩᱥᱤ ᱛᱮ ᱥᱮ ᱡᱚᱨ-ᱡᱚᱵᱚᱨ ᱛᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱭ ᱢᱟᱱᱟᱣ ބᱟᱛᱟᱣᱟ ᱾ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱚᱱᱮ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱷᱤᱡ ᱜᱮᱭᱟ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹᱭ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱡᱮ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱧᱩᱛ ᱟᱨ ᱱᱤᱨᱟᱥ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱦᱚᱭ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱨᱚᱱ ᱨᱤᱛᱩ ᱫᱚ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾”
>
ᱢᱟᱥᱳᱫᱽ ᱵᱮᱦᱱᱳᱫᱽ ᱦᱚᱸ ᱦᱤᱞᱟ ᱥᱟᱡᱟ ᱧᱟᱢ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱤᱫ ᱤᱢᱳᱥᱚᱱᱟᱞ ᱱᱳᱴ ᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱱᱳᱴ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ:
> “ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱫᱟᱞ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱾ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱛᱚᱞ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱾ ᱵᱟᱝᱠᱷᱟᱱ, ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱟᱞᱚᱭ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱜ ᱢᱟ, ᱢᱟᱞᱴᱤ-ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱠᱩᱢᱵᱽᱲᱩ ᱠᱚ ᱵᱟᱵᱮᱨ ᱛᱮ ᱛᱚᱞ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱟᱞᱚᱭ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱜ ᱢᱟ, ᱚᱱᱟ ᱮᱲᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱚᱲᱤᱡ ᱠᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱩᱱᱠᱩ ᱛᱚᱞ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱤᱱ ᱫᱚ ᱛᱤᱥ ᱦᱚᱸ ᱟᱞᱚ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱢᱟ ᱾
> ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱭᱟᱭ ᱡᱮ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱢᱤᱫ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱥᱮᱛᱟᱜ ᱫᱟᱞ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱫᱟᱞ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱤᱱ ᱚᱱᱟ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱢᱟᱥᱳᱫᱽ ᱥᱟᱫᱽ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱛᱮᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱯᱷᱟᱨᱠᱷᱤ ᱭᱟᱡᱽᱫᱤ ᱭᱟᱜ ᱢᱚᱪᱟ ᱠᱚ ᱛᱚᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱩᱱᱠᱩ ᱥᱟᱶ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱᱤᱡ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱢᱤᱨᱡᱟᱫᱮ ᱮᱥᱜᱷᱤ, ᱟᱨ ᱵᱟᱦᱟᱨ, ᱢᱟᱞᱮᱠᱳᱞᱥᱳᱟᱨᱟ (ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱨᱤᱱ ᱨᱟᱡᱟ) ᱴᱷᱮᱱ ᱥᱱᱟᱭᱯᱚᱨ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾”
> <ref>[http://yousefieshkevari.com/?p=553 to spring]</ref><ref>[http://yousefieshkevari.com/?p=3405 here to spring]</ref><ref>[http://www.roozonline.com/persian/opinion/opinion-article/archive/2011/august/30/article/-cc743db10a.html Hail must be whipped]</ref>
>
== ᱥᱴᱟᱨ ᱥᱤᱡᱚᱱ ᱯᱮᱱᱴᱤᱝ ᱮᱠᱡᱤᱵᱤᱥᱚᱱ ==
ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱨ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱒ ᱨᱮ, ᱦᱤᱞᱟ ᱥᱮᱫᱤᱜᱷᱤ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱷᱚᱨᱢᱟᱴ ᱠᱮᱱᱵᱷᱟᱥ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱩᱜ-ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱩᱫᱩᱜ-ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱨᱮ ᱜᱚᱴᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ, ᱟᱨ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱨᱩᱪᱤ ᱧᱮᱞ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱦᱤᱞᱟ ᱥᱮᱫᱤᱜᱷᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱤᱭᱮᱞ ᱟᱨ ᱥᱩᱨᱤᱭᱮᱞ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱯᱮᱥᱴᱮᱞ ᱟᱨ ᱥᱯᱨᱮ ᱯᱮᱱᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱛᱮᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾
<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=PZCYA6qhiic painter - Hila Sedighi]</ref>
<ref>[https://th-th.facebook.com/hila.seddighi/posts/347067448667715?comment_id=4390983 Star season painting exhibition]</ref>
== ᱦᱤᱣᱢᱮᱱ ᱨᱟᱭᱤᱴᱥ ᱣᱟᱪ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ==
᱒᱐᱑᱒ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱦᱤᱞᱟ ᱥᱮᱫᱤᱜᱷᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱤᱣᱢᱮᱱ ᱨᱟᱭᱤᱴᱥ ᱣᱟᱪ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱦᱮᱞᱢᱮᱱ-ᱦᱮᱢᱮᱴ ᱜᱨᱟᱱᱴ ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
<ref>{{Cite web |title=Three Iranians receive human rights grant |url=http://www.payvand.com/news/13/jan/1013.html |access-date=2026-05-18 |archive-date=2020-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200112190929/http://www.payvand.com/news/13/jan/1013.html |url-status=dead }}</ref>
== ᱩᱯᱨᱩᱢ ==
᱒᱐᱑᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱥᱟᱠᱩᱣᱟ, ᱣᱟᱥᱤᱝᱴᱚᱱ ᱨᱮ, ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱟᱨᱥᱟᱫᱽ ᱟᱞᱟᱢᱫᱟᱨᱤ “Women of Persia” (ᱯᱟᱨᱥᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ) ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱩᱜ-ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱫᱚ ᱦᱤᱞᱟ ᱥᱮᱫᱤᱜᱷᱤ ᱭᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱚᱨᱥᱚᱝᱟᱱ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news|last1=Ball|first1=Linda|title="Women of Persia" exhibit honors strong, powerful women|url=http://www.issaquahreporter.com/news/women-of-persia-exhibit-honors-strong-powerful-women/|work=Issaquah-Sammamish Reporter|date=17 April 2014}}</ref>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{Reflist}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱘᱕ ᱡᱟᱱᱟᱢ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
6e9y2vrvcejre211l9bkduhlqwolk38
ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ
0
36010
192163
192081
2026-05-20T15:39:29Z
MT731
2184
192163
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ
| other_name =
| nickname =
| settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| pushpin_map = India West Bengal#India3
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ
| coordinates = {{coord|23.71219|N|87.188974|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}}
| subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]]
| subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name2 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]]
| established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 = 7.5333
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_total = 6,617
| population_as_of = ᱒᱐᱑᱑
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ*
| demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ
| demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐
| postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code = ᱗᱑᱓᱓᱗᱘
| area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ
| area_code = ᱐᱓᱔᱑
| registration_plate = WB
| blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| blank1_info_sec1 = [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]]
| blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| blank2_info_sec1 = [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]]
| website = {{URL|bardhaman.gov.in/}}
| footnotes =
}}
'''ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱚᱛᱱᱚᱜ==
{{OSM Location map
| width=430| height=400| zoom=11
| coord={{coord|23|41|0|N|87|5|20|E}}| float=left|caption='''ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ'''<br/>MC: ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ, N: ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ, R: ᱟᱹᱛᱩ ᱛᱟᱞᱢᱟ<br/>ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ
|mark-coord1={{coord|23|39|27|N|87|7|2|E}} | label-pos1=right|label1= Kunustara | numbered1=CT| mark-title1=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱟᱨᱟ]] (CT)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2
|mark-coord2={{coord|23|40|5|N|87|7|40|E}} | label-pos2=right|label2= Topsi| numbered2=CT| mark-title2=[[ᱴᱚᱯᱥᱤ]] (CT)
|mark-coord3={{coord|23|43|26|N|87|11|57|E}} | label-pos3=right|label3= Nimsa| numbered3=CT| mark-title3=[[ᱱᱤᱢᱥᱟ]] (CT)
|mark-coord4={{coord|23|42|58|N|87|11|21|E}} | label-pos4=right|label4= Chinchuria| numbered4=CT| mark-title4=ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ (CT)
|mark-coord5={{coord|23|40|38|N|87|10|9|E}} | label-pos5=right|label5= Kenda| numbered5=CT| mark-title5=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ]] (CT)
|mark-coord6={{coord|23|39|10|N|87|9|46|E}} | label-pos6=right|label6= Parasia| numbered6=CT| mark-title6=[[ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord7={{coord|23|39|14|N|87|2|9|E}} | label-pos7=left|label7= Ratibati| numbered7=CT| mark-title7=[[ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱛᱤ]] (CT)
|mark-coord8={{coord|23|39|40|N|87|2|30|E}} | label-pos8=left|label8= Chapui| numbered8=CT| mark-title8=[[ᱪᱟᱯᱩᱭ]] (CT)
|mark-coord9={{coord|23|39|5|N|87|4|11|E}} | label-pos9=top|label9= Jemari |labela9=(Jaykaynagar)| numbered9=CT| mark-title9=[[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱥᱤᱯ)]] (CT)
|mark-coord10={{coord|23|37|45|N|87|8|22|E}} | label-pos10=right|label10= Banshra| numbered10=CT| mark-title10=[[ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord11={{coord|23|38|5|N|87|3|51|E}} | label-pos11=left|label11= Belebathan| numbered11=CT| mark-title11=[[ᱵᱮᱞᱮᱵᱟᱛᱷᱟᱱ]] (CT)
|mark-coord12={{coord|23|38|28|N|87|2|3|E}} | label-pos12=left|label12= Chelad| numbered12=CT| mark-title12=[[ᱪᱮᱞᱟᱰ]] (CT)
|mark-coord13={{coord|23|37|29|N|87|4|32|E}} | label-pos13=left|label13= Murgathaul| numbered13=CT| mark-title13=[[ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ]] (CT)
|mark-coord14={{coord|23|36|57|N|87|5|4|E}} | label-pos14=left|label14= Amkula| numbered14=CT| mark-title14=[[ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ]] (CT)
|mark-coord15={{coord|23|35|53|N|87|8|30|E}} | label-pos15=right|label15= Baktarnagar| numbered15=CT| mark-title15=[[ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)
|mark-coord16={{coord|23|36|33|N|87|6|01|E}} | label-pos16=left|label16= Egara| numbered16=CT| mark-title16=[[ᱮᱜᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱮᱜᱟᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord17={{coord|23|35|21|N|87|6|21|E}} | label-pos17=left|label17= Sahebganj| numbered17=CT| mark-title17= [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] (CT)|shape-color17=black| label-size17=13|label-color17=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors -->
|mark-coord18={{coord|23|35|10|N|87|7|7|E}} | label-pos18=right|label18= Raghunathchak| numbered18=CT| mark-title18=[[ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ]] (CT)
|mark-coord19={{coord|23|34|50|N|87|7|32|E}} | label-pos19=right|label19= Ballavpur| numbered19=CT| mark-title19=[[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]] (CT)
|mark-coord20={{coord|23|46|48|N|87|4|48|E}} | label-pos20=right|label20= Churulia| numbered20=R| mark-title20=[[ᱪᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] (R)|shape-color20=#C42222
|mark-coord21={{coord|23|41|37|N|87|8|39|E}} | label-pos21=right|label21= Bahadurpur| numbered21=R| mark-title21=[[ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨᱯᱩᱨ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color21=#C42222
|mark-coord22={{coord|23|42|7|N|87|2|53|E}} | label-pos22=left|label22=ECL Sripur |labela22= Area Office| numbered22=0 | mark-title22=[[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size22=12| shape-color22=#AA6666
|mark-coord23={{coord|23|40|53|N|87|4|45|E}} | label-pos23=left|label23=ECL Satgram |labela23= Area Office |numbered23=0| mark-title23=[[ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size23=12| shape-color23=#AA6666
|mark-coord24={{coord|23|38|50|N|87|7|18|E}} | label-pos24=right|label24=ECL Kunustoria|labela24= Area Office|numbered24=0 | mark-title24=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size24=12| shape-color24=#AA6666
|mark-coord25={{coord|23|40|0|N|87|13|33|E}} | label-pos25=left|label25=ECL Kenda |labela25= Area Office |numbered25=0| mark-title25=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size25=12| shape-color25=#AA6666
|mark-coord26={{coord|23|40|44|N|86|57|9|E}} | label-pos26=right|label-color26=#800000| label26=Asansol | numbered26=MC| mark-title26=[[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] (MC)|shape-color26=#800000
|mark-coord27={{coord|23|37|12|N|87|7|48|E}} | label-pos27=left|label27=Raniganj | numbered27=N| mark-title27= [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] (N)|shape-color27=#C42222
|mark-coord28={{coord|23|42|50|N|87|4|48|E}} | label-pos28=left|label28=Jamuria | numbered28=N| mark-title28= [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] (N)|shape-color28=#C42222
|mark-coord29={{coord|23.612489|87.032854}}| label29=ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=28| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none
|mark-coord30={{coord|23.749367|87.157333}}| label30=ᱚᱡᱚᱭ ᱜᱟᱰᱟ| label-color30 = #77A1CB| label-angle30=0| label-pos30=right| label-size30=10| mark-size30=0| mark-title30 =none}}
===ᱴᱷᱟᱶ===
ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ {{coord|23.71219|N|87.188974|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
===ᱥᱚᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱹ===
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱘᱓.᱓᱓% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱟᱨ ᱑᱖.᱖᱗% ᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱤᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Burdwan |work = Table 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |accessdate = 4 September 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |archive-date = 21 January 2019 |url-status = dead }}</ref> ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱠᱩᱞᱴᱤ]], [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱟᱨ [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=2015notification>{{cite web | url = https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | title = The Kolkata Gazette | work = Notification No. 335/MA/O/C-4/1M-36/2014 dated 3 June 2015 | publisher = Department of Municipal Affairs, Government of West Bengal | accessdate = 4 September 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170312033552/https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | archive-date = 12 March 2017 | url-status = dead }}</ref> ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱒᱖ (+᱑ ᱟᱫᱷᱟ) ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ (ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱟᱫᱷᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱᱟ; ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ) ᱾
==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ==
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱖,᱖᱑᱗ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱓,᱔᱕᱘ (᱕᱒%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱓,᱑᱕᱙ (᱔᱘%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱖᱙᱑ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱔,᱕᱒᱕ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱗᱖.᱓᱖%) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | accessdate = 27 August 2018 }}</ref>
<small>*ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ (ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ)#ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱧᱮᱞ ᱢᱮ</small>
==ᱤᱱᱯᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ==
<!--Please do not disturb the referenced text. If you want to add information, add it separately, with reliable reference. -->
ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱦᱟᱱᱰᱵᱩᱠ ᱒᱐᱑᱑ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ, ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱫᱚ ᱗.᱕᱓᱓᱓ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱟᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱓ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱟᱨ ᱚᱥᱟᱨ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱚᱴᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱟᱞᱤ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱫᱟᱜ ᱥᱟᱨᱵᱟᱨ ᱨᱮ ᱥᱮᱵᱟ ᱡᱟᱜᱟ, ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱴᱮᱝᱠ ᱟᱨ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱠᱩᱧ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱰᱮ ᱑,᱐᱐᱐ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱯᱷᱟᱨᱢᱟᱥᱤ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱤᱰᱮᱞ ᱥᱠᱩᱞ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱟᱭᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ, ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱱᱟᱨᱟᱞ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱸᱫᱽᱨᱟ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱑᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱟᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱾ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ, ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱟᱨ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱚᱰᱤᱴᱚᱨᱤᱭᱚᱢ/ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱦᱚᱞ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱟᱵᱽᱞᱤᱠ ᱞᱟᱭᱵᱨᱮᱨᱤ, ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱸᱫᱷᱟ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱠᱮᱞᱦᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤ, ᱞᱟᱢᱦᱟ ᱟᱨ ᱠᱟᱴᱷᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf| title = District Census Handbook Barddhaman, Census of India 2011, Series 20, Part XII A | work= Section II Town Directory, Pages 1179-1210; Statement I: Status and Growth History, Page 1179; Statement II: Physical Aspects and Location of Towns, Page 1188; Statement III: Civic and other Amenities, Page 1191; Statement IV: Medical Facilities, Page 1196; Statement V: Educational, Recreational and Cultural Facilities, Page 1200; Statement VI: Industry and Banking, Page 1209 | publisher = Directorate of census Operations V, West Bengal |accessdate = 14 May 2020}}</ref>
==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ==
ᱤ ᱥᱤ ᱮᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱯᱷᱤᱞᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱮᱱᱰᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱵᱟᱦᱩᱞᱟ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱪᱚᱨᱟ ᱵᱞᱚᱠ ᱤᱱᱠᱞᱟᱭᱤᱱ, ᱥᱤ ᱟᱭᱤ ᱡᱟᱢᱵᱟᱰ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱪᱚᱨᱟ ᱳ ᱥᱤ ᱯᱤ, ᱦᱚᱨᱤᱯᱩᱨ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱞᱚᱣᱟᱨ ᱠᱮᱱᱰᱟ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱮᱥᱠᱮ ᱳᱥᱤᱯᱤ, ᱯᱟᱪᱮ ᱠᱮᱱᱰᱟ ᱳᱥᱤᱯᱤ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.easterncoal.gov.in/contactus/cugtel/kajora.pdf | title = Area wise Closed User Group (CUG) Telephone Numbers | work = Kajora Area | publisher = Eastern Coalfields Limited | accessdate = 18 August 2018}}</ref>
ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱳᱱᱯᱩᱨ ᱵᱟᱡᱟᱨᱤ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮ, ᱥᱤᱢ ᱟᱨ-᱔ ᱫᱚ ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱤᱢ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.easterncoal.gov.in/qualitycontrol/20170330gradedec.pdf | title = Name of Seam| publisher =Eastern Coalfield Ltd. |accessdate = 27 August 2018}}</ref>
==ᱥᱮᱪᱮᱫ==
ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱟᱭᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ - ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱮᱱᱫᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱾<ref>[http://bardhaman.gov.in/education/schudir.asp 7th All-India School Education Survey 2003] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927042635/http://bardhaman.gov.in/education/schudir.asp |date=2007-09-27 }}</ref>
==ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ==
ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱮᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.wbhealth.gov.in/other_files/PHC.pdf | title = Health & Family Welfare Department | work = Health Statistics – Primary Health Centres | publisher = Government of West Bengal | accessdate = 12 May 2020 | archive-date = 21 April 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180421215645/https://www.wbhealth.gov.in/other_files/PHC.pdf | url-status = dead }}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]]
6zamm2oc4rt8bzyvl4blw0koc651wmf
ᱯᱷᱟᱭᱡᱮᱦ ᱡᱟᱞᱟᱞᱤ
0
36012
192169
192083
2026-05-20T16:56:16Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
192169
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ–ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ, ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ (ᱡ. ᱑᱙᱘᱐)}}
{{Infobox person
| name = ᱯᱷᱟᱭᱡᱮᱦ ᱡᱟᱞᱟᱞᱤ
| image =
| caption =
| native_name = {{nastaliq|فائزه جلالی}}
| native_name_lang = fa
| birth_date = ᱑᱙᱘᱐
| birth_place = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]
| education = [[ᱵᱮᱞᱳᱭᱤᱴ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ]] {{small|(ᱵᱤ.ᱮ., ᱒᱐᱐᱑)}}
[[ᱴᱮᱱᱮᱥᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] {{small|(ᱮᱢ.ᱮᱯᱷ.ᱮ., ᱒᱐᱐᱔)}}
| occupation = {{hlist|ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ|ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱨ|ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ}}
| years_active = ᱒᱐᱐᱕–ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ
}}
'''ᱯᱷᱟᱭᱡᱮᱦ ᱡᱟᱞᱟᱞᱤ''' ({{Langx|fa|{{nastaliq|فائزه جلالی}}|Fā'iza Jalālī}} ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱘᱐) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ–ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ, ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/entertainment/theatre/stuffed-with-metaphors/article22876641.ece |title=Faezeh Jalali: Stuffed with metaphors |website=The Hindu |last=Ravi |first=S |date=28 February 2018}}</ref><ref name="firstpost"/><ref name="fj">{{cite web |url=http://www.climatechangetheatreaction.com/faezeh-jalali/ |title=Faezeh Jalali |website=climatechangetheatreaction.com |access-date=5 June 2022}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''[[ᱥᱞᱚᱢᱰᱚᱜᱽ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱᱤᱭᱟᱨ]]'' (᱒᱐᱐᱘), ''[[ᱥᱚᱭᱛᱟᱱ (ᱯᱷᱤᱞᱢ)|ᱥᱚᱭᱛᱟᱱ]]'' (᱒᱐᱑᱑) ᱟᱨ ᱜᱟᱭᱟᱱ ''ᱡᱟᱞ'' (᱒᱐᱑᱒) ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>[http://www.timeoutmumbai.net/theatre/reviews/jaal Jaal, TimeOut (March 2012)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131112071703/http://www.timeoutmumbai.net/theatre/reviews/jaal |date=12 November 2013 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/entertainment/theatre/stuffed-with-metaphors/article22876641.ece |title=Faezeh Jalali: Stuffed with metaphors |newspaper=The Hindu |date=28 February 2018 |access-date=10 June 2021}}</ref>
== ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ==
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱵᱟᱥᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ [[ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱤᱥᱞᱟᱢ|ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ]] ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱱᱟᱱ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱟᱨ [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱨᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="indiatoday"/><ref>{{cite web |url=https://www.theweek.in/theweek/leisure/2018/07/21/humour-in-disguise.html |title=Humour in disguise |website=The Week |last=Bhadani |first=Priyanka |date=29 July 2018 |access-date=22 October 2022 |archive-date=15 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221015014353/https://www.theweek.in/theweek/leisure/2018/07/21/humour-in-disguise.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/others/sunday-read/imagination-101/articleshow/26656061.cms |title=Imagination 101 |website=Mumbai Mirror |last=D'Mello |first=Yolande |date=1 December 2013}}</ref><ref name="fj"/> [[ᱡᱮ.ᱵᱤ. ᱯᱮᱴᱤᱴ ᱦᱟᱭ ᱤᱥᱠᱩᱞ ᱯᱷᱚᱨ ᱜᱟᱨᱞᱥ]] ᱨᱮ ᱟᱥᱲᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱣᱤᱥᱠᱚᱱᱥᱤᱱ]], [[ᱵᱮᱞᱳᱭᱤᱴ, ᱣᱤᱥᱠᱚᱱᱥᱤᱱ|ᱵᱮᱞᱳᱭᱤᱴ]] ᱨᱮ [[ᱵᱮᱞᱳᱭᱤᱴ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ]] ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ,<ref name="beloit">{{cite web |url=https://www.beloit.edu/live/profiles/66-faezeh-jalali |title=Faezeh Jalali |website=Beloit College |access-date=22 October 2022 |archive-date=22 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022123834/https://www.beloit.edu/live/profiles/66-faezeh-jalali |url-status=dead }}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱟᱨᱴᱥ ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱰᱮᱱᱴᱟᱞ ᱟᱥᱲᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱨᱤ-ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱵᱮᱠᱜᱨᱟᱣᱩᱱᱰ ᱠᱞᱟᱥ ᱦᱚᱸᱭ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="indiatoday">{{cite news |url=https://www.indiatoday.in/magazine/supplement/story/20090126-faces-of-the-future-738759-2009-01-14 |title=Faces of the Future |work=India Today |date=14 January 2009 |accessdate=5 June 2022}}</ref> ᱡᱟᱞᱟᱞᱤ ᱫᱚ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ [[ᱴᱮᱱᱮᱥᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱟᱨ [[ᱱᱚᱠᱥᱵᱷᱤᱞ, ᱴᱮᱱᱮᱥᱤ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱞᱟᱨᱮᱱᱥ ᱵᱨᱟᱣᱩᱱ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱢᱟᱥᱴᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨᱴᱥ]] ᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |url=http://www.fattheatreproductions.com/about/ |title=FAT Productions - About Us |access-date=31 August 2014 |archive-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903100430/http://www.fattheatreproductions.com/about/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/entertainment/theatre/faezeh-jalalis-socially-relevant-plays/article24047081.ece |title=Faezeh Jalali's socially relevant plays |newspaper=The Hindu |date=13 May 2018 |access-date=10 June 2021}}</ref><ref name="firstpost">{{cite web |url=https://www.firstpost.com/entertainment/faezeh-jalali-on-creative-freedom-i-strongly-believe-that-artists-create-to-express-and-not-to-offend-11035051.html |title=Faezeh Jalali on creative freedom: 'I strongly believe that artists create to express and not to offend |website=Firstpost |date=10 August 2022}}</ref>
== ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ==
ᱡᱟᱞᱟᱞᱤᱭᱟᱜ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱟᱠᱴᱤᱝ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ [[ᱢᱤᱨᱟ ᱱᱟᱭᱚᱨ]] ᱟᱜ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱢᱤᱭᱩᱡᱤᱠᱟᱞ ''ᱢᱚᱱᱥᱩᱱ ᱣᱮᱰᱤᱝ'', ''ᱟᱭᱤ ᱰᱚᱱᱴ ᱞᱟᱭᱤᱠ ᱤᱴ'', ''ᱮᱡᱽ ᱭᱩ ᱞᱟᱭᱤᱠ ᱤᱴ'' ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱨᱚᱰᱚᱠᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ''ᱡᱟᱴᱤᱝᱜᱟ'', ''ᱫᱤ ᱡᱤᱱᱥ ᱚᱯᱷ ᱤᱫᱽᱜᱟᱦ'', ''ᱛᱷᱩᱠ'', ''ᱮ ᱢᱤᱰᱥᱚᱢᱚᱨ ᱱᱟᱭᱤᱴᱥ ᱰᱨᱤᱢ'', ''ᱟᱨᱢᱥ ᱮᱱᱰ ᱫᱤ ᱢᱮᱱ'', ''ᱫᱤ ᱴᱨᱮᱥᱴᱮᱞ ᱮᱴ ᱯᱚᱯᱮᱞᱤᱠ ᱠᱨᱤᱠ'' ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ''᱐᱗/᱐᱗/᱐᱗'' ᱟᱨ ''ᱥᱤᱠᱷᱚᱱᱰᱤ - ᱫᱤ ᱥᱴᱳᱨᱤ ᱚᱯᱷ ᱫᱤ ᱤᱱ-ᱵᱤᱴᱣᱤᱱᱥ'' ᱦᱚᱸᱭ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱽᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱽᱨᱟ|ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱽᱨᱟ]] ᱮᱠᱥᱤᱞᱮᱱᱥ ᱤᱱ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱟᱣᱟᱨᱰᱥ (META) ᱒᱐১৬ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ ''ᱵᱮᱥᱴ ᱮᱱᱥᱮᱢᱵᱚᱞ ᱠᱟᱥᱴ'' ᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱞᱟᱞᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱥᱴ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="beloit"/>
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱥᱞᱚᱢᱰᱚᱜᱽ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱᱤᱭᱟᱨ]] ᱟᱨ [[ᱠᱩᱨᱵᱟᱱ (᱒᱐᱐᱙ ᱯᱷᱤᱞᱢ)|ᱠᱩᱨᱵᱟᱱ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱴ ᱮ ᱛᱚᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱮᱠᱥᱚᱱ-ᱛᱷᱨᱤᱞᱚᱨ ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ [[᱒᱔ (ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ)|᱒᱔]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.mid-day.com/entertainment/television-news/article/-slumdog-millionaire--actress-faezeh-jalali-bags-a-role-in--24--206181 |title='Slumdog Millionaire' actress Faezeh Jalali bags a role in '24' |website=Midday |date=28 March 2013}}</ref>
== ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ==
ᱡᱟᱞᱟᱞᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱨᱮᱱᱰ ᱮᱠᱨᱚᱵᱟᱴᱤᱠ ᱮᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="firstpost"/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ [[ᱢᱚᱞᱞᱚᱠᱷᱟᱢᱵᱚ|ᱢᱚᱞᱞᱚᱠᱷᱟᱢᱵᱚ]] ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱪᱟᱢᱯᱤᱭᱟᱱᱥᱤᱯ ᱨᱮ [[ᱤᱨᱟᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱱᱤᱫᱷᱤᱛᱣᱚ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |url=https://scroll.in/field/913701/mallakhamb-diversity-passion-and-recognition-as-a-sport-at-inaugural-world-championship-in-mumbai |title=Mallakhamb: Diversity, passion and recognition as a sport at inaugural World Championship in Mumbai |website=Scroll.in |last=D'Cunha |first=Zenia |date=18 February 2019}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱵᱮᱨ (ᱨᱳᱯ) ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.france24.com/en/20190217-india-hosts-first-yoga-pole-world-championships |title=India hosts first 'yoga on a pole' world championships |website=France24 |date=17 February 2019}}</ref>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱠᱚ ==
{{reflist}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ ==
*{{IMDb name|1840531}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱘᱐ ᱡᱟᱱᱟᱢ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱚᱝᱥᱚ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱥᱴᱤᱝ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱥᱴᱤᱝ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱥᱠᱨᱤᱱᱨᱟᱭᱴᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱮᱡᱚᱨ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱥᱠᱨᱤᱱᱨᱟᱭᱴᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱥᱠᱨᱤᱱᱨᱟᱭᱴᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱮᱠᱨᱚᱵᱟᱴᱤᱠ ᱡᱤᱢᱱᱟᱥᱴ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱮᱞᱳᱭᱤᱴ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱟᱞᱩᱢᱱᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱴᱮᱱᱮᱥᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱟᱞᱩᱢᱱᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ-ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ-ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ ᱠᱚ]]
9a151sebowb11s2e48dfo2cybxewne1
ᱨᱳᱱᱟᱠ ᱥᱟᱯᱷᱟᱡᱟᱫᱮᱦ
0
36022
192155
192104
2026-05-20T13:41:30Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
192155
wikitext
text/x-wiki
'''ᱨᱳᱱᱟᱠ ᱥᱟᱯᱷᱟᱡᱟᱫᱮᱦ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[ᱤᱨᱟᱱ]]ᱤᱭᱟᱹ [[ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱦᱚᱠ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ]] [[ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ]] ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱨᱢᱮᱦᱨ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱳᱢᱮᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱢᱤᱫ ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱥᱩᱦᱤ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱩᱦᱤ ᱡᱟᱣᱨᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱠᱳᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱵᱷᱮᱫᱽᱵᱷᱟᱵᱽ ᱥᱟᱦᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱔ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱗ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱫᱤᱱ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱥᱩᱦᱤ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱩᱦᱤ ᱡᱟᱣᱨᱟ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱩᱱᱤ ᱥᱟᱶ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱟᱣ ᱵᱟᱠᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ, ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱥᱟᱱᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |title=Incommunicado detention of Ms. Ronak Safazadeh |url=https://www.omct.org/en/resources/urgent-interventions/incommunicado-detention-of-ms-ronak-safazadeh |website=OMCT |language=en}}</ref>
᱑᱓ ᱟᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱐᱘ ᱨᱮ, ᱥᱟᱯᱷᱟᱡᱟᱫᱮᱦ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱᱟᱱ ᱢᱮᱡᱤᱥᱴᱨᱮᱴ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱨᱮ "ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱠᱤᱣᱨᱤᱴᱤ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱯᱟᱜᱟᱱᱰᱟ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ" ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥ ᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱚᱪᱚ ᱞᱮᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱩᱱᱤ ᱥᱟᱱᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱨᱮ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="iranhumanrights">{{Cite web|url=http://www.iranhumanrights.org/2009/01/ronak-safazadeh./|title = Ronak Safazadeh|date = 25 January 2009}}</ref> ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾
ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱤᱱ ᱖᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱥᱟᱯᱷᱟᱡᱟᱫᱮᱦ ᱟᱲᱟᱜ ᱜᱤᱰᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱟᱨᱫᱟᱥ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="iranhumanrights" /> [[ᱮᱢᱱᱮᱥᱴᱤ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ]] ᱫᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱽᱨᱤᱴᱤᱝ ᱠᱟᱨᱰ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱨᱮ ᱥᱟᱯᱷᱟᱡᱟᱫᱮᱦ ᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ, ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱟᱨᱫᱟᱥ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱸᱫᱮᱥ ᱥᱟᱶ ᱜᱽᱨᱤᱴᱤᱝ ᱠᱟᱨᱰ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱟᱭ ᱢᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.amnesty.org.uk/content.asp?CategoryID=11691|title=Home|access-date=2026-05-20|archive-date=2011-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20110605063308/http://www.amnesty.org.uk/content.asp?CategoryID=11691|url-status=dead}}</ref>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
<references/>
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱘᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱦᱚᱠ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ (ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ)]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
l885n3ixa2590ldfgf7l6mwuj73lxtz
ᱟᱞᱵᱟᱞᱩ ᱯᱳᱞᱳ
0
36042
192158
2026-05-20T14:29:42Z
DumniWiki
11088
ᱱᱟᱣᱟ
192158
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱢᱟᱜ}}
{{Infobox food
| name = ᱟᱞᱵᱟᱞᱩ ᱯᱳᱞᱳ (Albaloo polo)
| image =
| caption =
| alternate_name = ᱟᱞᱵᱟᱞᱩ ᱯᱳᱞᱳ, ᱟᱞᱵᱟᱞᱩ ᱯᱳᱞᱳᱣ
| country = {{IRN}}
| region = [[ᱥᱤᱨᱟᱡᱽ]], [[ᱯᱷᱟᱨᱥ ᱯᱨᱚᱵᱷᱤᱱᱥ]]
| course = [[ᱢᱩᱬ ᱡᱚᱢᱟᱜ]]
| type = ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱢᱟᱜ
| served = ᱞᱚᱞᱚ
| variations = ᱟᱞᱵᱟᱞᱩ ᱯᱳᱞᱳ [[ᱛᱟᱦᱰᱤᱜᱽ]]
| main_ingredient = [[ᱪᱟᱣᱞᱮ]] ([[ᱦᱮᱲᱮᱢ ᱡᱚᱡᱚ ᱪᱮᱨᱤ]] ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ [[ᱢᱳᱨᱮᱞᱳ ᱪᱮᱨᱤ]],) ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱚᱥᱞᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[ᱥᱟᱯᱷᱨᱚᱱ]], [[ᱮᱰᱵᱷᱤᱭᱟ]], ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱤᱵᱤᱞ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ᱾
| similar_dish = [[ᱛᱟᱦᱰᱤᱜᱽ]], ᱥᱤᱨᱤᱱ ᱯᱳᱞᱳᱣ, [[ᱥᱟᱵᱽᱡᱤ ᱯᱳᱞᱳ]]
| calories =
| other =
}}
'''ᱟᱞᱵᱟᱞᱩ ᱯᱳᱞᱳ''' ᱵᱟᱝᱢᱟ '''ᱟᱞᱵᱟᱞᱩ ᱯᱳᱞᱳᱣ''' ({{langx|fa|آلبالوپلو}}) ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ [[ᱤᱨᱟᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱪᱟᱣᱞᱮ]] ᱟᱨ [[ᱦᱮᱲᱮᱢ ᱡᱚᱡᱚ ᱪᱮᱨᱤ]] ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ [[ᱢᱩᱬ ᱡᱚᱢᱟᱜ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱢ ᱡᱤᱞ, [[ᱠᱩᱵᱤᱫᱮ]], ᱵᱟᱝᱢᱟ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ [[ᱠᱟᱵᱟᱵᱽ]] ᱟᱨ ᱥᱤᱵᱤᱞ ᱩᱛᱩ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱠᱚ ᱡᱚᱢᱟ᱾ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱛᱮ, ''ᱟᱞᱵᱟᱞᱩ'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ [[ᱢᱳᱨᱮᱞᱳ ᱪᱮᱨᱤ]] ᱟᱨ ''ᱯᱳᱞᱳ'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ [[ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ]] (ᱤᱥᱤᱱ ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱰᱷᱚᱝ) ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite web|title=آموزش آلبالوپلو اصیل|url=https://amoozesheashpazi.ir/%D8%A2%D9%85%D9%8وزش-%D8%A2%D9%84%D8%A1%D8%A7%D9%84%D9%88-%D9%BE%D9%84%D9%88-%D8%A7%D8%B5%DB%8C%D9%84|access-date=2025-05-13|website=آموزش آشپزی|language=fa}}</ref>
ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱫᱚ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱟᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱛᱮᱭᱟᱨᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ''ᱟᱞᱵᱟᱞᱩ ᱯᱳᱞᱳᱣ ᱵᱟ ᱛᱟᱦᱰᱤᱜᱽ ᱢᱟᱥᱛ'' ({{lang|fa|آلبالوپلو با تهدیگ ماست}}) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ᱾
ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱞᱵᱟᱞᱩ ᱯᱳᱞᱳ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱨᱟᱱ ᱢᱩᱨᱜᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱢᱚᱥᱞᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ [[ᱮᱰᱵᱷᱤᱭᱟ]] ᱟᱨ [[ᱥᱟᱯᱷᱨᱚᱱ]] ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ᱾
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{Reflist}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱠᱚ]]
kilg8dnop188ht1zc84113yli89mdcc
ᱵᱟᱜᱷᱟᱞᱤ ᱯᱳᱞᱳ
0
36043
192159
2026-05-20T14:34:40Z
DumniWiki
11088
ᱱᱟᱣᱟ
192159
wikitext
text/x-wiki
{{short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱤᱵᱤᱞ ᱡᱚᱢᱟᱜ}}
{{Infobox food
| name = ᱵᱟᱜᱷᱟᱞᱤ ᱯᱳᱞᱳ (Baghali polo)
| image = Baghala polo.jpg
| caption =
| alternate_name = ᱯᱟᱠᱷᱞᱟ ᱯᱞᱳᱵᱷ, ᱥᱩᱭᱩᱫᱽ ᱯᱞᱳᱵᱷ
| country = {{IRN}}
| region = {{IRN}}
| national_cuisine = [[ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱡᱚᱢᱟᱜ]]
| creator = [[ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
| course = [[ᱢᱩᱬ ᱡᱚᱢᱟᱜ]]
| type = ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱢᱟᱜ
| served = ᱞᱚᱞᱚ
| variations = ᱠᱟᱡᱽᱢᱟᱜᱽ (Qazmaq)
| main_ingredient = [[ᱪᱟᱣᱞᱮ]], [[ᱵᱷᱮᱰᱟ ᱜᱷᱟᱸᱥ ᱡᱚ]] (fava beans), [[ᱥᱩᱭᱩᱫᱽ]] (dill)
| similar_dish = [[ᱟᱞᱵᱟᱞᱩ ᱯᱳᱞᱳ]]
| calories =
| other =
}}
'''ᱵᱟᱜᱷᱟᱞᱤ ᱯᱳᱞᱳ''' ({{langx|fa|باقلا پلو}}) ᱫᱚ [[ᱤᱨᱟᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ [[ᱪᱟᱣᱞᱮ]], [[ᱵᱷᱮᱰᱟ ᱜᱷᱟᱸᱥ ᱡᱚ]] ᱟᱨ [[ᱥᱩᱭᱩᱫᱽ]] ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱛᱮ, ''ᱵᱟᱜᱷᱟᱞᱤ'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱵᱷᱮᱰᱟ ᱜᱷᱟᱸᱥ ᱡᱚ ᱟᱨ ''ᱯᱳᱞᱳ'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ [[ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ]] (ᱤᱥᱤᱱ ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱰᱷᱚᱝ) ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱟᱨ ᱦᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱲ ᱵᱷᱮᱰᱟ ᱜᱷᱟᱸᱥ ᱡᱚ ᱦᱮᱰᱮᱡ ᱫᱟᱜ ᱨᱮ ᱤᱥᱤᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱛᱮᱭᱟᱨᱟ᱾ ᱤᱥᱤᱱ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱟᱨ ᱡᱚ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱛᱟᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱭᱩᱫᱽ ᱥᱟᱶ ᱞᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱮᱠ ᱟ᱾ ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱥᱟᱯᱷᱨᱚᱱ]] ᱫᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱢᱮᱥᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{Cite Q|Q114657881|mode=cs1 <!-- The New Mediterranean Jewish Table: Old World Recipes for the Modern Home --> |author-last=Goldstein |author-first=Joyce |author-link=Joyce Goldstein |others=Illustrated by Hugh D'Andrade. |edition=1st, hardcover |page=151 |url={{GBurl|hyFGDwAAQBAJ|p=151}} }}</ref> ᱵᱟᱜᱷᱟᱞᱤ ᱯᱳᱞᱳ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱮᱰᱟ ᱡᱤᱞ ᱥᱟᱶ ᱠᱚ ᱡᱚᱢᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ]] ᱛᱮ 'ᱢᱟᱦᱤᱪᱮ' ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ<ref>{{Cite web |last=Sadeghin |first=Farideh |date=2026-03-19 |title=Baghali Polo (Persian Dill and Fava Bean Rice) |url=https://www.saveur.com/recipes/baghali-polo-persian-dill-fava-bean-rice/ |access-date=2026-05-05 |website=Saveur |language=en}}</ref>, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱟᱨ [[ᱱᱚᱣᱨᱳᱡᱽ]] (ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱱᱟᱶᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ) ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite web |title=Persian Lamb Shanks |url=https://www.foodnetwork.com/recipes/food-network-kitchen/persian-lamb-shanks-18834581 |access-date=2026-05-05 |website=Food Network |language=en}}</ref>
ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱨ [[ᱠᱚᱠᱮᱥᱟᱥ]] ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱤᱨᱟᱠ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱫᱚ 'ᱛᱤᱢᱟᱱ ᱵᱟᱜᱤᱞᱟ' ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ 'ᱛᱤᱢᱟᱱ' ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱠᱤ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite book |last1=Albala |first1=Ken |title=Food cultures of the world encyclopedia|url=https://archive.org/details/foodculturesofwo0000unse/page/250 |page=251 |date=2011}}</ref> ᱟᱡᱟᱨᱵᱟᱭᱡᱟᱱᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ 'ᱥᱩᱭᱩᱫᱽ ᱯᱞᱳᱵᱷ' ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ "ᱥᱩᱭᱩᱫᱽ ᱪᱟᱣᱞᱮ", ᱵᱟᱝᱢᱟ ᱵᱷᱮᱰᱟ ᱜᱷᱟᱸᱥ ᱡᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ 'ᱯᱟᱠᱷᱞᱟ ᱯᱞᱳᱵᱷ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ᱾
ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱟᱫᱷᱟ ᱤᱥᱤᱱ ᱠᱚᱜᱼᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱵᱷᱟᱯ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱡᱟᱣ ᱠᱚᱜᱼᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱛᱟᱣᱟ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱠᱷᱟᱹᱢᱤᱨ ᱵᱟᱝ ᱞᱜᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱤᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱞᱚᱝ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱠᱨᱤᱥᱯᱤ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱚ ᱛᱮᱭᱟᱨᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱨᱵᱟᱭᱡᱟᱱᱤ ᱛᱮ 'ᱠᱟᱡᱽᱢᱟᱜᱽ' ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱᱤ '[[ᱛᱟᱦᱰᱤᱜᱽ]]' (tahdig) ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱮᱭᱟ᱾<ref>{{cite book|editor-last=Davidson|editor-first=Alan |title=The Oxford Companion To Food|url=https://archive.org/details/alan-davidson-tom-jaine-the-oxford-companion-to-food-2014/page/n309|year=2014|publisher=Oxford University Press|page=309}}</ref>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{Reflist}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱷᱮᱰᱟ ᱜᱷᱟᱸᱥ ᱡᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱚ]]
25flcs20ttbmqqohjcf8z9pqrujgf21
ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱟᱨᱟ
0
36044
192171
2026-05-20T17:11:42Z
MT731
2184
"{{Infobox settlement | name = ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱟᱨᱟ | native_name = | native_name_lang = | other_name = ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ | nickname = | settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
192171
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱟᱨᱟ
| native_name =
| native_name_lang =
| other_name = ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ
| nickname =
| settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| pushpin_map = India West Bengal#India3
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ
| coordinates = {{coord|23.657711|N|87.117422|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}}
| subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]]
| subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name2 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]]
| established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 = 3.18
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_total = 5,127
| population_as_of = ᱒᱐᱑᱑
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ*
| demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ
| demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐
| postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] -->
| postal_code =
| registration_plate = WB
| website = {{URL|bardhaman.gov.in/}}
| footnotes =
}}
'''ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱟᱨᱟ''' ('''ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ''' ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ) ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱚᱛᱱᱚᱜ==
{{OSM Location map
| width=430| height=400| zoom=11
| coord={{coord|23|41|0|N|87|5|20|E}}| float=left|caption='''ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ'''<br/>MC: ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ, N: ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ, R: ᱟᱹᱛᱩ ᱛᱟᱞᱢᱟ<br/>ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ
|mark-coord1={{coord|23|39|27|N|87|7|2|E}} | label-pos1=right|label1= Kunustara | numbered1=CT| mark-title1=ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱟᱨᱟ (CT)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2
|mark-coord2={{coord|23|40|5|N|87|7|40|E}} | label-pos2=right|label2= Topsi| numbered2=CT| mark-title2=[[ᱴᱚᱯᱥᱤ]] (CT)
|mark-coord3={{coord|23|43|26|N|87|11|57|E}} | label-pos3=right|label3= Nimsa| numbered3=CT| mark-title3=[[ᱱᱤᱢᱥᱟ]] (CT)
|mark-coord4={{coord|23|42|58|N|87|11|21|E}} | label-pos4=right|label4= Chinchuria| numbered4=CT| mark-title4=[[ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord5={{coord|23|40|38|N|87|10|9|E}} | label-pos5=right|label5= Kenda| numbered5=CT| mark-title5=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ]] (CT)
|mark-coord6={{coord|23|39|10|N|87|9|46|E}} | label-pos6=right|label6= Parasia| numbered6=CT| mark-title6=[[ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord7={{coord|23|39|14|N|87|2|9|E}} | label-pos7=left|label7= Ratibati| numbered7=CT| mark-title7=[[ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱛᱤ]] (CT)
|mark-coord8={{coord|23|39|40|N|87|2|30|E}} | label-pos8=left|label8= Chapui| numbered8=CT| mark-title8=[[ᱪᱟᱯᱩᱭ]] (CT)
|mark-coord9={{coord|23|39|5|N|87|4|11|E}} | label-pos9=top|label9= Jemari |labela9=(Jaykaynagar)| numbered9=CT| mark-title9=[[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱥᱤᱯ)]] (CT)
|mark-coord10={{coord|23|37|45|N|87|8|22|E}} | label-pos10=right|label10= Banshra| numbered10=CT| mark-title10=[[ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord11={{coord|23|38|5|N|87|3|51|E}} | label-pos11=left|label11= Belebathan| numbered11=CT| mark-title11=[[ᱵᱮᱞᱮᱵᱟᱛᱷᱟᱱ]] (CT)
|mark-coord12={{coord|23|38|28|N|87|2|3|E}} | label-pos12=left|label12= Chelad| numbered12=CT| mark-title12=[[ᱪᱮᱞᱟᱰ]] (CT)
|mark-coord13={{coord|23|37|29|N|87|4|32|E}} | label-pos13=left|label13= Murgathaul| numbered13=CT| mark-title13=[[ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ]] (CT)
|mark-coord14={{coord|23|36|57|N|87|5|4|E}} | label-pos14=left|label14= Amkula| numbered14=CT| mark-title14=[[ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ]] (CT)
|mark-coord15={{coord|23|35|53|N|87|8|30|E}} | label-pos15=right|label15= Baktarnagar| numbered15=CT| mark-title15=[[ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)
|mark-coord16={{coord|23|36|33|N|87|6|01|E}} | label-pos16=left|label16= Egara| numbered16=CT| mark-title16=[[ᱮᱜᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱮᱜᱟᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord17={{coord|23|35|21|N|87|6|21|E}} | label-pos17=left|label17= Sahebganj| numbered17=CT| mark-title17= [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] (CT)|shape-color17=black| label-size17=13|label-color17=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors -->
|mark-coord18={{coord|23|35|10|N|87|7|7|E}} | label-pos18=right|label18= Raghunathchak| numbered18=CT| mark-title18=[[ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ]] (CT)
|mark-coord19={{coord|23|34|50|N|87|7|32|E}} | label-pos19=right|label19= Ballavpur| numbered19=CT| mark-title19=[[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]] (CT)
|mark-coord20={{coord|23|46|48|N|87|4|48|E}} | label-pos20=right|label20= Churulia| numbered20=R| mark-title20=[[ᱪᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] (R)|shape-color20=#C42222
|mark-coord21={{coord|23|41|37|N|87|8|39|E}} | label-pos21=right|label21= Bahadurpur| numbered21=R| mark-title21=[[ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨᱯᱩᱨ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color21=#C42222
|mark-coord22={{coord|23|42|7|N|87|2|53|E}} | label-pos22=left|label22=ECL Sripur |labela22= Area Office| numbered22=0 | mark-title22=[[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size22=12| shape-color22=#AA6666
|mark-coord23={{coord|23|40|53|N|87|4|45|E}} | label-pos23=left|label23=ECL Satgram |labela23= Area Office |numbered23=0| mark-title23=[[ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size23=12| shape-color23=#AA6666
|mark-coord24={{coord|23|38|50|N|87|7|18|E}} | label-pos24=right|label24=ECL Kunustoria|labela24= Area Office|numbered24=0 | mark-title24=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size24=12| shape-color24=#AA6666
|mark-coord25={{coord|23|40|0|N|87|13|33|E}} | label-pos25=left|label25=ECL Kenda |labela25= Area Office |numbered25=0| mark-title25=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size25=12| shape-color25=#AA6666
|mark-coord26={{coord|23|40|44|N|86|57|9|E}} | label-pos26=right|label-color26=#800000| label26=Asansol | numbered26=MC| mark-title26=[[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] (MC)|shape-color26=#800000
|mark-coord27={{coord|23|37|12|N|87|7|48|E}} | label-pos27=left|label27=Raniganj | numbered27=N| mark-title27= [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] (N)|shape-color27=#C42222
|mark-coord28={{coord|23|42|50|N|87|4|48|E}} | label-pos28=left|label28=Jamuria | numbered28=N| mark-title28= [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] (N)|shape-color28=#C42222
|mark-coord29={{coord|23.612489|87.032854}}| label29=ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=28| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none
|mark-coord30={{coord|23.749367|87.157333}}| label30=ᱚᱡᱚᱭ ᱜᱟᱰᱟ| label-color30 = #77A1CB| label-angle30=0| label-pos30=right| label-size30=10| mark-size30=0| mark-title30 =none}}
===ᱴᱷᱟᱶ===
ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ {{coord|23.657711|N|87.117422|E|source:yahoomaps_region:IN-WB |format=dms}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ-ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱞᱮᱴᱮᱨᱟᱭᱤᱴ ᱦᱟᱥᱟ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ [[ᱫᱟᱢᱚᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ|ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱟᱨ [[ᱚᱡᱚᱭ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱧᱟᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱡᱮᱥᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱤᱨ ᱫᱚ ᱯᱷᱟᱨᱪᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>Chattopadhyay, Akkori, ''Bardhaman Jelar Itihas O Lok Sanskriti'' (History and Folk lore of Bardhaman District.), {{in lang|bn}}, Vol I, pp 14-15, Radical Impression. {{ISBN|81-85459-36-3}}</ref>
===ᱥᱚᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱹ===
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱘᱓.᱓᱓% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱟᱨ ᱑᱖.᱖᱗% ᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱤᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Burdwan |work = Table 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |accessdate = 4 September 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |archive-date = 21 January 2019 |url-status = dead }}</ref> ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱠᱩᱞᱴᱤ]], [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱟᱨ [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=2015notification>{{cite web | url = https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | title = The Kolkata Gazette | work = Notification No. 335/MA/O/C-4/1M-36/2014 dated 3 June 2015 | publisher = Department of Municipal Affairs, Government of West Bengal | accessdate = 4 September 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170312033552/https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | archive-date = 12 March 2017 | url-status = dead }}</ref> ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱒᱖ (+᱑ ᱟᱫᱷᱟ) ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ (ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱟᱫᱷᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱᱟ; ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ) ᱾
==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ==
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱟᱨᱟ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱕,᱑᱒᱗ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱒,᱗᱒᱐ (᱕᱓%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱒,᱔᱐᱗ (᱔᱗%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱕᱘᱗ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱟᱨᱟ ᱨᱮ ᱓,᱔᱕᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ (ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱗᱖.᱐᱑%) ᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 18 February 2017 }}</ref>
<small>*ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ (ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ)#ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱧᱮᱞ ᱢᱮ</small>
᱒᱐᱐᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮ,<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher= Census Commission of India}}</ref> ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮ ᱕,᱔᱑᱖ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱕᱖% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱔᱔% ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱖᱗% ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱕᱙.᱕% ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱜᱮᱭᱟ: ᱠᱚᱲᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ ᱗᱗% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ ᱕᱕% ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱩᱱᱟᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱤᱱ ᱑᱓% ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾
==ᱤᱱᱯᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ==
<!--Please do not disturb the referenced text. If you want to add information, add it separately, with reliable reference. -->
''ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱦᱮᱸᱰᱵᱩᱠ ᱒᱐᱑᱑ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱟᱨᱫᱷᱟᱢᱟᱱ'', ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱟᱨᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱥᱟᱨ ᱵᱤᱥᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱓.᱑᱘ ᱠᱤ.ᱢᱤ.᱒ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱓ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱟᱨ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱫᱟᱜ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮ ᱚᱵᱷᱟᱨ ᱴᱮᱸᱠ, ᱥᱮᱵᱟ ᱡᱟᱜᱟ, ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱫᱟᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱞ ᱫᱟᱜ, ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱠᱩᱞ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱒᱐᱓ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱟᱨ ᱗᱐ ᱥᱚᱸᱡᱷᱮ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ (ᱯᱚᱭᱮᱱᱴ) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱪᱤᱠᱤᱥᱟ ᱥᱩᱵᱤᱫᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱑ ᱰᱤᱥᱯᱮᱱᱥᱟᱨᱤ/ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱥᱩᱵᱤᱫᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱓ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ, ᱨᱚᱢᱚᱡᱽ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱑ ᱥᱴᱮᱰᱤᱭᱚᱢ, ᱑ ᱚᱰᱤᱴᱚᱨᱤᱭᱚᱢ/ ᱠᱚᱢᱭᱩᱱᱤᱴᱤ ᱦᱚᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱑ ᱡᱟᱹᱛᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱝᱠ, ᱑ ᱥᱚᱦᱚᱛ ᱵᱮᱝᱠ ᱟᱨ ᱑ ᱵᱮ-ᱪᱟᱥ ᱠᱨᱮᱰᱤᱴ ᱥᱚᱥᱟᱭᱤᱴᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf| title = District Census Handbook Barddhaman, Census of India 2011, Series 20, Part XII A | work= Section II Town Directory, Pages 1179-1210; Statement I: Status and Growth History, Page 1179; Statement II: Physical Aspects and Location of Towns, Page 1188; Statement III: Civic and other Amenities, Page 1191; Statement IV: Medical Facilities, Page 1196; Statement V: Educational, Recreational and Cultural Facilities, Page 1200; Statement VI: Industry and Banking, Page 1209 | publisher = Directorate of census Operations V, West Bengal |access-date = 14 May 2020}}</ref>
==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ==
ᱤ ᱥᱤ ᱮᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱠᱚᱞᱯᱷᱤᱞᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱚᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱟᱢᱨᱤᱛᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱟᱢᱨᱟᱥᱚᱴᱟ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱵᱮᱞᱵᱟᱭᱫᱽ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱢᱟᱦᱟᱵᱤᱨ ᱳᱥᱤᱯᱤ, ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱤᱭᱟᱨᱥᱚᱞ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱖ ᱟᱨ ᱗ ᱤᱱᱠᱞᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟ ᱳᱥᱤᱯᱤ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.easterncoal.gov.in/contactus/cugtel/kunustoria.pdf | title = Area wise Closed User Group (CUG) Telephone Numbers | work = Kunustoria Area | publisher = Eastern Coalfields Limited | access-date = 18 August 2018}}</ref>
==ᱥᱮᱪᱮᱫ==
ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱤᱪᱲᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱟᱞᱟ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱨᱤᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱱᱥᱟᱭᱢᱮᱱᱴ ᱮ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>[http://bardhaman.gov.in/education/schudir.asp 7th All-India School Education Survey 2003] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927042635/http://bardhaman.gov.in/education/schudir.asp |date=2007-09-27 }}</ref>
==ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ==
ᱤ ᱥᱤ ᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱱᱥᱴᱚᱨᱤᱭᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ (᱕᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱮᱰ ᱥᱟᱶ) (ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ), ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟ), ᱵᱮᱞᱵᱟᱭᱤᱰ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟ), ᱠᱩᱱᱟᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱴᱳᱯᱳᱥᱤ), ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱨᱥᱳᱞ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱵᱤᱡᱽᱯᱩᱨ), ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ), ᱟᱢᱨᱤᱛᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ), ᱢᱚᱦᱟᱵᱤᱨ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrxiDIKi8Be4hgAXS67HAx.;_ylu=X3oDMTByYmpmZjA4BGNvbG8Dc2czBHBvcwMzBHZ0aWQDBHNlYwNzcg--/RV=2/RE=1589705610/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.coalindia.in%2fDesktopModules%2fDocumentList%2fdocuments%2fDetails_of_Medical_Facility_in_CIL_and_its_Subsidiaries_05032018.xlsx/RK=2/RS=G5Llg8vcadCbsl1BI.JMH0rETxA- | title = Details of medical facilities in CIL and its subsidiaries | work= ECL| publisher = CIL|access-date = 15 May 2020}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]]
ow4n9a1cf4v35y5b3w0c0hh5ed7piyl
ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ
0
36045
192180
2026-05-21T04:23:59Z
MT731
2184
MT731 ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ
192180
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
6bp3dnlvp216px5fo6y3hhmaouw3g8d
ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ
1
36046
192182
2026-05-21T04:23:59Z
MT731
2184
MT731 ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ
192182
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
b4jbkr1jj5wtyopvx8imj183jsat8pc
ᱴᱚᱯᱥᱤ
0
36047
192184
2026-05-21T05:38:58Z
MT731
2184
"{{Infobox settlement | name = ᱴᱚᱯᱥᱤ | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India3 | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
192184
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱴᱚᱯᱥᱤ
| other_name =
| nickname =
| settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| pushpin_map = India West Bengal#India3
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ
| coordinates = {{coord|23.665711|N|87.130422|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}}
| subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]]
| subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name2 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]]
| established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 = 2.1691
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_total = 4,329
| population_as_of = ᱒᱐᱑᱑
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ*
| demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ
| demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐
| postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code = ᱗᱑᱓᱓᱖᱒
| area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ
| area_code = ᱐᱓᱔᱑
| registration_plate = WB
| blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| blank1_info_sec1 = [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]]
| blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| blank2_info_sec1 = [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]]
| website = {{URL|bardhaman.gov.in/}}
| footnotes =
}}
'''ᱴᱚᱯᱥᱤ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱚᱛᱱᱚᱜ==
{{OSM Location map
| width=430| height=400| zoom=11
| coord={{coord|23|41|0|N|87|5|20|E}}| float=left|caption='''ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ'''<br/>MC: ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ, N: ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ, R: ᱟᱹᱛᱩ ᱛᱟᱞᱢᱟ<br/>ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ
|mark-coord1={{coord|23|39|27|N|87|7|2|E}} | label-pos1=right|label1= Kunustara | numbered1=CT| mark-title1=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱟᱨᱟ]] (CT)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2
|mark-coord2={{coord|23|40|5|N|87|7|40|E}} | label-pos2=right|label2= Topsi| numbered2=CT| mark-title2=ᱴᱚᱯᱥᱤ (CT)
|mark-coord3={{coord|23|43|26|N|87|11|57|E}} | label-pos3=right|label3= Nimsa| numbered3=CT| mark-title3=[[ᱱᱤᱢᱥᱟ]] (CT)
|mark-coord4={{coord|23|42|58|N|87|11|21|E}} | label-pos4=right|label4= Chinchuria| numbered4=CT| mark-title4=[[ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord5={{coord|23|40|38|N|87|10|9|E}} | label-pos5=right|label5= Kenda| numbered5=CT| mark-title5=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ]] (CT)
|mark-coord6={{coord|23|39|10|N|87|9|46|E}} | label-pos6=right|label6= Parasia| numbered6=CT| mark-title6=[[ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord7={{coord|23|39|14|N|87|2|9|E}} | label-pos7=left|label7= Ratibati| numbered7=CT| mark-title7=[[ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱛᱤ]] (CT)
|mark-coord8={{coord|23|39|40|N|87|2|30|E}} | label-pos8=left|label8= Chapui| numbered8=CT| mark-title8=[[ᱪᱟᱯᱩᱭ]] (CT)
|mark-coord9={{coord|23|39|5|N|87|4|11|E}} | label-pos9=top|label9= Jemari |labela9=(Jaykaynagar)| numbered9=CT| mark-title9=[[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱥᱤᱯ)]] (CT)
|mark-coord10={{coord|23|37|45|N|87|8|22|E}} | label-pos10=right|label10= Banshra| numbered10=CT| mark-title10=[[ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord11={{coord|23|38|5|N|87|3|51|E}} | label-pos11=left|label11= Belebathan| numbered11=CT| mark-title11=[[ᱵᱮᱞᱮᱵᱟᱛᱷᱟᱱ]] (CT)
|mark-coord12={{coord|23|38|28|N|87|2|3|E}} | label-pos12=left|label12= Chelad| numbered12=CT| mark-title12=[[ᱪᱮᱞᱟᱰ]] (CT)
|mark-coord13={{coord|23|37|29|N|87|4|32|E}} | label-pos13=left|label13= Murgathaul| numbered13=CT| mark-title13=[[ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ]] (CT)
|mark-coord14={{coord|23|36|57|N|87|5|4|E}} | label-pos14=left|label14= Amkula| numbered14=CT| mark-title14=[[ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ]] (CT)
|mark-coord15={{coord|23|35|53|N|87|8|30|E}} | label-pos15=right|label15= Baktarnagar| numbered15=CT| mark-title15=[[ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)
|mark-coord16={{coord|23|36|33|N|87|6|01|E}} | label-pos16=left|label16= Egara| numbered16=CT| mark-title16=[[ᱮᱜᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱮᱜᱟᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord17={{coord|23|35|21|N|87|6|21|E}} | label-pos17=left|label17= Sahebganj| numbered17=CT| mark-title17= [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] (CT)|shape-color17=black| label-size17=13|label-color17=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors -->
|mark-coord18={{coord|23|35|10|N|87|7|7|E}} | label-pos18=right|label18= Raghunathchak| numbered18=CT| mark-title18=[[ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ]] (CT)
|mark-coord19={{coord|23|34|50|N|87|7|32|E}} | label-pos19=right|label19= Ballavpur| numbered19=CT| mark-title19=[[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]] (CT)
|mark-coord20={{coord|23|46|48|N|87|4|48|E}} | label-pos20=right|label20= Churulia| numbered20=R| mark-title20=[[ᱪᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] (R)|shape-color20=#C42222
|mark-coord21={{coord|23|41|37|N|87|8|39|E}} | label-pos21=right|label21= Bahadurpur| numbered21=R| mark-title21=[[ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨᱯᱩᱨ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color21=#C42222
|mark-coord22={{coord|23|42|7|N|87|2|53|E}} | label-pos22=left|label22=ECL Sripur |labela22= Area Office| numbered22=0 | mark-title22=[[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size22=12| shape-color22=#AA6666
|mark-coord23={{coord|23|40|53|N|87|4|45|E}} | label-pos23=left|label23=ECL Satgram |labela23= Area Office |numbered23=0| mark-title23=[[ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size23=12| shape-color23=#AA6666
|mark-coord24={{coord|23|38|50|N|87|7|18|E}} | label-pos24=right|label24=ECL Kunustoria|labela24= Area Office|numbered24=0 | mark-title24=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size24=12| shape-color24=#AA6666
|mark-coord25={{coord|23|40|0|N|87|13|33|E}} | label-pos25=left|label25=ECL Kenda |labela25= Area Office |numbered25=0| mark-title25=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size25=12| shape-color25=#AA6666
|mark-coord26={{coord|23|40|44|N|86|57|9|E}} | label-pos26=right|label-color26=#800000| label26=Asansol | numbered26=MC| mark-title26=[[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] (MC)|shape-color26=#800000
|mark-coord27={{coord|23|37|12|N|87|7|48|E}} | label-pos27=left|label27=Raniganj | numbered27=N| mark-title27= [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] (N)|shape-color27=#C42222
|mark-coord28={{coord|23|42|50|N|87|4|48|E}} | label-pos28=left|label28=Jamuria | numbered28=N| mark-title28= [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] (N)|shape-color28=#C42222
|mark-coord29={{coord|23.612489|87.032854}}| label29=ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=28| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none
|mark-coord30={{coord|23.749367|87.157333}}| label30=ᱚᱡᱚᱭ ᱜᱟᱰᱟ| label-color30 = #77A1CB| label-angle30=0| label-pos30=right| label-size30=10| mark-size30=0| mark-title30 =none}}
===ᱴᱷᱟᱶ===
ᱴᱚᱯᱥᱤ ᱫᱚ {{coord|23.665711|N|87.130422|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
===ᱥᱚᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱹ===
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱘᱓.᱓᱓% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱟᱨ ᱑᱖.᱖᱗% ᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱤᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Burdwan |work = Table 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |accessdate = 4 September 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |archive-date = 21 January 2019 |url-status = dead }}</ref> ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱠᱩᱞᱴᱤ]], [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱟᱨ [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=2015notification>{{cite web | url = https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | title = The Kolkata Gazette | work = Notification No. 335/MA/O/C-4/1M-36/2014 dated 3 June 2015 | publisher = Department of Municipal Affairs, Government of West Bengal | accessdate = 4 September 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170312033552/https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | archive-date = 12 March 2017 | url-status = dead }}</ref> ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱒᱖ (+᱑ ᱟᱫᱷᱟ) ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ (ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱟᱫᱷᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱᱟ; ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ) ᱾
==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ==
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱴᱚᱯᱥᱤ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱔,᱓᱒᱙ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱒,᱒᱔᱙ (᱕᱒%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱒,᱐᱘᱐ (᱔᱘%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱕᱕᱖ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱴᱚᱯᱥᱤ ᱨᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱒,᱗᱓᱓ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱗᱒.᱔᱔% ᱠᱟᱱᱟ) ᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | accessdate = 27 August 2018 }}</ref>
<small>*ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ (ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ)#ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱧᱮᱞ ᱢᱮ</small>
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱜᱩᱴ (UA) ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑,᱒᱔᱓,᱔᱑᱔ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱩᱞᱴᱤ, [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱟᱨ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱠᱚ ᱵᱮᱜᱚᱨ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱢᱭᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱩᱴ ᱨᱮ [[ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ]], [[ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ]], [[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]], [[ᱵᱷᱟᱱᱳᱣᱟᱨᱟ]], [[ᱫᱳᱢᱳᱦᱟᱱᱤ]], [[ᱮᱜᱟᱨᱟ]], [[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ. ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]], [[ᱢᱟᱡᱤᱭᱟᱲᱟ]], ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ, ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ, [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱟᱨ ᱴᱚᱯᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱱᱥᱮᱥ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ [[ᱪᱚᱨᱚᱱᱯᱩᱨ]] ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web | url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_4_PR_UAs_1Lakh_and_Above_Appendix.pdf | title = Constituents of Urban Agglomerations having population 1 lakh and above| work= Provisional Population Total, Census of India 2011| publisher = Government of India |access-date = 27 August 2018}}</ref><ref name=2015notification/>
==ᱤᱱᱯᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ==
<!--Please do not disturb the referenced text. If you want to add information, add it separately, with reliable reference. -->
''ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱦᱟᱱᱰᱵᱩᱠ ᱒᱐᱑᱑ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ'', [https://topsi.in ᱴᱚᱯᱥᱤ] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱥᱟᱨ ᱵᱤᱥᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱒.᱑᱖᱙᱑ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱑᱒.᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱫᱟᱜ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱣᱟ ᱡᱟᱜᱟ, ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱫᱟᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱞ ᱫᱟᱜ, ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱠᱩᱧ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱓᱐᱐ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱰᱤᱥᱯᱮᱱᱥᱟᱨᱤ/ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱒ ᱠᱤ.ᱢᱤ. ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱤᱰᱮᱞ ᱥᱠᱩᱞ, ᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱨᱟᱱᱤᱜᱟᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱩᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱵᱮ-ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (ᱥᱟᱨᱵᱷᱟ ᱥᱤᱠᱥᱟ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ)᱾ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ, ᱨᱚᱢᱚᱡᱽ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱴᱮᱰᱤᱭᱚᱢ, ᱯᱮᱭᱟ ᱚᱰᱤᱴᱚᱨᱤᱭᱚᱢ/ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱦᱚᱞ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱨᱣᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱤᱢᱮᱱᱴ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱮᱸᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱸᱜᱟᱲ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf| title = District Census Handbook Barddhaman, Census of India 2011, Series 20, Part XII A | work= Section II Town Directory, Pages 1179-1210; Statement I: Status and Growth History, Page 1179; Statement II: Physical Aspects and Location of Towns, Page 1188; Statement III: Civic and other Amenities, Page 1191; Statement IV: Medical Facilities, Page 1196; Statement V: Educational, Recreational and Cultural Facilities, Page 1200; Statement VI: Industry and Banking, Page 1209 | publisher = Directorate of census Operations V, West Bengal |accessdate = 14 May 2020}}</ref>
==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ==
ᱤ ᱥᱤ ᱮᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱠᱚᱞᱯᱷᱤᱞᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱚᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱟᱢᱨᱤᱛᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱟᱢᱨᱟᱥᱚᱴᱟ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱵᱮᱞᱵᱟᱭᱫᱽ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱢᱟᱦᱟᱵᱤᱨ ᱳᱥᱤᱯᱤ, ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱤᱭᱟᱨᱥᱚᱞ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱖ ᱟᱨ ᱗ ᱤᱱᱠᱞᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟ ᱳᱥᱤᱯᱤ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.easterncoal.gov.in/contactus/cugtel/kunustoria.pdf | title = Area wise Closed User Group (CUG) Telephone Numbers | work = Kunustoria Area | publisher = Eastern Coalfields Limited | access-date = 18 August 2018}}</ref>
==ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ==
{{ᱟᱱᱰᱟᱞ-ᱥᱟᱱᱛᱷᱤᱭᱟ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ|collapse=yes}}
[[ᱟᱱᱰᱟᱞ-ᱥᱟᱱᱛᱷᱤᱭᱟ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱟᱱᱰᱟᱞ-ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ-ᱥᱤᱛᱟᱹᱨᱟᱢᱯᱩᱨ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱛᱟᱯᱟᱥᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://indiarailinfo.com/train/timetable/andal-jasidih-demu-73539/15359/585/326 |title = 73539 Andal-Jasidih DEMU |work = Time Table | publisher= indiarailinfo | accessdate = 18 August 2018}}</ref>
==ᱥᱮᱪᱮᱫ==
ᱥᱨᱤ ᱦᱚᱨᱤᱠᱤᱥᱚᱱ ᱯᱟᱵᱽᱞᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱥᱚᱸᱥᱛᱷᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱪᱟᱱᱚᱪ ᱠᱷᱚᱱ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱪᱟᱱᱚᱪ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://schools.org.in/barddhaman/19091210706/sriharikisen-public-school.html | title = Sriharikisen Public School | publisher = Schools.org.in|accessdate = 27 May 2020}}</ref>
ᱴᱚᱯᱥᱤ ᱡᱩᱱᱤᱭᱚᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞᱤ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱟᱢ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱕ ᱪᱟᱱᱚᱪ ᱠᱷᱚᱱ ᱘ ᱪᱟᱱᱚᱪ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://schools.org.in/barddhaman/19091210202/topsi-jr-high-school.html| title = Topsi Jr High School | publisher = Schools.org.in |accessdate = 27 May 2020}}</ref>
==ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ==
ᱤ ᱥᱤ ᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱱᱥᱴᱚᱨᱤᱭᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ (᱕᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱮᱰ ᱥᱟᱶ) (ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ), ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟ), ᱵᱮᱞᱵᱟᱭᱤᱰ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟ), ᱠᱩᱱᱟᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱴᱳᱯᱳᱥᱤ), ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱨᱥᱳᱞ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱵᱤᱡᱽᱯᱩᱨ), ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ), ᱟᱢᱨᱤᱛᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ), ᱢᱚᱦᱟᱵᱤᱨ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrxiDIKi8Be4hgAXS67HAx.;_ylu=X3oDMTByYmpmZjA4BGNvbG8Dc2czBHBvcwMzBHZ0aWQDBHNlYwNzcg--/RV=2/RE=1589705610/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.coalindia.in%2fDesktopModules%2fDocumentList%2fdocuments%2fDetails_of_Medical_Facility_in_CIL_and_its_Subsidiaries_05032018.xlsx/RK=2/RS=G5Llg8vcadCbsl1BI.JMH0rETxA- | title = Details of medical facilities in CIL and its subsidiaries | work= ECL| publisher = CIL|access-date = 15 May 2020}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]]
r9ipkuw8j4tb7a8ffgeeb0zqxw18p8r