ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ
satwiki
https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%A9%E1%B1%AC%E1%B1%A9%E1%B1%9B_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A6%E1%B1%B4%E1%B1%9F
MediaWiki 1.47.0-wmf.3
first-letter
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ
ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ
ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ
ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ
ᱨᱮᱫ
ᱨᱮᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱪᱷᱟᱸᱪ
ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ
ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱛᱷᱚᱠ
ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
TimedText
TimedText talk
ᱢᱳᱰᱩᱞ
ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
Event
Event talk
ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ
0
5010
192197
155645
2026-05-21T16:46:05Z
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗
1744
192197
wikitext
text/x-wiki
{{Use dmy dates|date=September 2018}}
{{Use Indian English|date=September 2018}}
<!-- See [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] for details -->{{Infobox settlement
| name = ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ
| native_name = <!-- Please do not add any Indic script in this infobox, as per Wikipedia:INDICSCRIPT policy -->
| native_name_lang =
| other_name =
| nickname =
| settlement_type = ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱩᱨᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱟᱨ
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| pushpin_map =
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱤᱥᱟᱹᱢ ᱨᱮᱵᱟᱜ ᱯᱩᱪᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱩᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ
| coordinates = {{ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ|23.62|N|87.13|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱟᱹᱢ
| subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}}
| subdivision_type1 = [[States and territories of ᱥᱤᱱᱚᱛ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]]
| subdivision_type2 = [[List of districts of India|ᱡᱤᱠᱟᱹ/ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name2 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱡᱤᱞᱟᱹ|ᱯᱩᱪᱪᱷᱤᱢ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]]
| established_title = <!-- Established -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type = [[ᱥᱤᱱᱚᱛ ᱫᱤᱥᱟᱹᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ|ᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ]]
| governing_body = [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ]]
<!-- Smaller parts (e.g. boroughs of a city) and seat of government -->
|seat_type = [[ᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ]]
|seat = [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ]]
|parts_type = [[Asansol Municipal Corporation|AMC]] wards
|parts_style = <!-- =list (for list), coll (for collapsed list), para (for paragraph format)
Default is list if up to 5 items, coll if more than 5-->
|parts = ᱚᱣᱟᱨᱲ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱓᱓,3᱔,3᱕,3᱖,8᱘,8᱙,9᱐,9᱑,9᱒,9᱓<!-- parts text, or header for parts list -->
|p1 =
|p2 = <!-- etc. up to p50: for separate parts to be listed-->
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 =
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_total =
| population_as_of =
| population_rank =
| population_density_km2 =
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = ᱟᱲᱟᱝ
| demographics1_title1 = ᱟᱹᱯᱷᱤᱥ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ
| demographics1_info1 = [[Bengali language|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[English language|ᱤᱝᱨᱟᱹᱡᱤ]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +5:3᱐
| postal_code_type = <!-- [[᱗᱑᱓᱓᱔᱗|PIN]] -->
| postal_code =
| registration_plate =
| blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] constituency
| blank1_info_sec1 = [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ (Lok Sabha constituency)|ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]]
| blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| blank2_info_sec1 = [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ (Vidhan Sabha constituency)|ᱨᱟᱹᱱᱤᱜᱚᱧ]]
| website = {{URL|bardhaman.gov.in/}}
| iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-WB]]
| footnotes =
}}
'''ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ''' {{IPA-sat|Raniganj|3=LL-Q33965 (sat)-Suku Murmu (Konka)-ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱧᱡᱽ.wav}}ᱫᱚ [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱥᱩᱨᱥᱩᱯᱩᱨ]] ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱫᱤᱥᱟᱹᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟᱫᱚ [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱫᱚᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |url=https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf |title=Archive copy |access-date=22 August 2019 |archive-date=12 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170312033552/https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf |url-status=dead }}</ref>
==ᱚᱛᱚᱱᱚᱜ==
{{OSM Location map
| width=430| height=400| zoom=11
| coord={{coord|23|41|0|N|87|5|20|E}}| float=left|caption='''ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱥᱟᱱᱚᱥᱳᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ'''<br/>MC: Municipal Corporation, CT: census town, N: neighbourhood, R: rural centre<br/>Owing to space constraints in the small map, the actual locations in a larger map may vary slightly
|mark-coord1={{coord|23|39|27|N|87|7|2|E}} | label-pos1=right|label1= ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱚᱲᱤᱭᱟᱹ | numbered1=CT| mark-title1=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱚᱲᱤᱭᱟᱹ]] (CT)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2
|mark-coord2={{coord|23|40|5|N|87|7|40|E}} | label-pos2=right|label2= ᱛᱳᱯᱥᱤ| numbered2=CT| mark-title2=[[ᱛᱳᱯᱥᱤ]] (CT)
|mark-coord3={{coord|23|43|26|N|87|11|57|E}} | label-pos3=right|label3= ᱱᱤᱢᱪᱟᱹ| numbered3=CT| mark-title3=[[ᱱᱤᱢᱪᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord4={{coord|23|42|58|N|87|11|21|E}} | label-pos4=right|label4= ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱤᱭᱟᱹ| numbered4=CT| mark-title4=[[ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord5={{coord|23|40|38|N|87|10|9|E}} | label-pos5=right|label5= ᱠᱮᱸᱫᱟ| numbered5=CT| mark-title5=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ]] (CT)
|mark-coord6={{coord|23|39|10|N|87|9|46|E}} | label-pos6=right|label6= ᱯᱚᱲᱟᱥᱤᱭᱟᱹ| numbered6=CT| mark-title6=[[ᱯᱚᱲᱟᱥᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord7={{coord|23|39|14|N|87|2|9|E}} | label-pos7=left|label7= ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱹᱴᱤ| numbered7=CT| mark-title7=[[ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱹᱴᱤ]] (CT)
|mark-coord8={{coord|23|39|40|N|87|2|30|E}} | label-pos8=left|label8= ᱪᱟᱹᱯᱩᱭ| numbered8=CT| mark-title8=[[ᱪᱟᱹᱯᱩᱭ]] (CT)
|mark-coord9={{coord|23|39|5|N|87|4|11|E}} | label-pos9=top|label9= ᱡᱮᱢᱮᱨᱤ |labela9=(Jaykaynagar)| numbered9=CT| mark-title9=[[ᱡᱮᱢᱮᱨᱤ (ᱡᱮᱹᱠᱮᱹᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱭᱩᱱᱥᱤᱯ)]] (CT)
|mark-coord10={{coord|23|37|45|N|87|8|22|E}} | label-pos10=right|label10= ᱵᱟᱸᱥᱲᱟ| numbered10=CT| mark-title10=[[ᱵᱟᱸᱥᱲᱟ]] (CT)
|mark-coord11={{coord|23|38|5|N|87|3|51|E}} | label-pos11=left|label11= ᱵᱮᱞᱤᱭᱟᱹᱵᱟᱛᱷᱟᱱ| numbered11=CT| mark-title11=[[ᱵᱮᱞᱤᱭᱟᱹᱵᱟᱛᱷᱟᱱ]] (CT)
|mark-coord12={{coord|23|38|28|N|87|2|3|E}} | label-pos12=left|label12= ᱪᱮᱞᱳᱫ| numbered12=CT| mark-title12=[[ᱪᱮᱞᱳᱫ]] (CT)
|mark-coord13={{coord|23|37|29|N|87|4|32|E}} | label-pos13=left|label13= ᱢᱩᱨᱜᱟᱹᱛᱷᱳᱞ| numbered13=CT| mark-title13=[[ᱢᱩᱨᱜᱟᱹᱛᱷᱳᱞ]] (CT)
|mark-coord14={{coord|23|36|57|N|87|5|4|E}} | label-pos14=left|label14= ᱟᱢᱠᱩᱞᱟᱹ| numbered14=CT| mark-title14=[[ᱟᱢᱠᱩᱞᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord15={{coord|23|35|53|N|87|8|30|E}} | label-pos15=right|label15= ᱵᱚᱠᱛᱟᱱᱚᱜᱚᱨ| numbered15=CT| mark-title15=[[ᱵᱚᱠᱛᱟᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)
|mark-coord16={{coord|23|36|33|N|87|6|01|E}} | label-pos16=left|label16= ᱮᱜᱟᱨᱟ| numbered16=CT| mark-title16=[[ᱮᱜᱟᱨᱟ, ᱯᱩᱪᱪᱷᱤᱢ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱮᱜᱟᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord17={{coord|23|35|21|N|87|6|21|E}} | label-pos17=left|label17= ᱥᱟᱦᱮᱵᱜᱚᱸᱡᱽ| numbered17=CT| mark-title17=[[ᱥᱟᱦᱮᱵᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱩᱪᱪᱷᱤᱢ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱜᱚᱸᱡᱽ]] (CT)
|mark-coord18={{coord|23|35|10|N|87|7|7|E}} | label-pos18=right|label18= ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱪᱚᱠ| numbered18=CT| mark-title18=[[ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱪᱚᱠ]] (CT)
|mark-coord19={{coord|23|34|50|N|87|7|32|E}} | label-pos19=right|label19= ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ| numbered19=CT| mark-title19=[[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]] (CT)
|mark-coord20={{coord|23|46|48|N|87|4|48|E}} | label-pos20=right|label20= ᱪᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ| numbered20=R| mark-title20=[[ᱪᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] (R)|shape-color20=#C42222
|mark-coord21={{coord|23|41|37|N|87|8|39|E}} | label-pos21=right|label21= ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨᱯᱩᱨ| numbered21=R| mark-title21=[[ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨᱯᱩᱨ, ᱯᱩᱪᱪᱷᱤᱢ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color21=#C42222
|mark-coord22={{coord|23|42|7|N|87|2|53|E}} | label-pos22=left|label22=ECL Sripur |labela22= ᱮᱨᱮᱭᱟ ᱟᱹᱯᱤᱥ| numbered22=0 | mark-title22=[[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱮᱨᱮᱭᱟ|ECL ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱮᱨᱮᱭᱟ ᱟᱹᱯᱤᱥ]] (A)| label-size22=12| shape-color22=#AA6666
|mark-coord23={{coord|23|40|53|N|87|4|45|E}} | label-pos23=left|label23=ECL ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ |labela23= Area Office |numbered23=0| mark-title23=[[ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱮᱹᱨᱮᱭᱟ|ECL ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱮᱹᱨᱮᱭᱟ ᱟᱹᱯᱤᱥ]] (A)| label-size23=12| shape-color23=#AA6666
|mark-coord24={{coord|23|38|50|N|87|7|18|E}} | label-pos24=right|label24=ECL ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱚᱲᱤᱭᱟᱹ|labela24= Area Office|numbered24=0 | mark-title24=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱚᱲᱤᱭᱟᱹ ᱮᱹᱨᱮᱭᱟ|ECL ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱚᱲᱤᱭᱟᱹ ᱮᱹᱨᱮᱭᱟ ᱟᱹᱯᱤᱥ]] (A)| label-size24=12| shape-color24=#AA6666
|mark-coord25={{coord|23|40|0|N|87|13|33|E}} | label-pos25=left|label25=ECL ᱠᱮᱸᱫᱟ |labela25= ᱮᱨᱮᱭᱟ ᱟᱹᱯᱤᱥ |numbered25=0| mark-title25=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱮᱨᱮᱭᱟ|ECL ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱮᱨᱮᱭᱟ ᱟᱹᱯᱤᱥ]] (A)| label-size25=12| shape-color25=#AA6666
|mark-coord26={{coord|23|40|44|N|86|57|9|E}} | label-pos26=right|label-color26=#800000| label26=ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ | numbered26=MC| mark-title26=[[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] (MC)|shape-color26=#800000
|mark-coord27={{coord|23|37|12|N|87|7|48|E}} | label-pos27=left|label27=ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱧ | numbered27=N| mark-title27= ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱧ (N)|shape-color27=black| label-size27=13|label-color27=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors -->
|mark-coord28={{coord|23|42|50|N|87|4|48|E}} | label-pos28=left|label28=ᱡᱟᱹᱢᱩᱲᱤᱭᱟᱹ | numbered28=N| mark-title28= [[ᱡᱟᱹᱢᱩᱲᱤᱭᱟᱹ]] (N)|shape-color28=#C42222
|mark-coord29={{coord|23.612489|87.032854}}| label29=ᱫᱟᱹᱢᱩᱫᱚᱨ ᱱᱟᱹᱭ| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=28| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none
|mark-coord30={{coord|23.749367|87.157333}}| label30=ᱚᱡᱚᱭ ᱱᱟᱹᱭ| label-color30 = #77A1CB| label-angle30=0| label-pos30=right| label-size30=10| mark-size30=0| mark-title30 =none}}
==ᱴᱚᱴᱷᱟ/ᱢᱩᱞᱩᱠ==
ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ {{Coord|23.62|N|87.13|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱩᱞᱩᱠ ᱫᱚ ᱜᱚᱲ ᱙᱑ ᱢᱤᱴᱟᱨ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱛᱮ ᱵᱮᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ [[metre]]s (᱒᱙᱘ [[foot (length)|feet]]).
ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱩᱞᱩᱠ ᱫᱚ ᱯᱩᱱ ᱱᱟᱜᱷᱟ ᱥᱮᱫ ᱜᱷᱚᱱ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱜᱷᱟᱫᱟᱱ ᱛᱮ ᱮᱥᱮᱫᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱱᱩᱱᱤᱭᱟᱹ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱱ [[᱔᱐ ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱟᱨ]] ᱡᱮᱞᱮᱧ ᱢᱤᱫ ᱦᱩᱰᱤᱝ ᱜᱟᱰᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱸᱦᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱞᱟᱱᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱫᱽᱨᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱜᱷᱚᱱ ᱩᱰᱩᱝ ᱠᱟᱛᱮᱜ ᱵᱟᱨᱟᱵᱚᱱᱤ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮᱜ ᱨᱟᱹᱱᱤᱜᱚᱧ ᱥᱩᱨ [[ᱫᱟᱢᱚᱫᱚᱨ|ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ]] ᱱᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>Chattopadhyay, Akkori, pp 26-27</ref>
[[ᱜᱮᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ]] ᱫᱚ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ ᱥᱚᱢᱤᱛᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱮᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛᱠᱚ:<br/>[[᱑]] ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱹᱴᱤ,<br/>[[᱒]] ᱴᱤᱨᱟᱹᱴ,<br/>[[᱓]] ᱮᱜᱟᱨᱟ,<br/>[[᱔]] ᱟᱢᱨᱟᱥᱳᱛᱟ,<br/>[[᱕]] ᱡᱮᱢᱮᱨᱤ ᱟᱨ <br/>[[᱖]]ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ.<ref>{{cite web| url = http://www.bardhaman.gov.in/collect/dprd/prodhan.pdf | title =List of Pradhan of Gram Panchayats, District: Bardhaman | work = | publisher = Government of West Bengal| accessdate = 2009-08-29 }}</ref>
==ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱚᱲᱟᱜ / ᱛᱷᱟᱱᱟ==
ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱢᱩᱞᱩᱠ ᱫᱚ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱧ ᱛᱷᱟᱱᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟᱹ [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] ᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ/ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱹᱞᱤᱴᱤ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱷᱟᱱᱟ ᱫᱚ 113.05 ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱟᱨ<sup>᱒</sup> ᱟᱨ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ 2᱔᱙,6᱑᱘.<ref name=handbook2014>{{cite web | url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook | title = District Statistical Handbook 2014 Bardhaman | work = Tables 2.1, 2.2 | publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal | accessdate = 23 September 2018 | 6 = | archive-date = 21 January 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web| url = http://asansoldurgapurpolice.in/# |title = Asansol Durgapur Police Commissionerate |work = Find your police station | publisher= Asansol Durgapur Police | accessdate = 18 February 2017}}</ref>
ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱛᱷᱟᱱᱟ ᱞᱟᱛᱟᱨᱨᱮ ᱡᱟᱸᱦᱟᱠᱚ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱟᱺᱲᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱺ<br/>(᱑)ᱟᱢᱲᱟᱥᱳᱛᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱟᱺᱲᱤ<br/>(᱒)[[ᱱᱤᱢᱪᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱟᱺᱲᱤ]]<br/>(᱓)ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱟᱭᱩᱴ ᱯᱳᱥᱴ<br/>(᱔)[[ᱢᱚᱱᱜᱚᱞᱯᱩᱨ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱟᱭᱩᱴ ᱯᱳᱥᱴ]]
==ᱠᱳᱞᱤᱭᱟ.ᱨᱤ(ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ)ᱠᱚ==
᱑) [[ᱵᱟᱸᱥᱲᱟ ᱠᱳᱞᱤᱭᱟᱨᱤ]]<br/>᱒) ᱟᱢᱨᱟᱥᱚᱛᱟ ᱠᱳᱞᱤᱭᱟ.ᱨᱤ<br/>᱓) [[ᱥᱤᱭᱟᱨᱥᱳᱞ ᱱᱚᱨᱛᱷ ᱠᱳᱞᱤᱭᱟ.ᱨᱤ]]<br/>᱔) ᱢᱚᱦᱟᱵᱤᱨ ᱠᱳᱞᱤᱭᱟ.ᱨᱤ<br/>᱕) [[ᱚᱢᱨᱤᱛ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱳᱞᱤᱭᱟ.ᱨᱤ]]<br/>᱖) ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ. ᱠᱳᱞᱤᱭᱟ.ᱨᱤ<br/>᱗ [[ᱱᱤᱢᱪᱟ. ᱠᱳᱞᱤᱭᱟ.ᱨᱤ]]<br/>᱘) ᱡᱮ.ᱠᱮ.ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱳᱞᱤᱭᱟ.ᱨᱤ<br/>᱙) [[ᱱᱚᱨᱛᱷ ᱵᱨᱩᱠ ᱠᱳᱞᱤᱭᱟ.ᱨᱤ]]<br/>᱑᱐) ᱨᱚᱛᱤᱵᱟ.ᱴᱤ ᱠᱳᱞᱤᱭᱟ.ᱨᱤ<br/>᱑᱑) [[ᱴᱤᱨᱟᱴ ᱠᱳᱞᱤᱭᱟ.ᱨᱤ]]<br/>᱑᱒) ᱘ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱠᱳᱞᱤᱭᱟ.ᱨᱤ
==ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞᱠᱚ==
᱑) [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱠᱤ.ᱯᱤ.ᱮᱭᱤᱡ.ᱥᱤ]]<br/>᱒) ᱟᱱᱚᱱᱫᱚᱞᱳᱠ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ<br/>᱓) [[ᱠᱮ.ᱮᱢ.ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ]]<br/>᱔) ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱞᱟᱭᱚᱱᱥ ᱮᱢ.ᱡᱮ.ᱮᱢ ᱟᱭ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ<br/>᱕) [[ᱵᱤ.ᱮᱱ.ᱟᱜᱟᱨᱣᱟᱞ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ]]<br/>᱖) ᱢᱟᱨᱣᱟᱨᱤ ᱨᱤᱞᱤᱯ ᱢᱮᱢᱳᱨᱤᱭᱟᱞ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ<br/>᱗) [[ᱨᱟᱭᱮᱞ ᱠᱮᱭᱟᱨ ᱦᱟᱥᱯᱟᱞ]]<br/>᱘) ᱱᱤᱢᱪᱟ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ<br/>᱙) [[ᱵᱮᱞᱩᱱᱤᱭᱟ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]]<br/>᱑᱐) ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱤ.ᱮᱱ.ᱢᱟᱞᱤᱭᱟ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ<br/>᱑᱑) [[ᱵᱤᱱᱚᱭ ᱪᱳ.ᱫᱷᱩᱨᱤ ᱢᱮᱢᱳᱨᱤᱭᱟᱞ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ]]<br/>᱑᱒) ᱥᱮᱵᱟ ᱱᱟᱨᱥᱤᱝ ᱦᱳᱢ<br/>᱑᱓) [[ᱥᱨᱤᱫᱩᱨᱜᱟ ᱱᱟᱨᱥᱤᱝ ᱦᱳᱢ]]<br/>᱑᱔) ᱩᱢᱟ ᱟᱭ ᱠᱮᱭᱟᱨ<br/>᱑᱕) [[ᱵᱟᱱᱥᱲᱟ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ,ᱠᱳᱞᱤᱭᱟᱨᱤ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ]]
==ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱚ==
<br/>᱑)[[ᱛᱨᱤᱱᱤᱵᱮᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱵᱷᱟᱞᱳᱴᱤᱭᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ,TDB college]],<br />
2)[[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ,ᱥᱤᱭᱟᱨᱥᱳᱞ]]
==ᱦᱟᱭ ᱤᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ==
(᱑)[[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱚᱭᱮᱥ ᱦᱟᱭ ᱤᱥᱠᱩᱞ]],ᱤᱥᱠᱩᱞᱯᱟᱲᱟ,ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱧ<br />
(᱒)ᱜᱷᱟᱺᱫᱷᱤ ᱢᱮᱢᱳᱨᱤᱭᱟᱞ ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱤᱥᱠᱩᱞ,ᱤᱥᱠᱩᱞᱯᱟᱲᱟ,ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱧ<br />
(᱓)ᱡᱚᱢᱩᱱᱟᱢᱚᱭᱤ ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱦᱟᱭ ᱤᱥᱠᱩᱞ,ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱧ<br />
(᱔)[[ᱜᱮᱭᱟᱱ ᱵᱷᱟᱨᱛᱤ ᱦᱟᱭ ᱤᱥᱠᱩᱞ]],ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱧ<br />
(᱕)ᱪᱮᱞᱳᱫ ᱦᱟᱭ ᱤᱥᱠᱩᱞ,ᱠᱟᱞᱤᱯᱟᱦᱟᱲᱤ,ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱧ<br />
(᱖)[[ᱡᱮᱹᱠᱮᱹᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱟᱭ ᱤᱥᱠᱩᱞ]],ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱜ,ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱧ<br />
(᱗) ᱥᱤᱭᱟᱨᱥᱳᱞ ᱨᱟᱡ ᱦᱟᱭ ᱤᱥᱠᱩᱞ,ᱥᱤᱭᱟᱨᱥᱳᱞ,ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱧ<br />
(᱘)[[ᱥᱚᱱᱟᱛᱚᱱ ᱵᱤᱫᱫᱟᱯᱤᱴ,ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱧ]],<br />
(᱙)ᱥᱤᱭᱟᱨᱥᱳᱞ ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱦᱟᱭ ᱤᱥᱠᱩᱞ,ᱥᱤᱭᱟᱨᱥᱳᱞ<br />᱑᱐)[[ᱵᱚᱠᱛᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱟᱭ ᱤᱥᱠᱩᱞ,ᱵᱚᱠᱛᱟᱱᱚᱜᱚᱨ]]<br />᱑᱑)ᱨᱚᱛᱤᱵᱟ.ᱴᱤ ᱦᱟᱭ ᱤᱥᱠᱩᱞ,ᱠᱟᱞᱤᱯᱟᱦᱟᱲᱤ<br />᱑᱒)[[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ ᱟᱨ.ᱮᱥ.ᱵᱤᱫᱫᱟᱯᱤᱴ,ᱮᱜᱟᱨᱟ<br />᱑᱓)ᱳᱞᱰᱽ ᱥᱟᱜᱚᱨ ᱡᱩᱱᱤᱭᱟᱨ ᱦᱟᱭ ᱤᱥᱠᱩᱞ<br />᱑᱔)[[ᱪᱟ.ᱯᱩᱭ ᱥᱟᱣᱲᱟ ᱵᱤᱫᱫᱟᱥᱟᱜᱚᱨ ᱡᱩᱱᱤᱭᱟᱨ ᱦᱟᱭ,ᱠᱟᱞᱤᱯᱟᱦᱟᱲᱤ]]<br />᱑᱕)ᱦᱟᱲᱟᱵᱷᱟᱸᱜᱟ ᱵᱤᱵᱮᱠᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱡᱩᱱᱤᱭᱟᱨ ᱦᱟᱭ ᱤᱥᱠᱩᱠ,ᱮᱜᱟᱨᱟ,ᱨᱟᱹᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ
[[ITI]]ᱨᱟᱢᱵᱟᱜᱟᱱ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱧ ᱯᱮᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱟᱭᱹᱴᱤᱹᱟᱭ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ[[Rambagan Raniganj Private ITI College]]<br />
[[Mining College]]ᱜᱤᱨᱡᱟᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱧ ᱢᱟᱭᱱᱤᱝ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ<br />
{{Wikivoyage-inline|Asansol}}
{{Clear}}
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{Paschim Bardhaman District}}
{{Municipalities of West Bengal}}
{{Paschim Bardhaman topics}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:Neighbourhoods in Asansol]]
ptoqay7jldr937d6mr2b7h48j2tnwiu
ᱪᱷᱟᱸᱪ:Infobox political party
10
12861
192196
85907
2026-05-21T16:37:18Z
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗
1744
192196
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{Short description|Political party{{#if:{{{country|}}}| in {{{country}}}}}|noreplace}}</includeonly>
{{Infobox
| bodyclass = vcard
| abovestyle = font-size: 125%;
| above = <div style="padding-top:0.3em; padding-bottom:0.3em; {{#if:{{{colorcode|}}}|border-top:2px solid {{{colorcode}}}; border-bottom:2px solid {{{colorcode}}};}} line-height: 1;"><div class="fn org">{{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}</div> {{#if:{{{native_name|}}} |<div style="font-size: 0.8em; padding-top:0.3em;" class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</div>}}</div>
| subheader = {{{_subheader|}}}
| imageclass = logo
| imagestyle = padding-top:.4em;padding-bottom:.3em;
| image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|upright={{{logo_upright|0.8}}}|alt={{{logo_alt|}}}|size={{{logo_size|}}}}}
| caption = {{{caption|}}}
| headerstyle = line-height: 0.8em;
| labelstyle = line-height:1.3em;
| datastyle = line-height:1.3em;
| label1 = {{{lang1}}} ᱧᱩᱛᱩᱢ
| class1 = nickname
| data1 = {{{name_lang1|}}}
| label2 = {{{lang2}}} ᱧᱩᱛᱩᱢ
| class2 = nickname
| data2 = {{{name_lang2|}}}
| label3 = {{{lang3}}} ᱧᱩᱛᱩᱢ
| class3 = nickname
| data3 = {{{name_lang3|}}}
| label4 = {{{lang4}}} ᱧᱩᱛᱩᱢ
| class4 = nickname
| data4 = {{{name_lang4|}}}
| label5 = ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱛᱮ
| class5 = nickname
| data5 = {{if empty|{{{abbreviation|}}}|{{{abbr|}}}}}
| label6 = ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ
| class6 = agent
| data6 = {{{leader|}}}
| label7 = ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ
| class7 = agent
| data7 = {{{president|}}}
| label8 = [[:en:Party chair|{{#if:{{{chairperson|}}}|ᱪᱮᱭᱟᱨᱯᱟᱨᱥᱟᱱ|ᱪᱮᱭᱟᱨᱯᱟᱨᱥᱟᱱ}}]]
| class8 = agent
| data8 = {{if empty|{{{chairperson|}}}|{{{chairman|}}}}}
| label9 = ᱢᱟᱬᱛᱮ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ
| class9 = agent
| data9 = {{{general_secretary|}}}
| label10 = ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ
| class10 = agent
| data10 = {{{first_secretary|}}}
| label11 = {{nowrap|ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ}}
| class11 = agent
| data11 = {{{secretary_general|}}}
| label12 = [[:en:Presidium|Presidium]]
| class12 = agent
| data12 = {{{presidium|}}}
| label13 = ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱠᱩᱢᱩᱴ
| class13 = agent
| data13 = {{{governing_body|}}}
| label14 = ᱛᱷᱟᱭᱤ ᱠᱩᱢᱩᱴ
| class14 = agent
| data14 = {{{standing_committee|}}}
| label15 = [[:en:Party secretary|ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ]]
| class15 = agent
| data15 = {{{secretary|}}}
| label16 = [[Party spokesperson|Spokes{{#if:{{{spokesperson|}}}|person|man}}]]
| class16 = agent
| data16 = {{if empty|{{{spokesperson|}}}|{{{spokesman|}}}}}
| label17 = {{{leader1_title|}}}
| class17 = agent
| data17 = {{{leader1_name|}}}
| label18 = {{{leader2_title|}}}
| class18 = agent
| data18 = {{{leader2_name|}}}
| label19 = {{{leader3_title|}}}
| class19 = agent
| data19 = {{{leader3_name|}}}
| label20 = {{{leader4_title|}}}
| class20 = agent
| data20 = {{{leader4_name|}}}
| label21 = {{{leader5_title|}}}
| class21 = agent
| data21 = {{{leader5_name|}}}
| label22 = {{#if:{{{founders|}}} |ᱛᱷᱟᱯᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ|ᱛᱷᱟᱯᱚᱱᱤᱭᱟᱹ}}
| class22 = agent
| data22 = {{if empty|{{{founders|}}}|{{{founder|}}}}}
| label23 = ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ
| data23 = {{if empty|{{{founded|}}}|{{{foundation|}}}}}
| label24 = ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱨ
| data24 = {{{registered|}}}
| label25 = ᱞᱤᱜᱟᱞᱤ{{#if:{{{legalised|}}}|s|z}}ed
| data25 = {{if empty|{{{legalised|}}}|{{{legalized|}}}}}
| label26 = {{#if:{{{banned|}}} |ᱵᱮᱱ |ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ}}
| data26 = {{if empty|{{{banned|}}}|{{{dissolved|}}}|{{{dissolution|}}}}}
| label27 = ᱢᱤᱫᱩᱱ
| data27 = {{{merger|}}}
| label28 = ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ
| data28 = {{{split|}}}
| label29 = ᱞᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮᱱᱤᱡ
| data29 = {{{predecessor|}}}
| label30 = ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱥᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ
| data30 = {{{merged|}}}
| label31 = ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮᱱᱤᱡ
| data31 = {{{successor|}}}
| label32 = ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ
| class32 = label
| data32 = {{{headquarters|}}}
| label33 = ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ
| data33 = {{{newspaper|}}}
| label34 = [[ᱛᱷᱤᱝᱠ ᱴᱮᱝᱠ]]
| data34 = {{if empty|{{{think tank|}}}|{{{think_tank|}}}}}
| label35 = ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱪᱟᱸᱜᱟ
| data35 = {{{student_wing|}}}
| label36 = ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱪᱟᱸᱜᱟ
| data36 = {{{youth_wing|}}}
| label37 = ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱪᱟᱸᱜᱟ
| data37 = {{{womens_wing|}}}
| label38 = {{{wing1_title}}}
| data38 = {{{wing1|}}}
| label39 = {{{wing2_title}}}
| data39 = {{{wing2|}}}
| label40 = {{{wing3_title}}}
| data40 = {{{wing3|}}}
| label41 = {{{wing4_title}}}
| data41 = {{{wing4|}}}
| label42 = ᱢᱮᱢᱵᱟᱨᱥᱤᱯ{{#if:{{{membership_year|}}} | ({{{membership_year}}})}}
| data42 = {{{membership|}}}
| label43 = [[ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱫᱷᱟᱨᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ|ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱫᱷᱟᱨᱟ]]
| class43 = category
| data43 = {{{ideology|}}}
| label44 = [[:en:Political spectrum|ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ]]
| class44 = category
| data44 = {{{position|}}}
| label45 = ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ
| class45 = category
| data45 = {{{religion|}}}
| label46 = ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ
| class46 = category
| data46 = {{{national|}}}
| label47 = ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ
| class47 = category
| data47 = {{if empty|{{{regional|}}}|{{{regional affiliation|}}}}}
| label48 = [[:en:European political party|ᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ]]
| class48 = category
| data48 = {{{european|}}}
| label49 = ᱢᱟᱦᱟᱫᱤᱥᱚᱢᱨᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ
| class49 = category
| data49 = {{if empty|{{{continental|}}}|{{{continental affiliation|}}}}}
| label50 = ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ
| class50 = category
| data50 = {{{international|}}}
| label51 = ᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱥᱚᱝᱥᱚᱫ ᱫᱚᱞ
| class51 = category
| data51 = {{{europarl|}}}
| label52 = {{{affiliation1_title}}}
| class52 = category
| data52 = {{#if:{{{affiliation1_title|}}}|{{{affiliation1|}}}}}
| label53 = {{{affiliation2_title}}}
| class53 = category
| data53 = {{#if:{{{affiliation2_title|}}}|{{{affiliation2|}}}}}
| label54 = ᱨᱚᱝ
| data54 = {{{colo{{#if:{{{colours|}}}|u|}}rs|}}}
| label55 = ᱥᱞᱳᱜᱟᱱ
| data55 = {{{slogan|}}}
| label56 = ᱥᱮᱱᱮᱨᱮᱧ
| data56 = {{{anthem|}}}
| label57 = {{{blank1_title|}}}
| data57 = {{{blank1|}}}
| label58 = {{{blank2_title|}}}
| data58 = {{{blank2|}}}
| label59 = {{{blank3_title|}}}
| data59 = {{{blank3|}}}
| label60 = {{{blank4_title|}}}
| data60 = {{{blank4|}}}
| label61 = {{{seats1_title|}}}
| data61 = {{{seats1|}}}
| label62 = {{{seats2_title|}}}
| data62 = {{{seats2|}}}
| label63 = {{{seats3_title|}}}
| data63 = {{{seats3|}}}
| label64 = {{{seats4_title|}}}
| data64 = {{{seats4|}}}
| label65 = {{{seats5_title|}}}
| data65 = {{{seats5|}}}
| label66 = {{{seats6_title|}}}
| data66 = {{{seats6|}}}
| label67 = {{{seats7_title|}}}
| data67 = {{{seats7|}}}
| label68 = {{{seats8_title|}}}
| data68 = {{{seats8|}}}
| label69 = {{{seats9_title|}}}
| data69 = {{{seats9|}}}
| label70 = {{{seats10_title|}}}
| data70 = {{{seats10|}}}
| label71 = {{{seats11_title|}}}
| data71 = {{{seats11|}}}
| header72 = {{#if:{{{symbol|}}} |ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ}}
| data73 = {{{symbol|}}}
| header74 = {{#if:{{{flag|}}} |{{{flag_title|ᱫᱚᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱤᱨ}}}}}
| data75 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{flag|}}}|upright=0.6|alt={{if empty|{{{flag_alt|}}}|{{{flag_title|}}}}}}}
| header76 = {{#if:{{{website|}}} |ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ}}
| data77 = {{{website|}}}
| belowstyle = border-top: 2px solid {{#if:{{{colorcode|}}}|{{{colorcode}}}|transparent}}
| below = {{#if:{{{state|{{{country|}}}}}}|{{#ifexist:{{#if:{{{country_dab1|}}}|{{{country_dab1}}}|{{ᱨᱮᱭᱟᱜ|{{{state|{{{country}}}}}}}} ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ}}|{{#if:{{{country_dab1|}}}|[[{{{country_dab1}}}|{{ᱨᱮᱭᱟᱜ|{{{state|{{{country}}}}}}}} ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ]]<br/>|[[{{ᱨᱮᱭᱟᱜ|{{{state|{{{country}}}}}}}} ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ]]<br/>}}}}{{#ifexist:{{#if:{{{parties_dab1|}}}|{{{parties_dab1}}}|{{ᱨᱮᱭᱟᱜ|{{{state|{{{country}}}}}}}} ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱞ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ}}|[[{{#if:{{{parties_dab1|}}}|{{{parties_dab1}}}|{{ᱨᱮᱭᱟᱜ|{{{state|{{{country}}}}}}}} ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱞ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ}}|ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱞ]]<br/>}}{{#ifexist:{{#if:{{{elections_dab1|}}}|{{{elections_dab1}}}|{ᱨᱮ|{{{state|{{{country}}}}}}}} ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ}}|[[{{#if:{{{elections_dab1|}}}|{{{elections_dab1}}}|{{ᱨᱮ|{{{state|{{{country}}}}}}}} ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ}}|ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]]}}{{#if:{{{country2|}}}|<hr />{{#ifexist:{{#if:{{{country_dab2|}}}|{{{country_dab2}}}|{{ᱨᱮᱭᱟᱜ|{{{country2}}}}} ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ}}|{{#if:{{{country_dab2|}}}|[[{{{country_dab2}}}|{{ᱨᱮᱭᱟᱜ|{{{country2}}}}} ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ]]|[[{{ᱨᱮᱭᱟᱜ|{{{country2}}}}} ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ]]<br/>}}}}{{#ifexist:{{#if:{{{parties_dab2|}}}|{{{parties_dab2}}}|{{ᱨᱮᱭᱟᱜ|{{{country2}}}}} ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱞ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ}}|[[{{#if:{{{parties_dab2|}}}|{{{parties_dab2}}}|{{ᱨᱮᱭᱟᱜ|{{{country2}}}}} ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱞ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ}}|ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱞ]]<br/>}}{{#ifexist:{{#if:{{{elections_dab2|}}}|{{{elections_dab2}}}|{{এ|{{{country2}}}}} ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ}}|[[{{#if:{{{elections_dab2|}}}|{{{elections_dab2}}}|{{ᱨᱮ|{{{country2}}}}} ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ}}|ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]]}}}}}}{{#if:{{{footnotes|}}}|<hr />{{{footnotes|}}}
}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox political party with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox political party]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| _subheader | abbr | abbreviation | affiliation1 | affiliation1_title | affiliation2 | affiliation2_title | anthem | banned | blank1 | blank1_title | blank2 | blank2_title | blank3 | blank3_title | blank4 | blank4_title | caption | categories | chairman | chairperson | colorcode | colors | colours | continental | continental affiliation | country | country_dab1 | country_dab2 | country2 | demo | dissolution | dissolved | elections_dab1 | elections_dab2 | europarl | european | first_secretary | flag | flag_alt | flag_title | footnotes | foundation | founded | founder | founders | general_secretary | governing_body | headquarters | ideology | international | lang1 | lang2 | lang3 | lang4 | leader | leader1_name | leader1_title | leader2_name | leader2_title | leader3_name | leader3_title | leader4_name | leader4_title | leader5_name | leader5_title | legalised | legalized | logo | logo_alt | logo_size | logo_upright | membership | membership_year | merged | merger | name | name_lang1 | name_lang2 | name_lang3 | name_lang4 | national | native_name | native_name_lang | newspaper | nocat | parties_dab1 | parties_dab2 | position | predecessor | president | presidium | regional | regional affiliation | registered | religion | seats1 | seats1_title | seats10 | seats10_title | seats11 | seats11_title | seats2 | seats2_title | seats3 | seats3_title | seats4 | seats4_title | seats5 | seats5_title | seats6 | seats6_title | seats7 | seats7_title | seats8 | seats8_title | seats9 | seats9_title | secretary | secretary_general | slogan | split | spokesman | spokesperson | standing_committee | state | student_wing | successor | symbol | think tank | think_tank | website | wing1 | wing1_title | wing2 | wing2_title | wing3 | wing3_title | wing4 | wing4_title | womens_wing | youth_wing
}}<noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
mm1k5ozrfox4mgemyat3heafcw2fftz
ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ
0
23664
192211
192037
2026-05-22T00:39:36Z
MT731
2184
192211
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ
| native_name =
| other_name =
| nickname =
| settlement_type = ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱨᱮ ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ
| image_skyline = JAMURIA.JPG
| image_alt =
| image_caption =
| pushpin_map = India West Bengal#India
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ
| coordinates = {{coord|23.7|N|87.08|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}}
| subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]]
| subdivision_type2 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name2 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]]
| subdivision_type3 = ᱥᱚᱦᱚᱨ
| subdivision_name3 = [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]]
| established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type = ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ
| governing_body = ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ
| seat_type = ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ
| seat = ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ
| parts_type = ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱣᱟᱨᱰ ᱠᱚ
| parts_style = <!-- =list (for list), coll (for collapsed list), para (for paragraph format)
Default is list if up to 5 items, coll if more than 5-->
| parts = ᱣᱟᱨᱰ ᱮᱞ ᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱒ ᱟᱨ ᱓᱒<!-- parts text, or header for parts list -->
| p1 =
| p2 = <!-- etc. up to p50: for separate parts to be listed-->
| leader_title =
| leader_name =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 =
| elevation_footnotes =
| elevation_m = 111
| population_total =
| population_as_of =
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ*
| demographics1_title1 = ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱮᱛ
| demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐
| postal_code = ᱗᱑᱓᱓᱓᱖
| registration_plate =
| blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| blank1_info_sec1 = [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]]
| blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| blank2_info_sec1 = [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]]
| website = {{URL|paschimbardhaman.co.in/}}
| footnotes =
}}
'''ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |url=https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf |title=Archived copy |access-date=9 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170312033552/https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf |archive-date=12 March 2017 |url-status=dead }}</ref>
==ᱚᱛᱱᱚᱜ==
{{OSM Location map
| width=430| height=400| zoom=11
| coord={{coord|23|41|0|N|87|5|20|E}}| float=left|caption='''ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ'''<br/>MC: ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ, N: ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ, R: ᱟᱹᱛᱩ ᱛᱟᱞᱢᱟ<br/>ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ
|mark-coord1={{coord|23|39|27|N|87|7|2|E}} | label-pos1=right|label1= Kunustara | numbered1=CT| mark-title1=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱟᱨᱟ]] (CT)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2
|mark-coord2={{coord|23|40|5|N|87|7|40|E}} | label-pos2=right|label2= Topsi| numbered2=CT| mark-title2=[[ᱴᱚᱯᱥᱤ]] (CT)
|mark-coord3={{coord|23|43|26|N|87|11|57|E}} | label-pos3=right|label3= Nimsa| numbered3=CT| mark-title3=[[ᱱᱤᱢᱥᱟ]] (CT)
|mark-coord4={{coord|23|42|58|N|87|11|21|E}} | label-pos4=right|label4= Chinchuria| numbered4=CT| mark-title4=[[ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord5={{coord|23|40|38|N|87|10|9|E}} | label-pos5=right|label5= Kenda| numbered5=CT| mark-title5=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ]] (CT)
|mark-coord6={{coord|23|39|10|N|87|9|46|E}} | label-pos6=right|label6= Parasia| numbered6=CT| mark-title6=[[ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord7={{coord|23|39|14|N|87|2|9|E}} | label-pos7=left|label7= Ratibati| numbered7=CT| mark-title7=[[ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱛᱤ]] (CT)
|mark-coord8={{coord|23|39|40|N|87|2|30|E}} | label-pos8=left|label8= Chapui| numbered8=CT| mark-title8=[[ᱪᱟᱯᱩᱭ]] (CT)
|mark-coord9={{coord|23|39|5|N|87|4|11|E}} | label-pos9=top|label9= Jemari |labela9=(Jaykaynagar)| numbered9=CT| mark-title9=[[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]] (CT)
|mark-coord10={{coord|23|37|45|N|87|8|22|E}} | label-pos10=right|label10= Banshra| numbered10=CT| mark-title10=[[ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord11={{coord|23|38|5|N|87|3|51|E}} | label-pos11=left|label11= Belebathan| numbered11=CT| mark-title11=[[ᱵᱮᱞᱮᱵᱟᱛᱷᱟᱱ]] (CT)
|mark-coord12={{coord|23|38|28|N|87|2|3|E}} | label-pos12=left|label12= Chelad| numbered12=CT| mark-title12=[[ᱪᱮᱞᱟᱰ]] (CT)
|mark-coord13={{coord|23|37|29|N|87|4|32|E}} | label-pos13=left|label13= Murgathaul| numbered13=CT| mark-title13=[[ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ]] (CT)
|mark-coord14={{coord|23|36|57|N|87|5|4|E}} | label-pos14=left|label14= Amkula| numbered14=CT| mark-title14=[[ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ]] (CT)
|mark-coord15={{coord|23|35|53|N|87|8|30|E}} | label-pos15=right|label15= Baktarnagar| numbered15=CT| mark-title15=ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ (CT)
|mark-coord16={{coord|23|36|33|N|87|6|01|E}} | label-pos16=left|label16= Egara| numbered16=CT| mark-title16=[[ᱮᱜᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱮᱜᱟᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord17={{coord|23|35|21|N|87|6|21|E}} | label-pos17=left|label17= Sahebganj| numbered17=CT| mark-title17= [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] (CT)|shape-color17=black| label-size17=13|label-color17=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors -->
|mark-coord18={{coord|23|35|10|N|87|7|7|E}} | label-pos18=right|label18= Raghunathchak| numbered18=CT| mark-title18=[[ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ]] (CT)
|mark-coord19={{coord|23|34|50|N|87|7|32|E}} | label-pos19=right|label19= Ballavpur| numbered19=CT| mark-title19=[[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]] (CT)
|mark-coord20={{coord|23|46|48|N|87|4|48|E}} | label-pos20=right|label20= Churulia| numbered20=R| mark-title20=[[ᱪᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] (R)|shape-color20=#C42222
|mark-coord21={{coord|23|41|37|N|87|8|39|E}} | label-pos21=right|label21= Bahadurpur| numbered21=R| mark-title21=[[ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨᱯᱩᱨ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color21=#C42222
|mark-coord22={{coord|23|42|7|N|87|2|53|E}} | label-pos22=left|label22=ECL Sripur |labela22= Area Office| numbered22=0 | mark-title22=[[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size22=12| shape-color22=#AA6666
|mark-coord23={{coord|23|40|53|N|87|4|45|E}} | label-pos23=left|label23=ECL Satgram |labela23= Area Office |numbered23=0| mark-title23=[[ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size23=12| shape-color23=#AA6666
|mark-coord24={{coord|23|38|50|N|87|7|18|E}} | label-pos24=right|label24=ECL Kunustoria|labela24= Area Office|numbered24=0 | mark-title24=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size24=12| shape-color24=#AA6666
|mark-coord25={{coord|23|40|0|N|87|13|33|E}} | label-pos25=left|label25=ECL Kenda |labela25= Area Office |numbered25=0| mark-title25=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size25=12| shape-color25=#AA6666
|mark-coord26={{coord|23|40|44|N|86|57|9|E}} | label-pos26=right|label-color26=#800000| label26=Asansol | numbered26=MC| mark-title26=[[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] (MC)|shape-color26=#800000
|mark-coord27={{coord|23|37|12|N|87|7|48|E}} | label-pos27=left|label27=Raniganj | numbered27=N| mark-title27= [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] (N)|shape-color27=#C42222
|mark-coord28={{coord|23|42|50|N|87|4|48|E}} | label-pos28=left|label28=Jamuria | numbered28=N| mark-title28= ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ (N)|shape-color28=#C42222
|mark-coord29={{coord|23.612489|87.032854}}| label29=ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=28| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none
|mark-coord30={{coord|23.749367|87.157333}}| label30=ᱚᱡᱚᱭ ᱜᱟᱰᱟ| label-color30 = #77A1CB| label-angle30=0| label-pos30=right| label-size30=10| mark-size30=0| mark-title30 =none}}
===ᱴᱷᱟᱶ===
ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ {{Coord|23.7|N|87.08|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱫᱚ ᱑᱑᱑ ᱢᱤᱴᱟᱨ (᱓᱖᱔ ᱯᱷᱤᱴ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱩᱨᱼᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱟᱢᱟᱞᱟ ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ ᱠᱚ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱩᱬ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱮᱬᱦᱮᱫ ᱟᱨ ᱥᱤᱢᱮᱱᱴ ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱥᱤᱝᱜᱟᱨᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱜᱟᱰᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱓᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱤᱞᱤᱧᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱚ ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱤᱠᱨᱟ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱚ ᱴᱚᱯᱥᱤ ᱟᱨ ᱟᱱᱰᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ [[ᱫᱟᱢᱚᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ|ᱫᱟᱢᱚᱫᱚᱨ]] ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱤᱭᱟ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>Chattopadhyay, Akkori, p34</ref>
ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ ᱥᱚᱢᱤᱛᱤ ᱨᱮ ᱟᱹᱛᱩ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ: ᱪᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟ, ᱢᱚᱫᱚᱱᱛᱚᱨ, ᱦᱤᱡᱳᱞᱜᱳᱲᱟ, ᱪᱤᱱᱪᱩᱨᱤᱭᱟ, ᱥᱭᱟᱢᱞᱟ, ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨᱯᱩᱨ, ᱰᱳᱵᱽᱨᱟᱱᱟ, ᱠᱮᱱᱫᱟ, ᱯᱟᱨᱥᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱴᱚᱯᱥᱤ ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.bardhaman.gov.in/collect/dprd/prodhan.pdf | title =List of Pradhan of Gram Panchayats, District: Bardhaman | publisher = Government of West Bengal| access-date = 2009-08-29 }}</ref>
===ᱥᱚᱦᱚᱨᱤᱭᱟ.===
᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱡᱚᱜᱚ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱘᱓.᱓᱐% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱑᱖.᱖᱗% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Burdwan |work = Table 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 4 September 2018 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱒᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ (᱑+ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ) ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
===ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ===
᱓ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱑᱕ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱜᱟᱡᱮᱴ ᱱᱳᱴᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱩᱞᱴᱤ, [[ᱨᱟᱹᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱟᱨ ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=2015notification>{{cite web | url = https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | title = The Kolkata Gazette | work = Notification No. 335/MA/O/C-4/1M-36/2014 dated 3 June 2015 | publisher = Department of Municipal Affairs, Government of West Bengal | access-date = 9 March 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170312033552/https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | archive-date = 12 March 2017 | url-status = dead }}</ref>
===ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ===
ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱙᱖ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱟᱨ<sup>᱒</sup> ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱛᱮ ᱴᱚᱯᱟᱨ ᱮᱥᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱫᱚ ᱓᱑᱐,᱐᱐᱐ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name=handbook2014>{{cite web | url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook | title = District Statistical Handbook 2014 Bardhaman | work = Tables 2.1, 2.2 | publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal | access-date = 23 September 2018 | archive-date = 21 January 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web| url = http://asansoldurgapurpolice.in/# |title = Asansol Durgapur Police Commissionerate |work = Find your police station | publisher= Asansol Durgapur Police | access-date = 18 February 2017}}</ref>
==ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ==
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱔᱙,᱒᱒᱐ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱗᱗,᱓᱗᱙ (᱕᱒%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱗᱑,᱘᱔᱑ (᱔᱘%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱖ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱙,᱕᱒᱖ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱙᱒,᱙᱓᱐ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (᱖ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱘᱖.᱙᱑%) ᱾<ref>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census - Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 10 March 2017 }}</ref>
᱒᱐᱐᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ,<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher= Census Commission of India}}</ref> ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱒᱙,᱔᱕᱖ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱨᱮ ᱕᱓% ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱔᱗% ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱕᱘% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱕᱙.᱕% ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱜᱮᱭᱟ: ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱜ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱫᱚ ᱖᱗% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱫᱚ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱫᱚ ᱔᱗% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮ ᱑᱔% ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱖ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾
==ᱦᱮᱡ ᱥᱮᱱ==
{{ᱟᱱᱰᱟᱞ–ᱥᱟᱱᱛᱷᱤᱭᱟ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ|collapse=yes}}
ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱞ ᱴᱨᱮᱠ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ: [[ᱟᱱᱰᱟᱞ, ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱟᱱᱰᱟᱞ]]-ᱥᱳᱱᱟᱪᱟᱨᱟ-ᱛᱟᱯᱥᱤ-ᱤᱠᱨᱟ-ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ-ᱵᱟᱨᱟᱵᱚᱱᱤ-ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟ-ᱥᱤᱛᱟᱹᱨᱟᱢᱯᱩᱨ ᱾<ref>[http://www.drmasn.gov.in/ Eastern Railway – Asansol Division] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070831124809/http://www.drmasn.gov.in/ |date=2007-08-31 }} See Schematic Diagram under the heading ‘About Us’</ref>
ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱦᱮᱡ ᱥᱮᱱ ᱵᱟᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ-ᱨᱟᱹᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱰᱟᱦᱟᱨ, ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ-ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱟᱨ ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ-ᱦᱚᱨᱤᱯᱩᱨ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾
ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱥᱮᱛᱟᱜ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱵᱟᱥ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱩᱵ ᱛᱮ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱩᱣᱟᱲᱚᱜᱼᱟ ᱾
==ᱥᱮᱪᱮᱫ==
ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮ ᱓᱙ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱨᱟᱭᱢᱮᱨᱤ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱩᱥᱩᱞ ᱯᱨᱟᱭᱢᱮᱨᱤ, ᱟᱨᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱯᱮᱭᱟ ᱩᱥᱩᱞ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>[http://bardhaman.gov.in/education/schudir.asp 7th All-India School Education Survey 2003] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927042635/http://bardhaman.gov.in/education/schudir.asp |date=2007-09-27 }}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
* {{Wikivoyage-inline|ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ}}
{{ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱨᱮ ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ ᱠᱚ]]
32t6t158cyvkah805v20uenf1in08wp
ᱯᱳᱞᱟᱣ
0
29086
192198
158434
2026-05-21T16:50:22Z
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗
1744
192198
wikitext
text/x-wiki
[[File:Arroz enjoyado - Morasa Poló.JPG|thumb|left|*ᱞᱟᱨᱥᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ*]]
ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ (US: /ˈpiːlɑːf/), ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱵᱟᱝᱠᱷᱟᱱ ᱯᱤᱞᱟᱣ (UK: /ˈpiːlaʊ, piːˈlaʊ/) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱠᱟ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱡᱤ, ᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱫᱚ, ᱢᱤᱫ ᱜᱩᱦᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱟᱠᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱥᱮ ᱥᱮ ᱢᱚᱥᱞᱟ ᱛᱮ ᱞᱚᱞᱚ ᱫᱟᱜᱽ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ , ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱡᱮᱞᱠᱟ ᱩᱛᱩ ᱛᱮᱭᱟᱜ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱵᱟᱝᱠᱷᱟᱱ ᱡᱤᱞ,ᱟᱨ ᱤᱥᱤᱱ ᱟᱱᱟᱡᱽ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱴᱮᱠᱱᱤᱠ ᱠᱚ ᱵᱮᱣᱦᱟᱨᱟ ᱚᱠᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱝ ᱞᱟᱴᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱟᱵᱟᱥᱤᱰ ᱠᱮᱞᱤᱯᱷᱮᱴ ᱚᱠᱛᱮ ᱨᱮ ᱫᱟᱠᱟ ᱤᱥᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱯᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱨᱤᱥ ᱦᱟᱵᱤᱡ ᱟᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾ᱵᱷᱟᱞᱮᱱᱥᱤᱭᱟ (ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ) ᱯᱟᱭᱮᱞᱞᱟ, ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱤᱞᱟᱣ ᱥᱮ ᱯᱩᱞᱟᱣ, ᱟᱨ ᱵᱤᱨᱭᱟᱱᱤ, ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾
ᱯᱤᱞᱟᱯ ᱟᱨ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱯᱩᱨᱩᱵ, ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ, ᱵᱟᱞᱠᱟᱱ, ᱠᱟᱨᱤᱵᱤᱭᱟᱱ, ᱫᱟᱹᱠᱷᱤᱱ ᱠᱚᱠᱮᱥᱤᱭᱟᱱ, ᱛᱟᱞᱟ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ, ᱯᱩᱨᱩᱵ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ, ᱯᱩᱨᱩᱵ ᱤᱭᱩᱨᱳᱯ, ᱞᱮᱴᱤᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ, ᱥᱟᱢᱩᱫᱽ ᱫᱟᱹᱠᱷᱤᱱ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ, ᱟᱨ ᱫᱟᱹᱠᱷᱤᱱ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱜᱮᱭᱟ; ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱥᱴᱮᱯᱞ ᱰᱤᱥ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚᱣᱟ ᱾
<gallery class="center" widths="180px" heights="145px" caption="ᱫᱟᱠᱟ ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ examples from ᱟᱢᱟᱨᱵᱟᱭᱡᱟᱱ">
File:Aş və salat.JPG|[[Azerbaijani cuisine|ᱟᱢᱟᱨᱵᱟᱭᱡᱟᱱᱤ]] ᱯᱩᱞᱟᱵᱽ ᱥᱟᱣ''ᱠᱟᱡᱢᱟᱠ'' (ᱯᱟᱨᱥᱤᱭᱟᱱ ᱛᱮ ᱫᱚ ''[[ᱛᱟᱦᱫᱤᱜ]]''), ᱥᱟᱣ ᱛᱮ [[ᱪᱳᱵᱟᱱ ᱥᱟᱞᱟᱫ]]
</gallery>
==ᱱᱟᱜᱟᱢ==
ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱦᱟᱵᱤᱡ ᱦᱩᱨᱩ ᱪᱟᱥ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱵᱵᱟᱥᱤᱰ ᱠᱷᱤᱞᱟᱯᱷᱚ ᱚᱠᱛᱮ ᱜᱮ ᱫᱟᱠᱟ ᱤᱥᱤᱱ ᱦᱚᱨᱟ ᱫᱚ ᱥᱯᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱦᱟᱵᱤᱡ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱟᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱾ ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱯᱟᱭᱮᱞᱞᱟ, ᱟᱨ ᱫᱟᱹᱠᱷᱤᱱ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱯᱤᱞᱟᱣ ᱵᱟᱝᱠᱷᱟᱱ ᱯᱩᱞᱟᱣ,ᱟᱨ ᱵᱤᱨᱭᱟᱱᱤ, ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾
[[File:Zafrani Pulao.jpg|thumb|upright|left|ᱡᱟᱯᱷᱨᱟᱱᱤ ᱪᱤᱠᱮᱱ ᱯᱩᱞᱟᱣ, ᱠᱟᱨᱟᱪᱤ, ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]]
ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱮ. ᱴᱤ. ᱟᱪᱟᱭᱟ ᱟᱜ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱚᱦᱟᱠᱟᱵᱭᱟ ᱢᱟᱦᱟᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱟᱠᱟ ᱟᱨ ᱡᱤᱞ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱤᱥᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱨᱦᱚᱸ, ᱟᱪᱟᱭᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, "ᱯᱩᱞᱟᱣ" ᱥᱮ "ᱯᱟᱞᱞᱟᱣ" ᱫᱚ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱥᱟᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱭᱟᱡᱱᱟᱵᱟᱞᱠᱭᱟ ᱥᱢᱨᱤᱛᱤ ᱨᱮ ᱫᱟᱠᱟ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ, ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ Colleen Taylor Sen ᱟᱨ Charles Perry, ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱤᱫᱷᱟᱹᱨᱤ Ashis Nandy ᱟᱜ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱵᱟᱱᱩᱜ-ᱟ, ᱚᱠᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱲᱮ ᱡᱩᱜᱽ ᱨᱮ ᱛᱟᱞᱟ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜ-ᱟ᱾
ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱜᱮ ᱫᱟ ᱟᱞᱮᱠᱡᱟᱱᱰᱟᱨ ᱜᱨᱮᱴ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ, ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱦᱟ, 4th century BCE ᱨᱮ, ᱵᱮᱠᱴᱨᱤᱭᱟᱱ ᱟᱨ ᱥᱚᱜᱽᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱡᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱮᱥ ᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱥᱤᱯᱟᱹᱦᱤ ᱠᱚ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱥᱤᱰᱚᱱᱤ ᱨᱮ ᱨᱮᱥᱤᱯᱤ ᱠᱚ ᱟᱹᱜᱩ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱞᱮᱠᱡᱟᱱᱰᱟᱨ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱨᱠᱟᱱᱰ ᱥᱟᱶ ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱞᱮᱫᱟ; ᱮᱱᱛᱮᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱟᱨᱴ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱱ ᱵᱚᱨᱰᱢᱮᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱯᱚᱠᱨᱟᱭᱯᱷᱟᱞ ᱠᱚ ᱢᱚᱱᱮ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱜᱮ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱯᱤᱞᱟᱯ ᱫᱚ ᱵᱟᱭᱡᱟᱱᱴᱟᱭᱤᱱ ᱥᱟᱢᱛᱨᱟᱢ ᱟᱨ ᱵᱷᱮᱱᱤᱥ ᱜᱚᱲᱚ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱚᱢ ᱞᱮᱫᱟ᱾
ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱚ ᱜᱮᱞ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ(Persian) ᱯᱚᱸᱰᱤᱛ ᱟᱵᱤᱥᱮᱱᱟ (ᱤᱵᱚᱱᱮ ᱥᱤᱱᱟ) ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱪᱤᱠᱤᱛᱥᱟ ᱵᱤᱜᱽᱭᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱤᱵᱚᱱᱮ ᱥᱤᱱᱟ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱨᱮᱱ "ᱵᱟᱵᱟ" ᱠᱚ ᱢᱚᱱᱮᱭᱟ᱾ ᱢᱤᱫ ᱜᱮᱞ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱟᱵ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱨᱮ ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱛᱨᱟᱹᱣ ᱵᱮᱣᱦᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱟᱫᱚᱢ ᱫᱚ ᱯᱷᱩᱞᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱟᱫᱚᱢ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱨᱤᱪ ᱫᱟᱱᱟ ᱠᱮᱠᱟ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱫᱚᱨᱠᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱟᱣ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱴᱷᱟ ᱛᱟᱦᱮᱱᱢᱟ᱾
ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱥᱚᱨᱥ ᱫᱚ ᱑᱗ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱯᱷᱚᱨ ᱢᱚᱞᱞᱟ ᱥᱟᱫᱨᱟ ᱦᱚᱨᱮ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾
[[File:Bukhari Meal - Pilaf.jpg|thumb|ᱵᱩᱠᱷᱟᱨᱤ (ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ) ᱥᱟᱣᱫᱤ ᱟᱨᱟᱵᱤᱭᱟ]]
ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱥᱮ ᱯᱤᱞᱟᱣ ᱫᱚ ᱯᱟᱨᱥᱤᱭᱟᱱᱥ, ᱟᱨᱟᱵᱥ, ᱛᱩᱨᱠᱥ ᱟᱨ ᱟᱨᱢᱮᱱᱤᱭᱟᱱᱥ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱟᱨ ᱱᱟᱶᱟ ᱩᱭᱦᱟᱹᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱤᱰᱤᱞ ᱯᱩᱨᱩᱵ ᱟᱨ ᱴᱨᱟᱱᱥᱠᱚᱠᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱯᱚᱨᱤᱱᱚᱛᱚᱭᱮᱱᱟ ᱾
ᱥᱚᱵᱷᱤᱭᱮᱛ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱛᱟᱞᱟ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱥᱚᱵᱷᱤᱭᱮᱛ ᱜᱚᱲᱚ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱥᱚᱵᱷᱤᱭᱮᱛ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱤᱥ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ᱾
==ᱛᱮᱭᱟᱨ==
ᱟᱫᱚᱢ ᱫᱟᱠᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱥᱢᱚᱴᱤ ᱪᱟᱶᱞᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱚ ᱟᱞᱜᱟ ᱜᱮᱭᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱫᱟᱠᱟ ᱫᱚ "ᱦᱟᱞᱠᱟ, ᱯᱷᱩᱞᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ" ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ, ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱫᱟᱱᱟ ᱪᱟᱶᱞᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱪᱟᱶᱞᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱩᱸᱰ ᱵᱷᱟᱵ ᱚᱪᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱟᱦᱟᱨᱮ ᱵᱮᱥ ᱛᱮ ᱟᱨᱩᱵᱽ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱫᱟᱜᱽ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱥᱴᱚᱠ ᱨᱮ ᱤᱥᱤᱱ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱛᱮ ᱵᱷᱟᱹᱡᱤ ᱯᱤᱭᱟᱡᱽ ᱟᱨ ᱥᱚᱱᱫᱷᱟᱨ ᱜᱮ ᱥᱚᱸ ᱟᱱ ᱢᱚᱥᱞᱟ ᱢᱮᱞᱮᱠᱟ ᱮᱞᱟᱡ ᱛᱮᱡᱞᱟᱛᱟ ᱟᱨ ᱫᱟᱨᱪᱤᱱᱤ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾
[[File:Jarda_Pulao_(23411150413).jpg|thumb|right|[[Bengali cuisine|ᱵᱟᱝᱜᱟᱞᱤ ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ]] ᱢᱤᱥᱴᱤ ᱯᱳᱞᱟᱶ . Often known as "''ᱵᱟᱥᱚᱱᱛᱤ ᱯᱳᱞᱟᱶ''"]]
ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱫᱚ ᱡᱤᱞ ᱥᱮ ᱥᱚᱵᱡᱤ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱛᱩᱨᱠᱤ ᱛᱮ ᱥᱟᱰᱮ/ᱥᱟᱫᱮ ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ, ᱯᱟᱨᱥᱤᱭᱟᱱ ᱛᱮ ᱪᱮᱞᱳ ᱟᱨ ᱟᱨᱟᱵᱤ ᱛᱮ ᱨᱩᱡᱽ ᱢᱩᱯᱷᱟᱞᱯᱷᱟᱞ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱫᱟᱠᱟ ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱨᱚᱝ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱮᱥᱚᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱫᱟᱠᱟ ᱫᱚ ᱞᱚᱞᱚ ᱤᱛᱤᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱥᱟᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱨ ᱤᱥᱤᱱ ᱛᱚᱨᱚᱞ(Cooking Liquid) ᱢᱮᱥᱟᱭ ᱞᱟᱦᱟᱨᱮ ᱛᱷᱚᱲᱟ ᱜᱟᱱ ᱦᱤᱞᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱤᱛᱤᱞ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱥᱤᱯᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨ ᱡᱤᱫ ᱨᱮᱥᱤᱯᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱫᱟᱠᱟ ᱤᱥᱤᱱ ᱦᱚᱨᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱵᱨᱚᱬ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱫᱟᱠᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱞᱚᱦᱚᱫ ᱟᱨ ᱩᱰᱩᱝ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱫᱩᱨᱫᱩᱨᱤᱼᱟ᱾
dvqy453872y1rth773c4lhqsnm7tlq8
192199
192198
2026-05-21T16:50:36Z
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗
1744
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱯᱳᱞᱟᱣ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ
192198
wikitext
text/x-wiki
[[File:Arroz enjoyado - Morasa Poló.JPG|thumb|left|*ᱞᱟᱨᱥᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ*]]
ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ (US: /ˈpiːlɑːf/), ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱵᱟᱝᱠᱷᱟᱱ ᱯᱤᱞᱟᱣ (UK: /ˈpiːlaʊ, piːˈlaʊ/) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱠᱟ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱡᱤ, ᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱫᱚ, ᱢᱤᱫ ᱜᱩᱦᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱟᱠᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱥᱮ ᱥᱮ ᱢᱚᱥᱞᱟ ᱛᱮ ᱞᱚᱞᱚ ᱫᱟᱜᱽ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ , ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱡᱮᱞᱠᱟ ᱩᱛᱩ ᱛᱮᱭᱟᱜ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱵᱟᱝᱠᱷᱟᱱ ᱡᱤᱞ,ᱟᱨ ᱤᱥᱤᱱ ᱟᱱᱟᱡᱽ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱴᱮᱠᱱᱤᱠ ᱠᱚ ᱵᱮᱣᱦᱟᱨᱟ ᱚᱠᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱝ ᱞᱟᱴᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱟᱵᱟᱥᱤᱰ ᱠᱮᱞᱤᱯᱷᱮᱴ ᱚᱠᱛᱮ ᱨᱮ ᱫᱟᱠᱟ ᱤᱥᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱯᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱨᱤᱥ ᱦᱟᱵᱤᱡ ᱟᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾ᱵᱷᱟᱞᱮᱱᱥᱤᱭᱟ (ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ) ᱯᱟᱭᱮᱞᱞᱟ, ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱤᱞᱟᱣ ᱥᱮ ᱯᱩᱞᱟᱣ, ᱟᱨ ᱵᱤᱨᱭᱟᱱᱤ, ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾
ᱯᱤᱞᱟᱯ ᱟᱨ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱯᱩᱨᱩᱵ, ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ, ᱵᱟᱞᱠᱟᱱ, ᱠᱟᱨᱤᱵᱤᱭᱟᱱ, ᱫᱟᱹᱠᱷᱤᱱ ᱠᱚᱠᱮᱥᱤᱭᱟᱱ, ᱛᱟᱞᱟ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ, ᱯᱩᱨᱩᱵ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ, ᱯᱩᱨᱩᱵ ᱤᱭᱩᱨᱳᱯ, ᱞᱮᱴᱤᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ, ᱥᱟᱢᱩᱫᱽ ᱫᱟᱹᱠᱷᱤᱱ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ, ᱟᱨ ᱫᱟᱹᱠᱷᱤᱱ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱜᱮᱭᱟ; ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱥᱴᱮᱯᱞ ᱰᱤᱥ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚᱣᱟ ᱾
<gallery class="center" widths="180px" heights="145px" caption="ᱫᱟᱠᱟ ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ examples from ᱟᱢᱟᱨᱵᱟᱭᱡᱟᱱ">
File:Aş və salat.JPG|[[Azerbaijani cuisine|ᱟᱢᱟᱨᱵᱟᱭᱡᱟᱱᱤ]] ᱯᱩᱞᱟᱵᱽ ᱥᱟᱣ''ᱠᱟᱡᱢᱟᱠ'' (ᱯᱟᱨᱥᱤᱭᱟᱱ ᱛᱮ ᱫᱚ ''[[ᱛᱟᱦᱫᱤᱜ]]''), ᱥᱟᱣ ᱛᱮ [[ᱪᱳᱵᱟᱱ ᱥᱟᱞᱟᱫ]]
</gallery>
==ᱱᱟᱜᱟᱢ==
ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱦᱟᱵᱤᱡ ᱦᱩᱨᱩ ᱪᱟᱥ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱵᱵᱟᱥᱤᱰ ᱠᱷᱤᱞᱟᱯᱷᱚ ᱚᱠᱛᱮ ᱜᱮ ᱫᱟᱠᱟ ᱤᱥᱤᱱ ᱦᱚᱨᱟ ᱫᱚ ᱥᱯᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱦᱟᱵᱤᱡ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱟᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱾ ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱯᱟᱭᱮᱞᱞᱟ, ᱟᱨ ᱫᱟᱹᱠᱷᱤᱱ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱯᱤᱞᱟᱣ ᱵᱟᱝᱠᱷᱟᱱ ᱯᱩᱞᱟᱣ,ᱟᱨ ᱵᱤᱨᱭᱟᱱᱤ, ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾
[[File:Zafrani Pulao.jpg|thumb|upright|left|ᱡᱟᱯᱷᱨᱟᱱᱤ ᱪᱤᱠᱮᱱ ᱯᱩᱞᱟᱣ, ᱠᱟᱨᱟᱪᱤ, ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]]
ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱮ. ᱴᱤ. ᱟᱪᱟᱭᱟ ᱟᱜ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱚᱦᱟᱠᱟᱵᱭᱟ ᱢᱟᱦᱟᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱟᱠᱟ ᱟᱨ ᱡᱤᱞ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱤᱥᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱨᱦᱚᱸ, ᱟᱪᱟᱭᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, "ᱯᱩᱞᱟᱣ" ᱥᱮ "ᱯᱟᱞᱞᱟᱣ" ᱫᱚ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱥᱟᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱭᱟᱡᱱᱟᱵᱟᱞᱠᱭᱟ ᱥᱢᱨᱤᱛᱤ ᱨᱮ ᱫᱟᱠᱟ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ, ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ Colleen Taylor Sen ᱟᱨ Charles Perry, ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱤᱫᱷᱟᱹᱨᱤ Ashis Nandy ᱟᱜ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱵᱟᱱᱩᱜ-ᱟ, ᱚᱠᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱲᱮ ᱡᱩᱜᱽ ᱨᱮ ᱛᱟᱞᱟ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜ-ᱟ᱾
ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱜᱮ ᱫᱟ ᱟᱞᱮᱠᱡᱟᱱᱰᱟᱨ ᱜᱨᱮᱴ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ, ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱦᱟ, 4th century BCE ᱨᱮ, ᱵᱮᱠᱴᱨᱤᱭᱟᱱ ᱟᱨ ᱥᱚᱜᱽᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱡᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱮᱥ ᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱥᱤᱯᱟᱹᱦᱤ ᱠᱚ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱥᱤᱰᱚᱱᱤ ᱨᱮ ᱨᱮᱥᱤᱯᱤ ᱠᱚ ᱟᱹᱜᱩ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱞᱮᱠᱡᱟᱱᱰᱟᱨ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱨᱠᱟᱱᱰ ᱥᱟᱶ ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱞᱮᱫᱟ; ᱮᱱᱛᱮᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱟᱨᱴ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱱ ᱵᱚᱨᱰᱢᱮᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱯᱚᱠᱨᱟᱭᱯᱷᱟᱞ ᱠᱚ ᱢᱚᱱᱮ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱜᱮ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱯᱤᱞᱟᱯ ᱫᱚ ᱵᱟᱭᱡᱟᱱᱴᱟᱭᱤᱱ ᱥᱟᱢᱛᱨᱟᱢ ᱟᱨ ᱵᱷᱮᱱᱤᱥ ᱜᱚᱲᱚ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱚᱢ ᱞᱮᱫᱟ᱾
ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱚ ᱜᱮᱞ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ(Persian) ᱯᱚᱸᱰᱤᱛ ᱟᱵᱤᱥᱮᱱᱟ (ᱤᱵᱚᱱᱮ ᱥᱤᱱᱟ) ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱪᱤᱠᱤᱛᱥᱟ ᱵᱤᱜᱽᱭᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱤᱵᱚᱱᱮ ᱥᱤᱱᱟ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱨᱮᱱ "ᱵᱟᱵᱟ" ᱠᱚ ᱢᱚᱱᱮᱭᱟ᱾ ᱢᱤᱫ ᱜᱮᱞ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱟᱵ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱨᱮ ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱛᱨᱟᱹᱣ ᱵᱮᱣᱦᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱟᱫᱚᱢ ᱫᱚ ᱯᱷᱩᱞᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱟᱫᱚᱢ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱨᱤᱪ ᱫᱟᱱᱟ ᱠᱮᱠᱟ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱫᱚᱨᱠᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱟᱣ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱴᱷᱟ ᱛᱟᱦᱮᱱᱢᱟ᱾
ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱥᱚᱨᱥ ᱫᱚ ᱑᱗ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱯᱷᱚᱨ ᱢᱚᱞᱞᱟ ᱥᱟᱫᱨᱟ ᱦᱚᱨᱮ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾
[[File:Bukhari Meal - Pilaf.jpg|thumb|ᱵᱩᱠᱷᱟᱨᱤ (ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ) ᱥᱟᱣᱫᱤ ᱟᱨᱟᱵᱤᱭᱟ]]
ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱥᱮ ᱯᱤᱞᱟᱣ ᱫᱚ ᱯᱟᱨᱥᱤᱭᱟᱱᱥ, ᱟᱨᱟᱵᱥ, ᱛᱩᱨᱠᱥ ᱟᱨ ᱟᱨᱢᱮᱱᱤᱭᱟᱱᱥ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱟᱨ ᱱᱟᱶᱟ ᱩᱭᱦᱟᱹᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱤᱰᱤᱞ ᱯᱩᱨᱩᱵ ᱟᱨ ᱴᱨᱟᱱᱥᱠᱚᱠᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱯᱚᱨᱤᱱᱚᱛᱚᱭᱮᱱᱟ ᱾
ᱥᱚᱵᱷᱤᱭᱮᱛ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱛᱟᱞᱟ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱥᱚᱵᱷᱤᱭᱮᱛ ᱜᱚᱲᱚ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱥᱚᱵᱷᱤᱭᱮᱛ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱤᱥ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ᱾
==ᱛᱮᱭᱟᱨ==
ᱟᱫᱚᱢ ᱫᱟᱠᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱥᱢᱚᱴᱤ ᱪᱟᱶᱞᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱚ ᱟᱞᱜᱟ ᱜᱮᱭᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱫᱟᱠᱟ ᱫᱚ "ᱦᱟᱞᱠᱟ, ᱯᱷᱩᱞᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ" ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ, ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱫᱟᱱᱟ ᱪᱟᱶᱞᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱪᱟᱶᱞᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱩᱸᱰ ᱵᱷᱟᱵ ᱚᱪᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱟᱦᱟᱨᱮ ᱵᱮᱥ ᱛᱮ ᱟᱨᱩᱵᱽ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱫᱟᱜᱽ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱥᱴᱚᱠ ᱨᱮ ᱤᱥᱤᱱ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱛᱮ ᱵᱷᱟᱹᱡᱤ ᱯᱤᱭᱟᱡᱽ ᱟᱨ ᱥᱚᱱᱫᱷᱟᱨ ᱜᱮ ᱥᱚᱸ ᱟᱱ ᱢᱚᱥᱞᱟ ᱢᱮᱞᱮᱠᱟ ᱮᱞᱟᱡ ᱛᱮᱡᱞᱟᱛᱟ ᱟᱨ ᱫᱟᱨᱪᱤᱱᱤ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾
[[File:Jarda_Pulao_(23411150413).jpg|thumb|right|[[Bengali cuisine|ᱵᱟᱝᱜᱟᱞᱤ ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ]] ᱢᱤᱥᱴᱤ ᱯᱳᱞᱟᱶ . Often known as "''ᱵᱟᱥᱚᱱᱛᱤ ᱯᱳᱞᱟᱶ''"]]
ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱫᱚ ᱡᱤᱞ ᱥᱮ ᱥᱚᱵᱡᱤ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱛᱩᱨᱠᱤ ᱛᱮ ᱥᱟᱰᱮ/ᱥᱟᱫᱮ ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ, ᱯᱟᱨᱥᱤᱭᱟᱱ ᱛᱮ ᱪᱮᱞᱳ ᱟᱨ ᱟᱨᱟᱵᱤ ᱛᱮ ᱨᱩᱡᱽ ᱢᱩᱯᱷᱟᱞᱯᱷᱟᱞ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱫᱟᱠᱟ ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱨᱚᱝ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱮᱥᱚᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ ᱫᱟᱠᱟ ᱫᱚ ᱞᱚᱞᱚ ᱤᱛᱤᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱥᱟᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱨ ᱤᱥᱤᱱ ᱛᱚᱨᱚᱞ(Cooking Liquid) ᱢᱮᱥᱟᱭ ᱞᱟᱦᱟᱨᱮ ᱛᱷᱚᱲᱟ ᱜᱟᱱ ᱦᱤᱞᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱤᱛᱤᱞ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱥᱤᱯᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨ ᱡᱤᱫ ᱨᱮᱥᱤᱯᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱫᱟᱠᱟ ᱤᱥᱤᱱ ᱦᱚᱨᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱵᱨᱚᱬ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱫᱟᱠᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱞᱚᱦᱚᱫ ᱟᱨ ᱩᱰᱩᱝ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱫᱩᱨᱫᱩᱨᱤᱼᱟ᱾
dvqy453872y1rth773c4lhqsnm7tlq8
ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱯᱳᱞᱟᱣ
1
29088
192201
158435
2026-05-21T16:50:36Z
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗
1744
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱯᱳᱞᱟᱣ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ
158435
wikitext
text/x-wiki
{{ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱒᱐᱒᱔}}
k1xi2ys8r0pw8jrhim9js1r1xiuai9q
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:PK2
2
33888
192218
184089
2026-05-22T06:22:20Z
PK2
3411
add user pages for new Wikipedia editions
192218
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="font-size:85%"
|-
| [[User:PK2/sandbox|This]] is where my sandbox pages in different languages are
|}
;<div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto; font-size:85%">My user pages in different languages by language code</div>
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ A
|-
| [[:ab:User:PK2|User page]] in [[:en:Abkhaz language|Abkhaz]]<br />(code: <code>ab</code>)
| [[:ace:User:PK2|User page]] in [[:en:Acehnese language|Acehnese]]<br />(code: <code>ace</code>)
| [[:ady:User:PK2|User page]] in [[:en:Adyghe language|Adyghe]]<br />(code: <code>ady</code>)
| [[:af:User:PK2|User page]] in [[:en:Afrikaans|Afrikaans]]<br />(code: <code>af</code>)
| [[:als:User:PK2|User page]] in [[:en:Alemannic German|Alemannic German]]<br />(code: <code>als</code>)
| [[:alt:User:PK2|User page]] in [[:en:Southern Altai language|Southern Altai]]<br />(code: <code>alt</code>)
| [[:am:User:PK2|User page]] in [[:en:Amharic|Amharic]]<br />(code: <code>am</code>)
| [[:ami:User:PK2|User page]] in [[:en:Amis language|Amis]]<br />(code: <code>ami</code>)
| [[:an:User:PK2|User page]] in [[:en:Aragonese language|Aragonese]]<br />(code: <code>an</code>)
| [[:ang:User:PK2|User page]] in [[:en:Old English|Old English]]<br />(code: <code>ang</code>)
|-
| [[:ann:User:PK2|User page]] in [[:en:Obolo language|Obolo]]<br />(code: <code>ann</code>)
| [[:anp:User:PK2|User page]] in [[:en:Angika|Angika]]<br />(code: <code>anp</code>)
| [[:ar:User:PK2|User page]] in [[:en:Arabic|Arabic]]<br />(code: <code>ar</code>)
| [[:arc:User:PK2|User page]] in [[:en:Aramaic|Aramaic]] ([[:en:Syriac language|Syriac]])<br />(code: <code>arc</code>)
| [[:ary:User:PK2|User page]] in [[:en:Moroccan Arabic|Moroccan Arabic]]<br />(code: <code>ary</code>)
| [[:arz:User:PK2|User page]] in [[:en:Egyptian Arabic|Egyptian Arabic]]<br />(code: <code>arz</code>)
| [[:as:User:PK2|User page]] in [[:en:Assamese language|Assamese]]<br />(code: <code>as</code>)
| [[:ast:User:PK2|User page]] in [[:en:Asturleonese language|Asturleonese]] ([[:en:Asturian language|Asturian]])<br />(code: <code>ast</code>)
| [[:atj:User:PK2|User page]] in [[:en:Atikamekw language|Atikamekw]]<br />(code: <code>atj</code>)
| [[:av:User:PK2|User page]] in [[:en:Avar language|Avar]]<br />(code: <code>av</code>)
|-
| [[:avk:User:PK2|User page]] in [[:en:Kotava|Kotava]]<br />(code: <code>avk</code>)
| [[:awa:User:PK2|User page]] in [[:en:Awadhi language|Awadhi]]<br />(code: <code>awa</code>)
| [[:ay:User:PK2|User page]] in [[:en:Aymara language|Aymara]]<br />(code: <code>ay</code>)
| [[:az:User:PK2|User page]] in [[:en:Azerbaijani language|Azerbaijani]]<br />(code: <code>az</code>)
| [[:azb:User:PK2|User page]] in [[:en:Azerbaijani language#South Azerbaijani|South Azerbaijani]]<br />(code: <code>azb</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ B
|-
| [[:ba:User:PK2|User page]] in [[:en:Bashkir language|Bashkir]]<br />(code: <code>ba</code>)
| [[:ban:User:PK2|User page]] in [[:en:Balinese language|Balinese]]<br />(code: <code>ban</code>)
| [[:bar:User:PK2|User page]] in [[:en:Bavarian language|Bavarian]]<br />(code: <code>bar</code>)
| [[:bat-smg:User:PK2|User page]] in [[:en:Samogitian language|Samogitian]]<br />(code: <code>bat-smg</code>)
| [[:bbc:User:PK2|User page]] in [[:en:Toba Batak language|Toba Batak]]<br />(code: <code>bbc</code>)
| [[:bcl:User:PK2|User page]] in [[:en:Central Bikol|Central Bikol]]<br />(code: <code>bcl</code>)
| [[:bdr:User:PK2|User page]] in [[:en:Sama–Bajaw languages|West Coast Bajau]]<br />(code: <code>bdr</code>)
| [[:be:User:PK2|User page]] in [[:en:Belarusian language|Belarusian]]<br />(code: <code>be</code>)
| [[:be-tarask:User:PK2|User page]] in [[:en:Belarusian language|Belarusian]] ([[:en:Taraškievica|Taraškievica]])<br />(code: <code>be-tarask</code>)
| [[:bew:User:PK2|User page]] in [[:en:Betawi language|Betawi]]<br />(code: <code>bew</code>)
|-
| [[:bg:User:PK2|User page]] in [[:en:Bulgarian language|Bulgarian]]<br />(code: <code>bg</code>)
| [[:bh:User:PK2|User page]] in [[:en:Bihari languages|Bihari]] ([[:en:Bhojpuri language|Bhojpuri]])<br />(code: <code>bh</code>)
| [[:bi:User:PK2|User page]] in [[:en:Bislama|Bislama]]<br />(code: <code>bi</code>)
| [[:bjn:User:PK2|User page]] in [[:en:Banjarese language|Banjarese]]<br />(code: <code>bjn</code>)
| [[:blk:User:PK2|User page]] in [[:en:Pa'O language|Pa'O]]<br />(code: <code>blk</code>)
| [[:bm:User:PK2|User page]] in [[:en:Bambara language|Bambara]]<br />(code: <code>bm</code>)
| [[:bn:User:PK2|User page]] in [[:en:Bengali language|Bengali]]<br />(code: <code>bn</code>)
| [[:bo:User:PK2|User page]] in [[:en:Central Tibetan|Central Tibetan]] ([[:en:Lhasa Tibetan|Lhasa Tibetan]])<br />(code: <code>bo</code>)
| [[:bpy:User:PK2|User page]] in [[:en:Bishnupriya Manipuri|Bishnupriya Manipuri]]<br />(code: <code>bpy</code>)
| [[:br:User:PK2|User page]] in [[:en:Breton language|Breton]]<br />(code: <code>br</code>)
|-
| [[:bs:User:PK2|User page]] in [[:en:Bosnian language|Bosnian]]<br />(code: <code>bs</code>)
| [[:btm:User:PK2|User page]] in [[:en:Mandailing Batak language|Mandailing Batak]]<br />(code: <code>btm</code>)
| [[:bug:User:PK2|User page]] in [[:en:Buginese language|Buginese]]<br />(code: <code>bug</code>)
| [[:bxr:User:PK2|User page]] in [[:en:Buryat language|Buryat]] (Russia Buriat)<br />(code: <code>bxr</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ C
|-
| [[:ca:User:PK2|User page]] in [[:en:Catalan language|Catalan]]<br />(code: <code>ca</code>)
| [[:cbk-zam:User:PK2|User page]] in [[:en:Chavacano|Chavacano]] (Zamboanga)<br />(code: <code>cbk-zam</code>)
| [[:cdo:User:PK2|User page]] in [[:en:Eastern Min|Eastern Min]]<br />(code: <code>cdo</code>)
| [[:ce:User:PK2|User page]] in [[:en:Chechen language|Chechen]]<br />(code: <code>ce</code>)
| [[:ceb:User:PK2|User page]] in [[:en:Cebuano language|Cebuano]]<br />(code: <code>ceb</code>)
| [[:ch:User:PK2|User page]] in [[:en:Chamorro language|Chamorro]]<br />(code: <code>ch</code>)
| [[:chr:User:PK2|User page]] in [[:en:Cherokee language|Cherokee]]<br />(code: <code>chr</code>)
| [[:chy:User:PK2|User page]] in [[:en:Cheyenne language|Cheyenne]]<br />(code: <code>chy</code>)
|-
| [[:ckb:User:PK2|User page]] in [[:en:Kurdish language|Kurdish]] ([[:en:Sorani|Sorani]])<br />(code: <code>ckb</code>)
| [[:co:User:PK2|User page]] in [[:en:Corsican language|Corsican]]<br />(code: <code>co</code>)
| [[:crh:User:PK2|User page]] in [[:en:Crimean Tatar language|Crimean Tatar]]<br />(code: <code>crh</code>)
| [[:cs:User:PK2|User page]] in [[:en:Czech language|Czech]]<br />(code: <code>cs</code>)
| [[:csb:User:PK2|User page]] in [[:en:Kashubian language|Kashubian]]<br />(code: <code>csb</code>)
| [[:cu:User:PK2|User page]] in [[:en:Old Church Slavonic|Old Church Slavonic]]<br />(code: <code>cu</code>)
| [[:cv:User:PK2|User page]] in [[:en:Chuvash language|Chuvash]]<br />(code: <code>cv</code>)
| [[:cy:User:PK2|User page]] in [[:en:Welsh language|Welsh]]<br />(code: <code>cy</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ D
|-
| [[:da:User:PK2|User page]] in [[:en:Danish language|Danish]]<br />(code: <code>da</code>)
| [[:dag:User:PK2|User page]] in [[:en:Dagbani language|Dagbani]]<br />(code: <code>dag</code>)
| [[:de:User:PK2|User page]] in [[:en:German language|German]]<br />(code: <code>de</code>)
| [[:dga:User:PK2|User page]] in [[:en:Dagaare language|Dagaare]]<br />(code: <code>dga</code>)
| [[:din:User:PK2|User page]] in [[:en:Dinka language|Dinka]]<br />(code: <code>din</code>)
| [[:diq:User:PK2|User page]] in [[:en:Zaza language|Zaza]]<br />(code: <code>diq</code>)
| [[:dsb:User:PK2|User page]] in [[:en:Lower Sorbian language|Lower Sorbian]]<br />(code: <code>dsb</code>)
| [[:dtp:User:PK2|User page]] in [[:en:Dusun language|Dusun]]<br />(code: <code>dtp</code>)
| [[:dty:User:PK2|User page]] in [[:en:Doteli|Doteli]]<br />(code: <code>dty</code>)
| [[:dv:User:PK2|User page]] in [[:en:Maldivian language|Maldivian]]<br />(code: <code>dv</code>)
| [[:dz:User:PK2|User page]] in [[:en:Dzongkha|Dzongkha]]<br />(code: <code>dz</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ E
|-
| [[:ee:User:PK2|User page]] in [[:en:Ewe language|Ewe]]<br />(code: <code>ee</code>)
| [[:el:User:PK2|User page]] in [[:en:Greek language|Greek]]<br />(code: <code>el</code>)
| [[:eml:User:PK2|User page]] in [[:en:Emilian–Romagnol|Emilian–Romagnol]]<br />(code: <code>eml</code>)
| [[:en:User:PK2|User page]] in [[:en:English language|English]]<br />(code: <code>en</code>)
| [[:eo:User:PK2|User page]] in [[:en:Esperanto|Esperanto]]<br />(code: <code>eo</code>)
| [[:es:User:PK2|User page]] in [[:en:Spanish language|Spanish]]<br />(code: <code>es</code>)
| [[:et:User:PK2|User page]] in [[:en:Estonian language|Estonian]]<br />(code: <code>et</code>)
| [[:eu:User:PK2|User page]] in [[:en:Basque language|Basque]]<br />(code: <code>eu</code>)
| [[:ext:User:PK2|User page]] in [[:en:Extremaduran language|Extremaduran]]<br />(code: <code>ext</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ F
|-
| [[:fa:User:PK2|User page]] in [[:en:Persian language|Persian]]<br />(code: <code>fa</code>)
| [[:fat:User:PK2|User page]] in [[:en:Akan language|Akan]] ([[:en:Fante dialect|Fante]])<br />(code: <code>fat</code>)
| [[:ff:User:PK2|User page]] in [[:en:Fula language|Fula]]<br />(code: <code>ff</code>)
| [[:fi:User:PK2|User page]] in [[:en:Finnish language|Finnish]]<br />(code: <code>fi</code>)
| [[:fiu-vro:User:PK2|User page]] in [[:en:Võro language|Võro]]<br />(code: <code>fiu-vro</code>)
| [[:fj:User:PK2|User page]] in [[:en:Fijian language|Fijian]]<br />(code: <code>fj</code>)
| [[:fo:User:PK2|User page]] in [[:en:Faroese language|Faroese]]<br />(code: <code>fo</code>)
| [[:fon:User:PK2|User page]] in [[:en:Fon language|Fon]]<br />(code: <code>fon</code>)
| [[:fr:User:PK2|User page]] in [[:en:French language|French]]<br />(code: <code>fr</code>)
| [[:frp:User:PK2|User page]] in [[:en:Franco-Provençal|Franco-Provençal]]<br />(code: <code>frp</code>)
| [[:frr:User:PK2|User page]] in [[:en:North Frisian language|North Frisian]]<br />(code: <code>frr</code>)
| [[:fur:User:PK2|User page]] in [[:en:Friulian language|Friulian]]<br />(code: <code>fur</code>)
| [[:fy:User:PK2|User page]] in [[:en:West Frisian language|West Frisian]]<br />(code: <code>fy</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ G
|-
| [[:ga:User:PK2|User page]] in [[:en:Irish language|Irish]]<br />(code: <code>ga</code>)
| [[:gag:User:PK2|User page]] in [[:en:Gagauz language|Gagauz]]<br />(code: <code>gag</code>)
| [[:gan:User:PK2|User page]] in [[:en:Gan Chinese|Gan Chinese]]<br />(code: <code>gan</code>)
| [[:gcr:User:PK2|User page]] in [[:en:French Guianese Creole|French Guianese Creole]]<br />(code: <code>gcr</code>)
| [[:gd:User:PK2|User page]] in [[:en:Scottish Gaelic|Scottish Gaelic]]<br />(code: <code>gd</code>)
| [[:gl:User:PK2|User page]] in [[:en:Galician language|Galician]]<br />(code: <code>gl</code>)
| [[:glk:User:PK2|User page]] in [[:en:Gilaki language|Gilaki]]<br />(code: <code>glk</code>)
| [[:gn:User:PK2|User page]] in [[:en:Guarani language|Guarani]]<br />(code: <code>gn</code>)
| [[:gom:User:PK2|User page]] in [[:en:Konkani language|Konkani]] (Goan Konkani)<br />(code: <code>gom</code>)
|-
| [[:gor:User:PK2|User page]] in [[:en:Gorontalo language|Gorontalo]]<br />(code: <code>gor</code>)
| [[:got:User:PK2|User page]] in [[:en:Gothic language|Gothic]]<br />(code: <code>got</code>)
| [[:gpe:User:PK2|User page]] in [[:en:Ghanaian Pidgin English|Ghanaian Pidgin English]]<br />(code: <code>gpe</code>)
| [[:gu:User:PK2|User page]] in [[:en:Gujarati language|Gujarati]]<br />(code: <code>gu</code>)
| [[:guc:User:PK2|User page]] in [[:en:Wayuu language|Wayuu]]<br />(code: <code>guc</code>)
| [[:gur:User:PK2|User page]] in [[:en:Farefare language|Farefare]]<br />(code: <code>gur</code>)
| [[:guw:User:PK2|User page]] in [[:en:Gun language|Gun]]<br />(code: <code>guw</code>)
| [[:gv:User:PK2|User page]] in [[:en:Manx language|Manx]]<br />(code: <code>gv</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ H
|-
| [[:ha:User:PK2|User page]] in [[:en:Hausa language|Hausa]]<br />(code: <code>ha</code>)
| [[:hak:User:PK2|User page]] in [[:en:Hakka Chinese|Hakka Chinese]]<br />(code: <code>hak</code>)
| [[:haw:User:PK2|User page]] in [[:en:Hawaiian language|Hawaiian]]<br />(code: <code>haw</code>)
| [[:he:User:PK2|User page]] in [[:en:Hebrew language|Hebrew]]<br />(code: <code>he</code>)
| [[:hi:User:PK2|User page]] in [[:en:Hindi|Hindi]]<br />(code: <code>hi</code>)
| [[:hif:User:PK2|User page]] in [[:en:Fiji Hindi|Fiji Hindi]]<br />(code: <code>hif</code>)
| [[:hr:User:PK2|User page]] in [[:en:Croatian language|Croatian]]<br />(code: <code>hr</code>)
| [[:hsb:User:PK2|User page]] in [[:en:Upper Sorbian language|Upper Sorbian]]<br />(code: <code>hsb</code>)
| [[:ht:User:PK2|User page]] in [[:en:Haitian Creole|Haitian Creole]]<br />(code: <code>ht</code>)
| [[:hu:User:PK2|User page]] in [[:en:Hungarian language|Hungarian]]<br />(code: <code>hu</code>)
| [[:hy:User:PK2|User page]] in [[:en:Armenian language|Armenian]] ([[:en:Eastern Armenian|Eastern Armenian]])<br />(code: <code>hy</code>)
| [[:hyw:User:PK2|User page]] in [[:en:Western Armenian|Western Armenian]]<br />(code: <code>hyw</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ I
|-
| [[:ia:User:PK2|User page]] in [[:en:Interlingua|Interlingua]]<br />(code: <code>ia</code>)
| [[:iba:User:PK2|User page]] in [[:en:Iban language|Iban]]<br />(code: <code>iba</code>)
| [[:id:User:PK2|User page]] in [[:en:Indonesian language|Indonesian]]<br />(code: <code>id</code>)
| [[:ie:User:PK2|User page]] in [[:en:Interlingue|Interlingue]]<br />(code: <code>ie</code>)
| [[:ig:User:PK2|User page]] in [[:en:Igbo language|Igbo]]<br />(code: <code>ig</code>)
| [[:igl:User:PK2|User page]] in [[:en:Igala language|Igala]]<br />(code: <code>igl</code>)
| [[:ik:User:PK2|User page]] in [[:en:Iñupiaq language|Iñupiaq]]<br />(code: <code>ik</code>)
| [[:ilo:User:PK2|User page]] in [[:en:Ilocano language|Ilocano]]<br />(code: <code>ilo</code>)
| [[:inh:User:PK2|User page]] in [[:en:Ingush language|Ingush]]<br />(code: <code>inh</code>)
| [[:io:User:PK2|User page]] in [[:en:Ido|Ido]]<br />(code: <code>io</code>)
| [[:is:User:PK2|User page]] in [[:en:Icelandic language|Icelandic]]<br />(code: <code>is</code>)
| [[:it:User:PK2|User page]] in [[:en:Italian language|Italian]]<br />(code: <code>it</code>)
| [[:iu:User:PK2|User page]] in [[:en:Inuktitut|Inuktitut]]<br />(code: <code>iu</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ J
|-
| [[:ja:User:PK2|User page]] in [[:en:Japanese language|Japanese]]<br />(code: <code>ja</code>)
| [[:jam:User:PK2|User page]] in [[:en:Jamaican Patois|Jamaican Patois]]<br />(code: <code>jam</code>)
| [[:jbo:User:PK2|User page]] in [[:en:Lojban|Lojban]]<br />(code: <code>jbo</code>)
| [[:jv:User:PK2|User page]] in [[:en:Javanese language|Javanese]]<br />(code: <code>jv</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ K
|-
| [[:ka:User:PK2|User page]] in [[:en:Georgian language|Georgian]]<br />(code: <code>ka</code>)
| [[:kaa:User:PK2|User page]] in [[:en:Karakalpak language|Karakalpak]]<br />(code: <code>kaa</code>)
| [[:kab:User:PK2|User page]] in [[:en:Kabyle language|Kabyle]]<br />(code: <code>kab</code>)
| [[:kai:User:PK2|User page]] in [[:en:Karai-karai|Karai-karai]]<br />(code: <code>kai</code>)
| [[:kaj:User:PK2|User page]] in [[:en:Jju language|Jju]]<br />(code: <code>kaj</code>)
| [[:kbd:User:PK2|User page]] in [[:en:Kabardian language|Kabardian]]<br />(code: <code>kbd</code>)
| [[:kbp:User:PK2|User page]] in [[:en:Kabiye language|Kabiye]]<br />(code: <code>kbp</code>)
| [[:kcg:User:PK2|User page]] in [[:en:Tyap|Tyap]]<br />(code: <code>kcg</code>)
| [[:kg:User:PK2|User page]] in [[:en:Kongo language|Kongo]]<br />(code: <code>kg</code>)
| [[:kge:User:PK2|User page]] in [[:en:Komering language|Komering]]<br />(code: <code>kge</code>)
| [[:ki:User:PK2|User page]] in [[:en:Kikuyu language|Kikuyu]]<br />(code: <code>ki</code>)
| [[:kk:User:PK2|User page]] in [[:en:Kazakh language|Kazakh]]<br />(code: <code>kk</code>)
| [[:km:User:PK2|User page]] in [[:en:Khmer language|Khmer]]<br />(code: <code>km</code>)
|-
| [[:kn:User:PK2|User page]] in [[:en:Kannada|Kannada]]<br />(code: <code>kn</code>)
| [[:knc:User:PK2|User page]] in [[:en:Central Kanuri|Central Kanuri]]<br />(code: <code>knc</code>)
| [[:ko:User:PK2|User page]] in [[:en:Korean language|Korean]]<br />(code: <code>ko</code>)
| [[:koi:User:PK2|User page]] in [[:en:Komi-Permyak language|Komi-Permyak]]<br />(code: <code>koi</code>)
| [[:krc:User:PK2|User page]] in [[:en:Karachay-Balkar|Karachay-Balkar]]<br />(code: <code>krc</code>)
| [[:ks:User:PK2|User page]] in [[:en:Kashmiri language|Kashmiri]]<br />(code: <code>ks</code>)
| [[:ksh:User:PK2|User page]] in [[:en:Ripuarian language|Ripuarian]]<br />(code: <code>ksh</code>)
| [[:ku:User:PK2|User page]] in [[:en:Kurdish language|Kurdish]] ([[:en:Kurmanji|Kurmanji]])<br />(code: <code>ku</code>)
| [[:kus:User:PK2|User page]] in [[:en:Kusaal language|Kusaal]]<br />(code: <code>kus</code>)
| [[:kv:User:PK2|User page]] in [[:en:Komi language|Komi]]<br />(code: <code>kv</code>)
| [[:kw:User:PK2|User page]] in [[:en:Cornish language|Cornish]]<br />(code: <code>kw</code>)
| [[:ky:User:PK2|User page]] in [[:en:Kyrgyz language|Kyrgyz]]<br />(code: <code>ky</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ L
|-
| [[:la:User:PK2|User page]] in [[:en:Latin|Latin]]<br />(code: <code>la</code>)
| [[:lad:User:PK2|User page]] in [[:en:Judaeo-Spanish|Judaeo-Spanish]]<br />(code: <code>lad</code>)
| [[:lb:User:PK2|User page]] in [[:en:Luxembourgish|Luxembourgish]]<br />(code: <code>lb</code>)
| [[:lbe:User:PK2|User page]] in [[:en:Lak language|Lak]]<br />(code: <code>lbe</code>)
| [[:lez:User:PK2|User page]] in [[:en:Lezgian language|Lezgian]]<br />(code: <code>lez</code>)
| [[:lfn:User:PK2|User page]] in [[:en:Lingua Franca Nova|Lingua Franca Nova]]<br />(code: <code>lfn</code>)
| [[:lg:User:PK2|User page]] in [[:en:Luganda|Luganda]]<br />(code: <code>lg</code>)
| [[:li:User:PK2|User page]] in [[:en:Limburgish|Limburgish]]<br />(code: <code>li</code>)
|-
| [[:lij:User:PK2|User page]] in [[:en:Ligurian language|Ligurian]]<br />(code: <code>lij</code>)
| [[:lld:User:PK2|User page]] in [[:en:Ladin language|Ladin]]<br />(code: <code>lld</code>)
| [[:lmo:User:PK2|User page]] in [[:en:Lombard language|Lombard]]<br />(code: <code>lmo</code>)
| [[:ln:User:PK2|User page]] in [[:en:Lingala|Lingala]]<br />(code: <code>ln</code>)
| [[:lo:User:PK2|User page]] in [[:en:Lao language|Lao]]<br />(code: <code>lo</code>)
| [[:lt:User:PK2|User page]] in [[:en:Lithuanian language|Lithuanian]]<br />(code: <code>lt</code>)
| [[:ltg:User:PK2|User page]] in [[:en:Latgalian language|Latgalian]]<br />(code: <code>ltg</code>)
| [[:lv:User:PK2|User page]] in [[:en:Latvian language|Latvian]]<br />(code: <code>lv</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ M
|-
| [[:mad:User:PK2|User page]] in [[:en:Madurese language|Madurese]]<br />(code: <code>mad</code>)
| [[:mai:User:PK2|User page]] in [[:en:Maithili language|Maithili]]<br />(code: <code>mai</code>)
| [[:map-bms:User:PK2|User page]] in [[:en:Javanese language|Javanese]] ([[:en:Banyumasan dialect|Banyumasan]])<br />(code: <code>map-bms</code>)
| [[:mdf:User:PK2|User page]] in [[:en:Moksha language|Moksha]]<br />(code: <code>mdf</code>)
| [[:mg:User:PK2|User page]] in [[:en:Malagasy language|Malagasy]]<br />(code: <code>mg</code>)
| [[:mhr:User:PK2|User page]] in [[:en:Meadow Mari language|Meadow Mari]]<br />(code: <code>mhr</code>)
| [[:mi:User:PK2|User page]] in [[:en:Māori language|Māori]]<br />(code: <code>mi</code>)
| [[:min:User:PK2|User page]] in [[:en:Minangkabau language|Minangkabau]]<br />(code: <code>min</code>)
| [[:mk:User:PK2|User page]] in [[:en:Macedonian language|Macedonian]]<br />(code: <code>mk</code>)
| [[:ml:User:PK2|User page]] in [[:en:Malayalam|Malayalam]]<br />(code: <code>ml</code>)
| [[:mn:User:PK2|User page]] in [[:en:Mongolian language|Mongolian]]<br />(code: <code>mn</code>)
|-
| [[:mni:User:PK2|User page]] in [[:en:Meitei language|Meitei]]<br />(code: <code>mni</code>)
| [[:mnw:User:PK2|User page]] in [[:en:Mon language|Mon]]<br />(code: <code>mnw</code>)
| [[:m:mos:User:PK2|User page]] in [[:en:Mooré|Mooré]]<br />(code: <code>mos</code>)
| [[:mr:User:PK2|User page]] in [[:en:Marathi language|Marathi]]<br />(code: <code>mr</code>)
| [[:mrj:User:PK2|User page]] in [[:en:Hill Mari language|Hill Mari]]<br />(code: <code>mrj</code>)
| [[:ms:User:PK2|User page]] in [[:en:Malay language|Malay]]<br />(code: <code>ms</code>)
| [[:mt:User:PK2|User page]] in [[:en:Maltese language|Maltese]]<br />(code: <code>mt</code>)
| [[:mwl:User:PK2|User page]] in [[:en:Mirandese language|Mirandese]]<br />(code: <code>mwl</code>)
| [[:my:User:PK2|User page]] in [[:en:Burmese language|Burmese]]<br />(code: <code>my</code>)
| [[:myv:User:PK2|User page]] in [[:en:Erzya language|Erzya]]<br />(code: <code>myv</code>)
| [[:mzn:User:PK2|User page]] in [[:en:Mazanderani language|Mazanderani]]<br />(code: <code>mzn</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ N
|-
| [[:nah:User:PK2|User page]] in [[:en:Nahuatl|Nahuatl]]<br />(code: <code>nah</code>)
| [[:nap:User:PK2|User page]] in [[:en:Neapolitan language|Neapolitan]]<br />(code: <code>nap</code>)
| [[:nds:User:PK2|User page]] in [[:en:Low German|Low German]]<br />(code: <code>nds</code>)
| [[:nds-nl:User:PK2|User page]] in [[:en:Dutch Low Saxon|Dutch Low Saxon]]<br />(code: <code>nds-nl</code>)
| [[:ne:User:PK2|User page]] in [[:en:Nepali language|Nepali]]<br />(code: <code>ne</code>)
| [[:new:User:PK2|User page]] in [[:en:Newar language|Newar]]<br />(code: <code>new</code>)
| [[:nia:User:PK2|User page]] in [[:en:Nias language|Nias]]<br />(code: <code>nia</code>)
| [[:nl:User:PK2|User page]] in [[:en:Dutch language|Dutch]]<br />(code: <code>nl</code>)
| [[:nn:User:PK2|User page]] in [[:en:Norwegian language|Norwegian]] ([[:en:Nynorsk|Nynorsk]])<br />(code: <code>nn</code>)
|-
| [[:no:User:PK2|User page]] in [[:en:Norwegian language|Norwegian]] ([[:en:Bokmål|Bokmål]])<br />(code: <code>no</code>)
| [[:nov:User:PK2|User page]] in [[:en:Novial|Novial]]<br />(code: <code>nov</code>)
| [[:nqo:User:PK2|User page]] in [[:en:N'Ko language|N'Ko]]<br />(code: <code>nqo</code>)
| [[:nr:User:PK2|User page]] in [[:en:Southern Ndebele language|Southern Ndebele]]<br />(code: <code>nr</code>)
| [[:nrm:User:PK2|User page]] in [[:en:Norman language|Norman]]<br />(code: <code>nrm</code>)
| [[:nso:User:PK2|User page]] in [[:en:Northern Sotho|Northern Sotho]]<br />(code: <code>nso</code>)
| [[:nup:User:PK2|User page]] in [[:en:Nupe language|Nupe]]<br />(code: <code>nup</code>)
| [[:nv:User:PK2|User page]] in [[:en:Navajo language|Navajo]]<br />(code: <code>nv</code>)
| [[:ny:User:PK2|User page]] in [[:en:Chewa language|Chewa]]<br />(code: <code>ny</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ O
|-
| [[:oc:User:PK2|User page]] in [[:en:Occitan language|Occitan]]<br />(code: <code>oc</code>)
| [[:olo:User:PK2|User page]] in [[:en:Livvi-Karelian language|Livvi-Karelian]]<br />(code: <code>olo</code>)
| [[:om:User:PK2|User page]] in [[:en:Oromo language|Oromo]]<br />(code: <code>om</code>)
| [[:or:User:PK2|User page]] in [[:en:Odia language|Odia]]<br />(code: <code>or</code>)
| [[:os:User:PK2|User page]] in [[:en:Ossetian language|Ossetian]]<br />(code: <code>os</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ P
|-
| [[:pa:User:PK2|User page]] in [[:en:Punjabi language|Punjabi]]<br />(code: <code>pa</code>)
| [[:pag:User:PK2|User page]] in [[:en:Pangasinan language|Pangasinan]]<br />(code: <code>pag</code>)
| [[:pam:User:PK2|User page]] in [[:en:Kapampangan language|Kapampangan]]<br />(code: <code>pam</code>)
| [[:pap:User:PK2|User page]] in [[:en:Papiamento|Papiamento]]<br />(code: <code>pap</code>)
| [[:pcd:User:PK2|User page]] in [[:en:Picard language|Picard]]<br />(code: <code>pcd</code>)
| [[:pcm:User:PK2|User page]] in [[:en:Nigerian Pidgin|Nigerian Pidgin]]<br />(code: <code>pcm</code>)
| [[:pdc:User:PK2|User page]] in [[:en:Pennsylvania Dutch language|Pennsylvania Dutch]]<br />(code: <code>pdc</code>)
| [[:pfl:User:PK2|User page]] in [[:en:Palatine German dialects|Palatine German]]<br />(code: <code>pfl</code>)
| [[:pi:User:PK2|User page]] in [[:en:Pali|Pali]]<br />(code: <code>pi</code>)
|-
| [[:pl:User:PK2|User page]] in [[:en:Polish language|Polish]]<br />(code: <code>pl</code>)
| [[:pms:User:PK2|User page]] in [[:en:Piedmontese language|Piedmontese]]<br />(code: <code>pms</code>)
| [[:pnb:User:PK2|User page]] in [[:en:Punjabi language|Punjabi]] (Western Punjabi)<br />(code: <code>pnb</code>)
| [[:pnt:User:PK2|User page]] in [[:en:Pontic Greek|Pontic Greek]]<br />(code: <code>pnt</code>)
| [[:ppl:User:PK2|User page]] in [[:en:Nawat language|Nawat]]<br />(code: <code>ppl</code>)
| [[:ps:User:PK2|User page]] in [[:en:Pashto|Pashto]]<br />(code: <code>ps</code>)
| [[:pt:User:PK2|User page]] in [[:en:Portuguese language|Portuguese]]<br />(code: <code>pt</code>)
| [[:pwn:User:PK2|User page]] in [[:en:Paiwan language|Paiwan]]<br />(code: <code>pwn</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ Q
|-
| [[:qu:User:PK2|User page]] in [[:en:Quechuan languages|Quechua]] ([[:en:Southern Quechua|Southern Quechua]])<br />(code: <code>qu</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ R
|-
| [[:rki:User:PK2|User page]] in [[:en:Rakhine language|Rakhine]]<br />(code: <code>rki</code>)
| [[:rm:User:PK2|User page]] in [[:en:Romansh language|Romansh]]<br />(code: <code>rm</code>)
| [[:rmy:User:PK2|User page]] in [[:en:Romani language|Romani]] ([[:en:Vlax Romani language|Vlax Romani]])<br />(code: <code>rmy</code>)
| [[:rn:User:PK2|User page]] in [[:en:Kirundi|Kirundi]]<br />(code: <code>rn</code>)
| [[:ro:User:PK2|User page]] in [[:en:Romanian language|Romanian]]<br />(code: <code>ro</code>)
| [[:roa-rup:User:PK2|User page]] in [[:en:Aromanian language|Aromanian]]<br />(code: <code>roa-rup</code>)
| [[:roa-tara:User:PK2|User page]] in [[:en:Neapolitan language|Neapolitan]] ([[:en:Tarantino dialect|Tarantino]])<br />(code: <code>roa-tara</code>)
| [[:rsk:User:PK2|User page]] in [[:en:Pannonian Rusyn|Pannonian Rusyn]]<br />(code: <code>rsk</code>)
| [[:ru:User:PK2|User page]] in [[:en:Russian language|Russian]]<br />(code: <code>ru</code>)
| [[:rue:User:PK2|User page]] in [[:en:Rusyn language|Rusyn]]<br />(code: <code>rue</code>)
| [[:rw:User:PK2|User page]] in [[:en:Kinyarwanda|Kinyarwanda]]<br />(code: <code>rw</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ S
|-
| [[:sa:User:PK2|User page]] in [[:en:Sanskrit|Sanskrit]]<br />(code: <code>sa</code>)
| [[:sah:User:PK2|User page]] in [[:en:Yakut language|Yakut]]<br />(code: <code>sah</code>)
| [[:sat:User:PK2|User page]] in [[:en:Santali language|Santali]]<br />(code: <code>sat</code>)
| [[:sc:User:PK2|User page]] in [[:en:Sardinian language|Sardinian]]<br />(code: <code>sc</code>)
| [[:scn:User:PK2|User page]] in [[:en:Sicilian language|Sicilian]]<br />(code: <code>scn</code>)
| [[:sco:User:PK2|User page]] in [[:en:Scots language|Scots]]<br />(code: <code>sco</code>)
| [[:sd:User:PK2|User page]] in [[:en:Sindhi language|Sindhi]]<br />(code: <code>sd</code>)
| [[:se:User:PK2|User page]] in [[:en:Northern Sámi|Northern Sámi]]<br />(code: <code>se</code>)
| [[:sg:User:PK2|User page]] in [[:en:Sango language|Sango]]<br />(code: <code>sg</code>)
| [[:sh:User:PK2|User page]] in [[:en:Serbo-Croatian|Serbo-Croatian]]<br />(code: <code>sh</code>)
| [[:shi:User:PK2|User page]] in [[:en:Shilha language|Shilha]]<br />(code: <code>shi</code>)
|-
| [[:shn:User:PK2|User page]] in [[:en:Shan language|Shan]]<br />(code: <code>shn</code>)
| [[:si:User:PK2|User page]] in [[:en:Sinhala language|Sinhala]]<br />(code: <code>si</code>)
| [[:simple:User:PK2|User page]] in [[:en:Basic English|Basic English]]<br />(code: <code>simple</code>)
| [[:sk:User:PK2|User page]] in [[:en:Slovak language|Slovak]]<br />(code: <code>sk</code>)
| [[:skr:User:PK2|User page]] in [[:en:Saraiki language|Saraiki]]<br />(code: <code>skr</code>)
| [[:sl:User:PK2|User page]] in [[:en:Slovene language|Slovene]]<br />(code: <code>sl</code>)
| [[:sm:User:PK2|User page]] in [[:en:Samoan language|Samoan]]<br />(code: <code>sm</code>)
| [[:smn:User:PK2|User page]] in [[:en:Inari Sámi language|Inari Sámi]]<br />(code: <code>smn</code>)
| [[:sn:User:PK2|User page]] in [[:en:Shona language|Shona]]<br />(code: <code>sn</code>)
| [[:so:User:PK2|User page]] in [[:en:Somali language|Somali]]<br />(code: <code>so</code>)
| [[:sq:User:PK2|User page]] in [[:en:Albanian language|Albanian]]<br />(code: <code>sq</code>)
|-
| [[:sr:User:PK2|User page]] in [[:en:Serbian language|Serbian]]<br />(code: <code>sr</code>)
| [[:srn:User:PK2|User page]] in [[:en:Sranan Tongo|Sranan Tongo]]<br />(code: <code>srn</code>)
| [[:ss:User:PK2|User page]] in [[:en:Swazi language|Swazi]]<br />(code: <code>ss</code>)
| [[:st:User:PK2|User page]] in [[:en:Sotho language|Sotho]]<br />(code: <code>st</code>)
| [[:stq:User:PK2|User page]] in [[:en:Saterland Frisian language|Saterland Frisian]]<br />(code: <code>stq</code>)
| [[:su:User:PK2|User page]] in [[:en:Sundanese language|Sundanese]]<br />(code: <code>su</code>)
| [[:sv:User:PK2|User page]] in [[:en:Swedish language|Swedish]]<br />(code: <code>sv</code>)
| [[:sw:User:PK2|User page]] in [[:en:Swahili language|Swahili]]<br />(code: <code>sw</code>)
| [[:syl:User:PK2|User page]] in [[:en:Sylheti language|Sylheti]]<br />(code: <code>syl</code>)
| [[:szl:User:PK2|User page]] in [[:en:Silesian language|Silesian]]<br />(code: <code>szl</code>)
| [[:szy:User:PK2|User page]] in [[:en:Sakizaya language|Sakizaya]]<br />(code: <code>szy</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ T
|-
| [[:ta:User:PK2|User page]] in [[:en:Tamil language|Tamil]]<br />(code: <code>ta</code>)
| [[:tay:User:PK2|User page]] in [[:en:Atayal language|Atayal]]<br />(code: <code>tay</code>)
| [[:tcy:User:PK2|User page]] in [[:en:Tulu language|Tulu]]<br />(code: <code>tcy</code>)
| [[:tdd:User:PK2|User page]] in [[:en:Tai Nuea language|Tai Nuea]]<br />(code: <code>tdd</code>)
| [[:te:User:PK2|User page]] in [[:en:Telugu language|Telugu]]<br />(code: <code>te</code>)
| [[:tet:User:PK2|User page]] in [[:en:Tetum language|Tetum]]<br />(code: <code>tet</code>)
| [[:tg:User:PK2|User page]] in [[:en:Tajik language|Tajik]]<br />(code: <code>tg</code>)
| [[:th:User:PK2|User page]] in [[:en:Thai language|Thai]]<br />(code: <code>th</code>)
| [[:ti:User:PK2|User page]] in [[:en:Tigrinya language|Tigrinya]]<br />(code: <code>ti</code>)
| [[:tig:User:PK2|User page]] in [[:en:Tigre language|Tigre]]<br />(code: <code>tig</code>)
| [[:tk:User:PK2|User page]] in [[:en:Turkmen language|Turkmen]]<br />(code: <code>tk</code>)
| [[:tl:User:PK2|User page]] in [[:en:Tagalog language|Tagalog]]<br />(code: <code>tl</code>)
| [[:tly:User:PK2|User page]] in [[:en:Talysh language|Talysh]]<br />(code: <code>tly</code>)
|-
| [[:tn:User:PK2|User page]] in [[:en:Tswana language|Tswana]]<br />(code: <code>tn</code>)
| [[:to:User:PK2|User page]] in [[:en:Tongan language|Tongan]]<br />(code: <code>to</code>)
| [[:tok:User:PK2|User page]] in [[:en:Toki Pona|Toki Pona]]<br />(code: <code>tok</code>)
| [[:tpi:User:PK2|User page]] in [[:en:Tok Pisin|Tok Pisin]]<br />(code: <code>tpi</code>)
| [[:tr:User:PK2|User page]] in [[:en:Turkish language|Turkish]]<br />(code: <code>tr</code>)
| [[:trv:User:PK2|User page]] in [[:en:Seediq language|Seediq]]<br />(code: <code>trv</code>)
| [[:ts:User:PK2|User page]] in [[:en:Tsonga language|Tsonga]]<br />(code: <code>ts</code>)
| [[:tt:User:PK2|User page]] in [[:en:Tatar language|Tatar]]<br />(code: <code>tt</code>)
| [[:tum:User:PK2|User page]] in [[:en:Tumbuka language|Tumbuka]]<br />(code: <code>tum</code>)
| [[:tw:User:PK2|User page]] in [[:en:Akan language|Akan]] (Twi)<br />(code: <code>tw</code>)
| [[:ty:User:PK2|User page]] in [[:en:Tahitian language|Tahitian]]<br />(code: <code>ty</code>)
| [[:tyv:User:PK2|User page]] in [[:en:Tuvan language|Tuvan]]<br />(code: <code>tyv</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ U
|-
| [[:udm:User:PK2|User page]] in [[:en:Udmurt language|Udmurt]]<br />(code: <code>udm</code>)
| [[:ug:User:PK2|User page]] in [[:en:Uyghur language|Uyghur]]<br />(code: <code>ug</code>)
| [[:uk:User:PK2|User page]] in [[:en:Ukrainian language|Ukrainian]]<br />(code: <code>uk</code>)
| [[:ur:User:PK2|User page]] in [[:en:Urdu|Urdu]]<br />(code: <code>ur</code>)
| [[:uz:User:PK2|User page]] in [[:en:Uzbek language|Uzbek]]<br />(code: <code>uz</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ V
|-
| [[:ve:User:PK2|User page]] in [[:en:Venda language|Venda]]<br />(code: <code>ve</code>)
| [[:vec:User:PK2|User page]] in [[:en:Venetian language|Venetian]]<br />(code: <code>vec</code>)
| [[:vep:User:PK2|User page]] in [[:en:Veps language|Veps]]<br />(code: <code>vep</code>)
| [[:vi:User:PK2|User page]] in [[:en:Vietnamese language|Vietnamese]]<br />(code: <code>vi</code>)
| [[:vls:User:PK2|User page]] in [[:en:West Flemish|West Flemish]]<br />(code: <code>vls</code>)
| [[:vo:User:PK2|User page]] in [[:en:Volapük|Volapük]]<br />(code: <code>vo</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ W
|-
| [[:wa:User:PK2|User page]] in [[:en:Walloon language|Walloon]]<br />(code: <code>wa</code>)
| [[:war:User:PK2|User page]] in [[:en:Waray language|Waray]]<br />(code: <code>war</code>)
| [[:wo:User:PK2|User page]] in [[:en:Wolof language|Wolof]]<br />(code: <code>wo</code>)
| [[:wuu:User:PK2|User page]] in [[:en:Wu Chinese|Wu Chinese]]<br />(code: <code>wuu</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ X
|-
| [[:xal:User:PK2|User page]] in [[:en:Oirat language|Oirat]] ([[:en:Kalmyk Oirat|Kalmyk Oirat]])<br />(code: <code>xal</code>)
| [[:xh:User:PK2|User page]] in [[:en:Xhosa language|Xhosa]]<br />(code: <code>xh</code>)
| [[:xmf:User:PK2|User page]] in [[:en:Mingrelian language|Mingrelian]]<br />(code: <code>xmf</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ Y
|-
| [[:yi:User:PK2|User page]] in [[:en:Yiddish|Yiddish]]<br />(code: <code>yi</code>)
| [[:yo:User:PK2|User page]] in [[:en:Yoruba language|Yoruba]]<br />(code: <code>yo</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ Z
|-
| [[:za:User:PK2|User page]] in [[:en:Zhuang languages|Zhuang]] ([[:en:Standard Zhuang|Standard Zhuang]])<br />(code: <code>za</code>)
| [[:zea:User:PK2|User page]] in [[:en:Zeelandic|Zeelandic]]<br />(code: <code>zea</code>)
| [[:zgh:User:PK2|User page]] in [[:en:Standard Moroccan Amazigh|Standard Moroccan Amazigh]]<br />(code: <code>zgh</code>)
| [[:zh:User:PK2|User page]] in [[:en:Chinese language|Chinese]] ([[:en:Mandarin Chinese|Mandarin Chinese]])<br />(code: <code>zh</code>)
| [[:zh-classical:User:PK2|User page]] in [[:en:Classical Chinese|Classical Chinese]]<br />(code: <code>zh-classical</code>)
| [[:zh-min-nan:User:PK2|User page]] in [[:en:Southern Min|Southern Min]]<br />(code: <code>zh-min-nan</code>)
| [[:zh-yue:User:PK2|User page]] in [[:en:Cantonese|Cantonese]]<br />(code: <code>zh-yue</code>)
| [[:zu:User:PK2|User page]] in [[:en:Zulu language|Zulu]]<br />(code: <code>zu</code>)
|}
dud3tixug1qffje4pl8q76cccmmhg8l
ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ
0
36010
192208
192163
2026-05-22T00:28:01Z
MT731
2184
192208
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ
| other_name =
| nickname =
| settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| pushpin_map = India West Bengal#India3
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ
| coordinates = {{coord|23.71219|N|87.188974|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}}
| subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]]
| subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name2 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]]
| established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 = 7.5333
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_total = 6,617
| population_as_of = ᱒᱐᱑᱑
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ*
| demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ
| demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐
| postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code = ᱗᱑᱓᱓᱗᱘
| area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ
| area_code = ᱐᱓᱔᱑
| registration_plate = WB
| blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| blank1_info_sec1 = [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]]
| blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| blank2_info_sec1 = [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]]
| website = {{URL|bardhaman.gov.in/}}
| footnotes =
}}
'''ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱚᱛᱱᱚᱜ==
{{OSM Location map
| width=430| height=400| zoom=11
| coord={{coord|23|41|0|N|87|5|20|E}}| float=left|caption='''ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ'''<br/>MC: ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ, N: ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ, R: ᱟᱹᱛᱩ ᱛᱟᱞᱢᱟ<br/>ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ
|mark-coord1={{coord|23|39|27|N|87|7|2|E}} | label-pos1=right|label1= Kunustara | numbered1=CT| mark-title1=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱟᱨᱟ]] (CT)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2
|mark-coord2={{coord|23|40|5|N|87|7|40|E}} | label-pos2=right|label2= Topsi| numbered2=CT| mark-title2=[[ᱴᱚᱯᱥᱤ]] (CT)
|mark-coord3={{coord|23|43|26|N|87|11|57|E}} | label-pos3=right|label3= Nimsa| numbered3=CT| mark-title3=[[ᱱᱤᱢᱥᱟ]] (CT)
|mark-coord4={{coord|23|42|58|N|87|11|21|E}} | label-pos4=right|label4= Chinchuria| numbered4=CT| mark-title4=ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ (CT)
|mark-coord5={{coord|23|40|38|N|87|10|9|E}} | label-pos5=right|label5= Kenda| numbered5=CT| mark-title5=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ]] (CT)
|mark-coord6={{coord|23|39|10|N|87|9|46|E}} | label-pos6=right|label6= Parasia| numbered6=CT| mark-title6=[[ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord7={{coord|23|39|14|N|87|2|9|E}} | label-pos7=left|label7= Ratibati| numbered7=CT| mark-title7=[[ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱛᱤ]] (CT)
|mark-coord8={{coord|23|39|40|N|87|2|30|E}} | label-pos8=left|label8= Chapui| numbered8=CT| mark-title8=[[ᱪᱟᱯᱩᱭ]] (CT)
|mark-coord9={{coord|23|39|5|N|87|4|11|E}} | label-pos9=top|label9= Jemari |labela9=(Jaykaynagar)| numbered9=CT| mark-title9=[[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]] (CT)
|mark-coord10={{coord|23|37|45|N|87|8|22|E}} | label-pos10=right|label10= Banshra| numbered10=CT| mark-title10=[[ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord11={{coord|23|38|5|N|87|3|51|E}} | label-pos11=left|label11= Belebathan| numbered11=CT| mark-title11=[[ᱵᱮᱞᱮᱵᱟᱛᱷᱟᱱ]] (CT)
|mark-coord12={{coord|23|38|28|N|87|2|3|E}} | label-pos12=left|label12= Chelad| numbered12=CT| mark-title12=[[ᱪᱮᱞᱟᱰ]] (CT)
|mark-coord13={{coord|23|37|29|N|87|4|32|E}} | label-pos13=left|label13= Murgathaul| numbered13=CT| mark-title13=[[ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ]] (CT)
|mark-coord14={{coord|23|36|57|N|87|5|4|E}} | label-pos14=left|label14= Amkula| numbered14=CT| mark-title14=[[ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ]] (CT)
|mark-coord15={{coord|23|35|53|N|87|8|30|E}} | label-pos15=right|label15= Baktarnagar| numbered15=CT| mark-title15=[[ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)
|mark-coord16={{coord|23|36|33|N|87|6|01|E}} | label-pos16=left|label16= Egara| numbered16=CT| mark-title16=[[ᱮᱜᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱮᱜᱟᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord17={{coord|23|35|21|N|87|6|21|E}} | label-pos17=left|label17= Sahebganj| numbered17=CT| mark-title17= [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] (CT)|shape-color17=black| label-size17=13|label-color17=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors -->
|mark-coord18={{coord|23|35|10|N|87|7|7|E}} | label-pos18=right|label18= Raghunathchak| numbered18=CT| mark-title18=[[ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ]] (CT)
|mark-coord19={{coord|23|34|50|N|87|7|32|E}} | label-pos19=right|label19= Ballavpur| numbered19=CT| mark-title19=[[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]] (CT)
|mark-coord20={{coord|23|46|48|N|87|4|48|E}} | label-pos20=right|label20= Churulia| numbered20=R| mark-title20=[[ᱪᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] (R)|shape-color20=#C42222
|mark-coord21={{coord|23|41|37|N|87|8|39|E}} | label-pos21=right|label21= Bahadurpur| numbered21=R| mark-title21=[[ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨᱯᱩᱨ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color21=#C42222
|mark-coord22={{coord|23|42|7|N|87|2|53|E}} | label-pos22=left|label22=ECL Sripur |labela22= Area Office| numbered22=0 | mark-title22=[[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size22=12| shape-color22=#AA6666
|mark-coord23={{coord|23|40|53|N|87|4|45|E}} | label-pos23=left|label23=ECL Satgram |labela23= Area Office |numbered23=0| mark-title23=[[ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size23=12| shape-color23=#AA6666
|mark-coord24={{coord|23|38|50|N|87|7|18|E}} | label-pos24=right|label24=ECL Kunustoria|labela24= Area Office|numbered24=0 | mark-title24=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size24=12| shape-color24=#AA6666
|mark-coord25={{coord|23|40|0|N|87|13|33|E}} | label-pos25=left|label25=ECL Kenda |labela25= Area Office |numbered25=0| mark-title25=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size25=12| shape-color25=#AA6666
|mark-coord26={{coord|23|40|44|N|86|57|9|E}} | label-pos26=right|label-color26=#800000| label26=Asansol | numbered26=MC| mark-title26=[[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] (MC)|shape-color26=#800000
|mark-coord27={{coord|23|37|12|N|87|7|48|E}} | label-pos27=left|label27=Raniganj | numbered27=N| mark-title27= [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] (N)|shape-color27=#C42222
|mark-coord28={{coord|23|42|50|N|87|4|48|E}} | label-pos28=left|label28=Jamuria | numbered28=N| mark-title28= [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] (N)|shape-color28=#C42222
|mark-coord29={{coord|23.612489|87.032854}}| label29=ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=28| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none
|mark-coord30={{coord|23.749367|87.157333}}| label30=ᱚᱡᱚᱭ ᱜᱟᱰᱟ| label-color30 = #77A1CB| label-angle30=0| label-pos30=right| label-size30=10| mark-size30=0| mark-title30 =none}}
===ᱴᱷᱟᱶ===
ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ {{coord|23.71219|N|87.188974|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
===ᱥᱚᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱹ===
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱘᱓.᱓᱓% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱟᱨ ᱑᱖.᱖᱗% ᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱤᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Burdwan |work = Table 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |accessdate = 4 September 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |archive-date = 21 January 2019 |url-status = dead }}</ref> ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱠᱩᱞᱴᱤ]], [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱟᱨ [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=2015notification>{{cite web | url = https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | title = The Kolkata Gazette | work = Notification No. 335/MA/O/C-4/1M-36/2014 dated 3 June 2015 | publisher = Department of Municipal Affairs, Government of West Bengal | accessdate = 4 September 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170312033552/https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | archive-date = 12 March 2017 | url-status = dead }}</ref> ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱒᱖ (+᱑ ᱟᱫᱷᱟ) ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ (ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱟᱫᱷᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱᱟ; ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ) ᱾
==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ==
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱖,᱖᱑᱗ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱓,᱔᱕᱘ (᱕᱒%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱓,᱑᱕᱙ (᱔᱘%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱖᱙᱑ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱔,᱕᱒᱕ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱗᱖.᱓᱖%) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | accessdate = 27 August 2018 }}</ref>
<small>*ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ (ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ)#ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱧᱮᱞ ᱢᱮ</small>
==ᱤᱱᱯᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ==
<!--Please do not disturb the referenced text. If you want to add information, add it separately, with reliable reference. -->
ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱦᱟᱱᱰᱵᱩᱠ ᱒᱐᱑᱑ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ, ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱫᱚ ᱗.᱕᱓᱓᱓ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱟᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱓ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱟᱨ ᱚᱥᱟᱨ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱚᱴᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱟᱞᱤ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱫᱟᱜ ᱥᱟᱨᱵᱟᱨ ᱨᱮ ᱥᱮᱵᱟ ᱡᱟᱜᱟ, ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱴᱮᱝᱠ ᱟᱨ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱠᱩᱧ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱰᱮ ᱑,᱐᱐᱐ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱯᱷᱟᱨᱢᱟᱥᱤ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱤᱰᱮᱞ ᱥᱠᱩᱞ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱟᱭᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ, ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱱᱟᱨᱟᱞ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱸᱫᱽᱨᱟ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱑᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱟᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱾ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ, ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱟᱨ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱚᱰᱤᱴᱚᱨᱤᱭᱚᱢ/ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱦᱚᱞ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱟᱵᱽᱞᱤᱠ ᱞᱟᱭᱵᱨᱮᱨᱤ, ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱸᱫᱷᱟ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱠᱮᱞᱦᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤ, ᱞᱟᱢᱦᱟ ᱟᱨ ᱠᱟᱴᱷᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf| title = District Census Handbook Barddhaman, Census of India 2011, Series 20, Part XII A | work= Section II Town Directory, Pages 1179-1210; Statement I: Status and Growth History, Page 1179; Statement II: Physical Aspects and Location of Towns, Page 1188; Statement III: Civic and other Amenities, Page 1191; Statement IV: Medical Facilities, Page 1196; Statement V: Educational, Recreational and Cultural Facilities, Page 1200; Statement VI: Industry and Banking, Page 1209 | publisher = Directorate of census Operations V, West Bengal |accessdate = 14 May 2020}}</ref>
==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ==
ᱤ ᱥᱤ ᱮᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱯᱷᱤᱞᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱮᱱᱰᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱵᱟᱦᱩᱞᱟ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱪᱚᱨᱟ ᱵᱞᱚᱠ ᱤᱱᱠᱞᱟᱭᱤᱱ, ᱥᱤ ᱟᱭᱤ ᱡᱟᱢᱵᱟᱰ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱪᱚᱨᱟ ᱳ ᱥᱤ ᱯᱤ, ᱦᱚᱨᱤᱯᱩᱨ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱞᱚᱣᱟᱨ ᱠᱮᱱᱰᱟ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱮᱥᱠᱮ ᱳᱥᱤᱯᱤ, ᱯᱟᱪᱮ ᱠᱮᱱᱰᱟ ᱳᱥᱤᱯᱤ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.easterncoal.gov.in/contactus/cugtel/kajora.pdf | title = Area wise Closed User Group (CUG) Telephone Numbers | work = Kajora Area | publisher = Eastern Coalfields Limited | accessdate = 18 August 2018}}</ref>
ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱳᱱᱯᱩᱨ ᱵᱟᱡᱟᱨᱤ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮ, ᱥᱤᱢ ᱟᱨ-᱔ ᱫᱚ ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱤᱢ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.easterncoal.gov.in/qualitycontrol/20170330gradedec.pdf | title = Name of Seam| publisher =Eastern Coalfield Ltd. |accessdate = 27 August 2018}}</ref>
==ᱥᱮᱪᱮᱫ==
ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱟᱭᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ - ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱮᱱᱫᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱾<ref>[http://bardhaman.gov.in/education/schudir.asp 7th All-India School Education Survey 2003] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927042635/http://bardhaman.gov.in/education/schudir.asp |date=2007-09-27 }}</ref>
==ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ==
ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱮᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.wbhealth.gov.in/other_files/PHC.pdf | title = Health & Family Welfare Department | work = Health Statistics – Primary Health Centres | publisher = Government of West Bengal | accessdate = 12 May 2020 | archive-date = 21 April 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180421215645/https://www.wbhealth.gov.in/other_files/PHC.pdf | url-status = dead }}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]]
gigh4yzbi6wtkd1dukzmmn7zxrwdimk
ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱟᱨᱟ
0
36044
192210
192171
2026-05-22T00:34:04Z
MT731
2184
192210
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱟᱨᱟ
| native_name =
| native_name_lang =
| other_name = ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ
| nickname =
| settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| pushpin_map = India West Bengal#India3
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ
| coordinates = {{coord|23.657711|N|87.117422|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}}
| subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]]
| subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name2 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]]
| established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 = 3.18
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_total = 5,127
| population_as_of = ᱒᱐᱑᱑
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ*
| demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ
| demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐
| postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] -->
| postal_code =
| registration_plate = WB
| website = {{URL|bardhaman.gov.in/}}
| footnotes =
}}
'''ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱟᱨᱟ''' ('''ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ''' ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ) ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱚᱛᱱᱚᱜ==
{{OSM Location map
| width=430| height=400| zoom=11
| coord={{coord|23|41|0|N|87|5|20|E}}| float=left|caption='''ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ'''<br/>MC: ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ, N: ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ, R: ᱟᱹᱛᱩ ᱛᱟᱞᱢᱟ<br/>ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ
|mark-coord1={{coord|23|39|27|N|87|7|2|E}} | label-pos1=right|label1= Kunustara | numbered1=CT| mark-title1=ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱟᱨᱟ (CT)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2
|mark-coord2={{coord|23|40|5|N|87|7|40|E}} | label-pos2=right|label2= Topsi| numbered2=CT| mark-title2=[[ᱴᱚᱯᱥᱤ]] (CT)
|mark-coord3={{coord|23|43|26|N|87|11|57|E}} | label-pos3=right|label3= Nimsa| numbered3=CT| mark-title3=[[ᱱᱤᱢᱥᱟ]] (CT)
|mark-coord4={{coord|23|42|58|N|87|11|21|E}} | label-pos4=right|label4= Chinchuria| numbered4=CT| mark-title4=[[ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord5={{coord|23|40|38|N|87|10|9|E}} | label-pos5=right|label5= Kenda| numbered5=CT| mark-title5=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ]] (CT)
|mark-coord6={{coord|23|39|10|N|87|9|46|E}} | label-pos6=right|label6= Parasia| numbered6=CT| mark-title6=[[ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord7={{coord|23|39|14|N|87|2|9|E}} | label-pos7=left|label7= Ratibati| numbered7=CT| mark-title7=[[ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱛᱤ]] (CT)
|mark-coord8={{coord|23|39|40|N|87|2|30|E}} | label-pos8=left|label8= Chapui| numbered8=CT| mark-title8=[[ᱪᱟᱯᱩᱭ]] (CT)
|mark-coord9={{coord|23|39|5|N|87|4|11|E}} | label-pos9=top|label9= Jemari |labela9=(Jaykaynagar)| numbered9=CT| mark-title9=[[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]] (CT)
|mark-coord10={{coord|23|37|45|N|87|8|22|E}} | label-pos10=right|label10= Banshra| numbered10=CT| mark-title10=[[ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord11={{coord|23|38|5|N|87|3|51|E}} | label-pos11=left|label11= Belebathan| numbered11=CT| mark-title11=[[ᱵᱮᱞᱮᱵᱟᱛᱷᱟᱱ]] (CT)
|mark-coord12={{coord|23|38|28|N|87|2|3|E}} | label-pos12=left|label12= Chelad| numbered12=CT| mark-title12=[[ᱪᱮᱞᱟᱰ]] (CT)
|mark-coord13={{coord|23|37|29|N|87|4|32|E}} | label-pos13=left|label13= Murgathaul| numbered13=CT| mark-title13=[[ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ]] (CT)
|mark-coord14={{coord|23|36|57|N|87|5|4|E}} | label-pos14=left|label14= Amkula| numbered14=CT| mark-title14=[[ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ]] (CT)
|mark-coord15={{coord|23|35|53|N|87|8|30|E}} | label-pos15=right|label15= Baktarnagar| numbered15=CT| mark-title15=[[ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)
|mark-coord16={{coord|23|36|33|N|87|6|01|E}} | label-pos16=left|label16= Egara| numbered16=CT| mark-title16=[[ᱮᱜᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱮᱜᱟᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord17={{coord|23|35|21|N|87|6|21|E}} | label-pos17=left|label17= Sahebganj| numbered17=CT| mark-title17= [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] (CT)|shape-color17=black| label-size17=13|label-color17=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors -->
|mark-coord18={{coord|23|35|10|N|87|7|7|E}} | label-pos18=right|label18= Raghunathchak| numbered18=CT| mark-title18=[[ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ]] (CT)
|mark-coord19={{coord|23|34|50|N|87|7|32|E}} | label-pos19=right|label19= Ballavpur| numbered19=CT| mark-title19=[[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]] (CT)
|mark-coord20={{coord|23|46|48|N|87|4|48|E}} | label-pos20=right|label20= Churulia| numbered20=R| mark-title20=[[ᱪᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] (R)|shape-color20=#C42222
|mark-coord21={{coord|23|41|37|N|87|8|39|E}} | label-pos21=right|label21= Bahadurpur| numbered21=R| mark-title21=[[ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨᱯᱩᱨ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color21=#C42222
|mark-coord22={{coord|23|42|7|N|87|2|53|E}} | label-pos22=left|label22=ECL Sripur |labela22= Area Office| numbered22=0 | mark-title22=[[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size22=12| shape-color22=#AA6666
|mark-coord23={{coord|23|40|53|N|87|4|45|E}} | label-pos23=left|label23=ECL Satgram |labela23= Area Office |numbered23=0| mark-title23=[[ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size23=12| shape-color23=#AA6666
|mark-coord24={{coord|23|38|50|N|87|7|18|E}} | label-pos24=right|label24=ECL Kunustoria|labela24= Area Office|numbered24=0 | mark-title24=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size24=12| shape-color24=#AA6666
|mark-coord25={{coord|23|40|0|N|87|13|33|E}} | label-pos25=left|label25=ECL Kenda |labela25= Area Office |numbered25=0| mark-title25=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size25=12| shape-color25=#AA6666
|mark-coord26={{coord|23|40|44|N|86|57|9|E}} | label-pos26=right|label-color26=#800000| label26=Asansol | numbered26=MC| mark-title26=[[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] (MC)|shape-color26=#800000
|mark-coord27={{coord|23|37|12|N|87|7|48|E}} | label-pos27=left|label27=Raniganj | numbered27=N| mark-title27= [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] (N)|shape-color27=#C42222
|mark-coord28={{coord|23|42|50|N|87|4|48|E}} | label-pos28=left|label28=Jamuria | numbered28=N| mark-title28= [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] (N)|shape-color28=#C42222
|mark-coord29={{coord|23.612489|87.032854}}| label29=ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=28| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none
|mark-coord30={{coord|23.749367|87.157333}}| label30=ᱚᱡᱚᱭ ᱜᱟᱰᱟ| label-color30 = #77A1CB| label-angle30=0| label-pos30=right| label-size30=10| mark-size30=0| mark-title30 =none}}
===ᱴᱷᱟᱶ===
ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ {{coord|23.657711|N|87.117422|E|source:yahoomaps_region:IN-WB |format=dms}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ-ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱞᱮᱴᱮᱨᱟᱭᱤᱴ ᱦᱟᱥᱟ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ [[ᱫᱟᱢᱚᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ|ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱟᱨ [[ᱚᱡᱚᱭ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱧᱟᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱡᱮᱥᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱤᱨ ᱫᱚ ᱯᱷᱟᱨᱪᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>Chattopadhyay, Akkori, ''Bardhaman Jelar Itihas O Lok Sanskriti'' (History and Folk lore of Bardhaman District.), {{in lang|bn}}, Vol I, pp 14-15, Radical Impression. {{ISBN|81-85459-36-3}}</ref>
===ᱥᱚᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱹ===
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱘᱓.᱓᱓% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱟᱨ ᱑᱖.᱖᱗% ᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱤᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Burdwan |work = Table 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |accessdate = 4 September 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |archive-date = 21 January 2019 |url-status = dead }}</ref> ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱠᱩᱞᱴᱤ]], [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱟᱨ [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=2015notification>{{cite web | url = https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | title = The Kolkata Gazette | work = Notification No. 335/MA/O/C-4/1M-36/2014 dated 3 June 2015 | publisher = Department of Municipal Affairs, Government of West Bengal | accessdate = 4 September 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170312033552/https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | archive-date = 12 March 2017 | url-status = dead }}</ref> ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱒᱖ (+᱑ ᱟᱫᱷᱟ) ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ (ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱟᱫᱷᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱᱟ; ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ) ᱾
==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ==
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱟᱨᱟ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱕,᱑᱒᱗ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱒,᱗᱒᱐ (᱕᱓%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱒,᱔᱐᱗ (᱔᱗%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱕᱘᱗ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱟᱨᱟ ᱨᱮ ᱓,᱔᱕᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ (ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱗᱖.᱐᱑%) ᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 18 February 2017 }}</ref>
<small>*ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ (ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ)#ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱧᱮᱞ ᱢᱮ</small>
᱒᱐᱐᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮ,<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher= Census Commission of India}}</ref> ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮ ᱕,᱔᱑᱖ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱕᱖% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱔᱔% ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱖᱗% ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱕᱙.᱕% ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱜᱮᱭᱟ: ᱠᱚᱲᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ ᱗᱗% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ ᱕᱕% ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱩᱱᱟᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱤᱱ ᱑᱓% ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾
==ᱤᱱᱯᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ==
<!--Please do not disturb the referenced text. If you want to add information, add it separately, with reliable reference. -->
''ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱦᱮᱸᱰᱵᱩᱠ ᱒᱐᱑᱑ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱟᱨᱫᱷᱟᱢᱟᱱ'', ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱟᱨᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱥᱟᱨ ᱵᱤᱥᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱓.᱑᱘ ᱠᱤ.ᱢᱤ.᱒ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱓ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱟᱨ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱫᱟᱜ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮ ᱚᱵᱷᱟᱨ ᱴᱮᱸᱠ, ᱥᱮᱵᱟ ᱡᱟᱜᱟ, ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱫᱟᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱞ ᱫᱟᱜ, ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱠᱩᱞ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱒᱐᱓ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱟᱨ ᱗᱐ ᱥᱚᱸᱡᱷᱮ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ (ᱯᱚᱭᱮᱱᱴ) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱰᱤᱥᱯᱮᱱᱥᱟᱨᱤ/ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ, ᱨᱚᱢᱚᱡᱽ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱴᱮᱰᱤᱭᱚᱢ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱚᱰᱤᱴᱚᱨᱤᱭᱚᱢ/ ᱠᱚᱢᱭᱩᱱᱤᱴᱤ ᱦᱚᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱮᱸᱠ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱚᱦᱚᱛ ᱵᱮᱸᱠ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱮ-ᱪᱟᱥ ᱠᱨᱮᱰᱤᱴ ᱥᱚᱥᱟᱭᱤᱴᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf| title = District Census Handbook Barddhaman, Census of India 2011, Series 20, Part XII A | work= Section II Town Directory, Pages 1179-1210; Statement I: Status and Growth History, Page 1179; Statement II: Physical Aspects and Location of Towns, Page 1188; Statement III: Civic and other Amenities, Page 1191; Statement IV: Medical Facilities, Page 1196; Statement V: Educational, Recreational and Cultural Facilities, Page 1200; Statement VI: Industry and Banking, Page 1209 | publisher = Directorate of census Operations V, West Bengal |access-date = 14 May 2020}}</ref>
==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ==
ᱤ ᱥᱤ ᱮᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱠᱚᱞᱯᱷᱤᱞᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱚᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱟᱢᱨᱤᱛᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱟᱢᱨᱟᱥᱚᱴᱟ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱵᱮᱞᱵᱟᱭᱫᱽ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱢᱟᱦᱟᱵᱤᱨ ᱳᱥᱤᱯᱤ, ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱤᱭᱟᱨᱥᱚᱞ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱖ ᱟᱨ ᱗ ᱤᱱᱠᱞᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟ ᱳᱥᱤᱯᱤ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.easterncoal.gov.in/contactus/cugtel/kunustoria.pdf | title = Area wise Closed User Group (CUG) Telephone Numbers | work = Kunustoria Area | publisher = Eastern Coalfields Limited | access-date = 18 August 2018}}</ref>
==ᱥᱮᱪᱮᱫ==
ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱤᱪᱲᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱟᱞᱟ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱨᱤᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱱᱥᱟᱭᱢᱮᱱᱴ ᱮ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>[http://bardhaman.gov.in/education/schudir.asp 7th All-India School Education Survey 2003] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927042635/http://bardhaman.gov.in/education/schudir.asp |date=2007-09-27 }}</ref>
==ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ==
ᱤ ᱥᱤ ᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱱᱥᱴᱚᱨᱤᱭᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ (᱕᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱮᱰ ᱥᱟᱶ) (ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ), ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟ), ᱵᱮᱞᱵᱟᱭᱤᱰ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟ), ᱠᱩᱱᱟᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱴᱳᱯᱳᱥᱤ), ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱨᱥᱳᱞ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱵᱤᱡᱽᱯᱩᱨ), ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ), ᱟᱢᱨᱤᱛᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ), ᱢᱚᱦᱟᱵᱤᱨ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrxiDIKi8Be4hgAXS67HAx.;_ylu=X3oDMTByYmpmZjA4BGNvbG8Dc2czBHBvcwMzBHZ0aWQDBHNlYwNzcg--/RV=2/RE=1589705610/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.coalindia.in%2fDesktopModules%2fDocumentList%2fdocuments%2fDetails_of_Medical_Facility_in_CIL_and_its_Subsidiaries_05032018.xlsx/RK=2/RS=G5Llg8vcadCbsl1BI.JMH0rETxA- | title = Details of medical facilities in CIL and its subsidiaries | work= ECL| publisher = CIL|access-date = 15 May 2020}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]]
f8r0g8kx01m7gd30kkilfu0o35r9d4n
ᱴᱚᱯᱥᱤ
0
36047
192209
192184
2026-05-22T00:29:03Z
MT731
2184
192209
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱴᱚᱯᱥᱤ
| other_name =
| nickname =
| settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| pushpin_map = India West Bengal#India3
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ
| coordinates = {{coord|23.665711|N|87.130422|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}}
| subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]]
| subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name2 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]]
| established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 = 2.1691
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_total = 4,329
| population_as_of = ᱒᱐᱑᱑
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ*
| demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ
| demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐
| postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code = ᱗᱑᱓᱓᱖᱒
| area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ
| area_code = ᱐᱓᱔᱑
| registration_plate = WB
| blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| blank1_info_sec1 = [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]]
| blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| blank2_info_sec1 = [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]]
| website = {{URL|bardhaman.gov.in/}}
| footnotes =
}}
'''ᱴᱚᱯᱥᱤ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱚᱛᱱᱚᱜ==
{{OSM Location map
| width=430| height=400| zoom=11
| coord={{coord|23|41|0|N|87|5|20|E}}| float=left|caption='''ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ'''<br/>MC: ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ, N: ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ, R: ᱟᱹᱛᱩ ᱛᱟᱞᱢᱟ<br/>ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ
|mark-coord1={{coord|23|39|27|N|87|7|2|E}} | label-pos1=right|label1= Kunustara | numbered1=CT| mark-title1=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱟᱨᱟ]] (CT)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2
|mark-coord2={{coord|23|40|5|N|87|7|40|E}} | label-pos2=right|label2= Topsi| numbered2=CT| mark-title2=ᱴᱚᱯᱥᱤ (CT)
|mark-coord3={{coord|23|43|26|N|87|11|57|E}} | label-pos3=right|label3= Nimsa| numbered3=CT| mark-title3=[[ᱱᱤᱢᱥᱟ]] (CT)
|mark-coord4={{coord|23|42|58|N|87|11|21|E}} | label-pos4=right|label4= Chinchuria| numbered4=CT| mark-title4=[[ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord5={{coord|23|40|38|N|87|10|9|E}} | label-pos5=right|label5= Kenda| numbered5=CT| mark-title5=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ]] (CT)
|mark-coord6={{coord|23|39|10|N|87|9|46|E}} | label-pos6=right|label6= Parasia| numbered6=CT| mark-title6=[[ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord7={{coord|23|39|14|N|87|2|9|E}} | label-pos7=left|label7= Ratibati| numbered7=CT| mark-title7=[[ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱛᱤ]] (CT)
|mark-coord8={{coord|23|39|40|N|87|2|30|E}} | label-pos8=left|label8= Chapui| numbered8=CT| mark-title8=[[ᱪᱟᱯᱩᱭ]] (CT)
|mark-coord9={{coord|23|39|5|N|87|4|11|E}} | label-pos9=top|label9= Jemari |labela9=(Jaykaynagar)| numbered9=CT| mark-title9=[[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]] (CT)
|mark-coord10={{coord|23|37|45|N|87|8|22|E}} | label-pos10=right|label10= Banshra| numbered10=CT| mark-title10=[[ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord11={{coord|23|38|5|N|87|3|51|E}} | label-pos11=left|label11= Belebathan| numbered11=CT| mark-title11=[[ᱵᱮᱞᱮᱵᱟᱛᱷᱟᱱ]] (CT)
|mark-coord12={{coord|23|38|28|N|87|2|3|E}} | label-pos12=left|label12= Chelad| numbered12=CT| mark-title12=[[ᱪᱮᱞᱟᱰ]] (CT)
|mark-coord13={{coord|23|37|29|N|87|4|32|E}} | label-pos13=left|label13= Murgathaul| numbered13=CT| mark-title13=[[ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ]] (CT)
|mark-coord14={{coord|23|36|57|N|87|5|4|E}} | label-pos14=left|label14= Amkula| numbered14=CT| mark-title14=[[ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ]] (CT)
|mark-coord15={{coord|23|35|53|N|87|8|30|E}} | label-pos15=right|label15= Baktarnagar| numbered15=CT| mark-title15=[[ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)
|mark-coord16={{coord|23|36|33|N|87|6|01|E}} | label-pos16=left|label16= Egara| numbered16=CT| mark-title16=[[ᱮᱜᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱮᱜᱟᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord17={{coord|23|35|21|N|87|6|21|E}} | label-pos17=left|label17= Sahebganj| numbered17=CT| mark-title17= [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] (CT)|shape-color17=black| label-size17=13|label-color17=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors -->
|mark-coord18={{coord|23|35|10|N|87|7|7|E}} | label-pos18=right|label18= Raghunathchak| numbered18=CT| mark-title18=[[ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ]] (CT)
|mark-coord19={{coord|23|34|50|N|87|7|32|E}} | label-pos19=right|label19= Ballavpur| numbered19=CT| mark-title19=[[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]] (CT)
|mark-coord20={{coord|23|46|48|N|87|4|48|E}} | label-pos20=right|label20= Churulia| numbered20=R| mark-title20=[[ᱪᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] (R)|shape-color20=#C42222
|mark-coord21={{coord|23|41|37|N|87|8|39|E}} | label-pos21=right|label21= Bahadurpur| numbered21=R| mark-title21=[[ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨᱯᱩᱨ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color21=#C42222
|mark-coord22={{coord|23|42|7|N|87|2|53|E}} | label-pos22=left|label22=ECL Sripur |labela22= Area Office| numbered22=0 | mark-title22=[[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size22=12| shape-color22=#AA6666
|mark-coord23={{coord|23|40|53|N|87|4|45|E}} | label-pos23=left|label23=ECL Satgram |labela23= Area Office |numbered23=0| mark-title23=[[ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size23=12| shape-color23=#AA6666
|mark-coord24={{coord|23|38|50|N|87|7|18|E}} | label-pos24=right|label24=ECL Kunustoria|labela24= Area Office|numbered24=0 | mark-title24=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size24=12| shape-color24=#AA6666
|mark-coord25={{coord|23|40|0|N|87|13|33|E}} | label-pos25=left|label25=ECL Kenda |labela25= Area Office |numbered25=0| mark-title25=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size25=12| shape-color25=#AA6666
|mark-coord26={{coord|23|40|44|N|86|57|9|E}} | label-pos26=right|label-color26=#800000| label26=Asansol | numbered26=MC| mark-title26=[[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] (MC)|shape-color26=#800000
|mark-coord27={{coord|23|37|12|N|87|7|48|E}} | label-pos27=left|label27=Raniganj | numbered27=N| mark-title27= [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] (N)|shape-color27=#C42222
|mark-coord28={{coord|23|42|50|N|87|4|48|E}} | label-pos28=left|label28=Jamuria | numbered28=N| mark-title28= [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] (N)|shape-color28=#C42222
|mark-coord29={{coord|23.612489|87.032854}}| label29=ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=28| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none
|mark-coord30={{coord|23.749367|87.157333}}| label30=ᱚᱡᱚᱭ ᱜᱟᱰᱟ| label-color30 = #77A1CB| label-angle30=0| label-pos30=right| label-size30=10| mark-size30=0| mark-title30 =none}}
===ᱴᱷᱟᱶ===
ᱴᱚᱯᱥᱤ ᱫᱚ {{coord|23.665711|N|87.130422|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
===ᱥᱚᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱹ===
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱘᱓.᱓᱓% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱟᱨ ᱑᱖.᱖᱗% ᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱤᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Burdwan |work = Table 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |accessdate = 4 September 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |archive-date = 21 January 2019 |url-status = dead }}</ref> ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱠᱩᱞᱴᱤ]], [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱟᱨ [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=2015notification>{{cite web | url = https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | title = The Kolkata Gazette | work = Notification No. 335/MA/O/C-4/1M-36/2014 dated 3 June 2015 | publisher = Department of Municipal Affairs, Government of West Bengal | accessdate = 4 September 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170312033552/https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | archive-date = 12 March 2017 | url-status = dead }}</ref> ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱒᱖ (+᱑ ᱟᱫᱷᱟ) ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ (ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱟᱫᱷᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱᱟ; ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ) ᱾
==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ==
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱴᱚᱯᱥᱤ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱔,᱓᱒᱙ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱒,᱒᱔᱙ (᱕᱒%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱒,᱐᱘᱐ (᱔᱘%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱕᱕᱖ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱴᱚᱯᱥᱤ ᱨᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱒,᱗᱓᱓ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱗᱒.᱔᱔% ᱠᱟᱱᱟ) ᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | accessdate = 27 August 2018 }}</ref>
<small>*ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ (ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ)#ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱧᱮᱞ ᱢᱮ</small>
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱜᱩᱴ (UA) ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑,᱒᱔᱓,᱔᱑᱔ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱩᱞᱴᱤ, [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱟᱨ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱠᱚ ᱵᱮᱜᱚᱨ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱢᱭᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱩᱴ ᱨᱮ [[ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ]], [[ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ]], [[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]], [[ᱵᱷᱟᱱᱳᱣᱟᱨᱟ]], [[ᱫᱳᱢᱳᱦᱟᱱᱤ]], [[ᱮᱜᱟᱨᱟ]], [[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]], [[ᱢᱟᱡᱤᱭᱟᱲᱟ]], ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ, ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ, [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱟᱨ ᱴᱚᱯᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱱᱥᱮᱥ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ [[ᱪᱚᱨᱚᱱᱯᱩᱨ]] ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web | url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_4_PR_UAs_1Lakh_and_Above_Appendix.pdf | title = Constituents of Urban Agglomerations having population 1 lakh and above| work= Provisional Population Total, Census of India 2011| publisher = Government of India |access-date = 27 August 2018}}</ref><ref name=2015notification/>
==ᱤᱱᱯᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ==
<!--Please do not disturb the referenced text. If you want to add information, add it separately, with reliable reference. -->
''ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱦᱟᱱᱰᱵᱩᱠ ᱒᱐᱑᱑ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ'', [https://topsi.in ᱴᱚᱯᱥᱤ] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱥᱟᱨ ᱵᱤᱥᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱒.᱑᱖᱙᱑ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱑᱒.᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱫᱟᱜ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱣᱟ ᱡᱟᱜᱟ, ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱫᱟᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱞ ᱫᱟᱜ, ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱠᱩᱧ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱓᱐᱐ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱰᱤᱥᱯᱮᱱᱥᱟᱨᱤ/ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱒ ᱠᱤ.ᱢᱤ. ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱤᱰᱮᱞ ᱥᱠᱩᱞ, ᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱨᱟᱱᱤᱜᱟᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱩᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱵᱮ-ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (ᱥᱟᱨᱵᱷᱟ ᱥᱤᱠᱥᱟ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ)᱾ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ, ᱨᱚᱢᱚᱡᱽ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱴᱮᱰᱤᱭᱚᱢ, ᱯᱮᱭᱟ ᱚᱰᱤᱴᱚᱨᱤᱭᱚᱢ/ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱦᱚᱞ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱨᱣᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱤᱢᱮᱱᱴ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱮᱸᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱸᱜᱟᱲ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf| title = District Census Handbook Barddhaman, Census of India 2011, Series 20, Part XII A | work= Section II Town Directory, Pages 1179-1210; Statement I: Status and Growth History, Page 1179; Statement II: Physical Aspects and Location of Towns, Page 1188; Statement III: Civic and other Amenities, Page 1191; Statement IV: Medical Facilities, Page 1196; Statement V: Educational, Recreational and Cultural Facilities, Page 1200; Statement VI: Industry and Banking, Page 1209 | publisher = Directorate of census Operations V, West Bengal |accessdate = 14 May 2020}}</ref>
==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ==
ᱤ ᱥᱤ ᱮᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱠᱚᱞᱯᱷᱤᱞᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱚᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱟᱢᱨᱤᱛᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱟᱢᱨᱟᱥᱚᱴᱟ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱵᱮᱞᱵᱟᱭᱫᱽ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱢᱟᱦᱟᱵᱤᱨ ᱳᱥᱤᱯᱤ, ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱤᱭᱟᱨᱥᱚᱞ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱖ ᱟᱨ ᱗ ᱤᱱᱠᱞᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟ ᱳᱥᱤᱯᱤ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.easterncoal.gov.in/contactus/cugtel/kunustoria.pdf | title = Area wise Closed User Group (CUG) Telephone Numbers | work = Kunustoria Area | publisher = Eastern Coalfields Limited | access-date = 18 August 2018}}</ref>
==ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ==
{{ᱟᱱᱰᱟᱞ-ᱥᱟᱱᱛᱷᱤᱭᱟ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ|collapse=yes}}
[[ᱟᱱᱰᱟᱞ-ᱥᱟᱱᱛᱷᱤᱭᱟ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱟᱱᱰᱟᱞ-ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ-ᱥᱤᱛᱟᱹᱨᱟᱢᱯᱩᱨ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱛᱟᱯᱟᱥᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://indiarailinfo.com/train/timetable/andal-jasidih-demu-73539/15359/585/326 |title = 73539 Andal-Jasidih DEMU |work = Time Table | publisher= indiarailinfo | accessdate = 18 August 2018}}</ref>
==ᱥᱮᱪᱮᱫ==
ᱥᱨᱤ ᱦᱚᱨᱤᱠᱤᱥᱚᱱ ᱯᱟᱵᱽᱞᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱥᱚᱸᱥᱛᱷᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱪᱟᱱᱚᱪ ᱠᱷᱚᱱ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱪᱟᱱᱚᱪ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://schools.org.in/barddhaman/19091210706/sriharikisen-public-school.html | title = Sriharikisen Public School | publisher = Schools.org.in|accessdate = 27 May 2020}}</ref>
ᱴᱚᱯᱥᱤ ᱡᱩᱱᱤᱭᱚᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞᱤ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱟᱢ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱕ ᱪᱟᱱᱚᱪ ᱠᱷᱚᱱ ᱘ ᱪᱟᱱᱚᱪ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://schools.org.in/barddhaman/19091210202/topsi-jr-high-school.html| title = Topsi Jr High School | publisher = Schools.org.in |accessdate = 27 May 2020}}</ref>
==ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ==
ᱤ ᱥᱤ ᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱱᱥᱴᱚᱨᱤᱭᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ (᱕᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱮᱰ ᱥᱟᱶ) (ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ), ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟ), ᱵᱮᱞᱵᱟᱭᱤᱰ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟ), ᱠᱩᱱᱟᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱴᱳᱯᱳᱥᱤ), ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱨᱥᱳᱞ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱵᱤᱡᱽᱯᱩᱨ), ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ), ᱟᱢᱨᱤᱛᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ), ᱢᱚᱦᱟᱵᱤᱨ ᱠᱳᱞᱤᱭᱚᱨᱤ (ᱯᱳ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrxiDIKi8Be4hgAXS67HAx.;_ylu=X3oDMTByYmpmZjA4BGNvbG8Dc2czBHBvcwMzBHZ0aWQDBHNlYwNzcg--/RV=2/RE=1589705610/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.coalindia.in%2fDesktopModules%2fDocumentList%2fdocuments%2fDetails_of_Medical_Facility_in_CIL_and_its_Subsidiaries_05032018.xlsx/RK=2/RS=G5Llg8vcadCbsl1BI.JMH0rETxA- | title = Details of medical facilities in CIL and its subsidiaries | work= ECL| publisher = CIL|access-date = 15 May 2020}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]]
k162f8wi2av27a8ee2a9ub7bov73e5m
ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ
0
36048
192185
2026-05-21T15:08:12Z
MT731
2184
"{{Infobox settlement | name = ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India3 | pushpin_label_position..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
192185
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ
| native_name =
| native_name_lang =
| other_name =
| nickname =
| settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| pushpin_map = India West Bengal#India3
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ
| coordinates = {{coord|23.615439|N|87.078502|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}}
| subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]]
| subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name2 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]]
| established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 = 3.01
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_total = 809090
| population_as_of = ᱒᱐᱑᱑
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ*
| demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ
| demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐
| postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code = ᱗᱑᱓᱓᱒᱓
| area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ
| area_code = ᱐᱓᱔᱑
| registration_plate = WB
| website = {{URL|paschimbardhaman.co.in/}}
| footnotes =
}}
'''ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱚᱛᱱᱚᱜ==
{{OSM Location map
| width=430| height=400| zoom=11
| coord={{coord|23|41|0|N|87|5|20|E}}| float=left|caption='''ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ'''<br/>MC: ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ, N: ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ, R: ᱟᱹᱛᱩ ᱛᱟᱞᱢᱟ<br/>ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ
|mark-coord1={{coord|23|39|27|N|87|7|2|E}} | label-pos1=right|label1= Kunustara | numbered1=CT| mark-title1=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱟᱨᱟ]] (CT)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2
|mark-coord2={{coord|23|40|5|N|87|7|40|E}} | label-pos2=right|label2= Topsi| numbered2=CT| mark-title2=[[ᱴᱚᱯᱥᱤ]] (CT)
|mark-coord3={{coord|23|43|26|N|87|11|57|E}} | label-pos3=right|label3= Nimsa| numbered3=CT| mark-title3=[[ᱱᱤᱢᱥᱟ]] (CT)
|mark-coord4={{coord|23|42|58|N|87|11|21|E}} | label-pos4=right|label4= Chinchuria| numbered4=CT| mark-title4=[[ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord5={{coord|23|40|38|N|87|10|9|E}} | label-pos5=right|label5= Kenda| numbered5=CT| mark-title5=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ]] (CT)
|mark-coord6={{coord|23|39|10|N|87|9|46|E}} | label-pos6=right|label6= Parasia| numbered6=CT| mark-title6=[[ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord7={{coord|23|39|14|N|87|2|9|E}} | label-pos7=left|label7= Ratibati| numbered7=CT| mark-title7=[[ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱛᱤ]] (CT)
|mark-coord8={{coord|23|39|40|N|87|2|30|E}} | label-pos8=left|label8= Chapui| numbered8=CT| mark-title8=[[ᱪᱟᱯᱩᱭ]] (CT)
|mark-coord9={{coord|23|39|5|N|87|4|11|E}} | label-pos9=top|label9= Jemari |labela9=(Jaykaynagar)| numbered9=CT| mark-title9=[[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱥᱤᱯ)]] (CT)
|mark-coord10={{coord|23|37|45|N|87|8|22|E}} | label-pos10=right|label10= Banshra| numbered10=CT| mark-title10=[[ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord11={{coord|23|38|5|N|87|3|51|E}} | label-pos11=left|label11= Belebathan| numbered11=CT| mark-title11=[[ᱵᱮᱞᱮᱵᱟᱛᱷᱟᱱ]] (CT)
|mark-coord12={{coord|23|38|28|N|87|2|3|E}} | label-pos12=left|label12= Chelad| numbered12=CT| mark-title12=[[ᱪᱮᱞᱟᱰ]] (CT)
|mark-coord13={{coord|23|37|29|N|87|4|32|E}} | label-pos13=left|label13= Murgathaul| numbered13=CT| mark-title13=[[ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ]] (CT)
|mark-coord14={{coord|23|36|57|N|87|5|4|E}} | label-pos14=left|label14= Amkula| numbered14=CT| mark-title14=ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ (CT)
|mark-coord15={{coord|23|35|53|N|87|8|30|E}} | label-pos15=right|label15= Baktarnagar| numbered15=CT| mark-title15=[[ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)
|mark-coord16={{coord|23|36|33|N|87|6|01|E}} | label-pos16=left|label16= Egara| numbered16=CT| mark-title16=[[ᱮᱜᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱮᱜᱟᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord17={{coord|23|35|21|N|87|6|21|E}} | label-pos17=left|label17= Sahebganj| numbered17=CT| mark-title17= [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] (CT)|shape-color17=black| label-size17=13|label-color17=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors -->
|mark-coord18={{coord|23|35|10|N|87|7|7|E}} | label-pos18=right|label18= Raghunathchak| numbered18=CT| mark-title18=[[ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ]] (CT)
|mark-coord19={{coord|23|34|50|N|87|7|32|E}} | label-pos19=right|label19= Ballavpur| numbered19=CT| mark-title19=[[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]] (CT)
|mark-coord20={{coord|23|46|48|N|87|4|48|E}} | label-pos20=right|label20= Churulia| numbered20=R| mark-title20=[[ᱪᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] (R)|shape-color20=#C42222
|mark-coord21={{coord|23|41|37|N|87|8|39|E}} | label-pos21=right|label21= Bahadurpur| numbered21=R| mark-title21=[[ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨᱯᱩᱨ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color21=#C42222
|mark-coord22={{coord|23|42|7|N|87|2|53|E}} | label-pos22=left|label22=ECL Sripur |labela22= Area Office| numbered22=0 | mark-title22=[[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size22=12| shape-color22=#AA6666
|mark-coord23={{coord|23|40|53|N|87|4|45|E}} | label-pos23=left|label23=ECL Satgram |labela23= Area Office |numbered23=0| mark-title23=[[ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size23=12| shape-color23=#AA6666
|mark-coord24={{coord|23|38|50|N|87|7|18|E}} | label-pos24=right|label24=ECL Kunustoria|labela24= Area Office|numbered24=0 | mark-title24=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size24=12| shape-color24=#AA6666
|mark-coord25={{coord|23|40|0|N|87|13|33|E}} | label-pos25=left|label25=ECL Kenda |labela25= Area Office |numbered25=0| mark-title25=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size25=12| shape-color25=#AA6666
|mark-coord26={{coord|23|40|44|N|86|57|9|E}} | label-pos26=right|label-color26=#800000| label26=Asansol | numbered26=MC| mark-title26=[[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] (MC)|shape-color26=#800000
|mark-coord27={{coord|23|37|12|N|87|7|48|E}} | label-pos27=left|label27=Raniganj | numbered27=N| mark-title27= [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] (N)|shape-color27=#C42222
|mark-coord28={{coord|23|42|50|N|87|4|48|E}} | label-pos28=left|label28=Jamuria | numbered28=N| mark-title28= [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] (N)|shape-color28=#C42222
|mark-coord29={{coord|23.612489|87.032854}}| label29=ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=28| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none
|mark-coord30={{coord|23.749367|87.157333}}| label30=ᱚᱡᱚᱭ ᱜᱟᱰᱟ| label-color30 = #77A1CB| label-angle30=0| label-pos30=right| label-size30=10| mark-size30=0| mark-title30 =none}}
===ᱴᱷᱟᱶ===
ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱫᱚ {{coord|23.615439|N|87.078502|E |source:yahoomaps_region:IN-WB |format=dms}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ ᱫᱚ [[ᱫᱟᱢᱚᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ|ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱜᱟᱰᱟ ᱱᱩᱱᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱰᱟ ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱢᱠᱳᱞᱟ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ''ᱱᱟᱞᱞᱟᱦ'' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱟᱪᱷᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱩᱱᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱰᱟ ᱥᱟᱶ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱦᱟᱥᱟ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱨ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ ᱫᱟᱜ ᱛᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱩᱥᱩᱞ ᱢᱟᱪᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱩᱱᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱰᱟ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ''ᱵᱮᱨ'' ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚ ᱾
[[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ. ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]], [[ᱵᱮᱞᱮᱵᱟᱛᱷᱚᱱ]], [[ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ]], ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ, [[ᱮᱜᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱮᱜᱟᱨᱟ]], [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]], [[ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ]] ᱟᱨ [[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]] ᱫᱚ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱚᱥᱴᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ ᱟᱨ [[ᱵᱚᱠᱛᱚᱨᱱᱚᱜᱚᱨ]] ᱫᱚ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf |title= Census of India 2011, West Bengal: District Census Handbook, Barddhaman |work = Map of Raniganj CD Block, page 215| publisher= Directorate of Census Operations, West Bengal |access-date = 31 August 2018}}</ref>
===ᱥᱚᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱹ===
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱘᱓.᱓᱓% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱟᱨ ᱑᱖.᱖᱗% ᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱤᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Burdwan |work = Table 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |accessdate = 4 September 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |archive-date = 21 January 2019 |url-status = dead }}</ref> ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱠᱩᱞᱴᱤ]], [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱟᱨ [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=2015notification>{{cite web | url = https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | title = The Kolkata Gazette | work = Notification No. 335/MA/O/C-4/1M-36/2014 dated 3 June 2015 | publisher = Department of Municipal Affairs, Government of West Bengal | accessdate = 4 September 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170312033552/https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | archive-date = 12 March 2017 | url-status = dead }}</ref> ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱒᱖ (+᱑ ᱟᱫᱷᱟ) ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ (ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱟᱫᱷᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱᱟ; ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ) ᱾
==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ==
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱕,᱔᱔᱕ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱒,᱙᱒᱘ (᱕᱔%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱒,᱕᱑᱗ (᱔᱖%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱗᱙᱓ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱮ ᱓,᱒᱓᱙ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱖᱙.᱖᱓% ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ) ᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 18 February 2017 }}</ref>
<small>*ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ (ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ)#ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱧᱮᱞ ᱢᱮ</small>
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱜᱩᱴ (UA) ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑,᱒᱔᱓,᱔᱑᱔ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱩᱞᱴᱤ, [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱟᱨ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱠᱚ ᱵᱮᱜᱚᱨ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱢᱭᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱩᱴ ᱨᱮ [[ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ]], [[ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ]], [[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]], [[ᱵᱷᱟᱱᱳᱣᱟᱨᱟ]], [[ᱫᱳᱢᱳᱦᱟᱱᱤ]], [[ᱮᱜᱟᱨᱟ]], [[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ. ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]], [[ᱢᱟᱡᱤᱭᱟᱲᱟ]], ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ, ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ, [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱟᱨ ᱴᱚᱯᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱱᱥᱮᱥ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ [[ᱪᱚᱨᱚᱱᱯᱩᱨ]] ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web | url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_4_PR_UAs_1Lakh_and_Above_Appendix.pdf | title = Constituents of Urban Agglomerations having population 1 lakh and above| work= Provisional Population Total, Census of India 2011| publisher = Government of India |access-date = 27 August 2018}}</ref><ref name=2015notification/>
᱒᱐᱐᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮ,<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher= Census Commission of India}}</ref> ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱕,᱙᱓᱖ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱕᱙% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱔᱑% ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱮ ᱚᱥᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱕᱘% ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱚᱥᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱕᱙.᱕% ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱖᱗% ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱓᱓% ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱑% ᱫᱚ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱜᱮᱭᱟ ᱾
==ᱤᱱᱯᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ==
<!--Please do not disturb the referenced text. If you want to add information, add it separately, with reliable reference. -->
''ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱦᱟᱱᱰᱵᱩᱠ ᱒᱐᱑᱑ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ'', ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱥᱟᱨ ᱵᱤᱥᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱓.᱐᱑ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱕᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱱᱟᱞᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱫᱟᱜ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮ ᱚᱵᱷᱟᱨᱦᱮᱰ ᱴᱮᱸᱠ, ᱴᱤᱭᱩᱵᱽᱣᱮᱞ, ᱵᱚᱨᱣᱮᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱘᱗᱗ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱟᱨ ᱔᱔ ᱥᱚᱸᱡᱷᱮ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ (ᱯᱚᱭᱮᱱᱴ) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱰᱤᱥᱯᱮᱱᱥᱟᱨᱤ/ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ, ᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱮᱜᱟᱨᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱰᱮᱞ ᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱤ ᱥᱠᱩᱞ, ᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ [[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱥᱤᱱᱤᱭᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱤ ᱥᱠᱩᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱮ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱫᱷᱚᱱ, ᱡᱚ ᱡᱟᱝ, ᱩᱛᱩ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf| title = District Census Handbook Barddhaman, Census of India 2011, Series 20, Part XII A | work= Section II Town Directory, Pages 1179-1210; Statement I: Status and Growth History, Page 1179; Statement II: Physical Aspects and Location of Towns, Page 1188; Statement III: Civic and other Amenities, Page 1191; Statement IV: Medical Facilities, Page 1196; Statement V: Educational, Recreational and Cultural Facilities, Page 1200; Statement VI: Industry and Banking, Page 1209 | publisher = Directorate of census Operations V, West Bengal |access-date = 14 May 2020}}</ref>
==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱥᱴᱟᱨᱱ ᱠᱚᱭᱞᱟᱯᱷᱤᱞᱰᱥ ᱞᱤᱢᱤᱴᱤᱰ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱞᱤᱢᱤᱴᱤᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱾ ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱟᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱤᱢᱪᱟ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱤᱥᱴᱟᱨᱱ ᱠᱚᱞᱯᱷᱤᱞᱰ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱴᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱤ ᱥᱤ ᱮᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱪᱟᱯᱩᱭ ᱠᱷᱟᱥ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱡᱮ ᱠᱮ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ, ᱡᱮᱢᱮᱦᱟᱨᱤ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱠᱟᱞᱤᱰᱟᱥᱯᱩᱨ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ, ᱠᱩᱣᱟᱨᱰᱤ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱱᱤᱢᱪᱟ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱯᱤᱭᱚᱨ ᱥᱤᱭᱟᱨᱥᱚᱞ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱛᱤ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱟᱨ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱤᱱᱠᱞᱟᱭᱤᱱ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.easterncoal.gov.in/contactus/cugtel/sripur.pdf | title = Area wise Closed User Group (CUG) Telephone Numbers | work =Sripur Area | publisher = Eastern Coalfields Limited | access-date = 11 August 2018}}</ref>
==ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ==
ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱤᱱᱤ ᱵᱟᱥ ᱦᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ – (i) ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ), ᱱᱤᱢᱪᱟ, (ii) ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱵᱟᱦᱩᱞᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱢᱟᱝᱜᱟᱞᱯᱩᱨ, (iii) ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱢᱨᱤᱛᱱᱚᱜᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱵᱤᱨᱤᱛ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]], ᱱᱤᱢᱪᱟ, (iv) ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤᱨᱠᱩᱞᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱢᱨᱤᱛᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱨᱟᱹᱱᱤᱥᱟᱜᱚᱨ, [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱾<ref>[http://www.bardhaman.nic.in/mv/pr_mb_1_100.pdf Minbus Permit Register] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927062443/http://www.bardhaman.nic.in/mv/pr_mb_1_100.pdf |date=2007-09-27 }}</ref>
==ᱥᱮᱪᱮᱫ==
ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱨᱟᱭᱢᱮᱨᱤ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>[http://bardhaman.gov.in/education/schudir.asp 7th All-India School Education Survey] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927042635/http://bardhaman.gov.in/education/schudir.asp |date=2007-09-27 }}</ref>
ᱟᱢᱠᱚᱞᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱨᱚᱵ ᱮᱢᱟᱭᱟ ᱾ ᱯᱟᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱛᱮ ᱫᱟᱬᱟ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱦᱚᱸ ᱟᱢᱠᱚᱞᱟ ᱫᱚ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱟᱹᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱛ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱟᱝᱜᱽᱨᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱷᱟᱯ ᱠᱚ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱮ.ᱮᱢ.ᱭᱩ, ᱟᱞᱤᱜᱚᱲ, ᱵᱤ.ᱮᱪ.ᱭᱩ, ᱵᱟᱱᱟᱨᱟᱥ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱮᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱡᱟᱢᱤᱭᱟ ᱢᱤᱞᱤᱭᱟ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱭᱟ, ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱤ, ᱯᱟᱴᱱᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱟᱨ ᱠᱟᱞᱠᱟᱛᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱤᱫᱮᱥ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ, ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱾
==ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ==
ᱤ ᱥᱤ ᱮᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ (ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ ᱟᱨ ᱰᱤᱥᱯᱮᱱᱥᱟᱨᱤ) ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ (ᱯᱤ ᱳ ᱫᱮᱵᱽᱪᱚᱸᱫᱽᱱᱚᱜᱚᱨ) (᱓᱐ ᱵᱮᱰ ᱥᱟᱶᱛᱮ) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ (ᱯᱤ ᱳ ᱫᱮᱵᱽᱪᱚᱸᱫᱽᱱᱚᱜᱚᱨ), ᱢᱤᱛᱷᱟᱯᱩᱨ (ᱯᱤ ᱳ ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟ), ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱤᱱᱠᱞᱟᱭᱤᱱ (ᱯᱤ ᱳ ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ), ᱡᱟᱢᱮᱦᱟᱨᱤ (ᱯᱤ ᱳ ᱥᱮᱢᱩᱨᱤᱰ), ᱡᱟᱢᱮᱦᱟᱨᱤ (ᱯᱤ ᱳ ᱥᱮᱢᱩᱨᱤᱵᱟ), ᱡᱟᱢᱮᱦᱟᱨᱤ (ᱯᱤ ᱳ ᱥᱮᱢᱩᱨᱤᱰ) ᱱᱤᱢᱪᱟ (ᱯᱤ ᱳ ᱱᱤᱢᱪᱟ), ᱟᱢᱠᱚᱞᱟ (ᱯᱤ ᱳ ᱱᱤᱢᱪᱟ), ᱠᱟᱞᱤᱫᱟᱥᱯᱩᱨ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ (ᱯᱤ ᱳ ᱵᱷᱟᱨᱟ ᱠᱟᱞᱤᱵᱟᱲᱤ, ᱢᱮᱡᱤᱭᱟ), ᱡᱚᱨᱟ ᱢᱚᱰ ᱠᱚᱞᱚᱱᱤ (ᱯᱤ ᱳ ᱵᱷᱟᱨᱟ ᱠᱟᱞᱤᱵᱟᱲᱤ, ᱢᱮᱡᱤᱭᱟ), ᱨᱟᱛᱤᱵᱟᱴᱤ (ᱯᱤ ᱳ ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱛᱤ), ᱠᱩᱟᱨᱰᱤᱦ (ᱯᱤ ᱳ ᱠᱟᱞᱤᱯᱟᱦᱟᱲᱤ), ᱪᱟᱯᱩᱭ ᱠᱟᱥ (ᱯᱤ ᱳ ᱪᱟᱯᱩᱭ), ᱛᱤᱨᱟᱴ (ᱯᱤ ᱳ ᱠᱟᱞᱤᱯᱟᱦᱟᱲᱤ) ᱾<ref>{{cite web | url = https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrxiDIKi8Be4hgAXS67HAx.;_ylu=X3oDMTByYmpmZjA4BGNvbG8Dc2czBHBvcwMzBHZ0aWQDBHNlYwNzcg--/RV=2/RE=1589705610/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.coalindia.in%2fDesktopModules%2fDocumentList%2fdocuments%2fDetails_of_Medical_Facility_in_CIL_and_its_Subsidiaries_05032018.xlsx/RK=2/RS=G5Llg8vcadCbsl1BI.JMH0rETxA- | title = Details of medical facilities in CIL and its subsidiaries | work= ECL| publisher = CIL|access-date = 15 May 2020}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]]
e6wmrbhsi0doqi0zg8a2miphl0pntks
192203
192185
2026-05-21T23:46:59Z
MT731
2184
192203
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ
| native_name =
| native_name_lang =
| other_name =
| nickname =
| settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| pushpin_map = India West Bengal#India3
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ
| coordinates = {{coord|23.615439|N|87.078502|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}}
| subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]]
| subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name2 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]]
| established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 = 3.01
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_total = 809090
| population_as_of = ᱒᱐᱑᱑
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ*
| demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ
| demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐
| postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code = ᱗᱑᱓᱓᱒᱓
| area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ
| area_code = ᱐᱓᱔᱑
| registration_plate = WB
| website = {{URL|paschimbardhaman.co.in/}}
| footnotes =
}}
'''ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱚᱛᱱᱚᱜ==
{{OSM Location map
| width=430| height=400| zoom=11
| coord={{coord|23|41|0|N|87|5|20|E}}| float=left|caption='''ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ'''<br/>MC: ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ, N: ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ, R: ᱟᱹᱛᱩ ᱛᱟᱞᱢᱟ<br/>ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ
|mark-coord1={{coord|23|39|27|N|87|7|2|E}} | label-pos1=right|label1= Kunustara | numbered1=CT| mark-title1=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱟᱨᱟ]] (CT)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2
|mark-coord2={{coord|23|40|5|N|87|7|40|E}} | label-pos2=right|label2= Topsi| numbered2=CT| mark-title2=[[ᱴᱚᱯᱥᱤ]] (CT)
|mark-coord3={{coord|23|43|26|N|87|11|57|E}} | label-pos3=right|label3= Nimsa| numbered3=CT| mark-title3=[[ᱱᱤᱢᱥᱟ]] (CT)
|mark-coord4={{coord|23|42|58|N|87|11|21|E}} | label-pos4=right|label4= Chinchuria| numbered4=CT| mark-title4=[[ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord5={{coord|23|40|38|N|87|10|9|E}} | label-pos5=right|label5= Kenda| numbered5=CT| mark-title5=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ]] (CT)
|mark-coord6={{coord|23|39|10|N|87|9|46|E}} | label-pos6=right|label6= Parasia| numbered6=CT| mark-title6=[[ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord7={{coord|23|39|14|N|87|2|9|E}} | label-pos7=left|label7= Ratibati| numbered7=CT| mark-title7=[[ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱛᱤ]] (CT)
|mark-coord8={{coord|23|39|40|N|87|2|30|E}} | label-pos8=left|label8= Chapui| numbered8=CT| mark-title8=[[ᱪᱟᱯᱩᱭ]] (CT)
|mark-coord9={{coord|23|39|5|N|87|4|11|E}} | label-pos9=top|label9= Jemari |labela9=(Jaykaynagar)| numbered9=CT| mark-title9=[[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱥᱤᱯ)]] (CT)
|mark-coord10={{coord|23|37|45|N|87|8|22|E}} | label-pos10=right|label10= Banshra| numbered10=CT| mark-title10=[[ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord11={{coord|23|38|5|N|87|3|51|E}} | label-pos11=left|label11= Belebathan| numbered11=CT| mark-title11=[[ᱵᱮᱞᱮᱵᱟᱛᱷᱟᱱ]] (CT)
|mark-coord12={{coord|23|38|28|N|87|2|3|E}} | label-pos12=left|label12= Chelad| numbered12=CT| mark-title12=[[ᱪᱮᱞᱟᱰ]] (CT)
|mark-coord13={{coord|23|37|29|N|87|4|32|E}} | label-pos13=left|label13= Murgathaul| numbered13=CT| mark-title13=[[ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ]] (CT)
|mark-coord14={{coord|23|36|57|N|87|5|4|E}} | label-pos14=left|label14= Amkula| numbered14=CT| mark-title14=ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ (CT)
|mark-coord15={{coord|23|35|53|N|87|8|30|E}} | label-pos15=right|label15= Baktarnagar| numbered15=CT| mark-title15=[[ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)
|mark-coord16={{coord|23|36|33|N|87|6|01|E}} | label-pos16=left|label16= Egara| numbered16=CT| mark-title16=[[ᱮᱜᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱮᱜᱟᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord17={{coord|23|35|21|N|87|6|21|E}} | label-pos17=left|label17= Sahebganj| numbered17=CT| mark-title17= [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] (CT)|shape-color17=black| label-size17=13|label-color17=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors -->
|mark-coord18={{coord|23|35|10|N|87|7|7|E}} | label-pos18=right|label18= Raghunathchak| numbered18=CT| mark-title18=[[ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ]] (CT)
|mark-coord19={{coord|23|34|50|N|87|7|32|E}} | label-pos19=right|label19= Ballavpur| numbered19=CT| mark-title19=[[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]] (CT)
|mark-coord20={{coord|23|46|48|N|87|4|48|E}} | label-pos20=right|label20= Churulia| numbered20=R| mark-title20=[[ᱪᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] (R)|shape-color20=#C42222
|mark-coord21={{coord|23|41|37|N|87|8|39|E}} | label-pos21=right|label21= Bahadurpur| numbered21=R| mark-title21=[[ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨᱯᱩᱨ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color21=#C42222
|mark-coord22={{coord|23|42|7|N|87|2|53|E}} | label-pos22=left|label22=ECL Sripur |labela22= Area Office| numbered22=0 | mark-title22=[[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size22=12| shape-color22=#AA6666
|mark-coord23={{coord|23|40|53|N|87|4|45|E}} | label-pos23=left|label23=ECL Satgram |labela23= Area Office |numbered23=0| mark-title23=[[ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size23=12| shape-color23=#AA6666
|mark-coord24={{coord|23|38|50|N|87|7|18|E}} | label-pos24=right|label24=ECL Kunustoria|labela24= Area Office|numbered24=0 | mark-title24=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size24=12| shape-color24=#AA6666
|mark-coord25={{coord|23|40|0|N|87|13|33|E}} | label-pos25=left|label25=ECL Kenda |labela25= Area Office |numbered25=0| mark-title25=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size25=12| shape-color25=#AA6666
|mark-coord26={{coord|23|40|44|N|86|57|9|E}} | label-pos26=right|label-color26=#800000| label26=Asansol | numbered26=MC| mark-title26=[[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] (MC)|shape-color26=#800000
|mark-coord27={{coord|23|37|12|N|87|7|48|E}} | label-pos27=left|label27=Raniganj | numbered27=N| mark-title27= [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] (N)|shape-color27=#C42222
|mark-coord28={{coord|23|42|50|N|87|4|48|E}} | label-pos28=left|label28=Jamuria | numbered28=N| mark-title28= [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] (N)|shape-color28=#C42222
|mark-coord29={{coord|23.612489|87.032854}}| label29=ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=28| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none
|mark-coord30={{coord|23.749367|87.157333}}| label30=ᱚᱡᱚᱭ ᱜᱟᱰᱟ| label-color30 = #77A1CB| label-angle30=0| label-pos30=right| label-size30=10| mark-size30=0| mark-title30 =none}}
===ᱴᱷᱟᱶ===
ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱫᱚ {{coord|23.615439|N|87.078502|E |source:yahoomaps_region:IN-WB |format=dms}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ ᱫᱚ [[ᱫᱟᱢᱚᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ|ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱜᱟᱰᱟ ᱱᱩᱱᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱰᱟ ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱢᱠᱳᱞᱟ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ''ᱱᱟᱞᱞᱟᱦ'' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱟᱪᱷᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱩᱱᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱰᱟ ᱥᱟᱶ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱦᱟᱥᱟ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱨ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ ᱫᱟᱜ ᱛᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱩᱥᱩᱞ ᱢᱟᱪᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱩᱱᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱰᱟ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ''ᱵᱮᱨ'' ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚ ᱾
[[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ. ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]], [[ᱵᱮᱞᱮᱵᱟᱛᱷᱚᱱ]], [[ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ]], ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ, [[ᱮᱜᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱮᱜᱟᱨᱟ]], [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]], [[ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ]] ᱟᱨ [[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]] ᱫᱚ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱚᱥᱴᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ ᱟᱨ [[ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ]] ᱫᱚ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf |title= Census of India 2011, West Bengal: District Census Handbook, Barddhaman |work = Map of Raniganj CD Block, page 215| publisher= Directorate of Census Operations, West Bengal |access-date = 31 August 2018}}</ref>
===ᱥᱚᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱹ===
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱘᱓.᱓᱓% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱟᱨ ᱑᱖.᱖᱗% ᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱤᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Burdwan |work = Table 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |accessdate = 4 September 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |archive-date = 21 January 2019 |url-status = dead }}</ref> ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱠᱩᱞᱴᱤ]], [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱟᱨ [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=2015notification>{{cite web | url = https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | title = The Kolkata Gazette | work = Notification No. 335/MA/O/C-4/1M-36/2014 dated 3 June 2015 | publisher = Department of Municipal Affairs, Government of West Bengal | accessdate = 4 September 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170312033552/https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | archive-date = 12 March 2017 | url-status = dead }}</ref> ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱒᱖ (+᱑ ᱟᱫᱷᱟ) ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ (ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱟᱫᱷᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱᱟ; ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ) ᱾
==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ==
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱕,᱔᱔᱕ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱒,᱙᱒᱘ (᱕᱔%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱒,᱕᱑᱗ (᱔᱖%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱗᱙᱓ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱮ ᱓,᱒᱓᱙ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱖᱙.᱖᱓% ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ) ᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 18 February 2017 }}</ref>
<small>*ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ (ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ)#ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱧᱮᱞ ᱢᱮ</small>
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱜᱩᱴ (UA) ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑,᱒᱔᱓,᱔᱑᱔ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱩᱞᱴᱤ, [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱟᱨ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱠᱚ ᱵᱮᱜᱚᱨ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱢᱭᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱩᱴ ᱨᱮ [[ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ]], [[ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ]], [[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]], [[ᱵᱷᱟᱱᱳᱣᱟᱨᱟ]], [[ᱫᱳᱢᱳᱦᱟᱱᱤ]], [[ᱮᱜᱟᱨᱟ]], [[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ. ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]], [[ᱢᱟᱡᱤᱭᱟᱲᱟ]], ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ, ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ, [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱟᱨ ᱴᱚᱯᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱱᱥᱮᱥ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ [[ᱪᱚᱨᱚᱱᱯᱩᱨ]] ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web | url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_4_PR_UAs_1Lakh_and_Above_Appendix.pdf | title = Constituents of Urban Agglomerations having population 1 lakh and above| work= Provisional Population Total, Census of India 2011| publisher = Government of India |access-date = 27 August 2018}}</ref><ref name=2015notification/>
᱒᱐᱐᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮ,<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher= Census Commission of India}}</ref> ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱕,᱙᱓᱖ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱕᱙% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱔᱑% ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱮ ᱚᱥᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱕᱘% ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱚᱥᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱕᱙.᱕% ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱖᱗% ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱓᱓% ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱑% ᱫᱚ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱜᱮᱭᱟ ᱾
==ᱤᱱᱯᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ==
<!--Please do not disturb the referenced text. If you want to add information, add it separately, with reliable reference. -->
''ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱦᱟᱱᱰᱵᱩᱠ ᱒᱐᱑᱑ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ'', ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱥᱟᱨ ᱵᱤᱥᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱓.᱐᱑ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱕᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱱᱟᱞᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱫᱟᱜ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮ ᱚᱵᱷᱟᱨᱦᱮᱰ ᱴᱮᱸᱠ, ᱴᱤᱭᱩᱵᱽᱣᱮᱞ, ᱵᱚᱨᱣᱮᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱘᱗᱗ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱟᱨ ᱔᱔ ᱥᱚᱸᱡᱷᱮ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ (ᱯᱚᱭᱮᱱᱴ) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱰᱤᱥᱯᱮᱱᱥᱟᱨᱤ/ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ, ᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱮᱜᱟᱨᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱰᱮᱞ ᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱤ ᱥᱠᱩᱞ, ᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ [[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱥᱤᱱᱤᱭᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱤ ᱥᱠᱩᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱮ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱫᱷᱚᱱ, ᱡᱚ ᱡᱟᱝ, ᱩᱛᱩ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf| title = District Census Handbook Barddhaman, Census of India 2011, Series 20, Part XII A | work= Section II Town Directory, Pages 1179-1210; Statement I: Status and Growth History, Page 1179; Statement II: Physical Aspects and Location of Towns, Page 1188; Statement III: Civic and other Amenities, Page 1191; Statement IV: Medical Facilities, Page 1196; Statement V: Educational, Recreational and Cultural Facilities, Page 1200; Statement VI: Industry and Banking, Page 1209 | publisher = Directorate of census Operations V, West Bengal |access-date = 14 May 2020}}</ref>
==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱥᱴᱟᱨᱱ ᱠᱚᱭᱞᱟᱯᱷᱤᱞᱰᱥ ᱞᱤᱢᱤᱴᱤᱰ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱞᱤᱢᱤᱴᱤᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱾ ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱟᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱤᱢᱪᱟ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱤᱥᱴᱟᱨᱱ ᱠᱚᱞᱯᱷᱤᱞᱰ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱴᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱤ ᱥᱤ ᱮᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱪᱟᱯᱩᱭ ᱠᱷᱟᱥ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱡᱮ ᱠᱮ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ, ᱡᱮᱢᱮᱦᱟᱨᱤ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱠᱟᱞᱤᱰᱟᱥᱯᱩᱨ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ, ᱠᱩᱣᱟᱨᱰᱤ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱱᱤᱢᱪᱟ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱯᱤᱭᱚᱨ ᱥᱤᱭᱟᱨᱥᱚᱞ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱛᱤ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱟᱨ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱤᱱᱠᱞᱟᱭᱤᱱ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.easterncoal.gov.in/contactus/cugtel/sripur.pdf | title = Area wise Closed User Group (CUG) Telephone Numbers | work =Sripur Area | publisher = Eastern Coalfields Limited | access-date = 11 August 2018}}</ref>
==ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ==
ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱤᱱᱤ ᱵᱟᱥ ᱦᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ – (i) ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ), ᱱᱤᱢᱪᱟ, (ii) ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱵᱟᱦᱩᱞᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱢᱟᱝᱜᱟᱞᱯᱩᱨ, (iii) ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱢᱨᱤᱛᱱᱚᱜᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱵᱤᱨᱤᱛ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]], ᱱᱤᱢᱪᱟ, (iv) ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤᱨᱠᱩᱞᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱢᱨᱤᱛᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱨᱟᱹᱱᱤᱥᱟᱜᱚᱨ, [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱾<ref>[http://www.bardhaman.nic.in/mv/pr_mb_1_100.pdf Minbus Permit Register] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927062443/http://www.bardhaman.nic.in/mv/pr_mb_1_100.pdf |date=2007-09-27 }}</ref>
==ᱥᱮᱪᱮᱫ==
ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱨᱟᱭᱢᱮᱨᱤ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>[http://bardhaman.gov.in/education/schudir.asp 7th All-India School Education Survey] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927042635/http://bardhaman.gov.in/education/schudir.asp |date=2007-09-27 }}</ref>
ᱟᱢᱠᱚᱞᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱨᱚᱵ ᱮᱢᱟᱭᱟ ᱾ ᱯᱟᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱛᱮ ᱫᱟᱬᱟ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱦᱚᱸ ᱟᱢᱠᱚᱞᱟ ᱫᱚ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱟᱹᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱛ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱟᱝᱜᱽᱨᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱷᱟᱯ ᱠᱚ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱮ.ᱮᱢ.ᱭᱩ, ᱟᱞᱤᱜᱚᱲ, ᱵᱤ.ᱮᱪ.ᱭᱩ, ᱵᱟᱱᱟᱨᱟᱥ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱮᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱡᱟᱢᱤᱭᱟ ᱢᱤᱞᱤᱭᱟ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱭᱟ, ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱤ, ᱯᱟᱴᱱᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱟᱨ ᱠᱟᱞᱠᱟᱛᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱤᱫᱮᱥ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ, ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱾
==ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ==
ᱤ ᱥᱤ ᱮᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ (ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ ᱟᱨ ᱰᱤᱥᱯᱮᱱᱥᱟᱨᱤ) ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ (ᱯᱤ ᱳ ᱫᱮᱵᱽᱪᱚᱸᱫᱽᱱᱚᱜᱚᱨ) (᱓᱐ ᱵᱮᱰ ᱥᱟᱶᱛᱮ) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ (ᱯᱤ ᱳ ᱫᱮᱵᱽᱪᱚᱸᱫᱽᱱᱚᱜᱚᱨ), ᱢᱤᱛᱷᱟᱯᱩᱨ (ᱯᱤ ᱳ ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟ), ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱤᱱᱠᱞᱟᱭᱤᱱ (ᱯᱤ ᱳ ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ), ᱡᱟᱢᱮᱦᱟᱨᱤ (ᱯᱤ ᱳ ᱥᱮᱢᱩᱨᱤᱰ), ᱡᱟᱢᱮᱦᱟᱨᱤ (ᱯᱤ ᱳ ᱥᱮᱢᱩᱨᱤᱵᱟ), ᱡᱟᱢᱮᱦᱟᱨᱤ (ᱯᱤ ᱳ ᱥᱮᱢᱩᱨᱤᱰ) ᱱᱤᱢᱪᱟ (ᱯᱤ ᱳ ᱱᱤᱢᱪᱟ), ᱟᱢᱠᱚᱞᱟ (ᱯᱤ ᱳ ᱱᱤᱢᱪᱟ), ᱠᱟᱞᱤᱫᱟᱥᱯᱩᱨ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ (ᱯᱤ ᱳ ᱵᱷᱟᱨᱟ ᱠᱟᱞᱤᱵᱟᱲᱤ, ᱢᱮᱡᱤᱭᱟ), ᱡᱚᱨᱟ ᱢᱚᱰ ᱠᱚᱞᱚᱱᱤ (ᱯᱤ ᱳ ᱵᱷᱟᱨᱟ ᱠᱟᱞᱤᱵᱟᱲᱤ, ᱢᱮᱡᱤᱭᱟ), ᱨᱟᱛᱤᱵᱟᱴᱤ (ᱯᱤ ᱳ ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱛᱤ), ᱠᱩᱟᱨᱰᱤᱦ (ᱯᱤ ᱳ ᱠᱟᱞᱤᱯᱟᱦᱟᱲᱤ), ᱪᱟᱯᱩᱭ ᱠᱟᱥ (ᱯᱤ ᱳ ᱪᱟᱯᱩᱭ), ᱛᱤᱨᱟᱴ (ᱯᱤ ᱳ ᱠᱟᱞᱤᱯᱟᱦᱟᱲᱤ) ᱾<ref>{{cite web | url = https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrxiDIKi8Be4hgAXS67HAx.;_ylu=X3oDMTByYmpmZjA4BGNvbG8Dc2czBHBvcwMzBHZ0aWQDBHNlYwNzcg--/RV=2/RE=1589705610/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.coalindia.in%2fDesktopModules%2fDocumentList%2fdocuments%2fDetails_of_Medical_Facility_in_CIL_and_its_Subsidiaries_05032018.xlsx/RK=2/RS=G5Llg8vcadCbsl1BI.JMH0rETxA- | title = Details of medical facilities in CIL and its subsidiaries | work= ECL| publisher = CIL|access-date = 15 May 2020}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]]
0n1ded6losdwoc9lixjc0o4rqrb7vzr
192204
192203
2026-05-21T23:59:40Z
MT731
2184
192204
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ
| native_name =
| native_name_lang =
| other_name =
| nickname =
| settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| pushpin_map = India West Bengal#India3
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ
| coordinates = {{coord|23.615439|N|87.078502|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}}
| subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]]
| subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name2 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]]
| established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 = 3.01
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_total = 809090
| population_as_of = ᱒᱐᱑᱑
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ*
| demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ
| demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐
| postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code = ᱗᱑᱓᱓᱒᱓
| area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ
| area_code = ᱐᱓᱔᱑
| registration_plate = WB
| website = {{URL|paschimbardhaman.co.in/}}
| footnotes =
}}
'''ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱚᱛᱱᱚᱜ==
{{OSM Location map
| width=430| height=400| zoom=11
| coord={{coord|23|41|0|N|87|5|20|E}}| float=left|caption='''ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ'''<br/>MC: ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ, N: ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ, R: ᱟᱹᱛᱩ ᱛᱟᱞᱢᱟ<br/>ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ
|mark-coord1={{coord|23|39|27|N|87|7|2|E}} | label-pos1=right|label1= Kunustara | numbered1=CT| mark-title1=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱟᱨᱟ]] (CT)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2
|mark-coord2={{coord|23|40|5|N|87|7|40|E}} | label-pos2=right|label2= Topsi| numbered2=CT| mark-title2=[[ᱴᱚᱯᱥᱤ]] (CT)
|mark-coord3={{coord|23|43|26|N|87|11|57|E}} | label-pos3=right|label3= Nimsa| numbered3=CT| mark-title3=[[ᱱᱤᱢᱥᱟ]] (CT)
|mark-coord4={{coord|23|42|58|N|87|11|21|E}} | label-pos4=right|label4= Chinchuria| numbered4=CT| mark-title4=[[ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord5={{coord|23|40|38|N|87|10|9|E}} | label-pos5=right|label5= Kenda| numbered5=CT| mark-title5=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ]] (CT)
|mark-coord6={{coord|23|39|10|N|87|9|46|E}} | label-pos6=right|label6= Parasia| numbered6=CT| mark-title6=[[ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord7={{coord|23|39|14|N|87|2|9|E}} | label-pos7=left|label7= Ratibati| numbered7=CT| mark-title7=[[ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱛᱤ]] (CT)
|mark-coord8={{coord|23|39|40|N|87|2|30|E}} | label-pos8=left|label8= Chapui| numbered8=CT| mark-title8=[[ᱪᱟᱯᱩᱭ]] (CT)
|mark-coord9={{coord|23|39|5|N|87|4|11|E}} | label-pos9=top|label9= Jemari |labela9=(Jaykaynagar)| numbered9=CT| mark-title9=[[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]] (CT)
|mark-coord10={{coord|23|37|45|N|87|8|22|E}} | label-pos10=right|label10= Banshra| numbered10=CT| mark-title10=[[ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord11={{coord|23|38|5|N|87|3|51|E}} | label-pos11=left|label11= Belebathan| numbered11=CT| mark-title11=[[ᱵᱮᱞᱮᱵᱟᱛᱷᱟᱱ]] (CT)
|mark-coord12={{coord|23|38|28|N|87|2|3|E}} | label-pos12=left|label12= Chelad| numbered12=CT| mark-title12=[[ᱪᱮᱞᱟᱰ]] (CT)
|mark-coord13={{coord|23|37|29|N|87|4|32|E}} | label-pos13=left|label13= Murgathaul| numbered13=CT| mark-title13=[[ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ]] (CT)
|mark-coord14={{coord|23|36|57|N|87|5|4|E}} | label-pos14=left|label14= Amkula| numbered14=CT| mark-title14=ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ (CT)
|mark-coord15={{coord|23|35|53|N|87|8|30|E}} | label-pos15=right|label15= Baktarnagar| numbered15=CT| mark-title15=[[ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)
|mark-coord16={{coord|23|36|33|N|87|6|01|E}} | label-pos16=left|label16= Egara| numbered16=CT| mark-title16=[[ᱮᱜᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱮᱜᱟᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord17={{coord|23|35|21|N|87|6|21|E}} | label-pos17=left|label17= Sahebganj| numbered17=CT| mark-title17= [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] (CT)|shape-color17=black| label-size17=13|label-color17=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors -->
|mark-coord18={{coord|23|35|10|N|87|7|7|E}} | label-pos18=right|label18= Raghunathchak| numbered18=CT| mark-title18=[[ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ]] (CT)
|mark-coord19={{coord|23|34|50|N|87|7|32|E}} | label-pos19=right|label19= Ballavpur| numbered19=CT| mark-title19=[[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]] (CT)
|mark-coord20={{coord|23|46|48|N|87|4|48|E}} | label-pos20=right|label20= Churulia| numbered20=R| mark-title20=[[ᱪᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] (R)|shape-color20=#C42222
|mark-coord21={{coord|23|41|37|N|87|8|39|E}} | label-pos21=right|label21= Bahadurpur| numbered21=R| mark-title21=[[ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨᱯᱩᱨ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color21=#C42222
|mark-coord22={{coord|23|42|7|N|87|2|53|E}} | label-pos22=left|label22=ECL Sripur |labela22= Area Office| numbered22=0 | mark-title22=[[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size22=12| shape-color22=#AA6666
|mark-coord23={{coord|23|40|53|N|87|4|45|E}} | label-pos23=left|label23=ECL Satgram |labela23= Area Office |numbered23=0| mark-title23=[[ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size23=12| shape-color23=#AA6666
|mark-coord24={{coord|23|38|50|N|87|7|18|E}} | label-pos24=right|label24=ECL Kunustoria|labela24= Area Office|numbered24=0 | mark-title24=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size24=12| shape-color24=#AA6666
|mark-coord25={{coord|23|40|0|N|87|13|33|E}} | label-pos25=left|label25=ECL Kenda |labela25= Area Office |numbered25=0| mark-title25=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size25=12| shape-color25=#AA6666
|mark-coord26={{coord|23|40|44|N|86|57|9|E}} | label-pos26=right|label-color26=#800000| label26=Asansol | numbered26=MC| mark-title26=[[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] (MC)|shape-color26=#800000
|mark-coord27={{coord|23|37|12|N|87|7|48|E}} | label-pos27=left|label27=Raniganj | numbered27=N| mark-title27= [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] (N)|shape-color27=#C42222
|mark-coord28={{coord|23|42|50|N|87|4|48|E}} | label-pos28=left|label28=Jamuria | numbered28=N| mark-title28= [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] (N)|shape-color28=#C42222
|mark-coord29={{coord|23.612489|87.032854}}| label29=ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=28| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none
|mark-coord30={{coord|23.749367|87.157333}}| label30=ᱚᱡᱚᱭ ᱜᱟᱰᱟ| label-color30 = #77A1CB| label-angle30=0| label-pos30=right| label-size30=10| mark-size30=0| mark-title30 =none}}
===ᱴᱷᱟᱶ===
ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱫᱚ {{coord|23.615439|N|87.078502|E |source:yahoomaps_region:IN-WB |format=dms}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ ᱫᱚ [[ᱫᱟᱢᱚᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ|ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱜᱟᱰᱟ ᱱᱩᱱᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱰᱟ ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱢᱠᱳᱞᱟ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ''ᱱᱟᱞᱞᱟᱦ'' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱟᱪᱷᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱩᱱᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱰᱟ ᱥᱟᱶ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱦᱟᱥᱟ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱨ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ ᱫᱟᱜ ᱛᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱩᱥᱩᱞ ᱢᱟᱪᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱩᱱᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱰᱟ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ''ᱵᱮᱨ'' ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚ ᱾
[[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ. ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]], [[ᱵᱮᱞᱮᱵᱟᱛᱷᱚᱱ]], [[ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ]], ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ, [[ᱮᱜᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱮᱜᱟᱨᱟ]], [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]], [[ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ]] ᱟᱨ [[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]] ᱫᱚ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱚᱥᱴᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ ᱟᱨ [[ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ]] ᱫᱚ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf |title= Census of India 2011, West Bengal: District Census Handbook, Barddhaman |work = Map of Raniganj CD Block, page 215| publisher= Directorate of Census Operations, West Bengal |access-date = 31 August 2018}}</ref>
===ᱥᱚᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱹ===
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱘᱓.᱓᱓% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱟᱨ ᱑᱖.᱖᱗% ᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱤᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Burdwan |work = Table 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |accessdate = 4 September 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |archive-date = 21 January 2019 |url-status = dead }}</ref> ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱠᱩᱞᱴᱤ]], [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱟᱨ [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=2015notification>{{cite web | url = https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | title = The Kolkata Gazette | work = Notification No. 335/MA/O/C-4/1M-36/2014 dated 3 June 2015 | publisher = Department of Municipal Affairs, Government of West Bengal | accessdate = 4 September 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170312033552/https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | archive-date = 12 March 2017 | url-status = dead }}</ref> ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱒᱖ (+᱑ ᱟᱫᱷᱟ) ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ (ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱟᱫᱷᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱᱟ; ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ) ᱾
==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ==
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱕,᱔᱔᱕ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱒,᱙᱒᱘ (᱕᱔%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱒,᱕᱑᱗ (᱔᱖%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱗᱙᱓ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱮ ᱓,᱒᱓᱙ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱖᱙.᱖᱓% ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ) ᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 18 February 2017 }}</ref>
<small>*ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ (ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ)#ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱧᱮᱞ ᱢᱮ</small>
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱜᱩᱴ (UA) ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑,᱒᱔᱓,᱔᱑᱔ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱩᱞᱴᱤ, [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱟᱨ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱠᱚ ᱵᱮᱜᱚᱨ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱢᱭᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱩᱴ ᱨᱮ ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ, [[ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ]], [[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]], [[ᱵᱷᱟᱱᱳᱣᱟᱨᱟ]], [[ᱫᱳᱢᱳᱦᱟᱱᱤ]], [[ᱮᱜᱟᱨᱟ]], [[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ. ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]], [[ᱢᱟᱡᱤᱭᱟᱲᱟ]], ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ, ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ, [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱟᱨ ᱴᱚᱯᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱱᱥᱮᱥ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ [[ᱪᱚᱨᱚᱱᱯᱩᱨ]] ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web | url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_4_PR_UAs_1Lakh_and_Above_Appendix.pdf | title = Constituents of Urban Agglomerations having population 1 lakh and above| work= Provisional Population Total, Census of India 2011| publisher = Government of India |access-date = 27 August 2018}}</ref><ref name=2015notification/>
᱒᱐᱐᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮ,<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher= Census Commission of India}}</ref> ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱕,᱙᱓᱖ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱕᱙% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱔᱑% ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱮ ᱚᱥᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱕᱘% ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱚᱥᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱕᱙.᱕% ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱖᱗% ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱓᱓% ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱑% ᱫᱚ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱜᱮᱭᱟ ᱾
==ᱤᱱᱯᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ==
<!--Please do not disturb the referenced text. If you want to add information, add it separately, with reliable reference. -->
''ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱦᱟᱱᱰᱵᱩᱠ ᱒᱐᱑᱑ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ'', ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱥᱟᱨ ᱵᱤᱥᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱓.᱐᱑ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱕᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱱᱟᱞᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱫᱟᱜ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮ ᱚᱵᱷᱟᱨᱦᱮᱰ ᱴᱮᱸᱠ, ᱴᱤᱭᱩᱵᱽᱣᱮᱞ, ᱵᱚᱨᱣᱮᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱘᱗᱗ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱟᱨ ᱔᱔ ᱥᱚᱸᱡᱷᱮ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ (ᱯᱚᱭᱮᱱᱴ) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱰᱤᱥᱯᱮᱱᱥᱟᱨᱤ/ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ, ᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱮᱜᱟᱨᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱰᱮᱞ ᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱤ ᱥᱠᱩᱞ, ᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ [[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱥᱤᱱᱤᱭᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱤ ᱥᱠᱩᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱮ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱫᱷᱚᱱ, ᱡᱚ ᱡᱟᱝ, ᱩᱛᱩ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf| title = District Census Handbook Barddhaman, Census of India 2011, Series 20, Part XII A | work= Section II Town Directory, Pages 1179-1210; Statement I: Status and Growth History, Page 1179; Statement II: Physical Aspects and Location of Towns, Page 1188; Statement III: Civic and other Amenities, Page 1191; Statement IV: Medical Facilities, Page 1196; Statement V: Educational, Recreational and Cultural Facilities, Page 1200; Statement VI: Industry and Banking, Page 1209 | publisher = Directorate of census Operations V, West Bengal |access-date = 14 May 2020}}</ref>
==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱥᱴᱟᱨᱱ ᱠᱚᱭᱞᱟᱯᱷᱤᱞᱰᱥ ᱞᱤᱢᱤᱴᱤᱰ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱞᱤᱢᱤᱴᱤᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱾ ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱟᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱤᱢᱪᱟ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱤᱥᱴᱟᱨᱱ ᱠᱚᱞᱯᱷᱤᱞᱰ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱴᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱤ ᱥᱤ ᱮᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱪᱟᱯᱩᱭ ᱠᱷᱟᱥ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱡᱮ ᱠᱮ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ, ᱡᱮᱢᱮᱦᱟᱨᱤ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱠᱟᱞᱤᱰᱟᱥᱯᱩᱨ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ, ᱠᱩᱣᱟᱨᱰᱤ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱱᱤᱢᱪᱟ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱯᱤᱭᱚᱨ ᱥᱤᱭᱟᱨᱥᱚᱞ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱛᱤ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱟᱨ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱤᱱᱠᱞᱟᱭᱤᱱ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.easterncoal.gov.in/contactus/cugtel/sripur.pdf | title = Area wise Closed User Group (CUG) Telephone Numbers | work =Sripur Area | publisher = Eastern Coalfields Limited | access-date = 11 August 2018}}</ref>
==ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ==
ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱤᱱᱤ ᱵᱟᱥ ᱦᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ – (i) ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ), ᱱᱤᱢᱪᱟ, (ii) ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱵᱟᱦᱩᱞᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱢᱟᱝᱜᱟᱞᱯᱩᱨ, (iii) ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱢᱨᱤᱛᱱᱚᱜᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱵᱤᱨᱤᱛ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]], ᱱᱤᱢᱪᱟ, (iv) ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤᱨᱠᱩᱞᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱢᱨᱤᱛᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱨᱟᱹᱱᱤᱥᱟᱜᱚᱨ, [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱾<ref>[http://www.bardhaman.nic.in/mv/pr_mb_1_100.pdf Minbus Permit Register] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927062443/http://www.bardhaman.nic.in/mv/pr_mb_1_100.pdf |date=2007-09-27 }}</ref>
==ᱥᱮᱪᱮᱫ==
ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱨᱟᱭᱢᱮᱨᱤ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>[http://bardhaman.gov.in/education/schudir.asp 7th All-India School Education Survey] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927042635/http://bardhaman.gov.in/education/schudir.asp |date=2007-09-27 }}</ref>
ᱟᱢᱠᱚᱞᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱨᱚᱵ ᱮᱢᱟᱭᱟ ᱾ ᱯᱟᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱛᱮ ᱫᱟᱬᱟ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱦᱚᱸ ᱟᱢᱠᱚᱞᱟ ᱫᱚ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱟᱹᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱛ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱟᱝᱜᱽᱨᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱷᱟᱯ ᱠᱚ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱮ.ᱮᱢ.ᱭᱩ, ᱟᱞᱤᱜᱚᱲ, ᱵᱤ.ᱮᱪ.ᱭᱩ, ᱵᱟᱱᱟᱨᱟᱥ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱮᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱡᱟᱢᱤᱭᱟ ᱢᱤᱞᱤᱭᱟ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱭᱟ, ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱤ, ᱯᱟᱴᱱᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱟᱨ ᱠᱟᱞᱠᱟᱛᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱤᱫᱮᱥ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ, ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱾
==ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ==
ᱤ ᱥᱤ ᱮᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ (ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ ᱟᱨ ᱰᱤᱥᱯᱮᱱᱥᱟᱨᱤ) ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ (ᱯᱤ ᱳ ᱫᱮᱵᱽᱪᱚᱸᱫᱽᱱᱚᱜᱚᱨ) (᱓᱐ ᱵᱮᱰ ᱥᱟᱶᱛᱮ) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ (ᱯᱤ ᱳ ᱫᱮᱵᱽᱪᱚᱸᱫᱽᱱᱚᱜᱚᱨ), ᱢᱤᱛᱷᱟᱯᱩᱨ (ᱯᱤ ᱳ ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟ), ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱤᱱᱠᱞᱟᱭᱤᱱ (ᱯᱤ ᱳ ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ), ᱡᱟᱢᱮᱦᱟᱨᱤ (ᱯᱤ ᱳ ᱥᱮᱢᱩᱨᱤᱰ), ᱡᱟᱢᱮᱦᱟᱨᱤ (ᱯᱤ ᱳ ᱥᱮᱢᱩᱨᱤᱵᱟ), ᱡᱟᱢᱮᱦᱟᱨᱤ (ᱯᱤ ᱳ ᱥᱮᱢᱩᱨᱤᱰ) ᱱᱤᱢᱪᱟ (ᱯᱤ ᱳ ᱱᱤᱢᱪᱟ), ᱟᱢᱠᱚᱞᱟ (ᱯᱤ ᱳ ᱱᱤᱢᱪᱟ), ᱠᱟᱞᱤᱫᱟᱥᱯᱩᱨ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ (ᱯᱤ ᱳ ᱵᱷᱟᱨᱟ ᱠᱟᱞᱤᱵᱟᱲᱤ, ᱢᱮᱡᱤᱭᱟ), ᱡᱚᱨᱟ ᱢᱚᱰ ᱠᱚᱞᱚᱱᱤ (ᱯᱤ ᱳ ᱵᱷᱟᱨᱟ ᱠᱟᱞᱤᱵᱟᱲᱤ, ᱢᱮᱡᱤᱭᱟ), ᱨᱟᱛᱤᱵᱟᱴᱤ (ᱯᱤ ᱳ ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱛᱤ), ᱠᱩᱟᱨᱰᱤᱦ (ᱯᱤ ᱳ ᱠᱟᱞᱤᱯᱟᱦᱟᱲᱤ), ᱪᱟᱯᱩᱭ ᱠᱟᱥ (ᱯᱤ ᱳ ᱪᱟᱯᱩᱭ), ᱛᱤᱨᱟᱴ (ᱯᱤ ᱳ ᱠᱟᱞᱤᱯᱟᱦᱟᱲᱤ) ᱾<ref>{{cite web | url = https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrxiDIKi8Be4hgAXS67HAx.;_ylu=X3oDMTByYmpmZjA4BGNvbG8Dc2czBHBvcwMzBHZ0aWQDBHNlYwNzcg--/RV=2/RE=1589705610/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.coalindia.in%2fDesktopModules%2fDocumentList%2fdocuments%2fDetails_of_Medical_Facility_in_CIL_and_its_Subsidiaries_05032018.xlsx/RK=2/RS=G5Llg8vcadCbsl1BI.JMH0rETxA- | title = Details of medical facilities in CIL and its subsidiaries | work= ECL| publisher = CIL|access-date = 15 May 2020}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]]
o32eflogwvcbi3pf4nu8yeo1ybq70t3
192205
192204
2026-05-22T00:00:55Z
MT731
2184
192205
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ
| native_name =
| native_name_lang =
| other_name =
| nickname =
| settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| pushpin_map = India West Bengal#India3
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ
| coordinates = {{coord|23.615439|N|87.078502|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}}
| subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]]
| subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name2 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]]
| established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 = 3.01
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_total = 809090
| population_as_of = ᱒᱐᱑᱑
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ*
| demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ
| demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐
| postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code = ᱗᱑᱓᱓᱒᱓
| area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ
| area_code = ᱐᱓᱔᱑
| registration_plate = WB
| website = {{URL|paschimbardhaman.co.in/}}
| footnotes =
}}
'''ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱚᱛᱱᱚᱜ==
{{OSM Location map
| width=430| height=400| zoom=11
| coord={{coord|23|41|0|N|87|5|20|E}}| float=left|caption='''ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ'''<br/>MC: ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ, N: ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ, R: ᱟᱹᱛᱩ ᱛᱟᱞᱢᱟ<br/>ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ
|mark-coord1={{coord|23|39|27|N|87|7|2|E}} | label-pos1=right|label1= Kunustara | numbered1=CT| mark-title1=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱟᱨᱟ]] (CT)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2
|mark-coord2={{coord|23|40|5|N|87|7|40|E}} | label-pos2=right|label2= Topsi| numbered2=CT| mark-title2=[[ᱴᱚᱯᱥᱤ]] (CT)
|mark-coord3={{coord|23|43|26|N|87|11|57|E}} | label-pos3=right|label3= Nimsa| numbered3=CT| mark-title3=[[ᱱᱤᱢᱥᱟ]] (CT)
|mark-coord4={{coord|23|42|58|N|87|11|21|E}} | label-pos4=right|label4= Chinchuria| numbered4=CT| mark-title4=[[ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord5={{coord|23|40|38|N|87|10|9|E}} | label-pos5=right|label5= Kenda| numbered5=CT| mark-title5=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ]] (CT)
|mark-coord6={{coord|23|39|10|N|87|9|46|E}} | label-pos6=right|label6= Parasia| numbered6=CT| mark-title6=[[ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord7={{coord|23|39|14|N|87|2|9|E}} | label-pos7=left|label7= Ratibati| numbered7=CT| mark-title7=[[ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱛᱤ]] (CT)
|mark-coord8={{coord|23|39|40|N|87|2|30|E}} | label-pos8=left|label8= Chapui| numbered8=CT| mark-title8=[[ᱪᱟᱯᱩᱭ]] (CT)
|mark-coord9={{coord|23|39|5|N|87|4|11|E}} | label-pos9=top|label9= Jemari |labela9=(Jaykaynagar)| numbered9=CT| mark-title9=[[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]] (CT)
|mark-coord10={{coord|23|37|45|N|87|8|22|E}} | label-pos10=right|label10= Banshra| numbered10=CT| mark-title10=[[ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord11={{coord|23|38|5|N|87|3|51|E}} | label-pos11=left|label11= Belebathan| numbered11=CT| mark-title11=[[ᱵᱮᱞᱮᱵᱟᱛᱷᱟᱱ]] (CT)
|mark-coord12={{coord|23|38|28|N|87|2|3|E}} | label-pos12=left|label12= Chelad| numbered12=CT| mark-title12=[[ᱪᱮᱞᱟᱰ]] (CT)
|mark-coord13={{coord|23|37|29|N|87|4|32|E}} | label-pos13=left|label13= Murgathaul| numbered13=CT| mark-title13=[[ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ]] (CT)
|mark-coord14={{coord|23|36|57|N|87|5|4|E}} | label-pos14=left|label14= Amkula| numbered14=CT| mark-title14=ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ (CT)
|mark-coord15={{coord|23|35|53|N|87|8|30|E}} | label-pos15=right|label15= Baktarnagar| numbered15=CT| mark-title15=[[ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)
|mark-coord16={{coord|23|36|33|N|87|6|01|E}} | label-pos16=left|label16= Egara| numbered16=CT| mark-title16=[[ᱮᱜᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱮᱜᱟᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord17={{coord|23|35|21|N|87|6|21|E}} | label-pos17=left|label17= Sahebganj| numbered17=CT| mark-title17= [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] (CT)|shape-color17=black| label-size17=13|label-color17=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors -->
|mark-coord18={{coord|23|35|10|N|87|7|7|E}} | label-pos18=right|label18= Raghunathchak| numbered18=CT| mark-title18=[[ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ]] (CT)
|mark-coord19={{coord|23|34|50|N|87|7|32|E}} | label-pos19=right|label19= Ballavpur| numbered19=CT| mark-title19=[[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]] (CT)
|mark-coord20={{coord|23|46|48|N|87|4|48|E}} | label-pos20=right|label20= Churulia| numbered20=R| mark-title20=[[ᱪᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] (R)|shape-color20=#C42222
|mark-coord21={{coord|23|41|37|N|87|8|39|E}} | label-pos21=right|label21= Bahadurpur| numbered21=R| mark-title21=[[ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨᱯᱩᱨ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color21=#C42222
|mark-coord22={{coord|23|42|7|N|87|2|53|E}} | label-pos22=left|label22=ECL Sripur |labela22= Area Office| numbered22=0 | mark-title22=[[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size22=12| shape-color22=#AA6666
|mark-coord23={{coord|23|40|53|N|87|4|45|E}} | label-pos23=left|label23=ECL Satgram |labela23= Area Office |numbered23=0| mark-title23=[[ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size23=12| shape-color23=#AA6666
|mark-coord24={{coord|23|38|50|N|87|7|18|E}} | label-pos24=right|label24=ECL Kunustoria|labela24= Area Office|numbered24=0 | mark-title24=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size24=12| shape-color24=#AA6666
|mark-coord25={{coord|23|40|0|N|87|13|33|E}} | label-pos25=left|label25=ECL Kenda |labela25= Area Office |numbered25=0| mark-title25=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size25=12| shape-color25=#AA6666
|mark-coord26={{coord|23|40|44|N|86|57|9|E}} | label-pos26=right|label-color26=#800000| label26=Asansol | numbered26=MC| mark-title26=[[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] (MC)|shape-color26=#800000
|mark-coord27={{coord|23|37|12|N|87|7|48|E}} | label-pos27=left|label27=Raniganj | numbered27=N| mark-title27= [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] (N)|shape-color27=#C42222
|mark-coord28={{coord|23|42|50|N|87|4|48|E}} | label-pos28=left|label28=Jamuria | numbered28=N| mark-title28= [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] (N)|shape-color28=#C42222
|mark-coord29={{coord|23.612489|87.032854}}| label29=ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=28| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none
|mark-coord30={{coord|23.749367|87.157333}}| label30=ᱚᱡᱚᱭ ᱜᱟᱰᱟ| label-color30 = #77A1CB| label-angle30=0| label-pos30=right| label-size30=10| mark-size30=0| mark-title30 =none}}
===ᱴᱷᱟᱶ===
ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱫᱚ {{coord|23.615439|N|87.078502|E |source:yahoomaps_region:IN-WB |format=dms}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ ᱫᱚ [[ᱫᱟᱢᱚᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ|ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱜᱟᱰᱟ ᱱᱩᱱᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱰᱟ ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱢᱠᱳᱞᱟ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ''ᱱᱟᱞᱞᱟᱦ'' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱟᱪᱷᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱩᱱᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱰᱟ ᱥᱟᱶ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱦᱟᱥᱟ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱨ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ ᱫᱟᱜ ᱛᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱩᱥᱩᱞ ᱢᱟᱪᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱩᱱᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱰᱟ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ''ᱵᱮᱨ'' ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚ ᱾
[[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ. ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]], [[ᱵᱮᱞᱮᱵᱟᱛᱷᱚᱱ]], [[ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ]], ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ, [[ᱮᱜᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱮᱜᱟᱨᱟ]], [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]], [[ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ]] ᱟᱨ [[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]] ᱫᱚ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱚᱥᱴᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ ᱟᱨ [[ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ]] ᱫᱚ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf |title= Census of India 2011, West Bengal: District Census Handbook, Barddhaman |work = Map of Raniganj CD Block, page 215| publisher= Directorate of Census Operations, West Bengal |access-date = 31 August 2018}}</ref>
===ᱥᱚᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱹ===
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱘᱓.᱓᱓% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱟᱨ ᱑᱖.᱖᱗% ᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱤᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Burdwan |work = Table 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |accessdate = 4 September 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |archive-date = 21 January 2019 |url-status = dead }}</ref> ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱠᱩᱞᱴᱤ]], [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱟᱨ [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=2015notification>{{cite web | url = https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | title = The Kolkata Gazette | work = Notification No. 335/MA/O/C-4/1M-36/2014 dated 3 June 2015 | publisher = Department of Municipal Affairs, Government of West Bengal | accessdate = 4 September 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170312033552/https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | archive-date = 12 March 2017 | url-status = dead }}</ref> ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱒᱖ (+᱑ ᱟᱫᱷᱟ) ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ (ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱟᱫᱷᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱᱟ; ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ) ᱾
==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ==
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱕,᱔᱔᱕ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱒,᱙᱒᱘ (᱕᱔%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱒,᱕᱑᱗ (᱔᱖%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱗᱙᱓ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱮ ᱓,᱒᱓᱙ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱖᱙.᱖᱓% ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ) ᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 18 February 2017 }}</ref>
<small>*ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ (ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ)#ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱧᱮᱞ ᱢᱮ</small>
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱜᱩᱴ (UA) ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑,᱒᱔᱓,᱔᱑᱔ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱩᱞᱴᱤ, [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱟᱨ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱠᱚ ᱵᱮᱜᱚᱨ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱢᱭᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱩᱴ ᱨᱮ ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ, [[ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ]], [[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]], [[ᱵᱷᱟᱱᱳᱣᱟᱨᱟ]], [[ᱫᱳᱢᱳᱦᱟᱱᱤ]], [[ᱮᱜᱟᱨᱟ]], [[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]], [[ᱢᱟᱡᱤᱭᱟᱲᱟ]], ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ, ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ, [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱟᱨ ᱴᱚᱯᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱱᱥᱮᱥ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ [[ᱪᱚᱨᱚᱱᱯᱩᱨ]] ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web | url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_4_PR_UAs_1Lakh_and_Above_Appendix.pdf | title = Constituents of Urban Agglomerations having population 1 lakh and above| work= Provisional Population Total, Census of India 2011| publisher = Government of India |access-date = 27 August 2018}}</ref><ref name=2015notification/>
᱒᱐᱐᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮ,<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher= Census Commission of India}}</ref> ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱕,᱙᱓᱖ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱕᱙% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱔᱑% ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱮ ᱚᱥᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱕᱘% ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱚᱥᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱕᱙.᱕% ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱖᱗% ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱓᱓% ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱑% ᱫᱚ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱜᱮᱭᱟ ᱾
==ᱤᱱᱯᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ==
<!--Please do not disturb the referenced text. If you want to add information, add it separately, with reliable reference. -->
''ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱦᱟᱱᱰᱵᱩᱠ ᱒᱐᱑᱑ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ'', ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱥᱟᱨ ᱵᱤᱥᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱓.᱐᱑ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱕᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱱᱟᱞᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱫᱟᱜ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮ ᱚᱵᱷᱟᱨᱦᱮᱰ ᱴᱮᱸᱠ, ᱴᱤᱭᱩᱵᱽᱣᱮᱞ, ᱵᱚᱨᱣᱮᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱘᱗᱗ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱟᱨ ᱔᱔ ᱥᱚᱸᱡᱷᱮ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ (ᱯᱚᱭᱮᱱᱴ) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱰᱤᱥᱯᱮᱱᱥᱟᱨᱤ/ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ, ᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱮᱜᱟᱨᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱰᱮᱞ ᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱤ ᱥᱠᱩᱞ, ᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ [[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱥᱤᱱᱤᱭᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱤ ᱥᱠᱩᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱮ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱫᱷᱚᱱ, ᱡᱚ ᱡᱟᱝ, ᱩᱛᱩ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf| title = District Census Handbook Barddhaman, Census of India 2011, Series 20, Part XII A | work= Section II Town Directory, Pages 1179-1210; Statement I: Status and Growth History, Page 1179; Statement II: Physical Aspects and Location of Towns, Page 1188; Statement III: Civic and other Amenities, Page 1191; Statement IV: Medical Facilities, Page 1196; Statement V: Educational, Recreational and Cultural Facilities, Page 1200; Statement VI: Industry and Banking, Page 1209 | publisher = Directorate of census Operations V, West Bengal |access-date = 14 May 2020}}</ref>
==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱥᱴᱟᱨᱱ ᱠᱚᱭᱞᱟᱯᱷᱤᱞᱰᱥ ᱞᱤᱢᱤᱴᱤᱰ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱞᱤᱢᱤᱴᱤᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱾ ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱟᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱤᱢᱪᱟ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱤᱥᱴᱟᱨᱱ ᱠᱚᱞᱯᱷᱤᱞᱰ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱴᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱤ ᱥᱤ ᱮᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱪᱟᱯᱩᱭ ᱠᱷᱟᱥ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱡᱮ ᱠᱮ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ, ᱡᱮᱢᱮᱦᱟᱨᱤ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱠᱟᱞᱤᱰᱟᱥᱯᱩᱨ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ, ᱠᱩᱣᱟᱨᱰᱤ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱱᱤᱢᱪᱟ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱯᱤᱭᱚᱨ ᱥᱤᱭᱟᱨᱥᱚᱞ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱛᱤ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱟᱨ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱤᱱᱠᱞᱟᱭᱤᱱ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.easterncoal.gov.in/contactus/cugtel/sripur.pdf | title = Area wise Closed User Group (CUG) Telephone Numbers | work =Sripur Area | publisher = Eastern Coalfields Limited | access-date = 11 August 2018}}</ref>
==ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ==
ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱤᱱᱤ ᱵᱟᱥ ᱦᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ – (i) ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ), ᱱᱤᱢᱪᱟ, (ii) ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱵᱟᱦᱩᱞᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱢᱟᱝᱜᱟᱞᱯᱩᱨ, (iii) ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱢᱨᱤᱛᱱᱚᱜᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱵᱤᱨᱤᱛ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]], ᱱᱤᱢᱪᱟ, (iv) ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤᱨᱠᱩᱞᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱢᱨᱤᱛᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱨᱟᱹᱱᱤᱥᱟᱜᱚᱨ, [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱾<ref>[http://www.bardhaman.nic.in/mv/pr_mb_1_100.pdf Minbus Permit Register] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927062443/http://www.bardhaman.nic.in/mv/pr_mb_1_100.pdf |date=2007-09-27 }}</ref>
==ᱥᱮᱪᱮᱫ==
ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱨᱟᱭᱢᱮᱨᱤ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>[http://bardhaman.gov.in/education/schudir.asp 7th All-India School Education Survey] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927042635/http://bardhaman.gov.in/education/schudir.asp |date=2007-09-27 }}</ref>
ᱟᱢᱠᱚᱞᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱨᱚᱵ ᱮᱢᱟᱭᱟ ᱾ ᱯᱟᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱛᱮ ᱫᱟᱬᱟ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱦᱚᱸ ᱟᱢᱠᱚᱞᱟ ᱫᱚ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱟᱹᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱛ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱟᱝᱜᱽᱨᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱷᱟᱯ ᱠᱚ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱮ.ᱮᱢ.ᱭᱩ, ᱟᱞᱤᱜᱚᱲ, ᱵᱤ.ᱮᱪ.ᱭᱩ, ᱵᱟᱱᱟᱨᱟᱥ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱮᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱡᱟᱢᱤᱭᱟ ᱢᱤᱞᱤᱭᱟ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱭᱟ, ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱤ, ᱯᱟᱴᱱᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱟᱨ ᱠᱟᱞᱠᱟᱛᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱤᱫᱮᱥ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ, ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱾
==ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ==
ᱤ ᱥᱤ ᱮᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ (ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ ᱟᱨ ᱰᱤᱥᱯᱮᱱᱥᱟᱨᱤ) ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ (ᱯᱤ ᱳ ᱫᱮᱵᱽᱪᱚᱸᱫᱽᱱᱚᱜᱚᱨ) (᱓᱐ ᱵᱮᱰ ᱥᱟᱶᱛᱮ) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ (ᱯᱤ ᱳ ᱫᱮᱵᱽᱪᱚᱸᱫᱽᱱᱚᱜᱚᱨ), ᱢᱤᱛᱷᱟᱯᱩᱨ (ᱯᱤ ᱳ ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟ), ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱤᱱᱠᱞᱟᱭᱤᱱ (ᱯᱤ ᱳ ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ), ᱡᱟᱢᱮᱦᱟᱨᱤ (ᱯᱤ ᱳ ᱥᱮᱢᱩᱨᱤᱰ), ᱡᱟᱢᱮᱦᱟᱨᱤ (ᱯᱤ ᱳ ᱥᱮᱢᱩᱨᱤᱵᱟ), ᱡᱟᱢᱮᱦᱟᱨᱤ (ᱯᱤ ᱳ ᱥᱮᱢᱩᱨᱤᱰ) ᱱᱤᱢᱪᱟ (ᱯᱤ ᱳ ᱱᱤᱢᱪᱟ), ᱟᱢᱠᱚᱞᱟ (ᱯᱤ ᱳ ᱱᱤᱢᱪᱟ), ᱠᱟᱞᱤᱫᱟᱥᱯᱩᱨ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ (ᱯᱤ ᱳ ᱵᱷᱟᱨᱟ ᱠᱟᱞᱤᱵᱟᱲᱤ, ᱢᱮᱡᱤᱭᱟ), ᱡᱚᱨᱟ ᱢᱚᱰ ᱠᱚᱞᱚᱱᱤ (ᱯᱤ ᱳ ᱵᱷᱟᱨᱟ ᱠᱟᱞᱤᱵᱟᱲᱤ, ᱢᱮᱡᱤᱭᱟ), ᱨᱟᱛᱤᱵᱟᱴᱤ (ᱯᱤ ᱳ ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱛᱤ), ᱠᱩᱟᱨᱰᱤᱦ (ᱯᱤ ᱳ ᱠᱟᱞᱤᱯᱟᱦᱟᱲᱤ), ᱪᱟᱯᱩᱭ ᱠᱟᱥ (ᱯᱤ ᱳ ᱪᱟᱯᱩᱭ), ᱛᱤᱨᱟᱴ (ᱯᱤ ᱳ ᱠᱟᱞᱤᱯᱟᱦᱟᱲᱤ) ᱾<ref>{{cite web | url = https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrxiDIKi8Be4hgAXS67HAx.;_ylu=X3oDMTByYmpmZjA4BGNvbG8Dc2czBHBvcwMzBHZ0aWQDBHNlYwNzcg--/RV=2/RE=1589705610/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.coalindia.in%2fDesktopModules%2fDocumentList%2fdocuments%2fDetails_of_Medical_Facility_in_CIL_and_its_Subsidiaries_05032018.xlsx/RK=2/RS=G5Llg8vcadCbsl1BI.JMH0rETxA- | title = Details of medical facilities in CIL and its subsidiaries | work= ECL| publisher = CIL|access-date = 15 May 2020}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]]
6rhitb4ahn1zyxq56tgvg673sptux5r
192206
192205
2026-05-22T00:01:25Z
MT731
2184
192206
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ
| native_name =
| native_name_lang =
| other_name =
| nickname =
| settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| pushpin_map = India West Bengal#India3
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ
| coordinates = {{coord|23.615439|N|87.078502|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}}
| subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]]
| subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name2 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]]
| established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 = 3.01
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_total = 809090
| population_as_of = ᱒᱐᱑᱑
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ*
| demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ
| demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐
| postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code = ᱗᱑᱓᱓᱒᱓
| area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ
| area_code = ᱐᱓᱔᱑
| registration_plate = WB
| website = {{URL|paschimbardhaman.co.in/}}
| footnotes =
}}
'''ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱚᱛᱱᱚᱜ==
{{OSM Location map
| width=430| height=400| zoom=11
| coord={{coord|23|41|0|N|87|5|20|E}}| float=left|caption='''ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ'''<br/>MC: ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ, N: ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ, R: ᱟᱹᱛᱩ ᱛᱟᱞᱢᱟ<br/>ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ
|mark-coord1={{coord|23|39|27|N|87|7|2|E}} | label-pos1=right|label1= Kunustara | numbered1=CT| mark-title1=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱟᱨᱟ]] (CT)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2
|mark-coord2={{coord|23|40|5|N|87|7|40|E}} | label-pos2=right|label2= Topsi| numbered2=CT| mark-title2=[[ᱴᱚᱯᱥᱤ]] (CT)
|mark-coord3={{coord|23|43|26|N|87|11|57|E}} | label-pos3=right|label3= Nimsa| numbered3=CT| mark-title3=[[ᱱᱤᱢᱥᱟ]] (CT)
|mark-coord4={{coord|23|42|58|N|87|11|21|E}} | label-pos4=right|label4= Chinchuria| numbered4=CT| mark-title4=[[ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord5={{coord|23|40|38|N|87|10|9|E}} | label-pos5=right|label5= Kenda| numbered5=CT| mark-title5=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ]] (CT)
|mark-coord6={{coord|23|39|10|N|87|9|46|E}} | label-pos6=right|label6= Parasia| numbered6=CT| mark-title6=[[ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord7={{coord|23|39|14|N|87|2|9|E}} | label-pos7=left|label7= Ratibati| numbered7=CT| mark-title7=[[ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱛᱤ]] (CT)
|mark-coord8={{coord|23|39|40|N|87|2|30|E}} | label-pos8=left|label8= Chapui| numbered8=CT| mark-title8=[[ᱪᱟᱯᱩᱭ]] (CT)
|mark-coord9={{coord|23|39|5|N|87|4|11|E}} | label-pos9=top|label9= Jemari |labela9=(Jaykaynagar)| numbered9=CT| mark-title9=[[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]] (CT)
|mark-coord10={{coord|23|37|45|N|87|8|22|E}} | label-pos10=right|label10= Banshra| numbered10=CT| mark-title10=[[ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord11={{coord|23|38|5|N|87|3|51|E}} | label-pos11=left|label11= Belebathan| numbered11=CT| mark-title11=[[ᱵᱮᱞᱮᱵᱟᱛᱷᱟᱱ]] (CT)
|mark-coord12={{coord|23|38|28|N|87|2|3|E}} | label-pos12=left|label12= Chelad| numbered12=CT| mark-title12=[[ᱪᱮᱞᱟᱰ]] (CT)
|mark-coord13={{coord|23|37|29|N|87|4|32|E}} | label-pos13=left|label13= Murgathaul| numbered13=CT| mark-title13=[[ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ]] (CT)
|mark-coord14={{coord|23|36|57|N|87|5|4|E}} | label-pos14=left|label14= Amkula| numbered14=CT| mark-title14=ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ (CT)
|mark-coord15={{coord|23|35|53|N|87|8|30|E}} | label-pos15=right|label15= Baktarnagar| numbered15=CT| mark-title15=[[ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)
|mark-coord16={{coord|23|36|33|N|87|6|01|E}} | label-pos16=left|label16= Egara| numbered16=CT| mark-title16=[[ᱮᱜᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱮᱜᱟᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord17={{coord|23|35|21|N|87|6|21|E}} | label-pos17=left|label17= Sahebganj| numbered17=CT| mark-title17= [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] (CT)|shape-color17=black| label-size17=13|label-color17=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors -->
|mark-coord18={{coord|23|35|10|N|87|7|7|E}} | label-pos18=right|label18= Raghunathchak| numbered18=CT| mark-title18=[[ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ]] (CT)
|mark-coord19={{coord|23|34|50|N|87|7|32|E}} | label-pos19=right|label19= Ballavpur| numbered19=CT| mark-title19=[[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]] (CT)
|mark-coord20={{coord|23|46|48|N|87|4|48|E}} | label-pos20=right|label20= Churulia| numbered20=R| mark-title20=[[ᱪᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] (R)|shape-color20=#C42222
|mark-coord21={{coord|23|41|37|N|87|8|39|E}} | label-pos21=right|label21= Bahadurpur| numbered21=R| mark-title21=[[ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨᱯᱩᱨ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color21=#C42222
|mark-coord22={{coord|23|42|7|N|87|2|53|E}} | label-pos22=left|label22=ECL Sripur |labela22= Area Office| numbered22=0 | mark-title22=[[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size22=12| shape-color22=#AA6666
|mark-coord23={{coord|23|40|53|N|87|4|45|E}} | label-pos23=left|label23=ECL Satgram |labela23= Area Office |numbered23=0| mark-title23=[[ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size23=12| shape-color23=#AA6666
|mark-coord24={{coord|23|38|50|N|87|7|18|E}} | label-pos24=right|label24=ECL Kunustoria|labela24= Area Office|numbered24=0 | mark-title24=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size24=12| shape-color24=#AA6666
|mark-coord25={{coord|23|40|0|N|87|13|33|E}} | label-pos25=left|label25=ECL Kenda |labela25= Area Office |numbered25=0| mark-title25=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size25=12| shape-color25=#AA6666
|mark-coord26={{coord|23|40|44|N|86|57|9|E}} | label-pos26=right|label-color26=#800000| label26=Asansol | numbered26=MC| mark-title26=[[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] (MC)|shape-color26=#800000
|mark-coord27={{coord|23|37|12|N|87|7|48|E}} | label-pos27=left|label27=Raniganj | numbered27=N| mark-title27= [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] (N)|shape-color27=#C42222
|mark-coord28={{coord|23|42|50|N|87|4|48|E}} | label-pos28=left|label28=Jamuria | numbered28=N| mark-title28= [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] (N)|shape-color28=#C42222
|mark-coord29={{coord|23.612489|87.032854}}| label29=ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=28| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none
|mark-coord30={{coord|23.749367|87.157333}}| label30=ᱚᱡᱚᱭ ᱜᱟᱰᱟ| label-color30 = #77A1CB| label-angle30=0| label-pos30=right| label-size30=10| mark-size30=0| mark-title30 =none}}
===ᱴᱷᱟᱶ===
ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱫᱚ {{coord|23.615439|N|87.078502|E |source:yahoomaps_region:IN-WB |format=dms}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ ᱫᱚ [[ᱫᱟᱢᱚᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ|ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱜᱟᱰᱟ ᱱᱩᱱᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱰᱟ ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱢᱠᱳᱞᱟ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ''ᱱᱟᱞᱞᱟᱦ'' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱟᱪᱷᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱩᱱᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱰᱟ ᱥᱟᱶ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱦᱟᱥᱟ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱨ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ ᱫᱟᱜ ᱛᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱩᱥᱩᱞ ᱢᱟᱪᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱩᱱᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱰᱟ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ''ᱵᱮᱨ'' ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚ ᱾
[[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]], [[ᱵᱮᱞᱮᱵᱟᱛᱷᱚᱱ]], [[ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ]], ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ, [[ᱮᱜᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱮᱜᱟᱨᱟ]], [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]], [[ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ]] ᱟᱨ [[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]] ᱫᱚ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱚᱥᱴᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ ᱟᱨ [[ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ]] ᱫᱚ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf |title= Census of India 2011, West Bengal: District Census Handbook, Barddhaman |work = Map of Raniganj CD Block, page 215| publisher= Directorate of Census Operations, West Bengal |access-date = 31 August 2018}}</ref>
===ᱥᱚᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱹ===
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱘᱓.᱓᱓% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱟᱨ ᱑᱖.᱖᱗% ᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱤᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Burdwan |work = Table 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |accessdate = 4 September 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |archive-date = 21 January 2019 |url-status = dead }}</ref> ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱠᱩᱞᱴᱤ]], [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱟᱨ [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=2015notification>{{cite web | url = https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | title = The Kolkata Gazette | work = Notification No. 335/MA/O/C-4/1M-36/2014 dated 3 June 2015 | publisher = Department of Municipal Affairs, Government of West Bengal | accessdate = 4 September 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170312033552/https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | archive-date = 12 March 2017 | url-status = dead }}</ref> ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱒᱖ (+᱑ ᱟᱫᱷᱟ) ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ (ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱟᱫᱷᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱᱟ; ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ) ᱾
==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ==
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱕,᱔᱔᱕ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱒,᱙᱒᱘ (᱕᱔%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱒,᱕᱑᱗ (᱔᱖%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱗᱙᱓ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱮ ᱓,᱒᱓᱙ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱖᱙.᱖᱓% ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ) ᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 18 February 2017 }}</ref>
<small>*ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ (ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ)#ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱧᱮᱞ ᱢᱮ</small>
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱜᱩᱴ (UA) ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑,᱒᱔᱓,᱔᱑᱔ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱩᱞᱴᱤ, [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱟᱨ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱠᱚ ᱵᱮᱜᱚᱨ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱢᱭᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱩᱴ ᱨᱮ ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ, [[ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ]], [[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]], [[ᱵᱷᱟᱱᱳᱣᱟᱨᱟ]], [[ᱫᱳᱢᱳᱦᱟᱱᱤ]], [[ᱮᱜᱟᱨᱟ]], [[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]], [[ᱢᱟᱡᱤᱭᱟᱲᱟ]], ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ, ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ, [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱟᱨ ᱴᱚᱯᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱱᱥᱮᱥ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ [[ᱪᱚᱨᱚᱱᱯᱩᱨ]] ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web | url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_4_PR_UAs_1Lakh_and_Above_Appendix.pdf | title = Constituents of Urban Agglomerations having population 1 lakh and above| work= Provisional Population Total, Census of India 2011| publisher = Government of India |access-date = 27 August 2018}}</ref><ref name=2015notification/>
᱒᱐᱐᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮ,<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher= Census Commission of India}}</ref> ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱕,᱙᱓᱖ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱕᱙% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱔᱑% ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱮ ᱚᱥᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱕᱘% ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱚᱥᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱕᱙.᱕% ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱖᱗% ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱓᱓% ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱑% ᱫᱚ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱜᱮᱭᱟ ᱾
==ᱤᱱᱯᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ==
<!--Please do not disturb the referenced text. If you want to add information, add it separately, with reliable reference. -->
''ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱦᱟᱱᱰᱵᱩᱠ ᱒᱐᱑᱑ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ'', ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱥᱟᱨ ᱵᱤᱥᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱓.᱐᱑ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱕᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱱᱟᱞᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱫᱟᱜ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮ ᱚᱵᱷᱟᱨᱦᱮᱰ ᱴᱮᱸᱠ, ᱴᱤᱭᱩᱵᱽᱣᱮᱞ, ᱵᱚᱨᱣᱮᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱘᱗᱗ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱟᱨ ᱔᱔ ᱥᱚᱸᱡᱷᱮ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ (ᱯᱚᱭᱮᱱᱴ) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱰᱤᱥᱯᱮᱱᱥᱟᱨᱤ/ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ, ᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱮᱜᱟᱨᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱰᱮᱞ ᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱤ ᱥᱠᱩᱞ, ᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ [[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱥᱤᱱᱤᱭᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱤ ᱥᱠᱩᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱮ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱫᱷᱚᱱ, ᱡᱚ ᱡᱟᱝ, ᱩᱛᱩ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf| title = District Census Handbook Barddhaman, Census of India 2011, Series 20, Part XII A | work= Section II Town Directory, Pages 1179-1210; Statement I: Status and Growth History, Page 1179; Statement II: Physical Aspects and Location of Towns, Page 1188; Statement III: Civic and other Amenities, Page 1191; Statement IV: Medical Facilities, Page 1196; Statement V: Educational, Recreational and Cultural Facilities, Page 1200; Statement VI: Industry and Banking, Page 1209 | publisher = Directorate of census Operations V, West Bengal |access-date = 14 May 2020}}</ref>
==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱥᱴᱟᱨᱱ ᱠᱚᱭᱞᱟᱯᱷᱤᱞᱰᱥ ᱞᱤᱢᱤᱴᱤᱰ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱞᱤᱢᱤᱴᱤᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱾ ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱟᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱤᱢᱪᱟ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱤᱥᱴᱟᱨᱱ ᱠᱚᱞᱯᱷᱤᱞᱰ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱴᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱤ ᱥᱤ ᱮᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱪᱟᱯᱩᱭ ᱠᱷᱟᱥ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱡᱮ ᱠᱮ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ, ᱡᱮᱢᱮᱦᱟᱨᱤ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱠᱟᱞᱤᱰᱟᱥᱯᱩᱨ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ, ᱠᱩᱣᱟᱨᱰᱤ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱱᱤᱢᱪᱟ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱯᱤᱭᱚᱨ ᱥᱤᱭᱟᱨᱥᱚᱞ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱛᱤ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱟᱨ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱤᱱᱠᱞᱟᱭᱤᱱ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.easterncoal.gov.in/contactus/cugtel/sripur.pdf | title = Area wise Closed User Group (CUG) Telephone Numbers | work =Sripur Area | publisher = Eastern Coalfields Limited | access-date = 11 August 2018}}</ref>
==ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ==
ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱤᱱᱤ ᱵᱟᱥ ᱦᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ – (i) ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ), ᱱᱤᱢᱪᱟ, (ii) ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱵᱟᱦᱩᱞᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱢᱟᱝᱜᱟᱞᱯᱩᱨ, (iii) ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱢᱨᱤᱛᱱᱚᱜᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱵᱤᱨᱤᱛ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]], ᱱᱤᱢᱪᱟ, (iv) ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤᱨᱠᱩᱞᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱢᱨᱤᱛᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱨᱟᱹᱱᱤᱥᱟᱜᱚᱨ, [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱾<ref>[http://www.bardhaman.nic.in/mv/pr_mb_1_100.pdf Minbus Permit Register] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927062443/http://www.bardhaman.nic.in/mv/pr_mb_1_100.pdf |date=2007-09-27 }}</ref>
==ᱥᱮᱪᱮᱫ==
ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱨᱟᱭᱢᱮᱨᱤ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>[http://bardhaman.gov.in/education/schudir.asp 7th All-India School Education Survey] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927042635/http://bardhaman.gov.in/education/schudir.asp |date=2007-09-27 }}</ref>
ᱟᱢᱠᱚᱞᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱨᱚᱵ ᱮᱢᱟᱭᱟ ᱾ ᱯᱟᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱛᱮ ᱫᱟᱬᱟ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱦᱚᱸ ᱟᱢᱠᱚᱞᱟ ᱫᱚ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱟᱹᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱛ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱟᱝᱜᱽᱨᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱷᱟᱯ ᱠᱚ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱮ.ᱮᱢ.ᱭᱩ, ᱟᱞᱤᱜᱚᱲ, ᱵᱤ.ᱮᱪ.ᱭᱩ, ᱵᱟᱱᱟᱨᱟᱥ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱮᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱡᱟᱢᱤᱭᱟ ᱢᱤᱞᱤᱭᱟ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱭᱟ, ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱤ, ᱯᱟᱴᱱᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱟᱨ ᱠᱟᱞᱠᱟᱛᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱤᱫᱮᱥ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ, ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱾
==ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ==
ᱤ ᱥᱤ ᱮᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ (ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ ᱟᱨ ᱰᱤᱥᱯᱮᱱᱥᱟᱨᱤ) ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ (ᱯᱤ ᱳ ᱫᱮᱵᱽᱪᱚᱸᱫᱽᱱᱚᱜᱚᱨ) (᱓᱐ ᱵᱮᱰ ᱥᱟᱶᱛᱮ) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ (ᱯᱤ ᱳ ᱫᱮᱵᱽᱪᱚᱸᱫᱽᱱᱚᱜᱚᱨ), ᱢᱤᱛᱷᱟᱯᱩᱨ (ᱯᱤ ᱳ ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟ), ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱤᱱᱠᱞᱟᱭᱤᱱ (ᱯᱤ ᱳ ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ), ᱡᱟᱢᱮᱦᱟᱨᱤ (ᱯᱤ ᱳ ᱥᱮᱢᱩᱨᱤᱰ), ᱡᱟᱢᱮᱦᱟᱨᱤ (ᱯᱤ ᱳ ᱥᱮᱢᱩᱨᱤᱵᱟ), ᱡᱟᱢᱮᱦᱟᱨᱤ (ᱯᱤ ᱳ ᱥᱮᱢᱩᱨᱤᱰ) ᱱᱤᱢᱪᱟ (ᱯᱤ ᱳ ᱱᱤᱢᱪᱟ), ᱟᱢᱠᱚᱞᱟ (ᱯᱤ ᱳ ᱱᱤᱢᱪᱟ), ᱠᱟᱞᱤᱫᱟᱥᱯᱩᱨ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ (ᱯᱤ ᱳ ᱵᱷᱟᱨᱟ ᱠᱟᱞᱤᱵᱟᱲᱤ, ᱢᱮᱡᱤᱭᱟ), ᱡᱚᱨᱟ ᱢᱚᱰ ᱠᱚᱞᱚᱱᱤ (ᱯᱤ ᱳ ᱵᱷᱟᱨᱟ ᱠᱟᱞᱤᱵᱟᱲᱤ, ᱢᱮᱡᱤᱭᱟ), ᱨᱟᱛᱤᱵᱟᱴᱤ (ᱯᱤ ᱳ ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱛᱤ), ᱠᱩᱟᱨᱰᱤᱦ (ᱯᱤ ᱳ ᱠᱟᱞᱤᱯᱟᱦᱟᱲᱤ), ᱪᱟᱯᱩᱭ ᱠᱟᱥ (ᱯᱤ ᱳ ᱪᱟᱯᱩᱭ), ᱛᱤᱨᱟᱴ (ᱯᱤ ᱳ ᱠᱟᱞᱤᱯᱟᱦᱟᱲᱤ) ᱾<ref>{{cite web | url = https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrxiDIKi8Be4hgAXS67HAx.;_ylu=X3oDMTByYmpmZjA4BGNvbG8Dc2czBHBvcwMzBHZ0aWQDBHNlYwNzcg--/RV=2/RE=1589705610/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.coalindia.in%2fDesktopModules%2fDocumentList%2fdocuments%2fDetails_of_Medical_Facility_in_CIL_and_its_Subsidiaries_05032018.xlsx/RK=2/RS=G5Llg8vcadCbsl1BI.JMH0rETxA- | title = Details of medical facilities in CIL and its subsidiaries | work= ECL| publisher = CIL|access-date = 15 May 2020}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]]
a990lsngfq087xbwd7srwfc1ydel17l
ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ
0
36049
192186
2026-05-21T15:22:02Z
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗
1744
"{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ}} {{Infobox Indian political party | logo = Cockroach Janta Party (icon).png | logo_size = | name = ᱠᱚᱠᱨᱚᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ | abbreviation = ᱥᱤ.ᱡᱮ.ᱯᱤ. | colorcode = #690A22 | leader = [[ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ]] | founder..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
192186
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ}}
{{Infobox Indian political party
| logo = Cockroach Janta Party (icon).png
| logo_size =
| name = ᱠᱚᱠᱨᱚᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ
| abbreviation = ᱥᱤ.ᱡᱮ.ᱯᱤ.
| colorcode = #690A22
| leader = [[ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ]]
| founder = [[ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ]]
| foundation = {{Start date and age|2026|05|16|df=y}}
| position = [[Centrism|ᱛᱟᱞᱢᱟ]]
| ideology = {{ubl|[[Political satire|ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱸᱫᱟ]]|[[Youth rights|ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ]]|[[Anti-establishment|ᱮᱱᱴᱤ-ᱮᱥᱴᱟᱵᱽᱞᱤᱥᱢᱮᱱᱴ]]|[[Secularism|ᱥᱮᱠᱭᱩᱞᱟᱨᱤᱡᱚᱢ]]|[[Socialism|ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞᱤᱡᱚᱢ]]}}
| slogan = ''ᱟᱹᱞᱥᱤ ᱟᱨ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱲᱟᱝ''
| eci =
| loksabha_seats =
| rajyasabha_seats =
| state_seats_name =
| state_seats =
| state2_seats_name=
| state2_seats =
| no_states =
| website = {{URL|https://cockroachjantaparty.org}}
| symbol = [[File:Cockroach_Janta_Party_Election_Symbol.jpg|70px]]
}}
'''ᱠᱚᱠᱨᱚᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ''' ('''ᱥᱤ.ᱡᱮ.ᱯᱤ.''') ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ [[political satire|ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ [[ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱓᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨᱟᱱ ᱵᱚᱥᱴᱚᱱ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣᱤᱡ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱚ [[Aam Aadmi Party|ᱟᱢ ᱟᱫᱽᱢᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱥᱟᱶᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="bt_dipke">{{cite web |title=Who is Abhijeet Dipke? Founder of Cockroach Janta Party |url=https://www.businesstoday.in |website=Business Today |date=18 May 2026 |access-date=21 May 2026}}{{cite web |title=CJI may clarify but Cockroach Janata Party is ready for dissent, one laugh at a time |url=https://www.telegraphindia.com/india/cji-surya-kant-may-clarify-but-cockroach-janata-party-is-ready-for-dissent-one-laugh-at-a-time/cid/2161212 |website=The Telegraph India |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}{{cite web |title=Cockroach Janta Party debuts, admits two TMC MPs within 2 days |url=https://www.indiatoday.in/india/story/cockroach-janta-party-40000-members-mahua-moitra-kirti-azad-gen-z-convention-2913347-2026-05-18 |website=India Today |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}{{cite news |title=Indian politics has acquired an unusual mascot: the cockroach |url=https://www.bbc.com/news/articles/cz72y11jjq1o |work=BBC News |date=21 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref><ref name="bbc_news">{{cite news |title=Indian politics has acquired an unusual mascot: the cockroach |url=https://www.bbc.com/news/articles/cz72y11jjq1o |work=BBC News |date=21 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ [[Chief Justice of India|ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ]] [[Surya Kant|ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ]] ᱟᱜ ᱑᱕ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱛᱮᱞᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ "ᱠᱚᱠᱨᱚᱪ" ᱟᱨ "ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱨᱟᱥᱟᱭᱤᱴ" ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱚᱠᱨᱚᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ [[Bihar|ᱵᱤᱦᱟᱨ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Bankipur Assembly constituency|ᱵᱟᱸᱠᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] [[by-election|ᱩᱯᱚ-ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]] ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱮᱫᱟ ᱾<ref name="boom">{{cite web |title=The Cockroach Janta Party: How A CJI Comment Became A Movement |url=https://www.boomlive.in/explainers/the-cockroach-janta-party-how-a-cji-comment-became-a-movement-31586 |website=BOOM Fact Check |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref> ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱤᱱ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮᱜᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱓᱕᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱑᱖ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=Cockroach Janta Party explodes online after top judge's remark; CJP gains 3.7 million followers in 24 hours |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/cockroach-janta-party-top-judges-comment-sparks-viral-satire-protest/ |work=The Tribune |date=20 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱚᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱵᱷᱚᱞᱮᱱᱴᱤᱭᱟᱨ ᱠᱚ ᱠᱚᱠᱨᱚᱪ ᱦᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱟᱨ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ [[Election Commission of India|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾
== ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ==
᱑᱕ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ [[Supreme Court of India|ᱥᱩᱯᱨᱤᱢ ᱠᱳᱨᱴ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ [[Surya Kant|ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ]] ᱮ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ: "ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱠᱚᱠᱨᱚᱪ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚᱫᱚ ᱪᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱠᱚ ᱧᱟᱢᱮᱫᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱟᱫᱷᱟᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ, ᱟᱫᱷᱟᱱ ᱫᱚ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ, [[Right to Information Act, 2005|ᱟᱨ.ᱴᱤ.ᱟᱭᱤ]] ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱦᱟᱢᱞᱟ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱮᱫᱟ ᱾" ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱦᱤᱞᱚᱜ, ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ [[X (social network)|ᱮᱠᱥ]] (ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱴᱣᱤᱴᱚᱨ) ᱨᱮ "ᱥᱟᱱᱟᱢ 'ᱠᱚᱠᱨᱚᱪ' ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ" ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱛᱚ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ: ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ, ᱟᱹᱞᱥᱤ, ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱤᱡ, ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱢᱟ ᱾<ref name="nationalherald">{{cite web |title=Laugh if you like but cockroaches uniting, joining 'Cockroach Janta Party' in droves |url=https://www.nationalheraldindia.com/national/laugh-if-you-want-but-cockroaches-uniting-joining-cockroach-janata-party-in-droves |website=National Herald |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref>
ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ, ᱠᱚᱠᱨᱚᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ,<ref>{{cite web |title=Cockroach Janta Party |url=http://cockroachjantaparty.org}}</ref> ᱑᱖ ᱢᱮ ᱨᱮ ᱞᱟᱭᱤᱵᱷ ᱮᱱᱟ "ᱟᱹᱞᱥᱤ ᱟᱨ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱲᱟᱝ" ᱴᱮᱜᱽᱞᱟᱭᱤᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱾ ᱔᱘ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱔᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱨ ᱠᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱗᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="timesnow">{{cite web |title=What Is Cockroach Janta Party? Manifesto Creates Buzz |url=https://www.timesnownews.com/viral/cockroach-janta-party-5-point-manifesto-creates-buzz-mahua-moitra-kirti-azad-reacts-abhijeet-dipke-article-154349051 |website=Times Now |date=19 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref>
᱒᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱱᱥᱴᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱨᱮ ᱑᱖ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Cockroach Janta Party |url=https://www.instagram.com/cockroachjantaparty |website=www.instagram.com}}—ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱑,᱔᱐᱐% ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ—ᱟᱨ ᱮᱠᱥ ᱨᱮ ᱒᱐᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾{{cite web |title=Cockroach Janta Party |url=https://x.com/CJP_2029 |website=X.com}}</ref> ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱗᱘ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ, ᱤᱱᱥᱴᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱓ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱬᱮ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱠᱚᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱑᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ [[Bharatiya Janata Party|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱦᱮᱱᱰᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸᱭ ᱞᱟᱦᱟ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="it_celebs">{{cite web |last=Kateel |first=Avinash |date=21 May 2026 |title=Cockroach party beats BJP on the 'gram with 10 million followers in 5 days |url=https://www.indiatoday.in/india/story/cockroach-janta-party-10-million-followers-on-instagram-bjp-followers-cji-remarks-genz-youth-2914805-2026-05-21 |website=India Today |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱭᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱯᱷᱚᱨᱢ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱓᱕᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="theprint_bhatia">{{cite web |title=Hotmail co-founder Sabeer Bhatia backs Cockroach Janta Party, says supports movement '100 per cent' |url=https://theprint.in/feature/sabeer-bhatia-hotmail-cockroach-janta-party/2936233/ |website=ThePrint |date=20 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱚᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱵᱷᱚᱞᱮᱱᱴᱤᱭᱟᱨ ᱠᱚ ᱠᱚᱠᱨᱚᱪ ᱦᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="bbc_news"/>
ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[Bihar|ᱵᱤᱦᱟᱨ]], [[Madhya Pradesh|ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[Uttar Pradesh|ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[Jammu and Kashmir (union territory)|ᱡᱟᱹᱢᱢᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱨ]], ᱟᱨ [[Himachal Pradesh|ᱦᱤᱢᱟᱪᱚᱞ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱾<ref name="aljazeera">{{cite news |date=20 May 2026 |title=Cockroach Janata Party: Top Indian judge's comment sparks satire protest |url=https://www.aljazeera.com/features/2026/5/20/cockroach-janata-party-top-indian-judges-comment-sparks-satire-protest |work=Al Jazeera |access-date=20 May 2026}}</ref>
== ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱜ ᱛᱮᱞᱟ ==
ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ ᱑᱖ ᱢᱮ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱯᱚᱥᱴᱤᱠᱚᱨᱚᱬ ᱮ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱩᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱥ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱨᱚᱲᱮᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ [[Fake degree|ᱱᱚᱠᱚᱞ ᱟᱨ ᱵᱚᱜᱚᱥ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ]] ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱤᱜᱟᱞ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱚᱞᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱾ "ᱤᱧ ᱫᱚ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱟᱨ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱦᱤᱭᱩᱢᱮᱱ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱜᱚᱨᱚᱵᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱧᱟ, ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱜᱮ ᱤᱧ ᱠᱚ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱤᱧᱟ ᱾ ᱤᱧ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱠᱷᱩᱱᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱧ ᱧᱮᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ," ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="boom"/>
ᱫᱤᱯᱠᱮ ᱮᱠᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱮᱞᱟ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ, "ᱯᱤᱮᱢ ᱥᱟᱶ ᱤᱧᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱚᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱧ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣᱜ-ᱟᱹᱧ ᱡᱮ ᱥᱤᱡᱮᱟᱭᱤ ᱟᱜ ᱩᱱᱤ ᱚᱯᱚᱢᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱠᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ-ᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱚᱠᱚᱭ ᱦᱚᱸ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ 'ᱯᱟᱨᱟᱥᱟᱭᱤᱴ' ᱮ ᱢᱮᱛᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾"<ref name="boom"/> ᱩᱱᱤ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱴᱩᱰᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱤᱱᱴᱟᱨᱵᱷᱤᱭᱩ ᱨᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱩᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱝᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱣᱤᱡ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱡᱟᱫᱤ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ: "ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱡᱟᱫᱤ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ, ᱩᱱᱤ ᱜᱮ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱢᱚᱛ ᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱠᱚᱠᱨᱚᱪ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟᱥᱟᱭᱤᱴ ᱥᱟᱶᱮ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱭᱮᱫ ᱵᱚᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱭᱟ... ᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱱᱟᱹᱜ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱠᱚᱜ-ᱟ ᱾"<ref name="it_celebs"/>
== ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚ ==
ᱠᱚᱠᱨᱚᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ [[Surya Kant|ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ]] ᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱛᱮᱞᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱦᱟᱨᱟᱜ ᱫᱚ ᱠᱚᱢᱮᱱᱴᱮᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱮᱱᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫᱟ ᱾<ref name="newsaz">{{cite web |title='Cockroach Janta Party': Indian judge's remark sparks massive movement |url=https://news.az/news/cockroach-janta-party-indian-judges-remark-sparks-massive-movement |website=News.az |date=19 May 2026 |access-date=20 May 2026}}</ref>
=== ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ===
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱒᱙.᱑ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ ᱠᱟᱱᱟ—ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱥᱲᱟ ᱵᱟᱝ ᱥᱮᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨᱮ ᱜᱩᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱤᱪᱷᱤ ᱘ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱠᱚ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤ ᱩᱱᱠᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱷᱟᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="newsaz"/> ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱥᱚᱨᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱫᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱟᱯᱞᱤᱠᱮᱱᱴ ᱠᱚᱫᱚ “ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ—ᱡᱚᱨ ᱛᱮ, ᱠᱩᱥᱤ ᱛᱮ, ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱱᱤᱭᱚᱢ ᱛᱮ” ᱠᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱢᱟ ᱾<ref name="dailyjagran">{{cite web |title=Cockroach Janta Party: Millions Of 'Parasites' Unite For Satirical Movement Of The 'Democratic And Lazy' |url=https://www.magzter.com/stories/dhnews/Jagran+English/Cockroach+Janta+Party-Millions-Of-Parasites-Unite-For-Satirical-Movement-Of-The-Democratic-And-Lazy-newsid-n712959262 |website=The Daily Jagran |date=20 May 2026 |access-date=20 May 2026}}</ref>
=== ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱤᱠ ===
ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱵᱮᱨᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ, ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱮᱞᱤᱡᱤᱵᱤᱞᱤᱴᱤ ᱠᱚᱢ ᱮᱱᱴᱨᱟᱱᱥ ᱴᱮᱥᱴ (NEET-UG) [[NEET 2026 Paper leak|ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱤᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱚᱯ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱟᱹᱛᱤᱞ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱚᱴᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱫᱚ ᱒᱑ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱫᱚᱦᱚ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="mathrubhumi">{{cite web |title='Haan Main Hoon Cockroach': Viral NEET paper leak protest song sparks buzz as 'CJP' trends |url=https://english.mathrubhumi.com/news/india/cockroach-janta-party-neet-2026-protest-song-wdolda0z |website=Mathrubhumi English |date=19 May 2026 |access-date=20 May 2026}}</ref> ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱥᱮᱨᱮᱧ "ᱦᱟᱸ ᱢᱮᱸ ᱦᱩᱸ ᱠᱚᱠᱨᱚᱪ" ᱮ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱫᱷᱟᱹ ᱱᱤᱴ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱤᱠ, ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱨᱮᱥᱟᱨ, ᱟᱨ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱨᱟᱹᱜᱤᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="mathrubhumi"/> ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱤᱯᱷᱮᱥᱴᱳ ᱨᱮ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ "ᱱᱤᱴ ᱟᱨ ᱥᱤᱵᱤᱮᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱯᱷᱨᱚᱰ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱥᱟᱶ ᱠᱚ ᱛᱤᱸᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾"<ref name="nationalherald"/>
=== ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱟᱨ ᱠᱨᱚᱱᱤ ᱠᱮᱯᱤᱴᱟᱞᱤᱡᱚᱢ ===
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱮᱭᱟ, ᱟᱨ ᱠᱨᱤᱴᱤᱠ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢᱮᱱ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[Gautam Adani|ᱜᱚᱣᱛᱚᱢ ᱟᱫᱟᱱᱤ]] ᱟᱨ [[Mukesh Ambani|ᱢᱩᱠᱮᱥ ᱟᱢᱵᱟᱱᱤ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱜᱮᱭ ᱯᱷᱟᱭᱫᱟ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name="rahul">{{cite web |title=A ferocious economic storm will hit ordinary people, small biz: Rahul Gandhi |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/a-ferocious-economic-storm-will-hit-ordinary-people-small-biz-rahul-gandhi/articleshow/131209132.cms |website=The Economic Times |date=19 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ-ᱩᱠᱤᱞ [[Prashant Bhushan|ᱯᱨᱚᱥᱟᱱᱛ ᱵᱷᱩᱥᱚᱱ]], ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱮ ᱥᱚᱯᱚᱴ ᱞᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ "ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱫᱚ ᱟᱢᱵᱟᱱᱤ ᱟᱨ ᱟᱫᱟᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱨᱚᱱᱤ ᱠᱮᱯᱤᱴᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱟᱭᱫᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱡᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾"<ref name="newsaz"/> ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱟᱜ ᱢᱮᱱᱤᱯᱷᱮᱥᱴᱳ ᱨᱮ ᱟᱫᱟᱱᱤ ᱜᱨᱩᱯ ᱟᱨ ᱨᱤᱞᱟᱭᱟᱱᱥ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱡᱽ ᱟᱜ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ ᱵᱟᱹᱛᱤᱞ ᱟᱨ "ᱜᱳᱫᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱸᱠᱚᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ" ᱵᱮᱸᱠ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱛᱚᱞᱟᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱷᱚᱡᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸᱭ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱫᱟᱱ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱤᱞᱮᱠᱴᱚᱨᱟᱞ ᱵᱚᱸᱰ ᱵᱟᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ ᱾<ref name="nationalherald"/>
=== ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ===
ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ, ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱠᱚᱠᱨᱚᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱸᱠᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱩᱯᱚ-ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱮᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱪᱟᱨ ᱫᱚ [[Bharatiya Janata Party|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱟᱨ ᱡᱚᱱ ᱥᱩᱨᱟᱡᱽ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱚ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="aljazeera"/>
== ᱟᱭᱰᱤᱭᱚᱞᱚᱡᱤ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ==
ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱛᱮ "ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ, ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ, ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ—[[Secularism|ᱥᱮᱠᱭᱩᱞᱟᱨ]], [[Socialism|ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ]], [[democracy|ᱰᱮᱢᱚᱠᱨᱮᱴᱤᱠ]], ᱟᱨ ᱟᱹᱞᱥᱤ" ᱢᱤᱫ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱨᱚᱸᱴ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜ-ᱟ ᱾<ref name="boom"/> [[Abhijeet Dipke|ᱫᱤᱯᱠᱮ]] ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱨᱟᱰᱤᱥᱚᱱᱟᱞ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱛᱟᱭᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱡᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱮᱫ ᱨᱩᱪᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ-ᱟ ᱾<ref name="it_celebs"/> ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱨᱩᱯ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱚᱬᱮ-ᱯᱚᱭᱮᱸᱴ ᱢᱮᱱᱤᱯᱷᱮᱥᱴᱳᱭ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱟᱠᱟᱫᱟ:<ref name="telegraph"/><ref name="boom"/><ref name="indiatoday"/>
ᱚᱠᱚᱭ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱨᱤᱴᱟᱭᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱡᱽᱭᱚᱥᱚᱵᱷᱟ ᱥᱤᱴ ᱵᱟᱠᱚ ᱮᱢᱟᱭᱟ ᱾<ref name=":0">{{Cite web |title=CJP |url=https://cockroachjantaparty.org/#manifesto |url-status=live}}</ref>
ᱡᱩᱫᱤ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱞᱤᱰ ᱵᱷᱳᱴ ᱰᱤᱞᱤᱴᱚᱜ-ᱟ, ᱮᱱᱠᱷᱟᱱ [[Chief Election Commissioner of India|ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨ]] [[Unlawful Activities (Prevention) Act, 1967|ᱭᱩᱮᱯᱤᱮ]] ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱠᱚ ᱮᱨᱮᱥᱴ ᱮᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱵᱷᱳᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱡ ᱫᱚ "ᱴᱮᱨᱚᱨᱤᱡᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ" ᱾<ref name=":0" />
ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱕᱐% ᱨᱤᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ (᱓᱓% ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ) ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ ᱯᱟᱨᱞᱤᱭᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱴᱨᱮᱸᱛᱷ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ; ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱮᱵᱤᱱᱮᱴ ᱯᱚᱡᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱕᱐% ᱫᱚ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱤᱡᱟᱨᱵᱷ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref name=":0" />
[[Adani Group|ᱟᱫᱟᱱᱤ ᱜᱨᱩᱯ]] ᱟᱨ [[Reliance Industries|ᱨᱤᱞᱟᱭᱟᱱᱥ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱡᱽ]] ("ᱟᱢᱵᱟᱱᱤ") ᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ ᱵᱟᱹᱛᱤᱞᱚᱜ-ᱟ যᱟᱛᱮ ᱤᱱᱰᱤᱯᱮᱱᱰᱮᱱᱴ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜ ᱢᱟ ᱾ "[[Godi media|ᱜᱳᱫᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ]] ᱮᱸᱠᱚᱨ" ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱮᱸᱠ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱛᱚᱞᱟᱥᱚᱜ-ᱟ ᱾<ref name=":0" />
ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱮᱢᱮᱞᱮ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱮᱢᱯᱤ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱛᱮᱭ ᱩᱪᱟᱹᱲᱚᱜ-ᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱟᱨ ᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱵᱟᱨᱚᱱᱚᱜ-ᱟ ᱾<ref name=":0" />
== ᱥᱚᱦᱮᱫ ==
ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱛᱚ ᱫᱚ ᱡᱟᱱᱤᱡ ᱵᱩᱡᱷᱤᱡ ᱛᱮ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱨᱩᱯ ᱛᱮᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ:<ref name="boom"/>
ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ('ᱡᱚᱨ ᱛᱮ, ᱠᱩᱥᱤ ᱛᱮ, ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱱᱤᱭᱚᱢ ᱛᱮ')
ᱟᱹᱞᱥᱤ ('ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ')
[[Extremely online|ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ]] ('ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱠᱚᱢ ᱥᱮ ᱠᱚᱢ ᱑᱑ ᱴᱟᱲᱟᱝ, ᱵᱟᱛᱷᱨᱩᱢ ᱵᱨᱮᱠ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ')
ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ('ᱠᱚᱱᱴᱮᱱᱴ ᱫᱚ ᱥᱟᱨᱯ, ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱨᱩᱲᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱮᱫ ᱢᱟ')
ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ, [[caste|ᱡᱟᱹᱛᱤ]], ᱟᱨ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱧᱮᱞᱚᱜ-ᱟ ᱾<ref name="boom"/>
== ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱚᱦᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱛᱮᱞᱟ ᱠᱚ ==
ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="bbc_news" />
ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱤᱱ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ, ᱵᱟᱨᱭᱟ [[Trinamool Congress|ᱛᱨᱤᱬᱚᱢᱩᱞ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱮᱢᱯᱤ—[[Mahua Moitra|ᱢᱚᱦᱩᱣᱟ ᱢᱚᱭᱛᱨᱚ]] ᱟᱨ [[Kirti Azad|ᱠᱤᱨᱛᱤ ᱟᱡᱟᱫᱽ]]—ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱪᱤ ᱠᱤᱱ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱟᱜ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱦᱮᱱᱰᱮᱞ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱤᱱ ᱟᱛᱟᱝ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="indiatoday"/><ref name="outlook">{{cite web |title=Mahua Moitra, Kirti Azad Join Cockroach Janta Party After CJI Remarks Row |url=https://www.outlookindia.com/national/mahua-moitra-kirti-azad-join-cockroach-janta-party-after-cji-remarks-row |website=Outlook India |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref>
ᱥᱚᱢᱟᱡᱽᱣᱟᱫᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱴ [[Akhilesh Yadav|ᱚᱠᱷᱤᱞᱮᱥ ᱭᱟᱫᱚᱵᱽ]] ᱦᱚᱸ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱠᱟᱛᱷᱟ "ᱵᱤᱡᱮᱯᱤ ᱵᱚᱱᱟᱢ ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ" (BJP vs CJP) ᱯᱳᱥᱴ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱨᱮᱱᱰ ᱮ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name="ht_akhilesh">{{cite web |title=BJP vs CJP: Akhilesh takes jibe as Cockroach Janta Party takes internet by storm |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/bjp-vs-cjp-akhilesh-takes-jibe-as-cockroach-janta-party-takes-internet-by-storm-101779288974991.html |website=Hindustan Times |date=19 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref>
== ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱟᱴᱠᱟᱣ ==
᱒᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ, ᱠᱚᱠᱨᱚᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱮᱠᱥ (ᱢᱟᱬᱟᱝ [[Twitter|ᱴᱣᱤᱴᱚᱨ]]) ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱤᱜᱟᱞ ᱰᱤᱢᱟᱱᱰ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="bbc_news"/><ref>{{Cite web |last=Srivastava |first=Pratyaksh |date=21 May 2026 |title=Cockroach Janata Party's X account withheld in India; Instagram disruption claims remain unverified |url=https://www.nationalheraldindia.com/national/cockroach-janata-partys-x-account-withheld-in-india-instagram-disruption-claims-remain-unverified |access-date=21 May 2026 |website=National Herald |language=en}}</ref><ref name="sharma">{{Cite web |last=Sharma |first=Nikita |date=21 May 2026 |title=X withholds Cockroach Janata Party account in India, hours after it overtook BJP on Insta |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/cockroach-janta-party-x-twitter-account-withheld-in-india-abhijeet-dipke-shares-photo-101779350031188.html |access-date=21 May 2026 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jeelani |first=Gulam |date=21 May 2026 |title=Cockroach Janta Party’s X account withheld in India, says founder Abhijeet Dipke {{!}} Today News |url=https://www.livemint.com/news/india/cockroach-janta-party-s-x-account-withheld-in-india-says-founder-abhijeet-dipke-11779347781943.html |access-date=21 May 2026 |website=mint |language=en}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱫᱚ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱱᱥᱴᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱟᱜ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱮᱞ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱘.7 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱜᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ) ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱑᱒ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name="sharma"/>
== ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ ==
[[List of political parties in India|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ]]
[[Satirical political party|ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ]]
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{reflist}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
{{Official website|https://cockroachjantaparty.org}}
[[Category:2026 establishments in India]]
[[Category:May 2026 in India]]
[[Category:Political movements in India]]
[[Category:Joke political parties]]
[[Category:Indian political satire]]
[[Category:Indian youth culture]]
[[Category:Youth organisations based in India]]
[[Category:Internet memes introduced in 2026]]
[[Category:Political parties established in 2026]]
ayaq0urxq1r0gyay6ioap6xen38duwn
192187
192186
2026-05-21T15:23:56Z
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗
1744
192187
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ}}
{{Infobox Indian political party
| logo = Cockroach Janta Party (icon).png
| logo_size =
| name = ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ
| abbreviation = ᱥᱤ.ᱡᱮ.ᱯᱤ.
| colorcode = #690A22
| leader = [[ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ]]
| founder = [[ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ]]
| foundation = {{Start date and age|2026|05|16|df=y}}
| position = [[Centrism|ᱛᱟᱞᱢᱟ]]
| ideology = {{ubl|[[Political satire|ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱸᱫᱟ]]|[[Youth rights|ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ]]|[[Anti-establishment|ᱮᱱᱴᱤ-ᱮᱥᱴᱟᱵᱽᱞᱤᱥᱢᱮᱱᱴ]]|[[Secularism|ᱥᱮᱠᱭᱩᱞᱟᱨᱤᱡᱚᱢ]]|[[Socialism|ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞᱤᱡᱚᱢ]]}}
| slogan = ''ᱟᱹᱞᱥᱤ ᱟᱨ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱲᱟᱝ''
| eci =
| loksabha_seats =
| rajyasabha_seats =
| state_seats_name =
| state_seats =
| state2_seats_name=
| state2_seats =
| no_states =
| website = {{URL|https://cockroachjantaparty.org}}
| symbol = [[File:Cockroach_Janta_Party_Election_Symbol.jpg|70px]]
}}
'''ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ''' ('''ᱥᱤ.ᱡᱮ.ᱯᱤ.''') ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ [[political satire|ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ [[ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱓᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨᱟᱱ ᱵᱚᱥᱴᱚᱱ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣᱤᱡ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱚ [[Aam Aadmi Party|ᱟᱢ ᱟᱫᱽᱢᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱥᱟᱶᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾<ref name="bt_dipke">{{cite web |title=Who is Abhijeet Dipke? Founder of Cockroach Janta Party |url=https://www.businesstoday.in |website=Business Today |date=18 May 2026 |access-date=21 May 2026}}{{cite web |title=CJI may clarify but Cockroach Janata Party is ready for dissent, one laugh at a time |url=https://www.telegraphindia.com/india/cji-surya-kant-may-clarify-but-cockroach-janata-party-is-ready-for-dissent-one-laugh-at-a-time/cid/2161212 |website=The Telegraph India |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}{{cite web |title=Cockroach Janta Party debuts, admits two TMC MPs within 2 days |url=https://www.indiatoday.in/india/story/cockroach-janta-party-40000-members-mahua-moitra-kirti-azad-gen-z-convention-2913347-2026-05-18 |website=India Today |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}{{cite news |title=Indian politics has acquired an unusual mascot: the cockroach |url=https://www.bbc.com/news/articles/cz72y11jjq1o |work=BBC News |date=21 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref><ref name="bbc_news">{{cite news |title=Indian politics has acquired an unusual mascot: the cockroach |url=https://www.bbc.com/news/articles/cz72y11jjq1o |work=BBC News |date=21 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ [[Chief Justice of India|ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ]] [[Surya Kant|ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ]] ᱟᱜ ᱑᱕ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱛᱮᱞᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ "ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ" ᱟᱨ "ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱨᱟᱥᱟᱭᱤᱴ" ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ [[Bihar|ᱵᱤᱦᱟᱨ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Bankipur Assembly constituency|ᱵᱟᱸᱠᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] [[by-election|ᱩᱯᱚ-ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]] ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱮᱫᱟ᱾<ref name="boom">{{cite web |title=The Cockroach Janta Party: How A CJI Comment Became A Movement |url=https://www.boomlive.in/explainers/the-cockroach-janta-party-how-a-cji-comment-became-a-movement-31586 |website=BOOM Fact Check |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref> ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱤᱱ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮᱜᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱓᱕᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱑᱖ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Cockroach Janta Party explodes online after top judge's remark; CJP gains 3.7 million followers in 24 hours |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/cockroach-janta-party-top-judges-comment-sparks-viral-satire-protest/ |work=The Tribune |date=20 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱚᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱵᱷᱚᱞᱮᱱᱴᱤᱭᱟᱨ ᱠᱚ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱦᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱟᱨ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱠᱚ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ [[Election Commission of India|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾
== ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ==
᱑᱕ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ [[Supreme Court of India|ᱥᱩᱯᱨᱤᱢ ᱠᱳᱨᱴ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ [[Surya Kant|ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ]] ᱮ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ: "ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚᱫᱚ ᱪᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱠᱚ ᱧᱟᱢᱮᱫᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱟᱫᱷᱟᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ, ᱟᱫᱷᱟᱱ ᱫᱚ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ, [[Right to Information Act, 2005|ᱟᱨ.ᱴᱤ.ᱟᱭᱤ]] ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱦᱟᱢᱞᱟ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱮᱫᱟ᱾" ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱦᱤᱞᱚᱜ, ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ [[X (social network)|ᱮᱠᱥ]] (ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱴᱣᱤᱴᱚᱨ) ᱨᱮ "ᱥᱟᱱᱟᱢ 'ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ' ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ" ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱛᱚ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ: ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ, ᱟᱹᱞᱥᱤ, ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱤᱡ, ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱢᱟ᱾<ref name="nationalherald">{{cite web |title=Laugh if you like but cockroaches uniting, joining 'Cockroach Janta Party' in droves |url=https://www.nationalheraldindia.com/national/laugh-if-you-want-but-cockroaches-uniting-joining-cockroach-janata-party-in-droves |website=National Herald |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref>
ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ, ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ,<ref>{{cite web |title=Cockroach Janta Party |url=http://cockroachjantaparty.org}}</ref> ᱑᱖ ᱢᱮ ᱨᱮ ᱞᱟᱭᱤᱵᱷ ᱮᱱᱟ "ᱟᱹᱞᱥᱤ ᱟᱨ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱲᱟᱝ" ᱴᱮᱜᱽᱞᱟᱭᱤᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ᱾ ᱔᱘ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱔᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱨ ᱠᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱗᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="timesnow">{{cite web |title=What Is Cockroach Janta Party? Manifesto Creates Buzz |url=https://www.timesnownews.com/viral/cockroach-janta-party-5-point-manifesto-creates-buzz-mahua-moitra-kirti-azad-reacts-abhijeet-dipke-article-154349051 |website=Times Now |date=19 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref>
᱒᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱱᱥᱴᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱨᱮ ᱑᱖ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ᱾<ref>{{cite web |title=Cockroach Janta Party |url=https://www.instagram.com/cockroachjantaparty |website=www.instagram.com}}—ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱑,᱔᱐᱐% ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ—ᱟᱨ ᱮᱠᱥ ᱨᱮ ᱒᱐᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ᱾{{cite web |title=Cockroach Janta Party |url=https://x.com/CJP_2029 |website=X.com}}</ref> ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱗᱘ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ, ᱤᱱᱥᱴᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱓ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱬᱮ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱠᱚᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱑᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ [[Bharatiya Janata Party|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱦᱮᱱᱰᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸᱭ ᱞᱟᱦᱟ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="it_celebs">{{cite web |last=Kateel |first=Avinash |date=21 May 2026 |title=Cockroach party beats BJP on the 'gram with 10 million followers in 5 days |url=https://www.indiatoday.in/india/story/cockroach-janta-party-10-million-followers-on-instagram-bjp-followers-cji-remarks-genz-youth-2914805-2026-05-21 |website=India Today |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱭᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱯᱷᱚᱨᱢ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱓᱕᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="theprint_bhatia">{{cite web |title=Hotmail co-founder Sabeer Bhatia backs Cockroach Janta Party, says supports movement '100 per cent' |url=https://theprint.in/feature/sabeer-bhatia-hotmail-cockroach-janta-party/2936233/ |website=ThePrint |date=20 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱚᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱵᱷᱚᱞᱮᱱᱴᱤᱭᱟᱨ ᱠᱚ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱦᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="bbc_news"/>
ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[Bihar|ᱵᱤᱦᱟᱨ]], [[Madhya Pradesh|ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[Uttar Pradesh|ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[Jammu and Kashmir (union territory)|ᱡᱟᱹᱢᱢᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱨ]], ᱟᱨ [[Himachal Pradesh|ᱦᱤᱢᱟᱪᱚᱞ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]]᱾<ref name="aljazeera">{{cite news |date=20 May 2026 |title=Cockroach Janata Party: Top Indian judge's comment sparks satire protest |url=https://www.aljazeera.com/features/2026/5/20/cockroach-janata-party-top-indian-judges-comment-sparks-satire-protest |work=Al Jazeera |access-date=20 May 2026}}</ref>
== ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱜ ᱛᱮᱞᱟ ==
ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ ᱑᱖ ᱢᱮ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱯᱚᱥᱴᱤᱠᱚᱨᱚᱬ ᱮ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱩᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱥ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱨᱚᱲᱮᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ [[Fake degree|ᱱᱚᱠᱚᱞ ᱟᱨ ᱵᱚᱜᱚᱥ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ]] ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱤᱜᱟᱞ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱚᱞᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱟᱝ᱾ "ᱤᱧ ᱫᱚ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱟᱨ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱦᱤᱭᱩᱢᱮᱱ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱜᱚᱨᱚᱵᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱧᱟ, ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱜᱮ ᱤᱧ ᱠᱚ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱤᱧᱟ᱾ ᱤᱧ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱠᱷᱩᱱᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱧ ᱧᱮᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ," ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref name="boom"/>
ᱫᱤᱯᱠᱮ ᱮᱠᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱮᱞᱟ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ, "ᱯᱤᱮᱢ ᱥᱟᱶ ᱤᱧᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱚᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱧ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣᱜ-ᱟᱹᱧ ᱡᱮ ᱥᱤᱡᱮᱟᱭᱤ ᱟᱜ ᱩᱱᱤ ᱚᱯᱚᱢᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱠᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱚᱠᱚᱭ ᱦᱚᱸ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ 'ᱯᱟᱨᱟᱥᱟᱭᱤᱴ' ᱮ ᱢᱮᱛᱟ ᱠᱚᱣᱟ᱾"<ref name="boom"/> ᱩᱱᱤ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱴᱩᱰᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱤᱱᱴᱟᱨᱵᱷᱤᱭᱩ ᱨᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱩᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱝᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱣᱤᱡ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱡᱟᱫᱤ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ: "ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱡᱟᱫᱤ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ, ᱩᱱᱤ ᱜᱮ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱢᱚᱛ ᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟᱥᱟᱭᱤᱴ ᱥᱟᱶᱮ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱭᱮᱫ ᱵᱚᱱᱟ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱭᱟ... ᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱱᱟᱹᱜ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱠᱚᱜ-ᱟ᱾"<ref name="it_celebs"/>
== ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚ ==
ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ [[Surya Kant|ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ]] ᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱛᱮᱞᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱦᱟᱨᱟᱜ ᱫᱚ ᱠᱚᱢᱮᱱᱴᱮᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱮᱱᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫᱟ᱾<ref name="newsaz">{{cite web |title='Cockroach Janta Party': Indian judge's remark sparks massive movement |url=https://news.az/news/cockroach-janta-party-indian-judges-remark-sparks-massive-movement |website=News.az |date=19 May 2026 |access-date=20 May 2026}}</ref>
=== ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ===
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱒᱙.᱑ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ ᱠᱟᱱᱟ—ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱥᱲᱟ ᱵᱟᱝ ᱥᱮᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨᱮ ᱜᱩᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱮᱭᱟ᱾ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱤᱪᱷᱤ ᱘ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱠᱚ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤ ᱩᱱᱠᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱷᱟᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="newsaz"/> ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱥᱚᱨᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱫᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱟᱯᱞᱤᱠᱮᱱᱴ ᱠᱚᱫᱚ “ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ—ᱡᱚᱨ ᱛᱮ, ᱠᱩᱥᱤ ᱛᱮ, ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱱᱤᱭᱚᱢ ᱛᱮ” ᱠᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱢᱟ᱾<ref name="dailyjagran">{{cite web |title=Cockroach Janta Party: Millions Of 'Parasites' Unite For Satirical Movement Of The 'Democratic And Lazy' |url=https://www.magzter.com/stories/dhnews/Jagran+English/Cockroach+Janta+Party-Millions-Of-Parasites-Unite-For-Satirical-Movement-Of-The-Democratic-And-Lazy-newsid-n712959262 |website=The Daily Jagran |date=20 May 2026 |access-date=20 May 2026}}</ref>
=== ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱤᱠ ===
ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱵᱮᱨᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ, ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱮᱞᱤᱡᱤᱵᱤᱞᱤᱴᱤ ᱠᱚᱢ ᱮᱱᱴᱨᱟᱱᱥ ᱴᱮᱥᱴ (NEET-UG) [[NEET 2026 Paper leak|ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱤᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱚᱯ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱟᱹᱛᱤᱞ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱚᱴᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱫᱚ ᱒᱑ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱫᱚᱦᱚ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="mathrubhumi">{{cite web |title='Haan Main Hoon Cockroach': Viral NEET paper leak protest song sparks buzz as 'CJP' trends |url=https://english.mathrubhumi.com/news/india/cockroach-janta-party-neet-2026-protest-song-wdolda0z |website=Mathrubhumi English |date=19 May 2026 |access-date=20 May 2026}}</ref> ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱥᱮᱨᱮᱧ "ᱦᱟᱸ ᱢᱮᱸ ᱦᱩᱸ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ" ᱮ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱫᱷᱟᱹ ᱱᱤᱴ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱤᱠ, ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱨᱮᱥᱟᱨ, ᱟᱨ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱨᱟᱹᱜᱤᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref name="mathrubhumi"/> ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱤᱯᱷᱮᱥᱴᱳ ᱨᱮ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ "ᱱᱤᱴ ᱟᱨ ᱥᱤᱵᱤᱮᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱯᱷᱨᱚᱰ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱥᱟᱶ ᱠᱚ ᱛᱤᱸᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾"<ref name="nationalherald"/>
=== ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱟᱨ ᱠᱨᱚᱱᱤ ᱠᱮᱯᱤᱴᱟᱞᱤᱡᱚᱢ ===
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱮᱭᱟ, ᱟᱨ ᱠᱨᱤᱴᱤᱠ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢᱮᱱ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[Gautam Adani|ᱜᱚᱣᱛᱚᱢ ᱟᱫᱟᱱᱤ]] ᱟᱨ [[Mukesh Ambani|ᱢᱩᱠᱮᱥ ᱟᱢᱵᱟᱱᱤ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱜᱮᱭ ᱯᱷᱟᱭᱫᱟ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref name="rahul">{{cite web |title=A ferocious economic storm will hit ordinary people, small biz: Rahul Gandhi |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/a-ferocious-economic-storm-will-hit-ordinary-people-small-biz-rahul-gandhi/articleshow/131209132.cms |website=The Economic Times |date=19 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ-ᱩᱠᱤᱞ [[Prashant Bhushan|ᱯᱨᱚᱥᱟᱱᱛ ᱵᱷᱩᱥᱚᱱ]], ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱮ ᱥᱚᱯᱚᱴ ᱞᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ "ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱫᱚ ᱟᱢᱵᱟᱱᱤ ᱟᱨ ᱟᱫᱟᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱨᱚᱱᱤ ᱠᱮᱯᱤᱴᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱟᱭᱫᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱡᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾"<ref name="newsaz"/> ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱟᱜ ᱢᱮᱱᱤᱯᱷᱮᱥᱴᱳ ᱨᱮ ᱟᱫᱟᱱᱤ ᱜᱨᱩᱯ ᱟᱨ ᱨᱤᱞᱟᱭᱟᱱᱥ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱡᱽ ᱟᱜ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ ᱵᱟᱹᱛᱤᱞ ᱟᱨ "ᱜᱳᱫᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱸᱠᱚᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ" ᱵᱮᱸᱠ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱛᱚᱞᱟᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱷᱚᱡᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸᱭ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱫᱟᱱ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱤᱞᱮᱠᱴᱚᱨᱟᱞ ᱵᱚᱸᱰ ᱵᱟᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ᱾<ref name="nationalherald"/>
=== ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ===
ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ, ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱸᱠᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱩᱯᱚ-ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱮᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱪᱟᱨ ᱫᱚ [[Bharatiya Janata Party|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱟᱨ ᱡᱚᱱ ᱥᱩᱨᱟᱡᱽ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱚ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="aljazeera"/>
== ᱟᱭᱰᱤᱭᱚᱞᱚᱡᱤ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ==
ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱛᱮ "ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ, ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ, ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ—[[Secularism|ᱥᱮᱠᱭᱩᱞᱟᱨ]], [[Socialism|ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ]], [[democracy|ᱰᱮᱢᱚᱠᱨᱮᱴᱤᱠ]], ᱟᱨ ᱟᱹᱞᱥᱤ" ᱢᱤᱫ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱨᱚᱸᱴ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜ-ᱟ᱾<ref name="boom"/> [[Abhijeet Dipke|ᱫᱤᱯᱠᱮ]] ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱨᱟᱰᱤᱥᱚᱱᱟᱞ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱛᱟᱭᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱡᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱮᱫ ᱨᱩᱪᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ-ᱟ᱾<ref name="it_celebs"/> ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱨᱩᱯ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱚᱬᱮ-ᱯᱚᱭᱮᱸᱴ ᱢᱮᱱᱤᱯᱷᱮᱥᱴᱳᱭ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱟᱠᱟᱫᱟ:<ref name="telegraph"/><ref name="boom"/><ref name="indiatoday"/>
ᱚᱠᱚᱭ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱨᱤᱴᱟᱭᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱡᱽᱭᱚᱥᱚᱵᱷᱟ ᱥᱤᱴ ᱵᱟᱠᱚ ᱮᱢᱟᱭᱟ᱾<ref name=":0">{{Cite web |title=CJP |url=https://cockroachjantaparty.org/#manifesto |url-status=live}}</ref>
ᱡᱩᱫᱤ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱞᱤᱰ ᱵᱷᱳᱴ ᱰᱤᱞᱤᱴᱚᱜ-ᱟ, ᱮᱱᱠᱷᱟᱱ [[Chief Election Commissioner of India|ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨ]] [[Unlawful Activities (Prevention) Act, 1967|ᱭᱩᱮᱯᱤᱮ]] ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱠᱚ ᱮᱨᱮᱥᱴ ᱮᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱵᱷᱳᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱡ ᱫᱚ "ᱴᱮᱨᱚᱨᱤᱡᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ"᱾<ref name=":0" />
ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱕᱐% ᱨᱤᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ (᱓᱓% ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ) ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ ᱯᱟᱨᱞᱤᱭᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱴᱨᱮᱸᱛᱷ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ; ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱮᱵᱤᱱᱮᱴ ᱯᱚᱡᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱕᱐% ᱫᱚ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱤᱡᱟᱨᱵᱷ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾<ref name=":0" />
[[Adani Group|ᱟᱫᱟᱱᱤ ᱜᱨᱩᱯ]] ᱟᱨ [[Reliance Industries|ᱨᱤᱞᱟᱭᱟᱱᱥ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱡᱽ]] ("ᱟᱢᱵᱟᱱᱤ") ᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ ᱵᱟᱹᱛᱤᱞᱚᱜ-ᱟ যᱟᱛᱮ ᱤᱱᱰᱤᱯᱮᱱᱰᱮᱱᱴ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜ ᱢᱟ᱾ "[[Godi media|ᱜᱳᱫᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ]] ᱮᱸᱠᱚᱨ" ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱮᱸᱠ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱛᱚᱞᱟᱥᱚᱜ-ᱟ᱾<ref name=":0" />
ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱮᱢᱮᱞᱮ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱮᱢᱯᱤ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱛᱮᱭ ᱩᱪᱟᱹᱲᱚᱜ-ᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱟᱨ ᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱵᱟᱨᱚᱱᱚᱜ-ᱟ᱾<ref name=":0" />
== ᱥᱚᱦᱮᱫ ==
ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱛᱚ ᱫᱚ ᱡᱟᱱᱤᱡ ᱵᱩᱡᱷᱤᱡ ᱛᱮ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱨᱩᱯ ᱛᱮᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ:<ref name="boom"/>
ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ('ᱡᱚᱨ ᱛᱮ, ᱠᱩᱥᱤ ᱛᱮ, ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱱᱤᱭᱚᱢ ᱛᱮ')
ᱟᱹᱞᱥᱤ ('ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ')
[[Extremely online|ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ]] ('ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱠᱚᱢ ᱥᱮ ᱠᱚᱢ ᱑᱑ ᱴᱟᱲᱟᱝ, ᱵᱟᱛᱷᱨᱩᱢ ᱵᱨᱮᱠ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ')
ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ('ᱠᱚᱱᱴᱮᱱᱴ ᱫᱚ ᱥᱟᱨᱯ, ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱨᱩᱲᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱮᱫ ᱢᱟ')
ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ, [[caste|ᱡᱟᱹᱛᱤ]], ᱟᱨ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱧᱮᱞᱚᱜ-ᱟ᱾<ref name="boom"/>
== ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱚᱦᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱛᱮᱞᱟ ᱠᱚ ==
ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="bbc_news" />
ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱤᱱ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ, ᱵᱟᱨᱭᱟ [[Trinamool Congress|ᱛᱨᱤᱬᱚᱢᱩᱞ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱮᱢᱯᱤ—[[Mahua Moitra|ᱢᱚᱦᱩᱣᱟ ᱢᱚᱭᱛᱨᱚ]] ᱟᱨ [[Kirti Azad|ᱠᱤᱨᱛᱤ ᱟᱡᱟᱫᱽ]]—ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱪᱤ ᱠᱤᱱ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱟᱜ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱦᱮᱱᱰᱮᱞ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱤᱱ ᱟᱛᱟᱝ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="indiatoday"/><ref name="outlook">{{cite web |title=Mahua Moitra, Kirti Azad Join Cockroach Janta Party After CJI Remarks Row |url=https://www.outlookindia.com/national/mahua-moitra-kirti-azad-join-cockroach-janta-party-after-cji-remarks-row |website=Outlook India |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref>
ᱥᱚᱢᱟᱡᱽᱣᱟᱫᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱴ [[Akhilesh Yadav|ᱚᱠᱷᱤᱞᱮᱥ ᱭᱟᱫᱚᱵᱽ]] ᱦᱚᱸ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱠᱟᱛᱷᱟ "ᱵᱤᱡᱮᱯᱤ ᱵᱚᱱᱟᱢ ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ" (BJP vs CJP) ᱯᱳᱥᱴ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱨᱮᱱᱰ ᱮ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref name="ht_akhilesh">{{cite web |title=BJP vs CJP: Akhilesh takes jibe as Cockroach Janta Party takes internet by storm |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/bjp-vs-cjp-akhilesh-takes-jibe-as-cockroach-janta-party-takes-internet-by-storm-101779288974991.html |website=Hindustan Times |date=19 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref>
== ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱟᱴᱠᱟᱣ ==
᱒᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ, ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱮᱠᱥ (ᱢᱟᱬᱟᱝ [[Twitter|ᱴᱣᱤᱴᱚᱨ]]) ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱤᱜᱟᱞ ᱰᱤᱢᱟᱱᱰ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="bbc_news"/><ref>{{Cite web |last=Srivastava |first=Pratyaksh |date=21 May 2026 |title=Cockroach Janata Party's X account withheld in India; Instagram disruption claims remain unverified |url=https://www.nationalheraldindia.com/national/cockroach-janata-partys-x-account-withheld-in-india-instagram-disruption-claims-remain-unverified |access-date=21 May 2026 |website=National Herald |language=en}}</ref><ref name="sharma">{{Cite web |last=Sharma |first=Nikita |date=21 May 2026 |title=X withholds Cockroach Janata Party account in India, hours after it overtook BJP on Insta |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/cockroach-janta-party-x-twitter-account-withheld-in-india-abhijeet-dipke-shares-photo-101779350031188.html |access-date=21 May 2026 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jeelani |first=Gulam |date=21 May 2026 |title=Cockroach Janta Party’s X account withheld in India, says founder Abhijeet Dipke {{!}} Today News |url=https://www.livemint.com/news/india/cockroach-janta-party-s-x-account-withheld-in-india-says-founder-abhijeet-dipke-11779347781943.html |access-date=21 May 2026 |website=mint |language=en}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱫᱚ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱱᱥᱴᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱟᱜ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱮᱞ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱘.7 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱜᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ) ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱑᱒ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref name="sharma"/>
== ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ ==
[[List of political parties in India|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ]]
[[Satirical political party|ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ]]
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{reflist}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
{{Official website|https://cockroachjantaparty.org}}
[[Category:2026 establishments in India]]
[[Category:May 2026 in India]]
[[Category:Political movements in India]]
[[Category:Joke political parties]]
[[Category:Indian political satire]]
[[Category:Indian youth culture]]
[[Category:Youth organisations based in India]]
[[Category:Internet memes introduced in 2026]]
[[Category:Political parties established in 2026]]
263zoo3ivpzhalfk3ql7tw1m5ofydqi
192189
192187
2026-05-21T15:28:21Z
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗
1744
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱠᱚᱠᱨᱚᱪ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ
192187
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ}}
{{Infobox Indian political party
| logo = Cockroach Janta Party (icon).png
| logo_size =
| name = ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ
| abbreviation = ᱥᱤ.ᱡᱮ.ᱯᱤ.
| colorcode = #690A22
| leader = [[ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ]]
| founder = [[ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ]]
| foundation = {{Start date and age|2026|05|16|df=y}}
| position = [[Centrism|ᱛᱟᱞᱢᱟ]]
| ideology = {{ubl|[[Political satire|ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱸᱫᱟ]]|[[Youth rights|ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ]]|[[Anti-establishment|ᱮᱱᱴᱤ-ᱮᱥᱴᱟᱵᱽᱞᱤᱥᱢᱮᱱᱴ]]|[[Secularism|ᱥᱮᱠᱭᱩᱞᱟᱨᱤᱡᱚᱢ]]|[[Socialism|ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞᱤᱡᱚᱢ]]}}
| slogan = ''ᱟᱹᱞᱥᱤ ᱟᱨ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱲᱟᱝ''
| eci =
| loksabha_seats =
| rajyasabha_seats =
| state_seats_name =
| state_seats =
| state2_seats_name=
| state2_seats =
| no_states =
| website = {{URL|https://cockroachjantaparty.org}}
| symbol = [[File:Cockroach_Janta_Party_Election_Symbol.jpg|70px]]
}}
'''ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ''' ('''ᱥᱤ.ᱡᱮ.ᱯᱤ.''') ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ [[political satire|ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ [[ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱓᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨᱟᱱ ᱵᱚᱥᱴᱚᱱ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣᱤᱡ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱚ [[Aam Aadmi Party|ᱟᱢ ᱟᱫᱽᱢᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱥᱟᱶᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾<ref name="bt_dipke">{{cite web |title=Who is Abhijeet Dipke? Founder of Cockroach Janta Party |url=https://www.businesstoday.in |website=Business Today |date=18 May 2026 |access-date=21 May 2026}}{{cite web |title=CJI may clarify but Cockroach Janata Party is ready for dissent, one laugh at a time |url=https://www.telegraphindia.com/india/cji-surya-kant-may-clarify-but-cockroach-janata-party-is-ready-for-dissent-one-laugh-at-a-time/cid/2161212 |website=The Telegraph India |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}{{cite web |title=Cockroach Janta Party debuts, admits two TMC MPs within 2 days |url=https://www.indiatoday.in/india/story/cockroach-janta-party-40000-members-mahua-moitra-kirti-azad-gen-z-convention-2913347-2026-05-18 |website=India Today |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}{{cite news |title=Indian politics has acquired an unusual mascot: the cockroach |url=https://www.bbc.com/news/articles/cz72y11jjq1o |work=BBC News |date=21 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref><ref name="bbc_news">{{cite news |title=Indian politics has acquired an unusual mascot: the cockroach |url=https://www.bbc.com/news/articles/cz72y11jjq1o |work=BBC News |date=21 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ [[Chief Justice of India|ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ]] [[Surya Kant|ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ]] ᱟᱜ ᱑᱕ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱛᱮᱞᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ "ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ" ᱟᱨ "ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱨᱟᱥᱟᱭᱤᱴ" ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ [[Bihar|ᱵᱤᱦᱟᱨ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Bankipur Assembly constituency|ᱵᱟᱸᱠᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] [[by-election|ᱩᱯᱚ-ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]] ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱮᱫᱟ᱾<ref name="boom">{{cite web |title=The Cockroach Janta Party: How A CJI Comment Became A Movement |url=https://www.boomlive.in/explainers/the-cockroach-janta-party-how-a-cji-comment-became-a-movement-31586 |website=BOOM Fact Check |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref> ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱤᱱ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮᱜᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱓᱕᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱑᱖ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Cockroach Janta Party explodes online after top judge's remark; CJP gains 3.7 million followers in 24 hours |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/cockroach-janta-party-top-judges-comment-sparks-viral-satire-protest/ |work=The Tribune |date=20 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱚᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱵᱷᱚᱞᱮᱱᱴᱤᱭᱟᱨ ᱠᱚ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱦᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱟᱨ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱠᱚ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ [[Election Commission of India|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾
== ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ==
᱑᱕ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ [[Supreme Court of India|ᱥᱩᱯᱨᱤᱢ ᱠᱳᱨᱴ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ [[Surya Kant|ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ]] ᱮ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ: "ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚᱫᱚ ᱪᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱠᱚ ᱧᱟᱢᱮᱫᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱟᱫᱷᱟᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ, ᱟᱫᱷᱟᱱ ᱫᱚ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ, [[Right to Information Act, 2005|ᱟᱨ.ᱴᱤ.ᱟᱭᱤ]] ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱦᱟᱢᱞᱟ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱮᱫᱟ᱾" ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱦᱤᱞᱚᱜ, ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ [[X (social network)|ᱮᱠᱥ]] (ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱴᱣᱤᱴᱚᱨ) ᱨᱮ "ᱥᱟᱱᱟᱢ 'ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ' ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ" ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱛᱚ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ: ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ, ᱟᱹᱞᱥᱤ, ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱤᱡ, ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱢᱟ᱾<ref name="nationalherald">{{cite web |title=Laugh if you like but cockroaches uniting, joining 'Cockroach Janta Party' in droves |url=https://www.nationalheraldindia.com/national/laugh-if-you-want-but-cockroaches-uniting-joining-cockroach-janata-party-in-droves |website=National Herald |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref>
ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ, ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ,<ref>{{cite web |title=Cockroach Janta Party |url=http://cockroachjantaparty.org}}</ref> ᱑᱖ ᱢᱮ ᱨᱮ ᱞᱟᱭᱤᱵᱷ ᱮᱱᱟ "ᱟᱹᱞᱥᱤ ᱟᱨ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱲᱟᱝ" ᱴᱮᱜᱽᱞᱟᱭᱤᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ᱾ ᱔᱘ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱔᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱨ ᱠᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱗᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="timesnow">{{cite web |title=What Is Cockroach Janta Party? Manifesto Creates Buzz |url=https://www.timesnownews.com/viral/cockroach-janta-party-5-point-manifesto-creates-buzz-mahua-moitra-kirti-azad-reacts-abhijeet-dipke-article-154349051 |website=Times Now |date=19 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref>
᱒᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱱᱥᱴᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱨᱮ ᱑᱖ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ᱾<ref>{{cite web |title=Cockroach Janta Party |url=https://www.instagram.com/cockroachjantaparty |website=www.instagram.com}}—ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱑,᱔᱐᱐% ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ—ᱟᱨ ᱮᱠᱥ ᱨᱮ ᱒᱐᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ᱾{{cite web |title=Cockroach Janta Party |url=https://x.com/CJP_2029 |website=X.com}}</ref> ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱗᱘ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ, ᱤᱱᱥᱴᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱓ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱬᱮ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱠᱚᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱑᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ [[Bharatiya Janata Party|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱦᱮᱱᱰᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸᱭ ᱞᱟᱦᱟ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="it_celebs">{{cite web |last=Kateel |first=Avinash |date=21 May 2026 |title=Cockroach party beats BJP on the 'gram with 10 million followers in 5 days |url=https://www.indiatoday.in/india/story/cockroach-janta-party-10-million-followers-on-instagram-bjp-followers-cji-remarks-genz-youth-2914805-2026-05-21 |website=India Today |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱭᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱯᱷᱚᱨᱢ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱓᱕᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="theprint_bhatia">{{cite web |title=Hotmail co-founder Sabeer Bhatia backs Cockroach Janta Party, says supports movement '100 per cent' |url=https://theprint.in/feature/sabeer-bhatia-hotmail-cockroach-janta-party/2936233/ |website=ThePrint |date=20 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱚᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱵᱷᱚᱞᱮᱱᱴᱤᱭᱟᱨ ᱠᱚ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱦᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="bbc_news"/>
ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[Bihar|ᱵᱤᱦᱟᱨ]], [[Madhya Pradesh|ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[Uttar Pradesh|ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[Jammu and Kashmir (union territory)|ᱡᱟᱹᱢᱢᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱨ]], ᱟᱨ [[Himachal Pradesh|ᱦᱤᱢᱟᱪᱚᱞ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]]᱾<ref name="aljazeera">{{cite news |date=20 May 2026 |title=Cockroach Janata Party: Top Indian judge's comment sparks satire protest |url=https://www.aljazeera.com/features/2026/5/20/cockroach-janata-party-top-indian-judges-comment-sparks-satire-protest |work=Al Jazeera |access-date=20 May 2026}}</ref>
== ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱜ ᱛᱮᱞᱟ ==
ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ ᱑᱖ ᱢᱮ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱯᱚᱥᱴᱤᱠᱚᱨᱚᱬ ᱮ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱩᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱥ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱨᱚᱲᱮᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ [[Fake degree|ᱱᱚᱠᱚᱞ ᱟᱨ ᱵᱚᱜᱚᱥ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ]] ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱤᱜᱟᱞ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱚᱞᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱟᱝ᱾ "ᱤᱧ ᱫᱚ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱟᱨ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱦᱤᱭᱩᱢᱮᱱ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱜᱚᱨᱚᱵᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱧᱟ, ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱜᱮ ᱤᱧ ᱠᱚ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱤᱧᱟ᱾ ᱤᱧ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱠᱷᱩᱱᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱧ ᱧᱮᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ," ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref name="boom"/>
ᱫᱤᱯᱠᱮ ᱮᱠᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱮᱞᱟ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ, "ᱯᱤᱮᱢ ᱥᱟᱶ ᱤᱧᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱚᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱧ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣᱜ-ᱟᱹᱧ ᱡᱮ ᱥᱤᱡᱮᱟᱭᱤ ᱟᱜ ᱩᱱᱤ ᱚᱯᱚᱢᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱠᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱚᱠᱚᱭ ᱦᱚᱸ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ 'ᱯᱟᱨᱟᱥᱟᱭᱤᱴ' ᱮ ᱢᱮᱛᱟ ᱠᱚᱣᱟ᱾"<ref name="boom"/> ᱩᱱᱤ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱴᱩᱰᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱤᱱᱴᱟᱨᱵᱷᱤᱭᱩ ᱨᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱩᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱝᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱣᱤᱡ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱡᱟᱫᱤ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ: "ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱡᱟᱫᱤ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ, ᱩᱱᱤ ᱜᱮ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱢᱚᱛ ᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟᱥᱟᱭᱤᱴ ᱥᱟᱶᱮ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱭᱮᱫ ᱵᱚᱱᱟ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱭᱟ... ᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱱᱟᱹᱜ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱠᱚᱜ-ᱟ᱾"<ref name="it_celebs"/>
== ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚ ==
ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ [[Surya Kant|ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ]] ᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱛᱮᱞᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱦᱟᱨᱟᱜ ᱫᱚ ᱠᱚᱢᱮᱱᱴᱮᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱮᱱᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫᱟ᱾<ref name="newsaz">{{cite web |title='Cockroach Janta Party': Indian judge's remark sparks massive movement |url=https://news.az/news/cockroach-janta-party-indian-judges-remark-sparks-massive-movement |website=News.az |date=19 May 2026 |access-date=20 May 2026}}</ref>
=== ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ===
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱒᱙.᱑ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ ᱠᱟᱱᱟ—ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱥᱲᱟ ᱵᱟᱝ ᱥᱮᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨᱮ ᱜᱩᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱮᱭᱟ᱾ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱤᱪᱷᱤ ᱘ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱠᱚ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤ ᱩᱱᱠᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱷᱟᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="newsaz"/> ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱥᱚᱨᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱫᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱟᱯᱞᱤᱠᱮᱱᱴ ᱠᱚᱫᱚ “ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ—ᱡᱚᱨ ᱛᱮ, ᱠᱩᱥᱤ ᱛᱮ, ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱱᱤᱭᱚᱢ ᱛᱮ” ᱠᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱢᱟ᱾<ref name="dailyjagran">{{cite web |title=Cockroach Janta Party: Millions Of 'Parasites' Unite For Satirical Movement Of The 'Democratic And Lazy' |url=https://www.magzter.com/stories/dhnews/Jagran+English/Cockroach+Janta+Party-Millions-Of-Parasites-Unite-For-Satirical-Movement-Of-The-Democratic-And-Lazy-newsid-n712959262 |website=The Daily Jagran |date=20 May 2026 |access-date=20 May 2026}}</ref>
=== ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱤᱠ ===
ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱵᱮᱨᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ, ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱮᱞᱤᱡᱤᱵᱤᱞᱤᱴᱤ ᱠᱚᱢ ᱮᱱᱴᱨᱟᱱᱥ ᱴᱮᱥᱴ (NEET-UG) [[NEET 2026 Paper leak|ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱤᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱚᱯ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱟᱹᱛᱤᱞ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱚᱴᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱫᱚ ᱒᱑ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱫᱚᱦᱚ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="mathrubhumi">{{cite web |title='Haan Main Hoon Cockroach': Viral NEET paper leak protest song sparks buzz as 'CJP' trends |url=https://english.mathrubhumi.com/news/india/cockroach-janta-party-neet-2026-protest-song-wdolda0z |website=Mathrubhumi English |date=19 May 2026 |access-date=20 May 2026}}</ref> ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱥᱮᱨᱮᱧ "ᱦᱟᱸ ᱢᱮᱸ ᱦᱩᱸ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ" ᱮ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱫᱷᱟᱹ ᱱᱤᱴ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱤᱠ, ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱨᱮᱥᱟᱨ, ᱟᱨ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱨᱟᱹᱜᱤᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref name="mathrubhumi"/> ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱤᱯᱷᱮᱥᱴᱳ ᱨᱮ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ "ᱱᱤᱴ ᱟᱨ ᱥᱤᱵᱤᱮᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱯᱷᱨᱚᱰ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱥᱟᱶ ᱠᱚ ᱛᱤᱸᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾"<ref name="nationalherald"/>
=== ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱟᱨ ᱠᱨᱚᱱᱤ ᱠᱮᱯᱤᱴᱟᱞᱤᱡᱚᱢ ===
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱮᱭᱟ, ᱟᱨ ᱠᱨᱤᱴᱤᱠ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢᱮᱱ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[Gautam Adani|ᱜᱚᱣᱛᱚᱢ ᱟᱫᱟᱱᱤ]] ᱟᱨ [[Mukesh Ambani|ᱢᱩᱠᱮᱥ ᱟᱢᱵᱟᱱᱤ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱜᱮᱭ ᱯᱷᱟᱭᱫᱟ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref name="rahul">{{cite web |title=A ferocious economic storm will hit ordinary people, small biz: Rahul Gandhi |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/a-ferocious-economic-storm-will-hit-ordinary-people-small-biz-rahul-gandhi/articleshow/131209132.cms |website=The Economic Times |date=19 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ-ᱩᱠᱤᱞ [[Prashant Bhushan|ᱯᱨᱚᱥᱟᱱᱛ ᱵᱷᱩᱥᱚᱱ]], ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱮ ᱥᱚᱯᱚᱴ ᱞᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ "ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱫᱚ ᱟᱢᱵᱟᱱᱤ ᱟᱨ ᱟᱫᱟᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱨᱚᱱᱤ ᱠᱮᱯᱤᱴᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱟᱭᱫᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱡᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾"<ref name="newsaz"/> ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱟᱜ ᱢᱮᱱᱤᱯᱷᱮᱥᱴᱳ ᱨᱮ ᱟᱫᱟᱱᱤ ᱜᱨᱩᱯ ᱟᱨ ᱨᱤᱞᱟᱭᱟᱱᱥ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱡᱽ ᱟᱜ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ ᱵᱟᱹᱛᱤᱞ ᱟᱨ "ᱜᱳᱫᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱸᱠᱚᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ" ᱵᱮᱸᱠ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱛᱚᱞᱟᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱷᱚᱡᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸᱭ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱫᱟᱱ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱤᱞᱮᱠᱴᱚᱨᱟᱞ ᱵᱚᱸᱰ ᱵᱟᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ᱾<ref name="nationalherald"/>
=== ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ===
ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ, ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱸᱠᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱩᱯᱚ-ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱮᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱪᱟᱨ ᱫᱚ [[Bharatiya Janata Party|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱟᱨ ᱡᱚᱱ ᱥᱩᱨᱟᱡᱽ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱚ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="aljazeera"/>
== ᱟᱭᱰᱤᱭᱚᱞᱚᱡᱤ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ==
ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱛᱮ "ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ, ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ, ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ—[[Secularism|ᱥᱮᱠᱭᱩᱞᱟᱨ]], [[Socialism|ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ]], [[democracy|ᱰᱮᱢᱚᱠᱨᱮᱴᱤᱠ]], ᱟᱨ ᱟᱹᱞᱥᱤ" ᱢᱤᱫ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱨᱚᱸᱴ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜ-ᱟ᱾<ref name="boom"/> [[Abhijeet Dipke|ᱫᱤᱯᱠᱮ]] ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱨᱟᱰᱤᱥᱚᱱᱟᱞ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱛᱟᱭᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱡᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱮᱫ ᱨᱩᱪᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ-ᱟ᱾<ref name="it_celebs"/> ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱨᱩᱯ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱚᱬᱮ-ᱯᱚᱭᱮᱸᱴ ᱢᱮᱱᱤᱯᱷᱮᱥᱴᱳᱭ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱟᱠᱟᱫᱟ:<ref name="telegraph"/><ref name="boom"/><ref name="indiatoday"/>
ᱚᱠᱚᱭ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱨᱤᱴᱟᱭᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱡᱽᱭᱚᱥᱚᱵᱷᱟ ᱥᱤᱴ ᱵᱟᱠᱚ ᱮᱢᱟᱭᱟ᱾<ref name=":0">{{Cite web |title=CJP |url=https://cockroachjantaparty.org/#manifesto |url-status=live}}</ref>
ᱡᱩᱫᱤ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱞᱤᱰ ᱵᱷᱳᱴ ᱰᱤᱞᱤᱴᱚᱜ-ᱟ, ᱮᱱᱠᱷᱟᱱ [[Chief Election Commissioner of India|ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨ]] [[Unlawful Activities (Prevention) Act, 1967|ᱭᱩᱮᱯᱤᱮ]] ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱠᱚ ᱮᱨᱮᱥᱴ ᱮᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱵᱷᱳᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱡ ᱫᱚ "ᱴᱮᱨᱚᱨᱤᱡᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ"᱾<ref name=":0" />
ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱕᱐% ᱨᱤᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ (᱓᱓% ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ) ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ ᱯᱟᱨᱞᱤᱭᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱴᱨᱮᱸᱛᱷ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ; ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱮᱵᱤᱱᱮᱴ ᱯᱚᱡᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱕᱐% ᱫᱚ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱤᱡᱟᱨᱵᱷ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾<ref name=":0" />
[[Adani Group|ᱟᱫᱟᱱᱤ ᱜᱨᱩᱯ]] ᱟᱨ [[Reliance Industries|ᱨᱤᱞᱟᱭᱟᱱᱥ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱡᱽ]] ("ᱟᱢᱵᱟᱱᱤ") ᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ ᱵᱟᱹᱛᱤᱞᱚᱜ-ᱟ যᱟᱛᱮ ᱤᱱᱰᱤᱯᱮᱱᱰᱮᱱᱴ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜ ᱢᱟ᱾ "[[Godi media|ᱜᱳᱫᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ]] ᱮᱸᱠᱚᱨ" ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱮᱸᱠ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱛᱚᱞᱟᱥᱚᱜ-ᱟ᱾<ref name=":0" />
ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱮᱢᱮᱞᱮ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱮᱢᱯᱤ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱛᱮᱭ ᱩᱪᱟᱹᱲᱚᱜ-ᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱟᱨ ᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱵᱟᱨᱚᱱᱚᱜ-ᱟ᱾<ref name=":0" />
== ᱥᱚᱦᱮᱫ ==
ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱛᱚ ᱫᱚ ᱡᱟᱱᱤᱡ ᱵᱩᱡᱷᱤᱡ ᱛᱮ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱨᱩᱯ ᱛᱮᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ:<ref name="boom"/>
ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ('ᱡᱚᱨ ᱛᱮ, ᱠᱩᱥᱤ ᱛᱮ, ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱱᱤᱭᱚᱢ ᱛᱮ')
ᱟᱹᱞᱥᱤ ('ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ')
[[Extremely online|ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ]] ('ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱠᱚᱢ ᱥᱮ ᱠᱚᱢ ᱑᱑ ᱴᱟᱲᱟᱝ, ᱵᱟᱛᱷᱨᱩᱢ ᱵᱨᱮᱠ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ')
ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ('ᱠᱚᱱᱴᱮᱱᱴ ᱫᱚ ᱥᱟᱨᱯ, ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱨᱩᱲᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱮᱫ ᱢᱟ')
ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ, [[caste|ᱡᱟᱹᱛᱤ]], ᱟᱨ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱧᱮᱞᱚᱜ-ᱟ᱾<ref name="boom"/>
== ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱚᱦᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱛᱮᱞᱟ ᱠᱚ ==
ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="bbc_news" />
ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱤᱱ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ, ᱵᱟᱨᱭᱟ [[Trinamool Congress|ᱛᱨᱤᱬᱚᱢᱩᱞ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱮᱢᱯᱤ—[[Mahua Moitra|ᱢᱚᱦᱩᱣᱟ ᱢᱚᱭᱛᱨᱚ]] ᱟᱨ [[Kirti Azad|ᱠᱤᱨᱛᱤ ᱟᱡᱟᱫᱽ]]—ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱪᱤ ᱠᱤᱱ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱟᱜ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱦᱮᱱᱰᱮᱞ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱤᱱ ᱟᱛᱟᱝ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="indiatoday"/><ref name="outlook">{{cite web |title=Mahua Moitra, Kirti Azad Join Cockroach Janta Party After CJI Remarks Row |url=https://www.outlookindia.com/national/mahua-moitra-kirti-azad-join-cockroach-janta-party-after-cji-remarks-row |website=Outlook India |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref>
ᱥᱚᱢᱟᱡᱽᱣᱟᱫᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱴ [[Akhilesh Yadav|ᱚᱠᱷᱤᱞᱮᱥ ᱭᱟᱫᱚᱵᱽ]] ᱦᱚᱸ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱠᱟᱛᱷᱟ "ᱵᱤᱡᱮᱯᱤ ᱵᱚᱱᱟᱢ ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ" (BJP vs CJP) ᱯᱳᱥᱴ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱨᱮᱱᱰ ᱮ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref name="ht_akhilesh">{{cite web |title=BJP vs CJP: Akhilesh takes jibe as Cockroach Janta Party takes internet by storm |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/bjp-vs-cjp-akhilesh-takes-jibe-as-cockroach-janta-party-takes-internet-by-storm-101779288974991.html |website=Hindustan Times |date=19 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref>
== ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱟᱴᱠᱟᱣ ==
᱒᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ, ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱮᱠᱥ (ᱢᱟᱬᱟᱝ [[Twitter|ᱴᱣᱤᱴᱚᱨ]]) ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱤᱜᱟᱞ ᱰᱤᱢᱟᱱᱰ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="bbc_news"/><ref>{{Cite web |last=Srivastava |first=Pratyaksh |date=21 May 2026 |title=Cockroach Janata Party's X account withheld in India; Instagram disruption claims remain unverified |url=https://www.nationalheraldindia.com/national/cockroach-janata-partys-x-account-withheld-in-india-instagram-disruption-claims-remain-unverified |access-date=21 May 2026 |website=National Herald |language=en}}</ref><ref name="sharma">{{Cite web |last=Sharma |first=Nikita |date=21 May 2026 |title=X withholds Cockroach Janata Party account in India, hours after it overtook BJP on Insta |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/cockroach-janta-party-x-twitter-account-withheld-in-india-abhijeet-dipke-shares-photo-101779350031188.html |access-date=21 May 2026 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jeelani |first=Gulam |date=21 May 2026 |title=Cockroach Janta Party’s X account withheld in India, says founder Abhijeet Dipke {{!}} Today News |url=https://www.livemint.com/news/india/cockroach-janta-party-s-x-account-withheld-in-india-says-founder-abhijeet-dipke-11779347781943.html |access-date=21 May 2026 |website=mint |language=en}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱫᱚ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱱᱥᱴᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱟᱜ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱮᱞ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱘.7 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱜᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ) ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱑᱒ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref name="sharma"/>
== ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ ==
[[List of political parties in India|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ]]
[[Satirical political party|ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ]]
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{reflist}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
{{Official website|https://cockroachjantaparty.org}}
[[Category:2026 establishments in India]]
[[Category:May 2026 in India]]
[[Category:Political movements in India]]
[[Category:Joke political parties]]
[[Category:Indian political satire]]
[[Category:Indian youth culture]]
[[Category:Youth organisations based in India]]
[[Category:Internet memes introduced in 2026]]
[[Category:Political parties established in 2026]]
263zoo3ivpzhalfk3ql7tw1m5ofydqi
192191
192189
2026-05-21T15:29:39Z
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗
1744
192191
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ}}
{{Infobox Indian political party
| logo = Cockroach Janta Party (icon).png
| logo_size =
| name = ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ
| abbreviation = ᱥᱤ.ᱡᱮ.ᱯᱤ.
| colorcode = #690A22
| leader = [[ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ]]
| founder = [[ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ]]
| foundation = {{Start date and age|2026|05|16|df=y}}
| position = [[Centrism|ᱛᱟᱞᱢᱟ]]
| ideology = {{ubl|[[Political satire|ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱸᱫᱟ]]|[[Youth rights|ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ]]|[[Anti-establishment|ᱮᱱᱴᱤ-ᱮᱥᱴᱟᱵᱽᱞᱤᱥᱢᱮᱱᱴ]]|[[Secularism|ᱥᱮᱠᱭᱩᱞᱟᱨᱤᱡᱚᱢ]]|[[Socialism|ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞᱤᱡᱚᱢ]]}}
| slogan = ''ᱟᱹᱞᱥᱤ ᱟᱨ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱲᱟᱝ''
| eci =
| loksabha_seats =
| rajyasabha_seats =
| state_seats_name =
| state_seats =
| state2_seats_name=
| state2_seats =
| no_states =
| website = {{URL|https://cockroachjantaparty.org}}
| symbol = [[File:Cockroach_Janta_Party_Election_Symbol.jpg|70px]]
}}
'''ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ''' ('''ᱥᱤ.ᱡᱮ.ᱯᱤ.''' {{lit|ᱪᱟᱹᱯᱨᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱟᱨᱴᱤ}}) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ [[political satire|ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ [[ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱓᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨᱟᱱ ᱵᱚᱥᱴᱚᱱ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣᱤᱡ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱚ [[Aam Aadmi Party|ᱟᱢ ᱟᱫᱽᱢᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱥᱟᱶᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾<ref name="bt_dipke">{{cite web |title=Who is Abhijeet Dipke? Founder of Cockroach Janta Party |url=https://www.businesstoday.in |website=Business Today |date=18 May 2026 |access-date=21 May 2026}}{{cite web |title=CJI may clarify but Cockroach Janata Party is ready for dissent, one laugh at a time |url=https://www.telegraphindia.com/india/cji-surya-kant-may-clarify-but-cockroach-janata-party-is-ready-for-dissent-one-laugh-at-a-time/cid/2161212 |website=The Telegraph India |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}{{cite web |title=Cockroach Janta Party debuts, admits two TMC MPs within 2 days |url=https://www.indiatoday.in/india/story/cockroach-janta-party-40000-members-mahua-moitra-kirti-azad-gen-z-convention-2913347-2026-05-18 |website=India Today |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}{{cite news |title=Indian politics has acquired an unusual mascot: the cockroach |url=https://www.bbc.com/news/articles/cz72y11jjq1o |work=BBC News |date=21 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref><ref name="bbc_news">{{cite news |title=Indian politics has acquired an unusual mascot: the cockroach |url=https://www.bbc.com/news/articles/cz72y11jjq1o |work=BBC News |date=21 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ [[Chief Justice of India|ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ]] [[Surya Kant|ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ]] ᱟᱜ ᱑᱕ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱛᱮᱞᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ "ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ" ᱟᱨ "ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱨᱟᱥᱟᱭᱤᱴ" ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ [[Bihar|ᱵᱤᱦᱟᱨ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Bankipur Assembly constituency|ᱵᱟᱸᱠᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] [[by-election|ᱩᱯᱚ-ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]] ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱮᱫᱟ᱾<ref name="boom">{{cite web |title=The Cockroach Janta Party: How A CJI Comment Became A Movement |url=https://www.boomlive.in/explainers/the-cockroach-janta-party-how-a-cji-comment-became-a-movement-31586 |website=BOOM Fact Check |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref> ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱤᱱ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮᱜᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱓᱕᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱑᱖ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Cockroach Janta Party explodes online after top judge's remark; CJP gains 3.7 million followers in 24 hours |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/cockroach-janta-party-top-judges-comment-sparks-viral-satire-protest/ |work=The Tribune |date=20 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱚᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱵᱷᱚᱞᱮᱱᱴᱤᱭᱟᱨ ᱠᱚ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱦᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱟᱨ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱠᱚ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ [[Election Commission of India|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾
== ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ==
᱑᱕ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ [[Supreme Court of India|ᱥᱩᱯᱨᱤᱢ ᱠᱳᱨᱴ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ [[Surya Kant|ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ]] ᱮ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ: "ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚᱫᱚ ᱪᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱠᱚ ᱧᱟᱢᱮᱫᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱟᱫᱷᱟᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ, ᱟᱫᱷᱟᱱ ᱫᱚ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ, [[Right to Information Act, 2005|ᱟᱨ.ᱴᱤ.ᱟᱭᱤ]] ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱦᱟᱢᱞᱟ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱮᱫᱟ᱾" ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱦᱤᱞᱚᱜ, ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ [[X (social network)|ᱮᱠᱥ]] (ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱴᱣᱤᱴᱚᱨ) ᱨᱮ "ᱥᱟᱱᱟᱢ 'ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ' ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ" ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱛᱚ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ: ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ, ᱟᱹᱞᱥᱤ, ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱤᱡ, ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱢᱟ᱾<ref name="nationalherald">{{cite web |title=Laugh if you like but cockroaches uniting, joining 'Cockroach Janta Party' in droves |url=https://www.nationalheraldindia.com/national/laugh-if-you-want-but-cockroaches-uniting-joining-cockroach-janata-party-in-droves |website=National Herald |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref>
ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ, ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ,<ref>{{cite web |title=Cockroach Janta Party |url=http://cockroachjantaparty.org}}</ref> ᱑᱖ ᱢᱮ ᱨᱮ ᱞᱟᱭᱤᱵᱷ ᱮᱱᱟ "ᱟᱹᱞᱥᱤ ᱟᱨ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱲᱟᱝ" ᱴᱮᱜᱽᱞᱟᱭᱤᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ᱾ ᱔᱘ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱔᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱨ ᱠᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱗᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="timesnow">{{cite web |title=What Is Cockroach Janta Party? Manifesto Creates Buzz |url=https://www.timesnownews.com/viral/cockroach-janta-party-5-point-manifesto-creates-buzz-mahua-moitra-kirti-azad-reacts-abhijeet-dipke-article-154349051 |website=Times Now |date=19 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref>
᱒᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱱᱥᱴᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱨᱮ ᱑᱖ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ᱾<ref>{{cite web |title=Cockroach Janta Party |url=https://www.instagram.com/cockroachjantaparty |website=www.instagram.com}}—ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱑,᱔᱐᱐% ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ—ᱟᱨ ᱮᱠᱥ ᱨᱮ ᱒᱐᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ᱾{{cite web |title=Cockroach Janta Party |url=https://x.com/CJP_2029 |website=X.com}}</ref> ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱗᱘ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ, ᱤᱱᱥᱴᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱓ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱬᱮ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱠᱚᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱑᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ [[Bharatiya Janata Party|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱦᱮᱱᱰᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸᱭ ᱞᱟᱦᱟ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="it_celebs">{{cite web |last=Kateel |first=Avinash |date=21 May 2026 |title=Cockroach party beats BJP on the 'gram with 10 million followers in 5 days |url=https://www.indiatoday.in/india/story/cockroach-janta-party-10-million-followers-on-instagram-bjp-followers-cji-remarks-genz-youth-2914805-2026-05-21 |website=India Today |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱭᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱯᱷᱚᱨᱢ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱓᱕᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="theprint_bhatia">{{cite web |title=Hotmail co-founder Sabeer Bhatia backs Cockroach Janta Party, says supports movement '100 per cent' |url=https://theprint.in/feature/sabeer-bhatia-hotmail-cockroach-janta-party/2936233/ |website=ThePrint |date=20 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱚᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱵᱷᱚᱞᱮᱱᱴᱤᱭᱟᱨ ᱠᱚ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱦᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="bbc_news"/>
ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[Bihar|ᱵᱤᱦᱟᱨ]], [[Madhya Pradesh|ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[Uttar Pradesh|ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[Jammu and Kashmir (union territory)|ᱡᱟᱹᱢᱢᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱨ]], ᱟᱨ [[Himachal Pradesh|ᱦᱤᱢᱟᱪᱚᱞ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]]᱾<ref name="aljazeera">{{cite news |date=20 May 2026 |title=Cockroach Janata Party: Top Indian judge's comment sparks satire protest |url=https://www.aljazeera.com/features/2026/5/20/cockroach-janata-party-top-indian-judges-comment-sparks-satire-protest |work=Al Jazeera |access-date=20 May 2026}}</ref>
== ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱜ ᱛᱮᱞᱟ ==
ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ ᱑᱖ ᱢᱮ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱯᱚᱥᱴᱤᱠᱚᱨᱚᱬ ᱮ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱩᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱥ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱨᱚᱲᱮᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ [[Fake degree|ᱱᱚᱠᱚᱞ ᱟᱨ ᱵᱚᱜᱚᱥ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ]] ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱤᱜᱟᱞ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱚᱞᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱟᱝ᱾ "ᱤᱧ ᱫᱚ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱟᱨ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱦᱤᱭᱩᱢᱮᱱ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱜᱚᱨᱚᱵᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱧᱟ, ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱜᱮ ᱤᱧ ᱠᱚ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱤᱧᱟ᱾ ᱤᱧ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱠᱷᱩᱱᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱧ ᱧᱮᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ," ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref name="boom"/>
ᱫᱤᱯᱠᱮ ᱮᱠᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱮᱞᱟ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ, "ᱯᱤᱮᱢ ᱥᱟᱶ ᱤᱧᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱚᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱧ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣᱜ-ᱟᱹᱧ ᱡᱮ ᱥᱤᱡᱮᱟᱭᱤ ᱟᱜ ᱩᱱᱤ ᱚᱯᱚᱢᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱠᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱚᱠᱚᱭ ᱦᱚᱸ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ 'ᱯᱟᱨᱟᱥᱟᱭᱤᱴ' ᱮ ᱢᱮᱛᱟ ᱠᱚᱣᱟ᱾"<ref name="boom"/> ᱩᱱᱤ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱴᱩᱰᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱤᱱᱴᱟᱨᱵᱷᱤᱭᱩ ᱨᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱩᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱝᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱣᱤᱡ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱡᱟᱫᱤ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ: "ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱡᱟᱫᱤ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ, ᱩᱱᱤ ᱜᱮ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱢᱚᱛ ᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟᱥᱟᱭᱤᱴ ᱥᱟᱶᱮ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱭᱮᱫ ᱵᱚᱱᱟ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱭᱟ... ᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱱᱟᱹᱜ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱠᱚᱜ-ᱟ᱾"<ref name="it_celebs"/>
== ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚ ==
ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ [[Surya Kant|ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ]] ᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱛᱮᱞᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱦᱟᱨᱟᱜ ᱫᱚ ᱠᱚᱢᱮᱱᱴᱮᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱮᱱᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫᱟ᱾<ref name="newsaz">{{cite web |title='Cockroach Janta Party': Indian judge's remark sparks massive movement |url=https://news.az/news/cockroach-janta-party-indian-judges-remark-sparks-massive-movement |website=News.az |date=19 May 2026 |access-date=20 May 2026}}</ref>
=== ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ===
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱒᱙.᱑ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ ᱠᱟᱱᱟ—ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱥᱲᱟ ᱵᱟᱝ ᱥᱮᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨᱮ ᱜᱩᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱮᱭᱟ᱾ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱤᱪᱷᱤ ᱘ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱠᱚ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤ ᱩᱱᱠᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱷᱟᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="newsaz"/> ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱥᱚᱨᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱫᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱟᱯᱞᱤᱠᱮᱱᱴ ᱠᱚᱫᱚ “ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ—ᱡᱚᱨ ᱛᱮ, ᱠᱩᱥᱤ ᱛᱮ, ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱱᱤᱭᱚᱢ ᱛᱮ” ᱠᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱢᱟ᱾<ref name="dailyjagran">{{cite web |title=Cockroach Janta Party: Millions Of 'Parasites' Unite For Satirical Movement Of The 'Democratic And Lazy' |url=https://www.magzter.com/stories/dhnews/Jagran+English/Cockroach+Janta+Party-Millions-Of-Parasites-Unite-For-Satirical-Movement-Of-The-Democratic-And-Lazy-newsid-n712959262 |website=The Daily Jagran |date=20 May 2026 |access-date=20 May 2026}}</ref>
=== ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱤᱠ ===
ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱵᱮᱨᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ, ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱮᱞᱤᱡᱤᱵᱤᱞᱤᱴᱤ ᱠᱚᱢ ᱮᱱᱴᱨᱟᱱᱥ ᱴᱮᱥᱴ (NEET-UG) [[NEET 2026 Paper leak|ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱤᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱚᱯ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱟᱹᱛᱤᱞ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱚᱴᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱫᱚ ᱒᱑ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱫᱚᱦᱚ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="mathrubhumi">{{cite web |title='Haan Main Hoon Cockroach': Viral NEET paper leak protest song sparks buzz as 'CJP' trends |url=https://english.mathrubhumi.com/news/india/cockroach-janta-party-neet-2026-protest-song-wdolda0z |website=Mathrubhumi English |date=19 May 2026 |access-date=20 May 2026}}</ref> ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱥᱮᱨᱮᱧ "ᱦᱟᱸ ᱢᱮᱸ ᱦᱩᱸ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ" ᱮ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱫᱷᱟᱹ ᱱᱤᱴ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱤᱠ, ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱨᱮᱥᱟᱨ, ᱟᱨ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱨᱟᱹᱜᱤᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref name="mathrubhumi"/> ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱤᱯᱷᱮᱥᱴᱳ ᱨᱮ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ "ᱱᱤᱴ ᱟᱨ ᱥᱤᱵᱤᱮᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱯᱷᱨᱚᱰ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱥᱟᱶ ᱠᱚ ᱛᱤᱸᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾"<ref name="nationalherald"/>
=== ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱟᱨ ᱠᱨᱚᱱᱤ ᱠᱮᱯᱤᱴᱟᱞᱤᱡᱚᱢ ===
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱮᱭᱟ, ᱟᱨ ᱠᱨᱤᱴᱤᱠ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢᱮᱱ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[Gautam Adani|ᱜᱚᱣᱛᱚᱢ ᱟᱫᱟᱱᱤ]] ᱟᱨ [[Mukesh Ambani|ᱢᱩᱠᱮᱥ ᱟᱢᱵᱟᱱᱤ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱜᱮᱭ ᱯᱷᱟᱭᱫᱟ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref name="rahul">{{cite web |title=A ferocious economic storm will hit ordinary people, small biz: Rahul Gandhi |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/a-ferocious-economic-storm-will-hit-ordinary-people-small-biz-rahul-gandhi/articleshow/131209132.cms |website=The Economic Times |date=19 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ-ᱩᱠᱤᱞ [[Prashant Bhushan|ᱯᱨᱚᱥᱟᱱᱛ ᱵᱷᱩᱥᱚᱱ]], ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱮ ᱥᱚᱯᱚᱴ ᱞᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ "ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱫᱚ ᱟᱢᱵᱟᱱᱤ ᱟᱨ ᱟᱫᱟᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱨᱚᱱᱤ ᱠᱮᱯᱤᱴᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱟᱭᱫᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱡᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾"<ref name="newsaz"/> ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱟᱜ ᱢᱮᱱᱤᱯᱷᱮᱥᱴᱳ ᱨᱮ ᱟᱫᱟᱱᱤ ᱜᱨᱩᱯ ᱟᱨ ᱨᱤᱞᱟᱭᱟᱱᱥ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱡᱽ ᱟᱜ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ ᱵᱟᱹᱛᱤᱞ ᱟᱨ "ᱜᱳᱫᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱸᱠᱚᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ" ᱵᱮᱸᱠ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱛᱚᱞᱟᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱷᱚᱡᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸᱭ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱫᱟᱱ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱤᱞᱮᱠᱴᱚᱨᱟᱞ ᱵᱚᱸᱰ ᱵᱟᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ᱾<ref name="nationalherald"/>
=== ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ===
ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ, ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱸᱠᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱩᱯᱚ-ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱮᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱪᱟᱨ ᱫᱚ [[Bharatiya Janata Party|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱟᱨ ᱡᱚᱱ ᱥᱩᱨᱟᱡᱽ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱚ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="aljazeera"/>
== ᱟᱭᱰᱤᱭᱚᱞᱚᱡᱤ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ==
ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱛᱮ "ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ, ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ, ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ—[[Secularism|ᱥᱮᱠᱭᱩᱞᱟᱨ]], [[Socialism|ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ]], [[democracy|ᱰᱮᱢᱚᱠᱨᱮᱴᱤᱠ]], ᱟᱨ ᱟᱹᱞᱥᱤ" ᱢᱤᱫ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱨᱚᱸᱴ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜ-ᱟ᱾<ref name="boom"/> [[Abhijeet Dipke|ᱫᱤᱯᱠᱮ]] ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱨᱟᱰᱤᱥᱚᱱᱟᱞ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱛᱟᱭᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱡᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱮᱫ ᱨᱩᱪᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ-ᱟ᱾<ref name="it_celebs"/> ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱨᱩᱯ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱚᱬᱮ-ᱯᱚᱭᱮᱸᱴ ᱢᱮᱱᱤᱯᱷᱮᱥᱴᱳᱭ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱟᱠᱟᱫᱟ:<ref name="telegraph"/><ref name="boom"/><ref name="indiatoday"/>
ᱚᱠᱚᱭ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱨᱤᱴᱟᱭᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱡᱽᱭᱚᱥᱚᱵᱷᱟ ᱥᱤᱴ ᱵᱟᱠᱚ ᱮᱢᱟᱭᱟ᱾<ref name=":0">{{Cite web |title=CJP |url=https://cockroachjantaparty.org/#manifesto |url-status=live}}</ref>
ᱡᱩᱫᱤ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱞᱤᱰ ᱵᱷᱳᱴ ᱰᱤᱞᱤᱴᱚᱜ-ᱟ, ᱮᱱᱠᱷᱟᱱ [[Chief Election Commissioner of India|ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨ]] [[Unlawful Activities (Prevention) Act, 1967|ᱭᱩᱮᱯᱤᱮ]] ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱠᱚ ᱮᱨᱮᱥᱴ ᱮᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱵᱷᱳᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱡ ᱫᱚ "ᱴᱮᱨᱚᱨᱤᱡᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ"᱾<ref name=":0" />
ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱕᱐% ᱨᱤᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ (᱓᱓% ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ) ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ ᱯᱟᱨᱞᱤᱭᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱴᱨᱮᱸᱛᱷ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ; ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱮᱵᱤᱱᱮᱴ ᱯᱚᱡᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱕᱐% ᱫᱚ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱤᱡᱟᱨᱵᱷ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾<ref name=":0" />
[[Adani Group|ᱟᱫᱟᱱᱤ ᱜᱨᱩᱯ]] ᱟᱨ [[Reliance Industries|ᱨᱤᱞᱟᱭᱟᱱᱥ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱡᱽ]] ("ᱟᱢᱵᱟᱱᱤ") ᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ ᱵᱟᱹᱛᱤᱞᱚᱜ-ᱟ যᱟᱛᱮ ᱤᱱᱰᱤᱯᱮᱱᱰᱮᱱᱴ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜ ᱢᱟ᱾ "[[Godi media|ᱜᱳᱫᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ]] ᱮᱸᱠᱚᱨ" ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱮᱸᱠ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱛᱚᱞᱟᱥᱚᱜ-ᱟ᱾<ref name=":0" />
ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱮᱢᱮᱞᱮ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱮᱢᱯᱤ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱛᱮᱭ ᱩᱪᱟᱹᱲᱚᱜ-ᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱟᱨ ᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱵᱟᱨᱚᱱᱚᱜ-ᱟ᱾<ref name=":0" />
== ᱥᱚᱦᱮᱫ ==
ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱛᱚ ᱫᱚ ᱡᱟᱱᱤᱡ ᱵᱩᱡᱷᱤᱡ ᱛᱮ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱨᱩᱯ ᱛᱮᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ:<ref name="boom"/>
ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ('ᱡᱚᱨ ᱛᱮ, ᱠᱩᱥᱤ ᱛᱮ, ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱱᱤᱭᱚᱢ ᱛᱮ')
ᱟᱹᱞᱥᱤ ('ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ')
[[Extremely online|ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ]] ('ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱠᱚᱢ ᱥᱮ ᱠᱚᱢ ᱑᱑ ᱴᱟᱲᱟᱝ, ᱵᱟᱛᱷᱨᱩᱢ ᱵᱨᱮᱠ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ')
ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ('ᱠᱚᱱᱴᱮᱱᱴ ᱫᱚ ᱥᱟᱨᱯ, ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱨᱩᱲᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱮᱫ ᱢᱟ')
ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ, [[caste|ᱡᱟᱹᱛᱤ]], ᱟᱨ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱧᱮᱞᱚᱜ-ᱟ᱾<ref name="boom"/>
== ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱚᱦᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱛᱮᱞᱟ ᱠᱚ ==
ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="bbc_news" />
ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱤᱱ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ, ᱵᱟᱨᱭᱟ [[Trinamool Congress|ᱛᱨᱤᱬᱚᱢᱩᱞ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱮᱢᱯᱤ—[[Mahua Moitra|ᱢᱚᱦᱩᱣᱟ ᱢᱚᱭᱛᱨᱚ]] ᱟᱨ [[Kirti Azad|ᱠᱤᱨᱛᱤ ᱟᱡᱟᱫᱽ]]—ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱪᱤ ᱠᱤᱱ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱟᱜ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱦᱮᱱᱰᱮᱞ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱤᱱ ᱟᱛᱟᱝ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="indiatoday"/><ref name="outlook">{{cite web |title=Mahua Moitra, Kirti Azad Join Cockroach Janta Party After CJI Remarks Row |url=https://www.outlookindia.com/national/mahua-moitra-kirti-azad-join-cockroach-janta-party-after-cji-remarks-row |website=Outlook India |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref>
ᱥᱚᱢᱟᱡᱽᱣᱟᱫᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱴ [[Akhilesh Yadav|ᱚᱠᱷᱤᱞᱮᱥ ᱭᱟᱫᱚᱵᱽ]] ᱦᱚᱸ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱠᱟᱛᱷᱟ "ᱵᱤᱡᱮᱯᱤ ᱵᱚᱱᱟᱢ ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ" (BJP vs CJP) ᱯᱳᱥᱴ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱨᱮᱱᱰ ᱮ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref name="ht_akhilesh">{{cite web |title=BJP vs CJP: Akhilesh takes jibe as Cockroach Janta Party takes internet by storm |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/bjp-vs-cjp-akhilesh-takes-jibe-as-cockroach-janta-party-takes-internet-by-storm-101779288974991.html |website=Hindustan Times |date=19 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref>
== ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱟᱴᱠᱟᱣ ==
᱒᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ, ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱮᱠᱥ (ᱢᱟᱬᱟᱝ [[Twitter|ᱴᱣᱤᱴᱚᱨ]]) ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱤᱜᱟᱞ ᱰᱤᱢᱟᱱᱰ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="bbc_news"/><ref>{{Cite web |last=Srivastava |first=Pratyaksh |date=21 May 2026 |title=Cockroach Janata Party's X account withheld in India; Instagram disruption claims remain unverified |url=https://www.nationalheraldindia.com/national/cockroach-janata-partys-x-account-withheld-in-india-instagram-disruption-claims-remain-unverified |access-date=21 May 2026 |website=National Herald |language=en}}</ref><ref name="sharma">{{Cite web |last=Sharma |first=Nikita |date=21 May 2026 |title=X withholds Cockroach Janata Party account in India, hours after it overtook BJP on Insta |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/cockroach-janta-party-x-twitter-account-withheld-in-india-abhijeet-dipke-shares-photo-101779350031188.html |access-date=21 May 2026 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jeelani |first=Gulam |date=21 May 2026 |title=Cockroach Janta Party’s X account withheld in India, says founder Abhijeet Dipke {{!}} Today News |url=https://www.livemint.com/news/india/cockroach-janta-party-s-x-account-withheld-in-india-says-founder-abhijeet-dipke-11779347781943.html |access-date=21 May 2026 |website=mint |language=en}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱫᱚ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱱᱥᱴᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱟᱜ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱮᱞ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱘.7 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱜᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ) ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱑᱒ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref name="sharma"/>
== ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ ==
[[List of political parties in India|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ]]
[[Satirical political party|ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ]]
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{reflist}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
{{Official website|https://cockroachjantaparty.org}}
[[Category:2026 establishments in India]]
[[Category:May 2026 in India]]
[[Category:Political movements in India]]
[[Category:Joke political parties]]
[[Category:Indian political satire]]
[[Category:Indian youth culture]]
[[Category:Youth organisations based in India]]
[[Category:Internet memes introduced in 2026]]
[[Category:Political parties established in 2026]]
64s7msa4vlyitfpyyq0dwdr8v1uiy0k
192193
192191
2026-05-21T15:32:45Z
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗
1744
192193
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ}}
{{Infobox Indian political party
| logo = Cockroach Janta Party (icon).png
| logo_size =
| name = ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ
| abbreviation = ᱥᱤ.ᱡᱮ.ᱯᱤ.
| colorcode = #690A22
| leader = [[ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ]]
| founder = [[ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ]]
| foundation = {{Start date and age|2026|05|16|df=y}}
| position = [[Centrism|ᱛᱟᱞᱢᱟ]]
| ideology = {{ubl|[[Political satire|ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱸᱫᱟ]]|[[Youth rights|ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ]]|[[Anti-establishment|ᱮᱱᱴᱤ-ᱮᱥᱴᱟᱵᱽᱞᱤᱥᱢᱮᱱᱴ]]|[[Secularism|ᱥᱮᱠᱭᱩᱞᱟᱨᱤᱡᱚᱢ]]|[[Socialism|ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞᱤᱡᱚᱢ]]}}
| slogan = ''ᱟᱹᱞᱥᱤ ᱟᱨ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱲᱟᱝ''
| eci =
| loksabha_seats =
| rajyasabha_seats =
| state_seats_name =
| state_seats =
| state2_seats_name=
| state2_seats =
| no_states =
| website = {{URL|https://cockroachjantaparty.org}}
| symbol = [[File:Cockroach_Janta_Party_Election_Symbol.jpg|70px]]
}}
'''ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ''' ('''ᱥᱤ.ᱡᱮ.ᱯᱤ.''') ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ [[political satire|ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ [[ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱓᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨᱟᱱ ᱵᱚᱥᱴᱚᱱ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣᱤᱡ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱚ [[Aam Aadmi Party|ᱟᱢ ᱟᱫᱽᱢᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱥᱟᱶᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾<ref name="bt_dipke">{{cite web |title=Who is Abhijeet Dipke? Founder of Cockroach Janta Party |url=https://www.businesstoday.in |website=Business Today |date=18 May 2026 |access-date=21 May 2026}}{{cite web |title=CJI may clarify but Cockroach Janata Party is ready for dissent, one laugh at a time |url=https://www.telegraphindia.com/india/cji-surya-kant-may-clarify-but-cockroach-janata-party-is-ready-for-dissent-one-laugh-at-a-time/cid/2161212 |website=The Telegraph India |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}{{cite web |title=Cockroach Janta Party debuts, admits two TMC MPs within 2 days |url=https://www.indiatoday.in/india/story/cockroach-janta-party-40000-members-mahua-moitra-kirti-azad-gen-z-convention-2913347-2026-05-18 |website=India Today |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}{{cite news |title=Indian politics has acquired an unusual mascot: the cockroach |url=https://www.bbc.com/news/articles/cz72y11jjq1o |work=BBC News |date=21 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref><ref name="bbc_news">{{cite news |title=Indian politics has acquired an unusual mascot: the cockroach |url=https://www.bbc.com/news/articles/cz72y11jjq1o |work=BBC News |date=21 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ [[Chief Justice of India|ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ]] [[Surya Kant|ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ]] ᱟᱜ ᱑᱕ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱛᱮᱞᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ "ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ" ᱟᱨ "ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱨᱟᱥᱟᱭᱤᱴ" ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ [[Bihar|ᱵᱤᱦᱟᱨ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Bankipur Assembly constituency|ᱵᱟᱸᱠᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] [[by-election|ᱩᱯᱚ-ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]] ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱮᱫᱟ᱾<ref name="boom">{{cite web |title=The Cockroach Janta Party: How A CJI Comment Became A Movement |url=https://www.boomlive.in/explainers/the-cockroach-janta-party-how-a-cji-comment-became-a-movement-31586 |website=BOOM Fact Check |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref> ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱤᱱ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮᱜᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱓᱕᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱑᱖ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Cockroach Janta Party explodes online after top judge's remark; CJP gains 3.7 million followers in 24 hours |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/cockroach-janta-party-top-judges-comment-sparks-viral-satire-protest/ |work=The Tribune |date=20 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱚᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱵᱷᱚᱞᱮᱱᱴᱤᱭᱟᱨ ᱠᱚ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱦᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱟᱨ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱠᱚ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ [[Election Commission of India|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾
== ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ==
᱑᱕ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ [[Supreme Court of India|ᱥᱩᱯᱨᱤᱢ ᱠᱳᱨᱴ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ [[Surya Kant|ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ]] ᱮ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ: "ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚᱫᱚ ᱪᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱠᱚ ᱧᱟᱢᱮᱫᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱟᱫᱷᱟᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ, ᱟᱫᱷᱟᱱ ᱫᱚ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ, [[Right to Information Act, 2005|ᱟᱨ.ᱴᱤ.ᱟᱭᱤ]] ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱦᱟᱢᱞᱟ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱮᱫᱟ᱾" ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱦᱤᱞᱚᱜ, ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ [[X (social network)|ᱮᱠᱥ]] (ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱴᱣᱤᱴᱚᱨ) ᱨᱮ "ᱥᱟᱱᱟᱢ 'ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ' ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ" ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱛᱚ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ: ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ, ᱟᱹᱞᱥᱤ, ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱤᱡ, ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱢᱟ᱾<ref name="nationalherald">{{cite web |title=Laugh if you like but cockroaches uniting, joining 'Cockroach Janta Party' in droves |url=https://www.nationalheraldindia.com/national/laugh-if-you-want-but-cockroaches-uniting-joining-cockroach-janata-party-in-droves |website=National Herald |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref>
ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ, ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ,<ref>{{cite web |title=Cockroach Janta Party |url=http://cockroachjantaparty.org}}</ref> ᱑᱖ ᱢᱮ ᱨᱮ ᱞᱟᱭᱤᱵᱷ ᱮᱱᱟ "ᱟᱹᱞᱥᱤ ᱟᱨ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱲᱟᱝ" ᱴᱮᱜᱽᱞᱟᱭᱤᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ᱾ ᱔᱘ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱔᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱨ ᱠᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱗᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="timesnow">{{cite web |title=What Is Cockroach Janta Party? Manifesto Creates Buzz |url=https://www.timesnownews.com/viral/cockroach-janta-party-5-point-manifesto-creates-buzz-mahua-moitra-kirti-azad-reacts-abhijeet-dipke-article-154349051 |website=Times Now |date=19 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref>
᱒᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱱᱥᱴᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱨᱮ ᱑᱖ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ᱾<ref>{{cite web |title=Cockroach Janta Party |url=https://www.instagram.com/cockroachjantaparty |website=www.instagram.com}}—ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱑,᱔᱐᱐% ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ—ᱟᱨ ᱮᱠᱥ ᱨᱮ ᱒᱐᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ᱾{{cite web |title=Cockroach Janta Party |url=https://x.com/CJP_2029 |website=X.com}}</ref> ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱗᱘ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ, ᱤᱱᱥᱴᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱓ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱬᱮ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱠᱚᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱑᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ [[Bharatiya Janata Party|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱦᱮᱱᱰᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸᱭ ᱞᱟᱦᱟ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="it_celebs">{{cite web |last=Kateel |first=Avinash |date=21 May 2026 |title=Cockroach party beats BJP on the 'gram with 10 million followers in 5 days |url=https://www.indiatoday.in/india/story/cockroach-janta-party-10-million-followers-on-instagram-bjp-followers-cji-remarks-genz-youth-2914805-2026-05-21 |website=India Today |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱭᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱯᱷᱚᱨᱢ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱓᱕᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="theprint_bhatia">{{cite web |title=Hotmail co-founder Sabeer Bhatia backs Cockroach Janta Party, says supports movement '100 per cent' |url=https://theprint.in/feature/sabeer-bhatia-hotmail-cockroach-janta-party/2936233/ |website=ThePrint |date=20 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱚᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱵᱷᱚᱞᱮᱱᱴᱤᱭᱟᱨ ᱠᱚ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱦᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="bbc_news"/>
ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[Bihar|ᱵᱤᱦᱟᱨ]], [[Madhya Pradesh|ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[Uttar Pradesh|ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[Jammu and Kashmir (union territory)|ᱡᱟᱹᱢᱢᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱨ]], ᱟᱨ [[Himachal Pradesh|ᱦᱤᱢᱟᱪᱚᱞ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]]᱾<ref name="aljazeera">{{cite news |date=20 May 2026 |title=Cockroach Janata Party: Top Indian judge's comment sparks satire protest |url=https://www.aljazeera.com/features/2026/5/20/cockroach-janata-party-top-indian-judges-comment-sparks-satire-protest |work=Al Jazeera |access-date=20 May 2026}}</ref>
== ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱜ ᱛᱮᱞᱟ ==
ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ ᱑᱖ ᱢᱮ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱯᱚᱥᱴᱤᱠᱚᱨᱚᱬ ᱮ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱩᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱥ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱨᱚᱲᱮᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ [[Fake degree|ᱱᱚᱠᱚᱞ ᱟᱨ ᱵᱚᱜᱚᱥ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ]] ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱤᱜᱟᱞ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱚᱞᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱟᱝ᱾ "ᱤᱧ ᱫᱚ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱟᱨ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱦᱤᱭᱩᱢᱮᱱ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱜᱚᱨᱚᱵᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱧᱟ, ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱜᱮ ᱤᱧ ᱠᱚ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱤᱧᱟ᱾ ᱤᱧ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱠᱷᱩᱱᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱧ ᱧᱮᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ," ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref name="boom"/>
ᱫᱤᱯᱠᱮ ᱮᱠᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱮᱞᱟ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ, "ᱯᱤᱮᱢ ᱥᱟᱶ ᱤᱧᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱚᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱧ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣᱜ-ᱟᱹᱧ ᱡᱮ ᱥᱤᱡᱮᱟᱭᱤ ᱟᱜ ᱩᱱᱤ ᱚᱯᱚᱢᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱠᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱚᱠᱚᱭ ᱦᱚᱸ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ 'ᱯᱟᱨᱟᱥᱟᱭᱤᱴ' ᱮ ᱢᱮᱛᱟ ᱠᱚᱣᱟ᱾"<ref name="boom"/> ᱩᱱᱤ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱴᱩᱰᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱤᱱᱴᱟᱨᱵᱷᱤᱭᱩ ᱨᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱩᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱝᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱣᱤᱡ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱡᱟᱫᱤ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ: "ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱡᱟᱫᱤ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ, ᱩᱱᱤ ᱜᱮ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱢᱚᱛ ᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟᱥᱟᱭᱤᱴ ᱥᱟᱶᱮ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱭᱮᱫ ᱵᱚᱱᱟ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱭᱟ... ᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱱᱟᱹᱜ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱠᱚᱜ-ᱟ᱾"<ref name="it_celebs"/>
== ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚ ==
ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ [[Surya Kant|ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ]] ᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱛᱮᱞᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱦᱟᱨᱟᱜ ᱫᱚ ᱠᱚᱢᱮᱱᱴᱮᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱮᱱᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫᱟ᱾<ref name="newsaz">{{cite web |title='Cockroach Janta Party': Indian judge's remark sparks massive movement |url=https://news.az/news/cockroach-janta-party-indian-judges-remark-sparks-massive-movement |website=News.az |date=19 May 2026 |access-date=20 May 2026}}</ref>
=== ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ===
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱒᱙.᱑ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ ᱠᱟᱱᱟ—ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱥᱲᱟ ᱵᱟᱝ ᱥᱮᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨᱮ ᱜᱩᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱮᱭᱟ᱾ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱤᱪᱷᱤ ᱘ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱠᱚ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤ ᱩᱱᱠᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱷᱟᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="newsaz"/> ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱥᱚᱨᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱫᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱟᱯᱞᱤᱠᱮᱱᱴ ᱠᱚᱫᱚ “ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ—ᱡᱚᱨ ᱛᱮ, ᱠᱩᱥᱤ ᱛᱮ, ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱱᱤᱭᱚᱢ ᱛᱮ” ᱠᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱢᱟ᱾<ref name="dailyjagran">{{cite web |title=Cockroach Janta Party: Millions Of 'Parasites' Unite For Satirical Movement Of The 'Democratic And Lazy' |url=https://www.magzter.com/stories/dhnews/Jagran+English/Cockroach+Janta+Party-Millions-Of-Parasites-Unite-For-Satirical-Movement-Of-The-Democratic-And-Lazy-newsid-n712959262 |website=The Daily Jagran |date=20 May 2026 |access-date=20 May 2026}}</ref>
=== ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱤᱠ ===
ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱵᱮᱨᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ, ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱮᱞᱤᱡᱤᱵᱤᱞᱤᱴᱤ ᱠᱚᱢ ᱮᱱᱴᱨᱟᱱᱥ ᱴᱮᱥᱴ (NEET-UG) [[NEET 2026 Paper leak|ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱤᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱚᱯ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱟᱹᱛᱤᱞ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱚᱴᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱫᱚ ᱒᱑ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱫᱚᱦᱚ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="mathrubhumi">{{cite web |title='Haan Main Hoon Cockroach': Viral NEET paper leak protest song sparks buzz as 'CJP' trends |url=https://english.mathrubhumi.com/news/india/cockroach-janta-party-neet-2026-protest-song-wdolda0z |website=Mathrubhumi English |date=19 May 2026 |access-date=20 May 2026}}</ref> ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱥᱮᱨᱮᱧ "ᱦᱟᱸ ᱢᱮᱸ ᱦᱩᱸ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ" ᱮ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱫᱷᱟᱹ ᱱᱤᱴ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱤᱠ, ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱨᱮᱥᱟᱨ, ᱟᱨ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱨᱟᱹᱜᱤᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref name="mathrubhumi"/> ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱤᱯᱷᱮᱥᱴᱳ ᱨᱮ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ "ᱱᱤᱴ ᱟᱨ ᱥᱤᱵᱤᱮᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱯᱷᱨᱚᱰ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱥᱟᱶ ᱠᱚ ᱛᱤᱸᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾"<ref name="nationalherald"/>
=== ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱟᱨ ᱠᱨᱚᱱᱤ ᱠᱮᱯᱤᱴᱟᱞᱤᱡᱚᱢ ===
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱮᱭᱟ, ᱟᱨ ᱠᱨᱤᱴᱤᱠ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢᱮᱱ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[Gautam Adani|ᱜᱚᱣᱛᱚᱢ ᱟᱫᱟᱱᱤ]] ᱟᱨ [[Mukesh Ambani|ᱢᱩᱠᱮᱥ ᱟᱢᱵᱟᱱᱤ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱜᱮᱭ ᱯᱷᱟᱭᱫᱟ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref name="rahul">{{cite web |title=A ferocious economic storm will hit ordinary people, small biz: Rahul Gandhi |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/a-ferocious-economic-storm-will-hit-ordinary-people-small-biz-rahul-gandhi/articleshow/131209132.cms |website=The Economic Times |date=19 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ-ᱩᱠᱤᱞ [[Prashant Bhushan|ᱯᱨᱚᱥᱟᱱᱛ ᱵᱷᱩᱥᱚᱱ]], ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱮ ᱥᱚᱯᱚᱴ ᱞᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ "ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱫᱚ ᱟᱢᱵᱟᱱᱤ ᱟᱨ ᱟᱫᱟᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱨᱚᱱᱤ ᱠᱮᱯᱤᱴᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱟᱭᱫᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱡᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾"<ref name="newsaz"/> ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱟᱜ ᱢᱮᱱᱤᱯᱷᱮᱥᱴᱳ ᱨᱮ ᱟᱫᱟᱱᱤ ᱜᱨᱩᱯ ᱟᱨ ᱨᱤᱞᱟᱭᱟᱱᱥ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱡᱽ ᱟᱜ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ ᱵᱟᱹᱛᱤᱞ ᱟᱨ "ᱜᱳᱫᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱸᱠᱚᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ" ᱵᱮᱸᱠ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱛᱚᱞᱟᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱷᱚᱡᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸᱭ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱫᱟᱱ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱤᱞᱮᱠᱴᱚᱨᱟᱞ ᱵᱚᱸᱰ ᱵᱟᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ᱾<ref name="nationalherald"/>
=== ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ===
ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ, ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱸᱠᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱩᱯᱚ-ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱮᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱪᱟᱨ ᱫᱚ [[Bharatiya Janata Party|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱟᱨ ᱡᱚᱱ ᱥᱩᱨᱟᱡᱽ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱚ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="aljazeera"/>
== ᱟᱭᱰᱤᱭᱚᱞᱚᱡᱤ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ==
ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱛᱮ "ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ, ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ, ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ—[[Secularism|ᱥᱮᱠᱭᱩᱞᱟᱨ]], [[Socialism|ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ]], [[democracy|ᱰᱮᱢᱚᱠᱨᱮᱴᱤᱠ]], ᱟᱨ ᱟᱹᱞᱥᱤ" ᱢᱤᱫ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱨᱚᱸᱴ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜ-ᱟ᱾<ref name="boom"/> [[Abhijeet Dipke|ᱫᱤᱯᱠᱮ]] ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱨᱟᱰᱤᱥᱚᱱᱟᱞ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱛᱟᱭᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱡᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱮᱫ ᱨᱩᱪᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ-ᱟ᱾<ref name="it_celebs"/> ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱨᱩᱯ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱚᱬᱮ-ᱯᱚᱭᱮᱸᱴ ᱢᱮᱱᱤᱯᱷᱮᱥᱴᱳᱭ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱟᱠᱟᱫᱟ:<ref name="telegraph"/><ref name="boom"/><ref name="indiatoday"/>
ᱚᱠᱚᱭ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱨᱤᱴᱟᱭᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱡᱽᱭᱚᱥᱚᱵᱷᱟ ᱥᱤᱴ ᱵᱟᱠᱚ ᱮᱢᱟᱭᱟ᱾<ref name=":0">{{Cite web |title=CJP |url=https://cockroachjantaparty.org/#manifesto |url-status=live}}</ref>
ᱡᱩᱫᱤ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱞᱤᱰ ᱵᱷᱳᱴ ᱰᱤᱞᱤᱴᱚᱜ-ᱟ, ᱮᱱᱠᱷᱟᱱ [[Chief Election Commissioner of India|ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨ]] [[Unlawful Activities (Prevention) Act, 1967|ᱭᱩᱮᱯᱤᱮ]] ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱠᱚ ᱮᱨᱮᱥᱴ ᱮᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱵᱷᱳᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱡ ᱫᱚ "ᱴᱮᱨᱚᱨᱤᱡᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ"᱾<ref name=":0" />
ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱕᱐% ᱨᱤᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ (᱓᱓% ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ) ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ ᱯᱟᱨᱞᱤᱭᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱴᱨᱮᱸᱛᱷ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ; ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱮᱵᱤᱱᱮᱴ ᱯᱚᱡᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱕᱐% ᱫᱚ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱤᱡᱟᱨᱵᱷ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾<ref name=":0" />
[[Adani Group|ᱟᱫᱟᱱᱤ ᱜᱨᱩᱯ]] ᱟᱨ [[Reliance Industries|ᱨᱤᱞᱟᱭᱟᱱᱥ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱡᱽ]] ("ᱟᱢᱵᱟᱱᱤ") ᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ ᱵᱟᱹᱛᱤᱞᱚᱜ-ᱟ যᱟᱛᱮ ᱤᱱᱰᱤᱯᱮᱱᱰᱮᱱᱴ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜ ᱢᱟ᱾ "[[Godi media|ᱜᱳᱫᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ]] ᱮᱸᱠᱚᱨ" ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱮᱸᱠ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱛᱚᱞᱟᱥᱚᱜ-ᱟ᱾<ref name=":0" />
ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱮᱢᱮᱞᱮ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱮᱢᱯᱤ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱛᱮᱭ ᱩᱪᱟᱹᱲᱚᱜ-ᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱟᱨ ᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱵᱟᱨᱚᱱᱚᱜ-ᱟ᱾<ref name=":0" />
== ᱥᱚᱦᱮᱫ ==
ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱛᱚ ᱫᱚ ᱡᱟᱱᱤᱡ ᱵᱩᱡᱷᱤᱡ ᱛᱮ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱨᱩᱯ ᱛᱮᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ:<ref name="boom"/>
ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ('ᱡᱚᱨ ᱛᱮ, ᱠᱩᱥᱤ ᱛᱮ, ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱱᱤᱭᱚᱢ ᱛᱮ')
ᱟᱹᱞᱥᱤ ('ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ')
[[Extremely online|ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ]] ('ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱠᱚᱢ ᱥᱮ ᱠᱚᱢ ᱑᱑ ᱴᱟᱲᱟᱝ, ᱵᱟᱛᱷᱨᱩᱢ ᱵᱨᱮᱠ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ')
ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ('ᱠᱚᱱᱴᱮᱱᱴ ᱫᱚ ᱥᱟᱨᱯ, ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱨᱩᱲᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱮᱫ ᱢᱟ')
ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ, [[caste|ᱡᱟᱹᱛᱤ]], ᱟᱨ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱧᱮᱞᱚᱜ-ᱟ᱾<ref name="boom"/>
== ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱚᱦᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱛᱮᱞᱟ ᱠᱚ ==
ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="bbc_news" />
ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱤᱱ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ, ᱵᱟᱨᱭᱟ [[Trinamool Congress|ᱛᱨᱤᱬᱚᱢᱩᱞ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱮᱢᱯᱤ—[[Mahua Moitra|ᱢᱚᱦᱩᱣᱟ ᱢᱚᱭᱛᱨᱚ]] ᱟᱨ [[Kirti Azad|ᱠᱤᱨᱛᱤ ᱟᱡᱟᱫᱽ]]—ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱪᱤ ᱠᱤᱱ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱟᱜ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱦᱮᱱᱰᱮᱞ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱤᱱ ᱟᱛᱟᱝ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="indiatoday"/><ref name="outlook">{{cite web |title=Mahua Moitra, Kirti Azad Join Cockroach Janta Party After CJI Remarks Row |url=https://www.outlookindia.com/national/mahua-moitra-kirti-azad-join-cockroach-janta-party-after-cji-remarks-row |website=Outlook India |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref>
ᱥᱚᱢᱟᱡᱽᱣᱟᱫᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱴ [[Akhilesh Yadav|ᱚᱠᱷᱤᱞᱮᱥ ᱭᱟᱫᱚᱵᱽ]] ᱦᱚᱸ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱠᱟᱛᱷᱟ "ᱵᱤᱡᱮᱯᱤ ᱵᱚᱱᱟᱢ ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ" (BJP vs CJP) ᱯᱳᱥᱴ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱨᱮᱱᱰ ᱮ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref name="ht_akhilesh">{{cite web |title=BJP vs CJP: Akhilesh takes jibe as Cockroach Janta Party takes internet by storm |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/bjp-vs-cjp-akhilesh-takes-jibe-as-cockroach-janta-party-takes-internet-by-storm-101779288974991.html |website=Hindustan Times |date=19 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref>
== ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱟᱴᱠᱟᱣ ==
᱒᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ, ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱮᱠᱥ (ᱢᱟᱬᱟᱝ [[Twitter|ᱴᱣᱤᱴᱚᱨ]]) ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱤᱜᱟᱞ ᱰᱤᱢᱟᱱᱰ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="bbc_news"/><ref>{{Cite web |last=Srivastava |first=Pratyaksh |date=21 May 2026 |title=Cockroach Janata Party's X account withheld in India; Instagram disruption claims remain unverified |url=https://www.nationalheraldindia.com/national/cockroach-janata-partys-x-account-withheld-in-india-instagram-disruption-claims-remain-unverified |access-date=21 May 2026 |website=National Herald |language=en}}</ref><ref name="sharma">{{Cite web |last=Sharma |first=Nikita |date=21 May 2026 |title=X withholds Cockroach Janata Party account in India, hours after it overtook BJP on Insta |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/cockroach-janta-party-x-twitter-account-withheld-in-india-abhijeet-dipke-shares-photo-101779350031188.html |access-date=21 May 2026 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jeelani |first=Gulam |date=21 May 2026 |title=Cockroach Janta Party’s X account withheld in India, says founder Abhijeet Dipke {{!}} Today News |url=https://www.livemint.com/news/india/cockroach-janta-party-s-x-account-withheld-in-india-says-founder-abhijeet-dipke-11779347781943.html |access-date=21 May 2026 |website=mint |language=en}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱫᱚ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱱᱥᱴᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱟᱜ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱮᱞ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱘.7 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱜᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ) ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱑᱒ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref name="sharma"/>
== ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ ==
[[List of political parties in India|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ]]
[[Satirical political party|ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ]]
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{reflist}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
{{Official website|https://cockroachjantaparty.org}}
[[Category:2026 establishments in India]]
[[Category:May 2026 in India]]
[[Category:Political movements in India]]
[[Category:Joke political parties]]
[[Category:Indian political satire]]
[[Category:Indian youth culture]]
[[Category:Youth organisations based in India]]
[[Category:Internet memes introduced in 2026]]
[[Category:Political parties established in 2026]]
263zoo3ivpzhalfk3ql7tw1m5ofydqi
192194
192193
2026-05-21T15:44:04Z
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗
1744
192194
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ}}
{{Infobox Indian political party
| logo = Cockroach Janta Party (icon).png
| logo_size =
| name = ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ
| abbreviation = ᱥᱤ.ᱡᱮ.ᱯᱤ.
| colorcode = #690A22
| leader = [[ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ]]
| founder = [[ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ]]
| foundation = {{Start date and age|2026|05|16|df=y}}
| position = [[ᱛᱟᱞᱢᱟ]]
| ideology = {{ubl|[[ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱸᱫᱟ]]|[[ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ]]|[[ᱮᱱᱴᱤ-ᱮᱥᱴᱟᱵᱽᱞᱤᱥᱢᱮᱱᱴ]]|[[ᱥᱮᱠᱭᱩᱞᱟᱨᱤᱡᱚᱢ]]|[[ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞᱤᱡᱚᱢ]]}}
| slogan = ''ᱠᱷᱩᱲᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱲᱟᱝ''
| eci =
| loksabha_seats =
| rajyasabha_seats =
| state_seats_name =
| state_seats =
| state2_seats_name=
| state2_seats =
| no_states =
| website = {{URL|https://cockroachjantaparty.org}}
| symbol =
}}
'''ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ''' ('''ᱥᱤ.ᱡᱮ.ᱯᱤ.''') ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ [[ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ [[ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱓᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨᱟᱱ ᱵᱚᱥᱴᱚᱱ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣᱤᱡ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱚ [[ᱟᱢ ᱟᱫᱽᱢᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱥᱟᱶᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾<ref name="bt_dipke">{{cite web |title=Who is Abhijeet Dipke? Founder of Cockroach Janta Party |url=https://www.businesstoday.in |website=Business Today |date=18 May 2026 |access-date=21 May 2026}}{{cite web |title=CJI may clarify but Cockroach Janata Party is ready for dissent, one laugh at a time |url=https://www.telegraphindia.com/india/cji-surya-kant-may-clarify-but-cockroach-janata-party-is-ready-for-dissent-one-laugh-at-a-time/cid/2161212 |website=The Telegraph India |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}{{cite web |title=Cockroach Janta Party debuts, admits two TMC MPs within 2 days |url=https://www.indiatoday.in/india/story/cockroach-janta-party-40000-members-mahua-moitra-kirti-azad-gen-z-convention-2913347-2026-05-18 |website=India Today |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}{{cite news |title=Indian politics has acquired an unusual mascot: the cockroach |url=https://www.bbc.com/news/articles/cz72y11jjq1o |work=BBC News |date=21 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref><ref name="bbc_news">{{cite news |title=Indian politics has acquired an unusual mascot: the cockroach |url=https://www.bbc.com/news/articles/cz72y11jjq1o |work=BBC News |date=21 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ]] ᱟᱜ ᱑᱕ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱛᱮᱞᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ "ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ" ᱟᱨ "ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱨᱟᱥᱟᱭᱤᱴ" ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱟᱸᱠᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] [[by-election|ᱩᱯᱚ-ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]] ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱮᱫᱟ᱾<ref name="boom">{{cite web |title=The Cockroach Janta Party: How A CJI Comment Became A Movement |url=https://www.boomlive.in/explainers/the-cockroach-janta-party-how-a-cji-comment-became-a-movement-31586 |website=BOOM Fact Check |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref> ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱤᱱ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮᱜᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱓᱕᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱑᱖ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Cockroach Janta Party explodes online after top judge's remark; CJP gains 3.7 million followers in 24 hours |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/cockroach-janta-party-top-judges-comment-sparks-viral-satire-protest/ |work=The Tribune |date=20 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱚᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱵᱷᱚᱞᱮᱱᱴᱤᱭᱟᱨ ᱠᱚ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱦᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱟᱨ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱠᱚ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾
== ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ==
᱑᱕ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ [[ᱥᱩᱯᱨᱤᱢ ᱠᱳᱨᱴ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ [[ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ]] ᱮ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ: "ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚᱫᱚ ᱪᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱠᱚ ᱧᱟᱢᱮᱫᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱟᱫᱷᱟᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ, ᱟᱫᱷᱟᱱ ᱫᱚ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ, [[ᱟᱨ.ᱴᱤ.ᱟᱭᱤ]] ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱦᱟᱢᱞᱟ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱮᱫᱟ᱾" ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱦᱤᱞᱚᱜ, ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ [[ᱮᱠᱥ]] (ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱴᱣᱤᱴᱚᱨ) ᱨᱮ "ᱥᱟᱱᱟᱢ 'ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ' ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ" ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱛᱚ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ: ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ, ᱠᱷᱩᱲᱭᱟᱹ, ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱤᱡ, ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱢᱟ᱾<ref name="nationalherald">{{cite web |title=Laugh if you like but cockroaches uniting, joining 'Cockroach Janta Party' in droves |url=https://www.nationalheraldindia.com/national/laugh-if-you-want-but-cockroaches-uniting-joining-cockroach-janata-party-in-droves |website=National Herald |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref>
ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ, ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ,<ref>{{cite web |title=Cockroach Janta Party |url=http://cockroachjantaparty.org}}</ref> ᱑᱖ ᱢᱮ ᱨᱮ ᱞᱟᱭᱤᱵᱷ ᱮᱱᱟ "ᱠᱷᱩᱲᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱲᱟᱝ" ᱴᱮᱜᱽᱞᱟᱭᱤᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ᱾ ᱔᱘ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱔᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱨ ᱠᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱗᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="timesnow">{{cite web |title=What Is Cockroach Janta Party? Manifesto Creates Buzz |url=https://www.timesnownews.com/viral/cockroach-janta-party-5-point-manifesto-creates-buzz-mahua-moitra-kirti-azad-reacts-abhijeet-dipke-article-154349051 |website=Times Now |date=19 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref>
᱒᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱱᱥᱴᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱨᱮ ᱑᱖ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ᱾<ref>{{cite web |title=Cockroach Janta Party |url=https://www.instagram.com/cockroachjantaparty |website=www.instagram.com}}—ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱑,᱔᱐᱐% ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ—ᱟᱨ ᱮᱠᱥ ᱨᱮ ᱒᱐᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ᱾{{cite web |title=Cockroach Janta Party |url=https://x.com/CJP_2029 |website=X.com}}</ref> ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱗᱘ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ, ᱤᱱᱥᱴᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱓ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱬᱮ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱠᱚᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱑᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱦᱮᱱᱰᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸᱭ ᱞᱟᱦᱟ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="it_celebs">{{cite web |last=Kateel |first=Avinash |date=21 May 2026 |title=Cockroach party beats BJP on the 'gram with 10 million followers in 5 days |url=https://www.indiatoday.in/india/story/cockroach-janta-party-10-million-followers-on-instagram-bjp-followers-cji-remarks-genz-youth-2914805-2026-05-21 |website=India Today |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱭᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱯᱷᱚᱨᱢ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱓᱕᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="theprint_bhatia">{{cite web |title=Hotmail co-founder Sabeer Bhatia backs Cockroach Janta Party, says supports movement '100 per cent' |url=https://theprint.in/feature/sabeer-bhatia-hotmail-cockroach-janta-party/2936233/ |website=ThePrint |date=20 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱚᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱵᱷᱚᱞᱮᱱᱴᱤᱭᱟᱨ ᱠᱚ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱦᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="bbc_news"/>
ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]], [[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[ᱡᱟᱹᱢᱢᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱨ]], ᱟᱨ [[ᱦᱤᱢᱟᱪᱚᱞ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]]᱾<ref name="aljazeera">{{cite news |date=20 May 2026 |title=Cockroach Janata Party: Top Indian judge's comment sparks satire protest |url=https://www.aljazeera.com/features/2026/5/20/cockroach-janata-party-top-indian-judges-comment-sparks-satire-protest |work=Al Jazeera |access-date=20 May 2026}}</ref>
== ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱜ ᱛᱮᱞᱟ ==
ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ ᱑᱖ ᱢᱮ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱯᱚᱥᱴᱤᱠᱚᱨᱚᱬ ᱮ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱩᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱥ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱨᱚᱲᱮᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ [[ᱱᱚᱠᱚᱞ ᱟᱨ ᱵᱚᱜᱚᱥ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ]] ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱤᱜᱟᱞ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱚᱞᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱟᱝ᱾ "ᱤᱧ ᱫᱚ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱟᱨ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱦᱤᱭᱩᱢᱮᱱ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱜᱚᱨᱚᱵᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱧᱟ, ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱜᱮ ᱤᱧ ᱠᱚ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱤᱧᱟ᱾ ᱤᱧ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱠᱷᱩᱱᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱧ ᱧᱮᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ," ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref name="boom"/>
ᱫᱤᱯᱠᱮ ᱮᱠᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱮᱞᱟ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ, "ᱯᱤᱮᱢ ᱥᱟᱶ ᱤᱧᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱚᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱧ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣᱜ-ᱟᱹᱧ ᱡᱮ ᱥᱤᱡᱮᱟᱭᱤ ᱟᱜ ᱩᱱᱤ ᱚᱯᱚᱢᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱠᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱚᱠᱚᱭ ᱦᱚᱸ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ 'ᱯᱟᱨᱟᱥᱟᱭᱤᱴ' ᱮ ᱢᱮᱛᱟ ᱠᱚᱣᱟ᱾"<ref name="boom"/> ᱩᱱᱤ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱴᱩᱰᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱤᱱᱴᱟᱨᱵᱷᱤᱭᱩ ᱨᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱩᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱝᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱣᱤᱡ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱡᱟᱫᱤ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ: "ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱡᱟᱫᱤ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ, ᱩᱱᱤ ᱜᱮ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱢᱚᱛ ᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟᱥᱟᱭᱤᱴ ᱥᱟᱶᱮ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱭᱮᱫ ᱵᱚᱱᱟ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱭᱟ... ᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱱᱟᱹᱜ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱠᱚᱜ-ᱟ᱾"<ref name="it_celebs"/>
== ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚ ==
ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ [[ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ]] ᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱛᱮᱞᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱦᱟᱨᱟᱜ ᱫᱚ ᱠᱚᱢᱮᱱᱴᱮᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱮᱱᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫᱟ᱾<ref name="newsaz">{{cite web |title='Cockroach Janta Party': Indian judge's remark sparks massive movement |url=https://news.az/news/cockroach-janta-party-indian-judges-remark-sparks-massive-movement |website=News.az |date=19 May 2026 |access-date=20 May 2026}}</ref>
=== ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ===
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱒᱙.᱑ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ ᱠᱟᱱᱟ—ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱥᱲᱟ ᱵᱟᱝ ᱥᱮᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨᱮ ᱜᱩᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱮᱭᱟ᱾ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱤᱪᱷᱤ ᱘ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱠᱚ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤ ᱩᱱᱠᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱷᱟᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="newsaz"/> ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱥᱚᱨᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱫᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱟᱯᱞᱤᱠᱮᱱᱴ ᱠᱚᱫᱚ “ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ—ᱡᱚᱨ ᱛᱮ, ᱠᱩᱥᱤ ᱛᱮ, ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱱᱤᱭᱚᱢ ᱛᱮ” ᱠᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱢᱟ᱾<ref name="dailyjagran">{{cite web |title=Cockroach Janta Party: Millions Of 'Parasites' Unite For Satirical Movement Of The 'Democratic And Lazy' |url=https://www.magzter.com/stories/dhnews/Jagran+English/Cockroach+Janta+Party-Millions-Of-Parasites-Unite-For-Satirical-Movement-Of-The-Democratic-And-Lazy-newsid-n712959262 |website=The Daily Jagran |date=20 May 2026 |access-date=20 May 2026}}</ref>
=== ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱤᱠ ===
ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱵᱮᱨᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ, ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱮᱞᱤᱡᱤᱵᱤᱞᱤᱴᱤ ᱠᱚᱢ ᱮᱱᱴᱨᱟᱱᱥ ᱴᱮᱥᱴ (NEET-UG) [[ᱱᱤᱴ ᱒᱐᱒᱖ ᱯᱮᱯᱟᱨ ᱞᱤᱠ|ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱤᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱚᱯ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱟᱹᱛᱤᱞ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱚᱴᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱫᱚ ᱒᱑ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱫᱚᱦᱚ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="mathrubhumi">{{cite web |title='Haan Main Hoon Cockroach': Viral NEET paper leak protest song sparks buzz as 'CJP' trends |url=https://english.mathrubhumi.com/news/india/cockroach-janta-party-neet-2026-protest-song-wdolda0z |website=Mathrubhumi English |date=19 May 2026 |access-date=20 May 2026}}</ref> ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱥᱮᱨᱮᱧ "ᱦᱟᱸ ᱢᱮᱸ ᱦᱩᱸ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ" ᱮ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱫᱷᱟᱹ ᱱᱤᱴ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱤᱠ, ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱨᱮᱥᱟᱨ, ᱟᱨ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱨᱟᱹᱜᱤᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref name="mathrubhumi"/> ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱤᱯᱷᱮᱥᱴᱳ ᱨᱮ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ "ᱱᱤᱴ ᱟᱨ ᱥᱤᱵᱤᱮᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱯᱷᱨᱚᱰ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱥᱟᱶ ᱠᱚ ᱛᱤᱸᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾"<ref name="nationalherald"/>
=== ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱟᱨ ᱠᱨᱚᱱᱤ ᱠᱮᱯᱤᱴᱟᱞᱤᱡᱚᱢ ===
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱮᱭᱟ, ᱟᱨ ᱠᱨᱤᱴᱤᱠ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢᱮᱱ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[ᱜᱚᱣᱛᱚᱢ ᱟᱫᱟᱱᱤ]] ᱟᱨ [[ᱢᱩᱠᱮᱥ ᱟᱢᱵᱟᱱᱤ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱜᱮᱭ ᱯᱷᱟᱭᱫᱟ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref name="rahul">{{cite web |title=A ferocious economic storm will hit ordinary people, small biz: Rahul Gandhi |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/a-ferocious-economic-storm-will-hit-ordinary-people-small-biz-rahul-gandhi/articleshow/131209132.cms |website=The Economic Times |date=19 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ-ᱩᱠᱤᱞ [[ᱯᱨᱚᱥᱟᱱᱛ ᱵᱷᱩᱥᱚᱱ]], ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱮ ᱥᱚᱯᱚᱴ ᱞᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ "ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱫᱚ ᱟᱢᱵᱟᱱᱤ ᱟᱨ ᱟᱫᱟᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱨᱚᱱᱤ ᱠᱮᱯᱤᱴᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱟᱭᱫᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱡᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾"<ref name="newsaz"/> ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱟᱜ ᱢᱮᱱᱤᱯᱷᱮᱥᱴᱳ ᱨᱮ ᱟᱫᱟᱱᱤ ᱜᱨᱩᱯ ᱟᱨ ᱨᱤᱞᱟᱭᱟᱱᱥ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱡᱽ ᱟᱜ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ ᱵᱟᱹᱛᱤᱞ ᱟᱨ "ᱜᱳᱫᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱸᱠᱚᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ" ᱵᱮᱸᱠ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱛᱚᱞᱟᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱷᱚᱡᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸᱭ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱫᱟᱱ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱤᱞᱮᱠᱴᱚᱨᱟᱞ ᱵᱚᱸᱰ ᱵᱟᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ᱾<ref name="nationalherald"/>
=== ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ===
ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ, ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱸᱠᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱩᱯᱚ-ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱮᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱪᱟᱨ ᱫᱚ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱟᱨ ᱡᱚᱱ ᱥᱩᱨᱟᱡᱽ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱚ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="aljazeera"/>
== ᱟᱭᱰᱤᱭᱚᱞᱚᱡᱤ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ==
ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱛᱮ "ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ, ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ, ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ—[[ᱥᱮᱠᱭᱩᱞᱟᱨ]], [[ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ]], [[ᱰᱮᱢᱚᱠᱨᱮᱴᱤᱠ]], ᱟᱨ ᱠᱷᱩᱲᱭᱟᱹ" ᱢᱤᱫ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱨᱚᱸᱴ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜ-ᱟ᱾<ref name="boom"/> [[ᱫᱤᱯᱠᱮ]] ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱨᱟᱰᱤᱥᱚᱱᱟᱞ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱛᱟᱭᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱡᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱮᱫ ᱨᱩᱪᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ-ᱟ᱾<ref name="it_celebs"/> ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱨᱩᱯ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱚᱬᱮ-ᱯᱚᱭᱮᱸᱴ ᱢᱮᱱᱤᱯᱷᱮᱥᱴᱳᱭ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱟᱠᱟᱫᱟ:<ref name="telegraph"/><ref name="boom"/><ref name="indiatoday"/>
* ᱚᱠᱚᱭ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱨᱤᱴᱟᱭᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱡᱽᱭᱚᱥᱚᱵᱷᱟ ᱥᱤᱴ ᱵᱟᱠᱚ ᱮᱢᱟᱭᱟ᱾<ref name=":0">{{Cite web |title=CJP |url=https://cockroachjantaparty.org/#manifesto |url-status=live}}</ref>
* ᱡᱩᱫᱤ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱞᱤᱰ ᱵᱷᱳᱴ ᱰᱤᱞᱤᱴᱚᱜ-ᱟ, ᱮᱱᱠᱷᱟᱱ [[ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨ]] [[ᱭᱩᱮᱯᱤᱮ]] ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱠᱚ ᱮᱨᱮᱥᱴ ᱮᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱵᱷᱳᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱡ ᱫᱚ "ᱴᱮᱨᱚᱨᱤᱡᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ"᱾<ref name=":0" />
* ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱕᱐% ᱨᱤᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ (᱓᱓% ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ) ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ ᱯᱟᱨᱞᱤᱭᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱴᱨᱮᱸᱛᱷ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ; ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱮᱵᱤᱱᱮᱴ ᱯᱚᱡᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱕᱐% ᱫᱚ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱤᱡᱟᱨᱵᱷ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾<ref name=":0" />
* [[ᱟᱫᱟᱱᱤ ᱜᱨᱩᱯ]] ᱟᱨ [[ᱨᱤᱞᱟᱭᱟᱱᱥ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱡᱽ]] ("ᱟᱢᱵᱟᱱᱤ") ᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ ᱵᱟᱹᱛᱤᱞᱚᱜ-ᱟ ᱡᱟᱛᱮ ᱤᱱᱰᱤᱯᱮᱱᱰᱮᱱᱴ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜ ᱢᱟ᱾ "[[ᱜᱳᱫᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ]] ᱮᱸᱠᱚᱨ" ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱮᱸᱠ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱛᱚᱞᱟᱥᱚᱜ-ᱟ᱾<ref name=":0" />
* ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱮᱢᱮᱞᱮ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱮᱢᱯᱤ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱛᱮᱭ ᱩᱪᱟᱹᱲᱚᱜ-ᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱟᱨ ᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱵᱟᱨᱚᱱᱚᱜ-ᱟ᱾<ref name=":0" />
== ᱥᱚᱦᱮᱫ ==
ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱛᱚ ᱫᱚ ᱡᱟᱱᱤᱡ ᱵᱩᱡᱷᱤᱡ ᱛᱮ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱨᱩᱯ ᱛᱮᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ:<ref name="boom"/>
* ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ('ᱡᱚᱨ ᱛᱮ, ᱠᱩᱥᱤ ᱛᱮ, ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱱᱤᱭᱚᱢ ᱛᱮ')
* ᱠᱷᱩᱲᱭᱟᱹ ('ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ')
* [[ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ]] ('ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱠᱚᱢ ᱥᱮ ᱠᱚᱢ ᱑᱑ ᱴᱟᱲᱟᱝ, ᱵᱟᱛᱷᱨᱩᱢ ᱵᱨᱮᱠ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ')
* ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ('ᱠᱚᱱᱴᱮᱱᱴ ᱫᱚ ᱥᱟᱨᱯ, ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱨᱩᱲᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱮᱫ ᱢᱟ')
ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ, [[ᱡᱟᱹᱛᱤ]], ᱟᱨ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱧᱮᱞᱚᱜ-ᱟ᱾<ref name="boom"/>
== ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱚᱦᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱛᱮᱞᱟ ᱠᱚ ==
ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="bbc_news" />
ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱤᱱ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ, ᱵᱟᱨᱭᱟ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱨᱤᱱᱚᱢᱩᱞ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱮᱢᱯᱤ—[[ᱢᱚᱦᱩᱣᱟ ᱢᱚᱭᱛᱨᱚ]] ᱟᱨ [[ᱠᱤᱨᱛᱤ ᱟᱡᱟᱫᱽ]]—ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱪᱤ ᱠᱤᱱ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱟᱜ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱦᱮᱱᱰᱮᱞ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱤᱱ ᱟᱛᱟᱝ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="indiatoday"/><ref name="outlook">{{cite web |title=Mahua Moitra, Kirti Azad Join Cockroach Janta Party After CJI Remarks Row |url=https://www.outlookindia.com/national/mahua-moitra-kirti-azad-join-cockroach-janta-party-after-cji-remarks-row |website=Outlook India |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref>
ᱥᱚᱢᱟᱡᱽᱣᱟᱫᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱴ [[ᱚᱠᱷᱤᱞᱮᱥ ᱭᱟᱫᱚᱵᱽ]] ᱦᱚᱸ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱠᱟᱛᱷᱟ "ᱵᱤᱡᱮᱯᱤ ᱵᱚᱱᱟᱢ ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ" (BJP vs CJP) ᱯᱳᱥᱴ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱨᱮᱱᱰ ᱮ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref name="ht_akhilesh">{{cite web |title=BJP vs CJP: Akhilesh takes jibe as Cockroach Janta Party takes internet by storm |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/bjp-vs-cjp-akhilesh-takes-jibe-as-cockroach-janta-party-takes-internet-by-storm-101779288974991.html |website=Hindustan Times |date=19 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref>
== ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱟᱴᱠᱟᱣ ==
᱒᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ, ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱮᱠᱥ (ᱢᱟᱬᱟᱝ [[ᱴᱣᱤᱴᱚᱨ]]) ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱤᱜᱟᱞ ᱰᱤᱢᱟᱱᱰ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="bbc_news"/><ref>{{Cite web |last=Srivastava |first=Pratyaksh |date=21 May 2026 |title=Cockroach Janata Party's X account withheld in India; Instagram disruption claims remain unverified |url=https://www.nationalheraldindia.com/national/cockroach-janata-partys-x-account-withheld-in-india-instagram-disruption-claims-remain-unverified |access-date=21 May 2026 |website=National Herald |language=en}}</ref><ref name="sharma">{{Cite web |last=Sharma |first=Nikita |date=21 May 2026 |title=X withholds Cockroach Janata Party account in India, hours after it overtook BJP on Insta |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/cockroach-janta-party-x-twitter-account-withheld-in-india-abhijeet-dipke-shares-photo-101779350031188.html |access-date=21 May 2026 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jeelani |first=Gulam |date=21 May 2026 |title=Cockroach Janta Party’s X account withheld in India, says founder Abhijeet Dipke {{!}} Today News |url=https://www.livemint.com/news/india/cockroach-janta-party-s-x-account-withheld-in-india-says-founder-abhijeet-dipke-11779347781943.html |access-date=21 May 2026 |website=mint |language=en}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱫᱚ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱱᱥᱴᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱟᱜ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱮᱞ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱘.7 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱜᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ) ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱑᱒ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref name="sharma"/>
== ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ ==
[[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ]]
[[ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ]]
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{reflist}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
{{Official website|https://cockroachjantaparty.org}}
[[Category:2026 establishments in India]]
[[Category:May 2026 in India]]
[[Category:Political movements in India]]
[[Category:Joke political parties]]
[[Category:Indian political satire]]
[[Category:Indian youth culture]]
[[Category:Youth organisations based in India]]
[[Category:Internet memes introduced in 2026]]
[[Category:Political parties established in 2026]]
kdanwiskyiuidfavblnnxj2syl3wqcn
192195
192194
2026-05-21T15:47:05Z
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗
1744
/* */
192195
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ}}
{{Infobox Indian political party
| logo = Cockroach Janta Party (icon).png
| logo_size =
| name = ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ
| abbreviation = ᱥᱤ.ᱡᱮ.ᱯᱤ.
| colorcode = #690A22
| leader = [[ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ]]
| founder = [[ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ]]
| foundation = {{Start date and age|2026|05|16|df=y}}
| position = [[ᱛᱟᱞᱢᱟ]]
| ideology = {{ubl|[[ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱸᱫᱟ]]|[[ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ]]|[[ᱮᱱᱴᱤ-ᱮᱥᱴᱟᱵᱽᱞᱤᱥᱢᱮᱱᱴ]]|[[ᱵᱮᱼᱯᱟᱦᱴᱟᱨᱤ]]|[[ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ]]}}
| slogan = ''ᱠᱷᱩᱲᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱲᱟᱝ''
| eci =
| loksabha_seats =
| rajyasabha_seats =
| state_seats_name =
| state_seats =
| state2_seats_name=
| state2_seats =
| no_states =
| website = {{URL|https://cockroachjantaparty.org}}
| symbol =
}}
'''ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ''' ('''ᱥᱤ.ᱡᱮ.ᱯᱤ.''') ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ [[ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ [[ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱓᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨᱟᱱ ᱵᱚᱥᱴᱚᱱ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣᱤᱡ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱚ [[ᱟᱢ ᱟᱫᱽᱢᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱥᱟᱶᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾<ref name="bt_dipke">{{cite web |title=Who is Abhijeet Dipke? Founder of Cockroach Janta Party |url=https://www.businesstoday.in |website=Business Today |date=18 May 2026 |access-date=21 May 2026}}{{cite web |title=CJI may clarify but Cockroach Janata Party is ready for dissent, one laugh at a time |url=https://www.telegraphindia.com/india/cji-surya-kant-may-clarify-but-cockroach-janata-party-is-ready-for-dissent-one-laugh-at-a-time/cid/2161212 |website=The Telegraph India |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}{{cite web |title=Cockroach Janta Party debuts, admits two TMC MPs within 2 days |url=https://www.indiatoday.in/india/story/cockroach-janta-party-40000-members-mahua-moitra-kirti-azad-gen-z-convention-2913347-2026-05-18 |website=India Today |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}{{cite news |title=Indian politics has acquired an unusual mascot: the cockroach |url=https://www.bbc.com/news/articles/cz72y11jjq1o |work=BBC News |date=21 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref><ref name="bbc_news">{{cite news |title=Indian politics has acquired an unusual mascot: the cockroach |url=https://www.bbc.com/news/articles/cz72y11jjq1o |work=BBC News |date=21 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ]] ᱟᱜ ᱑᱕ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱛᱮᱞᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ "ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ" ᱟᱨ "ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱨᱟᱥᱟᱭᱤᱴ" ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱟᱸᱠᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] [[by-election|ᱩᱯᱚ-ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]] ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱮᱫᱟ᱾<ref name="boom">{{cite web |title=The Cockroach Janta Party: How A CJI Comment Became A Movement |url=https://www.boomlive.in/explainers/the-cockroach-janta-party-how-a-cji-comment-became-a-movement-31586 |website=BOOM Fact Check |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref> ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱤᱱ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮᱜᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱓᱕᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱑᱖ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Cockroach Janta Party explodes online after top judge's remark; CJP gains 3.7 million followers in 24 hours |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/cockroach-janta-party-top-judges-comment-sparks-viral-satire-protest/ |work=The Tribune |date=20 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱚᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱵᱷᱚᱞᱮᱱᱴᱤᱭᱟᱨ ᱠᱚ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱦᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱟᱨ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱠᱚ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾
== ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ==
᱑᱕ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ [[ᱥᱩᱯᱨᱤᱢ ᱠᱳᱨᱴ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ [[ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ]] ᱮ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ: "ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚᱫᱚ ᱪᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱠᱚ ᱧᱟᱢᱮᱫᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱟᱫᱷᱟᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ, ᱟᱫᱷᱟᱱ ᱫᱚ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ, [[ᱟᱨ.ᱴᱤ.ᱟᱭᱤ]] ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱦᱟᱢᱞᱟ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱮᱫᱟ᱾" ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱦᱤᱞᱚᱜ, ᱚᱵᱷᱤᱡᱤᱛ ᱫᱤᱯᱠᱮ [[ᱮᱠᱥ]] (ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱴᱣᱤᱴᱚᱨ) ᱨᱮ "ᱥᱟᱱᱟᱢ 'ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ' ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ" ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱛᱚ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ: ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ, ᱠᱷᱩᱲᱭᱟᱹ, ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱤᱡ, ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱢᱟ᱾<ref name="nationalherald">{{cite web |title=Laugh if you like but cockroaches uniting, joining 'Cockroach Janta Party' in droves |url=https://www.nationalheraldindia.com/national/laugh-if-you-want-but-cockroaches-uniting-joining-cockroach-janata-party-in-droves |website=National Herald |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref>
ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ, ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ,<ref>{{cite web |title=Cockroach Janta Party |url=http://cockroachjantaparty.org}}</ref> ᱑᱖ ᱢᱮ ᱨᱮ ᱞᱟᱭᱤᱵᱷ ᱮᱱᱟ "ᱠᱷᱩᱲᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱲᱟᱝ" ᱴᱮᱜᱽᱞᱟᱭᱤᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ᱾ ᱔᱘ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱔᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱨ ᱠᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱗᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="timesnow">{{cite web |title=What Is Cockroach Janta Party? Manifesto Creates Buzz |url=https://www.timesnownews.com/viral/cockroach-janta-party-5-point-manifesto-creates-buzz-mahua-moitra-kirti-azad-reacts-abhijeet-dipke-article-154349051 |website=Times Now |date=19 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref>
᱒᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱱᱥᱴᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱨᱮ ᱑᱖ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ᱾<ref>{{cite web |title=Cockroach Janta Party |url=https://www.instagram.com/cockroachjantaparty |website=www.instagram.com}}—ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱑,᱔᱐᱐% ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ—ᱟᱨ ᱮᱠᱥ ᱨᱮ ᱒᱐᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ᱾{{cite web |title=Cockroach Janta Party |url=https://x.com/CJP_2029 |website=X.com}}</ref> ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱗᱘ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ, ᱤᱱᱥᱴᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱓ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱬᱮ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱠᱚᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱑᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱦᱮᱱᱰᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸᱭ ᱞᱟᱦᱟ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="it_celebs">{{cite web |last=Kateel |first=Avinash |date=21 May 2026 |title=Cockroach party beats BJP on the 'gram with 10 million followers in 5 days |url=https://www.indiatoday.in/india/story/cockroach-janta-party-10-million-followers-on-instagram-bjp-followers-cji-remarks-genz-youth-2914805-2026-05-21 |website=India Today |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱭᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱯᱷᱚᱨᱢ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱓᱕᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="theprint_bhatia">{{cite web |title=Hotmail co-founder Sabeer Bhatia backs Cockroach Janta Party, says supports movement '100 per cent' |url=https://theprint.in/feature/sabeer-bhatia-hotmail-cockroach-janta-party/2936233/ |website=ThePrint |date=20 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱚᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱵᱷᱚᱞᱮᱱᱴᱤᱭᱟᱨ ᱠᱚ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱦᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="bbc_news"/>
ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]], [[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[ᱡᱟᱹᱢᱢᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱨ]], ᱟᱨ [[ᱦᱤᱢᱟᱪᱚᱞ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]]᱾<ref name="aljazeera">{{cite news |date=20 May 2026 |title=Cockroach Janata Party: Top Indian judge's comment sparks satire protest |url=https://www.aljazeera.com/features/2026/5/20/cockroach-janata-party-top-indian-judges-comment-sparks-satire-protest |work=Al Jazeera |access-date=20 May 2026}}</ref>
== ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱜ ᱛᱮᱞᱟ ==
ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ ᱑᱖ ᱢᱮ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱯᱚᱥᱴᱤᱠᱚᱨᱚᱬ ᱮ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱩᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱥ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱨᱚᱲᱮᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ [[ᱱᱚᱠᱚᱞ ᱟᱨ ᱵᱚᱜᱚᱥ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ]] ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱤᱜᱟᱞ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱚᱞᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱟᱝ᱾ "ᱤᱧ ᱫᱚ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱟᱨ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱦᱤᱭᱩᱢᱮᱱ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱜᱚᱨᱚᱵᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱧᱟ, ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱜᱮ ᱤᱧ ᱠᱚ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱤᱧᱟ᱾ ᱤᱧ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱠᱷᱩᱱᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱧ ᱧᱮᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ," ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref name="boom"/>
ᱫᱤᱯᱠᱮ ᱮᱠᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱮᱞᱟ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ, "ᱯᱤᱮᱢ ᱥᱟᱶ ᱤᱧᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱚᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱧ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣᱜ-ᱟᱹᱧ ᱡᱮ ᱥᱤᱡᱮᱟᱭᱤ ᱟᱜ ᱩᱱᱤ ᱚᱯᱚᱢᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱠᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱚᱠᱚᱭ ᱦᱚᱸ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ 'ᱯᱟᱨᱟᱥᱟᱭᱤᱴ' ᱮ ᱢᱮᱛᱟ ᱠᱚᱣᱟ᱾"<ref name="boom"/> ᱩᱱᱤ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱴᱩᱰᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱤᱱᱴᱟᱨᱵᱷᱤᱭᱩ ᱨᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱩᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱝᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱣᱤᱡ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱡᱟᱫᱤ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ: "ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱡᱟᱫᱤ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ, ᱩᱱᱤ ᱜᱮ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱢᱚᱛ ᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟᱥᱟᱭᱤᱴ ᱥᱟᱶᱮ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱭᱮᱫ ᱵᱚᱱᱟ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱭᱟ... ᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱱᱟᱹᱜ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱠᱚᱜ-ᱟ᱾"<ref name="it_celebs"/>
== ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚ ==
ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ [[ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱠᱟᱱᱛ]] ᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱛᱮᱞᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱦᱟᱨᱟᱜ ᱫᱚ ᱠᱚᱢᱮᱱᱴᱮᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱮᱱᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫᱟ᱾<ref name="newsaz">{{cite web |title='Cockroach Janta Party': Indian judge's remark sparks massive movement |url=https://news.az/news/cockroach-janta-party-indian-judges-remark-sparks-massive-movement |website=News.az |date=19 May 2026 |access-date=20 May 2026}}</ref>
=== ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ===
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱒᱙.᱑ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ ᱠᱟᱱᱟ—ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱥᱲᱟ ᱵᱟᱝ ᱥᱮᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨᱮ ᱜᱩᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱮᱭᱟ᱾ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱤᱪᱷᱤ ᱘ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱠᱚ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤ ᱩᱱᱠᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱷᱟᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="newsaz"/> ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱥᱚᱨᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱫᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱟᱯᱞᱤᱠᱮᱱᱴ ᱠᱚᱫᱚ “ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ—ᱡᱚᱨ ᱛᱮ, ᱠᱩᱥᱤ ᱛᱮ, ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱱᱤᱭᱚᱢ ᱛᱮ” ᱠᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱢᱟ᱾<ref name="dailyjagran">{{cite web |title=Cockroach Janta Party: Millions Of 'Parasites' Unite For Satirical Movement Of The 'Democratic And Lazy' |url=https://www.magzter.com/stories/dhnews/Jagran+English/Cockroach+Janta+Party-Millions-Of-Parasites-Unite-For-Satirical-Movement-Of-The-Democratic-And-Lazy-newsid-n712959262 |website=The Daily Jagran |date=20 May 2026 |access-date=20 May 2026}}</ref>
=== ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱤᱠ ===
ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱵᱮᱨᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ, ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱮᱞᱤᱡᱤᱵᱤᱞᱤᱴᱤ ᱠᱚᱢ ᱮᱱᱴᱨᱟᱱᱥ ᱴᱮᱥᱴ (NEET-UG) [[ᱱᱤᱴ ᱒᱐᱒᱖ ᱯᱮᱯᱟᱨ ᱞᱤᱠ|ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱤᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱚᱯ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱟᱹᱛᱤᱞ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱚᱴᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱫᱚ ᱒᱑ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱫᱚᱦᱚ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="mathrubhumi">{{cite web |title='Haan Main Hoon Cockroach': Viral NEET paper leak protest song sparks buzz as 'CJP' trends |url=https://english.mathrubhumi.com/news/india/cockroach-janta-party-neet-2026-protest-song-wdolda0z |website=Mathrubhumi English |date=19 May 2026 |access-date=20 May 2026}}</ref> ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱥᱮᱨᱮᱧ "ᱦᱟᱸ ᱢᱮᱸ ᱦᱩᱸ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ" ᱮ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱫᱷᱟᱹ ᱱᱤᱴ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱤᱠ, ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱨᱮᱥᱟᱨ, ᱟᱨ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱨᱟᱹᱜᱤᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref name="mathrubhumi"/> ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱤᱯᱷᱮᱥᱴᱳ ᱨᱮ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ "ᱱᱤᱴ ᱟᱨ ᱥᱤᱵᱤᱮᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱯᱷᱨᱚᱰ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱥᱟᱶ ᱠᱚ ᱛᱤᱸᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾"<ref name="nationalherald"/>
=== ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱟᱨ ᱠᱨᱚᱱᱤ ᱠᱮᱯᱤᱴᱟᱞᱤᱡᱚᱢ ===
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱮᱭᱟ, ᱟᱨ ᱠᱨᱤᱴᱤᱠ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢᱮᱱ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[ᱜᱚᱣᱛᱚᱢ ᱟᱫᱟᱱᱤ]] ᱟᱨ [[ᱢᱩᱠᱮᱥ ᱟᱢᱵᱟᱱᱤ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱜᱮᱭ ᱯᱷᱟᱭᱫᱟ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref name="rahul">{{cite web |title=A ferocious economic storm will hit ordinary people, small biz: Rahul Gandhi |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/a-ferocious-economic-storm-will-hit-ordinary-people-small-biz-rahul-gandhi/articleshow/131209132.cms |website=The Economic Times |date=19 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref> ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ-ᱩᱠᱤᱞ [[ᱯᱨᱚᱥᱟᱱᱛ ᱵᱷᱩᱥᱚᱱ]], ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱮ ᱥᱚᱯᱚᱴ ᱞᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ "ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱫᱚ ᱟᱢᱵᱟᱱᱤ ᱟᱨ ᱟᱫᱟᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱨᱚᱱᱤ ᱠᱮᱯᱤᱴᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱟᱭᱫᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱡᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾"<ref name="newsaz"/> ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱟᱜ ᱢᱮᱱᱤᱯᱷᱮᱥᱴᱳ ᱨᱮ ᱟᱫᱟᱱᱤ ᱜᱨᱩᱯ ᱟᱨ ᱨᱤᱞᱟᱭᱟᱱᱥ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱡᱽ ᱟᱜ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ ᱵᱟᱹᱛᱤᱞ ᱟᱨ "ᱜᱳᱫᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱸᱠᱚᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ" ᱵᱮᱸᱠ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱛᱚᱞᱟᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱷᱚᱡᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸᱭ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱫᱟᱱ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱤᱞᱮᱠᱴᱚᱨᱟᱞ ᱵᱚᱸᱰ ᱵᱟᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ᱾<ref name="nationalherald"/>
=== ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ===
ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ, ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱸᱠᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱩᱯᱚ-ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱮᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱪᱟᱨ ᱫᱚ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱟᱨ ᱡᱚᱱ ᱥᱩᱨᱟᱡᱽ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱚ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="aljazeera"/>
== ᱟᱭᱰᱤᱭᱚᱞᱚᱡᱤ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ==
ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱛᱮ "ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ, ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ, ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ—[[ᱥᱮᱠᱭᱩᱞᱟᱨ]], [[ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ]], [[ᱰᱮᱢᱚᱠᱨᱮᱴᱤᱠ]], ᱟᱨ ᱠᱷᱩᱲᱭᱟᱹ" ᱢᱤᱫ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱨᱚᱸᱴ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜ-ᱟ᱾<ref name="boom"/> [[ᱫᱤᱯᱠᱮ]] ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱨᱟᱰᱤᱥᱚᱱᱟᱞ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱛᱟᱭᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱡᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱮᱫ ᱨᱩᱪᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ-ᱟ᱾<ref name="it_celebs"/> ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱨᱩᱯ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱚᱬᱮ-ᱯᱚᱭᱮᱸᱴ ᱢᱮᱱᱤᱯᱷᱮᱥᱴᱳᱭ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱟᱠᱟᱫᱟ:<ref name="telegraph"/><ref name="boom"/><ref name="indiatoday"/>
* ᱚᱠᱚᱭ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱨᱤᱴᱟᱭᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱡᱽᱭᱚᱥᱚᱵᱷᱟ ᱥᱤᱴ ᱵᱟᱠᱚ ᱮᱢᱟᱭᱟ᱾<ref name=":0">{{Cite web |title=CJP |url=https://cockroachjantaparty.org/#manifesto |url-status=live}}</ref>
* ᱡᱩᱫᱤ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱞᱤᱰ ᱵᱷᱳᱴ ᱰᱤᱞᱤᱴᱚᱜ-ᱟ, ᱮᱱᱠᱷᱟᱱ [[ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨ]] [[ᱭᱩᱮᱯᱤᱮ]] ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱠᱚ ᱮᱨᱮᱥᱴ ᱮᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱵᱷᱳᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱡ ᱫᱚ "ᱴᱮᱨᱚᱨᱤᱡᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ"᱾<ref name=":0" />
* ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱕᱐% ᱨᱤᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ (᱓᱓% ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ) ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ ᱯᱟᱨᱞᱤᱭᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱴᱨᱮᱸᱛᱷ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ; ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱮᱵᱤᱱᱮᱴ ᱯᱚᱡᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱕᱐% ᱫᱚ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱤᱡᱟᱨᱵᱷ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾<ref name=":0" />
* [[ᱟᱫᱟᱱᱤ ᱜᱨᱩᱯ]] ᱟᱨ [[ᱨᱤᱞᱟᱭᱟᱱᱥ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱡᱽ]] ("ᱟᱢᱵᱟᱱᱤ") ᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ ᱵᱟᱹᱛᱤᱞᱚᱜ-ᱟ ᱡᱟᱛᱮ ᱤᱱᱰᱤᱯᱮᱱᱰᱮᱱᱴ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜ ᱢᱟ᱾ "[[ᱜᱳᱫᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ]] ᱮᱸᱠᱚᱨ" ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱮᱸᱠ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱛᱚᱞᱟᱥᱚᱜ-ᱟ᱾<ref name=":0" />
* ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱮᱢᱮᱞᱮ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱮᱢᱯᱤ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱛᱮᱭ ᱩᱪᱟᱹᱲᱚᱜ-ᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱟᱨ ᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱵᱟᱨᱚᱱᱚᱜ-ᱟ᱾<ref name=":0" />
== ᱥᱚᱦᱮᱫ ==
ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱛᱚ ᱫᱚ ᱡᱟᱱᱤᱡ ᱵᱩᱡᱷᱤᱡ ᱛᱮ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱨᱩᱯ ᱛᱮᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ:<ref name="boom"/>
* ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨ ('ᱡᱚᱨ ᱛᱮ, ᱠᱩᱥᱤ ᱛᱮ, ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱱᱤᱭᱚᱢ ᱛᱮ')
* ᱠᱷᱩᱲᱭᱟᱹ ('ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ')
* [[ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ]] ('ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱠᱚᱢ ᱥᱮ ᱠᱚᱢ ᱑᱑ ᱴᱟᱲᱟᱝ, ᱵᱟᱛᱷᱨᱩᱢ ᱵᱨᱮᱠ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ')
* ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ('ᱠᱚᱱᱴᱮᱱᱴ ᱫᱚ ᱥᱟᱨᱯ, ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱨᱩᱲᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱮᱫ ᱢᱟ')
ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ, [[ᱡᱟᱹᱛᱤ]], ᱟᱨ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱧᱮᱞᱚᱜ-ᱟ᱾<ref name="boom"/>
== ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱚᱦᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱛᱮᱞᱟ ᱠᱚ ==
ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="bbc_news" />
ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱤᱱ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ, ᱵᱟᱨᱭᱟ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱨᱤᱱᱚᱢᱩᱞ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱮᱢᱯᱤ—[[ᱢᱚᱦᱩᱣᱟ ᱢᱚᱭᱛᱨᱚ]] ᱟᱨ [[ᱠᱤᱨᱛᱤ ᱟᱡᱟᱫᱽ]]—ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱪᱤ ᱠᱤᱱ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ ᱟᱜ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱦᱮᱱᱰᱮᱞ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱤᱱ ᱟᱛᱟᱝ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="indiatoday"/><ref name="outlook">{{cite web |title=Mahua Moitra, Kirti Azad Join Cockroach Janta Party After CJI Remarks Row |url=https://www.outlookindia.com/national/mahua-moitra-kirti-azad-join-cockroach-janta-party-after-cji-remarks-row |website=Outlook India |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}</ref>
ᱥᱚᱢᱟᱡᱽᱣᱟᱫᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱴ [[ᱚᱠᱷᱤᱞᱮᱥ ᱭᱟᱫᱚᱵᱽ]] ᱦᱚᱸ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱠᱟᱛᱷᱟ "ᱵᱤᱡᱮᱯᱤ ᱵᱚᱱᱟᱢ ᱥᱤᱡᱮᱯᱤ" (BJP vs CJP) ᱯᱳᱥᱴ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱨᱮᱱᱰ ᱮ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref name="ht_akhilesh">{{cite web |title=BJP vs CJP: Akhilesh takes jibe as Cockroach Janta Party takes internet by storm |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/bjp-vs-cjp-akhilesh-takes-jibe-as-cockroach-janta-party-takes-internet-by-storm-101779288974991.html |website=Hindustan Times |date=19 May 2026 |access-date=21 May 2026}}</ref>
== ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱟᱴᱠᱟᱣ ==
᱒᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ, ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱮᱠᱥ (ᱢᱟᱬᱟᱝ [[ᱴᱣᱤᱴᱚᱨ]]) ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱤᱜᱟᱞ ᱰᱤᱢᱟᱱᱰ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="bbc_news"/><ref>{{Cite web |last=Srivastava |first=Pratyaksh |date=21 May 2026 |title=Cockroach Janata Party's X account withheld in India; Instagram disruption claims remain unverified |url=https://www.nationalheraldindia.com/national/cockroach-janata-partys-x-account-withheld-in-india-instagram-disruption-claims-remain-unverified |access-date=21 May 2026 |website=National Herald |language=en}}</ref><ref name="sharma">{{Cite web |last=Sharma |first=Nikita |date=21 May 2026 |title=X withholds Cockroach Janata Party account in India, hours after it overtook BJP on Insta |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/cockroach-janta-party-x-twitter-account-withheld-in-india-abhijeet-dipke-shares-photo-101779350031188.html |access-date=21 May 2026 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jeelani |first=Gulam |date=21 May 2026 |title=Cockroach Janta Party’s X account withheld in India, says founder Abhijeet Dipke {{!}} Today News |url=https://www.livemint.com/news/india/cockroach-janta-party-s-x-account-withheld-in-india-says-founder-abhijeet-dipke-11779347781943.html |access-date=21 May 2026 |website=mint |language=en}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱫᱚ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱱᱥᱴᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱟᱜ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱮᱞ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱘.7 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱜᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ) ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱑᱒ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱞᱚᱣᱟᱨ ᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref name="sharma"/>
== ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ ==
[[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ]]
[[ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ]]
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{reflist}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
{{Official website|https://cockroachjantaparty.org}}
[[Category:2026 establishments in India]]
[[Category:May 2026 in India]]
[[Category:Political movements in India]]
[[Category:Joke political parties]]
[[Category:Indian political satire]]
[[Category:Indian youth culture]]
[[Category:Youth organisations based in India]]
[[Category:Internet memes introduced in 2026]]
[[Category:Political parties established in 2026]]
amaj3f79s8uauwjlnu30eqqx9kp3nu6
ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ
0
36050
192188
2026-05-21T15:27:30Z
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗
1744
Redirected page to [[ᱠᱚᱠᱨᱚᱪ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]]
192188
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[ᱠᱚᱠᱨᱚᱪ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]]
493myjiblgdu88y23axihw170oruckm
ᱠᱚᱠᱨᱚᱪ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ
0
36051
192190
2026-05-21T15:28:21Z
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗
1744
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱠᱚᱠᱨᱚᱪ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ
192190
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[ᱠᱚᱠᱨᱳᱪ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]]
g1itwgg2f2yuf5ohod8wicp5u7lm7a5
ᱪᱷᱟᱸᱪ:Lit
10
36052
192192
2026-05-21T15:31:22Z
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗
1744
"{{#if:{{{sortable|}}} |<span style="display:none;">{{{1|}}}</span> }}{{#if:{{{i|}}} |<nowiki/>'' }}{{abbr|style=font-size:85%|{{#switch:{{{lk|}}} |yes|on = [[Literal translation|lit.]] |#default = lit. }}|literal translation}}{{#if:{{{i|}}} |''<nowiki/> }}{{#if:{{{1|}}} | {{thinsp}}{{gloss|{{{1}}}}} }}{{#if:{{{2|}}} | {{sp}} or {{gloss|{{{2}}}}} }}{{#if:{{{3|}}} | {{sp}} or {{gloss|{{{3}}}}} }}{{#if:{{{4|}}} | {{sp}}..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
192192
wikitext
text/x-wiki
{{#if:{{{sortable|}}}
|<span style="display:none;">{{{1|}}}</span>
}}{{#if:{{{i|}}}
|<nowiki/>''
}}{{abbr|style=font-size:85%|{{#switch:{{{lk|}}}
|yes|on = [[Literal translation|lit.]]
|#default = lit.
}}|literal translation}}{{#if:{{{i|}}}
|''<nowiki/>
}}{{#if:{{{1|}}}
| {{thinsp}}{{gloss|{{{1}}}}}
}}{{#if:{{{2|}}}
| {{sp}} or {{gloss|{{{2}}}}}
}}{{#if:{{{3|}}}
| {{sp}} or {{gloss|{{{3}}}}}
}}{{#if:{{{4|}}}
| {{sp}} or {{gloss|{{{4}}}}}
}}<noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
crms03yreju0qz0e2ors94wklcas7qf
ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ
0
36053
192200
2026-05-21T16:50:36Z
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗
1744
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱯᱳᱞᱟᱣ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ
192200
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[ᱯᱳᱞᱟᱣ]]
j768qok0dlmmcfafoxsra1s44stg10u
ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ
1
36054
192202
2026-05-21T16:50:36Z
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗
1744
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱯᱤᱞᱟᱯᱷ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱯᱳᱞᱟᱣ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ
192202
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱯᱳᱞᱟᱣ]]
0dpy37ij0vvbmu92gnqnlzg6mbx2nxz
ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ
0
36055
192207
2026-05-22T00:24:06Z
MT731
2184
"{{Infobox settlement | name = ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India3 | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
192207
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ
| other_name =
| nickname =
| settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| pushpin_map = India West Bengal#India3
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ
| coordinates = {{coord|23.598307|N|87.144583|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}}
| subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]]
| subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name2 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]]
| established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 = 4.2169
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_total = 5,112
| population_as_of = ᱒᱐᱑᱑
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ*
| demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ
| demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐
| postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code = ᱗᱑᱓᱓᱔᱗
| area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ
| area_code = ᱐᱓᱔᱑
| registration_plate = WB
| blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| blank1_info_sec1 = [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]]
| blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| blank2_info_sec1 = [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ]]
| website = {{URL|paschimbardhaman.co.in/}}
| footnotes =
}}
'''ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱚᱛᱱᱚᱜ==
{{OSM Location map
| width=430| height=400| zoom=11
| coord={{coord|23|41|0|N|87|5|20|E}}| float=left|caption='''ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ'''<br/>MC: ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ, N: ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ, R: ᱟᱹᱛᱩ ᱛᱟᱞᱢᱟ<br/>ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ
|mark-coord1={{coord|23|39|27|N|87|7|2|E}} | label-pos1=right|label1= Kunustara | numbered1=CT| mark-title1=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱟᱨᱟ]] (CT)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2
|mark-coord2={{coord|23|40|5|N|87|7|40|E}} | label-pos2=right|label2= Topsi| numbered2=CT| mark-title2=[[ᱴᱚᱯᱥᱤ]] (CT)
|mark-coord3={{coord|23|43|26|N|87|11|57|E}} | label-pos3=right|label3= Nimsa| numbered3=CT| mark-title3=[[ᱱᱤᱢᱥᱟ]] (CT)
|mark-coord4={{coord|23|42|58|N|87|11|21|E}} | label-pos4=right|label4= Chinchuria| numbered4=CT| mark-title4=[[ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord5={{coord|23|40|38|N|87|10|9|E}} | label-pos5=right|label5= Kenda| numbered5=CT| mark-title5=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ]] (CT)
|mark-coord6={{coord|23|39|10|N|87|9|46|E}} | label-pos6=right|label6= Parasia| numbered6=CT| mark-title6=[[ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord7={{coord|23|39|14|N|87|2|9|E}} | label-pos7=left|label7= Ratibati| numbered7=CT| mark-title7=[[ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱛᱤ]] (CT)
|mark-coord8={{coord|23|39|40|N|87|2|30|E}} | label-pos8=left|label8= Chapui| numbered8=CT| mark-title8=[[ᱪᱟᱯᱩᱭ]] (CT)
|mark-coord9={{coord|23|39|5|N|87|4|11|E}} | label-pos9=top|label9= Jemari |labela9=(Jaykaynagar)| numbered9=CT| mark-title9=[[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]] (CT)
|mark-coord10={{coord|23|37|45|N|87|8|22|E}} | label-pos10=right|label10= Banshra| numbered10=CT| mark-title10=[[ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord11={{coord|23|38|5|N|87|3|51|E}} | label-pos11=left|label11= Belebathan| numbered11=CT| mark-title11=[[ᱵᱮᱞᱮᱵᱟᱛᱷᱟᱱ]] (CT)
|mark-coord12={{coord|23|38|28|N|87|2|3|E}} | label-pos12=left|label12= Chelad| numbered12=CT| mark-title12=[[ᱪᱮᱞᱟᱰ]] (CT)
|mark-coord13={{coord|23|37|29|N|87|4|32|E}} | label-pos13=left|label13= Murgathaul| numbered13=CT| mark-title13=[[ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ]] (CT)
|mark-coord14={{coord|23|36|57|N|87|5|4|E}} | label-pos14=left|label14= Amkula| numbered14=CT| mark-title14=[[ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ]] (CT)
|mark-coord15={{coord|23|35|53|N|87|8|30|E}} | label-pos15=right|label15= Baktarnagar| numbered15=CT| mark-title15=ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ (CT)
|mark-coord16={{coord|23|36|33|N|87|6|01|E}} | label-pos16=left|label16= Egara| numbered16=CT| mark-title16=[[ᱮᱜᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱮᱜᱟᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord17={{coord|23|35|21|N|87|6|21|E}} | label-pos17=left|label17= Sahebganj| numbered17=CT| mark-title17= [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] (CT)|shape-color17=black| label-size17=13|label-color17=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors -->
|mark-coord18={{coord|23|35|10|N|87|7|7|E}} | label-pos18=right|label18= Raghunathchak| numbered18=CT| mark-title18=[[ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ]] (CT)
|mark-coord19={{coord|23|34|50|N|87|7|32|E}} | label-pos19=right|label19= Ballavpur| numbered19=CT| mark-title19=[[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]] (CT)
|mark-coord20={{coord|23|46|48|N|87|4|48|E}} | label-pos20=right|label20= Churulia| numbered20=R| mark-title20=[[ᱪᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] (R)|shape-color20=#C42222
|mark-coord21={{coord|23|41|37|N|87|8|39|E}} | label-pos21=right|label21= Bahadurpur| numbered21=R| mark-title21=[[ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨᱯᱩᱨ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color21=#C42222
|mark-coord22={{coord|23|42|7|N|87|2|53|E}} | label-pos22=left|label22=ECL Sripur |labela22= Area Office| numbered22=0 | mark-title22=[[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size22=12| shape-color22=#AA6666
|mark-coord23={{coord|23|40|53|N|87|4|45|E}} | label-pos23=left|label23=ECL Satgram |labela23= Area Office |numbered23=0| mark-title23=[[ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size23=12| shape-color23=#AA6666
|mark-coord24={{coord|23|38|50|N|87|7|18|E}} | label-pos24=right|label24=ECL Kunustoria|labela24= Area Office|numbered24=0 | mark-title24=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size24=12| shape-color24=#AA6666
|mark-coord25={{coord|23|40|0|N|87|13|33|E}} | label-pos25=left|label25=ECL Kenda |labela25= Area Office |numbered25=0| mark-title25=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size25=12| shape-color25=#AA6666
|mark-coord26={{coord|23|40|44|N|86|57|9|E}} | label-pos26=right|label-color26=#800000| label26=Asansol | numbered26=MC| mark-title26=[[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] (MC)|shape-color26=#800000
|mark-coord27={{coord|23|37|12|N|87|7|48|E}} | label-pos27=left|label27=Raniganj | numbered27=N| mark-title27= [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] (N)|shape-color27=#C42222
|mark-coord28={{coord|23|42|50|N|87|4|48|E}} | label-pos28=left|label28=Jamuria | numbered28=N| mark-title28= [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] (N)|shape-color28=#C42222
|mark-coord29={{coord|23.612489|87.032854}}| label29=ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=28| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none
|mark-coord30={{coord|23.749367|87.157333}}| label30=ᱚᱡᱚᱭ ᱜᱟᱰᱟ| label-color30 = #77A1CB| label-angle30=0| label-pos30=right| label-size30=10| mark-size30=0| mark-title30 =none}}
===ᱴᱷᱟᱶ===
ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ ᱫᱚ {{coord|23.598307|N|87.144583|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
[[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]], [[ᱵᱮᱞᱮᱵᱟᱛᱷᱚᱱ]], [[ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ]], [[ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ]], [[ᱮᱜᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱮᱜᱟᱨᱟ]], [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]], [[ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ]] ᱟᱨ [[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]] ᱫᱚ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱚᱥᱴᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ ᱟᱨ ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ ᱫᱚ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf |title= Census of India 2011, West Bengal: District Census Handbook, Barddhaman |work = Map of Raniganj CD Block, page 215| publisher= Directorate of Census Operations, West Bengal |access-date = 31 August 2018}}</ref>
===ᱥᱚᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱹ===
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱘᱓.᱓᱓% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱟᱨ ᱑᱖.᱖᱗% ᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱤᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Burdwan |work = Table 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |accessdate = 4 September 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |archive-date = 21 January 2019 |url-status = dead }}</ref> ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱠᱩᱞᱴᱤ]], [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱟᱨ [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=2015notification>{{cite web | url = https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | title = The Kolkata Gazette | work = Notification No. 335/MA/O/C-4/1M-36/2014 dated 3 June 2015 | publisher = Department of Municipal Affairs, Government of West Bengal | accessdate = 4 September 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170312033552/https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | archive-date = 12 March 2017 | url-status = dead }}</ref> ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱒᱖ (+᱑ ᱟᱫᱷᱟ) ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ (ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱟᱫᱷᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱᱟ; ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ) ᱾
==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ==
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱕,᱑᱑᱒ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱒,᱖᱔᱓ (᱕᱒%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱒,᱔᱖᱙ (᱔᱘%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱖᱑᱐ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ ᱨᱮ ᱓,᱒᱒᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱗᱑.᱕᱐%) ᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | accessdate = 27 August 2018 }}</ref>
<small>*ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ (ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ)#ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱧᱮᱞ ᱢᱮ</small>
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱜᱩᱴ (UA) ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑,᱒᱔᱓,᱔᱑᱔ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱩᱞᱴᱤ, [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱟᱨ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱠᱚ ᱵᱮᱜᱚᱨ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱢᱭᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱩᱴ ᱨᱮ [[ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ]], ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ, [[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]], [[ᱵᱷᱟᱱᱳᱣᱟᱨᱟ]], [[ᱫᱳᱢᱳᱦᱟᱱᱤ]], [[ᱮᱜᱟᱨᱟ]], [[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]], [[ᱢᱟᱡᱤᱭᱟᱲᱟ]], ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ, ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ, [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱟᱨ ᱴᱚᱯᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱱᱥᱮᱥ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ [[ᱪᱚᱨᱚᱱᱯᱩᱨ]] ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web | url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_4_PR_UAs_1Lakh_and_Above_Appendix.pdf | title = Constituents of Urban Agglomerations having population 1 lakh and above| work= Provisional Population Total, Census of India 2011| publisher = Government of India |access-date = 27 August 2018}}</ref><ref name=2015notification/>
==ᱤᱱᱯᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ==
<!--Please do not disturb the referenced text. If you want to add information, add it separately, with reliable reference. -->
''ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱦᱟᱱᱰᱵᱩᱠ ᱒᱐᱑᱑ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ'', ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱥᱟᱨ ᱵᱤᱥᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱔.᱒᱑᱖᱙ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑.᱖᱒᱘᱒ ᱥᱠᱩᱭᱟᱨ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱑᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱱᱟᱞᱤ, ᱚᱵᱷᱟᱨᱦᱮᱰ ᱴᱮᱸᱠ ᱛᱮ ᱫᱟᱜ ᱥᱟᱯᱞᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱥᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱞ ᱫᱟᱜ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱓᱑᱕ ᱚᱲᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱥᱟᱶ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱨᱟᱱ ᱫᱚᱠᱟᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱤᱰᱮᱞ ᱥᱠᱩᱞ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱟᱭᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ, ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱱᱤᱭᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ ᱫᱚ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱨᱮ ᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱮ-ᱯᱚᱨᱢᱟᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (ᱥᱟᱨᱵᱟ ᱥᱤᱠᱥᱟ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ) ᱾ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ, ᱨᱚᱢᱚᱡᱽ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱚᱲᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf| title = District Census Handbook Barddhaman, Census of India 2011, Series 20, Part XII A | work= Section II Town Directory, Pages 1179-1210; Statement I: Status and Growth History, Page 1179; Statement II: Physical Aspects and Location of Towns, Page 1188; Statement III: Civic and other Amenities, Page 1191; Statement IV: Medical Facilities, Page 1196; Statement V: Educational, Recreational and Cultural Facilities, Page 1200; Statement VI: Industry and Banking, Page 1209 | publisher = Directorate of census Operations V, West Bengal |accessdate = 14 May 2020}}</ref>
==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ==
ᱤ ᱥᱤ ᱮᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱪᱟᱯᱩᱭ ᱠᱷᱟᱥ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ, ᱡᱮᱠᱮ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ, ᱡᱮᱢᱮᱦᱟᱨᱤ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ, ᱠᱟᱞᱤᱫᱟᱥᱯᱩᱨ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ, ᱠᱩᱣᱟᱨᱰᱤ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ, ᱱᱤᱢᱪᱟ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ, ᱯᱤᱭᱚᱨ ᱥᱤᱭᱚᱨᱥᱚᱞ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ, ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱛᱤ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ, ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱟᱨ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱤᱱᱠᱞᱟᱭᱤᱱ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.easterncoal.gov.in/contactus/cugtel/sripur.pdf | title = Area wise Closed User Group (CUG) Telephone Numbers | work =Sripur Area | publisher = Eastern Coalfields Limited | accessdate = 31 August 2018}}</ref>
==ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ==
ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ ᱨᱮ [[ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ-ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://indiarailinfo.com/train/timetable/barddhaman-asansol-memu-63509/14847/2/7 |title = 63509 Bardhaman-Asansol MEMU |work = Time Table | publisher= indiarailinfo | accessdate = 31 August 2018}}</ref>
==ᱥᱮᱪᱮᱫ==
ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱕ ᱪᱟᱱᱚᱪ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱒ ᱪᱟᱱᱚᱪ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱢᱯᱭᱩᱴᱚᱨ, ᱕᱐᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱞᱟᱭᱵᱨᱮᱨᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://schools.org.in/barddhaman/19093001002/baktarnagar-high-school.html | title = Baktarnagar High School | publisher = Schools.org.in|accessdate = 6 June 2020}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]]
4md6h15zq3efzlmcr5glozdoumyuqvp
ᱱᱟᱥᱮᱨ ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ
0
36056
192212
2026-05-22T04:07:05Z
AMurmu
8962
ᱱᱟᱣᱟ
192212
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox writer
| name = ᱱᱟᱥᱮᱨ ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ
| image =18th_Birthday_of_Persian_Wikipedia_53.jpg
| imagesize =
| alt =
| caption =
| pseudonym =
| birth_name = ᱑᱙᱔᱖
| birth_date =
| birth_place =
| occupation = ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱤᱭᱟᱹ
| nationality = ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ
| ethnicity =
| citizenship =
| education =
| alma_mater =
| period =
| genre =
| subject =
| movement =
| notableworks =
| spouse =
| partner =
| children =
| relatives =
| influences =
| influenced =
| awards =
| signature =
| website =
| portaldisp =
}}
'''ᱱᱟᱥᱮᱨ ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ''' ({{Langx|fa|ناصر زرافشان}}; ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱔᱖) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱜᱚᱡ ᱚᱪᱚ ᱞᱮᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷᱤ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱩᱠᱤᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚᱭ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ "ᱪᱮᱱ ᱢᱚᱨᱰᱚᱨ" ᱥᱮ "ᱥᱤᱨᱤᱭᱟᱞ ᱢᱚᱨᱰᱚᱨ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱤ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url= https://iranwire.com/en/features/67508 |title= Diplomat Assassins: Who Does Iran Kill Abroad and Why? | publisher = IRANWIRE }}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱠᱚ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="payvand.com">[http://www.payvand.com/news/07/mar/1222.html 3/16/07 Iranian Lawyer Nasser Zarafshan Released After Five Years In Prison]</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱚᱡ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱛᱚᱞᱟᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱷᱟᱢᱛᱤ ᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮᱭ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱒᱐᱐᱒ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱥᱟᱡᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱐᱗ ᱨᱮ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱨᱟᱲᱟ ᱫᱩᱜ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
== ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ==
ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱨᱟᱭᱴᱚᱨᱥ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱩᱱ ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱵᱟᱨ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ ᱟᱜ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url= https://rsf.org/en/news/rsf-asks-un-investigate-iranian-journalist-baktash-abtins-death | title= RSF asks UN to investigate Iranian journalist Baktash Abtin’s death | publisher = Reporters Without Borders (RSF) }}</ref>
ᱜᱚᱡ ᱚᱪᱚ ᱞᱮᱱ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱪᱟᱸᱫᱚᱠᱤᱭᱟᱹ [[ᱤᱨᱟᱱ ᱮ ᱯᱷᱟᱨᱫᱟ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱯᱲᱮᱛ [[ᱢᱟᱡᱤᱫᱽ ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ]], ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ-ᱠᱷᱚᱵᱚᱨᱤᱭᱟᱹ [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱚᱫᱽ ᱢᱚᱠᱷᱛᱟᱨᱤ (ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ)|ᱢᱚᱦᱚᱢᱚᱫᱽ ᱢᱚᱠᱷᱛᱟᱨᱤ]] ᱟᱨ [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱚᱫᱽ ᱡᱟᱯᱷᱚᱨ ᱯᱩᱭᱟᱱᱫᱮᱦ]], ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱡᱩᱨᱤ-ᱯᱟᱹᱨᱤ, [[ᱫᱟᱨᱤᱭᱩᱥ ᱯᱷᱚᱨᱚᱣᱦᱟᱨ|ᱫᱟᱨᱤᱭᱩᱥ]] ᱟᱨ [[ᱯᱟᱨᱵᱷᱟᱱᱮᱦ ᱯᱷᱚᱨᱚᱣᱦᱟᱨ]] ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
== ᱠᱮᱥ ᱱᱟᱜᱟᱢ ==
ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱥᱤᱨᱟᱡᱽ, ᱤᱨᱟᱱ|ᱥᱤᱨᱟᱡᱽ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱮᱢ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱩᱰᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱢᱰ ᱯᱷᱚᱨᱥᱮᱥ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ ᱮ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱡᱮ ᱑᱙᱙᱘ ᱨᱮ [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]] ᱨᱮ ᱤᱱᱴᱮᱞᱤᱡᱮᱱᱥ ᱥᱟᱨᱵᱷᱤᱥ ᱫᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱵᱩᱫᱷᱤᱡᱤᱵᱤ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>{{cite web|url= https://ifex.org/pen-alarmed-by-the-sentencing-of-author-translator-and-barrister-nasser-zarafshan/ |title= PEN alarmed by the sentencing of author, translator, and barrister Nasser Zarafshan | publisher = ifex }}</ref>
ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱜᱚᱡ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱛᱚᱛᱷᱭᱚ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱳᱥ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱐ ᱨᱮ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱮᱱᱟᱭ, ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱴᱨᱟᱭᱮᱞ ᱛᱟᱺᱜᱤ ᱨᱮᱭ ᱨᱟᱲᱟ ᱫᱩᱜ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒0᱐᱒ ᱨᱮ, ᱟᱡᱤᱡ ᱩᱠᱤᱞ ᱟᱜ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱨᱮ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱠᱳᱨᱴ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ; ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ JOAF ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱚᱥᱤᱠᱤᱭᱩᱴᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱦᱟᱹᱲᱤ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ ᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱠᱚ ᱛᱚᱞᱟᱥ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱣᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾
᱑᱙ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱐᱒ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱥᱟᱡᱟᱭ (ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱠᱩ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ, ᱦᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ) ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱣᱨᱟᱹ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱗᱐ ᱫᱷᱟᱣ ᱫᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ ᱫᱚ ᱦᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱣᱨᱟᱹ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱳᱥ ᱮ ᱮᱲᱮ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱮ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱡᱮ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱠᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾
== ᱡᱤᱦᱚᱞ ==
ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱡᱩᱰᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱡᱮ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱦᱚᱲ, ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ ᱫᱚ JOAF ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱢᱰ ᱯᱷᱚᱨᱥᱮᱥ ᱟᱨ ᱨᱤᱵᱷᱳᱞᱩᱥᱚᱱᱟᱨᱤ ᱜᱟᱨᱰᱥ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱨᱞᱤᱭᱟᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱯᱷᱚᱨ ᱦᱤᱭᱩᱢᱮᱱ ᱨᱟᱭᱤᱴᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱱᱚᱶᱟ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱠᱳᱨᱴ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ "ᱥᱚᱢᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ" ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url= https://iranhumanrights.org/2021/06/zilabi-iran-human-rights-lawyers/ |title= More Defense Attorneys Prosecuted in Iran for Defending Human Rights | publisher = Center for HUMAN RIGHTS in Iran }}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.philadelphiabar.org/page/BoardResolution0330300602 |title= RESOLUTION REGARDING IRANIAN LAWYERS ABDOLFATTAH SOLTANI AND NASSER ZARAFSHAN | publisher = PHILADELPHIA BAR ASSOCIATION }}</ref>
ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱒ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱚᱛᱷᱭᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ ᱫᱚ ᱥᱩᱯᱨᱤᱢ ᱠᱳᱨᱴ ᱨᱮ ᱟᱯᱤᱞ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟᱭ ᱟᱨ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱜᱚᱴᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱺᱜᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱠᱤᱰᱱᱤ ᱨᱩᱣᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱨᱟᱱ ᱢᱩᱨᱜᱟᱹᱱ ᱵᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ, ᱵᱚᱨᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱤᱸᱥᱟᱹᱠ ᱚᱯᱨᱟᱫᱷᱤ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱞ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web|url= http://www.payvand.com/news/07/mar/1280.html |title= Nasser Zarafshan, Iranian lawyer and human rights defender, released | publisher = Payvand }}</ref> ᱗ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱐᱕ ᱨᱮ, ᱨᱟᱱ ᱢᱩᱨᱜᱟᱹᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱨᱮ ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ ᱫᱚ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ ᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱦᱚᱝᱜᱚᱨ ᱥᱴᱨᱟᱭᱤᱠ ᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱐᱕ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱤᱰᱱᱤ ᱚᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱷᱩᱨᱛᱤ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾
᱑᱖ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱐᱗ ᱨᱮ, ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱨᱟᱲᱟ ᱫᱩᱜ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱭ ᱢᱮᱛᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ, "ᱤᱧ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱚᱱᱟ ᱜᱤᱧ ᱪᱮᱠᱟᱭᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱤᱧ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱤᱧ ᱪᱮᱠᱟᱭᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾"<ref name="payvand.com"/><ref>{{cite web|url= https://ifex.org/writer-and-translator-nasser-zarafshan-released/ |title= Writer and translator Nasser Zarafshan released |publisher= ifex.org}}</ref>
᱑᱙᱙᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱚᱡ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱒᱐᱐᱖ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾
ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱯᱷᱚᱨ ᱦᱤᱭᱩᱢᱮᱱ ᱨᱟᱭᱤᱴᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, "ᱱᱟᱥᱮᱨ ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱫᱚᱢ ᱜᱚᱡ ᱦᱚᱪᱚ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱨᱤᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱡᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱢᱟᱡᱽᱫᱟᱠ ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ, ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱵᱟᱠᱛᱟᱥ ᱟᱵᱽᱛᱤᱱ, ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱢᱚᱦᱚᱢᱚᱫᱽ ᱢᱮᱦᱫᱤᱯᱳᱣᱨ ᱫᱚ ᱒ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱖ ᱨᱮ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ" ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱤᱱᱟᱹ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱜᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚᱭ ᱨᱟᱲᱟ ᱫᱩᱜ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url= https://www.iranhumanrights.org/2016/12/memorial-for-chain-murders-of-iran/ | title= Iranian Lawyer and Writers Beaten and Arrested at Commeration [sic] of Murders of Political Dissidents in 1990s | publisher = Center for HUMAN RIGHTS in Iran }}</ref>
== ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱ ==
* ᱯᱮᱱ/ᱵᱟᱨᱵᱟᱨᱟ ᱜᱳᱞᱰᱥᱢᱤᱛᱷ ᱯᱷᱨᱤᱰᱚᱢ ᱴᱩ ᱨᱟᱭᱤᱴ ᱟᱣᱟᱨᱰ, ᱒᱐᱐᱔ ᱾<ref>{{cite web|url= https://pen.org/penbarbara-goldsmith-freedom-to-write-award/ | title= PEN/BARBARA GOLDSMITH FREEDOM TO WRITE AWARD | publisher = PEN AMERICA }}</ref>
* ᱒᱐᱐᱖ ᱨᱮ ᱥᱣᱤᱰᱤᱥ [[ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱮᱱ|ᱯᱮᱱ (PEN)]] ᱥᱮᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱩᱨᱴ ᱴᱩᱪᱳᱞᱥᱠᱤ ᱟᱣᱟᱨᱰ (Kurt Tucholsky Award) ᱾
* ᱒᱐᱐᱗ ᱨᱮ [[ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱡᱚᱡᱮᱥ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ (Human Rights Award) ᱾
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{reflist}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ ==
* [http://naser-zarafshan.com ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ]
* [https://web.archive.org/web/20051029191556/http://www.pen.org/page.php/prmID/427 PEN ᱯᱨᱚᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱱᱟᱥᱮᱨ ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ ᱟᱜ]
* ᱱᱟᱥᱮᱨ ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ, [http://mrzine.monthlyreview.org/zarafshan210408.html "The Third Side Also Exists: Regarding the Likely American Attack on Iran"]
* [[ᱮᱢᱱᱮᱥᱴᱤ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ]] ᱟᱜ [https://www.amnesty.org/en/wp-content/uploads/2021/06/mde130322007en.pdf ᱱᱟᱥᱮᱨ ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ ᱟᱜ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱟᱨ ᱨᱟᱲᱟ ᱫᱩᱜ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ]
* [https://www.en-hrana.org/tag/nasser-zarafshan/ ᱱᱤᱣᱡᱽ ᱟᱨᱠᱟᱭᱤᱵᱷᱥ ᱴᱮᱜᱽ: ᱱᱟᱥᱮᱨ ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱔᱖ ᱡᱟᱱᱟᱢ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱦᱟᱹᱲᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱦᱟᱹᱲᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ (ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ)]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ (ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ)]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ-ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱨᱤᱴᱤᱠ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱨᱟᱭᱴᱚᱨᱥ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
fobmf1y85o03zbbtgu6mm3bqnd3ethj
192213
192212
2026-05-22T04:08:56Z
AMurmu
8962
removed [[Category:᱑᱙᱔᱖ ᱡᱟᱱᱟᱢ]]; added [[Category:᱑᱙᱔᱖ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]
192213
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox writer
| name = ᱱᱟᱥᱮᱨ ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ
| image =18th_Birthday_of_Persian_Wikipedia_53.jpg
| imagesize =
| alt =
| caption =
| pseudonym =
| birth_name = ᱑᱙᱔᱖
| birth_date =
| birth_place =
| occupation = ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱤᱭᱟᱹ
| nationality = ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ
| ethnicity =
| citizenship =
| education =
| alma_mater =
| period =
| genre =
| subject =
| movement =
| notableworks =
| spouse =
| partner =
| children =
| relatives =
| influences =
| influenced =
| awards =
| signature =
| website =
| portaldisp =
}}
'''ᱱᱟᱥᱮᱨ ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ''' ({{Langx|fa|ناصر زرافشان}}; ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱔᱖) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱜᱚᱡ ᱚᱪᱚ ᱞᱮᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷᱤ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱩᱠᱤᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚᱭ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ "ᱪᱮᱱ ᱢᱚᱨᱰᱚᱨ" ᱥᱮ "ᱥᱤᱨᱤᱭᱟᱞ ᱢᱚᱨᱰᱚᱨ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱤ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url= https://iranwire.com/en/features/67508 |title= Diplomat Assassins: Who Does Iran Kill Abroad and Why? | publisher = IRANWIRE }}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱠᱚ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="payvand.com">[http://www.payvand.com/news/07/mar/1222.html 3/16/07 Iranian Lawyer Nasser Zarafshan Released After Five Years In Prison]</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱚᱡ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱛᱚᱞᱟᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱷᱟᱢᱛᱤ ᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮᱭ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱒᱐᱐᱒ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱥᱟᱡᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱐᱗ ᱨᱮ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱨᱟᱲᱟ ᱫᱩᱜ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
== ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ==
ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱨᱟᱭᱴᱚᱨᱥ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱩᱱ ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱵᱟᱨ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ ᱟᱜ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url= https://rsf.org/en/news/rsf-asks-un-investigate-iranian-journalist-baktash-abtins-death | title= RSF asks UN to investigate Iranian journalist Baktash Abtin’s death | publisher = Reporters Without Borders (RSF) }}</ref>
ᱜᱚᱡ ᱚᱪᱚ ᱞᱮᱱ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱪᱟᱸᱫᱚᱠᱤᱭᱟᱹ [[ᱤᱨᱟᱱ ᱮ ᱯᱷᱟᱨᱫᱟ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱯᱲᱮᱛ [[ᱢᱟᱡᱤᱫᱽ ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ]], ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ-ᱠᱷᱚᱵᱚᱨᱤᱭᱟᱹ [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱚᱫᱽ ᱢᱚᱠᱷᱛᱟᱨᱤ (ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ)|ᱢᱚᱦᱚᱢᱚᱫᱽ ᱢᱚᱠᱷᱛᱟᱨᱤ]] ᱟᱨ [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱚᱫᱽ ᱡᱟᱯᱷᱚᱨ ᱯᱩᱭᱟᱱᱫᱮᱦ]], ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱡᱩᱨᱤ-ᱯᱟᱹᱨᱤ, [[ᱫᱟᱨᱤᱭᱩᱥ ᱯᱷᱚᱨᱚᱣᱦᱟᱨ|ᱫᱟᱨᱤᱭᱩᱥ]] ᱟᱨ [[ᱯᱟᱨᱵᱷᱟᱱᱮᱦ ᱯᱷᱚᱨᱚᱣᱦᱟᱨ]] ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
== ᱠᱮᱥ ᱱᱟᱜᱟᱢ ==
ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱥᱤᱨᱟᱡᱽ, ᱤᱨᱟᱱ|ᱥᱤᱨᱟᱡᱽ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱮᱢ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱩᱰᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱢᱰ ᱯᱷᱚᱨᱥᱮᱥ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ ᱮ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱡᱮ ᱑᱙᱙᱘ ᱨᱮ [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]] ᱨᱮ ᱤᱱᱴᱮᱞᱤᱡᱮᱱᱥ ᱥᱟᱨᱵᱷᱤᱥ ᱫᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱵᱩᱫᱷᱤᱡᱤᱵᱤ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>{{cite web|url= https://ifex.org/pen-alarmed-by-the-sentencing-of-author-translator-and-barrister-nasser-zarafshan/ |title= PEN alarmed by the sentencing of author, translator, and barrister Nasser Zarafshan | publisher = ifex }}</ref>
ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱜᱚᱡ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱛᱚᱛᱷᱭᱚ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱳᱥ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱐ ᱨᱮ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱮᱱᱟᱭ, ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱴᱨᱟᱭᱮᱞ ᱛᱟᱺᱜᱤ ᱨᱮᱭ ᱨᱟᱲᱟ ᱫᱩᱜ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒0᱐᱒ ᱨᱮ, ᱟᱡᱤᱡ ᱩᱠᱤᱞ ᱟᱜ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱨᱮ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱠᱳᱨᱴ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ; ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ JOAF ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱚᱥᱤᱠᱤᱭᱩᱴᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱦᱟᱹᱲᱤ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ ᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱠᱚ ᱛᱚᱞᱟᱥ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱣᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾
᱑᱙ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱐᱒ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱥᱟᱡᱟᱭ (ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱠᱩ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ, ᱦᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ) ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱣᱨᱟᱹ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱗᱐ ᱫᱷᱟᱣ ᱫᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ ᱫᱚ ᱦᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱣᱨᱟᱹ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱳᱥ ᱮ ᱮᱲᱮ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱮ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱡᱮ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱠᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾
== ᱡᱤᱦᱚᱞ ==
ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱡᱩᱰᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱡᱮ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱦᱚᱲ, ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ ᱫᱚ JOAF ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱢᱰ ᱯᱷᱚᱨᱥᱮᱥ ᱟᱨ ᱨᱤᱵᱷᱳᱞᱩᱥᱚᱱᱟᱨᱤ ᱜᱟᱨᱰᱥ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱨᱞᱤᱭᱟᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱯᱷᱚᱨ ᱦᱤᱭᱩᱢᱮᱱ ᱨᱟᱭᱤᱴᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱱᱚᱶᱟ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱠᱳᱨᱴ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ "ᱥᱚᱢᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ" ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url= https://iranhumanrights.org/2021/06/zilabi-iran-human-rights-lawyers/ |title= More Defense Attorneys Prosecuted in Iran for Defending Human Rights | publisher = Center for HUMAN RIGHTS in Iran }}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.philadelphiabar.org/page/BoardResolution0330300602 |title= RESOLUTION REGARDING IRANIAN LAWYERS ABDOLFATTAH SOLTANI AND NASSER ZARAFSHAN | publisher = PHILADELPHIA BAR ASSOCIATION }}</ref>
ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱒ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱚᱛᱷᱭᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ ᱫᱚ ᱥᱩᱯᱨᱤᱢ ᱠᱳᱨᱴ ᱨᱮ ᱟᱯᱤᱞ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟᱭ ᱟᱨ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱜᱚᱴᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱺᱜᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱠᱤᱰᱱᱤ ᱨᱩᱣᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱨᱟᱱ ᱢᱩᱨᱜᱟᱹᱱ ᱵᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ, ᱵᱚᱨᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱤᱸᱥᱟᱹᱠ ᱚᱯᱨᱟᱫᱷᱤ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱞ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web|url= http://www.payvand.com/news/07/mar/1280.html |title= Nasser Zarafshan, Iranian lawyer and human rights defender, released | publisher = Payvand }}</ref> ᱗ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱐᱕ ᱨᱮ, ᱨᱟᱱ ᱢᱩᱨᱜᱟᱹᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱨᱮ ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ ᱫᱚ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ ᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱦᱚᱝᱜᱚᱨ ᱥᱴᱨᱟᱭᱤᱠ ᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱐᱕ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱤᱰᱱᱤ ᱚᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱷᱩᱨᱛᱤ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾
᱑᱖ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱐᱗ ᱨᱮ, ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱨᱟᱲᱟ ᱫᱩᱜ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱭ ᱢᱮᱛᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ, "ᱤᱧ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱚᱱᱟ ᱜᱤᱧ ᱪᱮᱠᱟᱭᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱤᱧ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱤᱧ ᱪᱮᱠᱟᱭᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾"<ref name="payvand.com"/><ref>{{cite web|url= https://ifex.org/writer-and-translator-nasser-zarafshan-released/ |title= Writer and translator Nasser Zarafshan released |publisher= ifex.org}}</ref>
᱑᱙᱙᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱚᱡ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱒᱐᱐᱖ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾
ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱠᱮᱢᱯᱮᱱ ᱯᱷᱚᱨ ᱦᱤᱭᱩᱢᱮᱱ ᱨᱟᱭᱤᱴᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, "ᱱᱟᱥᱮᱨ ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱫᱚᱢ ᱜᱚᱡ ᱦᱚᱪᱚ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱨᱤᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱡᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱢᱟᱡᱽᱫᱟᱠ ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ, ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱵᱟᱠᱛᱟᱥ ᱟᱵᱽᱛᱤᱱ, ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱢᱚᱦᱚᱢᱚᱫᱽ ᱢᱮᱦᱫᱤᱯᱳᱣᱨ ᱫᱚ ᱒ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱖ ᱨᱮ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ" ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱤᱱᱟᱹ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱜᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚᱭ ᱨᱟᱲᱟ ᱫᱩᱜ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url= https://www.iranhumanrights.org/2016/12/memorial-for-chain-murders-of-iran/ | title= Iranian Lawyer and Writers Beaten and Arrested at Commeration [sic] of Murders of Political Dissidents in 1990s | publisher = Center for HUMAN RIGHTS in Iran }}</ref>
== ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱ ==
* ᱯᱮᱱ/ᱵᱟᱨᱵᱟᱨᱟ ᱜᱳᱞᱰᱥᱢᱤᱛᱷ ᱯᱷᱨᱤᱰᱚᱢ ᱴᱩ ᱨᱟᱭᱤᱴ ᱟᱣᱟᱨᱰ, ᱒᱐᱐᱔ ᱾<ref>{{cite web|url= https://pen.org/penbarbara-goldsmith-freedom-to-write-award/ | title= PEN/BARBARA GOLDSMITH FREEDOM TO WRITE AWARD | publisher = PEN AMERICA }}</ref>
* ᱒᱐᱐᱖ ᱨᱮ ᱥᱣᱤᱰᱤᱥ [[ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱮᱱ|ᱯᱮᱱ (PEN)]] ᱥᱮᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱩᱨᱴ ᱴᱩᱪᱳᱞᱥᱠᱤ ᱟᱣᱟᱨᱰ (Kurt Tucholsky Award) ᱾
* ᱒᱐᱐᱗ ᱨᱮ [[ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱡᱚᱡᱮᱥ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ (Human Rights Award) ᱾
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{reflist}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ ==
* [http://naser-zarafshan.com ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ]
* [https://web.archive.org/web/20051029191556/http://www.pen.org/page.php/prmID/427 PEN ᱯᱨᱚᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱱᱟᱥᱮᱨ ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ ᱟᱜ]
* ᱱᱟᱥᱮᱨ ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ, [http://mrzine.monthlyreview.org/zarafshan210408.html "The Third Side Also Exists: Regarding the Likely American Attack on Iran"]
* [[ᱮᱢᱱᱮᱥᱴᱤ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ]] ᱟᱜ [https://www.amnesty.org/en/wp-content/uploads/2021/06/mde130322007en.pdf ᱱᱟᱥᱮᱨ ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ ᱟᱜ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱟᱨ ᱨᱟᱲᱟ ᱫᱩᱜ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ]
* [https://www.en-hrana.org/tag/nasser-zarafshan/ ᱱᱤᱣᱡᱽ ᱟᱨᱠᱟᱭᱤᱵᱷᱥ ᱴᱮᱜᱽ: ᱱᱟᱥᱮᱨ ᱡᱟᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱ]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱔᱖ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱦᱟᱹᱲᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱦᱟᱹᱲᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ (ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ)]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ (ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ)]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ-ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱨᱤᱴᱤᱠ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱨᱟᱭᱴᱚᱨᱥ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
gylx5cxszcf8o7ouhjbt6tqyivrj8ap
ᱢᱮᱦᱫᱤ ᱭᱟᱦᱭᱟᱱᱮᱡᱟᱫᱽ
0
36057
192214
2026-05-22T04:12:51Z
AMurmu
8962
+
192214
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱗᱕)}}
<!-- The Infobox_Biography entries are examples only-->
{{Infobox person
| name = ᱢᱮᱦᱫᱤ ᱭᱟᱦᱭᱟᱱᱮᱡᱟᱫᱽ
| image = Mehdi Yahyanejad, Tech Entrepreneur.png
| caption =
| birth_date = {{birth year and age|᱑᱙᱗᱕}}
| birth_place = ᱤᱨᱟᱱ
| occupation = ᱮᱱᱴᱨᱮᱯᱨᱮᱱᱤᱭᱚᱨ (Entrepreneur)
}}
'''ᱢᱮᱦᱫᱤ ᱭᱟᱦᱭᱟᱱᱮᱡᱟᱫᱽ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱗᱕) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱠ ᱮᱱᱴᱨᱮᱯᱨᱮᱱᱤᱭᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ Balatarin.com ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://www.balavision.com/en/participants/ic9h92q|title=Balavision: Mehdi Yahyanejad|website=www.balavision.com|language=fa|access-date=2017-04-21}}</ref> ᱵᱟᱞᱟᱛᱟᱨᱤᱱ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱦᱮᱠᱤᱝ ᱟᱨ ᱰᱤᱰᱤᱳᱮᱥ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱤᱥᱟᱱᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite book|title=Social Media in Iran: Politics and Society after 2009|last1=Faris|first1=David M.|last2=Rahimi|first2=Babak|publisher=SUNY Press|year=2015|isbn=978-1438458830|location=|pages=193}}</ref> ᱢᱮᱦᱫᱤ ᱭᱟᱦᱭᱟᱱᱮᱡᱟᱫᱽ ᱫᱚ ᱱᱮᱴᱯᱷᱨᱤᱰᱚᱢ ᱯᱟᱭᱚᱱᱤᱭᱟᱨᱥ ᱨᱮᱱ ᱥᱚᱦᱚ-ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱑᱖ ᱨᱮ [[ᱛᱩᱥᱮᱦ]] ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱮᱴᱮᱞᱟᱭᱤᱴ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱰᱟᱴᱟ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱥᱴᱨᱤᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱨᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite magazine |last=Greenberg |first=Andy |title=The Ingenious Way Iranians Are Using Satellite TV to Beam in Banned Internet |language=en-US |magazine=Wired |url=https://www.wired.com/2016/04/ingenious-way-iranians-using-satellite-tv-beam-banned-data/ |access-date=2023-01-31 |issn=1059-1028}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.iranhumanrights.org/2016/03/toosheh-mehdi-yahyanejad/|title=New App Lets Iranians Download Information Via Satellite and Bypass State's Internet Censorship – Center for Human Rights in Iran|website=www.iranhumanrights.org|date=18 March 2016|access-date=2017-04-21}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-04-04 |title=Toosheh, une nouvelle technologie pour contourner la censure en Iran |language=fr |work=Le Monde.fr |url=https://www.lemonde.fr/pixels/article/2016/04/04/toosheh-une-nouvelle-technologie-pour-contourner-la-censure-en-iran_4894938_4408996.html |access-date=2023-01-31}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱴ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱟᱨ ᱚᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚᱱᱴᱮᱱᱴ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news |last1=Glanz |first1=James |last2=Markoff |first2=John |date=2011-06-12 |title=U.S. Underwrites Internet Detour Around Censors |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2011/06/12/world/12internet.html |access-date=2023-01-31 |issn=0362-4331}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱭᱵᱚᱨ ᱥᱤᱠᱤᱣᱨᱤᱴᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱱᱚᱞ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱦᱚᱸᱭ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://www.roozonline.com/persian/author/name/mehdi_yahyanejad.html|title = Roozonline : Online USA Shopping Promo Code, Coupons, August 2021 100% Cashback Promo Code, Deals, Vouchers}}</ref><ref>{{Cite web |title=Balavision: Mehdi Yahyanejad |url=https://www.balavision.com/en/participants/ic9h92q |access-date=2023-01-31 |website=www.balavision.com}}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.nbcnews.com/news/world/internet-freedom-activists-scramble-help-iranians-evade-tehrans-digita-rcna50232 |title= Internet freedom activists scramble to help Iranians evade Tehran's digital crackdown |publisher= NBC News}}</ref>
== ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ==
<!-- [[Image:Subject's earliest portrait.ext|thumb|right|Photo caption]] -->
ᱢᱮᱦᱫᱤ ᱭᱟᱦᱭᱟᱱᱮᱡᱟᱫᱽ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱟᱞᱵᱚᱨᱡᱽ ᱦᱟᱭ ᱤᱥᱠᱩᱞ]] ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱨᱮ ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱥ ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱔ ᱨᱮ [[ᱮᱢ.ᱟᱭ.ᱴᱤ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱥ ᱨᱮ ᱯᱤ.ᱮᱪ.ᱰᱤ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Mehran Kardar: Personnel |url=https://www.mit.edu/~kardar/research/personnel.html |access-date=2023-01-31 |website=www.mit.edu}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱴᱟᱱᱯᱷᱳᱨᱰ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱳᱥᱴ ᱰᱚᱠᱴᱚᱨᱟᱞ ᱯᱷᱮᱞᱳ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱚᱢᱯᱤᱭᱩᱴᱮᱥᱱᱟᱞ ᱡᱮᱱᱮᱴᱤᱠᱥ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾
== ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚ ==
ᱢᱮᱦᱫᱤ ᱭᱟᱦᱭᱟᱱᱮᱡᱟᱫᱽ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱓ ᱨᱮ [[ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱥ ᱚᱞᱚᱢᱯᱤᱭᱟᱰ]] ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱫᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱵᱨᱚᱸᱡᱽ ᱢᱮᱰᱟᱞ ᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url= http://ipho-unofficial.org/timeline/1993/individual |title= Mehdi Yahya Yahyanejad: Islamic Republic of Iran |publisher= International Physics Olympiad. Retrieved April 27, 2017}}</ref> ᱒᱐᱐᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱟᱡᱟᱜ ᱦᱟᱯᱛᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱰᱠᱟᱥᱴ ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱦᱟᱯᱷᱛᱮᱜᱤ ᱫᱚ [[ᱰᱚᱭᱪᱮ ᱵᱷᱮᱞᱮ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ [[ᱫᱚ ᱵᱚᱵᱽᱥ (ᱣᱮᱵᱽᱞᱚᱜᱽ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ)]] ᱨᱮ ᱭᱩᱡᱚᱨ ᱟᱣᱟᱨᱰ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>[[The BOBs (weblog award)#2006|Mehdi Yahyanejad: The BOBs (weblog award), 2017]]</ref>
== ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ ==
* [https://www.journalofdemocracy.org/books/liberation-technology/ ᱞᱤᱵᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ] (ᱮᱱᱮᱢᱤᱭᱟᱹ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ)
* [https://web.archive.org/web/20120228130456/http://gigaom.com/2012/02/27/iran-elections-censorship-tor-balatarin/ ᱜᱤᱜᱟᱳᱢ ᱚᱱᱚᱞ: ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱴ ᱥᱮᱱᱥᱚᱨᱥᱤᱯ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱤᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ]
* {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20160713100241/http://lenziran.com/2016/07/10/bbc-persian-tv-about-tousheh-and-interview-with-balatarin-founder-dr-mehdi-yahyanejad/ ᱤᱱᱴᱚᱨᱵᱷᱤᱭᱩ: ᱛᱩᱥᱮᱦ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱦᱫᱤ ᱭᱟᱦᱭᱟᱱᱮᱡᱟᱫᱽ ᱥᱟᱶ ᱵᱤᱵᱤᱥᱤ ᱯᱟᱨᱥᱤᱭᱟᱱ ᱠᱞᱤᱠ (᱒᱐᱑᱖)]}}<ref>ᱤᱱᱴᱚᱨᱵᱷᱤᱭᱩ: ᱛᱩᱥᱮᱦ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱦᱫᱤ ᱭᱟᱦᱭᱟᱱᱮᱡᱟᱫᱽ ᱥᱟᱶ ᱵᱤᱵᱤᱥᱤ ᱯᱟᱨᱥᱤᱭᱟᱱ ᱠᱞᱤᱠ (᱒᱐᱑᱖) ᱾ [https://www.youtube.com/watch?v=HgDUrE_J5jc] ᱾</ref>
* {{cite journal |last1= Baldino |first1= Daniel |last2= Goold |first2= Jarrad |date= 2014 |title= Iran and the emergence of information and communications technology: the evolution of revolution? |url= https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/10357718.2013.840263 |journal= Australian Journal of International Affairs |volume= 68 |issue= 1 |pages= 17–35 |doi= 10.1080/10357718.2013.840263 |s2cid= 154941710 |access-date= 2023-01-16|url-access= subscription }}
== ᱱᱳᱴᱥ ᱟᱨ ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{reflist}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ ==
* [https://www.isi.edu/people/mehdi/about ᱤᱱᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱰ, ᱠᱚᱧᱮ ᱠᱮᱞᱤᱯᱷᱳᱨᱱᱤᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱢᱮᱦᱫᱤ ᱭᱟᱦᱭᱟᱱᱮᱡᱟᱫᱽ ᱟᱜ ᱯᱨᱚᱯᱷᱟᱭᱤᱞ]
* [http://netfreedompioneers.org ᱱᱮᱴᱯᱷᱨᱤᱰᱚᱢ ᱯᱟᱭᱚᱱᱤᱭᱟᱨᱥ]
* [https://iranhumanrights.org/tag/mehdi-yahyanejad/ ᱴᱮᱜᱽ : ᱢᱮᱦᱫᱤ ᱭᱟᱦᱭᱟᱱᱮᱡᱟᱫᱽ, ᱤᱨᱟᱱ ᱦᱤᱭᱩᱢᱮᱱ ᱨᱟᱭᱤᱴᱥ]
* [http://balatarin.com ᱵᱟᱞᱟᱛᱟᱨᱤᱱ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ]
* [https://www.journalofdemocracy.org/authors/mehdi-yahyanejad/ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ: ᱢᱮᱦᱫᱤ ᱭᱟᱦᱭᱟᱱᱮᱡᱟᱫᱽ, ᱡᱚᱨᱱᱟᱞ ᱚᱯᱷ ᱰᱮᱢᱚᱠᱨᱮᱥᱤ]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱕ ᱡᱟᱱᱟᱢ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒੧ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
2nfgb6o04afzucp4899cakdzmp9r719
ᱢᱚᱦᱚᱢᱚᱫᱽ ᱟᱵᱽᱫᱤ
0
36058
192215
2026-05-22T04:21:02Z
AMurmu
8962
ᱱᱟᱣᱟᱱᱟᱜ
192215
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱨᱤᱴᱤᱠ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱗᱔)}}
{{Infobox person
| name = ᱢᱚᱦᱚᱢᱚᱫᱽ ᱟᱵᱽᱫᱤ
| image = Mohammad Abdi.JPG
| birth_date = ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱔
| occupation = * ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ,
* ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱨᱤᱴᱤᱠ,
* ᱟᱨᱴ ᱨᱤᱥᱚᱨᱪᱚᱨ
ᱜᱟᱢᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ
| notable_works = ᱩᱱᱤ "ᱯᱷᱟᱭᱤᱵᱽ ᱣᱩᱢᱮᱱ" ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱢᱟᱢ ᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱨᱮ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
}}
'''ᱢᱚᱦᱚᱢᱚᱫᱽ ᱟᱵᱽᱫᱤ''' ([[ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ]]: محمد عبدی, [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]], [[ᱤᱨᱟᱱ]], ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱔) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱨᱤᱴᱤᱠ ᱟᱨ ᱟᱨᱴ ᱨᱤᱥᱚᱨᱪᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾
== ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ==
ᱟᱵᱽᱫᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱐ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ]] ᱟᱨ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱱᱚᱞ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱤᱵᱷᱤᱣ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref name="auto">{{Cite web|url=https://fipresci.org/people/mo-abdi/|title=Mo Abdi}}</ref>
᱒᱐᱐᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱟᱵᱽᱫᱤ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱨᱤᱴᱤᱠ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ, "ᱯᱟᱪᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ" ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱳᱥ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ,<ref>{{Cite web|url=https://rsf.org/en/news/three-more-journalists-arrested|title = Three more journalists arrested | Reporters without borders|date = 3 April 2003}}</ref> ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱵᱽᱫᱤ ᱒᱐᱐᱕ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱮ ᱵᱟᱜᱤᱭᱟᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱩᱱ ᱠᱷᱚᱱ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ, ᱭᱩ.ᱠᱮ. ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
ᱟᱵᱽᱫᱤ ᱫᱚ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[ᱵᱩᱥᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ|ᱵᱩᱥᱟᱱ]], [[ᱢᱚᱥᱠᱚ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ|ᱢᱚᱥᱠᱚ]], [[ᱛᱷᱮᱥᱟᱞᱳᱱᱤᱠᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ|ᱛᱷᱮᱥᱟᱞᱳᱱᱤᱠᱤ]] ᱟᱨ [[ᱢᱳᱞᱳᱰᱤᱥᱴ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ|ᱠᱤᱭᱮᱵᱷ]] ᱠᱚᱨᱮ ᱡᱩᱨᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="auto"/>
== ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ ==
* ᱑᱙᱙᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱟᱵᱽᱫᱤ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱤᱵᱷᱤᱣ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱮᱱᱟᱞᱟᱭᱥᱤᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱚᱛᱚᱵ "ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱨᱤᱴᱤᱥᱤᱡᱚᱢ ᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱ" ᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱐᱒ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱩᱱᱤ "ᱦᱳᱱᱟᱨ ᱦᱟᱯᱷᱛᱳᱢ" (ᱮᱭᱟᱭ ᱟᱱᱟᱜ ᱟᱨᱴ) ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ-ᱥᱟᱯᱲᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="auto"/>
* ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ "ᱢᱟᱨᱜᱽ-ᱮ ᱭᱮᱠ ᱨᱳᱥᱟᱱᱯᱷᱮᱠᱨ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱒᱐᱐᱒ ᱨᱮ [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]], ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ "ᱟᱡᱽ ᱳᱯᱮᱨᱟ ᱞᱮᱡᱟᱴ ᱵᱮᱵᱽᱵᱟᱨ" ᱒᱐۱۳ ᱨᱮ ᱯᱮᱨᱤᱥ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.naakojaaketab.com/product-page/از-اپرا-لذت-ببر|title=از اپرا لذت ببر|website=naakojaa}}</ref>
* ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱜᱟᱢᱟᱢ "ᱯᱷᱟᱭᱤᱵᱽ ᱣᱩᱢᱮᱱ" ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.mehripublication.com/product-page/%D9%BE%D9%86%D8%AC-%D8%B2%D9%86|title = پنج زن}}</ref>
* {{cite book |last= Mohammad |first= Abdi |author-link= Mohammad Abdi |date= 2011 |title= Death of an intellectual: Marg-e Yek Roshanfekr |url= https://www.amazon.com/gp/product/1780830645/ref=dbs_a_def_rwt_hsch_vapi_taft_p1_i0 |location= |publisher= H&S Media |page= |isbn= 978-1-780-83064-3}}
=== ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚ ===
* ᱢᱚᱦᱚᱢᱚᱫᱽ ᱟᱵᱽᱫᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱰᱚᱠᱭᱩᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[ᱤᱵᱽᱨᱟᱦᱤᱢ ᱜᱳᱞᱮᱥᱛᱟᱱ]] (᱒᱐᱑᱘),<ref>{{Cite web|url=https://www.soas.ac.uk/smei-cis/events/20apr2018-ebrahim-golestan-noghteh-sare-khat-a-new-documentary-on-ebrahim-golestan-by-mohammad-abdi.html|title = Film: 'Ebrahim Golestan, Noghteh, Sare Khat' A New Documentary on Ebrahim Golestan by Mohammad Abdi: CIR: SOAS}}</ref> [[ᱥᱩᱥᱟᱱ ᱛᱟᱥᱞᱤᱢᱤ]] (᱒᱐᱑᱙)<ref>{{Cite web|url=https://www.soas.ac.uk/smei-cis/events/09may2019-dar-doordastdistant.html|title = Film: Dar Doordast...(Distant...): CIR: SOAS}}</ref> ᱟᱨ [[ᱨᱮᱡᱟ ᱜᱷᱟᱥᱮᱢᱤ]] (᱒᱐᱑᱓),<ref>{{Cite web|url=https://www.soas.ac.uk/smei-cis/events/20jun2013-reza-ghassemi---a-documentary-by-mohammad-abdi.html|title = Film: The Political Agency of the Oil Labor in the Post-revolutionary Iran: CIR: SOAS}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱟᱢ [[SOAS, University of London|SOAS, ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱨᱮ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{Reflist}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑۹᱗᱔ ᱡᱟᱱᱟᱢ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
5jc21xl76x2pm4h9ldse03n17zwzwhm
ᱟᱞᱤᱱᱟᱜᱷᱤ ᱟᱞᱤᱠᱷᱟᱱᱤ
0
36059
192216
2026-05-22T04:28:09Z
AMurmu
8962
ᱱᱟᱣᱟ
192216
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ (᱑᱙᱒᱙–᱒᱐᱑᱙)}}
{{Infobox officeholder
| image = Alinaghi Alikhani on BBC Persian (cropped).png
| image_size =
| caption =
| office2 = ᱤᱱᱰᱚᱥᱴᱨᱤ ᱟᱨ ᱠᱚᱢᱚᱨᱥ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ
| prime_minister2 = [[ᱟᱥᱟᱫᱚᱞᱞᱟᱦ ᱟᱞᱟᱢ]]
| predecessor2 =
| successor2 =
| term_start2 = ᱑᱙᱖᱓
| term_end2 = ᱑᱙᱖᱓
| office1 = ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ
| prime_minister1 = {{ubl|[[ᱟᱥᱟᱫᱚᱞᱞᱟᱦ ᱟᱞᱟᱢ]] | [[ᱦᱟᱥᱟᱱ ᱟᱞᱤ ᱢᱟᱱᱥᱩᱨ]] |[[ᱟᱢᱤᱨ ᱟᱵᱽᱵᱟᱥ ᱦᱳᱵᱷᱮᱭᱫᱟ]]}}
| predecessor1 = ''ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ''
| successor1 = [[ᱦᱩᱥᱟᱝ ᱟᱱᱥᱟᱨᱤ]]
| term_start1 = ᱑᱙ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱖᱓
| term_end1 = ᱑᱙ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱖᱙
| office = ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱟᱱᱥᱮᱞᱚᱨ
| prime_minister =
| predecessor = [[ᱯᱷᱟᱡᱽᱞᱳᱞᱞᱟᱦ ᱨᱮᱡᱟ]]
| successor = [[ᱦᱳᱣᱪᱟᱝ ᱱᱟᱦᱟᱵᱷᱟᱱᱫᱤ]]
| term_start = ᱑᱙᱖᱙
| term_end = ᱑᱙᱗᱑
| birth_date = ᱒᱑ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱒᱙
| birth_place = ᱠᱷᱟᱢᱥᱮᱦ, [[ᱡᱟᱱᱡᱟᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱯᱟᱦᱞᱟᱵᱷᱤ ᱤᱨᱟᱱ|ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱢᱯᱮᱨᱤᱭᱟᱞ ᱥᱴᱮᱴ]]
| death_date = {{death date and age|2019|6|25|1929|1|29|df=y}}
| death_place =
| resting_place =
| alma_mater = {{ubl|[[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] | ᱯᱮᱨᱤᱥ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ}}
| spouse =
| parents = ᱟᱵᱮᱫᱤᱱ ᱠᱷᱟᱱ (ᱵᱟᱵᱟ)
| children = ᱔
}}
'''ᱟᱞᱤᱱᱟᱜᱷᱤ ᱟᱞᱤᱠᱷᱟᱱᱤ''' ({{langx|fa|علینقی عالیخانی}}‎; ᱒᱑ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱒᱙ – ᱒᱕ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱑᱙) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱚᱫᱽ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱟᱱᱥᱮᱞᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾
== ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ==
ᱟᱞᱤᱠᱷᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱑ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱒᱙ ᱥᱟᱞᱮᱨᱮ ᱠᱷᱟᱢᱥᱮᱦ, ᱡᱟᱱᱡᱟᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱵᱷᱟᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name=M08>{{cite book|author=Abbas Milani|year=2008
|title=Eminent Persians: The Men and Women who Made Modern Iran, 1941-1979|page=57|url=https://books.google.com/books?id=ixU33FaG_dgC&pg=PA56
|volume=1-2|publisher=[[Syracuse University Press]]|isbn=978-0-8156-0907-0|location=Syracuse, NY|author-link=Abbas Milani}}</ref> ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ, ᱟᱵᱮᱫᱤᱱ ᱠᱷᱟᱱ, ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱡᱟᱠᱷ ᱯᱮᱴᱤ ᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name=opars>{{cite web|title=Iran Oral and Visual History Project Vol 4; Economic and Security: The Memoirs of Ali Naghi Alikhani|url=https://www.oparsbooks.com/product/iran-oral-and-visual-history-project-vol-4-economic-and-security-the-memoirs-of-ali-naghi-alikhani/|publisher=Opars Books|access-date=3 August 2021|url-status=dead|archive-date=16 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616161230/https://www.oparsbooks.com/product/iran-oral-and-visual-history-project-vol-4-economic-and-security-the-memoirs-of-ali-naghi-alikhani/}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱨᱮᱡᱟ ᱥᱟᱦ ᱟᱜ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠᱟᱱᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱷᱟᱢᱥᱮᱦ ᱟᱨ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱮᱰᱢᱤᱱᱤᱥᱴᱨᱮᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟᱭ ᱾<ref name=M08/> ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ, ᱵᱷᱟᱨᱟᱢᱤᱱ ᱛᱮᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱞᱤᱠᱷᱟᱱᱤ ᱫᱚᱭ ᱦᱟᱨᱟᱵᱩᱨᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=M08/>
᱑᱙᱔᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱟᱞᱤᱠᱷᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ (ᱞᱚ) ᱨᱮ ᱵᱮᱪᱮᱞᱚᱨ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱜᱨᱮᱡᱩᱭᱮᱴ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name=M08/> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱢᱭᱩᱱᱤᱡᱚᱢ-ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ᱜᱩᱴ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=M08/> ᱩᱱᱤ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱰᱚᱠᱴᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱵᱤᱡᱱᱮᱥ ᱮᱰᱢᱤᱱᱤᱥᱴᱨᱮᱥᱚᱱ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=opars/> ᱩᱱᱤ ᱯᱮᱨᱤᱥ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱯᱤᱮᱪᱰᱤ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱦᱚᱸᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=M08/><ref name=ehsanee>{{cite thesis|author=Ehsanee Ian Sadr|title=To whisper in the king's ear: Economists in Pahlavi and Islamic Iran|id={{ProQuest|1432765052}}|location=[[University of Maryland, College Park]]|page=75
|degree=PhD|year=2013|url=https://www.proquest.com/docview/1432765052}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱛᱷᱮᱥᱤᱥ ᱫᱚ ᱥᱤᱞᱯᱚ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱮᱱᱮᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱮᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=ra18/> ᱯᱮᱨᱤᱥ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱥᱟᱵᱷᱟ ᱨᱤᱱ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱠᱚ ᱩᱱᱤ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱯᱨᱚᱯᱚᱡᱽ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱞᱤᱠᱷᱟᱱᱤ ᱮ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=M08/>
== ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ==
[[File:Ghassem Rezai Mansoor.jpg|thumb|right|ᱟᱞᱤᱱᱟᱜᱷᱤ ᱟᱞᱤᱠᱷᱟᱱᱤ (ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱹᱲ, ᱮᱠᱟᱞ ᱞᱮᱸᱜᱟ ᱥᱮᱫ) ᱗ ᱢᱟᱨᱪ ᱑᱙᱖᱔ ᱨᱮ [[ᱦᱟᱥᱟᱱ ᱟᱞᱤ ᱢᱟᱱᱥᱩᱨ ᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ|ᱢᱟᱱᱥᱩᱨ ᱟᱜ ᱠᱮᱵᱤᱱᱮᱴ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱨᱮ]]
ᱟᱞᱤᱠᱷᱟᱱᱤ ᱑᱙᱕᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ<ref name=grezaa/> ᱟᱨ ᱥᱟᱵᱷᱟᱠ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱮᱱᱟᱞᱟᱭᱥᱤᱥ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=M08/><ref name=ehsanee/> ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ ᱟᱨ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱴᱨᱮᱰ ᱪᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱱᱥᱟᱞᱴᱮᱱᱴ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=opars/> ᱟᱞᱤᱠᱷᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱤᱱᱰᱚᱥᱴᱨᱤ ᱟᱨ ᱠᱚᱢᱚᱨᱥ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name=haru>{{cite web|title=Interview with Alikhani, Ali Naghi: Tape 07
|url=https://curiosity.lib.harvard.edu/iranian-oral-history-project/catalog/32-alikhani__ali-naghi07|publisher=[[Harvard University]]|access-date=3 August 2021|format=Project material}}</ref> ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱙ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱖᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=ra18>{{cite book|author=Ramin Nassehi|editor=Roham Alvandi|title=The Age of Aryamer: Late Pahlavi Iran and Its Global Entanglements|publisher=Gingko|location=London|isbn=9781909942196|doi=10.2307/j.ctv7tq4nd.5|chapter-url=https://doi.org/10.2307/j.ctv7tq4nd.5
|chapter=Domesticating Cold War Economic Ideas: The Rise of Iranian Developmentalism in the 1950s and 1960s|year=2018}}</ref> ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱛᱮᱫᱚ, ᱟᱞᱤᱠᱷᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱚᱥᱴᱨᱤ ᱟᱨ ᱠᱚᱢᱚᱨᱥ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=ehsanee/> ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱮᱵᱤᱱᱮᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱟᱥᱟᱫᱚᱞᱞᱟᱦ ᱟᱞᱟᱢ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ,<ref>{{cite journal|title=Chronology September 16, 1962-March 15, 1963|journal=[[The Middle East Journal]]|date=Winter–Spring 1963|volume=17|issue=1–2
|page=113|jstor=4323557}}</ref> ᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱝᱜᱤᱨ ᱛᱟᱯᱷᱟᱡᱳᱞᱤ ᱩᱱᱤ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱚᱫᱽ ᱨᱮ ᱟᱞᱤᱠᱷᱟᱱᱤ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱥᱩᱯᱟᱨᱤᱥ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=grezaa>{{cite book
|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|publisher=[[University of California Press]]|year=2009|isbn=978-0-520-94216-5|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PA317|author-link=Gholam Reza Afkhami|page=317|location=Berkeley, CA}}</ref>
ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱤᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱠᱚ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱮ ᱟᱞᱤᱠᱷᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱨᱚᱴᱮᱠᱥᱚᱱᱤᱡᱚᱢ ᱟᱨ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱥᱮᱠᱴᱚᱨ ᱯᱨᱚᱢᱳᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱢᱚᱨᱛᱷᱚᱠ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=ra18/> ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱫᱚ ᱑᱔ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱑᱙᱖᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱨᱟᱥᱮᱞᱥ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱟᱨ ᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱮᱠᱚᱱᱚᱢᱤᱠ ᱠᱚᱢᱭᱩᱱᱤᱴᱤ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱢᱚᱨᱥᱤᱭᱟᱞ ᱮᱜᱽᱨᱤᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite journal|title=Commercial Agreement between European Economic Community and the Imperial Government of Iran|journal=International Legal Materials|volume=3|issue=1|year=1964|doi=10.1017/s0020782900055911| pages=63–64}}</ref> ᱟᱞᱤᱠᱷᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ, ᱦᱟᱥᱟᱱ ᱟᱞᱤ ᱢᱟᱱᱥᱩᱨ ᱟᱨ ᱟᱢᱤᱨ ᱟᱵᱽᱵᱟᱥ ᱦᱳᱵᱷᱮᱭᱫᱟ ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢᱟᱜ ᱠᱮᱵᱤᱱᱮᱴ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱚᱱᱟ ᱯᱚᱫᱽ ᱨᱮ ᱜᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=bbc/><ref>{{cite journal|title=Chronology December 16, 1963 - March 15, 1964|journal=The Middle East Journal
|year=1964|volume=18|issue=2|page=218|jstor=4323704}}</ref> ᱛᱤᱱ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱩᱱᱤ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱟᱞᱤᱠᱷᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱦ, ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱨᱮᱡᱟ ᱯᱟᱦᱞᱟᱵᱷᱤ, ᱟᱡᱤᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱟᱭᱳ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱜᱷᱳᱞᱟᱢ ᱨᱮᱡᱟ ᱯᱟᱦᱞᱟᱵᱷᱤ ᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱵᱮ-ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮᱭ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱚᱪᱚ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=nasr>{{cite journal|author=Vali Nasr|title=Politics within the Late-Pahlavi State: The Ministry of Economy and Industrial Policy, 1963-69
|volume=32|journal=[[International Journal of Middle East Studies]]|date=February 2000|issue=1|jstor=259537|doi=10.1017/S0020743800021061
|s2cid=154803890|pages=105, 108}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱑᱙ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱖᱙ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱛᱤᱱ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱩᱱᱤ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱚᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱤᱥᱛᱤᱯᱷᱟ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=nasr/><ref name=chro69>{{cite journal|title=Chronology May 16, 1969-August 15, 1969|journal=The Middle East Journal|year=1969|volume=23|issue=4|page=512|jstor=4324514
}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱩᱥᱟᱝ ᱟᱱᱥᱟᱨᱤ ᱮ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=nasr/><ref name=chro69/> ᱟᱡᱟᱜ ᱤᱥᱛᱤᱯᱷᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱫᱚ ᱥᱟᱦ ᱟᱨ ᱟᱞᱤᱠᱷᱟᱱᱤ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱚᱠᱠᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱥᱟᱦ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱮᱜᱩᱞᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱢ ᱮᱢᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱢᱚᱱᱮ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite book
|page=193|year=2008|author=Fakhreddin Azimi|title=The Quest for Democracy in Iran: A Century of Struggle against Authoritarian Rule|publisher=[[Harvard University Press]]|location=Cambridge, MA; London|isbn=978-0-674-02778-7|author-link=Fakhreddin Azimi}}</ref>
ᱟᱞᱤᱠᱷᱟᱱᱤ ᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱯᱚᱫᱽ ᱫᱚ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱟᱱᱥᱮᱞᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱑᱙᱖᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name=haru/><ref name=mehr>{{cite book
|author=Mehrzad Boroujerdi|editor=Ramin Jahanbegloo|title=Mapping the Role of Intellectuals in Iranian Modern and Contemporary History
|year=2020|publisher=Lexington Books|location=London|isbn=978-1-7936-0007-3|editor-link=Ramin Jahanbegloo|page=120|chapter-url=https://books.google.com/books?id=8KgJEAAAQBAJ|chapter=Rethinking the Legacy of Intellectual-Statesmen in Iran}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱑᱙᱗᱑ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱚᱫᱽ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=haru/><ref name=mehr/> ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱤᱴᱟᱭᱟᱨ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱞᱤᱠᱷᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=opars/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱨᱤᱱᱥᱮᱥ ᱟᱥᱨᱟᱯᱷ ᱯᱟᱦᱞᱟᱵᱷᱤ ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱥᱚᱥᱤᱭᱟᱞ ᱣᱮᱞᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱚᱭᱟᱞ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱳᱨᱰ ᱢᱮᱢᱵᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Ashraf Pahlavi|url=http://www.iichs.org/index_en.asp?id=1419&img_cat=90&img_type=0|publisher=IICHS|access-date=4 March 2023}}</ref>
=== ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ ===
ᱟᱞᱤᱠᱷᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ''ᱫᱚ ᱥᱟᱦ ᱮᱱᱰ ᱟᱭᱤ: ᱫᱚ ᱠᱚᱱᱯᱷᱤᱰᱮᱱᱥᱤᱭᱟᱞ ᱰᱟᱭᱨᱤ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱᱥ ᱨᱚᱭᱟᱞ ᱠᱳᱨᱴ, ᱑᱙᱖᱘-᱗᱗'' ᱟᱨ ''ᱟᱞᱟᱢ ᱰᱟᱭᱨᱤᱡᱽ'' ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite journal|author=Bahman Amini|title=Book review|journal=[[Middle Eastern Studies (journal)|Middle Eastern Studies]]|issue=1
|date=January 1993|volume=29|jstor=4283547}}</ref><ref>{{cite journal|author=Ali Gheissari|title=Authorial Voices and the Sense of an Ending in Persian Diaries: Notes on Eʿtemād al-Saltaneh and ʿAlam|journal=Iranian Studies|year=2016|volume=49|issue=4|page=696|s2cid=163444354
|doi=10.1080/00210862.2016.1142285|author-link=Ali Gheissari}}</ref>
== ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱜᱩᱨ ==
ᱟᱞᱤᱠᱷᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱨᱮᱡᱩᱭᱮᱴ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮ ᱟᱡᱤᱡ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱟᱹᱦᱩ, ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱠᱩᱲᱤ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=M08/> ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱨᱤᱱ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱯᱮᱭᱟ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱠᱩᱲᱤ ᱾<ref name=M08/>
᱑᱙᱗᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱨᱤᱵᱷᱳᱞᱩᱥᱚᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱠᱩ ᱤᱨᱟᱱ ᱵᱟᱜᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱵᱚᱲᱦᱮ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=M08/> ᱟᱞᱤᱠᱷᱟᱱᱤ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱵᱟᱹᱦᱩ ᱫᱚ ᱣᱟᱥᱤᱝᱴᱚᱱ ᱰᱤ.ᱥᱤ. ᱨᱮᱠᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=M08/> ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚᱭ ᱜᱩᱨ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=bbc>{{cite news|author=Hamid Kayhan|work=[[BBC]]
|title=علینقی عالیخانی، وزیر اقتصاد هویدا، علم و منصور درگذشت رادیو|url=https://www.bbc.com/persian/business-48763000|access-date=3 August 2021
|language=fa|date=25 June 2019}}</ref>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{Reflist}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ ==
*{{Commons-inline}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱚᱲᱟ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱒᱙ ᱡᱟᱱᱟᱢ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱑᱙ ᱜᱩᱨ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱨᱤᱵᱷᱳᱞᱩᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱚᱰᱚᱠ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱪᱟᱱᱥᱮᱞᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱚᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱴ-ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱵᱷᱟᱠ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱮᱨᱤᱥ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]]
k26gr8v950evnqfq7sk68f4uuyw639e
ᱟᱵᱽᱫᱳᱞᱨᱮᱡᱟ ᱟᱱᱥᱟᱨᱤ
0
36060
192217
2026-05-22T04:33:25Z
AMurmu
8962
ᱱᱟᱣᱟ
192217
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ (᱑᱙᱒᱕–᱒᱐᱒᱐)}}
{{Infobox officeholder
| image = عبدالرضا انصاری.jpg
| image_size =
| caption =
| office = [[ᱤᱱᱴᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ (ᱤᱨᱟᱱ)|ᱤᱱᱴᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ]]
| monarch = [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱨᱮᱡᱟ ᱯᱟᱦᱞᱟᱵᱷᱤ]]
| predecessor = [[ᱡᱟᱵᱷᱟᱫᱽ ᱥᱚᱫᱽᱨ]]
| successor = [[ᱟᱛᱟᱳᱞᱞᱟᱦ ᱠᱷᱳᱥᱨᱟᱵᱷᱟᱱᱤ]]
| term_start = ᱑᱙᱖᱖
| term_end = ᱑᱙᱖᱙
| prime_minister = [[ᱟᱢᱤᱨ-ᱟᱵᱽᱵᱟᱥ ᱦᱳᱵᱷᱮᱭᱫᱟ]]
| office1 = ᱞᱮᱵᱚᱨ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ
| monarch1 = [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱨᱮᱡᱟ ᱯᱟᱦᱞᱟᱵᱷᱤ]]
| predecessor1 = ᱟᱜᱷᱟ ᱠᱷᱟᱱ ᱵᱟᱠᱷᱛᱤᱭᱟᱨ
| successor1 =
| term_start1 = ᱑᱙᱕᱙
| term_end1 = ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱖᱐
| prime_minister1 = [[ᱢᱟᱱᱳᱣᱪᱮᱦᱨ ᱮᱜᱷᱵᱟᱞ]]
| birth_date = ᱑᱙᱒᱕
| birth_place =
| death_date = ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ {{death year and age|2020|1925}}
| death_place = ᱯᱮᱨᱤᱥ
| resting_place =
| alma_mater = {{ubl|[[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]]|[[ᱩᱛᱟᱦ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]]|[[ᱠᱮᱞᱤᱯᱷᱳᱨᱱᱤᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱞᱚᱥ ᱮᱸᱡᱮᱞᱥ]]}}
| children =
}}
'''ᱟᱵᱽᱫᱳᱞᱨᱮᱡᱟ ᱟᱱᱥᱟᱨᱤ''' (᱑᱙᱒᱕–᱒᱐᱒᱐) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱚᱨ, ᱵᱤᱭᱩᱨᱳᱠᱨᱟᱴ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱚᱫᱽ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱮᱵᱚᱨ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ (᱑᱙᱕᱙-᱑᱙᱖᱐) ᱟᱨ ᱤᱱᱴᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ (᱑᱙᱖᱖-᱑᱙᱖᱙) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾
== ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ==
ᱟᱱᱥᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱒᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=bokus/> ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱠᱚᱨᱱᱮᱞ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱦᱚᱥᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱒᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱭ ᱜᱚᱡ ᱚᱪᱚ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=bbcfa/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱟᱨ ᱩᱛᱟᱦ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱜᱨᱮᱡᱩᱭᱮᱴ ᱞᱮᱱᱟ,<ref name=bokus/> ᱟᱨ ᱟᱜᱽᱨᱤᱠᱟᱞᱪᱟᱨᱟᱞ ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱚᱨᱤᱝ ᱨᱮ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=bbcfa/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱮᱞᱤᱯᱷᱳᱨᱱᱤᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱞᱚᱥ ᱮᱸᱡᱮᱞᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱯᱤ.ᱮᱪ.ᱰᱤ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=bbcfa>{{cite news|title=درگذشت عبدالرضا انصاری؛ آنکه نخست وزیر نشد|url=https://www.bbc.com/persian/iran-55327680|access-date=19 February 2023|work=[[BBC Persian]]|date=December 2020|language=fa}}</ref>
== ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ==
᱑᱙᱕᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱱᱥᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱞᱮᱵᱚᱨ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=bokus/> ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱱ-ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱡᱚᱭᱮᱱᱴ ᱯᱷᱚᱱᱰ ᱯᱷᱚᱨ ᱮᱠᱚᱱᱚᱢᱤᱠ ᱰᱮᱵᱷᱮᱞᱚᱯᱢᱮᱱᱴ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱰᱮᱯᱩᱴᱤ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱵᱤᱫᱮᱥ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱰᱮᱯᱩᱴᱤ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=bokus/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱴᱨᱮᱡᱟᱨᱟᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=bokus/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱳᱣᱪᱮᱦᱨ ᱮᱜᱷᱵᱟᱞ ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞᱤᱥᱴᱥ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=bloomc/> ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱢᱟᱱᱳᱣᱪᱮᱦᱨ ᱮᱜᱷᱵᱟᱞ ᱟᱜ ᱠᱮᱵᱤᱱᱮᱴ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱮᱵᱚᱨ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱟᱜᱷᱟ ᱠᱷᱟᱱ ᱵᱟᱠᱷᱛᱤᱭᱟᱨ ᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱾<ref name=ansari/> ᱟᱱᱥᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱖᱐ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱚᱫᱽ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=ansari>{{cite book|author=Abdolreza Ansari|title=The Shah's Iran - Rise and Fall: Conversations with an Insider
|publisher=[[Bloomsbury Publishing]]|year=2016|isbn=978-1-78673-164-7|location=London; New York|url=https://books.google.com/books?id=0emKDwAAQBAJ&pg=PP97|page=97}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱑᱙᱖᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱟᱢᱤᱨ-ᱟᱵᱽᱵᱟᱥ ᱦᱳᱵᱷᱮᱭᱫᱟ ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱠᱮᱵᱤᱱᱮᱴ ᱨᱮ ᱤᱱᱴᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=bloomc/> ᱟᱱᱥᱟᱨᱤ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱙ ᱨᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱮᱱᱟ,<ref name=bloomc/> ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱛᱟᱳᱞᱞᱟᱦ ᱠᱷᱳᱥᱨᱟᱵᱷᱟᱱᱤ ᱮ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Interview with Khosrovani, Ataollah: Tape 01|url=https://curiosity.lib.harvard.edu/iranian-oral-history-project/catalog/32-khosrovani__ataollah01 |publisher=Harvard University|access-date=25 April 2022|format=Project material}}</ref> ᱟᱱᱥᱟᱨᱤ ᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱚᱫᱽ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱷᱩᱡᱮᱥᱛᱟᱱ ᱣᱟᱴᱚᱨ ᱮᱱᱰ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱚᱛᱷᱚᱨᱤᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱠᱷᱩᱡᱮᱥᱛᱟᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱱᱚᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱟᱨ ᱤᱢᱯᱮᱨᱤᱭᱟᱞ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱚᱨ ᱥᱚᱥᱤᱭᱟᱞ ᱥᱟᱨᱵᱷᱤᱥᱮᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=bokus>{{cite web|title=The Shah's Iran - Rise and Fall|publisher=bokus|access-date=24 April 2022|url=https://www.bokus.com/bok/9781784536329/the-shahs-iran-rise-and-fall/}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢᱟᱜ ᱯᱚᱫᱽ ᱨᱮ ᱟᱱᱥᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱯᱨᱤᱱᱥᱮᱥ ᱟᱥᱨᱟᱯᱷ ᱯᱟᱦᱞᱟᱵᱷᱤ ᱤᱡ ᱰᱮᱯᱩᱴᱤ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=bloomc/>
== ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱚ, ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱜᱩᱨ ==
ᱟᱱᱥᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱙ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱵᱚᱫᱚᱞᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱤᱨᱟᱱ ᱮ ᱵᱟᱜᱤ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ [[ᱯᱮᱨᱤᱥ]], ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮᱭ ᱵᱟᱥᱟ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=kaylife/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱮᱨᱤᱥ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱨᱥᱤᱭᱟ ᱮᱰᱩᱠᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱤᱭᱟᱹ ᱴᱨᱚᱥᱴᱤ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Abdolreza Ansari|publisher=Persia Education Foundation|url=https://www.persia.education/staff/abdolreza-ansari/|access-date=24 April 2022}}</ref> ᱒᱐᱑᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ''ᱫᱚ ᱥᱟᱦᱥ ᱤᱨᱟᱱ - ᱨᱟᱭᱤᱡᱽ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱚᱞ ᱠᱚᱱᱵᱷᱟᱨᱥᱮᱥᱚᱱᱥ ᱣᱤᱛᱷ ᱮᱱ ᱤᱱᱥᱟᱭᱰᱟᱨ'' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱮᱰᱤᱥᱚᱱ ᱫᱚ I.B. Tauris ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=bloomc>{{cite web
|title=The Shah's Iran - Rise and Fall Conversations with an Insider|publisher=Bloomsbury Collections|author=Gholam Reza Afkhami|author-link=Gholam Reza Afkhami|url=https://www.bloomsburycollections.com/book/the-shahs-iran-rise-and-fall-conversations-with-an-insider/foreword
|access-date=24 April 2022}}</ref>
ᱟᱱᱥᱟᱨᱤ ᱫᱚᱭ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱯᱮᱭᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ: ᱱᱟᱡᱟᱱᱤᱱ, ᱠᱮᱛᱟᱭᱳᱣᱱ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱨᱮᱡᱟ ᱾<ref name=bbcfa/> ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ ᱯᱮᱨᱤᱥ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚᱭ ᱜᱩᱨ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=kaylife>{{cite news|author=Amir Taheri|title=An Outstanding Iranian Statesman: Remembering Mr. Abdolreza Ansari|author-link=Amir Taheri
|url=https://kayhanlife.com/news/iran/an-outstanding-iranian-statesman-remembering-mr-abdolreza-ansari/|access-date=24 April 2022|work=Kayhan Life|date=11 December 2020}}</ref>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{Reflist}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱒᱕ ᱡᱟᱱᱟᱢ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱒᱐ ᱜᱩᱨ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱤᱱᱴᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱦᱞᱟᱵᱷᱤ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱮᱥᱱᱟᱞᱤᱥᱴᱥ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱨᱤᱵᱷᱳᱞᱩᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱚᱰᱚᱠ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱩᱛᱟᱦ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱱᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩ.ᱥᱤ.ᱮᱞ.ᱮ. ᱥᱠᱩᱞ ᱚᱯᱷ ᱞᱚ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱜᱽᱨᱤᱠᱟᱞᱪᱟᱨᱟᱞ ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱠᱚ]]
0536w3i9ua9b8t57hmnh222pdsunosk
ᱥᱮᱫᱤᱜᱷᱮᱦ ᱵᱷᱟᱥᱢᱟᱜᱷᱤ
0
36061
192219
2026-05-22T07:44:37Z
AMurmu
8962
"{{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱥᱠᱚᱞᱟᱨ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ}} {{Infobox officeholder | name = ᱥᱮᱫᱤᱜᱷᱮᱦ ᱵᱷᱟᱥᱢᱟᱜᱷᱤ | image = Sedigheh Vasmaghi, BBC Persian - Nov 12, 2019.jpg | caption = ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱥᱢᱟᱜᱷᱤ | office1 = ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
192219
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱥᱠᱚᱞᱟᱨ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ}}
{{Infobox officeholder
| name = ᱥᱮᱫᱤᱜᱷᱮᱦ ᱵᱷᱟᱥᱢᱟᱜᱷᱤ
| image = Sedigheh Vasmaghi, BBC Persian - Nov 12, 2019.jpg
| caption = ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱥᱢᱟᱜᱷᱤ
| office1 = ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ
| term_start1 = ᱒᱙ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱙᱙
| term_end1 = ᱑᱕ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱐᱓
| majority1 = ᱒᱑᱐,᱓᱐᱓ (᱑᱔.᱙᱘%)
| birth_name = {{lang|fa|صدیقه وسمقی}}
| birth_date = {{birth year and age|1961}}
| birth_place = ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ, ᱤᱨᱟᱱ
| occupation =
| profession =
| alma_mater = ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ<ref name="ICORN"/>
| party = ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱤᱨᱟᱱ ᱯᱟᱨᱴᱤᱥᱤᱯᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱨᱚᱱᱴ
}}
'''ᱥᱮᱫᱤᱜᱷᱮᱦ ᱵᱷᱟᱥᱢᱟᱜᱷᱤ''' ({{langx|fa|صدیقه وسمقی}}, ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱖᱑) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱩᱠᱤᱞ, ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱤᱯᱷᱚᱨᱢᱤᱥᱴ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="ICORN">{{citation|url=http://www.icorn.org/writer/dr-sedigheh-vasmaghi|title=Dr. Sedigheh Vasmaghi|work=The International Cities of Refuge Network (ICORN)|access-date=5 September 2017}}</ref> ᱑᱙᱙᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱐᱓ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱯᱳᱠᱥᱯᱚᱨᱥᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{citation|title=Iran Report|date=4 June 2001|number=21|volume=4|access-date=5 September 2017|url=https://www.rferl.org/a/1342832.html|work=Radio Free Europe/Radio Liberty|author=Bill Samii}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱳᱥᱴ-ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱥᱴ ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ ᱟᱨ ᱤᱱᱴᱮᱞᱮᱠᱪᱩᱣᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟᱭ ᱾<ref>{{cite book|first=Meysam|last=Badamchi|title=Post-Islamist Political Theory: Iranian Intellectuals and Political Liberalism in Dialogue|volume=5|series=Philosophy and Politics - Critical Explorations|publisher=Springer|date=2017|isbn=9783319594927|page=200}}</ref>
== ᱯᱟᱵᱽᱞᱤᱠ ᱥᱴᱮᱴᱢᱮᱱᱴᱥ ==
ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ, ᱵᱷᱟᱥᱢᱟᱜᱷᱤ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱩᱯᱨᱤᱢ ᱞᱤᱰᱚᱨ ᱟᱞᱤ ᱠᱷᱟᱢᱮᱱᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱚᱯᱮᱱ ᱪᱤᱴᱷᱤ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟᱭ ᱡᱮ ᱠᱳᱨᱟᱱ ᱫᱚ ''ᱦᱤᱡᱟᱵᱽ'' ᱦᱚᱨᱚᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱫᱷᱭᱚᱛᱟ ᱵᱟᱭ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Sinaee |first=Maryam |date=2023-04-13 |title=Prominent Female Islamic Scholar Challenges Khamenei's Hijab Edict |url=https://www.iranintl.com/en/202304131002 |access-date=2023-07-02 |website=Iran International |language=en|archive-url=https://archive.today/20260201192001/https://www.iranintl.com/en/202304131002|archive-date=2026-02-01|url-status=live}}</ref>
᱑ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ ᱑᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱤᱱᱴᱮᱞᱮᱠᱪᱩᱣᱟᱞ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱴᱮᱴᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ, ᱵᱷᱟᱥᱢᱟᱜᱷᱤ ᱫᱚ ᱟᱵᱽᱫᱳᱞᱦᱟᱢᱤᱫᱽ ᱤᱥᱢᱟᱭᱮᱞᱡᱟᱦᱤ ᱮ ᱥᱚᱢᱚᱨᱛᱷᱚᱱ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱟᱦᱥᱟ ᱟᱢᱤᱱᱤ ᱯᱨᱚᱴᱮᱥᱴ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱨᱚᱲ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱫᱟᱵᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭ ᱢᱤᱫ ᱥᱩᱱᱱᱤ ᱠᱞᱮᱨᱤᱠ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |last=Maryam |first=Sinaee |date=2023-07-02 |title=Iran's 'Religious Intellectuals' Urge Support For Dissident Sunni Cleric |url=https://www.iranintl.com/en/202307021868 |access-date=2023-07-02 |website=Iran International |language=en|archive-url=https://archive.today/20260201191959/https://www.iranintl.com/en/202307021868|archive-date=2026-02-01|url-status=live}}</ref>
᱒᱘ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ, ᱵᱷᱟᱥᱢᱟᱜᱷᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱤᱱᱴᱮᱞᱮᱠᱪᱩᱣᱟᱞ ᱠᱚ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱟᱢᱤᱨᱥᱟᱞᱟᱨ ᱫᱟᱵᱷᱳᱣᱫᱤ, ᱦᱟᱛᱟᱢ ᱜᱷᱟᱫᱮᱨᱤ, ᱟᱵᱳᱞᱯᱷᱟᱡᱽᱞ ᱜᱷᱟᱫᱽᱭᱟᱱᱤ, ᱢᱮᱦᱫᱤ ᱢᱟᱦᱢᱳᱣᱫᱤᱭᱟᱱ, ᱟᱵᱽᱫᱳᱞᱞᱟᱦ ᱢᱳᱢᱮᱱᱤ, ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱱᱟᱡᱟᱯᱷᱤ, ᱡᱟᱯᱷᱚᱨ ᱯᱟᱱᱟᱦᱤ, ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱨᱟᱥᱳᱣᱞᱳᱯᱷ, ᱟᱨ ᱱᱟᱥᱨᱤᱱ ᱥᱳᱛᱳᱣᱫᱮᱦ, ᱟᱨ ᱱᱟᱨᱜᱮᱥ ᱢᱚᱦᱟᱢᱢᱟᱫᱤ ᱦᱤᱭᱩᱢᱮᱱ ᱨᱟᱭᱤᱴᱥ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱟᱜᱽᱨᱟᱢ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱴᱮᱴᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱡᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱤᱨᱟᱱ ᱜᱚᱡ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱚᱯᱨᱟᱫᱷ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱩᱯᱨᱤᱢ ᱞᱤᱰᱚᱨ ᱟᱞᱤ ᱠᱷᱟᱢᱮᱱᱤ ᱱᱚᱶᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱫᱟᱹᱭᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱫᱳᱥ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="IranIntl_activists_Khamenei_CAH">{{cite Q|Q137959813|url-status=live}}</ref>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{reflist}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ ==
* [http://shora.tehran.ir/Default.aspx?tabid=219 ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱯᱨᱚᱯᱷᱟᱭᱤᱞ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170906040837/http://shora.tehran.ir/Default.aspx?tabid=219 |date=2017-09-06 }}
* {{URL|https://rtis2.ut.ac.ir/cv/vasmaghi|ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ ᱣᱮᱵᱽᱯᱮᱡᱽ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱖᱑ ᱡᱟᱱᱟᱢ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱤᱨᱟᱱ ᱯᱟᱨᱴᱤᱥᱤᱯᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱨᱚᱱᱴ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱙᱙-᱒᱐᱐᱓ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱣᱤᱰᱮᱱ ᱛᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱮᱢᱤᱜᱽᱨᱟᱱᱴ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ ᱥᱴᱟᱯᱷ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
lhdkbrlntpc7iz8itgjq8ha5cmc06re
ᱥᱳᱞᱢᱟᱡᱽ ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ
0
36062
192220
2026-05-22T07:50:27Z
AMurmu
8962
"{{short description|ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ-ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱘᱓)}} {{Infobox writer | name = ᱥᱳᱞᱢᱟᱡᱽ ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ | native_name = {{lang|fa|سولماز شریف}} | native_name_lang = fa | image = Solmaz Sharif 2110380.jpg | caption = ᱒᱐᱑᱗ ᱨᱮ ᱮ.ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ.ᱯᱤ. ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
192220
wikitext
text/x-wiki
{{short description|ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ-ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱘᱓)}}
{{Infobox writer
| name = ᱥᱳᱞᱢᱟᱡᱽ ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ
| native_name = {{lang|fa|سولماز شریف}}
| native_name_lang = fa
| image = Solmaz Sharif 2110380.jpg
| caption = ᱒᱐᱑᱗ ᱨᱮ ᱮ.ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ.ᱯᱤ. ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮᱫᱟᱭ ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ
| birth_date = {{Birth year and age|1983}}
| birth_place = ᱤᱥᱛᱟᱱᱵᱩᱞ, ᱛᱩᱨᱠᱤ
| occupation = ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ, ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ
| language = ᱤᱝᱞᱤᱥ
| nationality = ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ
| citizenship = ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ<ref name="newyorker2022">{{cite magazine|url=https://www.newyorker.com/magazine/2022/03/21/solmaz-sharif-refuses-to-fill-in-the-gaps|title=Solmaz Sharif Refuses to Fill in the Gaps|magazine=The New Yorker|date=2022-03-21}}</ref>
| alma_mater = ᱠᱮᱞᱤᱯᱷᱳᱨᱱᱤᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱵᱚᱨᱠᱞᱮ (ᱵᱤ.ᱮ.)<ref name="poetryfoundation">{{Cite web|url=https://www.poetryfoundation.org/poets/solmaz-sharif|title=Solmaz Sharif|website=Poetry Foundation|date=August 27, 2023}}</ref><br />ᱱᱤᱣ ᱭᱚᱨᱠ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ (ᱮᱢ.ᱮᱯᱷ.ᱮ.)<ref name="poetryfoundation" />
| genre = ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ
| notable_works = ''ᱞᱩᱠ''<br />''ᱠᱚᱥᱴᱚᱢᱥ: ᱯᱚᱭᱮᱢᱥ''
| awards = ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞᱤᱥᱴ, ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱵᱩᱠ ᱟᱣᱟᱨᱰ ᱯᱷᱚᱨ ᱯᱚᱭᱮᱴᱨᱤ (᱒᱐᱑᱖) (''ᱞᱩᱠ'')<ref name="nbflook">{{cite web|url=https://www.nationalbook.org/books/look/|title=Look|website=National Book Foundation}}</ref><br /> ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱵᱩᱠ ᱟᱣᱟᱨᱰ (᱒᱐᱑᱗) (''ᱞᱩᱠ'')<ref name="poetryfoundation" />
| website = {{URL|solmazsharif.com}}
}}
'''ᱥᱳᱞᱢᱟᱡᱽ ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ''' ({{langx|fa|سولماز شریف}}; ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱘᱓) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ-ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ, ''ᱞᱩᱠ'', ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱖ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱵᱩᱠ ᱟᱣᱟᱨᱰ ᱯᱷᱚᱨ ᱯᱚᱭᱮᱴᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞᱤᱥᱴ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="nbflook" /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱮᱞᱤᱯᱷᱳᱨᱱᱤᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱵᱚᱨᱠᱞᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱴ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="berkeleyenglish">{{cite web|url=https://english.berkeley.edu/people/solmaz-sharif|title=Solmaz Sharif|website=University of California, Berkeley Department of English}}</ref>
== ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ==
ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ ᱫᱚ ᱤᱥᱛᱟᱱᱵᱩᱞ, ᱛᱩᱨᱠᱤ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱟᱭᱳ-ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱛᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲᱚᱜ ᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ; ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱟᱭᱳ-ᱵᱟᱵᱟ ᱑᱙᱗᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱨᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱨᱤᱵᱷᱳᱞᱩᱥᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱛᱮᱠᱚ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":1" /> ᱱᱟᱣᱟ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱨᱮ ᱴᱮᱠᱥᱟᱥ ᱨᱮᱠᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ; ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱚᱨᱢᱤᱝᱦᱟᱢ, ᱟᱞᱟᱵᱟᱢᱟ ᱛᱮᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱮᱪᱮᱞᱚᱨ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱜᱨᱮᱡᱩᱭᱮᱴ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱛᱤᱱ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ ᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱞᱚᱥ ᱮᱸᱡᱮᱞᱥ, ᱠᱮᱞᱤᱯᱷᱳᱨᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.theparisreview.org/blog/2016/07/27/the-role-of-the-poet-an-interview-with-solmaz-sharif/|title=The Role of the Poet: An Interview with Solmaz Sharif|last=Clemmons|first=Zinzi|website=www.theparisreview.org|date=27 July 2016|language=en|access-date=2017-03-25}}</ref> ᱞᱚᱥ ᱮᱸᱡᱮᱞᱥ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱟᱜ ᱢᱮᱥᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":0"/>
ᱜᱮᱞ-ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ, ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ ᱫᱚ ᱮᱸᱡᱮᱞᱟ ᱰᱮᱵᱷᱤᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱥᱴ ᱠᱚᱱᱯᱷᱮᱨᱮᱱᱥ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":0"/> ᱱᱚᱸᱰᱮ, ᱩᱱᱤ "ᱣᱩᱢᱮᱱ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱞᱚᱨ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱟᱨ ᱞᱮᱵᱮᱞ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱰᱮᱵᱷᱤᱥ ᱟᱡ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱞᱮᱵᱮᱞ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱚᱠᱛᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟᱭᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾
ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱴᱷᱮᱱ ᱜᱮᱭ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ ᱫᱚ ᱟᱞᱜᱟ ᱜᱮᱭ ᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱟᱡ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱤᱥ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱵᱟᱭ ᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱠᱟᱱᱟ: ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱩᱠᱞᱤ ᱟᱨ ᱛᱚᱞᱟᱥ, ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ ᱟᱨᱴ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮᱦᱚᱸᱭ ᱟᱹᱜᱩᱭᱟ ᱾
ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱤ.ᱮ. ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱫᱚ ᱭᱩ.ᱥᱤ. ᱵᱚᱨᱠᱞᱮ ᱠᱷᱚᱱ, ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱢ.ᱮᱯᱷ.ᱮ. ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱫᱚ ᱱᱤᱣ ᱭᱚᱨᱠ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="poetfound">{{Cite web|url=https://www.poetryfoundation.org/poets/solmaz-sharif|title=Solmaz Sharif|last=Poetry Foundation Staff|date=August 27, 2023|website=Poetry Foundation}}</ref>
== ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱ ==
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ ᱫᱚ "ᱰᱤᱥᱠᱚᱵᱷᱚᱨᱤ"/ᱵᱚᱥᱴᱚᱱ ᱨᱤᱵᱷᱤᱣ ᱯᱚᱭᱮᱴᱨᱤ ᱯᱨᱟᱭᱤᱡᱽ ᱛᱮᱠᱚ ᱢᱟᱹᱱ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ ᱒᱐᱑᱓ ᱨᱮ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱮᱱᱰᱳᱣᱢᱮᱱᱴ ᱯᱷᱚᱨ ᱫᱚ ᱟᱨᱴᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱮᱞᱳᱥᱤᱯ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.arts.gov/writers-corner/bio/solmaz-sharif|title=Solmaz Sharif {{!}} NEA|website=www.arts.gov|date=18 November 2013 |access-date=2017-03-25}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨᱴᱥ ᱣᱟᱨᱠ ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ, ᱥᱴᱟᱱᱯᱷᱳᱨᱰ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱟᱨ ᱯᱚᱭᱮᱴᱨᱤ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱯᱷᱮᱞᱳᱥᱤᱯ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ ᱫᱚ ᱛᱷᱤᱭᱳᱰᱳᱨ ᱮᱪ. ᱦᱳᱞᱢᱥ '᱕᱑ ᱟᱨ ᱵᱚᱨᱱᱤᱥ ᱦᱳᱞᱢᱥ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱯᱚᱭᱮᱴᱨᱤ ᱯᱨᱟᱭᱤᱡᱽ ᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=http://arts.princeton.edu/news/2017/07/princeton-universitys-lewis-center-arts-announces-recipient-holmes-national-poetry-prize-2/|title=Princeton University's Lewis Center for the Arts Announces Recipient of the Holmes National Poetry Prize|date=2017-07-17|work=Lewis Center for the Arts|access-date=2017-11-13|language=en-US}}</ref> ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ ᱫᱚ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱷᱮᱱ ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱵᱽᱨᱮᱰ ᱞᱳᱯᱷ ᱨᱟᱭᱴᱚᱨᱥ ᱠᱚᱱᱯᱷᱮᱨᱮᱱᱥ ᱨᱮ ᱾<ref>{{Cite news|url=http://www.nereview.com/2017/02/15/solmaz-sharif-reads-at-the-bread-loaf-writers-conference/|title=Solmaz Sharif Reads at Bread Loaf|date=2017-02-15|work=New England Review|access-date=2017-11-13|language=en-US}}</ref> ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱓ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱵᱩᱠ ᱟᱣᱟᱨᱰ ᱯᱷᱚᱨ ᱯᱚᱭᱮᱴᱨᱤ ᱨᱤᱱ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url=https://www.publishersweekly.com/pw/by-topic/industry-news/awards-and-prizes/article/93166-2023-national-book-award-longlists-announced.html | title=2023 National Book Award Longlists Announced }}</ref>
''ᱞᱩᱠ'', ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ ᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ, ᱒᱐᱑᱖ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱵᱩᱠ ᱟᱣᱟᱨᱰ ᱯᱷᱚᱨ ᱯᱚᱭᱮᱴᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞᱤᱥᱴ, ᱒᱐᱑᱗ ᱯᱮᱱ ᱳᱯᱮᱱ ᱵᱩᱠ ᱟᱣᱟᱨᱰ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞᱤᱥᱴ, ''ᱫᱚ ᱱᱤᱣ ᱭᱚᱨᱠ ᱴᱟᱭᱤᱢᱥ ᱵᱩᱠ ᱨᱤᱵᱷᱤᱣ'' ᱟᱜ ᱒᱐᱑᱖ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱑᱐᱐ ᱱᱳᱴᱮᱵᱚᱞ ᱵᱩᱠᱥ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ, ''ᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱥᱚᱨᱥ ᱣᱤᱠᱞᱤ'' ᱟᱜ ᱒᱐᱑᱖ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ, ''ᱣᱟᱥᱤᱝᱴᱚᱱ ᱯᱳᱥᱴ'' ᱟᱜ ᱒᱐᱑᱖ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ, ''ᱫᱚ ᱱᱤᱣ ᱭᱚᱨᱠᱚᱨ'' ᱟᱜ ᱒᱐᱑᱖ ᱨᱮ ᱟᱞᱮᱭᱟᱜ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱜ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ, ᱟᱨ ''ᱥᱟᱱ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥᱤᱥᱠᱳ ᱠᱨᱳᱱᱤᱠᱚᱞ'' ᱟᱜ ᱒᱐᱑᱖ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱑᱐᱐ ᱨᱮᱠᱚᱢᱮᱱᱰᱮᱰ ᱵᱩᱠᱥ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://solmazsharif.com/look/|title=LOOK|date=2015-12-20|work=SOLMAZ SHARIF|access-date=2017-11-13|language=en-US}}</ref>
᱒᱐᱒᱓ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ ᱫᱚ ᱭᱩ.ᱥᱤ. ᱵᱚᱨᱠᱞᱮ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://english.berkeley.edu/users/730|title=Solmaz Sharif|website=english.berkeley.edu}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱟᱨᱤᱡᱳᱱᱟ ᱥᱴᱮᱴ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱥᱤᱥᱴᱟᱱᱴ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Solmaz Sharif">{{cite web |title= New faculty in ASU English shows sustained commitment to charter values|date=28 August 2019 |url=https://news.asu.edu/20190828-new-faculty-asu-english-shows-sustained-commitment-charter-values |access-date=}}(August 28, 2019)</ref> ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ ᱫᱚ ᱥᱴᱟᱱᱯᱷᱳᱨᱰ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱡᱳᱱᱥ ᱞᱮᱠᱪᱚᱨᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱴᱮᱜᱽᱱᱚᱨ ᱯᱷᱮᱞᱳ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="poetfound"/>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{reflist}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ ==
* {{cite news | last=Clemmons | first=Zinzi | title=The Role of the Poet: An Interview with Solmaz Sharif |work=The Paris Review | date=27 July 2016 | url=https://www.theparisreview.org/blog/2016/07/27/the-role-of-the-poet-an-interview-with-solmaz-sharif/ | access-date=19 July 2023}}
* {{cite web | title=Eileen Myles and Solmaz Sharif: A Conversation Across Generations | website=Poets.org | date=13 May 2019 | url=https://poets.org/text/eileen-myles-and-solmaz-sharif-conversation-across-generations | access-date=19 July 2023}}
* {{cite web | title=Solmaz Sharif | website=The Kenyon Review | date=7 June 2013 | url=https://kenyonreview.org/conversation/solmaz-sharif/ | access-date=19 July 2023}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱥᱛᱟᱱᱵᱩᱞ ᱨᱤᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱵᱚᱝᱥᱚ ᱨᱤᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱵᱩᱠ ᱟᱣᱟᱨᱰ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑۹᱘᱓ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱨᱤᱡᱳᱱᱟ ᱥᱴᱮᱴ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱯᱷᱮᱠᱚᱞᱴᱤ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱴᱮᱜᱽᱱᱚᱨ ᱯᱷᱮᱞᱳ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
bnzmv61rwry4w34b9n2olb84x9ilu86
ᱛᱟᱦᱮᱨᱮᱦ ᱥᱟᱯᱷᱯᱷᱟᱨᱡᱟᱫᱮᱦ
0
36063
192221
2026-05-22T07:54:22Z
AMurmu
8962
"{{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱪᱮᱛ}} {{Infobox writer | embed = | honorific_prefix = | name = ᱛᱟᱦᱮᱨᱮᱦ ᱥᱟᱯᱷᱯᱷᱟᱨᱡᱟᱫᱮᱦ | honorific_suffix = | image = Tahereh_Saffarzadeh_in_1979.jpg | image_size = | image_upright = | alt = | caption = | native_name = | native_..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
192221
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱪᱮᱛ}}
{{Infobox writer
| embed =
| honorific_prefix =
| name = ᱛᱟᱦᱮᱨᱮᱦ ᱥᱟᱯᱷᱯᱷᱟᱨᱡᱟᱫᱮᱦ
| honorific_suffix =
| image = Tahereh_Saffarzadeh_in_1979.jpg
| image_size =
| image_upright =
| alt =
| caption =
| native_name =
| native_name_lang =
| pseudonym =
| birth_name =
| birth_date = ᱑᱙᱓᱖
| birth_place = ᱥᱤᱨᱡᱟᱱ, ᱤᱨᱟᱱ
| death_date = ᱒᱕ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱘ (ᱩᱢᱮᱨ ᱗᱒)
| death_place = ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ, ᱤᱨᱟᱱ
| resting_place =
| occupation = ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱤᱭᱟᱹ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ
| language = ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ, ᱤᱝᱞᱤᱥ, ᱟᱨᱚᱵᱤᱠ
| nationality = ᱤᱨᱟᱱᱤ
| citizenship =
| education =
| alma_mater = ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ
| period =
| genre =
| subject =
| movement =
| notable_works = ᱫᱚ ᱦᱳᱞᱤ ᱠᱳᱨᱟᱱ: ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱴᱨᱟᱱᱥᱞᱮᱥᱚᱱ ᱣᱤᱫᱷ ᱠᱚᱢᱮᱱᱴᱨᱤ
| spouse =
| partner =
| partners =
| children =
| relatives =
| awards =
| signature =
| signature_alt =
| years_active =
| module =
| website =
| portaldisp =
}}
'''ᱛᱟᱦᱮᱨᱮᱦ ᱥᱟᱯᱷᱯᱷᱟᱨᱡᱟᱫᱮᱦ''' ({{langx|fa| طاهره صفارزاده }}, ᱑᱙᱓᱖ ᱥᱤᱨᱡᱟᱱ, ᱠᱮᱨᱢᱟᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ, ᱤᱨᱟᱱ - ᱒᱕ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱘ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ, ᱤᱨᱟᱱ) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>[https://mwawomenmakinghistory.blogspot.com/2006/04/tahereh-saffarzadeh.html Muslimah Writers Alliance Muslim Women Making History: Tahereh Saffarzadeh]</ref>
== ᱥᱮᱪᱮᱫ ==
ᱩᱱᱤ ᱑᱙᱖᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱵᱤ.ᱮ. ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱤᱨᱟᱱ ᱵᱟᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱤᱝᱞᱚᱸᱰ ᱟᱨ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱭ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱨᱟᱭᱴᱤᱝ ᱯᱨᱚᱜᱽᱨᱟᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱢ.ᱮᱯᱷ.ᱮ. ᱯᱨᱚᱜᱽᱨᱟᱢ ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ, ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱯᱨᱮᱠᱴᱤᱠᱟᱞ ᱣᱟᱨᱠᱥᱚᱯ ᱟᱨ ᱛᱷᱤᱭᱚᱨᱮᱴᱤᱠᱟᱞ ᱠᱳᱨᱥ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱨᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱤ ᱯᱨᱮᱠᱴᱤᱠᱟᱞ ᱞᱤᱴᱮᱨᱟᱨᱤ ᱠᱨᱤᱴᱤᱥᱤᱡᱚᱢ ᱟᱨ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱣᱟᱨᱠᱥᱚᱯ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Saffarzade's website">{{Cite web |url=http://www.taherehsaffarzadeh.ir/eng/news.htm |title=Saffarzade's website |access-date=2007-02-22 |archive-date=2007-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070707085804/http://www.taherehsaffarzadeh.ir/eng/news.htm |url-status=dead }}</ref>
== ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ==
ᱥᱟᱯᱷᱯᱷᱟᱨᱡᱟᱫᱮᱦ ᱑᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ, ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱟᱨ ᱠᱳᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱑᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾
ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ, ᱥᱟᱯᱷᱯᱷᱟᱨᱡᱟᱫᱮᱦ ᱟᱭᱢᱟ ᱛᱷᱤᱭᱳᱨᱤ ᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ "ᱫᱚ ᱥᱟᱭᱤᱱᱴᱤᱯᱷᱤᱠ ᱯᱨᱚᱜᱽᱨᱮᱥᱚᱱ ᱵᱷᱟᱭᱟ ᱴᱨᱟᱱᱥᱞᱮᱥᱚᱱ" ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ "ᱴᱨᱟᱱᱥᱞᱮᱴᱤᱝ ᱫᱚ ᱯᱷᱚᱱᱰᱟᱢᱮᱱᱴᱟᱞ ᱢᱤᱱᱤᱝᱥ ᱚᱯᱷ ᱫᱚ ᱦᱳᱞᱤ ᱠᱳᱨᱟᱱ" (᱑᱙᱙᱙) ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱳᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱟᱨ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱷᱩᱞ ᱟᱨ ᱠᱷᱟᱢᱛᱤ ᱠᱚ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱧᱟᱢ ᱨᱮᱭ ᱥᱟᱠᱥᱮᱥ ᱟᱠᱟᱱᱟ; ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱟᱢᱛᱤ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱠᱳᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱧᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱦᱚᱨᱟᱭ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱱᱚᱶᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱟᱱ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Saffarzade's website"/> ᱩᱱᱤ ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱛᱮ ᱠᱳᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱨ-ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱭᱟᱱ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟᱭ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱳᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱵᱟᱨ-ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱭᱟᱱ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ, ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱳᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱛᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>[http://www.iran-daily.com/1389/7/26/MainPaper/3803/Page/12/MainPaper_3803_12.pdf Saffarzadeh Commemoration Due] Iran Daily, October 18, 2010</ref><ref>[http://www.tehrantimes.com/Index_view.asp?code=181087 Art News in Brief] Tehran Times, October 28, 2008</ref><ref name="amazon.com">{{Cite book|isbn = 978-1567447507|title = The Sublime Quran|year = 2007| publisher=Islamicworld.com }}</ref>
== ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱ ==
ᱩᱱᱤ ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ "ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱟᱯᱷᱨᱳ-ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱨᱟᱭᱴᱚᱨᱥ" ᱦᱚᱛᱮᱛᱮᱭ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ "ᱠᱟᱞᱪᱟᱨ ᱮᱱᱰ ᱤᱱᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱥᱚᱱ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ" ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱢᱟᱡᱽᱫᱤ ᱢᱟᱨᱡᱟᱱ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ:<ref>[https://mwawomenmakinghistory.blogspot.com/2006/04/tahereh-saffarzadeh.html Muslimah Writers Alliance Muslim Women Making History Tahereh Saffarzadeh<!-- Bot generated title -->]</ref>
ᱪᱤᱴᱷᱤ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, <blockquote>"ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱤᱱ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱨ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱞᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱵᱷᱮᱞ ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱨᱮᱦ ᱥᱟᱯᱷᱯᱷᱟᱨᱡᱟᱫᱮᱦ ᱞᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭᱟᱜ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚᱨᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱥᱟᱶ ᱜᱚᱴᱟ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱩᱢᱢᱟᱦ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱒᱐᱐᱕ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱾"</blockquote>
ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱟᱯᱷᱨᱳ-ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱨᱟᱭᱴᱚᱨᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ:<ref>{{Cite web |url=http://www.taherehsaffarzadeh.ir/eng/news.htm |title=Taherehsaffarzadeh.ir |access-date=2007-02-22 |archive-date=2007-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070707085804/http://www.taherehsaffarzadeh.ir/eng/news.htm |url-status=dead }}</ref>
<blockquote>ᱛᱟᱦᱮᱨᱮᱦ ᱥᱟᱯᱷᱯᱷᱟᱨᱡᱟᱫᱮᱦ ᱢᱟᱦᱟᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣᱟᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣᱟ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱵᱮᱠᱜᱨᱟᱣᱩᱱᱰ, ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱜᱮᱭᱟᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱱᱤ ᱱᱚᱶᱟ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾</blockquote>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{reflist}}
== ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ ᱠᱚ ==
*http://zamaaneh.com/news/2008/10/post_6780.html
*http://www.farsnews.ir/newstext.php?nn=8708040168
*http://atiban.com/article.aspx?id=3164{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ ==
*[http://www.taherehsaffarzadeh.ir ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070105054954/http://www.taherehsaffarzadeh.ir/ |date=2007-01-05 }}
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱓᱖ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱐᱘ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱨᱤᱴᱤᱠ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ-ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱳᱨᱟᱱ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱛᱮ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱳᱨᱟᱱ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱨᱤᱴᱤᱠ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱨᱟᱭᱴᱤᱝ ᱯᱨᱚᱜᱽᱨᱟᱢ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱵᱷᱢᱮᱱᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱱᱴ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢᱥ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱯᱷᱚᱨ ᱫᱚ ᱠᱳᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱫᱚ ᱯᱤᱯᱚᱞ ᱣᱤᱫᱷ ᱫᱚ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱴ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱚᱨᱰᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱠᱟᱞᱪᱟᱨ ᱮᱱᱰ ᱟᱨᱴ ᱧᱟᱢᱤᱡ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱨᱡᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱨᱤᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱥᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
e4aav1m3hl3gdt7s45xtcph3qcgtacz
ᱯᱩᱯᱟᱠ ᱱᱤᱠᱛᱟᱞᱟᱵᱽ
0
36064
192222
2026-05-22T07:58:45Z
AMurmu
8962
"{{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱗᱐)}} {{Infobox person | honorific_prefix = | name = ᱯᱩᱯᱟᱠ ᱱᱤᱠᱛᱟᱞᱟᱵᱽ | image = PoopakNiktalab 3.jpg | image_size = | caption = | native_name = پوپک نیکطلب | native_name_lang..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
192222
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱗᱐)}}
{{Infobox person
| honorific_prefix =
| name = ᱯᱩᱯᱟᱠ ᱱᱤᱠᱛᱟᱞᱟᱵᱽ
| image = PoopakNiktalab 3.jpg
| image_size =
| caption =
| native_name = پوپک نیکطلب
| native_name_lang = ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ
| birth_date = {{Birth date and age|1970|5|19|df=y}}
| birth_place = ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ, ᱤᱨᱟᱱ
| education = ᱮᱞᱠᱷᱟ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱨᱮ ᱵᱮᱪᱮᱞᱚᱨ, ᱟᱞᱡᱟᱦᱨᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ<br>ᱮᱰᱩᱠᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱢᱟᱥᱴᱚᱨ, ᱟᱞᱞᱟᱢᱮᱦ ᱛᱟᱵᱟᱛᱟᱵᱟᱭᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ
| occupation = ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ, ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱤᱭᱟᱹ
| notable_works = ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱥᱟᱢᱟᱨᱠᱟᱸᱫᱽ
| movement =
| spouse = {{marriage|ᱟᱞᱤ ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤᱭᱟᱱ|1999}}
| children = ᱒
| parents =
| mother = ᱯᱷᱟᱨᱠᱷᱳᱱᱫᱮᱦ ᱢᱟᱦᱢᱩᱫᱤ
| father = ᱚᱦᱢᱚᱫᱽ ᱱᱤᱠᱛᱟᱞᱟᱵᱽ
| relatives = ᱟᱢᱤᱱᱳᱞᱞᱟᱦ ᱨᱮᱡᱟᱭᱤ (ᱠᱟᱠᱟ) {{Clear}} ᱵᱟᱵᱟᱠ ᱱᱤᱠᱛᱟᱞᱟᱵᱽ (ᱵᱚᱭᱦᱟ) {{Clear}} ᱨᱟᱢᱟᱠ ᱱᱤᱠᱛᱟᱞᱟᱵᱽ (ᱢᱤᱥᱮᱨᱟ)
| signature =
}}
'''ᱯᱩᱯᱟᱠ ᱱᱤᱠᱛᱟᱞᱟᱵᱽ''' ({{langx|fa|پوپک نیکطلب}}, {{IPA|fa|pʰuːˈpʰæk ˌniːkˈtʰælæb|pron}}; ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙ ᱢᱮ ᱑᱙᱗᱐), ᱫᱚ '''ᱯᱩᱯᱟᱠ ᱱᱤᱠᱛᱟᱞᱟᱵᱽ''' ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱭᱟ, ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱛᱷᱤᱭᱚᱨᱤᱥᱴ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name=":7">{{Cite web|date=2019-08-07|title=ادبیات کودک از کوچههای سمرقند تا ساحل مدیترانه {{!}} ایبنا|url=http://www.ibna.ir/fa/shortint/279312/ادبیات-کودک-کوچه-های-سمرقند-ساحل-مدیترانه|access-date=2021-06-30|website=خبرگزاری کتاب ايران (IBNA)|language=fa}}</ref>
== ᱡᱤᱭᱚᱱ ==
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":1">Payame Zan Magazine, August 1998, No. 77. Interview with the young poet Poopak Nik Talab</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱤᱠᱛᱟᱞᱟᱵᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟᱭ<ref name=":0" /><ref name=":6" /> ᱟᱨ ᱚᱦᱢᱚᱫᱽ ᱱᱤᱠᱛᱟᱞᱟᱵᱽ ᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name=":6">{{Cite web|title=شاعران، چهلم یاور همدانی را مجازی برگزار کردند/ شاعر یا سرباز آمادهباش؟ {{!}} خبرگزاری فارس|url=https://www.farsnews.ir/news/13990123000424/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87%D9%84%D9%85-%DB%8C%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%DB%8C%D8%A7-%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D8%A7%D8%B4|access-date=2021-06-29|website=www.farsnews.ir}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|date=2020-03-03|title=یاور همدانی درگذشت/ تشییع فردا، بزرگداشت در سال بعد|url=https://www.ana.press/news/475792/یاور-همدانی-درگذشت-تشییع-فردا-بزرگداشت-در-سال-بعد|access-date=2021-06-29|website=خبرگزاری آنا|language=fa}}</ref> ᱮᱞᱠᱷᱟ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱥ ᱨᱮ ᱰᱤᱯᱞᱳᱢᱟ ᱧᱟᱢ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱮ ᱟᱞ-ᱡᱟᱦᱨᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱮᱞᱠᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=":2">{{Cite web|title=گفتگویی با شاعر جوان پوپک نیک طلب|url=https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/4059/22918/%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D9%88%D9%BE%DA%A9-%D9%86%DB%8C%DA%A9-%D8%B7%D9%84%D8%A8|access-date=2021-06-29|website=hawzah.net}}</ref><ref name=":1" /><ref name=":3">{{Cite web|title=نیکطلب پوپک|url=http://nevisak.ir/%d9%86%db%8c%da%a9%e2%80%8c%d8%b7%d9%84%d8%a8-%d9%be%d9%88%d9%be%da%a9/|access-date=2021-06-29|language=fa-IR}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙۹᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱟᱞᱤ ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤᱭᱟᱱ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱟᱨᱱᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱭᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱱᱟ ᱾
ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ, ᱮᱛᱮᱞᱟ'ᱟᱛ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ,<ref>{{Cite web|title=You are being redirected...|url=https://www.ettelaat.com/etiran/?p=27232|access-date=2021-06-29|website=www.ettelaat.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=You are being redirected...|url=https://www.ettelaat.com/?p=27232&print=0|access-date=2021-08-25|website=www.ettelaat.com}}</ref> ᱡᱟᱱ-ᱮ-ᱨᱩᱡᱽ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ,<ref>{{Cite web|title=دانلود کتابهای مجله زن روز|url=https://ketabnak.com/cat/850/%D9%85%D8%AC%D9%84%D9%87-%D8%B2%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2|access-date=2021-06-29|website=ketabnak.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=مجله زن روز|url=https://oldmag.ir/product/مجله-زن-روز/|access-date=2021-06-29|website=آرشیو مجله قدیمی{{!}} آرشیو روزنامه قدیمی{{!}}پکیج مطبوعات قدیمی|language=fa-IR}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=-vsgAQAAMAAJ&q=%D9%BE%D9%88%D9%BE%DA%A9+%D9%86%DB%8C%DA%A9+%D8%B7%D9%84%D8%A8|title=زن روز|date=1996|publisher=كيهان،|language=fa}}</ref> ᱢᱩᱱ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱠᱚ<ref>{{Cite web|title=180th issue of Moon magazine|date=15 October 2012|url=http://www.pana.ir/news/11773}}</ref><ref>{{Cite web|date=2012-10-15|title=صدو هشتادمين شماره كتاب ماه كودك و نوجوان منتشر شد|url=https://www.irna.ir/news/80371072/صدو-هشتادمين-شماره-كتاب-ماه-كودك-و-نوجوان-منتشر-شد|access-date=2021-06-29|website=ایرنا|language=fa}}</ref><ref>{{Cite web|title=مقاله نشریه: سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در لبنان|url=https://elmnet.ir/article/722074-1071/%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%84%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%86|access-date=2021-06-29|website=جویشگر علمی فارسی (علم نت)|language=fa}}</ref><ref>{{Cite web|date=2013-07-15|title=تازهترین "کتابماه کودک و نوجوان" روی دکه رفت {{!}} ایبنا|url=https://www.ibna.ir/fa/naghli/174352/تازه-ترین-کتاب-ماه-کودک-نوجوان-روی-دکه-رفت|access-date=2021-08-25|website=خبرگزاری کتاب ايران (IBNA)|language=fa}}</ref><ref>{{Cite news|title=ویژه نامه فرشید مثقالی در کتاب ماه کودک و نوجوان|url=http://www.honaronline.ir/بخش-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-8/20609-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AB%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%85%D8%A7%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86|access-date=2021-06-29|website=خبرگزاری هنر ایران|language=fa}}</ref> ᱟᱨ ᱪᱤᱞᱰᱨᱮᱱ ᱮᱱᱰ ᱮᱰᱚᱞᱮᱥᱮᱱᱴᱥ ᱵᱩᱠ ᱨᱤᱵᱷᱤᱣ ᱠᱣᱟᱴᱟᱨᱞᱤ ᱾<ref>{{Cite web|title=کتابخانه تخصصی ادبیات|url=https://literaturelib.com/books/3295/%D9%81%D8%B5%D9%84%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%86%D9%82%D8%AF+%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8+%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9+%D9%88+%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%8C+%D8%B3%D8%A7%D9%84+%D8%B3%D9%88%D9%85%D8%8C+%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86+1395%D8%8C+%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87+10+|access-date=2021-06-29|website=literaturelib.com}}</ref><ref name="نیک طلب 149–154">{{Cite journal|last=نیک طلب|first=پوپک|date=2015-07-10|title=سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در سوریه|url=http://cyabr.faslnameh.org/article-1-86-fa.html|journal=فصلنامه نقد کتاب کودک و نوجوان|language=fa|volume=1|issue=3|pages=149–154}}</ref><ref>{{Cite news|date=2015-06-28|title=فصلنامه نقد کتاب کودک و نوجوان در خانه ۳و ۴|url=http://sahebkhabar.ir/news/6034138/فصلنامه-نقد-کتاب-کودک-و-نوجوان-در-خانه-۳و-۴|access-date=2021-06-29|website=صاحبخبر|language=fa}}</ref>
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱥᱚᱝᱥᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱪᱤᱞᱰᱨᱮᱱ ᱮᱱᱰ ᱮᱰᱚᱞᱮᱥᱮᱱᱴ ᱨᱟᱭᱴᱚᱨᱥ (ᱱᱟᱵᱷᱤᱥᱟᱠ),<ref name=":3" /> ᱨᱳᱥᱫᱽ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ, ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ ᱮᱢᱟᱱ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱤᱱ ᱛᱷᱤᱭᱚᱨᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱵᱮᱸᱠ ᱨᱤᱱ ᱮᱠᱥᱯᱟᱨᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite journal|last1=نظرزاده|first1=مسعود|last2=عزیزی|first2=سکینه|last3=شیرکرمی|first3=جواد|date=2016-02-06|title=چگونگی تعامل آموزش و پرورش ایران با فرآیند جهانی سازی جوامع|url=https://civilica.com/doc/577296/|access-date=2021-06-29|website=civilica.com|language=fa}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Nazarzadeh|first1=Masoud|last2=Azizi|first2=Sakineh|others=Javad Shir Karami|title=How Iran's education interacts with the process of globalization of societies|url=https://civilica.com/doc/577296/|journal=Sixth International Conference on Psychology and Social Sciences|date=6 February 1396}}</ref>
ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱞ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱛᱟᱡᱤᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱥᱴᱟᱰᱤᱡᱽ<ref>{{Cite web|date=2020-09-06|title=ادبیات کودک تاجیکستان ریشه در زبان و ادبیات ایران زمین دارد {{!}} ایبنا|url=http://www.ibna.ir/fa/longint/294968/ادبیات-کودک-تاجیکستان-ریشه-زبان-ایران-زمین|access-date=2021-06-29|website=خبرگزاری کتاب ايران (IBNA)|language=fa}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ketabak|first=کتابک|title=شعرکودک و نوجوان در کشور تاجیکستان نگاهی به دوکتاب جوره هاشمی "چرا شمالک وزید؟" و "موسیقی خاموشی"|url=https://ketabak.org/content/15815-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D9%88%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AC%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C-%C2%AB%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%AF%D8%9F%C2%BB-%C2%AB%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%82%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4%DB%8C|access-date=2021-08-25|website=کتابک Ketabak|date=20 June 2021 |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web|title=Studies in Tajikistan|url=http://fofitev.22web.org/ganafokexevivik.pdf?i=1}}</ref><ref>{{Cite web|title=tajikistan population|url=https://ericramirez.newtoncodemx.com/site/tajikistan-population-201a0b|access-date=2021-06-29|website=ericramirez.newtoncodemx.com}}</ref> ᱟᱨ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱥᱴᱟᱰᱤᱡᱽ<ref>{{Cite web|title=historical dictionary of afghanistan by ludwig w adamec 2006|url=http://ligas.cartolamilgrau.com/cgi-bin/content/view.php?q=historical+dictionary+of+afghanistan+by+ludwig+w+adamec+2006+08+15+pdf&id=69e324d2f7f09e50fd5dfb183dc076dc}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite journal|last=نیکطلب|first=پوپک|date=April 21, 2013 |title=سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در افغانستان|url=http://noo.rs/fLJ0i|journal=کتاب ماه کودک و نوجوان|language=fa|volume=187|issue=16|pages=20–23 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825154900/https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/970112/%d8%b3%db%8c%d8%b1-%d8%aa%d8%ad%d9%88%d9%84-%d8%a7%d8%af%d8%a8%db%8c%d8%a7%d8%aa-%da%a9%d9%88%d8%af%da%a9-%d9%88-%d9%86%d9%88%d8%ac%d9%88%d8%a7%d9%86-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d9%81%d8%ba%d8%a7%d9%86%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86 |archive-date=2021-08-25}}</ref><ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در افغانستان|url=https://www.magiran.com/paper/1118171|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ, ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ,<ref>{{Cite web|title=مروري بر تاريخچه ادبيات كودك و نوجوان در هند|url=https://library.tebyan.net/fa/118860/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%D9%8A-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%D9%8A%D8%A7%D8%AA-%D9%83%D9%88%D8%AF%D9%83-%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%AF|access-date=2021-08-25|website=library.tebyan.net}}</ref><ref name=":7" /><ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در هند|url=https://www.magiran.com/paper/1139384|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱨᱟᱥᱤᱭᱟ,<ref name=":7" /> ᱯᱮᱞᱮᱥᱴᱟᱭᱤᱱ,<ref name=":8" /> ᱥᱤᱨᱤᱭᱟ,<ref>{{Cite journal|last=نیکطلب|first=پوپک|date=June 22, 2014 |title=مقاله: سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در سوریه|url=http://noo.rs/uK8Kp|journal=کتاب ماه کودک و نوجوان|language=fa|volume=201|issue=17|pages=17–19}}</ref><ref name="نیک طلب 149–154"/><ref>{{Cite web|title=مقاله نشریه: سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در سوریه|url=https://elmnet.ir/article/1433467-32871/%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87|access-date=2021-08-25|website=جویشگر علمی فارسی (علم نت)|language=fa}}</ref> ᱞᱮᱵᱟᱱᱚᱱ,<ref>{{Cite web|title=مقاله نشریه: سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در لبنان|url=https://elmnet.ir/article/722074-1071/%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%84%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%86|access-date=2021-08-25|website=جویشگر علمی فارسی (علم نت)|language=fa}}</ref> ᱢᱤᱥᱚᱨ,<ref>{{Cite web|title=مقاله نشریه: نقد کتاب کودک در سایر کشورها/ سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در مصر|url=https://elmnet.ir/article/1412344-11785/%D9%86%D9%82%D8%AF-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7--%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B5%D8%B1|access-date=2021-08-25|website=جویشگر علمی فارسی (علم نت)|language=fa}}</ref> ᱩᱡᱽᱵᱮᱠᱤᱥᱛᱟᱱ,<ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در ازبکستان|url=https://www.magiran.com/paper/1047204|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref><ref>{{Cite web|last=AK|first=Arvin|title=دانلود مقالهی سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در ازبکستان|url=https://daneshresan.com/article/725037/%D8%B3%D9%8A%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%D9%8A%D8%A7%D8%AA-%D9%83%D9%88%D8%AF%D9%83-%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B2%D8%A8%D9%83%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86|access-date=2021-08-25 |website=دانشرسان}}</ref> ᱡᱚᱨᱡᱤᱭᱟ,<ref name=":7" /><ref>{{Cite web |title=Magiran {{!}} سیرتحول ادبیات کودک و نوجوان در گرجستان|url=https://www.magiran.com/paper/1097319|access-date=2021-08-25 |website=www.magiran.com}}</ref><ref>{{Cite journal|last=نیکطلب|first=پوپک|date=February 19, 2013 |title=سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در گرجستان|url=http://noo.rs/boJoL|journal=کتاب ماه کودک و نوجوان|language=fa|volume=185|issue=16|pages=22–26}}</ref> ᱠᱤᱨᱜᱤᱡᱽᱥᱛᱟᱱ,<ref name=":7" /> ᱠᱟᱡᱟᱠᱷᱥᱛᱟᱱ,<ref name=":7" /><ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در قزاقستان|url=https://www.magiran.com/paper/1071232|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱛᱩᱨᱠᱤ,<ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در ترکیه|url=https://www.magiran.com/paper/1148478|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱢᱳᱨᱳᱠᱠᱳ,<ref name=":7" /> ᱛᱩᱨᱠᱢᱮᱱᱤᱥᱛᱟᱱ,<ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در ترکمنستان|url=https://www.magiran.com/paper/1064539|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ,<ref name=":7" /><ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در پاکستان|url=https://www.magiran.com/paper/1128108|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱟᱡᱟᱨᱵᱟᱭᱡᱟᱱ,<ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در آذربایجان|url=https://www.magiran.com/paper/1106888|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱠᱟᱛᱟᱨ,<ref name=":9" /><ref>{{Cite web|title=مقاله نشریه: سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در قطر|url=https://elmnet.ir/article/1025949-61071/%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%B7%D8%B1|access-date=2021-08-25|website=جویشگر علمی فارسی (علم نت)|language=fa}}</ref><ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در قطر|url=https://www.magiran.com/paper/1400548|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref><ref>{{Cite journal|last=طلب|first=پوپک نیک|date=2014|title=سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در قطر|s2cid=184351381|language=en}}</ref> ᱭᱩ.ᱮ.ᱤ.,<ref name=":7" /><ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در امارات متحده ی عربی|url=https://www.magiran.com/paper/1186435|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱥᱟᱭᱯᱨᱟᱥ,<ref name=":7" /> ᱤᱨᱟᱠ,<ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در عراق|url=https://www.magiran.com/paper/1163688|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱠᱩᱣᱮᱛ,<ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در کویت|url=https://www.magiran.com/paper/1169582|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱵᱟᱦᱨᱤᱱ,<ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در بحرین|url=https://www.magiran.com/paper/1206822|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱳᱢᱟᱱ,<ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در عمان|url=https://www.magiran.com/paper/1212906|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱭᱮᱢᱮᱱ,<ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در یمن|url=https://www.magiran.com/paper/1223942|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱥᱟᱣᱫᱤ ᱟᱨᱚᱵᱽ<ref name="magiran.com">{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در عربستان|url=https://www.magiran.com/paper/1240086|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱟᱨ ᱡᱚᱨᱰᱟᱱ<ref name="magiran.com"/> ᱨᱤᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱕᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱚᱱᱚᱞ ᱫᱚ ᱯᱷᱨᱚᱢ ᱫᱚ ᱮᱞᱤᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱥᱟᱢᱟᱨᱠᱟᱸᱫᱽ ᱴᱩ ᱫᱚ ᱢᱮᱰᱤᱴᱮᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱠᱳᱥᱴ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱨᱮ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":9">{{Cite web|date=2014-12-31|title="سیر تحولات ادبیات کودک" در یک کتاب|url=https://www.isna.ir/news/93101005210/سیر-تحولات-ادبیات-کودک-در-یک-کتاب|access-date=2021-06-29|website=ایسنا|language=fa}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-08-07|title=ادبیات کودک از کوچههای سمرقند تا ساحل مدیترانه {{!}} ایبنا|url=http://www.ibna.ir/fa/shortint/279312/ادبیات-کودک-کوچه-های-سمرقند-ساحل-مدیترانه|access-date=2021-06-29|website=خبرگزاری کتاب ايران (IBNA)|language=fa}}</ref>
ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱥᱟᱢᱟᱨᱠᱟᱸᱫᱽ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱫᱚ, ᱨᱩᱫᱟᱠᱤ ᱭᱟᱜ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱷᱟᱵᱽ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱨᱩᱫᱟᱠᱤ ᱭᱟᱜ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱵᱤᱵᱚᱨᱚᱬ ᱠᱟᱱᱟ ᱾{{citation needed|date=August 2021}}
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱯᱮᱥᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.iran-emrooz.net/index.php/farhang/more/271/|access-date=2021-06-29|website=www.iran-emrooz.net|title=بزرگداشت هانس کريستيان اندرسن}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱱᱚᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱭᱤ.ᱮᱥ.ᱮᱱ.ᱮ. ᱱᱤᱣᱡᱽ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱱᱯᱷᱮᱨᱮᱱᱥ ᱠᱚᱨᱮ ᱨᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱱᱮᱣᱛᱟ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":8">{{Cite web|date=2014-08-14|title="نشست ادبیات کودک و نوجوان فلسطین" برگزار شد|url=https://www.isna.ir/news/93052311709/نشست-ادبیات-کودک-و-نوجوان-فلسطین-برگزار-شد|access-date=2021-06-29|website=ایسنا|language=fa}}</ref>
ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱴ ᱱᱮᱴᱣᱟᱨᱠ ᱠᱚᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱛᱟᱡᱤᱠ ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱨᱩᱫᱟᱠᱤ (ᱛᱟᱡᱤᱠ ᱛᱮ: Рудаки Радио)<ref>{{Cite web|title=رادیو رودکی Рудаки Радио {{!}} Listen Free on Castbox.|url=https://castbox.fm/channel/%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%AF%DA%A9%DB%8C-%D0%A0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B8-%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BE-id2688810|access-date=2021-08-25|website=Castbox|language=en}}</ref> ᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱱᱟᱢᱮᱥᱛᱟᱱ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱴ ᱪᱮᱱᱮᱞ ᱾<ref>{{Cite web|title=دختر خطیب گنجه|url=https://castbox.fm/episode/%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%AE%D8%B7%DB%8C%D8%A8-%DA%AF%D9%86%D8%AC%D9%87-id4481726-id416303400|access-date=2021-08-25|website=Castbox|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=شبنمستان {{!}} Shabnamestan - YouTube|url=https://www.youtube.com/channel/UCQJh3kCMFob75RduvLu09dg|access-date=2021-08-25|website=www.youtube.com}}</ref>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{Reflist}}
<references responsive="1"></references>
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ ==
*[https://castbox.fm/channel/%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%AF%DA%A9%DB%8C-%D0%A0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B8-%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BE-id2688810?country=us ᱛᱟᱡᱤᱠ ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱨᱩᱫᱟᱠᱤ ᱠᱟᱥᱴᱵᱚᱠᱥ ᱨᱮ]; ᱨᱩᱫᱟᱠᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱯᱩᱯᱟᱠ ᱱᱤᱠᱛᱟᱞᱟᱵᱽ ᱟᱜ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱾
*[https://www.magiran.com/searchinpapers/?q=%D9%BE%D9%88%D9%BE%DA%A9%20%D9%86%DB%8C%DA%A9%20%D8%B7%D9%84%D8%A8 ᱯᱩᱯᱟᱠ ᱱᱤᱠᱛᱟᱞᱟᱵᱽ ᱟᱜ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ] ᱢᱮᱜᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱾
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱥᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱞᱞᱟᱢᱮᱦ ᱛᱟᱵᱟᱛᱟᱵᱟᱭᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ ᱥᱴᱟᱯᱷ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱐ ᱡᱟᱱᱟᱢ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱜᱟᱵᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
6nfso0y0xmk3q5kqxm22390jvguveir
ᱛᱟᱨᱟᱱᱮᱦ ᱡᱟᱵᱷᱟᱱᱵᱟᱠᱷᱛ
0
36065
192223
2026-05-22T08:03:54Z
AMurmu
8962
"{{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱚᱞᱤᱢᱮᱛᱷ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱗᱔)}} {{Infobox scientist | name = ᱛᱟᱨᱟᱱᱮᱦ ᱡᱟᱵᱷᱟᱱᱵᱟᱠᱷᱛ | image = TaranehJavanbakht.jpg | caption = | birth_name = ᱛᱟᱨᱟᱱᱮᱦ ᱡᱟᱵᱷᱟᱱᱵᱟᱠᱷᱛ-ᱥᱟᱢᱟᱱᱤ | birth_date = {{birth date and age|1974|5|12|df=yes}} | birth..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
192223
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱚᱞᱤᱢᱮᱛᱷ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱗᱔)}}
{{Infobox scientist
| name = ᱛᱟᱨᱟᱱᱮᱦ ᱡᱟᱵᱷᱟᱱᱵᱟᱠᱷᱛ
| image = TaranehJavanbakht.jpg
| caption =
| birth_name = ᱛᱟᱨᱟᱱᱮᱦ ᱡᱟᱵᱷᱟᱱᱵᱟᱠᱷᱛ-ᱥᱟᱢᱟᱱᱤ
| birth_date = {{birth date and age|1974|5|12|df=yes}}
| birth_place = ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ, ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱢᱯᱮᱨᱤᱭᱟᱞ ᱥᱴᱮᱴ
| death_date =
| death_place =
| education = ᱯᱮᱨᱤᱥ ᱖ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ: ᱯᱤᱭᱮᱨ-ᱮᱱᱰ-ᱢᱮᱨᱤ-ᱠᱭᱩᱨᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ
| alma_mater = ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱰᱩ ᱠᱣᱤᱵᱮᱠ ᱟ ᱢᱚᱱᱴᱨᱤᱭᱟᱞ
| workplaces = ᱮᱠᱳᱞ ᱯᱳᱞᱤᱴᱮᱠᱱᱤᱠ ᱰᱮ ᱢᱚᱱᱴᱨᱤᱭᱟᱞ
| citizenship = ᱤᱨᱟᱱᱤ<br />ᱠᱟᱱᱟᱰᱤᱭᱟᱱ
| website = {{URL|www.javanbakht.net}}
}}
'''ᱛᱟᱨᱟᱱᱮᱦ ᱡᱟᱵᱷᱟᱱᱵᱟᱠᱷᱛ''' ({{langx|fa|ترانه جوانبخت}}, ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱒ ᱢᱮ ᱑᱙۷᱔) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ-ᱠᱟᱱᱟᱰᱤᱭᱟᱱ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱚᱞᱤᱢᱮᱛᱷ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://philpeople.org/profiles/taraneh-javanbakht|title=Taraneh Javanbakht|website=philpeople.org|language=en|access-date=2020-01-24}}</ref>
== ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ==
ᱡᱟᱵᱷᱟᱱᱵᱟᱠᱷᱛ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱜᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱥᱟᱦᱤᱫᱽ ᱵᱮᱦᱮᱥᱛᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱮᱢᱤᱥᱴᱨᱤ ᱨᱮ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮᱭ ᱜᱨᱮᱡᱩᱭᱮᱴ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱒ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱯᱤᱭᱮᱨ ᱟᱨ ᱢᱮᱨᱤ ᱠᱭᱩᱨᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱟᱞ ᱠᱮᱢᱤᱥᱴᱨᱤ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱤ.ᱮᱪ.ᱰᱤ. ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.webdepot.umontreal.ca/Usagers/wilkinsk/MonDepotPublic/eng-javanbakht.html|title=Javanbakht, Taraneh|website=webdepot.umontreal.ca|language=en-CA|access-date=2020-01-25}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱳᱥᱴᱰᱚᱠᱴᱚᱨᱟᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱦᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱤ ᱢᱚᱱᱴᱨᱤᱭᱟᱞ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱛᱮᱭ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /> ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱡᱟᱵᱷᱟᱱᱵᱟᱠᱷᱛ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱰᱩ ᱠᱣᱤᱵᱮᱠ ᱟ ᱢᱚᱱᱴᱨᱤᱭᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱢᱟᱥᱴᱚᱨᱥ ᱠᱣᱟᱞᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ: ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ ᱢᱳᱞᱤᱠᱩᱞᱟᱨ ᱵᱟᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ<ref>{{Cite web|url=https://archipel.uqam.ca/3948/|title=Régulation de l'expression du gène Pax-3 par les facteurs de transcription Cdx|last=Djavanbakht Samani|first=Taraneh|date=2011|website=archipel.uqam.ca|others=Nicolas Pilon|access-date=2020-01-25|language=fr}}</ref> ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱖ ᱨᱮ ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱤ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱨᱮ ᱞᱚᱡᱤᱠ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://archipel.uqam.ca/8673/|title=Logique floue et arborescence comme outils de modélisation des catégories en tant que prototypes|last=Javanbakht|first=Taraneh|date=2016|website=archipel.uqam.ca|others=Serge Robert|access-date=2020-01-25|language=fr}}</ref>
== ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ==
ᱡᱟᱵᱷᱟᱱᱵᱟᱠᱷᱛ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ, ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱟᱨ ᱠᱮᱢᱤᱥᱴ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱮᱱᱳᱯᱟᱨᱴᱤᱠᱮᱞᱥ ᱥᱟᱶᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ; ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ, ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱤᱠᱟᱞ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/profile/Taraneh_Javanbakht2|title=Taraneh Javanbakht Publications info on ResearchGate|website=ResearchGate|language=en|access-date=2020-01-25}}</ref>
=== ᱱᱮᱱᱳᱯᱟᱨᱴᱤᱠᱮᱞ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ===
ᱡᱟᱵᱷᱟᱱᱵᱟᱠᱷᱛ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱦᱟᱭᱰᱨᱳᱡᱮᱞ ᱟᱨ ᱠᱮᱴᱟᱞᱤᱥᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱩᱱ ᱠᱚ ᱥᱠᱮᱱᱤᱝ ᱢᱟᱭᱠᱨᱳᱥᱠᱳᱯᱤ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱮᱠᱱᱤᱠ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /> ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ:
* ᱯᱚᱞᱤᱤᱛᱷᱤᱞᱤᱱᱜᱞᱟᱭᱠᱳᱞ ᱥᱟᱶ ᱥᱩᱯᱚᱨᱯᱟᱨᱟᱢᱮᱜᱽᱱᱮᱴᱤᱠ ᱟᱭᱨᱚᱱ ᱚᱠᱥᱟᱭᱤᱰ ᱱᱮᱱᱳᱯᱟᱨᱴᱤᱠᱮᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱮᱱᱳᱠᱚᱢᱯᱳᱡᱟᱭᱤᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱳᱠᱮᱢᱤᱠᱟᱞ, ᱨᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ, ᱟᱨ ᱰᱟᱭᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱠ ᱜᱩᱱ ᱠᱚ<ref>{{Cite journal|last1=Javanbakht|first1=Taraneh|last2=Laurent|first2=Sophie|last3=Stanicki|first3=Dimitri|last4=David|first4=Eric|date=2020|title=Related physicochemical, rheological, and dielectric properties of nanocomposites of superparamagnetic iron oxide nanoparticles with polyethyleneglycol|journal=Journal of Applied Polymer Science|language=en|volume=137|issue=3|article-number=48280|doi=10.1002/app.48280|s2cid=202949592|issn=1097-4628}}</ref>
* ᱯᱷᱳᱴᱳ-ᱤᱱᱤᱥᱤᱭᱮᱴᱮᱰ ᱠᱮᱢᱤᱠᱟᱞ ᱵᱷᱮᱯᱚᱨ ᱰᱤᱯᱳᱡᱤᱥᱚᱱ (PICVD) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱴᱨᱤᱴ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱮᱞᱩᱞᱳᱡᱽ ᱱᱮᱱᱳᱠᱨᱤᱥᱴᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱳᱠᱮᱢᱤᱠᱟᱞ ᱜᱩᱱ ᱠᱚ<ref>{{Cite journal|last1=Javanbakht|first1=Taraneh|last2=Raphael|first2=Wendell|last3=Tavares|first3=Jason Robert|date=2016|title=Physicochemical properties of cellulose nanocrystals treated by photo-initiated chemical vapour deposition (PICVD)|journal=The Canadian Journal of Chemical Engineering|language=en|volume=94|issue=6|pages=1135–1139|doi=10.1002/cjce.22473|issn=1939-019X|url=https://publications.polymtl.ca/35050/1/2016_Javanbakht_Physicochemical_properties_cellulose_nanocrystals_treated.pdf }}</ref>
* ᱯᱮᱯᱴᱟᱭᱤᱰ-ᱠᱳᱴᱮᱰ ᱢᱟᱭᱠᱨᱳᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱳᱰ ᱮᱨᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱳᱠᱮᱢᱤᱠᱟᱞ ᱜᱩᱱ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱱᱤᱣᱨᱳᱵᱽᱞᱟᱥᱴ ᱥᱮᱞ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱱ ᱵᱷᱤᱴᱨᱳ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱠᱚ<ref>{{Cite journal|last1=Ghane-Motlagh|first1=Bahareh|last2=Javanbakht|first2=Taraneh|last3=Shoghi|first3=Fatemeh|last4=Wilkinson|first4=Kevin J.|last5=Martel|first5=Richard|last6=Sawan|first6=Mohamad|date=2016-11-01|title=Physicochemical properties of peptide-coated microelectrode arrays and their in vitro effects on neuroblast cells|journal=Materials Science and Engineering: C|language=en|volume=68|pages=642–650|doi=10.1016/j.msec.2016.06.045|pmid=27524064|issn=0928-4931}}</ref>
* ᱥᱴᱨᱮᱯᱴᱳᱠᱳᱠᱟᱥ ᱢᱩᱴᱟᱱᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱭᱳᱯᱷᱤᱞᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱮᱠᱴᱮᱨᱤᱥᱟᱭᱰᱟᱞ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱥᱟᱶ ᱥᱩᱯᱚᱨᱯᱟᱨᱟᱢᱮᱜᱽᱱᱮᱴᱤᱠ ᱟᱭᱨᱚᱱ ᱚᱠᱥᱟᱭᱤᱰ ᱱᱮᱱᱳᱯᱟᱨᱴᱤᱠᱮᱞ (SPIONs) ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱨᱯᱷᱮᱥ ᱜᱩᱱ ᱠᱚ ᱡᱚᱲᱟᱣ<ref>{{Cite journal|last1=Javanbakht|first1=Taraneh|last2=Laurent|first2=Sophie|last3=Stanicki|first3=Dimitri|last4=Wilkinson|first4=Kevin J.|date=2016-04-26|editor-last=Xu|editor-first=Bing|title=Relating the Surface Properties of Superparamagnetic Iron Oxide Nanoparticles (SPIONs) to Their Bactericidal Effect towards a Biofilm of Streptococcus mutans|journal=PLOS ONE|language=en|volume=11|issue=4|article-number=e0154445|doi=10.1371/journal.pone.0154445|issn=1932-6203|pmc=4845983|pmid=27115356|bibcode=2016PLoSO..1154445J|doi-access=free}}</ref>
* ᱯᱷᱳᱴᱳ-ᱤᱱᱤᱥᱤᱭᱮᱴᱮᱰ ᱠᱮᱢᱤᱠᱟᱞ ᱵᱷᱮᱯᱚᱨ ᱰᱤᱯᱳᱡᱤᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱨᱯᱷᱮᱥ ᱯᱷᱚᱝᱠᱥᱚᱱᱟᱞᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱩᱯᱚᱨᱯᱟᱨᱟᱢᱮᱜᱽᱱᱮᱴᱤᱠ ᱟᱭᱨᱚᱱ ᱚᱠᱥᱟᱭᱤᱰ ᱱᱮᱱᱳᱯᱟᱨᱴᱤᱠᱮᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱟᱨᱡᱽ ᱚᱨᱥᱚᱝ<ref>{{Cite journal|last1=Javanbakht|first1=Taraneh|last2=Laurent|first2=Sophie|last3=Stanicki|first3=Dimitri|last4=Raphael|first4=Wendell|last5=Tavares|first5=Jason Robert|date=2015-11-30|title=Charge effect of superparamagnetic iron oxide nanoparticles on their surface functionalization by photo-initiated chemical vapour deposition|journal=Journal of Nanoparticle Research|language=en|volume=17|issue=12|page=462|doi=10.1007/s11051-015-3276-y|bibcode=2015JNR....17..462J|s2cid=98717863|issn=1572-896X|url=https://publications.polymtl.ca/2783/1/2015_Javanbakht_Charge_effect_superparamagnetic_iron_oxide.pdf}}</ref>
* ᱠᱟᱨᱵᱚᱱ-ᱮᱱᱠᱮᱯᱥᱩᱞᱮᱴᱮᱰ ᱟᱭᱨᱚᱱ ᱠᱟᱨᱵᱟᱭᱤᱰ ᱱᱮᱱᱳᱯᱟᱨᱴᱤᱠᱮᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱞᱤᱰ ᱥᱴᱮᱴ ᱥᱤᱱᱛᱷᱮᱥᱤᱥ ᱟᱨ ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱥᱮᱞ ᱥᱟᱶ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱲᱟᱣ<ref>{{Cite journal|last1=Davydov|first1=Valery|last2=Rakhmanina|first2=Alexandra|last3=Kireev|first3=Igor|last4=Alieva|first4=Irina|last5=Zhironkina|first5=Oksana|last6=Strelkova|first6=Olga|last7=Dianova|first7=Varvara|last8=Samani|first8=Taraneh Djavanbakht|last9=Mireles|first9=Karina|last10=Yahia|first10=L. 'Hocine|last11=Uzbekov|first11=Rustem|date=2014-06-18|title=Solid state synthesis of carbon-encapsulated iron carbide nanoparticles and their interaction with living cells|journal=Journal of Materials Chemistry B|language=en|volume=2|issue=27|pages=4250–4261|doi=10.1039/C3TB21599G|pmid=32261563|issn=2050-7518}}</ref>
=== ᱫᱚᱨᱥᱚᱱ ===
ᱡᱟᱵᱷᱟᱱᱵᱟᱠᱷᱛ ᱫᱚ ᱮᱯᱤᱥᱴᱮᱢᱳᱞᱳᱡᱤ ᱟᱨ ᱮᱥᱛᱷᱮᱴᱤᱠᱥ ᱨᱮ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.cgie.org.ir/fa/news/154958|title=فلسفه زیبایی‌شناسی نتیسم و پیامدهای آن / ترانه جوانبخت|website=cgie.org.ir|access-date=2020-01-25 |language=Persian}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱛᱷᱤᱭᱚᱨᱮᱴᱤᱠᱟᱞ ᱯᱷᱨᱮᱢᱣᱟᱨᱠ, ᱱᱮᱴᱤᱡᱚᱢ ᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite journal|last=Javanbakht|first=Taraneh|date=2012|title=Netism: Political Philosophy and its Impacts|url=https://philpapers.org/rec/JAVTPP|journal=Journal of New Philosophy|volume=4|pages=15–17}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Javanbakht|first=Taraneh|date=2011|title=Netism: A New Metaphysics and its Impacts|url=https://philpapers.org/rec/TARNM|journal=Journal of New Philosophy|volume=1|pages=34–40}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱨᱩᱥᱳ ᱟᱨ ᱵᱷᱚᱞᱴᱮᱭᱟᱨ ᱟᱜ ᱮᱛᱷᱤᱠᱥ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite journal|last=Javanbakht|first=Taraneh|date=2011|title=Ethics According to Rousseau and Voltaire|url=https://philpapers.org/rec/JAVEAT-3|journal=Journal of New Philosophy|volume=1|pages=34–37}}</ref>
=== ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱟᱨ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ===
ᱡᱟᱵᱷᱟᱱᱵᱟᱠᱷᱛ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱨᱵᱷᱤᱱ ᱟᱨ ᱱᱳᱵᱷᱤᱱ ᱯᱟᱡᱷᱩᱦᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱟᱨᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱫᱚ ''ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱥᱚᱝᱥ ᱤᱱ ᱥᱮᱵᱷᱮᱱ ᱞᱮᱝᱜᱩᱣᱮᱡᱮᱥ'' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱱᱚᱶᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ, ᱛᱩᱨᱠᱤᱥ, ᱟᱨᱚᱵᱤᱠ, ᱤᱝᱞᱤᱥ, ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ, ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ ᱟᱨ ᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱠᱚᱭ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://images.hamshahrionline.ir/hamnews/1384/840413/irshahr/khabar.htm|language=persian|title=خواندني ها|website=images.hamshahrionline.ir|access-date=2020-01-25}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.parstimes.com/literature/poetry/taraneh_javanbakht/|title=Poems by Taraneh Javanbakht|website=Parsi Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://iranian.com/Arts/2003/December/Silence/index.html|last=Taraneh Javanbakht|title=The shore of silence|date=11 December 2003|website=}}</ref> ᱡᱟᱵᱷᱟᱱᱵᱟᱠᱷᱛ ᱟᱜ ᱟᱨᱴᱣᱟᱨᱠ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://fineartamerica.com/profiles/taraneh-javanbakht|title=Taraneh Javanbakht – Art|website=Fine Art America|language=en|access-date=2020-02-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://events.kodoom.com/en/montreal-canada/dr-taraneh-javanbakht-s-painting-sculpture-and-photography-exhibition/77086/e/|title=Dr. Taraneh Javanbakht's painting, sculpture and photography exhibition|website=Kodoom.com|language=en|access-date=2020-02-17}}</ref>
== ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱢ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ==
ᱡᱟᱵᱷᱟᱱᱵᱟᱠᱷᱛ ᱫᱚ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://news.gooya.com/politics/archives/2009/11/096536.php|title=آينده حقوق بشر و جنبش زنان، ترانه جوانبخت|website=news.gooya.com|access-date=2020-01-25|language=persian}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱢᱚᱨᱛᱷᱚᱠ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚᱨᱥ ᱞᱟᱦᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱯᱚᱞᱤᱢᱮᱛᱷᱤ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ, ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://news.gooya.com/society/archives/050816.php|title=زنان بهتر است چند شغله باشند، ترانه جوانبخت|website=news.gooya.com|access-date=2020-01-25|language=persian}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱴ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱨᱤᱱ ᱮᱵᱟᱫᱤ ᱮ ᱥᱚᱢᱚᱨᱛᱷᱚᱱ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://news.gooya.com/politics/archives/2009/06/088746.php|title=بهترین گزینه برای ریاست جمهوری ایران خانم عبادی است، نامه سرگشاده به ایرانیان، ترانه جوانبخت|website=news.gooya.com|access-date=2020-01-25|language=persian}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱚᱞᱟ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱭᱟ ᱡᱮ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱤᱱᱴᱮᱞᱮᱠᱪᱩᱣᱟᱞ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱥᱚᱢᱚᱨᱛᱷᱚᱱ ᱮ ᱞᱟᱦᱟᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://news.gooya.com/politics/archives/2011/06/123441.php|title=لزوم تغيير قوانين در ايران، ترانه جوانبخت|website=news.gooya.com|access-date=2020-01-25|language=persian}}</ref>
ᱡᱟᱵᱷᱟᱱᱵᱟᱠᱷᱛ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱕ ᱠᱟᱱᱟᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱨᱤᱢᱳᱣᱥᱠᱤ-ᱞᱟ ᱢᱟᱴᱟᱯᱮᱰᱤᱭᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱤᱯᱚᱞᱥ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news |title=Voici la liste des candidats aux élections fédérales dans la région |trans-title=Here is the list of federal election candidates in the region |language=fr |first=Camille |last=Lacroix |date=April 7, 2025 |newspaper=Ici radio-canada |url=https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/2154378/liste-candidats-elections-federales-rimouski |access-date=April 12, 2025}}</ref>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{reflist}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ ==
* [http://javanbakht.net/en/index.php ᱛᱟᱨᱟᱱᱮᱦ ᱡᱟᱵᱷᱟᱱᱵᱟᱠᱷᱛ]
* [https://www.youtube.com/watch?v=NE_DS8nGr-M ᱛᱟᱨᱟᱱᱮᱦ ᱡᱟᱵᱷᱟᱱᱵᱟᱠᱷᱛ ᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱔ ᱡᱟᱱᱟᱢ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱮᱢᱤᱥᱴ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱦᱤᱫᱽ ᱵᱮᱦᱮᱥᱛᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱨᱞᱤᱭᱟᱢᱮᱱᱴ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱣᱤᱵᱮᱠ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱒᱕ ᱠᱟᱱᱟᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱠᱚ]]
p4py6et6rkeyzb5prp75vxmp3z7rg6p
ᱨᱳᱡᱟ ᱡᱟᱢᱟᱞᱤ
0
36066
192224
2026-05-22T08:07:12Z
AMurmu
8962
"{{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱗᱗)}} {{Infobox writer | name = ᱨᱳᱡᱟ ᱡᱟᱢᱟᱞᱤ | image = Rosa Jamali.jpg | birth_date = {{Birth date|mf=yes|1977|11|19}} | birth_place = ᱛᱟᱵᱽᱨᱤᱡᱽ, ᱤᱨᱟᱱ | occupation = ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ | nationality = [[ᱤᱨᱟᱱ|ᱤᱨᱟᱱᱤ]] | alma_mater = ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱟᱨᱴ ᱡᱮᱜ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
192224
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱗᱗)}}
{{Infobox writer
| name = ᱨᱳᱡᱟ ᱡᱟᱢᱟᱞᱤ
| image = Rosa Jamali.jpg
| birth_date = {{Birth date|mf=yes|1977|11|19}}
| birth_place = ᱛᱟᱵᱽᱨᱤᱡᱽ, ᱤᱨᱟᱱ
| occupation = ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ
| nationality = [[ᱤᱨᱟᱱ|ᱤᱨᱟᱱᱤ]]
| alma_mater = [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱟᱨᱴ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]], [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]]
}}
'''ᱨᱳᱡᱟ ᱡᱟᱢᱟᱞᱤ''' ({{langx|fa|رزا جمالی}}; ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱗᱗ ᱛᱟᱵᱽᱨᱤᱡᱽ ᱨᱮ) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ, ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱤᱭᱟᱹ, ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱨᱤᱴᱤᱠ, ᱟᱨ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾
== ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ==
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱟᱨᱴ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱨᱮ ᱰᱨᱟᱢᱟᱴᱤᱠ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱮᱢ.ᱮ. ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>Taos Poetry Journal</ref>
ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ, ''ᱫᱤᱥ ᱰᱮᱰ ᱵᱚᱰᱤ ᱤᱡᱽ ᱱᱚᱴ ᱮᱱ ᱮᱯᱚᱞ, ᱤᱴ ᱤᱡᱽ ᱟᱭᱫᱚᱨ ᱮ ᱠᱤᱭᱩᱠᱚᱢᱵᱚᱨ ᱚᱨ ᱮ ᱯᱤᱭᱚᱨ'', ᱑᱙᱙᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱣᱟ ᱟᱲᱟᱝ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱫᱚ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱨᱤᱭᱮᱴᱤᱵᱷ ᱫᱟᱣ ᱮ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>Poetry International</ref>
''ᱢᱮᱠᱤᱝ ᱠᱚᱯᱷᱤ ᱴᱩ ᱨᱚᱱ ᱮ ᱠᱨᱟᱭᱤᱢ ᱥᱴᱳᱨᱤ'' ᱫᱚ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱚᱯᱨᱟᱫᱷ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾
ᱟᱡᱟᱜ ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱠᱚ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱢᱤᱥᱴᱤᱥᱤᱡᱚᱢ ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚᱠᱚ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>British Council</ref>[https://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&id=8947009&pageStatus=0&sortKeyValue1=sortkey_title&sortKeyValue2=sortkey_author]
ᱥᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱩᱲᱤ ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ ᱟᱨ ᱨᱮᱴᱚᱨᱤᱠ ᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱨᱤᱱ ᱢᱤᱫ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>Taos Poetry Journal</ref>
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱠᱚ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱛᱮᱭ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾
== ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ==
=== ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ===
*''ᱫᱤᱥ ᱰᱮᱰ ᱵᱚᱰᱤ ᱤᱡᱽ ᱱᱚᱴ ᱮᱱ ᱮᱯᱚᱞ, ᱤᱴᱥ ᱟᱭᱫᱚᱨ ᱮ ᱠᱤᱭᱩᱠᱚᱢᱵᱚᱨ ᱚᱨ ᱮ ᱯᱤᱭᱚᱨ'' (᱑᱙۹᱗)
*''ᱢᱮᱠᱤᱝ ᱮ ᱯᱷᱮᱥ'' (᱑᱙۹᱘)
*''ᱢᱮᱠᱤᱝ ᱠᱚᱯᱷᱤ ᱴᱩ ᱨᱚᱱ ᱮ ᱠᱨᱟᱭᱤᱢ ᱥᱴᱳᱨᱤ'' (᱒᱐᱐᱒)
*''ᱫᱚ ᱟᱣᱟᱨᱜᱽᱞᱟᱥ ᱤᱡᱽ ᱯᱷᱟᱥᱴ ᱟᱥᱞᱤᱯ'' (᱒᱐᱑᱑)
*''ᱦᱟᱭᱣᱮᱡᱽ ᱵᱽᱞᱚᱠᱰ'' (᱒᱐᱑᱔)
*''ᱦᱤᱭᱟᱨ ᱜᱽᱨᱮᱵᱷᱤᱴᱤ ᱤᱡᱽ ᱞᱮᱥ'' (᱒᱐᱑᱙)
=== ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱠᱚ ===
*''ᱫᱚ ᱥᱮᱰᱳ'' (᱒᱐᱐᱗)
=== ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱠᱚ ===
*''ᱥᱮᱞᱤᱝ ᱴᱩ ᱵᱟᱭᱡᱟᱱᱴᱤᱭᱚᱢ, ᱥᱤᱞᱮᱠᱴᱮᱰ ᱯᱚᱭᱮᱢᱥ ᱚᱯᱷ [[ᱣᱤᱞᱤᱭᱚᱢ ᱵᱟᱴᱞᱚᱨ ᱭᱤᱴᱥ]]''
*''ᱴᱩᱢᱚᱨᱳ ᱮᱱᱰ ᱴᱩᱢᱚᱨᱳ ᱮᱱᱰ ᱴᱩᱢᱚᱨᱳ (ᱮ ᱥᱤᱞᱮᱠᱥᱚᱱ)'', [[ᱣᱤᱞᱤᱭᱚᱢ ᱥᱮᱠᱥᱯᱤᱭᱚᱨ]]
*''ᱮᱡᱽ, ᱮᱱ ᱮᱱᱛᱷᱳᱞᱳᱡᱤ ᱚᱯᱷ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱚᱭᱮᱴᱨᱤ ᱤᱱ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ'' ([[ᱴᱮᱰ ᱦᱤᱭᱩᱡᱽ]], [[ᱮᱡᱽᱨᱟ ᱯᱟᱣᱩᱱᱰ]], [[ᱥᱤᱞᱵᱷᱤᱭᱟ ᱯᱞᱟᱛᱷ]], [[ᱮᱪ.ᱰᱤ.]], [[ᱮᱢᱤᱞᱤ ᱰᱤᱠᱤᱱᱥᱚᱱ]], [[ᱮᱰᱨᱤᱭᱮᱱ ᱨᱤᱪ]], [[ᱥᱴᱤᱵᱷᱤ ᱥᱢᱤᱛᱷ]], [[ᱮᱞᱮᱱ ᱜᱤᱱᱥᱵᱚᱨᱜᱽ]], [[ᱴᱤ.ᱮᱥ. ᱮᱞᱤᱭᱚᱴ]], [[ᱡᱳᱥᱮᱯᱷ ᱵᱽᱨᱚᱰᱥᱠᱤ]], [[ᱨᱩᱯᱚᱨᱴ ᱵᱽᱨᱩᱠ]], [[ᱮᱰᱤᱛᱷ ᱥᱤᱴᱣᱮᱞ]], [[ᱨᱚᱵᱚᱨᱴ ᱯᱷᱨᱚᱥᱴ]], [[ᱞᱩᱭᱤᱥ ᱜᱽᱞᱩᱠ]], [[ᱮᱢᱟ ᱞᱟᱡᱟᱨᱩᱥ]], [[ᱦᱮᱱᱨᱤ ᱣᱟᱰᱥᱣᱚᱨᱛᱷ ᱞᱚᱝᱯᱷᱮᱞᱳ]], [[ᱥᱩᱫᱤᱯ ᱥᱮᱱ]], [[ᱨᱚᱡᱚᱨ ᱢᱮᱠᱜᱳᱯᱷ]], [[ᱣᱟᱞᱴ ᱦᱩᱭᱤᱴᱢᱮᱱ]] ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱠᱚ...)
*''ᱴᱤᱣᱞᱤᱯᱥ, ᱴᱮᱱ ᱯᱷᱤᱢᱮᱞ ᱯᱚᱭᱮᱴᱥ ᱤᱱ ᱤᱝᱞᱤᱥ'' ([[ᱱᱟᱛᱟᱥᱟ ᱴᱨᱮᱛᱷᱮᱣᱮᱭ]], [[ᱥᱳᱞᱢᱟᱡᱽ ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ]], [[ᱞᱩᱭᱤᱥ ᱜᱽᱞᱩᱠ]], [[ᱮᱢᱟ ᱞᱟᱡᱟᱨᱩᱥ]], [[ᱥᱤᱞᱵᱷᱤᱭᱟ ᱯᱞᱟᱛᱷ]], [[ᱮᱪ.ᱰᱤ.]], [[ᱮᱢᱤᱞᱤ ᱰᱤᱠᱤᱱᱥᱚᱱ]], [[ᱮᱰᱨᱤᱭᱮᱱ ᱨᱤᱪ]], [[ᱥᱴᱤᱵᱷᱤ ᱥᱢᱤᱛᱷ]], [[ᱮᱰᱤᱛᱷ ᱥᱤᱴᱣᱮᱞ]])
*''ᱫᱚ ᱣᱟᱭᱤᱞᱰ ᱟᱭᱨᱤᱥ, ᱥᱤᱞᱮᱠᱴᱮᱰ ᱯᱚᱭᱮᱢᱥ ᱚᱯᱷ [[ᱞᱩᱭᱤᱥ ᱜᱽᱞᱩᱠ]]''
*''ᱮ ᱥᱟᱨᱴᱮᱱ ᱞᱮᱰᱤ, ᱥᱤᱞᱮᱠᱴᱮᱰ ᱥᱚᱨᱴ ᱥᱴᱳᱨᱤᱡᱽ ᱮᱱᱰ ᱯᱚᱭᱮᱢᱥ'', [[ᱰᱳᱨᱳᱛᱷᱤ ᱯᱟᱨᱠᱚᱨ]]
*''ᱣᱟᱨᱰᱥ, ᱥᱤᱞᱮᱠᱴᱮᱰ ᱯᱚᱭᱮᱢᱥ'', [[ᱥᱤᱞᱵᱷᱤᱭᱟ ᱯᱞᱟᱛᱷ]]
*''ᱫᱚ ᱣᱮᱥᱴ ᱞᱮᱱᱰ, ᱥᱤᱞᱮᱠᱴᱮᱰ ᱯᱚᱭᱮᱢᱥ'', [[ᱴᱤ.ᱮᱥ. ᱮᱞᱤᱭᱚᱴ]]
*''ᱫᱚ ᱯᱷᱤᱨ ᱴᱨᱤ, [[ᱦᱟᱱᱥ ᱠᱨᱤᱥᱴᱤᱭᱟᱱ ᱟᱱᱰᱚᱨᱥᱮᱱ]]''
*''ᱥᱮᱱᱰ ᱮᱱᱰ ᱴᱟᱭᱤᱢ, ᱥᱤᱞᱮᱠᱴᱮᱰ ᱯᱚᱭᱮᱢᱥ ᱚᱯᱷ [[ᱟᱢᱤᱨ ᱳᱨ]]''
*''ᱫᱚ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱚᱯᱷ ᱫᱚ ᱮᱰᱨᱤᱥᱤᱥ'', [[ᱜᱷᱟᱡᱟᱞᱮᱦ ᱟᱞᱤᱡᱟᱫᱮᱦ]] ᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱢᱟᱢ
=== ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ ===
*''ᱨᱤᱵᱷᱮᱞᱮᱥᱚᱱᱥ ᱤᱱ ᱫᱚ ᱣᱤᱱᱰ; ᱛᱷᱤᱭᱳᱨᱤ ᱮᱱᱰ ᱮᱱᱟᱞᱟᱭᱥᱤᱥ'' (ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱭᱮᱴᱤᱠᱥ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ)
== ᱯᱷᱩᱴᱱᱳᱴ ᱠᱚ ==
[https://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&id=8947009&pageStatus=0&sortKeyValue1=sortkey_title&sortKeyValue2=sortkey_author ᱫᱚ ᱰᱟᱨᱠ ᱨᱩᱢ, ᱨᱳᱡᱟ ᱡᱟᱢᱟᱞᱤ ᱭᱟᱜ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ, ᱨᱮᱡᱟ ᱥᱟᱞᱵᱟᱯᱷᱟᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ]<references/>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
*[http://www.bl.uk/events/iran-in-writing-past-and-present ᱤᱨᱟᱱ ᱤᱱ ᱨᱟᱭᱴᱤᱝ]
*[https://thebombayreview.com/2021/03/20/iranian-edition-vol-ii-poetry-by-rosa-jamali-issue-40-2021/ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱨᱤᱵᱷᱤᱣ; ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱮᱰᱤᱥᱚᱱ]
*[https://www.taosjournalofpoetry.com/author/rosa-jamali ᱴᱟᱳᱥ ᱡᱚᱨᱱᱟᱞ ᱚᱯᱷ ᱯᱚᱭᱮᱴᱨᱤ ᱨᱮ ᱨᱳᱡᱟ ᱡᱟᱢᱟᱞᱤ]
*[https://thepunchmagazine.com/author/rosa-jamali ᱫᱚ ᱠᱞᱚᱠ ᱥᱮᱞ ᱮᱱᱰ ᱟᱫᱚᱨ ᱯᱚᱭᱮᱢᱥ]
*[https://eurolitkrant.com/OneAuthor.aspx?Id=71 ᱢᱟᱭ ᱯᱨᱚᱢᱤᱥᱰ ᱢᱮᱨᱤᱰᱤᱭᱟᱱ]
*[http://www.poetryinternational.org/pi/site/poet/item/18522/13934/Rosa-Jamali/ ᱯᱚᱭᱮᱴᱨᱤ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ]
*[https://www.fekt.org/rosa-jamali/ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱯᱚᱭᱮᱴᱨᱤ ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ ᱚᱯᱷ ᱠᱳᱥᱳᱵᱷᱳ]
*[https://poetscorner.blog/2022/11/19/the-street-before-you-leave-tehran/ ᱫᱚ ᱥᱴᱨᱤᱴ ᱵᱤᱯᱷᱳᱨ ᱭᱩ ᱞᱤᱵᱷ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]
*[https://www.penguinrandomhouse.com/books/634968/the-mirror-of-my-heart-by-translated-with-an-introduction-and-notes-by-dick-davis/ ᱫᱚ ᱢᱤᱨᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱢᱟᱭ ᱦᱟᱨᱴ: ᱮ ᱛᱷᱟᱣᱡᱮᱱᱰ ᱤᱭᱟᱨᱥ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱯᱚᱭᱮᱴᱨᱤ ᱵᱟᱭ ᱣᱩᱢᱮᱱ, ᱰᱤᱠ ᱰᱮᱵᱷᱤᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱯᱮᱱᱜᱩᱭᱤᱱ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱗ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱟᱵᱽᱨᱤᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]]```
b4uw8fsw54ay4e5szhzkxx0li7a9a4e
ᱨᱳᱭᱟ ᱦᱟᱠᱟᱠᱤᱭᱟᱱ
0
36067
192225
2026-05-22T08:12:43Z
AMurmu
8962
"{{short description|ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ}} {{infobox writer | image = Roya Hakakian AAWW Award photo.jpg | caption = ᱨᱳᱭᱟ ᱦᱟᱠᱟᱠᱤᱭᱟᱱ | birth_name = {{langx|fa|رویا حکاکیان}} | birth_date = | birth_place = [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]], ᱤᱨᱟᱱ | death_date = | death_place = | occupation..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
192225
wikitext
text/x-wiki
{{short description|ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ}}
{{infobox writer
| image = Roya Hakakian AAWW Award photo.jpg
| caption = ᱨᱳᱭᱟ ᱦᱟᱠᱟᱠᱤᱭᱟᱱ
| birth_name = {{langx|fa|رویا حکاکیان}}
| birth_date =
| birth_place = [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]], ᱤᱨᱟᱱ
| death_date =
| death_place =
| occupation = {{flatlist|
* ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ
* ᱠᱷᱚᱵᱚᱨᱤᱭᱟᱹ
* ᱜᱟᱞᱚᱪᱤᱭᱟᱹ
}}
| language = [[ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ]], ᱤᱝᱞᱤᱥ
| nationality =
| citizenship = ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ
| education =
| alma_mater = [[ᱵᱽᱨᱩᱠᱞᱤᱱ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ]]
| period =
| genre = ᱱᱚᱱ-ᱯᱷᱤᱠᱥᱚᱱ
| subject =
| movement =
| notableworks =
| spouse(s) =
| partner(s) =
| relative(s) =
| awards =
| signature =
| signature_alt =
| website = {{URL|http://www.royahakakian.com}}
| portaldisp =
}}
'''ᱨᱳᱭᱟ ᱦᱟᱠᱟᱠᱤᱭᱟᱱ''' ({{langx|fa|رویا حکاکیان}}) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱤᱦᱩᱫᱤ [[ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]], [[ᱠᱷᱚᱵᱚᱨᱤᱭᱟᱹ]], ᱟᱨ [[ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱜᱟᱞᱚᱪᱤᱭᱟᱹ]] ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ [[ᱤᱨᱟᱱ]] ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱟᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱤᱯᱷᱤᱭᱩᱡᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ ᱚᱸᱰᱮᱱᱤᱡ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱛᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱮᱢᱳᱭᱟᱨ ''ᱡᱚᱨᱱᱤ ᱯᱷᱨᱚᱢ ᱫᱚ ᱞᱮᱱᱰ ᱚᱯᱷ ᱱᱳ'' ([[ᱠᱨᱟᱣᱩᱱ ᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱥᱤᱝ ᱜᱨᱩᱯ|ᱠᱨᱟᱣᱩᱱ]]), ''ᱟᱥᱟᱥᱤᱱᱥ ᱚᱯᱷ ᱫᱚ ᱴᱚᱨᱠᱳᱭᱮᱡᱽ ᱯᱮᱞᱮᱥ'' ([[ᱜᱽᱨᱳᱵᱷ ᱟᱴᱞᱟᱱᱴᱤᱠ|ᱜᱽᱨᱳᱵᱷ/ᱟᱴᱞᱟᱱᱴᱤᱠ]]), ᱟᱨ ''ᱮ ᱵᱤᱜᱤᱱᱚᱨᱥ ᱜᱟᱭᱤᱰ ᱴᱩ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ: ᱯᱷᱚᱨ ᱫᱚ ᱤᱢᱤᱜᱽᱨᱟᱱᱴ ᱮᱱᱰ ᱫᱚ ᱠᱤᱭᱩᱨᱤᱭᱚᱥ'' (ᱠᱱᱳᱯᱷ) ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢᱟᱱᱟᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱛᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱠᱟᱛᱮ, ᱨᱳᱭᱟ ᱦᱟᱠᱟᱠᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱩᱯ ᱛᱮᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱸᱴ ᱥᱟᱶᱛᱟ-ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚ — ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱚᱰᱚᱠ, ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ, ᱥᱮᱱᱥᱚᱨᱥᱤᱯ — ᱮ ᱥᱟᱵ ᱨᱟᱠᱟᱵᱟ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱧᱮᱱᱮᱞ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮᱭᱟᱱ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱤᱡ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱞᱜᱟ ᱛᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱞᱮᱠᱟᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱾
== ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ==
ᱦᱟᱠᱟᱠᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱤᱦᱩᱫᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱨ ᱦᱟᱨᱟᱵᱩᱨᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=Roya Hakakian: An Iranian-American Perspective|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=106157755|access-date=2021-04-26|website=NPR.org|language=en}}</ref> ᱑᱙۷᱙ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱨᱤᱵᱷᱳᱞᱩᱥᱚᱱ]] ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱜᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱨᱩᱦᱳᱞᱞᱟᱦ ᱠᱷᱳᱢᱮᱭᱱᱤ|ᱟᱭᱟᱛᱳᱞᱞᱟᱦ ᱠᱷᱳᱢᱮᱭᱱᱤ]] ᱭᱟᱜ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱟᱨ [[ᱮᱱᱴᱤ-ᱥᱮᱢᱤᱴᱤᱡᱚᱢ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ, ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱪᱟᱯ ᱟᱨ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱ [[ᱤᱨᱟᱱ-ᱤᱨᱟᱠ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ]] ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱮ ᱑᱙᱘᱕ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱛᱮ [[ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱟᱥᱨᱚᱭ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱵᱽᱨᱩᱠᱞᱤᱱ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ]] ᱨᱮ ᱥᱟᱭᱠᱳᱞᱳᱡᱤ ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ<ref>{{cite web|url=http://lacuny.wordpress.com/category/roya-hakakian/|title=Invitation to see alum Roya Hakakian speak to CUNY students|publisher=lacuny.wordpress.com|accessdate=August 2, 2011}}</ref> ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ [[ᱮᱞᱮᱱ ᱜᱤᱱᱥᱵᱚᱨᱜᱽ]] ᱟᱜ ᱩᱢᱩᱞ ᱨᱮ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=The Joy of Mastering Clichés in English|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=4617873|access-date=2020-06-24|website=NPR.org|language=en}}</ref>
ᱦᱟᱠᱟᱠᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱔ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱮᱢᱳᱭᱟᱨ, ''ᱡᱚᱨᱱᱤ ᱯᱷᱨᱚᱢ ᱫᱚ ᱞᱮᱱᱰ ᱚᱯᱷ ᱱᱳ'' ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱮᱢᱳᱭᱟᱨ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞᱚᱜ ᱫᱚ [[ᱭᱮᱞ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ [[ᱦᱮᱨᱳᱞᱰ ᱵᱽᱞᱩᱢ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ "ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ" ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ ᱫᱚ [[ᱫᱚ ᱱᱤᱣ ᱭᱚᱨᱠ ᱴᱟᱭᱤᱢᱥ|''ᱱᱤᱣ ᱭᱚᱨᱠ ᱴᱟᱭᱤᱢᱥ'']], [[ᱫᱚ ᱣᱟᱥᱤᱝᱴᱚᱱ ᱯᱳᱥᱴ|''ᱣᱟᱥᱤᱝᱴᱚᱱ ᱯᱳᱥᱴ'']], [[ᱫᱚ ᱣᱟᱞ ᱥᱴᱨᱤᱴ ᱡᱚᱨᱱᱟᱞ|''ᱣᱟᱞ ᱥᱴᱨᱤᱴ ᱡᱚᱨᱱᱟᱞ'']] ᱟᱨ ''[[ᱮᱱ.ᱯᱤ.ᱟᱨ.]]'' ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾
᱒᱐᱐᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱜᱩᱜᱮᱱᱦᱟᱭᱤᱢ ᱯᱷᱮᱞᱳᱥᱤᱯ]] ᱧᱟᱢ ᱠᱟᱛᱮ,<ref>{{cite web|url=http://www.gf.org/fellows/6046-roya-hakakian|title=Roya Hakakian 2008 Guggenheim Fellowship page|publisher=www.gf.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20111015021715/http://www.gf.org/fellows/6046-roya-hakakian|archive-date=October 15, 2011|url-status=dead|accessdate=August 2, 2011|df=mdy-all}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱟᱥᱟᱥᱤᱱᱥ ᱚᱯᱷ ᱫᱚ ᱴᱚᱨᱠᱳᱭᱮᱡᱽ ᱯᱮᱞᱮᱥ'' ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ ᱨᱮ [[ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ]] ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ [[ᱢᱟᱭᱠᱳᱱᱳᱥ ᱨᱮᱥᱴᱳᱨᱮᱱᱴ ᱜᱚᱡ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ]] ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱚᱱ-ᱯᱷᱤᱠᱥᱚᱱ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱜᱽᱨᱳᱵᱷ ᱟᱴᱞᱟᱱᱴᱤᱠ|ᱜᱽᱨᱳᱵᱷ/ᱟᱴᱞᱟᱱᱴᱤᱠ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
ᱦᱟᱠᱟᱠᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱐᱔ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ [[ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱚᱱ ᱯᱷᱚᱨᱮᱱ ᱨᱤᱞᱮᱥᱚᱱᱥ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱴᱟᱨᱢ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱑᱐ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱭᱤᱴᱱᱤ ᱦᱤᱭᱩᱢᱮᱱᱤᱴᱤᱡᱽ ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ|ᱭᱮᱞ ᱦᱩᱭᱤᱴᱱᱤ ᱦᱤᱭᱩᱢᱮᱱᱤᱴᱤᱡᱽ ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱮᱞᱳ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱭᱮᱞ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱰᱮᱵᱷᱮᱱᱯᱳᱨᱴ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱮᱞᱳ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱑᱔-᱒᱐᱑᱕ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱣᱩᱰᱨᱳ ᱣᱤᱞᱥᱚᱱ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ ᱯᱷᱚᱨ ᱥᱠᱚᱞᱟᱨᱥ|ᱣᱤᱞᱥᱚᱱ ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ ᱯᱷᱚᱨ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱥᱠᱚᱞᱟᱨᱥ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱤᱡᱤᱴᱤᱝ ᱯᱷᱮᱞᱳ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.wilsoncenter.org/person/roya-hakakian|title=Roya Hakakian|date=2012-01-04|website=Wilson Center|language=en|access-date=2019-04-07}}</ref> ᱒᱐᱑᱕ ᱠᱷᱚᱱ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱭᱮᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱷᱨᱮᱰ (THREAD) ᱨᱮ ᱚᱞ ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://thread.yale.edu/mentors|title=Mentors|website=THREAD at Yale|language=en-US|access-date=2019-04-07}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱤᱨᱟᱱ ᱦᱤᱭᱩᱢᱮᱱ ᱨᱟᱭᱤᱴᱥ ᱰᱚᱠᱭᱩᱢᱮᱱᱴᱮᱥᱚᱱ ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱤᱭᱟᱹ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ<ref>{{cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C03E6D71039F93AA35752C0A9639C8B63&pagewanted=all|title=New York Times article on the founding of the Iran Human Rights Documentation Center|date=January 9, 2005|work=The New York Times|accessdate=August 1, 2011}}</ref> ᱟᱨ [[ᱨᱤᱯᱷᱤᱭᱩᱡᱤᱡᱽ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.refugeesinternational.org/who-we-are/board-of-directors|title=Board of Directors for Refugees International|publisher=[[Refugees International]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110801032844/http://www.refugeesinternational.org/who-we-are/board-of-directors|archive-date=August 1, 2011|url-status=dead|accessdate=August 1, 2011|df=mdy-all}}</ref> ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱦᱟᱠᱟᱠᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ [[ᱵᱽᱨᱟᱱᱰᱮᱭᱤᱥ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱦᱟᱫᱟᱥᱟᱦ-ᱵᱽᱨᱟᱱᱰᱮᱭᱤᱥ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱠᱚᱞᱟᱨ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=Past Scholars and Projects|url=https://www.brandeis.edu/hbi/research-projects/gcrl/scholars.html|website=www.brandeis.edu|language=en|access-date=2020-05-19}}</ref> ᱒᱐᱒᱑ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱚᱱᱮᱠᱴᱤᱠᱚᱴ ᱤᱢᱤᱜᱽᱨᱟᱱᱴ ᱮᱱᱰ ᱨᱤᱯᱷᱤᱭᱩᱡᱤ ᱠᱳᱣᱟᱞᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱹᱱᱟᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=CoalitionCT|url=https://www.coalitionct.org/about-us|access-date=2021-06-02|website=Connecticut Immigrant & Refugee Coalition|language=en-US}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱚᱱ ᱯᱷᱚᱨᱮᱱ ᱨᱤᱞᱮᱥᱚᱱᱥ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱨᱢᱟᱱᱮᱱᱴ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱡᱚᱱᱥ ᱦᱳᱯᱠᱤᱱᱥ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱥ.ᱮᱱ.ᱮᱯᱷ. ᱟᱜᱳᱨᱟ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱤᱡᱤᱴᱤᱝ ᱯᱷᱮᱞᱳ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |first=Catherine |last=Pierre |date=2023-05-16 |title=SNF Agora names new visiting fellows |url=https://hub.jhu.edu/2023/05/16/snf-agora-visiting-fellows-cohort/ |access-date=2023-05-25 |website=The Hub |language=en}}</ref> ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱥᱮᱯᱷᱟᱨᱰᱤ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱮᱥᱚᱱ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱳᱢᱮᱜᱽᱨᱟᱱᱮᱴ ᱞᱟᱭᱤᱯᱷᱴᱟᱭᱤᱢ ᱟᱪᱤᱵᱷᱢᱮᱱᱴ ᱟᱣᱟᱨᱰ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=27th NYSJFF Pomegranate award winners |url=https://nysjff.com/awards/ |access-date=2025-11-03 |website=NYSJFF |language=en-US}}</ref>
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱚᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱟᱞᱚᱪᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱥᱤ.ᱵᱤ.ᱮᱥ. ᱫᱤᱥ ᱢᱚᱨᱱᱤᱝ]], ᱯᱤ.ᱵᱤ.ᱮᱥ. ᱟᱜ [[ᱱᱟᱣ ᱚᱱ ᱯᱤ.ᱵᱤ.ᱮᱥ.|ᱱᱟᱣ ᱣᱤᱫᱷ ᱵᱤᱞ ᱢᱳᱭᱮᱨᱥ]], ᱮᱢ.ᱮᱥ.ᱮᱱ.ᱵᱤ.ᱥᱤ. ᱨᱮ [[ᱫᱚ ᱰᱟᱭᱞᱟᱱ ᱨᱟᱴᱤᱜᱟᱱ ᱥᱳ]], ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱧᱮᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮ, ᱦᱟᱠᱟᱠᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ [[ᱠᱮᱞᱤᱯᱷᱳᱨᱱᱤᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱵᱚᱨᱠᱞᱮ]] ᱨᱮ ᱜᱟᱞᱚᱪ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱤᱥᱛᱟᱨ ᱛᱮᱭ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ "ᱢᱚᱰᱟᱨᱱᱤᱴᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱩᱯᱨᱩᱢ" ᱢᱮᱥᱟᱭ ᱨᱮ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱟᱨ ᱤᱦᱩᱫᱤ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=Roya Hakakian {{!}} Conversations with History|url=https://conversations.berkeley.edu/hakakian_2009|website=conversations.berkeley.edu|access-date=2020-05-19}}</ref>
ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ [[ᱦᱮᱨᱤ ᱠᱨᱟᱭᱤᱥᱞᱚᱨ]], ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ UCBK ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱱᱴᱚᱨᱵᱷᱤᱭᱩ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱦᱳᱥᱴ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ''ᱯᱚᱞᱤᱴᱤᱠᱟᱞ ᱟᱣᱮᱠᱮᱱᱤᱝᱥ: ᱠᱚᱱᱵᱷᱟᱨᱥᱮᱥᱚᱱᱥ ᱣᱤᱫᱷ ᱦᱤᱥᱴᱨᱤ'' ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱤᱱᱴᱚᱨᱵᱷᱤᱭᱩ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱦᱟᱠᱟᱠᱤᱭᱟᱱ ᱟᱜ ᱤᱱᱴᱚᱨᱵᱷᱤᱭᱩ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱟᱠᱟᱠᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ "ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱨᱤᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ, ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠᱥ, ᱟᱨ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ" ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱢᱮᱛᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/politicalawakeni00krei|title=Political Awakenings: Conversations with History|last=Kreisler|first=Harry|publisher=New Press|year=2010|isbn=978-1-59558-340-6|location=New York|accessdate=August 3, 2011|url-access=registration}}</ref>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{reflist}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ ==
*[http://www.royahakakian.com ᱨᱳᱭᱟ ᱦᱟᱠᱟᱠᱤᱭᱟᱱ ᱟᱜ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ]
*[https://www.facebook.com/hakakian.roya ᱨᱳᱭᱟ ᱦᱟᱠᱟᱠᱤᱭᱟᱱ ᱟᱜ ᱯᱷᱮᱥᱵᱩᱠ ᱯᱮᱡᱽ]
*{{Charlie Rose view|7270}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱖᱖ ᱡᱟᱱᱟᱢ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱰᱚᱠᱭᱩᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱢᱮᱢᱳᱭᱟᱨᱤᱥᱴ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ-ᱤᱦᱩᱫᱤ ᱵᱚᱝᱥᱚ ᱨᱤᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱽᱨᱩᱠᱞᱤᱱ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱚᱱᱴᱚᱨ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱰᱚᱠᱭᱩᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱛᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱮᱢᱤᱜᱽᱨᱟᱱᱴ ᱠᱚ]]
diufb0v5vh6db8pnrx0q6pax0lepp01
ᱦᱳᱫᱟ ᱦᱟᱫᱟᱫᱤ
0
36068
192226
2026-05-22T08:15:49Z
AMurmu
8962
"{{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱗᱗)}} {{Infobox writer | name = ᱦᱳᱫᱟ ᱦᱟᱫᱟᱫᱤ | native_name = {{lang|fa|هدی حدادی}} | birth_date = {{Birth date and age|1977|02|02}} | occupation = ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱚᱱᱚᱬ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
192226
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱗᱗)}}
{{Infobox writer
| name = ᱦᱳᱫᱟ ᱦᱟᱫᱟᱫᱤ
| native_name = {{lang|fa|هدی حدادی}}
| birth_date = {{Birth date and age|1977|02|02}}
| occupation = ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ
| birth_place = [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]], [[ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱢᱯᱮᱨᱤᱭᱟᱞ ᱥᱴᱮᱴ]]
| image = Hodahadadi en.jpg
| alma_mater = [[ᱟᱨᱴ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]]
}}
'''ᱦᱳᱫᱟ ᱦᱟᱫᱟᱫᱤ'''<ref>{{Cite web |title=Hoda Hadadi |url=https://greystonebooks.com/collections/hoda-hadadi |access-date=2024-07-08 |website=Greystone Books Ltd.}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hoda Hadadi |url=https://www.goodreads.com/author/show/7047561.Hoda_Hadadi |access-date=2024-07-08 |website=www.goodreads.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hadadi, Hoda |url=https://pajamapress.ca/creator/hadadi-hoda/ |access-date=2024-07-08 |website=Pajama Press |language=en-US}}</ref> ({{langx|fa|هدی حدادی}}; ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱗᱗) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>https://www.cgspectrum.com/career-pathways/book-illustrator</ref><ref>{{Cite web |title=Jeg tænker på et hjem |url=https://ereolen.dk/ting/object/870970-basis:47311934 |access-date=2024-07-08 |website=ereolen.dk}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱟᱨ ᱧᱮᱞᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱮᱠᱳ-ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱚᱢ ᱥᱚᱦᱚᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱨᱤᱱ ᱵᱚᱨᱱᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱦᱤᱨᱳ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱤᱲᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱠᱨᱤᱛᱤ ᱥᱟᱶ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟᱭ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱧᱮᱞᱟᱱ ᱟᱨᱴ ᱣᱟᱨᱠ ᱨᱮ, ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱫᱟᱨᱥᱤ ᱥᱤᱞᱠ ᱯᱮᱯᱚᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱳᱞᱟᱡᱽ ᱴᱮᱠᱱᱤᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾
== ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ==
ᱦᱟᱫᱟᱫᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱵᱷᱳᱞᱩᱥᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱯᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱱ-ᱤᱨᱟᱠ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱩᱲᱤ, ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱠᱨᱤᱛᱤ ᱠᱚ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱵᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱯᱷᱮᱨᱫᱳᱣᱥᱤ ᱟᱜ ᱥᱟᱦᱱᱟᱢᱟ (ᱫᱚ ᱵᱩᱠ ᱚᱯᱷ ᱠᱤᱝᱥ) ᱛᱮ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱚᱞ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱮᱥᱟᱣᱟᱨ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱫᱚ ᱜᱮᱞ-ᱟᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ, ᱛᱤᱱ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱩᱱᱤ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱟᱨᱴ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱤᱨᱟᱱ, ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ, ᱰᱮᱱᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾
== ᱚᱱᱚᱞ ᱟᱨ ᱨᱤᱵᱷᱤᱣ ᱠᱚ ==
* ᱒᱐᱒᱓ ᱫᱚ ᱯᱷᱮᱴ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱟᱣᱥᱴᱳ ᱟᱨ ᱟᱭᱤᱞ ᱥᱳ ᱢᱟᱭ ᱦᱮᱱᱰᱥ ᱤᱱ ᱫᱚ ᱜᱟᱨᱰᱮᱱ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ-ᱯᱨᱚᱠᱨᱤᱛᱤ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱛᱩᱞᱟᱹᱡᱚᱠᱷᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱾
* ᱒᱐᱒᱑ "ᱨᱤᱰᱤᱝ ᱦᱳᱫᱟ ᱦᱟᱫᱟᱫᱤ ᱤᱱ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ" ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱞᱮᱥᱵᱤᱭᱟᱱ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱩᱯᱩᱛ ᱟᱨᱴᱤᱠᱩᱞᱮᱥᱚᱱ ᱾
* ᱒᱐᱑᱘. ᱮᱠᱳ-ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱚᱢ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱩᱯᱨᱩᱢ: ᱰᱤᱞᱤᱝ-ᱟ-ᱰᱤᱞᱤᱝ ᱟᱨ ᱴᱩ ᱯᱷᱨᱮᱱᱰᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱞᱴᱟᱨᱱᱮᱴᱤᱵᱷ ᱮᱠᱳ-ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱥᱴ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱾
== ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚ ==
᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ, ᱦᱟᱫᱟᱫᱤ ᱫᱚ ᱰᱮᱱᱤᱥ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱯᱳᱞᱤᱴᱤᱠᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ "ᱫᱚ ᱢᱟᱣᱩᱱᱴᱮᱱ ᱫᱮᱴ ᱣᱟᱱᱴᱮᱰ ᱴᱩ ᱴᱨᱟᱵᱷᱮᱞ" ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱚᱞ ᱟᱨ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱚᱬᱮ ᱛᱚᱨᱟ ᱥᱴᱟᱨ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾
* ᱒᱐᱒᱒ ᱟᱭᱤ.ᱵᱷᱤ.ᱵᱷᱤ.ᱣᱟᱭ. ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ (ᱵᱳᱨᱰ ᱚᱯᱷ ᱵᱩᱠᱥ ᱯᱷᱚᱨ ᱭᱚᱝ ᱯᱤᱯᱚᱞ) ᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱥᱟᱠᱟᱢ (ᱵᱟᱪᱮᱦᱟ ᱵᱟᱦᱟᱨ), ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ
* ᱒᱐᱒᱑ ᱟᱨ ᱒᱐᱒᱐ ᱫᱚ ᱞᱤᱴᱞ ᱵᱽᱞᱮᱠ ᱯᱷᱤᱥ ᱢᱮᱰᱟᱞ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ (ᱫᱚ ᱢᱟᱫᱟᱨ), ᱟᱨ (ᱵᱟᱪᱮᱦᱟ ᱵᱟᱦᱟᱨ), ᱪᱤᱞᱰᱨᱮᱱᱥ ᱵᱩᱠ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ (ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱭᱤ.ᱵᱷᱤ.ᱵᱷᱤ.ᱣᱟᱭ.)
* ᱒᱐᱒᱐, ᱢᱩᱱᱤᱪ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱭᱚᱛᱷ ᱞᱟᱭᱵᱽᱨᱮᱨᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚ ᱣᱟᱭᱤᱴ ᱨᱮᱵᱷᱮᱱ ᱞᱤᱥᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ (ᱟᱭᱤᱞ ᱥᱳ ᱢᱟᱭ ᱦᱮᱱᱰᱥ ᱤᱱ ᱫᱚ ᱜᱟᱨᱰᱮᱱ) - ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ
* ᱒᱐᱑᱘, ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱯᱤᱠᱪᱚᱨ ᱵᱩᱠ (ᱰᱨᱟᱢᱟᱨ ᱜᱟᱨᱞ) ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱳᱱᱟ ᱢᱮᱰᱟᱞ, ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱩᱠ ᱟᱣᱟᱨᱰ, ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ
* ᱒᱐᱑᱗, ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ (ᱰᱨᱟᱢᱟᱨ ᱜᱟᱨᱞ) ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱳᱱᱟ ᱢᱮᱰᱟᱞ, ᱞᱤᱴᱟᱨᱮᱥᱤ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱥ ᱟᱣᱟᱨᱰ, ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ
* ᱒᱐᱑᱗, ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ (ᱰᱨᱟᱢᱟᱨ ᱜᱟᱨᱞ) ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱳᱱᱟ ᱢᱮᱰᱟᱞ, ᱢᱩᱱᱵᱤᱢ ᱪᱤᱞᱰᱨᱮᱱᱥ ᱵᱩᱠ ᱟᱣᱟᱨᱰ, ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ
* ᱒᱐᱑᱐, (ᱴᱩ ᱯᱷᱨᱮᱱᱰᱥ) ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱚᱞ ᱟᱨ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱚᱞᱳᱜᱽᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱣᱟ ᱦᱚᱨᱟᱭᱡᱚᱱ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱤᱴᱟᱞᱤ
* ᱒᱐᱐᱗, ᱵᱮᱞᱜᱽᱨᱮᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱽᱨᱟᱱᱰ ᱯᱨᱤᱠᱥ (ᱴᱩ ᱯᱷᱨᱮᱱᱰᱥ), ᱥᱟᱨᱵᱤᱭᱟ
* ᱒᱐᱐᱗, ᱵᱤ.ᱟᱭᱤ.ᱵᱷᱤ. ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱳᱞᱰᱮᱱ ᱯᱞᱟᱠ, ᱵᱨᱟᱴᱤᱥᱞᱟᱵᱷᱟ (ᱤᱯᱷ ᱟᱭᱤ ᱣᱮᱨ ᱮ ᱯᱟᱭᱞᱚᱴ & ᱣᱤᱫᱷ ᱨᱮᱱ ᱟᱜᱮᱱ), ᱥᱞᱳᱵᱷᱟᱠᱤᱭᱟ
* ᱒᱐᱐᱕, ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ (ᱥᱢᱟᱭᱞᱤᱝ ᱠᱨᱳᱠᱳᱰᱟᱭᱤᱞ - ᱵᱟᱭ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ), ᱥᱤᱧᱚᱛ
== ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ ==
ᱦᱳᱫᱟ ᱦᱟᱫᱟᱫᱤ ᱟᱜ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱟᱨᱴ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ [https://hoda-hadadi.com/wp-content/uploads/2024/07/Hoda-Hadadis-books.pdf ᱱᱚᱰᱮ] ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱮᱱᱟ:
* ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ: ᱦᱳᱫᱟ ᱦᱟᱫᱟᱫᱤ. ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ: ᱨᱤᱱᱟ ᱥᱤᱝ. '''ᱜᱟᱨᱰᱮᱱ ᱚᱯᱷ ᱜᱽᱨᱮᱱᱮᱰᱥ''', ᱜᱽᱨᱮᱥᱴᱳᱱ ᱵᱩᱠᱥ. ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ. ᱒᱐᱒᱓
* ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ: ᱦᱳᱫᱟ ᱦᱟᱫᱟᱫᱤ. ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ: ᱨᱤᱢ ᱯᱷᱟᱨᱩᱠᱤ. '''ᱢᱤᱞᱩᱥ ᱢᱟᱭᱤᱱᱰ'''. ᱦᱟᱨᱯᱚᱨᱠᱚᱞᱤᱱᱥ. ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ. ᱒᱐᱒᱒
* ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ: ᱦᱳᱫᱟ ᱦᱟᱫᱟᱫᱤ. ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ: ᱨᱟᱣᱩᱞ ᱯᱷᱳᱞᱮᱨᱟᱣ '''ᱮ ᱥᱢᱟᱭᱤᱞ'''. ᱯᱤᱠᱠᱩ ᱯᱟᱵᱽᱞᱤᱥᱤᱝ. ᱭᱩ.ᱠᱮ. ᱒᱐᱒᱑ ᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱡᱟᱢᱟ ᱯᱨᱮᱥ. ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱒᱐᱒᱑
* ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ: ᱦᱳᱫᱟ ᱦᱟᱫᱟᱫᱤ. ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ: ᱯᱷᱳᱨᱩᱜᱷ ᱯᱷᱟᱨᱚᱠᱷᱡᱟᱫᱽ. '''ᱟᱭᱤᱞ ᱥᱳ ᱢᱟᱭ ᱦᱮᱱᱰᱥ ᱤᱱ ᱫᱚ ᱜᱟᱨᱰᱮᱱ'''. ᱢᱤᱨᱢᱟᱦ. ᱤᱨᱟᱱ. ᱒᱐᱑᱙
* ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ: ᱦᱳᱫᱟ ᱦᱟᱫᱟᱫᱤ. ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ: ᱦᱳᱫᱟ ᱦᱟᱫᱟᱫᱤ. '''ᱵᱡᱮᱨᱜᱮᱴ ᱫᱚᱨ ᱵᱷᱤᱞᱮ ᱨᱮᱡᱮ (ᱫᱚ ᱴᱨᱟᱵᱷᱮᱞᱤᱝ ᱢᱟᱣᱩᱱᱴᱮᱱ)'''. ᱭᱩᱨᱳ. ᱰᱮᱱᱢᱟᱨᱠ ᱒᱐᱑᱘
* ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ: ᱦᱳᱫᱟ ᱦᱟᱫᱟᱫᱤ. ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ: ᱦᱳᱫᱟ ᱦᱟᱫᱟᱫᱤ. '''ᱡᱮᱜᱽ ᱛᱮᱱᱠᱚᱨ ᱯᱟ ᱮᱴ ᱦᱮᱢ''' ('''ᱟᱭᱤ ᱮᱢ ᱴᱷᱤᱝᱠᱤᱝ ᱚᱯᱷ ᱮ ᱦᱳᱢ)'''. ᱭᱩᱨᱳ. ᱰᱮᱱᱢᱟᱨᱠ ᱒᱐᱑᱘
* ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ: ᱦᱳᱫᱟ ᱦᱟᱫᱟᱫᱤ. ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ: ᱱᱤᱢᱟ ᱭᱩᱥᱤᱡᱽ. '''ᱵᱟᱪᱮᱦᱟ ᱵᱟᱦᱟᱨ'''. ᱢᱤᱨᱢᱟᱦ. ᱤᱨᱟᱱ ᱒᱐᱑᱘
* ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ: ᱦᱳᱫᱟ ᱦᱟᱫᱟᱫᱤ. ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ: ᱦᱤᱵᱟ ᱢᱟᱥᱚᱣᱫᱽ. '''ᱰᱨᱟᱢᱟᱨ ᱜᱟᱨᱞ'''. ᱰᱮᱵᱽᱨᱮᱠ. ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱒᱐᱑᱕
* ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ: ᱦᱳᱫᱟ ᱦᱟᱫᱟᱫᱤ. ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ: ᱠᱮᱞᱤ ᱠᱩᱱᱱᱟᱱᱮ. '''ᱰᱤᱯ ᱤᱱ ᱫᱚ ᱥᱟᱦᱟᱨᱟ'''. ᱨᱮᱱᱰᱚᱢ ᱦᱟᱣᱩᱥ. ᱒᱐᱑᱓. ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱒᱐᱑᱓, ᱢᱤᱛᱥᱩᱢᱩᱨᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱦᱚᱸ. ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱒᱐᱑᱔
* ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ: ᱦᱳᱫᱟ ᱦᱟᱫᱟᱫᱤ. '''ᱫᱚ ᱠᱞᱳᱣᱱ''' (ᱜᱟᱢᱟᱢ). ᱠᱟᱱᱩᱱ. ᱒᱐᱑᱒
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{reflist}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱗ ᱡᱟᱱᱟᱢ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱟᱨᱴᱤᱥᱴ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱟᱨᱴᱤᱥᱴ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱟᱢᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱟᱨᱴ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱥᱴ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱠᱳ-ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱥᱴ ᱠᱚ]]
kqwxmamvca2n8ti4vpp27wbimf484nq
ᱮᱜᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ
0
36069
192227
2026-05-22T11:03:51Z
MT731
2184
"{{Infobox settlement | name = ᱮᱜᱟᱨᱟ | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India3 | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
192227
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱮᱜᱟᱨᱟ
| other_name =
| nickname =
| settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| pushpin_map = India West Bengal#India3
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ
| coordinates = {{coord|23.609293|N|87.100354|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}}
| subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]]
| subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name2 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]]
| established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 = 3.66
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_total = 7,623
| population_as_of = ᱒᱐᱑᱑
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ*
| demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ
| demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐
| postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code = ᱗᱑᱓᱓᱒᱓
| area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ
| area_code = ᱓᱔᱑
| registration_plate = WB
| blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| blank1_info_sec1 = [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]]
| blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| blank2_info_sec1 = [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ]]
| website ={{URL|paschimbardhaman.co.in/}}
| footnotes =
}}
'''ᱮᱜᱟᱨᱟ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱱᱟᱜᱟᱢ==
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱟᱢᱱᱟᱨ, ᱦᱤᱴᱞᱤ ᱟᱨ ᱨᱮᱰᱯᱷᱚᱨᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱫᱚ ᱫᱟᱢᱩᱞᱤᱭᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱫᱚ ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱜᱮᱭᱟ, ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱥᱟᱹᱛ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱘᱑᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱣᱟᱨᱮᱱ ᱦᱮᱥᱴᱤᱝᱥ ᱫᱚ ᱨᱩᱯᱟᱨᱴ ᱡᱚᱱᱥ ᱚᱱᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱩᱞ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟᱭ ᱾ ᱡᱩᱨᱣᱟ (ᱡᱤᱨᱣᱟᱜᱷᱟᱨ) ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱧᱟᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱰᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱙ ᱯᱷᱤᱴ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱨᱮ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱫᱚ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱥ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱮᱜᱟᱨᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱡᱷᱤᱡ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱜᱷᱟᱹᱲᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱚᱰᱚᱠ ᱠᱮᱫᱟᱭ (ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ) ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱜᱮ ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱞᱟᱵᱷ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱠᱚ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱘᱒᱐ ᱥᱟᱞ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ, ᱟᱞᱮᱠᱡᱟᱱᱰᱟᱨ ᱮᱱᱰ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱞᱤᱠ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ "ᱵᱮᱝᱜᱟᱞ ᱨᱮ ᱭᱳᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱩᱸᱡᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱛᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱠᱟᱱ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ ᱾"<ref>{{cite web | url = http://ir.amu.ac.in/8431/1/T%208114.pdf | title = Nationalism and Labour: The Coal Mining Industry of Bihar till 1947 | work= PhD thesis by Md. Shakeeb Athar, 2011, pages 11-12| publisher = Aligarh Muslim University |access-date = 3 February 2020}}</ref>
==ᱚᱛᱱᱚᱜ==
{{OSM Location map
| width=430| height=400| zoom=11
| coord={{coord|23|41|0|N|87|5|20|E}}| float=left|caption='''ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ'''<br/>MC: ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ, N: ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ, R: ᱟᱹᱛᱩ ᱛᱟᱞᱢᱟ<br/>ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ
|mark-coord1={{coord|23|39|27|N|87|7|2|E}} | label-pos1=right|label1= Kunustara | numbered1=CT| mark-title1=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱟᱨᱟ]] (CT)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2
|mark-coord2={{coord|23|40|5|N|87|7|40|E}} | label-pos2=right|label2= Topsi| numbered2=CT| mark-title2=[[ᱴᱚᱯᱥᱤ]] (CT)
|mark-coord3={{coord|23|43|26|N|87|11|57|E}} | label-pos3=right|label3= Nimsa| numbered3=CT| mark-title3=[[ᱱᱤᱢᱥᱟ]] (CT)
|mark-coord4={{coord|23|42|58|N|87|11|21|E}} | label-pos4=right|label4= Chinchuria| numbered4=CT| mark-title4=[[ᱪᱤᱸᱪᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord5={{coord|23|40|38|N|87|10|9|E}} | label-pos5=right|label5= Kenda| numbered5=CT| mark-title5=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ]] (CT)
|mark-coord6={{coord|23|39|10|N|87|9|46|E}} | label-pos6=right|label6= Parasia| numbered6=CT| mark-title6=[[ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ]] (CT)
|mark-coord7={{coord|23|39|14|N|87|2|9|E}} | label-pos7=left|label7= Ratibati| numbered7=CT| mark-title7=[[ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱛᱤ]] (CT)
|mark-coord8={{coord|23|39|40|N|87|2|30|E}} | label-pos8=left|label8= Chapui| numbered8=CT| mark-title8=[[ᱪᱟᱯᱩᱭ]] (CT)
|mark-coord9={{coord|23|39|5|N|87|4|11|E}} | label-pos9=top|label9= Jemari |labela9=(Jaykaynagar)| numbered9=CT| mark-title9=[[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]] (CT)
|mark-coord10={{coord|23|37|45|N|87|8|22|E}} | label-pos10=right|label10= Banshra| numbered10=CT| mark-title10=[[ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ]] (CT)
|mark-coord11={{coord|23|38|5|N|87|3|51|E}} | label-pos11=left|label11= Belebathan| numbered11=CT| mark-title11=[[ᱵᱮᱞᱮᱵᱟᱛᱷᱟᱱ]] (CT)
|mark-coord12={{coord|23|38|28|N|87|2|3|E}} | label-pos12=left|label12= Chelad| numbered12=CT| mark-title12=[[ᱪᱮᱞᱟᱰ]] (CT)
|mark-coord13={{coord|23|37|29|N|87|4|32|E}} | label-pos13=left|label13= Murgathaul| numbered13=CT| mark-title13=[[ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ]] (CT)
|mark-coord14={{coord|23|36|57|N|87|5|4|E}} | label-pos14=left|label14= Amkula| numbered14=CT| mark-title14=[[ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ]] (CT)
|mark-coord15={{coord|23|35|53|N|87|8|30|E}} | label-pos15=right|label15= Baktarnagar| numbered15=CT| mark-title15=[[ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)
|mark-coord16={{coord|23|36|33|N|87|6|01|E}} | label-pos16=left|label16= Egara| numbered16=CT| mark-title16=ᱮᱜᱟᱨᱟ (CT)
|mark-coord17={{coord|23|35|21|N|87|6|21|E}} | label-pos17=left|label17= Sahebganj| numbered17=CT| mark-title17= [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] (CT)|shape-color17=black| label-size17=13|label-color17=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors -->
|mark-coord18={{coord|23|35|10|N|87|7|7|E}} | label-pos18=right|label18= Raghunathchak| numbered18=CT| mark-title18=[[ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ]] (CT)
|mark-coord19={{coord|23|34|50|N|87|7|32|E}} | label-pos19=right|label19= Ballavpur| numbered19=CT| mark-title19=[[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]] (CT)
|mark-coord20={{coord|23|46|48|N|87|4|48|E}} | label-pos20=right|label20= Churulia| numbered20=R| mark-title20=[[ᱪᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] (R)|shape-color20=#C42222
|mark-coord21={{coord|23|41|37|N|87|8|39|E}} | label-pos21=right|label21= Bahadurpur| numbered21=R| mark-title21=[[ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨᱯᱩᱨ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color21=#C42222
|mark-coord22={{coord|23|42|7|N|87|2|53|E}} | label-pos22=left|label22=ECL Sripur |labela22= Area Office| numbered22=0 | mark-title22=[[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size22=12| shape-color22=#AA6666
|mark-coord23={{coord|23|40|53|N|87|4|45|E}} | label-pos23=left|label23=ECL Satgram |labela23= Area Office |numbered23=0| mark-title23=[[ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size23=12| shape-color23=#AA6666
|mark-coord24={{coord|23|38|50|N|87|7|18|E}} | label-pos24=right|label24=ECL Kunustoria|labela24= Area Office|numbered24=0 | mark-title24=[[ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱩᱱᱩᱥᱴᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size24=12| shape-color24=#AA6666
|mark-coord25={{coord|23|40|0|N|87|13|33|E}} | label-pos25=left|label25=ECL Kenda |labela25= Area Office |numbered25=0| mark-title25=[[ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱮᱸᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| label-size25=12| shape-color25=#AA6666
|mark-coord26={{coord|23|40|44|N|86|57|9|E}} | label-pos26=right|label-color26=#800000| label26=Asansol | numbered26=MC| mark-title26=[[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] (MC)|shape-color26=#800000
|mark-coord27={{coord|23|37|12|N|87|7|48|E}} | label-pos27=left|label27=Raniganj | numbered27=N| mark-title27= [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] (N)|shape-color27=#C42222
|mark-coord28={{coord|23|42|50|N|87|4|48|E}} | label-pos28=left|label28=Jamuria | numbered28=N| mark-title28= [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] (N)|shape-color28=#C42222
|mark-coord29={{coord|23.612489|87.032854}}| label29=ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=28| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none
|mark-coord30={{coord|23.749367|87.157333}}| label30=ᱚᱡᱚᱭ ᱜᱟᱰᱟ| label-color30 = #77A1CB| label-angle30=0| label-pos30=right| label-size30=10| mark-size30=0| mark-title30 =none}}
===ᱴᱷᱟᱶ===
ᱮᱜᱟᱨᱟ ᱫᱚ {{coord|23.609293|N|87.100354|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=census>{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf | title=Census of India 2011, West Bengal: District Census Handbook, Barddhaman |work = Map of Raniganj CD Block, page 215| publisher= Directorate of Census Operations, West Bengal |access-date = 31 August 2018}}</ref>
[[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]], [[ᱵᱮᱞᱮᱵᱟᱛᱷᱚᱱ]], [[ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ]], [[ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ]], ᱮᱜᱟᱨᱟ, [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]], [[ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ]] ᱟᱨ [[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]] ᱫᱚ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱚᱥᱴᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱾ [[ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ]] ᱫᱚ ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf |title= Census of India 2011, West Bengal: District Census Handbook, Barddhaman |work = Map of Raniganj CD Block, page 215| publisher= Directorate of Census Operations, West Bengal |access-date = 31 August 2018}}</ref>
===ᱥᱚᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱹ===
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱘᱓.᱓᱓% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱟᱨ ᱑᱖.᱖᱗% ᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱤᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Burdwan |work = Table 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |accessdate = 4 September 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |archive-date = 21 January 2019 |url-status = dead }}</ref> ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱠᱩᱞᱴᱤ]], [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱟᱨ [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=2015notification>{{cite web | url = https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | title = The Kolkata Gazette | work = Notification No. 335/MA/O/C-4/1M-36/2014 dated 3 June 2015 | publisher = Department of Municipal Affairs, Government of West Bengal | accessdate = 4 September 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170312033552/https://www.wbdma.gov.in/circulars/249-135-ma_2015-2016.pdf | archive-date = 12 March 2017 | url-status = dead }}</ref> ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱒᱖ (+᱑ ᱟᱫᱷᱟ) ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ (ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱟᱫᱷᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱᱟ; ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ) ᱾
==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ==
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱮᱜᱟᱨᱟ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱗,᱖᱒᱓ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱓,᱙᱑᱘ (᱕᱑%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱓,᱗᱐᱕ (᱔᱙%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱘᱑᱓ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱕,᱒᱖᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ (ᱡᱚᱛᱚ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱗᱗.᱒᱗%) ᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 31 August 2018 }}</ref>
<small>*ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ (ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ)#ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱧᱮᱞ ᱢᱮ</small>
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱜᱩᱴ (UA) ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑,᱒᱔᱓,᱔᱑᱔ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱩᱞᱴᱤ, [[ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱟᱨ [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱠᱚ ᱵᱮᱜᱚᱨ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱢᱭᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱩᱴ ᱨᱮ [[ᱟᱢᱠᱩᱞᱟ]], [[ᱵᱚᱠᱛᱟᱨᱱᱚᱜᱚᱨ]], [[ᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ]], [[ᱵᱷᱟᱱᱳᱣᱟᱨᱟ]], [[ᱫᱳᱢᱳᱦᱟᱱᱤ]], ᱮᱜᱟᱨᱟ, [[ᱡᱮᱢᱟᱨᱤ (ᱡᱮ.ᱠᱮ. ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ)]], [[ᱢᱟᱡᱤᱭᱟᱲᱟ]], ᱢᱩᱨᱜᱟᱛᱷᱳᱞ, ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱪᱚᱠ, [[ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱥᱟᱦᱮᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱟᱨ ᱴᱚᱯᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱱᱥᱮᱥ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱡᱟᱢᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ [[ᱪᱚᱨᱚᱱᱯᱩᱨ]] ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web | url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_4_PR_UAs_1Lakh_and_Above_Appendix.pdf | title = Constituents of Urban Agglomerations having population 1 lakh and above| work= Provisional Population Total, Census of India 2011| publisher = Government of India |access-date = 27 August 2018}}</ref><ref name=2015notification/>
==ᱤᱱᱯᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ==
<!--Please do not disturb the referenced text. If you want to add information, add it separately, with reliable reference. -->
''ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱦᱟᱱᱰᱵᱩᱠ ᱒᱐᱑᱑ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ'', ᱮᱜᱟᱨᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱥᱟᱨ ᱵᱤᱥᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱓.᱖᱖ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱗.᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱫᱟᱜ ᱥᱟᱯᱷᱟᱭ ᱨᱮ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱛᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱟᱯ ᱫᱟᱜ, ᱵᱟᱝ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱠᱩᱧ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱗᱐᱐ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱨᱟᱱ ᱫᱚᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱤᱰᱮᱞ ᱥᱠᱩᱞ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ, ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱥᱤᱱᱤᱭᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ ᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱮ ᱩᱰᱩᱠᱚᱜ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱦᱳᱲᱳ, ᱡᱚ ᱡᱟᱝ, ᱩᱛᱩ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf| title = District Census Handbook Barddhaman, Census of India 2011, Series 20, Part XII A | work= Section II Town Directory, Pages 1179-1210; Statement I: Status and Growth History, Page 1179; Statement II: Physical Aspects and Location of Towns, Page 1188; Statement III: Civic and other Amenities, Page 1191; Statement IV: Medical Facilities, Page 1196; Statement V: Educational, Recreational and Cultural Facilities, Page 1200; Statement VI: Industry and Banking, Page 1209 | publisher = Directorate of census Operations V, West Bengal |access-date = 14 May 2020}}</ref>
==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ==
ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱚᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱪᱟᱯᱩᱭ ᱠᱷᱟᱥ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱡᱮᱠᱮ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ, ᱡᱮᱢᱮᱦᱟᱨᱤ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱠᱟᱞᱤᱫᱟᱥᱯᱩᱨ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ, ᱠᱩᱟᱨᱰᱤ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱱᱤᱢᱪᱟ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱯᱤᱭᱚᱨ ᱥᱤᱭᱟᱨᱥᱚᱞ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱛᱤ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱟᱨ ᱥᱟᱛᱜᱨᱟᱢ ᱤᱱᱠᱞᱟᱭᱤᱱ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.easterncoal.gov.in/contactus/cugtel/sripur.pdf | title = Area wise Closed User Group (CUG) Telephone Numbers | work =Sripur Area | publisher = Eastern Coalfields Limited | access-date = 31 August 2018}}</ref>
ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱟᱢᱨᱤᱛᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱟᱢᱨᱟᱥᱚᱴᱟ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱵᱟᱸᱥᱨᱟ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱵᱮᱞᱵᱟᱭᱫᱽ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱠᱩᱱᱩᱥᱛᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱢᱟᱦᱟᱵᱤᱨ ᱳᱥᱤᱯᱤ, ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱤᱭᱟᱨᱥᱚᱞ ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱨᱤ, ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟ ᱖ ᱟᱨ ᱗ ᱤᱱᱠᱞᱟᱭᱤᱱ, ᱯᱟᱨᱟᱥᱤᱭᱟ ᱳᱥᱤᱯᱤ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.easterncoal.gov.in/contactus/cugtel/kunustoria.pdf | title = Area wise Closed User Group (CUG) Telephone Numbers | work = Kunustoria Area | publisher = Eastern Coalfields Limited | access-date = 31 August 2018}}</ref>
==ᱥᱮᱪᱮᱫ==
ᱢᱟᱨᱮ ᱮᱜᱟᱨᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱛᱟᱱᱟᱞᱟ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱥᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱕ ᱪᱟᱱᱚᱪ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱒ ᱪᱟᱱᱚᱪ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮ ᱑,᱐᱕᱐ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱭᱵᱨᱮᱨᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://schools.org.in/barddhaman/19093002404/old-egara-high-school.html| title = Old Egara High School| publisher = Schools.org.in|access-date = 6 June 2020}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]]
lpaf4kfhpymmpzmf248xoeucalhinf5
ᱢᱳᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ
0
36070
192228
2026-05-22T11:44:50Z
Albetudu
1096
"'''ᱢᱳᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱤᱫ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟᱠᱚ|ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ]], ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱨᱟᱡᱽᱥᱟᱦᱤ ᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱗ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱫᱟ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
192228
wikitext
text/x-wiki
'''ᱢᱳᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱤᱫ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟᱠᱚ|ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ]], ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱨᱟᱡᱽᱥᱟᱦᱤ ᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱗ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾
==ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟ==
ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱢᱳᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱤᱞᱟᱹᱜ [[ᱥᱤᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ, ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ|ᱥᱤᱰᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱮ ᱢᱤᱫ ᱚᱝᱥᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱒᱓ ᱯᱷᱮᱵᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱱᱟᱶᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱮ ᱱᱤᱨᱵᱪᱚᱱᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱗ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ ᱥᱤᱰᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧᱟ ᱠᱟᱛᱮᱜ ᱱᱟᱶᱟ ᱛᱮ ᱢᱳᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱫᱚᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ, ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱑᱓ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾
==ᱯᱨᱚᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱠ ᱮᱞᱟᱠᱟᱠᱚ==
ᱢᱳᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾
# ᱢᱳᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
# ᱫᱮᱣᱞᱤ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
# ᱥᱳᱭᱳᱫᱽᱯᱩᱨ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
# ᱢᱚᱭᱫᱟᱱᱦᱟᱴᱟ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
# ᱥᱤᱰᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
ᱟᱨ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱢᱳᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱝᱥᱚᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒ ᱟᱱᱟᱝ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾
==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ==
* [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟᱠᱚ]]
* [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛᱠᱚ]]
== ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
==ᱯᱷᱮᱵᱟᱛ==
3mjni8td14cf84fe9kp4qh6ac2ahi0u
192229
192228
2026-05-22T11:50:16Z
Albetudu
1096
192229
wikitext
text/x-wiki
{{
Orphan|date=May 2026}}
{{Infobox settlement
| name = Mokamtola Upazila
| native_name = মোকামতলা উপজেলা
| settlement_type = [[Upazilas of Bangladesh|Upazila]]
| image_skyline =
| image_caption =
| nickname =
| image_map =
| map_caption =
| pushpin_map = Bangladesh
| pushpin_label_position = bottom
| pushpin_map_caption = Location in Bangladesh
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = {{flag|Bangladesh}}
| subdivision_type1 = [[Divisions of Bangladesh|Division]]
| subdivision_name1 = [[Rajshahi Division|Rajshahi]]
| subdivision_type2 = [[Districts of Bangladesh|District]]
| subdivision_name2 = [[Bogura District|Bogura]]
| established_title = Established
| established_date = 7 May 2026
| seat_type = Headquarters
| seat = Mokamtola
| government_footnotes =
| leader_party =
| leader_title = [[Upazila Nirbahi Officer|UNO]]
| leader_name =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_total_km2 =
| population_as_of = 2022
| population_footnotes =
| population_total =
| population_density_km2 = auto
| timezone1 = [[Bangladesh Standard Time|BST]]
| utc_offset1 = +6
| postal_code_type = [[List of postal codes in Bangladesh|Postal code]]
| postal_code =
| website =
| footnotes =
}}
'''ᱢᱳᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱤᱫ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟᱠᱚ|ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ]], ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱨᱟᱡᱽᱥᱟᱦᱤ ᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱗ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="prothomalo">{{cite news |last=Reporter |first=Special |title=Bogura City Corporation formed, 5 new upazilas approved |url=https://www.prothomalo.com/bangladesh/tyb2sbgnhv |access-date=2026-05-07 |work=[[Prothom Alo]] |date=2026-05-07 |language=bn}}</ref>
==ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟ==
ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱢᱳᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱤᱞᱟᱹᱜ [[ᱥᱤᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ, ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ|ᱥᱤᱰᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱮ ᱢᱤᱫ ᱚᱝᱥᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱒᱓ ᱯᱷᱮᱵᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱱᱟᱶᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱮ ᱱᱤᱨᱵᱪᱚᱱᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱗ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ ᱥᱤᱰᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧᱟ ᱠᱟᱛᱮᱜ ᱱᱟᱶᱟ ᱛᱮ ᱢᱳᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱫᱚᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ, ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱑᱓ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref name="bdpratidin">{{cite news |title=Mokamtala approved as a new upazila in NICAR meeting |url=https://www.bd-pratidin.com/country/2026/05/07/1248079 |access-date=2026-05-07 |work=[[Bangladesh Pratidin]] |date=2026-05-07 |language=bn}}</ref><ref name="kalerkantho">{{cite news |title=Approval for Bogura City Corporation and Mokamtala Upazila |url=https://www.kalerkantho.com/online/country-news/2026/05/07/1681802 |access-date=2026-05-07 |work=[[Kaler Kantho]] |date=2026-05-07 |language=bn}}</ref>
==ᱯᱨᱚᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱠ ᱮᱞᱟᱠᱟᱠᱚ==
ᱢᱳᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾
# ᱢᱳᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
# ᱫᱮᱣᱞᱤ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
# ᱥᱳᱭᱳᱫᱽᱯᱩᱨ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
# ᱢᱚᱭᱫᱟᱱᱦᱟᱴᱟ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
# ᱥᱤᱰᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
ᱟᱨ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱢᱳᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱝᱥᱚᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒ ᱟᱱᱟᱝ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾
==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ==
* [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟᱠᱚ]]
* [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛᱠᱚ]]
== ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
==ᱯᱷᱮᱵᱟᱛ==
b2cvwotnrtcx58wxnm0qdffo6p2gg6j
192230
192229
2026-05-22T11:51:12Z
Albetudu
1096
/* ᱯᱷᱮᱵᱟᱛ */
192230
wikitext
text/x-wiki
{{
Orphan|date=May 2026}}
{{Infobox settlement
| name = Mokamtola Upazila
| native_name = মোকামতলা উপজেলা
| settlement_type = [[Upazilas of Bangladesh|Upazila]]
| image_skyline =
| image_caption =
| nickname =
| image_map =
| map_caption =
| pushpin_map = Bangladesh
| pushpin_label_position = bottom
| pushpin_map_caption = Location in Bangladesh
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = {{flag|Bangladesh}}
| subdivision_type1 = [[Divisions of Bangladesh|Division]]
| subdivision_name1 = [[Rajshahi Division|Rajshahi]]
| subdivision_type2 = [[Districts of Bangladesh|District]]
| subdivision_name2 = [[Bogura District|Bogura]]
| established_title = Established
| established_date = 7 May 2026
| seat_type = Headquarters
| seat = Mokamtola
| government_footnotes =
| leader_party =
| leader_title = [[Upazila Nirbahi Officer|UNO]]
| leader_name =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_total_km2 =
| population_as_of = 2022
| population_footnotes =
| population_total =
| population_density_km2 = auto
| timezone1 = [[Bangladesh Standard Time|BST]]
| utc_offset1 = +6
| postal_code_type = [[List of postal codes in Bangladesh|Postal code]]
| postal_code =
| website =
| footnotes =
}}
'''ᱢᱳᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱤᱫ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟᱠᱚ|ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ]], ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱨᱟᱡᱽᱥᱟᱦᱤ ᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱗ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="prothomalo">{{cite news |last=Reporter |first=Special |title=Bogura City Corporation formed, 5 new upazilas approved |url=https://www.prothomalo.com/bangladesh/tyb2sbgnhv |access-date=2026-05-07 |work=[[Prothom Alo]] |date=2026-05-07 |language=bn}}</ref>
==ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟ==
ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱢᱳᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱤᱞᱟᱹᱜ [[ᱥᱤᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ, ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ|ᱥᱤᱰᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱮ ᱢᱤᱫ ᱚᱝᱥᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱒᱓ ᱯᱷᱮᱵᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱱᱟᱶᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱮ ᱱᱤᱨᱵᱪᱚᱱᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱗ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ ᱥᱤᱰᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧᱟ ᱠᱟᱛᱮᱜ ᱱᱟᱶᱟ ᱛᱮ ᱢᱳᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱫᱚᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ, ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱑᱓ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref name="bdpratidin">{{cite news |title=Mokamtala approved as a new upazila in NICAR meeting |url=https://www.bd-pratidin.com/country/2026/05/07/1248079 |access-date=2026-05-07 |work=[[Bangladesh Pratidin]] |date=2026-05-07 |language=bn}}</ref><ref name="kalerkantho">{{cite news |title=Approval for Bogura City Corporation and Mokamtala Upazila |url=https://www.kalerkantho.com/online/country-news/2026/05/07/1681802 |access-date=2026-05-07 |work=[[Kaler Kantho]] |date=2026-05-07 |language=bn}}</ref>
==ᱯᱨᱚᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱠ ᱮᱞᱟᱠᱟᱠᱚ==
ᱢᱳᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾
# ᱢᱳᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
# ᱫᱮᱣᱞᱤ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
# ᱥᱳᱭᱳᱫᱽᱯᱩᱨ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
# ᱢᱚᱭᱫᱟᱱᱦᱟᱴᱟ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
# ᱥᱤᱰᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
ᱟᱨ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱢᱳᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱝᱥᱚᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒ ᱟᱱᱟᱝ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾
==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ==
* [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟᱠᱚ]]
* [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛᱠᱚ]]
== ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
==ᱯᱷᱮᱵᱟᱛ==
{{Reflist}}
{{Upazilas of Rajshahi Division}}
[[Category:Populated places established in 2026]]
[[Category:2026 establishments in Bangladesh]]
ktw7nxq7omzmapm2fyv0esyw36hdk68
192231
192230
2026-05-22T11:51:45Z
Albetudu
1096
/* ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ */
192231
wikitext
text/x-wiki
{{
Orphan|date=May 2026}}
{{Infobox settlement
| name = Mokamtola Upazila
| native_name = মোকামতলা উপজেলা
| settlement_type = [[Upazilas of Bangladesh|Upazila]]
| image_skyline =
| image_caption =
| nickname =
| image_map =
| map_caption =
| pushpin_map = Bangladesh
| pushpin_label_position = bottom
| pushpin_map_caption = Location in Bangladesh
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = {{flag|Bangladesh}}
| subdivision_type1 = [[Divisions of Bangladesh|Division]]
| subdivision_name1 = [[Rajshahi Division|Rajshahi]]
| subdivision_type2 = [[Districts of Bangladesh|District]]
| subdivision_name2 = [[Bogura District|Bogura]]
| established_title = Established
| established_date = 7 May 2026
| seat_type = Headquarters
| seat = Mokamtola
| government_footnotes =
| leader_party =
| leader_title = [[Upazila Nirbahi Officer|UNO]]
| leader_name =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_total_km2 =
| population_as_of = 2022
| population_footnotes =
| population_total =
| population_density_km2 = auto
| timezone1 = [[Bangladesh Standard Time|BST]]
| utc_offset1 = +6
| postal_code_type = [[List of postal codes in Bangladesh|Postal code]]
| postal_code =
| website =
| footnotes =
}}
'''ᱢᱳᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱤᱫ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟᱠᱚ|ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ]], ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱨᱟᱡᱽᱥᱟᱦᱤ ᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱗ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="prothomalo">{{cite news |last=Reporter |first=Special |title=Bogura City Corporation formed, 5 new upazilas approved |url=https://www.prothomalo.com/bangladesh/tyb2sbgnhv |access-date=2026-05-07 |work=[[Prothom Alo]] |date=2026-05-07 |language=bn}}</ref>
==ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟ==
ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱢᱳᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱤᱞᱟᱹᱜ [[ᱥᱤᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ, ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ|ᱥᱤᱰᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱮ ᱢᱤᱫ ᱚᱝᱥᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱒᱓ ᱯᱷᱮᱵᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱱᱟᱶᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱮ ᱱᱤᱨᱵᱪᱚᱱᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱗ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ ᱥᱤᱰᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧᱟ ᱠᱟᱛᱮᱜ ᱱᱟᱶᱟ ᱛᱮ ᱢᱳᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱫᱚᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ, ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱑᱓ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref name="bdpratidin">{{cite news |title=Mokamtala approved as a new upazila in NICAR meeting |url=https://www.bd-pratidin.com/country/2026/05/07/1248079 |access-date=2026-05-07 |work=[[Bangladesh Pratidin]] |date=2026-05-07 |language=bn}}</ref><ref name="kalerkantho">{{cite news |title=Approval for Bogura City Corporation and Mokamtala Upazila |url=https://www.kalerkantho.com/online/country-news/2026/05/07/1681802 |access-date=2026-05-07 |work=[[Kaler Kantho]] |date=2026-05-07 |language=bn}}</ref>
==ᱯᱨᱚᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱠ ᱮᱞᱟᱠᱟᱠᱚ==
ᱢᱳᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾
# ᱢᱳᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
# ᱫᱮᱣᱞᱤ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
# ᱥᱳᱭᱳᱫᱽᱯᱩᱨ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
# ᱢᱚᱭᱫᱟᱱᱦᱟᱴᱟ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
# ᱥᱤᱰᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
ᱟᱨ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱢᱳᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱝᱥᱚᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒ ᱟᱱᱟᱝ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾
==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ==
* [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟᱠᱚ]]
* [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛᱠᱚ]]
* [[ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
== ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
==ᱯᱷᱮᱵᱟᱛ==
{{Reflist}}
{{Upazilas of Rajshahi Division}}
[[Category:Populated places established in 2026]]
[[Category:2026 establishments in Bangladesh]]
m0lveglxsvw7xqxq7sibm78tdrt3lzd