ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ satwiki https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%A9%E1%B1%AC%E1%B1%A9%E1%B1%9B_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A6%E1%B1%B4%E1%B1%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱫ ᱨᱮᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱛᱷᱚᱠ ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ TimedText TimedText talk ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ Event Event talk ᱒᱐᱒᱔ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱬᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ 0 27201 192461 158774 2026-05-31T23:42:56Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 192461 wikitext text/x-wiki {{Infobox election|country=India|type=parliamentary|ongoing=yes|previous_election=2019 Indian general election|previous_year=2019|election_date=19 April – 1 June 2024|next_election=2029 Indian general election|outgoing_members=List of members of the 17th Lok Sabha|next_year=2029|seats_for_election=All 543 seats in the [[Lok Sabha]]|majority_seats=272|opinion_polls=Opinion polling for the 2024 Indian general election|registered=|turnout=|image_size=|image1={{CSS image crop|Image=Official Photograph of Prime Minister Narendra Modi Portrait (crop).png|bSize=100|cWidth=100|cHeight=120|oLeft=0|oTop=0}}|leader1=[[Narendra Modi]]|party1=Bharatiya Janata Party|alliance1=National Democratic Alliance|last_election1=37.36%, 303 seats|seats_before1=296|seats_needed1={{steady}}|seat_change1=|popular_vote1=|percentage1=|swing1=|image2={{CSS image crop|Image=Mallikarjun Kharge (crop).jpg|bSize=100|cWidth=100|cHeight=120|oLeft=0|oTop=0}}|leader2=[[Mallikarjun Kharge]]|party2=Indian National Congress|alliance2=[[Indian National Developmental Inclusive Alliance|INDIA]]|last_election2=19.49%, 52 seats|seats_before2=51|seats_needed2={{increase}} 221|seat_change2=|popular_vote2=|percentage2=|swing2=|map_image=Lok Sabha Constituencies.svg|map_caption=Seats by constituency. As this is a [[First-past-the-post voting|FPTP]] election, seat totals are not determined proportional to each party's total vote share, but instead by the plurality in each constituency.|title=[[Prime Minister of India|Prime Minister]]|before_election=[[Narendra Modi]]|before_party=Bharatiya Janata Party|posttitle=[[Prime Minister of India|Prime Minister]] after election|after_election=|after_party=}} ᱮᱭᱟᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱷᱟᱯ ᱨᱮ ᱑᱘ ᱟᱱ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱮᱱ ᱕᱔᱓ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱑᱙ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱔ ᱠᱷᱚᱱ ᱑ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱔ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱚᱨᱡᱚ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱔᱔ ᱢᱟᱦᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱑᱙᱕᱑-᱕᱒ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱳᱫᱤ|ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱢᱳᱫᱤ]] ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱨᱮᱭ ᱟᱬᱜᱳ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱑᱔᱐ ᱠᱳᱴᱤ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱢᱩᱫᱨᱮ ᱙᱗ ᱠᱳᱴᱤ ᱦᱚᱲ ᱵᱷᱳᱴ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱞᱮᱠᱢᱟᱱᱟ᱾<ref name=":0">{{Cite web |last=Mogul |first=Rhea |date=2024-03-16 |title=Date set for largest democratic election in human history |url=https://www.cnn.com/2024/03/16/india/india-election-date-intl/index.html |access-date=2024-03-18 |website=CNN |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Mashal |first=Mujib |date=2024-03-16 |title=India's 2024 General Election: What to Know |url=https://www.nytimes.com/2024/03/16/world/asia/india-2024-election.html |url-access=subscription |website=[[The New York Times]]}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Pradhan |first=Bibhudatta |date=16 March 2024 |title=Just how big is India's 2024 election? Find out in seven numbers |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/3/16/india-announces-election-2024-seven-numbers-to-unpack-worlds-biggest-vote |access-date=2024-03-22 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> ᱚᱱᱫᱨᱚᱯᱨᱚᱫᱮᱥ, ᱚᱱᱨᱩᱪᱚᱞ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ, ᱳᱲᱤᱥᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱠᱠᱤᱢ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ|ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]] ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱑᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱓᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱤᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱸᱜᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ (ᱵᱟᱭ ᱤᱞᱮᱠᱥᱮᱱ) ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮᱱᱟᱜ == === ᱩᱱᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱦᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱚ === ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱵᱚᱱᱫᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱫᱚᱠ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱟᱨ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]], ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱛᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱢᱳᱫᱤᱭᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱑᱗ ᱟᱱᱟᱜ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱑᱖ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱾<ref name="Terms of the Houses">{{Cite web |title=Terms of the Houses |url=https://eci.gov.in/elections/term-of-houses/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328103956/https://eci.gov.in/elections/term-of-houses/ |archive-date=28 March 2022 |access-date=2022-02-13 |website=Election Commission of India |language=en-IN}}</ref> [[᱒᱐᱑᱙ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱬᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]] ᱒᱐᱑᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱯᱨᱤᱞᱼᱢᱮ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱤᱥᱣᱟᱹ ᱡᱳᱴ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟᱭ, ᱟᱨ ᱢᱳᱫᱤ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Narendra Modi">{{Cite web |date=May 30, 2019 |title=Narendra Modi sworn in as Prime Minister for second time |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/nation/narendra-modi-sworn-in-as-prime-minister-for-second-time-780564 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220307123149/https://www.tribuneindia.com/news/archive/nation/narendra-modi-sworn-in-as-prime-minister-for-second-time-780564 |archive-date=7 March 2022 |access-date=2022-03-07 |website=Tribuneindia News Service |language=en}}</ref> === ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱵᱚᱱᱫᱮᱡ === ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱢᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱴᱤᱠᱮᱞ ᱘᱓ ᱨᱮ ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱫᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Constitution of India">{{Cite web |title=The Constitution of India Update |url=https://www.india.gov.in/sites/upload_files/npi/files/coi_part_full.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180422232838/https://www.india.gov.in/sites/upload_files/npi/files/coi_part_full.pdf |archive-date=22 April 2018 |access-date=2021-02-04 |publisher=Government of India}}</ref> ᱡᱚᱛᱚ ᱕᱔᱓ ᱮᱢ.ᱯᱤ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱟᱥᱴ-ᱯᱚᱥᱴ ᱵᱷᱳᱴᱤᱝ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱑᱐᱔ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱚᱝᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱮᱝᱜᱽᱞᱳ-ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱚᱦᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱫᱚᱭ ᱢᱮᱴᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/house-ratifies-quota-for-scsts-in-assembly-lok-sabha/article30529538.ece|title=House ratifies quota for SC/STs in Assembly, Lok Sabha|date=2020-01-10|work=The Hindu|access-date=2021-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112150526/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/house-ratifies-quota-for-scsts-in-assembly-lok-sabha/article30529538.ece|archive-date=12 January 2023|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱷᱳᱴ ᱮᱢᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱷᱳᱴᱤᱡ ᱵᱷᱳᱴᱟᱨ ᱠᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ, ᱑᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱮ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱩᱢᱮᱨᱟᱱ, ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱜᱤᱨᱟᱹᱵᱟᱹᱥᱤ ᱟᱨ ᱵᱷᱳᱴ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱨ (ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢ)ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱥᱮ ᱚᱱᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱵᱷᱳᱴᱳᱨ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=23 April 2019 |title=Lok Sabha Election 2019 Phase 3 voting: How to vote without voter ID card |url=https://www.businesstoday.in/lok-sabha-elections-2019/news/lok-sabha-election-2019-phase-3-voting-how-to-vote-without-voter-id-card/story/339375.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190524095933/https://www.businesstoday.in/lok-sabha-elections-2019/news/lok-sabha-election-2019-phase-3-voting-how-to-vote-without-voter-id-card/story/339375.html |archive-date=24 May 2019 |website=Business Today}}</ref> ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱵᱟᱝᱠᱷᱟᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱟᱹᱞᱤᱥ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱪ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤᱴᱟᱹᱞ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="General Voters">{{Cite web |title=General Voters |url=http://ecisveep.nic.in/voters/general-voters/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190104180432/http://ecisveep.nic.in/voters/general-voters/ |archive-date=4 January 2019 |access-date=4 January 2019 |website=Systematic Voters' Education and Electoral Participation |language=en-IN}}</ref> ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱱ ᱯᱳᱥᱴᱟᱞ ᱥᱮ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱵᱷᱳᱴᱝ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱷᱳᱴ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱤᱨᱟᱹᱵᱟᱹᱥᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ ᱾ <ref name="diaspora">{{Cite news|url=https://montrealgazette.com/news/national/its-the-biggest-election-in-history-but-few-indians-in-canada-will-take-part|title=It's the biggest election in history, but few Indians in Canada will take part|last=Chiang|first=Chuck|date=April 18, 2024|work=Montreal Gazette|access-date=April 19, 2024|archive-date=April 19, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240419065340/https://montrealgazette.com/news/national/its-the-biggest-election-in-history-but-few-indians-in-canada-will-take-part|url-status=dead}}</ref> ᱒᱐᱒᱔ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱙᱖᱘ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱦᱚᱲ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ, ᱒᱐᱑᱙ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱕᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱰᱷᱮᱨ ᱾<ref name="seven stages">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-68573277|title=India elections 2024: Vote to be held in seven stages|date=16 March 2024|work=BBC|access-date=17 March 2024|language=en-UK}}</ref> ᱚᱨᱩᱬᱟᱪᱚᱞ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮ, ᱢᱟᱞᱳᱜᱟᱢ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱟᱹᱨᱤ ᱡᱚᱛᱚ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱨ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱸᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/polling-officials-to-trek-39-km-for-lone-voter-in-arunachal-village/articleshow/108820936.cms|title=Polling officials to trek 39 km for lone voter in Arunachal village|date=27 March 2024|work=Times of India|access-date=12 April 2024|language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-68678594|title=India elections 2024: When are they, why do they matter and who can vote?|date=11 April 2024|work=BBC|access-date=12 April 2024|language=en-UK}}</ref><ref name="f5.5">{{Cite news|url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20240413-india-s-mammoth-elections-nearly-a-billion-voters-44-polling-days|title=India's mammoth elections: Nearly a billion voters, 44 polling days|last=Jacinto|first=Leela|date=13 April 2024|work=France 24|access-date=13 April 2024|language=en-UK}}</ref> [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]] ᱨᱮ ᱡᱤᱞ ᱡᱤᱵᱽ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱨᱟᱠᱷᱟᱵᱤᱨ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱯᱤᱝ ᱠᱚᱱᱴᱮᱱᱚᱨ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱷᱳᱴᱤᱝ ᱤᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://apnews.com/article/india-election-2024-explainer-41d7aa3131dc0c7e0df1ea4be6b6a4c7|title=India's national election will take place in phases over 44 days. Here's why it takes so long|last=Pathi|first=Krutika|date=15 April 2024|work=Associated Press|access-date=15 April 2024|language=en-US}}</ref> ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱨᱪ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱯᱟᱨᱤᱢ ᱠᱳᱨᱴ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱫᱚᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱞᱟᱹᱞᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱟᱭ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱚᱱᱤᱠ ᱵᱷᱳᱴᱤᱝ ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱣᱦᱟᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱐ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱫ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱮᱣᱦᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱚᱱᱫᱮᱡ ᱵᱮᱞᱮᱴ ᱟᱨ ᱢᱮᱱᱩᱭᱮᱞ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱹᱞᱤᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/3/29/soul-of-the-king-can-indias-coming-elections-be-rigged|title=Can the vote be rigged? Ahead of India election, old debate gets new life|date=29 March 2024|work=Al Jazeera|access-date=29 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240329052731/https://www.aljazeera.com/news/2024/3/29/soul-of-the-king-can-indias-coming-elections-be-rigged|archive-date=29 March 2024|language=en-UK}}</ref> ᱑᱐ ᱞᱟᱠᱷ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱯᱳᱞᱝ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱨᱟᱭ ᱕᱕ ᱞᱟᱠᱷ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱚᱱᱤᱠ ᱵᱷᱳᱴᱤᱝ ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱵᱮᱣᱦᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱑.᱕ ᱠᱳᱴᱤ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱪᱟᱪᱟᱞᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref name="f5.5"/> == ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ == [[ᱨᱮᱫ:2024_Lok_Sabha_Election_Schedule.svg|alt=2024 Lok Sabha Election Schedule|thumb|296x296px|'''᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱷᱟᱯ ᱠᱚ''']] [[ᱨᱮᱫ:Chief_Election_Commissioner_announced_the_2024_General_Elections_schedule_for_Lok_Sabha_and_State_Legislative_Assemblies_during_a_press_conference.jpg|thumb|ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨ ᱨᱟᱡᱤᱵᱽ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱯᱨᱮᱥ ᱜᱟᱯᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱒᱐᱒᱔ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱹᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱤᱠᱟ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ]] [[File:2024_Lok_Sabha_elections_logo.png|right|thumb|180x180px|ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱳᱜᱳ "ᱪᱩᱱᱟᱣ ᱠᱟ ᱯᱚᱨᱵᱷ ᱫᱮᱥ ᱠᱟ ᱜᱟᱨᱵᱷ" ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱫᱼ "ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ, ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱨᱚᱵᱽ"᱾]] ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱑᱖ ᱢᱟᱨᱪ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱑᱘ ᱟᱱᱟᱜ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱤᱠᱟ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱠᱳᱰ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱱᱰᱚᱠ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Anand |first=Nisha |date=17 March 2024 |title=Model Code of Conduct kicks in as election schedule announced: What is it? |url=https://www.business-standard.com/amp/elections/lok-sabha-election/lok-sabha-polls-schedule-kicks-in-model-code-of-conduct-what-is-it-124031600324_1.html |website=Business Standard}}</ref> ᱑᱗ ᱟᱱᱟᱜ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱑᱖ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫᱚᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=The Union Parliament: Term of Office/House |url=https://eci.gov.in/elections/term-of-houses/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328103956/https://eci.gov.in/elections/term-of-houses/ |archive-date=28 March 2022 |access-date=2023-09-12 |publisher=Election Commission of India}}</ref> === ᱰᱮᱴᱟ ᱥᱟᱢᱟᱨᱤ === {| class="wikitable" style="text-align:center;margin:auto;font-size:90%;" ! rowspan="2" |ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱟᱠᱷᱲᱟ ! colspan="7" |ᱫᱷᱟᱯ |- | bgcolor="#FFFACD" |'''ᱯᱳᱭᱞᱳ''' | bgcolor="#87CEFA" |'''ᱫᱚᱥᱟᱨ''' | bgcolor="#7B68EE" |'''ᱛᱮᱥᱟᱨ''' | bgcolor="#E9967A" |'''ᱯᱩᱱᱟᱜ''' | bgcolor="#DB7093" |'''ᱢᱚᱬᱮᱭᱟᱜ''' | bgcolor="#6495ED" |'''ᱛᱩᱨᱩᱭᱟᱜ''' | bgcolor="#9ACD32" |'''ᱮᱭᱟᱭᱟᱜ''' |- !ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ |20 ᱢᱟᱨᱪ |28 ᱢᱟᱨᱪ |12 ᱮᱯᱨᱤᱞ |18 ᱮᱯᱨᱤᱞ |26 ᱮᱯᱨᱤᱞ |29 ᱮᱯᱨᱤᱞ |7 ᱢᱮ ᱾ |- !ᱱᱳᱢᱤᱱᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱢᱟᱦᱟ |27 ᱢᱟᱨᱪ |4 ᱮᱯᱨᱤᱞ |19 ᱮᱯᱨᱤᱞ |25 ᱮᱯᱨᱤᱞ |3 ᱢᱮ |6 ᱢᱮ |14 ᱢᱮ |- !ᱢᱳᱱᱤᱱᱮᱥᱚᱱ ᱪᱮᱠᱲᱤᱪ |28 ᱢᱟᱨᱪ |5 ᱮᱯᱨᱤᱞ |20 ᱮᱯᱨᱤᱞ |26 ᱮᱯᱨᱤᱞ |4 ᱢᱮ |7 ᱢᱮ |15 ᱢᱮ |- ! ᱱᱳᱢᱤᱱᱮᱥᱚᱱ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱢᱟᱦᱟ |30 ᱢᱟᱨᱪ |8 ᱮᱯᱨᱤᱞ |22 ᱮᱯᱨᱤᱞ |29 ᱮᱯᱨᱤᱞ |6 ᱢᱮ |9 ᱢᱮ |17 ᱢᱮ ᱾ |- !ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ |'''19 ᱮᱯᱨᱤᱞ''' |'''26 ᱮᱯᱨᱤᱞ''' |'''7 ᱢᱮ''' |'''13 ᱢᱮ''' |'''20 ᱢᱮ''' |'''25 ᱢᱮ''' |'''1 ᱡᱩᱱ''' |- !ᱵᱷᱟᱴ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱤᱱ/ᱚᱨᱡᱚ | colspan="7" |'''4 ᱡᱩᱱ 2024''' |- !'''''ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱞ''''' |102 |89 |94 |96 |49 |57 |57 |} === ᱥᱤᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱨᱤ === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;margin:auto;font-size:90%;" |+ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱚᱨᱤᱢᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ ᱾ ! rowspan="3" |ᱯᱚᱱᱚᱛ/ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱾ ! rowspan="3" |ᱜᱩᱴ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ ᱾ ! colspan="7" |ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱞ ᱾ |- !1 ᱟᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ !2 ᱟᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ !3 ᱟᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱾ !4 ᱟᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ !5 ᱟᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱾ !6 ᱟᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ !7 ᱟᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ |- ! class="unsortable" |19 ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱾ ! class="unsortable" |26 ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱾ ! class="unsortable" |7 ᱢᱮ ᱾ ! class="unsortable" |13 ᱢᱮ ᱾ ! class="unsortable" |20 ᱢᱮ ᱾ ! class="unsortable" |25 ᱢᱮ ᱾ ! class="unsortable" |1 ᱡᱩᱱ ᱾ |- |ᱚᱱᱫᱷᱚᱨᱟ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ |''25 (1 ᱯᱷᱟᱡᱽ) '' | | | |25 | | | |- |ᱚᱨᱩᱱᱟᱥᱟᱞ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ |''2 (1 ᱯᱷᱟᱡᱽ) '' |2 | | | | | | |- |ᱚᱥᱚᱢ ᱾ |''14 (3 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱨᱟ) '' |5 |5 |4 | | | | |- |ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱾ |''40 (7 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱨᱟ) '' |4 |5 |5 |5 |5 |8 |8 |- |ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱾ |''11 (3 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱨᱟ) '' |1 |3 |7 | | | | |- |ᱜᱳᱣᱟ ᱾ |''2 (1 ᱯᱷᱟᱡᱽ) '' | | |2 | | | | |- |ᱜᱩᱡᱨᱟᱴ ᱾ |''26 (1 ᱯᱷᱟᱡᱽ) '' | | |26 | | | | |- |ᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱱᱟ ᱾ |''10 (1 ᱯᱷᱟᱡᱽ) '' | | | | | |10 | |- |ᱦᱤᱢᱪᱚᱞ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ |''4 (1 ᱯᱷᱟᱡᱽ) '' | | | | | | |4 |- |ᱡᱷᱟᱲᱠᱷᱚᱱᱰ ᱾ |''14 (4 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱨᱟ) '' | | | |4 |3 |4 |3 |- |ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱾ |''28 (2 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱨᱟ) '' | |14 |14 | | | | |- |ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱾ |''20 (1 ᱯᱷᱟᱡᱽ) '' | |20 | | | | | |- |ᱢᱚᱫᱷᱚᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱾ |''29 (4 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱨᱟ) '' |6 |6 [ᱞᱟᱛᱟᱨᱼᱟᱞᱯᱷᱟ 1][lower-alpha 1] |9 [ᱞᱟᱛᱟᱨᱼᱟᱞᱯᱷᱟ 1][lower-alpha 1] |8 | | | |- |ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱾ |''48 (5 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱨᱟ) '' |5 |8 |11 |11 |13 | | |- |ᱢᱚᱱᱤᱯᱩᱨ ᱾ |''2 (2 ᱦᱚᱨᱟ) '' | [lower-alpha 2] | [lower-alpha 2] | | | | | |- |ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ ᱾ |''2 (1 ᱯᱷᱟᱡᱽ) '' |2 | | | | | | |- |ᱢᱤᱡᱳᱨᱟᱢ ᱾ |''1 (1 ᱯᱷᱟᱡᱽ) '' |1 | | | | | | |- |ᱱᱟᱜᱟᱞᱮᱱᱰ ᱾ |''1 (1 ᱯᱷᱟᱡᱽ) '' |1 | | | | | | |- |ᱳᱲᱤᱥᱥᱟ ᱾ |''21 (4 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱨᱟ) '' | | | |4 |5 |6 |6 |- |ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱾ |''13 (1 ᱯᱷᱟᱡᱽ) '' | | | | | | |13 |- |ᱨᱟᱡᱟᱥᱛᱷᱟᱱ ᱾ |''25 (2 ᱦᱚᱨᱟ) '' |12 |13 | | | | | |- |ᱥᱤᱠᱤᱢ ᱾ |''1 (1 ᱯᱷᱟᱡᱽ) '' |1 | | | | | | |- |ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱱᱟᱰᱩ ᱾ |''39 (1 ᱯᱷᱟᱡᱽ) '' |39 | | | | | | |- |ᱛᱮᱞᱮᱝᱜᱟᱱᱟ ᱾ |''17 (1 ᱯᱷᱟᱡᱽ) '' | | | |17 | | | |- |ᱛᱨᱤᱯᱩᱨᱟ ᱾ |''2 (2 ᱦᱚᱨᱟ) '' |1 |1 | | | | | |- |ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ |''80 (7 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱨᱟ) '' |8 |8 |10 |13 |14 |14 |13 |- |ᱩᱛᱛᱚᱨᱠᱚᱱᱫᱚ ᱾ |''5 (1 ᱯᱷᱟᱡᱽ) '' |5 | | | | | | |- |ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ |''42 (7 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱨᱟ) '' |3 |3 |4 |8 |7 |8 |9 |- |ᱟᱱᱫᱟᱢᱟᱱ ᱟᱨ ᱱᱤᱠᱳᱵᱚᱨ ᱰᱷᱤᱯᱠᱚ |''1 (1 ᱯᱷᱟᱡᱽ) '' |1 | | | | | | |- |ᱪᱚᱱᱰᱤᱜᱚᱲ ᱾ |''1 (1 ᱯᱷᱟᱡᱽ) '' | | | | | | |1 |- |ᱫᱟᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱦᱟᱵᱷᱮᱞᱤ ᱟᱨ ᱫᱚᱢᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱤᱭᱩ |''2 (1 ᱯᱷᱟᱡᱽ) '' | | |2 | | | | |- |ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱾ |''7 (1 ᱯᱷᱟᱡᱽ) '' | | | | | |7 | |- |ᱡᱟᱢᱢᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱥᱢᱤᱨ |''5 (5 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱨᱟ) '' |1 |1 |1 |1 |1 | | |- |ᱞᱟᱫᱟᱠᱷ ᱾ |''1 (1 ᱯᱷᱟᱡᱽ) '' | | | | |1 | | |- |ᱞᱚᱠᱠᱷᱚᱫᱤᱯ ᱾ |''1 (1 ᱯᱷᱟᱡᱽ) '' |1 | | | | | | |- |ᱯᱩᱫᱩᱪᱮᱨᱤ ᱾ |''1 (1 ᱯᱷᱟᱡᱽ) '' |1 | | | | | | |- !ᱛᱷᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ ᱾ !543 !  !  !95 !96 !49 !57 !57 |- !ᱦᱚᱨᱟ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ ᱾ !ᱼᱼᱼᱼᱼ ᱾ !  !189 !285 !380 !429 !486 !543 |- !ᱯᱚᱨᱤᱢᱟᱱ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ% ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ !ᱼᱼᱼᱼᱼ ᱾ !18.69 !34.80 !52.48 !69.98 !79.01 !89.50 !100 |} == ᱫᱚᱞ ᱟᱨ ᱡᱳᱴ == ᱒᱐᱒᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱨ-ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱩᱯ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱸᱦᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱳᱴ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱮᱱ.ᱰᱤ.ᱮ (ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱤᱥᱣᱟᱹ ᱡᱳᱴ) ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ (ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫᱟᱱ ᱡᱳᱴ)᱾ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ 2024 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ, ᱵᱤ.ᱡᱮ.ᱯᱤ (ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ, ᱟᱭ.ᱮᱱ.ᱥᱤ (ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ) ᱥᱤ.ᱯᱤ.ᱟᱭ (ᱮᱢ) (ᱠᱚᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱥᱴ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ) ᱵᱤ.ᱮᱥ.ᱥᱤ (ᱵᱚᱦᱩᱡᱚᱱ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽᱵᱟᱫᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ) ᱮᱱ.ᱯᱤ.ᱯᱤ (ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱤᱯᱚᱞᱥ ᱯᱟᱨᱴᱤ) ᱮ.ᱮ.ᱯᱤ (ᱟᱢ ᱟᱫᱽᱢᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ), ᱵᱤ.ᱮᱥ.ᱥᱤ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱳᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱦᱤᱸᱥ ᱾ === ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱤᱥᱣᱟᱹ ᱡᱳᱴ === ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱤᱥᱣᱟᱹ ᱡᱳᱴ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱮᱱ.ᱰᱤ.ᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ( ᱨᱚᱡᱚᱥᱴᱨᱤᱭᱟ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟᱱᱛᱨᱤᱠ ᱜᱚᱴᱵᱚᱱᱫᱷᱚᱱ) ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱢᱟᱨᱟᱝᱼᱠᱩᱸᱵᱟᱹ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱦᱤᱸᱥ ᱜᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱡᱚᱡᱚᱢ ᱟᱨ ᱡᱚᱡᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱨᱮᱱ ᱨᱟᱡᱟᱹᱨᱤ ᱡᱳᱴ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ᱾<templatestyles src="template:sticky header/styles.css" /> === ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫᱟᱱ ᱡᱳᱴ === ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫᱟᱱ ᱡᱳᱴ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱚᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ (ᱵᱷᱟᱨᱟᱛᱤᱭᱟ ᱨᱟᱥᱛᱨᱤᱭᱟ ᱵᱷᱤᱠᱟᱥᱤᱞᱟ ᱥᱟᱢᱚᱵᱮᱥᱤ ᱜᱚᱴᱵᱚᱱᱫᱷᱚᱱ) ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱢᱟᱨᱟᱝᱼᱴᱮᱹᱴ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱮ ᱛᱟᱞᱢᱟᱼᱞᱮᱸᱜᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱮᱸᱜᱟ ᱥᱮᱫᱟᱜ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱨᱳᱰᱷᱤ ᱵᱚᱞᱚᱠ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite news|url=https://www.indiatvnews.com/news/india/india-likely-to-be-the-new-name-of-united-opposition-front-latest-updates-congress-oppn-meeting-in-bengaluru-2023-07-18-881644|title=INDIA, Indian National Democratic Inclusive Alliance of Opposition parties, to take on Modi-led NDA in 2024|last=Kumar, Raju|date=July 18, 2023|work=IndiaTV|access-date=18 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230718113248/https://www.indiatvnews.com/news/india/india-likely-to-be-the-new-name-of-united-opposition-front-latest-updates-congress-oppn-meeting-in-bengaluru-2023-07-18-881644|archive-date=18 July 2023|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/i-n-d-i-a-name-being-considered-for-united-opposition-say-sources-4218025|title='I-N-D-I-A' Name Finalised For 26-Party Opposition Coalition|work=NDTV|access-date=18 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230718113558/https://www.ndtv.com/india-news/i-n-d-i-a-name-being-considered-for-united-opposition-say-sources-4218025|archive-date=18 July 2023|language=en}}</ref> ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱟᱥᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱚ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱭᱢᱟ ᱮᱴᱟᱜ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱱᱟᱶᱟ ᱮᱴᱟᱜ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱒᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫᱟᱱ ᱡᱳᱴ (INDIA) ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<div class="legend">ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱡᱳᱴ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱜᱚᱴᱟ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<span class="legend-color mw-no-invert" style="background-color:#E5F8FF; color:black;">&nbsp;</span>&nbsp;</div> === ᱮᱴᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱟᱨ ᱡᱳᱴ === ᱵᱚᱦᱩᱡᱚᱱ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽᱵᱟᱫᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱱ ᱟᱹᱭᱩᱨᱟᱱ ᱢᱮᱭᱟᱵᱚᱛᱤ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ, ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟᱜᱟᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱡᱛᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭᱼᱟ ᱟᱨ ᱛᱮᱞᱮᱝᱜᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱱᱟ ᱨᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱤ.ᱡᱮ.ᱯᱤ, ᱵᱟᱝ ᱠᱚᱝᱜᱨᱮᱥ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱶ ᱜᱟᱛᱮᱭ ᱠᱚᱨᱟᱣᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/nda-or-i-n-d-i-a-bsp-chief-mayawati-on-joining-alliance-for-2024-101689757806372.html|title=NDA or I.N.D.I.A? BSP chief Mayawati on joining alliance for 2024|date=July 19, 2023|work=Hindustan Times|access-date=2023-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20230723175558/https://www.hindustantimes.com/india-news/nda-or-i-n-d-i-a-bsp-chief-mayawati-on-joining-alliance-for-2024-101689757806372.html|archive-date=23 July 2023}}</ref> ᱑᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ ᱨᱮᱱ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱟᱨ ᱳᱲᱤᱥᱥᱟ ᱨᱮᱱ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱯᱚᱴᱱᱟᱭᱚᱠ|ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱯᱟᱴᱱᱟᱭᱤᱠ]] ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱫᱚᱞ ᱫᱚ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱮᱞᱠᱟ ᱜᱮᱭ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://www.financialexpress.com/india-news/bjd-to-go-solo-in-2024-lok-sabha-elections-no-possibility-of-third-front-naveen-patnaik/3084162/|title=BJD for going solo in 2024 Lok Sabha elections, no possibility of 'third front': Naveen Patnaik|date=2023-05-12|access-date=15 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230515033452/https://www.financialexpress.com/india-news/bjd-to-go-solo-in-2024-lok-sabha-elections-no-possibility-of-third-front-naveen-patnaik/3084162/|archive-date=15 May 2023}}</ref>    {| class="wikitable sortable sticky-header" style="text-align:center" width="60%" ! colspan="3" style="width:17px;" |ᱜᱟᱫᱮᱞ/ᱡᱳᱴ ᱾ !ᱯᱚᱱᱚᱛ/ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱾ ! colspan="2" |ᱥᱤᱴ ᱠᱚ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ |- | bgcolor="{{party color|Bahujan Samaj Party}}" rowspan="15" | | colspan="2" rowspan="15" |ᱵᱚᱡᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱾ |ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ | | rowspan="15" |ᱴᱤᱵᱤᱰᱤ ᱾ |- |ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱾ | |- |ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ | |- |ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱾ | |- |ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱱᱟᱰᱩ ᱾ | |- |ᱢᱚᱫᱷᱚᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱾ | |- |ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱾ | |- |ᱜᱩᱡᱨᱟᱴ ᱾ | |- |ᱨᱟᱡᱟᱥᱛᱷᱟᱱ ᱾ | |- |ᱚᱱᱫᱷᱚᱨᱟ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ | |- |ᱳᱲᱤᱥᱥᱟ ᱾ | |- |ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱾ | |- |ᱛᱮᱞᱮᱝᱜᱟᱱᱟ ᱾ | |- |ᱟᱱᱫᱟᱢᱟᱱ ᱱᱤᱠᱳᱵᱚᱨ |1 |- |ᱯᱩᱫᱩᱪᱮᱨᱤ ᱾ |1 |-|rowspan=3 {{party color cell|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} | colspan="2" rowspan="3" |ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱟᱱᱱᱟ ᱫᱨᱟᱵᱤᱰ ᱢᱩᱱᱮᱛᱨᱟ ᱠᱟᱡᱟᱜᱟᱢ ᱾ |ᱟᱱᱫᱟᱢᱟᱱ ᱱᱤᱠᱳᱵᱚᱨ |1 | rowspan="3" |36 |- |ᱯᱩᱫᱩᱪᱮᱨᱤ ᱾ |1 |- |ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱱᱟᱰᱩ ᱾ |34 |-|rowspan=2 {{party color cell|Naam Tamilar Katchi}} | colspan="2" rowspan="2" |ᱱᱟᱢ ᱛᱟᱢᱤᱞᱟᱨ ᱠᱟᱪᱤ |ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱱᱟᱰᱩ ᱾ |39 | rowspan="2" |40 |- |ᱯᱩᱫᱩᱪᱮᱨᱤ ᱾ |1 |-|{{party color cell|YSR Congress Party}} | colspan="2" |ᱳᱣᱟᱭ ᱮᱥ ᱟᱨ ᱠᱚᱝᱜᱨᱮᱥ ꯄꯥꯔꯇꯤ |ᱚᱱᱫᱷᱚᱨᱟ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ | colspan="2" |25 |-|{{party color cell|Biju Janata Dal}} | colspan="2" |ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱰᱟᱞ ᱾ |ᱳᱲᱤᱥᱥᱟ ᱾ | colspan="2" |21 |-| {{party color cell|Bharat Rashtra Samithi}} | colspan="2" |ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱥᱟᱢᱤᱛᱤ |ᱛᱮᱞᱮᱝᱜᱟᱱᱟ ᱾ | colspan="2" |17 |- | bgcolor="{{party color|Shiromani Akali Dal}}" | | colspan="2" |ᱥᱤᱨᱟᱢᱟᱱᱤ ᱚᱠᱟᱞᱤ ᱫᱟᱞ |ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱾ | colspan="2" |13 |- | bgcolor="{{party color|Jannayak Janta Party}}" | | colspan="2" |ᱡᱟᱱᱱᱟᱠ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱾ |ᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱱᱟ ᱾ | colspan="2" |10 |- | bgcolor="{{party color|Azad Samaj Party (Kanshi Ram)}}" rowspan="2" | | colspan="2" rowspan="2" |ᱚᱡᱟᱫ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱯᱟᱨᱛᱤ (ᱠᱟᱱᱥᱤ ᱨᱟᱢ) |ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ | colspan="2" | |- |ᱢᱚᱫᱷᱚᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱾ | colspan="2" | |- | bgcolor="{{party color|Vanchit Bahujan Aaghadi}}" | | colspan="2" |ᱵᱟᱱᱪᱤᱛ ᱵᱚᱡᱚᱱ ᱟᱜᱟᱫᱤ ᱾ |ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱾ | colspan="2" | |-|{{party color cell|Indian Secular Front}} | colspan="2" |ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢᱟᱱ ᱯᱷᱨᱚᱱᱴ |ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ | colspan="2" |8 |- | bgcolor="{{party color|All India Majlis-e-Ittehadul Muslimeen}}" rowspan="4" | | colspan="2" rowspan="4" |ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱢᱮᱡᱞᱤᱥᱼᱮᱼᱤᱴᱮᱦᱟᱫᱩᱞ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢᱤᱱ ᱾ |ᱛᱮᱞᱮᱝᱜᱟᱱᱟ ᱾ |1 | rowspan="4" | |- |ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱾ | |- |ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱾ |11 |- |ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ |20 |- | bgcolor="{{party color|Indian National Lok Dal}}" | | colspan="2" |ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱞᱚᱠ ᱫᱟᱞ |ᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱱᱟ ᱾ | colspan="2" | |- | bgcolor="{{party color|Jammu and Kashmir National Panthers Party}}" | | colspan="2" |ᱡᱟᱢᱢᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱥᱢᱤᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱮᱱᱛᱷᱟᱨᱥ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱾ |ᱡᱟᱢᱢᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱥᱢᱤᱨ | colspan="2" | |- | bgcolor="{{party color|Gondwana Ganatantra Party}}" rowspan="3" | | colspan="2" rowspan="3" |ᱜᱩᱱᱰᱳᱣᱟᱱᱟ ᱜᱚᱱᱚᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱾ |ᱢᱚᱫᱷᱚᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱾ | colspan="2" | |- |ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱾ | colspan="2" | |- |ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱾ | colspan="2" | |-|{{party color cell|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}} | colspan="2" |ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱩᱨᱯᱳᱠᱩ ᱫᱨᱟᱵᱤᱲ ᱠᱟᱡᱟᱜᱟᱢ |ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱱᱟᱰᱩ ᱾ | colspan="2" |5 |- | bgcolor="{{party color|Janta Congress Chhattisgarh}}" | | colspan="2" |ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱠᱚᱝᱜᱨᱮᱥ ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱾ |ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱾ | colspan="2" | |- | bgcolor="{{party color|All India United Democratic Front}}" | | colspan="2" |ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱤᱭᱩᱱᱟᱭᱮᱴᱰ ᱰᱮᱢᱳᱠᱨᱮᱴᱤᱠ ᱯᱷᱨᱚᱱᱴ |[[ᱟᱥᱟᱢ|ᱚᱥᱚᱢ ᱾]] | colspan="2" |3 |- | bgcolor="{{party color|Bodoland People's Front}}" | | colspan="2" |ᱵᱳᱫᱳᱞᱮᱱᱰ ᱯᱤᱯᱚᱞᱥ ᱯᱷᱨᱚᱱᱴ |[[ᱟᱥᱟᱢ|ᱚᱥᱚᱢ ᱾]] | colspan="2" |2<ref>{{Cite web |date=2024-03-04 |title=BPF Chief Hagrama Mohilary vows to secure two seats in upcoming Lok Sabha Elections |url=https://themeghalayan.com/bpf-chief-hagrama-mohilary-vows-to-secure-two-seats-in-upcoming-lok-sabha-elections/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310182206/https://themeghalayan.com/bpf-chief-hagrama-mohilary-vows-to-secure-two-seats-in-upcoming-lok-sabha-elections/ |archive-date=10 March 2024 |access-date=2024-03-10 |website=The Meghalayan |language=en-US}}</ref> |- | bgcolor="{{party color|Revolutionary Goans Party}}" | | colspan="2" |ᱨᱮᱵᱷᱩᱞᱩᱥᱚᱱ ᱜᱳᱣᱟᱱᱥ ᱯᱮᱨᱤᱴᱤ |[[ᱜᱳᱣᱟ|ᱜᱳᱣᱟ ᱾]] | colspan="2" |2<ref>{{Cite web |date=2023-12-14 |title=Revolutionary Goans Party to contest both Lok Sabha seats in Goa; candidates shortlisted |url=https://digitalgoa.com/revolutionary-goans-party-to-contest-both-lok-sabha-seats-in-goa-candidates-shortlisted/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310182211/https://digitalgoa.com/revolutionary-goans-party-to-contest-both-lok-sabha-seats-in-goa-candidates-shortlisted/ |archive-date=10 March 2024 |access-date=2024-03-10 |website=digitalgoa |language=en-US}}</ref> |- | bgcolor="{{party color|Mizo National Front}}" | | colspan="2" |ᱢᱤᱡᱳ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱨᱚᱝᱴ |ᱢᱤᱡᱳᱨᱟᱢ ᱾ | colspan="2" |1 |- | bgcolor="{{party color|Sikkim Democratic Front}}" | | colspan="2" |ᱥᱤᱠᱤᱢ ᱰᱮᱢᱳᱠᱨᱮᱴᱤᱠ ᱯᱷᱨᱚᱝᱴ |[[ᱥᱤᱠᱠᱤᱢ|ᱥᱤᱠᱤᱢ ᱾]] | colspan="2" |1 |-|{{party color cell|Sikkim Krantikari Morcha}} | colspan="2" |ᱥᱤᱠᱤᱢ ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱠᱟᱨᱤ ᱢᱳᱨᱪᱟ |ᱥᱤᱠᱤᱢ ᱾ | colspan="2" |1 |- | bgcolor="{{party color|Voice of the People Party (Meghalaya)}}" | | colspan="2" |ᱵᱷᱳᱭᱤᱥ ᱚᱯᱷ ᱫᱟ ᱯᱤᱯᱚᱞ ꯄꯥꯔꯇꯤ |[[ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ|ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ ᱾]] | colspan="2" |1<ref>{{Cite web |date=2023-06-21 |title=VPP announces candidate for LS seat in Meghalaya much ahead of poll |url=https://theprint.in/india/vpp-announces-candidate-for-ls-seat-in-meghalaya-much-ahead-of-poll/1636248/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310181338/https://theprint.in/india/vpp-announces-candidate-for-ls-seat-in-meghalaya-much-ahead-of-poll/1636248/ |archive-date=10 March 2024 |access-date=2024-03-10 |website=ThePrint |language=en-US}}</ref> |-|{{party color cell|United Democratic Party (Meghalaya)}} | colspan="2" |ᱤᱭᱩᱱᱟᱭᱮᱴᱰ ᱰᱮᱢᱚᱨᱮᱴᱤᱠ ꯄꯥꯔꯇꯤ |ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ ᱾ | colspan="2" |1 |-|{{party color cell|Zoram People's Movement}} | colspan="2" |ᱡᱳᱨᱟᱢ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱾ |ᱢᱤᱡᱳᱨᱟᱢ ᱾ | colspan="2" |1 |} == ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣᱟᱱ ᱠᱚ == ᱮᱱ.ᱰᱤ.ᱮ ᱡᱳᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱨᱮᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱳᱫᱤ|ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱢᱳᱫᱤ ᱾]]<ref>{{Cite web |date=2024-02-06 |title=PM sets 370 poll target for BJP, 400+ for NDA |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/pm-sets-370-poll-target-for-bjp-400-for-nda-101707158494533.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222214040/https://www.hindustantimes.com/india-news/pm-sets-370-poll-target-for-bjp-400-for-nda-101707158494533.html |archive-date=22 February 2024 |access-date=2024-02-22 |website=[[Hindustan Times]] |language=en}}</ref> ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱨᱮᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣᱟᱱ ᱠᱚ ᱜᱚᱴᱟ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/india-bloc-pm-candidate-will-be-decided-after-2024-polls-mamata-banerjee/articleshow/106096812.cms?from=mdr|title=INDIA bloc PM candidate will be decided after 2024 polls: Mamata Banerjee|date=2023-12-18|work=The Times of India|access-date=2024-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20240203065101/https://timesofindia.indiatimes.com/india/india-bloc-pm-candidate-will-be-decided-after-2024-polls-mamata-banerjee/articleshow/106096812.cms?from=mdr|archive-date=3 February 2024|issn=0971-8257}}</ref> === ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱤᱥᱣᱟᱹ ᱡᱳᱴ === ==== ᱵᱷᱟᱨᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ==== === ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫᱟᱱ ᱡᱳᱴ === ==== ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱨᱤᱱᱚᱢᱩᱞ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ==== ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱨᱤᱱᱚᱢᱩᱞ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱑᱐ ᱢᱟᱨᱪ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱔᱒ ᱦᱚᱲ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣᱟᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱟᱹᱞᱤᱠᱟ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2024-03-10 |title=Full list of TMC candidates for 42 Lok Sabha seats in West Bengal: Check it out here |url=https://indianexpress.com/article/india/tmc-releases-candidates-for-west-bengals-42-lok-sabha-seats-check-full-list-here-9206057/ |access-date=2024-03-22 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ==== ᱞᱮᱯᱷᱴ ᱯᱷᱚᱨᱱᱴ ==== ᱞᱮᱯᱷᱴ ᱯᱷᱚᱨᱱᱴ ᱨᱮ, ᱥᱤ.ᱯᱤ.ᱟᱭ (ᱮᱢ) ᱒᱘ ᱢᱟᱨᱪ ᱑᱓ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱔᱔ ᱦᱚᱲ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣᱟᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱥᱩᱪᱤ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2024-03-28 |title=CPI(M) releases first list of 44 candidates for Lok Sabha |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/cpim-releases-first-list-of-44-candidates-for-lok-sabha-polls/articleshow/108853543.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240329055938/https://timesofindia.indiatimes.com/india/cpim-releases-first-list-of-44-candidates-for-lok-sabha-polls/articleshow/108853543.cms |archive-date=29 March 2024 |access-date=2024-03-28 |website=Times of India |language=en}}</ref> == ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱠᱚ == === ᱵᱮᱠᱟᱨ === ᱵᱮᱠᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱱᱟᱴ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱟᱱᱟᱴ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱨ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref name="Modi problem">{{Cite web |title=India's Narendra Modi has a problem: high economic growth but few jobs |url=https://www.ft.com/content/6886014f-e4cd-493c-986b-1da2cfc8cdf2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323124253/https://www.ft.com/content/6886014f-e4cd-493c-986b-1da2cfc8cdf2 |archive-date=23 March 2024 |access-date=2024-03-23 |website=[[Financial Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hall |first=Ian |date=2024-03-17 |title=Narendra Modi's economy isn't booming for India's unemployed youth. So, why is his party favoured to win another election? |url=http://theconversation.com/narendra-modis-economy-isnt-booming-for-indias-unemployed-youth-so-why-is-his-party-favoured-to-win-another-election-224868 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323124252/http://theconversation.com/narendra-modis-economy-isnt-booming-for-indias-unemployed-youth-so-why-is-his-party-favoured-to-win-another-election-224868 |archive-date=23 March 2024 |access-date=2024-03-23 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref> ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱵᱮᱠᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱞ ᱔᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚᱠᱷᱚᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2019-05-31 |title=Unemployment rate at 45-year high, confirms Labour Ministry data |url=https://indianexpress.com/article/india/unemployment-rate-at-45-year-high-joblessness-at-6-1-of-labour-force-5759095/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323124254/https://indianexpress.com/article/india/unemployment-rate-at-45-year-high-joblessness-at-6-1-of-labour-force-5759095/ |archive-date=23 March 2024 |access-date=2024-03-23 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ᱒᱐᱒᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱵᱮᱱᱠ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱰᱚᱜᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱵᱮᱠᱟᱨ ᱦᱟᱨ ᱒᱓.᱒%, ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱮᱠᱟᱨ ᱦᱟᱨ ᱗% ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/rahul-gandhi-claims-indias-unemployment-rate-is-double-that-of-pakistan/articleshow/108182321.cms|title=Rahul Gandhi says India's unemployment rate is double that of Pakistan|date=2024-03-03|work=The Times of India|access-date=2024-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20240323124253/https://timesofindia.indiatimes.com/india/rahul-gandhi-claims-indias-unemployment-rate-is-double-that-of-pakistan/articleshow/108182321.cms|archive-date=23 March 2024|issn=0971-8257}}</ref><ref name="Modi problem" /> ᱒᱐᱒᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱔᱒.᱓% ᱜᱨᱮᱡᱩᱭᱮᱴ ᱠᱚ ᱵᱮᱠᱟᱨ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱟᱲᱮ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱱᱟᱴ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Walia, Aggam |date=2023-09-21 |title=42.3% of graduates under 25 unemployed, finds latest State of Working India report |url=https://indianexpress.com/article/business/42-3-of-graduates-under-25-unemployed-finds-latest-state-of-working-india-report-8949124/ |url-access=subscription |access-date=2024-03-23 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱮᱠᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱴᱷᱟᱶᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ᱨᱮᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫᱟᱱ ᱡᱳᱴ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱵᱤ.ᱡᱮ.ᱯᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱜ ᱪᱟᱪᱟᱞᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱥᱮ ᱵᱟᱭ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱞᱟᱹᱞᱤᱥ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref>{{Cite web |date=2023-09-21 |title=42.3% of graduates under 25 unemployed, finds latest State of Working India report |url=https://indianexpress.com/article/business/42-3-of-graduates-under-25-unemployed-finds-latest-state-of-working-india-report-8949124/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328054532/https://indianexpress.com/article/business/42-3-of-graduates-under-25-unemployed-finds-latest-state-of-working-india-report-8949124/ |archive-date=28 March 2024 |access-date=2024-03-23 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱢᱮᱱᱤᱯᱷᱮᱥᱴᱳ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱤᱸᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ,[[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ|ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱓᱐ ᱞᱟᱠᱷ ᱵᱚᱦᱟᱞᱤ ᱠᱚ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ "ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ" ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱰᱤᱯᱞᱳᱢᱟ ᱟᱨ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱦᱟᱢᱮᱴᱤᱭᱟᱹ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱮᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱑,᱐᱐,᱐᱐᱐ ᱴᱟᱠᱟ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/lok-sabha-polls-congress-vows-30-lakh-govt-jobs-laws-on-paper-leaks-in-youth-manifesto/articleshow/108296814.cms|title=30 lakh govt jobs, Rs 5,000cr fund for startups: Congress unveils youth-centric manifesto|date=2024-03-07|work=The Times of India|access-date=2024-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20240307104204/https://timesofindia.indiatimes.com/india/lok-sabha-polls-congress-vows-30-lakh-govt-jobs-laws-on-paper-leaks-in-youth-manifesto/articleshow/108296814.cms|archive-date=7 March 2024|issn=0971-8257}}</ref> === ᱨᱟᱢ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱟᱠᱷᱲᱟ === === ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱵᱳᱱᱰ === === ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱱᱟᱴ === === ᱵᱤᱨᱩᱫ ᱨᱮᱱ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱚᱞᱟᱥ === == ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ == === ᱵᱷᱟᱨᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ === === ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫᱟᱱ ᱡᱳᱴ === ==== ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ==== ᱾<ref name="Hawk 2024 i967">{{Cite web |date=2024-03-31 |title="If BJP wins these match fixed elections...country will be on fire": Rahul Gandhi |url=https://www.thehawk.in/posts/%22if-bjp-wins-these-match-fixed-elections...country-will-be-on-fire%22:-rahul-gandhi |access-date=2024-04-10 |website=The Hawk}}</ref><ref name="Khanduri 2024 d940">{{Cite web |last=Khanduri |first=Shailesh |date=2024-03-31 |title=India will burn if BJP wins 2024 Lok Sabha polls: Rahul Gandhi at Ramlila ground |url=https://www.newsdrum.in/national/india-will-burn-if-bjp-wins-2024-lok-sabha-polls-says-rahul-gandhi-at-ramlila-ground-4437655 |access-date=2024-04-10 |website=NewsDrum}}</ref><ref name="Bangalore Mirror 2024 j240">{{Cite web |date=2024-04-01 |title=Race to Lok Sabha: 'If BJP wins these match fixed polls...country will be on fire' |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/others/race-to-lok-sabha-if-bjp-wins-these-match-fixed-polls-country-will-be-on-fire/articleshow/108923732.cms |access-date=2024-04-10 |website=Bangalore Mirror}}</ref><ref name="The Economic Times 2024 n319">{{Cite web |date=2024-03-31 |title=INDIA Bloc Rally |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/india-bloc-rally-rahul-gandhi-if-bjp-wins-by-fixing-elections-country-will-be-on-fire/videoshow/108921183.cms?from=mdr |access-date=2024-04-10 |website=The Economic Times}}</ref> ==== ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱥᱴ ᱯᱟᱨᱴᱤ (ᱢᱟᱨᱠᱥᱤᱥᱴ) ==== {{ᱢᱩᱬ|Communist Party of India (Marxist) campaign for the 2024 Indian general election}} ==== ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ ==== === ᱥᱤᱵ ᱥᱮᱱᱟ === === ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱱᱤᱯᱷᱮᱥᱴᱳ === ==== ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ==== == ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱟᱨ ᱯᱳᱞ ᱠᱚ == === ᱢᱚᱱᱟᱱ ᱯᱳᱞ === {{#section-h:Opinion polling for the 2024 Indian general election|Seats and vote share projections}} == ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ == === ᱧᱮᱞᱟᱱ ᱠᱚ === === ᱵᱷᱳᱴ ᱠᱚᱨᱟᱣ === == ᱚᱨᱡᱚ == === ᱡᱳᱴ ᱵᱟᱝᱠᱷᱟᱱ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱚᱨᱡᱚ === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! colspan="4" rowspan="2" |ᱡᱳᱴ/ᱜᱟᱫᱮᱞ ! colspan="3" |ᱦᱚᱲᱠᱩᱥᱤ ᱵᱷᱳᱴ ᱾ ! colspan="3" |ᱥᱤᱴ ᱾ |- !ᱵᱷᱳᱴ ᱾ !% !±ᱯᱤᱯᱤ ᱾ !ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ !ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ !+/ᱼ ᱾ |-|rowspan="26" {{Party color cell|National Democratic Alliance}} ! rowspan="26" style="background:#fef3e8" |ᱮᱱ ᱰᱤ ᱮ ᱾ |{{Party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ|ᱵᱤᱡᱮᱯᱤ ᱾]] | | | |446 | | |-|{{Party color cell|Telugu Desam Party}} |ᱴᱤᱰᱤᱯᱤ ᱾ | | | |17 | | |-|{{Party color cell|Janata Dal (United)}} |[[ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ (ᱡᱩᱢᱤᱫ)|ᱡᱤᱰᱤ (ᱤᱭᱩ)]] | | | |16 | | |-|{{Party color cell|Shiv Sena}} |ᱮᱥ ᱮᱥ ᱾ | | | |12 | | |-|{{Party color cell|Pattali Makkal Katchi}} |ᱯᱤ ᱮᱢ ᱠᱮ ᱾ | | | |10 | | |-|{{Party color cell|Nationalist Congress Party}} |ᱮᱱ ᱥᱤ ᱯᱤ ᱾ | | | |6 | | |-|{{Party color cell|Lok Janshakti Party (Ram Vilas)}} |ᱮᱞᱹᱡᱮᱯᱤ (ᱟᱨᱵᱷᱤ) | | | |5 | | |-|{{Party color cell|Bharath Dharma Jana Sena}} |ᱵᱤᱰᱤ ᱡᱮᱹ ᱮᱥ ᱾ | | | |4 | | |-|{{Party color cell|Janata Dal (Secular)}} |ᱡᱤᱰᱤ (ᱮᱥ) | | | |3 | | |-|{{Party color cell|Tamil Maanila Congress}} |ᱴᱤᱢ ᱥᱤ (M) | | | |3 | | |-|{{Party color cell|Apna Dal (Sonelal)}} |ᱮᱰᱤ (ᱥᱛᱤᱭ) | | | |2 | | |-|{{Party color cell|Asom Gana Parishad}} |[[ᱟᱥᱟᱢ ᱜᱚᱱᱚ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ|ᱮᱡᱤᱯᱤ ᱾]] | | | |2 | | |-|{{Party color cell|Amma Makkal Munnettra Kazhagam}} |ᱮᱹ ᱮᱢ ᱮᱢ ᱠᱮ ᱾ | | | |2 | | |-|{{Party color cell|Jana Sena Party}} |ᱡᱮᱹ ᱮᱥᱹᱯᱤ ᱾ | | | |2 | | |-|{{Party color cell|National People's Party (India)}} |ᱮᱱ ᱯᱤ ᱯᱤ ᱾ | | | |2 | | |-|{{Party color cell|Rashtriya Lok Dal}} |ᱟᱨ ᱮᱞ ᱰᱤ ᱾ | | | |2 | | |-|{{Party color cell|All Jharkhand Students Union}} |ᱮᱡᱥᱩ ᱾ | | | |1 | | |-|{{Party color cell|Hindustani Awam Morcha}} |ᱦᱟᱢ ᱾ | | | |1 | | |-|{{Party color cell|Naga People's Front}} |ᱮᱱ ᱯᱤ ᱮᱯᱷ ᱾ | | | |1 | | |-|{{Party color cell|Nationalist Democratic Progressive Party}} |ᱮᱱ ᱰᱤ ᱯᱤ ᱯᱤ ᱾ | | | |1 | | |-|{{Party color cell|Rashtriya Lok Samta Party}} |ᱟᱨ ᱮᱞ ᱮᱢ ᱾ | | | |1 | | |-|{{Party color cell|Rashtriya Samaj Paksha}} |ᱟᱨ ᱮᱥ ᱯᱤ ᱾ | | | |1 | | |-|{{Party color cell|Suheldev Bharatiya Samaj Party}} |ᱮᱥᱹᱵᱤᱹ ᱮᱥᱹᱯᱤ ᱾ | | | |1 | | |-|{{Party color cell|United People's Party Liberal}} |ᱤᱭᱯᱤᱯᱤ ᱮᱞ ᱾ | | | |1 | | |-|{{Party color cell|Independent politician}} |IND | | | |1 | | |- | colspan="2" style="background:#fef3e8" |ᱜᱩᱴ ᱾ | style="background:#fef3e8" | | style="background:#fef3e8" | | style="background:#fef3e8" | | style="background:#fef3e8" |543 | style="background:#fef3e8" | | style="background:#fef3e8" | |-|rowspan="26" {{Party color cell|Indian National Developmental Inclusive Alliance}} ! rowspan="26" style="background:#E5F8FF" |ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱾ |{{Party color cell|Indian National Congress}} |[[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ|ᱟᱭᱹᱮᱱᱥᱤ ᱾]] | | | |327 | | |-|{{Party color cell|Samajwadi Party}} |ᱮᱥ ᱯᱤ ᱾ | | | |62 | | |-|{{Party color cell|Communist Party of India (Marxist)}} |ᱥᱤ ᱯᱤ ᱟᱭ (ᱮᱢ) ᱾ | | | |53 | | |-|{{Party color cell|All India Trinamool Congress}} |[[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱨᱤᱱᱚᱢᱩᱞ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ|AITC ᱾]] | | | |48 | | |-|{{Party color cell|Communist Party of India}} |ᱥᱤ ᱯᱤ ᱟᱭ ᱾ | | | |27 | | |-|{{Party color cell|Rashtriya Janata Dal}} |ᱟᱨᱡᱤᱰᱤ ᱾ | | | |24 | | |-|{{Party color cell|Aam Aadmi Party}} |ᱮ ᱯᱤ ᱮᱯᱤ ᱾ | | | |22 | | |-|{{Party color cell|Dravida Munnetra Kazhagam}} |ᱰᱮᱢᱠ ᱾ | | | |21 | | |-|{{Party color cell|Shiv Sena (Uddhav Balasaheb Thackeray)}} |ᱮᱥ ᱮᱥ (ᱤᱭᱩ ᱵᱤ ᱴᱤ) | | | |21 | | |-|{{Party color cell|Nationalist Congress Party (Sharadchandra Pawar)}} |ᱮᱱ ᱥᱤ ᱯᱤ (ᱮᱥ ᱯᱤ) | | | |11 | | |-|{{Party color cell|Jharkhand Mukti Morcha}} |[[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱢᱩᱠᱛᱤ ᱢᱚᱨᱪᱟ|ᱡᱮᱹᱮᱢᱹ ᱮᱢ ᱾]] | | | |6 | | |-|{{Party color cell|All India Forward Bloc}} |AIFB ᱾ | | | |5 | | |-|{{Party color cell|Communist Party of India (Marxist–Leninist) Liberation}} |ᱥᱤ ᱯᱤ ᱟᱭ (ᱮᱢ ᱮᱞ ᱮᱞ) | | | |4 | | |-|{{Party color cell|Indian Union Muslim League}} |ᱟᱭᱹᱤᱭᱤᱭᱩᱢᱮᱞ ᱾ | | | |3 | | |-|{{Party color cell|Jammu and Kashmir National Conference}} |ᱡᱮᱹᱠᱮ ᱮᱱ ᱥᱤ ᱾ | | | |3 | | |-|{{Party color cell|Jammu and Kashmir Peoples Democratic Party}} |ᱡᱮᱹᱠᱮᱯᱤᱰᱤᱯᱤ | | | |3 | | |-|{{Party color cell|Revolutionary Socialist Party (India)}} |ᱟᱨ ᱮᱥ ᱯᱤ ᱾ | | | |3 | | |-|{{Party color cell|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} |ᱵᱤᱥᱤ ᱠᱮ ᱾ | | | |2 | | |-|{{Party color cell|Assam Jatiya Parishad}} |ᱮᱹᱡᱮᱯᱤ ᱾ | | | |1 | | |-|{{Party color cell|Bharat Adivasi Party}} |ᱵᱤ ᱮ ᱯᱤ ᱾ | | | |1 | | |-|{{Party color cell|Kerala Congress}} |ᱠᱮ ᱥᱤ ᱾ | | | |1 | | |-|{{Party color cell|Kerala Congress (Mani)}} |ᱠᱮ ᱥᱤ (ᱮᱢ) ᱾ | | | |1 | | |-|{{Party color cell|Kongunadu Makkal Desia Katchi}} |ᱠᱮᱹ ᱮᱢ ᱰᱤ ᱠᱮ | | | |1 | | |-|{{Party color cell|Marumalarchi Dravida Munnetra Kazhagam}} |ᱮᱢ ᱰᱤ ᱮᱢ ᱠᱮ ᱾ | | | |1 | | |-|{{Party color cell|Rashtriya Loktantrik Party}} |ᱟᱨ ᱮᱞ ᱯᱤ ᱾ | | | |1 | | |- | colspan="2" style="background:#E5F8FF" |ᱜᱩᱴ ᱾ | style="background:#E5F8FF" | | style="background:#E5F8FF" | | style="background:#E5F8FF" | | style="background:#E5F8FF" |543 | style="background:#E5F8FF" | | style="background:#E5F8FF" | |-|rowspan="3" {{Party color cell|AIADMK-led Alliance}} ! rowspan="3" style="background:#E5FFDA" |ᱮᱰᱤᱹᱮᱢᱠᱮ + |{{Party color cell|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |ᱮᱰᱤᱹᱮᱢᱠᱮ ᱾ | | | |36 | | |-|{{Party color cell|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}} |ᱰᱮᱢᱰᱤ ᱠᱮ ᱾ | | | |5 | | |- | colspan="2" style="background:#E5FFDA" |ᱜᱩᱴ ᱾ | style="background:#E5FFDA" | | style="background:#E5FFDA" | | style="background:#E5FFDA" | | style="background:#E5FFDA" |41 | style="background:#E5FFDA" | | style="background:#E5FFDA" | |-|{{Party color cell|Bahujan Samaj Party}} | colspan="3" |ᱵᱤ ᱮᱥ ᱯᱤ ᱾ | | | | | | |-|{{Party color cell|YSR Congress Party}} | colspan="3" |ᱳᱭᱥᱮᱹᱥᱮᱯᱤ ᱾ | | | |25 | | |-|{{Party color cell|Biju Janata Dal}} | colspan="3" |ᱵᱤᱡᱤᱰᱤ ᱾ | | | |21 | | |-|{{Party color cell|Bharat Rashtra Samithi}} | colspan="3" |ᱵᱤ ᱟᱨ ᱮᱥ ᱾ | | | |17 | | |-|{{Party color cell|Shiromani Akali Dal}} | colspan="3" |ᱮᱥ ᱮ ᱰᱤ ᱾ | | | |13 | | |- | bgcolor="{{Party color|Shiromani Akali Dal (Amritsar)}}" | | colspan="3" |ᱮᱥ ᱮ ᱰᱤ ᱾ | | | |13 | | |-|{{Party color cell|Indian National Lok Dal}} | colspan="3" |ᱟᱭᱹᱱ ᱮᱞ ᱰᱤ ᱾ | | | |10 | | |-|{{Party color cell|Jannayak Janta Party}} | colspan="3" |ᱡᱮᱹᱡᱮᱯᱤ | | | |10 | | |-|{{Party color cell|All India Majlis-e-Ittehadul Muslimeen}} | colspan="3" |AIMIM ᱾ | | | | | | |-|{{Party color cell|Gondwana Ganatantra Party}} | colspan="3" |ᱡᱤᱡᱤᱯᱤ ᱾ | | | | | | |- | bgcolor="{{Party color|All India United Democratic Front }}" | | colspan="3" |ᱮ ᱟᱭ ᱤᱭᱩ ᱰᱤ ᱮᱯᱷ | | | |3 | | |-|{{Party color cell|Revolutionary Goans Party}} | colspan="3" |ᱟᱨᱡᱤᱯᱤ ᱾ | | | |2 | | |-|{{Party color cell|Sikkim Democratic Front}} | colspan="3" |ᱮᱥ ᱰᱤ ᱮᱯᱷ ᱾ | | | |1 | | |-|{{Party color cell|Zoram People's Movement}} | colspan="3" |ᱡᱮᱹᱰᱯᱤ ᱮᱢ ᱾ | | | |1 | | |- | bgcolor="{{Party color|Other}}" | | colspan="3" |ᱮᱴᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱾[lower-alpha 1] | | | | | | |-|{{Party color cell|Independent (politician)}} | colspan="3" |ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱾ | | | | | | |- | bgcolor="Black" | | colspan="3" |ᱱᱳᱴᱟᱭ ᱾ | | | ! colspan="3" style="background-color:#E9E9E9" | |- ! colspan="4" |ᱜᱩᱴ ᱾ ! !100% !ᱼᱼᱼᱼᱼ ᱾ !ᱼᱼᱼᱼᱼ ᱾ !ᱼᱼᱼᱼᱼ ᱾ !ᱼᱼᱼᱼᱼ ᱾ |- | colspan="10" | |- ! colspan="10" |ᱵᱷᱳᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱾ |- | colspan="4" |ᱵᱷᱚᱞᱤᱰ ᱵᱷᱟᱴ ᱾ | | ! colspan="4" rowspan="5" style="background-color:#E9E9E9" | |- | colspan="4" |ᱵᱮᱼᱵᱟᱹᱛᱤᱞ ᱵᱷᱟᱴ ᱾ | | |- | colspan="4" |'''ᱵᱷᱳᱴ ᱮᱢ/ᱵᱷᱳᱴᱳᱣᱩᱴ ᱾''' | | |- | colspan="4" |ᱚᱵᱟᱥᱚᱱ ᱾ | | |- | colspan="4" |'''ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱨ ᱵᱷᱳᱴᱳᱨ ᱾''' | | style="background-color:#E9E9E9" | |- |} == ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ == * ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ * ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱭᱚᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ * ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}{{Indian elections}}{{Next Indian elections}}{{Indian general election, 2024}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱬᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱟ]] 0q6624nopsq0d8pxh7xbqzfpekr4f8c ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Subhash Kisku 2 33555 192462 192352 2026-06-01T03:21:22Z ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗ 1744 192462 wikitext text/x-wiki [[File:Subhash Kisku Dishom Sohrai 2026 in SP College Dumka.jpg|thumb|Subhash Kisku Dishom Sohrai 2026 in SP College Dumka]] __NOTOC____NOEDITSECTION__ <div style="background-color: #E0FFFF; border: solid 1px #00a5ff; padding: 1em;"> '''ᱤᱧᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱫᱟᱨᱟᱢ''' 🙏 <div class="usermessage">''' ᱛᱮᱦᱮᱧ [[{{CURRENTDAY}}]] [[{{CURRENTMONTHNAME}}]] ([[{{CURRENTDAYNAME}}]]), [[{{CURRENTYEAR}}]]''' | country = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} <!-- EDUCATION & EMPLOYMENT ----> | occupation = Student | education = ᱤᱱᱡᱤᱱᱤᱭᱨᱤᱸᱜ | primaryschool = ᱥᱩᱨᱩᱞ ᱡᱩᱱᱤᱭᱟᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ | highschool = RK HIGH SCHOOL MASALIA | college = SP COLLEGE DUMKA JHARKHAND | university = SKMU DUMKA JHARKHAND | classes = <!-- For use with Wikipedia Campus Ambassadors --> <!-- INTERESTS & BELIEFS -------> | religion = [[ᱥᱟᱨᱱᱟ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] {{#babel:sat|hi|en|}} ᱤᱧ ᱫᱚ ᱥᱩᱵᱷᱟᱥ ᱠᱤᱥᱠᱩ, "Subhash Kisku" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱡᱚᱯᱨᱟᱣ ᱢᱤᱱᱟᱹᱧᱟ, (My name is Subhash Kisku. My username is '''Subhash Kisku''') ᱤᱧᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱧᱩᱛᱩᱢ=[[ᱥᱤᱫᱯᱦᱟᱲᱤ]] ᱰ.ᱚ = [[ᱪᱷᱮᱞᱟᱯᱟᱛᱷᱚᱨ]] ᱯ.ᱴ = [[ᱢᱟᱥᱟᱞᱤᱭᱟ]] ᱦᱚᱱᱚᱛ = [[ᱫᱩᱢᱠᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱫᱩᱢᱠᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ = [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱱᱰ]] ᱫᱤᱥᱚᱢ = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱢᱚᱵᱟᱭᱤᱞ ᱱᱚᱸ = [[6202529566]] ᱤᱼᱢᱮᱞ = [mailto:subhash1.bcc@gmail.com subhash1.bcc@gmail.com] ᱵᱞᱚᱜᱽ = {{URL|https:kiskurapaz.blogspot.com}} ᱯᱷᱮᱥᱵᱩᱠ = [https://www.facebook.com/ Subhash Kisku] ᱤᱸᱥᱴᱟᱜᱟᱨᱟᱢ = {{https://www.instagram.com/kisku8094?igsh=b2V0dGRucjcyMWRy}} ᱴᱮᱞᱤᱜᱟᱨᱟᱢ = [{t.me/kisku_rapaz38}] ᱴᱣᱤᱴᱚᱨ = {{https://x.com/SUBHASHKISKU16}} {{userbox | border-c = orange | id = [[Image:India flag-XL-anim.gif|60x43px]] | id-c = ivory | id-w = 60 | info = ᱱᱩᱭ [[:m:Wikimedian|ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟᱱ]] ᱫᱚ '''[[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱯᱱᱟᱹᱛ]]''' ==ᱤᱧᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢᱠᱚ (My contribution)[[Image:Vortex-street-animation.gif|100px]]== '''[https://xtools.wmcloud.org/ec/sat.wikipedia.org/Subhash%20Kisku ᱤᱧᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢᱠᱚ (My contribution)]''' lpn114zkjyvnml5tn5pjqmxfk4ixudr ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ 0 36137 192463 192458 2026-06-01T05:56:08Z MT731 2184 192463 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.506199|N|87.394495|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 14.1196 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 15,967 | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱑᱓᱒᱑᱒ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ/ ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱰᱤ ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱓᱔᱑ | registration_plate = WB | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ-ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ-ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] | blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱯᱩᱨᱵᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱯᱩᱨᱵᱟ]] | website = {{URL|paschimbardhaman.co.in/}} | footnotes = }} '''ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱱᱠᱥᱟ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== {{OSM Location map | width=550| height=400| zoom=11 | coord={{coord|23|33|20|N|87|19|20|E}}| float=left|caption='''ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ'''<br/>MC: ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ, CT: ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ, R: ᱫᱮᱦᱟᱛ ᱛᱟᱞᱢᱟ, A: ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ, B: ᱵᱟᱸᱫᱽ, H: ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱦᱮᱫ<br/>ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱟᱹᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ |mark-coord1= {{coord|23|31|34|N|87|22|24|E}} | label-pos1=left|label1= Arra| numbered1=CT| mark-title1=[[ᱟᱲᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱟᱲᱟ]] (CT)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|23|30|32|N|87|23|40|E}} | label-pos2=right|label2= Gopalpur| numbered2=CT| mark-title2= ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ (CT) |mark-coord3={{coord|23|30|4|N|87|21|48|E}} | label-pos3=right|label3= Bamunara| numbered3=CT| mark-title3=[[ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ]] (CT) |mark-coord4={{coord|23|27|58|N|87|23|0|E}} | label-pos4=right|label4= Amlajora| numbered4=CT| mark-title4=[[ᱟᱢᱞᱟᱡᱳᱨᱟ]] (CT) |mark-coord5={{coord|23|27|40|N|87|27|45|E}} | label-pos5=right|label5= Kanksa| numbered5=CT| mark-title5=[[ᱠᱟᱱᱠᱥᱟ]] (CT) |mark-coord6={{coord|23|27|22|N|87|27|14|E}} | label-pos6=left|label6= Debipur| numbered6=CT| mark-title6=[[ᱫᱮᱵᱤᱯᱩᱨ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱫᱮᱵᱤᱯᱩᱨ]] (CT)|shape-color6=black| label-size6=13|label-color6=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors --> |mark-coord7={{coord|23|26|57|N|87|26|52|E}} | label-pos7=left|label7= Prayagpur| numbered7=CT| mark-title7=[[ᱯᱨᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] (CT) |mark-coord8={{coord|23|39|18|N|87|12|28|E}} | label-pos8=right|label8= Siduli| numbered8=CT| mark-title8=[[ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ]] (CT) |mark-coord9={{coord|23|38|30|N|87|13|31|E}} | label-pos9=right|label9= Khandra| numbered9=CT| mark-title9=[[ᱠᱷᱟᱸᱫᱽᱨᱟ]] (CT) |mark-coord10={{coord|23|39|14|N|87|14|34|E}} | label-pos10=right|label10= Ukhra| numbered10=CT| mark-title10=[[ᱩᱠᱷᱨᱟ]] (CT) |mark-coord11={{coord|23|37|44|N|87|13|10|E}} | label-pos11=left|label11= Mahira| numbered11=CT| mark-title11=[[ᱢᱟᱦᱤᱨᱟ]] (CT) |mark-coord12={{coord|23|37|11|N|87|13|1|E}} | label-pos12=left|label12= Dakshin Khanda| numbered12=CT| mark-title12=[[ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟ]] (CT) |mark-coord13={{coord|23|36|51|N|87|8|51|E}} | label-pos13=right|label13= Kajora| numbered13=CT| mark-title13=[[ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ]] (CT) |mark-coord14={{coord|23|36|16|N|87|10|45|E}} | label-pos14=right|label14= Harishpur| numbered14=CT| mark-title14=[[ᱦᱟᱨᱤᱥᱯᱩᱨ]] (CT) |mark-coord15={{coord|23|35|50|N|87|9|47|E}} | label-pos15=right|label15= Palashban| numbered15=CT| mark-title15=[[ᱯᱟᱞᱟᱥᱵᱚᱱ]] (CT) |mark-coord16={{coord|23|35|24|N|87|11|56|E}} | label-pos16=right|label16= Dignala| numbered16=CT| mark-title16=[[ᱫᱤᱜᱽᱱᱟᱞᱟ]] (CT) |mark-coord17={{coord|23|35|0|N|87|11|7|E}} | label-pos17=right|label17= Andal| numbered17=CT| mark-title17=[[ᱟᱱᱰᱟᱞ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱟᱱᱰᱟᱞ]] (CT) |mark-coord18={{coord|23|34|40|N|87|10|45|E}} | label-pos18=right|label18= Baska| numbered18=CT| mark-title18=[[ᱵᱟᱥᱠᱟ, ᱟᱱᱰᱟᱞ|ᱵᱟᱥᱠᱟ]] (CT) |mark-coord19={{coord|23|33|54|N|87|17|38|E}} | label-pos19=right|label-color19=#800000| label19=Durgapur | numbered19=MC| mark-title19=[[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] (MC)|shape-color19=#800000 |mark-coord20={{coord|23|27|7|N|87|28|6|E}} | label-pos20=right| label20= Panagarh | numbered20=R| mark-title20=[[ᱯᱟᱱᱟᱜᱟᱲ]] (R)|shape-color20=#C42222 |mark-coord21={{coord|23|28|41|N|87|23|34|E}} | label-pos21=left| label21= Rajbandh | numbered21=R| mark-title21=[[ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱸᱫᱷ]] (R)|shape-color21=#C42222 |mark-coord22={{coord|23|38|54|N|87|9|41|E}} | label-pos22=right|label22=ECL Kajora|labela22= Area Office | numbered22=0| mark-title22=[[ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| shape-color22=#AA6666| label-size22=13| |mark-coord23={{coord|23.619389|87.244333}}| label23= Kazi Nazrul|labela23= Islam Airport| label-color23 = #C42222 | label-angle23=0| label-pos23=top| label-size23=10| mark-size23=12|numbered23= A| mark-title23 = [[ᱠᱟᱡᱤ ᱱᱟᱡᱽᱨᱩᱞ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]| shape-color23=#C42222 |mark-coord24={{coord|23.474444|87.4275}}| label24= Panagarh Airport| label-color24 = #C42222 | label-angle24=0| label-pos24=top| label-size24=10| mark-size24=12| numbered24=A|mark-title24 =[[ᱯᱟᱱᱟᱜᱟᱲ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]| shape-color24=#C42222 |mark-coord25={{coord|23.4754|87.3023}}| label25= Durgapur|labela25= Barrage| label-color25 = #C42222 | label-angle25=0| label-pos25=right| label-size25=10| mark-size25=12| numbered25=B|mark-title25 =[[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱵᱟᱸᱫᱷ]]| shape-color25=#C42222 |mark-coord26={{coord|23.5648|87.2367}}| label26= Durgapur|labela26= Steel |labelb26 =Plant| label-color26 = #C42222 | label-angle26=0| label-pos26=bottom| label-size26=10| mark-size26=0| mark-title26 =none |mark-coord27={{coord|23.5386|87.2693}}| label27= Alloy|labela27= Steels |labelb27 =Plant| label-color27 = #C42222 | label-angle27=0| label-pos27=bottom| label-size27=10| mark-size27=0| mark-title27 =none |mark-coord28={{coord|23.5186|87.2983}}| label28= Durgapur|labela28= Projects |labelb28 =Limited| label-color28 = #C42222 | label-angle28=0| label-pos28=bottom| label-size28=10| mark-size28=0| mark-title28 =none |mark-coord29={{coord|23.6374|87.4243}}| label29=Ajay River| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=47| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none |mark-coord30={{coord|23.4984|87.2623}}| label30=Damodar River| label-color30 = #77A1CB| label-angle30=40| label-pos30=top| label-size30=10| mark-size30=0| mark-title30 =none |mark-coord31={{coord|23|36|29|N|87|27|13|E}} | label-pos31=top|label31=Gourangapur| numbered31=H| mark-title31= [[ᱜᱚᱣᱨᱟᱝᱜᱟᱯᱩᱨ]] (H)| shape-color31=#AA6666 |mark-coord32={{coord|23|36|0|N|87|29|19|E}} | label-pos32=left| label32= Bankati | numbered32=R| mark-title32=[[ᱵᱟᱱᱠᱟᱴᱤ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color32=#C42222 |mark-coord33={{coord|23|33|51|N|87|24|6|E}} | label-pos33=left| label33= Malandighi | numbered33=R| mark-title33=[[ᱢᱟᱞᱟᱱᱰᱤᱜᱷᱤ]] (R)|shape-color33=#C42222 |mark-coord34={{coord|23|37|43|N|87|24|28|E}} | label-pos34=left| label34= Sibpur | numbered34=R| mark-title34=[[ᱥᱤᱵᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color34=#C42222 |mark-coord35={{coord|23|36|22|N|87|25|46|E}} | label-pos35=left| label35= Garh Jungle | numbered35=H| mark-title35=[[ᱜᱟᱲ ᱡᱚᱝᱜᱚᱞ]] (H)|shape-color35=#AA6666}} ===ᱴᱷᱟᱶ=== ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ ᱫᱚ {{coord|23.506199|N|87.394495|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱟᱨᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱟᱨᱨᱟ]], [[ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ]], ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱟᱢᱞᱟᱡᱳᱨᱟ ᱫᱚ ᱠᱚᱸᱠᱥᱟ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱚᱥᱴᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf | title = District Census Handbook Bardhaman, Series 20, Part XII A, Census of India 2011 | work= Map of Kanksa CD Block, page 281| publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal |access-date = 12 September 2018}}</ref> ===ᱥᱚᱦᱚᱨᱤᱠᱚᱨᱚᱬ=== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱗᱙.᱒᱒% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱟᱨ ᱒᱐.᱗᱘% ᱫᱚ ᱫᱮᱦᱟᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱓᱘ (+᱑ ᱯᱟᱨᱴᱤ) ᱥᱮᱱᱥᱚᱥ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Burdwan |work = Table 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 15 September 2018 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱕,᱙᱖᱗ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱚᱱ ᱘,᱑᱒᱖ (᱕᱑%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱗,᱘᱔᱑ (᱔᱙%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱑,᱗᱓᱕ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱑,᱔᱐᱕ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱘᱐.᱑᱔%) ᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 12 September 2018 }}</ref> ==ᱤᱱᱯᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ== <!--Please do not disturb the referenced text. If you want to add information, add it separately, with reliable reference. --> ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱦᱟᱱᱰᱵᱩᱠ ᱒᱐᱑᱑ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ, ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ ᱫᱚ ᱑᱔.᱑᱑᱙᱖ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱒᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱜᱟᱱ ᱜᱟᱰᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱫᱟᱜ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱤᱡᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱒᱐᱐᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱮᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱠ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱰᱤᱥᱯᱮᱱᱥᱟᱨᱤ/ᱥᱚᱥᱛᱷᱚ ᱛᱟᱞᱢᱟ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱮᱰᱤᱥᱤᱱ ᱥᱴᱚᱯ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱑᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱨᱟᱭᱢᱮᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ, ᱯᱮᱭᱟ ᱢᱤᱰᱤᱞ ᱟᱥᱲᱟ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱵᱟᱝ-ᱯᱚᱨᱢᱟᱞ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱛᱟᱞᱢᱟ (ᱥᱚᱨᱵᱚ ᱥᱤᱠᱥᱟ ᱚᱵᱷᱤᱭᱟᱱ) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ, ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ, ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱚᱲᱟᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱰᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱨᱟᱺᱪᱤ, ᱵᱤᱨᱤ, ᱥᱚᱞᱯᱚᱛᱟ ᱛᱷᱟᱞᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱮᱸᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱨᱟᱸᱪ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf| title = District Census Handbook Barddhaman, Census of India 2011, Series 20, Part XII A | work= Section II Town Directory, Pages 1179-1210; Statement I: Status and Growth History, Page 1179; Statement II: Physical Aspects and Location of Towns, Page 1188; Statement III: Civic and other Amenities, Page 1191; Statement IV: Medical Facilities, Page 1196; Statement V: Educational, Recreational and Cultural Facilities, Page 1200; Statement VI: Industry and Banking, Page 1209 | publisher = Directorate of census Operations V, West Bengal |access-date = 14 May 2020}}</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ ᱦᱟᱭ ᱤᱥᱠᱩᱞ ᱫᱚ ᱑᱘᱕᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱒ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ, ᱤᱝᱞᱤᱥ, ᱱᱟᱜᱟᱢ, ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱬᱮᱥ, ᱡᱩᱜᱽᱨᱤ, ᱮᱠᱳ-ᱡᱩᱜᱽᱨᱤ, ᱢᱮᱛᱟᱢᱮᱴᱤᱠᱥ, ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱥ, ᱠᱮᱢᱤᱥᱴᱨᱤ ᱟᱨ ᱵᱟᱭᱳ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱾<ref>{{cite web | url = http://wbchse.nic.in/admin/home.php?page=149| title = Gopalpur High School | publisher = West Bengal Board of Higher Secondary Education |access-date = 6 October 2018}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.findglocal.com/IN/Durgapur/129473857229082/Gopalpur-High-%2B2-School| title = Gopalpur High+2 School| publisher = Find Glocal |access-date = 6 October 2018}}</ref> ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ ᱩᱛᱚᱨᱯᱟᱨᱟ ᱨᱮ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷᱤᱦᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱢᱮᱰᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱐ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱴᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.icbse.com/schools/birudiha-high-school/19091506802 | title = Birudiha High School | publisher = ICBSE |access-date = 6 October 2018}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] gx35nyoyyzenvdoiie73h7xc1qtplti 192464 192463 2026-06-01T05:56:55Z MT731 2184 192464 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.506199|N|87.394495|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 14.1196 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 15,967 | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱑᱓᱒᱑᱒ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ/ ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱰᱤ ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱓᱔᱑ | registration_plate = WB | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ-ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ-ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] | blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱯᱩᱨᱵᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱯᱩᱨᱵᱟ]] | website = {{URL|paschimbardhaman.co.in/}} | footnotes = }} '''ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱱᱠᱥᱟ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== {{OSM Location map | width=550| height=400| zoom=11 | coord={{coord|23|33|20|N|87|19|20|E}}| float=left|caption='''ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ'''<br/>MC: ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ, CT: ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ, R: ᱫᱮᱦᱟᱛ ᱛᱟᱞᱢᱟ, A: ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ, B: ᱵᱟᱸᱫᱽ, H: ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱦᱮᱫ<br/>ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱟᱹᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ |mark-coord1= {{coord|23|31|34|N|87|22|24|E}} | label-pos1=left|label1= Arra| numbered1=CT| mark-title1=[[ᱟᱲᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱟᱲᱟ]] (CT)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|23|30|32|N|87|23|40|E}} | label-pos2=right|label2= Gopalpur| numbered2=CT| mark-title2= ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ (CT) |mark-coord3={{coord|23|30|4|N|87|21|48|E}} | label-pos3=right|label3= Bamunara| numbered3=CT| mark-title3=[[ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ]] (CT) |mark-coord4={{coord|23|27|58|N|87|23|0|E}} | label-pos4=right|label4= Amlajora| numbered4=CT| mark-title4=[[ᱟᱢᱞᱟᱡᱳᱨᱟ]] (CT) |mark-coord5={{coord|23|27|40|N|87|27|45|E}} | label-pos5=right|label5= Kanksa| numbered5=CT| mark-title5=[[ᱠᱟᱱᱠᱥᱟ]] (CT) |mark-coord6={{coord|23|27|22|N|87|27|14|E}} | label-pos6=left|label6= Debipur| numbered6=CT| mark-title6=[[ᱫᱮᱵᱤᱯᱩᱨ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱫᱮᱵᱤᱯᱩᱨ]] (CT)|shape-color6=black| label-size6=13|label-color6=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors --> |mark-coord7={{coord|23|26|57|N|87|26|52|E}} | label-pos7=left|label7= Prayagpur| numbered7=CT| mark-title7=[[ᱯᱨᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] (CT) |mark-coord8={{coord|23|39|18|N|87|12|28|E}} | label-pos8=right|label8= Siduli| numbered8=CT| mark-title8=[[ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ]] (CT) |mark-coord9={{coord|23|38|30|N|87|13|31|E}} | label-pos9=right|label9= Khandra| numbered9=CT| mark-title9=[[ᱠᱷᱟᱸᱫᱽᱨᱟ]] (CT) |mark-coord10={{coord|23|39|14|N|87|14|34|E}} | label-pos10=right|label10= Ukhra| numbered10=CT| mark-title10=[[ᱩᱠᱷᱨᱟ]] (CT) |mark-coord11={{coord|23|37|44|N|87|13|10|E}} | label-pos11=left|label11= Mahira| numbered11=CT| mark-title11=[[ᱢᱟᱦᱤᱨᱟ]] (CT) |mark-coord12={{coord|23|37|11|N|87|13|1|E}} | label-pos12=left|label12= Dakshin Khanda| numbered12=CT| mark-title12=[[ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟ]] (CT) |mark-coord13={{coord|23|36|51|N|87|8|51|E}} | label-pos13=right|label13= Kajora| numbered13=CT| mark-title13=[[ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ]] (CT) |mark-coord14={{coord|23|36|16|N|87|10|45|E}} | label-pos14=right|label14= Harishpur| numbered14=CT| mark-title14=[[ᱦᱟᱨᱤᱥᱯᱩᱨ]] (CT) |mark-coord15={{coord|23|35|50|N|87|9|47|E}} | label-pos15=right|label15= Palashban| numbered15=CT| mark-title15=[[ᱯᱟᱞᱟᱥᱵᱚᱱ]] (CT) |mark-coord16={{coord|23|35|24|N|87|11|56|E}} | label-pos16=right|label16= Dignala| numbered16=CT| mark-title16=[[ᱫᱤᱜᱽᱱᱟᱞᱟ]] (CT) |mark-coord17={{coord|23|35|0|N|87|11|7|E}} | label-pos17=right|label17= Andal| numbered17=CT| mark-title17=[[ᱟᱱᱰᱟᱞ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱟᱱᱰᱟᱞ]] (CT) |mark-coord18={{coord|23|34|40|N|87|10|45|E}} | label-pos18=right|label18= Baska| numbered18=CT| mark-title18=[[ᱵᱟᱥᱠᱟ, ᱟᱱᱰᱟᱞ|ᱵᱟᱥᱠᱟ]] (CT) |mark-coord19={{coord|23|33|54|N|87|17|38|E}} | label-pos19=right|label-color19=#800000| label19=Durgapur | numbered19=MC| mark-title19=[[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] (MC)|shape-color19=#800000 |mark-coord20={{coord|23|27|7|N|87|28|6|E}} | label-pos20=right| label20= Panagarh | numbered20=R| mark-title20=[[ᱯᱟᱱᱟᱜᱟᱲ]] (R)|shape-color20=#C42222 |mark-coord21={{coord|23|28|41|N|87|23|34|E}} | label-pos21=left| label21= Rajbandh | numbered21=R| mark-title21=[[ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱸᱫᱷ]] (R)|shape-color21=#C42222 |mark-coord22={{coord|23|38|54|N|87|9|41|E}} | label-pos22=right|label22=ECL Kajora|labela22= Area Office | numbered22=0| mark-title22=[[ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| shape-color22=#AA6666| label-size22=13| |mark-coord23={{coord|23.619389|87.244333}}| label23= Kazi Nazrul|labela23= Islam Airport| label-color23 = #C42222 | label-angle23=0| label-pos23=top| label-size23=10| mark-size23=12|numbered23= A| mark-title23 = [[ᱠᱟᱡᱤ ᱱᱟᱡᱽᱨᱩᱞ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]| shape-color23=#C42222 |mark-coord24={{coord|23.474444|87.4275}}| label24= Panagarh Airport| label-color24 = #C42222 | label-angle24=0| label-pos24=top| label-size24=10| mark-size24=12| numbered24=A|mark-title24 =[[ᱯᱟᱱᱟᱜᱟᱲ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]| shape-color24=#C42222 |mark-coord25={{coord|23.4754|87.3023}}| label25= Durgapur|labela25= Barrage| label-color25 = #C42222 | label-angle25=0| label-pos25=right| label-size25=10| mark-size25=12| numbered25=B|mark-title25 =[[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱵᱟᱸᱫᱷ]]| shape-color25=#C42222 |mark-coord26={{coord|23.5648|87.2367}}| label26= Durgapur|labela26= Steel |labelb26 =Plant| label-color26 = #C42222 | label-angle26=0| label-pos26=bottom| label-size26=10| mark-size26=0| mark-title26 =none |mark-coord27={{coord|23.5386|87.2693}}| label27= Alloy|labela27= Steels |labelb27 =Plant| label-color27 = #C42222 | label-angle27=0| label-pos27=bottom| label-size27=10| mark-size27=0| mark-title27 =none |mark-coord28={{coord|23.5186|87.2983}}| label28= Durgapur|labela28= Projects |labelb28 =Limited| label-color28 = #C42222 | label-angle28=0| label-pos28=bottom| label-size28=10| mark-size28=0| mark-title28 =none |mark-coord29={{coord|23.6374|87.4243}}| label29=Ajay River| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=47| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none |mark-coord30={{coord|23.4984|87.2623}}| label30=Damodar River| label-color30 = #77A1CB| label-angle30=40| label-pos30=top| label-size30=10| mark-size30=0| mark-title30 =none |mark-coord31={{coord|23|36|29|N|87|27|13|E}} | label-pos31=top|label31=Gourangapur| numbered31=H| mark-title31= [[ᱜᱚᱣᱨᱟᱝᱜᱟᱯᱩᱨ]] (H)| shape-color31=#AA6666 |mark-coord32={{coord|23|36|0|N|87|29|19|E}} | label-pos32=left| label32= Bankati | numbered32=R| mark-title32=[[ᱵᱟᱱᱠᱟᱴᱤ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color32=#C42222 |mark-coord33={{coord|23|33|51|N|87|24|6|E}} | label-pos33=left| label33= Malandighi | numbered33=R| mark-title33=[[ᱢᱟᱞᱟᱱᱰᱤᱜᱷᱤ]] (R)|shape-color33=#C42222 |mark-coord34={{coord|23|37|43|N|87|24|28|E}} | label-pos34=left| label34= Sibpur | numbered34=R| mark-title34=[[ᱥᱤᱵᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color34=#C42222 |mark-coord35={{coord|23|36|22|N|87|25|46|E}} | label-pos35=left| label35= Garh Jungle | numbered35=H| mark-title35=[[ᱜᱟᱲ ᱡᱚᱝᱜᱚᱞ]] (H)|shape-color35=#AA6666}} ===ᱴᱷᱟᱶ=== ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ ᱫᱚ {{coord|23.506199|N|87.394495|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱟᱲᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱟᱲᱟ]], [[ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ]], ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱟᱢᱞᱟᱡᱳᱨᱟ ᱫᱚ ᱠᱚᱸᱠᱥᱟ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱚᱥᱴᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf | title = District Census Handbook Bardhaman, Series 20, Part XII A, Census of India 2011 | work= Map of Kanksa CD Block, page 281| publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal |access-date = 12 September 2018}}</ref> ===ᱥᱚᱦᱚᱨᱤᱠᱚᱨᱚᱬ=== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱗᱙.᱒᱒% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱟᱨ ᱒᱐.᱗᱘% ᱫᱚ ᱫᱮᱦᱟᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱓᱘ (+᱑ ᱯᱟᱨᱴᱤ) ᱥᱮᱱᱥᱚᱥ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Burdwan |work = Table 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 15 September 2018 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱕,᱙᱖᱗ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱚᱱ ᱘,᱑᱒᱖ (᱕᱑%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱗,᱘᱔᱑ (᱔᱙%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱑,᱗᱓᱕ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱑,᱔᱐᱕ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱘᱐.᱑᱔%) ᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 12 September 2018 }}</ref> ==ᱤᱱᱯᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ== <!--Please do not disturb the referenced text. If you want to add information, add it separately, with reliable reference. --> ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱦᱟᱱᱰᱵᱩᱠ ᱒᱐᱑᱑ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ, ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ ᱫᱚ ᱑᱔.᱑᱑᱙᱖ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱒᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱜᱟᱱ ᱜᱟᱰᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱫᱟᱜ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱤᱡᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱒᱐᱐᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱮᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱠ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱰᱤᱥᱯᱮᱱᱥᱟᱨᱤ/ᱥᱚᱥᱛᱷᱚ ᱛᱟᱞᱢᱟ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱮᱰᱤᱥᱤᱱ ᱥᱴᱚᱯ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱑᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱨᱟᱭᱢᱮᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ, ᱯᱮᱭᱟ ᱢᱤᱰᱤᱞ ᱟᱥᱲᱟ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱵᱟᱝ-ᱯᱚᱨᱢᱟᱞ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱛᱟᱞᱢᱟ (ᱥᱚᱨᱵᱚ ᱥᱤᱠᱥᱟ ᱚᱵᱷᱤᱭᱟᱱ) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ, ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ, ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱚᱲᱟᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱰᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱨᱟᱺᱪᱤ, ᱵᱤᱨᱤ, ᱥᱚᱞᱯᱚᱛᱟ ᱛᱷᱟᱞᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱮᱸᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱨᱟᱸᱪ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf| title = District Census Handbook Barddhaman, Census of India 2011, Series 20, Part XII A | work= Section II Town Directory, Pages 1179-1210; Statement I: Status and Growth History, Page 1179; Statement II: Physical Aspects and Location of Towns, Page 1188; Statement III: Civic and other Amenities, Page 1191; Statement IV: Medical Facilities, Page 1196; Statement V: Educational, Recreational and Cultural Facilities, Page 1200; Statement VI: Industry and Banking, Page 1209 | publisher = Directorate of census Operations V, West Bengal |access-date = 14 May 2020}}</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ ᱦᱟᱭ ᱤᱥᱠᱩᱞ ᱫᱚ ᱑᱘᱕᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱒ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ, ᱤᱝᱞᱤᱥ, ᱱᱟᱜᱟᱢ, ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱬᱮᱥ, ᱡᱩᱜᱽᱨᱤ, ᱮᱠᱳ-ᱡᱩᱜᱽᱨᱤ, ᱢᱮᱛᱟᱢᱮᱴᱤᱠᱥ, ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱥ, ᱠᱮᱢᱤᱥᱴᱨᱤ ᱟᱨ ᱵᱟᱭᱳ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱾<ref>{{cite web | url = http://wbchse.nic.in/admin/home.php?page=149| title = Gopalpur High School | publisher = West Bengal Board of Higher Secondary Education |access-date = 6 October 2018}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.findglocal.com/IN/Durgapur/129473857229082/Gopalpur-High-%2B2-School| title = Gopalpur High+2 School| publisher = Find Glocal |access-date = 6 October 2018}}</ref> ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ ᱩᱛᱚᱨᱯᱟᱨᱟ ᱨᱮ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷᱤᱦᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱢᱮᱰᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱐ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱴᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.icbse.com/schools/birudiha-high-school/19091506802 | title = Birudiha High School | publisher = ICBSE |access-date = 6 October 2018}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] f0vjn8syqny1bsvquuuke2zdl47l139 ᱟᱵᱽᱫᱳᱞᱠᱟᱨᱤᱢ ᱢᱳᱣᱥᱟᱵᱷᱤ ᱟᱨᱫᱮᱵᱤᱞᱤ 0 36138 192459 2026-05-31T13:34:59Z AMurmu 8962 "{{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱜᱨᱟᱱᱰ ᱟᱭᱟᱛᱩᱞᱞᱟᱦ (᱑᱙᱒᱖-᱒᱐᱑᱖)}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[ᱥᱮᱭᱮᱫ]] | name = ᱟᱵᱽᱫᱳᱞᱠᱟᱨᱤᱢ ᱢᱳᱣᱥᱟᱵᱷᱤ ᱟᱨᱫᱮᱵᱤᱞᱤ | honorific_suffix = | native_name = {{No bold|عبدالکریم موسوی اردبیلی}} | native_name_lang = fa | image = Abdul-Karim Mousavi Ardebili 1981.j..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 192459 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱜᱨᱟᱱᱰ ᱟᱭᱟᱛᱩᱞᱞᱟᱦ (᱑᱙᱒᱖-᱒᱐᱑᱖)}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[ᱥᱮᱭᱮᱫ]] | name = ᱟᱵᱽᱫᱳᱞᱠᱟᱨᱤᱢ ᱢᱳᱣᱥᱟᱵᱷᱤ ᱟᱨᱫᱮᱵᱤᱞᱤ | honorific_suffix = | native_name = {{No bold|عبدالکریم موسوی اردبیلی}} | native_name_lang = fa | image = Abdul-Karim Mousavi Ardebili 1981.jpg | caption = ᱑᱙᱘᱑ ᱨᱮ ᱢᱳᱣᱥᱟᱵᱷᱤ ᱟᱨᱫᱮᱵᱤᱞᱤ | birth_date = {{birth date|1926|1|28|df=y}} | birth_place = [[ᱟᱨᱫᱟᱵᱤᱞ]], [[ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱨᱟᱡᱽᱭᱚ|ᱤᱨᱟᱱ]] | death_date = {{death date and age|2016|11|23|1926|1|28|df=y}} | death_place = [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]], [[ᱤᱨᱟᱱ]] | resting_place = [[ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱢᱟᱥᱩᱢᱮᱦ ᱥᱨᱟᱭᱤᱱ]], [[ᱠᱳᱢ]] | order = [[ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱤᱯᱷ ᱡᱟᱥᱴᱤᱥ|ᱪᱤᱯᱷ ᱡᱟᱥᱴᱤᱥ]] | appointer = [[ᱨᱩᱦᱳᱞᱞᱟᱦ ᱠᱷᱳᱢᱮᱭᱱᱤ]] | term_start = ᱒᱘ ᱡᱩᱱ ᱑᱙᱘᱑ | term_end = ᱑᱕ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱘᱙ | predecessor = [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱵᱮᱦᱮᱥᱛᱤ]] | successor = [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱭᱟᱡᱽᱫᱤ]] | order1 = [[ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱴᱚᱨᱱᱤ-ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ|ᱟᱴᱚᱨᱱᱤ-ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ]] | term_start1 = ᱒᱓ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱘᱐ | term_end1 = ᱒᱘ ᱡᱩᱱ ᱑᱙᱘᱑ | appointer1 = [[ᱨᱩᱦᱳᱞᱞᱟᱦ ᱠᱷᱳᱢᱮᱭᱱᱤ]] | predecessor1 = ᱯᱷᱟᱛᱷᱳᱞᱞᱟᱦ ᱵᱟᱱᱤᱥᱟᱫᱨ | successor1 = ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ-ᱢᱮᱦᱫᱤ ᱨᱟᱵᱽᱵᱟᱱᱤ ᱟᱢᱞᱟᱥᱤ | order2 = [[ᱮᱠᱥᱯᱟᱨᱴᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱥᱮᱢᱵᱽᱞᱤ|ᱮᱠᱥᱯᱟᱨᱴᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱥᱮᱢᱵᱽᱞᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ]] | term_start2 = ᱑᱕ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱘᱓ | term_end2 = ᱑ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱑ | constituency2 = [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | party = [[ᱠᱳᱢ ᱥᱮᱢᱤᱱᱟᱨᱤ ᱥᱠᱚᱞᱟᱨᱥ ᱮᱱᱰ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪᱟᱨᱥ ᱟᱜ ᱟᱥᱮᱢᱵᱽᱞᱤ]] | other_party = [[ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠᱟᱱ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] | alma_mater = [[ᱠᱳᱢ ᱥᱮᱢᱤᱱᱟᱨᱤ]] | occupation = | website = {{URL|http://www.ardebili.com/FA/Home/Index/|ardebili.com}} }} '''ᱟᱵᱽᱫᱳᱞᱠᱟᱨᱤᱢ ᱢᱳᱣᱥᱟᱵᱷᱤ ᱟᱨᱫᱮᱵᱤᱞᱤ''' ({{langx|fa|عبدالکریم موسوی اردبیلی}}, ᱒᱘ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱒᱖ – ᱒᱓ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱖) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ [[ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱨᱤᱯᱷᱚᱨᱢᱤᱥᱴ|ᱨᱤᱯᱷᱚᱨᱢᱤᱥᱴ]] ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ [[ᱴᱣᱮᱞᱵᱷᱟᱨ]] [[ᱥᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱢᱟᱨᱡᱟ']] ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ == ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ == ᱟᱨᱫᱮᱵᱤᱞᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱟᱛᱩᱞᱞᱟᱦ [[ᱨᱩᱦᱳᱞᱞᱟᱦ ᱠᱷᱳᱢᱮᱭᱱᱤ]] ᱤᱡ ᱥᱚᱯᱚᱴᱟᱨ ᱟᱨ ᱜᱟᱛᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱠᱷᱳᱢᱮᱭᱱᱤ ᱟᱜ ᱥᱚᱯᱚᱴ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱥᱚᱱ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ [[ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱦᱩᱞ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱱ [[ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠᱟᱱ ᱯᱟᱨᱴᱤ|ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠᱟᱱ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱤᱭᱟᱹ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=jplaw>{{cite journal|last=Asayesh|first=Hossein|author2=Adlina Ab. Halim|author3=Jayum A. Jawan |author4=Seyedeh Nosrat Shojaei|title=Political Party in Islamic Republic of Iran: A Review|journal=Journal of Politics and Law|date=March 2011|volume=4|issue=1|doi=10.5539/jpl.v4n1p221 |url=http://www.ccsenet.org/journal/index.php/jpl/article/view/9606/6898|access-date=29 July 2013|doi-access=free}}</ref> ᱠᱷᱳᱢᱮᱭᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ [[ᱟᱵᱩᱞᱦᱟᱥᱟᱱ ᱵᱟᱱᱤᱥᱟᱫᱨ]] ᱮ ᱚᱪᱚᱜ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱟᱨᱫᱮᱵᱤᱞᱤ ᱫᱚ [[ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱮᱭᱟᱭ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ|ᱪᱤᱯᱷ ᱚᱯᱷ ᱡᱟᱥᱴᱤᱥ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱪᱤᱯᱷ ᱡᱟᱥᱴᱤᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱯᱚᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱵᱟᱨ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱚᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱥᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱴᱮᱢᱯᱚᱨᱟᱨᱤ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite journal |last=Ramazani |first=Rouhollah K. |date=Spring 1980 |title=Constitution of the Islamic Republic of Iran |jstor=4326018 |journal=Middle East Journal |publisher=Middle East Institute |volume=34 |issue=2 |pages=181–204 }}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == *[https://web.archive.org/web/20070930033408/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,924070-2,00.html ᱟᱭᱟᱛᱩᱞᱞᱟᱦ ᱫᱚ ᱪᱮᱫ ᱦᱮᱨᱮᱴᱤᱠ ᱠᱟᱱᱟᱭ?], ''[[ᱴᱟᱭᱤᱢ (ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ)|ᱴᱟᱭᱤᱢ]]'', ᱥᱚᱢᱵᱟᱨ, ᱒᱘ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱘᱐ [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱒᱖ ᱡᱟᱱᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱑᱖ ᱜᱩᱨ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱨᱫᱟᱵᱤᱞ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱪᱤᱯᱷ ᱡᱟᱥᱴᱤᱥ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱥᱟᱣᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱦᱩᱞ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱠᱥᱯᱟᱨᱴᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱥᱮᱢᱵᱽᱞᱤ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠᱟᱱ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱥᱮᱱᱴᱨᱟᱞ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱚ]] ohmnbcphknvq4a0zziosqyt7e5qtdkn ᱟᱵᱽᱫᱳᱞᱞᱟᱦ ᱨᱟᱢᱮᱡᱟᱱᱡᱟᱫᱮᱦ 0 36139 192460 2026-05-31T13:54:24Z AMurmu 8962 "{{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = ᱟᱵᱽᱫᱳᱞᱞᱟᱦ ᱨᱟᱢᱮᱡᱟᱱᱡᱟᱫᱮᱦ | honorific_suffix = | native_name = {{No bold|{{Script/Nastaliq|عەبدوڵڵا ڕەمەزانزادە}}}} | native_name_lang = ku | image = AbdollahRamezanzadeh.jpg | off..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 192460 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = ᱟᱵᱽᱫᱳᱞᱞᱟᱦ ᱨᱟᱢᱮᱡᱟᱱᱡᱟᱫᱮᱦ | honorific_suffix = | native_name = {{No bold|{{Script/Nastaliq|عەبدوڵڵا ڕەمەزانزادە}}}} | native_name_lang = ku | image = AbdollahRamezanzadeh.jpg | office1 = [[ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱥᱯᱳᱠᱥᱢᱮᱱ|ᱤᱨᱟᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱥᱯᱳᱠᱥᱢᱮᱱ]] | term_start1 = ᱑᱙ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱑<ref>{{cite web|title=تصویب‌نامه راجع به انتصاب سخنگو و رئیس شورای اطلاع‌رسانی دولت|url=http://www.vekalatonline.ir/print.php?ToDo=ShowLaws&LawID=16843|publisher=Vekalat Online|accessdate=13 September 2017|language=Persian}}</ref> | term_end1 = ᱓ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱐᱕ | president1 = [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱠᱷᱟᱛᱟᱢᱤ]] | predecessor1 = [[ᱟᱛᱟ'ᱚᱞᱞᱟᱦ ᱢᱳᱦᱟᱡᱮᱨᱟᱱᱤ]] | successor1 = [[ᱜᱷᱳᱞᱟᱢ ᱦᱚᱥᱮᱭᱤᱱ ᱮᱞᱦᱟᱢ]] | office2 = [[ᱠᱩᱨᱫᱤᱥᱛᱟᱱ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ|ᱠᱩᱨᱫᱤᱥᱛᱟᱱ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱱᱚᱨ]] | term_start2 = ᱑᱔ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱗ | term_end2 = ᱒ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱐᱑ | president2 = [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱠᱷᱟᱛᱟᱢᱤ]] | predecessor2 = [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱨᱮᱡᱟ ᱨᱟᱦᱤᱢᱤ]] | successor2 = [[ᱟᱥᱟᱫᱳᱞᱞᱟᱦ ᱨᱟᱡᱟᱱᱤ]] | birth_date = {{birth date and age|1954|08|23|df=y}} | birth_place = [[ᱵᱤᱡᱟᱨ (ᱥᱚᱦᱚᱨ)|ᱵᱤᱡᱟᱨ]], [[ᱤᱨᱟᱱ]] | spouse = | children = ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ, ᱟᱦᱢᱚᱫᱽ | alma_mater = [[ᱠᱟᱛᱷᱳᱞᱤᱠ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱞᱮᱣᱮᱱ]] | party = [[ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱤᱨᱟᱱ ᱯᱟᱨᱴᱤᱥᱤᱯᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱨᱚᱸᱴ]] }} '''ᱟᱵᱽᱫᱳᱞᱞᱟᱦ ᱨᱟᱢᱮᱡᱟᱱᱡᱟᱫᱮᱦ''' ({{langx|ku|عەبدوڵڵا ڕەمەزانزادە}}; {{langx|fa|عبدالله رمضان‌زاده}}), ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ '''ᱨᱟᱢᱟᱡᱟᱱᱡᱟᱫᱮᱦ''' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ,<ref>{{cite web | title=The Nation and Its Minorities: Ethnicity, Unity State Policy in Iran | url=https://www.tribun.one/Tribun%20New/Aktuel/Akt82.pdf | access-date=2026-03-19}}</ref> ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱮᱛᱷᱱᱤᱠ [[ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱦᱚᱲ|ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ]], ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱠᱷᱟᱛᱟᱢᱤ]] ᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ [[ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ]] ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱯᱳᱠᱥᱢᱮᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱠᱨᱮᱴᱟᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱨᱟᱢᱮᱡᱟᱱᱡᱟᱫᱮᱦ ᱫᱚ [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱯᱷᱟᱠᱟᱞᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱟᱥᱤᱥᱴᱟᱱᱴ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱟᱨ [[ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱤᱨᱟᱱ ᱯᱟᱨᱴᱤᱥᱤᱯᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱨᱚᱸᱴ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱗ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱐᱑ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱩᱨᱫᱤᱥᱛᱟᱱ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱱᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱑᱙᱙᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱨᱟᱢᱮᱡᱟᱱᱡᱟᱫᱮᱦ ᱫᱚ [[ᱵᱮᱞᱡᱤᱭᱟᱢ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱟᱛᱷᱳᱞᱤᱠ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱞᱮᱣᱮᱱ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ [[ᱰᱚᱠᱴᱚᱨᱮᱴ|ᱯᱤᱮᱪᱰᱤ]] ᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱛᱷᱮᱥᱤᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ''"Internal and international dynamics of ethnic conflict: the case of Iran"'' ᱾ == ᱜᱤᱨᱟᱹᱯ == ᱨᱟᱢᱮᱡᱟᱱᱡᱟᱫᱮᱦ ᱫᱚ [[᱒᱐᱐᱙ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱦᱤᱥᱟᱹᱵᱽ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱴᱤᱲᱤᱡ ᱛᱮᱜᱮ ᱠᱚ ᱥᱟᱵ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱟᱡ ᱥᱟᱵ ᱦᱚᱪᱚᱜ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ, ᱨᱟᱢᱮᱡᱟᱱᱡᱟᱫᱮᱦ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱥᱚᱱ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱠᱚᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱜᱚᱴᱟ ᱤᱨᱟᱱ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱔ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱥᱳᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱠᱚᱱᱯᱷᱟᱭᱱᱢᱮᱱᱴ (solitary confinement) ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱡᱮᱞ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱛᱷᱱᱤᱠ ᱜᱩᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱟᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱨᱤᱯᱷᱚᱨᱢᱤᱥᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == <references /> == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == * [https://www.bbc.com/persian/iran/story/2006/02/060219_jb_spokesman-trial ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱨᱟᱢᱮᱡᱟᱱᱡᱟᱫᱮᱦ] (ᱵᱤ.ᱵᱤ.ᱥᱤ. ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ) [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱥᱯᱳᱠᱥᱢᱮᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱱᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱕᱔ ᱡᱟᱱᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱡᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] 32mvw92b7anbbqkdsn3l001aannkzer ᱟᱲᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ 0 36140 192465 2026-06-01T06:02:16Z MT731 2184 "{{Infobox settlement | name = ᱟᱲᱟ | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India3 | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 192465 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱟᱲᱟ | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India3 | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.526199|N|87.373495|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 3.7312 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ᱗,᱘᱐᱘ | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱑᱓᱒᱑᱒ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ/ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱰᱤ ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱓᱔᱑ | registration_plate = WB | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ-ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ-ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] | blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱯᱩᱨᱵᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱯᱩᱨᱵᱟ]] | website = {{URL|paschimbardhaman.co.in/}} | footnotes = }} '''ᱟᱲᱟ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱱᱠᱥᱟ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== {{OSM Location map | width=550| height=400| zoom=11 | coord={{coord|23|33|20|N|87|19|20|E}}| float=left|caption='''ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ'''<br/>MC: ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ, CT: ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ, R: ᱫᱮᱦᱟᱛ ᱛᱟᱞᱢᱟ, A: ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ, B: ᱵᱟᱸᱫᱽ, H: ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱦᱮᱫ<br/>ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱟᱹᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ |mark-coord1= {{coord|23|31|34|N|87|22|24|E}} | label-pos1=left|label1= Arra| numbered1=CT| mark-title1= ᱟᱲᱟ (CT)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|23|30|32|N|87|23|40|E}} | label-pos2=right|label2= Gopalpur| numbered2=CT| mark-title2= [[ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ]] (CT) |mark-coord3={{coord|23|30|4|N|87|21|48|E}} | label-pos3=right|label3= Bamunara| numbered3=CT| mark-title3=[[ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ]] (CT) |mark-coord4={{coord|23|27|58|N|87|23|0|E}} | label-pos4=right|label4= Amlajora| numbered4=CT| mark-title4=[[ᱟᱢᱞᱟᱡᱳᱨᱟ]] (CT) |mark-coord5={{coord|23|27|40|N|87|27|45|E}} | label-pos5=right|label5= Kanksa| numbered5=CT| mark-title5=[[ᱠᱟᱱᱠᱥᱟ]] (CT) |mark-coord6={{coord|23|27|22|N|87|27|14|E}} | label-pos6=left|label6= Debipur| numbered6=CT| mark-title6=[[ᱫᱮᱵᱤᱯᱩᱨ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱫᱮᱵᱤᱯᱩᱨ]] (CT)|shape-color6=black| label-size6=13|label-color6=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors --> |mark-coord7={{coord|23|26|57|N|87|26|52|E}} | label-pos7=left|label7= Prayagpur| numbered7=CT| mark-title7=[[ᱯᱨᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] (CT) |mark-coord8={{coord|23|39|18|N|87|12|28|E}} | label-pos8=right|label8= Siduli| numbered8=CT| mark-title8=[[ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ]] (CT) |mark-coord9={{coord|23|38|30|N|87|13|31|E}} | label-pos9=right|label9= Khandra| numbered9=CT| mark-title9=[[ᱠᱷᱟᱸᱫᱽᱨᱟ]] (CT) |mark-coord10={{coord|23|39|14|N|87|14|34|E}} | label-pos10=right|label10= Ukhra| numbered10=CT| mark-title10=[[ᱩᱠᱷᱨᱟ]] (CT) |mark-coord11={{coord|23|37|44|N|87|13|10|E}} | label-pos11=left|label11= Mahira| numbered11=CT| mark-title11=[[ᱢᱟᱦᱤᱨᱟ]] (CT) |mark-coord12={{coord|23|37|11|N|87|13|1|E}} | label-pos12=left|label12= Dakshin Khanda| numbered12=CT| mark-title12=[[ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟ]] (CT) |mark-coord13={{coord|23|36|51|N|87|8|51|E}} | label-pos13=right|label13= Kajora| numbered13=CT| mark-title13=[[ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ]] (CT) |mark-coord14={{coord|23|36|16|N|87|10|45|E}} | label-pos14=right|label14= Harishpur| numbered14=CT| mark-title14=[[ᱦᱟᱨᱤᱥᱯᱩᱨ]] (CT) |mark-coord15={{coord|23|35|50|N|87|9|47|E}} | label-pos15=right|label15= Palashban| numbered15=CT| mark-title15=[[ᱯᱟᱞᱟᱥᱵᱚᱱ]] (CT) |mark-coord16={{coord|23|35|24|N|87|11|56|E}} | label-pos16=right|label16= Dignala| numbered16=CT| mark-title16=[[ᱫᱤᱜᱽᱱᱟᱞᱟ]] (CT) |mark-coord17={{coord|23|35|0|N|87|11|7|E}} | label-pos17=right|label17= Andal| numbered17=CT| mark-title17=[[ᱟᱱᱰᱟᱞ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱟᱱᱰᱟᱞ]] (CT) |mark-coord18={{coord|23|34|40|N|87|10|45|E}} | label-pos18=right|label18= Baska| numbered18=CT| mark-title18=[[ᱵᱟᱥᱠᱟ, ᱟᱱᱰᱟᱞ|ᱵᱟᱥᱠᱟ]] (CT) |mark-coord19={{coord|23|33|54|N|87|17|38|E}} | label-pos19=right|label-color19=#800000| label19=Durgapur | numbered19=MC| mark-title19=[[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] (MC)|shape-color19=#800000 |mark-coord20={{coord|23|27|7|N|87|28|6|E}} | label-pos20=right| label20= Panagarh | numbered20=R| mark-title20=[[ᱯᱟᱱᱟᱜᱟᱲ]] (R)|shape-color20=#C42222 |mark-coord21={{coord|23|28|41|N|87|23|34|E}} | label-pos21=left| label21= Rajbandh | numbered21=R| mark-title21=[[ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱸᱫᱷ]] (R)|shape-color21=#C42222 |mark-coord22={{coord|23|38|54|N|87|9|41|E}} | label-pos22=right|label22=ECL Kajora|labela22= Area Office | numbered22=0| mark-title22=[[ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| shape-color22=#AA6666| label-size22=13| |mark-coord23={{coord|23.619389|87.244333}}| label23= Kazi Nazrul|labela23= Islam Airport| label-color23 = #C42222 | label-angle23=0| label-pos23=top| label-size23=10| mark-size23=12|numbered23= A| mark-title23 = [[ᱠᱟᱡᱤ ᱱᱟᱡᱽᱨᱩᱞ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]| shape-color23=#C42222 |mark-coord24={{coord|23.474444|87.4275}}| label24= Panagarh Airport| label-color24 = #C42222 | label-angle24=0| label-pos24=top| label-size24=10| mark-size24=12| numbered24=A|mark-title24 =[[ᱯᱟᱱᱟᱜᱟᱲ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]| shape-color24=#C42222 |mark-coord25={{coord|23.4754|87.3023}}| label25= Durgapur|labela25= Barrage| label-color25 = #C42222 | label-angle25=0| label-pos25=right| label-size25=10| mark-size25=12| numbered25=B|mark-title25 =[[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱵᱟᱸᱫᱷ]]| shape-color25=#C42222 |mark-coord26={{coord|23.5648|87.2367}}| label26= Durgapur|labela26= Steel |labelb26 =Plant| label-color26 = #C42222 | label-angle26=0| label-pos26=bottom| label-size26=10| mark-size26=0| mark-title26 =none |mark-coord27={{coord|23.5386|87.2693}}| label27= Alloy|labela27= Steels |labelb27 =Plant| label-color27 = #C42222 | label-angle27=0| label-pos27=bottom| label-size27=10| mark-size27=0| mark-title27 =none |mark-coord28={{coord|23.5186|87.2983}}| label28= Durgapur|labela28= Projects |labelb28 =Limited| label-color28 = #C42222 | label-angle28=0| label-pos28=bottom| label-size28=10| mark-size28=0| mark-title28 =none |mark-coord29={{coord|23.6374|87.4243}}| label29=Ajay River| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=47| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none |mark-coord30={{coord|23.4984|87.2623}}| label30=Damodar River| label-color30 = #77A1CB| label-angle30=40| label-pos30=top| label-size30=10| mark-size30=0| mark-title30 =none |mark-coord31={{coord|23|36|29|N|87|27|13|E}} | label-pos31=top|label31=Gourangapur| numbered31=H| mark-title31= [[ᱜᱚᱣᱨᱟᱝᱜᱟᱯᱩᱨ]] (H)| shape-color31=#AA6666 |mark-coord32={{coord|23|36|0|N|87|29|19|E}} | label-pos32=left| label32= Bankati | numbered32=R| mark-title32=[[ᱵᱟᱱᱠᱟᱴᱤ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color32=#C42222 |mark-coord33={{coord|23|33|51|N|87|24|6|E}} | label-pos33=left| label33= Malandighi | numbered33=R| mark-title33=[[ᱢᱟᱞᱟᱱᱰᱤᱜᱷᱤ]] (R)|shape-color33=#C42222 |mark-coord34={{coord|23|37|43|N|87|24|28|E}} | label-pos34=left| label34= Sibpur | numbered34=R| mark-title34=[[ᱥᱤᱵᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color34=#C42222 |mark-coord35={{coord|23|36|22|N|87|25|46|E}} | label-pos35=left| label35= Garh Jungle | numbered35=H| mark-title35=[[ᱜᱟᱲ ᱡᱚᱝᱜᱚᱞ]] (H)|shape-color35=#AA6666}} ===ᱴᱷᱟᱶ=== ᱟᱲᱟ ᱫᱚ {{coord|23.526199|N|87.373495|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱲᱟ, [[ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ]], [[ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ [[ᱟᱢᱞᱟᱡᱳᱨᱟ]] ᱠᱚᱸᱠᱥᱟ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱚᱥᱴᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf | title = District Census Handbook Bardhaman, Series 20, Part XII A, Census of India 2011 | work= Map of Kanksa CD block, page 281| publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal |accessdate = 7 September 2018}}</ref> ===ᱟᱨᱵᱟ=== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱗᱙.᱒᱒% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱟᱨ ᱒᱐.᱗᱘% ᱫᱚ ᱫᱮᱦᱟᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱓᱘ (+᱑ ᱯᱟᱨᱴᱤᱠᱟᱞ) ᱥᱮᱱᱥᱚᱥ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ (ᱯᱟᱨᱴᱤᱠᱟᱞ ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱠ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱯᱷᱩᱞ-ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ) ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Burdwan |work = Table 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |accessdate = 15 September 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |archive-date = 21 January 2019 |url-status = dead }}</ref> ==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱲᱟ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱗,᱘᱐᱘ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱚᱱ ᱓,᱙᱕᱓ (᱕᱑%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱓,᱘᱕᱕ (᱔᱙%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱗᱙᱑ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱲᱟ ᱨᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱕,᱙᱘᱒ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱘᱕.᱒᱕%) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | accessdate = 12 September 2018 }}</ref> ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱕᱘᱑,᱔᱐᱙ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱓᱐᱑,᱗᱐᱐ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱒᱗᱙,᱗᱐᱙ ᱠᱩᱲᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱕᱑,᱙᱓᱐ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱗+ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱫᱚ ᱘᱗.᱗᱐% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_3_PR_UA_Citiees_1Lakh_and_Above.pdf | title = Urban Agglomerations/Cities having population 1 lakh and above |work= Provisional Population Totals, Census of India 2011 | publisher = Government of India|accessdate = 2011-10-10 }}</ref> ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱮᱜᱽᱞᱳᱢᱮᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ (ᱢ. ᱠᱚᱯ), [[ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ]] ᱟᱨ ᱟᱲᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_4_PR_UAs_1Lakh_and_Above_Appendix.pdf | title = Constituents of urban Agglomerations Having Population 1 Lakh & above |work= Provisional Population Totals, Census of India 2011| publisher = Government of India|accessdate = 2012-03-27 }}</ref> ==ᱤᱱᱯᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ== <!--Please do not disturb the referenced text. If you want to add information, add it separately, with reliable reference. --> ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱦᱮᱸᱰᱵᱩᱠ ᱒᱐᱑᱑ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱟᱨᱟ ᱫᱚ ᱓.᱗᱓᱑᱒ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱦᱟᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱜᱟᱱ ᱜᱟᱰᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱫᱟᱜ ᱪᱟᱵᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱫᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱑,᱒᱑᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱠ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱙ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱰᱤᱥᱯᱮᱱᱥᱟᱨᱤ/ᱥᱚᱥᱛᱷᱚ ᱛᱟᱞᱢᱟ, ᱓ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱨ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱚᱲᱟᱜ, ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱢᱮᱰᱤᱥᱤᱱ ᱥᱩᱯᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱨᱟᱭᱢᱮᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱟᱥᱲᱟ ᱫᱚ ᱓ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱟᱝ-ᱯᱚᱨᱢᱟᱞ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱛᱟᱞᱢᱟ (ᱥᱚᱨᱵᱚ ᱥᱤᱠᱥᱟ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf| title = District Census Handbook Barddhaman, Census of India 2011, Series 20, Part XII A | work= Section II Town Directory, Pages 1179-1210; Statement I: Status and Growth History, Page 1179; Statement II: Physical Aspects and Location of Towns, Page 1188; Statement III: Civic and other Amenities, Page 1191; Statement IV: Medical Facilities, Page 1196; Statement V: Educational, Recreational and Cultural Facilities, Page 1200; Statement VI: Industry and Banking, Page 1209 | publisher = Directorate of census Operations V, West Bengal |accessdate = 14 May 2020}}</ref> ==ᱠᱟᱞᱪᱟᱨ== ᱨᱚᱨᱦᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱤᱵᱷ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱥᱤᱵᱽ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":0">{{Cite web |title=Rarheswar Shiv Mandir |url=https://www.beautyofdurgapur.com/rarheswar-shiv-mandir-arrah-durgapur/}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱫᱚ ᱑᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /> ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱵᱽ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱫᱚ "ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱦᱚᱨᱟ" ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱷᱚᱠ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>Chattopadhyay, Akkori, ''Bardhaman Jelar Itihas O Lok Sanskriti'' (History and Folk lore of Bardhaman District.), {{in lang|bn}}, Vol I, p 251, Radical Impression. {{ISBN|81-85459-36-3}}</ref><ref name=":0" /> ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱫᱷᱤᱱᱤᱭᱚᱢ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>Chattopadhyay, Akkori, p. 7</ref> ᱰᱮᱵᱷᱤᱰ ᱡᱮ. ᱢᱚᱠᱠᱟᱪᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱟᱲᱟ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱟᱥᱣᱚᱨ ᱥᱤᱵᱷ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮᱭ ᱟ.ᱲᱟ. ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱫᱚ ᱱᱟᱜᱟᱨᱟ ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /> ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱛᱮ ᱪᱩᱠᱤ ᱛᱮ ᱪᱟᱵᱟ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=":0" /> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] qf9lyajnvo7yhekeyec4cn73oqs1d33 ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ 0 36141 192466 2026-06-01T09:32:56Z MT731 2184 "{{Infobox settlement | name = ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ | other_name = বামুনারা | nickname = | settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India3 | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | push..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 192466 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ | other_name = বামুনারা | nickname = | settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India3 | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.501199|N|87.363495|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 4.9615 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ᱑᱕,᱙᱖᱗ | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱑᱓᱒᱑᱒ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ/ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱰᱤ ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱓᱔᱑ | registration_plate = WB | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ-ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ-ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] | blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱯᱩᱨᱵᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱯᱩᱨᱵᱟ]] | website = {{URL|paschimbardhaman.co.in/}} | footnotes = }} '''ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱱᱠᱥᱟ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== {{OSM Location map | width=550| height=400| zoom=11 | coord={{coord|23|33|20|N|87|19|20|E}}| float=left|caption='''ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ'''<br/>MC: ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ, CT: ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ, R: ᱫᱮᱦᱟᱛ ᱛᱟᱞᱢᱟ, A: ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ, B: ᱵᱟᱸᱫᱽ, H: ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱦᱮᱫ<br/>ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱟᱹᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ |mark-coord1= {{coord|23|31|34|N|87|22|24|E}} | label-pos1=left|label1= Arra| numbered1=CT| mark-title1= [[ᱟᱲᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱟᱲᱟ]] (CT)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|23|30|32|N|87|23|40|E}} | label-pos2=right|label2= Gopalpur| numbered2=CT| mark-title2= [[ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ]] (CT) |mark-coord3={{coord|23|30|4|N|87|21|48|E}} | label-pos3=right|label3= Bamunara| numbered3=CT| mark-title3= ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ (CT) |mark-coord4={{coord|23|27|58|N|87|23|0|E}} | label-pos4=right|label4= Amlajora| numbered4=CT| mark-title4=[[ᱟᱢᱞᱟᱡᱳᱨᱟ]] (CT) |mark-coord5={{coord|23|27|40|N|87|27|45|E}} | label-pos5=right|label5= Kanksa| numbered5=CT| mark-title5=[[ᱠᱟᱱᱠᱥᱟ]] (CT) |mark-coord6={{coord|23|27|22|N|87|27|14|E}} | label-pos6=left|label6= Debipur| numbered6=CT| mark-title6=[[ᱫᱮᱵᱤᱯᱩᱨ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱫᱮᱵᱤᱯᱩᱨ]] (CT)|shape-color6=black| label-size6=13|label-color6=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors --> |mark-coord7={{coord|23|26|57|N|87|26|52|E}} | label-pos7=left|label7= Prayagpur| numbered7=CT| mark-title7=[[ᱯᱨᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] (CT) |mark-coord8={{coord|23|39|18|N|87|12|28|E}} | label-pos8=right|label8= Siduli| numbered8=CT| mark-title8=[[ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ]] (CT) |mark-coord9={{coord|23|38|30|N|87|13|31|E}} | label-pos9=right|label9= Khandra| numbered9=CT| mark-title9=[[ᱠᱷᱟᱸᱫᱽᱨᱟ]] (CT) |mark-coord10={{coord|23|39|14|N|87|14|34|E}} | label-pos10=right|label10= Ukhra| numbered10=CT| mark-title10=[[ᱩᱠᱷᱨᱟ]] (CT) |mark-coord11={{coord|23|37|44|N|87|13|10|E}} | label-pos11=left|label11= Mahira| numbered11=CT| mark-title11=[[ᱢᱟᱦᱤᱨᱟ]] (CT) |mark-coord12={{coord|23|37|11|N|87|13|1|E}} | label-pos12=left|label12= Dakshin Khanda| numbered12=CT| mark-title12=[[ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟ]] (CT) |mark-coord13={{coord|23|36|51|N|87|8|51|E}} | label-pos13=right|label13= Kajora| numbered13=CT| mark-title13=[[ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ]] (CT) |mark-coord14={{coord|23|36|16|N|87|10|45|E}} | label-pos14=right|label14= Harishpur| numbered14=CT| mark-title14=[[ᱦᱟᱨᱤᱥᱯᱩᱨ]] (CT) |mark-coord15={{coord|23|35|50|N|87|9|47|E}} | label-pos15=right|label15= Palashban| numbered15=CT| mark-title15=[[ᱯᱟᱞᱟᱥᱵᱚᱱ]] (CT) |mark-coord16={{coord|23|35|24|N|87|11|56|E}} | label-pos16=right|label16= Dignala| numbered16=CT| mark-title16=[[ᱫᱤᱜᱽᱱᱟᱞᱟ]] (CT) |mark-coord17={{coord|23|35|0|N|87|11|7|E}} | label-pos17=right|label17= Andal| numbered17=CT| mark-title17=[[ᱟᱱᱰᱟᱞ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱟᱱᱰᱟᱞ]] (CT) |mark-coord18={{coord|23|34|40|N|87|10|45|E}} | label-pos18=right|label18= Baska| numbered18=CT| mark-title18=[[ᱵᱟᱥᱠᱟ, ᱟᱱᱰᱟᱞ|ᱵᱟᱥᱠᱟ]] (CT) |mark-coord19={{coord|23|33|54|N|87|17|38|E}} | label-pos19=right|label-color19=#800000| label19=Durgapur | numbered19=MC| mark-title19=[[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] (MC)|shape-color19=#800000 |mark-coord20={{coord|23|27|7|N|87|28|6|E}} | label-pos20=right| label20= Panagarh | numbered20=R| mark-title20=[[ᱯᱟᱱᱟᱜᱟᱲ]] (R)|shape-color20=#C42222 |mark-coord21={{coord|23|28|41|N|87|23|34|E}} | label-pos21=left| label21= Rajbandh | numbered21=R| mark-title21=[[ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱸᱫᱷ]] (R)|shape-color21=#C42222 |mark-coord22={{coord|23|38|54|N|87|9|41|E}} | label-pos22=right|label22=ECL Kajora|labela22= Area Office | numbered22=0| mark-title22=[[ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| shape-color22=#AA6666| label-size22=13| |mark-coord23={{coord|23.619389|87.244333}}| label23= Kazi Nazrul|labela23= Islam Airport| label-color23 = #C42222 | label-angle23=0| label-pos23=top| label-size23=10| mark-size23=12|numbered23= A| mark-title23 = [[ᱠᱟᱡᱤ ᱱᱟᱡᱽᱨᱩᱞ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]| shape-color23=#C42222 |mark-coord24={{coord|23.474444|87.4275}}| label24= Panagarh Airport| label-color24 = #C42222 | label-angle24=0| label-pos24=top| label-size24=10| mark-size24=12| numbered24=A|mark-title24 =[[ᱯᱟᱱᱟᱜᱟᱲ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]| shape-color24=#C42222 |mark-coord25={{coord|23.4754|87.3023}}| label25= Durgapur|labela25= Barrage| label-color25 = #C42222 | label-angle25=0| label-pos25=right| label-size25=10| mark-size25=12| numbered25=B|mark-title25 =[[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱵᱟᱸᱫᱷ]]| shape-color25=#C42222 |mark-coord26={{coord|23.5648|87.2367}}| label26= Durgapur|labela26= Steel |labelb26 =Plant| label-color26 = #C42222 | label-angle26=0| label-pos26=bottom| label-size26=10| mark-size26=0| mark-title26 =none |mark-coord27={{coord|23.5386|87.2693}}| label27= Alloy|labela27= Steels |labelb27 =Plant| label-color27 = #C42222 | label-angle27=0| label-pos27=bottom| label-size27=10| mark-size27=0| mark-title27 =none |mark-coord28={{coord|23.5186|87.2983}}| label28= Durgapur|labela28= Projects |labelb28 =Limited| label-color28 = #C42222 | label-angle28=0| label-pos28=bottom| label-size28=10| mark-size28=0| mark-title28 =none |mark-coord29={{coord|23.6374|87.4243}}| label29=Ajay River| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=47| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none |mark-coord30={{coord|23.4984|87.2623}}| label30=Damodar River| label-color30 = #77A1CB| label-angle30=40| label-pos30=top| label-size30=10| mark-size30=0| mark-title30 =none |mark-coord31={{coord|23|36|29|N|87|27|13|E}} | label-pos31=top|label31=Gourangapur| numbered31=H| mark-title31= [[ᱜᱚᱣᱨᱟᱝᱜᱟᱯᱩᱨ]] (H)| shape-color31=#AA6666 |mark-coord32={{coord|23|36|0|N|87|29|19|E}} | label-pos32=left| label32= Bankati | numbered32=R| mark-title32=[[ᱵᱟᱱᱠᱟᱴᱤ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color32=#C42222 |mark-coord33={{coord|23|33|51|N|87|24|6|E}} | label-pos33=left| label33= Malandighi | numbered33=R| mark-title33=[[ᱢᱟᱞᱟᱱᱰᱤᱜᱷᱤ]] (R)|shape-color33=#C42222 |mark-coord34={{coord|23|37|43|N|87|24|28|E}} | label-pos34=left| label34= Sibpur | numbered34=R| mark-title34=[[ᱥᱤᱵᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color34=#C42222 |mark-coord35={{coord|23|36|22|N|87|25|46|E}} | label-pos35=left| label35= Garh Jungle | numbered35=H| mark-title35=[[ᱜᱟᱲ ᱡᱚᱝᱜᱚᱞ]] (H)|shape-color35=#AA6666}} ===ᱴᱷᱟᱶ=== ᱟᱲᱟ ᱫᱚ {{coord|23.526199|N|87.373495|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱲᱟ, [[ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ]], [[ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ [[ᱟᱢᱞᱟᱡᱳᱨᱟ]] ᱠᱚᱸᱠᱥᱟ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱚᱥᱴᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf | title = District Census Handbook Bardhaman, Series 20, Part XII A, Census of India 2011 | work= Map of Kanksa CD block, page 281| publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal |accessdate = 7 September 2018}}</ref> ===ᱴᱷᱟᱶ=== ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ ᱫᱚ {{coord|23.501199|N|87.363495|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱟᱲᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱟᱲᱟ]], ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ, [[ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ [[ᱟᱢᱞᱟᱡᱳᱨᱟ]] ᱠᱚᱸᱠᱥᱟ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱚᱥᱴᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱢᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱥᱟᱶ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf | title = District Census Handbook Bardhaman, Series 20, Part XII A, Census of India 2011 | work= Map of Kanksa CD Block, page 281| publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal |accessdate = 12 September 2018}}</ref> ===ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ=== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱗᱙.᱒᱒% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱟᱨ ᱒᱐.᱗᱘% ᱫᱚ ᱫᱮᱦᱟᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱓᱘ (ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱨᱮ ᱑) ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ (ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱨᱮ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ; ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱫᱚ ᱯᱷᱩᱞ-ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ) ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Burdwan |work = Table 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |accessdate = 15 September 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |archive-date = 21 January 2019 |url-status = dead }}</ref> ==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ ᱨᱮ ᱖,᱖᱖᱕ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱓,᱓᱙᱙ (᱕᱑%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱓,᱒᱖᱖ (᱔᱙%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱗᱒᱘ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ ᱨᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱮᱞ ᱔,᱕᱘᱔ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱗᱗.᱒᱑%) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | accessdate = 12 September 2018 }}</ref> ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱕᱘᱑,᱔᱐᱙ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱓᱐᱑,᱗᱐᱐ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱒᱗᱙,᱗᱐᱙ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱕᱑,᱙᱓᱐ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱗+ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱯᱷᱮᱠᱴᱤᱵᱷ ᱨᱮᱴᱤ ᱫᱚ ᱘᱗.᱗᱐ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_3_PR_UA_Citiees_1Lakh_and_Above.pdf | title = Urban Agglomerations/Cities having population 1 lakh and above |work= Provisional Population Totals, Census of India 2011 | publisher = Government of India|accessdate = 2011-10-10 }}</ref> ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱮᱜᱽᱞᱳᱢᱮᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ (ᱢ. ᱠᱚᱯ), ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ ᱟᱨ [[ᱟᱲᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱟᱲᱟ]] ᱾<ref>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_4_PR_UAs_1Lakh_and_Above_Appendix.pdf | title = Constituents of urban Agglomerations Having Population 1 Lakh & above |work= Provisional Population Totals, Census of India 2011| publisher = Government of India|accessdate = 2012-03-27 }}</ref> ==ᱤᱱᱯᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ== <!--Please do not disturb the referenced text. If you want to add information, add it separately, with reliable reference. --> ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱦᱮᱸᱰᱵᱩᱠ ᱒᱐᱑᱑ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ, ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ ᱫᱚ ᱔.᱙᱖᱑᱕ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱗ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱜᱟᱱ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱚᱯᱮᱱ ᱰᱨᱮᱭᱮᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱫᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱨᱮ ᱚᱵᱷᱚᱨ ᱦᱮᱰ ᱴᱮᱱᱠ, ᱴᱭᱩᱵᱽ ᱵᱷᱮᱞ, ᱵᱷᱮᱞ, ᱦᱮᱸᱰ ᱯᱚᱢᱯ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱑᱐᱐᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱠ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱑ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱨ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ, ᱑ ᱪᱟᱨᱴᱤᱵᱷᱮᱞᱤ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ/ᱱᱚᱨᱥᱤᱝ ᱦᱮᱢ, ᱕ ᱰᱚᱠᱥᱤᱱ ᱥᱴᱚᱯ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱨᱟᱭᱢᱮᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱟᱨ ᱒ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ ᱟᱥᱲᱟ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱟᱝ-ᱯᱚᱨᱢᱟᱞ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱛᱟᱞᱢᱟ (ᱥᱚᱨᱵᱚ ᱥᱤᱠᱥᱟ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ, ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ, ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱚᱲᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱨᱩᱥ, ᱵᱟᱸᱠᱩᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf| title = District Census Handbook Barddhaman, Census of India 2011, Series 20, Part XII A | work= Section II Town Directory, Pages 1179-1210; Statement I: Status and Growth History, Page 1179; Statement II: Physical Aspects and Location of Towns, Page 1188; Statement III: Civic and other Amenities, Page 1191; Statement IV: Medical Facilities, Page 1196; Statement V: Educational, Recreational and Cultural Facilities, Page 1200; Statement VI: Industry and Banking, Page 1209 | publisher = Directorate of census Operations V, West Bengal |accessdate = 14 May 2020}}</ref> ==ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ== ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱴᱤᱞ ᱤᱱᱰᱚᱥᱴᱨᱤ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱚᱯᱮᱱ ᱰᱟᱭ ᱯᱷᱚᱨᱡᱤᱝ ᱭᱩᱱᱤᱴ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ ᱤᱱᱰᱚᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞ ᱮᱥᱴᱮᱴ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱢᱚᱰᱟᱨᱱ ᱢᱮᱥᱤᱱᱤᱝ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱚᱛᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱮᱴᱨᱚᱞᱤᱴᱤᱠ ᱴᱨᱮᱴᱢᱮᱱᱴ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱯᱷᱤᱥᱴᱮᱴ ᱢᱮᱴᱟᱞᱩᱨᱜᱤᱠ ᱟᱨ ᱤᱱᱥᱯᱮᱠᱥᱚᱱ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://mackeilforgings.com/ | title = Mackeil Ispat & Forgings Ltd. | publisher = MIFL |accessdate = 12 September 2018}}</ref> ==ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ== ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱑᱙/ᱜᱨᱟᱸᱰ ᱴᱨᱟᱸᱠ ᱨᱳᱰ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>Google maps</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] 2abg9w90dwxu7ezmn50gytjjaxq1zn5