ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ satwiki https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%A9%E1%B1%AC%E1%B1%A9%E1%B1%9B_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A6%E1%B1%B4%E1%B1%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱫ ᱨᱮᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱛᱷᱚᱠ ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ TimedText TimedText talk ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ Event Event talk ᱦᱟᱣᱵᱟᱢ ᱚᱸᱜᱽᱵᱤ ᱱᱟᱸᱜᱽᱵᱤ ᱫᱮᱵᱤ 0 8829 192493 150533 2026-06-03T06:44:25Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 Redirected page to [[ᱦᱟᱣᱵᱟᱢ ᱳᱝᱵᱤ ᱝᱟᱝᱵᱤ ᱫᱮᱵᱤ]] 192493 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ᱦᱟᱣᱵᱟᱢ ᱳᱝᱵᱤ ᱝᱟᱝᱵᱤ ᱫᱮᱵᱤ]] {{Infobox person | name = ᱦᱟᱣᱵᱟᱢ ᱚᱸᱜᱽᱵᱤ ᱱᱟᱸᱜᱽᱵᱤ ᱫᱮᱵᱤ | image = | imagesize = | caption = | birth_date = 1 August 1924 | birth_place = ᱤᱭᱩᱨᱤᱯᱚᱠ ᱵᱟᱪᱚᱥᱯᱚᱛᱤ ᱞᱮᱭᱤᱠᱟᱭᱤ, [[ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ]], [[ᱢᱚᱬᱤᱯᱩᱨ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | death_date = ᱑᱒ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱑᱔ | death_place = [[ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ]] | restingplace = | restingplacecoordinates = {{coord|21.1030|72.4641|display=inline}} | othername = | occupation = Classical dancer, musician | yearsactive = | spouse = ᱦᱟᱣᱵᱟᱢ ᱟᱢᱩᱵᱟ ᱥᱤᱝ | domesticpartner = | children = | parents = ᱠᱚᱭᱤᱡᱟᱢ ᱵᱚᱠᱩᱞ ᱥᱤᱝ | website = {{URL||Official web site}} | awards = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ]]<br>[[ᱟᱥᱟᱢ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱵᱤᱨᱟᱝᱜᱚᱱᱟ<br>[[ᱢᱚᱬᱤᱯᱩᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱜᱳᱞᱰ ᱢᱮᱰᱟᱞ<br>ᱢᱚᱬᱤᱯᱩᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱞᱟ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱮᱣᱟᱨᱰ<br>Nirtya Bhushan Award<br>[[Sangeet Natak Akademi Award]] }} ᱦᱟᱣᱵᱟᱢ ᱚᱸᱜᱽᱵᱤ ᱱᱟᱸᱜᱽᱵᱤ ᱫᱮᱵᱤ(᱑ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱒᱔- ᱑᱒ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱑᱔ ) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱱᱟᱪᱚᱱᱤ ᱟᱨ ᱨᱩᱻᱚᱨᱚᱝ ᱤᱡ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ ᱾ <ref name="E Pao">{{cite web | url=http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=features.Profile_of_Manipuri_Personalities.Donny_Luwang.Haobam_Ongbi_Ngangbi_Art | title=E Pao | publisher=E Pao | date=23 April 2010 | accessdate=18 December 2014}}</ref> ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱚᱬᱤᱯᱩᱨᱤ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱭᱤ ᱦᱟᱨᱟᱳᱵᱟ ᱟᱨ ᱨᱟᱻᱥ ᱮᱱᱮᱡ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱯᱟᱹᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ <ref name="Sangeet Natak Akademi">{{cite web | url=http://sangeetnatak.gov.in/obituary/condolence_ShrimatiHaobamOngbiNgangbiDevi.htm | title=Sangeet Natak Akademi | publisher=Sangeet Natak Akademi | date=2014 | accessdate=18 December 2014 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20141219121005/http://sangeetnatak.gov.in/obituary/condolence_ShrimatiHaobamOngbiNgangbiDevi.htm | archivedate=19 December 2014 }}</ref><ref name="Indian Express">{{cite web | url=http://www.newindianexpress.com/nation/article191697.ece?service=print | title=Indian Express | publisher=Indian Express | date=7 April 2010 | accessdate=18 December 2014 | archive-date=4 March 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304110656/http://www.newindianexpress.com/nation/article191697.ece?service=print | url-status=dead }}</ref><ref name="India online">{{cite web | url=http://www.indiaonline.in/About/Personalities/DancersandMusicians/index.html | title=India online | publisher=India online | date=2014 | accessdate=18 December 2014 | archive-date=13 June 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170613142245/http://www.indiaonline.in/About/Personalities/DancersandMusicians/index.html | url-status=dead }}</ref> ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱥᱟᱨᱠᱟᱨ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱞ ᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱥᱚᱢᱢᱟᱱ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ <ref name="Padma Shri">{{cite web | url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | title=Padma Shri | publisher=Padma Shri | date=2014 | accessdate=11 November 2014 | archive-date=15 October 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | url-status=dead }}</ref><ref name="Economic Times">{{cite web | url=http://economictimes.indiatimes.com/padma-awards-2010/haobam-ongbi-ngangbi-devi/slideshow/5771428.cms | title=Economic Times | publisher=Economic Times | date=2010 | accessdate=18 December 2014}}</ref> ==ᱡᱤᱭᱚᱱᱤ== [[File:Lai haraoba.JPG|thumb|240px|ᱞᱟᱞ ᱦᱟᱨᱟᱣᱵᱟ]] ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱬᱤᱯᱩᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱟᱢᱜᱟᱲ ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱩᱨᱤᱯᱳᱠ ᱵᱟᱪᱚᱥᱯᱚᱛᱤ ᱞᱮᱭᱤᱠᱟᱭᱤ ᱨᱮ ᱦᱟᱣᱵᱟᱢ ᱚᱸᱜᱽᱵᱤ ᱱᱟᱸᱜᱽᱵᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱑ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱒᱔ <ref name="Sangeet Natak Akademi" /> ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱠᱤᱡᱟᱢ ᱵᱳᱠᱩᱞ ᱥᱤᱝ ᱟᱨ ᱩᱱᱤᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱚᱸᱠᱤᱨᱛᱚᱱ ᱯᱟᱞᱟ '<ref name="Cultural History of Manipur: Sija Laioibi and the Maharas">{{cite book | url=https://books.google.com/?id=wLzDLsEYZGQC&pg=PA71&lpg=PA71&dq=Sankirtan+Pala#v=onepage&q=Sankirtan%20Pala&f=false | title=Cultural History of Manipur: Sija Laioibi and the Maharas | publisher=Mittal Publications | author=Jamini Devi | year=2010 | pages=140 | isbn=9788183243421}}</ref> performer.<ref name="E Pao" /> ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹᱭ <ref name="Sangeet Natak Akademi" /> ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱕ ᱥᱟᱞ ᱩᱢᱮᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱢᱚᱬᱤᱯᱩᱨᱤ ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱨ ᱨᱩᱻᱚᱨᱚᱝ ᱨᱟᱦᱟ ᱠᱚ ᱥᱚᱝᱜᱤᱨᱛᱚᱱ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱮᱫᱚᱜ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱮ ᱥᱟᱞ ᱑᱙᱓᱐ ᱨᱮ ᱠᱳᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱤᱜᱩᱰᱤ ᱦᱮᱞᱢᱮᱴ ᱨᱮ ᱥᱚᱝᱜᱤᱨᱛᱚᱱ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱚᱬᱤᱯᱩᱨᱤ ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱭᱤ ᱦᱟᱨᱟᱳᱵᱟ,ᱨᱟᱻᱥ ᱟᱨ ᱮᱢᱟᱱ ᱴᱚᱞᱟᱯᱟᱲᱟ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱪᱮᱫ ᱠᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟᱠᱚ ᱪᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱜᱩᱨᱩ ᱟᱴᱳᱢᱵᱟ ᱥᱤᱝ,ᱭᱩᱢᱱᱟᱢ ᱳᱡᱟᱜ ᱱᱟᱴᱩᱢ ᱥᱤᱝ,ᱜᱩᱨᱩ ᱮᱢ. ᱟᱢᱩᱵᱤ ᱥᱤᱝ <ref name="The Hindu">{{cite news | url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/a-doer-who-was-devotee/article6107269.ece | title= A doer who was devotee | first=Tapati | last=Chowdhurie | newspaper=The Hindu | date=12 June 2014 | accessdate=25 June 2018}}</ref> ᱟᱨ ᱱᱟᱸᱜᱳᱢ ᱳᱡᱟᱦ ᱡᱩᱜᱤᱱᱫᱨᱚ ᱥᱤᱝ ᱥᱟᱞ ᱑᱙᱓᱒ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱔᱐ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱪᱮᱫ ᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱾ <ref name="Sangeet Natak Akademi" /> ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱟᱦᱟ ᱠᱚ ᱳᱥᱛᱟᱫᱽ ᱢᱮᱤᱱᱥᱱᱟᱢ ᱵᱤᱫᱷᱩ ᱥᱤᱝ ᱟᱨ ᱪᱤᱝᱜᱟᱠᱷᱟᱢ ᱨᱟᱫᱷᱟᱪᱚᱨᱚᱬ ᱥᱤᱝ ᱴᱷᱮᱱ ᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ <ref name="Sangeet Natak Akademi" /> <ref name="E Pao"/> ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱮᱱᱮᱢ ᱰᱮᱱᱥ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱜᱩᱴᱟᱱ ᱮᱱᱮᱡ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱮᱸᱠ ᱨᱮᱭ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱘᱕ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣᱜ ᱠᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱨᱤᱱᱥᱤᱯᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱮᱱᱟ ᱾ <ref name="Sangeet Natak Akademi" /><ref name="E Pao" /> ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱚᱲ ᱮᱱᱮᱡ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ, ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱮᱱᱮᱡ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ, ᱟᱨ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱚᱨᱮ ᱫᱟᱣ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱟᱸᱜᱽᱵᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱞ ᱑᱙᱔᱑ ᱨᱮ ᱦᱟᱣᱵᱟᱢ ᱟᱢᱩᱵᱟ ᱥᱤᱝ ᱥᱟᱝ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱹᱠᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾ᱥᱟᱞ ᱒᱐᱑᱔ ᱡᱩᱱ ᱑᱑ ᱛᱟᱨᱤᱠᱷ ᱨᱮ ᱟᱠᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱩᱨᱤᱯᱳᱠ ᱴᱳᱩᱨᱟᱱᱜᱵᱟᱢ ᱞᱮᱭᱤᱠᱟᱭᱤ ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} nl96cvs3n1fbwg7eg2zkpjq4qx06bex ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ 0 36147 192498 192481 2026-06-03T09:00:42Z MT731 2184 192498 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India3 | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23|39|18|N|87|12|28.8|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 1.85 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ᱘,᱙᱖᱑ | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ* | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱑᱓᱓᱒᱒ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ/ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱰᱤ ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱓᱔᱑ | registration_plate = WB | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] | blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[ᱨᱟᱹᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱨᱟᱹᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] | website = {{URL|paschimbardhaman.co.in/}} | footnotes = }} '''ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ [[ᱟᱱᱰᱟᱞ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱟᱱᱰᱟᱞ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== {{OSM Location map | width=550| height=400| zoom=11 | coord={{coord|23|33|20|N|87|19|20|E}}| float=left|caption='''ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ'''<br/>MC: ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ, CT: ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ, R: ᱫᱮᱦᱟᱛ ᱛᱟᱞᱢᱟ, A: ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ, B: ᱵᱟᱸᱫᱽ, H: ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱦᱮᱫ<br/>ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱟᱹᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ |mark-coord1= {{coord|23|31|34|N|87|22|24|E}} | label-pos1=left|label1= Arra| numbered1=CT| mark-title1= [[ᱟᱲᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱟᱲᱟ]] (CT)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|23|30|32|N|87|23|40|E}} | label-pos2=right|label2= Gopalpur| numbered2=CT| mark-title2= [[ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ]] (CT) |mark-coord3={{coord|23|30|4|N|87|21|48|E}} | label-pos3=right|label3= Bamunara| numbered3=CT| mark-title3= [[ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ]] (CT) |mark-coord4={{coord|23|27|58|N|87|23|0|E}} | label-pos4=right|label4= Amlajora| numbered4=CT| mark-title4=[[ᱟᱢᱞᱟᱡᱳᱨᱟ]] (CT) |mark-coord5={{coord|23|27|40|N|87|27|45|E}} | label-pos5=right|label5= Kanksa| numbered5=CT| mark-title5=[[ᱠᱟᱱᱠᱥᱟ]] (CT) |mark-coord6={{coord|23|27|22|N|87|27|14|E}} | label-pos6=left|label6= Debipur| numbered6=CT| mark-title6=[[ᱫᱮᱵᱤᱯᱩᱨ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱫᱮᱵᱤᱯᱩᱨ]] (CT)|shape-color6=black| label-size6=13|label-color6=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors --> |mark-coord7={{coord|23|26|57|N|87|26|52|E}} | label-pos7=left|label7= Prayagpur| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱯᱨᱟᱭᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] (CT) |mark-coord8={{coord|23|39|18|N|87|12|28|E}} | label-pos8=right|label8= Siduli| numbered8=CT| mark-title8=ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ (CT) |mark-coord9={{coord|23|38|30|N|87|13|31|E}} | label-pos9=right|label9= Khandra| numbered9=CT| mark-title9=[[ᱠᱷᱟᱱᱫᱨᱟ]] (CT) |mark-coord10={{coord|23|39|14|N|87|14|34|E}} | label-pos10=right|label10= Ukhra| numbered10=CT| mark-title10=[[ᱩᱠᱷᱨᱟ]] (CT) |mark-coord11={{coord|23|37|44|N|87|13|10|E}} | label-pos11=left|label11= Mahira| numbered11=CT| mark-title11=[[ᱢᱟᱦᱤᱨᱟ]] (CT) |mark-coord12={{coord|23|37|11|N|87|13|1|E}} | label-pos12=left|label12= Dakshin Khanda| numbered12=CT| mark-title12=[[ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟ]] (CT) |mark-coord13={{coord|23|36|51|N|87|8|51|E}} | label-pos13=right|label13= Kajora| numbered13=CT| mark-title13=[[ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ]] (CT) |mark-coord14={{coord|23|36|16|N|87|10|45|E}} | label-pos14=right|label14= Harishpur| numbered14=CT| mark-title14=[[ᱦᱟᱨᱤᱥᱯᱩᱨ]] (CT) |mark-coord15={{coord|23|35|50|N|87|9|47|E}} | label-pos15=right|label15= Palashban| numbered15=CT| mark-title15=[[ᱯᱟᱞᱟᱥᱵᱚᱱ]] (CT) |mark-coord16={{coord|23|35|24|N|87|11|56|E}} | label-pos16=right|label16= Dignala| numbered16=CT| mark-title16=[[ᱫᱤᱜᱽᱱᱟᱞᱟ]] (CT) |mark-coord17={{coord|23|35|0|N|87|11|7|E}} | label-pos17=right|label17= Andal| numbered17=CT| mark-title17=[[ᱟᱱᱰᱟᱞ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱟᱱᱰᱟᱞ]] (CT) |mark-coord18={{coord|23|34|40|N|87|10|45|E}} | label-pos18=right|label18= Baska| numbered18=CT| mark-title18=[[ᱵᱟᱥᱠᱟ, ᱟᱱᱰᱟᱞ|ᱵᱟᱥᱠᱟ]] (CT) |mark-coord19={{coord|23|33|54|N|87|17|38|E}} | label-pos19=right|label-color19=#800000| label19=Durgapur | numbered19=MC| mark-title19=[[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] (MC)|shape-color19=#800000 |mark-coord20={{coord|23|27|7|N|87|28|6|E}} | label-pos20=right| label20= Panagarh | numbered20=R| mark-title20=[[ᱯᱟᱱᱟᱜᱟᱲ]] (R)|shape-color20=#C42222 |mark-coord21={{coord|23|28|41|N|87|23|34|E}} | label-pos21=left| label21= Rajbandh | numbered21=R| mark-title21=[[ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ]] (R)|shape-color21=#C42222 |mark-coord22={{coord|23|38|54|N|87|9|41|E}} | label-pos22=right|label22=ECL Kajora|labela22= Area Office | numbered22=0| mark-title22=[[ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| shape-color22=#AA6666| label-size22=13| |mark-coord23={{coord|23.619389|87.244333}}| label23= Kazi Nazrul|labela23= Islam Airport| label-color23 = #C42222 | label-angle23=0| label-pos23=top| label-size23=10| mark-size23=12|numbered23= A| mark-title23 = [[ᱠᱟᱡᱤ ᱱᱟᱡᱽᱨᱩᱞ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]| shape-color23=#C42222 |mark-coord24={{coord|23.474444|87.4275}}| label24= Panagarh Airport| label-color24 = #C42222 | label-angle24=0| label-pos24=top| label-size24=10| mark-size24=12| numbered24=A|mark-title24 =[[ᱯᱟᱱᱟᱜᱟᱲ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]| shape-color24=#C42222 |mark-coord25={{coord|23.4754|87.3023}}| label25= Durgapur|labela25= Barrage| label-color25 = #C42222 | label-angle25=0| label-pos25=right| label-size25=10| mark-size25=12| numbered25=B|mark-title25 =[[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱵᱟᱸᱫᱷ]]| shape-color25=#C42222 |mark-coord26={{coord|23.5648|87.2367}}| label26= Durgapur|labela26= Steel |labelb26 =Plant| label-color26 = #C42222 | label-angle26=0| label-pos26=bottom| label-size26=10| mark-size26=0| mark-title26 =none |mark-coord27={{coord|23.5386|87.2693}}| label27= Alloy|labela27= Steels |labelb27 =Plant| label-color27 = #C42222 | label-angle27=0| label-pos27=bottom| label-size27=10| mark-size27=0| mark-title27 =none |mark-coord28={{coord|23.5186|87.2983}}| label28= Durgapur|labela28= Projects |labelb28 =Limited| label-color28 = #C42222 | label-angle28=0| label-pos28=bottom| label-size28=10| mark-size28=0| mark-title28 =none |mark-coord29={{coord|23.6374|87.4243}}| label29=Ajay River| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=47| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none |mark-coord30={{coord|23.4984|87.2623}}| label30=Damodar River| label-color30 = #77A1CB| label-angle30=40| label-pos30=top| label-size30=10| mark-size30=0| mark-title30 =none |mark-coord31={{coord|23|36|29|N|87|27|13|E}} | label-pos31=top|label31=Gourangapur| numbered31=H| mark-title31= [[ᱜᱚᱣᱨᱟᱝᱜᱟᱯᱩᱨ]] (H)| shape-color31=#AA6666 |mark-coord32={{coord|23|36|0|N|87|29|19|E}} | label-pos32=left| label32= Bankati | numbered32=R| mark-title32=[[ᱵᱟᱱᱠᱟᱴᱤ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color32=#C42222 |mark-coord33={{coord|23|33|51|N|87|24|6|E}} | label-pos33=left| label33= Malandighi | numbered33=R| mark-title33=[[ᱢᱟᱞᱟᱱᱰᱤᱜᱷᱤ]] (R)|shape-color33=#C42222 |mark-coord34={{coord|23|37|43|N|87|24|28|E}} | label-pos34=left| label34= Sibpur | numbered34=R| mark-title34=[[ᱥᱤᱵᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color34=#C42222 |mark-coord35={{coord|23|36|22|N|87|25|46|E}} | label-pos35=left| label35= Garh Jungle | numbered35=H| mark-title35=[[ᱜᱟᱲ ᱡᱚᱝᱜᱚᱞ]] (H)|shape-color35=#AA6666}} ===ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ=== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱗᱙.᱒᱒% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱟᱨ ᱒᱐.᱗᱘% ᱫᱚ ᱫᱮᱦᱟᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱓᱘ (+᱑ ᱯᱟᱨᱴᱤ) ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Burdwan |work = Table 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 15 September 2018 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ, [[ᱠᱷᱟᱱᱫᱨᱟ]], [[ᱩᱠᱷᱨᱟ]], [[ᱢᱚᱦᱤᱨᱟ]], [[ᱫᱟᱠᱥᱤᱱ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟ]], ᱦᱚᱨᱤᱥᱯᱩᱨ, [[ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ]], ᱟᱱᱰᱟᱞ (ᱜᱨᱟᱢ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ, (ᱚᱛᱚ ᱟᱱᱰᱟᱞ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮ), ᱯᱟᱨᱟᱥᱠᱳᱞ (ᱯᱟᱱᱰᱟᱵᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱟᱱᱰᱟᱞ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮ) ᱟᱨ ᱪᱟᱠ ᱵᱟᱱᱠᱳᱞᱟ (ᱯᱟᱱᱰᱟᱵᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱟᱱᱰᱟᱞ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮ), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱑᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱞᱚᱥᱴᱚᱨ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱞᱚᱥᱴᱚᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱲᱟᱹᱭ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱫᱚ ᱟᱱᱰᱟᱞ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱑᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱫᱚ ᱯᱟᱱᱰᱮᱵᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf | title = District Census Handbook Bardhaman, Series 20, Part XII A, Census of India 2011 | work= Map of Ondal CD Block, page 229| publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal |access-date = 16 September 2018}}</ref> ==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ ᱨᱮ ᱘,᱙᱖᱑ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱔,᱖᱙᱓ (᱕᱒%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱔,᱒᱖᱘ (᱔᱘%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑,᱑᱕᱔ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ ᱨᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱕,᱕᱓᱖ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱗᱐.᱙᱑%) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 20 February 2017 }}</ref> <small>*ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱟᱱᱰᱟᱞ ᱵᱚᱱᱚᱛ#ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱧᱮᱞ ᱢᱮ</small> ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher= Census Commission of India}}</ref> ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ ᱨᱮ ᱘᱓᱔᱑ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱕᱔% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱔᱖% ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ ᱨᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱕᱕% ᱦᱤᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱕᱙.᱕% ᱦᱤᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱜᱮᱭᱟ: ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱖᱕% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱚ ᱔᱓% ᱾ ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ ᱨᱮ ᱑᱔% ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ==ᱤᱱᱯᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ== <!--Please do not disturb the referenced text. If you want to add information, add it separately, with reliable reference. --> ''ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱦᱮᱸᱰᱵᱩᱠ ᱒᱐᱑᱑ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ'', ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ ᱫᱚ ᱑.᱘᱕ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱜᱟᱱ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱑᱑.᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱜᱟᱱ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱫᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱗᱖᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱰᱚᱢᱮᱥᱴᱤᱠ ᱮᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱠ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱰᱤᱥᱯᱮᱱᱥᱚᱨᱤ/ᱥᱚᱥᱛᱷᱚ ᱛᱟᱞᱢᱟ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱞᱢᱟ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱮᱰᱤᱥᱤᱱ ᱥᱴᱚᱯ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱤᱰᱤᱞ ᱟᱥᱲᱟ, ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ, ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ, ᱒/᱒.᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱷᱟᱱᱫᱨᱟ]] ᱨᱮ ᱡᱮᱱᱟᱨᱮᱞ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱾ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ, ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱴᱮᱰᱤᱭᱟᱢ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱚᱰᱤᱴᱚᱨᱤᱭᱟᱢ/ ᱠᱚᱢᱭᱩᱱᱤᱴᱤ ᱦᱚᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf| title = District Census Handbook Barddhaman, Census of India 2011, Series 20, Part XII A | work= Section II Town Directory, Pages 1179-1210; Statement I: Status and Growth History, Page 1179; Statement II: Physical Aspects and Location of Towns, Page 1188; Statement III: Civic and other Amenities, Page 1191; Statement IV: Medical Facilities, Page 1196; Statement V: Educational, Recreational and Cultural Facilities, Page 1200; Statement VI: Industry and Banking, Page 1209 | publisher = Directorate of census Operations V, West Bengal |access-date = 14 May 2020}}</ref> ==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ== ᱒᱐᱑᱕-᱑᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ ᱚᱯᱮᱱ ᱠᱚᱥᱴ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮ ᱠᱮᱱᱰᱟ ᱮᱨᱤᱭᱟ ᱤᱥᱴᱚᱨᱱ ᱠᱳᱞᱯᱤᱰᱥ ᱨᱮ ᱙.᱗᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱴᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱭᱱᱮᱵᱟᱞ ᱨᱮᱡᱟᱨᱵᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ ᱚᱯᱮᱱᱠᱟᱥᱴ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱴᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱯᱮᱡᱤᱴᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ ᱚᱸᱰᱮᱨ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱑.᱐᱒ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱴᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱯᱮᱡᱤᱴᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=eclplanning>{{cite web| url = http://www.easterncoal.gov.in/planning.html |title = Planning | publisher= Eastern Coalfields Limited | access-date = 30 January 2017}}</ref> ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱮᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱠᱚᱞᱤᱯᱷᱤᱞᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱱᱰᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱠᱚᱞᱤᱯᱷᱤᱞᱰ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱵᱟᱦᱩᱞᱟ ᱠᱚᱞᱤᱯᱷᱤᱞᱰ, ᱪᱳᱨᱟ ᱵᱞᱚᱠ ᱤᱱᱠᱞᱟᱭᱤᱱ, CI ᱡᱟᱢᱵᱟᱫᱽ ᱠᱚᱞᱤᱯᱷᱤᱞᱰ, ᱪᱳᱨᱟ ᱳᱠᱤᱯᱷᱤᱞᱰ, ᱦᱚᱨᱤᱯᱩᱨ ᱠᱚᱞᱤᱯᱷᱤᱞᱰ, ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱠᱮᱱᱰᱟ ᱠᱚᱞᱤᱯᱷᱤᱞᱰ, ᱱᱟᱶᱟ ᱠᱮᱱᱰᱟ ᱠᱚᱞᱤᱯᱷᱤᱞᱰ, ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ ᱠᱚᱞᱤᱯᱷᱤᱞᱰ, ᱮᱥ.ᱠᱤ.ᱳᱠᱤᱯᱷᱤᱞᱰ, ᱯᱟᱪᱮ ᱠᱮᱱᱰᱟ ᱠᱚᱞᱤᱯᱷᱤᱞᱰ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.easterncoal.gov.in/contactus/cugtel/kajora.pdf | title = Area wise Closed User Group (CUG) Telephone Numbers | work = Kajora Area | publisher = Eastern Coalfields Limited | access-date = 18 August 2018}}</ref> ==ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ== [[ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱱᱰᱟᱞ-ᱥᱟᱱᱛᱷᱤᱭᱟ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱟᱱᱰᱟᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>Eastern Railway rime table</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>[http://bardhaman.gov.in/education/schudir.asp 7th All-India School Education Survey 2003] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927042635/http://bardhaman.gov.in/education/schudir.asp |date=2007-09-27 }}</ref> ==ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ== ECL ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱮᱱᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ (ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ/ᱰᱤᱥᱯᱮᱱᱥᱟᱨᱤ) ᱫᱚ ᱪᱳᱨᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ (᱓᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱮᱰ ᱥᱟᱶ) (PO ᱵᱟᱦᱩᱞᱟ), ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱮᱱᱫᱟ (PO ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱮᱱᱫᱟ), ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱠᱮᱱᱫᱟ (PO ᱦᱚᱨᱤᱯᱩᱨ), ᱵᱟᱦᱩᱞᱟ (PO ᱵᱟᱦᱩᱞᱟ), CI ᱡᱟᱢᱵᱟᱫᱽ (PO ᱵᱟᱦᱩᱞᱟ), ᱥᱤᱰᱩᱞᱤ (PO ᱥᱤᱰᱩᱞᱤ), ᱦᱚᱨᱤᱯᱩᱨ (PO ᱦᱚᱨᱤᱯᱩᱨ), CBI (PO ᱦᱚᱨᱤᱯᱩᱨ), ᱪᱳᱨᱟ ᱜᱨᱩᱯ ᱯᱤᱴᱥ (PO ᱦᱚᱨᱤᱯᱩᱨ) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrxiDIKi8Be4hgAXS67HAx.;_ylu=X3oDMTByYmpmZjA4BGNvbG8Dc2czBHBvcwMzBHZ0aWQDBHNlYwNzcg--/RV=2/RE=1589705610/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.coalindia.in%2fDesktopModules%2fDocumentList%2fdocuments%2fDetails_of_Medical_Facility_in_CIL_and_its_Subsidiaries_05032018.xlsx/RK=2/RS=G5Llg8vcadCbsl1BI.JMH0rETxA- | title = Details of medical facilities in CIL and its subsidiaries | work= ECL| publisher = CIL|access-date = 15 May 2020}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] guanyfk59lk3jx6p9v4uwlb5veyuizy 192503 192498 2026-06-03T09:06:42Z MT731 2184 Undid revision [[Special:Diff/192498|192498]] by [[Special:Contributions/MT731|MT731]] ([[User talk:MT731|talk]]) 192503 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India3 | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23|39|18|N|87|12|28.8|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 1.85 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ᱘,᱙᱖᱑ | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ* | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱑᱓᱓᱒᱒ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ/ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱰᱤ ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱓᱔᱑ | registration_plate = WB | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] | blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[ᱨᱟᱹᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱨᱟᱹᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ]] | website = {{URL|paschimbardhaman.co.in/}} | footnotes = }} '''ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ [[ᱟᱱᱰᱟᱞ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱟᱱᱰᱟᱞ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== {{OSM Location map | width=550| height=400| zoom=11 | coord={{coord|23|33|20|N|87|19|20|E}}| float=left|caption='''ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ'''<br/>MC: ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ, CT: ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ, R: ᱫᱮᱦᱟᱛ ᱛᱟᱞᱢᱟ, A: ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ, B: ᱵᱟᱸᱫᱽ, H: ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱦᱮᱫ<br/>ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱟᱹᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ |mark-coord1= {{coord|23|31|34|N|87|22|24|E}} | label-pos1=left|label1= Arra| numbered1=CT| mark-title1= [[ᱟᱲᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱟᱲᱟ]] (CT)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|23|30|32|N|87|23|40|E}} | label-pos2=right|label2= Gopalpur| numbered2=CT| mark-title2= [[ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ]] (CT) |mark-coord3={{coord|23|30|4|N|87|21|48|E}} | label-pos3=right|label3= Bamunara| numbered3=CT| mark-title3= [[ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ]] (CT) |mark-coord4={{coord|23|27|58|N|87|23|0|E}} | label-pos4=right|label4= Amlajora| numbered4=CT| mark-title4=[[ᱟᱢᱞᱟᱡᱳᱨᱟ]] (CT) |mark-coord5={{coord|23|27|40|N|87|27|45|E}} | label-pos5=right|label5= Kanksa| numbered5=CT| mark-title5=[[ᱠᱟᱱᱠᱥᱟ]] (CT) |mark-coord6={{coord|23|27|22|N|87|27|14|E}} | label-pos6=left|label6= Debipur| numbered6=CT| mark-title6=[[ᱫᱮᱵᱤᱯᱩᱨ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱫᱮᱵᱤᱯᱩᱨ]] (CT)|shape-color6=black| label-size6=13|label-color6=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors --> |mark-coord7={{coord|23|26|57|N|87|26|52|E}} | label-pos7=left|label7= Prayagpur| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱯᱨᱟᱭᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] (CT) |mark-coord8={{coord|23|39|18|N|87|12|28|E}} | label-pos8=right|label8= Siduli| numbered8=CT| mark-title8=ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ (CT) |mark-coord9={{coord|23|38|30|N|87|13|31|E}} | label-pos9=right|label9= Khandra| numbered9=CT| mark-title9=[[ᱠᱷᱟᱱᱫᱨᱟ]] (CT) |mark-coord10={{coord|23|39|14|N|87|14|34|E}} | label-pos10=right|label10= Ukhra| numbered10=CT| mark-title10=[[ᱩᱠᱷᱨᱟ]] (CT) |mark-coord11={{coord|23|37|44|N|87|13|10|E}} | label-pos11=left|label11= Mahira| numbered11=CT| mark-title11=[[ᱢᱟᱦᱤᱨᱟ]] (CT) |mark-coord12={{coord|23|37|11|N|87|13|1|E}} | label-pos12=left|label12= Dakshin Khanda| numbered12=CT| mark-title12=[[ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟ]] (CT) |mark-coord13={{coord|23|36|51|N|87|8|51|E}} | label-pos13=right|label13= Kajora| numbered13=CT| mark-title13=[[ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ]] (CT) |mark-coord14={{coord|23|36|16|N|87|10|45|E}} | label-pos14=right|label14= Harishpur| numbered14=CT| mark-title14=[[ᱦᱟᱨᱤᱥᱯᱩᱨ]] (CT) |mark-coord15={{coord|23|35|50|N|87|9|47|E}} | label-pos15=right|label15= Palashban| numbered15=CT| mark-title15=[[ᱯᱟᱞᱟᱥᱵᱚᱱ]] (CT) |mark-coord16={{coord|23|35|24|N|87|11|56|E}} | label-pos16=right|label16= Dignala| numbered16=CT| mark-title16=[[ᱫᱤᱜᱽᱱᱟᱞᱟ]] (CT) |mark-coord17={{coord|23|35|0|N|87|11|7|E}} | label-pos17=right|label17= Andal| numbered17=CT| mark-title17=[[ᱟᱱᱰᱟᱞ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱟᱱᱰᱟᱞ]] (CT) |mark-coord18={{coord|23|34|40|N|87|10|45|E}} | label-pos18=right|label18= Baska| numbered18=CT| mark-title18=[[ᱵᱟᱥᱠᱟ, ᱟᱱᱰᱟᱞ|ᱵᱟᱥᱠᱟ]] (CT) |mark-coord19={{coord|23|33|54|N|87|17|38|E}} | label-pos19=right|label-color19=#800000| label19=Durgapur | numbered19=MC| mark-title19=[[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] (MC)|shape-color19=#800000 |mark-coord20={{coord|23|27|7|N|87|28|6|E}} | label-pos20=right| label20= Panagarh | numbered20=R| mark-title20=[[ᱯᱟᱱᱟᱜᱟᱲ]] (R)|shape-color20=#C42222 |mark-coord21={{coord|23|28|41|N|87|23|34|E}} | label-pos21=left| label21= Rajbandh | numbered21=R| mark-title21=[[ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱸᱫᱷ]] (R)|shape-color21=#C42222 |mark-coord22={{coord|23|38|54|N|87|9|41|E}} | label-pos22=right|label22=ECL Kajora|labela22= Area Office | numbered22=0| mark-title22=[[ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| shape-color22=#AA6666| label-size22=13| |mark-coord23={{coord|23.619389|87.244333}}| label23= Kazi Nazrul|labela23= Islam Airport| label-color23 = #C42222 | label-angle23=0| label-pos23=top| label-size23=10| mark-size23=12|numbered23= A| mark-title23 = [[ᱠᱟᱡᱤ ᱱᱟᱡᱽᱨᱩᱞ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]| shape-color23=#C42222 |mark-coord24={{coord|23.474444|87.4275}}| label24= Panagarh Airport| label-color24 = #C42222 | label-angle24=0| label-pos24=top| label-size24=10| mark-size24=12| numbered24=A|mark-title24 =[[ᱯᱟᱱᱟᱜᱟᱲ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]| shape-color24=#C42222 |mark-coord25={{coord|23.4754|87.3023}}| label25= Durgapur|labela25= Barrage| label-color25 = #C42222 | label-angle25=0| label-pos25=right| label-size25=10| mark-size25=12| numbered25=B|mark-title25 =[[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱵᱟᱸᱫᱷ]]| shape-color25=#C42222 |mark-coord26={{coord|23.5648|87.2367}}| label26= Durgapur|labela26= Steel |labelb26 =Plant| label-color26 = #C42222 | label-angle26=0| label-pos26=bottom| label-size26=10| mark-size26=0| mark-title26 =none |mark-coord27={{coord|23.5386|87.2693}}| label27= Alloy|labela27= Steels |labelb27 =Plant| label-color27 = #C42222 | label-angle27=0| label-pos27=bottom| label-size27=10| mark-size27=0| mark-title27 =none |mark-coord28={{coord|23.5186|87.2983}}| label28= Durgapur|labela28= Projects |labelb28 =Limited| label-color28 = #C42222 | label-angle28=0| label-pos28=bottom| label-size28=10| mark-size28=0| mark-title28 =none |mark-coord29={{coord|23.6374|87.4243}}| label29=Ajay River| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=47| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none |mark-coord30={{coord|23.4984|87.2623}}| label30=Damodar River| label-color30 = #77A1CB| label-angle30=40| label-pos30=top| label-size30=10| mark-size30=0| mark-title30 =none |mark-coord31={{coord|23|36|29|N|87|27|13|E}} | label-pos31=top|label31=Gourangapur| numbered31=H| mark-title31= [[ᱜᱚᱣᱨᱟᱝᱜᱟᱯᱩᱨ]] (H)| shape-color31=#AA6666 |mark-coord32={{coord|23|36|0|N|87|29|19|E}} | label-pos32=left| label32= Bankati | numbered32=R| mark-title32=[[ᱵᱟᱱᱠᱟᱴᱤ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color32=#C42222 |mark-coord33={{coord|23|33|51|N|87|24|6|E}} | label-pos33=left| label33= Malandighi | numbered33=R| mark-title33=[[ᱢᱟᱞᱟᱱᱰᱤᱜᱷᱤ]] (R)|shape-color33=#C42222 |mark-coord34={{coord|23|37|43|N|87|24|28|E}} | label-pos34=left| label34= Sibpur | numbered34=R| mark-title34=[[ᱥᱤᱵᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color34=#C42222 |mark-coord35={{coord|23|36|22|N|87|25|46|E}} | label-pos35=left| label35= Garh Jungle | numbered35=H| mark-title35=[[ᱜᱟᱲ ᱡᱚᱝᱜᱚᱞ]] (H)|shape-color35=#AA6666}} ===ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ=== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱗᱙.᱒᱒% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱟᱨ ᱒᱐.᱗᱘% ᱫᱚ ᱫᱮᱦᱟᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱓᱘ (+᱑ ᱯᱟᱨᱴᱤ) ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Burdwan |work = Table 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 15 September 2018 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ, [[ᱠᱷᱟᱱᱫᱨᱟ]], [[ᱩᱠᱷᱨᱟ]], [[ᱢᱚᱦᱤᱨᱟ]], [[ᱫᱟᱠᱥᱤᱱ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟ]], ᱦᱚᱨᱤᱥᱯᱩᱨ, [[ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ]], ᱟᱱᱰᱟᱞ (ᱜᱨᱟᱢ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ, (ᱚᱛᱚ ᱟᱱᱰᱟᱞ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮ), ᱯᱟᱨᱟᱥᱠᱳᱞ (ᱯᱟᱱᱰᱟᱵᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱟᱱᱰᱟᱞ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮ) ᱟᱨ ᱪᱟᱠ ᱵᱟᱱᱠᱳᱞᱟ (ᱯᱟᱱᱰᱟᱵᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱟᱱᱰᱟᱞ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮ), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱑᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱞᱚᱥᱴᱚᱨ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱞᱚᱥᱴᱚᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱲᱟᱹᱭ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱫᱚ ᱟᱱᱰᱟᱞ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱑᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱫᱚ ᱯᱟᱱᱰᱮᱵᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf | title = District Census Handbook Bardhaman, Series 20, Part XII A, Census of India 2011 | work= Map of Ondal CD Block, page 229| publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal |access-date = 16 September 2018}}</ref> ==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ ᱨᱮ ᱘,᱙᱖᱑ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱔,᱖᱙᱓ (᱕᱒%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱔,᱒᱖᱘ (᱔᱘%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑,᱑᱕᱔ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ ᱨᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱕,᱕᱓᱖ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱗᱐.᱙᱑%) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 20 February 2017 }}</ref> <small>*ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱟᱱᱰᱟᱞ ᱵᱚᱱᱚᱛ#ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱧᱮᱞ ᱢᱮ</small> ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher= Census Commission of India}}</ref> ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ ᱨᱮ ᱘᱓᱔᱑ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱕᱔% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱔᱖% ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ ᱨᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱕᱕% ᱦᱤᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱕᱙.᱕% ᱦᱤᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱜᱮᱭᱟ: ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱖᱕% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱚ ᱔᱓% ᱾ ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ ᱨᱮ ᱑᱔% ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ==ᱤᱱᱯᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ== <!--Please do not disturb the referenced text. If you want to add information, add it separately, with reliable reference. --> ''ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱦᱮᱸᱰᱵᱩᱠ ᱒᱐᱑᱑ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ'', ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ ᱫᱚ ᱑.᱘᱕ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱜᱟᱱ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱑᱑.᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱜᱟᱱ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱫᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱗᱖᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱰᱚᱢᱮᱥᱴᱤᱠ ᱮᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱠ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱰᱤᱥᱯᱮᱱᱥᱚᱨᱤ/ᱥᱚᱥᱛᱷᱚ ᱛᱟᱞᱢᱟ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱞᱢᱟ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱮᱰᱤᱥᱤᱱ ᱥᱴᱚᱯ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱤᱰᱤᱞ ᱟᱥᱲᱟ, ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ, ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ, ᱒/᱒.᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱷᱟᱱᱫᱨᱟ]] ᱨᱮ ᱡᱮᱱᱟᱨᱮᱞ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱾ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ, ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱴᱮᱰᱤᱭᱟᱢ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱚᱰᱤᱴᱚᱨᱤᱭᱟᱢ/ ᱠᱚᱢᱭᱩᱱᱤᱴᱤ ᱦᱚᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1909_PART_A_DCHB_BARDDHAMAN.pdf| title = District Census Handbook Barddhaman, Census of India 2011, Series 20, Part XII A | work= Section II Town Directory, Pages 1179-1210; Statement I: Status and Growth History, Page 1179; Statement II: Physical Aspects and Location of Towns, Page 1188; Statement III: Civic and other Amenities, Page 1191; Statement IV: Medical Facilities, Page 1196; Statement V: Educational, Recreational and Cultural Facilities, Page 1200; Statement VI: Industry and Banking, Page 1209 | publisher = Directorate of census Operations V, West Bengal |access-date = 14 May 2020}}</ref> ==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ== ᱒᱐᱑᱕-᱑᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ ᱚᱯᱮᱱ ᱠᱚᱥᱴ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮ ᱠᱮᱱᱰᱟ ᱮᱨᱤᱭᱟ ᱤᱥᱴᱚᱨᱱ ᱠᱳᱞᱯᱤᱰᱥ ᱨᱮ ᱙.᱗᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱴᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱭᱱᱮᱵᱟᱞ ᱨᱮᱡᱟᱨᱵᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ ᱚᱯᱮᱱᱠᱟᱥᱴ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱴᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱯᱮᱡᱤᱴᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ ᱚᱸᱰᱮᱨ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱑.᱐᱒ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱴᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱯᱮᱡᱤᱴᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=eclplanning>{{cite web| url = http://www.easterncoal.gov.in/planning.html |title = Planning | publisher= Eastern Coalfields Limited | access-date = 30 January 2017}}</ref> ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱮᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱠᱚᱞᱤᱯᱷᱤᱞᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱱᱰᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱠᱚᱞᱤᱯᱷᱤᱞᱰ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱵᱟᱦᱩᱞᱟ ᱠᱚᱞᱤᱯᱷᱤᱞᱰ, ᱪᱳᱨᱟ ᱵᱞᱚᱠ ᱤᱱᱠᱞᱟᱭᱤᱱ, CI ᱡᱟᱢᱵᱟᱫᱽ ᱠᱚᱞᱤᱯᱷᱤᱞᱰ, ᱪᱳᱨᱟ ᱳᱠᱤᱯᱷᱤᱞᱰ, ᱦᱚᱨᱤᱯᱩᱨ ᱠᱚᱞᱤᱯᱷᱤᱞᱰ, ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱠᱮᱱᱰᱟ ᱠᱚᱞᱤᱯᱷᱤᱞᱰ, ᱱᱟᱶᱟ ᱠᱮᱱᱰᱟ ᱠᱚᱞᱤᱯᱷᱤᱞᱰ, ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ ᱠᱚᱞᱤᱯᱷᱤᱞᱰ, ᱮᱥ.ᱠᱤ.ᱳᱠᱤᱯᱷᱤᱞᱰ, ᱯᱟᱪᱮ ᱠᱮᱱᱰᱟ ᱠᱚᱞᱤᱯᱷᱤᱞᱰ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.easterncoal.gov.in/contactus/cugtel/kajora.pdf | title = Area wise Closed User Group (CUG) Telephone Numbers | work = Kajora Area | publisher = Eastern Coalfields Limited | access-date = 18 August 2018}}</ref> ==ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ== [[ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱱᱰᱟᱞ-ᱥᱟᱱᱛᱷᱤᱭᱟ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱟᱱᱰᱟᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>Eastern Railway rime table</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>[http://bardhaman.gov.in/education/schudir.asp 7th All-India School Education Survey 2003] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927042635/http://bardhaman.gov.in/education/schudir.asp |date=2007-09-27 }}</ref> ==ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ== ECL ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱮᱱᱫᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ (ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ/ᱰᱤᱥᱯᱮᱱᱥᱟᱨᱤ) ᱫᱚ ᱪᱳᱨᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ (᱓᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱮᱰ ᱥᱟᱶ) (PO ᱵᱟᱦᱩᱞᱟ), ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱮᱱᱫᱟ (PO ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱮᱱᱫᱟ), ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱠᱮᱱᱫᱟ (PO ᱦᱚᱨᱤᱯᱩᱨ), ᱵᱟᱦᱩᱞᱟ (PO ᱵᱟᱦᱩᱞᱟ), CI ᱡᱟᱢᱵᱟᱫᱽ (PO ᱵᱟᱦᱩᱞᱟ), ᱥᱤᱰᱩᱞᱤ (PO ᱥᱤᱰᱩᱞᱤ), ᱦᱚᱨᱤᱯᱩᱨ (PO ᱦᱚᱨᱤᱯᱩᱨ), CBI (PO ᱦᱚᱨᱤᱯᱩᱨ), ᱪᱳᱨᱟ ᱜᱨᱩᱯ ᱯᱤᱴᱥ (PO ᱦᱚᱨᱤᱯᱩᱨ) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrxiDIKi8Be4hgAXS67HAx.;_ylu=X3oDMTByYmpmZjA4BGNvbG8Dc2czBHBvcwMzBHZ0aWQDBHNlYwNzcg--/RV=2/RE=1589705610/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.coalindia.in%2fDesktopModules%2fDocumentList%2fdocuments%2fDetails_of_Medical_Facility_in_CIL_and_its_Subsidiaries_05032018.xlsx/RK=2/RS=G5Llg8vcadCbsl1BI.JMH0rETxA- | title = Details of medical facilities in CIL and its subsidiaries | work= ECL| publisher = CIL|access-date = 15 May 2020}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] oszejiqlptmlgl4ukqmytiqopyrnu9b ᱜᱩᱞ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱱ 0 36148 192482 2026-06-03T06:04:33Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 + 192482 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = <!-- use common name/article title -->ᱜᱩᱞ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱱ | image = <!-- filename only, no "File:" or "Image:" prefix, and no enclosing [[brackets]] --> | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = 1928 | birth_place = | death_date = {{Death date and age|2010|11|29}} | death_place = | other_names = | occupation = ᱠᱳᱨᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ | years_active = | awards = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ]] (᱒᱐᱑᱐) | known_for = | notable_works = }} '''ᱜᱩᱞ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱱ''' (᱑᱙᱒᱘ - ᱒᱙ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱐) ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[ᱵᱷᱚᱯᱟᱞ]] ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱳᱨᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱟᱨ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱤᱯᱩᱞᱥ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱤᱴᱤᱞ ᱵᱟᱞᱮᱴ ᱴᱨᱩᱯ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱶ-ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="hindu nair dec 2010">{{cite news|url=http://www.hindu.com/fr/2010/12/10/stories/2010121050090200.htm|archive-url=https://archive.today/20130216051050/http://www.hindu.com/fr/2010/12/10/stories/2010121050090200.htm|url-status=dead|archive-date=16 February 2013|title=ᱴᱩ ᱜᱩᱞᱰᱤ ᱣᱤᱛᱷ ᱞᱚᱵᱷ|last=ᱱᱟᱭᱚᱨ|first=ᱥᱚᱥᱤᱫᱷᱚᱨᱚᱱ|date= 10 December 2010|newspaper=[[ᱫᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|access-date=31 January 2013}}</ref> ᱑᱙᱕᱒ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱨ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ, ᱟᱨ ᱟᱡᱤᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱥᱟᱱᱛᱤ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱟᱡᱤᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱜᱩᱞ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱨᱩᱯ ᱮ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="hindu nair dec 2010"/><ref name="narthaki">{{cite web|url=http://www.narthaki.com/info/rev11/rev1032.html| title=ᱮ ᱰᱮᱡᱽᱞᱤᱝ ᱯᱤᱥ ᱯᱨᱤᱡᱚᱨᱵᱷᱰ ᱯᱷᱨᱚᱢ ᱫᱟ ᱯᱟᱥᱴ|last=ᱨᱚᱢᱚᱱᱟᱛᱷ| first=ᱨᱮᱱᱩ|publisher=ᱱᱚᱨᱛᱷᱚᱠᱤ|date=21 May 2011|access-date=31 January 2013}}</ref> ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱨᱩᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ "ᱨᱚᱝᱜᱚ ᱥᱨᱤ ᱞᱤᱴᱤᱞ ᱵᱟᱞᱮᱴ ᱴᱨᱩᱯ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="harmony">{{cite web|url=http://www.harmonyindia.org/hportal/VirtualPrintView.jsp?page_id=4975|title=ᱮᱱ ᱮᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱣᱤᱛᱷ ᱰᱟᱱᱥ|last=ᱪᱚᱠᱨᱚᱵᱚᱨᱛᱤ|first=ᱨᱩᱱᱟ|publisher=ᱦᱟᱨᱢᱚᱱᱤ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ|year=2007|access-date=31 January 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303233155/http://www.harmonyindia.org/hportal/VirtualPrintView.jsp?page_id=4975|archive-date=3 March 2016}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ (ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ) ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://mha.nic.in/pdfs/PadmaAwd2010.pdf|title=ᱯᱨᱮᱥ ᱱᱳᱴ|publisher=ᱦᱳᱢ ᱟᱯᱷᱮᱭᱟᱨᱥ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ|date=25 January 2010|access-date=31 January 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130203062009/http://mha.nic.in/pdfs/PadmaAwd2010.pdf|archive-date=3 February 2013}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱧᱟᱢᱤᱡ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱳᱨᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱳᱨᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱒᱘ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱤᱱ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱷᱚᱯᱟᱞ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱤᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱧᱟᱢᱤᱡ]] qawgnrz69qx2njbi44zj2wkwuu7z3zo 192483 192482 2026-06-03T06:08:49Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 removed [[Category:᱑᱙᱒᱘ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚ]]; added [[Category:᱑᱙᱒᱘ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 192483 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = <!-- use common name/article title -->ᱜᱩᱞ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱱ | image = <!-- filename only, no "File:" or "Image:" prefix, and no enclosing [[brackets]] --> | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = 1928 | birth_place = | death_date = {{Death date and age|2010|11|29}} | death_place = | other_names = | occupation = ᱠᱳᱨᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ | years_active = | awards = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ]] (᱒᱐᱑᱐) | known_for = | notable_works = }} '''ᱜᱩᱞ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱱ''' (᱑᱙᱒᱘ - ᱒᱙ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱐) ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[ᱵᱷᱚᱯᱟᱞ]] ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱳᱨᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱟᱨ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱤᱯᱩᱞᱥ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱤᱴᱤᱞ ᱵᱟᱞᱮᱴ ᱴᱨᱩᱯ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱶ-ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="hindu nair dec 2010">{{cite news|url=http://www.hindu.com/fr/2010/12/10/stories/2010121050090200.htm|archive-url=https://archive.today/20130216051050/http://www.hindu.com/fr/2010/12/10/stories/2010121050090200.htm|url-status=dead|archive-date=16 February 2013|title=ᱴᱩ ᱜᱩᱞᱰᱤ ᱣᱤᱛᱷ ᱞᱚᱵᱷ|last=ᱱᱟᱭᱚᱨ|first=ᱥᱚᱥᱤᱫᱷᱚᱨᱚᱱ|date= 10 December 2010|newspaper=[[ᱫᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|access-date=31 January 2013}}</ref> ᱑᱙᱕᱒ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱨ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ, ᱟᱨ ᱟᱡᱤᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱥᱟᱱᱛᱤ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱟᱡᱤᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱜᱩᱞ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱨᱩᱯ ᱮ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="hindu nair dec 2010"/><ref name="narthaki">{{cite web|url=http://www.narthaki.com/info/rev11/rev1032.html| title=ᱮ ᱰᱮᱡᱽᱞᱤᱝ ᱯᱤᱥ ᱯᱨᱤᱡᱚᱨᱵᱷᱰ ᱯᱷᱨᱚᱢ ᱫᱟ ᱯᱟᱥᱴ|last=ᱨᱚᱢᱚᱱᱟᱛᱷ| first=ᱨᱮᱱᱩ|publisher=ᱱᱚᱨᱛᱷᱚᱠᱤ|date=21 May 2011|access-date=31 January 2013}}</ref> ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱨᱩᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ "ᱨᱚᱝᱜᱚ ᱥᱨᱤ ᱞᱤᱴᱤᱞ ᱵᱟᱞᱮᱴ ᱴᱨᱩᱯ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="harmony">{{cite web|url=http://www.harmonyindia.org/hportal/VirtualPrintView.jsp?page_id=4975|title=ᱮᱱ ᱮᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱣᱤᱛᱷ ᱰᱟᱱᱥ|last=ᱪᱚᱠᱨᱚᱵᱚᱨᱛᱤ|first=ᱨᱩᱱᱟ|publisher=ᱦᱟᱨᱢᱚᱱᱤ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ|year=2007|access-date=31 January 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303233155/http://www.harmonyindia.org/hportal/VirtualPrintView.jsp?page_id=4975|archive-date=3 March 2016}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ (ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ) ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://mha.nic.in/pdfs/PadmaAwd2010.pdf|title=ᱯᱨᱮᱥ ᱱᱳᱴ|publisher=ᱦᱳᱢ ᱟᱯᱷᱮᱭᱟᱨᱥ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ|date=25 January 2010|access-date=31 January 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130203062009/http://mha.nic.in/pdfs/PadmaAwd2010.pdf|archive-date=3 February 2013}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱧᱟᱢᱤᱡ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱳᱨᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱳᱨᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱒᱘ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱤᱱ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱷᱚᱯᱟᱞ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱤᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱧᱟᱢᱤᱡ]] 6aexpkq575xuudn5rp7t7lehyak56i3 192484 192483 2026-06-03T06:09:12Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 removed [[Category:᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚ]]; added [[Category:᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 192484 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = <!-- use common name/article title -->ᱜᱩᱞ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱱ | image = <!-- filename only, no "File:" or "Image:" prefix, and no enclosing [[brackets]] --> | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = 1928 | birth_place = | death_date = {{Death date and age|2010|11|29}} | death_place = | other_names = | occupation = ᱠᱳᱨᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ | years_active = | awards = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ]] (᱒᱐᱑᱐) | known_for = | notable_works = }} '''ᱜᱩᱞ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱱ''' (᱑᱙᱒᱘ - ᱒᱙ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱐) ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[ᱵᱷᱚᱯᱟᱞ]] ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱳᱨᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱟᱨ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱤᱯᱩᱞᱥ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱤᱴᱤᱞ ᱵᱟᱞᱮᱴ ᱴᱨᱩᱯ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱶ-ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="hindu nair dec 2010">{{cite news|url=http://www.hindu.com/fr/2010/12/10/stories/2010121050090200.htm|archive-url=https://archive.today/20130216051050/http://www.hindu.com/fr/2010/12/10/stories/2010121050090200.htm|url-status=dead|archive-date=16 February 2013|title=ᱴᱩ ᱜᱩᱞᱰᱤ ᱣᱤᱛᱷ ᱞᱚᱵᱷ|last=ᱱᱟᱭᱚᱨ|first=ᱥᱚᱥᱤᱫᱷᱚᱨᱚᱱ|date= 10 December 2010|newspaper=[[ᱫᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|access-date=31 January 2013}}</ref> ᱑᱙᱕᱒ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱨ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ, ᱟᱨ ᱟᱡᱤᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱥᱟᱱᱛᱤ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱟᱡᱤᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱜᱩᱞ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱨᱩᱯ ᱮ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="hindu nair dec 2010"/><ref name="narthaki">{{cite web|url=http://www.narthaki.com/info/rev11/rev1032.html| title=ᱮ ᱰᱮᱡᱽᱞᱤᱝ ᱯᱤᱥ ᱯᱨᱤᱡᱚᱨᱵᱷᱰ ᱯᱷᱨᱚᱢ ᱫᱟ ᱯᱟᱥᱴ|last=ᱨᱚᱢᱚᱱᱟᱛᱷ| first=ᱨᱮᱱᱩ|publisher=ᱱᱚᱨᱛᱷᱚᱠᱤ|date=21 May 2011|access-date=31 January 2013}}</ref> ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱨᱩᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ "ᱨᱚᱝᱜᱚ ᱥᱨᱤ ᱞᱤᱴᱤᱞ ᱵᱟᱞᱮᱴ ᱴᱨᱩᱯ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="harmony">{{cite web|url=http://www.harmonyindia.org/hportal/VirtualPrintView.jsp?page_id=4975|title=ᱮᱱ ᱮᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱣᱤᱛᱷ ᱰᱟᱱᱥ|last=ᱪᱚᱠᱨᱚᱵᱚᱨᱛᱤ|first=ᱨᱩᱱᱟ|publisher=ᱦᱟᱨᱢᱚᱱᱤ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ|year=2007|access-date=31 January 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303233155/http://www.harmonyindia.org/hportal/VirtualPrintView.jsp?page_id=4975|archive-date=3 March 2016}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ (ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ) ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://mha.nic.in/pdfs/PadmaAwd2010.pdf|title=ᱯᱨᱮᱥ ᱱᱳᱴ|publisher=ᱦᱳᱢ ᱟᱯᱷᱮᱭᱟᱨᱥ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ|date=25 January 2010|access-date=31 January 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130203062009/http://mha.nic.in/pdfs/PadmaAwd2010.pdf|archive-date=3 February 2013}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱧᱟᱢᱤᱡ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱳᱨᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱳᱨᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱒᱘ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱤᱱ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱷᱚᱯᱟᱞ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱤᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱧᱟᱢᱤᱡ]] a73la251vlgp7i4p3cdvcsavfp0xqsy 192485 192484 2026-06-03T06:10:03Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 + 192485 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = <!-- use common name/article title -->ᱜᱩᱞ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱱ | image = <!-- filename only, no "File:" or "Image:" prefix, and no enclosing [[brackets]] --> | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = 1928 | birth_place = | death_date = {{Death date and age|2010|11|29}} | death_place = | other_names = | occupation = ᱠᱳᱨᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ | years_active = | awards = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ]] (᱒᱐᱑᱐) | known_for = | notable_works = }} '''ᱜᱩᱞ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱱ''' (᱑᱙᱒᱘ - ᱒᱙ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱐) ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[ᱵᱷᱚᱯᱟᱞ]] ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱳᱨᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱟᱨ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱤᱯᱩᱞᱥ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱤᱴᱤᱞ ᱵᱟᱞᱮᱴ ᱴᱨᱩᱯ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱶ-ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="hindu nair dec 2010">{{cite news|url=http://www.hindu.com/fr/2010/12/10/stories/2010121050090200.htm|archive-url=https://archive.today/20130216051050/http://www.hindu.com/fr/2010/12/10/stories/2010121050090200.htm|url-status=dead|archive-date=16 February 2013|title=ᱴᱩ ᱜᱩᱞᱰᱤ ᱣᱤᱛᱷ ᱞᱚᱵᱷ|last=ᱱᱟᱭᱚᱨ|first=ᱥᱚᱥᱤᱫᱷᱚᱨᱚᱱ|date= 10 December 2010|newspaper=[[ᱫᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|access-date=31 January 2013}}</ref> ᱑᱙᱕᱒ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱨ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ, ᱟᱨ ᱟᱡᱤᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱥᱟᱱᱛᱤ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱟᱡᱤᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱜᱩᱞ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱨᱩᱯ ᱮ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="hindu nair dec 2010"/><ref name="narthaki">{{cite web|url=http://www.narthaki.com/info/rev11/rev1032.html| title=ᱮ ᱰᱮᱡᱽᱞᱤᱝ ᱯᱤᱥ ᱯᱨᱤᱡᱚᱨᱵᱷᱰ ᱯᱷᱨᱚᱢ ᱫᱟ ᱯᱟᱥᱴ|last=ᱨᱚᱢᱚᱱᱟᱛᱷ| first=ᱨᱮᱱᱩ|publisher=ᱱᱚᱨᱛᱷᱚᱠᱤ|date=21 May 2011|access-date=31 January 2013}}</ref> ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱨᱩᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ "ᱨᱚᱝᱜᱚ ᱥᱨᱤ ᱞᱤᱴᱤᱞ ᱵᱟᱞᱮᱴ ᱴᱨᱩᱯ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="harmony">{{cite web|url=http://www.harmonyindia.org/hportal/VirtualPrintView.jsp?page_id=4975|title=ᱮᱱ ᱮᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱣᱤᱛᱷ ᱰᱟᱱᱥ|last=ᱪᱚᱠᱨᱚᱵᱚᱨᱛᱤ|first=ᱨᱩᱱᱟ|publisher=ᱦᱟᱨᱢᱚᱱᱤ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ|year=2007|access-date=31 January 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303233155/http://www.harmonyindia.org/hportal/VirtualPrintView.jsp?page_id=4975|archive-date=3 March 2016}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ (ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ) ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://mha.nic.in/pdfs/PadmaAwd2010.pdf|title=ᱯᱨᱮᱥ ᱱᱳᱴ|publisher=ᱦᱳᱢ ᱟᱯᱷᱮᱭᱟᱨᱥ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ|date=25 January 2010|access-date=31 January 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130203062009/http://mha.nic.in/pdfs/PadmaAwd2010.pdf|archive-date=3 February 2013}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱧᱟᱢᱤᱡ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱳᱨᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱳᱨᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱒᱘ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱤᱱ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱷᱚᱯᱟᱞ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱤᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱧᱟᱢᱤᱡ]] 06bmwpvhw7plubmjdn8xeyhkfk6uaq3 ᱠᱟᱨᱢᱮᱞ ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ 0 36149 192486 2026-06-03T06:18:14Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 + 192486 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = <!-- use common name/article title -->ᱠᱟᱨᱢᱮᱞ ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ | image = <!-- filename only, no "File:" or "Image:" prefix, and no enclosing [[brackets]] --> | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date and age|1924|11|8}} | birth_place = ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ ᱥᱤᱴᱤ, ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) --> | death_place = | other_names = | occupation = ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ | awards = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ]] (᱒᱐᱑᱐) | years_active = | known_for = | notable_works = }} '''ᱠᱟᱨᱢᱮᱞ ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱘ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱒᱔) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ, ᱮᱥᱛᱷᱮᱴᱤᱠᱥ ᱟᱨ ᱵᱟᱥᱛᱩᱠᱚᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱚᱠᱩᱢᱮᱱᱴᱮᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ]] ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Padma Awards">{{cite web|date=2010|url=https://dashboard-padmaawards.gov.in/?Year=2010-2010|title=ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱮᱣᱟᱨᱰᱥ}}</ref><ref name="award">{{Cite web|title=ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱴ ᱠᱚᱱᱯᱷᱟᱨᱥ|date=March 31, 2010 |url=https://www.indiatoday.in/latest-headlines/story/president-confers-padma-awards-70651-2010-03-30}}</ref> == ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ == ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱘ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱒᱔ ᱨᱮ ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ ᱥᱤᱴᱤ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |title=ᱠᱟᱨᱢᱮᱞ ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ |url=https://www.ancestry.co.uk/search/collections/61457/records/2070235?tid=&pid=&queryId=83a2b464-afe2-4123-a135-1c00859755cf&_phsrc=VNY1382&_phstart=successSource |publisher=New York, New York, U.S., Birth Index, 1910–1965 |access-date=30 September 2025}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱰᱤᱭᱩᱠ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱢᱮᱡᱚᱨ ᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱜᱨᱮᱡᱩᱭᱮᱥᱚᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱠᱚᱞᱚᱢᱵᱤᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱢᱤᱞᱴᱚᱱ ᱦᱮᱵᱟᱞᱰ ᱟᱜ ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱰᱤᱭᱩᱠ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱡᱤᱡ ᱵᱮᱪᱢᱮᱴ ᱢᱟᱨᱴᱤᱱ ᱯᱷᱞᱮᱭᱥᱚᱨ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=ᱤᱱᱥᱯᱟᱭᱟᱨᱰ ᱵᱟᱭ ᱮᱱᱥᱤᱭᱮᱱᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱟᱨᱴ: ᱠᱟᱨᱢᱮᱞ ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ '᱔᱖|url=http://www.dukemagazine.duke.edu/issues/111210/depmini-berkson.html|publisher=ᱰᱤᱭᱩᱠ ᱢᱮᱜᱟᱡᱤᱱ|access-date=January 28, 2013}}</ref> == ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ == ᱑᱙᱗᱐ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱒᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱨᱮ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱮᱞᱤᱯᱷᱮᱱᱴᱟ, ᱮᱞᱳᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱟᱵᱚᱞᱤᱯᱩᱨᱚᱢ ᱮ ᱦᱤᱨᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱚᱫᱚᱞᱟᱱ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱮ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟᱭ ᱵᱟᱹᱜᱤᱭᱟᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱵᱟᱥᱛᱩᱠᱚᱞᱟ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙৭᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱟᱥᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱛᱮᱭ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱡᱟᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱤ, ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱞᱚᱡᱤ ᱟᱨ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱤᱫᱤ ᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱮ ᱞᱟᱦᱟ ᱤᱫᱤ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=ᱠᱟᱨᱢᱮᱞ ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ|url=http://www.saffronart.com/artists/carmel-berkson|publisher=ᱥᱟᱯᱷᱨᱚᱱ ᱟᱨᱴ|access-date=January 28, 2013}}</ref> == ᱧᱩᱢᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ == [[File:The Union Minister for Housing and Urban Poverty Alleviation and Culture, Kum. Selja at the handing over and accessioning ceremony of sculptures by Scholar and Artist Carmel Berkson, in Mumbai on October 07, 2011.jpg|thumb|right|ᱠᱟᱨᱢᱮᱞ ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ (ᱥᱤᱧᱚᱛ)|ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ]], [[ᱥᱮᱞᱡᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨᱤ|ᱠᱩᱢᱟᱨᱤ ᱥᱮᱞᱡᱟ]] ᱥᱟᱶ ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ]] === ᱢᱩᱨᱛᱤ === ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱚᱠᱩᱢᱮᱱᱴᱮᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱠᱚᱢᱮᱱᱴᱨᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸᱭ ᱧᱩᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱮ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱨᱟᱢ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱛᱮ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱞᱚᱡᱤ ᱨᱮᱱ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱠᱚ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱠᱤᱭᱩᱵᱤᱥᱴ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="indianexpress">{{cite news|title=ᱥᱟᱭᱤᱱᱤᱝ ᱚᱯᱷ|url=http://www.indianexpress.com/news/signing-off/693854/0|access-date=January 28, 2013|newspaper=ᱫᱟ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ|date=October 7, 2010}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱤᱱᱫᱩ, ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱟᱨ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱞᱚᱡᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱞᱜᱟ, ᱯᱷᱚᱨᱪᱟ ᱨᱩᱯ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱧᱩᱢᱚᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱮᱥᱛᱷᱮᱴᱤᱠ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ ᱾<ref>{{cite news|title=ᱮᱱ ᱮᱱᱟᱞᱟᱭᱥᱤᱥ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱱᱴᱮᱢᱯᱳᱨᱟᱨᱤ ᱥᱠᱚᱞᱯᱪᱟᱨ|url=http://www.thehindu.com/arts/books/an-analysis-of-contemporary-sculpture/article57969.ece|access-date=January 28, 2013|newspaper=ᱫᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩ|date=December 1, 2009}}{{Dead link|date=October 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱚᱠᱷᱢᱤ ᱟᱨ ᱵᱤᱥᱱᱩ ᱥᱟᱫᱚᱢ ᱟᱨ ᱮᱸᱜᱟ ᱥᱟᱫᱚᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱨᱳᱸᱡᱽ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱤᱵᱽ ᱟᱜ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱚᱯᱥᱚᱢᱟᱨᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱨ ᱜᱚᱨᱩᱲ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱤᱥᱱᱩ ᱟᱜ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱾ ᱢᱮᱴᱨᱚᱯᱚᱞᱤᱴᱟᱱ ᱢᱤᱭᱩᱡᱤᱭᱚᱢ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴ, ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱚᱴᱚ ᱠᱚ ᱥᱟᱧᱪᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="indianexpress"/> ===ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ=== ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: * ''ᱮᱞᱤᱯᱷᱮᱱᱴᱟ, ᱫᱟ ᱠᱮᱵᱷ ᱚᱯᱷ ᱥᱤᱵᱟ'' * ''ᱫᱟ ᱠᱮᱵᱽᱥ ᱮᱴ [[ᱚᱣᱨᱚᱝᱜᱟᱵᱟᱫᱽ ᱠᱮᱵᱽᱥ|ᱚᱣᱨᱚᱝᱜᱟᱵᱟᱫᱽ]]: ᱟᱨᱞᱤ ᱵᱩᱫᱫᱷᱤᱥᱴ [[ᱛᱚᱱᱛᱨᱚ|ᱛᱟᱱᱛᱨᱤᱠ ᱟᱨᱴ]] ᱤᱱ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ'' * ''ᱫᱟ ᱰᱤᱵᱷᱟᱭᱤᱱ ᱮᱱᱰ ᱰᱮᱢᱳᱱᱤᱭᱟᱠ: [[ᱢᱚᱦᱤᱥᱟᱥᱩᱨ|ᱢᱚᱦᱤᱥᱟᱥ]] ᱦᱤᱨᱳᱭᱤᱠ ᱥᱴᱨᱟᱜᱚᱞ ᱣᱤᱛᱷ [[ᱫᱩᱨᱜᱟ]]'' * ''ᱮᱞᱳᱨᱟ, ᱠᱚᱱᱥᱮᱯᱴ ᱮᱱᱰ ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ'' * ''ᱫᱟ ᱞᱟᱭᱤᱯᱷ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱚᱨᱢ ᱤᱱ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱥᱠᱚᱞᱯᱪᱟᱨ'' * ''ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱥᱠᱚᱞᱯᱪᱟᱨ : ᱴᱩᱣᱟᱨᱰᱥ ᱫᱟ ᱨᱤᱵᱟᱨᱛᱷ ᱚᱯᱷ ᱮᱥᱛᱷᱮᱴᱤᱠᱥ'' ᱾<ref>{{cite web|title=ᱢᱚᱥᱴ ᱣᱟᱭᱤᱰᱞᱤ ᱦᱮᱞᱰ ᱣᱟᱨᱠᱥ ᱵᱟᱭ ᱠᱟᱨᱢᱮᱞ ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ|url=http://www.worldcat.org/identities/lccn-n82-129969|access-date=January 28, 2013}}</ref> == ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱ == [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite news|title=ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱴ ᱯᱨᱮᱡᱮᱱᱴᱥ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱮᱣᱟᱨᱰᱥ|url=http://www.thehindu.com/news/national/article347043.ece?css=print|access-date=January 28, 2013|newspaper=ᱫᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩ|date=March 31, 2010}}</ref> ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱜᱷᱚᱥᱬᱟ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱞᱟᱱ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="indianexpress" /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱚᱯᱷ ᱢᱚᱰᱟᱨᱱ ᱟᱨᱴ, ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱨᱢᱟᱱᱮᱱᱴ ᱠᱚᱞᱮᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱓᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱮᱢᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|title=ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱟᱨᱴᱤᱥᱴ ᱠᱟᱨᱢᱮᱞ ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ ᱰᱳᱱᱮᱴᱥ ᱓᱘ ᱥᱠᱚᱞᱯᱪᱟᱨᱥ ᱴᱩ ᱮᱱ.ᱡᱤ.ᱮᱢ.ᱮ.|url=http://netindian.in/news/2011/10/08/00016379/american-artist-carmel-berkson-donates-38-sculptures-ngma|access-date=January 28, 2013|archive-date=September 15, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160915155310/http://netindian.in/news/2011/10/08/00016379/american-artist-carmel-berkson-donates-38-sculptures-ngma|url-status=dead}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱒᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱰᱤᱭᱩᱠ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱴᱨᱤᱱᱤᱴᱤ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴᱥ ᱮᱱᱰ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥᱮᱥ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱞᱚᱢᱵᱤᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱤᱥᱠᱩᱞ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ (ᱯᱚᱱᱚᱛ) ᱨᱤᱱ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱧᱟᱢᱤᱡ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱤᱱᱰᱚᱞᱚᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] me38qjm1l646rsq6o1hrdi1dl9dsihx 192487 192486 2026-06-03T06:19:29Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 + 192487 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = <!-- use common name/article title -->ᱠᱟᱨᱢᱮᱞ ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ | image = <!-- filename only, no "File:" or "Image:" prefix, and no enclosing [[brackets]] --> | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date and age|1924|11|8}} | birth_place = ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ ᱥᱤᱴᱤ, ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) --> | death_place = | other_names = | occupation = ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ | awards = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ]] (᱒᱐᱑᱐) | years_active = | known_for = | notable_works = }} '''ᱠᱟᱨᱢᱮᱞ ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱘ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱒᱔) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ, ᱮᱥᱛᱷᱮᱴᱤᱠᱥ ᱟᱨ ᱵᱟᱥᱛᱩᱠᱚᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱚᱠᱩᱢᱮᱱᱴᱮᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ]] ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Padma Awards">{{cite web|date=2010|url=https://dashboard-padmaawards.gov.in/?Year=2010-2010|title=ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱮᱣᱟᱨᱰᱥ}}</ref><ref name="award">{{Cite web|title=ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱴ ᱠᱚᱱᱯᱷᱟᱨᱥ|date=March 31, 2010 |url=https://www.indiatoday.in/latest-headlines/story/president-confers-padma-awards-70651-2010-03-30}}</ref> == ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ == ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱘ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱒᱔ ᱨᱮ ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ ᱥᱤᱴᱤ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |title=ᱠᱟᱨᱢᱮᱞ ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ |url=https://www.ancestry.co.uk/search/collections/61457/records/2070235?tid=&pid=&queryId=83a2b464-afe2-4123-a135-1c00859755cf&_phsrc=VNY1382&_phstart=successSource |publisher=New York, New York, U.S., Birth Index, 1910–1965 |access-date=30 September 2025}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱰᱤᱭᱩᱠ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱢᱮᱡᱚᱨ ᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱜᱨᱮᱡᱩᱭᱮᱥᱚᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱠᱚᱞᱚᱢᱵᱤᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱢᱤᱞᱴᱚᱱ ᱦᱮᱵᱟᱞᱰ ᱟᱜ ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱰᱤᱭᱩᱠ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱡᱤᱡ ᱵᱮᱪᱢᱮᱴ ᱢᱟᱨᱴᱤᱱ ᱯᱷᱞᱮᱭᱥᱚᱨ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=ᱤᱱᱥᱯᱟᱭᱟᱨᱰ ᱵᱟᱭ ᱮᱱᱥᱤᱭᱮᱱᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱟᱨᱴ: ᱠᱟᱨᱢᱮᱞ ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ '᱔᱖|url=http://www.dukemagazine.duke.edu/issues/111210/depmini-berkson.html|publisher=ᱰᱤᱭᱩᱠ ᱢᱮᱜᱟᱡᱤᱱ|access-date=January 28, 2013}}</ref> == ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ == ᱑᱙᱗᱐ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱒᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱨᱮ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱮᱞᱤᱯᱷᱮᱱᱴᱟ, ᱮᱞᱳᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱟᱵᱚᱞᱤᱯᱩᱨᱚᱢ ᱮ ᱦᱤᱨᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱚᱫᱚᱞᱟᱱ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱮ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟᱭ ᱵᱟᱹᱜᱤᱭᱟᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱵᱟᱥᱛᱩᱠᱚᱞᱟ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙৭᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱟᱥᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱛᱮᱭ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱡᱟᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱤ, ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱞᱚᱡᱤ ᱟᱨ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱤᱫᱤ ᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱮ ᱞᱟᱦᱟ ᱤᱫᱤ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=ᱠᱟᱨᱢᱮᱞ ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ|url=http://www.saffronart.com/artists/carmel-berkson|publisher=ᱥᱟᱯᱷᱨᱚᱱ ᱟᱨᱴ|access-date=January 28, 2013}}</ref> == ᱧᱩᱢᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ == [[File:The Union Minister for Housing and Urban Poverty Alleviation and Culture, Kum. Selja at the handing over and accessioning ceremony of sculptures by Scholar and Artist Carmel Berkson, in Mumbai on October 07, 2011.jpg|thumb|right|ᱠᱟᱨᱢᱮᱞ ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ (ᱥᱤᱧᱚᱛ)|ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ]], [[ᱥᱮᱞᱡᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨᱤ|ᱠᱩᱢᱟᱨᱤ ᱥᱮᱞᱡᱟ]] ᱥᱟᱶ ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ]] === ᱢᱩᱨᱛᱤ === ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱚᱠᱩᱢᱮᱱᱴᱮᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱠᱚᱢᱮᱱᱴᱨᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸᱭ ᱧᱩᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱮ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱨᱟᱢ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱛᱮ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱞᱚᱡᱤ ᱨᱮᱱ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱠᱚ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱠᱤᱭᱩᱵᱤᱥᱴ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="indianexpress">{{cite news|title=ᱥᱟᱭᱤᱱᱤᱝ ᱚᱯᱷ|url=http://www.indianexpress.com/news/signing-off/693854/0|access-date=January 28, 2013|newspaper=ᱫᱟ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ|date=October 7, 2010}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱤᱱᱫᱩ, ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱟᱨ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱞᱚᱡᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱞᱜᱟ, ᱯᱷᱚᱨᱪᱟ ᱨᱩᱯ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱧᱩᱢᱚᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱮᱥᱛᱷᱮᱴᱤᱠ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ ᱾<ref>{{cite news|title=ᱮᱱ ᱮᱱᱟᱞᱟᱭᱥᱤᱥ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱱᱴᱮᱢᱯᱳᱨᱟᱨᱤ ᱥᱠᱚᱞᱯᱪᱟᱨ|url=http://www.thehindu.com/arts/books/an-analysis-of-contemporary-sculpture/article57969.ece|access-date=January 28, 2013|newspaper=ᱫᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩ|date=December 1, 2009}}{{Dead link|date=October 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱚᱠᱷᱢᱤ ᱟᱨ ᱵᱤᱥᱱᱩ ᱥᱟᱫᱚᱢ ᱟᱨ ᱮᱸᱜᱟ ᱥᱟᱫᱚᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱨᱳᱸᱡᱽ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱤᱵᱽ ᱟᱜ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱚᱯᱥᱚᱢᱟᱨᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱨ ᱜᱚᱨᱩᱲ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱤᱥᱱᱩ ᱟᱜ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱾ ᱢᱮᱴᱨᱚᱯᱚᱞᱤᱴᱟᱱ ᱢᱤᱭᱩᱡᱤᱭᱚᱢ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴ, ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱚᱴᱚ ᱠᱚ ᱥᱟᱧᱪᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="indianexpress"/> ===ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ=== ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ''ᱮᱞᱤᱯᱷᱮᱱᱴᱟ, ᱫᱟ ᱠᱮᱵᱷ ᱚᱯᱷ ᱥᱤᱵᱟ'' ''ᱫᱟ ᱠᱮᱵᱽᱥ ᱮᱴ [[ᱚᱣᱨᱚᱝᱜᱟᱵᱟᱫᱽ ᱠᱮᱵᱽᱥ|ᱚᱣᱨᱚᱝᱜᱟᱵᱟᱫᱽ]]: ᱟᱨᱞᱤ ᱵᱩᱫᱫᱷᱤᱥᱴ [[ᱛᱚᱱᱛᱨᱚ|ᱛᱟᱱᱛᱨᱤᱠ ᱟᱨᱴ]] ᱤᱱ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ'' * ''ᱫᱟ ᱰᱤᱵᱷᱟᱭᱤᱱ ᱮᱱᱰ ᱰᱮᱢᱳᱱᱤᱭᱟᱠ: [[ᱢᱚᱦᱤᱥᱟᱥᱩᱨ|ᱢᱚᱦᱤᱥᱟᱥ]] ᱦᱤᱨᱳᱭᱤᱠ ᱥᱴᱨᱟᱜᱚᱞ ᱣᱤᱛᱷ [[ᱫᱩᱨᱜᱟ]]'' * ''ᱮᱞᱳᱨᱟ, ᱠᱚᱱᱥᱮᱯᱴ ᱮᱱᱰ ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ'' * ''ᱫᱟ ᱞᱟᱭᱤᱯᱷ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱚᱨᱢ ᱤᱱ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱥᱠᱚᱞᱯᱪᱟᱨ'' * ''ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱥᱠᱚᱞᱯᱪᱟᱨ : ᱴᱩᱣᱟᱨᱰᱥ ᱫᱟ ᱨᱤᱵᱟᱨᱛᱷ ᱚᱯᱷ ᱮᱥᱛᱷᱮᱴᱤᱠᱥ'' ᱾<ref>{{cite web|title=ᱢᱚᱥᱴ ᱣᱟᱭᱤᱰᱞᱤ ᱦᱮᱞᱰ ᱣᱟᱨᱠᱥ ᱵᱟᱭ ᱠᱟᱨᱢᱮᱞ ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ|url=http://www.worldcat.org/identities/lccn-n82-129969|access-date=January 28, 2013}}</ref> == ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱ == [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite news|title=ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱴ ᱯᱨᱮᱡᱮᱱᱴᱥ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱮᱣᱟᱨᱰᱥ|url=http://www.thehindu.com/news/national/article347043.ece?css=print|access-date=January 28, 2013|newspaper=ᱫᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩ|date=March 31, 2010}}</ref> ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱜᱷᱚᱥᱬᱟ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱞᱟᱱ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="indianexpress" /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱚᱯᱷ ᱢᱚᱰᱟᱨᱱ ᱟᱨᱴ, ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱨᱢᱟᱱᱮᱱᱴ ᱠᱚᱞᱮᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱓᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱮᱢᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|title=ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱟᱨᱴᱤᱥᱴ ᱠᱟᱨᱢᱮᱞ ᱵᱮᱨᱠᱥᱚᱱ ᱰᱳᱱᱮᱴᱥ ᱓᱘ ᱥᱠᱚᱞᱯᱪᱟᱨᱥ ᱴᱩ ᱮᱱ.ᱡᱤ.ᱮᱢ.ᱮ.|url=http://netindian.in/news/2011/10/08/00016379/american-artist-carmel-berkson-donates-38-sculptures-ngma|access-date=January 28, 2013|archive-date=September 15, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160915155310/http://netindian.in/news/2011/10/08/00016379/american-artist-carmel-berkson-donates-38-sculptures-ngma|url-status=dead}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱒᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱰᱤᱭᱩᱠ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱴᱨᱤᱱᱤᱴᱤ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴᱥ ᱮᱱᱰ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥᱮᱥ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱞᱚᱢᱵᱤᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱤᱥᱠᱩᱞ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ (ᱯᱚᱱᱚᱛ) ᱨᱤᱱ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱧᱟᱢᱤᱡ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱤᱱᱰᱚᱞᱚᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] 1nnqp3un04txx1p37oaxd76jcexh6s0 ᱛᱷᱚᱠ:ᱰᱤᱭᱩᱠ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱴᱨᱤᱱᱤᱴᱤ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴᱥ ᱮᱱᱰ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥᱮᱥ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ 14 36150 192488 2026-06-03T06:21:03Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "ᱰᱤᱭᱩᱠ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱴᱨᱤᱱᱤᱴᱤ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴᱥ ᱮᱱᱰ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥᱮᱥ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 192488 wikitext text/x-wiki ᱰᱤᱭᱩᱠ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱴᱨᱤᱱᱤᱴᱤ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴᱥ ᱮᱱᱰ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥᱮᱥ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ e94a0b9x8tcbijkn4c7rdasyb3kfh3m ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱞᱚᱢᱵᱤᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱤᱥᱠᱩᱞ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ 14 36151 192489 2026-06-03T06:21:41Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "ᱠᱚᱞᱚᱢᱵᱤᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱤᱥᱠᱩᱞ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 192489 wikitext text/x-wiki ᱠᱚᱞᱚᱢᱵᱤᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱤᱥᱠᱩᱞ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ 3q7ohb23r8p3i7wc31h5kirq0auly8k ᱣᱟᱥᱤᱯᱷᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱰᱟᱜᱚᱨ 0 36152 192490 2026-06-03T06:27:25Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "{{Infobox musical artist | name = ᱣᱟᱥᱤᱯᱷᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱰᱟᱜᱚᱨ | image = Wasifuddin Dagar - 2.jpg | image_size = | landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = ᱣᱟᱥᱤᱯᱷᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱰᱟᱜᱚᱨ ᱫᱚ ᱕ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱦᱮᱵᱤᱴ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 192490 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ᱣᱟᱥᱤᱯᱷᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱰᱟᱜᱚᱨ | image = Wasifuddin Dagar - 2.jpg | image_size = | landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = ᱣᱟᱥᱤᱯᱷᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱰᱟᱜᱚᱨ ᱫᱚ ᱕ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱦᱮᱵᱤᱴᱮᱴ ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ ᱨᱮ ᱫᱷᱨᱩᱯᱚᱫᱽ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫᱼᱟ ᱾ | background = solo_singer | birth_name = ᱯᱷᱟᱭᱭᱟᱡᱽ ᱣᱟᱥᱤᱯᱷᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱰᱟᱜᱚᱨ | alias = | birth_date = <!-- {{birth date and age|df=yes|YYYY|MM|DD}} --> ᱒᱒ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱖᱘ | birth_place = ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ | origin = ᱥᱤᱧᱚᱛ | death_date = <!-- {{death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date 1st) --> | death_place = | genre = | occupation = ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ [[ᱦᱤᱱᱫᱩᱥᱛᱟᱱᱤ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] | instrument = | years_active = <!-- YYYY–YYYY (or –present) --> | label = | associated_acts = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> }} '''ᱯᱷᱟᱭᱭᱟᱡᱽ ᱣᱟᱥᱤᱯᱷᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱰᱟᱜᱚᱨ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱒ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱖᱘) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱫᱷᱨᱩᱯᱚᱫᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱫᱷᱨᱩᱯᱚᱫᱽ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱱᱟᱥᱤᱨ ᱯᱷᱟᱭᱭᱟᱡᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱰᱟᱜᱚᱨ ᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱡ ᱠᱟᱠᱟ ᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱣᱟᱥᱤᱯᱷᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱫᱚ ᱮᱠᱞᱟ ᱛᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱮᱫᱼᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ|ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ]] ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite press release |title=ᱫᱤᱥ ᱤᱭᱟᱨᱥ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱮᱣᱟᱨᱰᱥ ᱮᱱᱟᱣᱩᱱᱥᱰ |url=https://www.pib.nic.in/release/release.asp?relid=57307 |publisher=[[ᱚᱲᱟᱜ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ (ᱥᱤᱧᱚᱛ)|ᱚᱲᱟᱜ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ]] |date=25 January 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100128203244/https://www.pib.nic.in/release/release.asp?relid=57307 |access-date=25 January 2010| archive-date=28 January 2010 }}</ref> ==ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱣᱟᱥᱤᱯᱷᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱰᱟᱜᱚᱨ ᱫᱚ ᱱᱟᱥᱤᱨ ᱯᱷᱟᱭᱭᱟᱡᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱰᱟᱜᱚᱨ ᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱟᱨ ᱰᱟᱜᱚᱨ ᱵᱟᱬᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱱᱟᱥᱤᱨ ᱡᱟᱦᱤᱨᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱰᱟᱜᱚᱨ ᱤᱡ ᱵᱷᱚᱛᱤᱡᱟ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱰᱟᱜᱚᱨ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱨ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱠᱟᱠᱟ, ᱡᱩᱱᱤᱭᱚᱨ ᱰᱟᱜᱚᱨ ᱵᱨᱚᱫᱚᱨᱥ ᱟᱜ ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱵᱟᱵᱟ, ᱮ. ᱨᱚᱦᱤᱢᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱰᱟᱜᱚᱨ, ᱟᱡ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱟ, ᱱᱟᱥᱤᱨ ᱟᱢᱤᱱᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱰᱟᱜᱚᱨ (ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ, ᱱᱟᱥᱤᱨ ᱢᱚᱭᱤᱱᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱰᱟᱜᱚᱨ ᱥᱟᱶ, ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱰᱟᱜᱚᱨ ᱵᱨᱚᱫᱚᱨᱥ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ), ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱡᱨᱤᱱ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱠᱟᱠᱟ ᱛᱮᱠᱚ, ᱡᱤᱭᱟ ᱯᱷᱚᱨᱤᱫᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱰᱟᱜᱚᱨ, ᱨᱚᱦᱤᱢ ᱯᱷᱚᱦᱤᱢᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱰᱟᱜᱚᱨ ᱟᱨ ᱮᱪ. ᱥᱚᱭᱤᱫᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱰᱟᱜᱚᱨ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱧᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱙᱔ ᱥᱟᱞ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱟᱦᱤᱨᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱰᱟᱜᱚᱨ ᱴᱷᱮᱱ ᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ,<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/lifting-the-elephants-foot/article17435669.ece |last=ᱠᱷᱟᱱᱱᱟ|first=ᱥᱮᱭᱞᱚᱡᱟ|title=ᱞᱤᱯᱷᱴᱤᱝ ᱫᱟ ᱮᱞᱤᱯᱷᱮᱱᱴᱥ ᱯᱷᱩᱴ |date=10 March 2017|work=ᱫᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩ|access-date=13 February 2018}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱥᱟᱶ ᱩᱱᱤ ᱡᱩᱜᱚᱞᱵᱚᱱᱫᱤ ᱠᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ==ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰᱤᱝ ᱠᱚ== ᱣᱟᱥᱤᱯᱷᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱰᱟᱜᱚᱨ ᱟᱜ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱒᱕ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱘᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱤᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱟᱦᱤᱨᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱰᱟᱜᱚᱨ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱣᱟᱥᱤᱯᱷᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰᱤᱝ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱩᱭᱡᱟᱨᱞᱮᱱᱰ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱟᱨ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮ, ᱑᱙᱙᱒ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱩᱭᱡᱟᱨᱞᱮᱱᱰ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰᱤᱝ ᱞᱮᱵᱮᱞ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱮ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱣᱟᱥᱤᱯᱷᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱰᱟᱜᱚᱨ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱟᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱠᱞᱟ ᱛᱮ ᱫᱷᱨᱩᱯᱚᱫᱽ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱛᱚᱢ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱮ ᱫᱟᱬᱟ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ ᱨᱮ ᱞᱟᱭᱤᱵᱽ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱨᱟᱜᱽ ᱵᱤᱦᱟᱜᱽ ᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱭᱩ.ᱮᱱ., ᱥᱢᱤᱛᱷᱥᱳᱱᱤᱭᱟᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱥᱚᱱ, ᱭᱮᱞ, ᱥᱤᱠᱟᱜᱳ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱣᱟᱥᱤᱝᱴᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱥᱤᱭᱮᱴᱚᱞ, ᱥᱴᱮᱱᱯᱷᱳᱨᱰ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱠᱮᱞᱤᱯᱷᱳᱨᱱᱤᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱞᱚᱥ ᱮᱸᱡᱮᱞᱥ, ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱨᱮᱭ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{Reflist}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== *[https://www.darbar.org/artist/Wasifuddin%20Dagar ᱫᱚᱨᱵᱟᱨ ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ] *[https://www.nycradiolive.org/wasifuddin-dagar-podcast-2/ ᱮᱱ.ᱣᱟᱭ.ᱥᱤ. ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱞᱟᱭᱤᱵᱽ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004125458/https://www.nycradiolive.org/wasifuddin-dagar-podcast-2/ |date=4 October 2023 }} ᱣᱟᱥᱤᱯᱷᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱰᱟᱜᱚᱨ ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱤᱱᱴᱟᱨᱵᱷᱤᱭᱩ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱰᱠᱟᱥᱴ ᱾ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ ᱥᱤᱴᱤ ᱨᱮ ᱰᱟᱵᱽᱞᱩ.ᱠᱮ.ᱥᱤ.ᱟᱨ. (WKCR) ᱘᱙.᱙ ᱮᱯᱷ.ᱮᱢ.-ᱮᱱ.ᱣᱟᱭ. (FM-NY) ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱖᱙ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱰᱟᱜᱚᱨᱵᱟᱬᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱤᱱᱫᱩᱥᱛᱟᱱᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱩᱫᱚᱭᱯᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱧᱟᱢᱤᱡ]] 8exbmkgwvbosra87w0cuts4lkaht668 ᱦᱟᱣᱵᱟᱢ ᱳᱝᱵᱤ ᱝᱟᱝᱵᱤ ᱫᱮᱵᱤ 0 36153 192491 2026-06-03T06:42:23Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 + 192491 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱦᱟᱣᱵᱟᱢ ᱳᱝᱵᱤ ᱝᱟᱝᱵᱤ ᱫᱮᱵᱤ | image = | image_size = | caption = | birth_date = ᱑ ᱟᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱒᱔ | birth_place = ᱩᱨᱤᱯᱚᱠ ᱵᱚᱪᱚᱥᱯᱚᱛᱤ ᱞᱮᱭᱠᱟᱭ, [[ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ]], [[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | death_date = ᱑᱒ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱑᱔ | death_place = [[ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ]] | resting_place = | resting_place_coordinates = {{coord|21.1030|72.4641|display=inline}} | other_names = | occupation = ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ, ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ | years_active = | spouse = ᱦᱟᱣᱵᱟᱢ ᱟᱢᱩᱵᱟ ᱥᱤᱝ | partner = | children = | parents = ᱠᱳᱭᱡᱟᱢ ᱵᱚᱠᱩᱞ ᱥᱤᱝ | website = {{URL||ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ}} | awards = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ]] [[ᱟᱥᱟᱢ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱵᱤᱨᱟᱝᱜᱚᱱᱟ [[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱥᱚᱱᱟ ᱢᱮᱰᱟᱞ ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱞᱟ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱱᱨᱤᱛᱭᱚ ᱵᱷᱩᱥᱚᱬ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ [[ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] }} '''ᱦᱟᱣᱵᱟᱢ ᱳᱝᱵᱤ ᱝᱟᱝᱵᱤ ᱫᱮᱵᱤ''' (᱑ ᱟᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱒᱔ – ᱑᱒ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱑᱔) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ,<ref name="E Pao">{{cite web | url=http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=features.Profile_of_Manipuri_Personalities.Donny_Luwang.Haobam_Ongbi_Ngangbi_Art | title=E Pao | publisher=E Pao | date=23 April 2010 | access-date=18 December 2014}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ [[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨᱤ ᱮᱱᱮᱡ]] ᱨᱩᱯ ᱞᱟᱭ ᱦᱚᱨᱟᱣᱵᱟ ᱟᱨ ''ᱨᱟᱥ'' ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="Sangeet Natak Akademi">{{cite web | url=http://sangeetnatak.gov.in/obituary/condolence_ShrimatiHaobamOngbiNgangbiDevi.htm | title=Sangeet Natak Akademi | publisher=Sangeet Natak Akademi | date=2014 | access-date=18 December 2014 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20141219121005/http://sangeetnatak.gov.in/obituary/condolence_ShrimatiHaobamOngbiNgangbiDevi.htm | archive-date=19 December 2014 }}</ref><ref name="Indian Express">{{cite web | url=http://www.newindianexpress.com/nation/article191697.ece?service=print | archive-url=https://web.archive.org/web/20141224101420/http://www.newindianexpress.com/nation/article191697.ece?service=print | url-status=dead | archive-date=24 December 2014 | title=Indian Express | publisher=Indian Express | date=7 April 2010 | access-date=18 December 2014}}</ref><ref name="India online">{{cite web | url=http://www.indiaonline.in/About/Personalities/DancersandMusicians/index.html | title=India online | publisher=India online | date=2014 | access-date=18 December 2014 | archive-date=13 June 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170613142245/http://www.indiaonline.in/About/Personalities/DancersandMusicians/index.html | url-status=dead }}</ref> ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱫᱚ ᱦᱟᱣᱵᱟᱢ ᱳᱝᱵᱤ ᱝᱟᱝᱵᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ|ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ]] ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Padma Shri">{{cite web | url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | title=Padma Shri | publisher=Padma Shri | date=2014 | access-date=11 November 2014 | archive-date=15 October 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | url-status=dead }}</ref><ref name="Economic Times">{{cite web | url=http://economictimes.indiatimes.com/padma-awards-2010/haobam-ongbi-ngangbi-devi/slideshow/5771428.cms | title=Economic Times | publisher=Economic Times | date=2010 | access-date=18 December 2014}}</ref> ==ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ== [[File:Lai haraoba.JPG|thumb|240px|ᱞᱟᱭ ᱦᱚᱨᱟᱣᱵᱟ]] ᱦᱟᱣᱵᱟᱢ ᱳᱝᱵᱤ ᱝᱟᱝᱵᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱑ ᱟᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱒᱔ ᱨᱮ<ref name="Sangeet Natak Akademi" /> ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ]], ᱩᱨᱤᱯᱚᱠ ᱵᱚᱪᱚᱥᱯᱚᱛᱤ ᱞᱮᱭᱠᱟᱭ ᱨᱮ ᱠᱳᱭᱡᱟᱢ ᱵᱚᱠᱩᱞ ᱥᱤᱝ ᱴᱷᱮᱱ ᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱨᱩᱢᱟᱱ ''ᱥᱚᱝᱠᱤᱨᱛᱚᱱ ᱯᱟᱞᱟ''<ref name="Cultural History of Manipur: Sija Laioibi and the Maharas">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=wLzDLsEYZGQC&q=Sankirtan+Pala&pg=PA71 | title=Cultural History of Manipur: Sija Laioibi and the Maharas | publisher=Mittal Publications | author=Jamini Devi | year=2010 | pages=140 | isbn=9788183243421}}</ref> ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱤᱡ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="E Pao" /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ''ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨᱤ ᱥᱚᱝᱜᱤᱨᱛᱚᱱ ᱥᱚᱝᱜᱷ'' ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨᱤ ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱪᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱓᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱨᱮ ''ᱡᱚᱭᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ'' ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱒ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱔᱐ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱠᱚ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱜᱩᱨᱩ ᱟᱴᱚᱢᱵᱟ ᱥᱤᱝ, ᱭᱩᱢᱱᱟᱢ ᱳᱡᱷᱟ ᱱᱟᱴᱩᱢ ᱥᱤᱝ, ᱜᱩᱨᱩ ᱮᱢ. ᱟᱢᱩᱵᱤ ᱥᱤᱝ,<ref name="The Hindu">{{cite news | url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/a-doer-who-was-devotee/article6107269.ece | title= A doer who was devotee | first=Tapati | last=Chowdhurie | newspaper=The Hindu | date=12 June 2014 | access-date=25 June 2018}}</ref> ᱟᱨ ᱝᱟᱝᱜᱚᱢ ᱳᱡᱷᱟ ᱡᱩᱜᱤᱱᱫᱽᱨᱚ ᱥᱤᱝ ᱟᱜ ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱞᱟᱭ ᱦᱚᱨᱟᱣᱵᱟ, ᱨᱟᱥ ᱟᱨ ᱵᱩᱨᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱷᱱᱤᱠ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱩᱯ ᱠᱚᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Sangeet Natak Akademi" /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱩᱥᱛᱟᱫᱽ ᱢᱮᱭᱥᱱᱟᱢ ᱵᱤᱫᱷᱩ ᱥᱤᱝ ᱟᱨ ᱪᱤᱝᱜᱟᱠᱷᱟᱢ ᱨᱟᱫᱷᱟᱪᱚᱨᱚᱬ ᱥᱤᱝ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱦᱚᱸᱭ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Sangeet Natak Akademi" /><ref name="E Pao" /> [[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱝᱟᱝᱵᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱚᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰᱤᱝ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱔᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱷᱤᱪᱚᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ ''ᱢᱟᱭᱱᱩ ᱯᱮᱢᱪᱟ'',<ref name="Mainu Pemcha">{{cite web | url=http://e-pao.net/epPageExtractor.asp?src=manipur.Cinema.html.. | title=Mainu Pemcha | publisher=E Pao | date=2014 | access-date=19 December 2014}}</ref> ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱞᱮᱵᱮᱠ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱦᱚᱸᱭ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="E Pao" /> ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ [[ᱡᱚᱵᱟᱦᱚᱨᱞᱟᱞ ᱱᱮᱦᱨᱩ]] ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ ᱮᱱᱮᱡ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ,<ref name="JNMDA">{{cite web | url=http://www.sangeetnatak.gov.in/sna/jnmda.htm | title=JNMDA | publisher=Sangeet Natak Akademi | date=2014 | access-date=19 December 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141219113820/http://www.sangeetnatak.gov.in/sna/jnmda.htm | archive-date=19 December 2014 | url-status=dead }}</ref> ᱝᱟᱝᱵᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱮᱠᱟᱞᱴᱤ ᱢᱮᱢᱵᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Sangeet Natak Akademi" /> ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱛᱟᱞᱟᱢᱟᱞᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱥᱚᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱸᱰᱮ ᱞᱟᱭ ᱦᱚᱨᱟᱣᱵᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱫᱮᱵᱤ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="JNMDA faculty">{{cite web | url=http://www.sangeetnatak.gov.in/sna/jnmda-gurus.htm | title=JNMDA faculty | publisher=Sangeet Natak Akademi | date=2014 | access-date=19 December 2014 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20141219113336/http://www.sangeetnatak.gov.in/sna/jnmda-gurus.htm | archive-date=19 December 2014 }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱟᱭ ᱦᱚᱨᱟᱣᱵᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱥᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱞᱟᱵᱚᱥ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱨᱮᱭ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱞᱚᱞᱤᱛ ᱠᱚᱞᱟ ᱵᱷᱚᱵᱚᱱ'' ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱦᱟ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡ ᱛᱮᱦᱚᱸᱭ ᱟᱯᱰᱮᱴ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱓᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱔᱕ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ ᱰᱨᱟᱢᱟᱴᱤᱠ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ, ᱨᱩᱯᱢᱚᱦᱚᱞ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱟᱨᱭᱚᱱ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="E Pao" /> ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱡᱮ.ᱮᱱ.ᱮᱢ. ᱮᱱᱮᱡ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭ ᱞᱟᱦᱟ ᱤᱫᱤ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱑᱙᱖᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱯᱷᱳᱞᱠ ᱟᱨ ᱠᱚᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱴᱤ ᱮᱱᱮᱡ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱘᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱤᱴᱟᱭᱟᱨᱢᱮᱱᱴ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱷᱟᱭᱤᱥ ᱯᱨᱤᱱᱥᱤᱯᱟᱞ ᱯᱚᱫᱽ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Sangeet Natak Akademi" /><ref name="E Pao" /> ᱫᱮᱵᱤ, ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱨᱤᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱰᱮ ᱯᱷᱳᱞᱠ ᱰᱟᱱᱥ ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ, ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱰᱟᱱᱥ ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ ᱟᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨ ᱥᱴᱮᱴ ᱠᱚᱞᱪᱟᱨᱟᱞ ᱮᱠᱥᱪᱮᱸᱡᱽ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱚᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="E Pao" /> ᱝᱟᱝᱵᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱦᱟᱣᱵᱟᱢ ᱟᱢᱩᱵᱟ ᱥᱤᱝ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱨᱤᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="E Pao" /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱑ ᱡᱩᱱ ᱒୦᱑᱔ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱩᱨᱤᱯᱚᱠ ᱛᱳᱣᱨᱟᱝᱵᱟᱢ ᱞᱮᱭᱠᱟᱭ, ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱨᱮᱭ ᱜᱩᱨ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Sangeet Natak Akademi" /> ==ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱ== [[ᱟᱥᱟᱢ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ''ᱵᱤᱨᱟᱝᱜᱚᱱᱟ'' ᱩᱯᱟᱫᱷᱤ ᱟᱨ [[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱚᱱᱟ ᱢᱮᱰᱟᱞ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱝᱟᱝᱵᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱞᱟ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Sangeet Natak Akademi" /><ref name="E Pao" /> ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱑᱙᱘᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨᱤ ᱥᱟᱦᱤᱛᱭᱚ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ''ᱱᱨᱤᱛᱭᱚ ᱵᱷᱩᱥᱚᱬ'' ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="Sangeet Natak Akademi" /><ref name="E Pao" /> ᱑᱙᱙᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="India online" /> [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱫᱚ ᱩᱱᱤ, ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ|ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱤᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱰᱮ ᱚᱱᱚᱨᱥ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="Sangeet Natak Akademi" /><ref name="E Pao" /><ref name="India online" /> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{reflist}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * {{cite web | url=http://economictimes.indiatimes.com/padma-awards-2010/haobam-ongbi-ngangbi-devi/slideshow/5771428.cms | title=Economic Times | publisher=Economic Times | date=2010 | access-date=18 December 2014}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱒᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱧᱟᱢᱤᱡ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨᱤ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱧᱟᱢᱤᱡ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒૦ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒૦ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒૦ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] 6t1s1ex9qk9bvlhgwgfzjxbfyogj6k7 192492 192491 2026-06-03T06:42:52Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 /* ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ */ 192492 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱦᱟᱣᱵᱟᱢ ᱳᱝᱵᱤ ᱝᱟᱝᱵᱤ ᱫᱮᱵᱤ | image = | image_size = | caption = | birth_date = ᱑ ᱟᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱒᱔ | birth_place = ᱩᱨᱤᱯᱚᱠ ᱵᱚᱪᱚᱥᱯᱚᱛᱤ ᱞᱮᱭᱠᱟᱭ, [[ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ]], [[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | death_date = ᱑᱒ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱑᱔ | death_place = [[ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ]] | resting_place = | resting_place_coordinates = {{coord|21.1030|72.4641|display=inline}} | other_names = | occupation = ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ, ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ | years_active = | spouse = ᱦᱟᱣᱵᱟᱢ ᱟᱢᱩᱵᱟ ᱥᱤᱝ | partner = | children = | parents = ᱠᱳᱭᱡᱟᱢ ᱵᱚᱠᱩᱞ ᱥᱤᱝ | website = {{URL||ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ}} | awards = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ]] [[ᱟᱥᱟᱢ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱵᱤᱨᱟᱝᱜᱚᱱᱟ [[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱥᱚᱱᱟ ᱢᱮᱰᱟᱞ ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱞᱟ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱱᱨᱤᱛᱭᱚ ᱵᱷᱩᱥᱚᱬ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ [[ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] }} '''ᱦᱟᱣᱵᱟᱢ ᱳᱝᱵᱤ ᱝᱟᱝᱵᱤ ᱫᱮᱵᱤ''' (᱑ ᱟᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱒᱔ – ᱑᱒ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱑᱔) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ,<ref name="E Pao">{{cite web | url=http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=features.Profile_of_Manipuri_Personalities.Donny_Luwang.Haobam_Ongbi_Ngangbi_Art | title=E Pao | publisher=E Pao | date=23 April 2010 | access-date=18 December 2014}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ [[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨᱤ ᱮᱱᱮᱡ]] ᱨᱩᱯ ᱞᱟᱭ ᱦᱚᱨᱟᱣᱵᱟ ᱟᱨ ''ᱨᱟᱥ'' ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="Sangeet Natak Akademi">{{cite web | url=http://sangeetnatak.gov.in/obituary/condolence_ShrimatiHaobamOngbiNgangbiDevi.htm | title=Sangeet Natak Akademi | publisher=Sangeet Natak Akademi | date=2014 | access-date=18 December 2014 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20141219121005/http://sangeetnatak.gov.in/obituary/condolence_ShrimatiHaobamOngbiNgangbiDevi.htm | archive-date=19 December 2014 }}</ref><ref name="Indian Express">{{cite web | url=http://www.newindianexpress.com/nation/article191697.ece?service=print | archive-url=https://web.archive.org/web/20141224101420/http://www.newindianexpress.com/nation/article191697.ece?service=print | url-status=dead | archive-date=24 December 2014 | title=Indian Express | publisher=Indian Express | date=7 April 2010 | access-date=18 December 2014}}</ref><ref name="India online">{{cite web | url=http://www.indiaonline.in/About/Personalities/DancersandMusicians/index.html | title=India online | publisher=India online | date=2014 | access-date=18 December 2014 | archive-date=13 June 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170613142245/http://www.indiaonline.in/About/Personalities/DancersandMusicians/index.html | url-status=dead }}</ref> ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱫᱚ ᱦᱟᱣᱵᱟᱢ ᱳᱝᱵᱤ ᱝᱟᱝᱵᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ|ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ]] ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Padma Shri">{{cite web | url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | title=Padma Shri | publisher=Padma Shri | date=2014 | access-date=11 November 2014 | archive-date=15 October 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | url-status=dead }}</ref><ref name="Economic Times">{{cite web | url=http://economictimes.indiatimes.com/padma-awards-2010/haobam-ongbi-ngangbi-devi/slideshow/5771428.cms | title=Economic Times | publisher=Economic Times | date=2010 | access-date=18 December 2014}}</ref> ==ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ== [[File:Lai haraoba.JPG|thumb|240px|ᱞᱟᱭ ᱦᱚᱨᱟᱣᱵᱟ]] ᱦᱟᱣᱵᱟᱢ ᱳᱝᱵᱤ ᱝᱟᱝᱵᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱑ ᱟᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱒᱔ ᱨᱮ<ref name="Sangeet Natak Akademi" /> ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ]], ᱩᱨᱤᱯᱚᱠ ᱵᱚᱪᱚᱥᱯᱚᱛᱤ ᱞᱮᱭᱠᱟᱭ ᱨᱮ ᱠᱳᱭᱡᱟᱢ ᱵᱚᱠᱩᱞ ᱥᱤᱝ ᱴᱷᱮᱱ ᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱨᱩᱢᱟᱱ ''ᱥᱚᱝᱠᱤᱨᱛᱚᱱ ᱯᱟᱞᱟ''<ref name="Cultural History of Manipur: Sija Laioibi and the Maharas">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=wLzDLsEYZGQC&q=Sankirtan+Pala&pg=PA71 | title=Cultural History of Manipur: Sija Laioibi and the Maharas | publisher=Mittal Publications | author=Jamini Devi | year=2010 | pages=140 | isbn=9788183243421}}</ref> ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱤᱡ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="E Pao" /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ''ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨᱤ ᱥᱚᱝᱜᱤᱨᱛᱚᱱ ᱥᱚᱝᱜᱷ'' ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨᱤ ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱪᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱓᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱨᱮ ''ᱡᱚᱭᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ'' ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱒ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱔᱐ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱠᱚ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱜᱩᱨᱩ ᱟᱴᱚᱢᱵᱟ ᱥᱤᱝ, ᱭᱩᱢᱱᱟᱢ ᱳᱡᱷᱟ ᱱᱟᱴᱩᱢ ᱥᱤᱝ, ᱜᱩᱨᱩ ᱮᱢ. ᱟᱢᱩᱵᱤ ᱥᱤᱝ,<ref name="The Hindu">{{cite news | url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/a-doer-who-was-devotee/article6107269.ece | title= A doer who was devotee | first=Tapati | last=Chowdhurie | newspaper=The Hindu | date=12 June 2014 | access-date=25 June 2018}}</ref> ᱟᱨ ᱝᱟᱝᱜᱚᱢ ᱳᱡᱷᱟ ᱡᱩᱜᱤᱱᱫᱽᱨᱚ ᱥᱤᱝ ᱟᱜ ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱞᱟᱭ ᱦᱚᱨᱟᱣᱵᱟ, ᱨᱟᱥ ᱟᱨ ᱵᱩᱨᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱷᱱᱤᱠ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱩᱯ ᱠᱚᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Sangeet Natak Akademi" /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱩᱥᱛᱟᱫᱽ ᱢᱮᱭᱥᱱᱟᱢ ᱵᱤᱫᱷᱩ ᱥᱤᱝ ᱟᱨ ᱪᱤᱝᱜᱟᱠᱷᱟᱢ ᱨᱟᱫᱷᱟᱪᱚᱨᱚᱬ ᱥᱤᱝ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱦᱚᱸᱭ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Sangeet Natak Akademi" /><ref name="E Pao" /> [[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱝᱟᱝᱵᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱚᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰᱤᱝ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱔᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱷᱤᱪᱚᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ ''ᱢᱟᱭᱱᱩ ᱯᱮᱢᱪᱟ'',<ref name="Mainu Pemcha">{{cite web | url=http://e-pao.net/epPageExtractor.asp?src=manipur.Cinema.html.. | title=Mainu Pemcha | publisher=E Pao | date=2014 | access-date=19 December 2014}}</ref> ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱞᱮᱵᱮᱠ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱦᱚᱸᱭ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="E Pao" /> ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ [[ᱡᱚᱵᱟᱦᱚᱨᱞᱟᱞ ᱱᱮᱦᱨᱩ]] ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ ᱮᱱᱮᱡ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ,<ref name="JNMDA">{{cite web | url=http://www.sangeetnatak.gov.in/sna/jnmda.htm | title=JNMDA | publisher=Sangeet Natak Akademi | date=2014 | access-date=19 December 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141219113820/http://www.sangeetnatak.gov.in/sna/jnmda.htm | archive-date=19 December 2014 | url-status=dead }}</ref> ᱝᱟᱝᱵᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱮᱠᱟᱞᱴᱤ ᱢᱮᱢᱵᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Sangeet Natak Akademi" /> ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱛᱟᱞᱟᱢᱟᱞᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱥᱚᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱸᱰᱮ ᱞᱟᱭ ᱦᱚᱨᱟᱣᱵᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱫᱮᱵᱤ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="JNMDA faculty">{{cite web | url=http://www.sangeetnatak.gov.in/sna/jnmda-gurus.htm | title=JNMDA faculty | publisher=Sangeet Natak Akademi | date=2014 | access-date=19 December 2014 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20141219113336/http://www.sangeetnatak.gov.in/sna/jnmda-gurus.htm | archive-date=19 December 2014 }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱟᱭ ᱦᱚᱨᱟᱣᱵᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱥᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱞᱟᱵᱚᱥ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱨᱮᱭ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱞᱚᱞᱤᱛ ᱠᱚᱞᱟ ᱵᱷᱚᱵᱚᱱ'' ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱦᱟ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡ ᱛᱮᱦᱚᱸᱭ ᱟᱯᱰᱮᱴ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱓᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱔᱕ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ ᱰᱨᱟᱢᱟᱴᱤᱠ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ, ᱨᱩᱯᱢᱚᱦᱚᱞ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱟᱨᱭᱚᱱ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="E Pao" /> ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱡᱮ.ᱮᱱ.ᱮᱢ. ᱮᱱᱮᱡ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭ ᱞᱟᱦᱟ ᱤᱫᱤ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱑᱙᱖᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱯᱷᱳᱞᱠ ᱟᱨ ᱠᱚᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱴᱤ ᱮᱱᱮᱡ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱘᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱤᱴᱟᱭᱟᱨᱢᱮᱱᱴ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱷᱟᱭᱤᱥ ᱯᱨᱤᱱᱥᱤᱯᱟᱞ ᱯᱚᱫᱽ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Sangeet Natak Akademi" /><ref name="E Pao" /> ᱫᱮᱵᱤ, ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱨᱤᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱰᱮ ᱯᱷᱳᱞᱠ ᱰᱟᱱᱥ ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ, ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱰᱟᱱᱥ ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ ᱟᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨ ᱥᱴᱮᱴ ᱠᱚᱞᱪᱟᱨᱟᱞ ᱮᱠᱥᱪᱮᱸᱡᱽ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱚᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="E Pao" /> ᱝᱟᱝᱵᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱦᱟᱣᱵᱟᱢ ᱟᱢᱩᱵᱟ ᱥᱤᱝ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱨᱤᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="E Pao" /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱑ ᱡᱩᱱ ᱒୦᱑᱔ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱩᱨᱤᱯᱚᱠ ᱛᱳᱣᱨᱟᱝᱵᱟᱢ ᱞᱮᱭᱠᱟᱭ, ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱨᱮᱭ ᱜᱩᱨ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Sangeet Natak Akademi" /> ==ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱ== [[ᱟᱥᱟᱢ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ''ᱵᱤᱨᱟᱝᱜᱚᱱᱟ'' ᱩᱯᱟᱫᱷᱤ ᱟᱨ [[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱚᱱᱟ ᱢᱮᱰᱟᱞ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱝᱟᱝᱵᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱞᱟ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Sangeet Natak Akademi" /><ref name="E Pao" /> ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱑᱙᱘᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨᱤ ᱥᱟᱦᱤᱛᱭᱚ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ''ᱱᱨᱤᱛᱭᱚ ᱵᱷᱩᱥᱚᱬ'' ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="Sangeet Natak Akademi" /><ref name="E Pao" /> ᱑᱙᱙᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="India online" /> [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱫᱚ ᱩᱱᱤ, ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ|ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱤᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱰᱮ ᱚᱱᱚᱨᱥ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="Sangeet Natak Akademi" /><ref name="E Pao" /><ref name="India online" /> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{reflist}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * {{cite web | url=http://economictimes.indiatimes.com/padma-awards-2010/haobam-ongbi-ngangbi-devi/slideshow/5771428.cms | title=Economic Times | publisher=Economic Times | date=2010 | access-date=18 December 2014}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱒᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱧᱟᱢᱤᱡ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨᱤ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱧᱟᱢᱤᱡ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒૦ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒૦ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒૦ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] nj5s81danygcyy9axrg51e6yr28fbvn ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ 0 36154 192494 2026-06-03T06:52:44Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "{{Infobox person | name = ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ | image = Nemai Ghosh Addresses - Opening Ceremony - 1st Four Ps Group Exhibition - Kolkata 2019-04-17 0616.JPG | caption = ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ | birth_date = {{Birth date|1934|05|08|df=y}} | birth_place = [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]], ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛ | death_d..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 192494 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ | image = Nemai Ghosh Addresses - Opening Ceremony - 1st Four Ps Group Exhibition - Kolkata 2019-04-17 0616.JPG | caption = ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ | birth_date = {{Birth date|1934|05|08|df=y}} | birth_place = [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]], ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛ | death_date = {{death date and age|2020|3|25|1934|05|08|df=y}} | death_place = [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | occupation = ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ | years_active = ᱑᱙᱖᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ – ᱒᱐᱒᱐ | spouse = ᱥᱤᱵᱟᱱᱤ ᱜᱷᱳᱥ | children = ᱥᱟᱱᱛᱚᱱᱩ ᱜᱷᱳᱥ, ᱥᱚᱛᱭᱚᱠᱤ ᱜᱷᱳᱥ, ᱥᱚᱨᱢᱤᱥᱴᱷᱟ ᱜᱷᱳᱥ | relatives = ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ - ᱥᱨᱮᱭᱟ ᱜᱷᱳᱥ, ᱥᱚᱦᱚᱢ ᱜᱷᱳᱥ, ᱯᱩᱡᱟᱨᱤᱱᱤ ᱜᱷᱳᱥ, ᱩᱯᱟᱥᱚᱱᱟ ᱜᱷᱳᱥ ᱟᱨ ᱱᱤᱞᱟᱸᱡᱚᱱ ᱜᱷᱳᱥ }} '''ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ''' (᱘ ᱢᱮ ᱑᱙᱓᱔ – ᱒᱕ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱐)<ref>{{Cite news|url=https://upperstall.com/profile/luminary/nemai-ghosh/|title=Nemai Ghosh|website=Upperstall|date=25 March 2020|access-date=25 March 2020|author=Chatterji, Shoma A.}}</ref> ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ [[ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ]]<ref>{{cite web| title =The time of his life |publisher=Harmony, Celebrate Age Magazine| url = http://www.harmonyindia.org/hportal/VirtualPageView.jsp?page_id=1459&index1=0|author=Anjana Basu|date=July 2005| access-date = 29 September 2013}}</ref> ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱨ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱤᱥᱴᱤᱞ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ''ᱜᱩᱯᱤ ᱜᱟᱭᱤᱱ ᱵᱟᱜᱷᱟ ᱵᱟᱭᱤᱱ'' (᱑᱙᱖᱙) ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱭ ᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱯᱷᱤᱞᱢ ''ᱟᱜᱚᱱᱛᱩᱠ'' (᱑᱙᱙᱑) ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=Arijit>{{cite news|last=Bhattacharya|first=Arijit|title=Through the lens|url=http://www.telegraphindia.com/1110518/jsp/entertainment/story_13994343.jsp|archive-url=https://web.archive.org/web/20110521081252/http://www.telegraphindia.com/1110518/jsp/entertainment/story_13994343.jsp|url-status=dead|archive-date=21 May 2011|access-date=28 September 2013|newspaper=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|date=18 May 2011}}</ref><ref>{{cite journal|last=Chatterjee|first=Partha|title=Glimpses of Ray|journal=[[Frontline (magazine)|Frontline]]|year=2011|volume=28|issue=13|url=http://www.hindu.com/fline/fl2813/stories/20110701281307200.htm|access-date=28 September 2013}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ, ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ, ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱰᱚᱠᱩᱢᱮᱱᱴᱮᱥᱚᱱ, ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱦᱮᱸᱫᱮ-ᱟᱨ-ᱯᱩᱸᱰ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱟᱨ ᱥᱩᱨ, ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱮ ᱥᱟᱵ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱕᱕ ᱟᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱨᱮ ᱡᱩᱨᱤ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name="55thaward">{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm55NFAAward.aspx|title=55th National Film Awards|publisher=[[International Film Festival of India]]|access-date=3 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131002034853/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm55NFAAward.aspx|archive-date=2 October 2013|url-status=dead}}</ref><ref name="55thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/55th_nff_2007.pdf|title=55th National Film Awards (PDF)|publisher=[[Directorate of Film Festivals]]}}</ref> ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ|ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ]] ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Padma Awards Directory (2010)|publisher=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]]|url=http://www.mha.nic.in/pdfs/PadmaAwd2010.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111126141319/http://mha.nic.in/pdfs/PadmaAwd2010.pdf|archive-date=26 November 2011}}</ref> == ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ == * [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] (ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱠᱟᱞᱠᱟᱛᱟ), ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ * ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱩᱛᱯᱚᱞ ᱫᱚᱛᱛᱚ ᱟᱜ ''ᱞᱤᱴᱤᱞ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱜᱨᱩᱯ'' ᱥᱟᱶ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱟᱛᱮ, '''ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ''' ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ * ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱫᱚ ᱯᱞᱟᱱ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ; ᱑᱙᱖᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱮᱫ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱪᱠᱟ ᱜᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱢᱮᱨᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ == ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ == ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ ᱫᱚ ᱥᱤᱵᱟᱱᱤ ᱜᱷᱳᱥ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱒᱘ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮᱭ ᱜᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱤᱱ ᱨᱤᱱ ᱯᱮᱭᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ: * ᱩᱱᱠᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱚᱲᱟ, ᱥᱟᱱᱛᱚᱱᱩ ᱜᱷᱳᱥ ᱫᱚ ᱑᱙ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱑ ᱨᱮ ᱵᱨᱮᱱ ᱴᱤᱣᱢᱚᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱮ ᱜᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱤᱡ ᱵᱟᱹᱦᱩ ᱫᱟᱞᱤᱭᱟ ᱜᱷᱳᱥ, ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱨᱮᱭᱟ ᱜᱷᱳᱥ, ᱟᱨ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱚᱦᱚᱢ ᱜᱷᱳᱥ ᱮ ᱵᱟᱹᱜᱤᱭᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ * ᱩᱱᱠᱤᱱᱤᱡ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱠᱚᱲᱟ, ᱥᱚᱛᱭᱚᱠᱤ ᱜᱷᱳᱥ ᱫᱚ, ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱦᱚᱨ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱚᱫᱷᱩᱨᱟ ᱜᱷᱳᱥ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱱᱟ, ᱩᱯᱟᱥᱚᱱᱟ ᱜᱷᱳᱥ ᱟᱨ ᱯᱩᱡᱟᱨᱤᱱᱤ ᱜᱷᱳᱥ ᱾ * ᱩᱱᱠᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ, ᱥᱚᱨᱢᱤᱥᱴᱷᱟ ᱜᱷᱳᱥ ᱫᱚ, ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ == * ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ ᱥᱟᱶ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ''ᱜᱩᱯᱤ ᱜᱟᱭᱤᱱ ᱵᱟᱜᱷᱟ ᱵᱟᱭᱤᱱ'' (᱑᱙᱖᱙) ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱭ ᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱯᱷᱤᱞᱢ ''ᱟᱜᱚᱱᱛᱩᱠ'' (᱑᱙۹᱑) ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱜᱷᱳᱥ ᱫᱚ ᱨᱟᱭ ᱤᱡ ᱤᱥᱴᱤᱞ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ * ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ ᱫᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱢᱥ ᱵᱚᱥᱣᱮᱞ ᱟᱜ ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱢᱮᱨᱟ ᱥᱟᱶ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ "ᱵᱚᱥᱣᱮᱞ" ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱢᱮᱛᱟᱭ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱕ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮᱭ ᱜᱩᱨ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱘᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://bengali.indianexpress.com/entertainment/nemai-ghosh-passes-aaway-205461/|title=প্রখ্যাত চিত্রগ্রাহক নিমাই ঘোষের জীবনাবসান|date=2020-03-25|website=Indian Express Bangla|language=bn-IN|access-date=2020-03-25}}</ref> == ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ == [[File:Ghare Baire Gallery 3.jpg|thumb|[[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱚᱨᱮᱱᱥᱤ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ]], ᱜᱷᱚᱨᱮ ᱵᱟᱭᱤᱨᱮ ᱟᱨᱴ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱨᱮ ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱤᱫᱤ ᱟᱠᱟᱱ [[ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ]] ᱟᱜ ᱯᱷᱚᱴᱚ ᱠᱚ]] * ''Satyajit Ray 70 ans''; Photographies de Nemai Ghosh; Contributions éditées par Alok B. Nandi,1991, Eiffel Editions, Bruxelles. * ''ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ ᱮᱴ ᱗᱐''; ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱯᱷᱚᱴᱚ ᱠᱚ; ᱟᱞᱚᱠ ᱵᱤ. ᱱᱚᱱᱫᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱱᱮᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱑᱙᱙᱓, ᱯᱚᱭᱮᱱᱴ ᱚᱯᱷ ᱵᱷᱤᱭᱩ ᱟᱨ ᱳᱨᱤᱭᱮᱱᱴ ᱞᱚᱝᱢᱮᱱ * {{cite book|author=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|title=ᱰᱨᱟᱢᱟᱴᱤᱠ ᱢᱳᱢᱮᱱᱴᱥ: ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱥ ᱮᱱᱰ ᱢᱮᱢᱳᱨᱤᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱠᱟᱞᱠᱟᱛᱟ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱯᱷᱨᱚᱢ ᱫᱟ ᱥᱤᱠᱥᱴᱤᱡᱽ ᱴᱩ ᱫᱟ ᱱᱟᱭᱤᱱᱴᱤᱡᱽ|url=https://books.google.com/books?id=KJFqKDgcVyIC|year=2000|publisher=ᱥᱤᱜᱟᱞ ᱵᱩᱠᱥ|isbn=978-81-7046-156-2}} * {{cite book|author=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|title=ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ: ᱯᱷᱨᱚᱢ ᱤᱥᱠᱨᱤᱯᱴ ᱴᱩ ᱤᱥᱠᱨᱤᱱ|url=https://books.google.com/books?id=CkBUlAEACAAJ|year=2003|publisher=ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱚᱯᱷ ᱢᱚᱰᱟᱨᱱ ᱟᱨᱴ}} * {{cite book|author=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|title=ᱨᱟᱭ ᱮᱱᱰ ᱫᱟ ᱵᱽᱞᱟᱭᱤᱱᱰ ᱯᱮᱱᱴᱟᱨ: ᱮᱱ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱤᱱᱴᱩ ᱫᱟ ᱤᱱᱟᱨ ᱟᱭᱤ|url=https://books.google.com/books?id=7_XVAAAAMAAJ|year=2004|publisher=ᱱᱤᱭᱩ ᱮᱡᱽ|isbn=978-81-7819-041-9}} * {{cite book|author1=ᱮᱱᱰᱨᱤᱣ ᱨᱚᱵᱤᱱᱥᱚᱱ|author2=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ (ᱯᱷᱚᱴᱚ ᱠᱚ)|title=ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ: ᱮ ᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ|url=https://books.google.com/books?id=ffAmGwAACAAJ|year=2005|publisher=ᱟᱭ. ᱵᱤ. ᱴᱳᱨᱤᱥ|isbn=978-1-84511-074-1}} * {{cite book|author1=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|author2=ᱭᱩᱥᱩᱯᱷ ᱚᱨᱚᱠᱠᱚᱞ|author2-link=ᱭᱩᱥᱩᱯᱷ ᱚᱨᱚᱠᱠᱚᱞ|author3=ᱤᱥᱴᱩᱣᱟᱨᱴ ᱯᱷᱚᱨᱥᱴᱟᱨ|author4=ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱚᱨ ᱠᱷᱟᱥᱱᱤᱥ|title=ᱫᱟ ᱤᱥᱴᱨᱤᱴ: ᱚᱨᱚᱠᱠᱚᱞ ᱯᱮᱱᱴᱥ ᱮ ᱯᱤᱠᱪᱟᱨ|url=https://books.google.com/books?id=hanbNwAACAAJ|year=2007|publisher=ᱟᱨᱴ ᱮᱞᱟᱭᱤᱵᱷ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ}} * {{cite book|author1=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|author2=ᱜᱤᱛᱤ ᱥᱮᱱ|title=ᱯᱷᱮᱥᱮᱥ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱟᱨᱴ: ᱛᱷᱨᱩ ᱫᱟ ᱞᱮᱱᱥ ᱚᱯᱷ ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|url=https://books.google.com/books?id=8mwiQwAACAAJ|year=2007|publisher=ᱟᱨᱴ ᱮᱞᱟᱭᱤᱵᱷ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ|isbn=978-81-901844-5-8}} * {{cite book|author1=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|title=ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱫᱟ: ᱢᱮᱢᱚᱭᱟᱨᱥ ᱚᱯᱷ ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ|url=https://books.google.com/books?id=yil8tgAACAAJ|year=2011|publisher=ᱦᱟᱨᱯᱟᱨᱠᱚᱞᱤᱱᱥ|isbn=978-93-5029-040-8}} == References == {{Reflist}} * [[Samik Bandyopadhyay]]. ''Nemai Ghosh: Portfolio''. ''Seagull Theatre Quarterly'', Issue 2, Apr 1994. pp 52–57. == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == * {{cite web| title = ᱯᱚᱨᱴᱨᱮᱴᱥ ᱚᱯᱷ ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ |date= 19 August 2013 |publisher= ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ | url = https://www.bfi.org.uk/features/portraits-satyajit-ray}} *[http://dagworld.com/exhibitions/nemai-ghosh-satyajit-ray-beyond/ ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ: ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮ]. ᱰᱤ.ᱮ.ᱡᱤ. ᱮᱜᱽᱡᱤᱵᱤᱥᱚᱱ *[https://filmfreeway.com/NemaiGhosh-ARAYofLight/ ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ - ᱮ ᱨᱮ ᱚᱯᱷ ᱞᱟᱭᱤᱴ]. ᱰᱚᱠᱩᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱵᱷᱤ ᱤᱥᱴᱤᱞᱥ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱧᱟᱢᱤᱡ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱟᱝᱜᱟᱞᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱓᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱤᱱ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚ]] 3inrqdal7i55xcv8crrkfqqegy2981n 192495 192494 2026-06-03T06:54:54Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 j 192495 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ | image = Nemai Ghosh Addresses - Opening Ceremony - 1st Four Ps Group Exhibition - Kolkata 2019-04-17 0616.JPG | caption = ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ | birth_date = {{Birth date|1934|05|08|df=y}} | birth_place = [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]], ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛ | death_date = {{death date and age|2020|3|25|1934|05|08|df=y}} | death_place = [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | occupation = ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ | years_active = ᱑᱙᱖᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ – ᱒᱐᱒᱐ | spouse = ᱥᱤᱵᱟᱱᱤ ᱜᱷᱳᱥ | children = ᱥᱟᱱᱛᱚᱱᱩ ᱜᱷᱳᱥ, ᱥᱚᱛᱭᱚᱠᱤ ᱜᱷᱳᱥ, ᱥᱚᱨᱢᱤᱥᱴᱷᱟ ᱜᱷᱳᱥ | relatives = ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ - ᱥᱨᱮᱭᱟ ᱜᱷᱳᱥ, ᱥᱚᱦᱚᱢ ᱜᱷᱳᱥ, ᱯᱩᱡᱟᱨᱤᱱᱤ ᱜᱷᱳᱥ, ᱩᱯᱟᱥᱚᱱᱟ ᱜᱷᱳᱥ ᱟᱨ ᱱᱤᱞᱟᱸᱡᱚᱱ ᱜᱷᱳᱥ }} '''ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ''' (᱘ ᱢᱮ ᱑᱙᱓᱔ – ᱒᱕ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱐)<ref>{{Cite news|url=https://upperstall.com/profile/luminary/nemai-ghosh/|title=Nemai Ghosh|website=Upperstall|date=25 March 2020|access-date=25 March 2020|author=Chatterji, Shoma A.}}</ref> ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ [[ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ]]<ref>{{cite web| title =The time of his life |publisher=Harmony, Celebrate Age Magazine| url = http://www.harmonyindia.org/hportal/VirtualPageView.jsp?page_id=1459&index1=0|author=Anjana Basu|date=July 2005| access-date = 29 September 2013}}</ref> ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱨ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱤᱥᱴᱤᱞ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ''ᱜᱩᱯᱤ ᱜᱟᱭᱤᱱ ᱵᱟᱜᱷᱟ ᱵᱟᱭᱤᱱ'' (᱑᱙᱖᱙) ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱭ ᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱯᱷᱤᱞᱢ ''ᱟᱜᱚᱱᱛᱩᱠ'' (᱑᱙᱙᱑) ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=Arijit>{{cite news|last=Bhattacharya|first=Arijit|title=Through the lens|url=http://www.telegraphindia.com/1110518/jsp/entertainment/story_13994343.jsp|archive-url=https://web.archive.org/web/20110521081252/http://www.telegraphindia.com/1110518/jsp/entertainment/story_13994343.jsp|url-status=dead|archive-date=21 May 2011|access-date=28 September 2013|newspaper=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|date=18 May 2011}}</ref><ref>{{cite journal|last=Chatterjee|first=Partha|title=Glimpses of Ray|journal=[[Frontline (magazine)|Frontline]]|year=2011|volume=28|issue=13|url=http://www.hindu.com/fline/fl2813/stories/20110701281307200.htm|access-date=28 September 2013}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ, ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ, ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱰᱚᱠᱩᱢᱮᱱᱴᱮᱥᱚᱱ, ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱦᱮᱸᱫᱮ-ᱟᱨ-ᱯᱩᱸᱰ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱟᱨ ᱥᱩᱨ, ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱮ ᱥᱟᱵ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱕᱕ ᱟᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱨᱮ ᱡᱩᱨᱤ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name="55thaward">{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm55NFAAward.aspx|title=55th National Film Awards|publisher=[[International Film Festival of India]]|access-date=3 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131002034853/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm55NFAAward.aspx|archive-date=2 October 2013|url-status=dead}}</ref><ref name="55thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/55th_nff_2007.pdf|title=55th National Film Awards (PDF)|publisher=[[Directorate of Film Festivals]]}}</ref> ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ|ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ]] ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Padma Awards Directory (2010)|publisher=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]]|url=http://www.mha.nic.in/pdfs/PadmaAwd2010.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111126141319/http://mha.nic.in/pdfs/PadmaAwd2010.pdf|archive-date=26 November 2011}}</ref> == ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ == * [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] (ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱠᱟᱞᱠᱟᱛᱟ), ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ * ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱩᱛᱯᱚᱞ ᱫᱚᱛᱛᱚ ᱟᱜ ''ᱞᱤᱴᱤᱞ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱜᱨᱩᱯ'' ᱥᱟᱶ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱟᱛᱮ, '''ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ''' ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ * ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱫᱚ ᱯᱞᱟᱱ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ; ᱑᱙᱖᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱮᱫ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱪᱠᱟ ᱜᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱢᱮᱨᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ == ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ == ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ ᱫᱚ ᱥᱤᱵᱟᱱᱤ ᱜᱷᱳᱥ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱒᱘ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮᱭ ᱜᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱤᱱ ᱨᱤᱱ ᱯᱮᱭᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ: * ᱩᱱᱠᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱚᱲᱟ, ᱥᱟᱱᱛᱚᱱᱩ ᱜᱷᱳᱥ ᱫᱚ ᱑᱙ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱑ ᱨᱮ ᱵᱨᱮᱱ ᱴᱤᱣᱢᱚᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱮ ᱜᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱤᱡ ᱵᱟᱹᱦᱩ ᱫᱟᱞᱤᱭᱟ ᱜᱷᱳᱥ, ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱨᱮᱭᱟ ᱜᱷᱳᱥ, ᱟᱨ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱚᱦᱚᱢ ᱜᱷᱳᱥ ᱮ ᱵᱟᱹᱜᱤᱭᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ * ᱩᱱᱠᱤᱱᱤᱡ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱠᱚᱲᱟ, ᱥᱚᱛᱭᱚᱠᱤ ᱜᱷᱳᱥ ᱫᱚ, ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱦᱚᱨ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱚᱫᱷᱩᱨᱟ ᱜᱷᱳᱥ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱱᱟ, ᱩᱯᱟᱥᱚᱱᱟ ᱜᱷᱳᱥ ᱟᱨ ᱯᱩᱡᱟᱨᱤᱱᱤ ᱜᱷᱳᱥ ᱾ * ᱩᱱᱠᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ, ᱥᱚᱨᱢᱤᱥᱴᱷᱟ ᱜᱷᱳᱥ ᱫᱚ, ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ == * ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ ᱥᱟᱶ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ''ᱜᱩᱯᱤ ᱜᱟᱭᱤᱱ ᱵᱟᱜᱷᱟ ᱵᱟᱭᱤᱱ'' (᱑᱙᱖᱙) ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱭ ᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱯᱷᱤᱞᱢ ''ᱟᱜᱚᱱᱛᱩᱠ'' (᱑᱙۹᱑) ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱜᱷᱳᱥ ᱫᱚ ᱨᱟᱭ ᱤᱡ ᱤᱥᱴᱤᱞ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ * ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ ᱫᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱢᱥ ᱵᱚᱥᱣᱮᱞ ᱟᱜ ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱢᱮᱨᱟ ᱥᱟᱶ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ "ᱵᱚᱥᱣᱮᱞ" ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱢᱮᱛᱟᱭ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱕ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮᱭ ᱜᱩᱨ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱘᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://bengali.indianexpress.com/entertainment/nemai-ghosh-passes-aaway-205461/|title=প্রখ্যাত চিত্রগ্রাহক নিমাই ঘোষের জীবনাবসান|date=2020-03-25|website=Indian Express Bangla|language=bn-IN|access-date=2020-03-25}}</ref> == ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ == [[File:Ghare Baire Gallery 3.jpg|thumb|[[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱚᱨᱮᱱᱥᱤ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ]], ᱜᱷᱚᱨᱮ ᱵᱟᱭᱤᱨᱮ ᱟᱨᱴ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱨᱮ ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱤᱫᱤ ᱟᱠᱟᱱ [[ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ]] ᱟᱜ ᱯᱷᱚᱴᱚ ᱠᱚ]] * ''Satyajit Ray 70 ans''; Photographies de Nemai Ghosh; Contributions éditées par Alok B. Nandi,1991, Eiffel Editions, Bruxelles. * ''ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ ᱮᱴ ᱗᱐''; ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱯᱷᱚᱴᱚ ᱠᱚ; ᱟᱞᱚᱠ ᱵᱤ. ᱱᱚᱱᱫᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱱᱮᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱑᱙᱙᱓, ᱯᱚᱭᱮᱱᱴ ᱚᱯᱷ ᱵᱷᱤᱭᱩ ᱟᱨ ᱳᱨᱤᱭᱮᱱᱴ ᱞᱚᱝᱢᱮᱱ * {{cite book|author=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|title=ᱰᱨᱟᱢᱟᱴᱤᱠ ᱢᱳᱢᱮᱱᱴᱥ: ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱥ ᱮᱱᱰ ᱢᱮᱢᱳᱨᱤᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱠᱟᱞᱠᱟᱛᱟ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱯᱷᱨᱚᱢ ᱫᱟ ᱥᱤᱠᱥᱴᱤᱡᱽ ᱴᱩ ᱫᱟ ᱱᱟᱭᱤᱱᱴᱤᱡᱽ|url=https://books.google.com/books?id=KJFqKDgcVyIC|year=2000|publisher=ᱥᱤᱜᱟᱞ ᱵᱩᱠᱥ|isbn=978-81-7046-156-2}} * {{cite book|author=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|title=ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ: ᱯᱷᱨᱚᱢ ᱤᱥᱠᱨᱤᱯᱴ ᱴᱩ ᱤᱥᱠᱨᱤᱱ|url=https://books.google.com/books?id=CkBUlAEACAAJ|year=2003|publisher=ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱚᱯᱷ ᱢᱚᱰᱟᱨᱱ ᱟᱨᱴ}} * {{cite book|author=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|title=ᱨᱟᱭ ᱮᱱᱰ ᱫᱟ ᱵᱽᱞᱟᱭᱤᱱᱰ ᱯᱮᱱᱴᱟᱨ: ᱮᱱ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱤᱱᱴᱩ ᱫᱟ ᱤᱱᱟᱨ ᱟᱭᱤ|url=https://books.google.com/books?id=7_XVAAAAMAAJ|year=2004|publisher=ᱱᱤᱭᱩ ᱮᱡᱽ|isbn=978-81-7819-041-9}} * {{cite book|author1=ᱮᱱᱰᱨᱤᱣ ᱨᱚᱵᱤᱱᱥᱚᱱ|author2=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ (ᱯᱷᱚᱴᱚ ᱠᱚ)|title=ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ: ᱮ ᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ|url=https://books.google.com/books?id=ffAmGwAACAAJ|year=2005|publisher=ᱟᱭ. ᱵᱤ. ᱴᱳᱨᱤᱥ|isbn=978-1-84511-074-1}} * {{cite book|author1=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|author2=ᱭᱩᱥᱩᱯᱷ ᱚᱨᱚᱠᱠᱚᱞ|author2-link=ᱭᱩᱥᱩᱯᱷ ᱚᱨᱚᱠᱠᱚᱞ|author3=ᱤᱥᱴᱩᱣᱟᱨᱴ ᱯᱷᱚᱨᱥᱴᱟᱨ|author4=ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱚᱨ ᱠᱷᱟᱥᱱᱤᱥ|title=ᱫᱟ ᱤᱥᱴᱨᱤᱴ: ᱚᱨᱚᱠᱠᱚᱞ ᱯᱮᱱᱴᱥ ᱮ ᱯᱤᱠᱪᱟᱨ|url=https://books.google.com/books?id=hanbNwAACAAJ|year=2007|publisher=ᱟᱨᱴ ᱮᱞᱟᱭᱤᱵᱷ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ}} * {{cite book|author1=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|author2=ᱜᱤᱛᱤ ᱥᱮᱱ|title=ᱯᱷᱮᱥᱮᱥ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱟᱨᱴ: ᱛᱷᱨᱩ ᱫᱟ ᱞᱮᱱᱥ ᱚᱯᱷ ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|url=https://books.google.com/books?id=8mwiQwAACAAJ|year=2007|publisher=ᱟᱨᱴ ᱮᱞᱟᱭᱤᱵᱷ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ|isbn=978-81-901844-5-8}} * {{cite book|author1=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|title=ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱫᱟ: ᱢᱮᱢᱚᱭᱟᱨᱥ ᱚᱯᱷ ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ|url=https://books.google.com/books?id=yil8tgAACAAJ|year=2011|publisher=ᱦᱟᱨᱯᱟᱨᱠᱚᱞᱤᱱᱥ|isbn=978-93-5029-040-8}} == References == {{Reflist}} * [[Samik Bandyopadhyay]]. ''Nemai Ghosh: Portfolio''. ''Seagull Theatre Quarterly'', Issue 2, Apr 1994. pp 52–57. == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == * {{cite web| title = ᱯᱚᱨᱴᱨᱮᱴᱥ ᱚᱯᱷ ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ |date= 19 August 2013 |publisher= ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ | url = https://www.bfi.org.uk/features/portraits-satyajit-ray}} * [http://dagworld.com/exhibitions/nemai-ghosh-satyajit-ray-beyond/ ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ: ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮ]. ᱰᱤ.ᱮ.ᱡᱤ. ᱮᱜᱽᱡᱤᱵᱤᱥᱚᱱ * [https://filmfreeway.com/NemaiGhosh-ARAYofLight/ ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ - ᱮ ᱨᱮ ᱚᱯᱷ ᱞᱟᱭᱤᱴ]. ᱰᱚᱠᱩᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱵᱷᱤ ᱤᱥᱴᱤᱞᱥ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱧᱟᱢᱤᱡ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱟᱝᱜᱟᱞᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱓᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱤᱱ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚ]] 2d10xwqe7jgfauzyj2wy9rzh01izlf6 192496 192495 2026-06-03T06:56:54Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 removed [[Category:ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ]]; added [[Category:ᱥ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 192496 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ | image = Nemai Ghosh Addresses - Opening Ceremony - 1st Four Ps Group Exhibition - Kolkata 2019-04-17 0616.JPG | caption = ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ | birth_date = {{Birth date|1934|05|08|df=y}} | birth_place = [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]], ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛ | death_date = {{death date and age|2020|3|25|1934|05|08|df=y}} | death_place = [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | occupation = ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ | years_active = ᱑᱙᱖᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ – ᱒᱐᱒᱐ | spouse = ᱥᱤᱵᱟᱱᱤ ᱜᱷᱳᱥ | children = ᱥᱟᱱᱛᱚᱱᱩ ᱜᱷᱳᱥ, ᱥᱚᱛᱭᱚᱠᱤ ᱜᱷᱳᱥ, ᱥᱚᱨᱢᱤᱥᱴᱷᱟ ᱜᱷᱳᱥ | relatives = ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ - ᱥᱨᱮᱭᱟ ᱜᱷᱳᱥ, ᱥᱚᱦᱚᱢ ᱜᱷᱳᱥ, ᱯᱩᱡᱟᱨᱤᱱᱤ ᱜᱷᱳᱥ, ᱩᱯᱟᱥᱚᱱᱟ ᱜᱷᱳᱥ ᱟᱨ ᱱᱤᱞᱟᱸᱡᱚᱱ ᱜᱷᱳᱥ }} '''ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ''' (᱘ ᱢᱮ ᱑᱙᱓᱔ – ᱒᱕ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱐)<ref>{{Cite news|url=https://upperstall.com/profile/luminary/nemai-ghosh/|title=Nemai Ghosh|website=Upperstall|date=25 March 2020|access-date=25 March 2020|author=Chatterji, Shoma A.}}</ref> ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ [[ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ]]<ref>{{cite web| title =The time of his life |publisher=Harmony, Celebrate Age Magazine| url = http://www.harmonyindia.org/hportal/VirtualPageView.jsp?page_id=1459&index1=0|author=Anjana Basu|date=July 2005| access-date = 29 September 2013}}</ref> ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱨ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱤᱥᱴᱤᱞ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ''ᱜᱩᱯᱤ ᱜᱟᱭᱤᱱ ᱵᱟᱜᱷᱟ ᱵᱟᱭᱤᱱ'' (᱑᱙᱖᱙) ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱭ ᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱯᱷᱤᱞᱢ ''ᱟᱜᱚᱱᱛᱩᱠ'' (᱑᱙᱙᱑) ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=Arijit>{{cite news|last=Bhattacharya|first=Arijit|title=Through the lens|url=http://www.telegraphindia.com/1110518/jsp/entertainment/story_13994343.jsp|archive-url=https://web.archive.org/web/20110521081252/http://www.telegraphindia.com/1110518/jsp/entertainment/story_13994343.jsp|url-status=dead|archive-date=21 May 2011|access-date=28 September 2013|newspaper=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|date=18 May 2011}}</ref><ref>{{cite journal|last=Chatterjee|first=Partha|title=Glimpses of Ray|journal=[[Frontline (magazine)|Frontline]]|year=2011|volume=28|issue=13|url=http://www.hindu.com/fline/fl2813/stories/20110701281307200.htm|access-date=28 September 2013}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ, ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ, ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱰᱚᱠᱩᱢᱮᱱᱴᱮᱥᱚᱱ, ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱦᱮᱸᱫᱮ-ᱟᱨ-ᱯᱩᱸᱰ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱟᱨ ᱥᱩᱨ, ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱮ ᱥᱟᱵ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱕᱕ ᱟᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱨᱮ ᱡᱩᱨᱤ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name="55thaward">{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm55NFAAward.aspx|title=55th National Film Awards|publisher=[[International Film Festival of India]]|access-date=3 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131002034853/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm55NFAAward.aspx|archive-date=2 October 2013|url-status=dead}}</ref><ref name="55thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/55th_nff_2007.pdf|title=55th National Film Awards (PDF)|publisher=[[Directorate of Film Festivals]]}}</ref> ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ|ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ]] ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Padma Awards Directory (2010)|publisher=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]]|url=http://www.mha.nic.in/pdfs/PadmaAwd2010.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111126141319/http://mha.nic.in/pdfs/PadmaAwd2010.pdf|archive-date=26 November 2011}}</ref> == ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ == * [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] (ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱠᱟᱞᱠᱟᱛᱟ), ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ * ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱩᱛᱯᱚᱞ ᱫᱚᱛᱛᱚ ᱟᱜ ''ᱞᱤᱴᱤᱞ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱜᱨᱩᱯ'' ᱥᱟᱶ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱟᱛᱮ, '''ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ''' ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ * ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱫᱚ ᱯᱞᱟᱱ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ; ᱑᱙᱖᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱮᱫ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱪᱠᱟ ᱜᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱢᱮᱨᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ == ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ == ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ ᱫᱚ ᱥᱤᱵᱟᱱᱤ ᱜᱷᱳᱥ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱒᱘ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮᱭ ᱜᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱤᱱ ᱨᱤᱱ ᱯᱮᱭᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ: * ᱩᱱᱠᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱚᱲᱟ, ᱥᱟᱱᱛᱚᱱᱩ ᱜᱷᱳᱥ ᱫᱚ ᱑᱙ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱑ ᱨᱮ ᱵᱨᱮᱱ ᱴᱤᱣᱢᱚᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱮ ᱜᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱤᱡ ᱵᱟᱹᱦᱩ ᱫᱟᱞᱤᱭᱟ ᱜᱷᱳᱥ, ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱨᱮᱭᱟ ᱜᱷᱳᱥ, ᱟᱨ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱚᱦᱚᱢ ᱜᱷᱳᱥ ᱮ ᱵᱟᱹᱜᱤᱭᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ * ᱩᱱᱠᱤᱱᱤᱡ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱠᱚᱲᱟ, ᱥᱚᱛᱭᱚᱠᱤ ᱜᱷᱳᱥ ᱫᱚ, ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱦᱚᱨ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱚᱫᱷᱩᱨᱟ ᱜᱷᱳᱥ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱱᱟ, ᱩᱯᱟᱥᱚᱱᱟ ᱜᱷᱳᱥ ᱟᱨ ᱯᱩᱡᱟᱨᱤᱱᱤ ᱜᱷᱳᱥ ᱾ * ᱩᱱᱠᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ, ᱥᱚᱨᱢᱤᱥᱴᱷᱟ ᱜᱷᱳᱥ ᱫᱚ, ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ == * ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ ᱥᱟᱶ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ''ᱜᱩᱯᱤ ᱜᱟᱭᱤᱱ ᱵᱟᱜᱷᱟ ᱵᱟᱭᱤᱱ'' (᱑᱙᱖᱙) ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱭ ᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱯᱷᱤᱞᱢ ''ᱟᱜᱚᱱᱛᱩᱠ'' (᱑᱙۹᱑) ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱜᱷᱳᱥ ᱫᱚ ᱨᱟᱭ ᱤᱡ ᱤᱥᱴᱤᱞ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ * ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ ᱫᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱢᱥ ᱵᱚᱥᱣᱮᱞ ᱟᱜ ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱢᱮᱨᱟ ᱥᱟᱶ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ "ᱵᱚᱥᱣᱮᱞ" ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱢᱮᱛᱟᱭ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱕ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮᱭ ᱜᱩᱨ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱘᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://bengali.indianexpress.com/entertainment/nemai-ghosh-passes-aaway-205461/|title=প্রখ্যাত চিত্রগ্রাহক নিমাই ঘোষের জীবনাবসান|date=2020-03-25|website=Indian Express Bangla|language=bn-IN|access-date=2020-03-25}}</ref> == ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ == [[File:Ghare Baire Gallery 3.jpg|thumb|[[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱚᱨᱮᱱᱥᱤ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ]], ᱜᱷᱚᱨᱮ ᱵᱟᱭᱤᱨᱮ ᱟᱨᱴ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱨᱮ ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱤᱫᱤ ᱟᱠᱟᱱ [[ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ]] ᱟᱜ ᱯᱷᱚᱴᱚ ᱠᱚ]] * ''Satyajit Ray 70 ans''; Photographies de Nemai Ghosh; Contributions éditées par Alok B. Nandi,1991, Eiffel Editions, Bruxelles. * ''ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ ᱮᱴ ᱗᱐''; ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱯᱷᱚᱴᱚ ᱠᱚ; ᱟᱞᱚᱠ ᱵᱤ. ᱱᱚᱱᱫᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱱᱮᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱑᱙᱙᱓, ᱯᱚᱭᱮᱱᱴ ᱚᱯᱷ ᱵᱷᱤᱭᱩ ᱟᱨ ᱳᱨᱤᱭᱮᱱᱴ ᱞᱚᱝᱢᱮᱱ * {{cite book|author=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|title=ᱰᱨᱟᱢᱟᱴᱤᱠ ᱢᱳᱢᱮᱱᱴᱥ: ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱥ ᱮᱱᱰ ᱢᱮᱢᱳᱨᱤᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱠᱟᱞᱠᱟᱛᱟ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱯᱷᱨᱚᱢ ᱫᱟ ᱥᱤᱠᱥᱴᱤᱡᱽ ᱴᱩ ᱫᱟ ᱱᱟᱭᱤᱱᱴᱤᱡᱽ|url=https://books.google.com/books?id=KJFqKDgcVyIC|year=2000|publisher=ᱥᱤᱜᱟᱞ ᱵᱩᱠᱥ|isbn=978-81-7046-156-2}} * {{cite book|author=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|title=ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ: ᱯᱷᱨᱚᱢ ᱤᱥᱠᱨᱤᱯᱴ ᱴᱩ ᱤᱥᱠᱨᱤᱱ|url=https://books.google.com/books?id=CkBUlAEACAAJ|year=2003|publisher=ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱚᱯᱷ ᱢᱚᱰᱟᱨᱱ ᱟᱨᱴ}} * {{cite book|author=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|title=ᱨᱟᱭ ᱮᱱᱰ ᱫᱟ ᱵᱽᱞᱟᱭᱤᱱᱰ ᱯᱮᱱᱴᱟᱨ: ᱮᱱ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱤᱱᱴᱩ ᱫᱟ ᱤᱱᱟᱨ ᱟᱭᱤ|url=https://books.google.com/books?id=7_XVAAAAMAAJ|year=2004|publisher=ᱱᱤᱭᱩ ᱮᱡᱽ|isbn=978-81-7819-041-9}} * {{cite book|author1=ᱮᱱᱰᱨᱤᱣ ᱨᱚᱵᱤᱱᱥᱚᱱ|author2=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ (ᱯᱷᱚᱴᱚ ᱠᱚ)|title=ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ: ᱮ ᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ|url=https://books.google.com/books?id=ffAmGwAACAAJ|year=2005|publisher=ᱟᱭ. ᱵᱤ. ᱴᱳᱨᱤᱥ|isbn=978-1-84511-074-1}} * {{cite book|author1=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|author2=ᱭᱩᱥᱩᱯᱷ ᱚᱨᱚᱠᱠᱚᱞ|author2-link=ᱭᱩᱥᱩᱯᱷ ᱚᱨᱚᱠᱠᱚᱞ|author3=ᱤᱥᱴᱩᱣᱟᱨᱴ ᱯᱷᱚᱨᱥᱴᱟᱨ|author4=ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱚᱨ ᱠᱷᱟᱥᱱᱤᱥ|title=ᱫᱟ ᱤᱥᱴᱨᱤᱴ: ᱚᱨᱚᱠᱠᱚᱞ ᱯᱮᱱᱴᱥ ᱮ ᱯᱤᱠᱪᱟᱨ|url=https://books.google.com/books?id=hanbNwAACAAJ|year=2007|publisher=ᱟᱨᱴ ᱮᱞᱟᱭᱤᱵᱷ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ}} * {{cite book|author1=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|author2=ᱜᱤᱛᱤ ᱥᱮᱱ|title=ᱯᱷᱮᱥᱮᱥ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱟᱨᱴ: ᱛᱷᱨᱩ ᱫᱟ ᱞᱮᱱᱥ ᱚᱯᱷ ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|url=https://books.google.com/books?id=8mwiQwAACAAJ|year=2007|publisher=ᱟᱨᱴ ᱮᱞᱟᱭᱤᱵᱷ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ|isbn=978-81-901844-5-8}} * {{cite book|author1=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|title=ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱫᱟ: ᱢᱮᱢᱚᱭᱟᱨᱥ ᱚᱯᱷ ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ|url=https://books.google.com/books?id=yil8tgAACAAJ|year=2011|publisher=ᱦᱟᱨᱯᱟᱨᱠᱚᱞᱤᱱᱥ|isbn=978-93-5029-040-8}} == References == {{Reflist}} * [[Samik Bandyopadhyay]]. ''Nemai Ghosh: Portfolio''. ''Seagull Theatre Quarterly'', Issue 2, Apr 1994. pp 52–57. == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == * {{cite web| title = ᱯᱚᱨᱴᱨᱮᱴᱥ ᱚᱯᱷ ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ |date= 19 August 2013 |publisher= ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ | url = https://www.bfi.org.uk/features/portraits-satyajit-ray}} * [http://dagworld.com/exhibitions/nemai-ghosh-satyajit-ray-beyond/ ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ: ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮ]. ᱰᱤ.ᱮ.ᱡᱤ. ᱮᱜᱽᱡᱤᱵᱤᱥᱚᱱ * [https://filmfreeway.com/NemaiGhosh-ARAYofLight/ ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ - ᱮ ᱨᱮ ᱚᱯᱷ ᱞᱟᱭᱤᱴ]. ᱰᱚᱠᱩᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱵᱷᱤ ᱤᱥᱴᱤᱞᱥ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱧᱟᱢᱤᱡ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱟᱝᱜᱟᱞᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱓᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱤᱱ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚ]] k5xgj1izxekyp4v2w52390za66edehv 192497 192496 2026-06-03T06:57:03Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 removed [[Category:ᱥ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 192497 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ | image = Nemai Ghosh Addresses - Opening Ceremony - 1st Four Ps Group Exhibition - Kolkata 2019-04-17 0616.JPG | caption = ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ | birth_date = {{Birth date|1934|05|08|df=y}} | birth_place = [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]], ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛ | death_date = {{death date and age|2020|3|25|1934|05|08|df=y}} | death_place = [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | occupation = ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ | years_active = ᱑᱙᱖᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ – ᱒᱐᱒᱐ | spouse = ᱥᱤᱵᱟᱱᱤ ᱜᱷᱳᱥ | children = ᱥᱟᱱᱛᱚᱱᱩ ᱜᱷᱳᱥ, ᱥᱚᱛᱭᱚᱠᱤ ᱜᱷᱳᱥ, ᱥᱚᱨᱢᱤᱥᱴᱷᱟ ᱜᱷᱳᱥ | relatives = ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ - ᱥᱨᱮᱭᱟ ᱜᱷᱳᱥ, ᱥᱚᱦᱚᱢ ᱜᱷᱳᱥ, ᱯᱩᱡᱟᱨᱤᱱᱤ ᱜᱷᱳᱥ, ᱩᱯᱟᱥᱚᱱᱟ ᱜᱷᱳᱥ ᱟᱨ ᱱᱤᱞᱟᱸᱡᱚᱱ ᱜᱷᱳᱥ }} '''ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ''' (᱘ ᱢᱮ ᱑᱙᱓᱔ – ᱒᱕ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱐)<ref>{{Cite news|url=https://upperstall.com/profile/luminary/nemai-ghosh/|title=Nemai Ghosh|website=Upperstall|date=25 March 2020|access-date=25 March 2020|author=Chatterji, Shoma A.}}</ref> ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ [[ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ]]<ref>{{cite web| title =The time of his life |publisher=Harmony, Celebrate Age Magazine| url = http://www.harmonyindia.org/hportal/VirtualPageView.jsp?page_id=1459&index1=0|author=Anjana Basu|date=July 2005| access-date = 29 September 2013}}</ref> ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱨ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱤᱥᱴᱤᱞ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ''ᱜᱩᱯᱤ ᱜᱟᱭᱤᱱ ᱵᱟᱜᱷᱟ ᱵᱟᱭᱤᱱ'' (᱑᱙᱖᱙) ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱭ ᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱯᱷᱤᱞᱢ ''ᱟᱜᱚᱱᱛᱩᱠ'' (᱑᱙᱙᱑) ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=Arijit>{{cite news|last=Bhattacharya|first=Arijit|title=Through the lens|url=http://www.telegraphindia.com/1110518/jsp/entertainment/story_13994343.jsp|archive-url=https://web.archive.org/web/20110521081252/http://www.telegraphindia.com/1110518/jsp/entertainment/story_13994343.jsp|url-status=dead|archive-date=21 May 2011|access-date=28 September 2013|newspaper=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|date=18 May 2011}}</ref><ref>{{cite journal|last=Chatterjee|first=Partha|title=Glimpses of Ray|journal=[[Frontline (magazine)|Frontline]]|year=2011|volume=28|issue=13|url=http://www.hindu.com/fline/fl2813/stories/20110701281307200.htm|access-date=28 September 2013}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ, ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ, ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱰᱚᱠᱩᱢᱮᱱᱴᱮᱥᱚᱱ, ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱦᱮᱸᱫᱮ-ᱟᱨ-ᱯᱩᱸᱰ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱟᱨ ᱥᱩᱨ, ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱮ ᱥᱟᱵ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱕᱕ ᱟᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱨᱮ ᱡᱩᱨᱤ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name="55thaward">{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm55NFAAward.aspx|title=55th National Film Awards|publisher=[[International Film Festival of India]]|access-date=3 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131002034853/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm55NFAAward.aspx|archive-date=2 October 2013|url-status=dead}}</ref><ref name="55thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/55th_nff_2007.pdf|title=55th National Film Awards (PDF)|publisher=[[Directorate of Film Festivals]]}}</ref> ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ|ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ]] ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Padma Awards Directory (2010)|publisher=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]]|url=http://www.mha.nic.in/pdfs/PadmaAwd2010.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111126141319/http://mha.nic.in/pdfs/PadmaAwd2010.pdf|archive-date=26 November 2011}}</ref> == ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ == * [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] (ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱠᱟᱞᱠᱟᱛᱟ), ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ * ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱩᱛᱯᱚᱞ ᱫᱚᱛᱛᱚ ᱟᱜ ''ᱞᱤᱴᱤᱞ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱜᱨᱩᱯ'' ᱥᱟᱶ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱟᱛᱮ, '''ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ''' ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ * ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱫᱚ ᱯᱞᱟᱱ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ; ᱑᱙᱖᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱮᱫ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱪᱠᱟ ᱜᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱢᱮᱨᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ == ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ == ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ ᱫᱚ ᱥᱤᱵᱟᱱᱤ ᱜᱷᱳᱥ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱒᱘ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮᱭ ᱜᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱤᱱ ᱨᱤᱱ ᱯᱮᱭᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ: * ᱩᱱᱠᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱚᱲᱟ, ᱥᱟᱱᱛᱚᱱᱩ ᱜᱷᱳᱥ ᱫᱚ ᱑᱙ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱑ ᱨᱮ ᱵᱨᱮᱱ ᱴᱤᱣᱢᱚᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱮ ᱜᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱤᱡ ᱵᱟᱹᱦᱩ ᱫᱟᱞᱤᱭᱟ ᱜᱷᱳᱥ, ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱨᱮᱭᱟ ᱜᱷᱳᱥ, ᱟᱨ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱚᱦᱚᱢ ᱜᱷᱳᱥ ᱮ ᱵᱟᱹᱜᱤᱭᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ * ᱩᱱᱠᱤᱱᱤᱡ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱠᱚᱲᱟ, ᱥᱚᱛᱭᱚᱠᱤ ᱜᱷᱳᱥ ᱫᱚ, ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱦᱚᱨ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱚᱫᱷᱩᱨᱟ ᱜᱷᱳᱥ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱱᱟ, ᱩᱯᱟᱥᱚᱱᱟ ᱜᱷᱳᱥ ᱟᱨ ᱯᱩᱡᱟᱨᱤᱱᱤ ᱜᱷᱳᱥ ᱾ * ᱩᱱᱠᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ, ᱥᱚᱨᱢᱤᱥᱴᱷᱟ ᱜᱷᱳᱥ ᱫᱚ, ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ == * ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ ᱥᱟᱶ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ''ᱜᱩᱯᱤ ᱜᱟᱭᱤᱱ ᱵᱟᱜᱷᱟ ᱵᱟᱭᱤᱱ'' (᱑᱙᱖᱙) ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱭ ᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱯᱷᱤᱞᱢ ''ᱟᱜᱚᱱᱛᱩᱠ'' (᱑᱙۹᱑) ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱜᱷᱳᱥ ᱫᱚ ᱨᱟᱭ ᱤᱡ ᱤᱥᱴᱤᱞ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ * ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ ᱫᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱢᱥ ᱵᱚᱥᱣᱮᱞ ᱟᱜ ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱢᱮᱨᱟ ᱥᱟᱶ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ "ᱵᱚᱥᱣᱮᱞ" ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱢᱮᱛᱟᱭ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱕ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮᱭ ᱜᱩᱨ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱘᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://bengali.indianexpress.com/entertainment/nemai-ghosh-passes-aaway-205461/|title=প্রখ্যাত চিত্রগ্রাহক নিমাই ঘোষের জীবনাবসান|date=2020-03-25|website=Indian Express Bangla|language=bn-IN|access-date=2020-03-25}}</ref> == ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ == [[File:Ghare Baire Gallery 3.jpg|thumb|[[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱚᱨᱮᱱᱥᱤ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ]], ᱜᱷᱚᱨᱮ ᱵᱟᱭᱤᱨᱮ ᱟᱨᱴ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱨᱮ ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱤᱫᱤ ᱟᱠᱟᱱ [[ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ]] ᱟᱜ ᱯᱷᱚᱴᱚ ᱠᱚ]] * ''Satyajit Ray 70 ans''; Photographies de Nemai Ghosh; Contributions éditées par Alok B. Nandi,1991, Eiffel Editions, Bruxelles. * ''ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ ᱮᱴ ᱗᱐''; ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱯᱷᱚᱴᱚ ᱠᱚ; ᱟᱞᱚᱠ ᱵᱤ. ᱱᱚᱱᱫᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱱᱮᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱑᱙᱙᱓, ᱯᱚᱭᱮᱱᱴ ᱚᱯᱷ ᱵᱷᱤᱭᱩ ᱟᱨ ᱳᱨᱤᱭᱮᱱᱴ ᱞᱚᱝᱢᱮᱱ * {{cite book|author=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|title=ᱰᱨᱟᱢᱟᱴᱤᱠ ᱢᱳᱢᱮᱱᱴᱥ: ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱥ ᱮᱱᱰ ᱢᱮᱢᱳᱨᱤᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱠᱟᱞᱠᱟᱛᱟ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱯᱷᱨᱚᱢ ᱫᱟ ᱥᱤᱠᱥᱴᱤᱡᱽ ᱴᱩ ᱫᱟ ᱱᱟᱭᱤᱱᱴᱤᱡᱽ|url=https://books.google.com/books?id=KJFqKDgcVyIC|year=2000|publisher=ᱥᱤᱜᱟᱞ ᱵᱩᱠᱥ|isbn=978-81-7046-156-2}} * {{cite book|author=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|title=ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ: ᱯᱷᱨᱚᱢ ᱤᱥᱠᱨᱤᱯᱴ ᱴᱩ ᱤᱥᱠᱨᱤᱱ|url=https://books.google.com/books?id=CkBUlAEACAAJ|year=2003|publisher=ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱚᱯᱷ ᱢᱚᱰᱟᱨᱱ ᱟᱨᱴ}} * {{cite book|author=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|title=ᱨᱟᱭ ᱮᱱᱰ ᱫᱟ ᱵᱽᱞᱟᱭᱤᱱᱰ ᱯᱮᱱᱴᱟᱨ: ᱮᱱ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱤᱱᱴᱩ ᱫᱟ ᱤᱱᱟᱨ ᱟᱭᱤ|url=https://books.google.com/books?id=7_XVAAAAMAAJ|year=2004|publisher=ᱱᱤᱭᱩ ᱮᱡᱽ|isbn=978-81-7819-041-9}} * {{cite book|author1=ᱮᱱᱰᱨᱤᱣ ᱨᱚᱵᱤᱱᱥᱚᱱ|author2=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ (ᱯᱷᱚᱴᱚ ᱠᱚ)|title=ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ: ᱮ ᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ|url=https://books.google.com/books?id=ffAmGwAACAAJ|year=2005|publisher=ᱟᱭ. ᱵᱤ. ᱴᱳᱨᱤᱥ|isbn=978-1-84511-074-1}} * {{cite book|author1=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|author2=ᱭᱩᱥᱩᱯᱷ ᱚᱨᱚᱠᱠᱚᱞ|author2-link=ᱭᱩᱥᱩᱯᱷ ᱚᱨᱚᱠᱠᱚᱞ|author3=ᱤᱥᱴᱩᱣᱟᱨᱴ ᱯᱷᱚᱨᱥᱴᱟᱨ|author4=ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱚᱨ ᱠᱷᱟᱥᱱᱤᱥ|title=ᱫᱟ ᱤᱥᱴᱨᱤᱴ: ᱚᱨᱚᱠᱠᱚᱞ ᱯᱮᱱᱴᱥ ᱮ ᱯᱤᱠᱪᱟᱨ|url=https://books.google.com/books?id=hanbNwAACAAJ|year=2007|publisher=ᱟᱨᱴ ᱮᱞᱟᱭᱤᱵᱷ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ}} * {{cite book|author1=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|author2=ᱜᱤᱛᱤ ᱥᱮᱱ|title=ᱯᱷᱮᱥᱮᱥ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱟᱨᱴ: ᱛᱷᱨᱩ ᱫᱟ ᱞᱮᱱᱥ ᱚᱯᱷ ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|url=https://books.google.com/books?id=8mwiQwAACAAJ|year=2007|publisher=ᱟᱨᱴ ᱮᱞᱟᱭᱤᱵᱷ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ|isbn=978-81-901844-5-8}} * {{cite book|author1=ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ|title=ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱫᱟ: ᱢᱮᱢᱚᱭᱟᱨᱥ ᱚᱯᱷ ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ|url=https://books.google.com/books?id=yil8tgAACAAJ|year=2011|publisher=ᱦᱟᱨᱯᱟᱨᱠᱚᱞᱤᱱᱥ|isbn=978-93-5029-040-8}} == References == {{Reflist}} * [[Samik Bandyopadhyay]]. ''Nemai Ghosh: Portfolio''. ''Seagull Theatre Quarterly'', Issue 2, Apr 1994. pp 52–57. == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == * {{cite web| title = ᱯᱚᱨᱴᱨᱮᱴᱥ ᱚᱯᱷ ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ |date= 19 August 2013 |publisher= ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ | url = https://www.bfi.org.uk/features/portraits-satyajit-ray}} * [http://dagworld.com/exhibitions/nemai-ghosh-satyajit-ray-beyond/ ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ: ᱥᱚᱛᱭᱚᱡᱤᱛ ᱨᱟᱭ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮ]. ᱰᱤ.ᱮ.ᱡᱤ. ᱮᱜᱽᱡᱤᱵᱤᱥᱚᱱ * [https://filmfreeway.com/NemaiGhosh-ARAYofLight/ ᱱᱤᱢᱟᱭ ᱜᱷᱳᱥ - ᱮ ᱨᱮ ᱚᱯᱷ ᱞᱟᱭᱤᱴ]. ᱰᱚᱠᱩᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱵᱷᱤ ᱤᱥᱴᱤᱞᱥ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱧᱟᱢᱤᱡ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱟᱝᱜᱟᱞᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱓᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱤᱱ ᱯᱷᱚᱴᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚ]] a8pkxk8wwnlj01sthswc15nnvpb5bsi ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱸᱫᱷ 0 36155 192499 2026-06-03T09:03:14Z MT731 2184 "{{Infobox settlement | name = ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]], [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ | image_skyline..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 192499 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]], [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ | image_skyline = Railway stations in West Bengal 18.jpg | image_alt = | image_caption = ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | pushpin_map = India West Bengal # India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.4781|N|87.3928|E|display=inline, title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱑᱓᱒᱑᱒ (ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ) | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ/ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱰᱤ ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱓᱔᱓ | registration_plate = | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ-ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ-ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] | blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱯᱩᱨᱵᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱯᱩᱨᱵᱟ]] | website = {{URL|paschimbardhaman.co.in/}} | footnotes = }} '''ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱠᱚᱸᱠᱥᱟ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱲᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== {{OSM Location map | width=550| height=400| zoom=11 | coord={{coord|23|33|20|N|87|19|20|E}}| float=left|caption='''ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ'''<br/>MC: ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ, CT: ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ, R: ᱫᱮᱦᱟᱛ ᱛᱟᱞᱢᱟ, A: ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ, B: ᱵᱟᱸᱫᱽ, H: ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱦᱮᱫ<br/>ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱟᱹᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ |mark-coord1= {{coord|23|31|34|N|87|22|24|E}} | label-pos1=left|label1= Arra| numbered1=CT| mark-title1= [[ᱟᱲᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱟᱲᱟ]] (CT)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|23|30|32|N|87|23|40|E}} | label-pos2=right|label2= Gopalpur| numbered2=CT| mark-title2= [[ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ]] (CT) |mark-coord3={{coord|23|30|4|N|87|21|48|E}} | label-pos3=right|label3= Bamunara| numbered3=CT| mark-title3= [[ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ]] (CT) |mark-coord4={{coord|23|27|58|N|87|23|0|E}} | label-pos4=right|label4= Amlajora| numbered4=CT| mark-title4=[[ᱟᱢᱞᱟᱡᱳᱨᱟ]] (CT) |mark-coord5={{coord|23|27|40|N|87|27|45|E}} | label-pos5=right|label5= Kanksa| numbered5=CT| mark-title5=[[ᱠᱟᱱᱠᱥᱟ]] (CT) |mark-coord6={{coord|23|27|22|N|87|27|14|E}} | label-pos6=left|label6= Debipur| numbered6=CT| mark-title6=[[ᱫᱮᱵᱤᱯᱩᱨ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱫᱮᱵᱤᱯᱩᱨ]] (CT)|shape-color6=black| label-size6=13|label-color6=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors --> |mark-coord7={{coord|23|26|57|N|87|26|52|E}} | label-pos7=left|label7= Prayagpur| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱯᱨᱟᱭᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] (CT) |mark-coord8={{coord|23|39|18|N|87|12|28|E}} | label-pos8=right|label8= Siduli| numbered8=CT| mark-title8=[[ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ]] (CT) |mark-coord9={{coord|23|38|30|N|87|13|31|E}} | label-pos9=right|label9= Khandra| numbered9=CT| mark-title9=[[ᱠᱷᱟᱱᱫᱨᱟ]] (CT) |mark-coord10={{coord|23|39|14|N|87|14|34|E}} | label-pos10=right|label10= Ukhra| numbered10=CT| mark-title10=[[ᱩᱠᱷᱨᱟ]] (CT) |mark-coord11={{coord|23|37|44|N|87|13|10|E}} | label-pos11=left|label11= Mahira| numbered11=CT| mark-title11=[[ᱢᱟᱦᱤᱨᱟ]] (CT) |mark-coord12={{coord|23|37|11|N|87|13|1|E}} | label-pos12=left|label12= Dakshin Khanda| numbered12=CT| mark-title12=[[ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟ]] (CT) |mark-coord13={{coord|23|36|51|N|87|8|51|E}} | label-pos13=right|label13= Kajora| numbered13=CT| mark-title13=[[ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ]] (CT) |mark-coord14={{coord|23|36|16|N|87|10|45|E}} | label-pos14=right|label14= Harishpur| numbered14=CT| mark-title14=[[ᱦᱟᱨᱤᱥᱯᱩᱨ]] (CT) |mark-coord15={{coord|23|35|50|N|87|9|47|E}} | label-pos15=right|label15= Palashban| numbered15=CT| mark-title15=[[ᱯᱟᱞᱟᱥᱵᱚᱱ]] (CT) |mark-coord16={{coord|23|35|24|N|87|11|56|E}} | label-pos16=right|label16= Dignala| numbered16=CT| mark-title16=[[ᱫᱤᱜᱽᱱᱟᱞᱟ]] (CT) |mark-coord17={{coord|23|35|0|N|87|11|7|E}} | label-pos17=right|label17= Andal| numbered17=CT| mark-title17=[[ᱟᱱᱰᱟᱞ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱟᱱᱰᱟᱞ]] (CT) |mark-coord18={{coord|23|34|40|N|87|10|45|E}} | label-pos18=right|label18= Baska| numbered18=CT| mark-title18=[[ᱵᱟᱥᱠᱟ, ᱟᱱᱰᱟᱞ|ᱵᱟᱥᱠᱟ]] (CT) |mark-coord19={{coord|23|33|54|N|87|17|38|E}} | label-pos19=right|label-color19=#800000| label19=Durgapur | numbered19=MC| mark-title19=[[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] (MC)|shape-color19=#800000 |mark-coord20={{coord|23|27|7|N|87|28|6|E}} | label-pos20=right| label20= Panagarh | numbered20=R| mark-title20=[[ᱯᱟᱱᱟᱜᱟᱲ]] (R)|shape-color20=#C42222 |mark-coord21={{coord|23|28|41|N|87|23|34|E}} | label-pos21=left| label21= Rajbandh | numbered21=R| mark-title21=ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ (R)|shape-color21=#C42222 |mark-coord22={{coord|23|38|54|N|87|9|41|E}} | label-pos22=right|label22=ECL Kajora|labela22= Area Office | numbered22=0| mark-title22=[[ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| shape-color22=#AA6666| label-size22=13| |mark-coord23={{coord|23.619389|87.244333}}| label23= Kazi Nazrul|labela23= Islam Airport| label-color23 = #C42222 | label-angle23=0| label-pos23=top| label-size23=10| mark-size23=12|numbered23= A| mark-title23 = [[ᱠᱟᱡᱤ ᱱᱟᱡᱽᱨᱩᱞ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]| shape-color23=#C42222 |mark-coord24={{coord|23.474444|87.4275}}| label24= Panagarh Airport| label-color24 = #C42222 | label-angle24=0| label-pos24=top| label-size24=10| mark-size24=12| numbered24=A|mark-title24 =[[ᱯᱟᱱᱟᱜᱟᱲ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]| shape-color24=#C42222 |mark-coord25={{coord|23.4754|87.3023}}| label25= Durgapur|labela25= Barrage| label-color25 = #C42222 | label-angle25=0| label-pos25=right| label-size25=10| mark-size25=12| numbered25=B|mark-title25 =[[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱵᱟᱸᱫᱷ]]| shape-color25=#C42222 |mark-coord26={{coord|23.5648|87.2367}}| label26= Durgapur|labela26= Steel |labelb26 =Plant| label-color26 = #C42222 | label-angle26=0| label-pos26=bottom| label-size26=10| mark-size26=0| mark-title26 =none |mark-coord27={{coord|23.5386|87.2693}}| label27= Alloy|labela27= Steels |labelb27 =Plant| label-color27 = #C42222 | label-angle27=0| label-pos27=bottom| label-size27=10| mark-size27=0| mark-title27 =none |mark-coord28={{coord|23.5186|87.2983}}| label28= Durgapur|labela28= Projects |labelb28 =Limited| label-color28 = #C42222 | label-angle28=0| label-pos28=bottom| label-size28=10| mark-size28=0| mark-title28 =none |mark-coord29={{coord|23.6374|87.4243}}| label29=Ajay River| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=47| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none |mark-coord30={{coord|23.4984|87.2623}}| label30=Damodar River| label-color30 = #77A1CB| label-angle30=40| label-pos30=top| label-size30=10| mark-size30=0| mark-title30 =none |mark-coord31={{coord|23|36|29|N|87|27|13|E}} | label-pos31=top|label31=Gourangapur| numbered31=H| mark-title31= [[ᱜᱚᱣᱨᱟᱝᱜᱟᱯᱩᱨ]] (H)| shape-color31=#AA6666 |mark-coord32={{coord|23|36|0|N|87|29|19|E}} | label-pos32=left| label32= Bankati | numbered32=R| mark-title32=[[ᱵᱟᱱᱠᱟᱴᱤ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color32=#C42222 |mark-coord33={{coord|23|33|51|N|87|24|6|E}} | label-pos33=left| label33= Malandighi | numbered33=R| mark-title33=[[ᱢᱟᱞᱟᱱᱰᱤᱜᱷᱤ]] (R)|shape-color33=#C42222 |mark-coord34={{coord|23|37|43|N|87|24|28|E}} | label-pos34=left| label34= Sibpur | numbered34=R| mark-title34=[[ᱥᱤᱵᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color34=#C42222 |mark-coord35={{coord|23|36|22|N|87|25|46|E}} | label-pos35=left| label35= Garh Jungle | numbered35=H| mark-title35=[[ᱜᱟᱲ ᱡᱚᱝᱜᱚᱞ]] (H)|shape-color35=#AA6666}} ===ᱴᱷᱟᱶ=== ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.distancesbetween.com/distance-between/distance-from-durgapur-to-rajbandh/62140/r3/ | title = Distance between Durgapur to Rajbandh | publisher = Distances Between | access-date = 24 March 2017}}</ref> ===ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ=== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱗᱙.᱒᱒% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱟᱨ ᱒᱐.᱗᱘% ᱫᱚ ᱫᱮᱦᱟᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱓᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ (+᱑ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ) ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ (ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ) ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Burdwan |work = Table 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 15 September 2018 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ== ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱚᱭᱤᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱞ ᱟᱨ ᱥᱴᱳᱨᱮᱡ ᱰᱤᱯᱳ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=hbl>{{cite web | url = http://www.thehindubusinessline.com/2004/06/05/stories/2004060502570600.htm | title = Rajbandh depot fire: IOC rules out disruption in supplies | publisher = The Hindu Business Line, 5 June 2004 | access-date = 24 March 2017}}</ref> ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱚᱭᱤᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱗᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱦᱟᱞᱫᱤᱭᱟ-ᱢᱳᱣᱨᱤᱜᱨᱟᱢ-ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ ᱯᱟᱭᱤᱯᱞᱟᱭᱤᱱ, ᱑᱙᱗᱒-᱗᱔ ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱦᱟᱞᱫᱤᱭᱟ ᱨᱟᱯᱟᱭᱤᱱᱚᱨᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱮᱴᱨᱚᱞᱤᱭᱟᱢ ᱯᱨᱚᱰᱚᱠᱴ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.infraline.com/Details/December-2011-haldia-mourigram-rajbandh-pipeline-151872.htm | title = Oil & Gas Downstream | publisher = Infraline Energy | access-date = 24 March 2017}}</ref><ref>{{cite web | url = https://www.iocl.com/Aboutus/PetroleumProductPipelines.aspx | title = Petroleum Products Pipeline | work = Haldia-Mourigram-Rajbadh Pipeline | publisher = Indian Oil Corporation | access-date = 24 March 2017}}</ref> [[ᱦᱤᱱᱫᱩᱥᱛᱟᱱ ᱯᱮᱴᱨᱚᱞᱤᱭᱚᱢ]] ᱟᱨ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱯᱮᱴᱨᱚᱞᱤᱭᱚᱢ]] ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ ᱨᱮ ᱰᱮᱯᱳ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=hbl/> ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱯᱮᱴᱨᱚᱞᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱮᱞ.ᱯᱤ.ᱡᱤ. ᱵᱳᱴᱞᱤᱝ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.industryabout.com/country-territories-3/920-india/other-petrochemical-industry/11159-bharat-petroleum-rajbandh-lpg-bottling-plant | archive-url = https://web.archive.org/web/20170326140059/http://www.industryabout.com/country-territories-3/920-india/other-petrochemical-industry/11159-bharat-petroleum-rajbandh-lpg-bottling-plant | url-status = usurped | archive-date = 26 March 2017 | title = Bharat Petroleum - Rajbandh LPG Bottling Plant| publisher = Industry About | access-date = 24 March 2017}}</ref> ==ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ== ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ-ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱞ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱜᱟᱭᱟ-ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱞᱟᱭᱤᱱ]], [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱟᱞᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱟᱨ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://indiarailinfo.com/train/timetable/barddhaman-asansol-memu-63509/14847/2/7 |title = 63509 Bardhaman-Asansol MEMU |work = Time Table | publisher= indiarailinfo | access-date = 9 February 2017}}</ref> ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱑᱙ (ᱢᱟᱨᱮ ᱮᱞᱮᱞ ᱮᱱ. ᱮᱪ. ᱒) / ᱜᱨᱟᱸᱰ ᱴᱨᱟᱸᱠ ᱨᱳᱰ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="renumber">{{cite web|url=http://dorth.gov.in/writereaddata/sublinkimages/finaldoc6143316640.pdf|title=Rationalisation of Numbering Systems of National Highways|publisher=[[Department of Road Transport and Highways]]|access-date=10 February 2017|location=New Delhi|archive-date=1 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160201124738/http://dorth.gov.in/writereaddata/sublinkimages/finaldoc6143316640.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>Google maps</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱮᱰᱵᱷᱟᱱᱥᱰ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱮᱱᱰ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱒ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱣᱞᱟᱱᱟ ᱟᱵᱩᱞ ᱠᱟᱞᱟᱢ ᱟᱡᱽᱫᱟᱫᱽ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱚᱨᱥᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.diatm.rahul.ac.in/ |title = Durgapur Institute of Advanced Technology and Management | publisher= DIATM | access-date = 26 March 2017}}</ref> ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱮᱱᱰ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.collegeadmission.in/DurgapurCollegeofCommerce%26Science/DurgapurCollegeofCommerce%26Science.shtml |title=Durgapur College of Commerce and Science |publisher=College Admission |access-date=26 March 2017 |archive-date=4 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170304035418/http://www.collegeadmission.in/DurgapurCollegeofCommerce%26Science/DurgapurCollegeofCommerce%26Science.shtml |url-status=dead }}</ref> ᱜᱩᱨᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱓᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ ᱨᱮ ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://gdhri.rahul.ac.in/ | title = Gouri Devi Hospital and Research Institute | publisher = GDHRI | access-date = 24 March 2017}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ]] 34r79f466vp26geau540m6u4gr7ehar 192500 192499 2026-06-03T09:04:15Z MT731 2184 MT731 ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱸᱫᱷ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ 192499 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]], [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ | image_skyline = Railway stations in West Bengal 18.jpg | image_alt = | image_caption = ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | pushpin_map = India West Bengal # India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.4781|N|87.3928|E|display=inline, title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱑᱓᱒᱑᱒ (ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ) | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ/ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱰᱤ ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱓᱔᱓ | registration_plate = | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ-ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ-ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] | blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱯᱩᱨᱵᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱯᱩᱨᱵᱟ]] | website = {{URL|paschimbardhaman.co.in/}} | footnotes = }} '''ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱠᱚᱸᱠᱥᱟ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱲᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== {{OSM Location map | width=550| height=400| zoom=11 | coord={{coord|23|33|20|N|87|19|20|E}}| float=left|caption='''ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ'''<br/>MC: ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ, CT: ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ, R: ᱫᱮᱦᱟᱛ ᱛᱟᱞᱢᱟ, A: ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ, B: ᱵᱟᱸᱫᱽ, H: ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱦᱮᱫ<br/>ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱟᱹᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ |mark-coord1= {{coord|23|31|34|N|87|22|24|E}} | label-pos1=left|label1= Arra| numbered1=CT| mark-title1= [[ᱟᱲᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱟᱲᱟ]] (CT)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|23|30|32|N|87|23|40|E}} | label-pos2=right|label2= Gopalpur| numbered2=CT| mark-title2= [[ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ]] (CT) |mark-coord3={{coord|23|30|4|N|87|21|48|E}} | label-pos3=right|label3= Bamunara| numbered3=CT| mark-title3= [[ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ]] (CT) |mark-coord4={{coord|23|27|58|N|87|23|0|E}} | label-pos4=right|label4= Amlajora| numbered4=CT| mark-title4=[[ᱟᱢᱞᱟᱡᱳᱨᱟ]] (CT) |mark-coord5={{coord|23|27|40|N|87|27|45|E}} | label-pos5=right|label5= Kanksa| numbered5=CT| mark-title5=[[ᱠᱟᱱᱠᱥᱟ]] (CT) |mark-coord6={{coord|23|27|22|N|87|27|14|E}} | label-pos6=left|label6= Debipur| numbered6=CT| mark-title6=[[ᱫᱮᱵᱤᱯᱩᱨ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱫᱮᱵᱤᱯᱩᱨ]] (CT)|shape-color6=black| label-size6=13|label-color6=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors --> |mark-coord7={{coord|23|26|57|N|87|26|52|E}} | label-pos7=left|label7= Prayagpur| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱯᱨᱟᱭᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] (CT) |mark-coord8={{coord|23|39|18|N|87|12|28|E}} | label-pos8=right|label8= Siduli| numbered8=CT| mark-title8=[[ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ]] (CT) |mark-coord9={{coord|23|38|30|N|87|13|31|E}} | label-pos9=right|label9= Khandra| numbered9=CT| mark-title9=[[ᱠᱷᱟᱱᱫᱨᱟ]] (CT) |mark-coord10={{coord|23|39|14|N|87|14|34|E}} | label-pos10=right|label10= Ukhra| numbered10=CT| mark-title10=[[ᱩᱠᱷᱨᱟ]] (CT) |mark-coord11={{coord|23|37|44|N|87|13|10|E}} | label-pos11=left|label11= Mahira| numbered11=CT| mark-title11=[[ᱢᱟᱦᱤᱨᱟ]] (CT) |mark-coord12={{coord|23|37|11|N|87|13|1|E}} | label-pos12=left|label12= Dakshin Khanda| numbered12=CT| mark-title12=[[ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟ]] (CT) |mark-coord13={{coord|23|36|51|N|87|8|51|E}} | label-pos13=right|label13= Kajora| numbered13=CT| mark-title13=[[ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ]] (CT) |mark-coord14={{coord|23|36|16|N|87|10|45|E}} | label-pos14=right|label14= Harishpur| numbered14=CT| mark-title14=[[ᱦᱟᱨᱤᱥᱯᱩᱨ]] (CT) |mark-coord15={{coord|23|35|50|N|87|9|47|E}} | label-pos15=right|label15= Palashban| numbered15=CT| mark-title15=[[ᱯᱟᱞᱟᱥᱵᱚᱱ]] (CT) |mark-coord16={{coord|23|35|24|N|87|11|56|E}} | label-pos16=right|label16= Dignala| numbered16=CT| mark-title16=[[ᱫᱤᱜᱽᱱᱟᱞᱟ]] (CT) |mark-coord17={{coord|23|35|0|N|87|11|7|E}} | label-pos17=right|label17= Andal| numbered17=CT| mark-title17=[[ᱟᱱᱰᱟᱞ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱟᱱᱰᱟᱞ]] (CT) |mark-coord18={{coord|23|34|40|N|87|10|45|E}} | label-pos18=right|label18= Baska| numbered18=CT| mark-title18=[[ᱵᱟᱥᱠᱟ, ᱟᱱᱰᱟᱞ|ᱵᱟᱥᱠᱟ]] (CT) |mark-coord19={{coord|23|33|54|N|87|17|38|E}} | label-pos19=right|label-color19=#800000| label19=Durgapur | numbered19=MC| mark-title19=[[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] (MC)|shape-color19=#800000 |mark-coord20={{coord|23|27|7|N|87|28|6|E}} | label-pos20=right| label20= Panagarh | numbered20=R| mark-title20=[[ᱯᱟᱱᱟᱜᱟᱲ]] (R)|shape-color20=#C42222 |mark-coord21={{coord|23|28|41|N|87|23|34|E}} | label-pos21=left| label21= Rajbandh | numbered21=R| mark-title21=ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ (R)|shape-color21=#C42222 |mark-coord22={{coord|23|38|54|N|87|9|41|E}} | label-pos22=right|label22=ECL Kajora|labela22= Area Office | numbered22=0| mark-title22=[[ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| shape-color22=#AA6666| label-size22=13| |mark-coord23={{coord|23.619389|87.244333}}| label23= Kazi Nazrul|labela23= Islam Airport| label-color23 = #C42222 | label-angle23=0| label-pos23=top| label-size23=10| mark-size23=12|numbered23= A| mark-title23 = [[ᱠᱟᱡᱤ ᱱᱟᱡᱽᱨᱩᱞ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]| shape-color23=#C42222 |mark-coord24={{coord|23.474444|87.4275}}| label24= Panagarh Airport| label-color24 = #C42222 | label-angle24=0| label-pos24=top| label-size24=10| mark-size24=12| numbered24=A|mark-title24 =[[ᱯᱟᱱᱟᱜᱟᱲ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]| shape-color24=#C42222 |mark-coord25={{coord|23.4754|87.3023}}| label25= Durgapur|labela25= Barrage| label-color25 = #C42222 | label-angle25=0| label-pos25=right| label-size25=10| mark-size25=12| numbered25=B|mark-title25 =[[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱵᱟᱸᱫᱷ]]| shape-color25=#C42222 |mark-coord26={{coord|23.5648|87.2367}}| label26= Durgapur|labela26= Steel |labelb26 =Plant| label-color26 = #C42222 | label-angle26=0| label-pos26=bottom| label-size26=10| mark-size26=0| mark-title26 =none |mark-coord27={{coord|23.5386|87.2693}}| label27= Alloy|labela27= Steels |labelb27 =Plant| label-color27 = #C42222 | label-angle27=0| label-pos27=bottom| label-size27=10| mark-size27=0| mark-title27 =none |mark-coord28={{coord|23.5186|87.2983}}| label28= Durgapur|labela28= Projects |labelb28 =Limited| label-color28 = #C42222 | label-angle28=0| label-pos28=bottom| label-size28=10| mark-size28=0| mark-title28 =none |mark-coord29={{coord|23.6374|87.4243}}| label29=Ajay River| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=47| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none |mark-coord30={{coord|23.4984|87.2623}}| label30=Damodar River| label-color30 = #77A1CB| label-angle30=40| label-pos30=top| label-size30=10| mark-size30=0| mark-title30 =none |mark-coord31={{coord|23|36|29|N|87|27|13|E}} | label-pos31=top|label31=Gourangapur| numbered31=H| mark-title31= [[ᱜᱚᱣᱨᱟᱝᱜᱟᱯᱩᱨ]] (H)| shape-color31=#AA6666 |mark-coord32={{coord|23|36|0|N|87|29|19|E}} | label-pos32=left| label32= Bankati | numbered32=R| mark-title32=[[ᱵᱟᱱᱠᱟᱴᱤ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color32=#C42222 |mark-coord33={{coord|23|33|51|N|87|24|6|E}} | label-pos33=left| label33= Malandighi | numbered33=R| mark-title33=[[ᱢᱟᱞᱟᱱᱰᱤᱜᱷᱤ]] (R)|shape-color33=#C42222 |mark-coord34={{coord|23|37|43|N|87|24|28|E}} | label-pos34=left| label34= Sibpur | numbered34=R| mark-title34=[[ᱥᱤᱵᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color34=#C42222 |mark-coord35={{coord|23|36|22|N|87|25|46|E}} | label-pos35=left| label35= Garh Jungle | numbered35=H| mark-title35=[[ᱜᱟᱲ ᱡᱚᱝᱜᱚᱞ]] (H)|shape-color35=#AA6666}} ===ᱴᱷᱟᱶ=== ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.distancesbetween.com/distance-between/distance-from-durgapur-to-rajbandh/62140/r3/ | title = Distance between Durgapur to Rajbandh | publisher = Distances Between | access-date = 24 March 2017}}</ref> ===ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ=== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱗᱙.᱒᱒% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱟᱨ ᱒᱐.᱗᱘% ᱫᱚ ᱫᱮᱦᱟᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱓᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ (+᱑ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ) ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ (ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ) ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Burdwan |work = Table 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 15 September 2018 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ== ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱚᱭᱤᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱞ ᱟᱨ ᱥᱴᱳᱨᱮᱡ ᱰᱤᱯᱳ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=hbl>{{cite web | url = http://www.thehindubusinessline.com/2004/06/05/stories/2004060502570600.htm | title = Rajbandh depot fire: IOC rules out disruption in supplies | publisher = The Hindu Business Line, 5 June 2004 | access-date = 24 March 2017}}</ref> ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱚᱭᱤᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱗᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱦᱟᱞᱫᱤᱭᱟ-ᱢᱳᱣᱨᱤᱜᱨᱟᱢ-ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ ᱯᱟᱭᱤᱯᱞᱟᱭᱤᱱ, ᱑᱙᱗᱒-᱗᱔ ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱦᱟᱞᱫᱤᱭᱟ ᱨᱟᱯᱟᱭᱤᱱᱚᱨᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱮᱴᱨᱚᱞᱤᱭᱟᱢ ᱯᱨᱚᱰᱚᱠᱴ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.infraline.com/Details/December-2011-haldia-mourigram-rajbandh-pipeline-151872.htm | title = Oil & Gas Downstream | publisher = Infraline Energy | access-date = 24 March 2017}}</ref><ref>{{cite web | url = https://www.iocl.com/Aboutus/PetroleumProductPipelines.aspx | title = Petroleum Products Pipeline | work = Haldia-Mourigram-Rajbadh Pipeline | publisher = Indian Oil Corporation | access-date = 24 March 2017}}</ref> [[ᱦᱤᱱᱫᱩᱥᱛᱟᱱ ᱯᱮᱴᱨᱚᱞᱤᱭᱚᱢ]] ᱟᱨ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱯᱮᱴᱨᱚᱞᱤᱭᱚᱢ]] ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ ᱨᱮ ᱰᱮᱯᱳ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=hbl/> ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱯᱮᱴᱨᱚᱞᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱮᱞ.ᱯᱤ.ᱡᱤ. ᱵᱳᱴᱞᱤᱝ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.industryabout.com/country-territories-3/920-india/other-petrochemical-industry/11159-bharat-petroleum-rajbandh-lpg-bottling-plant | archive-url = https://web.archive.org/web/20170326140059/http://www.industryabout.com/country-territories-3/920-india/other-petrochemical-industry/11159-bharat-petroleum-rajbandh-lpg-bottling-plant | url-status = usurped | archive-date = 26 March 2017 | title = Bharat Petroleum - Rajbandh LPG Bottling Plant| publisher = Industry About | access-date = 24 March 2017}}</ref> ==ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ== ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ-ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱞ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱜᱟᱭᱟ-ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱞᱟᱭᱤᱱ]], [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱟᱞᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱟᱨ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://indiarailinfo.com/train/timetable/barddhaman-asansol-memu-63509/14847/2/7 |title = 63509 Bardhaman-Asansol MEMU |work = Time Table | publisher= indiarailinfo | access-date = 9 February 2017}}</ref> ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱑᱙ (ᱢᱟᱨᱮ ᱮᱞᱮᱞ ᱮᱱ. ᱮᱪ. ᱒) / ᱜᱨᱟᱸᱰ ᱴᱨᱟᱸᱠ ᱨᱳᱰ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="renumber">{{cite web|url=http://dorth.gov.in/writereaddata/sublinkimages/finaldoc6143316640.pdf|title=Rationalisation of Numbering Systems of National Highways|publisher=[[Department of Road Transport and Highways]]|access-date=10 February 2017|location=New Delhi|archive-date=1 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160201124738/http://dorth.gov.in/writereaddata/sublinkimages/finaldoc6143316640.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>Google maps</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱮᱰᱵᱷᱟᱱᱥᱰ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱮᱱᱰ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱒ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱣᱞᱟᱱᱟ ᱟᱵᱩᱞ ᱠᱟᱞᱟᱢ ᱟᱡᱽᱫᱟᱫᱽ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱚᱨᱥᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.diatm.rahul.ac.in/ |title = Durgapur Institute of Advanced Technology and Management | publisher= DIATM | access-date = 26 March 2017}}</ref> ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱮᱱᱰ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.collegeadmission.in/DurgapurCollegeofCommerce%26Science/DurgapurCollegeofCommerce%26Science.shtml |title=Durgapur College of Commerce and Science |publisher=College Admission |access-date=26 March 2017 |archive-date=4 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170304035418/http://www.collegeadmission.in/DurgapurCollegeofCommerce%26Science/DurgapurCollegeofCommerce%26Science.shtml |url-status=dead }}</ref> ᱜᱩᱨᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱓᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ ᱨᱮ ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://gdhri.rahul.ac.in/ | title = Gouri Devi Hospital and Research Institute | publisher = GDHRI | access-date = 24 March 2017}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ]] 34r79f466vp26geau540m6u4gr7ehar 192502 192500 2026-06-03T09:06:06Z MT731 2184 192502 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱸᱫᱷ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]], [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ | image_skyline = Railway stations in West Bengal 18.jpg | image_alt = | image_caption = ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱸᱫᱷ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | pushpin_map = India West Bengal # India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.4781|N|87.3928|E|display=inline, title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱑᱓᱒᱑᱒ (ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ) | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ/ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱰᱤ ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱓᱔᱓ | registration_plate = | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ-ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ-ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] | blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱯᱩᱨᱵᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱯᱩᱨᱵᱟ]] | website = {{URL|paschimbardhaman.co.in/}} | footnotes = }} '''ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱸᱫᱷ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱠᱚᱸᱠᱥᱟ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱲᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== {{OSM Location map | width=550| height=400| zoom=11 | coord={{coord|23|33|20|N|87|19|20|E}}| float=left|caption='''ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ'''<br/>MC: ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ, CT: ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ, R: ᱫᱮᱦᱟᱛ ᱛᱟᱞᱢᱟ, A: ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ, B: ᱵᱟᱸᱫᱽ, H: ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱦᱮᱫ<br/>ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱟᱹᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ |mark-coord1= {{coord|23|31|34|N|87|22|24|E}} | label-pos1=left|label1= Arra| numbered1=CT| mark-title1= [[ᱟᱲᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱟᱲᱟ]] (CT)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|23|30|32|N|87|23|40|E}} | label-pos2=right|label2= Gopalpur| numbered2=CT| mark-title2= [[ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ]] (CT) |mark-coord3={{coord|23|30|4|N|87|21|48|E}} | label-pos3=right|label3= Bamunara| numbered3=CT| mark-title3= [[ᱵᱟᱢᱩᱱᱟᱨᱟ]] (CT) |mark-coord4={{coord|23|27|58|N|87|23|0|E}} | label-pos4=right|label4= Amlajora| numbered4=CT| mark-title4=[[ᱟᱢᱞᱟᱡᱳᱨᱟ]] (CT) |mark-coord5={{coord|23|27|40|N|87|27|45|E}} | label-pos5=right|label5= Kanksa| numbered5=CT| mark-title5=[[ᱠᱟᱱᱠᱥᱟ]] (CT) |mark-coord6={{coord|23|27|22|N|87|27|14|E}} | label-pos6=left|label6= Debipur| numbered6=CT| mark-title6=[[ᱫᱮᱵᱤᱯᱩᱨ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱫᱮᱵᱤᱯᱩᱨ]] (CT)|shape-color6=black| label-size6=13|label-color6=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors --> |mark-coord7={{coord|23|26|57|N|87|26|52|E}} | label-pos7=left|label7= Prayagpur| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱯᱨᱟᱭᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] (CT) |mark-coord8={{coord|23|39|18|N|87|12|28|E}} | label-pos8=right|label8= Siduli| numbered8=CT| mark-title8=[[ᱥᱤᱫᱩᱞᱤ]] (CT) |mark-coord9={{coord|23|38|30|N|87|13|31|E}} | label-pos9=right|label9= Khandra| numbered9=CT| mark-title9=[[ᱠᱷᱟᱱᱫᱨᱟ]] (CT) |mark-coord10={{coord|23|39|14|N|87|14|34|E}} | label-pos10=right|label10= Ukhra| numbered10=CT| mark-title10=[[ᱩᱠᱷᱨᱟ]] (CT) |mark-coord11={{coord|23|37|44|N|87|13|10|E}} | label-pos11=left|label11= Mahira| numbered11=CT| mark-title11=[[ᱢᱟᱦᱤᱨᱟ]] (CT) |mark-coord12={{coord|23|37|11|N|87|13|1|E}} | label-pos12=left|label12= Dakshin Khanda| numbered12=CT| mark-title12=[[ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟ]] (CT) |mark-coord13={{coord|23|36|51|N|87|8|51|E}} | label-pos13=right|label13= Kajora| numbered13=CT| mark-title13=[[ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ]] (CT) |mark-coord14={{coord|23|36|16|N|87|10|45|E}} | label-pos14=right|label14= Harishpur| numbered14=CT| mark-title14=[[ᱦᱟᱨᱤᱥᱯᱩᱨ]] (CT) |mark-coord15={{coord|23|35|50|N|87|9|47|E}} | label-pos15=right|label15= Palashban| numbered15=CT| mark-title15=[[ᱯᱟᱞᱟᱥᱵᱚᱱ]] (CT) |mark-coord16={{coord|23|35|24|N|87|11|56|E}} | label-pos16=right|label16= Dignala| numbered16=CT| mark-title16=[[ᱫᱤᱜᱽᱱᱟᱞᱟ]] (CT) |mark-coord17={{coord|23|35|0|N|87|11|7|E}} | label-pos17=right|label17= Andal| numbered17=CT| mark-title17=[[ᱟᱱᱰᱟᱞ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ|ᱟᱱᱰᱟᱞ]] (CT) |mark-coord18={{coord|23|34|40|N|87|10|45|E}} | label-pos18=right|label18= Baska| numbered18=CT| mark-title18=[[ᱵᱟᱥᱠᱟ, ᱟᱱᱰᱟᱞ|ᱵᱟᱥᱠᱟ]] (CT) |mark-coord19={{coord|23|33|54|N|87|17|38|E}} | label-pos19=right|label-color19=#800000| label19=Durgapur | numbered19=MC| mark-title19=[[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] (MC)|shape-color19=#800000 |mark-coord20={{coord|23|27|7|N|87|28|6|E}} | label-pos20=right| label20= Panagarh | numbered20=R| mark-title20=[[ᱯᱟᱱᱟᱜᱟᱲ]] (R)|shape-color20=#C42222 |mark-coord21={{coord|23|28|41|N|87|23|34|E}} | label-pos21=left| label21= Rajbandh | numbered21=R| mark-title21=ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱸᱫᱷ (R)|shape-color21=#C42222 |mark-coord22={{coord|23|38|54|N|87|9|41|E}} | label-pos22=right|label22=ECL Kajora|labela22= Area Office | numbered22=0| mark-title22=[[ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱤᱥᱤᱮᱞ ᱠᱟᱡᱳᱨᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ]] (A)| shape-color22=#AA6666| label-size22=13| |mark-coord23={{coord|23.619389|87.244333}}| label23= Kazi Nazrul|labela23= Islam Airport| label-color23 = #C42222 | label-angle23=0| label-pos23=top| label-size23=10| mark-size23=12|numbered23= A| mark-title23 = [[ᱠᱟᱡᱤ ᱱᱟᱡᱽᱨᱩᱞ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]| shape-color23=#C42222 |mark-coord24={{coord|23.474444|87.4275}}| label24= Panagarh Airport| label-color24 = #C42222 | label-angle24=0| label-pos24=top| label-size24=10| mark-size24=12| numbered24=A|mark-title24 =[[ᱯᱟᱱᱟᱜᱟᱲ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]| shape-color24=#C42222 |mark-coord25={{coord|23.4754|87.3023}}| label25= Durgapur|labela25= Barrage| label-color25 = #C42222 | label-angle25=0| label-pos25=right| label-size25=10| mark-size25=12| numbered25=B|mark-title25 =[[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱵᱟᱸᱫᱷ]]| shape-color25=#C42222 |mark-coord26={{coord|23.5648|87.2367}}| label26= Durgapur|labela26= Steel |labelb26 =Plant| label-color26 = #C42222 | label-angle26=0| label-pos26=bottom| label-size26=10| mark-size26=0| mark-title26 =none |mark-coord27={{coord|23.5386|87.2693}}| label27= Alloy|labela27= Steels |labelb27 =Plant| label-color27 = #C42222 | label-angle27=0| label-pos27=bottom| label-size27=10| mark-size27=0| mark-title27 =none |mark-coord28={{coord|23.5186|87.2983}}| label28= Durgapur|labela28= Projects |labelb28 =Limited| label-color28 = #C42222 | label-angle28=0| label-pos28=bottom| label-size28=10| mark-size28=0| mark-title28 =none |mark-coord29={{coord|23.6374|87.4243}}| label29=Ajay River| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=47| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none |mark-coord30={{coord|23.4984|87.2623}}| label30=Damodar River| label-color30 = #77A1CB| label-angle30=40| label-pos30=top| label-size30=10| mark-size30=0| mark-title30 =none |mark-coord31={{coord|23|36|29|N|87|27|13|E}} | label-pos31=top|label31=Gourangapur| numbered31=H| mark-title31= [[ᱜᱚᱣᱨᱟᱝᱜᱟᱯᱩᱨ]] (H)| shape-color31=#AA6666 |mark-coord32={{coord|23|36|0|N|87|29|19|E}} | label-pos32=left| label32= Bankati | numbered32=R| mark-title32=[[ᱵᱟᱱᱠᱟᱴᱤ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color32=#C42222 |mark-coord33={{coord|23|33|51|N|87|24|6|E}} | label-pos33=left| label33= Malandighi | numbered33=R| mark-title33=[[ᱢᱟᱞᱟᱱᱰᱤᱜᱷᱤ]] (R)|shape-color33=#C42222 |mark-coord34={{coord|23|37|43|N|87|24|28|E}} | label-pos34=left| label34= Sibpur | numbered34=R| mark-title34=[[ᱥᱤᱵᱽ, ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (R)|shape-color34=#C42222 |mark-coord35={{coord|23|36|22|N|87|25|46|E}} | label-pos35=left| label35= Garh Jungle | numbered35=H| mark-title35=[[ᱜᱟᱲ ᱡᱚᱝᱜᱚᱞ]] (H)|shape-color35=#AA6666}} ===ᱴᱷᱟᱶ=== ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.distancesbetween.com/distance-between/distance-from-durgapur-to-rajbandh/62140/r3/ | title = Distance between Durgapur to Rajbandh | publisher = Distances Between | access-date = 24 March 2017}}</ref> ===ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ=== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱗᱙.᱒᱒% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱟᱨ ᱒᱐.᱗᱘% ᱫᱚ ᱫᱮᱦᱟᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱓᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ (+᱑ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ) ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ (ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ) ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Burdwan |work = Table 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 15 September 2018 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ== ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱚᱭᱤᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱸᱫᱷ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱞ ᱟᱨ ᱥᱴᱳᱨᱮᱡ ᱰᱤᱯᱳ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=hbl>{{cite web | url = http://www.thehindubusinessline.com/2004/06/05/stories/2004060502570600.htm | title = Rajbandh depot fire: IOC rules out disruption in supplies | publisher = The Hindu Business Line, 5 June 2004 | access-date = 24 March 2017}}</ref> ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱚᱭᱤᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱗᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱦᱟᱞᱫᱤᱭᱟ-ᱢᱳᱣᱨᱤᱜᱨᱟᱢ-ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱸᱫᱷ ᱯᱟᱭᱤᱯᱞᱟᱭᱤᱱ, ᱑᱙᱗᱒-᱗᱔ ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱦᱟᱞᱫᱤᱭᱟ ᱨᱟᱯᱟᱭᱤᱱᱚᱨᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱮᱴᱨᱚᱞᱤᱭᱟᱢ ᱯᱨᱚᱰᱚᱠᱴ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.infraline.com/Details/December-2011-haldia-mourigram-rajbandh-pipeline-151872.htm | title = Oil & Gas Downstream | publisher = Infraline Energy | access-date = 24 March 2017}}</ref><ref>{{cite web | url = https://www.iocl.com/Aboutus/PetroleumProductPipelines.aspx | title = Petroleum Products Pipeline | work = Haldia-Mourigram-Rajbadh Pipeline | publisher = Indian Oil Corporation | access-date = 24 March 2017}}</ref> [[ᱦᱤᱱᱫᱩᱥᱛᱟᱱ ᱯᱮᱴᱨᱚᱞᱤᱭᱚᱢ]] ᱟᱨ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱯᱮᱴᱨᱚᱞᱤᱭᱚᱢ]] ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱸᱫᱷ ᱨᱮ ᱰᱮᱯᱳ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=hbl/> ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱯᱮᱴᱨᱚᱞᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱮᱞ.ᱯᱤ.ᱡᱤ. ᱵᱳᱴᱞᱤᱝ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.industryabout.com/country-territories-3/920-india/other-petrochemical-industry/11159-bharat-petroleum-rajbandh-lpg-bottling-plant | archive-url = https://web.archive.org/web/20170326140059/http://www.industryabout.com/country-territories-3/920-india/other-petrochemical-industry/11159-bharat-petroleum-rajbandh-lpg-bottling-plant | url-status = usurped | archive-date = 26 March 2017 | title = Bharat Petroleum - Rajbandh LPG Bottling Plant| publisher = Industry About | access-date = 24 March 2017}}</ref> ==ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ== ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ-ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱸᱫᱷ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱞ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱜᱟᱭᱟ-ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱞᱟᱭᱤᱱ]], [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱟᱞᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱟᱨ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://indiarailinfo.com/train/timetable/barddhaman-asansol-memu-63509/14847/2/7 |title = 63509 Bardhaman-Asansol MEMU |work = Time Table | publisher= indiarailinfo | access-date = 9 February 2017}}</ref> ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱑᱙ (ᱢᱟᱨᱮ ᱮᱞᱮᱞ ᱮᱱ. ᱮᱪ. ᱒) / ᱜᱨᱟᱸᱰ ᱴᱨᱟᱸᱠ ᱨᱳᱰ ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱸᱫᱷ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="renumber">{{cite web|url=http://dorth.gov.in/writereaddata/sublinkimages/finaldoc6143316640.pdf|title=Rationalisation of Numbering Systems of National Highways|publisher=[[Department of Road Transport and Highways]]|access-date=10 February 2017|location=New Delhi|archive-date=1 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160201124738/http://dorth.gov.in/writereaddata/sublinkimages/finaldoc6143316640.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>Google maps</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱮᱰᱵᱷᱟᱱᱥᱰ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱮᱱᱰ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱒ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱸᱫᱷ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱣᱞᱟᱱᱟ ᱟᱵᱩᱞ ᱠᱟᱞᱟᱢ ᱟᱡᱽᱫᱟᱫᱽ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱚᱨᱥᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.diatm.rahul.ac.in/ |title = Durgapur Institute of Advanced Technology and Management | publisher= DIATM | access-date = 26 March 2017}}</ref> ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱮᱱᱰ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱸᱫᱷ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.collegeadmission.in/DurgapurCollegeofCommerce%26Science/DurgapurCollegeofCommerce%26Science.shtml |title=Durgapur College of Commerce and Science |publisher=College Admission |access-date=26 March 2017 |archive-date=4 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170304035418/http://www.collegeadmission.in/DurgapurCollegeofCommerce%26Science/DurgapurCollegeofCommerce%26Science.shtml |url-status=dead }}</ref> ᱜᱩᱨᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱓᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱸᱫᱷ ᱨᱮ ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://gdhri.rahul.ac.in/ | title = Gouri Devi Hospital and Research Institute | publisher = GDHRI | access-date = 24 March 2017}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ]] cvv579jlccb76dak35owr12dseetw78 ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ 0 36156 192501 2026-06-03T09:04:17Z MT731 2184 MT731 ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱸᱫᱷ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱸᱫᱷ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ 192501 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱸᱫᱷ]] 2i25x5vs5hsrayhjju4lkwp6spjsb1b