ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ satwiki https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%A9%E1%B1%AC%E1%B1%A9%E1%B1%9B_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A6%E1%B1%B4%E1%B1%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱫ ᱨᱮᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱛᱷᱚᱠ ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ TimedText TimedText talk ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ Event Event talk ᱒᱐᱑᱘ ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱠᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱚᱯ 0 2446 195692 188793 2026-07-28T22:49:53Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195692 wikitext text/x-wiki {{Infobox field hockey | tournament = ᱒᱐᱑᱘ ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱠᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛᱠᱚᱯ | other_titles = | image =File:Trophy of Hockey World Cup 2018 02.jpg | size = 250px | caption = | country = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | city = [[ᱵᱷᱩᱵᱚᱱᱮᱥᱚᱨ]] | venues = [[ᱠᱚᱲᱤᱸᱜᱚ ᱥᱴᱟᱰᱤᱭᱚᱢ]] | teams = ᱑᱖ | champions = {{fh|BEL}} | count = ᱑ | second = {{fh|NED}} | third = {{fh|AUS}} | matches = ᱓᱖ | goals = | top_scorer = {{flagicon|ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ}} [[ᱵᱞᱮᱠ ᱜᱳᱵᱷᱚᱨᱥ]]<br>{{flagicon|ᱵᱮᱞᱡᱤᱭᱚᱢ}} [[ᱟᱞᱮᱠᱡᱟᱱᱰᱟᱨ ᱦᱮᱱᱰᱨᱤᱠᱥ]] | top_scorer_goals = ᱗ | best_player = {{flagicon|ᱵᱮᱞᱡᱤᱭᱚᱢ}} [[ᱟᱨᱛᱷᱚᱨ ᱵᱚᱱ ᱰᱳᱨᱮᱱ]] | previous_year = ᱒᱐᱑᱔ | previous_tournament = ᱒᱐᱑᱔ ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱠᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛᱠᱚᱯ | next_year = ᱒᱐᱒᱒ | next_tournament = ᱒᱐᱒᱒ ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱠᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛᱠᱚᱯ }} [[File:Launch of 2018 Hockey World Cup, Bhubaneswar.jpg|thumb|ᱦᱚᱠᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱚᱯ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱮᱱᱟ]] [[File:Trophy of Hockey World Cup 2018 02.jpg|thumb|ᱦᱚᱠᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱚᱯ ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱨᱚᱯᱷᱤ]] [[File:Olly mascot of Men's hockey world cup.jpg|thumb|ᱦᱚᱠᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱚᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱥᱠᱚᱴ ᱳᱞᱤ]] '''ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱠᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱚᱯ''' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱔ ᱟᱱᱟᱝ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚᱲᱤᱸᱜᱚ ᱥᱴᱟᱰᱤᱭᱚᱢ ᱵᱷᱩᱵᱱᱮᱥᱚᱨ ᱨᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱦᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱒᱘ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱖ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱘ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱪᱟᱹᱞᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱟᱠ ᱡᱚᱢᱚᱠ ᱛᱮ ᱪᱟᱵᱟ ᱦᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱦᱨᱩᱠᱷ ᱠᱷᱟᱱ, ᱢᱟᱫᱷᱩᱨᱤ ᱫᱤᱠᱷᱤᱛ ᱟᱨ ᱮ ᱟᱨ ᱨᱮᱦᱢᱟᱱ ᱮᱢᱟᱱ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱠᱚ ᱛᱟᱷᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ <ref>https://indianexpress.com/article/sports/hockey/hockey-world-cup-2018-opening-ceremony-live-updates-shah-rukh-khan-madhuri-dixit-ar-rahman-5467486/</ref>᱾ ᱱᱚᱣᱟᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱷᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱬᱟ ᱰᱨᱳᱱ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<br> [[Belgium men's national field hockey team|ᱵᱮᱞᱡᱤᱭᱚᱢ]] ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞ ᱨᱮ ᱟᱭᱟᱨ ᱪᱟᱢᱯᱭᱟᱱ [[Netherlands men's national field hockey team|ᱱᱮᱫᱚᱨᱞᱟᱸᱰ]] ᱮᱛᱳᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱐-᱐ ᱜᱳᱞ ᱛᱮ ᱵᱟᱨᱟ ᱵᱟᱹᱨᱤ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱯᱮᱱᱟᱞᱴᱤ ᱫᱟᱞ ᱛᱮ ᱓-᱒ ᱜᱳᱞ ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱮ ᱫᱟᱲᱮ ᱮᱱᱟ ᱾ [[Australia men's national field hockey team|ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ]] [[England men's national field hockey team|ᱤᱸᱞᱚᱱᱰ]] ᱘-᱑ ᱜᱳᱞ ᱛᱮ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮᱫ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱟᱢᱮᱴ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾.<ref name="Final">{{cite web|title=Belgium’s Red Lions win Odisha Hockey Men’s World Cup Bhubaneswar 2018|url=https://www.worldcup2018.hockey/men/news/belgiums-red-lions-win-odisha-hockey-mens-world-cup-bhubaneswar-2018__246|publisher=FIH|accessdate=16 December 2018|date=16 December 2018|archive-date=26 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226055933/https://www.worldcup2018.hockey/men/news/belgiums-red-lions-win-odisha-hockey-mens-world-cup-bhubaneswar-2018__246|url-status=dead}}</ref> ==ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱨᱟ== ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱦᱟᱠᱟᱱ ᱑᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱚᱲ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱜᱩᱴ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱦᱩᱭ ᱦᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱷᱚᱛᱚ ᱫᱚᱲ ᱟᱠᱚ ᱜᱩᱴ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱢᱤ-ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱠᱚ ᱮᱱᱮᱡᱼᱟ ᱾ ᱡᱷᱚᱛᱚ ᱜᱩᱴ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱟᱢᱮᱴ ᱦᱟᱠᱟᱫ ᱫᱚᱲ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱣᱟᱴᱚᱨ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱟᱨ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱢᱮᱴ ᱦᱟᱠᱟᱫ ᱫᱚᱲ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱨᱚᱥ ᱚᱵᱷᱚᱨ ᱠᱚ ᱮᱱᱮᱡᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱮᱢ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱚᱯ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱢ ᱩᱰᱩᱠᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱚᱠᱤ ᱨᱤᱱ ᱑᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮᱫ ᱑᱙ ᱫᱤᱱ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱣᱠᱟᱱ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱓᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱮᱪ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱘ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱙ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱒᱔ ᱜᱚᱴᱟᱜ ᱞᱤᱜ ᱢᱮᱪ ᱾ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱐ ᱟᱨ ᱑᱑ ᱨᱮ ᱔ᱭᱟᱹ ᱠᱨᱚᱥ ᱚᱵᱷᱚᱨ ᱢᱮᱪ ᱮᱱᱮᱡᱚᱜᱼᱟ ᱑᱒ ᱟᱨ ᱑᱓ ᱨᱮ ᱠᱣᱟᱴᱚᱨ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞ ᱢᱮᱪ ᱮᱱᱮᱡᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱑᱕ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱥᱮᱢᱤ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞ ᱟᱨ ᱑᱖ ᱨᱮ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱯᱷᱟᱹᱭᱱᱟᱞ ᱢᱮᱪ ᱮᱱᱮᱡᱚᱜᱼᱟ<ref name=":0">http://www.samajalive.in/hockey-kalinga-stadium/35426.html</ref> ᱾ ==ᱱᱤᱞᱟᱢ== ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱢᱟᱨᱪ ᱢᱟᱥᱚ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱒᱐᱑᱘ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱚᱯ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ, [[ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱟᱨ ᱱᱭᱩᱡᱤᱞᱟᱸᱰ ᱮᱢᱟᱱ ᱱᱤᱞᱟᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ᱮᱴᱟᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱤᱫᱤᱛᱮ ᱵᱮᱞᱡᱤᱭᱚᱢ ᱟᱨ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱤᱱ ᱩᱰᱩᱠ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱗ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱓ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛᱠᱚᱯ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱮᱱᱟ ᱾ ==ᱫᱟᱣ ᱟᱢᱮᱴ ᱦᱟᱠᱟᱱᱟᱠᱚ == ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚᱲ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱨᱮ ᱫᱟᱣ ᱟᱢᱮᱴ ᱦᱟᱠᱟᱫᱼᱟᱠᱚ ᱚᱱᱟ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱦᱟᱠᱟᱱᱟ।<ref>http://www.fih.ch/media/9020447/170606-qualification-system-for-hockey-world-cup-2018.pdf</ref> {| class=wikitable !ᱢᱟᱦᱟᱸ !ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ !ᱴᱷᱟᱶ !ᱡᱩᱜᱭᱟᱹ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱤᱡ |- |7 ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ 2013 |colspan=2|ᱱᱮᱣᱛᱟᱤᱡ ᱫᱤᱥᱚᱢ |{{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}}(5) |- |15–25 ᱡᱩᱱ 2017 |rowspan=2|[[2016–17 Men's FIH Hockey World League Semifinals|2016–17 FIH ᱦᱚᱠᱤ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱞᱤᱜ ᱥᱮᱢᱤᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞᱥ]] |[[London|ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ]], ᱤᱸᱞᱚᱱᱰ |{{flag|ᱤᱝᱞᱚᱸᱰ}} (7)<br>{{flag|ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ}}(12)<br>{{flag|ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ}} (11)<br>{{flag|ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ}} (13)<br>{{flag|ᱪᱟᱭᱱᱟ}}(17) |- |8–23 ᱡᱩᱞᱟᱭ 2017 |[[Johannesburg|ᱡᱳᱦᱟᱱᱮᱥᱵᱚᱨᱜ]], ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ |{{flag|ᱵᱮᱞᱡᱤᱭᱚᱢ}}(3)<br>{{flag|ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ}}(6)<br>{{flag|ᱱᱭᱩᱡᱤᱞᱟᱱᱰ}}(8)<br>{{flag|ᱥᱯᱮᱱ}} (9)<br>{{flag|ᱟᱭᱟᱨᱞᱟᱸᱰ}}(10)<br>{{flag|ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ}} (16) |- |4–12 ᱚᱜᱚᱥᱴ 2017 |[[2017 Men's Pan American Cup|2017 ᱯᱟᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱠᱚᱯ]] |[[Lancaster, Pennsylvania|ᱞᱟᱱᱥᱮᱥᱴᱮᱨ]], ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱥᱴᱮᱴᱥ |{{flag|ᱟᱨᱡᱮᱱᱴᱤᱱᱟ}} (2) |- |19–27 ᱚᱜᱚᱥᱴ 2017 |[[2017 Men's EuroHockey Nations Championship|2017 ᱭᱩᱨᱳᱷᱚᱠᱤ ᱱᱮᱥᱚᱱᱥ ᱪᱚᱢᱯᱭᱟᱱᱥᱤᱯ]] |[[Amstelveen|ᱟᱢᱥᱴᱮᱞᱵᱷᱤᱱ]], ᱱᱮᱫᱚᱨᱞᱟᱸᱰ |{{flag|ᱱᱮᱫᱚᱨᱞᱟᱸᱰ}}(4) |- |11–15 ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ 2017 |[[2017 Oceania Cup|2017 ᱳᱥᱮᱱᱤᱭᱟ ᱠᱚᱯ]] |[[Sydney|ᱥᱤᱰᱱᱤ]], ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ |{{flag|ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ}} (1) |- |11–22 ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ 2017 |[[2017 Men's Hockey Asia Cup|2017 ᱦᱚᱠᱤ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱚᱯ]] |[[Dhaka|ᱰᱷᱟᱠᱟ]], ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ |align=center|—{{ref|1|1}} |- |22–29 ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ 2017 |[[2017 Hockey Africa Cup of Nations|2017ᱦᱚᱠᱤ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱠᱚᱯ ᱚᱯᱷ ᱱᱮᱥᱚᱱᱥ]] |[[Ismailia|ᱤᱥᱢᱟᱞᱤᱭᱟ]],ᱤᱡᱤᱯᱴ |{{flag|ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ}} (15) |} ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱚ ᱱᱮᱣᱛᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱫᱚᱲ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱫᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱦᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱪᱤᱱ ᱚᱱᱟ ᱠᱳᱴᱟ ᱛᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱦᱟᱠᱟᱫᱼᱟ । ᱪᱤᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱲᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱚᱯ ᱦᱚᱠᱤ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱦᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ।<ref>http://www.samajalive.in/kalinga-stadium-bbsr-hockey-worldcup/41617.html</ref> ==ᱚᱢᱯᱟᱭᱟᱨ== ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱳᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱑᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱚᱢᱯᱟᱭᱟᱨ ᱠᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱦᱟᱠᱟᱱᱟ<ref>{{cite news|title=FIH announces officials for Odisha Hockey Men’s World Cup Bhubaneswar 2018|url=http://www.fih.ch/events/world-cup/world-cup-2018/hockey-world-cup-bhubaneswar-2018-m/news/latest-news/fih-announces-officials-for-odisha-hockey-men-s-world-cup-bhubaneswar-2018/|newspaper=FIH|date=19 December 2017}}</ref> {{Div col|colwidth=30em}} *ᱰᱤᱭᱮᱜᱳ ᱵᱟᱨᱵᱟᱥ (ARG) *ᱰᱟᱱ ᱵᱟᱨᱥᱛᱨᱳ (ENG) *ᱢᱟᱨᱥᱤᱱ ᱜᱳᱨᱪᱟᱞ (POL) *ᱵᱮᱱ ᱜᱚᱴᱜᱮᱱ (GER) *ᱟᱫᱟᱢ ᱠᱮᱨᱱᱥ (AUS) *ᱮᱨᱤᱠ ᱠᱳᱦ (MAS) *ᱞᱤᱢ ᱦᱚᱝ ᱡᱮᱱ (SGP) *ᱢᱟᱨᱴᱤᱱ ᱢᱟᱰᱮᱱ (SCO) *ᱨᱚᱜᱷᱩ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫ (IND) *ᱡᱟᱵᱮᱫ ᱥᱮᱠᱷ (IND) *ᱥᱟᱭᱢᱚᱱ ᱴᱮᱞᱚᱨ (NZL) *ᱰᱟᱵᱷᱤᱰ ᱴᱚᱢᱤᱞᱥᱚᱱ(NZL) *ᱜᱨᱮᱜᱳᱨᱤ ᱩᱭᱛᱮᱱᱦᱳᱵᱷ(BEL) *ᱡᱳᱱᱟᱥ ᱵᱷᱟᱱᱴ ᱦᱮᱠ(NED) *ᱯᱷᱨᱟᱱᱥᱤᱥᱠᱳ ᱵᱷᱟᱥᱠᱣᱮᱡ(ESP) *ᱯᱤᱴᱚᱨ ᱨᱟᱭᱤᱴ (RSA) {{div col end}} ==ᱴᱤᱠᱮᱴ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧ== ᱠᱚᱲᱤᱸᱜᱚ ᱥᱴᱟᱰᱤᱭᱚᱢ ᱦᱚᱠᱤ ᱠᱚᱢᱯᱞᱮᱠᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱭᱟᱞᱮᱨᱤ ᱵᱚᱰᱷᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮᱫ ᱒᱐ ᱦᱟᱡᱟᱨ ᱠᱚ ᱠᱚᱣᱟᱦ ᱦᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱮᱧᱮᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱚ ᱑᱕᱐᱐᱐ ᱴᱤᱠᱮᱴ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧᱚᱜᱼᱟ ᱾\n== ᱞᱤᱜ, ᱠᱨᱚᱥ ᱚᱵᱷᱚᱨ ᱟᱨ ᱠᱣᱟᱴᱚᱨ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞ ᱴᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱢ=== ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱴᱟᱝᱰ- ᱒᱐᱐ ᱴᱟᱠᱟ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱴᱟᱝᱰ-᱑᱐᱐ ᱴᱟᱠᱟ ᱠᱚᱸᱡᱮ ᱥᱴᱟᱝᱰ- ᱑᱐᱐ ᱴᱟᱠᱟ ===ᱥᱮᱢᱤ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞ ᱟᱨ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱤᱠᱮᱴ ᱫᱟᱢ=== ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱴᱟᱝᱰ- ᱒᱕᱐ ᱴᱟᱠᱟ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱴᱟᱝᱰ-᱑᱕᱐ ᱴᱟᱠᱟ ᱠᱚᱸᱡᱮ ᱥᱴᱟᱝᱰ- ᱑᱕᱐ ᱴᱟᱠᱟ ==ᱪᱷᱟᱨᱟᱣ ᱟᱨ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ== ᱳᱫᱤᱥᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱯᱟᱦᱟᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ " ᱢᱟᱭᱤ ᱦᱟᱨᱴᱥ ᱵᱤᱴᱥ ᱯᱷᱚᱨ ᱦᱚᱠᱤ" ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱟᱨ "ᱥᱮᱛᱟᱜ ᱳᱫᱤᱥᱟ ᱟᱹᱭᱩᱵ ᱦᱚᱠᱤ" ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱞᱳᱜᱟᱱ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱬᱟ ᱥᱮᱬᱟ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱥᱤᱰᱱᱤ, ᱢᱭᱩᱱᱤᱠ, [[ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ]] ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱪᱷᱟᱨᱟᱣ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>http://www.samajalive.in/hockey-21/35691.html</ref> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱚᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱥᱠᱚᱴ "ᱳᱞᱤ" ᱯᱩᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱨᱮᱭᱟ ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱢᱩᱴᱷᱟᱹᱱ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>http://www.samajalive.in/puri-olly-hocky/41179.html</ref> ᱵᱷᱩᱵᱱᱮᱥᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱭᱩᱱᱤᱴᱼ᱒ ᱢᱟᱨᱠᱮᱴ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱨᱮ ᱘ ᱯᱷᱩᱴ ᱩᱥᱩᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛᱠᱚᱯ ᱴᱨᱚᱯᱷᱤ ᱢᱩᱴᱷᱟᱹᱱ ᱑᱖ ᱚᱠᱴᱳᱵᱚᱨ ᱨᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱦᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>http://www.dharitri.com/main/news/78729</ref> == ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ == ᱡᱷᱚᱛᱚ ᱫᱚᱲ ᱯᱤ ᱮᱥ ᱳ ᱯᱨᱳᱴᱳᱠᱳᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱨᱦᱚᱜ ᱫᱩᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ᱠᱞᱳᱡ ᱥᱚᱨᱠᱤᱴ ᱠᱮᱢᱨᱟ,ᱰᱨᱳᱱ ᱠᱮᱢᱨᱟ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱛᱮ ᱠᱩᱭᱮᱴᱤ ᱥᱴᱨᱟᱭᱠᱤᱝ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱦᱚᱨᱦᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ।<ref name=":1">{{Cite web |title=Archive copy |url=https://m.dailyhunt.in/news/india/oriya/odisha+live-epaper-odishliv/purusha+haki+bishvkapa+pain+kauntadaun+aarambha+sajei+heuchi+kalinga+shtadiyam-newsid-95178681 |access-date=2018-12-08 |archive-date=2023-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518002012/https://m.dailyhunt.in/news/india/oriya/odisha%20live-epaper-odishliv/purusha%20haki%20bishvkapa%20pain%20kauntadaun%20aarambha%20sajei%20heuchi%20kalinga%20shtadiyam-newsid-95178681 |url-status=dead }}</ref><ref>https://m.dailyhunt.in/news/india/oriya/odisha+live-epaper-odishliv/haki+bishvkap+ku+jagiba+drona+kyamera-newsid-97149131</ref> ᱯᱟᱪᱮ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱛᱮ ᱛᱤ ᱛᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱟᱨ ᱰᱳᱠᱨᱟ,ᱠᱚᱴᱚᱠ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱛᱮ ᱛᱟᱨᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤ, ᱟᱨ ᱱᱚᱵᱚᱨᱸᱜ ᱯᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱛᱮ ᱞᱟᱠᱷᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱼᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱤᱛᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱠᱚ<nowiki/> ᱠᱷᱮᱞᱚᱱᱰᱤᱭᱟᱹ, ᱟᱢᱟᱹᱞᱤᱭᱟᱹ,ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱛᱤᱱᱤᱫᱷᱤ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>http://www.samajalive.in/kalinga-stadium-hockey-2/37089.html</ref> ᱯᱟᱱᱛᱷᱚ ᱱᱤᱵᱟᱥ ᱨᱮ ᱦᱚᱠᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱚᱯ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱛᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱥᱤᱵᱤᱨ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱚᱱᱟᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱦᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱚᱯ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>http://www.samajalive.in/kanvas-world-hockey/40508.html</ref> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱚᱯ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱥᱮᱬᱟ ᱮᱞ ᱤ ᱰᱤ ᱛᱮ ᱧᱮᱧᱮᱞᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱧᱮᱞ ᱦᱚᱪᱚ ᱥᱟᱶ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱫᱟᱲᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱦᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ । <ref>http://www.samajalive.in/hocky-india/37489.html</ref> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱚᱯ ᱩᱰᱷᱟᱟᱹᱣ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱦᱨᱩᱠᱷ ᱠᱷᱟᱱ ᱮ ᱥᱮᱞᱮ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱚᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱥᱮᱨᱮᱧ [[ᱮᱹ ᱟᱨᱹ ᱨᱮᱦᱢᱟᱱ]] ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱦᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref>http://www.samajalive.in/hockey-shaharukh/41321.html</ref> ==ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱟᱠᱷᱲᱟ== ᱒᱗ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱠᱚᱲᱤᱸᱜᱚ ᱥᱴᱟᱰᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱱ ᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱵᱚᱞᱤᱩᱰ ᱨᱩᱥᱤᱠᱟ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ, ᱑᱙᱗᱕ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱚᱯ ᱨᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱠᱷᱮᱞᱚᱱᱰᱤᱭᱟᱹᱠᱚ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":2">{{Cite web |url=http://www.newindianexpress.com/states/odisha/2018/nov/28/odisha-dazzles-world-hockey-1904261.html |title=Archive copy |access-date=2018-12-08 |archive-date=2018-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226055932/http://www.newindianexpress.com/states/odisha/2018/nov/28/odisha-dazzles-world-hockey-1904261.html |url-status=dead }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱡᱷᱚᱛᱳ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱬᱟ ᱰᱨᱳᱱ ᱧᱮᱞ ᱦᱚᱪᱚ ᱞᱮᱱᱟ ।<ref>https://www.hindustantimes.com/other-sports/hockey-world-cup-2018-opening-ceremony-live-updates-shah-rukh-khan-ar-rahman-madhuri-dixit-set-to-dazzle-kalinga-stadium/story-FfqgfPZLoU1dpeoZjaq7nK.html</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://sports.ndtv.com/hockey/2018-hockey-world-cup-opening-ceremony-shah-rukh-khan-lights-up-bhubaneswar-recalls-his-hockey-days-1954282 |access-date=2018-12-08 |archive-date=2018-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181128122313/https://sports.ndtv.com/hockey/2018-hockey-world-cup-opening-ceremony-shah-rukh-khan-lights-up-bhubaneswar-recalls-his-hockey-days-1954282 |url-status=dead }}</ref><ref>https://indianexpress.com/article/sports/hockey/hockey-world-cup-2018-opening-ceremony-live-updates-shah-rukh-khan-madhuri-dixit-ar-rahman-5467486/</ref> ==ᱚᱨᱡᱚ== ===ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱯ=== ====Pool A==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |update=complete |source=[https://www.worldcup2018.hockey/men/pools FIH] <!--Update team positions here--> |team1=ARG |team2=FRA |team3=NZL |team4=ESP <!--Update team results here and then (if needed positions above). Don't forget to update the date above (update parameter)--> |win_ARG=2 |draw_ARG=0 |loss_ARG=1 |gf_ARG=10|ga_ARG=8 |win_NZL=1 |draw_NZL=1 |loss_NZL=1 |gf_NZL=4 |ga_NZL=6 |win_ESP=0 |draw_ESP=2 |loss_ESP=1 |gf_ESP=6 |ga_ESP=7 |win_FRA=1 |draw_FRA=1 |loss_FRA=1 |gf_FRA=7 |ga_FRA=6 |name_ARG={{fh|ARG}} |name_NZL={{fh|NZL}} |name_ESP={{fh|ESP}} |name_FRA={{fh|FRA}} <!--Table settings and rules--> |class_rules = 1) points; 2) goal difference; 3) goals scored; 4) head-to-head result.<ref name= "Regulations">[http://www.fih.ch/files/Sport/Event%20Management/FIH%20Tournament%20Regulations%20-%20January%202015.pdf Regulations]</ref> <!--Update team qualifications here (defined below)--> |result1=PR |result2=A |result3=A |result4=E |res_col_header=Q |col_PR=green1 |text_PR=[[#Quarterfinals|ᱠᱣᱟᱴᱚᱨᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞ]] |col_A=yellow1 |text_A=[[#Crossover|ᱠᱨᱚᱥᱚᱵᱷᱳᱨ]] |col_E=red1 |text_E=ᱵᱟᱫᱽ ᱮᱱᱟᱭ }} {{fieldhockeybox |date=29 November 2018 |time=17:00 |team1={{fh-rt|ARG}} |score=4–3 |team2={{fh|ESP}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11160/reports/matchreport Report] |goals1=[[Agustín Mazzilli|Mazzilli]] {{fhgoal|FG|4|FG|15}}<br />[[Gonzalo Peillat|Peillat]] {{fhgoal|PC|15+|PC|49}} |goals2=[[Enrique González (field hockey)|González]] {{fhgoal|FG|3}}<br />[[Josep Romeu|Romeu]] {{fhgoal|PC|14}}<br />[[Viçens Ruiz|Ruiz]] {{fhgoal|FG|35}} |umpires=Marcin Grochal (POL)<br />Javed Shaikh (IND) }} {{fieldhockeybox |date=29 November 2018 |time=19:00 |team1={{fh-rt|NZL}} |score=2–1 |team2={{fh|FRA}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11161/reports/matchreport Report] |goals1=[[Kane Russell|Russell]] {{fhgoal|FG|16}}<br />[[Stephen Jenness|Jenness]] {{fhgoal|FG|56}} |goals2=[[Victor Charlet|Charlet]] {{fhgoal|PC|59}} |umpires=Martin Madden (SCO)<br />Peter Wright (RSA) }} ---- {{fieldhockeybox |date=3 December 2018 |time=17:00 |team1={{fh-rt|ESP}} |score=1–1 |team2={{fh|FRA}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11168/reports/matchreport Report] |goals1=[[Álvaro Iglesias (field hockey)|Iglesias]] {{fhgoal|FG|48}} |goals2=[[Timothée Clément|Clément]] {{fhgoal|FG|6}} |umpires=Eric Koh (MAS)<br />Dan Barstow (ENG) }} {{fieldhockeybox |date=3 December 2018 |time=19:00 |team1={{fh-rt|NZL}} |score=0–3 |team2={{fh|ARG}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11169/reports/matchreport Report] |goals1= |goals2=[[Agustín Mazzilli|Mazzilli]] {{fhgoal|FG|23}}<br />[[Lucas Vila|Vila]] {{fhgoal|FG|41}}<br />[[Lucas Martínez|Martínez]] {{fhgoal|PC|55}} |umpires=Ben Göntgen (GER)<br />Lim Hong Zhen (SGP) }} ---- {{fieldhockeybox |date=6 December 2018 |time=17:00 |team1={{fh-rt|ESP}} |score=2–2 |team2={{fh|NZL}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11174/reports/matchreport Report] |goals1=[[Albert Beltrán|Beltrán]] {{fhgoal|FG|9}}<br />[[Álvaro Iglesias (field hockey)|Iglesias]] {{fhgoal|FG|27}} |goals2=[[Hayden Phillips (field hockey)|Phillips]] {{fhgoal|FG|50}}<br />[[Kane Russell|Russell]] {{fhgoal|PC|56}} |umpires=Peter Wright (RSA)<br />Raghu Prasad (IND) }} {{fieldhockeybox |date=6 December 2018 |time=19:00 |team1={{fh-rt|ARG}} |score=3–5 |team2={{fh|FRA}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11175/reports/matchreport Report] |goals1=[[Lucas Martínez|Martínez]] {{fhgoal|FG|28}}<br />[[Gonzalo Peillat|Peillat]] {{fhgoal|PC|44|PC|48}} |goals2=[[Hugo Genestet|Genestet]] {{fhgoal|FG|18}}<br />[[Victor Charlet|Charlet]] {{fhgoal|PC|23}}<br />[[Aristide Coisne|Coisne]] {{fhgoal|FG|26}}<br />[[Gaspard Baumgarten|Baumgarten]] {{fhgoal|FG|30}}<br />[[François Goyet|Goyet]] {{fhgoal|FG|54}} |umpires=Eric Koh (MAS)<br />Jonas van't Hek (NED) }} ====Pool B==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |update=complete |source=[https://www.worldcup2018.hockey/men/pools FIH] <!--Update team positions here--> |team1=AUS |team2=ENG |team3=CHN |team4=IRE <!--Update team results here and then (if needed positions above). Don't forget to update the date above (update parameter)--> |win_AUS=3 |draw_AUS=0 |loss_AUS=0 |gf_AUS=16|ga_AUS=1 |win_CHN=0 |draw_CHN=2 |loss_CHN=1 |gf_CHN=3 |ga_CHN=14 |win_ENG=1 |draw_ENG=1 |loss_ENG=1 |gf_ENG=6 |ga_ENG=7 |win_IRE=0 |draw_IRE=1 |loss_IRE=2 |gf_IRE=4 |ga_IRE=7 |name_AUS={{fh|AUS}} |name_CHN={{fh|CHN}} |name_ENG={{fh|ENG}} |name_IRE={{fh|IRE}} <!--Table settings and rules--> |class_rules = 1) points; 2) goal difference; 3) goals scored; 4) head-to-head result.<ref name= "Regulations" /> <!--Update team qualifications here (defined below)--> |result1=PR |result2=A |result3=A |result4=E |res_col_header=Q |col_PR=green1 |text_PR=[[#Quarterfinals|ᱠᱣᱟᱴᱚᱨᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞ]] |col_A=yellow1 |text_A=[[#Crossover|ᱠᱨᱚᱥᱚᱵᱷᱳᱨ]] |col_E=red1 |text_E=ᱵᱟᱫᱽ ᱮᱱᱟᱭ }} {{fieldhockeybox |date=30 November 2018 |time=17:00 |team1={{fh-rt|AUS}} |score=2–1 |team2={{fh|IRE}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11162/reports/matchreport Report] |goals1=[[Blake Govers|Govers]] {{fhgoal|PC|11}}<br />[[Timothy Brand|Brand]] {{fhgoal|FG|34}} |goals2=[[Shane O'Donoghue (field hockey)|O'Donoghue]] {{fhgoal|FG|13}} |umpires=Jonas van't Hek (NED)<br />Francisco Vásquez (ESP) }} {{fieldhockeybox |date=30 November 2018 |time=19:00 |team1={{fh-rt|ENG}} |score=2–2 |team2={{fh|CHN}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11163/reports/matchreport Report] |goals1=[[Mark Gleghorne|Gleghorne]] {{fhgoal|PC|14}}<br />[[Liam Ansell|Ansell]] {{fhgoal|FG|48}} |goals2=[[Guo Xiaoping|Guo X.]] {{fhgoal|FG|5}}<br />[[Du Talake|Du]] {{fhgoal|PC|59}} |umpires=Eric Koh (MAS)<br />Gregory Uyttenhove (BEL) }} ---- {{fieldhockeybox |date=4 December 2018 |time=17:00 |team1={{fh-rt|ENG}} |score=0–3 |team2={{fh|AUS}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11170/reports/matchreport Report] |goals1= |goals2=[[Jake Whetton|Whetton]] {{fhgoal|FG|47}}<br />[[Blake Govers|Govers]] {{fhgoal|FG|50}}<br />[[Corey Weyer|Weyer]] {{fhgoal|FG|56}} |umpires=Raghu Prasad (IND)<br />David Tomlinson (NZL) }} {{fieldhockeybox |date=4 December 2018 |time=19:00 |team1={{fh-rt|IRE}} |score=1–1 |team2={{fh|CHN}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11171/reports/matchreport Report] |goals1=[[Alan Sothern|Sothern]] {{fhgoal|FG|44}} |goals2=[[Gou Jin|Guo J.]] {{fhgoal|PC|43}} |umpires=Simon Taylor (NZL)<br />Javed Shaikh (IND) }} ---- {{fieldhockeybox |date=7 December 2018 |time=17:00 |team1={{fh-rt|AUS}} |score=11–0 |team2={{fh|CHN}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11176/reports/matchreport Report] |goals1=[[Blake Govers|Govers]] {{fhgoal|PC|10|PC|19|FG|34}}<br />[[Aran Zalewski|Zaleweski]] {{fhgoal|PC|15}}<br />[[Tom Craig (field hockey)|Craig]] {{fhgoal|FG|16}}<br />[[Jeremy Hayward|Hayward]] {{fhgoal|PC|22}}<br />[[Jake Whetton|Whetton]] {{fhgoal|FG|29}}<br />[[Tim Brand|Brand]] {{fhgoal|FG|33|FG|55}}<br />[[Dylan Wotherspoon|Wotherspoon]] {{fhgoal|FG|39}}<br />[[Flynn Ogilvie|Ogilvie]] {{fhgoal|FG|49}} |goals2= |umpires=Diego Barbas (ARG)<br />Lim Hong Zhen (SGP) }} {{fieldhockeybox |date=7 December 2018 |time=19:00 |team1={{fh-rt|IRE}} |score=2–4 |team2={{fh|ENG}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11177/reports/matchreport Report] |goals1=[[Chris Cargo|Cargo]] {{fhgoal|FG|35}}<br />[[Shane O'Donoghue|O'Donoghue]] {{fhgoal|PC|37}} |goals2=[[David Condon (field hockey)|Condon]] {{fhgoal|FG|15}}<br />[[Liam Ansell|Ansell]] {{fhgoal|FG|37}}<br />[[James Gall (field hockey)|Gall]] {{fhgoal|FG|38}}<br />[[Mark Gleghorne|Gleghorne]] {{fhgoal|PC|60+}} |umpires=Marcin Grochal (POL)<br />Ben Göntgen (GER) }} ====Pool C==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |update=2 December 2018 |source=[https://www.worldcup2018.hockey/men/pools FIH] <!--Update team positions here--> |team1=IND |team2=BEL |team3=CAN |team4=RSA <!--Update team results here and then (if needed positions above). Don't forget to update the date above (update parameter)--> |win_IND=2 |draw_IND=1 |loss_IND=0 |gf_IND=12 |ga_IND=3 |status_IND=H |win_BEL=2 |draw_BEL=1 |loss_BEL=0 |gf_BEL=9 |ga_BEL=4 |win_CAN=0 |draw_CAN=1 |loss_CAN=2 |gf_CAN=3 |ga_CAN=8 |win_RSA=0 |draw_RSA=1 |loss_RSA=2 |gf_RSA=2 |ga_RSA=11 |name_BEL={{fh|BEL}} |name_IND={{fh|IND}} |name_CAN={{fh|CAN}} |name_RSA={{fh|RSA}} <!--Table settings and rules--> |class_rules = 1) points; 2) goal difference; 3) goals scored; 4) head-to-head result.<ref name= "Regulations" /> <!--Update team qualifications here (defined below)--> |result1=PR |result2=A |result3=A |result4=E |res_col_header=Q |col_PR=green1 |text_PR=[[#Quarterfinals|ᱠᱣᱟᱴᱚᱨᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞ]] |col_A=yellow1 |text_A=[[#Crossover|ᱠᱨᱚᱥᱚᱵᱷᱳᱨ]] |col_E=red1 |text_E=ᱵᱟᱫᱽ ᱮᱱᱟᱭ }} {{fieldhockeybox |date=28 November 2018 |time=17:00 |team1={{fh-rt|BEL}} |score=2–1 |team2={{fh|CAN}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11158/reports/matchreport Report] |goals1=[[Félix Denayer|Denayer]] {{fhgoal|FG|3}}<br />[[Thomas Briels|Briels]] {{fhgoal|FG|22}} |goals2=[[Mark Pearson (field hockey)|Pearson]] {{fhgoal|PC|48}} |umpires=Adam Kearns (AUS)<br />Lim Hong Zhen (SGP) }} {{fieldhockeybox |date=28 November 2018 |time=19:00 |team1={{fh-rt|IND}} |score=5–0 |team2={{fh|RSA}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11159/reports/matchreport Report] |goals1=[[Mandeep Singh (field hockey)|Mand. Singh]] {{fhgoal|FG|10}}<br />[[Akashdeep Singh|A. Singh]] {{fhgoal|FG|12}}<br />[[Simranjeet Singh|S. Singh]] {{fhgoal|FG|43|PC|46}}<br />[[Lalit Upadhyay|Upadhyay]] {{fhgoal|FG|45}} |goals2= |umpires=Ben Göntgen (GER)<br />Diego Barbas (ARG) }} ---- {{fieldhockeybox |date=2 December 2018 |time=17:00 |team1={{fh-rt|CAN}} |score=1–1 |team2={{fh|RSA}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11166/reports/matchreport Report] |goals1=[[Scott Tupper|Tupper]] {{fhgoal|PS|45}} |goals2=[[Nqobile Ntuli|Ntuli]] {{fhgoal|FG|43}} |umpires=Martin Madden (SCO)<br />Jonas van't Hek (NED) }} {{fieldhockeybox |date=2 December 2018 |time=19:00 |team1={{fh-rt|IND}} |score=2–2 |team2={{fh|BEL}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11167/reports/matchreport Report] |goals1=[[Harmanpreet Singh|H. Singh]] {{fhgoal|PS|39}}<br />[[Simranjeet Singh|S. Singh]] {{fhgoal|FG|47}} |goals2=[[Alexander Hendrickx|Hendrickx]] {{fhgoal|PC|8}}<br />[[Simon Gougnard|Gougnard]] {{fhgoal|FG|56}} |umpires=Marcin Grochal (POL)<br />Francisco Vásquez (ESP) }} ---- {{fieldhockeybox |date=8 December 2018 |time=17:00 |team1={{fh-rt|BEL}} |score=5-1 |team2={{fh|RSA}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11178/reports/matchreport Report] |goals1=[[Alexander Hendrickx|Hendrickx]] {{fhgoal|PC|14|PC|22}}<br />[[Simon Gougnard|Gougnard]] {{fhgoal|FG|18}}<br />[[Loïck Luypaert|Luypaert]] {{fhgoal|PC|30}}<br />[[Cédric Charlier|Charlier]] {{fhgoal|FG|48}} |goals2=[[Nicholas Spooner (field hockey)|Spooner]] {{fhgoal|FG|1}} |umpires=Eric Koh (MAS)<br />David Tomlinson (NZL) }} {{fieldhockeybox |date=8 December 2018 |time=19:00 |team1={{fh-rt|CAN}} |score=1-5 |team2={{fh|IND}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11179/reports/matchreport Report] |goals1=[[Floris van Son|Van Son]] {{fhgoal|FG|39}} |goals2=[[Harmanpreet Singh|Harmanpreet]] {{fhgoal|PC|12}}<br />[[Chinglensana Kangujam|Chinglensana]] {{fhgoal|FG|46}}<br />[[Lalit Upadhyay|Lalit]] {{fhgoal|FG|47|FG|57}}<br />[[Amit Rohidas|Amit]] {{fhgoal|PC|51}} |umpires=Dan Barstow (ENG)<br />Simon Taylor (NZL) }} ====Pool D==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |update=5 December 2018 |source=[https://www.worldcup2018.hockey/men/pools FIH] <!--Update team positions here--> |team1=GER |team2=NED |team3=PAK |team4=MAS <!--Update team results here and then (if needed positions above). Don't forget to update the date above (update parameter)--> |win_GER=3 |draw_GER=0 |loss_GER=0 |gf_GER=10 |ga_GER=4 |status_GER=T |win_NED=2 |draw_NED=0 |loss_NED=1 |gf_NED=13 |ga_NED=5 |win_PAK=0 |draw_PAK=1 |loss_PAK=2 |gf_PAK=2 |ga_PAK=7 |win_MAS=0 |draw_MAS=1 |loss_MAS=2 |gf_MAS=4 |ga_MAS=13 |name_GER={{fh|GER}} |name_NED={{fh|NED}} |name_MAS={{fh|MAS}} |name_PAK={{fh|PAK}} <!--Table settings and rules--> |class_rules = 1) points; 2) goal difference; 3) goals scored; 4) head-to-head result.<ref name= "Regulations" /> <!--Update team qualifications here (defined below)--> |result1=PR |result2=A |result3=A |result4=E |res_col_header=Q |col_PR=green1 |text_PR=[[#Quarterfinals|ᱠᱣᱟᱴᱚᱨᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞ]] |col_A=yellow1 |text_A=[[#Crossover|ᱠᱨᱚᱥᱚᱵᱷᱳᱨ]] |col_E=red1 |text_E=ᱵᱟᱫᱽ ᱮᱱᱟᱭ }} {{fieldhockeybox |date=1 December 2018 |time=17:00 |team1={{fh-rt|NED}} |score=7–0 |team2={{fh|MAS}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11164/reports/matchreport Report] |goals1=[[Jeroen Hertzberger|Hertzberger]] {{fhgoal|FG|12|FG|29|FG|60}}<br />[[Mirco Pruyser|Pruyser]] {{fhgoal|FG|21}}<br />[[Mink van der Weerden|Van der Weerden]] {{fhgoal|PC|35}}<br />[[Robbert Kemperman|Kemperman]] {{fhgoal|FG|42}}<br />[[Thierry Brinkman|Brinkman]] {{fhgoal|PC|57}} |goals2= |umpires=Raghu Prasad (IND)<br />Simon Taylor (NZL) }} {{fieldhockeybox |date=1 December 2018 |time=19:00 |team1={{fh-rt|GER}} |score=1–0 |team2={{fh|PAK}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11165/reports/matchreport Report] |goals1=[[Marco Miltkau|Miltkau]] {{fhgoal|FG|36}} |goals2= |umpires=Dan Barstow (ENG)<br />David Tomlinson (NZL) }} ---- {{fieldhockeybox |date=5 December 2018 |time=17:00 |team1={{fh-rt|GER}} |score=4–1 |team2={{fh|NED}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11172/reports/matchreport Report] |goals1=[[Mathias Müller|Müller]] {{fhgoal|PC|30}}<br />[[Lukas Windfeder|Windfeder]] {{fhgoal|PC|52}}<br />[[Marco Miltkau|Miltkau]] {{fhgoal|FG|54}}<br />[[Christopher Rühr|Rühr]] {{fhgoal|PS|58}} |goals2=[[Valentin Verga|Verga]] {{fhgoal|FG|13}} |umpires=Peter Wright (RSA)<br />Adam Kearns (AUS) }} {{fieldhockeybox |date=5 December 2018 |time=19:00 |team1={{fh-rt|MAS}} |score=1–1 |team2={{fh|PAK}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11173/reports/matchreport Report] |goals1=[[Faizal Saari|Faizal]] {{fhgoal|PC|55}} |goals2=[[Muhammad Atiq|Atiq]] {{fhgoal|FG|51}} |umpires=Gregory Uttenhove (BEL)<br />Diego Barbas (ARG) }} ---- {{fieldhockeybox |date=9 December 2018 |time=17:00 |team1={{fh-rt|MAS}} |score=3-5 |team2={{fh|GER}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11180/reports/matchreport Report] |goals1=[[Razie Rahim|Razie]] {{fhgoal|PC|26|PC|42}}<br />[[Nabil Noor|Nabil]] {{fhgoal|PC|28}} |goals2=[[Timm Herzbruch|Herzbruch]] {{fhgoal|PC|2|FG|59}}<br />[[Christopher Rühr|Rühr]] {{fhgoal|FG|14|FG|18}}<br />[[Marco Miltkau|Miltkau]] {{fhgoal|FG|39}} |umpires= }} {{fieldhockeybox |date=9 December 2018 |time=19:00 |team1={{fh-rt|NED}} |score=5-1 |team2={{fh|PAK}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11181/reports/matchreport Report] |goals1=[[Thierry Brinkman|Brinkman]] {{fhgoal|FG|7}}<br />[[Valentin Verga|Verga]] {{fhgoal|FG|27}}<br />[[Bob de Voogd|De Voogd]] {{fhgoal|FG|37}}<br />[[Jorrit Croon|Croon]] {{fhgoal|PC|47|sc}}<br />[[Mink van der Weerden|Van der Weerden]] {{fhgoal|PC|59}} |goals2=[[Muhammad Umar Bhutta|Bhutta]] {{fhgoal|PC|9}} |umpires= }} ===ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱫᱷᱟᱯ=== {{#invoke:RoundN|N16 |widescore=yes|bold_winner=high |3rdplace=yes |skipmatch=1;3;5;7 |omit_blanks=yes |RD1=ᱠᱨᱚᱥᱚᱵᱷᱳᱨ |RD2=ᱠᱣᱟᱴᱚᱨᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞᱠᱚ |RD3=ᱥᱮᱢᱤᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞᱠᱚ |RD4=ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞ |Consol=ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ <!--Date-Place/Team 1/Score 1/Team 2/Score 2 --> <!--play-offs --> |10 December|{{fh|ENG}}|2|{{fh|NZL}}|0 |11 December|{{fh|BEL}}|5|{{fh|PAK}}|0 |10 December|{{fh|FRA}}|1|{{fh|CHN}}|0 |11 December|{{fh|NED}}|5|{{fh|CAN}}|0 <!--quarterfinals--> |12 December|{{fh|ARG}}|2|{{fh|ENG}}|3 |13 December|{{fh|GER}}|1|{{fh|BEL}}|2 |12 December|{{fh|AUS}}|3|{{fh|FRA}}|0 |13 December|{{fh|IND}}|1|{{fh|NED}}|2 <!--semifinals--> |15 December|{{fh|ENG}}|0|{{fh|BEL}}|6 |15 December|{{fh|AUS}}|2 (3)|{{fh|NED}} ([[Penalty shoot-out (field hockey)|p.s.o.]])|2 (4) <!--final--> |16 December|{{fh|BEL}} ([[Penalty shoot-out (field hockey)|p.s.o.]])|0 (3)|{{fh|NED}}|0 (2) <!--third place--> |16 December|{{fh|ENG}}|1|{{fh|AUS}}|8 }} ====ᱠᱨᱚᱥᱚᱵᱷᱳᱨᱠᱚ==== {{fieldhockeybox |date=10 December 2018 |time=16:45 |team1={{fh-rt|ENG}} |score=2-0 |team2={{fh|NZL}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11183/reports/matchreport Report] |goals1=[[Will Calnan|Calnan]] {{fhgoal|FG|25}}<br/>[[Luke Taylor|Taylor]] {{fhgoal|PC|44}} |goals2= |umpires=Adam Kearns (AUS)<br />Raghu Prasad (IND) }} ---- {{fieldhockeybox |date=10 December 2018 |time=19:00 |team1={{fh-rt|FRA}} |score=1-0 |team2={{fh|CHN}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11182/reports/matchreport Report] |goals1=[[Timothée Clément|Clément]] {{fhgoal|FG|36}} |goals2= |umpires=Martin Madden (SCO)<br />Jonas van't Hek (NED) }} ---- {{fieldhockeybox |date=11 December 2018 |time=16:45 |team1={{fh-rt|BEL}} |score=5-0 |team2={{fh|PAK}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11184/reports/matchreport Report] |goals1=[[Alexander Hendrickx|Hendrickx]] {{fhgoal|PC|10}}<br />[[Thomas Briels|Briels]] {{fhgoal|FG|13}}<br />[[Cédric Charlier|Charlier]] {{fhgoal|FG|27}}<br />[[Sébastien Dockier|Dockier]] {{fhgoal|FG|35}}<br />[[Tom Boon|Boon]] {{fhgoal|PS|53}} |goals2= |umpires=Marcin Grochal (POL)<br />Dan Barstow (ENG) }} ---- {{fieldhockeybox |date=11 December 2018 |time=19:00 |team1={{fh-rt|NED}} |score=5-0 |team2={{fh|CAN}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11185/reports/matchreport Report] |goals1=[[Lars Balk|Balk]] {{fhgoal|FG|16}}<br />[[Robbert Kemperman|Kemperman]] {{fhgoal|FG|20}}<br />[[Thijs van Dam|Van Dam]] {{fhgoal|FG|40|FG|58}}<br />[[Thierry Brinkman|Brinkman]] {{fhgoal|FG|41}} |goals2= |umpires=Peter Wright (RSA)<br />Diego Barbas (ARG) }} ====ᱠᱣᱟᱴᱚᱨᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞᱠᱚ==== {{fieldhockeybox |date=12 December 2018 |time=16:45 |team1={{fh-rt|ARG}} |score=2-3 |team2={{fh|ENG}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11186/reports/matchreport Report] |goals1=[[Gonzalo Peillat|Peillat]] {{fhgoal|PC|17|PC|48}} |goals2=[[Barry Middleton|Middleton]] {{fhgoal|FG|27}}<br />[[Will Calnan|Calnan]] {{fhgoal|FG|45}}<br />[[Harry Martin (field hockey)|Martin]] {{fhgoal|FG|49}} |umpires=Javed Shaikh (IND)<br />Ben Göntgen (GER) }} ---- {{fieldhockeybox |date=12 December 2018 |time=19:00 |team1={{fh-rt|AUS}} |score=3-0 |team2={{fh|FRA}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11187/reports/matchreport Report] |goals1=[[Jeremy Hayward|Hayward]] {{fhgoal|PC|4}}<br />[[Blake Govers|Govers]] {{fhgoal|PC|19}}<br />[[Aran Zalewski|Zalewski]] {{fhgoal|PC|37}} |goals2= |umpires=Lim Hong Zhen (SGP)<br />Gregory Uttenhove (BEL) }} ---- {{fieldhockeybox |date=13 December 2018 |time=16:45 |team1={{fh-rt|IND}} |score=1-2 |team2={{fh|NED}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11188/reports/matchreport Report] |goals1=[[Akashdeep Singh|Akashdeep]] {{fhgoal|PC|12}} |goals2=[[Thierry Brinkman|Brinkman]] {{fhgoal|FG|15}}<br />[[Mink van der Weerden|Van der Weerden]] {{fhgoal|PC|50}} |umpires=Simon Taylor (NZL)<br />Francisco Vázquez (ESP) }} ---- {{fieldhockeybox |date=13 December 2018 |time=19:00 |team1={{fh-rt|GER}} |score=1-2 |team2={{fh|BEL}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11189/reports/matchreport Report] |goals1=[[Dieter Linnekogel|Linnekogel]] {{fhgoal|FG|14}} |goals2=[[Alexander Hendrickx|Hendrickx]] {{fhgoal|PC|18}}<br />[[Tom Boon|Boon]] {{fhgoal|FG|50}} |umpires=David Tomlinson (NZL)<br />Adam Kearns (AUS) }} ====ᱥᱮᱢᱤᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞᱠᱚ==== {{fieldhockeybox |date=15 December 2018 |time=16:00 |team1={{fh|ENG}} |score=0-6 |team2={{fh|BEL}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11190/reports/matchreport Report] |goals1= |goals2=[[Tom Boon|Boon]] {{fhgoal|FG|8}}<br />[[Simon Gougnard|Gougnard]] {{fhgoal|PC|19}}<br />[[Cédric Charlier|Charlier]] {{fhgoal|FG|42}}<br />[[Alexander Hendrickx|Hendrickx]] {{fhgoal|PC|45+|PC|50}}<br />[[Sébastien Dockier|Dockier]] {{fhgoal|FG|53}} |umpires=David Tomlinson (NZL)<br />Ben Göntgen (GER) }} ---- {{fieldhockeybox |date=15 December 2018 |time=18:30 |team1={{fh|AUS}} |score=2-2 |team2={{fh|NED}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11191/reports/matchreport Report] |goals1=[[Tim Howard (field hockey)|Howard]] {{fhgoal|PC|45}}<br />[[Eddie Ockenden|Ockenden]] {{fhgoal|FG|60}} |goals2=[[Glenn Schuurman|Schuurman]] {{fhgoal|FG|9}}<br />[[Seve van Ass|Van Ass]] {{fhgoal|FG|20}} |umpires=Martin Madden (SCO)<br />Dan Barstow (ENG) |penalties1=[[Aran Zalewski|Zalewski]] {{fhps|m}}<br />[[Daniel Beale|Beale]] {{fhps|g}}<br />[[Tom Craig (field hockey)|Craig]] {{fhps|g}}<br />[[Tim Brand|Brand]] {{fhps|m}}<br />[[Jake Whetton|Whetton]] {{fhps|g}}<br />[[Daniel Beale|Beale]] {{fhps|m}} |penaltyscore=3–4 |penalties2={{fhps|g}} [[Jeroen Hertzberger|Hertzberger]]<br />{{fhps|m}} [[Mirco Pruyser|Pruyser]]<br />{{fhps|m}} [[Robbert Kemperman|Kemperman]]<br />{{fhps|g}} [[Seve van Ass|Van Ass]]<br />{{fhps|g}} [[Thijs van Dam|Van Dam]]<br />{{fhps|g}} [[Jeroen Hertzberger|Hertzberger]] }} ====ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ==== {{fieldhockeybox |date=16 December 2018 |time=16:30 |team1={{fh-rt|ENG}} |score=1-8 |team2={{fh|AUS}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11192/reports/matchreport Report] |goals1=[[Barry Middleton|Middleton]] {{fhgoal|FG|45}} |goals2=[[Blake Govers|Govers]] {{fhgoal|FG|8}}<br />[[Tom Craig (field hockey)|Craig]] {{fhgoal|FG|9|FG|19|FG|34}}<br />[[Trent Mitton|Mitton]] {{fhgoal|PC|32}}<br />[[Timothy Brand|Brand]] {{fhgoal|FG|34}}<br />[[Jeremy Hayward|Hayward]] {{fhgoal|PC|57|PC|60}} |umpires=Javed Shaikh (IND)<br />David Tomlinson (NZL) }} ====ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞ==== {{fieldhockeybox |date=16 December 2018 |time=19:00 |team1={{fh-rt|BEL}} |score=0–0 |team2={{fh|NED}} |report=[https://tms.fih.ch/matches/11193/reports/matchreport Report] |goals1= |goals2= |umpires=Adam Kearns (AUS)<br />Marcin Grochal (POL) |penalties1=[[Arthur Van Doren|Van Doren]] {{fhps|m}}<br />[[Félix Denayer|Denayer]] {{fhps|m}}<br />[[Florent van Aubel|Van Aubel]] {{fhps|g}}<br />[[Victor Wegnez|Wegnez]] {{fhps|g}}<br />[[Arthur De Sloover|De Sloover]] {{fhps|m}}<br />[[Florent van Aubel|Van Aubel]] {{fhps|g}} |penaltyscore=3–2 |penalties2={{fhps|g}} [[Jeroen Hertzberger|Hertzberger]]<br />{{fhps|m}} [[Mirco Pruyser|Pruyser]]<br />{{fhps|g}} [[Jonas de Geus|De Geus]]<br />{{fhps|m}} [[Seve van Ass|Van Ass]]<br />{{fhps|m}} [[Thijs van Dam|Van Dam]]<br />{{fhps|m}} [[Jeroen Hertzberger|Hertzberger]] }} ==ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source=[https://www.worldcup2018.hockey/men/pools FIH] |update=complete |name_ARG={{fh|ARG}} |win_ARG=2 |draw_ARG=0 |loss_ARG=2 |gf_ARG=12|ga_ARG=11 |name_AUS={{fh|AUS}} |win_AUS=5 |draw_AUS=1 |loss_AUS=0 |gf_AUS=29|ga_AUS=4 |name_BEL={{fh|BEL}} |win_BEL=5 |draw_BEL=2 |loss_BEL=0 |gf_BEL=22|ga_BEL=5 |name_CAN={{fh|CAN}} |win_CAN=0 |draw_CAN=1 |loss_CAN=3 |gf_CAN=3 |ga_CAN=13 |name_CHN={{fh|CHN}} |win_CHN=0 |draw_CHN=2 |loss_CHN=2 |gf_CHN=3 |ga_CHN=15 |name_ENG={{fh|ENG}} |win_ENG=3 |draw_ENG=1 |loss_ENG=3 |gf_ENG=12 |ga_ENG=23 |name_FRA={{fh|FRA}} |win_FRA=2 |draw_FRA=1 |loss_FRA=2 |gf_FRA=8 |ga_FRA=9 |name_GER={{fh|GER}} |win_GER=3 |draw_GER=0 |loss_GER=1 |gf_GER=11|ga_GER=6 |name_IND={{fh|IND}} |win_IND=2 |draw_IND=1 |loss_IND=1 |gf_IND=13|ga_IND=5 |status_IND=H |name_IRE={{fh|IRE}} |win_IRE=0 |draw_IRE=1 |loss_IRE=2 |gf_IRE=4 |ga_IRE=7 |name_MAS={{fh|MAS}} |win_MAS=0 |draw_MAS=1 |loss_MAS=2 |gf_MAS=4 |ga_MAS=13 |name_NED={{fh|NED}} |win_NED=4 |draw_NED=2 |loss_NED=1 |gf_NED=22|ga_NED=8 |name_NZL={{fh|NZL}} |win_NZL=1 |draw_NZL=1 |loss_NZL=2 |gf_NZL=4 |ga_NZL=8 |name_PAK={{fh|PAK}} |win_PAK=0 |draw_PAK=1 |loss_PAK=3 |gf_PAK=2 |ga_PAK=12 |name_RSA={{fh|RSA}} |win_RSA=0 |draw_RSA=1 |loss_RSA=2 |gf_RSA=2 |ga_RSA=11 |name_ESP={{fh|ESP}} |win_ESP=0 |draw_ESP=2 |loss_ESP=1 |gf_ESP=6 |ga_ESP=7 |team1=BEL |team2=NED |team3=AUS |team4=ENG |team5=GER |team6=IND |team7=ARG |team8=FRA |team9=NZL |team10=CHN |team11=CAN |team12=PAK |team13=ESP |team14=IRE |team15=MAS |team16=RSA |split4=yes |split8=yes|split12=yes |res_col_header=Final result |result1=1st |result2=2nd |result3=3rd |result4=4th |result5=QF |result6=QF |result7=QF |result8=QF |result9=PO |result10=PO |result11=PO |result12=PO |result13=GS |result14=GS |result15=GS |result16=GS |col_1st=gold |text_1st=ᱥᱚᱱᱟ ᱢᱮᱰᱟᱞ |col_2nd=silver |text_2nd=ᱨᱩᱯᱟᱹ ᱢᱮᱰᱟᱞ |col_3rd=#c96 |text_3rd=ᱵᱨᱳᱸᱡ ᱢᱮᱰᱟᱞ |text_4th=ᱯᱩᱱᱟᱹᱝ ᱴᱷᱟᱶ |text_QF=ᱠᱣᱟᱴᱚᱨᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱨᱮ<br>ᱵᱟᱫᱽ ᱮᱱᱟᱠᱚ |text_PO=ᱠᱨᱚᱥᱚᱵᱷᱳᱨ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱨᱮ<br>ᱵᱟᱫᱽ ᱮᱱᱟᱠᱚ |text_GS=ᱜᱩᱴ ᱛᱷᱚᱠᱨᱮ<br>ᱵᱟᱫᱽ ᱮᱱᱟᱠᱚ }} ==ᱜᱳᱞ ᱦᱟᱠᱫᱠᱚ== {{ᱜᱳᱞ ᱦᱟᱠᱟᱫᱠᱚ |goals=157|matches=36 |ongoing=yes |source=[https://tms.fih.ch/competitions/798/reports/scorers FIH] |7 goals= *{{flagicon|ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ}} [[ᱵᱞᱮᱠ ᱜᱳᱵᱷᱚᱨᱥ]] *{{flagicon|ᱵᱮᱞᱡᱤᱭᱚᱢ}} [[ᱟᱞᱮᱠᱡᱟᱱᱰᱟᱨ ᱦᱮᱱᱰᱨᱤᱠᱥ]] |6 goals= *{{flagicon|ᱟᱨᱡᱮᱱᱴᱤᱱᱟ}} [[ᱜᱳᱱᱡᱟᱞᱳ ᱯᱤᱭᱞᱞᱟᱴ]] |4 goals= *{{flagicon|ᱱᱮᱫᱚᱨᱞᱟᱸᱰ}} [[ᱛᱷᱤᱭᱮᱨᱤ ᱵᱨᱤᱱᱠᱢᱟᱱ]] *{{flagicon|ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ}} [[ᱴᱤᱢᱚᱛᱷᱤ ᱵᱨᱟᱱᱰ]] *{{flagicon|ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ}} [[Tom Craig (field hockey)|ᱴᱳᱢ ᱠᱨᱮᱜ]] *{{flagicon|ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ}} [[ᱡᱮᱨᱮᱢᱤ ᱦᱮᱭᱣᱟᱨᱰ]] |3 goals= *{{flagicon|ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ}} [[ᱚᱜᱚᱥᱴᱤᱱ ᱵᱟᱡᱤᱞᱤ]] *{{flagicon|ᱵᱮᱞᱡᱤᱭᱚᱢ}} [[ᱴᱳᱢ ᱵᱩᱱ]] *{{flagicon|ᱵᱮᱞᱡᱤᱭᱚᱢ}} [[ᱥᱮᱰᱨᱤᱠ ᱪᱟᱨᱞᱤᱭᱤᱨ]] *{{flagicon|ᱵᱮᱞᱡᱤᱭᱚᱢ}} [[ᱥᱟᱭᱢᱚᱱ ᱜᱳᱜᱱᱟᱨᱰ]] *{{flagicon|ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ}} [[ᱢᱟᱠᱨᱳ ᱢᱤᱞᱴᱠᱟᱣ]] *{{flagicon|ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ}} [[ᱠᱷᱨᱤᱥᱴᱳᱯᱚᱨ ᱨᱩᱦᱨ]] *{{flagicon|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} [[ᱥᱤᱢᱨᱚᱱᱡᱤᱛ ᱥᱤᱝ]] *{{flagicon|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} [[ᱞᱚᱞᱤᱛ ᱩᱯᱟᱫᱷᱭᱟᱭ]] *{{flagicon|ᱱᱮᱫᱚᱨᱞᱟᱸᱰ}} [[ᱡᱮᱨᱳᱮᱱ ᱦᱮᱨᱴᱵᱮᱨᱜᱚᱨ]] *{{flagicon|ᱱᱮᱫᱚᱨᱞᱟᱸᱰ}} [[ᱢᱤᱱᱠ ᱵᱷᱟᱱ ᱰᱮᱨ ᱣᱤᱨᱰᱚᱨ]] |2 goals= *{{flagicon|ᱟᱨᱡᱮᱱᱴᱤᱱᱟ}} [[ᱞᱩᱠᱟᱥ ᱢᱟᱨᱴᱤᱱᱡ]] *{{flagicon|ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ}} [[ᱡᱮᱠ ᱣᱮᱴᱳᱱ]] *{{flagicon|ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ}} [[ᱟᱨᱚᱱ ᱡᱟᱞᱮᱣᱥᱠᱤ]] *{{flagicon|ᱵᱮᱞᱡᱤᱭᱚᱢ}} [[ᱛᱷᱳᱢᱟᱥ ᱵᱨᱤᱭᱮᱞᱥ]] *{{flagicon|ᱵᱮᱞᱡᱤᱭᱚᱢ}} [[ᱥᱮᱵᱟᱥᱴᱤᱭᱮᱱ ᱰᱚᱠᱤᱭᱚᱨ]] *{{flagicon|ᱤᱝᱞᱚᱸᱰ}} [[ᱣᱤᱞ ᱠᱟᱞᱱᱟᱱ]] *{{flagicon|ᱤᱝᱞᱚᱸᱰ}} [[ᱞᱤᱭᱚᱢ ᱟᱱᱥᱮᱞ]] *{{flagicon|ᱤᱝᱞᱚᱸᱰ}} [[ᱢᱟᱨᱠ ᱜᱞᱮᱜᱷᱳᱨᱱᱮ]] *{{flagicon|ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ}} [[ᱵᱷᱤᱠᱴᱚᱨ ᱪᱟᱨᱞᱮᱴ]] *{{flagicon|ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ}} [[ᱴᱤᱢᱳᱛᱷᱤ ᱠᱞᱮᱢᱮᱱᱴ]] *{{flagicon|ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ}} [[ᱴᱤᱢ ᱦᱚᱨᱡᱵᱨᱚᱪ]] *{{flagicon|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} [[ᱦᱚᱨᱢᱚᱱᱯᱨᱤᱛ ᱥᱤᱝ]] *{{flagicon|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} [[ᱟᱠᱟᱥᱫᱤᱯ ᱥᱤᱝ]] *{{flagicon|ᱟᱭᱟᱨᱞᱟᱸᱰ}} [[Shane O'Donoghue (field hockey)|ᱥᱮᱱ ᱳ ᱰᱳᱱᱳᱜᱷᱩ]] *{{flagicon|ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ}} [[ᱨᱟᱡᱤᱭᱮ ᱨᱚᱦᱤᱢ]] *{{flagicon|ᱱᱮᱫᱚᱨᱞᱟᱸᱰ}}[[ᱛᱷᱤᱥ ᱵᱷᱟᱱ ᱰᱟᱢ]] *{{flagicon|ᱱᱮᱫᱚᱨᱞᱟᱸᱰ}} [[ᱨᱳᱵᱮᱨᱴ ᱠᱮᱢᱯᱚᱨᱢᱟᱱ]] *{{flagicon|ᱱᱮᱫᱚᱨᱞᱟᱸᱰ}} [[ᱵᱷᱟᱞᱮᱱᱴᱤᱱᱟ ᱵᱷᱮᱨᱜᱟ ]] *{{flagicon|ᱱᱭᱩᱡᱤᱞᱟᱱᱰ}} [[ᱠᱟᱱᱮ ᱨᱩᱥᱮᱞ]] *{{flagicon|ᱥᱯᱮᱱ}} [[Álvaro Iglesias (field hockey)|ᱟᱞᱵᱷᱟᱨᱳ ᱤᱜᱞᱮᱥᱤᱭᱟᱥ]] |1 goal= *{{flagicon|ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ}} [[ᱞᱩᱠᱟᱥ ᱵᱷᱤᱞᱞᱟ]] *{{flagicon|ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ}} [[ᱯᱷᱟᱞᱭᱤᱱ ᱳᱜᱞᱤᱵᱷᱤ]] *{{flagicon|ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ}} [[ᱠᱳᱨᱮ ᱣᱮᱭᱮᱞ]] *{{flagicon|ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ}} [[ᱰᱭᱞᱟᱱ ᱣᱳᱫᱚᱨᱥᱯᱩᱱ]] *{{flagicon|ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ}} [[ᱟᱨᱚᱱ ᱡᱟᱞᱮᱥᱠᱤ]] *{{flagicon|ᱵᱮᱞᱡᱤᱭᱚᱢ}} [[ᱯᱷᱮᱞᱤᱠᱥ ᱰᱮᱱᱟᱭᱮᱨ]] *{{flagicon|ᱵᱮᱞᱡᱤᱭᱚᱢ}} [[ᱞᱳᱭᱤᱠ ᱞᱩᱭᱯᱟᱮᱨᱛ]] *{{flagicon|ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ}}[[Mark Pearson (field hockey)|ᱢᱟᱨᱠ ᱯᱤᱭᱚᱨᱥᱚᱱ]] *{{flagicon|ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ}}[[ᱯᱷᱞᱳᱨᱤᱥ ᱵᱷᱟᱱ ᱥᱚᱱ]] *{{flagicon|ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ}}[[ᱥᱠᱚᱴ ᱴᱩᱯᱚᱨ]] *{{flagicon|ᱪᱟᱭᱱᱟ}} [[ᱰᱩ ᱴᱚᱞᱠᱮ]] *{{flagicon|ᱪᱟᱭᱱᱟ}} [[ᱜᱩᱣᱚ ᱡᱤᱱ]] *{{flagicon|ᱪᱟᱭᱱᱟ}} [[ᱜᱩᱣᱳ ᱡᱤᱭᱟᱣᱯᱤᱝ]] *{{flagicon|ᱤᱝᱞᱚᱸᱰ}} [[ᱵᱟᱨᱤ ᱢᱤᱰᱤᱞᱴᱳᱱ]] *{{flagicon|ᱤᱝᱞᱚᱸᱰ}} [[ᱦᱭᱟᱨᱤ ᱢᱟᱨᱴᱤᱱ]] *{{flagicon|ᱤᱝᱞᱚᱸᱰ}} [[David Condon (field hockey)|ᱰᱮᱵᱷᱤᱰ ᱠᱳᱱᱰᱳᱱ]] *{{flagicon|ᱤᱝᱞᱚᱸᱰ}} [[James Gall (field hockey)|ᱡᱮᱢᱥ ᱜᱟᱞ]] *{{flagicon|ᱤᱝᱞᱚᱸᱰ}} [[ᱞᱭᱩᱠ ᱴᱮᱭᱞᱚᱨ]] *{{flagicon|ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ}} [[ᱜᱟᱥᱯᱟᱨᱰ ᱵᱟᱩᱢᱜᱟᱨᱴᱮᱱ]] *{{flagicon|ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ}} [[ᱟᱨᱤᱥᱴᱟᱭᱤᱰ ᱠᱳᱤᱥᱱᱮ]] *{{flagicon|ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ}} [[ᱦᱩᱜᱳ ᱡᱮᱱᱮᱥᱴᱮᱴ]] *{{flagicon|ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ}} [[ᱯᱷᱨᱟᱠᱳᱤᱥ ᱜᱳᱭᱮᱴ]] *{{flagicon|ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ}} [[ᱢᱟᱛᱷᱤᱭᱟᱥ ᱢᱩᱞᱚᱨ]] *{{flagicon|ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ}} [[ᱞᱩᱠᱟᱥ ᱣᱤᱱᱰᱯᱷᱮᱰᱚᱨ]] *{{flagicon|ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ}} [[ᱰᱤᱭᱮᱴᱮᱨ ᱞᱤᱱᱮᱠᱳᱜᱮᱞ]] *{{flagicon|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} [[ᱚᱢᱤᱛ ᱨᱳᱦᱤᱫᱟᱥ]] *{{flagicon|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} [[Chinglensana Kangujam|ᱪᱤᱝᱞᱮᱱᱥᱮᱱᱟ ᱥᱤᱝ]] *{{flagicon|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} [[Mandeep Singh (field hockey)|ᱢᱚᱱᱫᱤᱯ ᱥᱤᱝ]] *{{flagicon|ᱟᱭᱟᱨᱞᱟᱸᱰ}} [[ᱠᱷᱨᱤᱥ ᱠᱟᱨᱜᱳ]] *{{flagicon|ᱟᱭᱟᱨᱞᱟᱸᱰ}} [[ᱟᱞᱟᱱ ᱥᱟᱳᱫᱚᱨᱱ]] *{{flagicon|ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ}} [[ᱱᱚᱵᱤᱞ ᱱᱩᱨ]] *{{flagicon|ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ}} [[ᱯᱷᱟᱭᱡᱚᱞ ᱥᱟᱨᱤ]] *{{flagicon|ᱱᱮᱫᱚᱨᱞᱟᱸᱰ}} [[ᱞᱟᱨᱥ ᱵᱟᱞᱠ]] *{{flagicon|ᱱᱮᱫᱚᱨᱞᱟᱸᱰ}} [[ᱡᱚᱨᱤᱴ ᱠᱚᱨᱱ]] *{{flagicon|ᱱᱮᱫᱚᱨᱞᱟᱸᱰ}}[[ᱢᱟᱭᱠᱨᱳ ᱯᱩᱭᱡᱚᱨ]] *{{flagicon|ᱱᱮᱫᱚᱨᱞᱟᱸᱰ}}[[ᱵᱚᱵ ᱫᱮ ᱵᱷᱩᱜᱫ]] *{{flagicon|ᱱᱭᱩᱡᱤᱞᱟᱱᱰ}} [[ᱥᱴᱤᱯᱮᱱ ᱡᱮᱱᱮᱥᱮᱥ]] *{{flagicon|ᱱᱭᱩᱡᱤᱞᱟᱱᱰ}} [[ᱦᱮᱭᱰᱮᱱ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱥ]] *{{flagicon|ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ}} [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱚᱫ ]] *{{flagicon|ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ}} [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱚᱫ ᱩᱢᱚᱨ ᱵᱷᱩᱴᱟ]] *{{flagicon|ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ}} [[ᱱᱧᱚᱵᱤᱞ ᱱᱩᱞᱤ]] *{{flagicon|ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ}} [[Nicholas Spooner (field hockey)|ᱱᱤᱠᱳᱞᱟᱥ ᱥᱯᱩᱱᱚᱨ]] *{{flagicon|ᱥᱯᱮᱱ}} [[ᱟᱞᱵᱚᱨᱴ ᱵᱮᱞᱴᱨᱟᱱ]] *{{flagicon|ᱥᱯᱮᱱ}} [[Enrique González (field hockey)|ᱮᱱᱨᱤᱠ ᱜᱚᱱᱡᱟᱞᱮᱡ]] *{{flagicon|ᱥᱯᱮᱱ}} [[ᱡᱚᱥᱮᱯ ᱨᱳᱬᱤᱭᱚ]] *{{flagicon|ᱥᱯᱮᱱ}} [[ᱵᱷᱤᱥᱮᱱ ᱨᱩᱭᱤᱡ]] }} ==ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ== ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱦᱟᱠᱟᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱪᱟᱞ ᱮᱱᱟ.<ref name="Final"/> {| class=wikitable style="text-align:center; margin:auto" ! ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱷᱮᱞᱚᱱᱰᱤᱭᱟᱹ !ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱜᱩᱞᱤ !ᱴᱩᱨᱱᱟᱹᱢᱮᱱᱴ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱷᱮᱞᱚᱱᱰᱤᱭᱟᱹ !ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱚᱞᱤᱡ !ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ |- |{{fh|BEL}} [[Arthur Van Doren |ᱟᱨᱛᱷᱚᱨ ᱵᱚᱱ ᱰᱳᱨᱮᱱ]] |{{fh|NED}} [[Pirmin Blaak |ᱯᱤᱨᱢᱤᱱ ᱵᱞᱟᱠ]] |{{fh|NED}} [[Thijs van Dam |ᱛᱷᱤᱥ ᱵᱚᱱ ᱰᱟᱢ]] |align=left|{{fh|AUS}} [[Blake Govers|ᱵᱞᱮᱠ ᱜᱳᱵᱷᱚᱨᱥ]]<br>{{fh|BEL}} [[Alexander Hendrickx |ᱟᱞᱮᱠᱡᱟᱱᱰᱮᱨ ᱦᱮᱱᱰᱨᱤᱠᱥ]] |{{fh|ESP}} |} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱞᱠᱷᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱞ]] [[Category:᱒᱐᱑᱘ ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱠᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱚᱯ]] qx09zy9799w1l847clw5bgzl07o7z1z ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ 0 3745 195710 180555 2026-07-29T05:07:12Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195710 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ | other_name = | settlement_type = ᱱᱚᱜᱚᱨ | image_skyline ={{Photomontage | photo1a = GhatshilaH.jpg | photo2a = Ghatshila Jharkhand India.jpg | photo2b = | photo3a = | photo3b = | photo4a = Ghatshila Railway Station, Jharkhand.jpg | size = 300 | position = center | color_border = green |spacing = 3 | text = ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ }} | image_alt = | image_caption = | nicknames = | map_alt = | map_caption = ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ, ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ | pushpin_map = India#India Jharkhand | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|22.66|N|86.29|E|region:IN-JH|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = ᱯᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name1 = [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] | subdivision_type2 = ᱦᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name2 = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱝᱵᱷᱩᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱝᱵᱷᱩᱢ]] | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | leader_party = | leader_title = [[Mayor]] | leader_name = | leader_title1 = Municipal Commissioner | leader_name1 = | leader_title2 = [[Ghatshila Polish]] | leader_name2 = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_metro_km2 = | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = 103 | population_total = 162,594 | population_as_of = ᱒᱐᱐᱑ | population_footnotes = <ref name="pop">{{cite web|title=Cities having population 1 lakh and above|url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf|publisher=Census of India, Government of India|accessdate=2 November 2011}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_metro = | population_metro_footnotes = | population_rank = | population_demonym = ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱘᱓᱒᱓᱐᱓ - ᱘᱓᱒᱑᱐᱓ | area_code = | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ | registration_plate = JH-05 | unemployment_rate = | blank_name_sec1 = [[UN/LOCODE]] | blank_info_sec1 = IN | website = {{URL|http://www.ghatshila.me/|}} | footnotes = | demographics1_info1 = [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]] }} '''ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ''' ᱫᱚ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱝᱵᱷᱩᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱝᱵᱷᱩᱢ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱔᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ [[ᱥᱚᱵᱚᱨᱱᱟᱠᱟ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ ᱫᱚ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱫᱷᱟᱞᱵᱷᱩᱢ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ== [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱑᱒᱙,᱙᱐᱕ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱟᱨ ᱫᱮᱦᱟᱛ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱘᱙,᱒᱘᱑ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱕᱓% [[ᱠᱚᱲᱟ]] ᱟᱨ ᱔᱗% [[ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ]] ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱥᱮᱪᱮᱫ]] ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱗᱓% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱕᱙.᱕% ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱠᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱗᱙% ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱟᱨ [[ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ]] ᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱖᱕% ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ ᱨᱮ, ᱑᱑% ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱖ ᱥᱟᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱚᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ == ᱚᱛᱱᱚᱜ == ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ ᱫᱚ {{Coord|22.60|N|86.48|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/38/Ghatsila.html|title=Maps, Weather, and Airports for Ghatsila, India|website=www.fallingrain.com|access-date=2020-10-13|archive-date=2019-09-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20190905143149/http://www.fallingrain.com/world/IN/38/Ghatsila.html|url-status=dead}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱑᱐᱓ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱓᱓᱘ ᱯᱷᱤᱴ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ [[File:Subarnarekha_River.jpg|thumb|ᱥᱚᱵᱚᱨᱱᱟᱠᱟ ᱜᱟᱰᱟ|196x196px]] ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ, ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ [[ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱔᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ, [[ᱥᱚᱵᱚᱨᱱᱟᱠᱷᱟ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱝᱵᱷᱩᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ [[File:Subarnarekha river from copper mines.jpg|thumb|ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ ᱨᱮ ᱥᱚᱵᱚᱨᱱᱟᱠᱷᱟ ᱜᱟᱰᱟ|174x174px]] ==ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ== ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ ᱫᱚ ᱢᱩᱬ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱟᱨ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ]] ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱢᱩᱬ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱚᱨᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱫᱚ [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]], ᱠᱩᱲᱢᱟᱞᱤ, [[ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱦᱳ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱳ]], ᱟᱨ [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱟ ᱾ ==ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱦᱚᱨ== ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟ ᱫᱚ ᱨᱮᱞ ᱟᱨ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟᱢᱟᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] ᱟᱨ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽᱯᱩᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮ ᱔᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ) ᱟᱨ ᱓᱗ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (ᱨᱮᱞ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮᱫᱚ) ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱾ [[ᱠᱷᱚᱲᱚᱜᱽᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱫ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱞᱟᱜᱤᱫ ᱛᱮᱫᱚ ᱨᱮᱞ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽᱯᱩᱨ ᱥᱮᱫ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱢᱤᱫ ᱛᱤᱸᱜᱩᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ ᱟᱨ ᱠᱷᱚᱲᱚᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟᱢᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱫᱚ ᱙᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ===ᱨᱮᱞᱜᱟᱹᱰᱤ ᱦᱚᱨ=== ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱦᱟᱵᱽᱲᱟᱼᱢᱩᱢᱵᱟᱹᱭ ᱨᱮᱞ ᱴᱨᱮᱠ ᱠᱷᱚᱲᱚᱜᱽᱯᱩᱨᱼᱴᱟᱴᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱮᱠᱥᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱦᱟᱵᱽᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱑᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱴᱨᱮᱱ ᱫᱚ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱤᱥᱯᱟᱨᱴ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ (ᱴᱨᱮᱱ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱑᱒᱗᱘᱑/᱑᱒᱗᱘᱒), ᱠᱩᱨᱞᱟᱼᱦᱟᱣᱲᱟ ᱼ (ᱴᱷᱮᱱ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱑᱘᱐᱓᱐/᱑᱘᱐᱒᱙), ᱤᱥᱴᱤᱞ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ (ᱴᱨᱮᱱ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱑᱒᱘᱑᱓/᱑᱒᱘᱑᱔) ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱢᱟᱦᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ (ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱵᱚᱵᱚᱥᱛᱟ), ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ (ᱥᱮᱛᱟᱜ ᱖ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱟᱢᱝᱮᱥᱣᱟᱨᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱛᱮ ᱑.᱑᱕ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ) ᱟᱨ [[ᱫᱤᱞᱞᱤ]] (ᱱᱤᱞᱟᱸᱪᱚᱞ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ, ᱯᱩᱨᱩᱥᱛᱟᱢ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱛᱮ) ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱟᱨ ᱩᱛᱠᱚᱞ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ) ᱾ ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱠᱷᱚᱲᱚᱜᱽᱯᱩᱨ ᱫᱚ ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱜ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱞᱚᱠᱟᱞ ᱴᱨᱮᱱ ᱯᱮᱥᱮᱝᱡᱚᱨ ᱴᱨᱮᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱾ ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩᱱ ᱱᱟᱣᱟ ᱴᱨᱮᱱ ᱯᱩᱨᱩᱥᱚᱛᱟᱢ ᱥᱩᱯᱟᱨᱯᱷᱟᱥᱴ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱼ ᱕:᱕᱔ ᱮ.ᱮᱢ. (ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜᱼᱟ) ᱦᱟᱵᱽᱲᱟ ᱵᱟᱲᱵᱤᱞ ᱡᱚᱱᱥᱟᱛᱟᱵᱟᱫᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱼ ᱙:᱑᱓ ᱮ.ᱮᱢ. (ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜᱼᱟ) ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ ᱦᱟᱵᱽᱲᱟ ᱞᱚᱠᱟᱞ ᱼ ᱒:᱐᱕ ᱮ.ᱮᱢ. (ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ) ᱾ ===ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ=== ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱔᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱦᱚᱵ NH 6 ᱛᱮ ᱵᱟᱦᱨᱟᱜᱚᱰᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱟᱨ ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽᱯᱩᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱚ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱛᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱷᱚᱲᱚᱜᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱥ ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱪᱩᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱵᱷᱩᱵᱽᱱᱮᱥᱚᱨ]] ᱪᱮ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽᱯᱩᱨ ᱪᱮ ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱥ ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽᱯᱩᱨ ᱔᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽᱯᱩᱨ ᱫᱚ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱥ ᱫᱤᱱ ᱥᱮᱛᱟᱜ ᱨᱮ ᱖ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱛᱟᱨᱟᱥᱤᱧ ᱕ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱢᱤᱫ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱓᱓ (NH 33) ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ [[ᱡᱟᱫᱩᱜᱚᱰᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱢᱮᱰᱤᱭᱟ== ᱨᱚᱲᱭᱚᱢ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ: 100.1 MHz (ᱟᱠᱟᱥᱵᱟᱱᱤ ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ) ==ᱧᱮᱧᱮᱞ ᱴᱷᱟᱶ== ᱧᱮᱧᱮᱞ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱧᱮᱞ ᱟᱹᱰᱤᱜᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ: * ᱵᱩᱨᱩᱰᱤᱦ ᱰᱮᱢ * ᱫᱷᱟᱨᱟᱜᱤᱨᱤ ᱡᱷᱟᱨᱱᱟ * ᱢᱚᱣᱩᱵᱷᱟᱱᱰᱟᱨ ᱨᱮ ᱥᱚᱵᱚᱨᱱᱟᱠᱟ ᱜᱟᱰᱟ * ᱯᱷᱩᱞᱰᱩᱸᱜᱽᱨᱤ ᱨᱮ ᱯᱷᱩᱞᱰᱩᱸᱜᱽᱨᱤ ᱵᱩᱨᱩ * ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱵᱟᱸᱜᱟᱞᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱵᱷᱩᱛᱤ ᱵᱷᱩᱥᱟᱬ ᱵᱟᱱᱫᱷᱚᱯᱟᱫᱷᱭᱟᱭ ᱟᱜ ᱫᱟᱦᱤᱜᱚᱰᱟ ᱨᱮ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱟᱨ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱴᱷᱮᱫ ᱞᱟᱤᱵᱨᱮᱨᱤ * ᱨᱟᱡᱽᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱲᱤ * ᱫᱟᱦᱤᱜᱚᱰᱟ ᱨᱮ ᱨᱟᱢᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱢᱟᱛᱷ * ᱛᱟᱢᱩᱠᱯᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱤᱵᱽᱫᱟᱥ ᱜᱷᱚᱥ ᱪᱤᱞᱰᱨᱮᱱ ᱯᱟᱨᱠ * ᱥᱚᱵᱚᱨᱱᱟᱠᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱴᱷᱮᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱯᱚᱞ ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ===ᱟᱥᱲᱟ=== * ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱟᱥᱲᱟ ᱥᱩᱨᱫᱷᱟᱹ, ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ * ᱥᱮᱱᱴ ᱱᱚᱱᱫᱚᱞᱟᱞ ᱥᱢᱨᱤᱛᱤ ᱵᱷᱤᱫᱽᱭᱟ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ * ᱥᱴ. ᱡᱚᱥᱮᱯᱷ'ᱥ ᱠᱚᱱᱣᱮᱱᱴ ᱟᱥᱲᱟ, ᱛᱩᱢᱟᱱᱰᱩᱸᱜᱽᱨᱤ, ᱢᱚᱥᱟᱵᱩᱱᱤ * ᱥᱴ. ᱡᱚᱥᱮᱯᱷ'ᱥ ᱠᱚᱱᱣᱮᱱᱴ ᱟᱥᱲᱟ (ᱠᱟᱥᱤᱫᱟᱜ) * ᱜᱭᱟᱱᱫᱤᱯ ᱯᱟᱵᱽᱞᱤᱠ ᱟᱥᱲᱟ * ᱤᱨᱵᱷᱟᱭᱤᱱ ᱮᱰᱣᱮᱱᱴᱤᱠ ᱟᱥᱲᱟ, ᱰᱟᱦᱤᱜᱚᱰᱟ * ᱡᱮ.ᱥᱤ. ᱟᱥᱲᱟ, ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱰᱟᱦᱟᱨ * ᱥᱚᱨᱚᱥᱣᱟᱛᱤ ᱥᱤᱥᱩ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱢᱚᱱᱫᱤᱨ * ᱥᱨᱤ ᱥᱨᱤ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱠᱟᱹᱥᱤᱫᱟᱜ * ᱢᱟᱨᱣᱟᱰᱤ ᱩᱱᱩᱥᱩᱞ ᱟᱥᱲᱟ * ᱮᱥ.ᱴᱤ. ᱯᱟᱣᱩᱞ ᱟᱥᱲᱟ * ᱞᱚᱨᱮᱛᱚ ᱠᱚᱱᱣᱮᱱᱴ ᱯᱟᱵᱽᱞᱤᱠ ᱟᱥᱲᱟ ===ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ=== * ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ * ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱠᱟᱹᱥᱤᱫᱟᱦ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Wikivoyage-inline}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱝᱵᱷᱩᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] lgigt7pglyb0jvzilhvdo7qqrr6v0a7 ᱜᱟᱲᱣᱟ 0 4657 195699 97568 2026-07-29T03:19:46Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195699 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱟᱲᱣᱟ | native_name = | native_name_lang = ᱜᱟᱱᱤᱭᱟᱨᱤ | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱟᱞᱤᱠᱟ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Jharkhand#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱜᱟᱲᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ | coordinates = {{coord|24.18|N|83.82|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = ᱯᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name1 = [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] | subdivision_type2 = ᱦᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name2 = [[ᱜᱟᱲᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱜᱟᱲᱣᱟ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 197 | population_total = 46059 | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_info1 = [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = 82 2114 | registration_plate =JH-14 | website = | footnotes = }} '''ᱜᱟᱲᱣᱟ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱜᱟᱲᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱰ]] ᱟᱨ [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱨᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱜᱟᱲᱣᱟ ᱨᱚᱰ (ᱨᱮᱦᱞᱟ) ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱦᱟᱡᱟᱨ ᱯᱟᱥᱮᱝᱡᱚᱨ ᱫᱚ [[ᱫᱤᱞᱞᱤ]] ᱟᱨ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱡᱟᱜ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱟᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱢ [[ᱨᱟᱺᱪᱤ]], [[ᱟᱢᱵᱤᱠᱟᱯᱩᱨ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱟᱢᱵᱤᱠᱟᱯᱩᱨ]], [[ᱜᱟᱭᱟ]] ᱮᱢᱟᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱟᱥ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱜᱟᱲᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱯᱟᱞᱟᱢᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱘ ᱵᱞᱚᱠ ᱢᱤᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱑ ᱟᱯᱨᱮᱞ ᱑᱙᱙᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱟᱫᱚ ᱯᱟᱞᱟᱢᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>[http://garhwa.nic.in/history.html History, Garhwa District - Garhwa]</ref>ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱞᱟᱢᱩ ᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱠᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱫᱚ 23060'ᱟᱨ 24039 'N ᱳᱥᱟᱨ ᱟᱨ 83022' ᱟᱨ 84000 'E ᱞᱚᱸᱜᱤᱪᱩᱰ (Longitude) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟᱢᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱥᱚᱱ ᱜᱟᱰᱟ ᱛᱮ ᱮᱥᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ; ᱯᱟᱞᱟᱢᱩ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮ ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱨᱤᱭᱟ; ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱯᱟᱞᱟᱢᱩ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱰ ᱨᱮ ᱥᱟᱨᱜᱩᱸᱡᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱩᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱱᱵᱷᱟᱫᱨᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱨᱮ ᱾ ᱜᱟᱲᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱯᱟᱞᱟᱢᱩ ᱠᱟᱢᱤᱥᱱᱟᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙ ᱵᱞᱚᱠ ᱟᱨ ᱜᱟᱲᱣᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱨᱼᱩᱱᱴᱟᱨᱤ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱥᱟᱵᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== ᱜᱟᱲᱣᱟ {{Coord|24.18|N|83.82|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>[http://www.fallingrain.com/world/IN/38/Garwa.html Falling Rain Genomics, Inc - Garhwa]{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ {{convert|197|m|ft|abbr=on}} ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱜᱟᱲᱣᱟ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱜᱟᱲᱣᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱰ GHQ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>http://indiarailinfo.com/station/map/1118 [http://www.facebook.com/Garhwa.Town Garhwa Town] Railway Station</ref> ᱢᱤᱫ ᱟᱨ ᱮᱢᱟᱱ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱞ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ (᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱜᱟᱱ ᱥᱟᱸᱜᱤᱧ ᱨᱮ) ᱜᱟᱲᱣᱟ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱜᱟᱲᱣᱟ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ ᱠᱚᱰ GHQ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>http://indiarailinfo.com/station/map/1117 Garwa Road Railway Station</ref> ==ᱦᱚᱨ ᱰᱟᱦᱟᱨ== [[ᱜᱟᱲᱣᱟ ᱨᱮᱞ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱜᱟᱲᱣᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱞ ᱥᱴᱮᱥᱚᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱜᱟᱲᱣᱟ [[ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱑᱐᱓᱖ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ [[ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ]], [[ᱯᱟᱴᱱᱟ]], [[ᱨᱟᱺᱪᱤ]], [[ᱠᱚᱴᱟ, ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ|ᱠᱚᱴᱟ]], [[ᱯᱷᱚᱯᱟᱞ ᱡᱟᱸᱠᱥᱚᱱ]], [[ᱫᱤᱞᱞᱤ]], [[ᱡᱟᱵᱟᱞᱯᱩᱨ]], [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]], [[ᱵᱟᱨᱟᱬᱚᱥᱤ|ᱵᱟᱨᱟᱱᱟᱥᱤ]] ᱟᱨ [[ᱜᱟᱭᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ [[ᱜᱟᱲᱣᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱡᱟᱸᱠᱥᱚᱱ]] ᱫᱷᱟᱵᱤᱡ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱩᱨ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱨᱮ ᱑᱖᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱸᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱜᱟᱲᱣᱟ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱯᱟᱴᱱᱟ]], [[ᱨᱟᱺᱪᱤ]], [[ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ]], [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]], [[ᱵᱟᱨᱟᱬᱚᱥᱤ|ᱵᱟᱨᱟᱱᱟᱥᱤ]], [[ᱟᱢᱵᱤᱠᱟᱯᱩᱨ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱟᱢᱵᱤᱠᱟᱯᱩᱨ]], [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]], [[ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽᱯᱩᱨ]], [[ᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱫᱽ]], [[ᱫᱤᱞᱞᱤ]], [[ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ]], [[ᱟᱞᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ|ᱤᱞᱞᱦᱟᱵᱟᱫᱽ]], [[ᱠᱚᱴᱟ, ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ|ᱠᱚᱴᱟ]], [[ᱠᱟᱱᱯᱩᱨ]], [[ᱨᱟᱢᱟᱱᱩᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱟᱨ [[ᱨᱮᱱᱩᱠᱩᱴ]] ᱮᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ== ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, <ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archivedate=2004-06-16|title= Census of India 2011: Data from the 2011 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|accessdate=2008-11-01|publisher= Census Commission of India}}</ref> ᱜᱟᱲᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱔᱖᱐᱕᱙ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱕᱔% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱔᱖% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱜᱟᱲᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱖᱑% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱣᱥᱟᱛ ᱕᱙.᱕% ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ: ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱖᱙% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱕᱑% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱜᱟᱲᱣᱟ ᱨᱮ, ᱑᱗% ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱖ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱥᱟᱞ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ==ᱧᱮᱧᱮᱞ ᱴᱷᱟᱶ== "'''ᱜᱟᱲᱫᱮᱵᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ'''" ᱡᱟᱦᱟᱸ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱤᱱᱮ ᱵᱷᱤᱱᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱲ ᱜᱟᱲᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱮᱢᱟᱱ ᱧᱮᱧᱮᱞ ᱴᱷᱟᱶ "ᱥᱟᱛᱵᱟᱦᱤᱱᱤ ᱡᱷᱟᱨᱱᱟ" ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ [[ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ]] ᱡᱩᱜᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱷᱮᱢᱚᱥ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱮᱧᱮᱞ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱞᱚᱵᱷᱟᱣ ᱟ ᱾ "ᱠᱟᱞᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ" ᱦᱚᱸ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱷᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱫᱚ ᱠᱟᱞᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱟ ᱾ ᱚᱱᱠᱟ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱡᱮ ᱠᱟᱞᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱮᱵᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱠᱢᱩ ᱦᱚᱸ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱟ ᱾ ᱨᱟᱸᱠᱟ ᱨᱟᱡᱽ ᱢᱚᱦᱚᱞ (ᱡᱟᱸᱦᱟᱭ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱧᱟᱜ ᱨᱚᱵᱤᱱ ᱦᱩᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱴᱤᱝᱜ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ )"ᱠᱷᱚᱱᱦᱟᱨ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱦᱚᱸ ᱵᱷᱟᱜᱣᱟᱱ ᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱮᱢᱚᱥ ᱵᱚᱸᱜᱟ (Holy) ᱛᱷᱟᱱ (ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱟᱹᱛᱩ ᱜᱤᱡᱱᱟ) ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱭᱟᱜ ᱳᱨᱤᱜᱤᱱ (Origin) ᱟᱜ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱮᱪ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱦᱱᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞᱢᱮ== *[[ᱜᱟᱲᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] *[[ᱜᱟᱲᱣᱟ ᱨᱮᱞ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] *[[ᱞᱟᱛᱮᱦᱟᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] *[[ᱯᱟᱞᱟᱢᱩ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] *[[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] *[[ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱩᱱᱴᱟᱨᱤ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== *[http://garhwa.nic.in Garhwa District's webpage] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱟᱲᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱟᱲᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱟᱲᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] gx6wr1xswfoxvzidj4gdh5olv9lzcjq ᱟᱥᱠᱟ 0 4962 195733 128749 2026-07-29T08:05:19Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195733 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian jurisdiction | native_name = ଆସିକା | type = ସହର | latd = 19.6 | longd = 84.65| locator_position = right | state_name = ଓଡ଼ିଶା | district = [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]] | leader_title = | leader_name = | altitude = 30| population_as_of = 2001 | population_total = 20718| area_magnitude= sq. km | area_total = | area_telephone = | postal_code = ୭୬୧୧୧୦ |<ref>http://www.whereincity.com/india/pincode/orissa/ganjam.htm</ref> vehicle_code_range =OR-07 | sex_ratio = | unlocode = | website = | footnotes = | }} ᱟᱥᱠᱟ ᱫᱚ ᱜᱚᱧᱡᱟᱢ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱱᱤᱨᱵᱟᱪᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱲᱤ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱥᱩᱜᱟᱨ ᱥᱤᱴᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜᱟᱱ ᱫᱚᱲᱚᱢ== ᱟᱥᱠᱟ ᱫᱚ ᱑᱙ᱹ᱖ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱠᱚᱧᱮ ᱘᱔ᱹ᱖᱕ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱯᱩᱨᱩᱵᱽ <ref>[https://goo.gl/maps/J37eh7KR9hC2 ଗୁଗଲ୍ ମ୍ୟାପ୍]</ref> [[ᱫᱚᱨᱭᱟ ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱓᱐ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱙᱘) ᱯᱷᱩᱴ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ <ref>http://www.fallingrain.com/world/IN/21/Asika.html{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ᱜᱚᱧᱡᱟᱢ ᱡᱤᱞᱟᱹ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ <ref name=":0">http://bhulekh.ori.nic.in/TahasilWebsite/TahasilInfo.aspx{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>। ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ [[ᱵᱷᱩᱵᱽᱱᱮᱥᱚᱨ]] ᱠᱷᱚᱱᱟᱜ ᱑᱖᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱫᱟᱹᱠᱷᱤᱱ ᱩᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱟᱡᱟᱨ [[ᱵᱨᱚᱢᱦᱚᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱᱟᱜ ᱔᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱹᱝᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱨᱩᱞᱥᱩᱠᱩᱞᱭᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱟᱝ ᱜᱟᱹᱟ ᱢᱮᱞᱥᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱨᱮᱭᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱮᱱᱹ ᱮᱪᱹ ᱕᱙ (NH-59, Gopalpur-Ahmedabad) ᱟᱨ ᱮᱱᱹ ᱮᱪᱹ ᱒᱑᱗ (NH -217, Bijayawada- Ranchi) ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱥᱮᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ <ref name=":0" />। ===ᱱᱟᱜᱟᱢ=== === ᱦᱚᱲ ᱮᱞ === ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱚᱝᱥᱟᱨ ᱟᱥᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱛᱮ ᱒᱑,᱔᱒᱘ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱠᱚᱲᱟ]] ᱑᱐,᱙᱖᱑ ᱡᱚᱬ ᱟᱨ [[ᱠᱩᱲᱤ]] ᱫᱚ ᱑᱐,᱔᱖᱗᱾ <ref>https://www.census2011.co.in/data/town/801868-asika-orissa.html</ref>। ᱑᱑ᱹ᱔% ᱫᱚ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨᱟᱱ ᱜᱤᱫᱟᱹᱨ ᱠᱟᱱᱟ᱾ === ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱚᱱᱩᱥᱴᱷᱟᱱ === ᱟᱥᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱵᱮᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱚᱱᱩᱥᱴᱷᱟᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱦᱚᱨᱤᱦᱚᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ, ᱟᱥᱠᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱴᱮᱠᱱᱤᱠᱟᱞ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ, ᱟᱥᱠᱟ ᱮᱱ ᱮ ᱥᱤ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ, ᱟᱥᱠᱟ ᱟᱥᱠᱟ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱟᱥᱠᱟ ᱱᱤᱨᱚᱧᱡᱚᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱟᱥᱠᱟ ===ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱷᱟᱱ=== ᱟᱥᱠᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱩᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱷᱟᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ * ᱢᱟ ᱠᱷᱚᱜᱮᱥᱣᱚᱨᱚᱨᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱟᱥᱠᱟ * ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ- ᱥᱩᱱᱟᱢᱵᱚ ᱥᱟᱦᱤ, ᱟᱥᱠᱟ * ᱥᱚᱛᱭᱚᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱬ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ * ᱡᱚᱫᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱱᱩᱣᱟᱸ ᱜᱟᱸ ଜଗନ୍ନାଥ * ᱠᱟᱲᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱱᱩᱣᱟᱸ ᱜᱟᱸ ᱾ ===ᱦᱟᱸᱥᱯᱟᱛᱟᱞ=== ᱟᱥᱠᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱸᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱟᱠᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱵᱮᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱸᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ===ᱵᱮᱸᱠ ᱠᱚ === * ᱥᱴᱮᱴ ᱵᱮᱸᱠ ᱢᱩᱬ ᱪᱟᱸᱜᱟ (SBI Main Branch) * ᱥᱴᱮᱴ ᱵᱮᱸᱠ ᱮ ᱰᱤ ᱵᱤ ᱪᱟᱸᱜᱟ (SBI ADB Branch) * ᱟᱱᱫᱷᱨᱟ ᱵᱮᱸᱠ (Andhra Bank) * ᱮᱠᱥᱤᱥ ᱵᱮᱸᱠ (Axis bank) * ᱟᱭ ᱥᱤ ᱟᱭ ᱥᱤ ᱟᱭ ᱵᱮᱸᱠ (ICICI Bank) * ᱭᱩ ᱡᱤ ᱵᱤ ᱵᱮᱸᱠ (UGB Bank) * ᱵᱮᱸᱠ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ (Bank Of India) * ᱭᱩᱠᱚ ᱵᱮᱸᱠ (UCO Bank) * ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱵᱮᱸᱠ (Union Bank) * ᱵᱮᱸᱠ ᱚᱯᱷ ᱵᱚᱨᱚᱫᱟ (Bank Of Baroda) * ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱚᱵᱷᱚᱨᱥᱤᱡᱽ ᱵᱮᱸᱠ (Indian Overseas Bank) * ᱩᱛᱠᱚᱲ ᱜᱨᱟᱢᱤᱱ ᱵᱮᱸᱠ (Utkal Gramin Bank) * ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱵᱮᱸᱠ (Punjab National Bank) * ᱮᱪ ᱰᱤ ᱮᱯ ᱥᱤ ᱵᱮᱸᱠ (HDFC bank) ===ᱡᱚᱜᱟᱡᱚᱜᱽ=== ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱞ ᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱵᱨᱚᱢᱦᱚᱯᱩᱨ, ᱠᱷᱚᱫᱟ᱾ ᱥᱩᱨ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱫᱚ ᱵᱤᱡᱩ ᱯᱴᱱᱟᱭᱮᱠ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱚ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱵᱷᱩᱵᱚᱱᱥᱚᱨ᱾ ==ᱪᱤᱱᱤ ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ== ᱟᱥᱠᱟ ᱫᱚ ᱥᱩᱜᱟᱨ ᱥᱤᱴᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱱᱚᱰᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱤ ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱓᱕,᱐᱐᱐ ᱜᱷᱟᱠᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱮᱭᱟ, ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ==ᱨᱟᱡᱽᱱᱤᱛᱤ== ᱱᱚᱣᱟ ᱱᱤᱨᱵᱟᱪᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱲᱤ ᱨᱮᱫᱚ ᱟᱥᱠᱟ, ᱟᱥᱠᱟ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱑᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱜᱚᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ ᱟᱨ ᱠᱚᱵᱤᱥᱩᱨᱡᱚ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱨᱚᱭᱟᱜ ᱜᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ ᱠᱚ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱ᱾ ᱱᱤᱛ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱱᱤᱨᱵᱟᱪᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱲᱤ ᱠᱷᱚᱱᱟᱜ ᱵᱤ ᱡᱮ ᱰᱤ ᱨᱮᱱᱤᱡ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚᱨᱵᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱝᱢᱟ ᱮᱢ ᱮᱞ ᱮ [[ᱫᱮᱵᱚᱨᱟᱡᱽ ᱢᱚᱦᱟᱱᱛᱤ]] ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ᱾ ᱱᱩᱭ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱤᱴ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱥᱚᱨᱚᱡᱽ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱟᱰᱷᱤ]] ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱜᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱟᱲᱮ ᱞᱮᱱᱟᱭ᱾ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱟᱞ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱵᱤ ᱡᱮ ᱰᱤ ᱨᱮᱱᱤᱡ ᱥᱚᱨᱚᱡᱽ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱟᱰᱷᱤ ᱜᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱱᱟᱭ᱾ ᱑᱙᱙᱕ ᱥᱟᱞ [[ᱜᱚᱝᱜᱨᱮᱥ]] ᱨᱮᱱᱤᱡ [[ᱩᱥᱟᱨᱟᱱᱤ ᱯᱟᱰᱷᱤ]] ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱴ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱱᱤᱡ ᱫᱩᱛᱤ ᱠᱨᱩᱥᱱᱚ ᱯᱚᱱᱰᱟᱭ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱜᱮ ᱑᱙᱘᱕ ᱥᱟᱞ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸᱭ ᱫᱟᱲᱮ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱜᱚᱝᱜᱨᱮᱥ ᱴᱤᱠᱮᱴ ᱛᱮᱭ ᱫᱟᱲᱮ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱟᱡᱟᱨ]] nujqpw7ira953oceu5bztofponkfjb4 ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ 0 5080 195732 181274 2026-07-29T07:59:18Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195732 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ | settlement_type =[[ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱨ]] | image_skyline = Asansol skyline.jpg | image_alt = | image_caption = | nickname = ᱵᱚᱭᱦᱟᱱᱟᱜᱟᱨ | latd = 23.68 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 86.99 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | subdivision_type1 = ᱯᱚᱱᱚᱛ | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ]] | subdivision_name2 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] | established_title = | established_date = ᱑᱘᱘᱕ | founder = | named_for = | government_type = ᱯᱳ.ᱨᱚᱥᱚᱝᱛᱷᱟ | governing_body = [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱯᱳ.ᱨᱚᱥᱚᱝᱛᱷᱟ|ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱯᱳ.ᱨᱚᱱᱤᱜᱚᱢ]] | leader_title1 = [[ᱢᱮᱭᱚᱨ]] | leader_name1 = ᱡᱤᱛᱮᱱᱫᱨᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱛᱮᱣᱟᱨᱤ&nbsp;—<small>[[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱨᱤᱱᱚᱢᱩᱞ ᱠᱟᱝᱜᱨᱮᱥ]]</small> | area_total_km2 = ᱓᱒᱖.᱔᱘ | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = ᱙᱗ | population_total = | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_urban = ᱑᱑᱕᱖᱓᱘᱗ | population_metro = ᱑᱒᱔᱓᱔᱑᱔ | population_rank = ᱓᱙ ᱟᱱ ᱵᱟ.ᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱨ(ᱥᱤᱧᱚᱛ) <br/> ᱒ (ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱨ (ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ) | population_demonym = ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱵᱟ.ᱥᱤ | demographics_type1 = ᱟᱲᱟᱝ | demographics1_title1 = ᱫᱟᱯᱛᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ | timezone1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱟᱢᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[ᱯᱤᱱ ᱠᱳᱰ]] | postal_code = ᱗᱑᱓᱓᱐᱑ | area_code = ᱐᱓᱔᱑ | area_code_type = ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱚᱯᱚᱲ ᱠᱳᱰ | registration_plate = ᱯᱺᱵᱺ ᱓᱗ / ᱯᱺᱵᱺ᱓᱘ / ᱯᱺᱵᱺ ᱔᱔ | blank1_name_sec1 = ᱞᱤᱸᱜᱚ ᱚᱱᱩᱯᱟᱜ | blank1_info_sec1 = 1.08<ref name = Cities1Lakhandabove>{{Cite web | URL = http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf | title = Cities having population 1 lakh and above | work= Provisional Population Totals, Census of India 2011 |access-date=29 March 2012}}</ref> [[ᱠᱚᱲᱟ|♂]]/[[ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ|♀]] | website = {{URL|asansolmunicipalcorporation.org/}} | footnotes = | leader_title2 = ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱠᱚᱢᱤᱥᱽᱱᱟᱨ | leader_name2 = ᱞᱚᱠᱠᱷᱤ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱤᱱᱟ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | blank2_name_sec1 = ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ | blank2_info_sec1 = ᱘᱔.᱘᱒<ref name=Cities1Lakhandabove/>% | blank3_name_sec1 = ᱞᱳᱠᱥᱟᱵᱷᱟ ᱠᱮᱱᱫᱨᱚ | blank3_info_sec1 =ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ(ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱠᱮᱱᱫᱨᱚ/ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ) ᱥᱟᱝᱥᱚᱫ - ᱵᱟᱵᱩᱞ ᱥᱩᱯᱨᱤᱭᱚ (ᱵᱷᱟᱨᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ) | blank4_name_sec1 = ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱠᱮᱱᱫᱨᱚ | blank4_info_sec1 = ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱩᱛᱛᱚᱨ (ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱠᱮᱱᱫᱨᱚ) ᱵᱤᱫᱷᱟᱭᱚᱠ- ᱢᱚᱞᱚᱭ ᱜᱷᱚᱴᱚᱠ (ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱨᱤᱱᱚᱢᱩᱞ ᱠᱚᱝᱜᱨᱮᱥ (ᱴᱤᱮᱢᱥᱤ) ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱫᱚᱠᱠᱷᱤᱱ (ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱠᱮᱱᱫᱨᱚ)ᱼᱵᱤᱫᱷᱟᱭᱚᱠᱼ [[ᱛᱟᱯᱚᱥ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ]](ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱨᱤᱱᱚᱢᱩᱞ ᱠᱚᱝᱜᱨᱮᱥ|(ᱴᱤᱮᱢᱥᱤ) ᱯᱟᱱᱰᱮᱵᱮᱥᱚᱨ(ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱠᱮᱱᱫᱨᱚ) ᱯᱟᱱᱰᱮᱵᱮᱥᱚᱨ(ᱵᱤᱫᱷᱟᱭᱚᱠᱼ [[ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱡᱤᱛᱮᱱᱫᱨᱚ ᱛᱮᱣᱟᱨᱤ]](ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱨᱤᱱᱚᱢᱩᱞ ᱠᱚᱝᱜᱨᱮᱥ(ᱴᱤᱮᱢᱥᱤ) ᱨᱟ.ᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ (ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱠᱮᱱᱫᱨᱚ)ᱨᱟ.ᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ (ᱵᱤᱫᱷᱟᱭᱚᱠᱼ[[ᱨᱚᱱᱩ ᱫᱚᱛᱛᱚ]]( ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱨᱠᱥᱽᱵᱟ.ᱫᱤ ᱠᱚᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱥᱴᱽ ᱯᱟ.ᱨᱴᱤ(ᱥᱤᱯᱤᱟᱭᱮᱢ) ᱡᱟ.ᱢᱩᱲᱤᱭᱟ (ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱠᱮᱱᱫᱨᱚ) ᱡᱟ.ᱢᱩᱲᱤᱭᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱭᱚᱠᱼ [[ᱡᱟᱦᱟᱱᱟᱨᱟ ᱠᱷᱟᱱ]] (ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱨᱠᱥᱽᱵᱟ.ᱫᱤ ᱠᱚᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱥᱴᱽ ᱯᱟ.ᱨᱴᱤ(ᱥᱤᱯᱤᱟᱭᱮᱢ) ᱠᱩᱞᱴᱤ(ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱠᱮᱱᱫᱨᱟ) ᱠᱩᱞᱴᱤ ᱵᱤᱫᱷᱟᱭᱚᱠ ᱼ [[ᱩᱡᱽᱡᱚᱞ ᱪᱮᱴᱟᱨᱡᱤ]] (ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱨᱤᱱᱚᱢᱩᱞ ᱠᱚᱝᱜᱨᱮᱥ(ᱴᱤᱮᱢᱥᱤ) ᱵᱟᱨᱟᱵᱚᱱᱤ (ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱰᱚᱵᱷᱟ ᱠᱮᱱᱫᱨᱚ) ᱵᱟᱨᱟᱵᱚᱱᱤ ᱵᱤᱫᱷᱟᱭᱚᱠ ᱼ [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱩᱯᱟᱫᱷᱟᱭ]] (ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱨᱤᱱᱚᱢᱩᱞ ᱠᱚᱝᱜᱨᱮᱥ (ᱴᱤ.ᱮᱢ.ᱥᱤ) }} '''ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ]] [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱯᱳᱣᱨᱚ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱚᱛᱚᱱᱚᱜ == ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱷᱟ.ᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ {{coord|23.68|N|86.98|E|}}।<ref name="geoloc">{{cite web | title=Maps, Weather, and Airports for Asansol, India | website=redirect to /world/ | url=http://www.fallingrain.com/world/IN/28/Asansol.html | language=la | access-date=2019-08-25 | archive-date=2019-08-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190807114519/http://www.fallingrain.com/world/IN/28/Asansol.html | url-status=dead }}</ref> ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱲ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱞᱟᱠᱷᱟᱱᱟ ᱙᱗ ᱢᱤᱴᱟᱨ&nbsp;[[ᱢᱤᱴᱟᱨ]](᱓᱑᱘&nbsp;[[ᱯᱷᱩᱴ]])। == ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ == ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱫᱚᱢ ᱥᱩᱢᱟ.ᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱨᱮ ᱑᱒ ᱞᱟᱠᱷ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱡᱟ.ᱥᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾ <ref name = "census">{{Cite web | URL = http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 | title = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨ.ᱨ | access-date = 2019-08-24 | archive-date = 2004-06-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 | url-status = dead }}</ref> ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱕᱓% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟ. ᱔᱗% ᱾ ᱱᱚᱰᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱗᱓% ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱗᱙% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟ. ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱖᱖% ᱾ ᱜᱚᱴᱟ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱫᱤᱥᱟ.ᱢ ᱨᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱨ ᱕᱙.᱕%, ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱡᱟ.ᱥᱛᱤ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱑᱑% ᱠᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱥᱮ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱠᱚ ᱾ ==ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱜᱟᱲ/ᱤᱛᱩᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱚ== [[ᱠᱟ.ᱡᱤ ᱱᱚᱡᱨᱩᱞ ᱵᱤᱥᱥᱚᱵᱤᱫᱽᱫᱟᱞᱚᱭ]] ᱨᱟᱢᱠᱨᱤᱱᱱᱚ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱩᱪᱽᱪᱚ ᱵᱤᱫᱽᱫᱟᱞᱚᱭ ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥᱟ [[ᱩᱨᱫᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱩᱨᱫᱩ]] ᱵᱤᱫᱽᱫᱟᱞᱚᱭ ᱵᱤ.ᱵᱤ.ᱠᱚᱞᱞᱮᱡ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱪᱚᱱᱫᱨᱚ ᱠᱚᱞᱞᱮᱡ ᱢᱚᱱᱤᱢᱟᱞᱟ ᱜᱟᱨᱞᱥᱽ ᱠᱚᱞᱞᱮᱡ ==ᱡᱳᱜᱟᱡᱳᱜᱽ== ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱵᱚᱸᱜᱚ ᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱯᱚᱨᱤᱵᱚᱦᱚᱱ ᱱᱤᱜᱚᱢ ᱯᱚᱥᱪᱤᱢ ᱵᱚᱝᱜᱚ ᱠᱳᱞᱠᱟᱛᱟ ᱟᱨ [[ᱢᱟᱞᱫᱟ ᱵᱟᱡᱟᱨ|ᱢᱟᱞᱫᱟ]], [[ᱥᱤᱞᱤᱜᱩᱲᱤ]], [[ᱢᱮᱫᱤᱱᱤᱯᱩᱨ]], [[ᱵᱟᱸᱠᱩᱲᱟ.|ᱵᱟᱸᱠᱩᱲᱟ]], [[ᱥᱤᱭᱩᱲᱤ]], [[ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]], [[ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]], ᱠᱟᱞᱱᱟ, [[ᱦᱟᱵᱽᱲᱟ]], [[ᱵᱮᱨᱟᱠᱯᱩᱨ]], [[ᱫᱤᱜᱷᱟ]], [[ᱵᱳᱞᱯᱩᱨ]], ᱠᱤᱨᱱᱟᱦᱟᱨ ᱟᱨ [[ᱵᱚᱦᱚᱨᱚᱢᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱤᱱᱟ.ᱢ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱟᱥ ᱱᱚᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ [[ᱩᱛᱚᱨ ᱵᱚᱸᱜᱚ ᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱯᱚᱨᱤᱵᱚᱦᱚᱱ ᱱᱤᱜᱚᱢ]] ᱱᱚᱣᱟ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱟᱥ ᱟᱲᱟᱜᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱮᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱟᱥ,ᱴᱮᱠᱥᱤ,<ref name="All India Trinamool Congress – The Official Website of All India Trinamool Congress 2016">{{cite web | title=Bengal promotes green transport in Asansol-Durgapur area – All India Trinamool Congress | website=All India Trinamool Congress – The Official Website of All India Trinamool Congress | date=2016-09-29 | url=http://aitcofficial.org/aitc/bengal-promotes-green-transport-in-asansol-durgapur-area/ | language=bn | access-date=2019-08-25}}</ref> ᱳᱞᱟ ᱠᱮᱵᱽ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟ.ᱰᱤ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱮᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱟᱥ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ,[[ᱠᱚᱞᱞᱟᱱᱤ]], ᱦᱟᱣᱲᱟ, [[ᱵᱟᱨᱟᱥᱟᱛ]] ᱟᱨ ᱵᱟᱸᱠᱩᱲᱟ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱥ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ᱾ᱵᱟᱥ ᱡᱳᱜᱟᱡᱳᱜ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱷᱟ ᱟᱨ ᱦᱚᱸ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱫᱩᱥᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱪᱷᱟᱰᱟᱣ ᱞᱟ.ᱜᱤᱫ ᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱨᱤᱵᱚᱦᱚᱱ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜ ᱤᱞᱮᱴᱨᱤᱠ ᱵᱟᱥ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟᱭ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱨᱮᱻᱞ ᱤᱥᱴᱤᱥᱟᱱ ᱥᱟᱦᱟᱨ [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱨᱮᱻᱞ‌ᱤᱥᱴᱤᱥᱚ|ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱡᱚᱝᱥᱚᱱ]] । ᱱᱚᱣᱟ ᱤᱥᱴᱤᱥᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ,ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱻᱞ ᱡᱳᱜᱟᱡᱳᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ]] ᱥᱟᱶ, [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱴᱨᱮᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱤᱥᱴᱤᱥᱚᱱ ᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ [[ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ]], [[ᱡᱚᱢᱢᱩ]], [[ᱟᱢᱨᱤᱛᱥᱚᱨ]], [[ᱞᱩᱫᱷᱤᱭᱟᱱᱟ]], [[ᱮᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ]], [[ᱠᱟᱱᱯᱩᱨ]], [[ᱞᱚᱠᱱᱚᱣ]], [[ᱰᱮᱦᱨᱟᱰᱩᱱ]], [[ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ]], [[ᱠᱚᱴᱟ, ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]], [[ᱡᱚᱫᱷᱯᱩᱨ]], [[ᱡᱚᱭᱥᱟᱞᱢᱮᱨ|ᱡᱚᱭᱥᱟᱞᱴᱤᱨ]], [[ᱜᱳᱣᱟᱞᱤᱭᱟᱨ]], [[ᱵᱷᱚᱯᱟᱲ|ᱵᱷᱚᱯᱟᱞ]], [[ᱤᱱᱫᱚᱨ]], [[ᱯᱟᱴᱱᱟ]], [[ᱨᱟᱺᱪᱤ]] ᱟᱨ [[ᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱫᱽ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟ.ᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱡᱳᱜᱟᱡᱳᱜ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ]] ᱟᱨ [[ᱥᱩᱨᱚᱴ|ᱥᱩᱨᱟᱴ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱥᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱟᱨ [[ᱵᱷᱩᱵᱽᱱᱮᱥᱚᱨ]], [[ᱵᱤᱥᱟᱠᱷᱟᱯᱟᱴᱱᱟᱢ]], [[ᱵᱤᱡᱚᱭᱣᱟᱰᱟ]], [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]], [[ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ|ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱳᱨ]] ᱟᱨ [[ᱛᱤᱨᱩᱣᱚᱱᱚᱱᱛᱯᱩᱨᱚᱢ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱨᱮᱻᱞ ᱡᱳᱜᱟᱡᱳᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱨᱮᱻᱞ ᱛᱮ [[ᱩᱛᱽᱛᱟᱨᱼᱯᱩᱨᱵ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ]] ᱢᱩᱞᱩᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱦᱟᱨ [[ᱜᱩᱣᱟᱦᱟᱴᱤ]] ᱥᱟᱶ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="makemytrip.com 2010">{{cite web | title=Asansol Jn, Asansol Railway Station - Trains starting from, passing through Asansol Jn ASN - Rail Reservation, Online Train Ticket Booking at Make My Trip | website=makemytrip.com | date=2010-05-23 | url=http://www.makemytrip.com/railways/asansol_jn-asn-railway-station.html/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20100523124823/http://www.makemytrip.com/railways/asansol_jn-asn-railway-station.html/ | archive-date=2010-05-23 | dead-url=yes | language=pt | access-date=2019-08-25}}</ref> ==ᱥᱚᱲᱚᱠ== [[ᱜᱨᱮᱸᱰ ᱴᱨᱮᱠ ᱨᱳᱰ]] ᱥᱮ ᱡᱟ.ᱛᱤᱭᱚ ᱥᱚᱲᱟᱠ ᱑᱙ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱲᱟᱠ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱩᱵ ᱥᱮᱱ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱟᱨ ᱩᱛᱛᱚᱨᱼᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱥᱮᱱ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱔ ᱡᱟᱛᱤᱭᱚ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱫᱩᱠᱷᱤᱱ ᱥᱮᱱᱟᱜ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱥᱟᱶ ᱟᱨ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱯᱷᱟᱨᱟᱠᱠᱟ ᱟᱨ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱵᱚᱸᱜᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱪᱷᱟᱰᱟ,ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱫᱽ, ᱵᱟᱸᱠᱩᱲᱟ, ᱯᱟᱴᱱᱟ ᱥᱟᱶ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ(ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ)== ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ[[ᱵᱟᱨᱟᱱᱯᱩᱨ]] শহরে [[ᱫᱟᱢᱚᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ|ᱫᱟᱢᱩᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱰᱮᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱩᱰᱟ.ᱱ ᱜᱟ.ᱰᱤ ᱯᱷᱮᱰᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱ ᱢᱟ.ᱞᱤᱠᱟᱱᱟ ᱫᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱴᱤᱥᱠᱳ ᱤᱥᱯᱟᱛ (ᱵᱟᱨᱟᱱᱯᱩᱨ ᱤᱥᱯᱟᱛ ᱠᱟᱨᱠᱷᱟᱱᱟ) ᱠᱟᱨᱠᱷᱟᱱᱟ ᱴᱷᱮᱱ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱫᱚ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱵᱤᱢᱟᱱ ᱵᱚᱸᱫᱚᱨ ᱠᱚᱨᱛᱤᱯᱟᱠᱠᱷᱚ]] ᱪᱟᱼᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱤᱢᱟᱱ ᱵᱚᱸᱫᱚᱨ ᱨᱟᱱᱳᱣᱮ ᱫᱚ ᱑,᱒᱒᱐ ᱢᱤᱴᱟᱨ(᱔,᱐᱐᱐ ᱯᱷᱩᱴ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱟᱨ ᱒᱓ ᱢᱤᱴᱟᱨ ᱚᱥᱟᱨ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ‌ᱢᱮ== * [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱨ]] == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Commons category|ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ}} * [http://www.bardhaman.nic.in/ Bardhaman District official site] * {{Wikivoyage-inline|Asansol}} * [https://www.thebengalitoday.com/2020/09/asansol-city.html Asansol - The land of black diamond] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210426022808/https://www.thebengalitoday.com/2020/09/asansol-city.html |date=2021-04-26 }} {{ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱜᱮᱞᱢᱚᱲᱚᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ}} {{authority control}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱦᱟᱱᱚᱜᱚᱨ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] 7sdeoo8wsjiw5ksrliy0r6h7ukr389q ᱜᱳᱰᱰᱟ 0 5161 195707 186657 2026-07-29T04:50:43Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195707 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱳᱰᱰᱟ | other_name = | nickname = ᱞᱩᱢᱟᱹᱧ ᱥᱚᱦᱚᱨ | settlement_type = ᱥᱚᱦᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Jharkhand#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱜᱳᱰᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ | coordinates = {{coord|24.83|N|87.22|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = ᱯᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name1 = [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] | subdivision_type2 = ᱦᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name2 = [[ᱜᱳᱰᱰᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱜᱳᱰᱰᱟ]] | member of Parliament = [[ᱱᱤᱥᱤᱠᱟᱸᱴ ᱫᱩᱵᱤ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 2110 | elevation_footnotes = | elevation_m = 87 | population_total = 861,000 | population_male = 25,707 | population_female = 22,773 | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = 497 | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_title1 = ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱮᱫ | demographics1_info1 = [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱘᱑᱔᱑᱓᱓ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱖᱔᱒᱒ | registration_plate = JH17 ? / [ BR36 ? (Discontinued )] | website = http://www.godda.nic.in/ | footnotes = | official_name = }} '''ᱜᱳᱰᱰᱟ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ [[ᱜᱳᱰᱰᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱜᱳᱰᱰᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== ᱜᱳᱰᱰᱟ ᱫᱚ {{Coord|24.83|N|87.22|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Falling Rain Genomics, Inc - Godda |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/38/Godda.html |access-date=2019-08-30 |archive-date=2015-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701205656/http://www.fallingrain.com/world/IN/38/Godda.html |url-status=dead }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱫᱚ ᱗᱗&nbsp;ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱒᱕᱒&nbsp;ᱯᱷᱤᱴ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱑᱓᱓ ᱫᱚ ᱜᱳᱰᱰᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ,<ref>http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/jharkhand/Jharkhand%20Provisional%20Result%20Data%20sheet%20for%20release.pdf</ref> ᱜᱳᱰᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱓,᱑᱑,᱓᱘᱒ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱕᱔% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱔᱖% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱜᱳᱰᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱕᱗ᱹ᱖᱘% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱗᱔ᱹ᱔% ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱜᱮᱭᱟ, ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ ᱖᱙ᱹ᱕᱖% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱭᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ ᱔᱔ᱹ᱙᱐% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱜᱳᱰᱰᱟ ᱨᱮ, ᱑᱕% ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱯᱟᱨᱞᱤᱭᱟᱢᱮᱸᱴ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱜᱳᱰᱰᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱵᱷᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱮᱨᱤᱭᱟ ᱢᱚᱫᱷᱩᱯᱩᱨ, ᱡᱟᱨᱢᱩᱱᱰᱤ, ᱯᱚᱨᱮᱭᱭᱟᱦᱟᱴ, ᱢᱟᱦᱟᱜᱟᱢᱟ, ᱜᱳᱰᱰᱟ ᱟᱨ ᱫᱮᱣᱜᱷᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱜᱳᱰᱰᱟ ᱑᱙᱕᱗ ᱨᱮ ᱫᱩᱢᱠᱟᱹ ᱯᱟᱨᱞᱤᱭᱟᱢᱮᱸᱴ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ==ᱪᱟᱥ ᱵᱟᱥ== [[ᱪᱟᱣᱞᱮ]], ᱜᱩᱦᱩᱢ ᱟᱨ ᱡᱚᱱᱵᱨᱟ ᱩᱛᱩ, ᱴᱤᱥᱤ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱥᱟᱹᱲᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱩᱬ ᱪᱟᱥ ᱵᱟᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱩᱞ, [[ᱠᱟᱭᱨᱟ]], ᱜᱟᱱᱴᱟᱨ ᱡᱚ, ᱵᱮᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱚ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ== ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== *[http://www.godda.nic.in/sectoral_info.html Godda Administration Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171229033116/http://www.godda.nic.in/sectoral_info.html |date=2017-12-29 }} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱝᱜᱟ ᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱳᱰᱰᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] ibcl32ieczsrr12bkyzig05z93lngrw ᱠᱟᱞᱤᱠᱟᱯᱩᱨ, ᱥᱤᱧᱚᱛ 0 5240 195741 105532 2026-07-29T11:14:04Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195741 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱠᱟᱞᱤᱠᱟᱯᱩᱨ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱥᱚᱦᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Jharkhand#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ | coordinates = {{coord|22.62|N|86.28|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = ᱯᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name1 = [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] | subdivision_type2 = ᱦᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name2 = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱝᱵᱷᱩᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱝᱵᱷᱩᱢ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 158 | population_total = 3786 | population_as_of = ᱒᱐᱐᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_title1 = ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱮᱛ | demographics1_info1 = [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate =JH | website = | footnotes = }} '''ᱠᱟᱞᱤᱠᱟᱯᱩᱨ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]ᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱨᱮ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱝᱵᱷᱩᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== ᱠᱟᱞᱤᱠᱟᱯᱩᱨ ᱨᱮ {{coord|22.62|N|86.28|E|}} ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Falling Rain Genomics, Inc - Kalikapur |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/38/Kalikapur.html |access-date=2019-09-05 |archive-date=2019-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190905143137/http://www.fallingrain.com/world/IN/38/Kalikapur.html |url-status=dead }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱫᱚ ᱑᱕᱘&nbsp;ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱕᱑᱘&nbsp;ᱯᱷᱤᱴ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ== ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ,<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archivedate=2004-06-16|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|accessdate=2008-11-01|publisher= Census Commission of India}}</ref> ᱠᱟᱞᱤᱠᱟᱯᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱓,᱗᱘᱖ ᱦᱚᱲ ᱜᱟᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱕᱒% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱭᱟᱜ ᱔᱘% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱞᱤᱠᱟᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱙᱐% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ ᱕᱙.᱕% ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱜᱮᱭᱟ : ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱙᱓% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱭᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ ᱘᱗% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱞᱤᱠᱟᱯᱩᱨ ᱨᱮ, ᱖% ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱖ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱚᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱝᱵᱷᱩᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] if431x90yvsg0744vzfzkg68qm3tpuo ᱛᱤᱱᱥᱩᱠᱤᱭᱟ 0 6269 195696 97300 2026-07-29T01:50:59Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195696 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱛᱤᱱᱥᱩᱠᱤᱭᱟ | native_name = <!-- Please do not add any Indic script in this infobox, per WP:INDICSCRIPT policy. --> | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = ᱵᱟᱡᱟᱨ | image_skyline = Tinkunia pukhri.jpg | image_alt = | image_caption = <div style="text-align: center;"> ᱛᱤᱱᱥᱩᱠᱤᱭᱟ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ</div> | nickname = | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱳᱠᱮᱥᱚᱱ, ᱥᱤᱧᱚᱛ | coordinates = {{coord|27.500|N|95.367|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱟᱥᱟᱢ]] | subdivision_name2 = [[Tinsukia district|ᱛᱤᱱᱥᱩᱠᱤᱭᱟ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = Tinsukia Municipality Board | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = 116 | population_total = 126,389 | population_as_of = 2011 | population_footnotes = <ref>http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=298235</ref> | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_title1 = ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱮᱛ | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 786125 | area_code = 91-374 | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱳᱱ ᱠᱳᱰ | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | registration_plate = AS-23 | website = {{URL|www.tinsukia.nic.in}} | footnotes = | demographics1_info1 = [[Assamese language|ᱟᱥᱟᱢᱤᱡᱽ]] }} '''ᱛᱤᱱᱥᱩᱠᱤᱭᱟ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮ [[ᱟᱥᱟᱢ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱥᱟᱺᱦᱤᱡ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱤᱱᱥᱩᱠᱤᱭᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱠ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱥᱟᱲᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱚᱢ ᱵᱚᱰ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱟᱥᱟᱢ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟᱣᱟᱨᱤ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱟᱥᱟᱢ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ [[ᱜᱩᱣᱟᱦᱟᱴᱤ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱔᱘᱖ ᱠᱤᱞᱚ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱫᱩᱠᱷᱤᱱ-ᱯᱩᱨᱩᱵᱽ ᱨᱮ ᱟᱨ [[ᱚᱨᱩᱬᱟᱪᱚᱲ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱘᱔ ᱠᱤᱞᱚ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱨᱩᱯ ᱛᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱨᱮ ᱟᱥᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱭᱟᱹ, ᱵᱟᱸᱜᱟᱞᱤ, ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱠᱷ ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱱᱟᱣᱟ ᱢᱚᱞ ᱟᱨ ᱵᱷᱚᱵᱚᱱ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱚᱰᱮᱱ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱨᱮ ᱯᱟᱞᱴᱟᱣ ᱤᱫᱤᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱤᱱᱥᱩᱠᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱱᱰᱚᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞ ᱟᱨ ᱠᱚᱢᱚᱨᱥᱤᱭᱟᱞ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱫᱚ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱠᱚ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱪᱟᱦᱟ, ᱡᱟᱺᱵᱤᱨ, ᱟᱫᱟ ᱟᱨ ᱦᱳᱲᱳ ᱮᱢᱟᱱ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱛᱤᱱᱥᱩᱠᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱪᱷᱚᱠᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱱᱟᱜ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱡᱩᱲᱟᱹᱭᱟ ᱾ == ᱚᱛᱱᱮᱛ ᱛᱷᱤᱛᱤ == ᱛᱤᱱᱥᱩᱠᱤᱭᱟ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱫᱚ ᱒᱔°᱓᱐′ ᱩ ᱙᱕°᱒᱒′ ᱯᱩ / ᱒᱖.᱕° ᱩ ३७° ᱯᱩ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱫᱚ ᱑᱑᱗ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱓᱖᱐ ᱯᱷᱩᱴ) ᱮᱵᱷᱚᱨᱮᱡᱽ ᱩᱥᱩᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Falling Rain Genomics, Inc - Tinsukia |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Tinsukia.html |access-date=2019-10-19 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924140756/http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Tinsukia.html |url-status=dead }}</ref> == ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱫᱚ ᱛᱤᱱᱥᱩᱠᱤᱭᱟ ᱵᱮᱸᱜᱽᱢᱟᱨᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱢᱩᱬ ᱨᱩᱯ ᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱪᱟᱸᱜᱽᱢᱟᱭᱤ ᱯᱚᱛᱷᱟᱨ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱱᱟᱰᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱴᱚᱠ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱚᱜᱽᱫᱮᱵᱽ ᱥᱚᱨᱵᱟᱱᱚᱸᱫᱽ ᱥᱤᱝᱜᱷᱟᱭ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱦᱚᱪᱚ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱥᱚᱨᱚᱜᱽᱫᱮᱵᱽ ᱥᱚᱨᱵᱟᱱᱚᱸᱫᱽ ᱥᱤᱸᱜᱷᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱨ ᱫᱚ ᱢᱮᱡᱟᱨᱟ ᱛᱮᱦᱚᱸᱭ ᱵᱤᱠᱱᱟᱹᱣᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱯᱨᱚᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱨᱩᱯ ᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱥᱚᱨᱵᱟᱱᱚᱸᱫᱽ ᱥᱤᱸᱜᱷᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱨᱟᱡᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱮ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ<ref name=NIC>{{cite web|title=Tinsukia|url=http://www.tinsukia.nic.in/bangmara.asp|accessdate=2 May 2012}}</ref> ᱾ ᱥᱚᱨᱵᱟᱱᱚᱸᱫᱽ ᱥᱤᱸᱜᱷᱟᱦᱟᱜ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱤᱡ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱜᱳᱯᱤᱱᱟᱛᱷ ᱵᱚᱨᱵᱚᱨᱩᱣᱟ ᱩᱨᱯᱷ ᱜᱳᱫᱷᱟ ᱵᱚᱨᱵᱚᱨᱩᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱮᱠᱳᱬ ᱟᱱᱟᱜ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱹᱰᱤᱭᱟᱹᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱮᱠᱳᱬᱤᱭᱟᱹ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱱᱟᱰᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱘᱘᱔ ᱨᱮ ᱛᱤᱱ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱰᱤᱵᱸᱨᱩ ᱥᱟᱫᱤᱭᱟ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱟᱴᱮᱫ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱩᱱ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱛᱤᱱᱥᱩᱠᱤᱭᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱤᱱᱥᱩᱠᱤᱭᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮᱜᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱮ ᱟᱢᱮᱴ ᱤᱫᱤ ᱠᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱑᱖ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱚᱫᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱨ ᱑᱙ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱚᱫᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱢᱚᱴᱚᱠ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱝᱥᱚ ᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱢᱚᱴᱚᱠ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ, ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱚᱢᱳᱨᱤᱭᱟᱹ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱩᱯ ᱨᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱤᱨᱫᱟᱨ ᱚᱦᱳᱢᱟᱜ ᱥᱟᱢᱨᱟᱡᱽ ᱦᱤᱞᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱠᱚ ᱟᱹᱨᱩ ᱯᱷᱮᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ == ᱦᱚᱭᱫᱟᱜ == ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱫᱤᱱ ᱢᱟᱨᱪ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱫᱚ ᱦᱚᱭ ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱵᱮᱥ ᱫᱷᱟᱨᱟ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱚᱸᱜᱟᱨᱮ ᱒᱔ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱥᱮᱞᱥᱤᱭᱚᱥ (ᱢᱤᱱᱤᱢᱚᱢ) ᱟᱨ ᱓᱑ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱥᱮᱞᱥᱤᱭᱚᱥ ᱫᱚ (ᱢᱮᱠᱥᱤᱢᱚᱢ) ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱚᱞᱚᱥᱚᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱫᱤᱱ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤᱭ ᱡᱟᱹᱯᱩᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱚᱱᱥᱩᱥ (ᱡᱩᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ) ᱵᱚᱸᱜᱟᱨᱮ ᱛᱤᱱᱥᱩᱠᱤᱭᱟ ᱨᱮᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤᱭ ᱡᱟᱹᱯᱩᱫᱼᱟ ᱾ ᱛᱤᱱᱥᱩᱠᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱫᱚ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱦᱚᱭ ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱜᱮᱭᱟ ᱤᱠᱷᱟᱹᱱ ᱫᱷᱩᱲᱤ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱚᱞᱚᱥᱚᱝ ᱫᱚ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱒᱔ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱥᱮᱞᱥᱤᱭᱚᱥ (ᱢᱮᱠᱥᱤᱢᱩᱢ) ᱟᱨ ᱑᱑ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱥᱮᱞᱥᱤᱭᱚᱥ (ᱢᱤᱱᱤᱢᱩᱢ) ᱛᱟᱞᱟᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ == ᱥᱟᱱᱟᱜᱟᱲ == ᱛᱤᱱᱥᱩᱠᱤᱭᱟ ᱦᱚᱭᱚᱝ ᱦᱚᱨ, ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱲᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱜᱩᱣᱟᱦᱟᱴᱤ]] ᱟᱥᱟᱢ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱔ ᱠᱤᱞᱚ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱟᱰᱟ ᱫᱚ ᱢᱳᱦᱚᱱᱵᱟᱰᱤ, ᱰᱤᱵᱷᱨᱩᱜᱚᱰ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱛᱤᱱᱥᱩᱠᱤᱭᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱟᱞᱮ ᱔᱐ ᱠᱤᱞᱚ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱱᱚᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱫᱤᱞᱞᱤ]], [[ᱜᱩᱣᱟᱦᱟᱴᱤ]], [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱟᱨ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱚ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱟᱨ ᱦᱟᱯᱛᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱦᱚᱲ ᱮᱞᱮᱞ == ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱛᱤᱱᱥᱩᱠᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞᱮᱞ ᱫᱚ ᱑,᱒᱕,᱒᱑᱘ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱠᱚ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱫᱚ ᱕᱕% ᱟᱨ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱫᱚ ᱔᱕% ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ <ref>{{cite web|title=Census Of India|url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/assam/pop_assam.xls|accessdate=2 May 2012}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == {{Commons category|Tinsukia}} * [https://web.archive.org/web/20070212063023/http://www.tinsukia.nic.in/index.asp Tinsukia district official website] * {{Wikivoyage-inline}} mura9i741nwh88q5scrdtykxyf0tihn ᱟᱣᱨᱟᱝᱜᱟᱵᱟᱫᱽ, ᱵᱤᱦᱟᱨ 0 6599 195731 175604 2026-07-29T07:47:40Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195731 wikitext text/x-wiki {{merge|ᱚᱣᱨᱚᱝᱜᱟᱵᱟᱫᱽ, ᱵᱤᱦᱟᱨ}} {{Infobox settlement | name = ᱚᱣᱨᱚᱝᱜᱟᱵᱟᱫᱽ | native_name = <!-- Please do not add any Indic script in this infobox, per WP:INDICSCRIPT policy. --> | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱵᱟᱡᱟᱨ [[File:India Bihar location map.svg|ᱚᱣᱨᱚᱝᱜᱟᱵᱟᱫᱽ|thumb]] | coordinates = {{coord|24.75|N|84.37|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱚᱣᱨᱚᱝᱜᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ, ᱵᱤᱦᱟᱨ|ᱚᱣᱨᱚᱝᱜᱟᱵᱟᱫᱽ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = ᱒᱖-ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ-᱑᱙᱗᱓ | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 1419.7 | elevation_footnotes = | elevation_m = 108 | population_total = 102,244 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = <ref name="Census 2011">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=286989|title=2011 census data|author=|date=|publisher=|accessdate=8 July 2019}}</ref> | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_title1 = common | demographics1_info1 = [[ᱢᱚᱜᱚᱫᱷᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱚᱜᱚᱦᱤ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]] ᱟᱨ [[ᱵᱷᱳᱡᱽᱯᱩᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱷᱚᱡᱽᱯᱩᱨᱤ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱘᱒᱔᱑᱐᱑ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ | area_code = 06186 | registration_plate = BR-26 | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ]] | blank1_info_sec1 = 1000:910 [[male|♂]]/[[female|♀]] | website = {{URL|http://aurangabad.bih.nic.in/}} | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-BR]] | footnotes = }} '''ᱚᱣᱨᱚᱝᱜᱟᱵᱟᱫᱽ''' (Aurangabad) [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮ [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱣᱨᱚᱝᱜᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱥᱟᱲᱟ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱢᱚᱜᱚᱦᱤ ᱟᱨ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱟ ᱾ ᱚᱣᱨᱚᱝᱜᱟᱵᱟᱫᱽ ᱫᱚ ᱫᱮᱵᱽ ᱥᱩᱨᱭᱟ ᱢᱤᱫᱽᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱟᱹᱜᱤ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫ-ᱟ ᱾ <ref>"[https://books.google.com/books?id=dSZ987-0Fb8C Bihar Tourism: Retrospect and Prospect]," Udai Prakash Sinha and Swargesh Kumar, Concept Publishing Company, 2012, ISBN 9788180697999</ref><ref>"[https://books.google.com/books?id=MMmNVZ4mP98C Revenue Administration in India: A Case Study of Bihar]," G. P. Singh, Mittal Publications, 1993, ISBN 9788170993810</ref> == ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱛᱷᱤᱛᱤ == ᱚᱣᱨᱚᱝᱜᱟᱵᱟᱫᱽ ᱫᱚ ᱒᱔.᱗᱕᱓᱙ ᱩᱛᱚᱨ ᱟᱠᱷᱭᱟᱝᱥᱚ ᱟᱨ ᱘᱔.᱓᱗᱑᱔ ᱯᱩᱨᱩᱵᱽ ᱫᱽᱨᱟᱜᱷᱤᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱫᱚᱨᱮᱭᱟ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱓᱕᱔ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱩᱥᱩᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾<ref name=coor>{{cite web|title=Directory of Cities, Towns, and Regions in India|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/34/Aurangabad.html|accessdate=27 September 2015|archive-date=10 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130510083509/http://www.fallingrain.com/world/IN/34/Aurangabad.html|url-status=dead}}</ref> == ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ == ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱟᱞᱮᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱚᱣᱨᱚᱝᱜᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱤᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞᱮᱞ ᱫᱚ ᱗᱙᱓᱕᱑ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name=sens>{{cite web|title=way back machine - ᱥᱮᱱᱥᱚᱥ ᱳᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|accessdate=24 September 2015|archive-date=16 June 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|url-status=dead}}</ref> ᱩᱱᱠᱩ ᱠᱚ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱕᱓.᱗᱑% ᱫᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱮᱲᱟᱨᱮ ᱔᱖.᱗᱑% ᱦᱚᱲ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱚᱣᱨᱚᱝᱜᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱖᱙.᱘᱖% ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱕.᱐᱒% ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱔᱐.᱕᱒% ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱟᱨ ᱒᱙.᱓᱔% ᱫᱚ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱚᱸᱰᱮᱱ ᱠᱚ ᱑᱕.᱔᱐% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱚᱭᱚᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱚᱣᱨᱚᱝᱜᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱤᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱐᱒,᱒᱔᱔ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ == ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ == [[ᱦᱤᱱᱫᱤ]] ᱚᱣᱨᱚᱝᱜᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱥᱟᱱᱟᱜᱟᱲ == ᱚᱣᱨᱚᱝᱜᱟᱵᱟᱫᱽ ᱫᱚ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱟᱨ ᱨᱮᱞ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱡᱩᱲᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱚᱱᱩᱜᱽᱨᱚᱦᱚ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱬᱚ ᱨᱳᱰ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱑᱑ ᱠᱤᱞᱚ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱚᱣᱨᱚᱝᱜᱟᱵᱟᱫᱽ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱚᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱮᱱ.ᱮᱪ-᱒ ᱟᱨ ᱮᱱ.ᱮᱪ.᱑᱓᱙ ᱾ ᱮᱱ.ᱮᱪ-᱒ ᱫᱚ ᱥᱤᱫᱷᱟ. ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱟᱨ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱲᱟᱹᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱟᱨ ᱮᱱ.ᱮᱪ.-᱑᱓᱙ ᱫᱚ ᱫᱟᱣᱫᱽᱱᱚᱜᱚᱨ ᱵᱷᱟᱭᱟ ᱠᱟᱛᱮ [[ᱯᱟᱴᱱᱟ]] ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱲᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾[[ᱫᱤᱞᱞᱤ]], [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]], [[ᱵᱚᱢᱵᱮ]], [[ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ]], [[ᱵᱷᱩᱵᱽᱱᱮᱥᱚᱨ]], [[ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ]], [[ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ]], [[ᱡᱚᱭᱥᱟᱞᱢᱟᱨ]], [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]], [[ᱚᱣᱨᱚᱝᱜᱟᱵᱟᱫᱽ]] (ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ), [[ᱡᱚᱢᱢᱩ]], [[ᱦᱚᱨᱤᱫᱽᱣᱟᱨ]], [[ᱯᱩᱱᱮ]], ᱯᱨᱚᱭᱚᱜᱽᱨᱟᱡᱽ, (ᱟᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ), [[ᱵᱟᱨᱟᱬᱚᱥᱤ]] ᱟᱨ [[ᱯᱟᱴᱱᱟ]] ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱫᱚ ᱨᱮᱞ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱫᱷᱟᱹ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱜᱚᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱟᱰᱟ ᱫᱚ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱟᱰᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱘᱐ ᱠᱤᱞᱚ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱥᱩᱯᱚᱨ ᱯᱷᱟᱥᱴ ᱨᱮᱞ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱱᱩᱜᱽᱨᱚᱦ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱬ ᱨᱳᱰ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭ ᱛᱤᱸᱜᱩᱭᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱺ- * ᱯᱩᱨᱩᱥᱚᱛᱚᱢ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ * ᱯᱩᱨᱵᱚ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ * ᱢᱚᱦᱟᱵᱚᱫᱷᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ * ᱡᱚᱫᱷᱯᱩᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ * ᱜᱚᱭᱟ ᱜᱚᱨᱤᱵᱽᱨᱚᱛᱷ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ * ᱫᱤᱠᱥᱟᱵᱷᱩᱢᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ * ᱡᱚᱭᱥᱚᱞᱢᱟᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ * ᱥᱤᱯᱨᱟ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ == ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱦᱚᱲ == * ᱚᱱᱩᱨᱟᱜᱽ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱬ ᱥᱤᱝ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱸᱥᱴᱤᱪᱩᱣᱮᱴ ᱟᱥᱮᱢᱵᱽᱞᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱰᱮᱯᱣᱩᱴᱤ ᱪᱤᱯᱷ ᱢᱤᱱᱤᱥᱴᱚᱨ ᱾<ref>{{cite web|url=http://amcollegegya.org/bihbibhuti.htm|title=Anugrah Memorial College History|accessdate=15 October 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304080125/http://amcollegegya.org/bihbibhuti.htm|archivedate=4 March 2016|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://amcollegegya.org|title=Welcome To Anugrah Memorial College Gaya|accessdate=15 October 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131015075341/http://amcollegegya.org/|archivedate=15 October 2013|df=dmy-all}}</ref> * ᱥᱚᱛᱭᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱬ ᱥᱤᱱᱦᱟ, ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱟᱨᱞᱤᱭᱟᱢᱮᱴ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱟᱨ ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱭᱟᱨ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ * ᱥᱩᱥᱤᱞ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱤᱝ (ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ), ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱨᱞᱤᱭᱟᱢᱮᱴ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ * ᱱᱤᱠᱷᱤᱞ ᱠᱩᱢᱟᱨ, ᱟᱭᱟᱨ ᱯᱟᱨᱞᱤᱭᱟᱢᱮᱴ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱟᱨ ᱠᱮᱨᱞᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱭᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱡᱚᱯᱟᱲ * == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} fiwehabtd3c6zcrx6vhchk28tcfqjse ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱹᱨ 0 7481 195729 177382 2026-07-29T07:10:15Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195729 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱹᱨ | native_name = <!-- Please do not add any Indic script in this infobox, per WP:INDICSCRIPT policy. --> | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = ᱵᱟᱡᱟᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = Dooars Queen Alipurduar | nickname = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱥᱤᱧᱚᱛ | coordinates = {{coord|26.489|N|89.527|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_name2 = [[ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [[:en:Municipal Corporations in India|ᱢᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞᱴᱤ]] | governing_body = ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱢᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞᱴᱤ | leader_title = ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ | leader_name = ᱟᱥᱤᱥ ᱫᱚᱛᱛᱟ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 9.8 | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = 93 | population_total = 127,342<ref name="2011 census" /> | population_as_of = 2011 | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 736121, 736122 & 736123 | area_code = 03564 | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱳᱱ ᱠᱳᱰ | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-WB]] | registration_plate = [[List of RTO districts in India#WB.E2.80.94West Bengal|WB]]-70/[[List of RTO districts in India#WB.E2.80.94West Bengal|WB]]-69 | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱟᱞ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱹᱨ (ᱥᱮ.ᱴᱤ)]] [[ᱡᱚᱱ ᱵᱟᱨᱞᱟ]] | website = {{URL|www.alipurduarmunicipality.in}} | footnotes = | blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱹᱨ]] ᱰᱨ. ᱥᱚᱣᱨᱚᱵᱽ ᱪᱚᱠᱨᱚᱵᱚᱛᱤ }} '''ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱹᱨ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞᱴᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱥᱟᱲᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱦᱮᱢᱟᱞ ᱵᱩᱨᱩ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱸᱜᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱚᱞᱡᱚᱱᱤ ᱱᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱨᱩᱵᱽ ᱠᱟᱛᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ [[ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ]] ᱟᱨ ᱯᱩᱨᱩᱵᱽ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱰᱮ ᱫᱚ ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱠᱤᱢ, ᱟᱥᱟᱢ ᱟᱨ ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱚᱰᱮ ᱫᱚ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱟᱨᱡᱤᱞᱤᱝ, ᱜᱟᱸᱜᱽᱴᱚᱠ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱫᱟᱬᱟᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱟᱬᱜᱚᱱᱟ ᱾ == ᱚᱛᱱᱚᱜ == ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱫᱚ {{coord|26.48|N|89.57|E|}}<ref>{{Cite web |title=Falling Rain Genomics, Inc - Alipurduar |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/28/Alipur_Duar.html |access-date=2019-12-14 |archive-date=2011-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110411035900/http://www.fallingrain.com/world/IN/28/Alipur_Duar.html |url-status=dead }}</ref> ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱵᱷᱚᱨᱮᱡᱽ ᱩᱥᱩᱞ ᱫᱚ ᱙᱓&nbsp;ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱓᱐᱕&nbsp;ᱯᱷᱩᱴ)᱾ == ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ == ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱨᱮ, ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱒᱗,᱓᱔᱒ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱖᱔,᱘᱙᱘ ᱫᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱟᱨ ᱖᱒,᱔᱔᱔ ᱫᱚ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐-᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱚᱭᱚᱥ ᱨᱤᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱫᱚ ᱑᱐,᱕᱔᱕ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱗+ ᱦᱚᱲ ᱮᱞᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱟᱱ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱘᱙.᱑᱖% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ <ref name="2011 census">{{cite web| url = http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_3_PR_UA_Citiees_1Lakh_and_Above.pdf | title = Urban Agglomerations/Cities having population 1 lakh and above |work= Provisional Population Totals, Census of India 2011 | publisher = |accessdate = 21 October 2011 }}</ref> ᱞᱟᱦᱟ ᱒᱐᱐᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, <ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archivedate=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|accessdate=1 November 2008|work= |publisher= Census Commission of India}}</ref> ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞᱮᱞ ᱫᱚ ᱗᱓,᱐᱔᱗ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱞᱮᱞ ᱫᱚ ᱕᱑% ᱟᱨ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱞᱮᱞ ᱫᱚ ᱔᱙% ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱵᱷᱚᱨᱮᱡᱽ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱗᱘% ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱮᱵᱷᱚᱨᱮᱡᱽ ᱕᱙.᱕% ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚᱫᱚ ᱕᱔% ᱟᱨ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚᱫᱚ ᱔᱖% ᱥᱤᱠᱷᱤᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱑᱐% ᱦᱚᱲ ᱮᱞᱮᱞ ᱫᱚ ᱖ ᱵᱚᱨᱥᱚ ᱵᱚᱭᱚᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱹᱡ ᱵᱚᱭᱚᱥ ᱨᱤᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ == ᱥᱮᱪᱮᱫ == === ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ === * ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱹᱨ Mc ᱣᱤᱞᱤᱭᱚᱢ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ * ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱲᱟᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ * ᱠᱮᱱᱫᱽᱨᱤᱭᱚ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱹᱨ * ᱱᱮᱛᱟᱡᱤ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱯᱤᱴᱷ, ᱵᱷᱚᱞᱟᱨᱫᱟᱵᱽᱨᱤ * ᱡᱤᱛᱯᱩᱨ ᱩᱱᱩᱥᱩᱞ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ * ᱱᱤᱣᱴᱚᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ * St. Joseph's ᱩᱱᱩᱥᱩᱞ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ * ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱥᱤᱠᱥᱟ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱹᱨ * ᱥᱩᱠᱟᱱᱛᱚ ᱩᱱᱩᱥᱩᱞ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ * ᱥᱭᱟᱢᱚ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱩᱱᱩᱥᱩᱞ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ * ᱥᱴᱮᱯᱤᱝ ᱥᱴᱚᱱ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ * ᱴᱮᱠᱱᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ === ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ === * ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ (ᱩᱛᱚᱨ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱛᱟᱹᱨᱤᱨᱮ) * ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ( ᱩᱛᱚᱨ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱛᱟᱹᱨᱤᱨᱮ) * ᱵᱤᱵᱮᱠᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ( ᱩᱛᱚᱨ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱛᱟᱹᱨᱤᱨᱮ ) === ᱮᱴᱟᱜ ᱤᱱᱥᱴᱤᱪᱩᱴ === ᱤᱱᱰᱩᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱤᱱᱥᱴᱤᱪᱩᱴ (ITI), ᱵᱤᱨᱯᱟᱨᱟ, ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱾ == ᱨᱮᱞᱭᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ == ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱱᱚᱰᱮ ᱫᱚ ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱠᱤᱢ, ᱟᱥᱟᱢ ᱟᱨ ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱚᱰᱮ ᱫᱚ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱟᱨᱡᱤᱞᱤᱝ, ᱜᱟᱸᱜᱽᱴᱚᱠ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱫᱟᱬᱟᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱟᱬᱜᱚᱱᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱨ]] 6p8yb0ck4h3cevzz4kwe2jhlhydio1a ᱜᱚᱯᱟᱞᱜᱚᱧᱡᱽ, ᱵᱤᱦᱟᱨ 0 7494 195697 97444 2026-07-29T02:45:27Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195697 wikitext text/x-wiki <!-- See [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] for details --> {{Infobox settlement | name = ᱜᱚᱯᱟᱞᱜᱚᱧᱡᱽ | native_name = <!-- Please do not add any Indic script in this infobox, per WP:INDICSCRIPT policy. --> | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱵᱟᱡᱟᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = ᱵᱤᱦᱟᱨ | pushpin_label = ᱜᱚᱯᱟᱞᱜᱚᱧᱡᱽ | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Bihar, India | coordinates = {{coord|26.47|N|84.43|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[Gopalganj District, India|ᱜᱚᱯᱟᱞᱜᱚᱡᱽ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = [[Nagar Palika]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 66 | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Bhojpuri language|ᱵᱷᱚᱡᱽᱯᱩᱨᱤ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = [http://www.citypincode.in/BIHAR/GOPALGANJ/Gopalganj_PINCODE 841428] | registration_plate = BR-28 | blank1_name_sec1 = [[Lok Sabha]] constituency | blank1_info_sec1 = [[Gopalganj (Lok Sabha constituency)|Gopalganj]] | blank2_name_sec1 = [[Vidhan Sabha]] constituency | blank2_info_sec1 = [[Gopalganj (Vidhan Sabha constituency)|Gopalganj]] | website = http://www.gopalganj.bih.nic.in/ | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-BR]] | footnotes = }} '''ᱜᱚᱯᱟᱞᱜᱚᱧᱡᱽ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱡᱟᱨ, [[ᱜᱚᱯᱟᱞᱜᱚᱧᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱹᱯᱤᱥ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱜᱚᱯᱟᱞᱜᱚᱧᱡᱽ ᱞᱚᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱠᱚᱱᱥᱴᱤᱪᱤᱣᱮᱱᱥᱤ ᱟᱨ ᱜᱚᱯᱟᱞᱜᱚᱧᱡᱽ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱠᱚᱱᱥᱴᱤᱪᱩᱣᱮᱱᱥᱤ ᱨᱮ ᱦᱤᱠᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱰᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[ᱵᱷᱚᱡᱽᱯᱩᱨᱤ]] ᱟᱨ [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]] ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱫᱚ [[ᱫᱚᱨᱭᱟ ]] ᱠᱷᱚᱱᱟᱜ ᱖᱖ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚ== ᱜᱚᱯᱟᱞᱜᱚᱧᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱨᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ {{convert|2033|km2|sqmi}} [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱒᱖ ᱟᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱱᱚᱰᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱚᱛ ᱜᱮ ᱠᱷᱚᱛᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮᱫᱚ ᱜᱚᱱᱰᱚᱠ ᱜᱟᱰᱟ ᱞᱤᱧᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟᱱ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ {{Coord|26.47|N|84.43|E|}}, <ref>{{Cite web |title=Falling Rain Genomics, Inc - Gopalganj |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/34/Gopalganj.html |access-date=2019-12-16 |archive-date=2013-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013070134/http://www.fallingrain.com/world/IN/34/Gopalganj.html |url-status=dead }}</ref> ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱠᱷᱚᱱᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ {{convert|66|m|ft}} ᱾ ==ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱚᱝᱥᱟᱨ ᱜᱚᱯᱟᱞᱜᱚᱧᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱖᱗,᱓᱓᱙ ᱡᱷᱚᱬ ᱾ <ref name=Census2011Gopalganj>{{cite web |title=Gopalganj Population Census 2011 |url=http://www.census2011.co.in/data/town/801327-gopalganj-bihar.html |publisher=Census Commission of India |access-date=1 December 2017}}</ref> ==ᱨᱮᱰᱤᱭᱚ ᱴᱮᱥᱚᱱ== ᱱᱚᱰᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱰᱤᱭᱚ ᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱨᱮᱰᱤᱭᱚ ᱵᱷᱚᱨᱥᱟ ᱙᱐ᱹ᱘ ᱢᱮᱜᱟ ᱦᱚᱨᱡᱽ (90.8 MHz) ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱩᱴᱟᱹ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱤᱵᱽ ᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱣᱟᱰ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ-᱑᱔, ᱜᱚᱯᱟᱞᱜᱚᱧᱡᱽ ᱾ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱥᱮᱛᱟᱜ ᱕ ᱵᱟᱡᱮ ᱠᱷᱚᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱵ ᱑᱑ ᱵᱟᱡᱮ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱾ ==ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ== ᱜᱚᱯᱟᱞᱜᱚᱧᱡᱽ ᱦᱚᱱᱛ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱣᱮ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ <ref>{{cite news |title=कमाख्या से चलकर थावे पहुंची थीं मां भवानी |trans-title=Maa Bhawani Came to Thawe from Kamakhya |url=http://aajtak.intoday.in/story/maa-bhawani-came-to-thawe-from-kamakhya-1-727406.html |date=13 June 2013 |website=[[Aaj Tak]] |agency=[[Indo-Asian News Service|IANS]] |language=Hindi |access-date=15 June 2018}}</ref> ᱫᱚᱥᱟᱨᱟ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱫᱚ ᱜᱚᱯᱟᱞᱜᱚᱧᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱩᱨ ᱥᱩᱨ ᱛᱮᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱫᱚᱥᱟᱨᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ, ᱨᱟᱡᱽᱱᱤᱭᱤᱠ ᱫᱚᱲ ᱮᱢᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱛᱮ ᱑ ᱠᱚᱨᱚᱲ (1 crore) ᱜᱟᱱ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱠᱚ ᱩᱴᱷᱟᱹᱣ ᱡᱟᱣᱨᱟᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱟᱠᱟ ᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱢᱮᱰᱷᱚ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ, ᱚᱱᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱭᱳ ᱫᱩᱨᱜᱟᱹᱭ ᱫᱩᱲᱩᱵᱟ ᱾ ᱩᱱ ᱚᱠtᱚ ᱨᱮ ᱱᱚᱰᱮ ᱢᱮᱲᱟ ᱦᱚᱸ ᱦᱩᱭᱩᱜ-ᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱧᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱑ ᱞᱟᱠᱷ ᱠᱷᱚᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱦᱤᱡᱩᱜ-ᱟ ᱾ ᱱᱚᱰᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱯᱩᱡᱟ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱨᱟᱡᱟ ᱫᱚᱲ (᱒᱐᱑᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱔᱐ ᱞᱟᱠᱷ ᱴᱟᱠᱟ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱞᱮᱜ-ᱟ), ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱡᱟ ᱫᱚᱲ (᱒᱐ ᱞᱟᱠᱷ ᱴᱟᱠᱟ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱞᱮᱜ-ᱟ ) ᱾ ᱱᱟᱣᱟ ᱨᱟᱡᱽ ᱫᱚᱲ (᱓᱐ ᱞᱟᱠᱷ), ᱪᱟᱛᱨᱟ ᱫᱚᱞ (᱑᱕ ᱞᱟᱠᱷ) ᱮᱢᱟᱱ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱮᱱᱰᱟᱞ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱩᱡᱟᱹ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ==ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱦᱚᱲ== * ᱚᱵᱽᱫᱩᱞ ᱜᱚᱯᱷᱩᱨ * [[ᱞᱟᱞᱩ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱭᱟᱫᱚᱵᱽ]] * [[ᱨᱟᱵᱲᱤ ᱫᱮᱵᱤ]] * ᱯᱚᱝᱠᱚᱡᱽ ᱛᱨᱤᱯᱟᱴᱷᱤ * [[ᱛᱮᱡᱚᱥᱣᱤ ᱭᱟᱫᱚᱵᱽ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ieq02rnb19090xfughbpe8r2ukp7l3v ᱠᱚᱭᱛᱷᱚᱞ 0 7666 195738 100725 2026-07-29T10:45:31Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195738 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱠᱚᱭᱛᱷᱚᱞ | native_name = | native_name_lang = Hindi | other_name = Kapisthal | nickname = | settlement_type = ᱵᱟᱡᱟᱨ | image_skyline = Pehowa Chowk, Kaithal.jpg | image_alt = | image_caption = Pehowa Chowk, Kaithal | pushpin_map = | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Haryana, India | coordinates = {{coord|29.8015|N|76.3998|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱱᱟ]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[Kaithal district|ᱠᱚᱭᱛᱷᱚᱞ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = [[Hanuman]] | government_type = | governing_body = | leader_title2 = Member of Parliament | leader_name2 = [[Raj Kumar Saini]] | leader_title3 = Member of the Legislative Assembly | leader_name3 = [[Leela Ram]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 250 | population_total = 144,915 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = <!-- remember this is about the city not the district! --><ref name="kaithal.gov.in">[http://kaithal.gov.in/history.htm] Official Website kaithal.gov.in - Introduction Kaithal</ref> | demographics_type1 = Languages<ref name=nclmanurep2010>{{cite web |url = http://www.nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |title = Report of the Commissioner for linguistic minorities: 52nd report (July 2014 to June 2015) |pages = 85–86 |publisher = Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |accessdate = 24 March 2019 |df = dmy-all |archive-url = https://web.archive.org/web/20161115133948/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |archive-date = 15 November 2016}}</ref><ref name="punjabiofficial">{{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/india/haryana-grants-second-language-status-to-punjabi/story-MTUeEQDE4fRCbEyPkAm63N.html |title=Haryana grants second language status to Punjabi |work=[[Hindustan Times]] |author=IANS |date=28 January 2010 |accessdate=24 March 2019|author-link=Indo-Asian News Service }}</ref> | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Hindi]] | demographics1_title2 = Additional&nbsp;official | demographics1_info2 = [[English language|English]], [[Punjabi language|Punjabi]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 136027 | area_code_type = Telephone code | area_code = 01746 | registration_plate =[[List of RTO districts in India#HR.E2.80.94Haryana|HR]]-08, HR-64 (for commercial vehicles) | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank1_info_sec1 = 887 [[male|♂]]/[[female|♀]] <ref>{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/data/town/800375-kaithal-haryana.html|title=Kaithal City Population Census 2011 - Haryana|accessdate=13 August 2017|publisher= Census Commission of India}}</ref> | blank2_name_sec1 = [[Lok Sabha]] constituency | blank2_info_sec1 = Kurukshetra | website = {{URL|kaithal.gov.in/}} | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-HR]] | footnotes = }} '''ᱠᱚᱭᱛᱷᱚᱞ''' ᱫᱚ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ]] ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱱᱟ ]]ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱭᱛᱷᱚᱞ ᱫᱚ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱠᱚᱨᱱᱟᱞ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱟᱭᱟᱜ ᱚᱝᱥᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱘᱙ ᱥᱟᱞ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱩᱨᱩᱠᱷᱮᱛᱨᱚ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱫᱳ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚᱭᱛᱷᱚᱞ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱹᱯᱤᱥ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱭᱛᱦᱚᱞ ᱫᱚ ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱴᱤᱭᱟᱞᱟ, ᱠᱩᱨᱩᱠᱷᱛᱮᱨᱚ, ᱡᱤᱱᱫᱽ, ᱠᱟᱨᱱᱟᱞ ᱮᱢᱟᱱ ᱥᱟᱶ ᱵᱷᱤᱲᱟᱹᱣ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱠᱚᱭᱛᱷᱚᱞ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱳ [[ᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱱᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱛᱚᱨ ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚ== ᱠᱚᱭᱛᱷᱚᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱵᱥᱛᱟᱱ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ {{Coord|29.8015|N|76.3996|E|}}.<ref>{{cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/10/Kaithal.html|title=Maps, Weather, and Airports for Kaithal, India|website=www.fallingrain.com|access-date=2019-12-28|archive-date=2012-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025202705/http://www.fallingrain.com/world/IN/10/Kaithal.html|url-status=dead}}</ref> [[ᱫᱚᱨᱭᱟ]] ᱠᱷᱚᱱᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ 220&nbsp;ᱢᱤᱴᱚᱨ (721&nbsp;ᱯᱷᱩᱴ) ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ==ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟ== [[File:Map of Vedic India.png|thumb|left|Kaithal was known as '''Kapisthala''' during the [[Vedic period]] as seen in the map of the [[Indian subcontinent]].]] ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱠᱚᱯᱤᱥᱛᱷᱳᱞ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱠᱚᱯᱤᱭᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ" ᱾ ᱠᱚᱯᱤ ᱫᱚ ᱜᱚᱥᱟᱸᱭ ᱦᱚᱱᱩᱢᱟᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱚᱦᱟᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱤᱡ ᱯᱟᱱᱰᱚᱵᱚ ᱨᱟᱯᱟᱡᱽ ᱡᱩᱫᱷᱤᱥᱴᱷᱤᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚᱭ ᱯᱟᱱᱛᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜ-ᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱦᱚᱱᱩᱢᱟᱱ ᱥᱟᱶ ᱡᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱟᱨ ᱦᱚᱱᱩᱢᱟᱱ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱚᱱᱡᱚᱱᱤ ᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱱᱚᱰᱮᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱜᱤᱚᱥᱟᱸᱭ ᱦᱚᱱᱩᱢᱟᱱᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱛᱷᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱰᱮᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ ᱱᱚᱰᱮ ᱚᱱᱡᱚᱱᱤ ᱛᱤᱞᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱛᱮᱭᱟᱨᱮᱜ-ᱟ ᱾ ᱵᱨᱤᱫᱷᱟᱠᱮᱫᱟᱨᱚ (ᱵᱤᱫᱽᱠᱭᱟᱨ) ᱮ ᱯᱟᱱᱛᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱜ-ᱟ ᱡᱮ ᱵᱟᱢᱚᱱ ᱯᱩᱨᱟᱱ ᱨᱴᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱵᱚᱫ ᱚᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ <ref name ="nic">{{cite web|url=http://kaithal.gov.in/|title=NIC-Kaithal|website=kaithal.gov.in}}</ref> ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱑᱓᱙᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱛᱟᱭᱢᱩᱨ [[ᱫᱤᱞᱞᱤ]] ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱬ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱱᱚᱰᱮᱭ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱥᱩᱞᱛᱟᱱ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱞᱮᱫ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱢᱩᱰᱥᱞᱤᱢ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮ ᱑᱓ ᱥᱟᱭᱟᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱯᱷᱤ ᱥᱚᱱᱛᱷᱚ ᱣᱟᱜ ᱛᱚᱯᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱟ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱳᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱟᱜ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱵᱷᱟᱞᱠ ᱟᱜ ᱥᱟᱞᱟ ᱩᱫᱽ ᱫᱤᱱ ᱾ ᱢᱚᱜᱚᱞ ᱨᱟᱯᱟᱡᱽ, [[ᱟᱠᱵᱚᱨ]] ᱮᱢᱟᱱ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱟᱶᱟ ᱨᱩᱯ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱫ ᱟ ᱟᱨ ᱫᱩᱨᱜᱚ ᱠᱚᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱜ-ᱟ ᱾ ᱟᱭᱤᱱ ᱤ ᱟᱠᱵᱚᱨᱤ ᱚᱝᱥᱥᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱪᱟᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ <ref>[http://persian.packhum.org/persian/main?url=pf%3Ffile%3D00702052%26ct%3D196 Sarkar of Sirhind - Kethal (Kaithal)] [[Ain-i-Akbari]].</ref> ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟ ᱹ ᱨᱟᱡᱤᱭᱟ ᱥᱩᱞᱛᱟᱱᱟ ᱑᱓᱒᱖ ᱥᱟᱞ ᱠᱷᱚᱱᱟᱜ ᱑᱒᱔᱐ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱥᱩᱞᱛᱟᱱᱮᱴ ᱮ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱞᱮᱜ-ᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱑᱒᱔᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱚᱞᱤᱠ ᱟᱞᱛᱩᱱᱤᱭᱟ ᱥᱟᱶ ᱫᱤᱞᱞᱤᱭ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱟᱫ ᱟ ᱟᱨ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱦᱤᱞᱤᱜ ᱠᱚᱭᱛᱷᱚᱞ ᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱰᱮ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱞᱮᱱ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱩᱱᱤ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱚ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾ <ref name="official-1">[http://kaithal.nic.in/history.htm] Introduction</ref><ref>[http://persian.packhum.org/persian/main?url=pf%3Ffile%3D80201012%26ct%3D83%26rqs%3D78 Razia Sultan] [[The History of India, as Told by Its Own Historians. The Muhammadan Period]], 1867-1877.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.delhilive.com/razia-sultan-s-tomb|title=Razia Sultan Tomb|publisher=}}</ref> ᱨᱟᱡᱤᱭᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢᱟᱜ ᱛᱚᱯᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱰᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱠᱚᱭᱛᱷᱚᱞ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱵᱚᱫ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱵᱟᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭᱟ ᱾ ᱤᱠᱷᱟᱹᱱ ᱱᱚᱰᱮᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱵᱚᱫ ᱵᱷᱟᱹᱜᱤ ᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱢᱩᱨ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱑᱓᱙᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱜ-ᱟᱭ ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱜᱚᱡ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱ ᱫᱩᱨᱤᱵᱽ ᱮ ᱨᱮᱡ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱟᱨ ᱮ ᱱᱚᱥᱴᱚ ᱠᱮᱫ ᱴᱟᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱦᱚᱲ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱛᱮ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱠᱚ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱾ <ref>{{cite book |last=Phadke |first=H. A. |year=1990 |title=Haryana, Ancient and Medieval |publisher=Harman Publishing House |page=123 |isbn=9788185151342}}</ref> ==ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ== ==ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱥᱮᱱᱚᱜ== ===ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱦᱚᱨ=== ===ᱨᱮᱞ ᱦᱚᱨ=== ===ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱚᱨ=== ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ==ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ== ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} qn150chsgs4sxknclq28ieyzwcop361 ᱜᱩᱬᱯᱩᱨ 0 8415 195701 113251 2026-07-29T04:09:26Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195701 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian jurisdiction | native_name = ᱜᱩᱬᱯᱩᱨ | type = ᱵᱟᱡᱟᱨ | latd = 19.08 | longd = 83.82 | locator_position = right | state_name = ᱳᱰᱤᱥᱟ | district = [[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ᱨᱟᱭᱜᱚᱰᱟ]] | leader_title = | leader_name = | altitude = 83 | population_as_of = | population_total = ᱒᱔᱗᱐᱖ | area_magnitude= km<sup>2</sup> | area_total = | area_telephone = ᱐᱖᱘᱕᱗ | postal_code = ᱗᱖᱕᱐᱒᱒ | vehicle_code_range = | sex_ratio = | unlocode = | website = | footnotes = | }} '''ᱜᱩᱬᱯᱩᱨ''' ᱫᱚ [[ᱨᱟᱭᱜᱚᱰᱟ]] ᱡᱤᱞᱞᱟ. ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱢᱚᱦᱚᱠᱩᱢᱟ (''ᱥᱚᱵᱽ ᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ'') ᱠᱟᱱᱟ । == ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱜᱩᱬᱯᱩᱨ ᱫᱚ ᱯᱟ.ᱦᱤᱞ ᱠᱟᱸᱯᱜᱩᱰᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱱᱚᱱᱰᱮᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱳᱰᱤᱭᱟ. ᱵᱟᱝ ᱠᱷᱟᱱ ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ ᱛᱮᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱨᱚᱯᱚᱲ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱚᱣᱩᱨᱟ ᱟᱨ ᱠᱩᱭᱤ ᱯᱟ.ᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱨᱚᱲ ᱮᱫ ᱠᱟᱱ ᱟ.ᱫᱤᱵᱟ.ᱥᱤ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟ.ᱰᱤ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟ.ᱨᱤ ᱛᱟᱱᱟᱞᱟ ᱤᱛᱩᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱗᱓ ᱨᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱ [[ᱜᱩᱬᱯᱩᱨ ᱵᱤᱨᱫᱟ.ᱜᱟᱲ]] ᱢᱮᱱᱟᱜᱻᱟ ᱾ == ᱚᱛᱜᱚᱢ == ᱚᱛᱜᱚᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱜᱩᱬᱯᱩᱨ ᱫᱚ ᱫᱽᱨᱟᱜᱷᱤᱢᱟᱻ ᱑᱙ᱹ᱐᱘°N , ᱟᱨ ᱚᱠᱷᱭᱟᱝᱥᱚᱻ ᱘᱓.᱘᱒°E ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱻᱟ । <ref>[http://www.fallingrain.com/world/IN/21/Gunupur.html Falling Rain Genomics, Inc - Gunupur " ଗୁଣପୁରର ଅକ୍ଷାଂଶ ଓ ଦ୍ରାଘିମା]{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱘᱓ ᱢᱤᱴᱚᱨ(᱒᱗᱒ ᱯᱷᱩᱴ) ᱪᱚᱴ ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱚᱝᱥᱚᱫᱷᱟᱨᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱢᱩᱸᱰᱩ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤᱜᱟᱱ ᱵᱩᱨᱩ ᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ SH-17 ᱱᱟᱢᱵᱟᱨ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱛᱮ ᱡᱚᱯᱴᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ == ᱧᱮᱞ ᱡᱚᱝ ᱡᱟᱭᱜᱟ == [[File:Jagannath temple at Gunupur,Rayagada.jpg|thumb|ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ, ᱜᱩᱬᱯᱩᱨ]] ᱜᱩᱬᱯᱩᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ [[ᱯᱚᱫᱚᱢᱯᱩᱨ,ᱨᱟᱭᱜᱚᱰᱟ|ᱯᱚᱫᱚᱢᱯᱩᱨ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱵᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱡᱚᱝ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ:- * ᱯᱩᱞᱤᱜᱩᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱨ ᱥᱚᱲᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ * ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱᱤᱜᱩᱰᱟ ᱟᱨ ᱛᱨᱩᱬᱤᱜᱩᱰᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱨ ᱥᱚᱲᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ * ᱵᱚᱰᱱᱟᱲ ᱰᱮᱢ * [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ, ᱜᱩᱬᱯᱩᱨ|ᱜᱩᱬᱯᱩᱨ ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ]] ᱟᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱨ ᱥᱚᱲᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ * ᱥᱩᱨ ᱵᱷᱤᱢᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱷᱤᱢᱥᱚᱝᱠᱚᱨ ᱡᱭᱳᱛᱤᱨᱞᱤᱝ, ᱵᱷᱤᱢᱯᱩᱨ|ᱵᱷᱤᱢᱥᱚᱝᱠᱚᱨ ᱡᱭᱳᱛᱤᱨᱞᱤᱝ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ]] * ᱵᱷᱟᱞᱮᱨᱤ ᱜᱮᱨᱟᱢ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱳᱯᱤᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱾ == ᱧᱩᱢᱟᱱ ᱦᱚᱲ == * [[ᱱᱟᱜᱚᱵᱷᱩᱥᱚᱬ ᱯᱚᱴᱴᱚᱱᱟᱭᱚᱠ]] * [[ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱯᱟᱬᱤᱜᱽᱨᱟᱦᱤ]] == ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ == {{ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ}} g4t01sx3ad6zvrqzzdctdce89nvt4b6 ᱜᱳᱯᱟᱞᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱵᱤᱦᱟᱨ 0 9605 195705 181579 2026-07-29T04:45:26Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195705 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱳᱯᱟᱞᱜᱚᱸᱡᱽ | native_name = <!-- Please do not add any Indic script in this infobox, per WP:INDICSCRIPT policy. --> | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱱᱟᱜᱟᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Bihar | pushpin_label = ᱜᱳᱯᱟᱞᱜᱚᱸᱡᱽ | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱚᱠᱮᱥᱚᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ | coordinates = {{coord|26.47|N|84.43|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] | subdivision_type2 = [[ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱜᱳᱯᱟᱞᱜᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱜᱳᱯᱟᱞᱜᱚᱸᱡᱽ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱯᱟᱞᱤᱠᱟ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = ᱖᱖ | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_title1 = ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱮᱛ | demographics1_info1 = [[ᱵᱷᱳᱡᱽᱯᱩᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱷᱳᱡᱽᱯᱩᱨᱤ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = ᱯᱤᱱ ᱠᱳᱰ | postal_code = [http://www.citypincode.in/BIHAR/GOPALGANJ/Gopalganj_PINCODE 841428] | registration_plate = BR-28 | blank1_name_sec1 = [[ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚᱨᱵᱟᱨ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[ᱜᱳᱯᱟᱞᱜᱚᱸᱡᱽ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱜᱚᱯᱟᱞᱜᱚᱸᱡᱽ]] | blank2_name_sec1 = [[ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚᱨᱵᱟᱨ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[ᱜᱳᱯᱟᱞᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱜᱳᱯᱟᱞᱜᱚᱸᱡᱽ]] | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-BR]] | footnotes = }} '''ᱜᱳᱯᱟᱞᱜᱚᱸᱡᱽ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱟᱨ [[ᱜᱳᱯᱟᱞᱜᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱜᱳᱯᱟᱞᱜᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== ᱜᱳᱯᱟᱞᱜᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱒,᱐᱓᱓ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱗᱘᱕ ᱜᱟᱺᱴ ᱢᱤᱞ) ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱴᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱵᱤᱦᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱒᱖ ᱟᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱛᱮᱫ ᱴᱟᱸᱰᱤ ᱟᱨ ᱪᱟᱥ ᱚᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ, [[ᱜᱚᱸᱰᱟᱠᱤ ᱜᱟᱰᱟ|ᱜᱚᱸᱰᱚᱠ]] ᱜᱟᱰᱟ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱞᱤᱸᱡᱤᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ {{Coord|26.47|N|84.43|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, <ref>{{Cite web |title=Falling Rain Genomics, Inc - Gopalganj |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/34/Gopalganj.html |access-date=2020-04-20 |archive-date=2013-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013070134/http://www.fallingrain.com/world/IN/34/Gopalganj.html |url-status=dead }}</ref> ᱖᱖ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱒᱑᱗ ᱯᱷᱤᱴ) ᱩᱥᱩᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱜᱳᱯᱟᱞᱜᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱖᱗,᱓᱓᱙ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=Census2011Gopalganj>{{cite web |title=Gopalganj Population Census 2011 |url=http://www.census2011.co.in/data/town/801327-gopalganj-bihar.html |publisher=Census Commission of India |access-date=1 December 2017}}</ref> ==ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ== ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱵᱷᱟᱨᱥᱟ, ᱙᱐.᱘ MHz, ᱨᱟᱡᱤᱵᱽ ᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱣᱟᱨᱰ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱼ ᱑᱔, ᱜᱳᱯᱟᱞᱜᱚᱸᱡᱽ ᱾ ᱨᱮᱰᱤᱭᱚ ᱨᱤᱢᱡᱷᱤᱢ ᱙᱐.᱔ MHz ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱳᱯᱟᱞᱜᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] 2p5eet418ln6l0jq6ce4swxzrt6u373 ᱟᱡᱟᱢᱜᱚᱲ 0 10633 195730 160465 2026-07-29T07:30:12Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195730 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱟᱡᱟᱢᱜᱚᱲ | other_name = | settlement_type = ᱥᱚᱦᱚᱨ | image_skyline = Azamgarh Railway Station.jpg | image_caption = ᱟᱡᱟᱢᱜᱚᱲ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | pushpin_map = India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ | coordinates = {{coord|26.068|N|83.184|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_type2 = ᱦᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name1 = [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] | subdivision_name2 = [[ᱟᱡᱟᱢᱜᱚᱲ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱟᱡᱟᱢᱜᱚᱲ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | named_for = | leader_title1 = [[ᱟᱡᱟᱢᱜᱚᱲ (ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚᱨᱵᱟᱨ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ)|MP]] | leader_name1 = [[ᱟᱠᱷᱤᱞᱮᱥ ᱭᱟᱫᱚᱵᱽ]] ([[Samajwadi Party|SP]]) | leader_title = [[Member of the Legislative Assembly|MLA]] | leader_name = [[ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱭᱟᱫᱚᱵᱽ]]<ref>{{cite web |title=Uttar Pradesh Legislative Assembly (UPLA): Member info |url=http://www.upvidhansabhaproceedings.gov.in/member?memberId=19847 |website=www.upvidhansabhaproceedings.gov.in |accessdate=14 October 2019 |archive-date=30 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130184233/http://www.upvidhansabhaproceedings.gov.in/member?memberId=19847 |url-status=dead }}</ref> | unit_pref = Metric | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 64 | population_total = ᱑᱑᱖,᱑᱖᱕ | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_footnotes = | population_density_km2 = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_info1 = [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]]<ref name="langoff">{{cite web|title=52nd REPORT OF THE COMMISSIONER FOR LINGUISTIC MINORITIES IN INDIA|url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|website=nclm.nic.in|publisher=[[Ministry of Minority Affairs]]|accessdate=23 February 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170525141614/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|archivedate=25 May 2017}}</ref> | demographics1_title2 = ᱫᱚᱥᱟᱨ&nbsp;ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_info2 = [[ᱩᱨᱫᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] | demographics1_title3 = ᱞᱚᱠᱟᱞ | demographics1_info3 = [[ᱵᱷᱳᱡᱽᱯᱩᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱷᱚᱡᱽᱯᱩᱨᱤ]]<ref name="bhojpuri">{{cite web|title=LINGUISTIC SURVEY OF INDIA PART 2|url=http://www.new.dli.ernet.in/handle/2015/211265?show=full|website=new.dli.ernet.in|publisher=[[Rashtrapati Bhavan]]|accessdate=14 September 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190731080714/http://www.new.dli.ernet.in/handle/2015/211265%3Fshow%3Dfull|archivedate=31 July 2019}}{{cite web|title=Cultural regionalism and Hindi Nationalism : an analysis of identity-formation among Bhojpuri speech community|url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/jspui/bitstream/10603/19144/8/08_chapter%203.pdf|website=shodhganga.inflibnet.ac.in|publisher=[[Shodhganga]]|accessdate=10 June 2014|6=}}</ref> | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +05:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = [http://www.citypincode.in/UTTAR_PRADESH/AZAMGARH/Azamgarh_PINCODE 276001] | area_code = ᱐᱕᱔᱖᱒ | registration_plate = UP-50 | blank1_info_sec1 = ᱙/᱘ [[ᱠᱚᱲᱟ|♂]]/[[ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ|♀]] | blank2_name_sec1 = ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ | blank2_info_sec1 = [[Azamgarh Airport]] | website = {{URL|http://azamgarh.nic.in/}} }} '''ᱟᱡᱟᱢᱜᱚᱲ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]ᱤᱭᱟᱹ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱡᱟᱢᱜᱚᱲ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱰᱮ ᱵᱟᱞᱤᱭᱟ, ᱢᱚᱣᱩ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱢᱜᱚᱲ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱢᱜᱚᱲ ᱛᱟᱢᱥᱟ ᱜᱟᱰᱟ (ᱴᱚᱸᱥ) ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱞᱚᱠᱥᱚᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱖᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱖᱗ ᱢᱟᱹᱭᱤᱞ) ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱚᱛᱱᱚᱜ == ᱟᱡᱟᱢᱜᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱖᱔ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱒᱐᱙ ᱯᱷᱤᱴ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/36/Azamgarh.html |title=Falling Rain Genomics, Inc – Azamgarh |publisher=Fallingrain.com |date= |accessdate=30 May 2012 |archive-date=1 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121201025443/http://www.fallingrain.com/world/IN/36/Azamgarh.html |url-status=dead }}</ref> ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱜᱷᱮᱸᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱮᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱠᱚᱭᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱠᱷᱟᱱᱴᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱨᱮ ᱩᱥᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ, ᱚᱠᱚᱭ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱜᱟᱰᱟ ᱞᱤᱸᱡᱤᱱ ᱠᱟᱱᱟ; ᱟᱫᱚ ᱜᱷᱮᱸᱭ ᱛᱟᱞᱟᱼᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱚᱛ, ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱯᱨᱟᱠᱨᱤᱛᱤᱠ ᱡᱟᱞᱟᱞᱩᱨᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱦᱟᱥᱟ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱜᱤᱦ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱠᱚ ᱪᱟᱥᱟ, ᱚᱠᱟ ᱦᱩᱲᱩ, ᱮᱸᱠ, ᱟᱨ ᱜᱩᱦᱩᱢ ᱟᱨ ᱩᱞ ᱟᱨ ᱥᱩᱛᱩᱢᱵᱟᱹ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱪᱟᱥ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱱᱫᱽᱨᱟ, ᱪᱷᱚᱞᱟ, ᱛᱩᱨᱤ ᱮᱢᱟᱱ ᱢᱩᱬ ᱪᱟᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ==ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ== ===ᱥᱚᱲᱚᱠ=== [[File:11054 Azamgarh Mumbai LTT Weekly Express - AC 2 tier.jpg|thumb|ᱟᱡᱟᱢᱜᱚᱲ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱮᱞᱴᱤᱴᱤ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱯᱤᱪᱷᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱟᱡᱟᱢᱜᱚᱲ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ]] ᱟᱡᱟᱢᱜᱚᱲ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱚᱠᱱᱚᱣ ᱒᱖᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱖᱗ ᱢᱟᱹᱭᱤᱞ) ᱟᱨ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱗᱖᱑ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱔᱗᱓ ᱢᱟᱹᱭᱤᱞ) ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱟᱥ ᱰᱤᱯᱚ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱱᱤᱭᱟᱹᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱥ ᱥᱮᱵᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ===ᱨᱮᱞ=== ᱟᱡᱟᱢᱜᱚᱲ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱩᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱢᱜᱚᱲ ᱠᱮᱯᱷᱤᱭᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱤᱫᱤ ᱛᱮ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ LTT ᱟᱡᱟᱢᱜᱚᱲ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱯᱤᱪᱷᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ, ᱜᱚᱫᱟᱱ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ, ᱚᱦᱚᱢᱫᱟᱵᱟᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱚᱠᱱᱚᱣ, [[ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ]], ᱟᱡᱽᱢᱮᱨ ᱟᱨ ᱟᱢᱨᱤᱛᱥᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱫᱷᱟᱵᱤᱡ KOAAHH ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ (᱑᱓᱑᱓᱗) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ===ᱩᱰᱟᱹᱱ=== ᱟᱡᱟᱢᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱶᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ, ᱢᱚᱸᱫᱩᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ, ᱙ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱕.᱖ ᱢᱟᱹᱭᱤᱞ) ᱥᱟᱸᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ [[ᱞᱟᱞ ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨ ᱥᱟᱥᱛᱨᱤ]] ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ (ᱵᱟᱨᱚᱬᱟᱥᱤ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱑᱐᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱖᱒ ᱢᱟᱹᱭᱤᱞ) ᱥᱟᱸᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ== ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱮᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱡᱟᱢᱜᱚᱲ ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱜᱩᱴ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱑᱑᱖,᱑᱖᱕ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱖᱐,᱖᱗᱘ ᱜᱟᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱕᱕,᱔᱘᱗ ᱜᱟᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱘᱖ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_3_PR_UA_Citiees_1Lakh_and_Above.pdf | title = Urban Agglomerations/Cities having population 1 lakh and above |work= Provisional Population Totals, Census of India 2011 | publisher = |accessdate = 7 July 2012 }}</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱢᱜᱚᱲ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱗᱐ᱹ᱙᱓% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱒᱐᱐᱑ ᱨᱮ ᱕᱖.᱙᱕% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱘᱑.᱓᱔% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱖᱐.᱙᱑% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ, ᱟᱡᱟᱢᱜᱚᱲ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱗᱑.᱐᱔% ᱟᱨ ᱔᱓.᱕᱐% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱢᱜᱚᱲ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱒,᱗᱗᱑,᱙᱑᱗ ᱦᱚᱲ ᱜᱟᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱑᱕,᱕᱙,᱔᱑᱔ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱑᱒,᱑᱒,᱕᱐᱓ ᱜᱟᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="2011 census">{{cite web|title=Azamgarh District : Census 2011 data|url=http://www.census2011.co.in/census/district/562-azamgarh.html|publisher=Census 2011.co.in|accessdate=22 May 2015}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == {{Wikivoyage|ᱟᱡᱟᱢᱜᱚᱲ}} * [https://web.archive.org/web/20110903013316/http://www.upelections.co.in/ Uttar Pradesh Assembly Elections] * [https://web.archive.org/web/20110909113911/http://www.upelections.co.in/uttar-pradesh-assembly-constituencies/azamgarh Azamgarh Assembly Elections] * [https://web.archive.org/web/20181011115848/http://www.azamgarh.nic.in/ District Website] {{Authority control}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱡᱟᱢᱜᱚᱲ| ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱡᱟᱢᱜᱚᱲ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:Populated places established in 1665]] [[ᱛᱷᱚᱠ:1665 establishments in India]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ]] gim7xry93opt1m15xod8ir09aw8gazw ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ 0 10806 195702 183429 2026-07-29T04:16:26Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195702 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ | settlement_type = ᱥᱚᱦᱚᱨ | image_skyline = GunturCollage06022017.jpg | image_caption = Clockwise from Top Left: [[Guntur Medical College]], General Hospital, Iskon Temple, [[Guntur Municipal Corporation]], Chuttugunta Center, One-Town Center, A park with pond in Gujjanagundla. | etymology = Garthapuri ("Place surrounded by water ponds") | nickname = | pushpin_map = India | pushpin_map_caption = ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ | pushpin_label = <!-- only necessary if "name" or "official_name" are too long --> | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|16.3008|N|80.4428|E|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = <!-- for references: use <ref>tags --> | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] | subdivision_type2 = ᱦᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name2 = [[ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ]] | established_title = Founded | established_date = 18th [[century]] [[Anno Domini|AD]] | founder = [[French people|French]] | established_title1 = Incorporated (town) | established_date1 = | established_title2 = Incorporated (city) | established_date2 = | named_for = <!-- seat, smaller parts --> | seat_type = <!-- defaults to: Seat --> | seat = ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ | parts_type = ᱣᱟᱨᱰ | parts = ᱕᱘ | government_footnotes = <ref name="council">{{cite news |last1=Reporter |first1=Staff |title=Now, parties gear up for polls to urban local bodies in Guntur |url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/now-parties-gear-up-for-polls-to-urban-local-bodies-in-guntur/article27097998.ece |accessdate=28 May 2019 |work=The Hindu |date=11 May 2019 |language=en-IN}}</ref> | government_type = ᱢᱟᱭᱚᱨ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ | governing_body = ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ | leader_party = | leader_title = ᱢᱮᱭᱚᱨ | leader_name = | leader_title1 = [[Municipal Commissioner (India)|Municipal Commissioner]] | leader_name1 = C Anuradha | leader_title2 = [[Member of Legislative Assembly (India)|MLA{{'}}s]] | leader_name2 = {{Collapsible list | title = List of MLAs | title_style = | frame_style = border:none; padding: 0; | list_style = text-align:left;display:none; | 1 = Shaik Mohammad Musthafa <small>([[Guntur East (Assembly constituency)|East]])</small> | 2 = Maddali Giridhara Rao <small>([[Guntur West (Assembly constituency)|West]])</small> }} | leader_title3 = [[Member of Parliament|MP]] | leader_name3 = [[Galla Jayadev]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="profile">{{cite web |title=Municipality Profile |url=https://guntur.cdma.ap.gov.in/en/municipality-profile |website=Official website of Guntur Municipal Corporation |accessdate=28 May 2019 |archive-date=30 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200130201225/http://guntur.cdma.ap.gov.in/en/municipality-profile |url-status=dead }}</ref> | area_total_km2 = 48.50 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_footnotes = <ref name="census">{{cite news|last1=Reporter|first1=Staff|title=Guntur city population is 743,354 as per 2011 Census|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/guntur-city-population-is-743354-as-per-2011-census/article4752495.ece|accessdate=13 February 2017|work=The Hindu}}</ref> | population_total = ᱗᱔᱓,᱓᱕᱔ | pop_est_as_of = | pop_est_footnotes = <ref name="est_pop">{{cite news |last1=MN |first1=Samdani |title=Guntur: GMC’s inter-city road infra project is aiding development on the outskirts |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/vijayawada/gmcs-inter-city-road-infra-project-is-aiding-development-on-the-outskirts/articleshow/63140988.cms |accessdate=28 May 2019 |work=The Times of India |date=3 March 2018 |language=en}}</ref> | population_est = | population_rank = ᱓ ᱟᱱᱟᱜ (ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮ)<br>᱖᱔ ᱟᱱᱟᱜ (ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ) | population_density_km2 = auto | population_metro_footnotes = | population_metro = | population_blank1_title = | population_blank1 = | population_demonym = ᱜᱩᱱᱴᱩᱨᱤᱭᱟᱱ, ᱜᱩᱱᱴᱩᱨᱚᱰᱩ | population_note = <!-- demographics (section 1) --> | demographics_type1 = ᱥᱮᱪᱮᱫ | demographics1_title1 = ᱥᱮᱪᱮᱫ | demographics1_info1 = | demographics1_title2 = ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ | demographics1_info2 = | demographics_type2 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics2_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics2_info1 = [[ᱛᱮᱞᱮᱜᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱮᱞᱜᱩ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱕᱒᱒xxx | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ | area_code = +᱙᱑-᱘᱖᱓ | registration_plate_type = | registration_plate = [[Vehicle registration plates of India|AP]] | website = {{URL|https://guntur.cdma.ap.gov.in/en}} | footnotes = | official_name = }} '''ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ [[ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱒᱔ ᱟᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱑᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=Vijayawada is third densely packed city; 31,200 people in every square km |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/190816/vijayawada-is-third-densely-packed-city-31200-people-in-every-square-km.html|website=www.deccanchronicle.com|date=2016-08-19|access-date=2025-11-29|language=en|first=u sudhakar|last=reddy}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱤᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱴᱟᱺᱰᱤ ᱨᱮ, ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱫᱚᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱨᱮ ᱖᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱔᱐ ᱢᱤᱞ) ᱥᱟᱸᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ APCRDA ᱤᱫᱤ ᱛᱮ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="apcrda">{{cite web |title=Declaration of A.P. Capital Region |url=https://crda.ap.gov.in/APCRDADOCS/DataModuleFIles/Maps/01~1324Zones-ULBs.jpg |website=[[Andhra Pradesh Capital Region Development Authority]] |publisher=[[Municipal Administration and Urban Development Department, Andhra Pradesh]] |accessdate=28 May 2019 |format=JPG |url-status=dead |date=9 December 2014 |df=dmy-all |archive-date=28 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528143359/https://crda.ap.gov.in/APCRDADOCS/DataModuleFIles/Maps/01~1324Zones-ULBs.jpg }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱝᱥᱚ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱨ ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ ᱯᱟᱪᱮ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news|url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Andhra-Pradesh/2018-03-31/Guntur-urban-divided-into-east-East-mandals/370772|title=Guntur urban divided into east, East mandals|last1=India|first1=The Hans|date=31 March 2018|work=thehansindia.com|accessdate=26 April 2019|location=Guntur}}</ref><ref name="map">{{cite web|title=Guntur District Mandals |url=http://censusindia.gov.in/2011census/maps/atlas/28part32.pdf|publisher=Census of India|quote=It is also a good education based city... It has quality educational institutions also |accessdate=19 January 2015|pages=83,110}}</ref> [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱗᱔᱓,᱓᱕᱔ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱟᱶ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="census" /><ref>{{Cite news|url = http://www.thehindu.com/news/cities/Vijayawada/ap-capital-region-development-authority-comes-into-being/article6739396.ece|title = AP Capital Region Development Authority comes into being|date = 31 December 2014|access-date = 11 February 2015|newspaper = The Hindu|location = Hyderabad}}</ref> ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱭ ᱟᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱵᱮᱛᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ''ᱣᱟᱭᱤᱼᱜᱽᱨᱮᱰ'' ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱞᱟᱥᱤᱯᱷᱤᱰ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Classification of Cities for the purpose of HRA with effect from 1 April 2015 — CENTRAL GOVERNMENT EMPLOYEES NEWS|url=http://7thpaycommissionnews.in/classification-of-cities-for-the-purpose-of-hra-with-effect-from-1-4-2015/|website=7thpaycommissionnews.in|accessdate=1 July 2017}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱥᱟᱠᱷᱟᱯᱟᱴᱱᱟᱢᱼᱜᱩᱱᱴᱩᱨ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞ ᱠᱚᱨᱤᱰᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url=http://www.yourarticlelibrary.com/industries/industrial-regions-8-major-industrial-regions-of-india/14159/ | title=Industrial Corridor | accessdate=16 May 2014 | archive-date=31 March 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140331213143/http://www.yourarticlelibrary.com/industries/industrial-regions-8-major-industrial-regions-of-india/14159/ | url-status=dead }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱟᱨᱤᱪ, ᱛᱩᱞᱟᱹᱢ ᱟᱨ ᱫᱚᱠᱛᱟ (ᱛᱟᱢᱵᱟᱠᱩ) ᱵᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ [[ᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱟᱨᱤᱪ ᱵᱟᱦᱟᱨ ᱭᱟᱨᱰ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="largestchilliyard">{{cite news|title=Chillies lose sting, exports & Guntur markets only hope – The Economic Times|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/commodities/chillies-lose-sting-exports-guntur-markets-only-hope/articleshow/2055828.cms?intenttarget=no|accessdate=27 May 2017|work=The Economic Times}}</ref> ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== [[File:NASA-GNT.jpg|right|thumb|Guntur Region from a satellite.]] ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ {{Coord|16.29|N|80.43|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/02/Guntur.html|title=Falling Rain Genomics-Guntur|publisher=Falling Rain Genomics Inc.|access-date=2020-07-03|archive-date=2015-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20150427124626/http://www.fallingrain.com/world/IN/02/Guntur.html|url-status=dead}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱓᱓ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱐᱘ ᱯᱷᱤᱴ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱴᱟᱺᱰᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱚᱧᱮ ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮ ᱥᱩᱨᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱯᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱟᱨ ᱯᱮᱨᱮᱨᱪᱮᱞᱟ ᱨᱤᱡᱟᱨᱵᱽ ᱯᱷᱚᱨᱮᱥᱴ ᱨᱮ ᱵᱩᱨᱩ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱧᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱤᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱫᱚᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮ ᱖᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱔᱐ ᱢᱤᱞ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱜᱟᱰᱟ|ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ]] ᱰᱮᱞᱴᱟ ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱟᱫᱷᱩᱨᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱮᱢᱟᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱜᱟᱰᱟ ᱟᱨ ᱪᱮᱱᱟᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ ᱪᱮᱱᱟᱞ, ᱪᱚᱱᱫᱽᱣᱟᱱᱠᱟ, ᱱᱮᱜᱽᱞᱮᱨᱩ, ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ ᱠᱮᱱᱟᱞ<ref>{{cite web|url=http://irrigation.cgg.gov.in/dp/GunturDistrictProfile.jsp|title=Guntur irrigation|publisher=Government of India|access-date=12 October 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20150716215306/http://irrigation.cgg.gov.in/dp/GunturDistrictProfile.jsp|archive-date=16 July 2015|url-status=dead}}</ref> ᱮᱢᱟᱱ ᱾ ==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ== ==ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ== ᱑᱙᱘᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱨᱮ, ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱓᱖.᱑᱙ ᱜᱨᱚᱴ ᱫᱚᱨ ᱥᱟᱶ ᱓᱖᱗,᱖᱙᱙ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱩᱨᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ {{formatnum:743354}} ᱯᱚᱥᱴ ᱢᱟᱨᱡᱟᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮᱱᱟ, ᱚᱠᱟᱨᱮ {{formatnum:371727}} ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ {{formatnum:371612}} ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱭᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ, ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱚᱴᱟ ᱑᱐᱐᱐ ᱠᱚᱲᱟ ᱨᱮ ᱙᱔᱐ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱭᱟᱜ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱜᱮᱭᱟ ᱾<ref name=census /><ref>{{cite web |title=Sex Ratio|url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/indiaatglance.html|publisher=The Registrar General & Census Commissioner, India|accessdate=3 September 2014}}</ref> ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱘ᱼ᱙ ᱞᱟᱠᱷ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name="est_pop" /> === ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ === {{bar box |title=ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ (᱒᱐᱑᱑) |titlebar=#fcd666 |float=right |bars= {{bar percent|ᱦᱤᱱᱫᱩ|orange|77.91}} {{bar percent|ᱤᱥᱞᱟᱢ|green|18.05}} {{bar percent|ᱤᱥᱟᱹᱭ|red|3.25}} {{bar percent|Others (incl.unclassified and<br /> religion not stated)|grey|0.79}} }} ==ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ== [[File:NTR Bus Station Bepartye Block.jpg|thumb|NTR ᱵᱟᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] [[File:GNT RAILWAY STATION.jpg|thumb|ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] [[File:Rps20160709 141628.jpg|thumb|right|[[ᱱᱚᱢᱵᱩᱨᱩ]] ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱼ᱑᱖]] == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == {{Commons category|ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ}} {{Wikivoyage|ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ}} * [http://www.gunturcorporation.org/ Guntur Municipal Corporation] {{ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ| ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ]] flt77bvjuk98gbgj3ra0ddpeavyfq4d ᱠᱟᱠᱤᱱᱟᱰᱟ 0 10812 195742 170993 2026-07-29T11:20:22Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195742 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱠᱟᱠᱤᱱᱟᱰᱟ | other_name = ᱠᱚᱨᱤᱝᱜᱟ, ᱠᱚᱠᱟᱱᱟᱰᱟ, ᱠᱟᱠᱤ ᱱᱟᱱᱫᱤᱣᱟᱰᱟ | settlement_type = ᱥᱚᱦᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = Top to bottom : View of [[Bay of Bengal]] at Kakinada, Sri Bhavanarayana Swamy Temple, Light House at the Beach, [[Buckingham Canal]] separating North and South Parts of Kakinada | etymology = | nickname = '''ᱫᱚᱥᱟᱨ''' [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ|ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥ]], '''ᱯᱮᱸᱥᱱᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱨᱚᱠ ᱯᱩᱨᱤ''' | pushpin_map = India | pushpin_map_caption = ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ | pushpin_label = <!-- only necessary if "name" or "official_name" are too long --> | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|16|57|58|N|82|15|18|E|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = <!-- for references: use <ref>tags --> | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱟᱱᱫᱽᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] | subdivision_type2 = ᱦᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name2 = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱜᱳᱫᱟᱵᱚᱨᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱜᱚᱫᱟᱵᱚᱨᱤ]] | established_title = Established | established_date = ᱑᱗᱕᱙ | established_title1 = Incorporated (Municipality) | established_date1 = ᱑᱘᱖᱖ | established_title2 = Incorporated (Corporation) | established_date2 = | founder = | named_for = | parts_type = | government_footnotes = <ref name="council">{{cite news |last1=M. N. |first1=Samdani |title=Andhra Pradesh's move to supply Krishna water to Coca-Cola plant irks opposition |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/Andhra-Pradeshs-move-to-supply-Krishna-water-to-Coca-Cola-plant-irks-opposition/articleshow/47239899.cms |accessdate=25 May 2019 |work=The Times of India |date=12 May 2015 |location=Mangalagiri |language=en}}</ref> | government_type = [[Municipal Corporations in India|Mayor–Council]] | governing_body = ᱠᱟᱠᱤᱱᱟᱰᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ | leader_party = | leader_title = ᱢᱟᱭᱚᱨ | leader_name = ᱥᱩᱱᱠᱟᱨᱟ ᱯᱟᱵᱟᱱᱤ<ref>{{cite news |title=Sunkara Pavani is Mayor of Kakinada |url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/sunkara-pavani-is-mayor-of-kakinada/article19701301.ece |accessdate=8 June 2019 |work=The Hindu |date=16 September 2017 |language=en-IN}}</ref> | leader_title1 = [[Member of Legislative Assembly (India)|MLAs]] | leader_name1 = {{Collapsible list | title = List of MLAs | title_style = | frame_style = border:none; padding: 0; | list_style = text-align:left;display:none; | 1 = D Chandrasekhara Reddy ([[YSR Congress Party|YSRCP]]) <small>([[Kakinada City (Assembly constituency)|Kakinada City]])</small> | 2 = Kurasala Kannababu ([[YSR Congress Party|YSRCP]]) <small>([[Kakinada Rural (Assembly constituency)|Kakinada Rural]])</small> }} | leader_title2 = [[Member of Parliament|MP]] | leader_name2 = ᱵᱟᱝᱜᱟ ᱜᱤᱛᱟᱹ ([[YSR Congress Party|YSRCP]]) | leader_title3 = ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚᱢᱤᱥᱱᱚᱨ | leader_name3 = | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="profile">{{cite web |title=India Smart City Profile |url=http://smartcities.gov.in/upload/uploadfiles/files/AndraPradesh_Kakinada.pdf |website=Smart Cities Mission |accessdate=8 June 2019 |page=1 |format=PDF}}</ref> | area_total_km2 = 57.6 | area_metro_footnotes = <!-- for references: use <ref>tags --> | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_as_of 2011 = | population_footnotes = <ref name="civicbody">{{cite web |url=http://dtcp.ap.gov.in/dtcpweb/ulbs/List%20of%20ULBs-27-2-2019.pdf |title=Municipalities, Municipal Corporations & UDAs |website=Directorate of Town and Country Planning |publisher=Government of Andhra Pradesh |page=41 |format=PDF |accessdate=23 June 2016 |archive-date=17 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190717151418/http://dtcp.ap.gov.in/dtcpweb/ulbs/List%20of%20ULBs-27-2-2019.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="profile" /> | population_total = ᱕᱓᱔᱓᱕᱐ (᱖ ᱟᱱᱟᱜ) [[ᱟᱱᱫᱽᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ|ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮ]] | population_metro = ᱙᱙᱙᱕᱑᱓ | pop_est_as_of = | pop_est_footnotes = | population_est = | population_density_km2 = auto | population_metro_footnotes = | population_blank1_title = | population_blank1 = | population_demonym = ᱠᱟᱠᱤᱱᱟᱰᱚᱰᱩ, ᱠᱟᱠᱤᱱᱟᱰᱤᱭᱟᱱ | population_note = | demographics_type1 = ᱥᱮᱪᱮᱫ | demographics1_title1 = | demographics1_info1 = | demographics1_title2 = ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ | demographics1_info2 = ᱘᱑.᱒᱓% | demographics_type2 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics2_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics2_info1 = [[ᱛᱮᱞᱮᱜᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱮᱞᱮᱜᱩ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = '''᱕᱓᱓᱐᱐᱑, ᱕᱓᱓᱐᱐᱒, ᱕᱓᱓᱐᱐᱓, ᱕᱓᱓᱐᱐᱔, ᱕᱓᱓᱐᱐᱕, ᱕᱓᱓᱐᱐᱖, ᱕᱓᱓᱐᱑᱖''' | area_code_type = <!-- defaults to: Area code(s) --> | area_code = +᱙᱑–᱘᱘᱔ | registration_plate_type = [[Vehicle registration plates of India|Vehicle registration]] | registration_plate = '''[[Vehicle registration plates of India|AP-05]]''' '''[[Vehicle registration plates of India|AP-06]]''' | website = {{URL|http://kakinadacorporation.ap.gov.in/KMC/login.apo|Kakinada Municipal Corporation}} | footnotes = | official_name = }} '''ᱠᱟᱠᱤᱱᱟᱰᱟ''' (ᱚᱠᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ '''ᱠᱚᱠᱟᱱᱟᱰᱟ''', '''ᱠᱚᱨᱤᱝᱜᱟ''' ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ) [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]ᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱕ ᱟᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱜᱳᱫᱟᱵᱚᱨᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="pensioner's_paradise">{{cite news|last1=Kalavalapalli|first1=Yogendra|title=Pensioner’s paradise Kakinada coming of age|url=http://www.livemint.com/Politics/cMXZqsIvDHpFZMpCNN3uDM/Pensioners-paradise-Kakinada-coming-of-age.html|accessdate=8 May 2017|work=Livemint|date=19 July 2016}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱫᱚᱨᱤᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱤᱫ ᱚᱠᱛᱚ ᱰᱟᱪ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱤᱥᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱤᱫᱤ ᱛᱮ ᱥᱟᱥᱚᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱚᱞᱤᱴᱮᱠᱱᱤᱠ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱚᱞᱤᱴᱮᱠᱱᱤᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱷᱟᱛᱤᱨ ᱟᱝᱜᱽᱨᱮᱡᱽ ᱤᱫᱤ ᱛᱮ ᱑᱙᱔᱖ ᱨᱮ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱴᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤᱫᱚ [[ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱤᱥᱟᱹᱭ]] ᱢᱤᱥᱚᱱᱚᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱥᱮᱸᱴ ᱡᱚᱥᱮᱯᱷ ᱠᱚᱱᱣᱮᱸᱴ ᱟᱥᱲᱟ ᱴᱷᱟᱯᱚᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱰᱮ ᱵᱚᱠᱤᱝᱜᱷᱟᱢ ᱠᱮᱱᱟᱞ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱱᱟᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱚᱠᱟᱨᱮ ᱢᱟᱞ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱚᱠᱛᱚ ᱰᱷᱚᱝᱜᱟ ᱛᱮᱜᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱨᱮᱭᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱤᱥ [[ᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱫᱚᱨᱤᱭᱟ ᱡᱟᱦᱟᱡ ᱜᱷᱟᱴ (ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱨᱤᱝᱜᱟ ᱥᱩᱨ) ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱲᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱦᱟᱡ ᱜᱷᱟᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱵᱚᱨᱢᱟ, ᱢᱚᱨᱤᱥᱚᱱ, [[ᱯᱷᱤᱡᱤ]] ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱮᱛᱚᱢᱼᱥᱟᱢᱟᱝ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱞᱮᱠᱟᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱚᱠᱟᱨᱮ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱨᱤᱝᱜᱟᱥ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱦᱚᱸ ᱚᱱᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱛᱮᱞᱮᱜᱩ ᱪᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱪᱷᱟᱹᱴᱭᱟᱹᱨ== ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== [[File:District Collector Office building at Kakinada.jpg|thumb|ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱯᱟᱨᱚᱥ ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱮᱛ ᱠᱟᱠᱤᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ ᱟᱝᱜᱽᱨᱮᱡᱽ ᱤᱫᱤ ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ|alt=|355x355px]] ᱠᱟᱠᱤᱱᱟᱰᱟ {{Coord|16.93|N|82.22|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/02/Kakinada.html |title=Falling Rain Genomics, Inc – Kakinada |publisher=Fallingrain.com |accessdate=20 November 2011 |archive-date=12 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110912132845/http://www.fallingrain.com/world/IN/02/Kakinada.html |url-status=dead }}</ref> ᱘᱒ᱼᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱮᱥᱟᱝᱛᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱒ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱖ ᱯᱷᱤᱴ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱫᱚᱨᱤᱭᱟ ᱟᱴᱮᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ==ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱟᱠᱤᱱᱟᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱔᱔᱓,᱐᱒᱘ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱰᱮ ᱒᱒᱒,᱔᱖᱑ ᱠᱚᱲᱟ ᱥᱨ ᱒᱒᱐,᱕᱖᱗ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/census/city/404-kakinada.html|title=Kakinada Census 2011|last=|first=|date=|website=Census 2011|publisher=|access-date=}}</ref> ᱠᱟᱠᱤᱱᱟᱰᱟ ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱜᱩᱴ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱔᱔᱓,᱐᱒᱘ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱜ ᱮᱞ ᱒᱑᱗,᱔᱕᱙ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱷᱟᱵᱤᱡ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱒᱒᱕,᱕᱖᱙ ᱜᱟᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/census/metropolitan/351-kakinada.html|title=Kakinada Metropolitan Population|last=|first=|date=|website=Census 2011|publisher=|access-date=}}</ref> ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱑᱐᱑ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱟᱜᱟᱣᱟᱜ ᱚᱡᱽᱨᱟ ᱠᱚᱞᱚᱱᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱠᱟᱨᱮ ᱑᱓᱒,᱑᱘᱕ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱔᱑% ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱑᱕ ᱟᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.smartcitieschallenge.in/files/dmfile/Draft-Smart-Cities-Proposal-kakinada1.pdf|title=Kakinada Snapshot|last=|first=|date=|website=SMART CITY KAKINADA|publisher=|access-date=}}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ== ᱥᱚᱲᱚᱠ, ᱨᱮᱞ ᱟᱨ ᱫᱚᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱤᱱᱮ ᱵᱷᱤᱱᱮ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱤᱱᱴᱨᱟᱼᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱢᱚᱰ ᱳᱴᱚ ᱨᱤᱠᱥᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱗,᱐᱐᱐ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱨᱮ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱞᱚᱱᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱓,᱐᱐᱐ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱞ ᱨᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news|last1=Sankar|first1=K.N. Murali|title=Auto-rickshaws rule the roost|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/autorickshaws-rule-the-roost/article6071558.ece|accessdate=15 May 2017|work=The Hindu|language=en}}</ref> ᱜᱮᱨᱼᱯᱚᱨᱤᱣᱟᱦᱟᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱵᱷᱟᱨ, ᱢᱚᱴᱤᱨᱥᱟᱭᱠᱤᱞ, ᱥᱟᱭᱠᱤᱞ ᱾<ref>{{cite news|last1=Sankar|first1=K N Murali|title=Civic body to promote cycling in Kakinada|url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/Civic-body-to-promote-cycling-in-Kakinada/article16769787.ece|accessdate=15 May 2017|work=The Hindu|language=en}}</ref> ᱥᱟᱭᱠᱤᱞ ᱪᱟᱪᱞᱟᱭᱤᱡ ᱟᱨ ᱢᱚᱴᱚᱨ ᱪᱟᱪᱞᱟᱭᱤᱡ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ, ᱯᱞᱟᱱᱱᱮᱰ ᱥᱟᱭᱠᱤᱞ ᱰᱟᱦᱟᱨ, ᱥᱟᱭᱠᱤᱞ ᱥᱮᱭᱨᱤᱝ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ,<ref>{{cite news|title=Under smart city initiative, Andhra's Kakinada city plans to encourage cycling|url=http://www.thenewsminute.com/article/under-smart-city-initiative-andhras-kakinada-city-plans-encourage-cycling-54030|accessdate=15 May 2017|work=The News Minute|date=8 December 2016}}</ref> ᱾ ==ᱧᱮᱞᱡᱚᱝ ᱴᱷᱟᱶ== [[File:Coringa wildlife sanctuary.jpg|thumb|ᱠᱚᱨᱤᱝᱜᱟ ᱵᱤᱨᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱨᱟᱠᱷᱟᱵᱤᱨ]] [[File:Scenic view of Kakinada beach during evening.jpg|thumb|ᱠᱟᱠᱤᱱᱟᱰᱟ ᱫᱚᱨᱤᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ]] == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == {{Wikivoyage|Kakinada}} {{Commons category|Kakinada}} * [https://web.archive.org/web/20141021085143/http://cdma.ap.gov.in/Links.html ULBs of Andhra Pradesh] [[Category:Kakinada| ]] [[Category:Smart cities in India]] [[Category:Cities in Andhra Pradesh]] [[Category:Port cities in India]] [[Category:District headquarters of Andhra Pradesh]] m6fv9bc60f4kk0oz67qol6okvweg5hq ᱚᱱᱚᱱᱛᱚᱯᱩᱨ 0 10838 195694 178536 2026-07-29T00:16:15Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195694 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱚᱱᱚᱱᱛᱚᱯᱩᱨ | official_name = ᱚᱱᱚᱱᱛᱚᱯᱩᱨᱟᱢᱩ | other_name = | settlement_type = ᱥᱚᱦᱚᱨ | image_skyline = Anantapur Clock tower at night.jpg | image_alt = | image_caption = Clock tower at Anantapuramu | nickname = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|14.68|N|77.599|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | subdivision_type1 = ᱯᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name1 = [[ᱟᱱᱫᱽᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] | subdivision_type2 = ᱦᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name2 = [[ᱚᱱᱚᱱᱛᱚᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱚᱱᱚᱱᱛᱚᱯᱩᱨ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = ᱚᱱᱚᱱᱛᱚᱯᱩᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ, Anantapur–Hindupur Urban Development Authority | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="civicbody">{{cite web|title=Municipalities, Municipal Corporations and UDAs|url=http://dtcp.ap.gov.in/dtcpweb/ulbs/List%20of%20ULBs-27-2-2019.pdf|website=Directorate of Town and Country Planning|publisher=Government of Andhra Pradesh|accessdate=23 June 2016|format=PDF|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717151418/http://dtcp.ap.gov.in/dtcpweb/ulbs/List%20of%20ULBs-27-2-2019.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="stats">{{cite web |title=Statistical Abstract of Andhra Pradesh, 2015 |url=https://desap.cgg.gov.in/jsp/website/gallery/Statistical%20Abstract%202015.pdf |website=Directorate of Economics & Statistics |publisher=Government of Andhra Pradesh |accessdate=27 April 2019 |pages=46 |format=PDF |archive-url=https://web.archive.org/web/20190714020914/https://desap.cgg.gov.in/jsp/website/gallery/Statistical%20Abstract%202015.pdf |archive-date=14 July 2019 |url-status=dead }}</ref> | area_total_km2 = 15.98 | elevation_footnotes = | elevation_m = 335 | population_total = ᱒᱖᱒,᱓᱔᱐<ref name="Cities1Lakhandabove" /> | population_metro = | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_metro_footnotes = | population_demonym = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[ᱛᱮᱞᱮᱜᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱮᱞᱮᱜᱩ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱕᱑᱕᱐᱐᱑, ᱕᱑᱕᱐᱐᱒, ᱕᱑᱕᱐᱐᱓, ᱕᱑᱕᱐᱐᱔, ᱕᱑᱕᱐᱐᱕, ᱕᱑᱕᱐᱐᱖, ᱕᱑᱕᱐᱐᱗ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱘᱕᱕᱔ | registration_plate ='''AP–02''' | website = {{URL|http://anantapur.cdma.ap.gov.in/}} }} '''ᱚᱱᱚᱱᱛᱚᱯᱩᱨ''' [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]ᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱟᱱᱫᱽᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱚᱱᱚᱱᱛᱚᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱚᱱᱚᱱᱛᱚᱯᱩᱨᱚᱢ ᱢᱟᱱᱰᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱱᱰᱟᱞ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱱᱛᱚᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽᱥᱣᱟ ᱢᱟᱱᱰᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱱᱰᱟᱞ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=map>{{cite web |title= anantapuramu District Mandals|url=http://censusindia.gov.in/2011census/maps/atlas/28part32.pdf |publisher=Census of India|accessdate=19 January 2015|pages=395, 435|format=PDF}}</ref> ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱑᱗᱙᱙ ᱨᱮ ''ᱫᱚᱛᱛᱟ ᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ'' (ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱭᱚᱞᱥᱤᱢᱟᱹ ᱟᱨ [[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱞᱞᱟᱨᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱤᱯᱟᱹᱦᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱨᱟᱬᱱᱤᱛᱤᱠ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱷᱟᱱ ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱚᱛᱱᱚᱜ == ᱚᱱᱚᱱᱛᱚᱯᱩᱨ {{Coord|14.68|N|77.6|E}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>[http://www.fallingrain.com/world/IN/02/Anantapur.html Falling Rain Genomics, Inc – Anantapuramu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180928160949/http://www.fallingrain.com/world/IN/02/Anantapur.html |date=2018-09-28 }}. Fallingrain.com. Retrieved on 3 September 2013.</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱓᱓᱕ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑,᱐᱙᱙ ᱯᱷᱤᱴ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ [[ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱓᱕᱖ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ, [[ᱵᱤᱡᱚᱭᱣᱟᱰᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱔᱘᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱟᱨ [[ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱸᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ == ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱚᱱᱚᱱᱛᱚᱯᱩᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱒᱖᱑,᱐᱐᱔ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱑᱐᱐᱐ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱜ ᱨᱮ ᱙᱙᱕ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱨ ᱙% ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱖ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=Cities1Lakhandabove>{{cite web | url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf | format=PDF | title=Provisional Population Totals, Census of India 2011; Cities having population 1 lakh and above | publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India | accessdate=26 March 2012}}</ref> ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱘᱒% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱘᱙% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱗᱕% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱛᱮᱞᱮᱜᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱮᱞᱜᱩ]] ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱮᱛ ᱟᱨ ᱥᱤᱯᱟᱹᱦᱤ (Effective) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱚᱨᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://data.gov.in/dataset-group-name/census-digital-library|title=Census Digital Library|newspaper=Open Government Data (OGD) Platform India|access-date=2017-02-13|language=en}}</ref> == ᱥᱟᱥᱚᱱ == '''ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ''' ᱚᱱᱚᱱᱛᱚᱯᱩᱨᱚᱢ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱚᱱᱚᱱᱛᱚᱯᱩᱨᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ == [[File:Sapatgiri Circle.jpg|thumbnail|Saptagiri Circle]] ᱚᱱᱚᱱᱛᱚᱯᱩᱨᱚᱢ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱗ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱱᱮᱴᱣᱟᱨᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱒᱐᱕ ᱥᱟᱶ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨᱼ᱗ ᱱᱤᱭᱟᱹ [[ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨᱼ᱒᱐᱕ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱᱤᱜᱩᱸᱴᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.nhai.org/Doc/project-offer/Highways.pdf|title=NH wise Details of NH in respect of Stretches entrusted to NHAI|accessdate=4 July 2008|publisher=[[National Highways Authority of India]] (NHAI)|archive-url=https://web.archive.org/web/20090225142615/http://www.nhai.org/Doc/project-offer/Highways.pdf|archive-date=25 February 2009|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱯᱚᱨᱤᱣᱚᱦᱚᱱ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱚᱱᱚᱱᱛᱚᱯᱩᱨᱚᱢ ᱵᱟᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱥ ᱥᱮᱵᱟ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Bus Stations in Districts |url=http://www.apsrtc.gov.in/Bus%20Stations.aspx |website=Andhra Pradesh State Road Transport Corporation |accessdate=9 March 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160322233330/http://apsrtc.gov.in/Bus%20Stations.aspx |archivedate=22 March 2016 }}</ref> ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱡᱤᱞᱤᱧᱟ ᱒᱙᱘.᱑᱒ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://centralapp.cdma.ap.gov.in:8080/CDMAAPTaxesInfo/RoadDetails.jsp|title=DETAILS OF ROADS IN EACH ULB OF ANDHRA PRADESH|access-date=4 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160801101300/http://centralapp.cdma.ap.gov.in:8080/CDMAAPTaxesInfo/RoadDetails.jsp|archive-date=1 August 2016|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> ᱚᱱᱚᱱᱛᱚᱯᱩᱨᱚᱢ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱨᱮᱞ ᱠᱟᱱᱮᱠᱴᱤᱣᱤᱴᱤ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱭᱤᱰ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱮᱛᱚᱢ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱱᱴᱟᱠᱚᱞ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ''ᱮ–ᱠᱮᱴᱜᱚᱨᱤ'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱞᱟᱥᱤᱯᱷᱤᱰ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱠᱮᱢᱯᱮᱜᱚᱰᱟ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ, ᱵᱮᱸᱜᱽᱞᱳᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱑᱖᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱸᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱥᱮᱪᱮᱫ == == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == {{Commons category|Anantapur, Andhra Pradesh}} * {{wikivoyage-inline|Anantapuramu}} * [https://web.archive.org/web/20151016162525/http://www.anantapuramu.ap.gov.in/login.apo Anatapur district] {{Geographic Location |title = '''Destinations from Anantapuramu''' |Northwest = [[Hubballi]], [[Gadag]], [[Ballari]] |North = [[Guntakal]], [[Adoni]], [[Raichur]] |Northeast = [[Nandyal]], [[Kurnool]], [[Hyderabad]] |West = [[Rayadurgam]], [[Kanekal]] |Centre = Anantapur |East = [[Narpala]], [[Proddatur]], [[Badvel]] |Southwest = [[Kalyandurg]], [[Challakere]], [[Shivamogga]] |South = [[Dharmavaram, Anantapur district|Dharmavaram]], [[Puttaparthi]], [[Bengaluru]]bathallapalli |Southeast = [[Chittoor]], [[Tirupati]], [[Chennai]] }} {{Authority control}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱚᱱᱚᱱᱛᱚᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] gwyvra3096qg57hya40dd2znpbtdmhr ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ, ᱩᱛᱚᱨᱟᱠᱷᱚᱸᱰ 0 11510 195754 159395 2026-07-29T11:48:56Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195754 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ | other_name = | settlement_type = ᱥᱚᱦᱚᱨ | image_skyline = Maharana_Pratap_chowk,_Kashipur,_Uttarakhand.jpg | image_alt = | image_caption = Maharana Pratap Chowk, Main crossroad of Kashipur | nickname = | pushpin_map = India Uttarakhand#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location within India and Uttarakhand | coordinates = {{coord|29.22|N|78.95|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_type2 = [[ᱩᱛᱛᱚᱨᱟᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱩᱛᱛᱚᱨᱟᱠᱷᱚᱸᱰ]] | subdivision_name2 = [[ᱩᱫᱷᱚᱢ ᱥᱤᱝ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱩᱫᱷᱚᱢ ᱥᱤᱝ ᱱᱚᱜᱚᱨ]] | established_title1 = ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ | established_date1 = ᱑᱗᱑᱘ | established_title2 = ᱱᱟᱜᱟᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ | established_date2 = ᱑᱘᱗᱒ | founder = ᱠᱟᱥᱤᱱᱟᱛᱷ ᱟᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ | named_for = ᱠᱟᱥᱤᱱᱟᱛᱷ ᱟᱫᱷᱤᱠᱟᱨᱤ | government_type = ᱢᱮᱭᱚᱨ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ | governing_body = ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ | leader_title1 =ᱢ ᱢᱟᱭᱚᱨ | leader_name1 = ᱩᱥᱟ ᱪᱚᱣᱫᱷᱨᱤ ([[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ|BJP]]) | area_footnotes = | area_total_km2 = 5.4 | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = 218 | population_total = ᱑᱒᱑,᱖᱒᱓ | population_footnotes = | population_density_km2 = ᱒᱒,᱒᱗᱕.᱒ | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_info1 = [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]] | demographics1_title2 = ᱮᱴᱟᱜ | demographics1_info2 = [[ᱠᱩᱢᱟᱣᱱᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱩᱢᱟᱣᱱᱤ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱒᱔᱔᱗᱑᱓ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ | area_code = +᱙᱑-᱕᱙᱔᱗ | registration_plate = UK-18 | blank1_name_sec1 = ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ | blank1_info_sec1 = ᱙᱑᱑ [[ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ|♀]]/[[ᱠᱚᱲᱟ|♂]] | website = | footnotes = | leader_title2 = [[Municipal Commissioner (India)|Municipal Commissioner]] | leader_name2 = ᱵᱟᱱᱥᱤᱫᱷᱟᱨ ᱛᱤᱣᱟᱨᱤ, PCS }} '''ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱩᱛᱛᱚᱨᱟᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱨᱮ ᱩᱫᱷᱚᱢ ᱥᱤᱝ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱮᱭᱟᱭ ᱩᱯᱠᱷᱚᱸᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱩᱫᱷᱚᱢ ᱥᱤᱝ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱩᱢᱟᱣᱩᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱒᱑,᱖᱒᱓ ᱟᱨ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱛᱟᱦᱥᱤᱞ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒᱘᱓,᱑᱓᱖ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== [[File:The Dronasagar Lake during sunrise.jpg|thumb|ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱨᱚᱬᱥᱟᱜᱚᱨ ᱡᱷᱤᱞ]] ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ 29.22°N 78.95°E ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ,<ref>{{cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/39/Kashipur.html |title=Maps, Weather, Videos, and Airports for Kashipur, India |publisher=Fallingrain.com |access-date=8 November 2013 |archive-date=5 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105000931/http://www.fallingrain.com/world/IN/39/Kashipur.html |url-status=dead }}</ref> ᱟᱨ [[ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱧᱮᱼᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮ ᱑᱘᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱑᱐ ᱢᱤᱞ) ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ,<ref>{{cite web|title=Distance between Delhi and Kashipur|url=http://distancebetween2.com/delhi/kashipur|website=distancebetween2.com|access-date=6 June 2017}}</ref> ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱫᱚ ᱩᱛᱛᱚᱨᱟᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱢᱟᱣᱩᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢᱼᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱼ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱟᱴᱮᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱕᱐᱐ ᱟᱨ ᱑,᱐᱐᱐ ᱯᱷᱤᱴ (᱑᱕᱐ ᱟᱨ ᱓᱐᱐ ᱢᱤᱴᱚᱨ) ᱛᱟᱞᱟ ᱚᱛ ᱟᱨ ᱨᱟᱢᱜᱚᱝᱜᱟ ᱟᱨ ᱠᱳᱥᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱟᱹᱴᱤ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱠᱩᱢᱟᱣᱩᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱮᱛᱚᱢᱼᱠᱚᱧᱮ ᱣᱟᱴᱟᱨᱥᱮᱰ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱚᱛ ᱾ ==ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ== {{Historical populations |title=ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ |type=ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ |1871|13,113 |1881|14,667 |1891|14,717 |1901|12,023 |1911|12,773 |1921|10,576 |1931|11,276 |1941|13,223 |1951|16,597 |1961|24,258 |1971|33,457 |1981|51,773 |1991|69,870 |2001|92,967 |2011|121,623 |source = 1871, 1881 – [[The Imperial Gazetteer of India]]<ref name="igoi1886">{{cite book|last1=Hunter|first1=W. W.|title=The Imperial Gazetteer of India Volume VIII|date=1886|publisher=Trubner & Co.|location=London}}</ref>{{rp|82}}<br>1891 – Kumaun Ka Itihaas'' by [[Badri Datt Pandey|B.D. Pandey]]{{rp|116}}<br>1901–2011 – District Census Handbook: Udham Singh Nagar<ref name="dchba">{{cite book|title=District Census Handbook Udham Singh Nagar Part-A|publisher=Directorate of Census Operations, Uttarakhand|location=Dehradun|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/0512_PART_A_DCHB_UDHAM%20SINGH%20NAGAR.pdf}}</ref>{{rp|369}} }} ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱮᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱠᱤᱨᱤᱵᱟᱛᱤ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱵᱟᱨᱟᱵᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ ᱑᱒᱑,᱖᱒᱓ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ,<ref>{{cite web| url = http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_3_PR_UA_Citiees_1Lakh_and_Above.pdf | title = Urban Agglomerations/Cities having population 1 lakh and above |work= Provisional Population Totals, Census of India 2011|accessdate = 7 July 2012 }}</ref> ᱚᱱᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱜ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱖᱓,᱖᱒᱕ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱭᱟᱜ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱕᱗,᱙᱗᱕ ᱦᱤᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱑ ᱠᱷᱚᱱ, ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒᱘,᱖᱕᱖ ᱟᱨ ᱓᱐.᱘% ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=View Population Details: Kashipur|url=http://www.censusindia.gov.in/PopulationFinder/View_Village_Population.aspx?pcaid=337&category=M.B.|publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, [[Ministry of Home Affairs, Government of India]]|accessdate=4 June 2017}}</ref><ref>{{cite web|title=Kashipur City Population Census 2011 – Uttarakhand|url=http://www.census2011.co.in/data/town/800339-kashipur-uttarakhand.html|website=www.census2011.co.in|accessdate=4 June 2017}}</ref> ᱩᱛᱛᱚᱨᱟᱠᱷᱚᱸᱰ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱔᱙᱐ ᱜᱟᱺᱴ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱜᱚᱴᱟ ᱜᱟᱺᱴ ᱢᱤᱞ (᱑᱘᱙/ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱨᱟᱵᱟᱹᱨᱤ ᱠᱷᱟᱱᱮᱢ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱰᱮᱱᱥᱤᱴᱤ ᱫᱚ ᱕᱗,᱖᱙᱓ ᱜᱚᱴᱟ ᱜᱟᱺᱴ ᱢᱤᱞ (᱒᱒,᱒᱗᱕/ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱑᱘᱘᱑ ᱨᱮ, ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱔,᱐᱐᱐ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ᱼ᱖ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱭᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱔᱘᱓᱕ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱒.᱒᱐% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮ, ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱭᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱙᱖᱓ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱙᱑᱒ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱩᱛᱛᱚᱨᱟᱠᱷᱚᱸᱰ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱘᱙᱐ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱵᱟᱨᱟᱵᱟᱹᱨᱤ ᱠᱷᱟᱱᱮᱢ ᱘᱖᱒ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱘᱒.᱔᱕% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ ᱗᱘.᱘᱒% ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ ᱘᱖.᱘᱘% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱭᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ ᱗᱗.᱖᱓% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ {{bar box|width = 300px |barwidth = 250px |cellpadding="0" |title=ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ (᱒᱐᱑᱑)<ref>{{cite web|title=Kashipur City Population Census 2011 {{!}} Uttarakhand|url=http://www.census2011.co.in/census/city/25-kashipur.html|website=www.census2011.co.in|accessdate=4 June 2017}}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ |right1=ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ |float=left |bars= {{bar percent|[[ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|#FF6600|62.37}} {{bar percent|[[ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱤᱥᱞᱟᱢ]]|#009000|35.06}} {{bar percent|[[ᱥᱤᱠᱷ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱥᱤᱠᱷ]]|#FFFF00|1.87}} {{bar percent|ᱤᱥᱟᱹᱭ|Blue|0.34}} {{bar percent|ᱮᱴᱟᱜ|Black|0.36}} }} ==ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ== ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱩᱛᱚᱨᱟᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱟᱱᱤᱠᱷᱮᱛ, [[ᱯᱚᱣᱲᱤ]] ᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟᱨᱥᱮᱱ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱓᱐᱙ ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱗᱓᱔ ᱤᱫᱤ ᱛᱮ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱗᱓᱔ (ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ NH 74) ᱡᱚᱥᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱤᱱᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱱᱚᱡᱤᱵᱟᱵᱟᱫᱽ ᱮ ᱡᱚᱲᱟᱜᱼᱟ,<ref>{{cite news|last1=Dabas|first1=Harveer|last2=Upadhyay|first2=Vineet|title=Centre okays 4-lane NH74 connecting Uttarakhand and UP|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/Centre-okays-4-lane-NH74-connecting-Uttarakhand-and-UP/articleshow/50502642.cms|agency=TNN|work=[[The Times of India]]|date=8 January 2016|location=Nainital/[[Bijnor]]|language=en}}</ref> ᱟᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱓᱐᱙ (NH 309) ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱨᱩᱫᱽᱨᱚᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱠᱚᱧᱮ ᱨᱮ ᱨᱟᱢᱯᱩᱨ ᱟᱨ [[ᱥᱨᱤᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱩᱛᱛᱚᱨᱟᱠᱷᱚᱸᱰ|ᱥᱨᱤᱱᱚᱜᱚᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱜᱼᱟ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[Category:Kashipur, Uttarakhand| ]] [[Category:Cities and towns in Udham Singh Nagar district]] [[Category:Cities in Uttarakhand]] k2kyid96rgr3vsqgbfx7eghvxgrfvha ᱟᱨᱣᱟᱞ 0 12536 195734 169718 2026-07-29T08:31:30Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195734 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱟᱨᱣᱟᱞ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱱᱚᱜᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Bihar#India#Asia | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ | coordinates = {{coord|25.25|N|84.68|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = ᱥᱤᱧᱚᱛ | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱟᱨᱣᱟᱞ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱟᱨᱣᱟᱞ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = ᱒᱐᱐᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_info1 = [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]]<ref name="langoff">{{cite web|title=52nd REPORT OF THE COMMISSIONER FOR LINGUISTIC MINORITIES IN INDIA|url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|website=nclm.nic.in|publisher=[[Ministry of Minority Affairs]]|accessdate=27 May 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170525141614/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|archivedate=25 May 2017}}</ref> | demographics1_title2 = ᱫᱚᱥᱟᱨ&nbsp;ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_info2 = [[ᱩᱨᱫᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱩᱨᱫᱩ]] | demographics1_title3 = ᱴᱚᱴᱷᱟᱹᱨᱤ | demographics1_info3 = [[ᱢᱟᱜᱽᱦᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱟᱜᱽᱦᱤ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = [http://www.citypincode.in/PinCodeOf.jsp?area=Arwal%20&district=Arwal 804401] | registration_plate = | website = {{URL|arwal.bih.nic.in/}} | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-BR]] | footnotes = }} [[File:Son River Arwal Bihar.jpg|thumb|ᱥᱚᱱ ᱜᱟᱰᱟ ᱟᱨᱣᱟᱞ ᱵᱤᱦᱟᱨ]] '''ᱟᱨᱣᱟᱞ''' ᱥᱚᱦᱚᱨ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ [[ᱟᱨᱣᱟᱞ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ [[ᱡᱚᱦᱟᱱᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱱᱟᱠᱥᱟᱞᱤ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱯᱚᱱ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ [[ᱡᱚᱦᱟᱱᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱚᱦᱟᱱᱟᱵᱟᱫᱽ]] ᱟᱨ [[ᱟᱣᱨᱟᱝᱜᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ, ᱵᱤᱦᱟᱨ|ᱟᱣᱨᱟᱝᱜᱟᱵᱟᱫᱽ]] ᱾ ᱟᱨᱣᱟᱞ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱕᱘᱘,᱐᱐᱐ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱟᱨᱣᱟᱞ, ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ [[ᱯᱟᱴᱱᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱘᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱨᱣᱟᱞ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱥᱚᱱ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱡᱚᱢ ᱯᱟᱥᱴᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ [[ᱜᱟᱝᱱᱟᱹᱭ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱤᱡ ᱜᱟᱰᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ <ref>{{cite web |url=http://www.citypincode.in/PinCodeOf.jsp?area=Arwal%20&district=Arwal |title=Arwal Bihar Pin code |publisher=citypincode.in |date= |accessdate=19 March 2014 |archive-date=19 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140319072612/http://www.citypincode.in/PinCodeOf.jsp?area=Arwal%20&district=Arwal |url-status=dead }}</ref> ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== ᱟᱨᱣᱟᱞ {{coord|25.25|N|84.68|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱖᱗ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱒᱒᱐ ᱯᱷᱤᱴ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.fallingrain.com/world/IN/34/Arwal.html| title = Arwal, India Page| accessdate = 10 March 2009| last = | first = | work = Bihar| publisher = Falling Rain Genomics| archive-date = 29 October 2010| archive-url = https://web.archive.org/web/20101029220505/http://www.fallingrain.com/world/IN/34/Arwal.html| url-status = dead}}</ref> ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱟᱨᱣᱟᱞ ᱨᱮ ᱜᱟᱰᱟ (ᱥᱚᱱ) ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ [[ᱯᱟᱴᱱᱟ]] ᱠᱚᱧᱮ ᱨᱮ ᱖᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱸᱜᱤᱧᱟ ᱾ ==ᱴᱷᱟᱶ== ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱮᱛ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]] ᱟᱨ [[ᱩᱨᱫᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱩᱨᱫᱩ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱱᱰᱮᱱᱟᱜ ᱨᱚᱨᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱢᱟᱜᱽᱦᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="About">{{cite web|url=http://arwal.bih.nic.in/about_district.htm |title=About District - Arwal |accessdate=27 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331234203/http://arwal.bih.nic.in/about_district.htm |archive-date=31 March 2016}}</ref> ==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ== ᱟᱨᱣᱟᱞ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱾<ref>{{Cite web |url=http://arwal.bih.nic.in/dpopulation.htm |title=Archived copy |access-date=11 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161116162750/http://arwal.bih.nic.in/dpopulation.htm |archive-date=16 November 2016 }}</ref> {| class="wikitable" |- ! !! ᱜᱩᱴ !! ᱫᱮᱦᱟᱛ !! ᱥᱚᱦᱨᱤ |- | '''ᱦᱚᱲ''' || ᱖᱙᱙᱕᱖᱓ || ᱖᱙᱙᱕᱖᱓ || 0 |- | '''ᱠᱚᱲᱟ''' || ᱓᱖᱒᱙᱔᱕ || ᱓᱖᱒᱙᱔᱕ || 0 |- | '''ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ''' || ᱓᱓᱖᱖᱑᱘ || ᱓᱓᱖᱖᱑᱘ || 0 |- |} ==ᱦᱮᱡ ᱥᱮᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ== ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱑᱑᱐ (NH 110), ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱓᱑ (NH 31) ᱨᱮ ᱟᱨᱣᱟᱞ ᱫᱚ ᱵᱤᱦᱟᱨᱥᱚᱨᱤᱯᱷ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱑᱒᱙ (ᱢᱟᱨᱮᱱᱟᱜ ᱼ NH 98) ᱟᱨᱣᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱣᱨᱟᱝᱜᱟᱵᱟᱫᱽ ᱫᱚ ᱯᱟᱴᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱓᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱨᱮ ᱡᱚᱦᱟᱱᱟᱵᱟᱫᱽ (JHD) ᱟᱨ ᱖᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱨᱮ ᱟᱱᱩᱜᱽᱨᱚᱦ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱨᱚᱰ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ (AUBR) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[Category:Arwal| ]] lvoscrxkpadjpxzisi13tu92n08vfvq ᱠᱟᱝᱠᱮᱨ, ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱲ 0 13023 195740 100869 2026-07-29T11:07:29Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195740 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱠᱟᱝᱠᱮᱨ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ | coordinates = {{coord|20.27|N|81.49|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱰ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱠᱟᱝᱠᱮᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱠᱟᱝᱠᱮᱨ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = ᱓᱘᱘ | population_total = ᱕᱑᱓᱘᱕ | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_info1 = [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱲᱤ]], [[ᱦᱟᱞᱵᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱟᱞᱵᱤ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱔᱙᱔ ᱓᱓᱔ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ | area_code = ᱙᱑ ᱗᱘᱖᱘ | registration_plate = CG 19 | website = | footnotes = }} '''ᱠᱟᱝᱠᱮᱨ''' ᱥᱚᱦᱚᱨ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱰ|ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱟᱨ [[ᱠᱟᱝᱠᱮᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ [[ᱡᱚᱜᱽᱫᱚᱞᱯᱩᱨ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱟᱥᱛᱟᱨ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== ᱠᱟᱝᱠᱮᱨ {{Coord|20.27|N|81.49|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Falling Rain Genomics, Inc - Kanker |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/37/Kanker.html |access-date=2020-09-22 |archive-date=2020-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200224183502/http://www.fallingrain.com/world/IN/37/Kanker.html |url-status=dead }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱓᱘᱘ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱒᱗᱒ ᱯᱷᱤᱴ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ,<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archivedate=2004-06-16|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|accessdate=2008-11-01|publisher= Census Commission of India}}</ref> ᱠᱟᱝᱠᱮᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱕᱑,᱓᱘᱕ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱕᱑.᱖% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱜ ᱔᱙.᱔% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱗᱗% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱕᱙.᱕% ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱘᱓% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱗᱑% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱝᱠᱮᱨ ᱨᱮ, ᱑᱒% ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒᱓ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱜᱮᱭᱟ ᱠᱚ ᱾ ==ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ== ᱠᱟᱝᱠᱮᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱓᱐ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ (ᱚᱠᱟ ᱨᱟᱭᱯᱩᱨᱼᱡᱚᱜᱽᱫᱚᱞᱯᱩᱨᱼᱵᱤᱡᱚᱭᱱᱚᱜᱽᱨᱚᱢ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ) ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ [[ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱔᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱᱚᱱᱟᱞ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱡᱚᱜᱽᱫᱚᱞᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱖᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧᱟ ᱾ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱢᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱥᱮᱴᱮᱨᱟ ᱾ ᱵᱷᱤᱱᱮ ᱵᱷᱤᱱᱮ ᱱᱤᱡᱟᱹᱨ ᱵᱟᱥ ᱳᱯᱨᱮᱴᱚᱨ ᱤᱫᱤ ᱛᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱠᱚᱪ ᱵᱟᱥ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱨᱟ ᱞᱮᱛᱟᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨᱵᱷᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ <ref>http://kanker.gov.in/aboutKanker.html</ref> ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱭᱟᱨ ᱠᱮᱭᱵᱽ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱯᱩᱲᱥᱤ ᱞᱚᱠᱟᱞ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱟᱨ ᱢᱩᱬ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱠᱟᱝᱠᱮᱨ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ== <gallery> File:Kanker view from DIET.jpg|DIET ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱝᱠᱮᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱮᱞ File:Dood River in Kanker.jpg|ᱠᱟᱝᱠᱮᱨ ᱨᱮ ᱫᱩᱫᱷ ᱜᱟᱰᱟ<ref>{{cite web|title=About Kanker|url=http://kanker.gov.in/aboutKanker.html|work=Official website for Kanker, India|date=2013-07-27|quote=Mainly five rivers flow through the district namely- doodh river, Mahanadi, Hatkul river, sindur river and Turu river.}}</ref> File:Kanker outskirts.jpg|ᱠᱟᱝᱠᱮᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ File:Stream that joins Dood river Kanker district.jpg|ᱠᱟᱝᱠᱮᱨ ᱨᱮ ᱥᱴᱨᱤᱢ File:Mosque in Kanker.jpg|ᱠᱟᱝᱠᱮᱨ ᱨᱮ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ File:Mascot on the top of Kanker Tahsildar officer.jpg|ᱛᱚᱦᱥᱤᱞᱫᱟᱨ ᱳᱯᱷᱤᱥ File:Tehsildar office kanker.jpg|ᱛᱚᱦᱥᱤᱞᱫᱟᱨ ᱳᱯᱷᱤᱥ ᱒ </gallery> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱟᱝᱠᱮᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ]] s2o66bdnd4uybair5up5h8hyuxwtkjg ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱚᱰ ᱦᱚᱱᱚᱛ 0 13042 195753 128910 2026-07-29T11:44:16Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195753 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱚᱰ ᱦᱚᱱᱚᱛ | other_name = ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱚᱰ ᱦᱚᱱᱚᱛ | settlement_type = [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Ranipuram hill.jpg | photo2a = Chandragiri River.jpg | photo2b = Bekal Fort Kasargod.jpg | photo3a = Maipady palace.jpg | photo3b = Bekal fort and beach - Kasaragod.jpg | photo4a = Chandragiri Fort, Kerala.jpg | spacing = 1 | color_border = black | color = white | size = 215 | foot_montage = '''Clockwise from top:'''<br/>[[Ranipuram]], [[Bekal Fort]], Bekal beach, [[Chandragiri Fort, Kerala|Chandragiri fort]], Maipady palace, [[Payaswini|Chandragiri River]] at Kanathur near Kasargod. }} | nickname = ''ᱥᱟᱯᱛᱷᱟ ᱵᱷᱟᱥᱟ ᱥᱟᱝᱜᱽᱢᱟ ᱵᱷᱩᱢᱤ''<ref name="seven">{{Cite web|url=https://invest.kerala.gov.in/?district=kasaragod|title=Kasargod - the land of seven languages|access-date=2020-09-12|website=invest kerala|publisher=Government of Kerala}}</ref> | image_map = {{maplink |frame=yes |frame-width=225 |frame-height=225 |frame-align=center |text= '''ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱚᱰ ᱦᱚᱱᱚᱛ''' |type=shape |id=Q1419703 |stroke-colour=#C60C30 |stroke-width=᱒ |title= ᱠᱮᱨᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱚᱰ ᱦᱚᱱᱚᱛ |type2=line|id2=Q1186|stroke-width2=1|stroke-colour2=#0000ff|title2=ᱠᱮᱨᱚᱞ }} | map_alt = | map_caption = ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|12.5|N|75|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_type3 = ᱴᱚᱴᱷᱟᱹᱨᱤ | subdivision_name1 = [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]] | subdivision_name2 = [[ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱚᱰ]] | established_title = Established | established_date = {{start date and age|24|5|1984}} | seat_type = ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ | seat = [[ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱚᱰ]] | founder = [[ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱚᱰ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] | named_for = | parts_type = ᱡᱚᱜᱚ ᱦᱚᱱᱚᱛ | parts = {{unbulleted list|[[Manjeshwaram Taluk|Manjeshwaram]]|[[Kasaragod Taluk|Kasargod]]|[[Vellarikundu Taluk|Vellarikund]]|[[Hosdurg Taluk|Hosdurg]]}} | government_type = | governing_body = | leader_title = ᱠᱚᱞᱮᱠᱴᱚᱨ | leader_name = | leader_title1 = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = ᱑᱙᱙᱒ | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ᱑᱓᱐᱗᱓᱗᱕ | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_metro = ᱑,᱖᱔᱒,᱘᱙᱒ | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = ᱦᱚᱲ ᱮᱞ | demographics1_title1 = {{nobold|ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ (᱒᱐᱑᱑)}} | demographics1_info1 = {{unbulleted list|᱘᱒.᱗% [[ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ]]|᱘.᱘% [[ᱛᱩᱞᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱩᱞᱩ]]|᱔.᱒% [[ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ]]|᱑.᱘% [[ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ]]|᱒.᱕% Others<ref name="census2011-langreport">{{cite web |title=Language – Kerala, Districts and Sub-districts |url=http://censusindia.gov.in/2011census/C-16.html |work=Census of India 2011 |publisher=Office of the Registrar General}}</ref> }} | demographics1_title2 = {{nobold|ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ (᱒᱐᱑᱑)}} | demographics1_info2 = {{unbulleted list|᱕᱕.᱘% [[ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|᱓᱗.᱒% [[ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱤᱥᱞᱟᱢ]]|᱖.᱗% [[ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱤᱥᱟᱹᱭ]]|᱐.᱓% [[ᱠᱮᱨᱚᱞ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱮᱢᱟᱱ]]<ref name=census2011>{{cite web |title=Religion – Kerala, Districts and Sub-districts |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW32C-01%20MDDS.XLS |work=Census of India 2011 |publisher=Office of the Registrar General}}</ref>}} | demographics_type2 = Human Development | demographics2_title1 = ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ (᱒᱐᱑᱑) | demographics2_info1 = ᱑᱐᱘᱐ [[ᱠᱩᱲᱤ|♀]]/᱑᱐᱐᱐ [[ᱠᱚᱲᱟ|♂]]<ref>{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_B_KASARAGOD.pdf |website=censusindia.gov.in |title=Sex Ratio}}</ref> | demographics2_title2 = ᱥᱮᱪᱮᱫ (᱒᱐᱑᱑) | demographics2_info2 = ᱙᱐.᱐᱙%<ref>{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_B_KASARAGOD.pdf |website=censusindia.gov.in |title=Literacy}}</ref> | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱖᱗᱑᱑᱒᱑ | area_code = ᱐᱔᱙᱙ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | registration_plate = [[List of RTO districts in Kerala#Sub Regional Transport Offices|KL-14, KL-60, KL-79 ]] | unemployment_rate = | website = {{url|kasargod.nic.in}} | footnotes = | official_name = }} '''ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱚᱰ''' ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]ᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱔ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱧᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱧᱮ ᱢᱟᱞᱟᱵᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ''ᱥᱟᱯᱛᱟ ᱵᱷᱟᱥᱟ ᱥᱟᱝᱜᱟᱢ ᱵᱷᱩᱢᱤ'' (ᱮᱭᱟᱭ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱛ) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱠᱮᱨᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ, ᱮᱭᱟᱭ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱚᱢ]], [[ᱛᱩᱞᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱩᱞᱩ]], [[ᱠᱚᱱᱱᱚᱲ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱟᱱᱱᱟᱲ]], [[ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ]], [[ᱠᱚᱝᱠᱚᱬᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱚᱸᱠᱬᱤ]], [[ᱵᱮᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱮᱨᱤ]] ᱟᱨ [[ᱩᱨᱫᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱛᱮᱠᱚ ᱨᱚᱲᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱒᱔ ᱢᱮᱭ ᱑᱙᱘᱔ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱠᱮᱨᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱱᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚᱧᱮ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱢ [[ᱠᱟᱱᱱᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱯᱟᱪᱮ ᱜᱷᱟᱴ, ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮ [[ᱠᱚᱰᱟᱜᱩ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱱᱱᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮ ᱟᱨᱚᱵᱽ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱛᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱚᱰ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱮᱞ ᱑᱒ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/bekal/rivers-kasaragod.php|title=Rivers in Kasargod|access-date=2020-09-12|website=Kerala Tourism}}</ref> == ᱚᱛᱱᱚᱜ == [[File:Manjeshwar harbour.jpg|thumbnail|ᱢᱟᱸᱡᱮᱥᱚᱣᱨᱟᱢ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱴ]] ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱧᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱚᱰ {{coord|12.5|N|75.0|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Falling Rain Genomics, Inc - Kasaragod |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/13/Kasaragod.html |access-date=2020-09-24 |archive-date=2020-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200808190523/http://fallingrain.com/world/IN/13/Kasaragod.html |url-status=dead }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱩᱥᱩᱞ ᱑᱙ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱖᱒ ᱯᱷᱤᱴ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱨᱟᱹᱱᱤᱯᱩᱨᱚᱢ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱢᱚᱫᱩᱛᱷᱩᱢᱟᱞᱟ (᱑᱐᱑᱖ ᱢᱤᱴᱚᱨ) ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱚᱰ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱩᱥᱩᱞ ᱜᱮᱭᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱟᱹᱱᱤᱯᱩᱨᱚᱢ ᱵᱤᱨᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱨᱟᱠᱷᱟᱵᱤᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱦᱚᱲ ᱮᱞ == {{Pie chart |thumb = right |caption = '''ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱚᱰ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ''' (᱒᱐᱑᱑)<ref name=census2011>{{cite web |title=Religion – Kerala, Districts and Sub-districts |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW32C-01%20MDDS.XLS |work=Census of India 2011 |publisher=Office of the Registrar General}}</ref> |label1 = [[ᱦᱤᱱᱫᱩ]] |value1 = 55.8 |color1 = Orange |label2 = [[ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱤᱥᱞᱟᱢ]] |value2 = 37.2 |color2 = Green |label3 = [[ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱤᱥᱟᱹᱭ]] |value3 = 6.7 |color3 = DodgerBlue |label4 = ᱮᱴᱟᱜ |value4 = 0.3 |color4 = Black }} {{bar box | title = ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱚᱰ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ<ref name="Language">{{cite web |title=Census of India - Language |url=http://censusindia.gov.in/2011census/C-16.html |website= censusindia.gov.in |accessdate= 17 April 2020}}</ref> | titlebar = #FCD116 | left1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | right1 = ᱨᱚᱲ | float = right | bars = {{bar percent|[[ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ]]|red|82.69}} {{bar percent|[[ᱛᱩᱞᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱩᱞᱩ]]|orange|8.77}} {{bar percent|[[ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ]]|blue|4.23}} {{bar percent|[[ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ]]|green|1.76}} {{bar percent|ᱮᱴᱟᱜ|grey|2.55}} | caption = Distribution of languages<br> {{small|Source: 2011 Census}} }} ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱚᱰ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱑,᱓᱐᱗,᱓᱗᱕ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ,<ref name=districtcensus>{{cite web | url = http://www.census2011.co.in/district.php | title = District Census 2011 | accessdate = 2011-09-30 | year = 2011 | publisher = Census2011.co.in}}</ref> ᱢᱳᱨᱤᱥᱚᱥ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱵᱟᱨᱟ ᱵᱟᱨᱤ ᱟᱠᱚ<ref name="cia">{{cite web | author = US Directorate of Intelligence | title = Country Comparison:Population | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html | accessdate = 2011-10-01 | quote = Mauritius 1,303,717 July 2011 est. | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927165947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html | url-status = dead }}</ref> ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱱᱤᱭᱩ ᱦᱮᱭᱢᱥᱟᱭᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱾<ref>{{cite web |url=http://2010.census.gov/2010census/data/apportionment-pop-text.php |title=2010 Resident Population Data |publisher=U. S. Census Bureau |accessdate=2011-09-30 |quote=New Hampshire 1,316,470 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110101090833/http://2010.census.gov/2010census/data/apportionment-pop-text.php |archivedate=1 January 2011 }}</ref> ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱓᱗᱕ ᱟᱱᱟᱜ (ᱜᱩᱴ ᱖᱔᱐ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱢᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ) ᱨᱮᱸᱠᱤᱝ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱰᱮᱱᱥᱤᱴᱤ ᱖᱕᱔ ᱜᱚᱴᱟ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑,᱖᱙᱐/ᱜᱟᱺᱴ ᱢᱤᱞ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱑ᱼ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱜᱨᱚᱴ ᱫᱚᱨ ᱘.᱑᱘% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱚᱰ ᱨᱮ ᱜᱚᱴᱟ ᱑᱐᱐᱐ ᱠᱚᱲᱟ ᱨᱮ ᱑᱐᱘᱐ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ,<ref name=districtcensus/> ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱙᱐.᱐᱙% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_B_KASARAGOD.pdf |website=censusindia.gov.in |title=Literacy and Sex Ratio - 2011}}</ref> ᱠᱮᱨᱚᱞ ᱛᱩᱞᱩ ᱮᱠᱮᱰᱮᱢᱤ, ᱱᱚᱣᱟ [[ᱛᱩᱞᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱮ ᱞᱟᱦᱟ ᱭᱟ, ᱦᱚᱱᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱥᱟᱝᱜᱚᱰᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱠᱚᱨᱟᱣᱟ ᱾ {{historical populations|11=1901|12=2,31,280|13=1911|14=2,47,467|15=1921|16=2,56,931|17=1931|18=3,02,043|19=1941|20=3,42,301|21=1951|22=4,11,031|23=1961|24=5,12,146|25=1971|26=6,83,020|27=1981|28=8,72,741|29=1991|30=10,71,508|31=2001|32=12,04,078|33=2011|34=13,07,375|percentages=pagr|footnote=source:<ref>[http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A2_Data_Table.html Decadal Variation In Population Since 1901]</ref>|align=middle}} === ᱥᱮᱪᱮᱫ === [[File:Central University of Kerala Campus 07.jpg|thumbnail|ᱠᱮᱨᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾]] == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == {{commons category|ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱚᱰ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} {{Wikivoyage|ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱚᱰ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} * [https://kasargod.nic.in/ Official District Website] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱚᱰ ᱦᱚᱱᱚᱛ| ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] 89lz7sfunr2ku4r3lrvzxldrxe3jrlj ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ 0 13179 195715 191793 2026-07-29T05:25:12Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195715 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | altname = Low Saxon | nativename = Plattdütsch, Plattdüütsch | states = [[ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤ|ᱮᱛᱚᱢ]] ᱟᱨ [[ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤ|ᱯᱟᱪᱮ]] [[ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤ]] ᱟᱢᱟᱝ [[ᱱᱮᱫᱟᱨᱞᱮᱱᱰᱥ]][[ᱰᱮᱱᱢᱟᱨᱠ|ᱠᱚᱧᱮ ᱰᱮᱱᱢᱟᱨᱠ]] | ethnicity = ᱰᱟᱪ ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱥ ([[:en:East Frisians|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥᱤᱥᱤ]] ᱦᱚᱸ);<br>ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ [[:en:Saxons|ᱥᱮᱠᱥᱚᱱ]]<br>and modern regional subgroup of Germans) | speakers = ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱖.᱗ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ{{efn|5 million in northern Germany and 1.7 million in eastern Netherlands}}<br>᱑᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱦᱟᱹᱵᱤᱫ [[ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱨᱚᱲ ᱦᱚᱲ (᱒᱐᱐᱑) | date = [https://www.ethnologue.com/language/nds Saxon, Low] ''Ethnologue''. | nation = [[File:Flag of Germany.svg|22x20px]] [[ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤ]]{{lang-de|[http://bundesrecht.juris.de/vwvfg/__23.html §&nbsp;23 Absatz&nbsp;1 Verwaltungsverfahrensgesetz (Bund)].<br>Die Frage, ob unter deutsch rechtlich ausschließlich die hochdeutsche oder auch die [[niederdeutsche Sprache]] subsumiert wird, wird juristisch uneinheitlich beantwortet: Während der [[Federal Court of Justice|BGH]] in einer Entscheidung zu [[Gebrauchsmuster]]einreichung beim [[Deutsches Patent- und Markenamt|Deutschen Patent- und Markenamt]] in plattdeutscher Sprache das Niederdeutsche einer Fremdsprache gleichstellt („Niederdeutsche (plattdeutsche) Anmeldeunterlagen sind im Sinn des §&nbsp;4a Abs.&nbsp;1 Satz&nbsp;1 [[Gebrauchsmustergesetz|GebrMG]] nicht in deutscher Sprache abgefaßt.“ – BGH-Beschluss vom 19.&nbsp;November 2002, Az. X ZB 23/01), ist nach dem Kommentar von Foerster/Friedersen/Rohde zu §&nbsp;82a des Landesverwaltungsgesetzes Schleswig-Holstein unter Verweis auf Entscheidungen höherer Gerichte zu §&nbsp;184 des Gerichtsverfassungsgesetzes seit 1927 (OLG Oldenburg, 10.&nbsp;Oktober 1927 – K 48, HRR 1928, 392) unter dem Begriff deutsche Sprache sowohl Hochdeutsch wie auch Niederdeutsch zu verstehen.}} :<small>[[File:Flag of Schleswig-Holstein.svg|22x20px]] [[ᱥᱞᱮᱥᱵᱷᱤᱜᱼᱦᱳᱞᱥᱴᱟᱭᱤᱱ]]</small> :<small>[[File:Flag of Hamburg.svg|22x20px]] [[ᱦᱟᱢᱵᱩᱨᱜ]]</small> :<small>[[File:Flag of Lower Saxony.svg|22x20px]] [[ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱥᱮᱠᱥᱚᱱ]]</small> :<small>[[File:Flag of Mecklenburg-Vorpommern.svg|22x20px]] [[ᱢᱮᱠᱞᱮᱱᱵᱩᱨᱜᱼᱵᱷᱳᱨᱯᱳᱢᱢᱮᱨᱱ]]{{lang|de|Unterschiedliche Rechtsauffassungen, ob Niederdeutsch in Deutschland insgesamt Amtssprache ist – siehe dazu: [[Amtssprache (Deutschland)]]; zumindest aber in [[Schleswig-Holstein]] und [[Mecklenburg-Vorpommern]]}}</small> :<small>[[File:Flag of Brandenburg.svg|22x20px]] [[ᱵᱨᱟᱱᱰᱮᱱᱵᱟᱨᱜ]]<ref>[https://www.platt-in-brandenburg.de Verein für niederdeutsche Sprachen in Brandenburg]</ref><ref>[https://www.niederdeutschsekretariat.de/category/aus-den-laendern/brandenburg Bundesrat für niederdeutsche Sprache, Neuigkeiten aus Brandenburg]</ref></small> [[File:Flag of Netherlands.svg|22x20px]] [[ᱱᱮᱫᱟᱨᱞᱮᱱᱰᱥ]]<ref>{{cite book | last = Maas | first = Sabine | title = Twents op sterven na dood? : een sociolinguïstisch onderzoek naar dialectgebruik in Borne | publisher = Waxmann | location = Münster New York | year = 2014 | page = 19 | isbn = 978-3830980339 }}</ref> | minority = [[File:Flag of Mexico.svg|22x20px]] [[ᱢᱮᱱᱥᱤᱠᱳ]] (᱑00,000){{cite news|last=Cascante|first=Manuel M.|title=Los menonitas dejan México|url=http://www.abc.es/20121007/sociedad/abci-menonitas-mexico-201210071635.html|accessdate=19 February 2013|newspaper=ABC|date=8 August 2012|language=Spanish|quote={{lang|es|Los cien mil miembros de esta comunidad anabaptista, establecida en Chihuahua desde 1922, se plantean emigrar a la república rusa de Tartaristán, que se ofrece a acogerlos}} }} [[File:Flag of Bolivia.svg|22x20px]] [[ᱵᱨᱟᱱᱰᱮᱱᱵᱟᱨᱜ]] (᱗᱐,᱐᱐᱐)<ref>[http://mexico.cnn.com/videos/2012/06/07/los-menonitas-en-bolivia Los Menonitas en Bolivia] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203073427/http://mexico.cnn.com/videos/2012/06/07/los-menonitas-en-bolivia |date=3 December 2013 }} ''CNN en Español''</ref> [[File:Flag of Paraguay.svg|22x20px]] [[ᱯᱮᱨᱟᱜᱩᱣᱟᱭ]] (᱓᱐,000)<ref>{{Cite web |url=http://www.elcomercio.com/sociedad/menoitas-paraguay-aniversario-asuncion_0_815318535.html |title=El Comercio: Menonitas cumplen 85 años en Paraguay con prosperidad sin precedentes |access-date=2020-10-18 |archive-date=2013-04-10 |archive-url=https://archive.ph/20130410183252/www.elcomercio.com/sociedad/menoitas-paraguay-aniversario-asuncion_0_815318535.html |url-status=dead }}</ref> | familycolor = Indo-European | fam2 = [[ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤᱠ]] | fam3 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱯᱟᱪᱮ ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤᱠ]] | fam4 = [[:en:North Sea Germanic|ᱮᱛᱚᱢ ᱫᱚᱨᱮᱭᱟ ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤᱠ]] | ancestor = ᱢᱟᱬᱮ ᱥᱮᱠᱥᱚᱱ | ancestor2 = [[:en:Middle Low German|ᱞᱟᱛᱟ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ]] | dia1 = [[:en:West Low German|ᱯᱟᱪᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ]] | dia2 = [[:en:East Low German|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ]] | iso2 = nds | iso3 = nds | iso3comment = (Dutch varieties and Westphalian have separate codes) | lingua = 52-ACB | map = Low_Saxon_Dialects.svg | mapcaption = ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ/ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱥᱮᱠᱥᱚᱱ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱴᱚᱴᱷᱟ([[:en:Flight and expulsion of Germans (1944–50)|ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱥ ᱞᱟᱜᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ]]). | glotto = lowg1239 | glottoname = Low German | notice = IPA }} '''ᱛᱟᱞᱟᱨ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ''' ([[ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ]]: Plattdeutsch) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱟᱪᱮ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤᱠ]] ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤ|ᱮᱛᱚᱢ ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤ]] ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱢᱼᱥᱟᱢᱟᱝ [[ᱱᱮᱫᱟᱨᱞᱮᱱᱰᱥ]] ᱨᱮᱠᱚ ᱨᱚᱲᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶ ᱛᱷᱚᱨᱟ ᱜᱟᱱ ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱ ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱼᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱪᱷᱮᱨ== ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤ ᱨᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱚᱲ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱮ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱜᱟᱱ (ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ 'ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱚᱲ ᱦᱚᱲ' ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Gechattet wird auf Plattdeusch">{{cite web|url=http://www.noz.de/deutschland-welt/kultur/artikel/10731/gechattet-wird-auch-auf-plattdeutsch |title=Gechattet wird auf Plattdeusch |date=21 August 2013 |publisher=Noz.de |access-date=2014-03-14}}</ref> ==ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ== ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== '''ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱠᱥᱚᱱ''' ᱟᱞᱴᱥᱟᱠᱥᱚᱱ (Altsächsisch), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱞᱴᱤᱱᱮᱰᱟᱨᱰᱩᱥᱪ (Altniederdeutsch) ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱪᱮ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱙ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱒ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱠᱚ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱰᱤᱞ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ ᱛᱮ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢᱼᱯᱟᱪᱮ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱥᱮᱠᱥᱚᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱞᱰ ᱟᱝᱞᱳ-ᱯᱷᱨᱤᱥᱤᱭᱟᱱ (Old Frisian, Old English) ᱥᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱝᱜᱽᱞᱳ-ᱯᱷᱨᱤᱥᱤᱭᱟᱱ ᱱᱟᱥᱟᱞ ᱥᱯᱟᱭᱨᱟᱱᱴ ᱞᱟᱭᱤᱝ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱨᱞ ᱢᱟᱭᱱᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱠᱥᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱟᱵᱚᱫ ᱛᱮ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱟᱯᱟᱴᱤᱢ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱞ ᱜᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹᱛᱟᱭᱱᱚᱢ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱮᱞᱤᱭᱟᱸᱰ ᱟᱨ ᱳᱞᱰ ᱥᱮᱠᱥᱚᱱ ᱡᱮᱱᱮᱥᱤᱥ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱨᱚᱱᱚᱲ== ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱚ ᱰᱟᱪ, ᱯᱷᱨᱤᱥᱤᱭᱟᱱ, ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱟᱨ ᱥᱠᱚᱴᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱮᱛᱚᱢ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ ᱨᱚᱲ ᱥᱟᱶ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱪᱤᱠᱤ (ᱥᱤᱥᱮᱥ ᱛᱮ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱜᱟᱵᱟᱱ ᱟᱨ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱜᱟᱵᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱠᱤ) ᱮᱢᱟᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱚᱞ ᱛᱚᱦᱚᱨ== ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== ===ᱚᱱᱞᱟᱤᱱ ᱰᱤᱠᱥᱤᱱᱟᱨᱤ ᱠᱚ=== * [https://plattmakers.de/en Plattmakers dictionary] with more than 20,000 word entries, with translations and interface available in several languages (English too) * [http://www.drentswoordenboek.nl/ Dictionary of the Drents dialect] (ᱰᱟᱪ) * [http://www.mennolink.org/doc/lg/index.html Mennonite Low German-English Dictionary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20000815221503/http://www.mennolink.org/doc/lg/index.html |date=2000-08-15 }} ===ᱤᱱᱯᱷᱳᱨᱢᱮᱥᱟᱱ=== * [http://taal.phileon.nl/nds/ Streektaal.net], information in and about various Low German dialects * [http://lowlands-l.net/plattewelt/ Nu is de Welt platt!] International resources in and about Low German * [http://www.plattdeutsch-niederdeutsch.net/ Niederdeutsch/Plattdeutsch in Westfalen], by Olaf Bordasch * [http://www.plattdeutsch.net/ Mönsterlänner Plat], by Klaus-Werner Kahl * [https://web.archive.org/web/20070328154446/http://www.ins-bremen.de/Geschichte/ndintroh.htm Plattdeutsch heute] * [http://lowlands-l.net/grammar/ Building Blocks of Low Saxon (Low German)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210413162355/http://lowlands-l.net/grammar/ |date=2021-04-13 }}, an introductory grammar in English and German ===ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱟᱱ=== * [http://www.TwentseWelle.nl/ TwentseWwelle]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Twente, the Netherlands) * [http://www.ijsselacademie.nl/ IJsselacademie] (Overijssel and Veluwe, the Netherlands) * [https://web.archive.org/web/20060220164820/http://www.staringinstituut.nl/ Staring Instituut] (Achterhoek, the Netherlands) * [http://www.drentsetaol.nl/ Drentse Taol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060213183847/http://www.drentsetaol.nl/ |date=2006-02-13 }} (Drenthe, the Netherlands) * [http://www.stellingwarfs.nl/ Stichting Stellingwarver Schrieversronte] (Friesland, the Netherlands) * [http://www.sont.nl/ SONT] (General, the Netherlands) * [http://www.oostfreeske-taal.de/ Oostfreeske Taal] (Eastern Friesland, Germany) * [http://www.ins-bremen.de/ Institut für niederdeutsche Sprache e.V.] (General, Germany) * [http://www.diesel-online.de/ Diesel - dat oostfreeske Bladdje] (Eastern Friesland, Germany) ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Commons category|ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ}} {{Wikivoyage|ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ phrasebook}} {{InterWiki|code=nds|ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ (ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤ)}} {{InterWiki|code=nds-nl|Low Saxon (Netherlands)}} * http://www.plattmaster.de/ * http://www.platt-online.de/ * http://www.niederdeutschzentrum.de/ * http://www.deutsch-plattdeutsch.de/ [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] 11t9ovbq3cqtmwsjnmpffdnwyygil14 ᱚᱱᱩᱯᱯᱩᱨ 0 17096 195695 178914 2026-07-29T00:32:28Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195695 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱚᱱᱩᱯᱯᱩᱨ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱱᱚᱜᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱚᱱᱩᱯᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮ | coordinates = {{coord|23.1|N|81.68|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱚᱱᱩᱯᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱚᱱᱩᱯᱯᱩᱨ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 505 | population_total = 26397 | population_as_of = ᱒᱐᱒᱐ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_title1 = ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱮᱛ | demographics1_info1 = [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱔᱘᱔᱒᱒᱔ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ | area_code = +0᱐᱗᱖᱕᱙ | registration_plate = MP 65 | website = {{URL|anuppur.nic.in/}} | footnotes = }} '''ᱚᱱᱩᱯᱯᱩᱨ''' ᱫᱚ ᱛᱟᱞᱢᱟ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ [[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱚᱱᱩᱯᱯᱩᱨ ᱛᱚᱦᱥᱤᱞ ᱟᱨ [[ᱚᱱᱩᱯᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ [[ᱥᱟᱦᱰᱚᱞ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== ᱚᱱᱩᱯᱯᱩᱨ {{Coord|23.1|N|81.68|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Falling Rain Genomics, Inc - Anuppur |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/35/Anuppur.html |access-date=2021-08-02 |archive-date=2018-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180918231532/http://www.fallingrain.com/world/IN/35/Anuppur.html |url-status=dead }}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱫᱚ ᱕᱐᱕ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑,᱖᱕᱖ ᱯᱷᱤᱴ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱚᱱ ᱜᱟᱰᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱨᱟ ᱜᱚᱲᱚᱥᱚᱦᱚᱫ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱚ ᱚᱱᱩᱯᱯᱩᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>[http://cgwb.gov.in/District_Profile/MP/Anuppur.pdf Anuppur District Ground Water Information Booklet]</ref> ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱩᱯᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱖᱖᱗᱑᱕᱕ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱓᱐᱙᱖᱒᱔ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱟᱨ ᱔᱘᱓᱗᱖ ᱜᱮᱨ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱚᱲᱩᱯᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ,<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16|title= Census of India 2011: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher= Census Commission of India}}</ref> ᱚᱱᱩᱯᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱗᱔᱙,᱕᱒᱑ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱑᱑ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱜᱨᱚᱛᱷ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱑᱒.᱓% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱕᱒% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱔᱘% ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== *[https://anuppur.nic.in Anuppur : Official] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱚᱱᱩᱯᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] tv16x055pgtgge0vuyukvde9tp3dtq4 ᱜᱟᱡᱤᱯᱩᱨ 0 18762 195698 97532 2026-07-29T03:03:04Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195698 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱟᱡᱤᱯᱩᱨ | native_name = | native_name_lang = | settlement_type = ᱥᱚᱦᱚᱨ | image_skyline = Tomb of Lord Cornwallis.jpg | image_alt = yes | image_caption = | pushpin_map = India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ | coordinates = {{coord|25.58|N|83.57|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = ᱥᱤᱧᱚᱛ | subdivision_type1 = ᱯᱚᱱᱚᱛ | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] | subdivision_name2 = [[ᱜᱟᱡᱤᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱜᱟᱡᱤᱯᱩᱨ]] | established_title = ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ | established_date = ᱓᱕᱐–᱔᱐᱐ BCE | founder = ᱥᱟᱭᱭᱚᱫᱽ ᱢᱚᱥᱩᱫᱽ ᱜᱟᱡᱤ | named_for = | government_type = ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱵᱟᱹᱭᱥᱤ | governing_body = ᱜᱟᱡᱤᱯᱩᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱵᱟᱹᱭᱥᱤ | leader_title = ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ | leader_name = ᱥᱚᱨᱤᱛᱟ ᱚᱜᱽᱨᱚᱣᱟᱞ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 36.6 | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 231607<ref>{{cite web|title=2011 census of India.|url=http://www.censusindia.gov.in/}}</ref> | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_density_km2 = | population_est = | pop_est_as_of = | population_urban = | population_urban_footnotes = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_rural = | population_rural_footnotes = | population_density_rural_km2 = | population_density_rural_sq_mi = | population_metro = | population_metro_footnotes = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_rank = ᱓᱙᱑ | population_density_rank = | population_blank1_title = ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ | population_blank1 = ᱙᱐᱒ [[ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ|♀]]/[[ᱠᱚᱲᱟ|♂]] | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = | population_blank2_title = | population_blank2 = | population_density_blank2_km2 = | population_density_blank2_sq_mi = | population_demonym = ᱜᱟᱡᱤᱯᱩᱨ | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_title1 = ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱮᱛ | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱒᱓᱓᱐᱐᱑ | area_code = ᱙᱑-᱕᱔᱘ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ | registration_plate = UP-61 | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | website = {{URL|www.ghazipur.nic.in/}} | population_density = | demographics1_info1 = [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱩᱨᱫᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱩᱨᱫᱩ]] | demographics1_title2 = ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ | demographics1_info2 = [[ᱵᱷᱳᱡᱽᱯᱩᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱷᱳᱡᱽᱯᱩᱨᱤ]] | official_name = | image_map1 = | other_name = ᱜᱟᱡᱤᱯᱚᱨ | nickname = ᱥᱟᱦᱤᱰᱚᱱ-ᱠᱤ-ᱱᱚᱜᱽᱨᱤ | established_title1 = ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ | established_date1 = ᱑᱓᱓᱐ | established_title2 = [[Incorporated community|Officially Incorporated]] | established_date2 = ᱑᱘᱒᱐ }} '''ᱜᱟᱡᱤᱯᱩᱨ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱟᱡᱤᱯᱩᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ [[ᱜᱟᱡᱤᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ , ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱨᱟᱬᱚᱥᱤ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱟᱡᱤᱯᱩᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱜᱟᱡᱤᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱭᱟᱭ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨᱼᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱛᱚᱦᱥᱤᱞ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>"[https://ghazipur.nic.in/tehsil Tehsil | District Ghazipur, Government of Uttar Pradesh | India],"</ref><ref>{{cite web|title=Ghazipur, a city established during Tughlaqs|url=https://www.britannica.com/place/Ghazipur-India|url-status=live}}</ref> ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== ᱜᱟᱡᱤᱯᱩᱨ {{Coord|25.58|N|83.57|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/36/Ghazipur.html |title=Falling Rain Genomics, Inc – Ghazipur |publisher=Fallingrain.com |access-date=8 April 2012 |archive-date=26 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121026095103/http://www.fallingrain.com/world/IN/36/Ghazipur.html |url-status=dead }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱫᱚ ᱖᱒ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱒᱐᱓ ᱯᱷᱤᱴ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ,<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 November 2008|publisher= Census Commission of India}}</ref> ᱜᱟᱡᱤᱯᱩᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒᱓᱑᱖᱐᱗ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱒᱑᱔᱖᱗ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱑᱐᱑᱔᱐ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱕᱒.᱔᱔᱕% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱭᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱔᱗.᱕᱕᱔% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱟᱡᱤᱯᱩᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱘᱕.᱔᱖% (ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱗᱔.᱐᱔% ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱜᱮᱭᱟ) ᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ ᱙᱐.᱖᱑% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱭᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ ᱗᱙.᱗᱙% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱑.᱔᱖% ᱫᱚ ᱖ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱚᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱟᱨ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱙᱐᱔ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|last=|first=|date=|title="Urban Agglomerations/Cities having population 1 lakh and above"|url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_3_PR_UA_Citiees_1Lakh_and_Above.pdf|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=|website=}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|date=|title=2011 Census of India|url=http://www.censusindia.gov.in|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=|website=}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|date=|title=2011 Census of India|url=http://www.censusindia.gov.in/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=|website=}}</ref> {{bar box |title=ᱜᱟᱡᱤᱯᱩᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ<ref>{{cite web|title=Census 2011 Ghazipur|url=http://www.census2011.co.in/census/city/151-ghazipur.html|website=Census 2011|access-date=7 July 2017}}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ |right1=ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ |float=right |bars= {{bar percent|[[ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|orange|72.33}} {{bar percent|[[ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ]]|green|26.77}} {{bar percent|ᱤᱥᱟᱹᱭ|pink|0.32}} {{bar percent|[[ᱥᱤᱠᱷ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱥᱤᱠᱷ]]|pink|0.11}} {{bar percent|ᱮᱴᱟᱜᱟᱜ†|black|0.47}} |caption=Distribution of religions<br /> †<small>Includes [[ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱵᱩᱫᱽᱫᱷᱚ]] (<0.2%).</small> }} ==ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ== ᱜᱟᱡᱤᱯᱩᱨ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱫᱚ ᱜᱟᱡᱤᱯᱩᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱫᱚ ᱜᱟᱡᱤᱯᱩᱨᱼᱢᱟᱣ ᱨᱚᱰ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱯᱨᱟᱫᱷᱤᱠᱚᱨᱚᱬ (ᱮᱮᱟᱭᱤ) ᱱᱚᱣᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱮᱫᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{Authority control}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱟᱡᱤᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱟᱡᱤᱯᱩᱨ]] l7jcmwveyahvwqg1p94pw14z0d1s27x ᱠᱚᱨᱤᱢᱜᱚᱸᱡᱽ 0 19375 195737 160616 2026-07-29T10:34:35Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195737 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱠᱚᱨᱤᱢᱜᱚᱸᱡᱽ | native_name = <!-- Please do not add any Indic script in this infobox, per WP:INDICSCRIPT policy. --> | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱥᱚᱦᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = ᱠᱚᱨᱤᱢᱜᱚᱸᱡᱽ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱵᱟᱡᱟᱨ | pushpin_map = India Assam#India#Asia | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ | coordinates = {{coord|24.87|N|92.35|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱟᱥᱟᱢ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱠᱚᱨᱤᱢᱜᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱠᱚᱨᱤᱢᱜᱚᱸᱡᱽ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = ᱠᱚᱨᱤᱢᱜᱚᱸᱡᱽ ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱚᱨᱰ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 13 | population_total = 56,854 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_title1 = ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱮᱛ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]]<ref>{{Cite news|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/govt-withdraws-assamese-as-official-language-from-barak-valley-114090901180_1.html|title=Govt withdraws Assamese as official language from Barak valley|agency=Press Trust of India|date=9 September 2014|work=Business Standard India|access-date=1 August 2019}}</ref> | demographics1_title2 = ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ | demographics1_info2 = [[ᱥᱤᱞᱦᱮᱴᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱤᱞᱦᱮᱴᱤ]]<ref>{{cite web |title=Sylheti |url=https://www.ethnologue.com/language/syl |website=Ethnologue |access-date=1 August 2019 |language=en}}</ref> | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = [http://www.citypincode.in/ASSAM/KARIMGANJ/Karimganj_PINCODE 788710 to 788713] | registration_plate = AS 10 | website = {{URL|https://karimganj.gov.in/}} | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | footnotes = | official_name = }} '''ᱠᱚᱨᱤᱢᱜᱚᱸᱡᱽ ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱟᱥᱟᱢ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱚᱨᱤᱢᱜᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱨᱤᱢᱜᱚᱸᱡᱽ ᱥᱚᱦᱚᱨ {{Coord|24.87|N|92.35|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/0/Karimganj.html|title=redirect to /world/IN/00/Karimganj.html|website=www.fallingrain.com|access-date=6 January 2020|archive-date=9 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220309080934/http://www.fallingrain.com/world/IN/0/Karimganj.html|url-status=dead}}</ref> ᱠᱚᱨᱤᱢᱜᱚᱸᱡᱽ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱥᱟᱨ ᱵᱤᱥᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱑᱖.᱐᱙&nbsp;ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ<sup>᱒</sup> ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱫᱚ ᱑᱓ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱔᱒ ᱯᱷᱤᱴ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱦᱚᱲ ᱮᱞ == ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱚᱨᱤᱢᱜᱚᱸᱡᱽ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱕᱖,᱘᱕᱔ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱘,᱔᱗᱓ ᱠᱚᱲᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱟᱨ ᱒᱘,᱓᱘᱑ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱫᱚ ᱔,᱙᱔᱖ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱨᱤᱢᱜᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱘᱖.᱓᱕% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱸᱰᱮ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ ᱘᱗.᱙᱑% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱭᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ ᱘᱔.᱗᱘% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱙᱙᱖ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱫᱚ ᱑᱒,᱒᱓᱔ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=2011 Census - Karimganj (MB) |url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=338318 |website=censusindia.gov.in |access-date=16 September 2019}}</ref><ref>{{cite web| url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/1818_PART_B_DCHB_KARIMGANJ.pdf |title=District Census Handbook - Karimganj |access-date=16 September 2019}}</ref> ===ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ=== {{Pie chart |thumb = right |caption = ᱠᱚᱨᱤᱢᱜᱚᱸᱡᱽ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ (᱒᱐᱑᱑)<ref name="Religion">{{cite web |title=C-1 Population By Religious Community |url=https://censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW18C-01%20MDDS.XLS |website=census.gov.in |access-date=14 November 2020}}</ref> |label1 = [[ᱦᱤᱱᱫᱩ]] |value1 = 86.57 |color1 = Orange |label2 = [[ᱤᱥᱞᱟᱢ]] |value2 = 12.06 |color2 = Green |label3 = [[ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱤᱥᱟᱹᱭ]] |value3 = 0.63 |color3 = red |label4 = [[ᱡᱳᱭᱱᱳ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱡᱮᱭᱱ]] |value4 = 0.62 |color4 = yellow |label5 = ᱮᱴᱟᱜᱟᱜ |value5 = 0.12 |color5 = blue}} ==ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ== ᱠᱚᱨᱤᱢᱜᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ: ᱠᱚᱨᱤᱢᱜᱚᱸᱡᱽ ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱨ ᱠᱚᱨᱤᱢᱜᱚᱸᱡᱽ ᱮᱛᱚᱢ, ᱵᱚᱫᱚᱨᱯᱩᱨ, ᱯᱟᱛᱷᱚᱨᱠᱚᱸᱰᱤ ᱟᱨ ᱨᱟᱛᱟᱵᱟᱨᱤ; ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱚᱨᱤᱢᱜᱚᱸᱡᱽ ([[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |access-date=5 October 2008 |work=Assam |publisher=Election Commission of India |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |archive-date= 4 May 2006 }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * [http://www.karimganj.online Karimganj news] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220227002923/http://www.karimganj.online/ |date=2022-02-27 }} {{ᱟᱥᱟᱢ}} {{Authority control}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱨᱤᱢᱜᱚᱸᱡᱽ| ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱨᱤᱢᱜᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] ldmfm19a0f539v70ldsl9r3f26fjtuc ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ 0 19405 195693 179421 2026-07-28T23:35:15Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195693 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ <!-- Do not change, this is the correct name per the city website --> | settlement_type = ᱥᱚᱦᱚᱨ | image_caption = ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | nickname = ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|20|55|33|N|77|45|53|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] | subdivision_name2 = [[ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ]] | established_title = | established_date = 1097 AD<ref name="amravati1">{{cite web|url=http://amravati.nic.in/history.html |title=Amravati District Collector Office |publisher=Amravati.nic.in |access-date=6 December 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111201235132/http://amravati.nic.in/history.html |archive-date=1 December 2011 }}</ref> | founder = | named_for = | government_type = ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ | governing_body = [[ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ]] | leader_title1 = ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨ | leader_name1 = ᱯᱨᱚᱵᱷᱤᱱ ᱚᱥᱴᱤᱠᱟᱨ<ref>{{cite web |title=Who's Who {{!}} Amravati District |url=https://amravati.gov.in/about-district/whos-who/ |website=amravati.gov.in |publisher=District Administration, Amravati |access-date=3 September 2018}}</ref> | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 183.5 | area_rank = | elevation_m = 343 | population_total = 646,801 | population_as_of = 2011 | population_footnotes = <ref name="census2011"/> | population_density_km2 = 3524 | population_urban = | population_metro_footnotes = 10,00,000 | population_rank = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]: ᱗᱐ ᱟᱱᱟᱜ<br/>[[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]]: ᱘ ᱟᱱᱟᱜ<br/>[[ᱵᱤᱫᱚᱨᱵᱷᱟ]]: ᱫᱚᱥᱟᱨ | population_demonym = ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤᱠᱟᱨ | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_title1 = ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱮᱛ | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱔᱔᱔ ᱖᱐᱑ - ᱔᱔᱔ ᱖᱐᱗, ᱔᱔᱔᱗᱐᱑, ᱔᱔᱔᱙᱐᱑ | area_code = +᱙᱑-᱗᱒᱑ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ | registration_plate = MH 27 (ᱯᱩᱨᱟᱹ [[ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ) | blank1_name_sec1 = [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧᱟ | blank1_info_sec1 = {{convert|152|km|mi}} ([[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ|ᱚᱛ]]) | website = {{URL|amravati.gov.in/}} | footnotes = | demographics1_info1 = [[ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ]] | demographics1_title2 = | blank2_name_sec1 =[[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧᱟ | blank2_info_sec1 = {{convert|663|km|mi}} ([[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ|ᱚᱛ]]) | blank3_name_sec1 = ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ | blank3_info_sec1 = ᱙᱓.᱐᱓% | blank4_name_sec2 = [[Human Development Index|HDI]] | blank4_info_sec2 = <span style="color:orange">Medium</span><ref>{{cite web |title=Economic Survey of Maharashtra 2014-15 |url=https://www.maharashtra.gov.in/Site/upload/WhatsNew/Economic%20Survey%20of%20Maharashtra...pdf |website=maharashtra.gov.in |access-date=27 December 2020}}</ref> | official_name = | image_skyline = Amravati Railway Station - panoramio.jpg }} '''ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ''' ᱫᱚ ᱵᱤᱫᱚᱨᱵᱷ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱟᱨ ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱚᱠᱳᱞᱟ, ᱵᱩᱞᱰᱷᱟᱬᱟ, ᱣᱟᱥᱤᱢ ᱟᱨ [[ᱭᱚᱵᱚᱛᱢᱟᱞ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱤᱫᱚᱨᱵᱷ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱖᱖᱓ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱔᱑᱒ ᱢᱤᱞ) ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱟᱨ [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱕᱒ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱙᱔ ᱢᱤᱞ) ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱦᱚᱲ ᱮᱞ == ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱖᱔᱖,᱘᱐᱑ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ; ᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱫᱚ ᱓᱓᱐,᱕᱔᱔ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱫᱚ ᱓᱑᱖,᱒᱕᱗ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱙᱕᱗ ᱜᱚᱴᱟ ᱑᱐᱐᱐ ᱠᱚᱲᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱐-᱖ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱚᱨ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱖᱒,᱔᱙᱗ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ (᱗ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱩᱢᱚᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ) ᱙᱓.᱐᱓% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="census2011">{{cite web |title=Cities having population 1 lakh and above, Census 2011 |url=https://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf |website=census.gov.in |access-date=30 October 2020}}</ref> == ᱚᱛᱱᱚᱜ == ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ {{Coord|20.93|N|77.75|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/16/Amravati.html |title=Falling Rain Genomics, Inc – Amravati |publisher=Fallingrain.com |access-date=7 September 2010 |archive-date=6 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120506203909/http://www.fallingrain.com/world/IN/16/Amravati.html |url-status=dead }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱫᱚ ᱓᱔᱓ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱑᱒᱕ ᱯᱷᱤᱴ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱕᱖ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱙᱗ ᱢᱤᱞ) ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ [[ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱟᱨ [[ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ ᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ ᱵᱩᱨᱩ ᱛᱟᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱱᱚᱜᱟᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱴᱷᱮᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱪᱤᱠᱷᱚᱞᱫᱚᱨᱟ ᱫᱚ ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱘᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱤᱫᱚᱨᱵᱷ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱩᱨᱩ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱛ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱑᱘᱓.᱕ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱗᱐.᱘ ᱜᱟᱺᱴ ᱢᱤᱞ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ== {{Pie chart |thumb = right |caption = ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ (᱒᱐᱑᱑)<ref name="Religion">{{cite web |title=C-1 Population By Religious Community - Maharahstra |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW27C-01%20MDDS.XLS |publisher=Census |access-date=29 December 2019}}</ref> |label1 = [[ᱦᱤᱱᱫᱩ]] |value1 = 62.69 |color1 = Orange |label2 = [[ᱤᱥᱞᱟᱢ]] |value2 = 21.75 |color2 = Green |label3 = [[ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ]] |value3 = 14.15 |color3 = Blue |label4 = [[ᱡᱳᱭᱱᱳ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱡᱮᱭᱱ]] |value4 = 0.74 |color4 = red |label5 = [[ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱤᱥᱟᱹᱭ]] |value5 = 0.34 |color5 = DodgerBlue |label6 = [[ᱥᱤᱠᱷ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱥᱤᱠᱷ]] |value6 = 0.13 |color6 = chocolate |label7 = ᱮᱴᱟᱜᱟᱜ |value7 = 0.04 |color7 = Gray }} ==ᱦᱮᱡ ᱥᱮᱱ== ===ᱥᱚᱲᱚᱠ=== ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ ᱱᱤᱜᱟᱢ (MSRTC) ᱫᱚ ᱤᱱᱴᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱟᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨᱥᱴᱮᱴ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ ᱥᱮᱵᱟ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱯᱨᱟᱵᱷᱮᱴ ᱚᱯᱨᱮᱴᱟᱨ ᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱚ ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤᱼᱯᱩᱱᱮ ᱟᱨ ᱚᱢᱨᱟᱵᱤᱛᱤᱼᱤᱱᱫᱚᱨ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ, ᱭᱚᱵᱚᱛᱢᱟᱞ, ᱵᱷᱚᱯᱟᱞ, ᱦᱚᱨᱫᱟ, [[ᱤᱱᱫᱚᱨ]], [[ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ]], ᱡᱟᱵᱟᱞᱯᱩᱨ, ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ, [[ᱯᱩᱱᱮ]], ᱚᱠᱳᱞᱟ, ᱫᱷᱚᱨᱱᱤ, ᱱᱟᱱᱫᱮᱲ, ᱚᱣᱨᱚᱝᱜᱟᱵᱟᱫᱽ, [[ᱡᱟᱞᱱᱟ]], ᱵᱩᱨᱦᱟᱱᱯᱩᱨ, ᱯᱚᱨᱵᱷᱚᱱᱤ, ᱥᱚᱞᱟᱯᱩᱨ, ᱠᱷᱚᱸᱰᱣᱟ, ᱜᱚᱸᱫᱤᱭᱟ, ᱥᱤᱨᱰᱤ, ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ, ᱯᱚᱨᱚᱛᱣᱟᱲᱟ (ᱚᱪᱚᱞᱯᱩᱨ) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱟᱥ ᱥᱮᱵᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱞᱦᱟᱯᱩᱨ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱖ (ᱢᱟᱨᱮ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ), ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱦᱚᱡᱤᱨᱟ ([[ᱥᱩᱨᱚᱛ]]) ᱠᱷᱚᱱ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ===ᱨᱮᱞᱣᱮ=== ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ : * ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱚᱨᱢᱤᱱᱟᱞ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱵᱟᱭ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ, ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱼᱤᱴᱟᱨᱥᱤ ᱢᱩᱬ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱵᱚᱰᱱᱮᱨᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱚᱨᱠᱷᱮᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱵᱟᱹᱭᱥᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱵᱽᱲᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨᱼᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱵᱷᱩᱥᱟᱵᱚᱞ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱵᱚᱰᱱᱮᱨᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ * ᱑᱐ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱱᱟᱣᱟ ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱡᱷᱤᱡ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱜᱚᱴᱟ ᱫᱤᱱ ᱵᱚᱰᱱᱮᱨᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ shuttle ᱥᱮᱵᱟ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ * ᱵᱚᱰᱱᱮᱨᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ ᱨᱮ ᱵᱚᱰᱱᱮᱨᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱟᱵᱽᱲᱟᱼᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨᱼᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱨᱠᱷᱮᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱨᱚᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ===ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ=== ᱰᱨ.ᱯᱚᱸᱡᱟᱵᱽᱨᱟᱣ ᱫᱮᱥᱢᱩᱠᱷ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ, ᱵᱮᱞᱳᱨᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱣᱚᱵᱚᱛᱢᱟᱞ ᱥᱮᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱑᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ (MADC) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱦᱮᱞᱤᱯᱮᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == * {{Official website|http://amravati.nic.in/ }} {{Geographic Location |Centre = ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ |North = [[ᱪᱚᱸᱫᱩᱨᱵᱟᱡᱟᱨ]] |Northeast = [[ᱢᱳᱨᱥᱩ]] |East = ᱛᱮᱳᱥᱟ |Southeast = [[ᱪᱚᱸᱫᱩᱨ, ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] |South = [[ᱱᱚᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱠᱷᱚᱸᱰᱮᱥᱚᱨ]], [[ᱭᱚᱵᱚᱛᱢᱟᱞ]], [[ᱚᱠᱳᱞᱟ ᱵᱟᱡᱟᱨ]] |Southwest = ᱠᱚᱨᱚᱝᱡᱟ, [[ᱣᱟᱥᱤᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] |West = [[ᱵᱷᱟᱴᱩᱠᱚᱞᱤ]], [[ᱫᱚᱨᱭᱟᱯᱩᱨ]] |Northwest = [[ᱚᱪᱚᱞᱯᱩᱨ]], [[ᱯᱚᱨᱚᱛᱣᱟᱲᱟ]] }} {{ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ}} {{Authority control}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱚᱢᱨᱟᱵᱚᱛᱤ| ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ]] qpnu8ubk5nep0s5qifc8u7tikopac7h ᱞᱚᱠᱷᱤᱢᱯᱩᱨ, ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ 0 19986 195712 187353 2026-07-29T05:20:50Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195712 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱞᱚᱠᱷᱤᱢᱯᱩᱨ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱥᱚᱦᱚᱨ | image_skyline = Dudhwa_River_Side.JPG | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ | coordinates = {{coord|27.95|N|80.77|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱞᱚᱠᱷᱤᱢᱯᱩᱨ ᱠᱷᱮᱨᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱞᱚᱠᱷᱤᱢᱯᱩᱨ ᱠᱷᱮᱨᱤ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref>{{cite web |title=::Welcome to Nagar Palika Parishad Lakhimpur Kheri :: |url=http://www.npplakhimpur.in/en/AboutNagarPalika_Eng.aspx |website=www.npplakhimpur.in |access-date=21 January 2021 |archive-date=28 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128165932/http://npplakhimpur.in/en/AboutNagarPalika_Eng.aspx |url-status=dead }}</ref> | area_rank = ᱓ | area_total_km2 = 10.10 | elevation_footnotes = | population_total = 151993<ref name="Census2011Gov"/> | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = [[ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] | demographics1_title1 = ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱮᱛ | demographics1_info1 = [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]]<ref name="langoff">{{cite web|title=52nd Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India|url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|website=nclm.nic.in|publisher=[[Ministry of Minority Affairs]]|access-date=1 October 2019|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525141614/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|archive-date=25 May 2017}}</ref> | demographics1_title2 = ᱫᱚᱥᱟᱨ&nbsp;ᱨᱟᱡᱽᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_info2 = [[ᱩᱨᱫᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱩᱨᱫᱩ]]<ref name="langoff"/> | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|Pincode]] | postal_code = ᱒᱖᱒᱗᱐᱑<ref>{{Cite web|url=https://pincode.org.in/uttar-pradesh/kheri/l/lakhimpur|title=Pin Code: Lakhimpur, Kheri, Uttar Pradesh is 262701 &#124; Pincode.org.in|website=pincode.org.in|access-date=2022-04-27|archive-date=2019-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819085545/https://pincode.org.in/uttar-pradesh/kheri/l/lakhimpur|url-status=dead}}</ref> | registration_plate = UP-31 | website = | footnotes = | official_name = }} '''ᱞᱚᱠᱷᱤᱢᱯᱩᱨ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]ᱤᱭᱟᱹ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱞᱚᱠᱷᱤᱢᱯᱩᱨ ᱠᱷᱮᱨᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱚᱨᱰ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== ᱞᱚᱠᱷᱤᱢᱯᱩᱨ {{Coord|27.95|N|80.77|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/36/Lakhimpur.html|title=Maps, Weather, and Airports for Lakhimpur, India|website=www.fallingrain.com|access-date=2022-04-27|archive-date=2008-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20081206080739/http://www.fallingrain.com/world/IN/36/Lakhimpur.html|url-status=dead}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱫᱚ ᱑᱕᱗ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱔᱘᱒ ᱯᱷᱤᱴ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱞᱟᱴᱤᱪᱩᱰ : ᱒᱗.᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱘.᱖ (ᱠᱚᱧᱮ) ᱞᱚᱝᱜᱤᱪᱩᱰ : ᱘᱐.᱓᱔ ᱠᱷᱚᱱ ᱘᱑.᱓᱐ (ᱥᱟᱢᱟᱝ) ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱫᱚ<ref name="ReferenceA">{{cite web |url=http://kheri.nic.in/Forms/profile.htm |title=Archived copy |access-date=9 May 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721173117/http://kheri.nic.in/Forms/profile.htm |archive-date=21 July 2011 }}</ref> – ᱠᱚᱧᱮ ᱼ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱯᱟᱪᱮ ᱼ ᱥᱟᱦᱡᱚᱦᱟᱸᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱮᱛᱚᱢ ᱼ ᱦᱟᱨᱫᱚᱭ ᱟᱨ ᱥᱤᱛᱟᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱼ ᱵᱚᱦᱨᱟᱭᱤᱪ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱜᱟᱰᱟ ᱠᱚᱫᱚ [[ᱥᱟᱨᱫᱟ ᱜᱟᱰᱟ|ᱥᱟᱨᱫᱟ]], [[ᱜᱷᱟᱜᱷᱨᱟ ᱜᱟᱰᱟ|ᱜᱷᱟᱜᱷᱨᱟ]], ᱠᱳᱨᱤᱭᱟᱞᱟ, ᱩᱞᱞ, ᱥᱚᱨᱟᱭᱚᱱ, ᱪᱚᱣᱠᱟ, ᱜᱚᱢᱛᱤ, ᱠᱚᱛᱷᱟᱱᱟ, [[ᱥᱚᱨᱭᱩ ᱜᱟᱰᱟ|ᱥᱚᱨᱭᱩ]] ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱱᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱞᱚᱠᱷᱤᱢᱯᱩᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱕᱑,᱙᱙᱓ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱘᱐,᱕᱒᱓ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱗᱑,᱔᱗᱐ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱗,᱑᱖᱗ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱞᱚᱠᱷᱤᱢᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱑᱒,᱐᱔᱓ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱚᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱗᱓.᱗% ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱠᱚᱲᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ ᱗᱖.᱙% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ ᱗᱐.᱑% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱮᱨ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱭᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱓,᱓᱙᱔ ᱟᱨ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱭᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱓᱑᱒ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱞᱚᱠᱷᱤᱢᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱒᱘᱑᱙᱙ ᱚᱲᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Census2011Gov">{{cite web |title=Census of India: Lakhimpur |url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=157334 |website=www.censusindia.gov.in |access-date=13 January 2020}}</ref> ==ᱦᱮᱡ ᱥᱮᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ== ᱞᱚᱠᱷᱤᱢᱯᱩᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ [[ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱑᱒᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱗᱗ ᱢᱤᱞ) ᱥᱟᱺᱜᱤᱧᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱨᱮᱱ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱭᱩᱯᱤᱟᱨᱴᱤᱥᱤ ᱵᱟᱥ ᱥᱮᱵᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱞᱜᱟ ᱛᱮᱠᱚ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱫᱚ ᱚᱢᱚᱣᱥᱤ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ, [[ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ]] (᱑᱓᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ) ᱟᱨ ᱯᱚᱞᱤᱭᱟ (ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱵᱟᱝᱼᱟ ᱼ ᱙᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * {{Official website|http://kheri.nic.in}} * [https://web.archive.org/web/20090516205235/http://www.indiaelections.co.in/lok-sabha-constituencies/uttar-pradesh/kheri/ Previous Lok Sabha Elections Results of Kheri] {{Geographic location |Centre = ᱞᱚᱠᱷᱤᱢᱯᱩᱨ ᱠᱷᱮᱨᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ |North = ''[[ᱱᱮᱯᱟᱞ]]'' |Northeast = |East = [[ᱵᱚᱦᱨᱟᱭᱤᱪ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] |Southeast = |South = [[ᱥᱤᱛᱟᱹᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] |Southwest = [[ᱦᱟᱨᱫᱚᱭ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] |West = [[ᱥᱟᱦᱡᱟᱦᱟᱸᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] |Northwest = [[ᱯᱤᱞᱤᱵᱷᱤᱛ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] }} {{ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ}} {{Authority control}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱞᱚᱠᱷᱤᱢᱯᱩᱨ ᱠᱷᱮᱨᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱞᱚᱠᱷᱤᱢᱯᱩᱨ, ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] 9x5gsbd8a4ngm15c7kx3y1a954jafuj ᱠᱟᱠᱪᱤᱝ 0 20240 195743 145218 2026-07-29T11:20:49Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195743 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱠᱟᱠᱪᱤᱝ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = ᱱᱚᱜᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = | pushpin_map = India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|24.48|N|93.98|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = {{flagicon image|..Manipur Flag(INDIA).png}} [[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ]] | subdivision_name2 = [[ᱠᱟᱠᱪᱤᱝ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱠᱟᱠᱪᱤᱝ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = 776 | population_total = 32,138 | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_title1 = ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱮᱛ | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = MN | website = {{URL|manipur.gov.in}} | footnotes = | demographics1_info1 = [[ᱢᱮᱭᱛᱮᱭ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱮᱭᱛᱮᱭ]] (ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨᱤ) }} '''ᱠᱟᱠᱪᱤᱝ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ [[ᱠᱟᱠᱪᱤᱝ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱠᱟᱠᱪᱤᱝ ᱫᱚ ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱯᱷᱩᱨᱪᱟᱹ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱮᱞᱟᱱ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{Cite web |url=http://www.thesangaiexpress.com/kakching-named-cleanest-town-ne/ |title=Kakching named cleanest town in NE |access-date=2022-06-23 |archive-date=2018-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180519060357/http://www.thesangaiexpress.com/kakching-named-cleanest-town-ne/ |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.manipur.org/news/2018/05/17/kakching-named-cleanest-town-in-ne-2/ Kakching named cleanest town in NE]</ref><ref>{{Cite web |url=https://eclecticnortheast.in/tag/cleanest-town/ |title=Kakching Named the Cleanest Town in Northeast India |access-date=2022-06-23 |archive-date=2020-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200407212457/https://eclecticnortheast.in/tag/cleanest-town/ |url-status=dead }}</ref><ref>[https://nenow.in/environment/manipur-town-adjudged-cleanest-ne.html Manipur town adjudged cleanest in NE]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2218/oth058 |title=Manipur town declared cleanest |access-date=2022-06-23 |archive-date=2018-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181130112935/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=may2218/oth058 |url-status=dead }}</ref> == ᱚᱛᱱᱚᱜ == [[File:KAKCHING.jpg|center|thumb|378x378px|ᱠᱟᱠᱪᱤᱝ ᱧᱮᱞ]] ᱠᱟᱠᱪᱤᱝ ᱫᱚ ( {{Coord|24.48|N|93.98|E|}} <ref>{{Cite web |title=Falling Rain Genomics, Inc - Kakching |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/17/Kakching.html |access-date=2022-06-23 |archive-date=2020-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201020224642/http://www.fallingrain.com/world/IN/17/Kakching.html |url-status=dead }}</ref> ) ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱜᱷᱟᱹᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱫᱚ ᱗᱗᱖ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱒᱕᱔᱕ ᱯᱷᱤᱴ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ [[ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱔᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱵᱚᱨᱢᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱗᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧᱟ ᱾ == ᱦᱚᱲ ᱮᱞ == ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱟᱠᱪᱤᱝ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱓᱒,᱑᱓᱘ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱕,᱗᱑᱐ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱖,᱔᱒᱘ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱓.᱐᱑^ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱙᱘᱕ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱵᱟᱨᱟᱵᱟᱹᱨᱤ ᱠᱷᱟᱱᱮᱢ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱑,᱐᱔᱖ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱘᱓.᱐᱘% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱗᱖.᱙᱔% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ ᱙᱐.᱒᱑% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱭᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱗᱖.᱔᱐% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16|title= Census of India 2011: Data from the 2011 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher= Census Commission of India}}</ref> ᱦᱚᱲ ᱮᱞ, ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱫᱚ [[ᱠᱟᱠᱪᱤᱝ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾{{citation needed|date=December 2018}} ==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ== ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== == ᱠᱟᱠᱪᱤᱝ ᱵᱟᱜᱟᱱ == ᱠᱟᱠᱪᱤᱝ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱫᱚ ᱠᱟᱠᱪᱤᱝ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮ ᱩᱭᱚᱠ ᱪᱤᱝ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱢᱤᱫ ᱧᱮᱞᱡᱚᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ, ᱤᱵᱩᱫᱷᱳ ᱯᱚᱠᱷᱟᱝ ᱞᱟᱭᱥᱮᱝ, ᱦᱟᱣᱳ ᱥᱚᱸᱯᱩᱵᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱨᱛᱤ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱜᱩᱞᱟᱵᱽ ᱵᱟᱜᱟᱱ, ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱟᱨ ᱨᱮᱥᱛᱨᱟᱝ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ <gallery> File:HAO SAMPUBI STATUE.jpg|ᱦᱟᱣ ᱥᱟᱢᱵᱩᱞᱤ ᱢᱩᱴᱷᱟᱹᱱ File:IBUDHOU PAKHANG LAISENG AT KAKCHING GARDEN.jpg|ᱤᱵᱩᱫᱷᱳ ᱯᱟᱠᱷᱟᱝ ᱞᱟᱭᱥᱮᱝ File:Green Elephant in Kakching Garden.jpg|ᱦᱟᱹᱨᱭᱟᱹᱲ ᱦᱟᱹᱛᱤ </gallery> ==ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ== ᱠᱟᱠᱪᱤᱝ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ (ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱤᱫᱷᱟᱭᱚᱠ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱮᱭᱟ ᱾ ==ᱦᱮᱡ ᱥᱮᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ== ᱠᱟᱠᱪᱤᱝ ᱫᱚ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱛᱷᱳᱵᱟᱞ ᱟᱨ ᱢᱚᱨᱮᱦ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱮᱪ᱑ ᱠᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱚᱱᱛᱚᱨᱼᱦᱚᱱᱚᱛ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱱᱫᱮᱞ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱤᱱᱰᱳᱼᱵᱚᱨᱢᱟ ᱥᱩᱜᱽᱱᱩ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱟᱠᱪᱤᱝ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮ ᱥᱩᱜᱽᱱᱩ ᱟᱨ ᱠᱚᱧᱮ ᱨᱮ ᱢᱚᱭᱚᱝᱼᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== *[https://web.archive.org/web/20120325042028/http://kakchingmunicipal.com/Index.aspx Kakching Municipal Council] *[http://kakching.boards.net/ Kakching Thinks] *[https://web.archive.org/web/20111114195522/http://www.thekakchingtimes.com/ The Kakching Times] *[https://web.archive.org/web/20111007001706/http://kakching.net/index.php A Public Portal of Kakching] *[http://www.ketonline.org/ Kakching Educational Trust] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220626024710/https://www.ketonline.org/ |date=2022-06-26 }} *[https://www.flickr.com/photos/yeng/?saved=1 Pictures from Kakching] *[https://web.archive.org/web/20100822202950/http://picasaweb.google.com/prabin.meitei/KakchingATownWithVillageFragrance Pictures from Kakching] *[https://www.flickr.com/photos/festivalsinmanipur/sets/ Festivals at Kakching] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱟᱠᱪᱤᱝ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] m15ga5w7u7u5tiahvde0q521vojzrte ᱜᱳᱯᱤᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ 0 21722 195706 111902 2026-07-29T04:48:24Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195706 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱳᱯᱤᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = File:Subarnarekha.JPG | image_alt = | image_caption = ᱜᱳᱯᱤᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱥᱚᱵᱚᱨᱱᱟᱠᱷᱟ | pushpin_map = India West Bengal | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ | coordinates = {{coord|22.22|N|86.9|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱡᱷᱟᱲᱜᱨᱟᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱷᱟᱲᱜᱨᱟᱢ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 114 | population_total = 12,380 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_title1 = ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱮᱛ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]], ᱟᱨ [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱒᱑᱕᱐᱖ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ | area_code = (+᱙᱑)᱓᱒᱒᱑ | registration_plate = | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[ᱡᱷᱟᱲᱜᱨᱟᱢ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱡᱷᱟᱲᱜᱨᱟᱢ]] | blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[ᱱᱟᱭᱟᱜᱨᱟᱢ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱱᱟᱭᱟᱜᱨᱟᱢ]] | website = {{URL|https://jhargram.gov.in/}} {{URL|http://www.jhargramsadarsubdivision.org }} | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-WB]] | footnotes = }} '''ᱜᱳᱯᱤᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱡᱷᱟᱲᱜᱨᱟᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱷᱟᱲᱜᱨᱟᱢ ᱡᱚᱜᱚ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱜᱳᱯᱤᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ ᱑]] ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱟᱨ ᱟᱹᱛᱩ ᱯᱟᱸᱪᱟᱭᱟᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱭᱟᱥᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== ===ᱴᱷᱟᱶ=== ᱜᱳᱯᱤᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ {{coord|22.20|N|86.89|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Falling Rain Genomics, Inc - Gopiballavpur |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/28/Gopiballabhpur.html |access-date=2023-01-01 |archive-date=2023-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230101045631/http://www.fallingrain.com/world/IN/28/Gopiballabhpur.html |url-status=dead }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱫᱚ ᱓᱔ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱑᱔ ᱯᱷᱤᱴ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱟᱨ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ [[ᱥᱚᱵᱚᱨᱱᱟᱠᱷᱟ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱜᱳᱯᱤᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱔,᱐᱖᱑ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱒,᱐᱕᱕ (᱕᱑%) ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱒,᱐᱐᱖ (᱔᱙%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱳᱯᱤᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱓,᱑᱑᱑ ᱦᱚᱲ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (᱖ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱩᱢᱚᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱗᱖.᱖᱑%) ᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | accessdate = 27 October 2016 }}</ref> ==ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ== ===ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ=== ᱜᱳᱯᱤᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱳᱯᱤᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ ᱑ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url = http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Paschim Medinipur |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Planning and Statistics, Government of West Bengal |accessdate = 14 September 2020 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://policewb.gov.in/wbp/district/wmdp/wmdpstat.php | title = District at a Glance | publisher = Paschim Medinipur District Police | accessdate = 27 October 2016 | archive-date = 27 October 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161027124602/http://policewb.gov.in/wbp/district/wmdp/wmdpstat.php | url-status = dead }}</ref> ==ᱦᱮᱡ ᱥᱮᱱ== ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ===ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ=== * [[ᱥᱚᱵᱚᱨᱱᱟᱠᱷᱟ ᱢᱚᱦᱟᱵᱤᱫᱫᱟᱞᱚᱭ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{ᱡᱷᱟᱲᱜᱨᱟᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱷᱟᱲᱜᱨᱟᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ]] ozb4rv1jq4jzd0v420i46g0qy5jz5kz ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ 0 21776 195700 170758 2026-07-29T03:38:43Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195700 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ | type = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ]] ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ | image = Giridih railway station - Entrance.jpg | image_caption = ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ | address = ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱚᱰ, [[ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ]], [[ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] | country = ᱥᱤᱧᱚᱛ | coordinates = {{Coord|24|10|56|N|86|18|49|E|display=inline,title}} | elevation = {{Convert|289|m|ft}} | line = [[ᱢᱚᱫᱷᱩᱯᱩᱨ–ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱢᱚᱫᱷᱩᱯᱩᱨ–ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ]] | other = | structure = | platform = ᱑ | tracks = ᱓ | parking = ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ | opened = ᱑᱘᱗᱑ | closed = | rebuilt = ᱒᱐᱒᱐ | electrified = ᱒᱐᱒᱐ | ADA = | code = {{Indian railway code | code = GRD<ref name="Indian railway codes" /> | zone = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] | division = {{ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ}} }} | owned = | operator = | status = Functional | former = | passengers = ᱖᱐᱐᱐+ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱦᱤᱞᱚᱜ | pass_year = | pass_percent = | pass_system = | map_dot_label = ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | map_type = India Jharkhand | map_size = 300 | map_caption = ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ }} {{ᱢᱚᱫᱷᱩᱯᱩᱨ–ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ–ᱠᱚᱰᱟᱨᱢᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ|collapse=y}} '''ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''', ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱳᱰ '''GRD''',<ref name="Indian railway codes">{{cite web |title=Indian railway codes |url=http://www.icf.indianrailways.gov.in/PB/pass/stations.html |publisher=Indian Railways |access-date=25 August 2018}}</ref> ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱨᱮ [[ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ [[ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱥᱮᱵᱟ ᱦᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ {{Coord|24.18|N|86.3|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/38/Giridih.html |title=Falling Rain Genomics, Inc – Giridih |publisher=Fallingrain.com |access-date=2011-12-01 |archive-date=2014-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306002640/http://www.fallingrain.com/world/IN/38/Giridih.html |url-status=dead }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱫᱚ ᱒᱘᱙ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱙᱕᱘ ᱯᱷᱤᱴ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱚᱫᱷᱩᱯᱩᱨ-ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱞ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=giridih_official>{{cite web|title=Giridih Tourism|url=http://giridih.nic.in/tourism.html|publisher=Official Website of Giridih|access-date=7 March 2012}}</ref> ᱢᱚᱫᱷᱩᱯᱩᱨ-ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱩᱬ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ ᱟᱨ ᱢᱚᱫᱷᱩᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱝᱜᱮᱞ-ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱵᱨᱚᱰ-ᱜᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱫᱚ ᱓᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱒᱔ ᱢᱤᱞ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱜᱮ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱫᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱜᱩᱴ ᱑᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱴᱨᱮᱱ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱟᱭᱰᱤᱝ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ (᱑᱙᱔᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱢᱟᱬᱟᱝ) ᱢᱩᱬ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱷᱟᱱᱤᱡᱽ ᱵᱷᱟᱱᱰᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱡ ᱥᱮᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱾ ᱠᱚᱰᱟᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱚᱦᱮᱥᱢᱩᱱᱰᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱑᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱖᱘ ᱢᱤᱞ) ᱴᱨᱮᱠ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱫᱷᱩᱯᱩᱨ-ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱠᱚᱰᱟᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱫᱷᱩᱯᱩᱨ-ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ-ᱠᱚᱰᱟᱨᱢᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱣᱟ ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ (NGRH) ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱚᱦᱮᱥᱢᱩᱱᱰᱟ-ᱠᱚᱰᱟᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱱᱟᱣᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ (GRD) ᱫᱚ ᱟᱲᱟᱜ ᱠᱟᱜᱼᱟ, ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱚᱦᱮᱥᱢᱩᱱᱰᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱾ ==ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ== ==ᱴᱨᱮᱱ== ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * [http://giridih.nic.in/ ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ] {{wikivoyage|ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ}} {{ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] lp7xh4xnbut0sxwjpud4rwcxcie84nx ᱜᱳᱞᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ 0 22587 195703 160500 2026-07-29T04:28:03Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195703 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱳᱞᱟ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Jharkhand#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.5372|N|85.7171|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] | subdivision_type2 = [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱨᱟᱢᱜᱚᱲ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱨᱟᱢᱜᱚᱲ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱰᱮᱢᱚᱠᱨᱟᱥᱤ | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 335.81 | elevation_footnotes = | elevation_m = 373 | population_total = 149,810 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_title1 = ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱮᱛ | demographics1_info1 = [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱘᱒᱙᱑᱑᱐ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ/STD ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱖᱕᱒᱒ | registration_plate = JH ᱒᱔ | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[ᱦᱟᱡᱟᱨᱤᱵᱟᱜᱽ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱦᱟᱡᱟᱨᱤᱵᱟᱜᱽ]] | blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[ᱨᱟᱢᱜᱚᱲ, ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱨᱟᱢᱜᱚᱲ]] | website = {{URL|ramgarh.nic.in/}} | footnotes = }} '''ᱜᱳᱞᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱨᱮ [[ᱨᱟᱢᱜᱚᱲ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱢᱜᱚᱲ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== ᱜᱳᱞᱟ {{coord|23.5372|N|85.7171|E}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/38/Gola.html|title=Gola, India Page|publisher=fallingrain.com|access-date=19 November 2015}}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱫᱚ ᱓᱗᱓ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑,᱒᱒᱗ ᱯᱷᱤᱴ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾{{fact|date=January 2022}} ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱪᱷᱚᱴᱟᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱰᱷᱤᱯᱟᱹ ᱚᱛᱮᱛ ᱨᱮ ᱫᱟᱢᱚᱫᱚᱨ ᱴᱨᱚᱯᱷ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱰᱷᱤᱯᱟᱹ ᱚᱛᱮᱛ, ᱪᱷᱚᱴᱟᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱰᱷᱤᱯᱟᱹ ᱚᱛᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱦᱟᱡᱟᱨᱤᱵᱟᱜᱽ ᱰᱷᱤᱯᱟᱹ ᱚᱛᱮᱛ ᱫᱚ ᱠᱚᱧᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱫᱟᱢᱚᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ|ᱫᱟᱢᱚᱫᱚᱨ]] ᱫᱚ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱜᱟᱰᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱫᱟᱢᱚᱫᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱜᱚᱲᱚ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱚ ᱱᱟᱭᱠᱟᱨᱤ, ᱵᱷᱮᱰᱟ ᱱᱟᱹᱭ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱥᱚᱵᱚᱨᱱᱟᱠᱷᱟ ᱜᱟᱰᱟ|ᱥᱚᱵᱚᱨᱱᱟᱠᱷᱟ]] ᱫᱚ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱨᱟᱡᱽᱨᱟᱯᱟᱜ]] ᱡᱷᱟᱨᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱭᱠᱟᱨᱤ ᱰᱮᱢ ᱫᱚ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_A/20/2016_PART_A_DCHB_RAMGARH.pdf |title = District Census Handbook, Ramgarh, Series 21, Part XII A| work= Pages 7-8: Physiography, Drainage|publisher= Directorate of Census Operations Jharkhand | accessdate = 28 January 2021}}</ref> ᱜᱳᱞᱟ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚᱧᱮ ᱨᱮ ᱵᱚᱠᱟᱨᱚ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ [[ᱜᱚᱢᱤᱭᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱜᱚᱢᱤᱭᱟ]], [[ᱯᱮᱴᱮᱨᱵᱟᱲᱮ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱮᱴᱮᱨᱵᱟᱲᱮ]] ᱟᱨ [[ᱠᱟᱥᱢᱟᱨ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱠᱟᱥᱢᱟᱨ]] ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ, ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮ [[ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱡᱷᱟᱞᱫᱟ ᱑ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ, ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮ [[ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ [[ᱟᱱᱜᱟᱲᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱟᱱᱜᱟᱲᱟ]] ᱟᱨ [[ᱥᱤᱞᱞᱤ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱞᱞᱤ]] ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ, ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮ [[ᱫᱩᱞᱢᱤ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱫᱩᱞᱢᱤ]] ᱟᱨ [[ᱪᱤᱛᱚᱨᱯᱩᱨ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱪᱤᱛᱚᱨᱯᱩᱨ]] ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱛᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱮᱥᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = https://www.mapsofindia.com/maps/jharkhand/tehsil/ramgarh.html| title= CD block/tehsil map of Ramgarh |publisher= MapsofIndia| access-date = 29 January 2021}}</ref><ref>{{cite web| url = https://www.mapsofindia.com/maps/jharkhand/tehsil/bokaro.html| title= CD blocks/ tehsils of Bokaro |publisher= MapsofIndia | access-date = 29 January 2021}}</ref><ref>{{cite web| url = https://www.mapsofindia.com/maps/jharkhand/tehsil/ranchi.html| title= CD block/ tehsil map of Ranchi |publisher= MapsofIndia| access-date = 29 January 2021}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.mapsofindia.com/maps/westbengal/tehsil/puruliya.html | title= CD block/ tehsil map of Puruliya |publisher= Maps of India| access-date = 8 January 2021}}</ref> ᱜᱳᱞᱟ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱥᱟᱨ ᱵᱤᱥᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱓᱓᱕.᱘᱑&nbsp;ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ<sup>᱒</sup> ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=census2011>{{cite web| url = https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2016_PART_B_DCHB_RAMGARH.pdf |title = District Census Handbook, Ramgarh, Series 21, Part XII B| work= Page 24: District primary census abstract, 2011 census |publisher= Directorate of Census Operations Jharkhand | access-date = 28 January 2021}}</ref>[[ᱜᱳᱞᱟ, ᱨᱟᱢᱜᱚᱲ#ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱜᱳᱞᱟ]] ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱜᱳᱞᱟ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = https://jhpolice.gov.in/ramgarh| title = District Police Profile - Ramgarh| publisher = Jharkhand Police| access-date = 29 January 2021| archive-date = 28 January 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210128091035/https://jhpolice.gov.in/ramgarh| url-status = dead}}</ref> ᱜᱳᱞᱟ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱫᱚ [[ᱜᱳᱞᱟ, ᱨᱟᱢᱜᱚᱲ|ᱜᱳᱞᱟ]] ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2016_PART_B_DCHB_RAMGARH.pdf|title = District Census Handbook, Ramgarh, Series 21, Part XII B| work= Map of Ramgarh district on the third page |publisher= Directorate of Census Operations Jharkhand | access-date = 28 January 2021}}</ref> ==ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ== ===ᱦᱚᱲ ᱮᱞ=== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱜᱳᱞᱟ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱔᱙,᱘᱑᱐ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱗᱖,᱗᱖᱕ (᱕᱑%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱗᱓,᱐᱔᱕ (᱔᱙%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐-᱖ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱒᱑,᱘᱙᱑ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱮᱨ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱫᱚ ᱑᱒,᱑᱑᱒ (᱘.᱐᱘%) ᱟᱨ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱫᱚ ᱔᱓,᱕᱑᱗ (᱒᱙.᱐᱕%) ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name=census2011/> ===ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ=== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱜᱳᱞᱟ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱘᱓,᱕᱙᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ (᱖᱕.᱓᱕%) ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱕᱐,᱔᱒᱐ (᱗᱖.᱙᱓%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱓᱓,᱑᱗᱐ (᱕᱓.᱑᱗%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ (ᱠᱩᱲᱤ ᱟᱨ ᱠᱚᱲᱟ ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱛᱟᱞᱟᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ) ᱫᱚ ᱒᱓.᱗᱖% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=census2011/> {{ᱨᱟᱢᱜᱚᱲ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ|collapsible=y}} ===ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ=== [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]] ᱫᱚ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]] ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="langoff">{{cite web|url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |title=Report of the Commissioner for linguistic minorities: 50th report (July 2012 to June 2013) |pages= 35 |publisher=Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |accessdate=3 October 2017 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160708012438/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |archivedate= 8 July 2016 }}</ref> ==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ== ==ᱦᱮᱡ ᱥᱮᱱ== {{ᱵᱟᱨᱠᱟᱠᱟᱱᱟ–ᱢᱩᱨᱤ–ᱪᱟᱱᱰᱤᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ|collapse=y}} [[:en:National Highway 320 (India)|ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱓᱒᱐]] ᱫᱚ ᱜᱳᱞᱟ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="renumber">{{cite web|url=http://dorth.gov.in/writereaddata/sublinkimages/finaldoc6143316640.pdf|title=Rationalisation of Numbering Systems of National Highways|publisher=[[Department of Road Transport and Highways]]|access-date=5 February 2021|location=New Delhi|archive-url=https://web.archive.org/web/20160201124738/http://dorth.gov.in/writereaddata/sublinkimages/finaldoc6143316640.pdf|archive-date=1 February 2016|url-status=dead}}</ref> [[ᱵᱟᱨᱠᱟᱠᱟᱱᱟ-ᱢᱩᱨᱤ-ᱪᱟᱱᱰᱤᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱚᱱᱰᱤᱢᱨᱟ, ᱦᱟᱨᱩᱵᱮᱲᱟ ᱟᱨ ᱜᱳᱞᱟ ᱨᱚᱰ ᱨᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = https://indiarailinfo.com/train/timetable/tatanagar-barkakana-passenger-58023/6494/168/1219 | title= Tatanagar-Barkakana Passenger | work= Time Table |publisher= IndiaRailInfo| access-date = 31 January 2021}}</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱜᱳᱞᱟ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱕᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱯᱨᱤ-ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱤᱥᱠᱩᱞ, ᱘᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱤᱥᱠᱩᱞ, ᱔᱓ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱛᱟᱱᱟᱞᱟ ᱟᱥᱲᱟ, ᱑᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱥᱮᱠᱚᱱᱰᱟᱨᱤ ᱤᱥᱠᱩᱞ, ᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱥᱤᱱᱤᱭᱟᱹᱨ ᱥᱮᱠᱚᱱᱰᱟᱨᱤ ᱤᱥᱠᱩᱞ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=directory>{{cite web| url = https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_A/20/2016_PART_A_DCHB_RAMGARH.pdf | title= District Census Handbook Ramgarh, 2011, Series 21, Part XII A | work= Page 195 |publisher= Directorate of Census Operations, Jharkhand| access-date = 30 January 2021}}</ref> <br/><small>*ᱥᱤᱱᱤᱭᱟᱹᱨ ᱥᱮᱠᱚᱱᱰᱟᱨᱤ ᱤᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱤᱱᱴᱟᱨ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾</small> ==ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ== ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱢᱜᱚᱲ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ]] tezlw9boy0blexrzo0lrsha74vjqyec ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ 0 22734 195709 131583 2026-07-29T05:04:46Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195709 wikitext text/x-wiki {{Santali wikipedia 5th year Anniversary edit-a-thon}} {{Infobox settlement | name = ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱥᱚᱦᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|22.67|N|87.72|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱢᱮᱫᱤᱱᱤᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱟᱪᱮ ᱢᱮᱫᱤᱱᱤᱯᱩᱨ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ | governing_body = ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ | leader_title1 = ᱵᱤᱫᱷᱟᱭᱚᱠ | leader_name1 = ᱥᱤᱛᱟᱞ ᱠᱟᱯᱟᱴ | leader_title = ᱥᱚᱸᱥᱚᱫᱽ | leader_name = [[ᱫᱮᱵᱽ (ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱮᱠᱴᱟᱨ)|ᱫᱮᱵᱽ]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name='Ghatal City'>{{cite web|title=Ghatal City|url=http://www.ghatalmunicipality.com/Default.aspx?PageId=72|access-date=2023-06-23|archive-date=2020-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20200224151501/http://www.ghatalmunicipality.com/Default.aspx?PageId=72|url-status=dead}}</ref> | area_rank = | area_total_km2 = 10.40 | elevation_footnotes = | elevation_m = 5 | population_total = 54591 | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = <ref name='Ghatal City'/> | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_title1 = ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱮᱛ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = ᱗᱒᱑᱒᱒᱒, ᱗᱒᱑᱒᱑᱒, | registration_plate = WB50 | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ]] | blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ]] | website = {{URL|paschimmedinipur.gov.in/}} | iso_code = [[:en:ISO 3166-2:IN|IN-WB]] | footnotes = | University = ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱥᱟᱜᱚᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ }} '''ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱢᱮᱫᱤᱱᱤᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ ᱡᱚᱜᱚ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== [[File:Bridge on Boat.jpg|thumb|300px|ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱰᱷᱚᱝᱜᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱚᱞ]] ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== ===ᱴᱷᱟᱶ=== ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ {{coord|22.67|N|87.72|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Falling Rain Genomics, Inc - Ghatal |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/28/Ghatal.html |access-date=2023-06-23 |archive-date=2023-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230623103618/http://www.fallingrain.com/world/IN/28/Ghatal.html |url-status=dead }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱫᱚ ᱕ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱖ ᱯᱷᱤᱴ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ===ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱧᱮᱱᱮᱞ=== ᱵᱤᱫᱽᱣᱟᱱ, ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱱᱟᱣᱟ ᱡᱩᱜᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱩᱬ ᱦᱚᱲ '''[[ᱤᱥᱣᱚᱨ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱥᱟᱜᱚᱨ]]''' ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱚ ᱒᱖ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱘᱒᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱤᱨᱥᱤᱸᱜᱷᱟ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web |url= http://en.banglapedia.org/index.php?title=Vidyasagar,_Ishwar_Chandra |title= Vidyasagar, Pundit Iswar Chandra |publisher=Banglapedia |access-date=24 July 2016 |last=Murshid |first=Ghulam}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.whereincity.com/india/great-indians/literary-persons/ishwar-chandra.php |title=Ishwar Chandra Vidyasagar |publisher=www.whereincity.com |access-date=24 July 2016 }}</ref> ==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱕᱔,᱕᱙᱑ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱗,᱘᱘᱒ (᱕᱑%) ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱒᱖,᱗᱐᱙ (᱔᱙%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐-᱖ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱚᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱕,᱓᱙᱙ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱔᱔,᱐᱑᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ (᱘᱙.᱔᱘%) ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 28 August 2020 }}</ref> ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ,<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher= Census Commission of India}}</ref> ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱕᱑,᱕᱘᱖ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱫᱚ ᱕᱒% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱫᱚ ᱔᱘% ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱗᱖% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱫᱚ ᱕᱙.᱕% ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱜᱮᱭᱟ: ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱫᱚ ᱘᱓% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱫᱚ ᱖᱙% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ ᱨᱮ ᱑᱑% ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱖ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱚᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ==ᱱᱚᱜᱽᱨᱤᱠ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ== ===ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ=== [[ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ (ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ)|ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱫᱚ ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1918_PART_A_DCHB_PASCHIM%20MEDINIPUR.pdf |title = District Census Handbook: Paschim Medinipur | work= Map of Paschim Medinipur with CD Block HQs and Police Stations (on the fifth page) |publisher= Directorate of Census Operations, West Bengal, 2011 | access-date = 20 November 2016 }}</ref> ===ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ=== ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ ᱟᱨ [[ᱠᱷᱚᱨᱟᱨ, ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ|ᱠᱷᱚᱨᱟᱨ]] ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱟᱨ [[ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ (ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ)|ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ]] ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url = http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Paschim Medinipur |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Planning and Statistics, Government of West Bengal|access-date = 14 September 2020 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://policewb.gov.in/wbp/district/wmdp/wmdpstat.php | title = District at a Glance | publisher = Paschim Medinipur District Police | access-date = 27 October 2016 | archive-date = 27 October 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161027124602/http://policewb.gov.in/wbp/district/wmdp/wmdpstat.php | url-status = dead }}</ref> ==ᱦᱮᱡ ᱥᱮᱱ== ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ ᱫᱚ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ, ᱦᱟᱵᱽᱲᱟ, ᱢᱮᱫᱤᱱᱤᱯᱩᱨ, ᱠᱟᱸᱛᱷᱤ, ᱫᱤᱜᱷᱟ, ᱵᱚᱨᱫᱚᱣᱟᱱ, ᱵᱟᱸᱠᱩᱲᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱩᱨᱥᱩᱯᱩᱨᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱞᱚᱠᱟᱞ ᱦᱮᱡ ᱥᱮᱱ ᱵᱟᱥ (ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱱᱤᱡᱮ ᱵᱟᱱᱟᱨ) ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ, ᱢᱤᱱᱤᱵᱟᱥ, ᱴᱮᱢᱯᱩ ᱟᱨ ᱥᱟᱭᱠᱮᱞ-ᱨᱤᱠᱥᱟ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱚᱸᱥᱠᱩᱨᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱮᱥ ᱮᱪ ᱔ ᱫᱚ ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ ᱨᱚᱵᱤᱱᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱛᱚᱵᱟᱨᱥᱤᱠᱤ ᱢᱟᱦᱟᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ [[ᱵᱤᱫᱫᱟᱥᱟᱜᱚᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ, ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ, ᱤᱝᱞᱤᱥ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱬᱮᱥ, ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱤ, ᱱᱟᱜᱟᱢ, ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱥ, ᱠᱮᱢᱤᱥᱴᱨᱤ, ᱮᱞᱠᱷᱟ, ᱠᱛᱢᱯᱭᱩᱴᱟᱨ ᱥᱟᱬᱮᱥ, ᱡᱩᱞᱚᱡᱤ, ᱵᱳᱴᱟᱱᱤ, ᱚᱛᱱᱚᱜ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱚᱱᱟᱨᱥ ᱠᱚᱨᱥ ᱪᱟᱞ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ [[ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱢᱮᱱᱴ ᱯᱚᱞᱤᱴᱮᱠᱱᱤᱠ]], ᱱᱚᱜᱽᱨᱤᱠ, ᱢᱮᱠᱮᱱᱤᱠᱟᱞ ᱟᱨ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱠᱟᱞ ᱤᱱᱡᱤᱱᱤᱭᱨᱤᱝ ᱨᱮ ᱰᱤᱯᱞᱚᱢᱟ ᱠᱚᱨᱥ ᱪᱟᱞ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{commons category|ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ}} * [http://www.ghatal.net/ ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱪᱮ ᱢᱮᱫᱤᱱᱤᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ]] ajs22qovrcjsgywffiqm44lh8rdo2ih ᱞᱟᱵᱷᱯᱩᱨ 0 23698 195721 182821 2026-07-29T05:52:09Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195721 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱞᱟᱵᱷᱯᱩᱨ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.83|N|87.82|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱵᱤᱨᱵᱷᱩᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱵᱤᱨᱵᱷᱩᱢ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 35 | population_total = ᱕,᱔᱑᱙ | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱓᱑᱓᱐᱓ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱓᱔᱖᱓ | registration_plate = WB | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank1_info_sec1 = ᱙᱔᱔ [[ᱠᱚᱲᱟ|♂]]/[[ᱠᱩᱲᱤ|♀]] | blank2_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱛᱟᱞᱢᱟ | blank2_info_sec1 = [[ᱵᱳᱞᱯᱩᱨ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱵᱳᱞᱯᱩᱨ]] | blank3_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱛᱟᱞᱢᱟ | blank3_info_sec1 = [[ᱞᱟᱵᱷᱯᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱞᱟᱵᱷᱯᱩᱨ]] | website = {{URL|birbhum.nic.in}} | footnotes = }} '''ᱞᱟᱵᱷᱯᱩᱨ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱵᱤᱨᱵᱷᱩᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱳᱞᱯᱩᱨ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱞᱟᱵᱽᱯᱩᱨ ᱵᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ [[ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ]] ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ [[ᱛᱟᱨᱟᱥᱚᱝᱠᱚᱨ ᱵᱟᱱᱫᱳᱯᱟᱫᱷᱭᱟᱭ]] ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱴᱷᱮᱱ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱕᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ [[ᱥᱚᱠᱛᱤ ᱯᱤᱴᱷ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== {{OSM Location map | width=400| height=300| zoom=10 | coord={{coord|23|44|0|N|87|40|0|E}}| float=left|caption='''ᱵᱤᱨᱵᱷᱩᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱳᱞᱯᱩᱨ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱚ'''<br/>M: ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ ᱥᱚᱦᱚᱨ/ ᱵᱟᱡᱟᱨ, CT: ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ, R: ᱟᱹᱛᱩ/ᱴᱚᱞᱟ᱾<br/>ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱞᱟᱹᱴᱩ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱟᱥᱚᱞ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱦᱟᱱᱛᱮ ᱱᱷᱟᱛᱮ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾ |mark-coord1={{coord|23|37|45|N|87|32|30|E}} | label-pos1=right|label1=Ilambazar | numbered1=CT| mark-title1= [[Ilambazar]] (CT)|label-color1=#800000 |label-size1=13| mark-size1=13|shape1=l-circle|shape-color1=#A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|23|40|13|N|87|39|5|E}} | label-pos2=left|label2=Surul | numbered2=CT| mark-title2= [[Surul]] (CT)| |mark-coord3={{coord|23|46|44|N|87|52|21|E}} | label-pos3=left|label3=Parota | numbered3=CT| mark-title3= [[Parota, Birbhum]] (CT)| |mark-coord4={{coord|23|49|47|N|87|47|49|E}} | label-pos4=left|label4=Labhpur | numbered4=CT| mark-title4= Labhpur (CT)|shape-color4=black| label-size4=13|label-color4=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors --> |mark-coord5={{coord|23|40|16|N|87|41|19|E}} | label-pos5=right|label5=Bolpur |label-size5=14 | numbered5=M| mark-title5= [[Bolpur]] (M)|label-color5=#800000 |mark-coord6={{coord|23|41|10|N|87|39|40|E}} | label-pos6=left|label6= Shantiniketan| numbered6=R| mark-title6= [[Shantiniketan]] (R)|shape-color6=#A40000 |mark-coord7={{coord|23|42|0|N|87|51|36|E}} | label-pos7=right|label7= Nanoor| numbered7=R| mark-title7= [[Nanoor]] (R)|shape-color7=#A40000 |mark-coord8={{coord|23|39|30|N|87|39|40|E}} | label-pos8=left|label8= Sriniketan| numbered8=R| mark-title8= [[Sriniketan]] (R)|shape-color8=#A40000 |mark-coord9={{coord|23|45|47|N|87|52|40|E}} | label-pos9=bottom|label9= Kirnahar| numbered9=R| mark-title9= [[Kirnahar]] (R)|shape-color9=#A40000 |mark-coord10={{coord|23|38|12|N|87|38|49|E}} | label-pos10=right|label10= Raipur| numbered10=R| mark-title10= [[Raipur, Birbhum]] (R)|shape-color10=#A40000 |mark-coord11={{coord|23|36|39|N|87|53|49|E}} | label-pos11=left|label11= Khujutipara| numbered11=R| mark-title11= [[Khujutipara]] (R)|shape-color11=#A40000 |mark-coord12={{coord|23|45|38|N|87|32|11|E}} | label-pos12=right|label12= Khustigiri| numbered12=R| mark-title12= [[Khustigiri]] (R)|shape-color12=#A40000 |mark-coord13={{coord|23|38|40|N|87|25|48|E}} | label-pos13=right|label13= Jaydev Kenduli| numbered13=R| mark-title13= [[Jaydev Kenduli]] (R)|shape-color13=#A40000 |mark-coord14={{coord|23|42|53|N|87|43|22|E}} | label-pos14=right|label14= Kankalitala| numbered14=R| mark-title14= [[Kankalitala]] (R)|shape-color14=#A40000 |mark-coord15={{coord|23|41|0|N|87|40|25|E}} | label-pos15=right|label15= Visva-Bharati University| numbered15=U| mark-title15= [[Visva-Bharati University]] (U) |shape-color15=#967117 |mark-coord16={{coord|23.8882|87.7549}}| label16=Mayurakshi River| label-color16 = #77A1CB| label-angle16= 16| label-pos16=right| label-size16=10| mark-size16=0| mark-title16 =none |mark-coord17={{coord|23.7998|87.7254}}| label17=Bakreshwar River| label-color17 = #77A1CB| label-angle17=7| label-pos17=top| label-size17=10| mark-size17=0| mark-title17 =none |mark-coord18={{coord|23.7546|87.7528}}| label18=Kopai River| label-color18 = #77A1CB| label-angle18=-45| label-pos18=top| label-size18=10| mark-size18=0| mark-title18 =none |mark-coord19={{coord|23.5809|87.7668}}| label19=Ajay River| label-color19 = #77A1CB| label-angle19=20| label-pos19=top| label-size19=10| mark-size19=0| mark-title19 =none}} ===ᱴᱷᱟᱶ=== ᱞᱟᱵᱷᱯᱩᱨ ᱫᱚ ᱒᱓.᱘᱓° ᱠᱚᱧᱮ ᱘᱗.᱘᱒° ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{Cite web |title=Falling Rain Genomics, Inc – Labhpur |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/28/Labpur.html |access-date=2023-08-27 |archive-date=2023-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230510173726/http://www.fallingrain.com/world/IN/28/Labpur.html |url-status=dead }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱩᱴ ᱩᱥᱩᱞ ᱫᱚ ᱓᱕ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱑᱕ ᱯᱷᱤᱴ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱢᱳᱨ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱜ ᱰᱩᱵᱟᱹ ᱯᱞᱮᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ [[ᱢᱮᱥᱟᱧᱡᱳᱨ ᱰᱮᱢ]] ᱟᱨ [[ᱛᱤᱞᱯᱟᱨᱟ ᱵᱮᱨᱮᱡᱽ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱫᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱛᱮ ᱵᱚᱦᱮᱞᱚᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱫᱟᱜ ᱰᱩᱵᱟᱹ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱒᱐᱐᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱤᱨᱵᱷᱩᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱵᱷᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱕᱐,᱐᱐᱐ ᱦᱚᱲ ᱫᱟᱜ ᱛᱮᱠᱚ ᱮᱥᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref>{{cite news | url = http://www.telegraphindia.com/1060712/asp/bengal/story_6468168.asp | archive-url = https://web.archive.org/web/20110525184807/http://www.telegraphindia.com/1060712/asp/bengal/story_6468168.asp | url-status = dead | archive-date = 25 May 2011 | title = Rising flood waters claim 4 | access-date = 2007-08-24 | newspaper = [[The Telegraph (Kolkata)|The Telegraph]], 12 July 2006 }}</ref> ===ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ=== ᱞᱟᱵᱷᱯᱩᱨ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱞᱟᱵᱷᱯᱩᱨ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱮᱵᱟᱭ ᱮᱢ ᱮᱫᱟ᱾<ref name=handbook2008>{{cite web| url = http://birbhum.nic.in/dept/BAES_DIST_STAT_BK_2008.pdf |title = District Statistical Handbook 2008, Birbhum |work = Table 2.1 | publisher= Bureau of Applied Economics and Statistics, Government of West Bengal | access-date = 30 January 2018}}</ref><ref>{{cite web | url = http://birbhumpolice.org/policestation.php | title = Birbhum Police | work = Police Stations | publisher = West Bengal Police | access-date = 30 January 2018 | archive-date = 12 February 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180212131641/http://birbhumpolice.org/policestation.php | url-status = dead }}</ref> ===ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ=== [[ᱞᱟᱵᱽᱯᱩᱨ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱞᱟᱵᱽᱯᱩᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱚ ᱞᱟᱵᱷᱯᱩᱨ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/1908_PART_B_DCHB_BIRBHUM.pdf |title = District Census Handbook: Birbhum, Series 20, Part XII B | work= Map of Birbhum with CD Block HQs and Police Stations (on the fourth page) |publisher= Directorate of Census Operations, West Bengal, 2011 | access-date = 1 February 2018 }}</ref> ===ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ=== ᱑. ᱞᱚᱵᱽᱯᱩᱨ ᱑ ᱜᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ ᱒. ᱞᱚᱵᱽᱯᱩᱨ ᱒ ᱜᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ ==ᱰᱮᱢᱚᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱞᱟᱵᱷᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱕,᱔᱑᱙ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱚᱱ ᱒,᱗᱖᱒ (᱕᱑%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱒,᱖᱕᱗ (᱔᱙%) ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱔᱔᱓᱾ ᱞᱟᱵᱷᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱮᱞ ᱔,᱑᱙᱓ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱘᱔.᱒᱖%) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 1 February 2018 }}</ref> ==ᱯᱚᱨᱤᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱦᱮᱱᱰᱵᱩᱠ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮ, ᱞᱟᱵᱷᱯᱩᱨ ᱫᱚ ᱒.᱑᱐᱖᱙ ᱪᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱮᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱞᱟᱵᱷᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱵᱚᱥ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱟᱨ ᱨᱟᱲᱟ ᱰᱨᱮᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱫᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ ᱫᱚ ᱜᱷᱟᱰᱨᱟ ᱯᱟᱭᱤᱯ ᱟᱨ ᱵᱚᱦᱚᱜ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱴᱮᱱᱠ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱛᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱑,᱐᱐᱐ ᱜᱟᱱ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱠ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱑᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱮᱰᱤᱥᱤᱱ ᱥᱴᱚᱯ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ, ᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱤᱰᱤᱞ ᱟᱥᱲᱟ, ᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱟᱨ ᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ, ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱨᱮ ᱑ ᱴᱟᱝ ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ, ᱑ ᱴᱟᱝ ᱚᱰᱤᱴᱚᱨᱤᱭᱟᱢ/ ᱠᱚᱢᱭᱩᱱᱤᱴᱤ ᱦᱚᱞ, ᱑ ᱴᱟᱝ ᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱞᱟᱭᱵᱨᱮᱨᱤ ᱟᱨ ᱑ ᱴᱟᱝ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱚᱲᱟᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱔ ᱭᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱮᱝᱠ, ᱑ ᱴᱟᱝ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱴᱤᱵ ᱵᱮᱝᱠ ᱟᱨ ᱑ ᱴᱟᱝ ᱟᱜᱽᱨᱤᱠᱨᱮᱰᱤᱴ ᱥᱳᱥᱟᱭᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱰᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱪᱟᱣᱞᱮ, ᱜᱩᱦᱩᱢ ᱟᱨ ᱛᱩᱨᱤ ᱮᱢᱟᱱ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_A/19/1908_PART_A_DCHB_BIRBHUM.pdf | title = District Census Handbook Birbhum, Census of India 2011, Series 20, Part XII A | work= Section II Town Directory, Pages 1025- 1033 | publisher = Directorate of Census Operations V, West Bengal |access-date = 16 July 2019}}</ref> ==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱭᱟᱹᱨᱤ== ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱵᱟᱹᱭᱥᱟᱹᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ''ᱦᱟᱴ'' ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱲᱟᱜ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱴᱩᱠᱩᱡ ᱪᱮᱞᱟᱝ, ᱞᱟᱴᱷ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱤᱱᱤᱥ, ᱡᱷᱩᱲᱤ, ᱡᱚ ᱡᱟᱝ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ ᱞᱟᱵᱷᱯᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱑. ᱵᱚᱥ ᱥᱴᱮᱱᱰ ᱵᱟᱡᱟᱨ, ᱒. BDO ᱠᱚᱢᱯᱞᱮᱠᱥ, ᱓. ᱥᱟᱥᱛᱤᱱᱚᱜᱚᱨ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱟᱨ ᱔. ᱦᱟᱴᱛᱚᱞᱟ᱾ ᱞᱚᱵᱽᱯᱩᱨ ᱫᱚ ᱞᱚᱵᱽᱯᱩᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ᱾ ==ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ== [[File:Katwa to Ahmedpur Narrow gaugue railway 02.jpg|thumb|ᱞᱟᱵᱷᱯᱩᱨ ᱱᱟᱱᱦᱟ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱧᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱣᱲᱤ]]-[[ᱯᱷᱩᱴᱤᱥᱟᱠᱳ]] (ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱖) ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ [[ᱞᱟᱵᱷᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱟᱦᱢᱚᱫᱽᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱒ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱟᱦᱢᱚᱫᱽᱯᱩᱨ ᱠᱟᱴᱣᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮ ᱠᱤᱨᱱᱟᱦᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱑ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref name="Government">{{cite web | url = http://birbhum.gov.in/birtour2.htm | title = Labhpur| access-date = 2007-08-24 | publisher = Birbhum District administration}}</ref> ᱕᱒ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱚᱦᱢᱚᱫᱽᱯᱩᱨ – ᱠᱟᱴᱣᱟ ᱱᱮᱨᱚᱜᱮᱡᱽ (᱒'᱖") ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱤᱝᱜᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱑᱙᱖᱖ ᱨᱮ ᱢᱮᱠᱞᱚᱭᱰ ᱟᱨ ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱴᱣᱟ ᱟᱨ ᱟᱦᱢᱚᱫᱽᱯᱩᱨ, ᱟᱨ ᱠᱟᱴᱣᱟ ᱟᱨ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱜᱮᱡᱽ ᱴᱨᱮᱠ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ᱾ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ ᱠᱚ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢ ᱟᱨ ᱴᱤᱠᱤᱴ ᱠᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱡᱮ ᱠᱚᱭ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱯ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱑᱖ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱓ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ ᱵᱚᱱᱫᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱱᱦᱟ ᱜᱮᱡᱽ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾ ᱒᱐᱑᱗ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱒᱔ ᱢᱮ ᱒᱐᱑᱘ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱮᱡᱟᱨ ᱥᱮᱵᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱵᱚᱥ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱞ ᱫᱚ ᱞᱟᱵᱽᱯᱩᱨ [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ]] ᱟᱨ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱞᱟᱵᱷᱯᱩᱨ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱣᱲᱤ]], [[ᱥᱟᱭᱛᱷᱤᱭᱟ]], [[ᱨᱟᱢᱯᱩᱨᱦᱟᱴ]], [[ᱵᱳᱞᱯᱩᱨ]], [[ᱠᱤᱨᱱᱟᱦᱟᱨ]] ᱟᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱥ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱤᱫᱤ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ [[ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]], [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]], [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]], [[ᱵᱚᱦᱚᱨᱚᱢᱯᱩᱨ]], [[ᱠᱟᱴᱣᱟ]], [[ᱠᱨᱤᱥᱱᱟᱱᱚᱜᱚᱨ]] ᱥᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱥ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== '''ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ''' # [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ]], ᱞᱟᱵᱷᱯᱩᱨ (ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ. ᱑᱙᱖᱓) # ᱞᱟᱵᱽᱯᱩᱨ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱛᱷᱟᱹᱯᱱᱤᱛ (B.Ed) # ᱞᱚᱵᱽᱯᱩᱨ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱛᱷᱟᱹᱯᱱᱤᱛ (D.El.Ed) ==ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ== ===ᱛᱟᱨᱟᱥᱚᱝᱠᱚᱨᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ=== [[ᱛᱟᱨᱟᱥᱚᱝᱠᱚᱨ ᱵᱟᱱᱫᱳᱯᱟᱫᱷᱭᱟᱭ]], ᱵᱟᱝᱜᱟᱞᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱒᱓ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱙᱘ ᱨᱮ ᱞᱟᱵᱷᱯᱩᱨ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱑᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱞᱟᱵᱷᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱮᱴᱨᱤᱠ ᱯᱟᱥ ᱞᱮᱫᱟᱭ᱾<ref>{{cite book |last=Badiuzzaman |year=2012 |chapter=Bandyopadhyay, Tarashankar |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bandyopadhyay,_Tarashankar |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |access-date=2023-08-27 |archive-date=2020-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608210254/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bandyopadhyay,_Tarashankar |url-status=dead }}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱟᱨ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱨᱱᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ==ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ== ==ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ== ᱞᱟᱵᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱞᱚᱵᱽᱯᱩᱨ ᱟᱹᱛᱩ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱨᱮ ᱓᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱮᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web | url =https://www.wbhealth.gov.in/other_files/RH.pdf | title =Health & Family Welfare Department | work =Health Statistics – Rural Hospitals | publisher =Government of West Bengal | access-date =1 February 2018 | archive-date =8 October 2022 | archive-url =https://web.archive.org/web/20221008143352/https://www.wbhealth.gov.in/other_files/RH.pdf | url-status =dead }}</ref> ==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Wikivoyage-inline}} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== 2lkho1rb1prgfe1gefma2kli86ctyo5 ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ 0 24048 195736 188058 2026-07-29T10:30:21Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195736 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ | settlement_type = ᱱᱚᱜᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = | pushpin_map = India Odisha#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|21.78|N|85.97|E|display=inline,title}}<ref name=fall>{{Cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/21/Karanjia.html|title=Maps, Weather, and Airports for Karanjia, India|website=www.fallingrain.com|access-date=2023-09-03|archive-date=2023-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20230903161751/http://www.fallingrain.com/world/IN/21/Karanjia.html|url-status=dead}}</ref> | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = ᱯᱚᱱᱚᱛ | subdivision_type2 = ᱦᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name1 = [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] | subdivision_name2 = [[ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_rank = | elevation_footnotes = <ref name=fall/> | elevation_m = 389 | population_total = 22,865 | population_as_of = 2011 | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱕᱗᱐᱓᱗ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱖᱗᱙᱖ | registration_plate = OD-11 | unemployment_rate = | footnotes = | demographics1_info1 = [[ᱳᱰᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱳᱰᱤᱭᱟ]] | demographics1_title2 = ᱢᱩᱬ ᱴᱚᱴᱷᱟᱣᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_info2 = [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]], [[ᱦᱳ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱳ]], [[ᱢᱩᱱᱰᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱩᱱᱰᱟᱨᱤ]], [[ᱠᱩᱲᱢᱟᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱩᱲᱢᱟᱞᱤ]] }} '''ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱵᱷᱩᱵᱽᱱᱮᱥᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱒᱑ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱓᱔ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱯᱚᱧᱪᱯᱤᱨ ᱥᱟᱵᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱵᱽ-ᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱚᱴᱤᱯᱷᱟᱭᱤᱰ ᱮᱨᱤᱭᱟ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱫᱮᱣ ᱫᱤᱯ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱧᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ==ᱚᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤᱠᱥ== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮ ᱒᱒,᱘᱖᱕ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱔᱙% ᱟᱨ ᱠᱩᱲᱤ ᱕᱑% ᱾ ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮ ᱘᱓.᱓᱕% ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱩᱵᱷᱤᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱗᱒.᱘᱗% ᱚᱱᱩᱵᱷᱤᱛᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱘᱙.᱑᱐% ᱟᱨ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱚ ᱗᱗.᱗᱖% ᱾ ᱑᱐.᱔᱕% ᱫᱚ ᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ==ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ== ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱢᱚ. ᱟᱢᱵᱤᱠᱟ ᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱫᱽᱨᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱥᱭᱟᱢᱟᱨᱟᱭ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱯᱩᱨᱱᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱤᱵᱷ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱢᱟᱢᱚ ᱢᱚᱝᱜᱚᱞᱟ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱥᱭᱟᱢ ᱵᱟᱵᱟ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱨᱟᱱᱤ ᱥᱟᱛᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱚᱰᱥᱟᱦᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱨᱠᱷᱟᱱᱫᱟ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱵᱟᱢᱟᱱᱥᱟᱞᱟ, ᱥᱨᱤ ᱜᱟᱱᱮᱥ ᱢᱩᱫᱽᱨᱤ, ᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱟᱱᱠᱩᱞᱪᱚᱱᱫᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱥᱚᱛᱭᱚᱥᱟᱭ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱵᱟᱵᱟ ᱥᱤᱵᱷ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱟᱨ ᱵᱨᱚᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱟᱨᱟᱰᱤᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱘ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱤᱪᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱠᱤᱪᱤᱝ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱤᱞᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱩᱯ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱗ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱫᱳᱞᱟ ᱡᱟᱛᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱮᱞᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱳᱰᱤᱭᱟ ᱯᱚᱧᱡᱤᱠᱟ (ᱠᱮᱞᱮᱱᱰᱟᱨ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱚᱞᱜᱩᱱ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱧᱮᱞᱡᱚᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ== ᱵᱷᱤᱢᱠᱩᱸᱰ ᱫᱚ ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱔᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱜ ᱴᱮᱱᱠ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱤᱢᱞᱤᱯᱟᱞ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ, ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱔᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱕᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱢᱤᱫ ᱴᱟᱭᱜᱟᱨ ᱨᱤᱡᱟᱨᱵᱽ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱟᱢᱟ ᱛᱟᱨᱤᱱᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱨᱟᱱᱤ ᱥᱚᱛᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱵᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱞᱚᱨᱰ ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱨᱟᱢᱛᱤᱨᱛᱷᱚ ᱫᱟᱜᱽᱯᱟᱴ, ᱥᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱫᱟᱜᱽᱯᱟᱴ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱟ. ᱠᱤᱪᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱫᱚ ᱠᱤᱪᱤᱝ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱤᱪᱷᱚᱠᱜᱚᱲ ᱟᱨ ᱵᱤᱨᱚᱛᱜᱚᱲ ᱫᱚ ᱱᱚᱰᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱧᱮᱢᱮᱞ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱤᱪᱷᱤᱝ ᱫᱚ ᱠᱚᱸᱛᱟᱠᱷᱟᱭᱨᱤ ᱟᱨ ᱠᱷᱟᱭᱨᱤᱵᱷᱟᱱᱰᱟᱱ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮ ᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: *ᱟᱱᱚᱱᱫᱟ ᱢᱟᱨᱜᱟ ᱜᱩᱨᱩᱠᱩᱞ *ᱵᱤᱠᱟᱥ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱸᱴ ᱟᱥᱲᱟ, ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ *ᱥᱚᱨᱚᱥᱣᱚᱛᱤ ᱥᱤᱥᱩ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟ ᱛᱤᱨᱛᱷᱚ) *ᱰᱤ. ᱮᱢ. ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ *DAV ᱯᱚᱵᱞᱤᱠ ᱟᱥᱲᱟ *ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱥᱲᱟ *ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱟᱥᱲᱟ *ᱠᱷᱚᱡᱩᱨᱤ ᱥᱟᱜᱚᱨ ᱟᱥᱲᱟ *ᱥᱤᱢᱤᱞᱤᱯᱟᱞ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱢ ᱟᱥᱲᱟ *ᱥᱳᱵᱷᱟᱱᱤᱭᱟ ᱥᱤᱠᱷᱭᱟᱥᱨᱟᱢ *ᱵᱤᱵᱮᱠᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱯᱚᱵᱞᱤᱠ ᱟᱥᱲᱟ *ᱠᱟᱨᱟᱰᱤᱭᱟ ᱭᱩᱡᱽ ᱤᱧ ᱤᱧ ᱢᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱥᱲᱟ *ᱥᱮᱸᱴ ᱡᱮᱵᱷᱤᱭᱚᱨ ᱟᱥᱲᱟ *ᱜᱤᱨᱤᱢᱟ ᱭᱩ.ᱡᱤ.ᱭᱩ.ᱯᱤ. ᱟᱥᱲᱟ, ᱫᱳᱞᱯᱟᱫᱤᱭᱟ *ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱵᱨᱤᱜᱚᱰ ᱯᱚᱵᱞᱤᱠ ᱟᱥᱲᱟ (ᱳ.ᱮᱥ.ᱵᱤ.ᱯᱤ.ᱮᱥ.) *ANKURA, KARANJIA ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ'ᱺ *ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ (ᱟᱴᱳ) ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ, ᱠᱟᱨᱟᱱᱡᱤᱭᱟ *ᱯᱚᱧᱪᱯᱤᱨ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ, ᱠᱟᱨᱟᱱᱡᱤᱭᱟ *ᱥᱤᱢᱤᱞᱤᱯᱟᱞ +᱒ ᱨᱤᱡᱳᱰᱮᱱᱥᱤᱭᱟᱞ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ *ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ ᱤᱱᱰᱚᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ *ᱢᱟ. ᱢᱚᱝᱜᱚᱞᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱟᱨᱢᱮᱥᱭᱩᱴᱤᱠᱟᱞ ᱥᱟᱬᱮᱥ ==ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ== ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ [[ᱠᱮᱶᱡᱷᱚᱨ (ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ)]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱮᱛᱜᱤᱡ ᱮᱢ.ᱮᱞ.ᱮ. ᱫᱚ ᱚᱱᱚᱱᱛᱚ ᱱᱟᱭᱚᱠ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱠᱮᱶᱡᱷᱚᱨ ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱤᱛᱚᱜᱤᱡ ᱮᱢ.ᱯᱤ. [[ᱪᱚᱱᱫᱨᱟᱬᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱟᱱᱚᱱᱛᱟ ᱱᱟᱭᱚᱠ ᱠᱮ ᱯᱟᱺᱰᱩ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] di04w6yuox72a2voh710kbn50tw938i ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ 0 24675 195720 195556 2026-07-29T05:45:17Z MT731 2184 /* ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ */ 195720 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ | style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ | type = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|30px]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ]] ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | image = Rourkela railway station.jpg | address = ᱱᱟᱣᱟ ᱵᱟᱥ ᱥᱴᱮᱸᱰ ᱥᱩᱨ, [[ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ]], [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] | country = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | coordinates = {{Coord|22.2276|N|84.8629|E|type:railwaystation_region:IN|format=dms|display=inline,title}} | elevation = {{convert|219|m|ft|0|abbr=on}} | owned = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ]] | operator = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞ]] | tracks = ᱕ {{Track gauge|5ft6in|lk=on}} ᱵᱨᱚᱰ ᱜᱮᱡᱽ | structure = ᱥᱴᱮᱰᱟᱨᱰ (ᱜᱨᱟᱣᱩᱱᱰ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ) | parking = ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ | status = ᱠᱟᱹᱢᱤ | code = {{Indian railway code | code = ROU | zone = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] | division = {{rwd|ᱪᱚᱠᱨᱚᱫᱷᱚᱨᱯᱩᱨ}} }} | opened = ᱑᱘᱙᱑ | closed = | rebuilt = | electrified = ᱑᱙᱖᱑–᱖᱒ | former = [[ᱵᱮᱝᱜᱟᱞ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | passengers = | pass_system = | pass_year = | pass_percent = | map_type = India Odisha#India | map_dot_label = ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ | map_caption = ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ##ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | image_size = | image_caption = ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | line = [[ᱦᱟᱣᱲᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱴᱟᱴᱟᱱᱚᱜᱚᱨ–ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]],<br>[[ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ-ᱦᱟᱴᱤᱭᱟ-ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ–ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] | other = ᱚᱴᱳ ᱥᱴᱮᱱᱰ [[File:Feature ticket office.svg|20px|Computerized Ticketing Counters]] [[File:Feature parking.svg|20px|Parking]] [[File:Feature accessible.svg|20px|Disabled Access]] [[File:SymbolCoffeeShop.svg|20px|Food Plaza]] [[File:AB-Autobahnkiosk.svg|20px|Kiosks]] [[File:Aseos Públicos.jpg|20px|WC]] [[File:Aiga taxi.svg|20px|Taxi Stand]] [[File:Feature suburban buses.svg|20px|Public Transportation]] | platform = ᱕ | ADA = {{access icon|20px}} ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ | mapframe = ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ | mapframe-caption = Interactive map | mapframe-custom = {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=300|frame-height=180|zoom=14|type=point|marker=rail}} | services = {{Adjacent stations|system=ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|line=ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|left=ᱵᱳᱱᱰᱟᱢᱩᱱᱰᱟ|right=ᱯᱟᱱᱯᱳᱥ|type=[[ᱦᱟᱣᱲᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱴᱟᱴᱟᱱᱚᱜᱚᱨ–ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]]}} }} '''ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''' (ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱳᱰ:- '''ROU''') ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ-ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ [[ᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱜᱚᱰ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱜᱚᱲ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾ ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱫᱚ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱑᱘᱙᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱟᱥᱚᱱᱥᱳᱞ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱦᱚᱵ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱠᱨᱚᱥ ᱠᱚᱱᱴᱨᱤ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ‌–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.ser.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1 | title = Major Events in the Formation of S.E. Railway | publisher = South Eastern Railway | access-date = 2012-12-05 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20130401151628/http://www.ser.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0%2C1 | archive-date = 1 April 2013 | df = dmy-all }}</ref> ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱚᱨᱥᱩᱶᱟ ᱢᱮᱬᱦᱮᱫ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web | url = http://rourkelarail.wetpaint.com/page/BONDAMUNDA+JUNCTION | title = Bondamunda Junction | access-date = 2012-12-08 | archive-date = 2010-04-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100414042120/http://rourkelarail.wetpaint.com/page/BONDAMUNDA%2BJUNCTION | url-status = dead }}</ref> ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱩᱞᱯᱟᱞᱤ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱮᱠᱴᱨᱤ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱟᱢᱮᱴ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.sail.co.in/| title = Steel Authority of India Limited – A Maharatna| work = Rourkela Steel Plant| publisher = SAIL| access-date = 2012-12-05| archive-date = 2010-10-02| archive-url = https://web.archive.org/web/20101002103624/http://www.sail.co.in/| url-status = dead}}</ref> ᱑᱙᱖᱑–᱑᱙᱖᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱯᱷᱤᱰ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://irfca.org/docs/electrification-history.html|title = History of Electrification| publisher= IRFCA| access-date = 2012-12-05 }}</ref> ==ᱵᱤᱡᱤ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ== ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱑᱐᱐ ᱵᱩᱠᱤᱝ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.indianrail.gov.in/7days_Avl.html |title=Indian Railways Passenger Reservation Enquiry |work=Availability in trains for Top 100 Booking Stations of Indian Railways |publisher=IRFCA |access-date=2012-11-21 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140510115649/http://www.indianrail.gov.in/7days_Avl.html |archive-date=10 May 2014 }}</ref> ᱑᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱴᱨᱮᱱ ᱫᱚ ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱑᱐᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱴᱨᱮᱱ ᱫᱚ (ᱦᱟᱯᱛᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱵᱟᱨ-ᱦᱟᱯᱛᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱶᱛᱮ) ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.indiantrains.org/station-details/?code=ROU&name=ROURKELA |title=Rourkela Railway Station details |publisher=indiantrains.org |access-date=2012-12-05 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120715220818/http://www.indiantrains.org/station-details/?code=ROU&name=ROURKELA |archive-date=15 July 2012 }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱡᱚᱲᱟᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ, ᱫᱤᱞᱞᱤ, ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ, [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]], ᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱫᱽ, ᱨᱟᱺᱪᱤ, ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ, ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ, ᱯᱩᱱᱮ, ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ, [[ᱵᱷᱩᱵᱽᱱᱮᱥᱚᱨ]], ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ, [[ᱯᱟᱴᱱᱟ]], ᱵᱤᱥᱟᱠᱷᱟᱯᱟᱴᱱᱟᱢ, ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽᱯᱩᱨ, ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ, ᱠᱚᱴᱚᱠ, ᱯᱩᱨᱤ, ᱵᱚᱨᱦᱟᱢᱯᱩᱨ, ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱢᱢᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱵᱤᱢᱞᱟᱜᱚᱲ–ᱛᱟᱞᱪᱮᱨ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ== ᱵᱚᱱᱰᱟᱢᱩᱱᱰᱟ–ᱵᱟᱨᱥᱩᱣᱟᱱ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱵᱤᱢᱟᱞᱜᱚᱲ ᱟᱨ ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ–ᱛᱟᱞᱪᱮᱨ–ᱵᱟᱨᱚᱝ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱛᱟᱞᱪᱮᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣᱟᱜ ᱑᱕᱖ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱙᱗ ᱢᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱔–᱒᱐᱐᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱟᱨ ᱵᱷᱩᱵᱽᱱᱮᱥᱚᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱔᱖᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ (ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ) ᱠᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱓᱐᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.welcomeorissa.com/orissa_news.php?opt=view&id=31329&ChosenDay=19&ChosenMonth=04&ChosenYear=2011 |title=Bimlagarh–Talcher rail link: All decks cleared |publisher=Welcome Orissa |access-date=2012-12-08 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304025742/http://www.welcomeorissa.com/orissa_news.php?opt=view&id=31329&ChosenDay=19&ChosenMonth=04&ChosenYear=2011 |archive-date= 4 March 2016 }}</ref> ==ᱵᱚᱱᱰᱟᱢᱩᱱᱰᱟ - ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ (ᱰᱤᱡᱮᱞ ᱟᱨ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱠ) ᱞᱳᱠᱳᱢᱳᱴᱤᱵᱽ ᱥᱮᱰ== ᱑᱙᱕᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱳᱱᱰᱟᱢᱩᱱᱰᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱞᱳᱠᱳᱢᱳᱴᱤᱵᱽ ᱥᱮᱰ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱫᱚ ᱥᱴᱮᱢ ᱤᱱᱡᱤᱱ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱫᱚ ᱰᱤᱡᱮᱞ ᱤᱱᱡᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱾ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱥᱴᱮᱢ ᱞᱚᱠᱳᱢᱳᱴᱤᱵᱽ ᱥᱮᱰ ᱫᱚ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ WAM-4 ᱤᱱᱡᱤᱱ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱑᱙᱘᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱠ ᱞᱚᱠᱳᱢᱳᱴᱤᱵᱽ ᱥᱮᱰ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱒᱔᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱠ ᱤᱱᱡᱤᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱛᱮᱭᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐ WAG-9 ᱞᱳᱠᱳᱢᱳᱴᱤᱵᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱯᱮᱥᱤᱴᱤ ᱟᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱠ ᱞᱳᱠᱳᱢᱳᱴᱤᱵᱽ ᱥᱮᱰ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[File:BDM RKL Shed.png|center|thumb|536x536px|ᱵᱚᱱᱰᱟᱢᱩᱱᱰᱟ–ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ (ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱠ) ᱞᱳᱠᱳᱢᱳᱴᱤᱵᱽ ᱥᱮᱰ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== *[http://indiarailinfo.com/departures/rourkela-junction-rou/170 ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ] {{Wikivoyage-inline|ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱜᱚᱲ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱚᱠᱨᱚᱫᱷᱚᱨᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱑᱘᱙᱑ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] 57d7ejkaafwfohcrehhnd7pyzvwkgyg ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱨᱳᱰ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ 0 24751 195726 131020 2026-07-29T06:58:03Z MT731 2184 195726 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱨᱳᱰ | type = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] | style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ | image = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|80px]] | image_caption = | address = [[ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ]], [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] | country = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | elevation = | coordinates = {{coord|21.846159|84.011684|format=dms|display=inline,title}} | line = [[ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ-ᱵᱤᱡᱚᱭᱱᱚᱜᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] | other = | structure = ᱥᱴᱟᱱᱰᱟᱨᱰ (ᱚᱛ ᱨᱮ) | platform = ᱒ | tracks = ᱔ | parking = ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ | opened = | closed = | rebuilt = | electrified = ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ | ADA = | code = {{Indian railway code | code = JSGR | zone = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | division = {{rwd|ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ}} }} | owned = ᱨᱮᱞ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ, [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ]] | operator = | status = ᱠᱟᱹᱢᱤ | former = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | pass_system = | map_locator = | map_type = India#India Odisha | map_dot_label = ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱨᱳᱰ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | map_size = 300 }} '''ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱨᱳᱰ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱳᱰ ᱫᱚ '''JSGR''' ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱭᱯᱟᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] ᱵᱮᱜᱚᱨ [[ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱲᱟ ᱨᱳᱰ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ, ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱟᱨ ᱥᱩᱯᱚᱨᱯᱟᱥᱴ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ ᱛᱤᱸᱜᱩᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web| url=https://indiarailinfo.com/departures/jharsuguda-road-jsgr/10288| title=JSGR/Jharsuguda Road| website=India Rail Info}}</ref><ref>{{cite web| url=https://www.raildrishti.in/raildrishti/IRDBStationPDF.jsp?stncode=JSGR| title=JSGR:Passenger Amenities Details As on : 31/03/2018 Division : Chakradharpur| website=Raildrishti}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web| url=https://www.raildrishti.in/raildrishti/IRDBStationTimeTable.jsp?stncode=JSGR| title=JSGR/Jharsuguda Road| website=Raildrishti}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web| url=https://www.naidunia.com/chhattisgarh/bilaspur-five-pairs-of-trains-including-jodhpur-express-will-no-longer-be-jharsuguda-station-3089788| title=जोधपुर एक्सप्रेस समेत पांच जोड़ी ट्रेनें अब नहीं जाएगी झारसुगुड़ा स्टेशन| website=Nai Dunia| date=8 August 2019}}</ref> ==ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚ== * [[ᱦᱤᱨᱟᱠᱩᱸᱰ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱤᱱᱫᱚᱨ–ᱯᱩᱨᱤ ᱦᱟᱢᱥᱟᱯᱷᱟᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱵᱷᱚᱞᱥᱟᱰ–ᱯᱩᱨᱤ ᱥᱩᱯᱟᱨᱯᱟᱥᱴ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱵᱤᱠᱟᱱᱮᱨ–ᱯᱩᱨᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱯᱩᱨᱤ–ᱡᱚᱫᱷᱯᱩᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱞᱳᱠᱢᱟᱱᱭᱟ ᱛᱤᱞᱚᱠ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ-ᱯᱩᱨᱤ ᱥᱩᱯᱟᱨᱯᱷᱟᱥᱴ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱞᱳᱠᱢᱟᱱᱭᱟ ᱛᱤᱞᱚᱠ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ-ᱵᱷᱩᱵᱽᱱᱮᱥᱚᱨ ᱥᱩᱯᱟᱨᱯᱷᱟᱥᱴ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * ᱨᱟᱣᱨᱠᱮᱞᱟ - ᱯᱩᱨᱤ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ * ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ - ᱛᱤᱛᱞᱟᱜᱚᱲ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ * ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ - ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱢᱮᱢᱩ ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== * [[ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱡᱤᱞᱟᱹ|ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱚᱠᱨᱚᱫᱷᱚᱨᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] l7onwk4r5z4l5l7hd1yhiux0erift6x 195727 195726 2026-07-29T06:59:09Z MT731 2184 195727 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱨᱳᱰ | type = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] | style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ | image = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|80px]] | image_caption = | address = [[ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ]], [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] | country = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | elevation = | coordinates = {{coord|21.846159|84.011684|format=dms|display=inline,title}} | line = [[ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ-ᱵᱤᱡᱚᱭᱱᱚᱜᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] | other = | structure = ᱥᱴᱟᱱᱰᱟᱨᱰ (ᱚᱛ ᱨᱮ) | platform = ᱒ | tracks = ᱔ | parking = ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ | opened = | closed = | rebuilt = | electrified = ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ | ADA = | code = {{Indian railway code | code = JSGR | zone = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | division = {{rwd|ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ}} }} | owned = ᱨᱮᱞ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ, [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ]] | operator = | status = ᱠᱟᱹᱢᱤ | former = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | pass_system = | map_locator = | map_type = India#India Odisha | map_dot_label = ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱨᱳᱰ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | map_size = 300 }} '''ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱨᱳᱰ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱳᱰ ᱫᱚ '''JSGR''' ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱭᱯᱟᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] ᱵᱮᱜᱚᱨ [[ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱲᱟ ᱨᱳᱰ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ, ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱟᱨ ᱥᱩᱯᱚᱨᱯᱟᱥᱴ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ ᱛᱤᱸᱜᱩᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web| url=https://indiarailinfo.com/departures/jharsuguda-road-jsgr/10288| title=JSGR/Jharsuguda Road| website=India Rail Info}}</ref><ref>{{cite web| url=https://www.raildrishti.in/raildrishti/IRDBStationPDF.jsp?stncode=JSGR| title=JSGR:Passenger Amenities Details As on : 31/03/2018 Division : Chakradharpur| website=Raildrishti}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web| url=https://www.raildrishti.in/raildrishti/IRDBStationTimeTable.jsp?stncode=JSGR| title=JSGR/Jharsuguda Road| website=Raildrishti}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web| url=https://www.naidunia.com/chhattisgarh/bilaspur-five-pairs-of-trains-including-jodhpur-express-will-no-longer-be-jharsuguda-station-3089788| title=जोधपुर एक्सप्रेस समेत पांच जोड़ी ट्रेनें अब नहीं जाएगी झारसुगुड़ा स्टेशन| website=Nai Dunia| date=8 August 2019}}</ref> ==ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚ== * [[ᱦᱤᱨᱟᱠᱩᱸᱰ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱤᱱᱫᱚᱨ–ᱯᱩᱨᱤ ᱦᱟᱢᱥᱟᱯᱷᱟᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱵᱷᱚᱞᱥᱟᱰ–ᱯᱩᱨᱤ ᱥᱩᱯᱟᱨᱯᱟᱥᱴ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱵᱤᱠᱟᱱᱮᱨ–ᱯᱩᱨᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱯᱩᱨᱤ–ᱡᱚᱫᱷᱯᱩᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱞᱳᱠᱢᱟᱱᱭᱟ ᱛᱤᱞᱚᱠ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ-ᱯᱩᱨᱤ ᱥᱩᱯᱟᱨᱯᱷᱟᱥᱴ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱞᱳᱠᱢᱟᱱᱭᱟ ᱛᱤᱞᱚᱠ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ-ᱵᱷᱩᱵᱽᱱᱮᱥᱚᱨ ᱥᱩᱯᱟᱨᱯᱷᱟᱥᱴ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * ᱨᱟᱣᱨᱠᱮᱞᱟ - ᱯᱩᱨᱤ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ * ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ - ᱛᱤᱛᱞᱟᱜᱚᱲ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ * ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ - ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱢᱮᱢᱩ ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== * [[ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱡᱤᱞᱟᱹ|ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱚᱠᱨᱚᱫᱷᱚᱨᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] az1n3ezj0cvw56n6ep6x5edloifapng 195728 195727 2026-07-29T07:00:11Z MT731 2184 195728 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱨᱳᱰ | type = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] | style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ | image = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|80px]] | image_caption = | address = [[ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ]], [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] | country = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | elevation = | coordinates = {{coord|21.846159|84.011684|format=dms|display=inline,title}} | line = [[ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ-ᱵᱤᱡᱚᱭᱱᱚᱜᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] | other = | structure = ᱥᱴᱟᱱᱰᱟᱨᱰ (ᱚᱛ ᱨᱮ) | platform = ᱒ | tracks = ᱔ | parking = ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ | opened = | closed = | rebuilt = | electrified = ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ | ADA = | code = {{Indian railway code | code = JSGR | zone = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | division = {{rwd|ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ}} }} | owned = ᱨᱮᱞ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ, [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ]] | operator = | status = ᱠᱟᱹᱢᱤ | former = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | pass_system = | map_locator = | map_type = India#India Odisha | map_dot_label = ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱨᱳᱰ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | map_size = 300 }} '''ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱨᱳᱰ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱳᱰ ᱫᱚ '''JSGR''' ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱭᱯᱟᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] ᱵᱮᱜᱚᱨ [[ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱲᱟ ᱨᱳᱰ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ, ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱟᱨ ᱥᱩᱯᱚᱨᱯᱟᱥᱴ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ ᱛᱤᱸᱜᱩᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web| url=https://indiarailinfo.com/departures/jharsuguda-road-jsgr/10288| title=JSGR/Jharsuguda Road| website=India Rail Info}}</ref><ref>{{cite web| url=https://www.raildrishti.in/raildrishti/IRDBStationPDF.jsp?stncode=JSGR| title=JSGR:Passenger Amenities Details As on : 31/03/2018 Division : Chakradharpur| website=Raildrishti}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web| url=https://www.raildrishti.in/raildrishti/IRDBStationTimeTable.jsp?stncode=JSGR| title=JSGR/Jharsuguda Road| website=Raildrishti}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web| url=https://www.naidunia.com/chhattisgarh/bilaspur-five-pairs-of-trains-including-jodhpur-express-will-no-longer-be-jharsuguda-station-3089788| title=जोधपुर एक्सप्रेस समेत पांच जोड़ी ट्रेनें अब नहीं जाएगी झारसुगुड़ा स्टेशन| website=Nai Dunia| date=8 August 2019}}</ref> ==ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚ== * [[ᱦᱤᱨᱟᱠᱩᱸᱫᱽ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱤᱱᱫᱚᱨ-ᱯᱩᱨᱤ ᱦᱟᱢᱥᱟᱯᱷᱟᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱵᱷᱚᱞᱥᱟᱰ-ᱯᱩᱨᱤ ᱥᱩᱯᱟᱨᱯᱟᱥᱴ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱵᱤᱠᱟᱱᱮᱨ-ᱯᱩᱨᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱯᱩᱨᱤ-ᱡᱚᱫᱷᱯᱩᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱞᱳᱠᱢᱟᱱᱭᱟ ᱛᱤᱞᱚᱠ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ-ᱯᱩᱨᱤ ᱥᱩᱯᱟᱨᱯᱷᱟᱥᱴ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱞᱳᱠᱢᱟᱱᱭᱟ ᱛᱤᱞᱚᱠ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ-ᱵᱷᱩᱵᱽᱱᱮᱥᱚᱨ ᱥᱩᱯᱟᱨᱯᱷᱟᱥᱴ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ - ᱯᱩᱨᱤ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ * ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ - ᱛᱤᱛᱞᱟᱜᱚᱲ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ * ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ - ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱢᱮᱢᱩ ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== * [[ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱡᱤᱞᱟᱹ|ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱚᱠᱨᱚᱫᱷᱚᱨᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] syx0pms12i2gsojipyvo2hehc3w43cv ᱜᱳᱢᱳᱦ 0 25783 195704 136901 2026-07-29T04:31:29Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195704 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱳᱢᱳᱦ | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Jharkhand#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.87|N|86.17|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] | subdivision_type2 = [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱫᱽ]] | subdivision_type3 = [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name3 = [[ᱛᱚᱯᱪᱟᱸᱪᱤ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱛᱚᱯᱪᱟᱸᱪᱤ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 8.96 | elevation_footnotes = | elevation_m = 245 | population_total = 31,495 | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_title1 = ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱮᱛ | demographics1_info1 = [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱘᱒᱘᱑᱐᱔ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱓᱒᱖ | registration_plate = [[:en:List of RTO districts in India#JH.E2.80.94Jharkhand|JH]]-10 | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱜᱤᱨᱤᱰᱤᱦ]] | blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[ᱴᱩᱸᱰᱤ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱴᱩᱸᱰᱤ]] | website = | footnotes = }} '''ᱜᱳᱢᱳᱦ''' ('''ᱱᱮᱛᱟᱡᱤ ᱥᱩᱵᱷᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱵᱳᱥ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱜᱳᱢᱳᱦ''' ''ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ'') ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱫᱽ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱛᱚᱯᱪᱟᱸᱪᱤ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱛᱚᱯᱪᱟᱸᱪᱤ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱒᱓ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮ ᱱᱮᱛᱟᱡᱤ ᱥᱩᱵᱷᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱵᱳᱥ ᱜᱳᱢᱳᱦ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱤᱥᱴ ᱥᱮᱱᱴᱨᱟᱞ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱫᱽ ᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱨᱟᱸᱰ ᱠᱳᱨᱰ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱜᱳᱢᱳᱦ ᱫᱚ ᱦᱟᱣᱲᱟ (ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ), ᱨᱟᱺᱪᱤ/ᱵᱚᱠᱟᱨᱚ (ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ) ᱟᱨ ᱯᱩᱨᱤ/ᱵᱷᱩᱵᱽᱱᱮᱥᱚᱨ (ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ) ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱟᱨ ᱠᱟᱞᱪᱟᱨ== ᱑᱗ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱔᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱠᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱱᱮᱛᱟᱡᱤ ᱥᱩᱵᱷᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱵᱳᱥ ᱫᱚ ᱜᱳᱢᱳᱦ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱵᱽᱲᱟ-ᱠᱟᱞᱠᱟ ᱢᱮᱞ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱖᱓UP ᱦᱟᱵᱽᱲᱟ-ᱯᱮᱥᱚᱣᱟᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱮᱞ ᱒ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱱᱮᱛᱟᱡᱤ ᱟᱜ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱜᱳᱢᱳᱦ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱑ ᱟᱨ ᱒ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱮᱢᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱡᱚᱛᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱒᱓ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱱᱮᱛᱟᱡᱤ ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱠᱟᱞᱪᱟᱨᱟᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵᱟ ᱾ ᱜᱳᱢᱳᱦ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱱᱮᱛᱟ ᱥᱟᱫᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱡᱷᱟ ᱣᱟᱜ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱑᱑ ᱢᱟᱨᱪ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱴᱟᱺᱰᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱯᱟᱛᱟ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱜᱳᱢᱳᱦ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱴᱟᱺᱰᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== ===ᱴᱷᱟᱶ=== ᱜᱳᱢᱳᱦ ᱫᱚ {{Coord|23.87|N|86.17|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>[http://www.fallingrain.com/world/IN/38/Gomoh.html Falling Rain Genomics, Inc - Gomoh]{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱫᱚ ᱒᱔᱕ ᱢᱤᱴᱟᱨ (᱘᱐᱓ ᱯᱷᱩᱴ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱥᱟᱨ ᱵᱤᱥᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱘.᱙᱖&nbsp;ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ<sup>᱒</sup> ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱫᱽ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱓᱗ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱜᱳᱢᱳᱦ ᱨᱮ ᱓᱑,᱔᱙᱕ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱖,᱔᱔᱓ (᱕᱒%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱑᱕,᱐᱕᱒ (᱔᱘%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱓,᱙᱕᱖ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱳᱢᱳᱦ ᱨᱮ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒᱓,᱒᱓᱓ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱ ᱘᱔.᱓᱖% ᱦᱚᱲ) ᱾<ref name=census2011>{{cite web| url = http://www.censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-JK.html |title = 2011 Census C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= Jharkhand – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 11 June 2019}}</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱜᱳᱢᱳᱦ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱛᱷᱚᱠ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱜᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱮᱱᱫᱨᱤᱭᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ ᱜᱳᱢᱳᱦ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱡᱤ ᱮᱢ ᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱟᱥᱲᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤ.ᱵᱤ.ᱮᱥᱤ. ᱡᱤ. ᱮᱢ. ᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱤᱥᱠᱩᱞ ᱨᱮ ᱦᱚᱥᱴᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱰᱤ ᱱᱳᱵᱤᱞᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱜᱮ ᱜᱳᱢᱳᱦ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱭᱤ.ᱥᱤ.ᱮᱥ.ᱮ. ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱠᱚᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱼᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{ᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] filpbkofz8a2sozuiniizi9juu1xzch ᱡᱟᱨᱟᱭᱠᱮᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ 0 27318 195723 148351 2026-07-29T06:52:25Z MT731 2184 195723 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ᱡᱟᱨᱟᱭᱠᱮᱞᱟ | type = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] | style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ | image = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|80px]] | image_caption = | address = ᱡᱟᱨᱟᱭᱠᱮᱞᱟ, [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] | country = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | elevation = | coordinates = {{coord|22.310664|85.115638|format=dms|display=inline,title}} | line = [[ᱴᱟᱴᱟᱱᱚᱜᱚᱨ-ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] | other = | structure = ᱥᱴᱟᱱᱰᱟᱨᱰ (ᱚᱛ ᱨᱮ) | platform = ᱒ | tracks = ᱒ | parking = ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ | opened = | closed = | rebuilt = | electrified = ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ | ADA = | code = {{Indian railway code | code = JRA | zone = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | division = {{rwd|ᱪᱚᱠᱨᱚᱫᱷᱚᱨᱯᱩᱨ}} }} | owned = ᱨᱮᱞ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ, [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ]] | operator = | status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ | former = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | pass_system = | map_locator = | map_type = India | map_dot_label = ᱡᱟᱨᱟᱭᱠᱮᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | map_size = 300 }} '''ᱡᱟᱨᱟᱭᱠᱮᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱟᱨᱟᱭᱠᱮᱞᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱳᱰ ᱫᱚ '''JRA''' ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱨᱟᱭᱠᱮᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ, ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ ᱛᱤᱸᱜᱩᱭᱟ ᱾ ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== * [[ᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱜᱚᱰ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱜᱚᱰ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱚᱠᱨᱚᱫᱷᱚᱨᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱷᱚᱸᱰ]] osfazdp8mai5sngdsaib2sxqqj1kyce 195724 195723 2026-07-29T06:54:38Z MT731 2184 195724 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ᱡᱟᱨᱟᱭᱠᱮᱞᱟ | type = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] | style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ | image = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|80px]] | image_caption = | address = ᱡᱟᱨᱟᱭᱠᱮᱞᱟ, [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] | country = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | elevation = | coordinates = {{coord|22.310664|85.115638|format=dms|display=inline,title}} | line = [[ᱴᱟᱴᱟᱱᱚᱜᱚᱨ-ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] | other = | structure = ᱥᱴᱟᱱᱰᱟᱨᱰ (ᱚᱛ ᱨᱮ) | platform = ᱒ | tracks = ᱒ | parking = ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ | opened = | closed = | rebuilt = | electrified = ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ | ADA = | code = {{Indian railway code | code = JRA | zone = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | division = {{rwd|ᱪᱚᱠᱨᱚᱫᱷᱚᱨᱯᱩᱨ}} }} | owned = ᱨᱮᱞ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ, [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ]] | operator = | status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ | former = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | pass_system = | map_locator = | map_type = India | map_dot_label = ᱡᱟᱨᱟᱭᱠᱮᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | map_size = 300 }} '''ᱡᱟᱨᱟᱭᱠᱮᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱱᱮᱴᱣᱟᱨᱠ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱟᱨᱟᱭᱠᱮᱞᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱳᱰ ᱫᱚ '''JRA''' ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱨᱟᱭᱠᱮᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ, ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ ᱛᱤᱸᱜᱩᱭᱟ ᱾ ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== * [[ᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱜᱚᱰ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱜᱚᱲ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱚᱠᱨᱚᱫᱷᱚᱨᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] 5al6iwgw4fe2qzspt2uolognhtghemx 195725 195724 2026-07-29T06:55:38Z MT731 2184 195725 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ᱡᱟᱨᱟᱭᱠᱮᱞᱟ | type = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] | style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ | image = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|80px]] | image_caption = | address = ᱡᱟᱨᱟᱭᱠᱮᱞᱟ, [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] | country = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | elevation = | coordinates = {{coord|22.310664|85.115638|format=dms|display=inline,title}} | line = [[ᱴᱟᱴᱟᱱᱚᱜᱚᱨ-ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] | other = | structure = ᱥᱴᱟᱱᱰᱟᱨᱰ (ᱚᱛ ᱨᱮ) | platform = ᱒ | tracks = ᱒ | parking = ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ | opened = | closed = | rebuilt = | electrified = ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ | ADA = | code = {{Indian railway code | code = JRA | zone = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | division = {{rwd|ᱪᱚᱠᱨᱚᱫᱷᱚᱨᱯᱩᱨ}} }} | owned = ᱨᱮᱞ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ, [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ]] | operator = | status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ | former = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | pass_system = | map_locator = | map_type = India | map_dot_label = ᱡᱟᱨᱟᱭᱠᱮᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | map_size = 300 }} '''ᱡᱟᱨᱟᱭᱠᱮᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱱᱮᱴᱣᱟᱨᱠ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱟᱨᱟᱭᱠᱮᱞᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱳᱰ ᱫᱚ '''JRA''' ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱨᱟᱭᱠᱮᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ, ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ ᱛᱤᱸᱜᱩᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web| url=https://indiarailinfo.com/departures/jaraikela-jra/2699| title=JRA/Jaraikela| website=India Rail Info}}</ref><ref>{{cite web| url=https://www.raildrishti.in/raildrishti/IRDBStationPDF.jsp?stncode=JRA| title=JRA:Passenger Amenities Details As on : 31/03/2018 Division : Chakradharpur| website=Raildrishti}}</ref><ref>{{cite web| url=https://www.raildrishti.in/raildrishti/IRDBStationTimeTable.jsp?stncode=JRA| title=JRA/Jaraikela| website=Raildrishti}}</ref><ref>{{cite web| url=https://www.naidunia.com/chhattisgarh/bilaspur-hathaway-stopped-trains-2817371| title=पटरियों पर रुके हाथियों के कदम तो ठहर गईं ट्रेनें| website=Patrika| date=15 February 2019}}</ref> ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== * [[ᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱜᱚᱰ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱜᱚᱲ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱚᱠᱨᱚᱫᱷᱚᱨᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] giwqayglusma0fnhwpgu74nmyxhbioy ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ 0 28582 195713 155943 2026-07-29T05:22:55Z MT731 2184 MT731 ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱨᱟᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ 155943 wikitext text/x-wiki {{Infobox rail service | color = FF7220 | name = ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ – ᱨᱟᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ<br>''ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ''' | logo = | logo_width = | image = | image_width = 300px | image_alt = | alt = | caption = | type = [[ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] | locale = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱟᱨ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] | first = {{start date|15 September 2024}} (ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ)<br>{{start date and age|18 September 2024}} (ᱠᱚᱢᱚᱨᱥᱤᱭᱟᱞ) | last = | operator = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ (ᱮᱥ.ᱤ.ᱟᱨ.)]] | ridership = | start = {{stnlnk|ᱦᱟᱵᱽᱲᱟ||ᱦᱟᱣᱲᱟ}} '''(HWH)''' | stops = 03 | end = {{stnlnk|ᱨᱟᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ||ᱨᱟᱩᱨᱠᱮᱞᱟ}} '''(ROU)''' | distance = {{convert|412|km|0|abbr=on}} | journeytime = ᱐᱕ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱕᱐ ᱴᱤᱯᱤᱡ | frequency = ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ {{efn|Except ᱵᱟᱞᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱪᱷᱟᱰᱟ ᱠᱟᱛᱮ}} | trainnumber = ᱒᱐᱘᱗᱑ / ᱒᱐᱘᱗᱒ | line_used = [[ᱦᱟᱣᱲᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱦᱟᱣᱲᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ (ᱨᱟᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ)]] | class = ᱮ.ᱥᱤ. ᱪᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱨ, ᱮ.ᱥᱤ. ᱮᱠᱡᱤᱣᱮᱴᱤᱵᱽ ᱪᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱨ | seating = {{Hlist|ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ|ᱨᱚᱴᱮᱵᱚᱞ ᱢᱟᱹᱪᱤ ᱠᱚ}} | sleeping = ᱵᱟᱝ | autorack = | catering = ᱚᱱ ᱵᱳᱨᱰ ᱠᱮᱴᱮᱨᱤᱝ | observation = ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱳᱪ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱷᱚᱨᱠᱟ ᱠᱚ | entertainment = {{Hlist|[[ᱣᱟᱭ-ᱯᱷᱟᱭ|ᱚᱱ-ᱵᱳᱨᱰ ᱣᱟᱭᱤᱯᱟᱭᱤ]]|ᱤᱱᱯᱷᱳᱴᱮᱱᱴᱤᱢᱮᱱᱴ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ|[[:en:AC power plugs and sockets: British and related types#Indian IS 1293|ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱟᱣᱩᱴᱞᱮᱴ]]|ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱭᱮᱴ|ᱥᱤᱴ ᱯᱚᱠᱮᱴ|ᱵᱚᱴᱚᱞ ᱦᱚᱞᱰᱟᱨ|ᱴᱨᱮ ᱴᱤᱵᱩᱞ}} | baggage = ᱚᱵᱷᱟᱨᱦᱮᱰ ᱨᱚᱠ ᱠᱚ | otherfacilities = [[ᱠᱟᱵᱟᱪ (ᱴᱨᱮᱱ ᱯᱨᱳᱴᱮᱠᱴᱥᱚᱱ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ)|ᱠᱟᱵᱟᱪ]] | stock = [[ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ (ᱴᱨᱮᱱᱥᱮᱴ)#ᱥᱮᱠᱮᱱᱰ ᱡᱮᱱᱨᱮᱥᱚᱱ|ᱢᱤᱱᱤ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱒.᱐]] | gauge = [[ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮ ᱕ ᱯᱷᱤᱴ ᱖ ᱤᱸᱪ|Indian gauge]]<br/>{{track gauge|1676mm|allk=on}} ᱵᱨᱳᱨᱰ ᱜᱮᱡᱽ | el = | speed = {{cvt|71|km/h|0|abbr=on}} (Avg.) | trainlength = {{convert|192|m|ft}} (᱐᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱚᱪ) | owners = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | maintenance = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱥᱟᱸᱛᱨᱟᱜᱟᱪᱷᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ (ᱮᱥ.ᱟᱨ.ᱥᱤ.)]] | map = {{Howrah-Rourkela VB Express Route}} | map_state = collapsed | electrification = ᱒᱕ kV ᱕᱐ Hz ᱮ.ᱥᱤ. ᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱛᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ }} ᱒᱐᱘᱗᱑/᱒᱐᱘᱗᱒ '''ᱦᱟᱣᱲᱟ - ᱨᱟᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ''ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ''''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱕᱘ ᱟᱱᱟᱜ [[ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ|ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱦᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱟᱨ ᱡᱟᱣᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]], [[ᱦᱟᱵᱽᱲᱟ|ᱦᱟᱣᱲᱟ]] ᱫᱚ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱢᱟᱨᱴ ᱥᱚᱦᱚᱨ [[ᱨᱟᱩᱨᱠᱮᱞᱟ]] ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱫᱚ ᱑᱕ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱫᱟᱜ ᱡᱟᱹᱲᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱴᱟᱴᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱴᱟᱴᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱛᱮᱭ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ [[ᱨᱟᱺᱪᱤ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱠᱚᱱᱯᱷᱮᱨᱮᱱᱥᱤᱝ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱳᱫᱤ|ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱢᱳᱫᱤ]] ᱮ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{Cite web |last=Athrady |first=Ajith |title=PM Modi flags off six Vande Bharat Express trains in poll-bound Jharkhand |url=https://www.deccanherald.com/india/jharkhand/pm-modi-flags-off-six-vande-bharat-express-trains-in-poll-bound-jharkhand-3191585 |access-date=2024-09-15 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=15 September 2024 |title=PM's Jamshedpur Visit Canceled Due to Rain, Will Inaugurate Online from Ranchi |url=https://www.livehindustan.com/jharkhand/jamshedpur/story-pm-s-visit-to-jamshedpur-canceled-due-to-heavy-rain-online-inauguration-planned-201726376249295.html |access-date=15 September 2024 |website=Live Hindustan |language=hi}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-09-15 |title=PM Modi flags off six Vande Bharat trains at Jharkhand's Tatanagar |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/railways/pm-modi-flags-off-six-vande-bharat-trains-at-jharkhands-tatanagar/articleshow/113361896.cms?UTM_Source=Google_Newsstand&UTM_Campaign=RSS_Feed&UTM_Medium=Referral |access-date=2024-09-15 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref><ref>{{Cite web |last=DHNS |title=PM Modi to flag off six Vande Bharat Express trains in poll-bound Jharkhand |url=https://www.deccanherald.com/elections/jharkhand/pm-modi-to-flag-off-six-vande-bharat-express-trains-in-poll-bound-jharkhand-3191357 |access-date=2024-09-15 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-15 |title=PM Modi to flag off six new Vande Bharat Express trains during Jharkhand visit today – Full list of routes here |url=https://www.financialexpress.com/business/railways-pm-modi-to-flag-off-six-new-vande-bharat-express-trains-during-jharkhand-visit-today-full-list-of-routes-here-3611206/ |access-date=2024-09-15 |website=Financialexpress |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-11 |title=PM Modi to inaugurate 11 Vande Bharat Express Trains from Tatanagar |url=https://avenuemail.in/pm-modi-to-inaugurate-11-vande-bharat-express-trains-from-tatanagar/ |access-date=2024-09-13 |website=The Avenue Mail |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 September 2024 |title=राउरकेला-हावड़ा वंदे भारत ट्रेन का होगा ट्रायल |url=https://www.livehindustan.com/jharkhand/jamshedpur/story-trial-run-for-rourkela-howrah-vande-bharat-train-in-jamshedpur-201726119810922.html |access-date=13 September 2024 |website=Live Hindustan |language=hi}}</ref> ==ᱢᱤᱫ ᱧᱮᱱᱮᱞ== ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱨᱮᱱ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱦᱟᱵᱽᱲᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]], [[ᱠᱷᱚᱲᱚᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱠᱷᱚᱲᱚᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]], [[ᱴᱟᱴᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱴᱟᱴᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]], [[ᱪᱚᱠᱨᱚᱫᱷᱚᱨᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱪᱚᱠᱨᱚᱫᱷᱚᱨᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ [[ᱨᱟᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱨᱟᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮ ᱖ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱒᱐᱘᱗᱑/᱒᱐᱘᱗᱒ ᱴᱨᱮᱱ ᱮᱞ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Aniket |title=20871/Howrah - Rourkela Vande Bharat Express - Howrah to Rourkela SER/South Eastern Zone - Railway Enquiry |url=https://indiarailinfo.com/train/howrah-rourkela-vande-bharat-express-20871/235482/1/170 |access-date=2024-09-13 |website=indiarailinfo.com}}</ref> ==ᱨᱮᱠ ᱠᱚ== ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱕᱕ ᱟᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱩᱜᱽ ᱟᱨ ᱓᱘ ᱟᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ '''ᱢᱤᱱᱤ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱒.᱐ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ''' ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱮᱠ ᱤᱱ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱤᱫᱤ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱟᱢᱵᱩᱨ, [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱤᱱᱴᱮᱜᱨᱟᱞ ᱠᱚᱪ ᱯᱷᱮᱠᱴᱨᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Train 18, India's Fastest, Named "Vande Bharat Express": Piyush Goyal |url=https://www.ndtv.com/india-news/train-18-indias-fastest-named-vande-bharat-express-piyush-goyal-1983965 |access-date=2023-04-19 |website=NDTV.com}}</ref> ==ᱥᱮᱵᱟ== ᱒᱐᱘᱗᱑/᱒᱐᱘᱗᱒ ᱦᱟᱣᱲᱟ - ᱨᱟᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮ '''᱖ ᱢᱟᱦᱟᱸ''' ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱗᱑ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱵᱷᱚᱨᱮᱡᱽ ᱥᱯᱤᱰ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱐᱕ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱕᱐ ᱴᱤᱯᱤᱡ ᱨᱮ ᱔᱑᱒ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱒᱕᱖ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱯᱤᱰ (ᱮᱢ.ᱯᱤ.ᱮᱥ.) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<references group="lower-alpha" responsive="1"></references> ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== * [[ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱦᱟᱵᱽᱲᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] * [[ᱨᱟᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ]] 6xkr5yiknjw1ceg4n067syu9skpfa6k 195716 195713 2026-07-29T05:30:59Z MT731 2184 195716 wikitext text/x-wiki {{Infobox rail service | color = FF7220 | name = ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ – ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ<br>''ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ''' | logo = | logo_width = | image = | image_width = 300px | image_alt = | alt = | caption = | type = [[ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] | locale = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱟᱨ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] | first = {{start date|15 September 2024}} (ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ)<br>{{start date and age|18 September 2024}} (ᱠᱚᱢᱚᱨᱥᱤᱭᱟᱞ) | last = | operator = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ (ᱮᱥ.ᱤ.ᱟᱨ.)]] | ridership = | start = {{stnlnk|ᱦᱟᱣᱲᱟ}} '''(HWH)''' | stops = ᱐᱓ | end = {{stnlnk|ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ||ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ}} '''(ROU)''' | distance = {{convert|412|km|0|abbr=on}} | journeytime = ᱐᱕ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱕᱐ ᱴᱤᱯᱤᱡ | frequency = ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ {{efn|Except ᱵᱟᱞᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱪᱷᱟᱰᱟ ᱠᱟᱛᱮ}} | trainnumber = ᱒᱐᱘᱗᱑ / ᱒᱐᱘᱗᱒ | line_used = [[ᱦᱟᱣᱲᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱦᱟᱣᱲᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ (ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ)]] | class = ᱮ.ᱥᱤ. ᱪᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱨ, ᱮ.ᱥᱤ. ᱮᱠᱡᱤᱣᱮᱴᱤᱵᱽ ᱪᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱨ | seating = {{Hlist|ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ|ᱨᱚᱴᱮᱵᱚᱞ ᱢᱟᱹᱪᱤ ᱠᱚ}} | sleeping = ᱵᱟᱝ | autorack = | catering = ᱚᱱ ᱵᱳᱨᱰ ᱠᱮᱴᱮᱨᱤᱝ | observation = ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱳᱪ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱷᱚᱨᱠᱟ ᱠᱚ | entertainment = {{Hlist|[[ᱣᱟᱭ-ᱯᱷᱟᱭ|ᱚᱱ-ᱵᱳᱨᱰ ᱣᱟᱭᱤᱯᱟᱭᱤ]]|ᱤᱱᱯᱷᱳᱴᱮᱱᱴᱤᱢᱮᱱᱴ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ|[[:en:AC power plugs and sockets: British and related types#Indian IS 1293|ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱟᱣᱩᱴᱞᱮᱴ]]|ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱭᱮᱴ|ᱥᱤᱴ ᱯᱚᱠᱮᱴ|ᱵᱚᱴᱚᱞ ᱦᱚᱞᱰᱟᱨ|ᱴᱨᱮ ᱴᱤᱵᱩᱞ}} | baggage = ᱚᱵᱷᱟᱨᱦᱮᱰ ᱨᱚᱠ ᱠᱚ | otherfacilities = [[ᱠᱟᱵᱟᱪ (ᱴᱨᱮᱱ ᱯᱨᱳᱴᱮᱠᱴᱥᱚᱱ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ)|ᱠᱟᱵᱟᱪ]] | stock = [[ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ (ᱴᱨᱮᱱᱥᱮᱴ)#ᱥᱮᱠᱮᱱᱰ ᱡᱮᱱᱨᱮᱥᱚᱱ|ᱢᱤᱱᱤ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱒.᱐]] | gauge = [[ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮ ᱕ ᱯᱷᱤᱴ ᱖ ᱤᱸᱪ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟ ᱜᱮᱡᱽ]]<br/>{{track gauge|1676mm|allk=on}} ᱵᱨᱳᱨᱰ ᱜᱮᱡᱽ | el = | speed = {{cvt|71|km/h|0|abbr=on}} (Avg.) | trainlength = {{convert|192|m|ft}} (᱐᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱚᱪ) | owners = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | maintenance = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱥᱟᱸᱛᱨᱟᱜᱟᱪᱷᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ (ᱮᱥ.ᱟᱨ.ᱥᱤ.)]] | map = {{Howrah-Rourkela VB Express Route}} | map_state = collapsed | electrification = ᱒᱕ kV ᱕᱐ Hz ᱮ.ᱥᱤ. ᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱛᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ }} ᱒᱐᱘᱗᱑/᱒᱐᱘᱗᱒ '''ᱦᱟᱣᱲᱟ - ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ''ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ''''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱕᱘ ᱟᱱᱟᱜ [[ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ|ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱦᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱟᱨ ᱡᱟᱣᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]], [[ᱦᱟᱣᱲᱟ]] ᱫᱚ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱢᱟᱨᱴ ᱥᱚᱦᱚᱨ [[ᱨᱟᱩᱨᱠᱮᱞᱟ]] ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱫᱚ ᱑᱕ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱫᱟᱜ ᱡᱟᱹᱲᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱴᱟᱴᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱴᱟᱴᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱛᱮᱭ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ [[ᱨᱟᱺᱪᱤ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱠᱚᱱᱯᱷᱮᱨᱮᱱᱥᱤᱝ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱢᱳᱫᱤ]] ᱮ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{Cite web |last=Athrady |first=Ajith |title=PM Modi flags off six Vande Bharat Express trains in poll-bound Jharkhand |url=https://www.deccanherald.com/india/jharkhand/pm-modi-flags-off-six-vande-bharat-express-trains-in-poll-bound-jharkhand-3191585 |access-date=2024-09-15 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=15 September 2024 |title=PM's Jamshedpur Visit Canceled Due to Rain, Will Inaugurate Online from Ranchi |url=https://www.livehindustan.com/jharkhand/jamshedpur/story-pm-s-visit-to-jamshedpur-canceled-due-to-heavy-rain-online-inauguration-planned-201726376249295.html |access-date=15 September 2024 |website=Live Hindustan |language=hi}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-09-15 |title=PM Modi flags off six Vande Bharat trains at Jharkhand's Tatanagar |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/railways/pm-modi-flags-off-six-vande-bharat-trains-at-jharkhands-tatanagar/articleshow/113361896.cms?UTM_Source=Google_Newsstand&UTM_Campaign=RSS_Feed&UTM_Medium=Referral |access-date=2024-09-15 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref><ref>{{Cite web |last=DHNS |title=PM Modi to flag off six Vande Bharat Express trains in poll-bound Jharkhand |url=https://www.deccanherald.com/elections/jharkhand/pm-modi-to-flag-off-six-vande-bharat-express-trains-in-poll-bound-jharkhand-3191357 |access-date=2024-09-15 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-15 |title=PM Modi to flag off six new Vande Bharat Express trains during Jharkhand visit today – Full list of routes here |url=https://www.financialexpress.com/business/railways-pm-modi-to-flag-off-six-new-vande-bharat-express-trains-during-jharkhand-visit-today-full-list-of-routes-here-3611206/ |access-date=2024-09-15 |website=Financialexpress |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-11 |title=PM Modi to inaugurate 11 Vande Bharat Express Trains from Tatanagar |url=https://avenuemail.in/pm-modi-to-inaugurate-11-vande-bharat-express-trains-from-tatanagar/ |access-date=2024-09-13 |website=The Avenue Mail |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 September 2024 |title=राउरकेला-हावड़ा वंदे भारत ट्रेन का होगा ट्रायल |url=https://www.livehindustan.com/jharkhand/jamshedpur/story-trial-run-for-rourkela-howrah-vande-bharat-train-in-jamshedpur-201726119810922.html |access-date=13 September 2024 |website=Live Hindustan |language=hi}}</ref> ==ᱢᱤᱫ ᱧᱮᱱᱮᱞ== ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱨᱮᱱ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱦᱟᱵᱽᱲᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]], [[ᱠᱷᱚᱲᱚᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱠᱷᱚᱲᱚᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]], [[ᱴᱟᱴᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱴᱟᱴᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]], [[ᱪᱚᱠᱨᱚᱫᱷᱚᱨᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱪᱚᱠᱨᱚᱫᱷᱚᱨᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ [[ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮ ᱖ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱒᱐᱘᱗᱑/᱒᱐᱘᱗᱒ ᱴᱨᱮᱱ ᱮᱞ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Aniket |title=20871/Howrah - Rourkela Vande Bharat Express - Howrah to Rourkela SER/South Eastern Zone - Railway Enquiry |url=https://indiarailinfo.com/train/howrah-rourkela-vande-bharat-express-20871/235482/1/170 |access-date=2024-09-13 |website=indiarailinfo.com}}</ref> ==ᱨᱮᱠ ᱠᱚ== ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱕᱕ ᱟᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱩᱜᱽ ᱟᱨ ᱓᱘ ᱟᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ '''ᱢᱤᱱᱤ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱒.᱐ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ''' ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱮᱠ ᱤᱱ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱤᱫᱤ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱟᱢᱵᱩᱨ, [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱤᱱᱴᱮᱜᱨᱟᱞ ᱠᱚᱪ ᱯᱷᱮᱠᱴᱨᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Train 18, India's Fastest, Named "Vande Bharat Express": Piyush Goyal |url=https://www.ndtv.com/india-news/train-18-indias-fastest-named-vande-bharat-express-piyush-goyal-1983965 |access-date=2023-04-19 |website=NDTV.com}}</ref> ==ᱥᱮᱵᱟ== ᱒᱐᱘᱗᱑/᱒᱐᱘᱗᱒ ᱦᱟᱣᱲᱟ - ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮ '''᱖ ᱢᱟᱦᱟᱸ''' ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱗᱑ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱵᱷᱚᱨᱮᱡᱽ ᱥᱯᱤᱰ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱐᱕ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱕᱐ ᱴᱤᱯᱤᱡ ᱨᱮ ᱔᱑᱒ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱒᱕᱖ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱯᱤᱰ (ᱮᱢ.ᱯᱤ.ᱮᱥ.) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<references group="lower-alpha" responsive="1"></references> ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== * [[ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] * [[ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱯᱤᱰ ᱨᱮᱞ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱭᱩᱱᱤᱴ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] 2wzv5fczb135jco6cer0sz4sil1k2g0 ᱞᱟᱞᱟᱢᱩᱥᱟ 0 29338 195717 174587 2026-07-29T05:34:44Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195717 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | settlement_type = ᱥᱚᱦᱚᱨ | name = ᱞᱟᱞᱟ ᱢᱩᱥᱟ | native_name = لالہ موسیٰ | population = | image_skyline = | imagesize = | image_alt = | image_map = | image_caption = | coordinates = {{Coord|32|42|1|N|73|57|28|E|type:city_region:PK|display=inline,title}} | pushpin_map = Pakistan | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{PAK}} | subdivision_type1 = ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ | subdivision_name1 = [[ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ, ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ|ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ]] | subdivision_type2 = ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ | subdivision_name2 = [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]] | subdivision_type3 = ᱦᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name3 = [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]] | population_total = ᱑᱒᱑᱐᱓᱖ | population_as_of = ᱒᱐᱒᱓ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ | population_footnotes = <ref>{{cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/punjab/gujrat/7090214__lalamusa/ |website=Citypopulation.de (Denmark) website|title=Population of Lalamusa per 2023 census of Pakistan|access-date=9 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240830073601/http://www.citypopulation.de/en/pakistan/cities/punjab/|url-status=dead|archive-date=30 August 2024}}</ref> | leader_title = ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ, ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ | leader_name = ᱱᱟᱫᱤᱢ ᱟᱥᱜᱷᱟᱨ ᱠᱟᱭᱨᱟ | leader_title1 = | leader_na = | elevation_m = 261 |blank_name = ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ | blank_info = {{jct|country =PAK|N|5}} | footnotes = }} '''ᱞᱟᱞᱟ ᱢᱩᱥᱟ''' ({{IPAc-en|l|ɑː|l|ə|m|uː|s|ʌ}}; [[ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ]]: {{nq|لالہ موسٰے}}; [[ᱩᱨᱫᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱩᱨᱫᱩ]]: {{nq|لالہ موسیٰ}}), ᱫᱚ [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ, ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ|ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ]] ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱙᱑,᱕᱐᱐ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name=NRB>{{cite web|url=http://www.nrb.gov.pk/lg_election/union.asp?district=10&dn=Gujrat|title=Tehsils & Unions in the District of Gujrat (see Lalamusa I, II and III under Tehsil 'Kharian')|website=National Reconstruction Bureau, Government of Pakistan website|archive-date=14 February 2009|access-date=9 December 2024|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090214003046/http://www.nrb.gov.pk/lg_election/union.asp?district=10&dn=Gujrat}}</ref> ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ===ᱴᱚᱯᱚᱱᱤᱢᱤ=== ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱟᱨᱟᱭᱤᱱ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ '''''ᱞᱟᱞᱟ''''' (لالہ) ᱟᱨ '''''ᱢᱩᱥᱟ''''' (موسٰی) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite book |last=Ashuftah |first=Ishaq |url=https://books.google.com/books?id=GYfpAAAAMAAJ |title={{nq|لالہ موسی، لالہ موسی ہے}} – Lālah Mūsá, Lālah Mūsá hai |date=1988 |publisher=Lālah Mūsá Ikaiḍamī |pages=16 |language=ur |oclc=28764989 |quote={{nq|آج جس جگہ لالہ مُوسٰی کی آبادی ہے یاد رہے کہ وُہ اس شہر کی اصل نہیں ہے بلکہ جسے "پرانا لالہ مُوسٰی" کہا جاتا ہے وہی اصل شہر تھا اور وہاں ارائیں طبقہ آ کر شروع میں آباد ہُوا۔ اس گاؤں نما قصبہ میں دو بھائی لالہ اور مُوسٰی نامپ رہا کرتے تھے۔ جن کے نام پر اس شہر کا نام رکھا گیا۔}}}}</ref> ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== ᱞᱟᱞᱟᱢᱩᱥᱟ ᱜᱨᱟᱱᱰ ᱴᱨᱟᱸᱠ ᱨᱳᱰ (ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱕) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱤᱢᱮᱠᱴᱤᱣᱮᱴ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱨᱮ ᱞᱮᱴᱤᱴᱭᱩᱰ (᱓᱒.᱗ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ) ᱓᱒° ᱔᱒' ᱐" ᱟᱨ ᱢᱩᱬ ᱤᱢᱮᱠᱴᱤᱣᱮᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱞᱚᱸᱜᱤᱴᱭᱩᱰ (᱗᱓.᱙᱖ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ) ᱗᱓° ᱕᱗' ᱓᱕" ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱒᱕᱐ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱩᱥᱩᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱯᱩᱲᱥᱤ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱠᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱱ (᱑᱖ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ) ᱟᱨ [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ, ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ|ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]] (᱒᱒ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ) ᱾<ref name=NRB/> ==ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ== ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ ᱜᱨᱟᱱᱰ ᱴᱨᱟᱝᱠ ᱨᱳᱰ (ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱕) ᱤᱫᱤ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ [[ᱤᱥᱞᱟᱢᱟᱵᱟᱫᱽ]] (᱑᱕᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱯᱟᱪᱮ) ᱟᱨ [[ᱞᱟᱦᱚᱨ]] (᱑᱔᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱩᱬ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ([[ᱞᱟᱞᱟ ᱢᱩᱥᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]]) ᱦᱚᱸ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱫᱟᱬᱟᱱᱟᱜ ᱒᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱟᱶ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱷᱟᱹᱞ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱥᱮᱵᱟ ᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.urdupoint.com/travel/pakistan/trains/station/lala-musa.html|title=Lala Musa Railway Station Time Table of Pakistan Railways Trains|website=Urdupoint website|access-date=21 January 2023}}</ref> ==ᱟᱱᱟᱡᱽ ᱢᱟᱱᱰᱤ== ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱨᱥᱟᱦ ᱥᱩᱨᱤ ᱫᱚ ᱡᱤᱴᱤ ᱨᱳᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱱᱚᱰᱮᱱᱟᱜ ᱟᱱᱟᱡᱽ ᱢᱟᱱᱰᱤ ᱫᱚ ᱩᱯᱢᱚᱦᱟᱫᱤᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱱᱟᱡᱽ ᱢᱟᱱᱰᱤ ᱫᱚ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱟᱨ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱤᱡᱮ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱭ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱵᱤᱪᱠᱚᱢ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱥᱚᱱ== ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱴᱚᱴᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱫᱚ ᱞᱟᱞᱟᱢᱩᱥᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Punjab Local Government Training Academy, Lalamusa |url=https://plga.punjab.gov.pk/ |access-date=2024-12-21 |archive-date=2024-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240618150152/https://plga.punjab.gov.pk/ |url-status=dead }}</ref> ==ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱟᱨ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ== ===ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱠᱚ=== ᱞᱟᱞᱟ ᱢᱩᱥᱟ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱡᱤᱱᱟᱦ ᱯᱟᱨᱠ, ᱦᱟᱡᱤ ᱟᱥᱜᱚᱨ ᱯᱟᱨᱠ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * [http://www.fallingrain.com/world/PK/04/Lala_Musa2.html Fallinggrain: ᱞᱟᱞᱟᱢᱩᱥᱟ - ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱥᱟᱦᱴᱟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250123041051/http://www.fallingrain.com/world/PK/04/Lala_Musa2.html |date=2025-01-23 }} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ (ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ) ᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ]] jf515q3ptl96voialw5yba4b24bx31k ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ 0 31929 195744 174085 2026-07-29T11:22:44Z MT731 2184 195744 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ | type = ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ | style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ | image = | image_caption = | address = [[ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] | country = ᱥᱤᱧᱚᱛ | coordinates = {{Coord|21.2564|N|81.6298|E|type:railwaystation_region:IN|format=dms|display=inline,title}} | elevation = {{convert|314.350|m|ft}} | line = [[ᱦᱟᱣᱲᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] | other = | structure = | platform = | depth = | levels = | tracks = | parking = | bicycle = | opened = ᱒᱐᱐᱓ | closed = | rebuilt = | electrified = ᱦᱚᱭ | accessible = | code = | zone = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] | division = | former = | status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ | owned = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ]] | operator = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱥ.ᱤ.ᱥᱤ.ᱟᱨ]] | passengers = | pass_year = | pass_percent = | pass_system = | mpassengers = | services = | map_type = | map_dot_label = }} '''ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱯᱮᱭᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="zones_and_divisions">{{cite web |title=Railway Zones and Divisions in The Country |url=https://pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=168812. |website=Press Information Bureau |publisher=Ministry of Railways (Government of India) |access-date=1 January 2025 |date=21 July 2017}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱐᱓ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ|ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱰ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱮᱥ.ᱤ.ᱥᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] ᱟᱨ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] ᱫᱚ ᱮᱥ.ᱮᱥ.ᱥᱤ.ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱫᱚ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ, ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Zones and their Divisions in Indian Railways |url=http://www.indianrail.gov.in/ir_zones.pdf |work=Indian Railways |access-date=13 January 2016 |format=[[PDF]] |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150319003737/http://www.indianrail.gov.in/ir_zones.pdf |archivedate=19 March 2015 }}</ref><ref>{{Cite web|url = http://www.secr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,283 |title = Raipur Railway Division|accessdate = 13 January 2016 |website = [[Railway Board]]|publisher = [[North Eastern Railway zone]]}}</ref> ==ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱚ== ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱛᱷᱚᱠ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Statement showing Category-wise No. of stations in IR based on Pass. earning of 2011|url=http://www.indianrailways.gov.in/StationRedevelopment/AI&ACategoryStns.pdf|accessdate=15 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=PASSENGER AMENITIES - CRITERIA= For Categorisation Of Stations|url=http://www.cr.indianrailways.gov.in/uploads/files/1432447500773-23.Passenger%20Amenities%20PDF.pdf|accessdate=15 January 2016|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304045206/http://www.cr.indianrailways.gov.in/uploads/files/1432447500773-23.Passenger%20Amenities%20PDF.pdf|archivedate=4 March 2016|df=dmy-all}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! style="background:#ffd750;" | ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱷᱚᱠ ! style="background:#ffd750;" | ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱞ ! style="background:#ffd750;" | ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ |- | style="text-align:center;" | ᱮ-᱑ | style="text-align:center;" | ᱒ | style="text-align:center;" | {{rws|ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ}}, {{rws|ᱫᱩᱨᱜᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ}} |- | style="text-align:center;" | ᱮ | style="text-align:center;" | ᱕ | style="text-align:center;" | {{rws|ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱦᱟᱣᱩᱥ}}, {{rws|ᱵᱷᱟᱴᱟᱯᱟᱨᱟ}}, {{rws|ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ}} |- | style="text-align:center;" | ᱵᱤ | style="text-align:center;" | - | style="text-align:center;" | - |- | style="text-align:center;" | ᱥᱤ<br>ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | style="text-align:center;" | - | style="text-align:center;" | - |- | style="text-align:center;" | ᱰᱤ | style="text-align:center;" | - | style="text-align:center;" | - |- | style="text-align:center;" | ᱤ | style="text-align:center;" | - | style="text-align:center;" | - |- | style="text-align:center;" | ᱮᱯᱷ<br>ᱦᱟᱞᱴ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | style="text-align:center;" | - | style="text-align:center;" | - |- | style="text-align:center;" | '''ᱜᱩᱴ''' | style="text-align:center;" | '''᱗''' | style="text-align:center;" | - |} ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱵᱚᱸᱫᱽ - ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ| ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|*]] 00bi4y1cpodrglg3uymupxnu4zfm30c ᱜᱳᱵᱤᱸᱫᱽᱯᱩᱨ, ᱠᱷᱩᱸᱴᱤ 0 32987 195708 182797 2026-07-29T05:00:00Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195708 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱳᱵᱤᱸᱫᱽᱯᱩᱨ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Jharkhand # India3 | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.0765|84.9944|display=title,inline}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱠᱷᱩᱸᱴᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ᱒,᱔᱙᱙ | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ* | demographics1_title1 = ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱮᱛ | demographics1_info1 = [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate =JH | website = | footnotes = }} '''ᱜᱳᱵᱤᱸᱫᱽᱯᱩᱨ''' ᱫᱚ [[ᱠᱷᱩᱸᱴᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱚᱨᱨᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ [[ᱨᱟᱺᱪᱤ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱕᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== {{OSM Location map | width=450| height=350| zoom=10 | coord={{coord|22|58|0|N|85|16|0|E}}| float=left|caption='''ᱮᱛᱚᱢ ᱪᱷᱳᱴᱟᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱷᱩᱸᱴᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ'''<br/>M: ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱟᱞᱤᱠᱟ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱱᱚᱜᱚᱨ, R: ᱟᱹᱛᱩ/ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ, H: ᱱᱟᱜᱟᱢ/ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ/ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱞᱢᱟ<br/>ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱱᱚᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱚᱠᱥᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱥᱮ ᱵᱮᱜᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ |mark-coord1={{coord|23|0|27|N|85|31|56|E}} | label-pos1=left|label1= ᱚᱲᱠᱤ | numbered1=R| mark-title1=[[ᱚᱲᱠᱤ, ᱠᱷᱩᱸᱴᱤ]] (R)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #C40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|23|4|35|N|84|59|39|E}} | label-pos2=right|label2= ᱜᱳᱵᱤᱸᱫᱽᱯᱩᱨ| numbered2=R| mark-title2= ᱜᱳᱵᱤᱸᱫᱽᱯᱩᱨ, ᱠᱷᱩᱸᱴᱤ (R)|shape-color2=black| label-size2=13|label-color2=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors --> |mark-coord3={{coord|22|46|45|N|85|6|16|E}} | label-pos3=right|label3= ᱨᱚᱱᱤᱭᱟ| numbered3=R| mark-title3=[[ᱨᱚᱱᱤᱭᱟ, ᱠᱷᱩᱸᱴᱤ]] (R) |mark-coord4={{coord|23|7|49|N|85|7|46|E}} | label-pos4=left|label4= ᱠᱚᱨᱨᱟ| numbered4=R| mark-title4=[[ᱠᱚᱨᱨᱟ, ᱠᱷᱩᱸᱴᱤ]] (R) |mark-coord5={{coord|23|0|24|N|85|24|52|E}} | label-pos5=left|label5= ᱠᱤᱛᱟᱦᱟᱛᱩ| numbered5=R| mark-title5=[[ᱠᱤᱛᱟᱦᱟᱛᱩ]] (R) |mark-coord6={{coord|22|57|57|N|85|16|39|E}} | label-pos6=top|label6= ᱢᱩᱨᱦᱩ| numbered6=R| mark-title6=[[ᱢᱩᱨᱦᱩ]] (R) |mark-coord7={{coord|22|58|58|N|85|29|28|E}} | label-pos7=left|label7= ᱩᱞᱤᱦᱟᱛᱩ| numbered7=R| mark-title7=[[ᱩᱞᱤᱦᱟᱛᱩ]] (R) |mark-coord8={{coord|22|53|27|N|85|30|58|E}} | label-pos8=left|label8= ᱵᱤᱨᱵᱟᱝᱠᱤ| numbered8=R| mark-title8=[[ᱵᱟᱨᱵᱟᱝᱠᱤ]] (R) |mark-coord9={{coord|23|4|55|N|85|24|8|E}} | label-pos9=right|label9= ᱢᱟᱨᱟᱝᱦᱟᱫᱟ| numbered9=R| mark-title9=[[ᱢᱟᱨᱟᱝᱦᱟᱫᱟ]] (R) |mark-coord10={{coord|23|4|51|N|85|16|38|E}} | label-pos10=top|label10=ᱠᱷᱩᱸᱴᱤ| numbered10=M| mark-title10= [[ᱠᱷᱩᱸᱴᱤ]] (M) |label-color10=#800000 |mark-coord11={{coord|22|55|56|N|85|5|36|E}} | label-pos11=top|label11= ᱛᱚᱨᱯᱟ | numbered11=CT| mark-title11=[[ᱛᱚᱨᱯᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ]] (CT) |shape-color11= #A40000 |mark-coord12={{coord|22|56|44|N|85|15|24|E}} | label-pos12= bottom|label12=ᱯᱟᱸᱪᱜᱷᱟᱜᱷ ᱡᱷᱟᱨᱱᱟ | numbered12=T| mark-title12= [[ᱯᱟᱹᱪᱜᱷᱟᱜᱷ ᱡᱷᱟᱨᱱᱟ]] (T) |shape-color12= #74C365 |mark-coord13={{coord|22|50|8|N|85|9|49|E}} | label-pos13= top|label13=ᱯᱮᱨᱣᱟᱜᱷᱟᱜᱷ ᱡᱷᱟᱨᱱᱟ | numbered13=T| mark-title13= [[ᱯᱮᱨᱣᱟᱜᱷᱟᱜᱷ ᱡᱷᱟᱨᱱᱟ]] (T) |shape-color13= #74C365 |mark-coord14={{coord|23|2|0|N|85|20|30|E}} |label14= ᱠᱟᱨᱠᱟᱨᱤ |labela14= ᱜᱟᱰᱟ |label-color14 = #77A1CB| label-angle14= -110| label-pos14=top| label-size14=10| mark-size14=0| mark-title14 =none |mark-coord15={{coord|22|46|0|N|85|1|0|E}} |label15= ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱩᱭᱞᱤ |labela15= ᱜᱟᱰᱟ |label-color15 = #77A1CB| label-angle15= 40| label-pos15=top| label-size15=10| mark-size15=0| mark-title15 =none |mark-coord16={{coord|23|0|0|N|85|7|0|E}} |label16= ᱠᱚᱧᱮ ᱠᱟᱲᱳ |labela16= ᱜᱟᱰᱟ |label-color16 = #77A1CB| label-angle16= -60| label-pos16=top| label-size16=10| mark-size16=0| mark-title16 =none |mark-coord17={{coord|23|3|7|N|85|24|36|E}}| label17= ᱰᱳᱢᱵᱟᱨᱤ|labela17= ᱵᱳᱨᱳ| label-color17 = #C42222 | label-angle17=0| label-pos17=bottom| label-size17=10| mark-size17=0| mark-title17 =none}} ===ᱴᱷᱟᱶ=== ᱜᱳᱵᱤᱸᱫᱽᱯᱩᱨ ᱫᱚ {{coord|23.0765|84.9944|display=inline}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱜᱳᱵᱤᱸᱫᱽᱯᱩᱨ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱫᱚ ᱪᱷᱳᱴᱟ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱰᱷᱤᱯᱟᱹ ᱚᱛᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱫᱮᱠᱟᱱ ᱰᱷᱤᱯᱟᱹ ᱚᱛᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱠᱚᱧᱮ ᱠᱟᱲᱳ ᱜᱟᱰᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱜᱟᱰᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱰᱟ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱜᱟᱰᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱪᱷᱟᱛᱟ ᱜᱟᱰᱟ, ᱠᱩᱨᱤᱫ ᱱᱟᱞᱟ ᱟᱨ ᱯᱷᱩᱞᱠᱳ ᱾ ==ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱢᱤᱫ ᱧᱮᱱᱮᱞ== ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱕᱐᱐-᱗᱐᱐ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱖᱐᱐-᱒᱓᱐᱐ ᱯᱷᱤᱴ) ᱩᱥᱩᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱒᱐᱐ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://jsac.jharkhand.gov.in/Report_PDF/Slope/Khunti_Slope_Report.pdf | title = Report on Slope, Aspect and Altitude of Khunti District, Jharkhand State | work = Page 9: Physiography, Page 17: Altitude | publisher = Jharkhand Space Applications Centre, Department of Information Technology, Government of Jharkhand | accessdate = 13 October 2021 | archive-date = 7 March 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220307214801/https://jsac.jharkhand.gov.in/Report_PDF/Slope/Khunti_Slope_Report.pdf | url-status = dead }}</ref> ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱸᱰᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱰᱮᱱᱥᱤᱴᱤ ᱫᱚ ᱒᱑᱐ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱷᱩᱸᱴᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱟᱹᱛᱩ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱙᱑.᱕% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_A/20/2020_PART_A_DCHB_KHUNTI.pdf |title = District Census Handbook, Khunti, Series 21, Part XII A| work= Page 32: Census findings, population and its distribution |publisher= Directorate of Census Operations Jharkhand | access-date = 2 November 2021}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[ᱩᱞᱤᱦᱟᱛᱩ]], ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱵᱤᱨᱥᱟ ᱢᱩᱱᱰᱟ|ᱵᱷᱚᱜᱽᱣᱟᱱ ᱵᱤᱨᱥᱟ ᱢᱩᱱᱰᱟ]] ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱰᱳᱢᱵᱟᱨᱤ ᱵᱩᱨᱩ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = https://khunti.nic.in/khunti.nic.in/place-of-interest/ | title = Places of Interest | work = Ulihatu and Dombari Buru | publisher = Khunti district administration|access-date=2 November 2021}}</ref> <small>ᱱᱳᱴᱥ: ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱟᱱᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ । ᱢᱟᱱᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱟᱱᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾</small> ==ᱚᱛᱥᱟᱬᱮᱥ== ᱡᱤᱣᱤ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱜᱨᱮᱱᱟᱭᱤᱴ ᱜᱱᱟᱭᱤᱥ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱠᱨᱤᱭᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱲᱟᱹᱭ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱨᱮ ᱮᱢᱯᱤᱵᱳᱞᱟᱭᱤᱴ, ᱠᱷᱳᱸᱰᱟᱞᱟᱭᱤᱴ ᱟᱨ ᱢᱤᱠᱟ ᱥᱤᱥᱴ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱦᱚᱭ ᱫᱟᱜ== ᱜᱳᱵᱤᱸᱫᱽᱯᱩᱨ ᱨᱳᱰ ᱨᱮ ᱥᱟᱵᱽᱴᱨᱚᱯᱤᱠᱟᱞ ᱦᱚᱭ ᱫᱟᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱨᱤᱛᱩ]] ᱨᱮᱫᱚ ᱞᱚᱞᱚ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱔᱒ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱕ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱟᱨ [[ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱨᱤᱛᱩ]] ᱨᱮᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱑᱘ ᱠᱷᱚᱱ ᱔ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱯᱩᱫ ᱫᱚ ᱑᱒᱔᱐ ᱢᱤᱞᱤᱢᱤᱴᱟᱨ ᱜᱟᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱜᱳᱵᱤᱸᱫᱽᱯᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱔᱙᱙ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱑,᱒᱙᱔ (᱕᱒%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱒᱐᱙ (᱔᱘%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱓᱔᱒ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱳᱵᱤᱸᱫᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱑,᱗᱔᱒ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱘᱐.᱗᱖%) ᱾<ref>{{cite web| url = https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2020_PART_B_DCHB_KHUNTI.pdf |title = District Census Handbook, Khunti, Series 21, Part XII B| work= Rural PCA-C.D. blocks wise Village Primary Census Abstract, location no. 374739, pages 54-55|publisher= Directorate of Census Operations Jharkhand | access-date = 30 October 2021}}</ref> (*ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱟᱲᱛᱤ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱠᱚᱨᱨᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱠᱚᱨᱨᱟ ᱵᱞᱚᱠ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ#ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]]) ==ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ== [[ᱦᱟᱴᱤᱭᱟ-ᱨᱟᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱜᱳᱵᱤᱸᱫᱽᱯᱩᱨ ᱨᱳᱰ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://indiarailinfo.com/train/timetable/rourkela-hatia-passenger-special-08150/6450/170/385#st | title = 08150 Rourkela-Hatia Passenger Special| work = Time Table| publisher = IndiaRailInfo | access-date = 30 October 2021}}</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== *ᱯᱨᱟᱭᱢᱮᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ - ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱨᱟᱭᱢᱮᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱡᱟᱢᱦᱟᱨ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱨᱟᱭᱢᱮᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱡᱟᱞᱟᱝᱜᱟ ᱾ *ᱢᱤᱰᱤᱞ ᱥᱠᱩᱞ - ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱢᱤᱰᱤᱞ ᱥᱠᱩᱞ ᱫᱮᱦᱠᱮᱞᱟ, ᱰᱤ.ᱮ.ᱣᱤ. ᱥᱠᱩᱞ ᱜᱳᱵᱤᱸᱫᱽᱯᱩᱨ ᱨᱳᱰ ᱾ *ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ - ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱠᱤᱥᱟᱱ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱫᱮᱦᱠᱮᱞᱟ ᱾ ==ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ== ᱜᱳᱵᱤᱸᱫᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://khunti.nic.in/accommodation/ | title = Hospital List | publisher = Khunti district administration | access-date = 30 October 2021}}</ref> ==ᱵᱮᱯᱟᱨ== ᱢᱟᱛᱠᱚᱢ, ᱡᱚᱡᱚ, ᱢᱚᱰᱩᱣᱟ (ᱨᱟᱜᱤ), ᱦᱳᱲᱳ ᱟᱨ ᱥᱚᱠᱚᱨ ᱠᱟᱱᱫᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟᱹᱠᱤᱭᱟᱹ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱨᱟᱸᱪᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} * https://web.archive.org/web/20040616075334/ * https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 * http://www.fallingrain.com/world/IN/38/Ranchi.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251114081600/http://www.fallingrain.com/world/IN/38/Ranchi.html |date=2025-11-14 }} * http://www.ranchi.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151005102342/http://ranchi.nic.in/ |date=5 October 2015 }} *http://www.keshawkrpathak.blogspot.com/ {{ᱮᱛᱚᱢ ᱪᱷᱚᱴᱟᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱷᱩᱸᱴᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ]] iat1et2o1pqvpd09c5egcfjp5hn3sy9 ᱣᱤᱨ ᱵᱚᱡᱚᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ 0 34453 195690 186493 2026-07-28T16:47:08Z Subhash Kisku 10219 195690 wikitext text/x-wiki [[File:Bajal Soren Statue.jpg|Bajal Soren Statue]] ᱢᱤᱫ ᱦᱩᱞ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ: ᱵᱟᱭᱡᱟᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ ᱟᱨ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱡᱮᱞᱚᱨ ᱨᱮᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱵᱟᱭᱡᱟᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ ᱫᱚ ᱡᱟᱨᱠᱷᱟᱱᱰ ᱨᱮ ᱑᱙ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱵᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱵᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱚᱸ, ᱵᱟᱭᱡᱟᱞ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱟᱹᱭᱥᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱟᱝᱜᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱭ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱡ ᱾ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱡᱮᱞᱚᱨ ᱨᱮᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱹᱥᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱨ ᱥᱟᱶ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱳᱨ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱜᱚᱰᱰᱟ: ᱪᱮᱦᱨᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ, ᱡᱤᱞᱟ ᱢᱩᱬ ᱫᱷᱟᱯ ᱠᱷᱚᱱ ᱓᱓ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱟᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ, ᱵᱟᱰᱟ ᱠᱟᱞᱦᱟᱡᱟᱨ ᱟᱹᱛᱩ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱵᱟᱭᱡᱟᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ ᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱛᱮ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱟᱹᱥᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱨ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱸᱡᱷᱮ ᱨᱮ ᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱫᱚ 19 ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱚᱠᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱭᱡᱟᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱞ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱥᱟᱹ ᱫᱟᱱ ᱠᱚ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱦᱩᱞ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱵᱟᱭᱡᱟᱞ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱛᱟᱢᱵᱚᱞᱤ ᱯᱩᱭᱥᱟᱹ ᱫᱟᱱ ᱮᱢᱤᱡ ᱠᱚᱭ ᱜᱚᱡ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱢᱩᱨᱥᱤᱫᱟᱵᱟᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱭᱩᱨᱤ ᱡᱮᱞ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱠᱩᱞ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ᱾ ᱟᱫᱟᱞᱟᱢ ᱫᱚ ᱵᱟᱭᱡᱟᱞ ᱵᱟᱵᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ ᱜᱚᱡ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱭ ᱮ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱡᱮᱞᱟᱨ ᱨᱮᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱵᱟᱭᱡᱟᱞ ᱟᱜ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱛᱮ ᱢᱚᱱᱮ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱳᱨ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱴᱟᱠᱟ ᱫᱟᱱ ᱮᱢᱚᱜ ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱛᱚᱱ 1855 ᱥᱟᱞᱦᱟ ᱨᱮ ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱟᱨ ᱵᱮᱝᱜᱟᱞ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱢᱟᱞᱤᱠ, ᱯᱩᱭᱥᱟᱹ ᱫᱟᱱ ᱟᱨ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱟᱢᱞᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱷᱩᱞ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱚᱠᱛᱮ ᱨᱮ ᱜᱚᱰᱷᱟ ᱡᱤᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱱᱫᱟᱨ ᱯᱟᱦᱟᱨᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮ ᱠᱟᱞᱦᱟᱡᱚᱨ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱵᱟᱭᱡᱟᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ ᱦᱚᱸ ᱯᱩᱭᱥᱟᱹ ᱵᱷᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱩᱞ ᱮᱱᱟᱭ᱾ ᱵᱟᱭᱡᱟᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱵᱚᱞᱤ ᱯᱩᱭᱥᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱛᱷᱚᱲᱟ ᱜᱟᱱ ᱯᱩᱭᱥᱟᱹ ᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱞᱮᱫᱟᱭ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱥᱩᱛ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱯᱩᱭᱥᱟᱹ ᱵᱟᱝ ᱮᱢ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱯᱩᱭᱥᱟᱹ ᱫᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱸᱭ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱜᱟᱹᱭ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱞ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱯᱩᱭᱥᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱟᱹᱭ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱦᱱᱟ ᱛᱮ ᱵᱟᱭᱡᱟᱞ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱥᱟᱹ ᱫᱚ ᱵᱩᱨᱩ ᱛᱮ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱰᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱚᱦᱚᱜ ᱜᱮᱫ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱤᱝᱨᱟᱡᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱵᱟᱹᱥᱩᱞ ᱥᱟᱶ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱯᱩᱭᱥᱟᱹ ᱮᱢᱚᱜ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱵᱟᱭᱡᱟᱞ ᱠᱟᱞᱦᱟᱡᱚᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱩᱨᱩ ᱨᱮ ᱩᱠᱩ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱵᱟᱭᱡᱟᱞ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱛᱮ ᱵᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱩᱨᱩ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱚᱱᱰᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱠᱚ ᱩᱱᱤ ᱠᱚ ᱜᱚᱲᱣᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱵᱟᱭᱡᱟᱞ ᱫᱚ ᱵᱮᱝᱜᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱭᱩᱨᱤ ᱡᱮᱞ ᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱵᱟᱭᱡᱟᱞ ᱫᱚ ᱛᱟᱲᱟᱢ ᱛᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱟᱹᱭᱥᱟᱹ ᱟᱨ ᱛᱟᱱᱯᱩᱨᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱮᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨ ᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱡᱮᱞ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱩᱱᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱷᱟᱹᱜᱤ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱹᱥᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱨ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱡᱮᱞᱟᱨ ᱨᱮᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱟᱜ ᱞᱩᱛᱩᱨ ᱨᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲᱤᱭᱟᱹ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱫᱚ ᱜᱚᱡᱚᱜ ᱛᱷᱩᱠᱩᱢ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱦᱮᱱᱫᱮ ᱨᱚᱝ, ᱠᱚᱠᱲᱮ ᱩᱵ, ᱟᱨ ᱪᱮᱦᱨᱟ ᱵᱤᱞᱰ, ᱵᱟᱭᱡᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮ ᱩᱱᱟᱹᱜ ᱜᱮ ᱵᱮᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱞᱮᱠᱟ ᱵᱟᱥᱨᱟ ᱵᱟᱡᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱮᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱢᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱩᱱᱤ ᱜᱚᱡ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱩᱥᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱭᱡᱟᱞ ᱥᱟᱨᱟᱝᱜᱤ ᱵᱟᱡᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱵᱟᱭᱡᱟᱞ ᱟᱜ ᱥᱟᱨᱟᱝᱜᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱨ ᱛᱮ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱠᱚ ᱜᱚᱡᱚᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱦᱤᱲᱤᱧ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ, ᱟᱨ ᱜᱚᱡᱚᱜ ᱫᱚ ᱛᱷᱩᱠᱩᱢ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱟᱹᱠᱦᱩᱲᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱮᱞ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱨᱮ ᱡᱚᱨ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱭᱡᱟᱞ ᱤᱝᱞᱟᱸᱰ ᱮ ᱤᱫᱤ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ᱾ ᱵᱟᱭᱡᱟᱞ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱜᱷᱟᱨᱚᱧᱡᱽ ᱫᱚ ᱥᱩᱱᱫᱟᱨᱯᱟᱦᱟᱨᱤ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭᱟᱜ ᱯᱚᱱᱟ ᱯᱤᱪᱷᱤ ᱫᱚ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱚᱱᱟ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱠᱟᱞᱦᱟᱡᱚᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱭᱡᱟᱞ ᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱠᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱤᱪᱷᱤ ᱢᱮᱞᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱭᱡᱟᱞ ᱟᱜ ᱥᱟᱜᱟᱱ ᱦᱚᱸ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱮᱝᱜᱟᱞ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱵᱟᱭᱡᱟᱞ ᱫᱚ ᱦᱤᱨᱚ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ 2016 ᱥᱟᱞᱮ ᱵᱟᱭᱡᱟᱞ ᱟᱜ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱤᱞᱚᱢ ᱦᱚᱸ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱵᱟᱨ ᱫᱟᱥᱟᱠ ᱞᱟᱦᱟ ᱵᱟᱭᱡᱟᱞ ᱟᱜ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱵᱚᱥ ᱠᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱠᱚ ᱯᱟᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱰᱷᱟ ᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱵᱟᱭᱡᱟᱞ ᱟᱜ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱞᱟᱢᱚᱨ ᱨᱮ ᱟᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱠᱩᱲᱤ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱥᱩᱱᱩᱨ ᱯᱟᱦᱟᱨᱤ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱩᱴᱷᱟᱹᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ dptdro1t92q4ze2au0vayxv1lrdzr9b ᱜᱷᱳᱞᱟᱢᱨᱮᱡᱟ ᱟᱵᱷᱟᱱᱤ 0 36024 195711 192106 2026-07-29T05:09:19Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195711 wikitext text/x-wiki {{short description|ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱚᱨ}} {{Infobox philosopher |region = [[ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱤ]] |era = [[ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱤ]] |image = Gholamreza Avani-Semnan Cultural Week.jpg |caption = |name = ᱜᱷᱳᱞᱟᱢᱨᱮᱡᱟ ᱟᱵᱷᱟᱱᱤ |birth_date = {{birth year and age|1943}} |birth_place = [[ᱥᱮᱢᱱᱟᱱ, ᱤᱨᱟᱱ|ᱥᱮᱢᱱᱟᱱ]], [[ᱯᱟᱦᱞᱟᱵᱷᱤ ᱤᱨᱟᱱ|ᱤᱨᱟᱱ]] |school_tradition = |alma_mater = [[ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱵᱮᱭᱨᱩᱴ]], [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] |main_interests = [[ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱤ]], [[ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱤ]] |notable_ideas = }} '''ᱜᱷᱳᱞᱟᱢᱨᱮᱡᱟ ᱟᱵᱷᱟᱱᱤ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱔᱓) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱚᱨ ᱟᱨ [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱦᱤᱫᱽ ᱵᱮᱦᱮᱥᱛᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱤ ᱨᱮᱱ ᱮᱢᱮᱨᱤᱴᱚᱥ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite book|isbn = 978-1567444315|title = Rumi: A Philosophical Study|last1 = Aʻvānī|first1 = Ghulām Riz̤ā|year = 2016| publisher=Kazi Publications }}</ref> ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱯᱷᱚᱨ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱤᱱ ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱤ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱵᱷᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱚᱯᱷ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥᱮᱥ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱟᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱤᱠᱟᱞ ᱥᱳᱥᱟᱭᱴᱤᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱴᱤᱭᱟᱨᱤᱝ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.com/persian/iran/2011/08/110804_l44_iranian_institute_philosophy|title=غلامرضا اعوانی از ریاست موسسه حکمت و فلسفه برکنار شد|website=BBC News فارسی|date=4 August 2011|language=fa|access-date=2019-06-29}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ias.ac.ir/index.php/en/members/fellows|title=Fellows|website=www.ias.ac.ir|access-date=2019-05-07|archive-date=2019-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20190610212733/http://www.ias.ac.ir/index.php/en/members/fellows|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fisp.org/gholamreza-aavani|title=Gholamreza Aavani - Home - Fédération Internationale des Sociétés de Philosophie|website=fisp|access-date=2026-05-20|archive-date=2026-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20260420102022/https://www.fisp.org/gholamreza-aavani|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://weibenglish.sinaapp.com/aavani-gholamreza%EF%BC%88%EF%BC%89/|title=AAVANI, Gholamreza {{!}} World Ethics Institute Beijing|website=weibenglish.sinaapp.com|access-date=2019-06-21|archive-date=2019-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20190508112322/https://weibenglish.sinaapp.com/aavani-gholamreza%ef%bc%88%ef%bc%89/|url-status=dead}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱪᱤᱱ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱡᱤᱝ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱠᱮᱱᱟᱱ ᱨᱤᱯᱷᱟᱭᱤ ᱰᱤᱥᱴᱤᱝᱜᱩᱭᱤᱥᱰ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱥᱴᱟᱰᱤᱡᱽ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱟᱨ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ [https://almahdi.edu ᱟᱞ-ᱢᱟᱦᱫᱤ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱯᱷᱮᱞᱳ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾ == ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ == ᱑᱙᱔᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱢᱱᱟᱱ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱵᱷᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱮᱭᱨᱩᱴ ᱨᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱤ ᱨᱮ ᱵᱤ.ᱮ. ᱯᱟᱥ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱤ ᱨᱮ ᱢᱟᱥᱴᱚᱨ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱗᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱚᱱᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱥᱮᱭᱭᱮᱫᱽ ᱦᱳᱥᱮᱱ ᱱᱟᱥᱨ ᱟᱜ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱤ.ᱮᱪ.ᱰᱤ. ᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>Mohammad Ali Kadivar "The Battle Over Higher Education in Iran," Middle East Report Online, February 20, 2014.</ref> ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱵᱷᱟᱱᱤ ᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱐ ᱫᱚᱥᱚᱠ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱚᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱪᱚᱜ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱯᱷᱚᱨ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱤᱱ ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱤ ᱨᱮᱱ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱤᱠᱟᱞ ᱥᱳᱥᱟᱭᱴᱤᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱥᱴᱤᱭᱟᱨᱤᱝ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱟᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱤ ᱨᱮᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ == ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ == * ''ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱤ ᱮᱱᱰ ᱤᱥᱯᱤᱨᱤᱪᱩᱣᱟᱞ ᱟᱨᱴ'' (ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱛᱮ, ᱦᱮᱠᱢᱚᱛ-ᱳ ᱦᱳᱱᱟᱨ-ᱮ ᱢᱟᱱᱟᱵᱷᱤ; ᱜᱽᱨᱳᱣᱥ ᱯᱟᱵᱽᱞᱤᱠᱮᱥᱚᱱᱥ, ᱑᱙᱗᱖) * ''ᱱᱟᱥᱤᱨ-ᱤ-ᱠᱷᱩᱥᱨᱚ: ᱯᱷᱚᱨᱴᱤ ᱯᱚᱭᱮᱢᱥ ᱯᱷᱨᱚᱢ ᱫᱟ ᱫᱤᱵᱷᱟᱱ'' - ᱯᱤᱴᱟᱨ ᱞᱮᱢᱵᱚᱨᱱ ᱣᱤᱞᱥᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ (᱑᱙᱙᱘) * ''ᱨᱩᱢᱤ: ᱮ ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱤᱠᱟᱞ ᱥᱴᱟᱰᱤ'' (᱒᱐᱑᱖) * ᱥᱟᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ * ᱢᱮᱴᱟᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱥ ᱮᱱᱰ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ. ᱮᱥᱮᱡᱽ ᱤᱱ ᱫᱟ ᱢᱮᱢᱳᱨᱤ ᱚᱯᱷ ᱭᱩᱥᱩᱯᱷ ᱟᱞᱤᱭᱟᱵᱟᱫᱤ (ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱤ, ᱒᱐᱐᱕) == ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱ ᱠᱚ == * ᱪᱮᱦᱨᱮᱦᱟᱭᱮ ᱢᱟᱱᱫᱮᱜᱟᱨ (ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ ᱮᱱᱰ ᱠᱚᱞᱪᱟᱨ ᱦᱚᱞ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱮᱢ), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱨᱥᱚᱝᱟᱱ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱠᱚᱣᱟ (᱒᱐᱐᱑) * ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱷᱟᱨᱟᱵᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ (᱒᱐᱐᱙) == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱔᱓ ᱡᱟᱱᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱮᱢᱱᱟᱱ, ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱤ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ ᱮᱱᱰ ᱠᱚᱞᱪᱟᱨ ᱦᱚᱞ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱮᱢ ᱧᱟᱢᱤᱡ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱚᱯᱷ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥᱮᱥ ᱨᱮᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱮᱠᱤᱝ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱦᱤᱫᱽ ᱵᱮᱦᱮᱥᱛᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱥᱴᱟᱰᱤᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱥᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱥᱴᱟᱰᱤᱡᱽ ᱥᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱚ]] 72uh67oj014egtmhuc0r765983qkz98 2026 FIFA World Cup round of 32 0 37318 195691 195088 2026-07-28T22:43:34Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195691 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}} {{Use mdy dates|date=November 2025}} {{Use American English|date=November 2025}} The round of 32, the first round of the [[2026 FIFA World Cup knockout stage|knockout stage]] of the [[2026 FIFA World Cup]], took place from June 28 to July 3, 2026.<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}</ref> It was the first time that a FIFA World Cup featured a [[Single-elimination tournament|single-elimination round]] with more than sixteen teams remaining in the tournament. Sixteen matches were played across fourteen host cities, with the sixteen winning teams advancing to the [[2026 FIFA World Cup knockout stage#Round of 16|round of 16]]. ==Matches== ===South Africa vs Canada=== The teams' only previous meeting took place in a 2007 friendly, which ended in a 2–0 win for South Africa.<ref>{{cite web|url=https://www.11v11.com/teams/south-africa/tab/opposingTeams/opposition/Canada/|title=South Africa national football team: record v Canada|website=11v11.com|access-date=June 26, 2026}}</ref> After facing co-hosts [[Mexico national football team|Mexico]] in their [[2026_FIFA_World_Cup_Group_A#Mexico_vs_South_Africa|opening group stage match]], South Africa became the first team in tournament history to face two different host nations in a single edition since [[Turkey national football team|Turkey]] in [[2002 FIFA World Cup|2002]]. It also marked the first time a host nation played a World Cup match outside its own borders, after a [[2026 FIFA World Cup Group B#Switzerland vs Canada|2–1 loss]] to [[Switzerland national football team|Switzerland]] in its final group stage match cost Canada a guaranteed [[Home advantage|home-field advantage]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cvg4pen8xq7o|title= 'You are Canadian heroes' – the forgotten hosts making World Cup history|date=28 June 2026|work=BBC Sport|accessdate=29 June 2026}}</ref> Following a goalless 90 minutes, two minutes into stoppage time, Canada vice-captain [[Stephen Eustáquio]] gained possession after the ball was headed towards him, before striking right-footed from the edge of the penalty area low into the bottom left corner of the net for the only goal of the match.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cjwg760j4jnt|title= South Africa 0 Canada 1|date=28 June 2026|work=BBC Sport|accessdate=29 June 2026}}</ref> With this win, Canada advanced to the round of 16 for the first time in their three appearances at the World Cup.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2026/jun/28/south-africa-canada-world-cup-last-32-match-report|title= Canada first into last 16 as Stephen Eustáquio scores in stoppage time against South Africa|date=28 June 2026|work=Guardian|accessdate=29 June 2026}}</ref> <section begin="R32-1" />{{#invoke:Football box|main |date={{Start date|2026|6|28}} |time=12:00&nbsp;p.m. [[UTC−07:00|UTC−7]] |team1={{#invoke:flag|fb-rt|RSA}} |score={{score link|2026 FIFA World Cup round of 32#South Africa vs Canada|0–1}} |team2={{#invoke:flag|fb|CAN}} |goals1= |goals2= *[[Stephen Eustáquio|Eustáquio]] 90+2' |stadium=[[SoFi Stadium]], [[Inglewood, California|Inglewood]] |attendance=69,237 |referee=[[João Pinheiro (referee)|João Pinheiro]] ([[Portuguese Football Federation|Portugal]]) |report=<ref group="Report">{{multiref |[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 "South Africa vs Canada {{!}} Round of 32 {{!}} FIFA World Cup 2026"]. FIFA. Retrieved June 28, 2026. | [https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12527/pdf/FullTimeMatchReport-English.pdf "Match Report – Round of 32 – South Africa v. Canada"]. FIFA. June 28, 2026. Retrieved June 28, 2026. | [https://www.fifatrainingcentre.com/media/native/tournaments/fifa-world-cup/2026/PMSR-M73-RSA-V-CAN.pdf "Post match summary report – Round of 32 – South Africa v. Canada"]. FIFA. June 29, 2026. Retrieved June 29, 2026.}}</ref> }}<section end="R32-1" /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _rsa26h |pattern_b = _rsa26h |pattern_ra = _rsa26h |pattern_sh = _rsa26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFF000 |title = {{nowrap|South Africa}}<ref name="RSA-CAN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12527/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – South Africa v. Canada |publisher=[[FIFA]] |date=June 28, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _can26t |pattern_b = _can26t |pattern_ra = _can26t |pattern_sh = _can26t |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = {{nowrap|Canada}}<ref name="RSA-CAN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ronwen Williams]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |RB ||'''20'''||[[Khuliso Mudau]] |- |CB ||'''21'''||[[Ime Okon]] |- |CB ||'''14'''||[[Mbekezeli Mbokazi]] |- |LB ||'''6''' ||[[Aubrey Modiba]] |- |CM ||'''13'''||[[Sphephelo Sithole]] |- |CM ||'''4''' ||[[Teboho Mokoena (soccer, born 1997)|Teboho Mokoena]] |- |RW ||'''12'''||[[Thapelo Maseko]] || || {{suboff|86}} |- |AM ||'''10'''||[[Relebohile Mofokeng]] || || {{suboff|46}} |- |LW ||'''7''' ||[[Oswin Appollis]] |- |CF ||'''17'''||[[Evidence Makgopa]] || || {{suboff|86}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |MF ||'''5''' ||[[Thalente Mbatha]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''15'''||[[Iqraam Rayners]] || || {{subon|86}} |- |FW ||'''8''' ||[[Tshepang Moremi]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|{{flagicon|BEL}} [[Hugo Broos]] |} |valign="top"|[[File:RSA-CAN 2026-06-28.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Maxime Crépeau]] |- |RB ||'''2''' ||[[Alistair Johnston]] |- |CB ||'''15'''||[[Moïse Bombito]] || || {{suboff|59}} |- |CB ||'''13'''||[[Derek Cornelius]] |- |LB ||'''22'''||[[Richie Laryea]] |- |RM ||'''17'''||[[Tajon Buchanan]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''25'''||[[Nathan Saliba]] || {{yel|54}} || {{suboff|59}} |- |CM ||'''7''' ||[[Stephen Eustáquio]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |LM ||'''11'''||[[Liam Millar]] || || {{suboff|70}} |- |CF ||'''10'''||[[Jonathan David]] |- |CF ||'''12'''||[[Tani Oluwaseyi]] || || {{suboff|70}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |DF ||'''23'''||[[Niko Sigur]] || {{yel|67}} || {{subon|59}} |- |DF ||'''4''' ||[[Luc de Fougerolles]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''24'''||[[Promise David]] || || {{subon|70}} |- |MF ||'''14'''||[[Jacob Shaffelburg]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''19'''||[[Alphonso Davies]] || || {{subon|75}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|{{flagicon|USA}} [[Jesse Marsch]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Man of the Match:''' <br />[[Stephen Eustáquio]] (Canada)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 28, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="RSA-CAN line-ups"/> <br />Bruno Jesus ([[Portuguese Football Federation|Portugal]]) <br />Luciano Maia ([[Portuguese Football Federation|Portugal]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Omar Al Ali]] ([[United Arab Emirates Football Association|United Arab Emirates]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />Mohamed Al-Hammadi ([[United Arab Emirates Football Association|United Arab Emirates]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />[[Carlos del Cerro Grande]] ([[Royal Spanish Football Federation|Spain]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />[[Rodolpho Toski]] ([[Brazilian Football Confederation|Brazil]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />[[Hernán Mastrángelo]] ([[Argentine Football Association|Argentina]]) |} ===Brazil vs Japan=== The teams had previously met 14 times, including once in the World Cup: a [[2006 FIFA World Cup Group F#Japan vs Brazil|4–1 group stage win]] for Brazil at the [[2006 FIFA World Cup]]. Their latest encounter took place at the [[Kirin Cup Soccer#2025 Kirin Cup Soccer|2025 Kirin Challenge Cup]] last October, when Japan gained their first win ever against Brazil in a 3–2 comeback.<ref>{{cite web|title=Brazil national football team: record v Japan|url=https://www.11v11.com/teams/brazil/tab/opposingTeams/opposition/Japan/|website=11v11.com|access-date=June 26, 2026}}</ref> After 29 minutes, Japan midfielder [[Kaishu Sano]] made a solo run from the halfway line, before shooting low from outside the penalty area into the bottom left corner of the net to put Japan into the lead.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c17yzyy8ldko|title= 45 minutes from Brazil 'humiliation' – but 'Crafty Carlo' does it again|date=29 June 2026|work=BBC Sport|accessdate=30 June 2026}}</ref> Japan nearly conceded seven minutes into the second half, with goalkeeper [[Zion Suzuki]] just managing to keep it off the line. [[Casemiro]] equalized for Brazil at 56 minutes, with a close-range header at the back post after a cross from [[Gabriel Magalhães]] from the left. With just a minute of added time remaining, [[Bruno Guimarães]] passed low into to [[Gabriel Martinelli]] on the left of the penalty area who shot low right footed to the bottom right corner of the net in off the post to win the game for Brazil on a 2–1 scoreline.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c5yzjyq9685t#Report|title= Brazil 2 Japan 1|date=29 June 2026|work=BBC Sport|accessdate=30 June 2026}}</ref> The victory advanced Brazil to the round of 16, Japan were eliminated, marking the third consecutive World Cup that they have lost after leading in the knockout rounds, with previous defeats [[2022 FIFA World Cup knockout stage#Japan vs Croatia|to Croatia in 2022]] and [[2018 FIFA World Cup knockout stage#Belgium vs Japan|Belgium in 2018]].<ref>{{cite web|title=Japan coach on World Cup exit, loss to Brazil: Gap is closing|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/49220480/japan-coach-world-cup-exit-loss-brazil-gap-closing|website=espn.com|access-date=June 30, 2026}}</ref> <section begin="R32-2" />{{#invoke:Football box|main |date={{Start date|2026|6|29}} |time=12:00&nbsp;p.m. [[UTC−05:00|UTC−5]] |team1={{#invoke:flag|fb-rt|BRA}} |score={{score link|2026 FIFA World Cup round of 32#Brazil vs Japan|2–1}} |team2={{#invoke:flag|fb|JPN}} |goals1= *[[Casemiro]] 56' *[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] 90+5' |goals2= *[[Kaishū Sano|Sano]] 29' |stadium=[[NRG Stadium]], [[Houston]] |attendance=68,777 |referee=[[Maurizio Mariani]] ([[Italian Football Federation|Italy]]) |report=<ref group="Report">{{multiref | [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021516 "Brazil vs Japan {{!}} Round of 32 {{!}} FIFA World Cup 2026"]. FIFA. Retrieved June 29, 2026. | [https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12525/pdf/FullTimeMatchReport-English.pdf "Match Report – Round of 32 – Brazil v. Japan"]. FIFA. June 29, 2026. Retrieved June 29, 2026. | [https://www.fifatrainingcentre.com/media/native/tournaments/fifa-world-cup/2026/PMSR-M76-BRA-V-JPN.pdf "Post match summary report – Round of 32 – Brazil v. Japan"]. FIFA. June 30, 2026. Retrieved June 30, 2026. }}</ref> }}<section end="R32-2" /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bra26h |pattern_b = _bra26h |pattern_ra = _bra26h |pattern_sh = _bra26h |pattern_so = _bra26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = {{nowrap|Brazil}}<ref name="BRA-JPN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12525/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Brazil v. Japan |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _jap26a |pattern_b = _jap26a |pattern_ra = _jap26a |pattern_sh = _jap26a |pattern_so = _jap26a2l |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Japan<ref name="BRA-JPN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Alisson Becker|Alisson]] |- |RB ||'''13'''||[[Danilo (footballer, born July 1991)|Danilo Luiz]] || {{yel|48}} |- |CB ||'''4''' ||[[Marquinhos]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |CB ||'''3''' ||[[Gabriel Magalhães]] |- |LB ||'''16'''||[[Douglas Santos (footballer, born 1994)|Douglas Santos]] |- |DM ||'''5''' ||[[Casemiro]] || {{yel|14}} || {{suboff|90+1}} |- |CM ||'''8''' ||[[Bruno Guimarães]] || || {{suboff|90+7}} |- |CM ||'''20'''||[[Lucas Paquetá]] || || {{suboff|46}} |- |RF ||'''26'''||[[Rayan (footballer, born 2006)|Rayan]] |- |CF ||'''9''' ||[[Matheus Cunha]] || || {{suboff|66}} |- |LF ||'''7''' ||[[Vinícius Júnior]] |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |FW ||'''19'''||[[Endrick (footballer, born 2006)|Endrick]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''22'''||[[Gabriel Martinelli]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''17'''||[[Fabinho (footballer, born 1993)|Fabinho]] || || {{subon|90+1}} |- |MF ||'''18'''||[[Danilo (footballer, born 2001)|Danilo Santos]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|{{flagicon|ITA}} [[Carlo Ancelotti]] |} |valign="top"|[[File:BRA-JPN 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Zion Suzuki]] |- |CB ||'''22'''||[[Takehiro Tomiyasu]] |- |CB ||'''3''' ||[[Shōgo Taniguchi]] |- |CB ||'''21'''||[[Hiroki Itō (footballer, born 1999)|Hiroki Itō]] |- |RM ||'''10'''||[[Ritsu Dōan]] ([[Captain (association football)|c]]) || || {{suboff|66}} |- |CM ||'''24'''||[[Kaishū Sano]] || {{yel|12}} |- |CM ||'''15'''||[[Daichi Kamada]] || {{yel|45}} || {{suboff|78}} |- |LM ||'''13'''||[[Keito Nakamura]] || || {{suboff|66}} |- |RF ||'''14'''||[[Junya Itō]] || || {{suboff|78}} |- |CF ||'''18'''||[[Ayase Ueda]] |- |LF ||'''11'''||[[Daizen Maeda]] || || {{suboff|90+7}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |DF ||'''25'''||[[Junnosuke Suzuki]] || {{yel|84}} || {{subon|66}} |- |DF ||'''2''' ||[[Yukinari Sugawara]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''7''' ||[[Ao Tanaka]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''6''' ||[[Shūto Machino]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''19'''||[[Kōki Ogawa (footballer)|Kōki Ogawa]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|[[Hajime Moriyasu]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Man of the Match:''' <br />[[Casemiro]] (Brazil)<ref name="MOTM" /> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="BRA-JPN line-ups"/> <br />Daniele Bindoni ([[Italian Football Federation|Italy]]) <br />Alberto Tegoni ([[Italian Football Federation|Italy]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Sandro Schärer]] ([[Swiss Football Association|Switzerland]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />Stéphane De Almeida ([[Swiss Football Association|Switzerland]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />[[Marco Di Bello]] ([[Italian Football Federation|Italy]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />[[Ivan Bebek]] ([[Croatian Football Federation|Croatia]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />[[Joe Dickerson]] ([[United States Soccer Federation|United States]]) |} ===Germany vs Paraguay=== The teams had previously met twice, with their first encounter being [[2002 FIFA World Cup knockout stage#Germany vs Paraguay|Germany's 1–0 round of 16 win]] at the [[2002 FIFA World Cup]]. This was followed by a 3–3 draw in a friendly match in 2013.<ref>{{cite web|url=https://www.11v11.com/teams/germany/tab/opposingTeams/opposition/Paraguay/|title=Germany national football team: record v Paraguay|website=11v11.com|access-date=June 26, 2026}}</ref> After 42 minutes, Paraguay won a corner on the right. Although goalkeeper [[Manuel Neuer]] managed to punch the ball out of the box from the corner, Germany failed to maintain possession. A series of passes sent the ball into the path of Paraguay midfielder [[Julio Enciso (footballer, born 2004)|Julio Enciso]] from the right, who headed the ball to the left past Neuer. This opened up the scoring, and was Paraguay's first ever goal in the knockout stages of the FIFA World Cup. In the 54th minute, German midfielder [[Florian Wirtz]] sent a cross into the penalty area from the left which found the head of his teammate [[Kai Havertz]], who glanced it into the right corner of the net for the equalizer. In the 102nd minute, a corner kick from the right saw defender [[Jonathan Tah]] head the ball at the back post into the Paraguayan net. However, the goal was disallowed as VAR review found that goalkeeper [[Orlando Gill]] had been fouled in his box, and was unable to challenge for the ball fairly.<ref>{{Cite web |date=2026-06-30 |title=World Cup 2026: VAR costs Germany in loss to Paraguay on penalties |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cm2dy359e8yo |access-date=2026-06-30 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rodriguez |first=Jose Victor Escobar |date=2026-06-30 |title=Jurgen Klopp slams referees after Germany's brutal World Cup exit: “Arsenal wouldn't be English champions” |url=https://www.marca.com/en/world-cup/2026/06/30/jurgen-klopp-slams-referees-after-germany-s-brutal-world-cup-exit-arsenal-wouldn-t-be-english-champions.html |access-date=2026-06-30 |website=MARCA |language=en-US}}</ref> In the ensuing [[List of FIFA World Cup penalty shoot-outs|penalty shootout]], [[Kai Havertz]] failed to convert the first penalty for Germany, and the teams were tied at the end of five shots, with the shoot-out going into [[Sudden death (sport)|sudden death]]. Tah sent the ball high over the bar, allowing centre-back [[José Canale]] the chance to send the ball into the top right of the net and ending the shootout 4–3 in Paraguay's favor.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c621z2nlj2yt|title= Germany 1 Paraguay 1 (3–4 on pens)|date=29 June 2026|work=BBC Sport|accessdate=30 June 2026}}</ref> With this victory, Paraguay advanced to the round of 16 for the first time since [[2010 FIFA World Cup knockout stage|2010]], eliminating Germany. This marks the third consecutive World Cup where Germany failed to reach the round of 16, first time they were ever defeated in a penalty shootout at the World Cup,<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/760489|title=Germany vs Paraguay game recap|website=ESPN |access-date=30 June 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cy5v96vk1q9o|title= Paraguay's tears of joy over World Cup shock|date=29 June 2026|work=BBC Sport|accessdate=30 June 2026}}</ref> and the first time they were defeated in a penalty shootout in a senior men's tournament since the [[UEFA Euro 1976 final]] against Czechoslovakia at the hands of [[Antonín Panenka|Antonín Panenka's]] [[Panenka (penalty kick)|famous spot kick]].<ref >{{Cite web |last=Beasley |first=Andrew |date=1 July 2026 |website=The Guardian| title=Panenka to Paraguay: Germany’s 50-year penalty shootout streak is over |url=https://www.theguardian.com/football/2026/jun/30/germany-50-year-penalty-shootout-dominance-over-world-cup-2026}}</ref> The president of Paraguay, [[Santiago Peña]], declared a national holiday for the next day to celebrate the historic win.<ref>{{cite news |title=Paraguay gets a national holiday to celebrate historic World Cup upset over Germany |url=https://www.nbcnews.com/sports/soccer/paraguay-world-cup-win-germany-prompts-national-holiday-declaration-rcna352362 |work=NBC news |date=2026-06-30}}</ref> <section begin="R32-3" />{{#invoke:Football box|main |date={{Start date|2026|6|29}} |time=4:30&nbsp;p.m. [[UTC−04:00|UTC−4]] |team1={{#invoke:flag|fb-rt|GER}} |score={{score link|2026 FIFA World Cup round of 32#Germany vs Paraguay|1–1}} |aet=yes |team2={{#invoke:flag|fb|PAR}} |goals1= *[[Kai Havertz|Havertz]] 54' |goals2= *[[Julio Enciso (footballer, born 2004)|Enciso]] 42' |stadium=[[Gillette Stadium]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance=63,945 |referee=[[Jalal Jayed]] ([[Royal Moroccan Football Federation|Morocco]]) |penalties1= *[[Kai Havertz|Havertz]] penmiss *[[Joshua Kimmich|Kimmich]] pengoal *[[Jamal Musiala|Musiala]] pengoal *[[Nick Woltemade|Woltemade]] penmiss *[[Nadiem Amiri|Amiri]] pengoal *[[Jonathan Tah|Tah]] penmiss |penaltyscore=3–4 |penalties2= *[[Maurício (footballer, born 2001)|Maurício]] pengoal *[[Gustavo Gómez|G. Gómez]] pengoal *[[Matías Galarza (Paraguayan footballer)|Galarza]] pengoal *[[Antonio Sanabria|Sanabria]] penmiss *[[Fabián Balbuena|Balbuena]] penmiss *[[José Canale|Canale]] pengoal |report=<ref group="Report">{{multiref | [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021513 "Germany vs Paraguay {{!}} Round of 32 {{!}} FIFA World Cup 2026"]. FIFA. Retrieved June 29, 2026. | [https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12522/pdf/FullTimeMatchReport-English.pdf "Match Report – Round of 32 – Germany v. Paraguay"]. FIFA. June 29, 2026. Retrieved June 29, 2026. | [https://www.fifatrainingcentre.com/media/native/tournaments/fifa-world-cup/2026/PMSR-M74-GER-V-PAR.pdf "Post match summary report – Round of 32 – Germany v. Paraguay"]. FIFA. June 30, 2026. Retrieved June 30, 2026. }}</ref> }}<section end="R32-3" /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ger26h |pattern_b = _ger26h |pattern_ra = _ger26h |pattern_sh = _ger26h2 |pattern_so = _ger26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFFFFF |title = {{nowrap|Germany}}<ref name="GER-PAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12522/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Germany v. Paraguay |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit | pattern_la = _par26A | pattern_b = _par26A | pattern_ra = _par26A | pattern_sh = _par26A | pattern_so = _par26al | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = |title = {{nowrap|Paraguay}}<ref name="GER-PAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Manuel Neuer]] |- |RB ||'''6''' ||[[Joshua Kimmich]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |CB ||'''4''' ||[[Jonathan Tah]] |- |CB ||'''2''' ||[[Antonio Rüdiger]] || || {{suboff|110}} |- |LB ||'''18'''||[[Nathaniel Brown (footballer)|Nathaniel Brown]] |- |CM ||'''23'''||[[Felix Nmecha]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''5''' ||[[Aleksandar Pavlović (footballer)|Aleksandar Pavlović]] || || {{suboff|79}} |- |RW ||'''19'''||[[Leroy Sané]] || || {{suboff|88}} |- |AM ||'''7''' ||[[Kai Havertz]] || {{yel|106}} |- |LW ||'''17'''||[[Florian Wirtz]] || || {{suboff|110}} |- |CF ||'''26'''||[[Deniz Undav]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Leon Goretzka]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''10'''||[[Jamal Musiala]] || {{yel|115}} || {{subon|63}} |- |DF ||'''3''' ||[[Waldemar Anton]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''11'''||[[Nick Woltemade]] || || {{subon|88}} |- |MF ||'''20'''||[[Nadiem Amiri]] || || {{subon|110}} |- |DF ||'''24'''||[[Malick Thiaw]] || || {{subon|110}} |- |colspan=3|'''Other disciplinary actions:''' |- |{{abbr|TS|Technical staff member (assistant coach)}} ||'''—''' || Mads Buttgereit || {{yel|116}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|[[Julian Nagelsmann]] || {{yel|105+1}} |} |valign="top"|[[File:GER-PAR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Orlando Gill]] |- |RB ||'''4''' ||[[Juan José Cáceres]] || || {{suboff|99}} |- |CB ||'''15'''||[[Gustavo Gómez]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |CB ||'''13'''||[[José Canale]] |- |LB ||'''6''' ||[[Júnior Alonso]] || || {{suboff|120+2}} |- |RM ||'''10'''||[[Miguel Almirón]] || || {{suboff|91}} |- |CM ||'''16'''||[[Damián Bobadilla]] || || {{suboff|99}} |- |CM ||'''14'''||[[Andrés Cubas]] || {{yel|65}} |- |LM ||'''23'''||[[Matías Galarza (Paraguayan footballer)|Matías Galarza]] || {{yel|117}} |- |CF ||'''21'''||[[Gabriel Ávalos]] || || {{suboff|55}} |- |CF ||'''19'''||[[Julio Enciso (footballer, born 2004)|Julio Enciso]] || || {{suboff|57}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |MF ||'''24'''||[[Gustavo Caballero]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''11'''||[[Maurício (footballer, born 2001)|Maurício]] || || {{subon|57}} |- |DF ||'''2''' ||[[Gustavo Velázquez]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''9''' ||[[Antonio Sanabria]] || || {{subon|99}} |- |MF ||'''20'''||[[Braian Ojeda]] || || {{subon|99}} |- |DF ||'''5''' ||[[Fabián Balbuena]] || || {{subon|120+2}} |- |colspan=3|'''Other disciplinary actions:''' |- |{{abbr|TS|Technical staff member (video analyst)}} ||'''—''' || Alejandro Juan || {{yel|117}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|{{flagicon|ARG}} [[Gustavo Alfaro]] || {{yel|105}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Man of the Match:''' <br />[[Orlando Gill]] (Paraguay)<ref name="MOTM" /> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="GER-PAR line-ups"/> <br />Zakaria Brinsi ([[Royal Moroccan Football Federation|Morocco]]) <br />Mostafa Akarkad ([[Royal Moroccan Football Federation|Morocco]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Ma Ning (referee)|Ma Ning]] ([[Chinese Football Association|China]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />Zhou Fei ([[Chinese Football Association|China]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />[[Tatiana Guzmán]] ([[Nicaraguan Football Federation|Nicaragua]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />Hamza El-Fariq ([[Royal Moroccan Football Federation|Morocco]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />Abdullah Al-Shehri ([[Saudi Arabian Football Federation|Saudi Arabia]]) |} ===Netherlands vs Morocco=== The teams had previously faced each other three times, with the Netherlands winning twice: a [[1994 FIFA World Cup Group F#Morocco v Netherlands|2–1 group stage victory]] at the [[1994 FIFA World Cup]] (their first meeting) and most recently in a 2017 friendly (also by a 2–1 margin).<ref>{{cite web|url=https://www.11v11.com/teams/netherlands/tab/opposingTeams/opposition/Morocco/|title=Netherlands national football team: record v Morocco|website=11v11.com|access-date=June 26, 2026}}</ref> Following a goalless first half, including two back-to-back saves from Dutch goalkeeper [[Bart Verbruggen]], the Netherlands went in front after 72 minutes. A header from [[Wout Weghorst]] sent the ball into the path of his teammate [[Crysencio Summerville]], who began a run into the Moroccan half. Though he was brought down, the Moroccan defence failed to clear the ball and it broke into the path of [[Cody Gakpo]] who smashed the ball low into the net from twelve yards out to put the Netherlands into the lead.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2026/jun/30/netherlands-morocco-world-cup-2026-last-32-match-report|title= Morocco edge wild last-32 penalty shootout as Netherlands pay heavy price for misses|date=29 June 2026|work=Guardian|accessdate=30 June 2026}}</ref> Gakpo then broke into tears, overwhelmed with emotion after his partner's recent miscarriage. As the game went into stoppage time, a long ball from [[Chemsdine Talbi]] outside the box on the left found the head of centre-back [[Issa Diop (footballer)|Issa Diop]], who headed powerfully to the right of the net from six yards out for the equalizer. After a goalless extra-time, the match went to a [[List of FIFA World Cup penalty shoot-outs|penalty shoot-out]]. [[Teun Koopmeiners]] took the first penalty of the shoot-out and scored. [[Ismael Saibari]] scored the winning penalty in the shoot-out with a low shot to the left to secure victory for Morocco. The Dutch had missed three penalty kicks, including their last two kicks, with Morocco also missing two penalties.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c8023x0d3g9t|title= Netherlands 1 Morocco 1 (2–3 pens)|date=29 June 2026|work=BBC Sport|accessdate=30 June 2026}}</ref> Morocco advanced to the round of 16, while this defeat marks the Netherlands' third consecutive World Cup elimination via penalty shootout, following similar exits against Argentina in 2014 and 2022 (as they failed to qualify in 2018). <section begin="R32-4" />{{#invoke:Football box|main |date={{Start date|2026|6|29}} |time=7:00&nbsp;p.m. [[UTC−06:00|UTC−6]] |team1={{#invoke:flag|fb-rt|NED}} |score={{score link|2026 FIFA World Cup round of 32#Netherlands vs Morocco|1–1}} |aet=yes |team2={{#invoke:flag|fb|MAR}} |goals1= *[[Cody Gakpo|Gakpo]] 72' |goals2= *[[Issa Diop (footballer)|Diop]] 90+1' |stadium=[[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance=51,243 |referee=[[Wilton Sampaio]] ([[Brazilian Football Confederation|Brazil]]) |penalties1= *[[Teun Koopmeiners|Koopmeiners]] pengoal *[[Justin Kluivert|Kluivert]] penmiss *[[Wout Weghorst|Weghorst]] pengoal *[[Quinten Timber|Timber]] penmiss *[[Crysencio Summerville|Summerville]] penmiss |penaltyscore=2–3 |penalties2= *[[Neil El Aynaoui|El Aynaoui]] penmiss *[[Soufiane Rahimi|Rahimi]] pengoal *[[Chemsdine Talbi|Talbi]] pengoal *[[Achraf Hakimi|Hakimi]] penmiss *[[Ismael Saibari|Saibari]] pengoal |report=<ref group="Report">{{multiref | [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021522 "Netherlands vs Morocco {{!}} Round of 32 {{!}} FIFA World Cup 2026"]. FIFA. Retrieved June 30, 2026. | [https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12531/pdf/FullTimeMatchReport-English.pdf "Match Report – Round of 32 – Netherlands v. Morocco"]. FIFA. June 30, 2026. Retrieved June 30, 2026. | [https://www.fifatrainingcentre.com/media/native/tournaments/fifa-world-cup/2026/PMSR-M75-NED-V-MAR.pdf "Post match summary report – Round of 32 – Netherlands v. Morocco"]. FIFA. June 30, 2026. Retrieved June 30, 2026. }}</ref> }}<section end="R32-4" /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ned26h |pattern_b = _ned26h |pattern_ra = _ned26h |pattern_sh = _ned26a |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FF5533 |title = {{nowrap|Netherlands}}<ref name="NED-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12531/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Netherlands v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _mrc26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _mrc26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = {{nowrap|Morocco}}<ref name="NED-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Bart Verbruggen]] |- |CB ||'''6''' ||[[Jan Paul van Hecke]] |- |CB ||'''4''' ||[[Virgil van Dijk]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |CB ||'''5''' ||[[Nathan Aké]] || {{suboff|71}} |- |RM ||'''22'''||[[Denzel Dumfries]] |- |CM ||'''8''' ||[[Ryan Gravenberch]] || {{suboff|86}} |- |CM ||'''21'''||[[Frenkie de Jong]] || {{suboff|110}} |- |LM ||'''15'''||[[Micky van de Ven]] || {{suboff|86}} |- |RF ||'''24'''||[[Crysencio Summerville]] |- |CF ||'''19'''||[[Brian Brobbey]] || {{suboff|71}} |- |LF ||'''11'''||[[Cody Gakpo]] || {{suboff|113}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |MF ||'''20'''||[[Teun Koopmeiners]] || {{subon|71}} |- |FW ||'''9''' ||[[Wout Weghorst]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''26'''||[[Quinten Timber]] || {{subon|86}} |- |DF ||'''25'''||[[Jorrel Hato]] || {{subon|86}} |- |MF ||'''3''' ||[[Marten de Roon]] || {{subon|110}} |- |MF ||'''7''' ||[[Justin Kluivert]] || {{subon|113}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|[[Ronald Koeman]] |} |valign="top"|[[File:NED-MAR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Yassine Bounou]] |- |RB ||'''2''' ||[[Achraf Hakimi]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |CB ||'''14'''||[[Issa Diop (footballer)|Issa Diop]] || {{yel|47}} |- |CB ||'''18'''||[[Chadi Riad]] || || {{suboff|75}} |- |LB ||'''3''' ||[[Noussair Mazraoui]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ayyoub Bouaddi]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''24'''||[[Neil El Aynaoui]] |- |RW ||'''10'''||[[Brahim Díaz]] || || {{suboff|79}} |- |AM ||'''8''' ||[[Azzedine Ounahi]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''23'''||[[Bilal El Khannouss]] || || {{suboff|86}} |- |CF ||'''11'''||[[Ismael Saibari]] |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |DF ||'''26'''||[[Anass Salah-Eddine]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''15'''||[[Samir El Mourabet]] || || {{subon|79}} |- |MF ||'''16'''||[[Gessime Yassine]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''9''' ||[[Soufiane Rahimi]] || || {{subon|86}} |- |MF ||'''7''' ||[[Chemsdine Talbi]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|[[Mohamed Ouahbi]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Man of the Match:''' <br />[[Issa Diop (footballer)|Issa Diop]] (Morocco)<ref name="MOTM" /> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="NED-MAR line-ups"/> <br />Bruno Pires ([[Brazilian Football Confederation|Brazil]]) <br />Bruno Boschilia ([[Brazilian Football Confederation|Brazil]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Cristián Garay]] ([[Football Federation of Chile|Chile]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />José Retamal ([[Football Federation of Chile|Chile]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />[[Nicolás Gallo (referee)|Nicolás Gallo]] ([[Colombian Football Federation|Colombia]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />[[Leodán González]] ([[Uruguayan Football Association|Uruguay]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />[[Armando Villarreal]] ([[United States Soccer Federation|United States]]) |} ===Ivory Coast vs Norway=== The two teams had never met before. In the 39th minute, [[Antonio Nusa]] opened up the scoring when he collected the ball on the left side of the penalty area before cutting in and finished with a curling right-footed strike into the far top corner of the net to put Norway in front. Ivory Coast trailed until the 74th minute. Winger [[Amad Diallo]] picked up the ball in the Norwegian half and began a run from the right side of the penalty area, cutting in from the right and getting past two defenders before slotting it into the left of the net from six yards out for the equalizer.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2026/jun/30/cote-d-ivoire-norway-world-cup-2026-last-32-match-report|title=Erling Haaland fires Norway into last 16 with dramatic winner against Côte d’Ivoire|date=30 June 2026|work=Guardian|accessdate=30 June 2026}}</ref> In the 86th minute [[Patrick Berg]] got in on the right side of the penalty area and crossed low for [[Erling Haaland]] to side foot the ball home from six yards for the winning goal. This marked Haaland's fifth goal in three games, putting him in contention for the tournament's Golden Boot at just one goal behind [[Lionel Messi]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c3ryj7r4972t#Report|title= Ivory Coast 1 Norway 2|date=30 June 2026|work=BBC Sport|accessdate=30 June 2026}}</ref> With their first victory in the FIFA World Cup knockout stages, Norway advanced to the round of 16 while Ivory Coast were eliminated.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/49227955/norway-ivory-coast-erling-haaland-world-cup-match-report-last-32|title= Haaland scores late as Norway send Ivory Coast out of World Cup)|date=1 July 2026|work=ESPN|accessdate=1 July 2026}}</ref> <section begin="R32-5" />{{#invoke:Football box|main |date={{Start date|2026|6|30}} |time=12:00&nbsp;p.m. [[UTC−05:00|UTC−5]] |team1={{#invoke:flag|fb-rt|CIV}} |score={{score link|2026 FIFA World Cup round of 32#Ivory Coast vs Norway|1–2}} |team2={{#invoke:flag|fb|NOR}} |goals1= *[[Amad Diallo|Diallo]] 74' |goals2= *[[Antonio Nusa|Nusa]] 39' *[[Erling Haaland|Haaland]] 86' |stadium=[[AT&T Stadium]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance=69,665 |referee=[[Jesús Valenzuela]] ([[Venezuelan Football Federation|Venezuela]]) |report=<ref group="Report">{{multiref | [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 "Côte d'Ivoire vs Norway {{!}} Round of 32 {{!}} FIFA World Cup 2026"]. FIFA. Retrieved June 30, 2026. | [https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12523/pdf/FullTimeMatchReport-English.pdf "Match Report – Round of 32 – Côte d'Ivoire v. Norway"]. FIFA. June 30, 2026. Retrieved June 30, 2026. | [https://www.fifatrainingcentre.com/media/native/tournaments/fifa-world-cup/2026/PMSR-M78-CIV-V-NOR.pdf "Post match summary report – Round of 32 – Côte d'Ivoire vs. Norway"]. FIFA. July 1, 2026. Retrieved July 1, 2026.}}</ref> }}<section end="R32-5" /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _civ26h |pattern_b = _civ26h |pattern_ra = _civ26h |pattern_sh = _civ26h |pattern_so = _civ26hl |leftarm = ff7d1d |body = ff7d1d |rightarm = ff7d1d |shorts = ff7d1d |socks = ff7d1d |title = {{nowrap|Ivory Coast}}<ref name="CIV-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12523/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Côte d'Ivoire v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26t |pattern_b = _nor26t |pattern_ra = _nor26t |pattern_sh = _nor26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Norway<ref name="CIV-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Yahia Fofana]] |- |RB ||'''17'''||[[Guéla Doué]] |- |CB ||'''7''' ||[[Odilon Kossounou]] |- |CB ||'''20'''||[[Emmanuel Agbadou]] |- |LB ||'''3''' ||[[Ghislain Konan]] || {{suboff|90+3}} |- |DM ||'''18'''||[[Ibrahim Sangaré (Ivorian footballer)|Ibrahim Sangaré]] |- |CM ||'''8''' ||[[Franck Kessié]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |CM ||'''26'''||[[Christ Inao Oulaï]] || {{suboff|60}} |- |RF ||'''19'''||[[Nicolas Pépé]] || {{suboff|87}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ange-Yoan Bonny]] || {{suboff|60}} |- |LF ||'''11'''||[[Yan Diomande]] || {{suboff|90+3}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |FW ||'''15'''||[[Amad Diallo]] || {{subon|60}} |- |FW ||'''12'''||[[Elye Wahi]] || {{subon|60}} |- |FW ||'''14'''||[[Oumar Diakité]] || {{subon|87}} |- |FW ||'''22'''||[[Evann Guessand]] || {{subon|90+3}} |- |FW ||'''24'''||[[Bazoumana Touré]] || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|[[Emerse Faé]] |} |valign="top"|[[File:CIV-NOR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ørjan Nyland]] |- |RB ||'''16'''||[[Marcus Holmgren Pedersen]] || || {{suboff|83}} |- |CB ||'''3''' ||[[Kristoffer Ajer]] |- |CB ||'''17'''||[[Torbjørn Heggem]] |- |LB ||'''5''' ||[[David Møller Wolfe]] |- |CM ||'''6''' ||[[Patrick Berg]] |- |CM ||'''8''' ||[[Sander Berge]] |- |AM ||'''10'''||[[Martin Ødegaard]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |RF ||'''7''' ||[[Alexander Sørloth]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''9''' ||[[Erling Haaland]] |- |LF ||'''20'''||[[Antonio Nusa]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |MF ||'''21'''||[[Andreas Schjelderup]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''22'''||[[Oscar Bobb]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''14'''||[[Fredrik Aursnes]] || || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|[[Ståle Solbakken]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Man of the Match:''' <br />[[Antonio Nusa]] (Norway)<ref name="MOTM" /> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="CIV-NOR line-ups"/> <br />Jorge Urrego ([[Venezuelan Football Federation|Venezuela]]) <br />Tulio Moreno ([[Venezuelan Football Federation|Venezuela]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Juan Gabriel Benítez]] ([[Paraguayan Football Association|Paraguay]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />Eduardo Cardozo ([[Paraguayan Football Association|Paraguay]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{ill|Juan Lara (referee)|de|Juan Lara (Schiedsrichter)|lt=Juan Lara}} ([[Football Federation of Chile|Chile]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />[[Juan Soto (referee)|Juan Soto]] ([[Venezuelan Football Federation|Venezuela]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />[[Jarred Gillett]] ([[The Football Association|England]]) |} ===France vs Sweden=== [[File:Yasin Ayari -18, Michael Olise -11 France v Sweden at 2026 Fifa World Cup by YantsImages 05.jpg|thumb|right|During the match between France and Sweden.]] The teams had previously faced each other 23 times, most recently in 2020, a [[2020–21 UEFA Nations League A#Group 3|4–2 group stage win]] for France in the [[2020–21 UEFA Nations League A]], which marked their 12th win overall. This was their first meeting in a major tournament since the [[UEFA Euro 2012]] group stage, which ended in a 2–0 victory for Sweden.<ref>{{cite web|url=https://www.11v11.com/teams/france/tab/opposingTeams/opposition/Sweden/|title=France national football team: record v Sweden|website=11v11.com|access-date=June 26, 2026}}</ref> In the 20th minute, [[Kylian Mbappé]] scored with a low shot to the net, but the goal was ruled out for offside. [[Michael Olise]] also saw his overhead scissor kick strike the foot of the post with [[Ousmane Dembélé]] firing the rebound over the bar. France went in front in the 45th minute when Mbappé received the ball on the left before cutting in and wrong-footing [[Viktor Gyökeres]] with a stepover, before shooting into the far right corner of the net from the edge of the six-yard box.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2026/jul/01/france-sweden-world-cup-2026-last-32-match-report|title=Kylian Mbappé at the double as France swat aside Sweden in World Cup masterclass|date=30 June 2026|work=Guardian|accessdate=30 June 2026}}</ref> [[Bradley Barcola]] got a second goal for France in the 53rd minute when he ran onto a pass from [[Michael Olise]] on the left of the penalty area before slotting high into the left of the net.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/france-vs-sweden/report/549844|title=World Cup 2026: France 3–0 Sweden – Kylian Mbappe and Michael Olise star in dominant win to set up Paraguay tie|date=30 June 2026|work=Sky Sports|accessdate=30 June 2026}}</ref> Mbappé got his second and France's third when he received a pass on the left of the penalty area from Olise before curling into the right of the net from six yards out. With two goals, Mbappé became the all-time leading goalscorer in World Cup knockout matches with 10 goals.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cpd326dj9xvt|title=France 3 Sweden 0|date=30 June 2026|work=BBC Sport|accessdate=30 June 2026}}</ref> Additionally, France became the first team to score three or more goals in five straight World Cup matches.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cp8r1zdj9k5o|title=United, free and brilliant – can anyone stop France masterclass?|date=30 June 2026|work=BBC Sport|accessdate=30 June 2026}}</ref> <section begin="R32-6" />{{#invoke:Football box|main |date={{Start date|2026|6|30}} |time=5:00&nbsp;p.m. [[UTC−04:00|UTC−4]] |team1={{#invoke:flag|fb-rt|FRA}} |score={{score link|2026 FIFA World Cup round of 32#France vs Sweden|3–0}} |team2={{#invoke:flag|fb|SWE}} |goals1= *[[Kylian Mbappé|Mbappé]] 45', 74' *[[Bradley Barcola|Barcola]] 53' |goals2= |stadium=[[MetLife Stadium]], [[East Rutherford, New Jersey|East Rutherford]] |attendance=80,663 |referee=[[Danny Makkelie]] ([[Royal Dutch Football Association|Netherlands]]) |report=<ref group="Report">{{multiref | [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 "France vs Sweden {{!}} Round of 32 {{!}} FIFA World Cup 2026"]. FIFA. Retrieved June 30, 2026. | [https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12532/pdf/FullTimeMatchReport-English.pdf "Match Report – Round of 32 – France v. Sweden"]. FIFA. June 30, 2026. Retrieved June 30, 2026. | [https://www.fifatrainingcentre.com/media/native/tournaments/fifa-world-cup/2026/PMSR-M77-FRA-V-SWE.pdf "Post match summary report – Round of 32 – France vs. Sweden"]. FIFA. July 1, 2026. Retrieved July 1, 2026.}}</ref> }}<section end="R32-6" /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26H2 |pattern_so = _fra26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = France<ref name="FRA-SWE line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12532/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – France v. Sweden |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _swe26h |pattern_b = _swe26h |pattern_ra = _swe26h |pattern_sh = _swe26h |pattern_so = _swe26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Sweden<ref name="FRA-SWE line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Mike Maignan]] |- |RB ||'''5''' ||[[Jules Koundé]] || {{suboff|75}} |- |CB ||'''4''' ||[[Dayot Upamecano]] |- |CB ||'''17'''||[[William Saliba]] |- |LB ||'''3''' ||[[Lucas Digne]] || {{suboff|78}} |- |CM ||'''8''' ||[[Aurélien Tchouaméni]] |- |CM ||'''14'''||[[Adrien Rabiot]] |- |RW ||'''7''' ||[[Ousmane Dembélé]] || {{suboff|75}} |- |AM ||'''11'''||[[Michael Olise]] || {{suboff|85}} |- |LW ||'''12'''||[[Bradley Barcola]] |- |CF ||'''10'''||[[Kylian Mbappé]] ([[Captain (association football)|c]]) || {{suboff|85}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |FW ||'''20'''||[[Désiré Doué]] || {{subon|75}} |- |DF ||'''2''' ||[[Malo Gusto]] || {{subon|75}} |- |DF ||'''19'''||[[Théo Hernandez]] || {{subon|78}} |- |FW ||'''22'''||[[Jean-Philippe Mateta]] || {{subon|85}} |- |MF ||'''24'''||[[Rayan Cherki]] || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|[[Didier Deschamps]] |} |valign="top"|[[File:FRA-SWE 2026-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Jacob Widell Zetterström]] |- |RB ||'''8''' ||[[Daniel Svensson (footballer, born 2002)|Daniel Svensson]] || {{suboff|82}} |- |CB ||'''2''' ||[[Gustaf Lagerbielke (footballer)|Gustaf Lagerbielke]] |- |CB ||'''3''' ||[[Victor Lindelöf]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |LB ||'''5''' ||[[Gabriel Gudmundsson]] |- |RM ||'''11'''||[[Anthony Elanga]] |- |CM ||'''7''' ||[[Lucas Bergvall]] || {{suboff|66}} |- |CM ||'''18'''||[[Yasin Ayari]] || {{suboff|82}} |- |LM ||'''24'''||[[Elliot Stroud]] || {{suboff|66}} |- |CF ||'''17'''||[[Viktor Gyökeres]] |- |CF ||'''9''' ||[[Alexander Isak]] || {{suboff|89}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |FW ||'''26'''||[[Taha Ali]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''22'''||[[Besfort Zeneli]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''10'''||[[Benjamin Nygren]] || {{subon|82}} |- |MF ||'''19'''||[[Mattias Svanberg]] || {{subon|82}} |- |FW ||'''25'''||[[Gustaf Nilsson (footballer, born 1997)|Gustaf Nilsson]] || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|{{flagicon|ENG}} [[Graham Potter]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Man of the Match:''' <br />[[Kylian Mbappé]] (France)<ref name="MOTM" /> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="FRA-SWE line-ups"/> <br />Hessel Steegstra ([[Royal Dutch Football Association|Netherlands]]) <br />Jan de Vries ([[Royal Dutch Football Association|Netherlands]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Tori Penso]] ([[United States Soccer Federation|United States]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />[[Brooke Mayo]] ([[United States Soccer Federation|United States]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />[[Dennis Higler]] ([[Royal Dutch Football Association|Netherlands]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />{{ill|Bram Van Driessche|nl}} ([[Royal Belgian Football Association|Belgium]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />{{ill|Tomasz Kwiatkowski|pl|Tomasz Kwiatkowski (sędzia piłkarski)}} ([[Polish Football Association|Poland]]) |} ===Mexico vs Ecuador=== The teams had faced each other in 28 previous matches, including a [[2002 FIFA World Cup Group G#Mexico vs Ecuador|2–1 group stage victory]] for Mexico in the [[2002 FIFA World Cup]]. Their latest meeting was a 1–1 draw in a friendly match in 2025.<ref>{{cite web|url=https://www.11v11.com/teams/mexico/tab/opposingTeams/opposition/Ecuador/|title=Mexico national football team: record v Ecuador|website=11v11.com|access-date=June 27, 2026}}</ref> Additionally, the last time both teams encountered each other on the pitch of the Azteca was a friendly that ended in a 3–1 victory for Mexico in 1997.<ref>{{cite web|url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/25722/Mexico_Ecuador.html|title=Mexico vs. Ecuador 1997-02-05|website=National Football Teams.com|access-date=June 28, 2026}}</ref> The match was delayed by an hour due to adverse weather conditions (thunderstorms). Mexico went in front in the 22nd minute, [[Julián Quiñones]] received a ball over the top from [[Roberto Alvarado]] on the left before running in at goal and cutting in onto his right foot before firing high to the left of the net from twelve yards out. It was 2–0 in the 31st minute, [[Raúl Jiménez]] scored with a finish high into the top right corner of the net after a pass from Quiñones from just inside the penalty area.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2026/jul/01/mexico-ecuador-world-cup-2026-last-32-match-report|title=Mexico end World Cup knockout drought with last-32 win over Ecuador in Azteca cauldron|date=30 June 2026|work=Guardian|accessdate=30 June 2026}}</ref> In stoppage time, [[Piero Hincapié]] was shown a red card for covering his mouth while speaking to [[Santiago Giménez]], becoming the second player in the tournament to be dismissed for the offense after Paraguay's [[Miguel Almirón]]. This was the first win in a knockout game for Mexico since the win against [[Bulgaria national football team|Bulgaria]] in [[1986 FIFA World Cup|1986]], and they advanced to the round of 16.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c1jy90n0kz5t|title=Mexico 2 Ecuador 0|date=30 June 2026|work=BBC Sport|accessdate=30 June 2026}}</ref> <section begin="R32-7" />{{#invoke:Football box|main |date={{Start date|2026|6|30}} |time=8:00&nbsp;p.m. [[UTC−06:00|UTC−6]]{{efn-ua|The Mexico v Ecuador match, originally scheduled for 7:00&nbsp;p.m. UTC−6, was delayed by an hour due to adverse weather conditions.<ref>{{cite web |last=Rodriguez |first=Carlos |url=https://apnews.com/article/world-cup-mexico-ecuador-a6564c9be82665d27e15d2a13598a94c |title=Mexico-Ecuador World Cup match starts 1 hour late after a storm in Mexico City |publisher=[[Associated Press]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref>}} |team1={{#invoke:flag|fb-rt|MEX}} |score={{score link|2026 FIFA World Cup round of 32#Mexico vs Ecuador|2–0}} |team2={{#invoke:flag|fb|ECU}} |goals1= *[[Julián Quiñones|Quiñones]] 22' *[[Raúl Jiménez|Jiménez]] 31' |goals2= |stadium=[[Estadio Azteca]], [[Mexico City]] |attendance=80,824 |referee=[[Slavko Vinčić]] ([[Football Association of Slovenia|Slovenia]]) |report=<ref group="Report">{{multiref | [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 "Mexico vs Ecuador {{!}} Round of 32 {{!}} FIFA World Cup 2026"]. FIFA. Retrieved July 1, 2026. | [https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12529/pdf/FullTimeMatchReport-English.pdf "Match Report – Round of 32 – Mexico v. Ecuador"]. FIFA. July 1, 2026. Retrieved July 1, 2026. | [https://www.fifatrainingcentre.com/media/native/tournaments/fifa-world-cup/2026/PMSR-M79-MEX-V-ECU.pdf "Post match summary report – Round of 32 – Mexico v. Ecuador"]. FIFA. July 1, 2026. Retrieved July 1, 2026.}}</ref> }}<section end="R32-7" /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _mex26h |pattern_b = _mex26h |pattern_ra = _mex26h |pattern_sh = _mex26h |pattern_so = _mex26hl |leftarm = 3a7257 |body = 3a7257 |rightarm = 3a7257 |shorts = ffffff |socks = DE0000 |title = Mexico<ref name="MEX-ECU line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12529/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Mexico v. Ecuador |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _ecu26h |pattern_b = _ecu26h |pattern_ra = _ecu26h |pattern_sh = _ecu26h |pattern_so = _ecu26h2l |leftarm = FFE80B |body = FFE80B |rightarm = FFE80B |shorts = ffd700 |socks = ffd700 |title = Ecuador<ref name="MEX-ECU line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Raúl Rangel (footballer)|Raúl Rangel]] |- |RB ||'''2''' ||[[Jorge Sánchez (footballer, born 1997)|Jorge Sánchez]] |- |CB ||'''3''' ||[[César Montes]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |CB ||'''5''' ||[[Johan Vásquez (footballer, born 1998)|Johan Vásquez]] |- |LB ||'''23'''||[[Jesús Gallardo]] |- |DM ||'''6''' ||[[Érik Lira]] |- |CM ||'''19'''||[[Gilberto Mora (footballer, born 2008)|Gilberto Mora]] || {{suboff|59}} |- |CM ||'''7''' ||[[Luis Romo]] || {{suboff|73}} |- |RF ||'''25'''||[[Roberto Alvarado]] || {{suboff|80}} |- |CF ||'''9''' ||[[Raúl Jiménez]] || {{suboff|73}} |- |LF ||'''16'''||[[Julián Quiñones]] || {{suboff|80}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |MF ||'''26'''||[[Brian Gutiérrez]] || {{subon|59}} |- |MF ||'''18'''||[[Obed Vargas]] || {{subon|73}} |- |FW ||'''11'''||[[Santiago Giménez]] || {{subon|73}} |- |DF ||'''15'''||[[Israel Reyes]] || {{subon|80}} |- |MF ||'''17'''||[[Orbelín Pineda]] || {{subon|80}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|[[Javier Aguirre]] |} |valign="top"|[[File:MEX-ECU 2026-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Hernán Galíndez]] |- |RB ||'''21'''||[[Alan Franco (footballer, born 1998)|Alan Franco]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|46}} |- |CB ||'''4''' ||[[Joel Ordóñez]] || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''6''' ||[[Willian Pacho]] |- |LB ||'''3''' ||[[Piero Hincapié]] || {{sentoff|0|90+5}} |- |RM ||'''9''' ||[[John Yeboah]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''23'''||[[Moisés Caicedo]] ([[Captain (association football)|c]]) || {{yel|90+9}} |- |CM ||'''15'''||[[Pedro Vite]] |- |LM ||'''20'''||[[Nilson Angulo]] || || {{suboff|79}} |- |CF ||'''19'''||[[Gonzalo Plata]] |- |CF ||'''13'''||[[Enner Valencia]] || || {{suboff|59}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |MF ||'''26'''||[[Yaimar Medina]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''17'''||[[Ángelo Preciado]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''11'''||[[Kevin Rodríguez (footballer, born 2000)|Kevin Rodríguez]] || || {{subon|59}} |- |MF ||'''10'''||[[Kendry Páez]] || {{yel|90+3}} || {{subon|79}} |- |FW ||'''16'''||[[Jordy Caicedo]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|{{flagicon|ARG}} [[Sebastián Beccacece]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Man of the Match:''' <br />[[Julián Quiñones]] (Mexico)<ref name="MOTM" /> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="MEX-ECU line-ups"/> <br />Tomaž Klančnik ([[Football Association of Slovenia|Slovenia]]) <br />Andraž Kovačič ([[Football Association of Slovenia|Slovenia]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Mustapha Ghorbal]] ([[Algerian Football Federation|Algeria]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />Mokrane Gourari ([[Algerian Football Federation|Algeria]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />[[Bastian Dankert]] ([[German Football Association|Germany]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />[[Willy Delajod]] ([[French Football Federation|France]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />{{ill|Mahmoud Ashour|de}} ([[Egyptian Football Association|Egypt]]) |} ===England vs DR Congo=== The two teams had never met before. In the 7th minute, [[Brian Cipenga]] found himself in space on the left of the penalty area and gave DR Congo the lead when he scored with a low right foot finish to the left corner of the net. DR Congo goalkeeper [[Lionel Mpasi]] made four saves in the first half and [[Marcus Rashford]] had a shot cleared off the line. England appealed for a penalty which was not awarded when [[Harry Kane]] went down in the penalty over the diving Mpasi. [[Yoane Wissa]] had a chance to make it 2–0 on the stroke of half-time but hit the post from close range after a cross from the right.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2026/jul/01/england-dr-congo-world-cup-2026-last-32-match-report|title=Kane to the rescue with late double as England edge past DR Congo into last 16|date=1 July 2026|work=Guardian|accessdate=2 July 2026}}</ref> In the 75th minute, Harry Kane made it 1–1 when he headed to the left corner of the net from seven yards out after a chipped cross from substitute [[Anthony Gordon (footballer)|Anthony Gordon]] on the left; Mpasi got a hand to it but couldn't keep it out. In the 86th minute, Kane put England into the lead when he received the ball from Gordon outside the penalty area before taking a touch and shooting powerfully right-foot high to the right of the net from the right.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c4gyvx6xvevt|title=England 2 Congo DR 1|date=1 July 2026|work=BBC Sport|accessdate=2 July 2026}}</ref> With this win, England advanced to the round of 16. Although DR Congo were eliminated, this marked their best-ever finish in the FIFA World Cup upon their return after [[1974 FIFA World Cup|52 years]]. <section begin="R32-8" />{{#invoke:Football box|main |date={{Start date|2026|7|1}} |time=12:00&nbsp;p.m. [[UTC−04:00|UTC−4]] |team1={{#invoke:flag|fb-rt|ENG}} |score={{score link|2026 FIFA World Cup round of 32#England vs DR Congo|2–1}} |team2={{#invoke:flag|fb|COD}} |goals1= *[[Harry Kane|Kane]] 75', 86' |goals2= *[[Brian Cipenga|Cipenga]] 7' |stadium=[[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |attendance=68,239 |referee=[[Adham Makhadmeh]] ([[Jordan Football Association|Jordan]]) |report=<ref group="Report">{{multiref | [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 "England vs Congo DR {{!}} Round of 32 {{!}} FIFA World Cup 2026"]. FIFA. Retrieved July 1, 2026. | [https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12521/pdf/FullTimeMatchReport-English.pdf "Match Report – Round of 32 – England v. Congo DR"]. FIFA. July 1, 2026. Retrieved July 1, 2026. | [https://www.fifatrainingcentre.com/media/native/tournaments/fifa-world-cup/2026/PMSR-M80-ENG-V-COD.pdf "Post match summary report – Round of 32 – England v. Congo DR"]. FIFA. July 1, 2026. Retrieved July 3, 2026. }}</ref> }}<section end="R32-8" /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26H |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = England<ref name="ENG-COD line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12521/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – England v. Congo DR |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cod2526h |pattern_b = _cod2526h |pattern_ra = _cod2526h |pattern_sh = _cod2526h |pattern_so = _cod26hl |leftarm = 00b7ef |body = 00b7ef |rightarm = 00b7ef |shorts = 00b7ef |socks = 00b7ef |title = {{nowrap|DR Congo}}<ref name="ENG-COD line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Jordan Pickford]] |- |RB ||'''25'''||[[Djed Spence]] || || {{suboff|70}} |- |CB ||'''2''' ||[[Ezri Konsa]] |- |CB ||'''6''' ||[[Marc Guéhi]] |- |LB ||'''3''' ||[[Nico O'Reilly]] |- |CM ||'''8''' ||[[Elliot Anderson (footballer)|Elliot Anderson]] |- |CM ||'''4''' ||[[Declan Rice]] || || {{suboff|90+1}} |- |RW ||'''20'''||[[Noni Madueke]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''10'''||[[Jude Bellingham]] || {{yel|19}} |- |LW ||'''11'''||[[Marcus Rashford]] || || {{suboff|60}} |- |CF ||'''9''' ||[[Harry Kane]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Bukayo Saka]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''18'''||[[Anthony Gordon (footballer)|Anthony Gordon]] || || {{subon|60}} |- |MF ||'''21'''||[[Eberechi Eze]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''5''' ||[[John Stones]] || || {{subon|90+1}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|{{flagicon|GER}} [[Thomas Tuchel]] |} |valign="top"|[[File:ENG-COD 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Lionel Mpasi]] |- |RB ||'''2''' ||[[Aaron Wan-Bissaka]] |- |CB ||'''22'''||[[Chancel Mbemba]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |CB ||'''4''' ||[[Axel Tuanzebe]] |- |LB ||'''26'''||[[Arthur Masuaku]] || || {{suboff|89}} |- |DM ||'''8''' ||[[Samuel Moutoussamy]] || || {{suboff|89}} |- |RM ||'''7''' ||[[Nathanaël Mbuku]] || || {{suboff|64}} |- |CM ||'''6''' ||[[Ngal'ayel Mukau]] || || {{suboff|76}} |- |CM ||'''14'''||[[Noah Sadiki]] || {{yel|27}} |- |LM ||'''9''' ||[[Brian Cipenga]] || || {{suboff|76}} |- |CF ||'''20'''||[[Yoane Wissa]] |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |FW ||'''13'''||[[Meschak Elia]] || || {{subon|64}} |- |MF ||'''10'''||[[Théo Bongonda]] || || {{subon|76}} |- |MF ||'''25'''||[[Edo Kayembe]] || || {{subon|76}} |- |DF ||'''12'''||[[Joris Kayembe]] || || {{subon|89}} |- |FW ||'''19'''||[[Fiston Mayele]] || || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|{{flagicon|FRA}} [[Sébastien Desabre]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Man of the Match:''' <br />[[Harry Kane]] (England)<ref name="MOTM" /> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="ENG-COD line-ups"/> <br />Mohammad Al-Kalaf ([[Jordan Football Association|Jordan]]) <br />Ahmad Al-Roalle ([[Jordan Football Association|Jordan]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Khalid Al-Turais]] ([[Saudi Arabian Football Federation|Saudi Arabia]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />Mohammed Al-Bakry ([[Saudi Arabian Football Federation|Saudi Arabia]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />[[Khamis Al-Marri]] ([[Qatar Football Association|Qatar]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />Mohammed Obaid Khadim ([[United Arab Emirates Football Association|United Arab Emirates]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />[[Joe Dickerson]] ([[United States Soccer Federation|United States]]) |} ===Belgium vs Senegal=== The two teams had never met before. Senegal went in front in the 25th minute, [[Habib Diarra]] finished to the net from close range in the 25th minute after a header from [[Ismaïla Sarr]] had come back off the right post. In the 51st minute, Ismaïla Sarr made it 2–0, receiving a long pass over the top from [[Moussa Niakhaté]] before controlling the ball on his chest and firing to the right of the net from twelve yards out.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cx2j5p9pwg4t|title=Belgium 3 Senegal 2 (AET)|date=1 July 2026|work=BBC Sport|accessdate=2 July 2026}}</ref> Belgium mounted a dramatic late comeback when substitute [[Romelu Lukaku]] finished high to the right of the net from close range in the 86th minute after a low cross from [[Thomas Meunier]] from the right. In the 89th minute, [[Youri Tielemans]] got his head to a cross from the left from [[Leandro Trossard]] before Senegal goalkeeper [[Mory Diaw]] could reach it to force extra time.<ref name=":0">{{Cite web |last=Said |first=Nick |date=July 1, 2026 |title=Belgium stage stunning comeback to sink Senegal in extra time |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/belgium-through-world-cup-last-16-with-dramatic-3-2-win-over-senegal-2026-07-01/?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=July 1, 2026 |website=[[Reuters]]}}</ref> With the score still level in the closing seconds of extra time, referee [[Saíd Martínez]] awarded Belgium a penalty following a [[Video assistant referee|VAR]] review after determining that [[Lamine Camara]] had slid in and fouled Tielemans inside the [[penalty area]]. Tielemans converted the spot kick high to the right of the net in the 125th minute to complete Belgium's 3–2 comeback victory and send the [[Belgium national football team|Red Devils]] into the Round of 16, while Senegal were eliminated despite leading for much of the match.<ref name=":0" /> Tielemans' winning penalty, timed at 124 minutes and 44 seconds, was reported as the latest goal scored in [[FIFA World Cup]] history, surpassing [[Abdelmoumene Djabou]]'s goal against Germany in 2014, timed at 120 minutes and 51 seconds. Belgium also became only the second team in the last 11 World Cup tournaments to overturn a two-goal deficit and advance from a knockout-stage match, following its own 3–2 comeback victory over [[Japan national football team|Japan]] in [[2018 FIFA World Cup knockout stage#Belgium vs Japan|2018]].<ref>{{Cite web |last=español |first=ANDREW DESTIN Leer en |date=2026-07-01 |title=Belgium converts late penalty to beat Senegal 3–2 in extra time in the round of 32 at the World Cup |url=https://apnews.com/article/belgium-senegal-world-cup-score-461f08dc7297b99741a449cdcbd89ac6 |access-date=2026-07-02 |website=AP News |language=en}}</ref> <section begin="R32-9" />{{#invoke:Football box|main |date={{Start date|2026|7|1}} |time=1:00&nbsp;p.m. [[UTC−07:00|UTC−7]] |team1={{#invoke:flag|fb-rt|BEL}} |score={{score link|2026 FIFA World Cup round of 32#Belgium vs Senegal|3–2}} |aet=yes |team2={{#invoke:flag|fb|SEN}} |goals1= *[[Romelu Lukaku|Lukaku]] 86' *[[Youri Tielemans|Tielemans]] 89', 120+5' pen |goals2= *[[Habib Diarra|Diarra]] 25' *[[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] 51' |stadium=[[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance=66,925 |referee=[[Saíd Martínez]] ([[Football Federation of Honduras|Honduras]]) |report=<ref group="Report">{{multiref | [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 "Belgium vs Senegal {{!}} Round of 32 {{!}} FIFA World Cup 2026"]. FIFA. Retrieved June 28, 2026. | [https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12534/pdf/FullTimeMatchReport-English.pdf "Match Report – Round of 32 – Belgium v. Senegal"]. FIFA. July 1, 2026. Retrieved July 1, 2026. | [https://www.fifatrainingcentre.com/media/native/tournaments/fifa-world-cup/2026/PMSR-M82-BEL-V-SEN.pdf "Post match summary report – Round of 32 – Belgium v. Senegal"]. FIFA. July 1, 2026. Retrieved July 3, 2026. }}</ref> }}<section end="R32-9" /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Belgium<ref name="BEL-SEN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12534/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Belgium v. Senegal |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _sen26a |pattern_b = _sen26a |pattern_ra = _sen26a |pattern_sh = _sen26a |pattern_so = _sen26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Senegal<ref name="BEL-SEN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Thibaut Courtois]] |- |RB ||'''21'''||[[Timothy Castagne]] |- |CB ||'''4''' ||[[Brandon Mechele]] || {{yel|64}} |- |CB ||'''3''' ||[[Arthur Theate]] |- |LB ||'''5''' ||[[Maxim De Cuyper]]|| || {{suboff|78}} |- |CM ||'''20'''||[[Hans Vanaken]]|| || {{suboff|63}} |- |CM ||'''8''' ||[[Youri Tielemans]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |RW ||'''10'''||[[Leandro Trossard]]|| || {{suboff|109}} |- |AM ||'''7''' ||[[Kevin De Bruyne]]|| || {{suboff|56}} |- |LW ||'''11'''||[[Jérémy Doku]]|| || {{suboff|56}} |- |CF ||'''17'''||[[Charles De Ketelaere]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Romelu Lukaku]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''14'''||[[Dodi Lukébakio]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''23'''||[[Nicolas Raskin]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''19'''||[[Diego Moreira]] || || {{subon|63}} |- |DF ||'''15'''||[[Thomas Meunier]] || || {{subon|78}} |- |MF ||'''24'''||[[Amadou Onana]] || || {{subon|109}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|{{flagicon|FRA}} [[Rudi Garcia]]|| {{yel|90}} |} |valign="top"|[[File:BEL-SEN 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Mory Diaw]] |- |RB ||'''15'''||[[Krépin Diatta]] |- |CB ||'''6''' ||[[Pathé Ciss]] |- |CB ||'''19'''||[[Moussa Niakhaté]] |- |LB ||'''14'''||[[Ismail Jakobs]]|| || {{suboff|93}} |- |CM ||'''21'''||[[Habib Diarra]]|| || {{suboff|73}} |- |CM ||'''5''' ||[[Idrissa Gueye]] ([[Captain (association football)|c]])|| || {{suboff|95}} |- |CM ||'''26'''||[[Pape Gueye]]|| || {{suboff|66}} |- |RF ||'''13'''||[[Iliman Ndiaye]]|| || {{suboff|73}} |- |CF ||'''18'''||[[Ismaïla Sarr]] |- |LF ||'''10'''||[[Sadio Mané]] || || {{suboff|93}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Lamine Camara]] || {{yel|67}} || {{subon|66}} |- |MF ||'''17'''||[[Pape Matar Sarr]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''20'''||[[Ibrahim Mbaye]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''11'''||[[Nicolas Jackson]] || || {{subon|93}} |- |DF ||'''25'''||[[El Hadji Malick Diouf]] || || {{subon|93}} |- |MF ||'''22'''||[[Bara Sapoko Ndiaye]] || || {{subon|95}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|[[Pape Thiaw]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Man of the Match:''' <br />[[Youri Tielemans]] (Belgium)<ref name="MOTM" /> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="BEL-SEN line-ups"/> <br />Walter López ([[Football Federation of Honduras|Honduras]]) <br />Christian Ramírez ([[Football Federation of Honduras|Honduras]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Andrés Rojas]] ([[Colombian Football Federation|Colombia]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />Alexander Guzmán ([[Colombian Football Federation|Colombia]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />Guillermo Pacheco ([[Mexican Football Federation|Mexico]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />[[Rodolpho Toski]] ([[Brazilian Football Confederation|Brazil]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />[[Carlos del Cerro Grande]] ([[Royal Spanish Football Federation|Spain]]) |} ===United States vs Bosnia and Herzegovina=== {{See also|2026 Trump–FIFA red card controversy}} The United States had never lost to Bosnia and Herzegovina in three previous encounters, winning twice, most recently 1–0 in a friendly in 2021.<ref>{{cite web|url=https://www.11v11.com/teams/usa/tab/opposingTeams/opposition/Bosnia%20and%20Herzegovina/|title=United States national football team: record v Bosnia and Herzegovina|website=11v11.com|access-date=June 26, 2026}}</ref> In the 45th minute, the US took the lead when [[Folarin Balogun]] scored with a low left foot finish under Bosnian goalkeeper [[Nikola Vasilj]] from inside the penalty area after the ball had deflected to him from [[Malik Tillman]].<ref>{{Cite web|url=https://www.foxnews.com/sports/usa-advances-world-cup-controversial-red-card-vs-bosnia-herzegovina|title=USA advances in World Cup after controversial red card vs Bosnia and Herzegovina|first=Scott|last=Thompson|date=July 1, 2026|website=Fox News}}</ref> In the 64th minute, referee [[Raphael Claus]] issued a controversial red card following a VAR review to Balogun, which many including [[Tarik Muharemović]] (the player he had been involved in the initial incident with) considered excessive or illegitimate.<ref>{{Cite web|url=https://www.foxnews.com/sports/usa-advances-world-cup-controversial-red-card-vs-bosnia-herzegovina|title=USA advances in World Cup after controversial red card vs Bosnia and Herzegovina|first=Scott|last=Thompson|date=July 1, 2026}}</ref><ref>{{Cite web|last=de Artola|first=Alicia|url=https://www.msn.com/en-us/sports/soccer/absurd-usa-red-card-puts-referee-to-shame-at-the-world-cup/ar-AA271BoB|title=Absurd USA red card puts referee to shame at the World Cup|website=www.msn.com|date=2 July 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.si.com/soccer/why-folarin-balogun-sent-off-usmnt-vs-bosnia-herzegovina-2026-world-cup|title=Why Folarin Balogun Was Sent Off for USMNT vs. Bosnia & Herzegovina—2026 World Cup|date=July 2, 2026|website=SI}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2026/jul/01/usa-bosnia-and-herzegovina-game-report-world-cup|title=Steely USA overcome Bosnia and Herzegovina and controversial red to reach World Cup last 16|first=Alexander|last=Abnos|date=July 2, 2026|work=The Guardian}}</ref> Several experts compared the incident to that of [[Lionel Messi]] in the group stage game between Argentina vs Algeria, where he did not get a red card for the same offense on [[Aïssa Mandi]], with some speculating that his status played a role in the decision.<ref>{{Cite web |last=Jacobs-Bryant |first=Kerrie |date=2026-07-02 |title=Balogun was wrongly red-carded due to protocol error but USA still can't appeal |url=https://talksport.com/football/world-cup/4383972/folarin-balogun-red-card-var-error-usmnt-bosnia-herzegovina/ |access-date=2026-07-02 |website=talkSPORT |language=en-gb}}</ref><ref>{{Cite news |last=Bakshi |first=Sahil |date=2026 |title=World Cup 2026: Fans Rage At FIFA After Folarin Balogun Red Card Evokes Lionel Messi Row |url=https://sports.ndtv.com/fifa-world-cup-2026/world-cup-2026-fans-rage-at-fifa-after-folarin-balogun-red-card-evokes-lionel-messi-row-11715937 }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-07-02 |title=Balogun red card draws comparisons with earlier Messi incident |url=https://www.tbsnews.net/sports/balogun-red-card-draws-comparisons-earlier-messi-incident-1477726 |access-date=2026-07-02 |website=The Business Standard |language=en}}</ref> The automatic 1 game suspension for receiving a red card was overturned by FIFA following a call from United States President [[Donald Trump]] to FIFA President Gianni Infantino, prompting accusations of political manipulation from [[UEFA]]<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/02a7-2109c8e9ef81-de5a993db109-1000--uefa-statement-on-the-balogun-case/|title=UEFA statement on the Balogun case|date=July 6, 2026|website=UEFA.com}}</ref> and others in the football world, including former FIFA President [[Sepp Blatter]].<ref>{{Cite web|url=https://www.abc.net.au/news/2026-07-07/world-cup-red-card-suspended-us-striker-balogun-condemned-uefa/106886512|title=Trump admits he asked FIFA to review US striker's red card|date=July 6, 2026|via=www.abc.net.au}}</ref> As a result, Balogun would play in the United States vs Belgium match on 6 July 2026 in Seattle. Bosnia were unable to convert their numerical advantage, before Malik Tillman made it 2–0 in the 82nd minute when he scored from a free-kick, kicked right footed from the left of the penalty area that went into the left of the net after goalkeeper Nikola Vasilj was unable to keep it out, ensuring American victory.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cx2j51v3veet|title=United States 2 Bosnia 0|date=1 July 2026|work=BBC Sport|accessdate=2 July 2026}}</ref> The win was the first victory for the US in a FIFA World Cup knockout stage game since 2002, when they defeated Mexico 2–0 in the [[2002 FIFA World Cup knockout stage|round of 16]]. Alongside Canada and Mexico, who won their knockout stage games against South Africa and Ecuador respectively, the United States joined its fellow tournament co-hosts in becoming the first host nations to progress to the next round since [[Russia national football team|Russia]] in 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2026/jul/01/usa-bosnia-and-herzegovina-game-report-world-cup|title=Steely USA overcome Bosnia and Herzegovina and controversial red to reach World Cup last 16|date=1 July 2026|work=The Guardian|accessdate=2 July 2026}}</ref> The match was watched by an average of 26.4 million viewers on [[Fox Sports (United States)|Fox Sports]] in the United States and peaked at 34.82 million viewers—at the time, both records for an English-language soccer broadcast in the United States.<ref>{{cite news |last=Porter |first=Rick |date=July 2, 2026 |title=TV Ratings: U.S. World Cup Match Hits All-Time High for Soccer in America |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/fox-all-time-us-soccer-ratings-high-world-cup-1236636277/ |work=[[The Hollywood Reporter]] |accessdate=July 3, 2026}}</ref> <section begin="R32-10" />{{#invoke:Football box|main |date={{Start date|2026|7|1}} |time=5:00&nbsp;p.m. [[UTC−07:00|UTC−7]] |team1={{#invoke:flag|fb-rt|USA}} |score={{score link|2026 FIFA World Cup round of 32#United States vs Bosnia and Herzegovina|2–0}} |team2={{#invoke:flag|fb|BIH}} |goals1= *[[Folarin Balogun|Balogun]] 45' *[[Malik Tillman|Tillman]] 82' |goals2= |stadium=[[Levi's Stadium]], [[Santa Clara, California|Santa Clara]] |attendance=68,827 |referee=[[Raphael Claus]] ([[Brazilian Football Confederation|Brazil]]) |report=<ref group="Report">{{multiref | [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021524 "USA vs Bosnia and Herzegovina {{!}} Round of 32 {{!}} FIFA World Cup 2026"]. FIFA. Retrieved July 2, 2026. | [https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12533/pdf/FullTimeMatchReport-English.pdf "Match Report – Round of 32 – USA v. Bosnia and Herzegovina"]. FIFA. July 2, 2026. Retrieved July 2, 2026. | [https://www.fifatrainingcentre.com/media/native/tournaments/fifa-world-cup/2026/PMSR-M81-USA-V-BIH.pdf "Post match summary report – Round of 32 – USA v. Bosnia and Herzegovina"]. FIFA. July 1, 2026. Retrieved July 3, 2026. }}</ref> }}<section end="R32-10" /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26h |pattern_b = _usa26h |pattern_ra = _usa26h |pattern_sh = _usa26h2 |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FCFAF5 |title = {{nowrap|United States}}<ref name="USA-BIH line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12533/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – USA v. Bosnia and Herzegovina |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bih26h |pattern_b = _bih26h |pattern_ra = _bih26h |pattern_sh = |pattern_so = _bih26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = 001970 |socks = |title = {{nowrap|Bosnia and Herzegovina}}<ref name="USA-BIH line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Matt Freese]] |- |CB ||'''16'''||[[Alex Freeman]] |- |CB ||'''3''' ||[[Chris Richards (soccer)|Chris Richards]] |- |CB ||'''13'''||[[Tim Ream]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |RM ||'''2''' ||[[Sergiño Dest]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''8''' ||[[Weston McKennie]] || || {{suboff|90+5}} |- |CM ||'''4''' ||[[Tyler Adams]] |- |CM ||'''17'''||[[Malik Tillman]] |- |LM ||'''5''' ||[[Antonee Robinson]] |- |CF ||'''10'''||[[Christian Pulisic]] || || {{suboff|87}} |- |CF ||'''20'''||[[Folarin Balogun]] || {{sentoff|0|64}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |MF ||'''14'''||[[Sebastian Berhalter]] || || {{subon|87}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ricardo Pepi]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''7''' ||[[Giovanni Reyna]] || || {{subon|90+5}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|{{flagicon|ARG}} [[Mauricio Pochettino]] |} |valign="top"|[[File:USA-BIH 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Nikola Vasilj]] |- |RB ||'''7''' ||[[Amar Dedić]] |- |CB ||'''18'''||[[Nikola Katić]] || || {{suboff|75}} |- |CB ||'''4''' ||[[Tarik Muharemović]] |- |LB ||'''21'''||[[Stjepan Radeljić]] || {{yel|80}} |- |RM ||'''8''' ||[[Armin Gigović]] || || {{suboff|51}} |- |CM ||'''14'''||[[Ivan Šunjić]] || || {{suboff|51}} |- |CM ||'''19'''||[[Kerim Alajbegović]] |- |LM ||'''5''' ||[[Sead Kolašinac]] || || {{suboff|75}} |- |CF ||'''10'''||[[Ermedin Demirović]] |- |CF ||'''11'''||[[Edin Džeko]] ([[Captain (association football)|c]]) || || {{suboff|51}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |MF ||'''26'''||[[Ermin Mahmić]] || || {{subon|51}} |- |MF ||'''6''' ||[[Benjamin Tahirović]] || || {{subon|51}} |- |MF ||'''20'''||[[Esmir Bajraktarević]] || || {{subon|51}} |- |FW ||'''23'''||[[Haris Tabaković]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''15'''||[[Amar Memić]] || || {{subon|75}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|[[Sergej Barbarez]] || {{yel|80}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Man of the Match:''' <br />[[Malik Tillman]] (United States)<ref name="MOTM" /> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="USA-BIH line-ups"/> <br />Danilo Manis ([[Brazilian Football Confederation|Brazil]]) <br />Rodrigo Figueiredo ([[Brazilian Football Confederation|Brazil]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Darío Herrera (referee)|Darío Herrera]] ([[Argentine Football Association|Argentina]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />Cristian Navarro ([[Argentine Football Association|Argentina]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />[[Juan Soto (referee)|Juan Soto]] ([[Venezuelan Football Federation|Venezuela]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />[[Nicolás Gallo (referee)|Nicolás Gallo]] ([[Colombian Football Federation|Colombia]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />[[Jérôme Brisard]] ([[French Football Federation|France]]) |} ===Spain vs Austria=== The two teams had met 16 times before this match, including a [[1978 FIFA World Cup Group 3#Austria vs Spain|2–1 group stage win]] for Austria in the [[1978 FIFA World Cup]]. Their most recent encounter was a friendly in 2009 that ended 5–1 to Spain.<ref>{{cite web|url=https://www.11v11.com/teams/spain/tab/opposingTeams/opposition/Austria/|title=Spain national football team: record v Austria|website=11v11.com|access-date=June 28, 2026}}</ref> [[Marc Cucurella]] had a goal disallowed in the first half after [[Pau Cubarsi]] was judged to have fouled Austrian keeper [[Alexander Schlager]] after a corner from the right. In the 36th minute, [[Mikel Oyarzabal]] scored when he side-footed low to the right corner of the net after a low cross from Cucurella from the left. In the 66th minute [[Pedro Porro]] scored to make it 2–0 when he ran onto a cross from the left by [[Álex Baena]] to head into the net from six yards out. Oyarzabal got his second goal and a third for Spain in the 89th minute when he ran onto a pass from Cucurella to shoot low to the right corner of the net from twelve yards out.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c8j2wvnzkvzt|title=Spain 3 Austria 0|date=2 July 2026|work=RTE News|accessdate=3 July 2026}}</ref> This was the first win for Spain in a World Cup knockout match since the [[2010 FIFA World Cup final|2010 World Cup final]].<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2026/jul/02/spain-austria-world-cup-2026-last-32-match-report|title= Mikel Oyarzabal at the double as Spain beat Austria and cruise into last 16|date=2 July 2026|work=Guardian|accessdate=3 July 2026}}</ref> <section begin="R32-11" />{{#invoke:Football box|main |date={{Start date|2026|7|2}} |time=12:00&nbsp;p.m. [[UTC−07:00|UTC−7]] |team1={{#invoke:flag|fb-rt|ESP}} |score={{score link|2026 FIFA World Cup round of 32#Spain vs Austria|3–0}} |team2={{#invoke:flag|fb|AUT}} |goals1= *[[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] 36', 89' *[[Pedro Porro|Porro]] 66' |goals2= |stadium=[[SoFi Stadium]], [[Inglewood, California|Inglewood]] |attendance=70,492 |referee= [[Glenn Nyberg]] ([[Swedish Football Association|Sweden]]) |report=<ref group="Report">{{multiref | [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 "Spain vs Austria {{!}} Round of 32 {{!}} FIFA World Cup 2026"]. FIFA. Retrieved July 2, 2026. | [https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12528/pdf/FullTimeMatchReport-English.pdf "Match Report – Round of 32 – Spain v. Austria"]. FIFA. July 2, 2026. Retrieved July 2, 2026. | [https://www.fifatrainingcentre.com/media/native/tournaments/fifa-world-cup/2026/PMSR-M84-ESP-V-AUT.pdf "Post match summary report – Round of 32 – Spain v. Austria"]. FIFA. July 2, 2026. Retrieved July 3, 2026. }}</ref> }}<section end="R32-11" /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp26h |pattern_b = _esp26hA |pattern_ra = _esp26h |pattern_sh = _esp26h |pattern_so = _esp26hl |leftarm = D71726 |body = D71726 |rightarm = D71726 |shorts = 000066 |socks = D71726 |title = Spain<ref name="ESP-AUT line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12528/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Spain v. Austria |publisher=[[FIFA]] |date=July 2, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _aut26a |pattern_b = _aut26a |pattern_ra = _aut26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _aut26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Austria<ref name="ESP-AUT line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Unai Simón]] |- |RB ||'''12'''||[[Pedro Porro]] |- |CB ||'''22'''||[[Pau Cubarsí]] |- |CB ||'''14'''||[[Aymeric Laporte]] || {{suboff|90+3}} |- |LB ||'''24'''||[[Marc Cucurella]] |- |DM ||'''16'''||[[Rodri (footballer, born 1996)|Rodri]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |CM ||'''10'''||[[Dani Olmo]] || {{suboff|71}} |- |CM ||'''20'''||[[Pedri]] || {{suboff|90+3}} |- |RF ||'''19'''||[[Lamine Yamal]] || {{suboff|85}} |- |CF ||'''21'''||[[Mikel Oyarzabal]] |- |LF ||'''15'''||[[Álex Baena]] || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Ferran Torres]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''6''' ||[[Mikel Merino]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''9''' ||[[Gavi (footballer)|Gavi]] || {{subon|85}} |- |MF ||'''8''' ||[[Fabián Ruiz]] || {{subon|90+3}} |- |DF ||'''2''' ||[[Marc Pubill]] || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|[[Luis de la Fuente (footballer, born 1961)|Luis de la Fuente]] |} |valign="top"|[[File:ESP-AUT 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Alexander Schlager]] |- |RB ||'''5''' ||[[Stefan Posch]] || {{yel|83}} || {{suboff|85}} |- |CB ||'''3''' ||[[Kevin Danso]] |- |CB ||'''8''' ||[[David Alaba]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |LB ||'''20'''||[[Konrad Laimer]] |- |CM ||'''6''' ||[[Nicolas Seiwald]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''4''' ||[[Xaver Schlager]] || || {{suboff|46}} |- |RW ||'''18'''||[[Romano Schmid]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''24'''||[[Paul Wanner]] |- |LW ||'''9''' ||[[Marcel Sabitzer]] |- |CF ||'''11'''||[[Michael Gregoritsch]] || || {{suboff|60}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |MF ||'''10'''||[[Florian Grillitsch]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''17'''||[[Carney Chukwuemeka]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''7''' ||[[Marko Arnautović]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''14'''||[[Saša Kalajdžić]] || || {{subon|60}} |- |DF ||'''22'''||[[Alexander Prass]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|{{flagicon|GER}} [[Ralf Rangnick]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Man of the Match:''' <br />[[Lamine Yamal]] (Spain)<ref name="MOTM" /> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="ESP-AUT line-ups"/> <br />Mahbod Beigi ([[Swedish Football Association|Sweden]]) <br />Andreas Söderkvist ([[Swedish Football Association|Sweden]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Dahane Beida]] ([[Football Federation of the Islamic Republic of Mauritania|Mauritania]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />Elvis Noupue ([[Cameroonian Football Federation|Cameroon]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{ill|Tomasz Kwiatkowski|pl|Tomasz Kwiatkowski (sędzia piłkarski)}} ([[Polish Football Association|Poland]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />[[Fedayi San]] ([[Swiss Football Association|Switzerland]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />[[Shaun Evans (referee)|Shaun Evans]] ([[Football Australia|Australia]]) |} ===Portugal vs Croatia=== [[File:Croatia v Portugal 2 July 2026-263.jpg|thumb|right|During the match between Portugal and Croatia.]] The two teams had met 10 times before, with Portugal winning seven matches. Their most recent meeting was a [[2024–25 UEFA Nations League A#Group 1|1–1 group stage draw]] in the [[2024–25 UEFA Nations League A]], while their previous encounter in a major tournament was in the [[UEFA Euro 2016]] round of 16, where Portugal won 1–0 after extra time.<ref>{{cite web|url=https://www.11v11.com/teams/portugal/tab/opposingTeams/opposition/Croatia/|title=Portugal national football team: record v Croatia|website=11v11.com|access-date=June 26, 2026}}</ref> Croatia went in front in the 53rd minute, when [[Ivan Perišić]] scored with a low shot from the left of the six yard box, under the goalkeeper to right corner of the net. In the 68th minute, Portugal were awarded a penalty after a VAR review when [[Nikola Vlašić]] fouled [[Renato Veiga]] after a corner. [[Cristiano Ronaldo]] scored the penalty with a shot down the middle to make it 1–1, becoming the oldest goalscorer in a World Cup knockout match.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cvgl19we7v9t?page=2|title= Portugal 2 Croatia 1|date=2 July 2026|work=BBC Sport|accessdate=3 July 2026}}</ref> In the 94th minute, [[Gonçalo Ramos]] headed to the right corner of the net after a cross from [[Rafael Leão]] from the left to put Portugal into a 2–1 lead. In the 13th minute of stoppage time, [[Joško Gvardiol]] slid in to finish towards the net but the goal was eventually ruled out. [[Igor Matanović]] had got a slight touch on the ball with his head after a cross, as indicated by [[Snickometer]] technology; the ball then dropped to [[Mario Pašalić]], who was in an offside position before the goal was scored.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2026/jul/02/portugal-croatia-world-cup-2026-last-32-match-report|title= Ramos sends Portugal into last 16 as VAR drama caps wild finish against Croatia|date=2 July 2026|work=Guardian|accessdate=3 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cz0jee3vy39o|title= Huge Snicko VAR call prolongs Ronaldo's last dance but ends Modric's|date=2 July 2026|work=BBC Sport|accessdate=3 July 2026}}</ref> <section begin="R32-12" />{{#invoke:Football box|main |date={{Start date|2026|7|2}} |time=7:00&nbsp;p.m. [[UTC−04:00|UTC−4]] |team1={{#invoke:flag|fb-rt|POR}} |score={{score link|2026 FIFA World Cup round of 32#Portugal vs Croatia|2–1}} |team2={{#invoke:flag|fb|CRO}} |goals1= *[[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] 68' pen *[[Gonçalo Ramos|Ramos]] 90+4' |goals2= *[[Ivan Perišić|Perišić]] 53' |stadium=[[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance=43,036 |referee= [[Espen Eskås]] ([[Norwegian Football Federation|Norway]]) |report=<ref group="Report">{{multiref | [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 "Portugal vs Croatia {{!}} Round of 32 {{!}} FIFA World Cup 2026"]. FIFA. Retrieved July 3, 2026. | [https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12535/pdf/FullTimeMatchReport-English.pdf "Match Report – Round of 32 – Portugal v. Croatia"]. FIFA. July 3, 2026. Retrieved July 3, 2026. | [https://www.fifatrainingcentre.com/media/native/tournaments/fifa-world-cup/2026/PMSR-M83-POR-V-CRO.pdf "Post match summary report – Round of 32 – Portugal v. Croatia"]. FIFA. July 2, 2026. Retrieved July 3, 2026. }}</ref> }}<section end="R32-12" /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por26a |pattern_b = _por26a |pattern_ra = _por26a |pattern_sh = _por26a2 |pattern_so = _por26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Portugal<ref name="POR-CRO line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12535/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Portugal v. Croatia |publisher=[[FIFA]] |date=July 2, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cro26a |pattern_b = _cro26a |pattern_ra = _cro26a |pattern_sh = _cro26a |pattern_so = |leftarm = 000081 |body = 000081 |rightarm = 000081 |shorts = 000081 |socks = 0033F5 |title = Croatia<ref name="POR-CRO line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Diogo Costa]] |- |RB ||'''20'''||[[João Cancelo]] || || {{suboff|62}} |- |CB ||'''3''' ||[[Rúben Dias]] || {{yel|17}} |- |CB ||'''13'''||[[Renato Veiga]] |- |LB ||'''25'''||[[Nuno Mendes (footballer, born 2002)|Nuno Mendes]] |- |CM ||'''15'''||[[João Neves]] |- |CM ||'''23'''||[[Vitinha]] || || {{suboff|62}} |- |RW ||'''18'''||[[Pedro Neto]] || || {{suboff|62}} |- |AM ||'''8''' ||[[Bruno Fernandes]] || || {{suboff|62}} |- |LW ||'''17'''||[[Rafael Leão]] |- |CF ||'''7''' ||[[Cristiano Ronaldo]] ([[Captain (association football)|c]]) || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |MF ||'''10'''||[[Bernardo Silva]] || || {{subon|62}} |- |DF ||'''2''' ||[[Nélson Semedo]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''26'''||[[Francisco Conceição]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Gonçalo Ramos]] || || {{subon|62}} |- |MF ||'''21'''||[[Rúben Neves]] || || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|{{flagicon|ESP}} [[Roberto Martínez]] |} |valign="top"|[[File:POR-CRO 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Dominik Livaković]] |- |RB ||'''2''' ||[[Josip Stanišić]] |- |CB ||'''6''' ||[[Josip Šutalo]] |- |CB ||'''3''' ||[[Marin Pongračić]] |- |LB ||'''14'''||[[Ivan Perišić]] || {{yel|90+8}} |- |CM ||'''10'''||[[Luka Modrić]] ([[Captain (association football)|c]]) || {{yel|59}} |- |CM ||'''8''' ||[[Mateo Kovačić]] || || {{suboff|90+6}} |- |RW ||'''13'''||[[Nikola Vlašić]] || || {{suboff|90+2}} |- |AM ||'''17'''||[[Petar Sučić]] |- |LW ||'''16'''||[[Martin Baturina]] || || {{suboff|68}} |- |CF ||'''11'''||[[Ante Budimir]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |FW ||'''20'''||[[Igor Matanović]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''15'''||[[Mario Pašalić]] || || {{subon|68}} |- |DF ||'''4''' ||[[Joško Gvardiol]] || || {{subon|90+2}} |- |FW ||'''9''' ||[[Andrej Kramarić]] || || {{subon|90+6}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|[[Zlatko Dalić]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Man of the Match:''' <br />[[Cristiano Ronaldo]] (Portugal)<ref name="MOTM" /> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="POR-CRO line-ups"/> <br />Jan Erik Engan ([[Norwegian Football Federation|Norway]]) <br />Isaak Bashevkin ([[Norwegian Football Federation|Norway]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Abongile Tom]] ([[South African Football Association|South Africa]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />[[Zakhele Siwela]] ([[South African Football Association|South Africa]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />[[Jarred Gillett]] ([[The Football Association|England]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />[[Dennis Higler]] ([[Royal Dutch Football Association|Netherlands]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />[[Marco Di Bello]] ([[Italian Football Federation|Italy]]) |} ===Switzerland vs Algeria=== The teams have met on two previous occasions, both of them friendly matches (in 1983 and 1986). Switzerland have won both of these encounters, with a 2–0 victory in the 1986 match.<ref>{{cite web|url=https://www.11v11.com/teams/switzerland/tab/opposingTeams/opposition/Algeria/|title=Switzerland national football team: record v Algeria|website=11v11.com|access-date=June 28, 2026}}</ref> Switzerland went in front at 10 minutes, when [[Johan Manzambi]] made a run down the left before cutting the ball back low, allowing [[Breel Embolo]] to score from close range.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2026/jul/03/manzambi-switzerland-world-cup-algeria-match-report|title= Manzambi dazzles as Switzerland stroll into last 16 with win over Algeria|date=2 July 2026|work=Guardian|accessdate=3 July 2026}}</ref> [[Dan Ndoye]] made it 2–0 46 seconds into the second-half, with a right-footed finish to the left of the net from just inside the penalty area, after the ball broke to him from a defensive clearance error.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cyv05me9d6rt|title= Switzerland 2 Algeria 0|date=2 July 2026|work=BBC Sport|accessdate=3 July 2026}}</ref> This was Switzerland's first win in the knockout stages since [[1938 FIFA World Cup|1938]], when they defeated Germany. <section begin="R32-13" />{{#invoke:Football box|main |date={{Start date|2026|7|2}} |time=8:00&nbsp;p.m. [[UTC−07:00|UTC−7]] |team1={{#invoke:flag|fb-rt|SUI}} |score={{score link|2026 FIFA World Cup round of 32#Switzerland vs Algeria|2–0}} |team2={{#invoke:flag|fb|ALG}} |goals1= *[[Breel Embolo|Embolo]] 10' *[[Dan Ndoye|Ndoye]] 46' |goals2= |stadium=[[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance=52,497 |referee= [[Yael Falcón]] ([[Argentine Football Association|Argentina]]) |report=<ref group="Report">{{multiref | [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 "Switzerland vs Algeria {{!}} Round of 32 {{!}} FIFA World Cup 2026"]. FIFA. Retrieved July 3, 2026. | [https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12536/pdf/FullTimeMatchReport-English.pdf "Match Report – Round of 32 – Switzerland v. Algeria"]. FIFA. July 3, 2026. Retrieved July 3, 2026. | [https://www.fifatrainingcentre.com/media/native/tournaments/fifa-world-cup/2026/PMSR-M85-SUI-V-ALG.pdf "Post match summary report – Round of 32 – Switzerland v. Algeria"]. FIFA. July 3, 2026. Retrieved July 3, 2026. }}</ref> }}<section end="R32-13" /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Switzerland<ref name="SUI-ALG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12536/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Switzerland v. Algeria |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _alg26h |pattern_b = _alg26hA |pattern_ra = _alg26h |pattern_sh = _alg26h |pattern_so = _alg26hl |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = F3F3F3 |title = Algeria<ref name="SUI-ALG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Gregor Kobel]] |- |RB ||'''6''' ||[[Denis Zakaria]] || {{suboff|87}} |- |CB ||'''4''' ||[[Nico Elvedi]] |- |CB ||'''5''' ||[[Manuel Akanji]] |- |LB ||'''13'''||[[Ricardo Rodriguez (footballer)|Ricardo Rodriguez]] |- |CM ||'''8''' ||[[Remo Freuler]] |- |CM ||'''10'''||[[Granit Xhaka]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |RW ||'''11'''||[[Dan Ndoye]] || {{suboff|87}} |- |AM ||'''9''' ||[[Johan Manzambi]] || {{suboff|70}} |- |LW ||'''17'''||[[Rubén Vargas]] || {{suboff|70}} |- |CF ||'''7''' ||[[Breel Embolo]] || {{suboff|82}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |MF ||'''22'''||[[Fabian Rieder]] || {{subon|70}} |- |FW ||'''19'''||[[Noah Okafor]] || {{subon|70}} |- |FW ||'''23'''||[[Zeki Amdouni]] || {{subon|82}} |- |MF ||'''20'''||[[Michel Aebischer]] || {{subon|87}} |- |DF ||'''3''' ||[[Silvan Widmer]] || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|[[Murat Yakin]] |} |valign="top"|[[File:SUI-ALG 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Luca Zidane]] |- |RB ||'''17'''||[[Rafik Belghali]] || || {{suboff|82}} |- |CB ||'''2''' ||[[Aïssa Mandi]] |- |CB ||'''21'''||[[Ramy Bensebaini]] |- |LB ||'''15'''||[[Rayan Aït-Nouri]] |- |DM ||'''19'''||[[Nabil Bentaleb]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''6''' ||[[Ramiz Zerrouki]] || || {{suboff|58}} |- |CM ||'''10'''||[[Farès Chaïbi]] || {{yel|36}} |- |RF ||'''7''' ||[[Riyad Mahrez]] ([[Captain (association football)|c]]) || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''22'''||[[Ibrahim Maza]] |- |LF ||'''8''' ||[[Houssem Aouar]] || || {{suboff|58}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |DF ||'''13'''||[[Jaouen Hadjam]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''9''' ||[[Amine Gouiri]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''11'''||[[Anis Hadj Moussa]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''14'''||[[Hicham Boudaoui]] || {{yel|72}} || {{subon|71}} |- |FW ||'''20'''||[[Adil Boulbina]] || || {{subon|82}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|{{flagicon|BIH}} [[Vladimir Petković]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Man of the Match:''' <br />[[Breel Embolo]] (Switzerland)<ref name="MOTM" /> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="SUI-ALG line-ups"/> <br />Masimiliano Del Yesso ([[Argentine Football Association|Argentina]]) <br />Facundo Rodriguez ([[Argentine Football Association|Argentina]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Kevin Ortega (football referee)|Kevin Ortega]] ([[Peruvian Football Federation|Peru]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />Michael Orué ([[Peruvian Football Federation|Peru]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />[[Hernán Mastrángelo]] ([[Argentine Football Association|Argentina]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />Erick Miranda ([[Mexican Football Federation|Mexico]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />{{ill|Juan Lara (referee)|de|Juan Lara (Schiedsrichter)|lt=Juan Lara}} ([[Football Federation of Chile|Chile]]) |} ===Australia vs Egypt=== Australia and Egypt had met twice before, most recently in 2010, a 3–0 win for Egypt in a friendly.<ref>{{cite web|url=https://www.11v11.com/teams/australia/tab/opposingTeams/opposition/Egypt/|title=Australia national football team: record v Egypt|website=11v11.com|access-date=June 27, 2026}}</ref> There were initial concerns over [[Mohamed Salah|Mohamed Salah's]] fitness due to a hamstring injury, and Egypt coach [[Hossam Hassan]] would not commit to starting him in the game, but he was eventually cleared to be in the starting lineup.<ref >{{Cite web |website=ESPN Sport |last=Lynch |first=Joey |date=2002 |title=Mohamed Salah recovers from hamstring for Egypt-Australia |url=https://www.espn.com.au/football/story/_/id/49252258/mohamed-salah-recovers-hamstring-egypt-australia}}</ref> In the 13th minute of the first half, Egypt midfielder [[Emam Ashour]] headed in at the back post low to the left corner of the net after a cross from [[Karim Hafez]] from the right to put Egypt 1–0 ahead. Australia struggled to create many clear-cut chances, but were able to equalize via an [[own goal]] when Egypt player [[Mohamed Hany]] headed into his own net from six yards out after a cross form the left in the 55th minute.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cwy016e9y9jt?page=4#:~:text=Australia%201%2D1%20Egypt%20(2,shootout%20to%20progress%20%2D%20BBC%20Sport|title= Australia 1 Egypt 1 (1–4 on pens)|date=3 July 2026|work=BBC Sport|accessdate=6 July 2026}}</ref> This made Hany only the second player in FIFA World Cup history to score two own goals in a single tournament, following [[Ivan Vutsov]] of [[Bulgaria national football team|Bulgaria]] in [[1966 FIFA World Cup|1966]]. The match went to extra time, and with one minute remaining, goalkeeper [[Patrick Beach]], who had started in all of Australia's games in the tournament, was substituted off in favour of veteran goalkeeper [[Mathew Ryan]]. The substitution was surprising, since Beach had prevented the highest goal average than any other goalkeeper at the tournament.<ref >{{Cite web |website=ESPN|last=Lynch |first=Joel |date=4 July 2026 |title=Penalty heartbreak for Australia vs. Egypt as World Cup knockout win still eludes Socceroos |url=https://www.espn.com.au/football/story/_/id/49260415/penalty-heartbreak-australia-vs-egypt-world-cup-knockout-win-eludes-socceroos}}</ref> Ryan was unable to save any of the penalties taken by Egypt, and Australian players [[Harry Souttar]] and [[Lucas Herrington]] both sent their kicks over the crossbar. [[Hossam Abdelmaguid]] got the winning penalty for Egypt with a low shot to the left corner, sending the goalkeeper the wrong way.<ref >{{Cite web |website=Fox Sports|last=Heverin |first=Dane |date=4 July 2026 |title=Socceroos OUT in shootout heartbreak after huge Popa gamble stuns in World Cup thriller |url=https://www.foxsports.com.au/football/fifa-world-cup-2026-australia-vs-egypt-live-socceroos-team-news-start-time-next-game-mo-salah-fitness-updates-in-dallas/news-story/bd39b9656b40e316fb5e9997bc1cbea5}}</ref> After the match, in his press conference, Australia coach [[Tony Popovic]] said his surprise decision to substitute in-form keeper Beach for Ryan was down to Ryan's additional experience. Neither Beach nor Ryan were aware the change would occur.<ref>{{Cite web |website=Nine News|last=Harper |first=Lachlan |date=4 July 2026 |title=Mat Ryan 'hurting' as major shootout gamble backfires in Socceroos loss |url=https://www.nine.com.au/sport/football/fifa-world-cup-2026-socceroos-egypt-penalty-shootout-result-mat-ryan-substitution-patrick-beach-mo-salah-performance-20260704-p60cj7.html}}</ref> This fixture was Australia's third failed attempt at winning a knockout fixture at a World Cup, as well as being the second and last AFC team to have failed to win the Round of 32 after Japan's loss to Brazil,<ref name="BBCAusEgKnockout">{{Cite web |website=ESPN |last=Lynch |first=Joey |date=4 July 2026 |title=Egypt beat Australia on PKs to to[sic] advance in knockouts for first time |url=https://www.espn.com.au/football/story/_/id/49261233/egypt-beat-australia-pks-first-ever-knockout-win}}</ref> having previously lost to Argentina in [[2022 FIFA World Cup knockout stage#Argentina v _Australia|2022]] and Italy in [[2006 FIFA World Cup knockout stage#Italy vs Australia|2006]], both of whom were future World Cup champions. For Egypt, this was their first ever win in the knockout stages of a World Cup,<ref name="BBCAusEgKnockout"/> and they progressed to the round of 16 to face Argentina. <section begin="R32-14" />{{#invoke:Football box|main |date={{Start date|2026|7|3}} |time=1:00&nbsp;p.m. [[UTC−05:00|UTC−5]] |team1={{#invoke:flag|fb-rt|AUS}} |score={{score link|2026 FIFA World Cup round of 32#Australia vs Egypt|1–1}} |aet=yes |team2={{#invoke:flag|fb|EGY}} |goals1= *[[Mohamed Hany|Hany]] 55' o.g. |goals2= *[[Emam Ashour|Ashour]] 13' |stadium=[[AT&T Stadium]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance=70,244 |referee=[[Gustavo Tejera]] ([[Uruguayan Football Association|Uruguay]]) |penaltyscore=2–4 |penalties1= *[[Harry Souttar|Souttar]] penmiss *[[Jackson Irvine|Irvine]] pengoal *[[Awer Mabil|Mabil]] pengoal *[[Lucas Herrington|Herrington]] penmiss |penalties2= *[[Mahmoud Saber|Saber]] pengoal *[[Ramy Rabia|Rabia]] pengoal *[[Mohamed Salah|Salah]] pengoal *[[Hossam Abdelmaguid|Abdelmaguid]] pengoal |report=<ref group="Report">{{multiref | [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 "Australia vs Egypt {{!}} Round of 32 {{!}} FIFA World Cup 2026"]. FIFA. Retrieved July 3, 2026. | [https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12524/pdf/FullTimeMatchReport-English.pdf "Match Report – Round of 32 – Australia v. Egypt"]. FIFA. July 3, 2026. Retrieved July 3, 2026. | [https://www.fifatrainingcentre.com/media/native/tournaments/fifa-world-cup/2026/PMSR-M88-AUS-V-EGY-V2.pdf "Post match summary report – Round of 32 – Australia v. Egypt"]. FIFA. July 3, 2026. Retrieved July 4, 2026. }}</ref> }}<section end="R32-14" /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _aus26h |pattern_b = _aus26h |pattern_ra = _aus26h |pattern_sh = _aus26H |pattern_so = |leftarm = FFFF00 |body = FFFF00 |rightarm = FFFF00 |shorts = 07563E |socks = FFFFFF |title = Australia<ref name="AUS-EGY line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12524/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Australia v. Egypt |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 3, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _egy26h |pattern_b = _egy26h |pattern_ra = _egy26h |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 000000 |title = Egypt<ref name="AUS-EGY line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''18'''||[[Patrick Beach]] || || {{suboff|119}} |- |CB ||'''3''' ||[[Alessandro Circati]] |- |CB ||'''19'''||[[Harry Souttar]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |CB ||'''25'''||[[Lucas Herrington]] |- |RM ||'''5''' ||[[Jordan Bos]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''22'''||[[Jackson Irvine]] |- |CM ||'''13'''||[[Aiden O'Neill]] || || {{suboff|91}} |- |LM ||'''16'''||[[Aziz Behich]] |- |RF ||'''20'''||[[Cristian Volpato]] || || {{suboff|74}} |- |CF ||'''17'''||[[Nestory Irankunda]] || || {{suboff|74}} |- |LF ||'''8''' ||[[Connor Metcalfe]] || || {{suboff|91}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |DF ||'''15'''||[[Kai Trewin]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''10'''||[[Ajdin Hrustic]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''9''' ||[[Mohamed Touré (soccer, born 2004)|Mohamed Touré]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''24'''||[[Paul Okon-Engstler]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''11'''||[[Awer Mabil]] || || {{subon|91}} |- |GK ||'''1''' ||[[Mathew Ryan]] || || {{subon|119}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|[[Tony Popovic]] |} |valign="top"|[[File:AUS-EGY 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Mostafa Shobeir]] |- |RB ||'''3''' ||[[Mohamed Hany]] |- |CB ||'''2''' ||[[Yasser Ibrahim]] || {{yel|120}} |- |CB ||'''5''' ||[[Ramy Rabia]] |- |LB ||'''15'''||[[Karim Hafez]] || || {{suboff|80}} |- |RM ||'''8''' ||[[Emam Ashour]] |- |CM ||'''14'''||[[Hamdy Fathy]] || || {{suboff|67}} |- |CM ||'''19'''||[[Marwan Attia]] || || {{suboff|120+1}} |- |LM ||'''11'''||[[Mostafa Ziko]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''10'''||[[Mohamed Salah]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |CF ||'''22'''||[[Omar Marmoush]] || || {{suboff|106}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |FW ||'''12'''||[[Haissem Hassan]] || {{yel|105}} || {{subon|67}} |- |DF ||'''4''' ||[[Hossam Abdelmaguid]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''7''' ||[[Trézéguet (Egyptian footballer)|Trézéguet]] || || {{subon|80}} |- |FW ||'''9''' ||[[Hamza Abdelkarim]] || || {{subon|106}} |- |MF ||'''21'''||[[Mahmoud Saber]] || || {{subon|120+1}} |- |colspan=3|'''Other disciplinary actions:''' |- |{{abbr|TS|Technical staff member (goalkeeper coach)}} ||'''—''' || [[Saafan El-Sagheer]] || {{yel|91}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|[[Hossam Hassan]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Man of the Match:''' <br />[[Mohamed Salah]] (Egypt)<ref name="MOTM" /> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="AUS-EGY line-ups"/> <br />Carlos Barreiro ([[Uruguayan Football Association|Uruguay]]) <br />Nicolas Taran ([[Uruguayan Football Association|Uruguay]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Sandro Schärer]] ([[Swiss Football Association|Switzerland]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />Stéphane De Almeida ([[Swiss Football Association|Switzerland]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />[[Leodán González]] ([[Uruguayan Football Association|Uruguay]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />Antonio García ([[Uruguayan Football Association|Uruguay]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />[[Bastian Dankert]] ([[German Football Association|Germany]]) |} ===Argentina vs Cape Verde=== The two teams had never met before. As well being Cape Verde's World Cup debut, this was also their first ever World Cup knockout game, which they qualified for undefeated after [[2026 FIFA World Cup Group H|drawing their three group games]]. They entered the fixture as the smallest nation to ever play in a World Cup knockout match.<ref >{{Cite web |website=BBC Sport| last=Coates |first=Charlotte|date=3 July 2026 |title=Argentina 3-2 Cape Verde (AET): Messi through as holders survive scare to reach World Cup last 16 |url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cz75y0v8qrjt}}</ref> In the 29th minute, Argentine captain [[Lionel Messi]] made his run in behind the Cape Verde defense on the right, controlling the ball with his left foot from a long pass by [[Lisandro Martínez]] before firing it home from close range high to the near post from the right. This marked Messi's seventh goal at the 2026 FIFA World Cup, giving Argentina a 1–0 lead at halftime. Cape Verde got an equalizer in the 59th minute through [[Deroy Duarte]], when he had a touch on the inside of his right foot and shot beyond [[Emiliano Martínez]] towards the far left corner from the right of the six yard box. [[Vozinha]] had several powerful saves in stoppage time, sending the match into extra time. Two minutes into extra time, Lisandro Martínez collected the ball from a corner kick from the left, before turning back in and sending it beyond Vozinha into the top right corner of the net, giving Argentina the lead. Eleven minutes later, [[Sidny Lopes Cabral]] found the ball in the Argentinian half. Entering from the left side of the penalty area, he curled right-footed past the goalkeeper and into the top right corner of the net to make it 2–2.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2026/jul/04/argentina-cape-verde-world-cup-2026-last-32-match-report|title= Cape Verde threaten shock for the ages before Argentina break hearts in World Cup classic|date=3 July 2026|work=Guardian|accessdate=6 July 2026}}</ref> In the 111th minute, Messi delivered a corner kick from the left with the ball deflecting off the head of [[Cristian Romero]], and then off the arm of [[Diney (footballer, born 1995)|Diney Borges]] and dropping into the right corner of the net for an own goal.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cz75y0v8qrjt|title= Argentina 3 Cape Verde 2 (AET)|date=3 July 2026|work=BBC Sport|accessdate=6 July 2026}}</ref> With this win, Argentina progressed to the round of 16, eliminating Cape Verde, the only tournament debutant out of the four to reach the knockouts after an unbeaten run in the group stage.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2026/jul/04/cape-verde-argentina-world-cup-last-32-reaction-quotes|title= Cape Verde exit World Cup with heads held high: ‘We did our best and we did it with bravery’|date=3 July 2026|work=Guardian|accessdate=6 July 2026}}</ref> During a post-match press conference, Argentina head coach [[Lionel Scaloni]] praised Cape Verde for their defensive discipline and competitive performance, which forced the defending champions into extra time.<ref>{{Cite news |date=4 July 2026 |title=Cabo Verde thriller leaves mark on Scaloni |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-thriller-leaves-mark-on-scaloni |work=[[FIFA]]}}</ref> Following their elimination from the tournament against reigning world champions Argentina, the Cape Verde football team were welcomed back to [[Praia]] by thousands of supporters, which coincided with Cape Verde's independence day. Coach [[Bubista]] expressed his pride at his team being minutes away from forcing Argentina into a penalty shootout, and demonstrating that they can compete with the best teams in the world.<ref >{{Cite web |website=BBC Sport| last=Njie |first=Paul |date=6 July 2026 |title=Thousands welcome home Cape Verde footballers after stunning World Cup run |url=https://www.bbc.com/news/articles/c70yy4xkeexo}}</ref> <section begin="R32-15" />{{#invoke:Football box|main |date={{Start date|2026|7|3}} |time=6:00&nbsp;p.m. [[UTC−04:00|UTC−4]] |team1={{#invoke:flag|fb-rt|ARG}} |score={{score link|2026 FIFA World Cup round of 32#Argentina vs Cape Verde|3–2}} |aet=yes |team2={{#invoke:flag|fb|CPV}} |goals1= *[[Lionel Messi|Messi]] 29' *[[Lisandro Martínez|Li. Martínez]] 92' *[[Diney (footballer, born 1995)|Diney]] 111' o.g. |goals2= *[[Deroy Duarte|D. Duarte]] 59' *[[Sidny Lopes Cabral|Lopes Cabral]] 103' |stadium=[[Hard Rock Stadium]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance=64,478 |referee= [[Drew Fischer]] ([[Canadian Soccer Association|Canada]]) |report=<ref group="Report">{{multiref | [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 "Argentina vs Cabo Verde {{!}} Round of 32 {{!}} FIFA World Cup 2026"]. FIFA. Retrieved July 4, 2026. | [https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12530/pdf/FullTimeMatchReport-English.pdf "Match Report – Round of 32 – Argentina v. Cabo Verde"]. FIFA. July 4, 2026. Retrieved July 4, 2026. | [https://www.fifatrainingcentre.com/media/native/tournaments/fifa-world-cup/2026/PMSR-M86-ARG-V-CPV.pdf "Post match summary report – Round of 32 – Argentina v. Cabo Verde"]. FIFA. July 3, 2026. Retrieved July 4, 2026. }}</ref> }}<section end="R32-15" /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Argentina<ref name="ARG-CPV line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12530/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Argentina v. Cabo Verde |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 3, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cpv26h |pattern_b = _cpv26h |pattern_ra = _cpv26h |pattern_sh = _cpv26h |pattern_so = _cpv26hl |leftarm = 1A3CB0 |body = 1A3CB0 |rightarm = 1A3CB0 |shorts = 1A3CB0 |socks = 1A3CB0 |title = {{nowrap|Cape Verde}}<ref name="ARG-CPV line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Emiliano Martínez]] |- |RB ||'''26'''||[[Nahuel Molina]] || || {{suboff|104}} |- |CB ||'''13'''||[[Cristian Romero]] |- |CB ||'''6''' ||[[Lisandro Martínez]] |- |LB ||'''25'''||[[Facundo Medina]] || || {{suboff|85}} |- |RM ||'''7''' ||[[Rodrigo De Paul]] || || {{suboff|84}} |- |CM ||'''20'''||[[Alexis Mac Allister]] |- |CM ||'''24'''||[[Enzo Fernández]] |- |LM ||'''16'''||[[Thiago Almada]] || || {{suboff|63}} |- |CF ||'''10'''||[[Lionel Messi]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |CF ||'''22'''||[[Lautaro Martínez]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |MF ||'''15'''||[[Nicolás González (footballer, born 1998)|Nicolás González]] || || {{subon|63}} |- |FW ||'''9''' ||[[Julián Alvarez]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''5''' ||[[Leandro Paredes]] || || {{subon|84}} |- |DF ||'''3''' ||[[Nicolás Tagliafico]] || || {{subon|85}} |- |DF ||'''4''' ||[[Gonzalo Montiel]] || {{yel|115}} || {{subon|104}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|[[Lionel Scaloni]] |} |valign="top"|[[File:ARG-CPV 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Vozinha]] |- |RB ||'''22'''||[[Steven Moreira]] |- |CB ||'''4''' ||[[Pico Lopes|Pico]] |- |CB ||'''3''' ||[[Diney (footballer, born 1995)|Diney]] |- |LB ||'''13'''||[[Sidny Lopes Cabral]] |- |DM ||'''6''' ||[[Kevin Pina (footballer)|Kevin Pina]] || {{yel|68}} || {{suboff|100}} |- |RM ||'''20'''||[[Ryan Mendes]] ([[Captain (association football)|c]]) || || {{suboff|80}} |- |CM ||'''15'''||[[Laros Duarte]] || || {{suboff|67}} |- |CM ||'''14'''||[[Deroy Duarte]] || || {{suboff|100}} |- |LM ||'''7''' ||[[Jovane Cabral]] || || {{suboff|80}} |- |CF ||'''21'''||[[Nuno da Costa]] || || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |MF ||'''10'''||[[Jamiro Monteiro]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''19'''||[[Dailon Livramento]] || || {{subon|67}} |- |MF ||'''17'''||[[Willy Semedo]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''26'''||[[Hélio Varela]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''16'''||[[Yannick Semedo]] || || {{subon|100}} |- |FW ||'''9''' ||[[Gilson Benchimol]] || || {{subon|100}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|[[Bubista]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Man of the Match:''' <br />[[Lionel Messi]] (Argentina)<ref name="MOTM" /> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="ARG-CPV line-ups"/> <br />Micheal Barwegen ([[Canadian Soccer Association|Canada]]) <br />Lyes Arfa ([[Canadian Soccer Association|Canada]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Katia Itzel García|Katia García]] ([[Mexican Football Federation|Mexico]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />[[Sandra Ramírez (referee)|Sandra Ramírez]] ([[Mexican Football Federation|Mexico]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />[[Armando Villarreal]] ([[United States Soccer Federation|United States]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />[[Ivan Bebek]] ([[Croatian Football Federation|Croatia]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />[[Tatiana Guzmán]] ([[Nicaraguan Football Federation|Nicaragua]]) |} ===Colombia vs Ghana=== The two teams had never met before. In the 14th minute, [[Jhon Arias (footballer)|Jhon Arias]] scored the only goal of the match with a low side foot volley to the right corner from six yards out after a cross from [[Luis Díaz (footballer, born 1997)|Luis Díaz]] from the right. Ghana failed to register a shot on target during the game.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cnv9g087mzyt|title= Colombia 1 Ghana 0|date=3 July 2026|work=BBC Sport|accessdate=6 July 2026}}</ref> <section begin="R32-16" />{{#invoke:Football box|main |date={{Start date|2026|7|3}} |time=8:30&nbsp;p.m. [[UTC−05:00|UTC−5]] |team1={{#invoke:flag|fb-rt|COL}} |score={{score link|2026 FIFA World Cup round of 32#Colombia vs Ghana|1–0}} |team2={{#invoke:flag|fb|GHA}} |goals1= *[[Jhon Arias (footballer)|J. Arias]] 14' |goals2= |stadium=[[Arrowhead Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |attendance=69,045 |referee=[[Clément Turpin]] ([[French Football Federation|France]]) |report=<ref group="Report">{{multiref | [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 "Colombia vs Ghana {{!}} Round of 32 {{!}} FIFA World Cup 2026"]. FIFA. July 4, 2026. Retrieved July 4, 2026. | [https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12526/pdf/FullTimeMatchReport-English.pdf "Match Report – Round of 32 – Colombia v. Ghana"]. FIFA. July 4, 2026. Retrieved July 4, 2026. | [https://www.fifatrainingcentre.com/media/native/tournaments/fifa-world-cup/2026/PMSR-M87-COL-V-GHA.pdf "Post match summary report – Round of 32 – Colombia v. Ghana"]. FIFA. July 3, 2026. Retrieved July 4, 2026. }}</ref> }}<section end="R32-16" /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _col26h |pattern_b = _col26h |pattern_ra = _col26h |pattern_sh = _col26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FF0000 |title = Colombia<ref name="COL-GHA line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12526/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Colombia v. Ghana |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _gha26h |pattern_b = _gha26h |pattern_ra = _gha26h |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFFFFF |title = Ghana<ref name="COL-GHA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Camilo Vargas]] |- |RB ||'''2''' ||[[Daniel Muñoz (footballer)|Daniel Muñoz]] |- |CB ||'''23'''||[[Davinson Sánchez]] |- |CB ||'''3''' ||[[Jhon Lucumí]] |- |LB ||'''17'''||[[Johan Mojica]] |- |DM ||'''16'''||[[Jefferson Lerma]] |- |CM ||'''14'''||[[Gustavo Puerta]] |- |CM ||'''11'''||[[Jhon Arias (footballer)|Jhon Arias]] || {{yel|12}} || {{suboff|72}} |- |RF ||'''10'''||[[James Rodríguez]] ([[Captain (association football)|c]]) || || {{suboff|46}} |- |CF ||'''9''' ||[[Jhon Córdoba]] || || {{suboff|8}} |- |LF ||'''7''' ||[[Luis Díaz (footballer, born 1997)|Luis Díaz]] || || {{suboff|90}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |FW ||'''25'''||[[Luis Suárez (footballer, born 1997)|Luis Suárez]] || || {{subon|8}} |- |MF ||'''6''' ||[[Richard Ríos]] || {{yel|78}} || {{subon|46}} |- |MF ||'''20'''||[[Juan Fernando Quintero|Juan Quintero]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''21'''||[[Jaminton Campaz]] || || {{subon|90}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|{{flagicon|ARG}} [[Néstor Lorenzo]] |} |valign="top"|[[File:COL-GHA 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Lawrence Ati-Zigi]] |- |RB ||'''26'''||[[Marvin Senaya]] || || {{suboff|13}} |- |CB ||'''23'''||[[Derrick Luckassen]] |- |CB ||'''18'''||[[Jerome Opoku]] |- |LB ||'''14'''||[[Gideon Mensah (footballer, born 1998)|Gideon Mensah]] |- |DM ||'''5''' ||[[Thomas Partey]] |- |CM ||'''3''' ||[[Caleb Yirenkyi]] || {{yel|49}} || {{suboff|79}} |- |CM ||'''8''' ||[[Kwasi Sibo]] || || {{suboff|62}} |- |RF ||'''19'''||[[Iñaki Williams]] || || {{suboff|62}} |- |CF ||'''9''' ||[[Jordan Ayew]] ([[Captain (association football)|c]]) || || {{suboff|79}} |- |LF ||'''11'''||[[Antoine Semenyo]] |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |DF ||'''2''' ||[[Alidu Seidu]] || {{yel|76}} || {{subon|13}} |- |FW ||'''7''' ||[[Abdul Fatawu]] || {{yel|66}} || {{subon|62}} |- |MF ||'''15'''||[[Elisha Owusu]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''25'''||[[Prince Kwabena Adu|Prince Adu]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''24'''||[[Ernest Nuamah]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|{{flagicon|POR}} [[Carlos Queiroz]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Man of the Match:''' <br />[[Luis Díaz (footballer, born 1997)|Luis Díaz]] (Colombia)<ref name="MOTM" /> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="COL-GHA line-ups"/> <br />Nicolas Danos ([[French Football Federation|France]]) <br />Benjamin Pagès ([[French Football Federation|France]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Alejandro Hernández Hernández]] ([[Royal Spanish Football Federation|Spain]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />José Enrique Naranjo Pérez ([[Royal Spanish Football Federation|Spain]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />[[Jérôme Brisard]] ([[French Football Federation|France]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />[[Willy Delajod]] ([[French Football Federation|France]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />[[Fu Ming]] ([[Chinese Football Association|China]]) |} ==Notes== {{notelist-ua}} ==References== {{reflist}} ===Reports=== {{reflist|group=Report}} ==External links== * {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}} {{2026 FIFA World Cup}} {{DEFAULTSORT:Knockout stage, round of 32}} [[Category:2026 FIFA World Cup]] [[Category:FIFA World Cup knockout stages|2026, R32]] [[Category:Algeria at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:Argentina at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:Australia at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:Austria at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:Belgium at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:Bosnia and Herzegovina at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:Brazil at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:Canada at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:Cape Verde at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:Colombia at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:Croatia at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:DR Congo at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:Ecuador at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:Egypt at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:England at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:France at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:Germany at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:Ghana at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:Ivory Coast at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:Japan at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:Mexico at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:Morocco at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:Netherlands at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:Norway at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:Paraguay at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:Portugal at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:Senegal at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:South Africa at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:Spain at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:Sweden at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:Switzerland at the 2026 FIFA World Cup]] [[Category:United States at the 2026 FIFA World Cup]] j37kszifq0p7rdio7jsojdlmjdehdlg ᱟᱱᱜᱟᱲᱟ, ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ 0 37331 195735 195222 2026-07-29T09:17:57Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195735 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱟᱱᱜᱟᱲᱟ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Jharkhand#India3 | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.407333|N|85.485133|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] | subdivision_type2 = [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱨᱟᱺᱪᱤ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2,852 | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ (*ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱟᱱᱜᱟᱲᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ#ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱧᱮᱞ ᱢᱮ) | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱘᱓᱕᱑᱐᱓ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ/ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱰᱤ ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱖᱕᱑ | registration_plate = JH 01 | blank1_name_sec1 = ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ | blank1_info_sec1 = ᱖᱑.᱒᱘% | blank2_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱨᱟᱺᱪᱤ]] | blank3_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank3_info_sec1 = [[ᱠᱷᱤᱡᱽᱨᱤ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱠᱷᱤᱡᱽᱨᱤ]] | website = {{URL|ranchi.nic.in/}} | footnotes = }} '''ᱟᱱᱜᱟᱲᱟ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱨᱮ [[ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ [[ᱟᱱᱜᱟᱲᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱟᱱᱜᱟᱲᱟ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== {{OSM Location map | width=450| height=350| zoom=9 | coord={{coord|23|23|0|N|85|25|0|E}}| float=left|caption='''ᱮᱛᱚᱢ ᱪᱷᱚᱴᱟᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ'''<br/>M: ᱥᱚᱦᱚᱨ, CT: ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ, R: ᱫᱮᱦᱟᱛ/ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ, N: ᱯᱩᱲᱥᱤ, T: ᱧᱮᱞᱡᱚᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ, D: ᱰᱮᱢ, H: ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ/ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱛᱟᱞᱢᱟ<br/>ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱟᱱᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱡ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱟᱱᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱟᱹᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ |mark-coord1={{coord|23|24|26|N|85|29|6|E}} | label-pos1=right|label1= ᱟᱱᱜᱟᱲᱟ | numbered1=R| mark-title1= ᱟᱱᱜᱟᱲᱟ (R)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #C40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|23|32|53|N|84|55|25|E}} | label-pos2=right|label2= ᱵᱟᱞᱥᱳᱠᱨᱟ| numbered2=R| mark-title2=[[ᱵᱟᱞᱥᱳᱠᱨᱟ]] (R) |mark-coord3={{coord|23|18|5|N|85|0|56|E}} | label-pos3=right|label3= ᱵᱮᱲᱳ| numbered3=R| mark-title3=[[ᱵᱮᱲᱳ, ᱥᱤᱧᱚᱛ]] (R) |mark-coord4={{coord|23|34|28|N|85|7|53|E}} | label-pos4=right|label4= ᱵᱩᱲᱢᱩ| numbered4=R| mark-title4=[[ᱵᱩᱲᱢᱩ]] (R) |mark-coord5={{coord|23|30|44|N|84|58|35|E}} | label-pos5=right|label5= ᱪᱟᱱᱦᱳ| numbered5=R| mark-title5=[[ᱪᱟᱱᱦᱳ]] (R) |mark-coord6={{coord|23|34|43|N|85|31|2|E}} | label-pos6=left|label6= ᱪᱩᱴᱩᱯᱟᱞᱩ| numbered6=R| mark-title6=[[ᱪᱩᱴᱩᱯᱟᱞᱩ]] (R) |mark-coord7={{coord|23|40|5|N|85|1|20|E}} | label-pos7=right|label7= ᱰᱟᱠᱨᱟ| numbered7=R| mark-title7=[[ᱰᱟᱠᱨᱟ, ᱨᱟᱺᱪᱤ]] (R) |mark-coord8={{coord|23|21|24|N|85|7|21|E}} | label-pos8=top|label8= ᱤᱴᱠᱤ| numbered8=R| mark-title8=[[ᱤᱴᱠᱤ, ᱥᱤᱧᱚᱛ]] (R) |mark-coord9={{coord|23|6|45|N|84|56|32|E}} | label-pos9=right|label9= ᱞᱟᱯᱩᱝ| numbered9=R| mark-title9=[[ᱞᱟᱯᱩᱝ]] (R) |mark-coord10={{coord|23|27|47|N|85|5|29|E}} | label-pos10=left|label10= ᱢᱟᱱᱰᱟᱨ| numbered10=R| mark-title10=[[ᱢᱟᱱᱰᱟᱨ, ᱨᱟᱺᱪᱤ]] (R) |mark-coord11={{coord|23|26|5|N|85|24|44|E}} | label-pos11=right|label11= ᱢᱮᱥᱨᱟ| numbered11=R| mark-title11=[[ᱢᱮᱥᱨᱟ, ᱨᱟᱺᱪᱤ]] (R) |mark-coord12={{coord|23|19|20|N|85|11|0|E}} | label-pos12=left|label12= ᱱᱟᱜᱽᱨᱤ| numbered12=R| mark-title12=[[ᱱᱟᱜᱽᱨᱤ, ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] (R) |mark-coord13={{coord|23|29|30|N|85|29|0|E}} | label-pos13=left|label13= ᱚᱨᱢᱟᱱᱡᱷᱤ| numbered13=R| mark-title13=[[ᱚᱨᱢᱟᱱᱡᱷᱤ]] (R) |mark-coord14={{coord|23|15|55|N|85|38|40|E}} | label-pos14=top|label14= ᱨᱟᱦᱮ| numbered14=R| mark-title14=[[ᱨᱟᱦᱮ, ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] (R) |mark-coord15={{coord|23|21|1|N|85|51|4|E}} | label-pos15=left|label15= ᱥᱤᱞᱞᱤ| numbered15=R| mark-title15=[[ᱥᱤᱞᱞᱤ]] (R) |mark-coord16={{coord|23|12|13|N|85|42|26|E}} | label-pos16=right|label16= ᱥᱳᱱᱟᱦᱟᱛᱩ| numbered16=R| mark-title16=[[ᱥᱳᱱᱟᱦᱟᱛᱩ]] (R) |mark-coord17={{coord|23|3|15|N|85|39|19|E}} | label-pos17=right|label17= ᱛᱟᱢᱟᱲ| numbered17=R| mark-title17=[[ᱛᱟᱢᱟᱲ, ᱥᱤᱧᱚᱛ]] (R) |mark-coord18={{coord|23|16|40|N|85|18|30|E}} | label-pos18=right|label18= ᱦᱟᱴᱤᱭᱟ| numbered18=R| mark-title18=[[ᱦᱟᱴᱤᱭᱟ]] (R) |mark-coord19={{coord|23|21|6|N|85|19|12|E}} | label-pos19=left|label19=ᱨᱟᱺᱪᱤ| numbered19=M| mark-title19= [[ᱨᱟᱺᱪᱤ]] (M) |label-size19=12 |label-color19=#800000 |mark-coord20={{coord|23|10|12|N|85|34|48|E}} | label-pos20=top|label20=ᱵᱩᱱᱰᱩ| numbered20=M| mark-title20= [[ᱵᱩᱱᱰᱩ]] (M) |label-color20=#800000 |mark-coord21={{coord|23|21|25|N|85|24|15|E}} | label-pos21=right|label21= ᱟᱨᱟ | numbered21=CT| mark-title21= [[ᱟᱨᱟ, ᱨᱟᱺᱪᱤ|ᱟᱨᱟ]] (CT) |shape-color21=black| label-size21=13|label-color21=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors --> |mark-coord22={{coord|23|25|50|N|85|20|40|E}} | label-pos22=top|label22= ᱟᱨᱥᱟᱱᱰᱮ | numbered22=CT| mark-title22= [[ᱟᱨᱥᱟᱱᱰᱮ]] (CT) |shape-color22= #A40000 |mark-coord23={{coord|23|18|20|N|85|22|11|E}} | label-pos23=right|label23= ᱵᱟᱨᱜᱟᱨᱶᱟ | numbered23=CT| mark-title23=[[ᱵᱟᱨᱜᱟᱨᱶᱟ]] (CT) |shape-color23= #A40000 |mark-coord24={{coord|23|39|40|N|85|0|16|E}} | label-pos24=left|label24= ᱵᱤᱥᱨᱟᱢᱯᱩᱨ | numbered24=CT| mark-title24=[[ᱵᱤᱥᱨᱟᱢᱯᱩᱨ, ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] (CT) |shape-color24= #A40000 |mark-coord25={{coord|23|41|55|N|85|1|11|E}} | label-pos25=left|label25= ᱪᱩᱨᱤ | numbered25=CT| mark-title25=[[ᱪᱩᱨᱤ]] (CT) |shape-color25= #A40000 |mark-coord26={{coord|23|27|46|N|85|26|32|E}} | label-pos26=right|label26= ᱤᱨᱵᱟ | numbered26=CT| mark-title26=[[ᱤᱨᱵᱟ]] (CT) |shape-color26= #A40000 |mark-coord27={{coord|23|26|8|N|85|18|20|E}} | label-pos27=bottom|label27= ᱠᱟᱸᱠᱮ | numbered27=CT| mark-title27=[[ᱠᱟᱸᱠᱮ]] (CT) |shape-color27= #A40000 |mark-coord28={{coord|23|38|10|N|84|59|0|E}} | label-pos28=bottom|label28= ᱠᱷᱮᱞᱟᱲᱤ | numbered28=CT| mark-title28=[[ᱠᱷᱮᱞᱟᱲᱤ]] (CT) |shape-color28= #A40000 |mark-coord29={{coord|23|23|44|N|85|51|41|E}} | label-pos29=left|label29= ᱢᱩᱨᱤ | numbered29=CT| mark-title29=[[ᱢᱩᱨᱤ, ᱨᱟᱺᱪᱤ]] (CT) |shape-color29= #A40000 |mark-coord30={{coord|23|19|50|N|85|22|36|E}} | label-pos30=right|label30= ᱱᱟᱢᱠᱩᱢ | numbered30=N| mark-title30=[[ᱱᱟᱢᱠᱩᱢ, ᱨᱟᱺᱪᱤ]] (N) |shape-color30=#C42222 |mark-coord31={{coord|23|25|13|N|85|13|14|E}} | label-pos31=top|label31= ᱨᱟᱛᱩ | numbered31=CT| mark-title31= [[ᱨᱟᱛᱩ, ᱨᱟᱺᱪᱤ]] (CT) |shape-color31= #A40000 |mark-coord32={{coord|23|42|36|N|85|3|12|E}} | label-pos32=right|label32= ᱨᱟᱭ | numbered32=CT| mark-title32=[[ᱨᱟᱭ, ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] (CT) |shape-color32= #A40000 |mark-coord33={{coord|23|22|57|N|85|25|44|E}} | label-pos33=right|label33= ᱴᱟᱴᱤ | numbered33=CT| mark-title33=[[ᱴᱟᱴᱤ, ᱨᱟᱺᱪᱤ]] (CT) |shape-color33= #A40000 |mark-coord34={{coord|23|19|20|N|85|14|10|E}} | label-pos34=bottom|label34= ᱴᱩᱱᱰᱩᱞ | numbered34=CT| mark-title34=[[ᱴᱩᱱᱰᱩᱞ]] (CT) |shape-color34= #A40000 |mark-coord35={{coord|23|27|4|N|85|41|36|E}} | label-pos35= bottom|label35=ᱦᱩᱸᱰᱨᱩ |labela35= Falls| numbered35=T| mark-title35= [[ᱦᱩᱸᱰᱨᱩ ᱡᱷᱟᱨᱱᱟ]] (T) |shape-color35= #74C365 |mark-coord36={{coord|23|20|30|N|85|36|30|E}} | label-pos36=right|label36=ᱡᱳᱱᱦᱟ ᱡᱷᱟᱨᱱᱟ| numbered36=T| mark-title36= [[ᱡᱳᱱᱦᱟ ᱡᱷᱟᱨᱱᱟ]] (T) |shape-color36= #74C365 |mark-coord37={{coord|23|8|46|N|85|28|2|E}} | label-pos37=left|label37=ᱫᱚᱥᱚᱢ ᱡᱷᱟᱨᱱᱟ| numbered37=T| mark-title37= [[ᱫᱚᱥᱚᱢ ᱡᱷᱟᱨᱱᱟ]] (T) |shape-color37= #74C365 |mark-coord38={{coord|23|27|34|N|85|32|40|E}}| label38= ᱜᱮᱛᱟᱞᱥᱩᱫᱽ |labela38= ᱰᱮᱢ| label-color38 = #C42222 | label-angle38=0| label-pos38=right| label-size38=11| mark-size38=12| numbered38=D|mark-title38 =[[ᱜᱮᱛᱟᱞᱥᱩᱫᱽ ᱰᱮᱢ]]| shape-color38=#C42222 |mark-coord39={{coord|23|28|0|N|85|48|0|E}} |label39= ᱥᱚᱵᱚᱨᱱᱟᱠᱷᱟ |labela39= River |label-color39 = #77A1CB| label-angle39= 5| label-pos39=top| label-size39=10| mark-size39=0| mark-title39 =none |mark-coord40={{coord|23|16|0|N|85|46|0|E}} |label40= Raru |labela40= ᱜᱟᱰᱟ |label-color40 = #77A1CB| label-angle40= 10| label-pos40=top| label-size40=10| mark-size40=0| mark-title40 =none |mark-coord41={{coord|23|5|20|N|85|43|0|E}} |label41= ᱠᱟᱸᱪᱤ |labela41= ᱜᱟᱰᱟ |label-color41 = #77A1CB| label-angle41= -25| label-pos41=top| label-size41=10| mark-size41=0| mark-title41 =none |mark-coord42={{coord|22|58|0|N|85|48|0|E}} |label42= ᱠᱷᱟᱲᱟᱝ |labela42= ᱜᱟᱰᱟ |label-color42 = #77A1CB| label-angle42= 5| label-pos42=top| label-size42=10| mark-size42=0| mark-title42 =none |mark-coord43={{coord|23|29|40|N|85|37|0|E}} |label43= ᱵᱷᱟᱭᱨᱟᱵᱷᱤ |labela43= ᱜᱟᱰᱟ |label-color43 = #77A1CB| label-angle43= -10| label-pos43=top| label-size43=10| mark-size43=0| mark-title43 =none |mark-coord44={{coord|23|42|20|N|85|9|0|E}} |label44= ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ |labela44= ᱜᱟᱰᱟ |label-color44 = #77A1CB| label-angle44= 0| label-pos44=top| label-size44=10| mark-size44=0| mark-title44 =none |mark-coord45={{coord|23|24|0|N|84|55|0|E}} |label45= ᱠᱩᱭᱞᱤ |labela45= ᱜᱟᱰᱟ |label-color45 = #77A1CB| label-angle45= 0| label-pos45=top| label-size45=10| mark-size45=0| mark-title45 =none |mark-coord46={{coord|23|38|20|N|85|1|20|E}} | label-pos46=right|label46=CCL ᱠᱚᱧᱮ|labela46= ᱠᱟᱨᱟᱱᱯᱩᱨᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ |numbered46=0 | mark-title46=[[ᱠᱚᱧᱮ ᱠᱟᱨᱟᱱᱯᱩᱨᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] | label-size46=12| shape-color46=#AA6666 |mark-coord47={{coord|23|23|18|N|84|57|45|E}} | label-pos47=left|label47= ᱱᱟᱨᱠᱳᱯᱤ| numbered47=R| mark-title47=[[ᱱᱟᱨᱠᱳᱯᱤ]] (R) |mark-coord48={{coord|23|31|17|N|85|17|29|E}} | label-pos48=left|label48= ᱯᱤᱛᱷᱩᱨᱤᱭᱟᱹ| numbered48=R| mark-title48=[[ᱯᱤᱛᱷᱩᱨᱤᱭᱟᱹ]] (R) |mark-coord49={{coord|23|29|6|N|85|36|33|E}} | label-pos49=right|label49= ᱥᱤᱠᱤᱫᱤᱨᱤ| numbered49=R| mark-title49=[[ᱥᱤᱠᱤᱫᱤᱨᱤ]] (R) |mark-coord50={{coord|23|19|37|N|84|55|28|E}} | label-pos50=top|label50= ᱠᱷᱩᱠᱷᱨᱟᱜᱟᱲ| numbered50=H| mark-title50=[[ᱠᱷᱩᱠᱷᱨᱟᱜᱟᱲ]] (H) |arc-coordA={{coord|23|12|10|N|85|57|0|E}}|arc-textA= ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ| arc-text-colorA=hard grey| arc-angleA=-95| arc-gapA=2.5| arc-radiusA=0.4}} ===ᱴᱷᱟᱶ=== ᱟᱱᱜᱟᱲᱟ ᱫᱚ {{coord|23.407333|N|85.485133|E|display=inline}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ===ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱧᱮᱞ=== ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱠᱥᱟ ᱨᱮ [[ᱪᱷᱳᱴᱟ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱵᱮᱰᱟ|ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱢᱟᱪᱷᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱚ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱛᱷᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱒,᱑᱔᱐ ᱯᱷᱤᱴ ᱩᱥᱩᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱜᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱢᱟᱪᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱟᱴᱮᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱕᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱑,᱐᱐᱐ ᱯᱷᱤᱴ ᱩᱥᱩᱞ ᱨᱮ [[ᱥᱤᱞᱞᱤ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱞᱞᱤ]], [[ᱨᱟᱦᱮ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱨᱟᱦᱮ]], [[ᱥᱚᱱᱟᱦᱟᱛᱩ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱳᱱᱟᱦᱟᱛᱩ]] ᱟᱨ [[ᱛᱟᱢᱟᱲ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱛᱟᱢᱟᱲ]] ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ-ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮ ᱑᱖ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱢᱟᱪᱷᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱩᱨᱩ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱟᱰᱟ, [[ᱥᱚᱵᱚᱨᱱᱟᱠᱷᱟ ᱜᱟᱰᱟ|ᱥᱚᱵᱚᱨᱱᱟᱠᱷᱟ]], [[ᱨᱟᱛᱩ, ᱨᱟᱺᱪᱤ|ᱨᱟᱛᱩ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ [[ᱦᱩᱸᱰᱨᱩ ᱡᱷᱟᱨᱱᱟ]] ᱨᱮ ᱓᱐᱐ ᱯᱷᱤᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱛᱮ ᱢᱟᱪᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱟᱬᱜᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱚᱵᱚᱨᱱᱟᱠᱷᱟ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱟᱰᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱟᱱᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱚᱛ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_A/20/2019_PART_A_DCHB_RANCHI.pdf|title = District Census Handbook, Ranchi, Series 21, Part XII A| work= Pages 10-11: Physiography, Drainage |publisher= Directorate of Census Operations Jharkhand | access-date = 19 September 2021}}</ref> ᱠᱚᱧᱮ ᱠᱚᱨᱚᱱᱯᱩᱨᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱨ ᱥᱮᱱᱴᱨᱟᱞ ᱠᱚᱞᱯᱷᱤᱞᱰᱥ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱤᱯᱟᱨᱣᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱱᱟᱹᱝ ᱜᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ ᱠᱚᱧᱮ ᱠᱚᱨᱚᱱᱯᱩᱨᱟ ᱠᱚᱞᱯᱷᱤᱞᱰ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱤᱱᱰᱚᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = https://www.centralcoalfields.in/areas/nrkpra.php | title= Central Coalfields Limited| work= Areas – North Karanpura |publisher= CCL| accessdate = 19 September 2021}}</ref><ref>{{cite web| url = https://www.centralcoalfields.in/areas/pprwr.php| title= Central Coalfields Limited| work= Areas – Piparwar |publisher= CCL| accessdate = 19 September 2021}}</ref> ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱘.᱘᱓% ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟ - ᱕᱖.᱙% ᱟᱹᱛᱩ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱔᱓.᱑% ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱦᱚᱲ ᱾<ref>{{cite web| url = https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_A/20/2019_PART_A_DCHB_RANCHI.pdf|title = District Census Handbook, Ranchi, Series 21, Part XII A| work= Pages 10-11: Physiography, Drainage |publisher= Directorate of Census Operations Jharkhand | access-date = 19 September 2021}}</ref> <small>ᱱᱳᱴ: ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾</small> ==ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ== ===ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ=== ᱟᱱᱜᱟᱲᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = https://jhpolice.gov.in/ranchi| title = District Police Profile - Ranchi| publisher = Jharkhand Police| access-date = 7 September 2021| archive-date = 8 September 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210908124539/https://www.jhpolice.gov.in/ranchi| url-status = dead}}</ref> ===ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ=== ᱟᱱᱜᱟᱲᱟ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱟᱱᱜᱟᱲᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_A/20/2019_PART_A_DCHB_RANCHI.pdf|title = District Census Handbook, Ranchi, Series 21, Part XII A| work= Map of Ranchi district on the third page |publisher= Directorate of Census Operations Jharkhand | access-date = 7 September 2021}}</ref> ==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱱᱜᱟᱲᱟ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱘᱕᱒ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭᱟᱜ ᱑,᱔᱖᱑ (᱕᱑%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱓᱙᱑ (᱔᱙%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱔᱗᱑ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱱᱜᱟᱲᱟ ᱨᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱑,᱔᱕᱙ (᱖᱑.᱒᱘% ᱦᱚᱲ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ) ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2019_PART_B_DCHB_RANCHI.pdf |title = District Census Handbook, Ranchi, Series 21, Part XII B| work= Rural PCA-C.D. blocks wise Village Primary Census Abstract, location no. 373683, page 166-167|publisher= Directorate of Census Operations Jharkhand | access-date = 7 September 2021}}</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== [[ᱠᱚᱥᱛᱩᱨᱵᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱭᱟᱞᱚᱭ]] ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱒ ᱪᱟᱱᱚᱪ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱗᱕᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱞᱟᱭᱵᱨᱮᱨᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱚᱢᱯᱭᱩᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://schools.org.in/ranchi/20141000307/kgbv-angara.html | title = KGBV Angara | publisher = Schools.org | access-date = 7 September 2021}}</ref> ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱟᱥᱲᱟ, ᱟᱱᱜᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱚᱨᱣᱟᱨᱤ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱤᱝᱞᱤᱥ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱟᱢ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱐ ᱪᱟᱱᱚᱪ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://schools.org.in/ranchi/20141001206/model-school-angara.html | title = Model School Angara | publisher = Schools.org | access-date = 7 September 2021}}</ref> ᱠᱤᱝᱯᱤᱱ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱱᱚᱨᱥᱤᱝ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱦᱳᱥᱴᱮᱞ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://kingpincollege.in/ | title = Kingpin College of Nursing | publisher = KCN | access-date = 14 September 2021 | archive-date = 14 September 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210914144046/https://kingpincollege.in/ | url-status = dead }}</ref> ᱡᱚᱱᱩᱢ ᱨᱮ ᱡᱮ.ᱰᱤ. ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱤ.ᱮᱰ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ, ᱯᱚᱥᱴ ᱳᱯᱷᱤᱥ ᱟᱱᱜᱟᱲᱟ, ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱠᱳᱨᱥ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://jdnationalbedcollege.com/pages/contact-us/ | title = J.D. National B.Ed. College | publisher = JDNBEC | access-date = 14 September 2021 | archive-date = 14 September 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210914144044/http://jdnationalbedcollege.com/pages/contact-us/ | url-status = dead }}</ref> ᱡᱚᱭᱯᱩᱨᱤᱭᱟ ᱵᱤ ᱮᱰ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱤᱥᱟ, ᱯᱚᱥᱴ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱜᱤᱛᱟᱞᱥᱩᱫᱽ, ᱟᱱᱜᱟᱲᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱦᱳᱥᱴᱮᱞ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url =https://www.targetadmission.com/colleges/33032-jaipuria-b-ed-college-angara | title = Jaipuria B Ed College | publisher = Target Asmission | access-date = 15 September 2021}}</ref> ᱵᱟᱦᱮᱭᱟ, ᱯᱚᱥᱴ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱟᱱᱜᱟᱲᱟ ᱨᱮ ᱠᱮᱢᱵᱨᱤᱰᱤᱡᱽ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱤᱪᱚᱨᱥ ᱮᱰᱩᱠᱮᱥᱚᱱ, ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱟᱨ ᱰᱤᱯᱞᱚᱢᱟ ᱠᱚᱨᱥ ᱮᱢᱟᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.citeranchi.com/Default.aspx | title = Cambridge University of Teachers Education | publisher = CITE | access-date = 15 September 2021 | archive-date = 15 September 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210915022841/http://www.citeranchi.com/Default.aspx | url-status = dead }}</ref> ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱮᱭᱟ, ᱯᱚᱥᱴ ᱳᱯᱷᱤᱥ ᱟᱱᱜᱟᱲᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱢᱵᱨᱤᱡᱽ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱯᱚᱞᱤᱴᱮᱠᱱᱤᱠ ᱨᱮ ᱤᱱᱡᱤᱱᱤᱭᱚᱨᱤᱝ ᱨᱮ ᱰᱤᱯᱞᱚᱢᱟ ᱠᱚᱨᱥ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://cipranchi.ac.in/Default.aspx | title = Cambridge Institute of Polytechnic | publisher = CIP | access-date = 15 September 2021}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{ᱮᱛᱚᱢ ᱪᱷᱚᱴᱟᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ]] apso8h9p880qpojgeg1degz555pwkbq ᱠᱚᱴᱚᱠ-ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ 0 37546 195739 195688 2026-07-29T10:53:27Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 195739 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ}} {{Infobox rail line | box_width = 28em | name = ᱠᱚᱴᱚᱠ-ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ | color = | logo = | logo_width = | image = Cuttack railway station.JPG | image_width = | caption = ᱠᱚᱴᱚᱠ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱠᱚᱴᱚᱠ-ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ | type = | system = | status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ | locale = [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] | start = [[ᱠᱚᱴᱚᱠ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱠᱚᱴᱚᱠ]] | end = [[ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ]] | stations = | routes = | daily_ridership = | open = ᱑᱙᱙᱘ | close = | owner = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | operator = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | character = | depot = | stock = | linelength = | tracklength = {{convert|284|km|mi|0|abbr=on}} | tracks = ᱒ | gauge = {{Track gauge|5ft6in|lk=on}} ᱵᱨᱳᱰ ᱜᱮᱡᱽ | old_gauge = | minradius = | racksystem = | electrification = ᱦᱮᱸ (᱒᱐᱑᱘ ᱠᱷᱚᱱ) | speed = {{convert|100|km/h|abbr=on}} ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ | elevation = | website = | map = {{ᱠᱚᱴᱚᱠ-ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ}} | map_state = collapsed }} '''ᱠᱚᱴᱚᱠ-ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱮ [[ᱠᱚᱴᱚᱠ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱠᱚᱴᱚᱠ]] ᱟᱨ [[ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== ᱠᱚᱴᱚᱠ-ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱢᱚᱦᱟᱱᱚᱫᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ: [[ᱠᱚᱴᱚᱠ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱠᱚᱴᱚᱠ]], [[ᱰᱷᱮᱝᱠᱟᱱᱟᱲ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱰᱷᱮᱝᱠᱟᱱᱟᱲ]], [[ᱚᱱᱩᱜᱩᱲ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱚᱝᱜᱩᱞ]] ᱟᱨ [[ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ]] ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱛᱟᱞᱪᱮᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱦᱟᱱᱚᱫᱤ ᱠᱳᱞᱯᱷᱤᱞᱰ ᱟᱨ ᱟᱝᱜᱩᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱞᱠᱳ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱟᱨ ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮ [[ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ-ᱵᱤᱡᱚᱭᱱᱚᱜᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱪᱮ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱚᱦᱟᱱᱚᱫᱤ ᱠᱳᱞᱯᱷᱤᱞᱰ ᱫᱚ ᱛᱟᱞᱪᱮᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱑᱙᱒᱒ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱛᱟᱞᱪᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱳᱭᱞᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱛᱟᱞᱪᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱮᱨᱜᱩᱸᱰᱤ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="frontline">{{cite web|url=http://www.frontline.in/static/html/fl2208/stories/20050422001510000.htm|website=Frontline.in|title=A saga of performance|access-date=2017-12-16}}</ref> ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱯᱟᱪᱮ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱳᱞᱯᱷᱤᱞᱰ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱛᱟᱞᱪᱮᱨ-ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱑᱙᱘᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱘᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱨᱮᱞ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱮᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱨᱮᱱ ᱛᱟᱯᱟᱥᱣᱤᱱᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱡᱷᱟᱱᱰᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱹᱠᱷᱤᱭᱟᱹ, ᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ-ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱱ ᱠᱩᱠᱢᱩ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱞ ᱞᱤᱸᱠ ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱟᱨ ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱴᱨᱟᱸᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱲ ᱠᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱯᱟᱨ, ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱚᱴᱚᱠ, ᱵᱷᱩᱵᱽᱱᱮᱥᱣᱚᱨ ᱟᱨ ᱯᱩᱨᱤ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ, ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱮᱢᱟᱱ ᱯᱟᱪᱮ ᱟᱨ ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱓᱘᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱠᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.eastcoastrail.indianrailways.gov.in/uploads/files/1302602482123-Talcher-Sambalpur.pdf|title=Talcher-Sambalpur|website=Eastcoastrail.indianrailways.gov.in|access-date=14 January 2018}}</ref> ==ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱴᱨᱮᱠ ᱰᱚᱵᱽᱞᱤᱝ== ᱠᱚᱴᱚᱠ-ᱛᱟᱞᱪᱟᱨ ᱥᱮᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱚᱵᱽᱞᱤᱝ ᱟᱨ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱛᱟᱞᱪᱮᱨ-ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱥᱮᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱟᱞᱪᱮᱨ-ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱨᱮᱠ ᱰᱚᱵᱽᱞᱤᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱒᱐᱒᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱠᱚᱴᱚᱠ-ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱨᱮᱠ ᱰᱚᱵᱽᱞᱤᱝ ᱟᱨ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://pragativadi.com/sambalpur-talcher-doubling-project-completed/ |title=Sambalpur-Talcher Doubling Project Completed |date=23 August 2023 }} </ref> ==ᱱᱟᱞᱠᱳ ᱟᱨ ᱮᱱᱴᱤᱯᱤᱥᱤ ᱞᱤᱸᱠ ᱠᱚ== ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱟᱝᱜᱩᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱞᱠᱳ ᱟᱨ ᱮᱱ.ᱴᱤ.ᱯᱤ.ᱥᱤ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱠᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱫᱚ ᱮᱢᱥᱤᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱤᱝᱜᱟᱨᱟᱡᱽ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱢᱡᱤᱟᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱧᱟᱢ ᱮᱫᱟᱭ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱓᱙ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱟᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱠᱳᱞᱯᱷᱤᱞᱰ ᱞᱤᱸᱠ ᱠᱚ== ᱛᱟᱞᱪᱟᱨ ᱠᱳᱞᱯᱷᱤᱞᱰ ᱨᱮ ᱓᱘.᱖᱕ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱴᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱤᱡᱟᱨᱵᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web | url =http://www.portal.gsi.gov.in/gsiDoc/pub/IndiaCoalResources2004.pdf | title =Coal Resources of India (As on 1.1.2004) | publisher =Coal Wing, Geological Survey of India, Kolkata | access-date =2012-11-30 | url-status =dead | archive-url =https://web.archive.org/web/20120327022156/http://www.portal.gsi.gov.in/gsiDoc/pub/IndiaCoalResources2004.pdf | archive-date =2012-03-27 | df =dmy-all }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱴᱚᱠ-ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://coal.nic.in/sites/upload_files/coal/files/captiveblockold/listof17blocks/01_Sarapal-Nuaparha_Salient_Feature.pdf|title=SARAPAL-NUAPARHA, TALCHER COALFIELD|website=Coal.nic.in|access-date=14 January 2018|archive-date=16 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171216201156/https://coal.nic.in/sites/upload_files/coal/files/captiveblockold/listof17blocks/01_Sarapal-Nuaparha_Salient_Feature.pdf|url-status=dead}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱮ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱨᱚᱡᱽᱨᱟᱡᱽᱱᱚᱜᱚᱨ]] ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱪᱮᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱢ.ᱥᱤ.ᱮᱞ ᱠᱳᱞᱯᱷᱤᱞᱰ ᱠᱚ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ==ᱥᱯᱤᱰ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱠᱚ== ᱠᱚᱴᱚᱠ-ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ "ᱜᱨᱩᱯ ᱰᱤ ᱮᱥᱯᱤᱮᱞ" ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱐᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱥᱯᱤᱰ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱯᱤᱰ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱫᱚ ᱑᱐᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/codesmanual/IRPWM/PermanentWayManualCh2_data.htm |title = Chapter II – The Maintenance of Permanent Way| website=Indianrailways.gov.in| access-date = 2013-01-02 }}</ref> ==ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ== [[ᱠᱚᱴᱚᱠ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱠᱚᱴᱚᱠ]], [[ᱰᱷᱮᱝᱠᱟᱱᱟᱲ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱫᱮᱝᱠᱟᱱᱟᱞ]], [[ᱚᱝᱜᱩᱞ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱚᱝᱜᱩᱞ]], [[ᱛᱟᱞᱪᱮᱨ ᱨᱳᱰ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱛᱟᱞᱪᱮᱨ ᱨᱳᱰ]] ᱟᱨ [[ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ]] ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{DEFAULTSORT:ᱠᱚᱴᱚᱠ - ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱕ ᱯᱷᱤᱴ ᱖ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱘ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱴᱚᱠ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] it2i3tk5ca7rtgen774znpg0689ni3c ᱵᱤᱥᱨᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ 0 37548 195689 2026-07-28T15:25:08Z MT731 2184 "{{short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ}} {{Infobox station | name = ᱵᱤᱥᱨᱟ | type = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] | style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ | image = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|80px]] | image_caption = | addre..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 195689 wikitext text/x-wiki {{short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ}} {{Infobox station | name = ᱵᱤᱥᱨᱟ | type = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] | style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ | image = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|80px]] | image_caption = | address = ᱵᱤᱥᱨᱟ, [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] | country = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | elevation = | coordinates = {{coord|22.247784|84.997633|format=dms|display=inline,title}} | line = [[ᱴᱟᱴᱟᱱᱚᱜᱚᱨ-ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] | other = | structure = ᱥᱴᱟᱱᱰᱟᱨᱰ (ᱚᱛ ᱨᱮ) | platform = ᱒ | tracks = ᱒ | parking = ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ | opened = | closed = | rebuilt = | electrified_date = | accessible = | code = {{Indian railway code | code = BZR | zone = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | division = {{rwd|ᱪᱚᱠᱨᱚᱫᱷᱚᱨᱯᱩᱨ}} }} | owned = ᱨᱮᱞ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ, [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | operator = | status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ | former = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | pass_system = | map_locator = | map_type = India#India Odisha | map_dot_label = ᱵᱤᱥᱨᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | map_size = 300 }} '''ᱵᱤᱥᱨᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱱᱮᱴᱣᱟᱨᱠ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱥᱨᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱵᱟ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱳᱰ ᱫᱚ '''BZR''' ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱤᱥᱨᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ ᱛᱤᱸᱜᱩᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url=https://indiarailinfo.com/departures/bisra-bzr/2051| title=BZR/Bisra| website=India Rail Info}}</ref><ref>{{cite web| url=https://www.raildrishti.in/raildrishti/IRDBStationPDF.jsp?stncode=BZR| title=BZR:Passenger Amenities Details As on : 31/03/2018 Division : Chakradharpur| website=Raildrishti}}</ref><ref>{{cite web| url=https://www.raildrishti.in/raildrishti/IRDBStationTimeTable.jsp?stncode=BZR| title=BZR/Bisra| website=Raildrishti}}</ref><ref>{{cite web| url=http://www.odishabytes.com/bisra-locals-stage-rail-roko-block-roads-demanding-reopening-cement-plant/| title=Bisra locals stage rail roko block roads demanding reopening of cement plant| website=Odisha Bytes| date=27 February 2018}}</ref> ==ᱢᱩᱬ ᱨᱮᱞ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ== * [[ᱥᱟᱢᱟᱞᱮᱥᱣᱟᱨᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱠᱟᱞᱤᱝᱜᱟ ᱩᱛᱠᱟᱞ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== * [[ᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱜᱚᱰ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱜᱚᱲ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱜᱚᱲ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱚᱠᱨᱚᱫᱷᱚᱨᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] 6o5w3efhohz83mewjtef6lzt6evrjk2 ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱨᱟᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ 0 37549 195714 2026-07-29T05:22:56Z MT731 2184 MT731 ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱨᱟᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ 195714 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] hzw33g799bbm58jmeq2q7149zkkla15 ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ 14 37550 195718 2026-07-29T05:34:54Z MT731 2184 "[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ|ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ]]" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 195718 wikitext text/x-wiki [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ|ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ]] b02w4l6o2qqqecbuokm13zyxx7fdopa ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ 14 37551 195719 2026-07-29T05:41:32Z MT731 2184 "{{Portal|India}} {{cat main|ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ}} {{commons category|ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱜᱚᱲ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱮᱰᱤᱭᱟ ᱛᱷᱚᱠ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ]]" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 195719 wikitext text/x-wiki {{Portal|India}} {{cat main|ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ}} {{commons category|ᱨᱚᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱜᱚᱲ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱮᱰᱤᱭᱟ ᱛᱷᱚᱠ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ]] 2yfymg4ey10viq42m5alogujgj7yrhh ᱫᱮᱣᱡᱷᱟᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ 0 37552 195722 2026-07-29T06:49:59Z MT731 2184 "{{short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ}} {{Infobox station | name = ᱫᱮᱣᱡᱷᱟᱨ | type = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] | style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ | image = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|80px]] | image_caption = |..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 195722 wikitext text/x-wiki {{short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ}} {{Infobox station | name = ᱫᱮᱣᱡᱷᱟᱨ | type = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] | style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ | image = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|80px]] | image_caption = | address = ᱫᱮᱣᱡᱷᱟᱨ, [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] | country = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | elevation = | coordinates = {{coord|22.081897|85.477245|format=dms|display=inline,title}} | line = [[ᱴᱟᱴᱟᱱᱚᱜᱚᱨ-ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] | other = | structure = ᱥᱴᱟᱱᱰᱟᱨᱰ (ᱚᱛ ᱨᱮ) | platform = ᱒ | tracks = ᱒ | parking = ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ | opened = | closed = | rebuilt = | electrified_date = | accessible = | code = {{Indian railway code | code = DJHR | zone = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | division = {{rwd|ᱪᱚᱠᱨᱚᱫᱷᱚᱨᱯᱩᱨ}} }} | owned = ᱨᱮᱞ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ, [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | operator = | status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ | former = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | pass_system = | map_locator = | map_type = India#India Odisha | map_dot_label = ᱫᱮᱣᱡᱷᱟᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | map_size = 300 }} '''ᱫᱮᱣᱡᱷᱟᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱱᱮᱴᱣᱟᱨᱠ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱫᱮᱣᱡᱷᱟᱨ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱥᱮᱵᱟ ᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱳᱰ ᱫᱚ '''DJHR''' ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱯᱞᱟᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱫᱮᱣᱡᱷᱟᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ ᱛᱤᱸᱜᱩᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url=https://indiarailinfo.com/station/map/deojhar-djhr/8031| title=DJHR/Deojhar| website=India Rail Info}}</ref><ref>{{cite web| url=https://www.raildrishti.in/raildrishti/IRDBStationPDF.jsp?stncode=DJHR| title=DJHR:Passenger Amenities Details As on : 31/03/2018 Division : Chakradharpur| website=Raildrishti}}</ref><ref>{{cite web| url=https://www.raildrishti.in/raildrishti/IRDBStationTimeTable.jsp?stncode=DJHR| title=DJHR/Deojhar| website=Raildrishti}}</ref><ref>{{cite news| url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/train-services-of-south-eastern-railway-partially-affected-due-to-bharat-bandh/articleshow/16476706.cms| title=Train services of South Eastern Railway partially affected due to Bharat Bandh| website=The Economic Times| date=20 September 2012| last1=Sengupta| first1=Debjoy}}</ref> ==ᱢᱩᱬ ᱨᱮᱞ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ== * [[ᱯᱩᱨᱤ-ᱵᱚᱲᱵᱤᱞ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ|ᱯᱩᱨᱤ - ᱵᱚᱲᱵᱤᱞ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== * [[ᱠᱮᱱᱫᱩᱡᱷᱚᱨ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱠᱮᱶᱡᱷᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱱᱫᱩᱡᱷᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱚᱠᱨᱚᱫᱷᱚᱨᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] 4vlkij7usxddidilg67ne2yg0550acq ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ 0 37553 195745 2026-07-29T11:31:23Z MT731 2184 "{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ}} {{Infobox rail line | box_width = 28em | name = ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ | color = | logo = | logo_width = | image = Durg junction railway station.jpg | image_width = 300 | caption = [[ᱫᱩᱨᱜᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱫᱚ ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 195745 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ}} {{Infobox rail line | box_width = 28em | name = ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ | color = | logo = | logo_width = | image = Durg junction railway station.jpg | image_width = 300 | caption = [[ᱫᱩᱨᱜᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱫᱚ ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ | type = | system = ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱯᱷᱤᱰ | status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ | locale = [[ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], [[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] | start = [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] | end = [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] | stations = | routes = [[ᱦᱟᱣᱲᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] | daily_ridership = | open = ᱑᱘᱙᱑ | close = | owner = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | operator = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | character = | depot = | stock = | linelength = | tracklength = ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ: {{convert|414|km|mi|0|abbr=on}} ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ: ᱟᱵᱷᱟᱱᱯᱩᱨ–ᱨᱟᱡᱤᱢ : {{convert|17|km|mi|0|abbr=on}} ᱫᱩᱨᱜᱽ–ᱫᱟᱞᱞᱤ ᱨᱟᱡᱷᱟᱨᱟ: {{convert|87|km|mi|0|abbr=on}} ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ–ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ–ᱠᱟᱴᱟᱱᱜᱤ: {{convert|88|km|mi|0|abbr=on}} ᱛᱩᱢᱥᱟᱨ ᱨᱳᱰ–ᱛᱤᱨᱳᱰᱤ: {{convert|48|km|mi|0|abbr=on}} '''ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ–ᱵᱟᱞᱦᱟᱨᱥᱟᱦ''': {{convert|252|km|mi|0|abbr=on}} ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ : {{convert|110|km|mi|0|abbr=on}} ᱠᱟᱱᱦᱟᱱ–ᱨᱟᱢᱴᱮᱠ: {{convert|23|km|mi|0|abbr=on}} ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ : {{convert|110|km|mi|0|abbr=on}} ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ–ᱟᱢᱞᱟ: {{convert|115|km|mi|0|abbr=on}} | tracks = ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ: ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱓ ᱴᱨᱮᱠ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱨ ᱴᱨᱮᱠ | gauge = {{Track gauge|5ft6in|lk=on}} ᱵᱨᱳᱰ ᱜᱮᱡᱽ | old_gauge = | minradius = | racksystem = | electrification = ᱦᱮᱸ | speed = ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ: ᱑᱓᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ | elevation = | website = | map = {{ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ}} | map_state = collapsed }} '''ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ''' ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱴᱨᱟᱸᱠ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱵᱷᱟᱣ ᱵᱮᱰᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱨ ᱯᱟᱛᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱴᱨᱮᱱ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱘᱕᱓ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱷᱟᱱᱮ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱮ ᱑᱘᱕᱔ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱜᱨᱮᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱱᱤᱱᱥᱩᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱢᱵᱮ-ᱴᱷᱟᱱᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱟᱞᱭᱟᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱵᱷᱩᱥᱟᱣᱟᱞ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱑᱘᱖᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱘᱖᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱤᱟᱭᱤᱯᱤᱟᱨ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.irfca.org/faq/faq-hist.html | title = IR History: Early Days – I : Chronology of railways in India, Part 2 (1832–1865)| publisher = IRFCA | access-date = 2012-11-20 }}</ref> [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱒᱔᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱔᱙ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱜᱮᱡᱽ (ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱮ ᱵᱨᱳᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜᱼᱟ) ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱛᱩᱢᱥᱟᱨ ᱨᱳᱰ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱘᱘᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱛᱩᱢᱥᱟᱨ ᱨᱳᱰ-ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱘᱘᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=nagpur>{{cite web | url = http://www.secr.indianrailways.gov.in/uploads/files/1312278598168-Tourist%20Places.pdf | title = Nagpur Division| access-date = 2012-11-20 }}</ref> [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱜᱨᱮᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱱᱤᱱᱥᱩᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱑᱘᱘᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱛᱩᱞᱟᱹ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱑ ᱯᱷᱮᱵᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱘᱙᱑ ᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ [[ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ [[ᱫᱷᱟᱢᱛᱟᱨᱤ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱨᱳ-ᱜᱮᱡᱽ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ [[ᱟᱵᱷᱟᱱᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱮᱴᱟᱜ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ [[ᱨᱟᱡᱤᱢ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ-ᱨᱟᱡᱚᱞᱤ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱑᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱮᱥᱨᱮ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ-ᱰᱟᱞᱤ ᱨᱟᱡᱽᱦᱚᱨᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ [[ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱟᱱᱴ]] ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱑᱔ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱕᱒ ᱨᱮ ᱤᱥᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱩᱜᱚᱞᱥᱚᱨᱟᱭ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱢᱤᱞᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱚᱠᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ-ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱟᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱟᱨ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ==ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱚᱲ ᱵᱚᱫᱚᱞ== ᱒᱔᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱔᱙ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱥᱟᱠᱲᱟ ᱜᱮᱡᱽ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱕ ᱯᱷᱩᱴ ᱖ ᱤᱸᱪ (᱑,᱖᱗᱖ ᱢᱤᱢᱤᱴᱚᱨ) ᱯᱷᱟᱨᱪᱟ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱣᱟᱰᱥᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱕ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱔ ᱨᱮ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱣᱟᱰᱥᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱯᱷᱮᱵᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱙᱗ ᱨᱮ, ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ-ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱯᱷᱳᱨᱴ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱓ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱙᱙ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ-ᱵᱟᱞᱞᱟᱨᱥᱟᱦ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱙᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ ᱵᱨᱚᱰ-ᱜᱮᱡᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱖ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱕ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=division/> ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ-ᱠᱟᱴᱟᱝᱜᱤ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱨᱚᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱔᱗ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱙᱑ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱑᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱖᱘ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱡᱟᱵᱟᱞᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱭᱤᱱᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱑᱘᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱑᱒ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ-ᱱᱟᱭᱤᱱᱯᱩᱨ-ᱢᱟᱱᱰᱞᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱱᱟᱭᱤᱱᱯᱩᱨ-ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱨ ᱑᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱖᱘ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱡᱽ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ== ᱜᱚᱴᱟ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱟᱨ ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ-ᱫᱩᱨᱜᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚᱫᱚ ᱑᱙᱗᱐-᱗᱑ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱫᱩᱨᱜᱽ-ᱯᱟᱱᱤᱭᱟᱡᱚᱵᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱙-᱙᱐ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱯᱟᱱᱤᱭᱟᱡᱚᱵᱽ-ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱵᱷᱟᱱᱰᱟᱨᱟ ᱨᱳᱰ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱐-᱙᱑ ᱨᱮ, ᱵᱷᱟᱱᱰᱟᱨᱟ ᱨᱳᱰ-ᱛᱷᱟᱨᱥᱟ ᱟᱨ ᱛᱷᱟᱨᱥᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱑-᱙᱒ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web| url = http://irfca.org/docs/electrification-history.html|title = History of Electrification| publisher= IRFCA| access-date = 2012-11-10}}</ref> ᱟᱢᱞᱟ-ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ<ref>{{cite tweet|number=937269672046575616|user=Central_Railway|title=Amla-Chhindwara section of #Nagpur Division electrified from today. First train on #Electric traction Pench Valley…|date=3 December 2017}}</ref> ᱟᱨ ᱵᱟᱞᱦᱟᱨᱥᱟᱦ-ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱠᱤᱞᱟ-ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱵᱨᱚᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱥᱯᱤᱰ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱠᱚ== ᱜᱚᱴᱟ ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ "ᱜᱨᱩᱯ ᱮ" ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱱᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱑᱖᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/codesmanual/IRPWM/PermanentWayManualCh2_data.htm |title=Chapter II – The Maintenance of Permanent Way |access-date=2012-11-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203030524/http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/codesmanual/IRPWM/PermanentWayManualCh2_data.htm |archive-date=3 December 2013 |df=dmy }}</ref> ==ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ== ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]], [[ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ]], [[ᱫᱩᱨᱜᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱫᱩᱨᱜᱽ]] ᱟᱨ [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱑᱐᱐ ᱵᱩᱠᱤᱝ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱑.᱒ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱟᱬᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.indianrail.gov.in/7days_Avl.html |title=Indian Railways Passenger Reservation Enquiry |work=Availability in trains for Top 100 Booking Stations of Indian Railways |publisher=IRFCA |access-date=2012-11-21 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140510115649/http://www.indianrail.gov.in/7days_Avl.html |archive-date=10 May 2014 |df=dmy }}</ref> ==ᱥᱟᱠᱲᱟ-ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ== ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱑᱔ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱨᱳ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱞ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱫᱷᱟᱯ ᱮᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=division/> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{DEFAULTSORT:ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ - ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱕ ᱯᱷᱤᱴ ᱖ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱨᱮ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|*]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱮᱥᱤᱥᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|*]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|*]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱘᱙᱑ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ, ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] c7nfhrpqq8hyx81yvvxr9kexnv13ten 195746 195745 2026-07-29T11:32:51Z MT731 2184 195746 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ}} {{Infobox rail line | box_width = 28em | name = ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ | color = | logo = | logo_width = | image = Durg junction railway station.jpg | image_width = 300 | caption = [[ᱫᱩᱨᱜᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱫᱚ ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ | type = | system = ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱯᱷᱤᱰ | status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ | locale = [[ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], [[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] | start = [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] | end = [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] | stations = | routes = [[ᱦᱟᱣᱲᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] | daily_ridership = | open = ᱑᱘᱙᱑ | close = | owner = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | operator = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | character = | depot = | stock = | linelength = | tracklength = ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ: {{convert|414|km|mi|0|abbr=on}} ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ: ᱟᱵᱷᱟᱱᱯᱩᱨ–ᱨᱟᱡᱤᱢ : {{convert|17|km|mi|0|abbr=on}} ᱫᱩᱨᱜᱽ–ᱫᱟᱞᱞᱤ ᱨᱟᱡᱷᱟᱨᱟ: {{convert|87|km|mi|0|abbr=on}} ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ–ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ–ᱠᱟᱴᱟᱱᱜᱤ: {{convert|88|km|mi|0|abbr=on}} ᱛᱩᱢᱥᱟᱨ ᱨᱳᱰ–ᱛᱤᱨᱳᱰᱤ: {{convert|48|km|mi|0|abbr=on}} '''ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ–ᱵᱟᱞᱦᱟᱨᱥᱟᱦ''': {{convert|252|km|mi|0|abbr=on}} ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ : {{convert|110|km|mi|0|abbr=on}} ᱠᱟᱱᱦᱟᱱ–ᱨᱟᱢᱴᱮᱠ: {{convert|23|km|mi|0|abbr=on}} ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ : {{convert|110|km|mi|0|abbr=on}} ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ–ᱟᱢᱞᱟ: {{convert|115|km|mi|0|abbr=on}} | tracks = ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ: ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱓ ᱴᱨᱮᱠ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱨ ᱴᱨᱮᱠ | gauge = {{Track gauge|5ft6in|lk=on}} ᱵᱨᱳᱰ ᱜᱮᱡᱽ | old_gauge = | minradius = | racksystem = | electrification = ᱦᱮᱸ | speed = ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ: ᱑᱓᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ | elevation = | website = | map = {{ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ}} | map_state = collapsed }} '''ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ''' ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱴᱨᱟᱸᱠ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱵᱷᱟᱣ ᱵᱮᱰᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱨ ᱯᱟᱛᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱴᱨᱮᱱ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱘᱕᱓ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱷᱟᱱᱮ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱮ ᱑᱘᱕᱔ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱜᱨᱮᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱱᱤᱱᱥᱩᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱢᱵᱮ-ᱴᱷᱟᱱᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱟᱞᱭᱟᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱵᱷᱩᱥᱟᱣᱟᱞ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱑᱘᱖᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱘᱖᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱤᱟᱭᱤᱯᱤᱟᱨ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.irfca.org/faq/faq-hist.html | title = IR History: Early Days – I : Chronology of railways in India, Part 2 (1832–1865)| publisher = IRFCA | access-date = 2012-11-20 }}</ref> [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱒᱔᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱔᱙ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱜᱮᱡᱽ (ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱮ ᱵᱨᱳᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜᱼᱟ) ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱛᱩᱢᱥᱟᱨ ᱨᱳᱰ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱘᱘᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱛᱩᱢᱥᱟᱨ ᱨᱳᱰ-ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱘᱘᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=nagpur>{{cite web | url = http://www.secr.indianrailways.gov.in/uploads/files/1312278598168-Tourist%20Places.pdf | title = Nagpur Division| access-date = 2012-11-20 }}</ref> [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱜᱨᱮᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱱᱤᱱᱥᱩᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱑᱘᱘᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱛᱩᱞᱟᱹ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱑ ᱯᱷᱮᱵᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱘᱙᱑ ᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ [[ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ [[ᱫᱷᱟᱢᱛᱟᱨᱤ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱨᱳ-ᱜᱮᱡᱽ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ [[ᱟᱵᱷᱟᱱᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱮᱴᱟᱜ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ [[ᱨᱟᱡᱤᱢ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ-ᱨᱟᱡᱚᱞᱤ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱑᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱮᱥᱨᱮ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ-ᱰᱟᱞᱤ ᱨᱟᱡᱽᱦᱚᱨᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ [[ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱟᱱᱴ]] ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱑᱔ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱕᱒ ᱨᱮ ᱤᱥᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱩᱜᱚᱞᱥᱚᱨᱟᱭ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱢᱤᱞᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱚᱠᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ-ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱟᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱟᱨ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ==ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱚᱲ ᱵᱚᱫᱚᱞ== ᱒᱔᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱔᱙ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱥᱟᱠᱲᱟ ᱜᱮᱡᱽ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱕ ᱯᱷᱩᱴ ᱖ ᱤᱸᱪ (᱑,᱖᱗᱖ ᱢᱤᱢᱤᱴᱚᱨ) ᱯᱷᱟᱨᱪᱟ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱣᱟᱰᱥᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱕ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱔ ᱨᱮ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱣᱟᱰᱥᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱯᱷᱮᱵᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱙᱗ ᱨᱮ, ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ-ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱯᱷᱳᱨᱴ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱓ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱙᱙ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ-ᱵᱟᱞᱞᱟᱨᱥᱟᱦ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱙᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ ᱵᱨᱚᱰ-ᱜᱮᱡᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱖ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱕ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=division/> ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ-ᱠᱟᱴᱟᱝᱜᱤ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱨᱚᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱔᱗ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱙᱑ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱑᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱖᱘ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱡᱟᱵᱟᱞᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱭᱤᱱᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱑᱘᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱑᱒ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ-ᱱᱟᱭᱤᱱᱯᱩᱨ-ᱢᱟᱱᱰᱞᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱱᱟᱭᱤᱱᱯᱩᱨ-ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱨ ᱑᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱖᱘ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱡᱽ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-27/nagpur/31421245_1_gauge-conversion-narrow-gauge-broad-gauge | archive-url = https://web.archive.org/web/20130212053227/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-27/nagpur/31421245_1_gauge-conversion-narrow-gauge-broad-gauge | url-status = dead | archive-date = 12 February 2013 |title = Funds crunch hits gauge conversion work |date=27 April 2012| work = [[The Times of India]] | access-date = 2012-12-25 }}</ref><ref>{{cite web| url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/budget-2012/rail-budget/What-is-new-in-Railway-Budget-2012-13/articleshow/12267354.cms |title = What is new in the Railway Budget 2012-13|work=The Times of India|date=14 March 2012| access-date = 2012-11-10 }}</ref> ==ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ== ᱜᱚᱴᱟ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱟᱨ ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ-ᱫᱩᱨᱜᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚᱫᱚ ᱑᱙᱗᱐-᱗᱑ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱫᱩᱨᱜᱽ-ᱯᱟᱱᱤᱭᱟᱡᱚᱵᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱙-᱙᱐ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱯᱟᱱᱤᱭᱟᱡᱚᱵᱽ-ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱵᱷᱟᱱᱰᱟᱨᱟ ᱨᱳᱰ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱐-᱙᱑ ᱨᱮ, ᱵᱷᱟᱱᱰᱟᱨᱟ ᱨᱳᱰ-ᱛᱷᱟᱨᱥᱟ ᱟᱨ ᱛᱷᱟᱨᱥᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱑-᱙᱒ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web| url = http://irfca.org/docs/electrification-history.html|title = History of Electrification| publisher= IRFCA| access-date = 2012-11-10}}</ref> ᱟᱢᱞᱟ-ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ<ref>{{cite tweet|number=937269672046575616|user=Central_Railway|title=Amla-Chhindwara section of #Nagpur Division electrified from today. First train on #Electric traction Pench Valley…|date=3 December 2017}}</ref> ᱟᱨ ᱵᱟᱞᱦᱟᱨᱥᱟᱦ-ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱠᱤᱞᱟ-ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱵᱨᱚᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱥᱯᱤᱰ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱠᱚ== ᱜᱚᱴᱟ ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ "ᱜᱨᱩᱯ ᱮ" ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱱᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱑᱖᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/codesmanual/IRPWM/PermanentWayManualCh2_data.htm |title=Chapter II – The Maintenance of Permanent Way |access-date=2012-11-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203030524/http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/codesmanual/IRPWM/PermanentWayManualCh2_data.htm |archive-date=3 December 2013 |df=dmy }}</ref> ==ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ== ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]], [[ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ]], [[ᱫᱩᱨᱜᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱫᱩᱨᱜᱽ]] ᱟᱨ [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱑᱐᱐ ᱵᱩᱠᱤᱝ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱑.᱒ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱟᱬᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.indianrail.gov.in/7days_Avl.html |title=Indian Railways Passenger Reservation Enquiry |work=Availability in trains for Top 100 Booking Stations of Indian Railways |publisher=IRFCA |access-date=2012-11-21 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140510115649/http://www.indianrail.gov.in/7days_Avl.html |archive-date=10 May 2014 |df=dmy }}</ref> ==ᱥᱟᱠᱲᱟ-ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ== ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱑᱔ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱨᱳ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱞ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱫᱷᱟᱯ ᱮᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=division/> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{DEFAULTSORT:ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ - ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱕ ᱯᱷᱤᱴ ᱖ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱨᱮ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|*]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱮᱥᱤᱥᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|*]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|*]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱘᱙᱑ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ, ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] 59rtql16b6b5kw2m8cb8k14bx60kmtb 195747 195746 2026-07-29T11:35:54Z MT731 2184 /* ᱱᱟᱜᱟᱢ */ 195747 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ}} {{Infobox rail line | box_width = 28em | name = ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ | color = | logo = | logo_width = | image = Durg junction railway station.jpg | image_width = 300 | caption = [[ᱫᱩᱨᱜᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱫᱚ ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ | type = | system = ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱯᱷᱤᱰ | status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ | locale = [[ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], [[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] | start = [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] | end = [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] | stations = | routes = [[ᱦᱟᱣᱲᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] | daily_ridership = | open = ᱑᱘᱙᱑ | close = | owner = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | operator = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | character = | depot = | stock = | linelength = | tracklength = ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ: {{convert|414|km|mi|0|abbr=on}} ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ: ᱟᱵᱷᱟᱱᱯᱩᱨ–ᱨᱟᱡᱤᱢ : {{convert|17|km|mi|0|abbr=on}} ᱫᱩᱨᱜᱽ–ᱫᱟᱞᱞᱤ ᱨᱟᱡᱷᱟᱨᱟ: {{convert|87|km|mi|0|abbr=on}} ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ–ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ–ᱠᱟᱴᱟᱱᱜᱤ: {{convert|88|km|mi|0|abbr=on}} ᱛᱩᱢᱥᱟᱨ ᱨᱳᱰ–ᱛᱤᱨᱳᱰᱤ: {{convert|48|km|mi|0|abbr=on}} '''ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ–ᱵᱟᱞᱦᱟᱨᱥᱟᱦ''': {{convert|252|km|mi|0|abbr=on}} ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ : {{convert|110|km|mi|0|abbr=on}} ᱠᱟᱱᱦᱟᱱ–ᱨᱟᱢᱴᱮᱠ: {{convert|23|km|mi|0|abbr=on}} ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ : {{convert|110|km|mi|0|abbr=on}} ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ–ᱟᱢᱞᱟ: {{convert|115|km|mi|0|abbr=on}} | tracks = ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ: ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱓ ᱴᱨᱮᱠ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱨ ᱴᱨᱮᱠ | gauge = {{Track gauge|5ft6in|lk=on}} ᱵᱨᱳᱰ ᱜᱮᱡᱽ | old_gauge = | minradius = | racksystem = | electrification = ᱦᱮᱸ | speed = ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ: ᱑᱓᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ | elevation = | website = | map = {{ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ}} | map_state = collapsed }} '''ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ''' ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱴᱨᱟᱸᱠ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱵᱷᱟᱣ ᱵᱮᱰᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱨ ᱯᱟᱛᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱴᱨᱮᱱ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱘᱕᱓ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱷᱟᱱᱮ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱮ ᱑᱘᱕᱔ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱜᱨᱮᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱱᱤᱱᱥᱩᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱢᱵᱮ-ᱴᱷᱟᱱᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱟᱞᱭᱟᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱵᱷᱩᱥᱟᱣᱟᱞ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱑᱘᱖᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱘᱖᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱤᱟᱭᱤᱯᱤᱟᱨ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.irfca.org/faq/faq-hist.html | title = IR History: Early Days – I : Chronology of railways in India, Part 2 (1832–1865)| publisher = IRFCA | access-date = 2012-11-20 }}</ref> [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱒᱔᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱔᱙ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱜᱮᱡᱽ (ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱮ ᱵᱨᱳᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜᱼᱟ) ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱛᱩᱢᱥᱟᱨ ᱨᱳᱰ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱘᱘᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱛᱩᱢᱥᱟᱨ ᱨᱳᱰ-ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱘᱘᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=nagpur>{{cite web | url = http://www.secr.indianrailways.gov.in/uploads/files/1312278598168-Tourist%20Places.pdf | title = Nagpur Division| access-date = 2012-11-20 }}</ref> [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱜᱨᱮᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱱᱤᱱᱥᱩᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html | title = IR History: Early Days – II : Chronology of railways in India, Part 2 (1870–1899)| publisher = IRFCA | access-date = 2012-11-10 }}</ref> ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱑᱘᱘᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱛᱩᱞᱟᱹ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱑ ᱯᱷᱮᱵᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱘᱙᱑ ᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ [[ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ [[ᱫᱷᱟᱢᱛᱟᱨᱤ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱨᱳ-ᱜᱮᱡᱽ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ [[ᱟᱵᱷᱟᱱᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱮᱴᱟᱜ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ [[ᱨᱟᱡᱤᱢ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ-ᱨᱟᱡᱚᱞᱤ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱑᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱮᱥᱨᱮ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ-ᱰᱟᱞᱤ ᱨᱟᱡᱽᱦᱚᱨᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ [[ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱟᱱᱴ]] ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱑᱔ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱕᱒ ᱨᱮ ᱤᱥᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱩᱜᱚᱞᱥᱚᱨᱟᱭ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱢᱤᱞᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱚᱠᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ-ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱟᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱟᱨ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ==ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱚᱲ ᱵᱚᱫᱚᱞ== ᱒᱔᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱔᱙ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱥᱟᱠᱲᱟ ᱜᱮᱡᱽ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱕ ᱯᱷᱩᱴ ᱖ ᱤᱸᱪ (᱑,᱖᱗᱖ ᱢᱤᱢᱤᱴᱚᱨ) ᱯᱷᱟᱨᱪᱟ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱣᱟᱰᱥᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱕ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱔ ᱨᱮ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱣᱟᱰᱥᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱯᱷᱮᱵᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱙᱗ ᱨᱮ, ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ-ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱯᱷᱳᱨᱴ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱓ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱙᱙ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ-ᱵᱟᱞᱞᱟᱨᱥᱟᱦ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱙᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ ᱵᱨᱚᱰ-ᱜᱮᱡᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱖ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱕ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=division/> ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ-ᱠᱟᱴᱟᱝᱜᱤ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱨᱚᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱔᱗ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱙᱑ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱑᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱖᱘ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱡᱟᱵᱟᱞᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱭᱤᱱᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱑᱘᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱑᱒ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ-ᱱᱟᱭᱤᱱᱯᱩᱨ-ᱢᱟᱱᱰᱞᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱱᱟᱭᱤᱱᱯᱩᱨ-ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱨ ᱑᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱖᱘ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱡᱽ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-27/nagpur/31421245_1_gauge-conversion-narrow-gauge-broad-gauge | archive-url = https://web.archive.org/web/20130212053227/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-27/nagpur/31421245_1_gauge-conversion-narrow-gauge-broad-gauge | url-status = dead | archive-date = 12 February 2013 |title = Funds crunch hits gauge conversion work |date=27 April 2012| work = [[The Times of India]] | access-date = 2012-12-25 }}</ref><ref>{{cite web| url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/budget-2012/rail-budget/What-is-new-in-Railway-Budget-2012-13/articleshow/12267354.cms |title = What is new in the Railway Budget 2012-13|work=The Times of India|date=14 March 2012| access-date = 2012-11-10 }}</ref> ==ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ== ᱜᱚᱴᱟ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱟᱨ ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ-ᱫᱩᱨᱜᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚᱫᱚ ᱑᱙᱗᱐-᱗᱑ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱫᱩᱨᱜᱽ-ᱯᱟᱱᱤᱭᱟᱡᱚᱵᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱙-᱙᱐ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱯᱟᱱᱤᱭᱟᱡᱚᱵᱽ-ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱵᱷᱟᱱᱰᱟᱨᱟ ᱨᱳᱰ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱐-᱙᱑ ᱨᱮ, ᱵᱷᱟᱱᱰᱟᱨᱟ ᱨᱳᱰ-ᱛᱷᱟᱨᱥᱟ ᱟᱨ ᱛᱷᱟᱨᱥᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱑-᱙᱒ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web| url = http://irfca.org/docs/electrification-history.html|title = History of Electrification| publisher= IRFCA| access-date = 2012-11-10}}</ref> ᱟᱢᱞᱟ-ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ<ref>{{cite tweet|number=937269672046575616|user=Central_Railway|title=Amla-Chhindwara section of #Nagpur Division electrified from today. First train on #Electric traction Pench Valley…|date=3 December 2017}}</ref> ᱟᱨ ᱵᱟᱞᱦᱟᱨᱥᱟᱦ-ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱠᱤᱞᱟ-ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱵᱨᱚᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱥᱯᱤᱰ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱠᱚ== ᱜᱚᱴᱟ ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ "ᱜᱨᱩᱯ ᱮ" ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱱᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱑᱖᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/codesmanual/IRPWM/PermanentWayManualCh2_data.htm |title=Chapter II – The Maintenance of Permanent Way |access-date=2012-11-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203030524/http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/codesmanual/IRPWM/PermanentWayManualCh2_data.htm |archive-date=3 December 2013 |df=dmy }}</ref> ==ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ== ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]], [[ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ]], [[ᱫᱩᱨᱜᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱫᱩᱨᱜᱽ]] ᱟᱨ [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱑᱐᱐ ᱵᱩᱠᱤᱝ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱑.᱒ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱟᱬᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.indianrail.gov.in/7days_Avl.html |title=Indian Railways Passenger Reservation Enquiry |work=Availability in trains for Top 100 Booking Stations of Indian Railways |publisher=IRFCA |access-date=2012-11-21 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140510115649/http://www.indianrail.gov.in/7days_Avl.html |archive-date=10 May 2014 |df=dmy }}</ref> ==ᱥᱟᱠᱲᱟ-ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ== ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱑᱔ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱨᱳ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱞ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱫᱷᱟᱯ ᱮᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=division/> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{DEFAULTSORT:ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ - ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱕ ᱯᱷᱤᱴ ᱖ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱨᱮ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|*]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱮᱥᱤᱥᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|*]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|*]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱘᱙᱑ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ, ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] rcwl0cjs3icn3l746t48g3a384qv5gk 195748 195747 2026-07-29T11:37:07Z MT731 2184 /* ᱱᱟᱜᱟᱢ */ 195748 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ}} {{Infobox rail line | box_width = 28em | name = ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ | color = | logo = | logo_width = | image = Durg junction railway station.jpg | image_width = 300 | caption = [[ᱫᱩᱨᱜᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱫᱚ ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ | type = | system = ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱯᱷᱤᱰ | status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ | locale = [[ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], [[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] | start = [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] | end = [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] | stations = | routes = [[ᱦᱟᱣᱲᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] | daily_ridership = | open = ᱑᱘᱙᱑ | close = | owner = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | operator = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | character = | depot = | stock = | linelength = | tracklength = ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ: {{convert|414|km|mi|0|abbr=on}} ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ: ᱟᱵᱷᱟᱱᱯᱩᱨ–ᱨᱟᱡᱤᱢ : {{convert|17|km|mi|0|abbr=on}} ᱫᱩᱨᱜᱽ–ᱫᱟᱞᱞᱤ ᱨᱟᱡᱷᱟᱨᱟ: {{convert|87|km|mi|0|abbr=on}} ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ–ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ–ᱠᱟᱴᱟᱱᱜᱤ: {{convert|88|km|mi|0|abbr=on}} ᱛᱩᱢᱥᱟᱨ ᱨᱳᱰ–ᱛᱤᱨᱳᱰᱤ: {{convert|48|km|mi|0|abbr=on}} '''ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ–ᱵᱟᱞᱦᱟᱨᱥᱟᱦ''': {{convert|252|km|mi|0|abbr=on}} ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ : {{convert|110|km|mi|0|abbr=on}} ᱠᱟᱱᱦᱟᱱ–ᱨᱟᱢᱴᱮᱠ: {{convert|23|km|mi|0|abbr=on}} ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ : {{convert|110|km|mi|0|abbr=on}} ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ–ᱟᱢᱞᱟ: {{convert|115|km|mi|0|abbr=on}} | tracks = ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ: ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱓ ᱴᱨᱮᱠ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱨ ᱴᱨᱮᱠ | gauge = {{Track gauge|5ft6in|lk=on}} ᱵᱨᱳᱰ ᱜᱮᱡᱽ | old_gauge = | minradius = | racksystem = | electrification = ᱦᱮᱸ | speed = ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ: ᱑᱓᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ | elevation = | website = | map = {{ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ}} | map_state = collapsed }} '''ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ''' ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱴᱨᱟᱸᱠ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱵᱷᱟᱣ ᱵᱮᱰᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱨ ᱯᱟᱛᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱴᱨᱮᱱ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱘᱕᱓ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱷᱟᱱᱮ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱮ ᱑᱘᱕᱔ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱜᱨᱮᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱱᱤᱱᱥᱩᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱢᱵᱮ-ᱴᱷᱟᱱᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱟᱞᱭᱟᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱵᱷᱩᱥᱟᱣᱟᱞ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱑᱘᱖᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱘᱖᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱤᱟᱭᱤᱯᱤᱟᱨ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.irfca.org/faq/faq-hist.html | title = IR History: Early Days – I : Chronology of railways in India, Part 2 (1832–1865)| publisher = IRFCA | access-date = 2012-11-20 }}</ref> [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱒᱔᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱔᱙ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱜᱮᱡᱽ (ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱮ ᱵᱨᱳᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜᱼᱟ) ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱛᱩᱢᱥᱟᱨ ᱨᱳᱰ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱘᱘᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱛᱩᱢᱥᱟᱨ ᱨᱳᱰ-ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱘᱘᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=nagpur>{{cite web | url = http://www.secr.indianrailways.gov.in/uploads/files/1312278598168-Tourist%20Places.pdf | title = Nagpur Division| access-date = 2012-11-20 }}</ref> [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱜᱨᱮᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱱᱤᱱᱥᱩᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html | title = IR History: Early Days – II : Chronology of railways in India, Part 2 (1870–1899)| publisher = IRFCA | access-date = 2012-11-10 }}</ref> ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱑᱘᱘᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱛᱩᱞᱟᱹ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://railwaysofraj.blogspot.in/2011/08/number-1-down-mail.html |title = Number 1 Down Mail| publisher= Railways of the Raj| access-date = 2012-11-10 }}</ref> ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱑ ᱯᱷᱮᱵᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱘᱙᱑ ᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name=ser>{{cite web|url=http://www.ser.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1 |title=Major Events in the Formation of S.E. Railway |publisher=South Eastern Railway |access-date=2012-11-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130401151628/http://www.ser.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0%2C1 |archive-date= 1 April 2013 }}</ref> [[ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ [[ᱫᱷᱟᱢᱛᱟᱨᱤ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱨᱳ-ᱜᱮᱡᱽ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ [[ᱟᱵᱷᱟᱱᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱮᱴᱟᱜ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ [[ᱨᱟᱡᱤᱢ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ-ᱨᱟᱡᱚᱞᱤ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱑᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱮᱥᱨᱮ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ-ᱰᱟᱞᱤ ᱨᱟᱡᱽᱦᱚᱨᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ [[ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱟᱱᱴ]] ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱑᱔ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱕᱒ ᱨᱮ ᱤᱥᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱩᱜᱚᱞᱥᱚᱨᱟᱭ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱢᱤᱞᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱚᱠᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ-ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱟᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱟᱨ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ==ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱚᱲ ᱵᱚᱫᱚᱞ== ᱒᱔᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱔᱙ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱥᱟᱠᱲᱟ ᱜᱮᱡᱽ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱕ ᱯᱷᱩᱴ ᱖ ᱤᱸᱪ (᱑,᱖᱗᱖ ᱢᱤᱢᱤᱴᱚᱨ) ᱯᱷᱟᱨᱪᱟ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱣᱟᱰᱥᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱕ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱔ ᱨᱮ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱣᱟᱰᱥᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱯᱷᱮᱵᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱙᱗ ᱨᱮ, ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ-ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱯᱷᱳᱨᱴ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱓ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱙᱙ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ-ᱵᱟᱞᱞᱟᱨᱥᱟᱦ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱙᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ ᱵᱨᱚᱰ-ᱜᱮᱡᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱖ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱕ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=division/> ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ-ᱠᱟᱴᱟᱝᱜᱤ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱨᱚᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱔᱗ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱙᱑ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱑᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱖᱘ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱡᱟᱵᱟᱞᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱭᱤᱱᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱑᱘᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱑᱒ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ-ᱱᱟᱭᱤᱱᱯᱩᱨ-ᱢᱟᱱᱰᱞᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱱᱟᱭᱤᱱᱯᱩᱨ-ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱨ ᱑᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱖᱘ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱡᱽ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-27/nagpur/31421245_1_gauge-conversion-narrow-gauge-broad-gauge | archive-url = https://web.archive.org/web/20130212053227/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-27/nagpur/31421245_1_gauge-conversion-narrow-gauge-broad-gauge | url-status = dead | archive-date = 12 February 2013 |title = Funds crunch hits gauge conversion work |date=27 April 2012| work = [[The Times of India]] | access-date = 2012-12-25 }}</ref><ref>{{cite web| url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/budget-2012/rail-budget/What-is-new-in-Railway-Budget-2012-13/articleshow/12267354.cms |title = What is new in the Railway Budget 2012-13|work=The Times of India|date=14 March 2012| access-date = 2012-11-10 }}</ref> ==ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ== ᱜᱚᱴᱟ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱟᱨ ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ-ᱫᱩᱨᱜᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚᱫᱚ ᱑᱙᱗᱐-᱗᱑ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱫᱩᱨᱜᱽ-ᱯᱟᱱᱤᱭᱟᱡᱚᱵᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱙-᱙᱐ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱯᱟᱱᱤᱭᱟᱡᱚᱵᱽ-ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱵᱷᱟᱱᱰᱟᱨᱟ ᱨᱳᱰ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱐-᱙᱑ ᱨᱮ, ᱵᱷᱟᱱᱰᱟᱨᱟ ᱨᱳᱰ-ᱛᱷᱟᱨᱥᱟ ᱟᱨ ᱛᱷᱟᱨᱥᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱑-᱙᱒ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web| url = http://irfca.org/docs/electrification-history.html|title = History of Electrification| publisher= IRFCA| access-date = 2012-11-10}}</ref> ᱟᱢᱞᱟ-ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ<ref>{{cite tweet|number=937269672046575616|user=Central_Railway|title=Amla-Chhindwara section of #Nagpur Division electrified from today. First train on #Electric traction Pench Valley…|date=3 December 2017}}</ref> ᱟᱨ ᱵᱟᱞᱦᱟᱨᱥᱟᱦ-ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱠᱤᱞᱟ-ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱵᱨᱚᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱥᱯᱤᱰ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱠᱚ== ᱜᱚᱴᱟ ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ "ᱜᱨᱩᱯ ᱮ" ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱱᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱑᱖᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/codesmanual/IRPWM/PermanentWayManualCh2_data.htm |title=Chapter II – The Maintenance of Permanent Way |access-date=2012-11-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203030524/http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/codesmanual/IRPWM/PermanentWayManualCh2_data.htm |archive-date=3 December 2013 |df=dmy }}</ref> ==ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ== ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]], [[ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ]], [[ᱫᱩᱨᱜᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱫᱩᱨᱜᱽ]] ᱟᱨ [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱑᱐᱐ ᱵᱩᱠᱤᱝ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱑.᱒ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱟᱬᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.indianrail.gov.in/7days_Avl.html |title=Indian Railways Passenger Reservation Enquiry |work=Availability in trains for Top 100 Booking Stations of Indian Railways |publisher=IRFCA |access-date=2012-11-21 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140510115649/http://www.indianrail.gov.in/7days_Avl.html |archive-date=10 May 2014 |df=dmy }}</ref> ==ᱥᱟᱠᱲᱟ-ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ== ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱑᱔ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱨᱳ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱞ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱫᱷᱟᱯ ᱮᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=division/> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{DEFAULTSORT:ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ - ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱕ ᱯᱷᱤᱴ ᱖ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱨᱮ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|*]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱮᱥᱤᱥᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|*]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|*]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱘᱙᱑ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ, ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] 2r46n2zlsonxepn1s63nq52zffmzyff 195749 195748 2026-07-29T11:38:28Z MT731 2184 /* ᱱᱟᱜᱟᱢ */ 195749 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ}} {{Infobox rail line | box_width = 28em | name = ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ | color = | logo = | logo_width = | image = Durg junction railway station.jpg | image_width = 300 | caption = [[ᱫᱩᱨᱜᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱫᱚ ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ | type = | system = ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱯᱷᱤᱰ | status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ | locale = [[ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], [[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] | start = [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] | end = [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] | stations = | routes = [[ᱦᱟᱣᱲᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] | daily_ridership = | open = ᱑᱘᱙᱑ | close = | owner = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | operator = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | character = | depot = | stock = | linelength = | tracklength = ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ: {{convert|414|km|mi|0|abbr=on}} ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ: ᱟᱵᱷᱟᱱᱯᱩᱨ–ᱨᱟᱡᱤᱢ : {{convert|17|km|mi|0|abbr=on}} ᱫᱩᱨᱜᱽ–ᱫᱟᱞᱞᱤ ᱨᱟᱡᱷᱟᱨᱟ: {{convert|87|km|mi|0|abbr=on}} ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ–ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ–ᱠᱟᱴᱟᱱᱜᱤ: {{convert|88|km|mi|0|abbr=on}} ᱛᱩᱢᱥᱟᱨ ᱨᱳᱰ–ᱛᱤᱨᱳᱰᱤ: {{convert|48|km|mi|0|abbr=on}} '''ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ–ᱵᱟᱞᱦᱟᱨᱥᱟᱦ''': {{convert|252|km|mi|0|abbr=on}} ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ : {{convert|110|km|mi|0|abbr=on}} ᱠᱟᱱᱦᱟᱱ–ᱨᱟᱢᱴᱮᱠ: {{convert|23|km|mi|0|abbr=on}} ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ : {{convert|110|km|mi|0|abbr=on}} ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ–ᱟᱢᱞᱟ: {{convert|115|km|mi|0|abbr=on}} | tracks = ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ: ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱓ ᱴᱨᱮᱠ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱨ ᱴᱨᱮᱠ | gauge = {{Track gauge|5ft6in|lk=on}} ᱵᱨᱳᱰ ᱜᱮᱡᱽ | old_gauge = | minradius = | racksystem = | electrification = ᱦᱮᱸ | speed = ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ: ᱑᱓᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ | elevation = | website = | map = {{ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ}} | map_state = collapsed }} '''ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ''' ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱴᱨᱟᱸᱠ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱵᱷᱟᱣ ᱵᱮᱰᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱨ ᱯᱟᱛᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱴᱨᱮᱱ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱘᱕᱓ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱷᱟᱱᱮ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱮ ᱑᱘᱕᱔ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱜᱨᱮᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱱᱤᱱᱥᱩᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱢᱵᱮ-ᱴᱷᱟᱱᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱟᱞᱭᱟᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱵᱷᱩᱥᱟᱣᱟᱞ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱑᱘᱖᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱘᱖᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱤᱟᱭᱤᱯᱤᱟᱨ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.irfca.org/faq/faq-hist.html | title = IR History: Early Days – I : Chronology of railways in India, Part 2 (1832–1865)| publisher = IRFCA | access-date = 2012-11-20 }}</ref> [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱒᱔᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱔᱙ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱜᱮᱡᱽ (ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱮ ᱵᱨᱳᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜᱼᱟ) ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱛᱩᱢᱥᱟᱨ ᱨᱳᱰ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱘᱘᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱛᱩᱢᱥᱟᱨ ᱨᱳᱰ-ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱘᱘᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=nagpur>{{cite web | url = http://www.secr.indianrailways.gov.in/uploads/files/1312278598168-Tourist%20Places.pdf | title = Nagpur Division| access-date = 2012-11-20 }}</ref> [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱜᱨᱮᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱱᱤᱱᱥᱩᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html | title = IR History: Early Days – II : Chronology of railways in India, Part 2 (1870–1899)| publisher = IRFCA | access-date = 2012-11-10 }}</ref> ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱑᱘᱘᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱛᱩᱞᱟᱹ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://railwaysofraj.blogspot.in/2011/08/number-1-down-mail.html |title = Number 1 Down Mail| publisher= Railways of the Raj| access-date = 2012-11-10 }}</ref> ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱑ ᱯᱷᱮᱵᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱘᱙᱑ ᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name=ser>{{cite web|url=http://www.ser.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1 |title=Major Events in the Formation of S.E. Railway |publisher=South Eastern Railway |access-date=2012-11-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130401151628/http://www.ser.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0%2C1 |archive-date= 1 April 2013 }}</ref> [[ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ [[ᱫᱷᱟᱢᱛᱟᱨᱤ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱨᱳ-ᱜᱮᱡᱽ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ [[ᱟᱵᱷᱟᱱᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱮᱴᱟᱜ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ [[ᱨᱟᱡᱤᱢ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.irfca.org/docs/history/raipur-district.html |title = Raipur District| publisher= IRFCA| access-date = 2012-12-25 }}</ref> ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=ser/> ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ-ᱨᱟᱡᱚᱞᱤ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱑᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱮᱥᱨᱮ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ-ᱰᱟᱞᱤ ᱨᱟᱡᱽᱦᱚᱨᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ [[ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱟᱱᱴ]] ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=ser/> [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱑᱔ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱕᱒ ᱨᱮ ᱤᱥᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱩᱜᱚᱞᱥᱚᱨᱟᱭ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱢᱤᱞᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱚᱠᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ-ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱟᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱟᱨ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ==ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱚᱲ ᱵᱚᱫᱚᱞ== ᱒᱔᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱔᱙ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱥᱟᱠᱲᱟ ᱜᱮᱡᱽ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱕ ᱯᱷᱩᱴ ᱖ ᱤᱸᱪ (᱑,᱖᱗᱖ ᱢᱤᱢᱤᱴᱚᱨ) ᱯᱷᱟᱨᱪᱟ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱣᱟᱰᱥᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱕ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱔ ᱨᱮ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱣᱟᱰᱥᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱯᱷᱮᱵᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱙᱗ ᱨᱮ, ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ-ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱯᱷᱳᱨᱴ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱓ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱙᱙ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ-ᱵᱟᱞᱞᱟᱨᱥᱟᱦ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱙᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ ᱵᱨᱚᱰ-ᱜᱮᱡᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱖ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱕ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=division/> ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ-ᱠᱟᱴᱟᱝᱜᱤ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱨᱚᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱔᱗ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱙᱑ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱑᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱖᱘ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱡᱟᱵᱟᱞᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱭᱤᱱᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱑᱘᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱑᱒ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ-ᱱᱟᱭᱤᱱᱯᱩᱨ-ᱢᱟᱱᱰᱞᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱱᱟᱭᱤᱱᱯᱩᱨ-ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱨ ᱑᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱖᱘ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱡᱽ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-27/nagpur/31421245_1_gauge-conversion-narrow-gauge-broad-gauge | archive-url = https://web.archive.org/web/20130212053227/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-27/nagpur/31421245_1_gauge-conversion-narrow-gauge-broad-gauge | url-status = dead | archive-date = 12 February 2013 |title = Funds crunch hits gauge conversion work |date=27 April 2012| work = [[The Times of India]] | access-date = 2012-12-25 }}</ref><ref>{{cite web| url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/budget-2012/rail-budget/What-is-new-in-Railway-Budget-2012-13/articleshow/12267354.cms |title = What is new in the Railway Budget 2012-13|work=The Times of India|date=14 March 2012| access-date = 2012-11-10 }}</ref> ==ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ== ᱜᱚᱴᱟ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱟᱨ ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ-ᱫᱩᱨᱜᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚᱫᱚ ᱑᱙᱗᱐-᱗᱑ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱫᱩᱨᱜᱽ-ᱯᱟᱱᱤᱭᱟᱡᱚᱵᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱙-᱙᱐ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱯᱟᱱᱤᱭᱟᱡᱚᱵᱽ-ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱵᱷᱟᱱᱰᱟᱨᱟ ᱨᱳᱰ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱐-᱙᱑ ᱨᱮ, ᱵᱷᱟᱱᱰᱟᱨᱟ ᱨᱳᱰ-ᱛᱷᱟᱨᱥᱟ ᱟᱨ ᱛᱷᱟᱨᱥᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱑-᱙᱒ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web| url = http://irfca.org/docs/electrification-history.html|title = History of Electrification| publisher= IRFCA| access-date = 2012-11-10}}</ref> ᱟᱢᱞᱟ-ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ<ref>{{cite tweet|number=937269672046575616|user=Central_Railway|title=Amla-Chhindwara section of #Nagpur Division electrified from today. First train on #Electric traction Pench Valley…|date=3 December 2017}}</ref> ᱟᱨ ᱵᱟᱞᱦᱟᱨᱥᱟᱦ-ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱠᱤᱞᱟ-ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱵᱨᱚᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱥᱯᱤᱰ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱠᱚ== ᱜᱚᱴᱟ ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ "ᱜᱨᱩᱯ ᱮ" ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱱᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱑᱖᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/codesmanual/IRPWM/PermanentWayManualCh2_data.htm |title=Chapter II – The Maintenance of Permanent Way |access-date=2012-11-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203030524/http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/codesmanual/IRPWM/PermanentWayManualCh2_data.htm |archive-date=3 December 2013 |df=dmy }}</ref> ==ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ== ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]], [[ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ]], [[ᱫᱩᱨᱜᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱫᱩᱨᱜᱽ]] ᱟᱨ [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱑᱐᱐ ᱵᱩᱠᱤᱝ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱑.᱒ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱟᱬᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.indianrail.gov.in/7days_Avl.html |title=Indian Railways Passenger Reservation Enquiry |work=Availability in trains for Top 100 Booking Stations of Indian Railways |publisher=IRFCA |access-date=2012-11-21 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140510115649/http://www.indianrail.gov.in/7days_Avl.html |archive-date=10 May 2014 |df=dmy }}</ref> ==ᱥᱟᱠᱲᱟ-ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ== ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱑᱔ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱨᱳ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱞ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱫᱷᱟᱯ ᱮᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=division/> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{DEFAULTSORT:ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ - ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱕ ᱯᱷᱤᱴ ᱖ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱨᱮ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|*]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱮᱥᱤᱥᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|*]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|*]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱘᱙᱑ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ, ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] 1s59nv6ymjnnu5w6gp8jsfy8hi96mqj 195750 195749 2026-07-29T11:40:15Z MT731 2184 /* ᱱᱟᱜᱟᱢ */ 195750 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ}} {{Infobox rail line | box_width = 28em | name = ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ | color = | logo = | logo_width = | image = Durg junction railway station.jpg | image_width = 300 | caption = [[ᱫᱩᱨᱜᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱫᱚ ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ | type = | system = ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱯᱷᱤᱰ | status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ | locale = [[ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], [[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] | start = [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] | end = [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] | stations = | routes = [[ᱦᱟᱣᱲᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] | daily_ridership = | open = ᱑᱘᱙᱑ | close = | owner = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | operator = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | character = | depot = | stock = | linelength = | tracklength = ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ: {{convert|414|km|mi|0|abbr=on}} ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ: ᱟᱵᱷᱟᱱᱯᱩᱨ–ᱨᱟᱡᱤᱢ : {{convert|17|km|mi|0|abbr=on}} ᱫᱩᱨᱜᱽ–ᱫᱟᱞᱞᱤ ᱨᱟᱡᱷᱟᱨᱟ: {{convert|87|km|mi|0|abbr=on}} ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ–ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ–ᱠᱟᱴᱟᱱᱜᱤ: {{convert|88|km|mi|0|abbr=on}} ᱛᱩᱢᱥᱟᱨ ᱨᱳᱰ–ᱛᱤᱨᱳᱰᱤ: {{convert|48|km|mi|0|abbr=on}} '''ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ–ᱵᱟᱞᱦᱟᱨᱥᱟᱦ''': {{convert|252|km|mi|0|abbr=on}} ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ : {{convert|110|km|mi|0|abbr=on}} ᱠᱟᱱᱦᱟᱱ–ᱨᱟᱢᱴᱮᱠ: {{convert|23|km|mi|0|abbr=on}} ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ : {{convert|110|km|mi|0|abbr=on}} ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ–ᱟᱢᱞᱟ: {{convert|115|km|mi|0|abbr=on}} | tracks = ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ: ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱓ ᱴᱨᱮᱠ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱨ ᱴᱨᱮᱠ | gauge = {{Track gauge|5ft6in|lk=on}} ᱵᱨᱳᱰ ᱜᱮᱡᱽ | old_gauge = | minradius = | racksystem = | electrification = ᱦᱮᱸ | speed = ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ: ᱑᱓᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ | elevation = | website = | map = {{ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ}} | map_state = collapsed }} '''ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ''' ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱴᱨᱟᱸᱠ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱵᱷᱟᱣ ᱵᱮᱰᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱨ ᱯᱟᱛᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱴᱨᱮᱱ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱘᱕᱓ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱷᱟᱱᱮ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱮ ᱑᱘᱕᱔ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱜᱨᱮᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱱᱤᱱᱥᱩᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱢᱵᱮ-ᱴᱷᱟᱱᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱟᱞᱭᱟᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱵᱷᱩᱥᱟᱣᱟᱞ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱑᱘᱖᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱘᱖᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱤᱟᱭᱤᱯᱤᱟᱨ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.irfca.org/faq/faq-hist.html | title = IR History: Early Days – I : Chronology of railways in India, Part 2 (1832–1865)| publisher = IRFCA | access-date = 2012-11-20 }}</ref> [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱒᱔᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱔᱙ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱜᱮᱡᱽ (ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱮ ᱵᱨᱳᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜᱼᱟ) ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱛᱩᱢᱥᱟᱨ ᱨᱳᱰ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱘᱘᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱛᱩᱢᱥᱟᱨ ᱨᱳᱰ-ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱘᱘᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=nagpur>{{cite web | url = http://www.secr.indianrailways.gov.in/uploads/files/1312278598168-Tourist%20Places.pdf | title = Nagpur Division| access-date = 2012-11-20 }}</ref> [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱜᱨᱮᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱱᱤᱱᱥᱩᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html | title = IR History: Early Days – II : Chronology of railways in India, Part 2 (1870–1899)| publisher = IRFCA | access-date = 2012-11-10 }}</ref> ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱑᱘᱘᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱛᱩᱞᱟᱹ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://railwaysofraj.blogspot.in/2011/08/number-1-down-mail.html |title = Number 1 Down Mail| publisher= Railways of the Raj| access-date = 2012-11-10 }}</ref> ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱑ ᱯᱷᱮᱵᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱘᱙᱑ ᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name=ser>{{cite web|url=http://www.ser.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1 |title=Major Events in the Formation of S.E. Railway |publisher=South Eastern Railway |access-date=2012-11-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130401151628/http://www.ser.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0%2C1 |archive-date= 1 April 2013 }}</ref> [[ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ [[ᱫᱷᱟᱢᱛᱟᱨᱤ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱨᱳ-ᱜᱮᱡᱽ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ [[ᱟᱵᱷᱟᱱᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱮᱴᱟᱜ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ [[ᱨᱟᱡᱤᱢ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.irfca.org/docs/history/raipur-district.html |title = Raipur District| publisher= IRFCA| access-date = 2012-12-25 }}</ref> ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=ser/> ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ-ᱨᱟᱡᱚᱞᱤ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱑᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱮᱥᱨᱮ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ-ᱰᱟᱞᱤ ᱨᱟᱡᱽᱦᱚᱨᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ [[ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱟᱱᱴ]] ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=ser/> [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=ser/> ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱑᱔ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱕᱒ ᱨᱮ ᱤᱥᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱩᱜᱚᱞᱥᱚᱨᱟᱭ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱢᱤᱞᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=zones>{{cite web| url = http://www.irfca.org/faq/faq-geog.html#newzone |title = Geography – Railway Zones| publisher= IRFCA| access-date = 2012-11-21 }}</ref> ᱑᱙᱕᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱚᱠᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ-ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=zones/><ref>{{cite web| url = http://www.irfca.org/faq/faq-history4.html |title = IR History: Part - IV (1947–1970)| publisher= IRFCA| access-date = 2012-11-21 }}</ref> ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱟᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱟᱨ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=zones/> ==ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱚᱲ ᱵᱚᱫᱚᱞ== ᱒᱔᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱔᱙ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱥᱟᱠᱲᱟ ᱜᱮᱡᱽ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱕ ᱯᱷᱩᱴ ᱖ ᱤᱸᱪ (᱑,᱖᱗᱖ ᱢᱤᱢᱤᱴᱚᱨ) ᱯᱷᱟᱨᱪᱟ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱣᱟᱰᱥᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱕ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱔ ᱨᱮ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱣᱟᱰᱥᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱯᱷᱮᱵᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱙᱗ ᱨᱮ, ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ-ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱯᱷᱳᱨᱴ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱓ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱙᱙ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ-ᱵᱟᱞᱞᱟᱨᱥᱟᱦ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱙᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ ᱵᱨᱚᱰ-ᱜᱮᱡᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱖ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱕ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=division/> ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ-ᱠᱟᱴᱟᱝᱜᱤ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱨᱚᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱔᱗ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱙᱑ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱑᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱖᱘ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱡᱟᱵᱟᱞᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱭᱤᱱᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱑᱘᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱑᱒ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ-ᱱᱟᱭᱤᱱᱯᱩᱨ-ᱢᱟᱱᱰᱞᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱱᱟᱭᱤᱱᱯᱩᱨ-ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱨ ᱑᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱖᱘ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱡᱽ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-27/nagpur/31421245_1_gauge-conversion-narrow-gauge-broad-gauge | archive-url = https://web.archive.org/web/20130212053227/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-27/nagpur/31421245_1_gauge-conversion-narrow-gauge-broad-gauge | url-status = dead | archive-date = 12 February 2013 |title = Funds crunch hits gauge conversion work |date=27 April 2012| work = [[The Times of India]] | access-date = 2012-12-25 }}</ref><ref>{{cite web| url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/budget-2012/rail-budget/What-is-new-in-Railway-Budget-2012-13/articleshow/12267354.cms |title = What is new in the Railway Budget 2012-13|work=The Times of India|date=14 March 2012| access-date = 2012-11-10 }}</ref> ==ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ== ᱜᱚᱴᱟ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱟᱨ ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ-ᱫᱩᱨᱜᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚᱫᱚ ᱑᱙᱗᱐-᱗᱑ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱫᱩᱨᱜᱽ-ᱯᱟᱱᱤᱭᱟᱡᱚᱵᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱙-᱙᱐ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱯᱟᱱᱤᱭᱟᱡᱚᱵᱽ-ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱵᱷᱟᱱᱰᱟᱨᱟ ᱨᱳᱰ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱐-᱙᱑ ᱨᱮ, ᱵᱷᱟᱱᱰᱟᱨᱟ ᱨᱳᱰ-ᱛᱷᱟᱨᱥᱟ ᱟᱨ ᱛᱷᱟᱨᱥᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱑-᱙᱒ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web| url = http://irfca.org/docs/electrification-history.html|title = History of Electrification| publisher= IRFCA| access-date = 2012-11-10}}</ref> ᱟᱢᱞᱟ-ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ<ref>{{cite tweet|number=937269672046575616|user=Central_Railway|title=Amla-Chhindwara section of #Nagpur Division electrified from today. First train on #Electric traction Pench Valley…|date=3 December 2017}}</ref> ᱟᱨ ᱵᱟᱞᱦᱟᱨᱥᱟᱦ-ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱠᱤᱞᱟ-ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱵᱨᱚᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱥᱯᱤᱰ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱠᱚ== ᱜᱚᱴᱟ ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ "ᱜᱨᱩᱯ ᱮ" ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱱᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱑᱖᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/codesmanual/IRPWM/PermanentWayManualCh2_data.htm |title=Chapter II – The Maintenance of Permanent Way |access-date=2012-11-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203030524/http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/codesmanual/IRPWM/PermanentWayManualCh2_data.htm |archive-date=3 December 2013 |df=dmy }}</ref> ==ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ== ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]], [[ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ]], [[ᱫᱩᱨᱜᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱫᱩᱨᱜᱽ]] ᱟᱨ [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱑᱐᱐ ᱵᱩᱠᱤᱝ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱑.᱒ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱟᱬᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.indianrail.gov.in/7days_Avl.html |title=Indian Railways Passenger Reservation Enquiry |work=Availability in trains for Top 100 Booking Stations of Indian Railways |publisher=IRFCA |access-date=2012-11-21 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140510115649/http://www.indianrail.gov.in/7days_Avl.html |archive-date=10 May 2014 |df=dmy }}</ref> ==ᱥᱟᱠᱲᱟ-ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ== ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱑᱔ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱨᱳ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱞ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱫᱷᱟᱯ ᱮᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=division/> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{DEFAULTSORT:ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ - ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱕ ᱯᱷᱤᱴ ᱖ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱨᱮ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|*]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱮᱥᱤᱥᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|*]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|*]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱘᱙᱑ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ, ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] abmb75c1kbft88yj27b65wqe9rujn2r 195751 195750 2026-07-29T11:42:28Z MT731 2184 /* ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱚᱲ ᱵᱚᱫᱚᱞ */ 195751 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ}} {{Infobox rail line | box_width = 28em | name = ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ | color = | logo = | logo_width = | image = Durg junction railway station.jpg | image_width = 300 | caption = [[ᱫᱩᱨᱜᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱫᱚ ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ | type = | system = ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱯᱷᱤᱰ | status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ | locale = [[ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], [[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] | start = [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] | end = [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] | stations = | routes = [[ᱦᱟᱣᱲᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] | daily_ridership = | open = ᱑᱘᱙᱑ | close = | owner = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | operator = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | character = | depot = | stock = | linelength = | tracklength = ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ: {{convert|414|km|mi|0|abbr=on}} ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ: ᱟᱵᱷᱟᱱᱯᱩᱨ–ᱨᱟᱡᱤᱢ : {{convert|17|km|mi|0|abbr=on}} ᱫᱩᱨᱜᱽ–ᱫᱟᱞᱞᱤ ᱨᱟᱡᱷᱟᱨᱟ: {{convert|87|km|mi|0|abbr=on}} ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ–ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ–ᱠᱟᱴᱟᱱᱜᱤ: {{convert|88|km|mi|0|abbr=on}} ᱛᱩᱢᱥᱟᱨ ᱨᱳᱰ–ᱛᱤᱨᱳᱰᱤ: {{convert|48|km|mi|0|abbr=on}} '''ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ–ᱵᱟᱞᱦᱟᱨᱥᱟᱦ''': {{convert|252|km|mi|0|abbr=on}} ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ : {{convert|110|km|mi|0|abbr=on}} ᱠᱟᱱᱦᱟᱱ–ᱨᱟᱢᱴᱮᱠ: {{convert|23|km|mi|0|abbr=on}} ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ : {{convert|110|km|mi|0|abbr=on}} ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ–ᱟᱢᱞᱟ: {{convert|115|km|mi|0|abbr=on}} | tracks = ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ: ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱓ ᱴᱨᱮᱠ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱨ ᱴᱨᱮᱠ | gauge = {{Track gauge|5ft6in|lk=on}} ᱵᱨᱳᱰ ᱜᱮᱡᱽ | old_gauge = | minradius = | racksystem = | electrification = ᱦᱮᱸ | speed = ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ: ᱑᱓᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ | elevation = | website = | map = {{ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ}} | map_state = collapsed }} '''ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ''' ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱴᱨᱟᱸᱠ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱵᱷᱟᱣ ᱵᱮᱰᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱨ ᱯᱟᱛᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱴᱨᱮᱱ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱘᱕᱓ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱷᱟᱱᱮ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱮ ᱑᱘᱕᱔ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱜᱨᱮᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱱᱤᱱᱥᱩᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱢᱵᱮ-ᱴᱷᱟᱱᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱟᱞᱭᱟᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱵᱷᱩᱥᱟᱣᱟᱞ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱑᱘᱖᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱘᱖᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱤᱟᱭᱤᱯᱤᱟᱨ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.irfca.org/faq/faq-hist.html | title = IR History: Early Days – I : Chronology of railways in India, Part 2 (1832–1865)| publisher = IRFCA | access-date = 2012-11-20 }}</ref> [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱒᱔᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱔᱙ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱜᱮᱡᱽ (ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱮ ᱵᱨᱳᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜᱼᱟ) ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱛᱩᱢᱥᱟᱨ ᱨᱳᱰ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱘᱘᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱛᱩᱢᱥᱟᱨ ᱨᱳᱰ-ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱘᱘᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=nagpur>{{cite web | url = http://www.secr.indianrailways.gov.in/uploads/files/1312278598168-Tourist%20Places.pdf | title = Nagpur Division| access-date = 2012-11-20 }}</ref> [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱜᱨᱮᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱱᱤᱱᱥᱩᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html | title = IR History: Early Days – II : Chronology of railways in India, Part 2 (1870–1899)| publisher = IRFCA | access-date = 2012-11-10 }}</ref> ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱑᱘᱘᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱛᱩᱞᱟᱹ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://railwaysofraj.blogspot.in/2011/08/number-1-down-mail.html |title = Number 1 Down Mail| publisher= Railways of the Raj| access-date = 2012-11-10 }}</ref> ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱑ ᱯᱷᱮᱵᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱘᱙᱑ ᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name=ser>{{cite web|url=http://www.ser.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1 |title=Major Events in the Formation of S.E. Railway |publisher=South Eastern Railway |access-date=2012-11-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130401151628/http://www.ser.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0%2C1 |archive-date= 1 April 2013 }}</ref> [[ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ [[ᱫᱷᱟᱢᱛᱟᱨᱤ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱨᱳ-ᱜᱮᱡᱽ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ [[ᱟᱵᱷᱟᱱᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱮᱴᱟᱜ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ [[ᱨᱟᱡᱤᱢ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.irfca.org/docs/history/raipur-district.html |title = Raipur District| publisher= IRFCA| access-date = 2012-12-25 }}</ref> ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=ser/> ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ-ᱨᱟᱡᱚᱞᱤ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱑᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱮᱥᱨᱮ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ-ᱰᱟᱞᱤ ᱨᱟᱡᱽᱦᱚᱨᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ [[ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱟᱱᱴ]] ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=ser/> [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=ser/> ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱑᱔ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱕᱒ ᱨᱮ ᱤᱥᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱩᱜᱚᱞᱥᱚᱨᱟᱭ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱢᱤᱞᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=zones>{{cite web| url = http://www.irfca.org/faq/faq-geog.html#newzone |title = Geography – Railway Zones| publisher= IRFCA| access-date = 2012-11-21 }}</ref> ᱑᱙᱕᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱚᱠᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ-ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=zones/><ref>{{cite web| url = http://www.irfca.org/faq/faq-history4.html |title = IR History: Part - IV (1947–1970)| publisher= IRFCA| access-date = 2012-11-21 }}</ref> ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱟᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱟᱨ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=zones/> ==ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱚᱲ ᱵᱚᱫᱚᱞ== ᱒᱔᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱔᱙ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱥᱟᱠᱲᱟ ᱜᱮᱡᱽ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱕ ᱯᱷᱩᱴ ᱖ ᱤᱸᱪ (᱑,᱖᱗᱖ ᱢᱤᱢᱤᱴᱚᱨ) ᱯᱷᱟᱨᱪᱟ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱣᱟᱰᱥᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱕ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱔ ᱨᱮ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱣᱟᱰᱥᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱯᱷᱮᱵᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱙᱗ ᱨᱮ, ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ-ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱯᱷᱳᱨᱴ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱓ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱙᱙ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ-ᱵᱟᱞᱞᱟᱨᱥᱟᱦ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱙᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=division >{{cite web| url = http://www.secr.indianrailways.gov.in/uploads/files/1312278598168-Tourist%20Places.pdf |title =Nagpur Division | publisher=South East Central Railway| access-date = 2012-11-10 }}</ref> ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ ᱵᱨᱚᱰ-ᱜᱮᱡᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱖ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱕ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=division/> ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ-ᱠᱟᱴᱟᱝᱜᱤ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱨᱚᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱔᱗ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱙᱑ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱑᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱖᱘ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱡᱟᱵᱟᱞᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱭᱤᱱᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱑᱘᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱑᱒ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ-ᱱᱟᱭᱤᱱᱯᱩᱨ-ᱢᱟᱱᱰᱞᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱱᱟᱭᱤᱱᱯᱩᱨ-ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱨ ᱑᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱖᱘ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱡᱽ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-27/nagpur/31421245_1_gauge-conversion-narrow-gauge-broad-gauge | archive-url = https://web.archive.org/web/20130212053227/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-27/nagpur/31421245_1_gauge-conversion-narrow-gauge-broad-gauge | url-status = dead | archive-date = 12 February 2013 |title = Funds crunch hits gauge conversion work |date=27 April 2012| work = [[The Times of India]] | access-date = 2012-12-25 }}</ref><ref>{{cite web| url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/budget-2012/rail-budget/What-is-new-in-Railway-Budget-2012-13/articleshow/12267354.cms |title = What is new in the Railway Budget 2012-13|work=The Times of India|date=14 March 2012| access-date = 2012-11-10 }}</ref> ==ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ== ᱜᱚᱴᱟ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱟᱨ ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ-ᱫᱩᱨᱜᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚᱫᱚ ᱑᱙᱗᱐-᱗᱑ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱫᱩᱨᱜᱽ-ᱯᱟᱱᱤᱭᱟᱡᱚᱵᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱙-᱙᱐ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱯᱟᱱᱤᱭᱟᱡᱚᱵᱽ-ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱵᱷᱟᱱᱰᱟᱨᱟ ᱨᱳᱰ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱐-᱙᱑ ᱨᱮ, ᱵᱷᱟᱱᱰᱟᱨᱟ ᱨᱳᱰ-ᱛᱷᱟᱨᱥᱟ ᱟᱨ ᱛᱷᱟᱨᱥᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱑-᱙᱒ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web| url = http://irfca.org/docs/electrification-history.html|title = History of Electrification| publisher= IRFCA| access-date = 2012-11-10}}</ref> ᱟᱢᱞᱟ-ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ<ref>{{cite tweet|number=937269672046575616|user=Central_Railway|title=Amla-Chhindwara section of #Nagpur Division electrified from today. First train on #Electric traction Pench Valley…|date=3 December 2017}}</ref> ᱟᱨ ᱵᱟᱞᱦᱟᱨᱥᱟᱦ-ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱠᱤᱞᱟ-ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱵᱨᱚᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱥᱯᱤᱰ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱠᱚ== ᱜᱚᱴᱟ ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ "ᱜᱨᱩᱯ ᱮ" ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱱᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱑᱖᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/codesmanual/IRPWM/PermanentWayManualCh2_data.htm |title=Chapter II – The Maintenance of Permanent Way |access-date=2012-11-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203030524/http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/codesmanual/IRPWM/PermanentWayManualCh2_data.htm |archive-date=3 December 2013 |df=dmy }}</ref> ==ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ== ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]], [[ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ]], [[ᱫᱩᱨᱜᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱫᱩᱨᱜᱽ]] ᱟᱨ [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱑᱐᱐ ᱵᱩᱠᱤᱝ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱑.᱒ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱟᱬᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.indianrail.gov.in/7days_Avl.html |title=Indian Railways Passenger Reservation Enquiry |work=Availability in trains for Top 100 Booking Stations of Indian Railways |publisher=IRFCA |access-date=2012-11-21 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140510115649/http://www.indianrail.gov.in/7days_Avl.html |archive-date=10 May 2014 |df=dmy }}</ref> ==ᱥᱟᱠᱲᱟ-ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ== ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱑᱔ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱨᱳ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱞ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱫᱷᱟᱯ ᱮᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=division/> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{DEFAULTSORT:ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ - ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱕ ᱯᱷᱤᱴ ᱖ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱨᱮ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|*]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱮᱥᱤᱥᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|*]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|*]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱘᱙᱑ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ, ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] 7chnt5xk6p25rp1ctujtmecvftqofgj 195752 195751 2026-07-29T11:44:09Z MT731 2184 /* ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱚᱲ ᱵᱚᱫᱚᱞ */ 195752 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ}} {{Infobox rail line | box_width = 28em | name = ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ | color = | logo = | logo_width = | image = Durg junction railway station.jpg | image_width = 300 | caption = [[ᱫᱩᱨᱜᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱫᱚ ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ | type = | system = ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱯᱷᱤᱰ | status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ | locale = [[ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], [[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] | start = [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] | end = [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] | stations = | routes = [[ᱦᱟᱣᱲᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] | daily_ridership = | open = ᱑᱘᱙᱑ | close = | owner = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | operator = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | character = | depot = | stock = | linelength = | tracklength = ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ: {{convert|414|km|mi|0|abbr=on}} ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ: ᱟᱵᱷᱟᱱᱯᱩᱨ–ᱨᱟᱡᱤᱢ : {{convert|17|km|mi|0|abbr=on}} ᱫᱩᱨᱜᱽ–ᱫᱟᱞᱞᱤ ᱨᱟᱡᱷᱟᱨᱟ: {{convert|87|km|mi|0|abbr=on}} ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ–ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ–ᱠᱟᱴᱟᱱᱜᱤ: {{convert|88|km|mi|0|abbr=on}} ᱛᱩᱢᱥᱟᱨ ᱨᱳᱰ–ᱛᱤᱨᱳᱰᱤ: {{convert|48|km|mi|0|abbr=on}} '''ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ–ᱵᱟᱞᱦᱟᱨᱥᱟᱦ''': {{convert|252|km|mi|0|abbr=on}} ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ : {{convert|110|km|mi|0|abbr=on}} ᱠᱟᱱᱦᱟᱱ–ᱨᱟᱢᱴᱮᱠ: {{convert|23|km|mi|0|abbr=on}} ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ : {{convert|110|km|mi|0|abbr=on}} ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ–ᱟᱢᱞᱟ: {{convert|115|km|mi|0|abbr=on}} | tracks = ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ: ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱓ ᱴᱨᱮᱠ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱨ ᱴᱨᱮᱠ | gauge = {{Track gauge|5ft6in|lk=on}} ᱵᱨᱳᱰ ᱜᱮᱡᱽ | old_gauge = | minradius = | racksystem = | electrification = ᱦᱮᱸ | speed = ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ: ᱑᱓᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ | elevation = | website = | map = {{ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ}} | map_state = collapsed }} '''ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ''' ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱴᱨᱟᱸᱠ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱵᱷᱟᱣ ᱵᱮᱰᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱨ ᱯᱟᱛᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱴᱨᱮᱱ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱘᱕᱓ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱷᱟᱱᱮ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱮ ᱑᱘᱕᱔ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱜᱨᱮᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱱᱤᱱᱥᱩᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱢᱵᱮ-ᱴᱷᱟᱱᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱟᱞᱭᱟᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱵᱷᱩᱥᱟᱣᱟᱞ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱑᱘᱖᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱘᱖᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱤᱟᱭᱤᱯᱤᱟᱨ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.irfca.org/faq/faq-hist.html | title = IR History: Early Days – I : Chronology of railways in India, Part 2 (1832–1865)| publisher = IRFCA | access-date = 2012-11-20 }}</ref> [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱒᱔᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱔᱙ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱜᱮᱡᱽ (ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱮ ᱵᱨᱳᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜᱼᱟ) ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱛᱩᱢᱥᱟᱨ ᱨᱳᱰ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱘᱘᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱛᱩᱢᱥᱟᱨ ᱨᱳᱰ-ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱱᱫᱽᱜᱟᱶ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱘᱘᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=nagpur>{{cite web | url = http://www.secr.indianrailways.gov.in/uploads/files/1312278598168-Tourist%20Places.pdf | title = Nagpur Division| access-date = 2012-11-20 }}</ref> [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱜᱨᱮᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱱᱤᱱᱥᱩᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html | title = IR History: Early Days – II : Chronology of railways in India, Part 2 (1870–1899)| publisher = IRFCA | access-date = 2012-11-10 }}</ref> ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱑᱘᱘᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱛᱩᱞᱟᱹ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://railwaysofraj.blogspot.in/2011/08/number-1-down-mail.html |title = Number 1 Down Mail| publisher= Railways of the Raj| access-date = 2012-11-10 }}</ref> ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱑ ᱯᱷᱮᱵᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱘᱙᱑ ᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name=ser>{{cite web|url=http://www.ser.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1 |title=Major Events in the Formation of S.E. Railway |publisher=South Eastern Railway |access-date=2012-11-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130401151628/http://www.ser.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0%2C1 |archive-date= 1 April 2013 }}</ref> [[ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ [[ᱫᱷᱟᱢᱛᱟᱨᱤ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱨᱳ-ᱜᱮᱡᱽ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ [[ᱟᱵᱷᱟᱱᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱮᱴᱟᱜ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ [[ᱨᱟᱡᱤᱢ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.irfca.org/docs/history/raipur-district.html |title = Raipur District| publisher= IRFCA| access-date = 2012-12-25 }}</ref> ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=ser/> ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ-ᱨᱟᱡᱚᱞᱤ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱑᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱮᱥᱨᱮ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ-ᱰᱟᱞᱤ ᱨᱟᱡᱽᱦᱚᱨᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ [[ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱟᱱᱴ]] ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=ser/> [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=ser/> ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱑᱔ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱕᱒ ᱨᱮ ᱤᱥᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱩᱜᱚᱞᱥᱚᱨᱟᱭ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱢᱤᱞᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=zones>{{cite web| url = http://www.irfca.org/faq/faq-geog.html#newzone |title = Geography – Railway Zones| publisher= IRFCA| access-date = 2012-11-21 }}</ref> ᱑᱙᱕᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱚᱠᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ-ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=zones/><ref>{{cite web| url = http://www.irfca.org/faq/faq-history4.html |title = IR History: Part - IV (1947–1970)| publisher= IRFCA| access-date = 2012-11-21 }}</ref> ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱟᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱟᱨ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=zones/> ==ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱚᱲ ᱵᱚᱫᱚᱞ== ᱒᱔᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱔᱙ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱥᱟᱠᱲᱟ ᱜᱮᱡᱽ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱕ ᱯᱷᱩᱴ ᱖ ᱤᱸᱪ (᱑,᱖᱗᱖ ᱢᱤᱢᱤᱴᱚᱨ) ᱯᱷᱟᱨᱪᱟ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱣᱟᱰᱥᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱕ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱔ ᱨᱮ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱣᱟᱰᱥᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱯᱷᱮᱵᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱙᱗ ᱨᱮ, ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ-ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱯᱷᱳᱨᱴ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱓ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱙᱙ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ-ᱵᱟᱞᱞᱟᱨᱥᱟᱦ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱙᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=division >{{cite web| url = http://www.secr.indianrailways.gov.in/uploads/files/1312278598168-Tourist%20Places.pdf |title =Nagpur Division | publisher=South East Central Railway| access-date = 2012-11-10 }}</ref> ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ ᱵᱨᱚᱰ-ᱜᱮᱡᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱖ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱕ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=division/> ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ-ᱠᱟᱴᱟᱝᱜᱤ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱨᱚᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=division/> ᱑᱔᱗ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱙᱑ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱑᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱖᱘ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱡᱟᱵᱟᱞᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱭᱤᱱᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱑᱘᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱑᱒ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ-ᱱᱟᱭᱤᱱᱯᱩᱨ-ᱢᱟᱱᱰᱞᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱱᱟᱭᱤᱱᱯᱩᱨ-ᱵᱟᱞᱟᱜᱷᱟᱴ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱨ ᱑᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱖᱘ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱱᱟᱜᱽᱵᱷᱤᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱡᱽ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-27/nagpur/31421245_1_gauge-conversion-narrow-gauge-broad-gauge | archive-url = https://web.archive.org/web/20130212053227/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-27/nagpur/31421245_1_gauge-conversion-narrow-gauge-broad-gauge | url-status = dead | archive-date = 12 February 2013 |title = Funds crunch hits gauge conversion work |date=27 April 2012| work = [[The Times of India]] | access-date = 2012-12-25 }}</ref><ref>{{cite web| url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/budget-2012/rail-budget/What-is-new-in-Railway-Budget-2012-13/articleshow/12267354.cms |title = What is new in the Railway Budget 2012-13|work=The Times of India|date=14 March 2012| access-date = 2012-11-10 }}</ref> ==ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ== ᱜᱚᱴᱟ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ-ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱟᱨ ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ-ᱫᱩᱨᱜᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚᱫᱚ ᱑᱙᱗᱐-᱗᱑ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱫᱩᱨᱜᱽ-ᱯᱟᱱᱤᱭᱟᱡᱚᱵᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱙-᱙᱐ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱯᱟᱱᱤᱭᱟᱡᱚᱵᱽ-ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ-ᱵᱷᱟᱱᱰᱟᱨᱟ ᱨᱳᱰ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱐-᱙᱑ ᱨᱮ, ᱵᱷᱟᱱᱰᱟᱨᱟ ᱨᱳᱰ-ᱛᱷᱟᱨᱥᱟ ᱟᱨ ᱛᱷᱟᱨᱥᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱑-᱙᱒ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web| url = http://irfca.org/docs/electrification-history.html|title = History of Electrification| publisher= IRFCA| access-date = 2012-11-10}}</ref> ᱟᱢᱞᱟ-ᱪᱷᱤᱸᱫᱽᱣᱟᱲᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ<ref>{{cite tweet|number=937269672046575616|user=Central_Railway|title=Amla-Chhindwara section of #Nagpur Division electrified from today. First train on #Electric traction Pench Valley…|date=3 December 2017}}</ref> ᱟᱨ ᱵᱟᱞᱦᱟᱨᱥᱟᱦ-ᱪᱟᱱᱫᱟ ᱠᱤᱞᱟ-ᱜᱳᱸᱰᱤᱭᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱵᱨᱚᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱥᱯᱤᱰ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱠᱚ== ᱜᱚᱴᱟ ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ "ᱜᱨᱩᱯ ᱮ" ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱱᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱑᱖᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/codesmanual/IRPWM/PermanentWayManualCh2_data.htm |title=Chapter II – The Maintenance of Permanent Way |access-date=2012-11-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203030524/http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/codesmanual/IRPWM/PermanentWayManualCh2_data.htm |archive-date=3 December 2013 |df=dmy }}</ref> ==ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ== ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ]], [[ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ]], [[ᱫᱩᱨᱜᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱫᱩᱨᱜᱽ]] ᱟᱨ [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ]] ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱑᱐᱐ ᱵᱩᱠᱤᱝ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱑.᱒ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱟᱬᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.indianrail.gov.in/7days_Avl.html |title=Indian Railways Passenger Reservation Enquiry |work=Availability in trains for Top 100 Booking Stations of Indian Railways |publisher=IRFCA |access-date=2012-11-21 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140510115649/http://www.indianrail.gov.in/7days_Avl.html |archive-date=10 May 2014 |df=dmy }}</ref> ==ᱥᱟᱠᱲᱟ-ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ== ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱑᱔ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱨᱳ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱞ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱫᱷᱟᱯ ᱮᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=division/> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{DEFAULTSORT:ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ - ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱕ ᱯᱷᱤᱴ ᱖ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱨᱮ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|*]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱮᱥᱤᱥᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|*]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|*]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱘᱙᱑ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ, ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] f067i5oodmdkyj55a62r29fgmajokpp ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ 14 37554 195755 2026-07-29T11:53:07Z MT731 2184 "[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ|ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]]" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 195755 wikitext text/x-wiki [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ|ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] h91qjv3kuz9i7qwck7njn5zdkwqyudp ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ 14 37555 195756 2026-07-29T11:57:33Z MT731 2184 "{{Commons category|ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ|ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ]]" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 195756 wikitext text/x-wiki {{Commons category|ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ|ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ]] 1bp0tf1374c99ht4fj7kpg1gna5fj9p