ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ
satwiki
https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%A9%E1%B1%AC%E1%B1%A9%E1%B1%9B_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A6%E1%B1%B4%E1%B1%9F
MediaWiki 1.47.0-wmf.13
first-letter
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ
ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ
ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ
ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ
ᱨᱮᱫ
ᱨᱮᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱪᱷᱟᱸᱪ
ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ
ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱛᱷᱚᱠ
ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
TimedText
TimedText talk
ᱢᱳᱰᱩᱞ
ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
Event
Event talk
ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ
0
17281
196162
191640
2026-08-05T07:51:21Z
MT731
2184
MT731 ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ
191640
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ
| other_name =
| nickname =
| settlement_type = [[ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| image_skyline = {{Photomontage
| photo1a = Tuticorin Thermal Power Station at Night 1 crop.jpg
| photo2a = A_view_of_Tuticorin_Port.jpg
| photo2b = Tuticorin_Airport.jpg
| photo3a = Marakkanam_Salt_Pans.JPG
| photo3b = Pinctada_margaritifera_MHNT.CON.2002.893.jpg
| photo4a = Thiruchendur2.jpg
| photo4b = Our_lady_of_snows_basilica.JPG
| spacing = 2
| position = centre
| size = 250
| border = 0
| color = #000000
| foot_montage = ''Clockwise from the top''<br />[[Tuticorin Thermal Power Station|Thoothukudi Thermal Power Station]], [[Tuticorin Airport|Thoothukudi Airport]], [[Pearl|Pearl Oyster of Pearl City]], [[Basilica of Our Lady of Snows, Thoothukudi|Our Lady Of Snows Church]], [[Arulmigu Subramaniya Swamy Temple, Tiruchendur|Tiruchendur Murugan temple]], [[Salt evaporation pond|Salt Pans in Thoothukudi]] and [[V. O. Chidambaranar Port Trust]]
}}
| image_map = Thoothukudi in Tamil Nadu (India).svg
| map_alt =
| map_caption = ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮ ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱥᱟᱨ ᱵᱤᱥᱟᱹᱨ
| coordinates = {{coord|8|48|10.8|N|78|8|40.2|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}}
| subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name1 = [[File:Seal of Tamil Nadu.svg|20px]] [[ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]]
| subdivision_type2 = ᱢᱮᱴᱨᱚ
| subdivision_name2 = <!-- for neighbourhoods/suburbs only -->
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 = ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 = ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱚᱸᱪᱟᱭᱚᱛ
| subdivision_name5 =
| established_title = ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ
| established_date = {{Start date and age|1986|10|20|df=y|p=y|br=y}}
| founder = [[ᱮᱢ. ᱜᱤ. ᱨᱟᱢᱟᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚᱱ]]
| named_for =
| parts_type = ᱛᱟᱞᱩᱠᱟ
| parts = ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ, ᱥᱨᱤᱵᱷᱟᱭᱠᱩᱱᱛᱟᱢ, ᱠᱚᱵᱷᱤᱞᱯᱟᱴᱴᱤ, ᱳᱴᱴᱟᱯᱤᱫᱟᱨᱟᱢ, ᱤᱴᱴᱟᱭᱟᱯᱩᱨᱚᱢ, ᱵᱷᱤᱞᱟᱛᱷᱤᱠᱩᱞᱚᱢ, ᱠᱟᱭᱛᱷᱟᱨ, ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ, ᱥᱚᱛᱷᱚᱱᱠᱩᱞᱚᱢ, ᱤᱨᱟᱞ
| seat_type = ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ
| seat = [[ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ]]
| government_type = ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ
| governing_body = ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚᱞᱮᱠᱴᱚᱨ
| leader_title1 = ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱯᱟᱲᱚᱥ
| leader_name1 = ᱠᱮ. ᱥᱮᱱᱛᱷᱤᱞ ᱨᱟᱡᱽ, [[Indian Administrative Service|I.A.S.]]
| leader_title2 = ᱥᱩᱯᱚᱨᱤᱱᱴᱮᱱᱰᱮᱸᱴ ᱚᱯᱷ ᱯᱩᱞᱤᱥ
| leader_name2 = ᱮᱥ. ᱡᱮᱭᱟᱠᱩᱢᱟᱨ, [[Indian Police Service|I.P.S.]]
| leader_title3 = ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱵᱤᱨ ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱤ
| leader_name3 = ᱮᱥ. ᱠᱟᱱᱱᱟᱵᱤᱨᱟᱱ
| leader_title4 = ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜᱤᱜ
| leader_name4 = ᱮ. ᱞᱚᱠᱷᱢᱚᱱᱚᱱ
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank = 8
| area_total_km2 = 4707
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_total = 1750176
| population_as_of = ᱒᱐᱑᱑
| population_rank = ᱑᱘
| population_density_km2 = 372
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ
| demographics1_title1 = ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱮᱛ
| demographics1_info1 = [[ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱟᱢᱤᱞ]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐
| postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code = ᱖᱓᱘xxx
| area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ
| area_code
= ᱐᱔᱖᱑
| iso_code = [[ISO 3166-2:IN|ISO 3166-2:IN-TN]]
| registration_plate = '''TN-69, TN-96, TN-92'''<ref>[http://www.tn.gov.in/sta/a2.pdf Thoothukudi district] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120912173047/http://www.tn.gov.in/sta/a2.pdf |date=12 September 2012 }}. Government of Tamil Nadu. State Transport Authority.</ref>
| blank1_name_sec1 = [[IUCN protected area categories|IUCN category]]
| blank1_info_sec1 = <!-- for protected areas only -->
| blank2_name_sec1 = Central location:
| blank2_info_sec1 = {{coord|8|48|N|78|8|E}}
| website = {{URL|http://thoothukudi.nic.in/}}
| footnotes =
| official_name =
}}
'''ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ''' ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮ [[ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱓᱘ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱑᱙᱘᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ [[ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱯᱟᱴᱤᱧ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ ᱫᱚ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱛᱷᱟᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱟᱫᱤᱪᱚᱱᱚᱞᱞᱩᱨ ᱟᱨ ᱠᱚᱨᱠᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱴ ᱾<ref>{{cite journal| last = Majeed | first = A. Abdul | title = A note on Korkai Excavations | journal = Tamil Civilization | volume = 5 | issue = 1/2 | publisher = Tamil University, Thanjavur | pages = 73–77 | year = 1987}}</ref>
==ᱚᱛᱱᱚᱜ==
ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢᱼᱥᱟᱢᱟᱝ ᱠᱚᱬ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚᱧᱮ ᱨᱮ [[ᱵᱤᱨᱩᱫᱷᱩᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱠᱚᱧᱮᱼᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ [[ᱨᱟᱢᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨᱚᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱨᱟᱢᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨᱚᱢ]], ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱢᱼᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮ [[ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ]], ᱠᱚᱧᱮᱼᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮ [[ᱛᱮᱱᱠᱟᱥᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱛᱮᱱᱠᱟᱥᱤ]] ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱢᱼᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ [[ᱢᱚᱱᱱᱟᱨ ᱠᱚᱪᱟ ᱫᱚᱨᱭᱟ]] ᱛᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱚᱥᱟᱨ ᱵᱤᱥᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱔,᱖᱒᱑ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑,᱗᱘᱔ ᱜᱟᱺᱴ ᱢᱤᱞ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
==ᱦᱚᱲ ᱮᱞᱮᱞ==
{{bar box|title=ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ|titlebar=#ddd|left1=ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|right1=ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ(%)|float=left|bars={{bar percent|[[ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|Orange|78.50}}{{bar percent|[[ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱤᱥᱟᱹᱭ]]|purple|16.68}}{{bar percent|[[ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ]]|Green|4.61}}{{bar percent|[[ᱥᱤᱠᱷ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱥᱤᱠᱷ]]|yellow|0.01}}{{bar percent|[[ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ]]|Gold|0.02}}{{bar percent|ᱮᱴᱟᱜ|grey|0.18}}}}{{historical populations|11=1901|12=7,05,534|13=1911|14=7,62,625|15=1921|16=7,87,166|17=1931|18=8,40,656|19=1941|20=9,10,729|21=1951|22=9,57,735|23=1961|24=10,52,970|25=1971|26=12,28,295|27=1981|28=13,70,289|29=1991|30=14,75,872|31=2001|32=15,92,769|33=2011|34=17,50,176|percentages=pagr|footnote=source:<ref>{{Cite web |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A2_Data_Table.html |title=Decadal Variation In Population Since 1901 |access-date=9 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190808131957/http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A2_Data_Table.html |archive-date=8 August 2019 |url-status=live }}</ref>|align=right}}
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑,᱗᱕᱐,᱑᱗᱖ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱸᱰᱮ ᱜᱚᱴᱟ ᱑᱐᱐᱐ ᱠᱚᱲᱟ ᱨᱮ ᱑᱐᱒᱓ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱴᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱙᱒᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱝᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱩᱴ ᱑᱘᱓,᱗᱖᱓ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱥᱟᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱚᱨ ᱠᱚᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱠᱟᱨᱮ ᱑᱘᱓,᱖᱐᱕ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱙᱐,᱑᱕᱘ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱮᱞ ᱨᱮ ᱱᱟᱫᱚᱨ (ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱸᱫᱩᱨ, ᱥᱚᱛᱷᱚᱱᱠᱩᱞᱚᱢ), ᱚᱯᱯᱚᱱᱟᱫᱽ ᱢᱟᱨᱣᱟᱨ (ᱠᱚᱵᱤᱞᱯᱚᱴᱴᱤ, ᱛᱤᱨᱩᱣᱮᱠᱩᱱᱴᱚᱱ, ᱳᱴᱴᱟᱯᱤᱰᱟᱨᱚᱢ, ᱠᱟᱭᱛᱷᱟᱨᱩ), ᱵᱷᱮᱞᱞᱟᱞᱚᱨ (ᱮᱴᱴᱟᱭᱯᱩᱨᱚᱢ, ᱳᱴᱴᱟᱯᱤᱰᱟᱨᱚᱢ), ᱱᱟᱭᱠᱚᱨ/ᱱᱟᱭᱰᱩ (ᱠᱚᱵᱚᱞᱯᱚᱴᱴᱤ ᱟᱨ ᱵᱤᱞᱟᱛᱷᱤᱠᱩᱞᱚᱢ) ᱟᱨ ᱯᱚᱨᱟᱴᱷᱟᱨ (ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱜᱮᱨ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱙.᱘᱘% ᱟᱨ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱐.᱒᱘% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱛᱮᱫ ᱳᱴᱴᱟᱯᱤᱰᱟᱨᱚᱢ ᱟᱨ ᱯᱩᱛᱷᱤᱭᱟᱢᱯᱩᱛᱷᱩᱨ ᱨᱮ ᱾ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱗᱒.᱙᱙% ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱵᱟᱨᱟᱵᱟᱨᱤ ᱠᱷᱟᱱᱮᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱗᱗.᱑᱒% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱔᱖᱒,᱐᱑᱐ ᱚᱲᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱠᱷᱚᱸᱰ==
ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱯᱮ ᱨᱟᱡᱽᱥᱣᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱟᱨ ᱜᱮᱞ ᱴᱮᱦᱥᱤᱞ ᱨᱮ ᱦᱟᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite book|author1=Palanithurai, Ganapathy |author2=Parthiban, T. |author3=Vanishree, Joseph |name-list-style=amp |year=2007|title=Empowering Women: Grassroots Experience from Tamil Nadu|location=New Delhi|publisher=Concept Publishing Company|page=[https://books.google.com/books?id=mb2pDAtDkQcC&pg=PA35 35]|isbn=978-81-8069-454-7}}</ref> ᱯᱩᱱᱜᱮᱞᱼᱢᱤᱫ ᱨᱟᱡᱽᱥᱣᱟ ᱯᱷᱤᱨᱠᱟ ᱟᱨ ᱔᱘᱐ ᱨᱟᱡᱽᱥᱣᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Admin">{{Cite web|title=Administration|publisher=District Collectorate, Thoothukudi|url=http://www.thoothukudi.tn.nic.in/administration.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120403205239/http://www.thoothukudi.tn.nic.in/administration.html|archive-date=3 April 2012|url-status=live}}</ref>
{|class="wikitable sortable" style="width:50%; text-align:center"
|-
|- style="background:#ffffdd; color:#000;"
!align=Centre width=100px |ᱨᱟᱡᱽᱥᱣᱟ<br>ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱠᱚ
!align=Centre width=200px |ᱛᱟᱞᱩᱠ ᱠᱚ
!align=center width=050px|ᱨᱟᱡᱽᱥᱣᱟ<br>ᱟᱹᱛᱩ<br>ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱞ
|- valign=top
! scope="col" rowspan="2"| ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ
| ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ
| ᱓᱓
|- valign=top
| ᱛᱤᱨᱩᱵᱷᱮᱭᱠᱩᱸᱰᱚᱢ
| ᱔᱖
|- valign=top
! scope="col" rowspan="5"| ᱠᱚᱵᱷᱤᱞᱯᱚᱴᱴᱤ
| ᱠᱚᱵᱷᱤᱞᱯᱚᱴᱴᱤ
| ᱓᱔
|- valign=top
| ᱳᱴᱴᱟᱯᱤᱫᱟᱨᱚᱢ
| ᱖᱓
|- valign=top
| ᱤᱴᱴᱟᱭᱯᱩᱨᱚᱢ
| ᱕᱖
|- valign=top
| ᱵᱷᱤᱞᱟᱛᱷᱤᱠᱩᱞᱚᱢ
| ᱘᱙
|- valign=top
| ᱠᱟᱭᱛᱷᱚᱨ
| ᱕᱔
|- valign=top
! scope="col" rowspan="3"| ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ
| ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ
| ᱓᱖
|- valign=top
| ᱥᱚᱛᱷᱟᱱᱠᱩᱞᱚᱢ
| ᱒᱕
|- valign=top
| ᱤᱨᱟᱞ
| ᱔᱕
|}
ᱫᱮᱦᱟᱛ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱜᱮᱞᱵᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱥᱣᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱦᱟᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱮᱞᱵᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱥᱣᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ, ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ, ᱩᱫᱟᱱᱜᱩᱰᱤ, ᱥᱚᱛᱷᱚᱱᱠᱩᱞᱚᱢ, ᱛᱷᱤᱨᱩᱵᱷᱮᱭᱠᱩᱸᱰᱚᱢ, ᱚᱞᱣᱚᱨᱛᱷᱤᱨᱩᱱᱚᱜᱽᱨᱤ, ᱠᱚᱨᱩᱝᱠᱩᱞᱚᱢ, ᱳᱴᱴᱟᱯᱤᱰᱟᱨᱚᱢ, ᱠᱚᱵᱤᱞᱯᱚᱴᱴᱤ, ᱠᱟᱭᱛᱷᱚᱨ, ᱵᱤᱞᱟᱛᱷᱩᱠᱩᱞᱚᱢ ᱟᱨ ᱯᱩᱫᱩᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ, ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ, ᱠᱚᱭᱟᱞᱯᱚᱴᱴᱤᱱᱚᱢ ᱟᱨ ᱠᱚᱵᱤᱞᱯᱚᱴᱴᱤ, ᱜᱮᱞᱼᱟᱨᱮ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱚᱸᱪᱟᱭᱚᱛ,<ref>{{cite web |url=http://thoothukudi.nic.in/upinfo/drda/TUT-Map.html |title=Thoothukudi District, Tamil Nadu |publisher=Thoothukudi.nic.in |access-date=20 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929080107/http://thoothukudi.nic.in/upinfo/drda/TUT-Map.html |archive-date=29 September 2011 |url-status=live }}</ref> ᱟᱨ ᱔᱐᱓ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱚᱸᱪᱟᱭᱚᱛ ᱟᱹᱛᱩ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=Reports of National Panchayat Directory: Block Panchayats of Tuticorin, Tamil Nadu|publisher=Ministry of Panchayati Raj, Government of India|url=http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewpansumSQL.asp?selstate=594&parenttype=D&ptype=B|archive-url=https://web.archive.org/web/20111113153116/http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewpansumSQL.asp?selstate=594&parenttype=D&ptype=B|archive-date=13 November 2011|url-status=live}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{Commons category}}
* [http://www.thoothukudi.com/ Thoothukudi corporation]
* [https://thoothukudi.nic.in/ Thoothukudi District]
{{Geographic location
|Centre = ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ
|North = [[ᱵᱷᱤᱨᱩᱫᱷᱩᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
|Northeast = [[ᱨᱟᱢᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨᱚᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
|East = [[ᱢᱚᱱᱱᱟᱨ ᱠᱚᱪᱟ ᱫᱚᱨᱭᱟ]]
|Southeast =
|South =
|Southwest =
|West = [[ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
|Northwest =
}}
{{Authority control}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ| ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱱᱱᱟᱨ ᱠᱚᱪᱟ ᱫᱚᱨᱭᱟ]]
avfi34xelsisx81i9g8f0hktucs6tm1
196166
196162
2026-08-05T07:54:59Z
MT731
2184
196166
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ
| other_name =
| nickname =
| settlement_type = [[ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| image_skyline = {{Photomontage
| photo1a = Tuticorin Thermal Power Station at Night 1 crop.jpg
| photo2a = A_view_of_Tuticorin_Port.jpg
| photo2b = Tuticorin_Airport.jpg
| photo3a = Marakkanam_Salt_Pans.JPG
| photo3b = Pinctada_margaritifera_MHNT.CON.2002.893.jpg
| photo4a = Thiruchendur2.jpg
| photo4b = Our_lady_of_snows_basilica.JPG
| spacing = 2
| position = centre
| size = 250
| border = 0
| color = #000000
| foot_montage = ''Clockwise from the top''<br />[[Tuticorin Thermal Power Station|Thoothukudi Thermal Power Station]], [[Tuticorin Airport|Thoothukudi Airport]], [[Pearl|Pearl Oyster of Pearl City]], [[Basilica of Our Lady of Snows, Thoothukudi|Our Lady Of Snows Church]], [[Arulmigu Subramaniya Swamy Temple, Tiruchendur|Tiruchendur Murugan temple]], [[Salt evaporation pond|Salt Pans in Thoothukudi]] and [[V. O. Chidambaranar Port Trust]]
}}
| image_map = Thoothukudi in Tamil Nadu (India).svg
| map_alt =
| map_caption = ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮ ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱥᱟᱨ ᱵᱤᱥᱟᱹᱨ
| coordinates = {{coord|8|48|10.8|N|78|8|40.2|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}}
| subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name1 = [[File:Seal of Tamil Nadu.svg|20px]] [[ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]]
| subdivision_type2 = ᱢᱮᱴᱨᱚ
| subdivision_name2 = <!-- for neighbourhoods/suburbs only -->
| subdivision_type3 =
| subdivision_name3 =
| subdivision_type4 = ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ
| subdivision_name4 =
| subdivision_type5 = ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱚᱸᱪᱟᱭᱚᱛ
| subdivision_name5 =
| established_title = ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ
| established_date = {{Start date and age|1986|10|20|df=y|p=y|br=y}}
| founder = [[ᱮᱢ. ᱜᱤ. ᱨᱟᱢᱟᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚᱱ]]
| named_for =
| parts_type = ᱛᱟᱞᱩᱠᱟ
| parts = ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ, ᱥᱨᱤᱵᱷᱟᱭᱠᱩᱱᱛᱟᱢ, ᱠᱚᱵᱷᱤᱞᱯᱟᱴᱴᱤ, ᱳᱴᱴᱟᱯᱤᱫᱟᱨᱟᱢ, ᱤᱴᱴᱟᱭᱟᱯᱩᱨᱚᱢ, ᱵᱷᱤᱞᱟᱛᱷᱤᱠᱩᱞᱚᱢ, ᱠᱟᱭᱛᱷᱟᱨ, ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ, ᱥᱚᱛᱷᱚᱱᱠᱩᱞᱚᱢ, ᱤᱨᱟᱞ
| seat_type = ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ
| seat = [[ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ]]
| government_type = ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ
| governing_body = ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚᱞᱮᱠᱴᱚᱨ
| leader_title1 = ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱯᱟᱲᱚᱥ
| leader_name1 = ᱠᱮ. ᱥᱮᱱᱛᱷᱤᱞ ᱨᱟᱡᱽ, [[Indian Administrative Service|I.A.S.]]
| leader_title2 = ᱥᱩᱯᱚᱨᱤᱱᱴᱮᱱᱰᱮᱸᱴ ᱚᱯᱷ ᱯᱩᱞᱤᱥ
| leader_name2 = ᱮᱥ. ᱡᱮᱭᱟᱠᱩᱢᱟᱨ, [[Indian Police Service|I.P.S.]]
| leader_title3 = ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱵᱤᱨ ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱤ
| leader_name3 = ᱮᱥ. ᱠᱟᱱᱱᱟᱵᱤᱨᱟᱱ
| leader_title4 = ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜᱤᱜ
| leader_name4 = ᱮ. ᱞᱚᱠᱷᱢᱚᱱᱚᱱ
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank = 8
| area_total_km2 = 4707
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_total = 1750176
| population_as_of = ᱒᱐᱑᱑
| population_rank = ᱑᱘
| population_density_km2 = 372
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ
| demographics1_title1 = ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱮᱛ
| demographics1_info1 = [[ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱟᱢᱤᱞ]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐
| postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code = ᱖᱓᱘xxx
| area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ
| area_code
= ᱐᱔᱖᱑
| iso_code = [[ISO 3166-2:IN|ISO 3166-2:IN-TN]]
| registration_plate = '''TN-69, TN-96, TN-92'''<ref>[http://www.tn.gov.in/sta/a2.pdf Thoothukudi district] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120912173047/http://www.tn.gov.in/sta/a2.pdf |date=12 September 2012 }}. Government of Tamil Nadu. State Transport Authority.</ref>
| blank1_name_sec1 = [[IUCN protected area categories|IUCN category]]
| blank1_info_sec1 = <!-- for protected areas only -->
| blank2_name_sec1 = Central location:
| blank2_info_sec1 = {{coord|8|48|N|78|8|E}}
| website = {{URL|http://thoothukudi.nic.in/}}
| footnotes =
| official_name =
}}
'''ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ''' ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮ [[ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱓᱘ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱑᱙᱘᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ [[ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱯᱟᱴᱤᱧ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ ᱫᱚ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱛᱷᱟᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱟᱫᱤᱪᱚᱱᱚᱞᱞᱩᱨ ᱟᱨ ᱠᱚᱨᱠᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱴ ᱾<ref>{{cite journal| last = Majeed | first = A. Abdul | title = A note on Korkai Excavations | journal = Tamil Civilization | volume = 5 | issue = 1/2 | publisher = Tamil University, Thanjavur | pages = 73–77 | year = 1987}}</ref>
==ᱚᱛᱱᱚᱜ==
ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢᱼᱥᱟᱢᱟᱝ ᱠᱚᱬ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚᱧᱮ ᱨᱮ [[ᱵᱤᱨᱩᱫᱷᱩᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱠᱚᱧᱮᱼᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ [[ᱨᱟᱢᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨᱚᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱨᱟᱢᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨᱚᱢ]], ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱢᱼᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮ [[ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ]], ᱠᱚᱧᱮᱼᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮ [[ᱛᱮᱱᱠᱟᱥᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱛᱮᱱᱠᱟᱥᱤ]] ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱢᱼᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ [[ᱢᱚᱱᱱᱟᱨ ᱠᱚᱪᱟ ᱫᱚᱨᱭᱟ]] ᱛᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱚᱥᱟᱨ ᱵᱤᱥᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱔,᱖᱒᱑ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑,᱗᱘᱔ ᱜᱟᱺᱴ ᱢᱤᱞ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
==ᱦᱚᱲ ᱮᱞᱮᱞ==
{{bar box|title=ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ|titlebar=#ddd|left1=ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|right1=ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ(%)|float=left|bars={{bar percent|[[ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|Orange|78.50}}{{bar percent|[[ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱤᱥᱟᱹᱭ]]|purple|16.68}}{{bar percent|[[ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ]]|Green|4.61}}{{bar percent|[[ᱥᱤᱠᱷ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱥᱤᱠᱷ]]|yellow|0.01}}{{bar percent|[[ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ]]|Gold|0.02}}{{bar percent|ᱮᱴᱟᱜ|grey|0.18}}}}{{historical populations|11=1901|12=7,05,534|13=1911|14=7,62,625|15=1921|16=7,87,166|17=1931|18=8,40,656|19=1941|20=9,10,729|21=1951|22=9,57,735|23=1961|24=10,52,970|25=1971|26=12,28,295|27=1981|28=13,70,289|29=1991|30=14,75,872|31=2001|32=15,92,769|33=2011|34=17,50,176|percentages=pagr|footnote=source:<ref>{{Cite web |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A2_Data_Table.html |title=Decadal Variation In Population Since 1901 |access-date=9 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190808131957/http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A2_Data_Table.html |archive-date=8 August 2019 |url-status=live }}</ref>|align=right}}
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑,᱗᱕᱐,᱑᱗᱖ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱸᱰᱮ ᱜᱚᱴᱟ ᱑᱐᱐᱐ ᱠᱚᱲᱟ ᱨᱮ ᱑᱐᱒᱓ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱴᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱙᱒᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱝᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱩᱴ ᱑᱘᱓,᱗᱖᱓ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱥᱟᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱚᱨ ᱠᱚᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱠᱟᱨᱮ ᱑᱘᱓,᱖᱐᱕ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱙᱐,᱑᱕᱘ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱮᱞ ᱨᱮ ᱱᱟᱫᱚᱨ (ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱸᱫᱩᱨ, ᱥᱚᱛᱷᱚᱱᱠᱩᱞᱚᱢ), ᱚᱯᱯᱚᱱᱟᱫᱽ ᱢᱟᱨᱣᱟᱨ (ᱠᱚᱵᱤᱞᱯᱚᱴᱴᱤ, ᱛᱤᱨᱩᱣᱮᱠᱩᱱᱴᱚᱱ, ᱳᱴᱴᱟᱯᱤᱰᱟᱨᱚᱢ, ᱠᱟᱭᱛᱷᱟᱨᱩ), ᱵᱷᱮᱞᱞᱟᱞᱚᱨ (ᱮᱴᱴᱟᱭᱯᱩᱨᱚᱢ, ᱳᱴᱴᱟᱯᱤᱰᱟᱨᱚᱢ), ᱱᱟᱭᱠᱚᱨ/ᱱᱟᱭᱰᱩ (ᱠᱚᱵᱚᱞᱯᱚᱴᱴᱤ ᱟᱨ ᱵᱤᱞᱟᱛᱷᱤᱠᱩᱞᱚᱢ) ᱟᱨ ᱯᱚᱨᱟᱴᱷᱟᱨ (ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱜᱮᱨ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱙.᱘᱘% ᱟᱨ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱐.᱒᱘% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱛᱮᱫ ᱳᱴᱴᱟᱯᱤᱰᱟᱨᱚᱢ ᱟᱨ ᱯᱩᱛᱷᱤᱭᱟᱢᱯᱩᱛᱷᱩᱨ ᱨᱮ ᱾ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱗᱒.᱙᱙% ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱵᱟᱨᱟᱵᱟᱨᱤ ᱠᱷᱟᱱᱮᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱗᱗.᱑᱒% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱔᱖᱒,᱐᱑᱐ ᱚᱲᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱠᱷᱚᱸᱰ==
ᱛᱷᱩᱛᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱯᱮ ᱨᱟᱡᱽᱥᱣᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱟᱨ ᱜᱮᱞ ᱴᱮᱦᱥᱤᱞ ᱨᱮ ᱦᱟᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite book|author1=Palanithurai, Ganapathy |author2=Parthiban, T. |author3=Vanishree, Joseph |name-list-style=amp |year=2007|title=Empowering Women: Grassroots Experience from Tamil Nadu|location=New Delhi|publisher=Concept Publishing Company|page=[https://books.google.com/books?id=mb2pDAtDkQcC&pg=PA35 35]|isbn=978-81-8069-454-7}}</ref> ᱯᱩᱱᱜᱮᱞᱼᱢᱤᱫ ᱨᱟᱡᱽᱥᱣᱟ ᱯᱷᱤᱨᱠᱟ ᱟᱨ ᱔᱘᱐ ᱨᱟᱡᱽᱥᱣᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Admin">{{Cite web|title=Administration|publisher=District Collectorate, Thoothukudi|url=http://www.thoothukudi.tn.nic.in/administration.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120403205239/http://www.thoothukudi.tn.nic.in/administration.html|archive-date=3 April 2012|url-status=live}}</ref>
{|class="wikitable sortable" style="width:50%; text-align:center"
|-
|- style="background:#ffffdd; color:#000;"
!align=Centre width=100px |ᱨᱟᱡᱽᱥᱣᱟ<br>ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱠᱚ
!align=Centre width=200px |ᱛᱟᱞᱩᱠ ᱠᱚ
!align=center width=050px|ᱨᱟᱡᱽᱥᱣᱟ<br>ᱟᱹᱛᱩ<br>ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱞ
|- valign=top
! scope="col" rowspan="2"| ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ
| ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ
| ᱓᱓
|- valign=top
| ᱛᱤᱨᱩᱵᱷᱮᱭᱠᱩᱸᱰᱚᱢ
| ᱔᱖
|- valign=top
! scope="col" rowspan="5"| ᱠᱚᱵᱷᱤᱞᱯᱚᱴᱴᱤ
| ᱠᱚᱵᱷᱤᱞᱯᱚᱴᱴᱤ
| ᱓᱔
|- valign=top
| ᱳᱴᱴᱟᱯᱤᱫᱟᱨᱚᱢ
| ᱖᱓
|- valign=top
| ᱤᱴᱴᱟᱭᱯᱩᱨᱚᱢ
| ᱕᱖
|- valign=top
| ᱵᱷᱤᱞᱟᱛᱷᱤᱠᱩᱞᱚᱢ
| ᱘᱙
|- valign=top
| ᱠᱟᱭᱛᱷᱚᱨ
| ᱕᱔
|- valign=top
! scope="col" rowspan="3"| ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ
| ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ
| ᱓᱖
|- valign=top
| ᱥᱚᱛᱷᱟᱱᱠᱩᱞᱚᱢ
| ᱒᱕
|- valign=top
| ᱤᱨᱟᱞ
| ᱔᱕
|}
ᱫᱮᱦᱟᱛ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱜᱮᱞᱵᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱥᱣᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱦᱟᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱮᱞᱵᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱥᱣᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ, ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ, ᱩᱫᱟᱱᱜᱩᱰᱤ, ᱥᱚᱛᱷᱚᱱᱠᱩᱞᱚᱢ, ᱛᱷᱤᱨᱩᱵᱷᱮᱭᱠᱩᱸᱰᱚᱢ, ᱚᱞᱣᱚᱨᱛᱷᱤᱨᱩᱱᱚᱜᱽᱨᱤ, ᱠᱚᱨᱩᱝᱠᱩᱞᱚᱢ, ᱳᱴᱴᱟᱯᱤᱰᱟᱨᱚᱢ, ᱠᱚᱵᱤᱞᱯᱚᱴᱴᱤ, ᱠᱟᱭᱛᱷᱚᱨ, ᱵᱤᱞᱟᱛᱷᱩᱠᱩᱞᱚᱢ ᱟᱨ ᱯᱩᱫᱩᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ, ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ, ᱠᱚᱭᱟᱞᱯᱚᱴᱴᱤᱱᱚᱢ ᱟᱨ ᱠᱚᱵᱤᱞᱯᱚᱴᱴᱤ, ᱜᱮᱞᱼᱟᱨᱮ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱚᱸᱪᱟᱭᱚᱛ,<ref>{{cite web |url=http://thoothukudi.nic.in/upinfo/drda/TUT-Map.html |title=Thoothukudi District, Tamil Nadu |publisher=Thoothukudi.nic.in |access-date=20 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929080107/http://thoothukudi.nic.in/upinfo/drda/TUT-Map.html |archive-date=29 September 2011 |url-status=live }}</ref> ᱟᱨ ᱔᱐᱓ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱚᱸᱪᱟᱭᱚᱛ ᱟᱹᱛᱩ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=Reports of National Panchayat Directory: Block Panchayats of Tuticorin, Tamil Nadu|publisher=Ministry of Panchayati Raj, Government of India|url=http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewpansumSQL.asp?selstate=594&parenttype=D&ptype=B|archive-url=https://web.archive.org/web/20111113153116/http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewpansumSQL.asp?selstate=594&parenttype=D&ptype=B|archive-date=13 November 2011|url-status=live}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{Commons category}}
* [http://www.thoothukudi.com/ Thoothukudi corporation]
* [https://thoothukudi.nic.in/ Thoothukudi District]
{{Geographic location
|Centre = ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ
|North = [[ᱵᱷᱤᱨᱩᱫᱷᱩᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
|Northeast = [[ᱨᱟᱢᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨᱚᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
|East = [[ᱢᱚᱱᱱᱟᱨ ᱠᱚᱪᱟ ᱫᱚᱨᱭᱟ]]
|Southeast =
|South =
|Southwest =
|West = [[ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
|Northwest =
}}
{{Authority control}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ| ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱱᱱᱟᱨ ᱠᱚᱪᱟ ᱫᱚᱨᱭᱟ]]
489xo7qq6ha0zhrinpzy6tpm5jsk0dv
ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ
1
17286
196164
82240
2026-08-05T07:51:22Z
MT731
2184
MT731 ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ
82240
wikitext
text/x-wiki
{{ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱒᱐᱒᱑}}
j8hwimokk5folmodhabx5oyxb0xjzmh
ᱯᱨᱚᱵᱷᱞᱤᱱ ᱥᱟᱱᱫᱷᱩ
0
30439
196159
167852
2026-08-04T12:45:40Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
196159
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = ᱯᱨᱚᱵᱷᱞᱤᱱ ᱥᱟᱱᱫᱷᱩ
| image = Prabhleen Sandhu (cropped).jpg
| imagesize =
| caption = ᱯᱨᱚᱵᱷᱞᱤᱱ ᱥᱟᱱᱫᱷᱩ
| birth_name =
| birth_date =
| birth_place = [[ᱯᱷᱤᱨᱳᱡᱟᱵᱟᱫᱽ]], [[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ
| death_date =
| death_place =
| othername =
| occupation = ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ
| yearsactive = 1994–ᱱᱤᱛ
| domesticpartner =
| spouse =
|
}}
'''ᱯᱨᱚᱵᱷᱞᱤᱱ ᱥᱟᱱᱫᱷᱩ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚᱞᱟᱨᱥ' ᱢᱳᱦᱮ ᱨᱟᱝᱜ ᱫᱮ ᱨᱮ ᱠᱨᱟᱱᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱤᱨᱤᱭᱳᱰᱤᱠ ᱯᱷᱨᱤᱰᱟᱢ ᱥᱴᱨᱟᱜᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱥᱳᱯ ᱟᱨ ᱡᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱳ ᱨᱮ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱯᱠᱤ ᱟᱱᱛᱟᱨᱟ, ᱢᱤᱫ ᱛᱟᱞᱟ-ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮᱱ ᱮᱨᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱟᱡᱤᱡ ᱚᱴᱤᱥᱴᱤᱠ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱨᱮ ᱮᱰᱡᱟᱥᱴᱤᱝ ᱨᱮ ᱟᱱᱟᱴ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱭᱟ ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱪᱟᱢᱠᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref>{{Cite web |url=http://www.zeetv.com/shows/aapki-antara/cast/vidya-verma.html |title=ZEE5}}</ref>
ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱭᱟᱟᱨᱟᱱ ᱱᱟᱟᱞ ᱵᱟᱦᱟᱟᱨᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱡᱩᱦᱤ ᱵᱟᱵᱟᱨ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱛᱮ ᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{Cite web |url=http://photogallery.navbharattimes.indiatimes.com/articleshow/4042690.cms |title=Prabhleen Sandhu |access-date=2025-02-17 |archive-date=2014-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141104141350/http://photogallery.navbharattimes.indiatimes.com/articleshow/4042690.cms |url-status=dead }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱢᱩᱵᱷᱤ ᱢᱮᱦᱮᱸᱫᱤ ᱣᱟᱟᱞᱮ ᱦᱟᱛᱷ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ, ᱢᱤᱫ ᱒᱐᱐᱔ ᱰᱨᱟᱢᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱢᱩᱵᱷᱤ ᱮᱠ ᱡᱤᱱᱫᱽ ᱮᱠ ᱡᱟᱟᱱ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱮᱨᱤᱭᱟᱱ ᱵᱟᱤᱫᱽ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱵᱟᱟᱵᱟᱟᱨ ᱨᱮᱱ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱨᱳᱞ ᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱨᱟᱢ ᱜᱳᱯᱟᱟᱞ ᱵᱟᱟᱨᱢᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱱᱳᱴ ᱮ ᱞᱟᱵᱷ ᱥᱴᱳᱨᱤ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱟᱟᱱᱡᱩᱭ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱟᱟᱦᱮ ᱪᱟᱨᱰᱤ ᱠᱟᱟᱞᱟ ᱯᱟᱟᱸᱡᱟᱟᱵ ᱫᱤ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱱᱟᱟᱵᱟᱟᱨ (᱒᱐᱑᱓) ᱖᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱟᱣᱟᱨᱰ ᱨᱮ ᱵᱮᱥᱴ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱱᱟ᱾
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{Commons category}}
* {{IMDb name|5201805}}
8nc5bfm04fov021mb50ddepuhm6vqdu
ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱟᱱᱴ
0
37527
196160
195759
2026-08-04T16:08:01Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
196160
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱟᱱᱴ}}
{{Infobox company
| name = ᱥᱮᱞ-ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱟᱱᱴ
| image = File:The_Prime_Minister,_Shri_Narendra_Modi_dedicates_the_Modernised_and_Expanded_Bhilai_Steel_Plant_to_the_Nation,_in_Chhattisgarh_on_June_14,_2018._The_Union_Minister_for_Steel,_Shri_Chaudhary_Birender_Singh_is_also_seen.JPG
| image_caption = ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱢᱳᱫᱤ]] ᱫᱚ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱟᱨ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟᱭ
| type =
| founded = ᱑᱙᱕᱕
| hq_location = [[ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ]], [[ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ
| industry = ᱢᱮᱴᱟᱞᱟᱨᱡᱤᱠᱟᱞ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ
| products = ᱨᱮᱞ, ᱯᱞᱮᱴ, ᱥᱴᱨᱟᱠᱪᱚᱨᱟᱞ, ᱨᱤᱵᱟᱨ ᱟᱨ ᱛᱟᱨ ᱨᱚᱰᱥ
| parent = ᱥᱴᱤᱞ ᱚᱴᱚᱨᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ
| website = {{URL|http://www.sail.co.in/bhilai-steel-plant/about-bhilai-steel-plant/|sail.co.in/bhilai-steel-plant}}
| logo = Steel Authority of India logo.svg
| key_people = ᱪᱤᱛᱛᱟ ᱨᱚᱧᱡᱚᱱ ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ (MD)
}}
'''ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱟᱱᱴ''' ('''ᱵᱤ.ᱮᱥ.ᱯᱤ.'''), ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱨ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱴᱤᱞ ᱨᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ, ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱣᱮᱰ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱮᱴ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱥᱴᱤᱞ ᱦᱚᱸ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱳᱠᱥ ᱚᱵᱷᱮᱱ ᱟᱨ ᱠᱳᱞ ᱠᱮᱢᱤᱠᱟᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱮᱢᱤᱠᱟᱞ ᱥᱟᱵᱽ-ᱯᱨᱚᱰᱚᱠᱴ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱥᱳᱵᱷᱤᱭᱮᱛ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="steel plant 1">{{cite web|title=The Bhilai Steel Plant|url=http://www.fieldtofactory.lse.ac.uk/SteelPlantHistory.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20030405121223/http://www.fieldtofactory.lse.ac.uk/SteelPlantHistory.htm|archive-date=5 April 2003|access-date=24 June 2012|work=Field to Factory: Film and ethnography of industrialisation in Chhattisgarah, Central India|publisher=Jandarshan and LSE}}</ref>
ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱤᱱᱴᱮᱜᱨᱮᱴᱤᱵᱷ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱯᱨᱟᱭᱢᱤᱱᱤᱥᱴᱚᱨ ᱴᱨᱚᱯᱷᱤ ᱜᱮᱞ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web | url=https://www.sail.co.in/sail-press-release/prime-minister-hands-over-pms-trophy-best-integrated-steel-plant-country-bhilai | title=Prime Minister hands over PM'S Trophy for best Integrated Steel Plant in the Country to BHILAI Steel Plant | publisher=SAIL | date=4 February 2015 | access-date=26 January 2019 | archive-date=2 November 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191102120119/https://www.sail.co.in/sail-press-release/prime-minister-hands-over-pms-trophy-best-integrated-steel-plant-country-bhilai | url-status=dead }}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱨᱚᱡᱟᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱨᱤᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱯᱚᱣᱞᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱒᱖᱐ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱘᱕᱐ ᱯᱷᱤᱴ) ᱮᱥᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/indl-goods/svs/steel/bhilai-steel-records-its-best-ever-loading-for-dispatch-to-indian-railways/articleshow/59426278.cms|title=Bhilai Steel records its best ever loading for dispatch to Indian Railways|newspaper=The Economic Times|access-date=30 December 2017|last1=Mazumdar|first1=Rakhi}}</ref> ᱑᱓᱐ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱨᱮᱞ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱒᱙ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱖ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news | url=https://www.business-standard.com/article/companies/sail-bsp-starts-production-of-world-s-longest-single-piece-rail-116113000455_1.html | title=SAIL-BSP starts production of world's longest single-piece rail | date=30 November 2016 | newspaper=Business Standard | first=R Krishna | last=Das | access-date=26 January 2019 }}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱣᱮᱭᱟᱨ ᱥᱴᱨᱚᱰ ᱟᱨ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱥᱮᱠᱴᱚᱨ ᱥᱴᱤᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ, ᱥᱴᱤᱞ ᱚᱛᱷᱚᱨᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱞᱮᱜᱽᱥᱟᱹᱯ ᱤᱱᱴᱤᱜᱨᱮᱴᱤᱵᱷ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱭᱩᱱᱤᱴ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱵᱷ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱟᱱ ᱯᱨᱚᱰᱩᱠᱥᱚᱱ ᱯᱷᱮᱠᱥᱤᱞᱤᱴ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news | url=https://www.business-standard.com/article/markets/new-generation-rails-will-be-bhilai-steel-s-crown-jewel-113070101084_1.html | title=New generation rails will be Bhilai Steel's crown jewel | date=1 July 2013 | newspaper=Business Standard | first=Kunal | last=Bose | access-date=26 January 2019 }}</ref>
ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱳᱵᱷᱤᱭᱮᱛ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱛᱮ ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱰᱚᱠᱥᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱥ, ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱥᱨᱮ ᱥᱢᱮᱞᱴᱤᱝ ᱜᱟᱶᱛᱟ, ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱮᱥᱨᱮ ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟ ᱯᱟᱱᱛᱮ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮᱫᱟ ᱾
==ᱢᱚᱰᱟᱨᱱᱤᱡᱮᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱮᱠᱥᱯᱮᱱᱥᱚᱱ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱠᱚ==
ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱟᱨ ᱢᱚᱰᱟᱨᱱᱤᱡᱮᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮ ᱛᱮ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱨᱚᱰᱚᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱮᱫᱟ ᱾ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱫᱚ ᱔,᱐᱖᱐ ᱠᱩᱵᱤᱠ ᱢᱤᱴᱟᱨ ᱵᱷᱚᱞᱢ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱞᱟᱥᱴ ᱯᱷᱟᱨᱱᱮᱥ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱘,᱐᱐᱐ ᱴᱚᱱ ᱞᱚᱞᱚ ᱫᱷᱟᱛᱩ ᱩᱰᱩᱠ ᱫᱟᱲᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱾{{citation needed|date=January 2019}}<ref>{{cite web|title=Bhilai Steel Plant's Modernisation and Expansion Program Gains Momentum|url=http://www.sail.co.in/BSP_list_of_packages_in_CPFR.pdf|work=Steel Authority of India Limited|publisher=SAIL|access-date=24 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120503143642/https://www.sail.co.in/BSP_list_of_packages_in_CPFR.pdf|archive-date=3 May 2012|url-status=dead}}</ref>
ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱫᱚ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱟᱞᱟᱱᱰᱤᱝ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ, [[ᱡᱟᱹᱢᱢᱩ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱨᱟᱢᱩᱞᱟ]] ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱓᱔᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱒᱑᱔ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱱᱮᱴᱣᱟᱨᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱙,᱐᱐᱐ ᱠᱳᱴᱤ (᱒᱐᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱰᱚᱞᱟᱨ) ᱤᱱᱵᱷᱮᱥᱴᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱥᱴᱤᱞ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱵᱤ.ᱮᱥ.ᱯᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱱᱤᱦᱟᱞ ᱯᱟᱥ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱴᱩᱱᱮᱞ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱴᱤᱮᱢᱴᱤ ᱨᱤᱵᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱜᱨᱮᱰ ᱦᱚᱸ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱵᱤ.ᱮᱥ.ᱯᱤ. ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱵᱷᱟ ᱟᱴᱚᱢᱤᱠ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ (ᱵᱤ.ᱮ.ᱟᱨ.ᱥᱤ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱱᱭᱩᱴᱨᱤᱱᱳ ᱚᱵᱽᱥᱚᱨᱵᱷᱮᱴᱚᱨᱤ (ᱟᱭᱤ.ᱮᱱ.ᱳ) ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱵᱤᱫ ᱢᱮᱥᱨᱤ ᱪᱩᱢᱵᱚᱜ ᱯᱞᱮᱴ ᱦᱚᱸ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱚᱫᱮᱥᱤ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱮᱱᱴᱤ ᱥᱟᱵᱽᱢᱟᱨᱤᱱ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱠᱚᱨᱵᱷᱮᱴ, ᱟᱭᱤ.ᱮᱱ.ᱮᱥ ᱠᱟᱢᱳᱨᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱟᱥ ᱜᱨᱮᱰ ᱦᱟᱭ-ᱴᱮᱱᱥᱟᱭᱤᱞ (DMR249A) ᱥᱴᱤᱞ ᱦᱚᱸ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="ETimesKamorta20140712">{{cite web | title=GRSE hands over first indigenous warship, INS Kamorta to Indian Navy | url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-07-12/news/51392339_1_indian-navy-garden-reach-shipbuilders-blue-water-navy | archive-url=https://web.archive.org/web/20140716042747/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-07-12/news/51392339_1_indian-navy-garden-reach-shipbuilders-blue-water-navy | url-status=dead | archive-date=16 July 2014 | publisher=Economic Times | date=12 July 2014 | access-date=14 July 2014}}</ref> ᱑᱔ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
==ᱟᱩᱴᱯᱩᱴ==
{| class="wikitable" border="1"
|+ ᱯᱨᱚᱰᱚᱠᱥᱚᱱ
! ᱯᱨᱚᱰᱩᱠᱴ ᱢᱮᱥᱟᱭ ᱢᱮ !! ᱴᱚᱱ/ᱥᱮᱨᱢᱟ
|-
| ᱥᱮᱢᱤᱥ|| ᱕᱓᱓,᱐᱐᱐
|-
| ᱨᱮᱞ ᱟᱨ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱥᱴᱨᱟᱠᱪᱚᱨᱟᱞ|| ᱗᱕᱐,᱐᱐᱐
|-
| ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱡᱤᱱᱤᱥ (ᱠᱩᱸᱴ, ᱪᱟᱱᱮᱞ, ᱨᱩᱸᱰ ᱟᱨ ᱴᱤ. ᱮᱢ. ᱴᱤ. ᱵᱟᱨ)|| ᱕᱐᱐,᱐᱐᱐
|-
| ᱣᱟᱭᱟᱨ ᱨᱚᱰᱥ (ᱴᱤ ᱮᱢ ᱴᱤ, ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱟᱨ ᱨᱤᱵᱷᱰ)|| ᱔᱒᱐,᱐᱐᱐
|-
| ᱯᱞᱮᱴ ᱠᱚ (᱓᱖᱐᱐ ᱢᱤᱞᱤᱢᱤᱴᱚᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱚᱥᱟᱨ)|| ᱙᱕᱐,᱐᱐᱐
|-
| ᱜᱩᱴ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱴᱤᱞ|| ᱓,᱑᱕᱓,᱐᱐᱐<ref>{{Cite web|url=https://durg.gov.in/bhilai-steel-plant/|title=Bhilai Steel Plant | District DURG, Government of Chhattisgarh | India|accessdate=24 May 2023}}</ref>
|}
==ᱴᱚᱴᱷᱟᱹᱠᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱥᱮᱨ==
ᱵᱤ ᱮᱥ ᱯᱤ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱩᱱ ᱫᱚ ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱩᱫᱳᱜᱽ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱷᱟᱜᱮ ᱮᱥᱮᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱨᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱟᱨᱠᱷᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱖᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱥᱮᱠᱴᱚᱨ ᱮᱱᱴᱚᱨᱯᱨᱟᱭᱤᱡᱽ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ (ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱮᱠᱞᱟ ᱥᱮᱭᱟᱨᱦᱳᱞᱰᱟᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ) ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱵᱽᱥᱤᱰ ᱥᱮᱪᱮᱫ, ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱷᱟᱹᱜᱤ ᱞᱟᱵᱷ ᱯᱮᱠᱮᱡ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱥᱮᱠᱴᱚᱨ ᱭᱩᱱᱤᱴ ᱠᱚ ᱞᱮᱠᱟ ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱥᱚᱝᱜᱚᱛ ᱴᱨᱮᱰ ᱭᱩᱱᱤᱭᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱠ ᱟᱨ ᱞᱟᱵᱷ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ ᱾
ᱩᱫᱤᱜ ᱠᱟᱱ ᱴᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱯ ᱑᱓ ᱥᱮᱠᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱥᱤᱱᱫᱟ ᱟᱨ ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱵᱟᱥᱤᱱᱫᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱾ ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱮᱱᱟ, ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱥᱚᱵᱷᱤᱭᱮᱴ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱤᱱᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱨ ᱠᱚ ᱱᱟᱝᱜᱽᱨᱟᱦᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱫᱚ ᱜᱚᱴᱟ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱟᱠᱚᱨᱥᱚᱱ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ, ᱚᱱᱟ ᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱚᱴᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱥᱢᱚᱯᱚᱞᱤᱴᱟᱱ ᱢᱮᱞ ᱯᱚᱴ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱥᱞᱟᱜᱽ, ᱥᱠᱨᱮᱯ ᱟᱨ ᱥᱯᱚᱱᱡᱽ ᱢᱮᱥᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱟᱭ-ᱯᱨᱚᱰᱟᱠᱴ ᱠᱚ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱯᱨᱟᱭᱤᱴ ᱯᱷᱮᱠᱴᱨᱤ ᱭᱩᱱᱤᱴ ᱠᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱛᱮ ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
==ᱯᱟᱨᱤᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱥᱮᱨ==
ᱡᱩᱫᱤ ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱵᱷᱩᱢᱤᱠᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱮᱫᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱟᱨ ᱡᱤᱣᱥᱤᱞ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱠᱟᱨ ᱛᱟᱛᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱷᱩᱨ ᱨᱮ ᱥᱴᱤᱞ ᱩᱫᱳᱜᱽ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱟᱨᱵᱚᱱ ᱯᱷᱩᱴᱯᱨᱤᱱᱴ ᱥᱟᱶ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱷᱚᱛᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱵᱷᱤᱭᱮᱴ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱤᱮᱥᱯᱤ ᱫᱚ ᱡᱚᱭᱞᱟᱢ ᱮᱥᱮᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱛᱩᱞᱟᱹᱡᱚᱠᱷᱟ ᱵᱷᱟᱨᱚᱱ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱨᱚᱰᱤᱭᱩᱥᱟᱨ ᱠᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱤᱮᱥᱯᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱠᱚ ᱥᱮ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱣ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱝ ᱯᱚᱲᱦᱚᱱ ᱨᱮ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱵᱤᱮᱥᱯᱤ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜ, ᱟᱨ ᱡᱚᱵᱽᱨᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱯᱟᱨᱤᱵᱮᱥ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱮᱥᱮᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱮᱱᱮᱠᱰᱚᱴᱟᱞ ᱟᱨ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱤᱮᱥᱯᱤ ᱨᱤᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱠᱮᱯᱴᱤᱵᱷ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ, ᱠᱷᱟᱥ ᱠᱟᱛᱮ ᱰᱟᱞᱤ ᱨᱟᱡᱟᱨᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱫᱟᱜ ᱥᱟᱯᱞᱟᱣ ᱟᱨ ᱜᱩᱱ ᱨᱮ ᱮᱥᱮᱨ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱦᱚᱨᱟ ᱛᱮ ᱰᱟᱞᱤ ᱨᱟᱡᱟᱨᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱤᱨ ᱠᱷᱟᱹᱴᱤ ᱟᱨ ᱫᱟᱜ ᱛᱷᱟᱨ ᱠᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱪᱮᱫ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india/raoghat-mines-in-bastar-iron-in-their-souls/story-wh0f6njppQ5tR0lsHAHflM.html|title=Raoghat mines in Bastar: Iron in their souls|date=29 March 2014|website=Hindustan Times}}</ref>
ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱠᱮᱞ ᱟᱨ ᱥᱟᱭᱤᱡᱽ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ, ᱯᱟᱨᱤᱵᱷᱟᱨᱚᱱ ᱟᱨ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱰᱟᱴᱟ ᱟᱨ ᱨᱤᱯᱚᱨᱴᱤᱝ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/312472296|title=Air and Leaching Pollution Scenario by Iron and Steel Plants, in central India|accessdate=24 May 2023}}</ref>
ᱥᱤ ᱮ ᱡᱤ ᱨᱤᱯᱚᱨᱴ (᱒᱐᱑᱘) ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱫᱚ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱤ ᱳ ᱒ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜ ᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮ ᱫᱟᱲᱮ ᱠᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱭᱞ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱥᱴᱮᱱᱟᱵᱤᱞᱤᱴᱤ ᱨᱤᱯᱚᱨᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱵᱤ ᱮᱥ ᱯᱤ ᱨᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱠᱟᱱ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱟᱞ ᱠᱟᱱᱟ, ᱫᱟᱲᱮ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱦᱚᱨᱟ ᱛᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱚᱦᱟ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ
* ᱠᱚᱠ ᱚᱵᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱞᱚᱞᱚ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ
* ᱵᱷᱟᱥᱴ ᱚᱯᱷᱚᱨᱱ (BF) #᱘ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱜᱟᱥ ᱰᱤᱥᱠᱟᱨᱡᱽ ᱯᱨᱮᱥᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱠ ᱮᱱᱚᱨᱡᱤ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ
* ᱫᱟᱲᱮ ᱠᱷᱟᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱣᱮᱨᱭᱟᱵᱚᱞ ᱣᱳᱞᱴᱮᱡᱽ ᱣᱮᱨᱭᱟᱵᱚᱞ ᱯᱷᱨᱤᱠᱩᱣᱮᱱᱥᱤ ᱰᱨᱟᱭᱤᱵᱷ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ
* ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱫᱷᱩᱶᱟᱹ ᱤᱱᱡᱮᱠᱥᱚᱱ
ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱵᱤ ᱮᱥ ᱯᱤ ᱦᱟᱹᱨᱭᱟᱹᱲ ᱯᱟᱹᱨᱥᱟᱞ (ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱒᱐᱒᱒) ᱫᱚ ᱥᱟᱥᱴᱮᱱᱟᱵᱤᱞᱤᱴᱤ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>[https://sail.co.in/sites/default/files/2022-11/SAIL%20SUSTAINABILITY%20REPORT-2021-22-17-11-22.pdf Sail Sustainability Report] sail.co.in 2021</ref>
==ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱠᱚ==
᱑᱒ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ, ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱨᱮ ᱜᱮᱥ ᱞᱤᱠ ᱠᱟᱛᱮ ᱖ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱱᱟ, ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱬᱟ ᱟᱢᱞᱟ ᱥᱟᱶ ᱾ ᱕᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱫᱩᱨᱜᱷᱟᱹᱱ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱫᱟᱜ ᱯᱟᱢᱯ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱨᱵᱚᱱ ᱢᱚᱱᱚ ᱚᱠᱥᱟᱭᱤᱰ ᱞᱤᱠ ᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱯᱷᱟᱭ ᱪᱮᱢᱵᱚᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱪᱷᱟᱯ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱤᱥ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Bhilai Steel Plant gas Leak Accident kills 6 and injures 40|url=http://news.biharprabha.com/2014/06/bhilai-steel-plant-gas-leak-accident-kills-6-and-injures-40/|work=IANS|publisher=news.biharprabha.com|access-date=13 June 2014|archive-date=10 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180210002938/http://news.biharprabha.com/2014/06/bhilai-steel-plant-gas-leak-accident-kills-6-and-injures-40/|url-status=dead}}</ref> ᱜᱚᱡ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱵᱟᱨ ᱰᱤᱯᱴᱤ ᱡᱮᱱᱮᱞ ᱢᱮᱱᱮᱡᱚᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱟᱨ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱮᱴᱨᱚᱞ ᱤᱱᱰᱴᱨᱤ ᱥᱮᱠᱴᱚᱨ ᱯᱷᱚᱨᱥ ᱨᱮᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱟᱢᱞᱟ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱞᱤᱠ ᱫᱚ ᱥᱤᱸᱜᱟᱹᱲ ᱖ᱺ᱑᱐ ᱵᱟᱡᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
᱙ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ, ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚᱠ ᱚᱵᱷᱮᱱ ᱥᱮᱠᱥᱚᱱ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱯᱟᱭᱤᱯ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱯᱷᱩᱴᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱑᱓ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ (ᱯᱩᱱ ᱵᱤ ᱮᱥ ᱯᱤ ᱯᱷᱟᱭᱟᱨ ᱥᱮᱵᱟ ᱟᱢᱞᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ) ᱟᱨ ᱑᱔ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱮᱱᱟ (ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱵᱤ ᱮᱥ ᱯᱤ ᱯᱷᱟᱭᱟᱨ ᱥᱮᱵᱟ ᱟᱢᱞᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ) ᱾
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱴᱨᱚᱞᱟᱨ ᱟᱨ ᱚᱰᱤᱴᱚᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱨᱤᱯᱚᱨᱴ ᱨᱮ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱨᱮ ᱠᱷᱟᱥ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱛᱮ ᱵᱞᱟᱥ ᱯᱷᱟᱨᱱᱮᱥ ᱟᱨ ᱠᱚᱠ ᱚᱵᱷᱮᱱ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱯᱟᱨᱤᱵᱮᱥ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/indl-goods/svs/steel/laxity-found-in-ensuring-safety-by-sail-at-bhilai-plant-cag-report/articleshow/80785092.cms?from=mdr|title=Laxity found in ensuring safety by SAIL at Bhilai plant: CAG report|newspaper=The Economic Times |date=10 February 2021}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
*[http://bhilai.co.in ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ]
*[https://web.archive.org/web/20081201184455/http://www.sail.co.in/pnu.php?tag=bhilai ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱟᱱᱴ]
*[http://explore-chhattisgarh.blogspot.com/2011/02/bhilai-steel-plant.html ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱮᱞᱚᱢ]
{{coord|21|10|41.08|N|81|23|21.95|E|display=title}}
{{authority control}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱴᱤᱞ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱴᱤᱞ ᱚᱴᱚᱨᱤᱴᱤ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ-ᱥᱚᱵᱷᱤᱭᱮᱴ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱷᱤᱞᱟᱭ ᱨᱮ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱟᱨ ᱥᱴᱨᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱚᱵᱷᱤᱭᱮᱴ ᱵᱤᱫᱮᱥ ᱜᱚᱲᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱕᱕ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱶᱛᱟ]]
rp3qefj7lhreltjcty3h78e71puqmxf
ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ
0
37623
196158
196151
2026-08-04T12:09:17Z
MT731
2184
196158
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ}}
{{Infobox station
| name = ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ
| name_lang = en
| native_name = ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱥᱟᱱᱫᱷᱤᱯᱯᱩ
| native_name_lang = ta
| other_name = ᱱᱮᱞᱞᱟᱭ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ, ᱛᱤᱱᱱᱮᱵᱷᱮᱞᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ''(ᱢᱟᱨᱮ/ᱠᱚᱞᱚᱱᱤᱭᱟᱞ)''
| style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ
| type = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|30px]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ
| image = Tirunelveli Junction.JPG
| address = ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱯᱷᱤᱰᱟᱨ ᱨᱳᱰ, [[ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ]], [[ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ
| country = ᱥᱤᱧᱚᱛ
| coordinates = {{Coord|8.737|N|77.708|E|display=inline,title}}
| owned = [[ᱨᱮᱞ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ (ᱥᱤᱧᱚᱛ)]]
| operator = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]]
| line = ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ – [[ᱵᱷᱟᱱᱪᱤ ᱢᱟᱱᱤᱭᱟᱪᱪᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱷᱟᱱᱪᱤ ᱢᱟᱱᱤᱭᱟᱪᱪᱤ]]<br />ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ – [[ᱱᱟᱜᱮᱨᱠᱚᱭᱮᱞ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱮᱨᱠᱚᱭᱮᱞ]]<br />ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ – [[ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ]]<br />ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ – [[ᱴᱮᱱᱠᱟᱥᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱴᱮᱱᱠᱟᱥᱤ]]
| platform = ᱕ ᱥᱟᱭᱤᱰ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱠᱚ
| tracks = ᱘
| other = ᱴᱮᱠᱥᱤ ᱥᱴᱮᱱᱰ, ᱚᱴᱳ ᱨᱤᱠᱥᱟ ᱥᱴᱮᱱᱰ
| bicycle = ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ
| parking = ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ
| structure = ᱥᱴᱟᱱᱰᱟᱨᱰ (ᱚᱛ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ)
| status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ
| code = {{Indian railway code
| code = TEN<ref name="stn_code" />
| zone = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]]
| division = {{rwd|ᱢᱟᱫᱩᱨᱟᱭ}}
}}
| zone = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]]
| opened = {{Start date and age|1893}}
| electrified_date =
| passengers = ᱔,᱐᱒᱐,᱘᱗᱙ (ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱤᱪᱷᱤ) <br /> ᱑᱑,᱐᱑᱖ (ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱦᱤᱞᱚᱜ)
| pass_system =
| pass_year = ᱒᱐᱒᱒–᱒᱓
| pass_percent =
| pass_rank =
| route_map = {{ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ}}
| map_state = show
| image_caption = ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ
}}
'''ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''' ('''ᱱᱮᱞᱞᱟᱭ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''' ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ) (ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱳᱰ: TEN<ref name="stn_code">{{cite web |date=2023–24 |title=Station Code Index |url=https://indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/directorate/coaching/TAG_2023-24/Station_Code_Index.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216225807/https://indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/directorate/coaching/TAG_2023-24/Station_Code_Index.pdf |archive-date=16 February 2024 |access-date=27 March 2024 |website=Portal of Indian Railways |publisher=Centre For Railway Information Systems |page=8 }}</ref>) ᱫᱚ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱟᱫᱩᱨᱟᱭ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ NSG-2 ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="sr_stn">{{cite web |date=1 April 2023 |title=SOUTHERN RAILWAY LIST OF STATIONS AS ON 01.04.2023 (CATEGORY- WISE) |url=https://sr.indianrailways.gov.in/cris//uploads/files/1686913242750-SR%20-LIST%20OF%20STATIONS-2023.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323095403/https://sr.indianrailways.gov.in/cris//uploads/files/1686913242750-SR%20-LIST%20OF%20STATIONS-2023.pdf |archive-date=23 March 2024 |access-date=27 March 2024 |website=Portal of Indian Railways |publisher=Centre For Railway Information Systems |page=3 }}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="annual_earnings">{{cite web |title=Annual Originating Passengers & Earnings for the year 2022-23 |url=https://sr.indianrailways.gov.in/cris//uploads/files/1707457097521-Originating%202022-23.pdf |website=Portal of Indian Railways |publisher=Centre For Railway Information Systems |access-date=5 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240405104303/https://sr.indianrailways.gov.in/cris//uploads/files/1707457097521-Originating%202022-23.pdf |archive-date=5 April 2024 |page=1}}</ref>
[[ᱱᱮᱞᱞᱟᱭ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] - [[ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ]] ᱟᱨ [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱮᱜᱽᱢᱳᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱩᱯᱚᱨᱯᱷᱟᱥᱴ ᱴᱨᱮᱱ - ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱤᱪᱷᱤ ᱯᱮᱠ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>[https://web.archive.org/web/20051204150413/http://www.hindu.com/2005/08/24/stories/2005082415910800.htm Patronage of Nellai Express]</ref> ᱑᱘᱙᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱱᱮᱴᱣᱟᱨᱠ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>[http://www.irfca.org/faq/faq-map-1893rly.html Railway Map of India – 1893]</ref>
ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱴᱨᱮᱱ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱾ [[ᱥᱮᱝᱜᱳᱴᱴᱟᱭ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]], [[ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]], [[ᱛᱩᱛᱤᱠᱚᱨᱤᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]], [[ᱱᱚᱜᱚᱨᱠᱳᱭᱮᱞ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]], [[ᱤᱨᱳᱰ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]], [[ᱛᱤᱨᱩᱪᱤᱨᱟᱯᱚᱞᱞᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ ᱴᱨᱮᱱ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾
==ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ==
ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱗᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ''ᱚᱢᱨᱤᱛ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱡᱚᱡᱚᱱᱟ'' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=AMRIT BHARAT STATIONS |url=https://pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1897980 |access-date=6 April 2024 |work=Press Information Bureau |date=10 February 2023 |location=New Delhi}}</ref><ref>{{Cite web | url=https://sansad.in/getFile/annex/262/AU1585.pdf?source=pqars | title=Amrit Bharat station scheme | website=sansad.in}}</ref>
ᱚᱢᱨᱤᱛ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱯᱚᱱᱛᱷᱟ ᱛᱮ ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱶᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱒᱗᱐ ᱠᱚᱨᱚᱲ ᱴᱟᱠᱟ ᱵᱷᱚᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2024-02-26 |title=அம்ரீத் திட்டத்தில் ஹைடெக்காக மாறப்போகும் நெல்லை ரயில் நிலையம்; மாதிரி வீடியோ வெளியீடு! |url=https://www.etvbharat.com/ta/!videos/model-video-release-of-tirunelveli-railway-station-to-be-modernized-in-amrit-project-tns24022603296 |access-date=2024-08-07 |website=ETV Bharat News |language=ta}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=pTC-aBQh2Hk |title=Tirunelveli's Remarkable Makeover! Amrit Bharat Station Scheme Revolutionizes City Infrastructure |date=2024-03-26 |last=DRM_MADURAI |access-date=2024-08-07 |via=YouTube}}</ref>
ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱚᱱᱛᱷᱟ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱩᱫᱤᱜ ᱟᱠᱟᱱᱟ:<ref>{{Cite web |title=Railway launches ₹24,470 crore Amrit Bharat Stations Scheme |url=https://www.railtransexpo.com/2023/08/railway-ministry-launches-24470-crores-amrit-bharat-stations-scheme.html |access-date=2024-08-07}}</ref><ref>{{Cite news |last=Srikanth |first=R. |date=2023-07-08 |title=Suburban railway stations' makeover right on track in Tamil Nadu |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/suburban-stations-makeover-right-on-track/article67058641.ece |access-date=2024-08-07 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
* ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱖ ᱫᱚ ᱱᱟᱶᱟ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱚ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱟᱝᱜᱟᱭᱠᱚᱱᱰᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{Cite web |title=Tirunelveli – Gangaikondan Railway Station, Which Is Becoming A Freight Terminal. |url=https://news.tirunelveli.today/gangaikondan-rayilnilayathil-naetru-muthalmuraiyaaga-sarakugal-vanthu-irangiyathu/ |access-date=2024-08-07 |language=en-US}}</ref>
* ᱯᱟᱪᱮ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱱᱟᱶᱟ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱱᱟᱶᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱛᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱛᱮ ᱟᱞᱜᱟ ᱛᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱮ ᱢᱩᱬ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱲ ᱠᱚᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾
* ᱯᱟᱪᱮ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱶᱟ ᱩᱥᱩᱞ ᱛᱟᱲᱟᱢ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
* ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱶᱟ ᱛᱮᱭᱟᱨ,
* ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ,
* ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱷᱟᱛ ᱠᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜᱼᱟ
* ᱱᱟᱶᱟ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱴᱷᱟᱶ, ᱴᱚᱭᱞᱮᱴ, ᱯᱷᱟᱭᱞᱟ ᱯᱞᱟᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱴᱷᱟᱶ
* ᱟᱯᱟᱛᱨᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱞᱜᱟ ᱛᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱶᱟ ᱛᱮᱭᱟᱨ
* ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱟᱨᱠᱤᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ
* ᱰᱤᱡᱤᱴᱟᱞ ᱥᱟᱭᱤᱱ ᱵᱳᱨᱰ, ᱥᱤᱥᱤᱴᱤᱵᱷᱤ ᱟᱨ ᱤᱱᱴᱮᱜᱨᱮᱴᱮᱰ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ,
* ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱞᱤᱯᱷᱴ ᱠᱚ, ᱮᱥᱠᱮᱞᱮᱴᱚᱨ, ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱫᱩᱲᱩᱵ ᱟᱨ
* ᱩᱨᱩᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯᱤᱝ ᱟᱨ ᱦᱚᱨᱴᱤᱠᱟᱞᱪᱟᱨ ᱨᱮ ᱡᱚᱨ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
==ᱯᱟᱨᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱱᱥ ᱟᱨ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱠᱚ==
᱒᱐᱒᱒-᱒᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨᱡᱟᱣ ₹᱑,᱑᱔᱘,᱖᱐᱐,᱔᱖᱑ (᱑᱒ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ) ᱟᱨ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱟᱨᱡᱟᱣ ₹᱓,᱑᱔᱖,᱘᱕᱑ (᱓᱓,᱐᱐᱐ ᱰᱚᱞᱟᱨ) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱔,᱐᱒᱐,᱘᱗᱙ ᱟᱨ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱑᱑,᱐᱑᱖ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱤᱱ ᱨᱮ, ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱞ ᱒᱓,᱔᱑᱖ ᱞᱮᱠᱟ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="annual_earnings" />
==ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ==
{|class="wikitable"
|-
!ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱮᱞ
!ᱞᱟᱦᱟᱜ ᱥᱮᱜ
|-
|᱑
|[[ᱵᱷᱟᱱᱪᱤ ᱢᱟᱱᱤᱭᱟᱪᱪᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱷᱟᱱᱪᱤ ᱢᱟᱱᱤᱭᱟᱪᱪᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] (ᱠᱚᱧᱮ)
|-
|᱒
|[[ᱱᱟᱜᱮᱨᱠᱚᱭᱮᱞ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱮᱨᱠᱚᱭᱮᱞ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] (ᱮᱛᱚᱢ)
|-
|᱓
|[[ᱴᱮᱱᱠᱟᱥᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱴᱮᱱᱠᱟᱥᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] (ᱯᱟᱪᱮ)
|-
|᱔
|[[ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ]] (ᱥᱟᱢᱟᱝ)
|}
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
*{{IndiaRailInfo|797}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱑᱘᱙᱓ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱫᱩᱨᱟᱭ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]]
9vaoncfgy0ckuhi010jlkhaj76go5qv
ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ
0
37624
196161
2026-08-05T07:44:49Z
MT731
2184
"{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ}} {{Infobox station | name = ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ | native_name = ᱛᱷᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱛᱷᱩᱨ | native_name_lang = | type = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|20px]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | style = ᱥᱤ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
196161
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ}}
{{Infobox station
| name = ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ
| native_name = ᱛᱷᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱛᱷᱩᱨ
| native_name_lang =
| type = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|20px]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ
| style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ
| image = Tiruchendur R.S Name board.jpg
| image_caption = ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ
| address = ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱑᱗᱖, [[ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ]], [[ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]]
| country = ᱥᱤᱧᱚᱛ
| coordinates = {{Coord|8.5025|78.1175|display=inline}}
| map_type = India#India Tamil Nadu
| elevation = {{convert|5|m}}
| line = ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ-ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ-ᱛᱩᱛᱤᱠᱚᱨᱤᱱ
| other = ᱚᱴᱳ ᱨᱤᱠᱥᱟ ᱥᱴᱮᱱᱰ, ᱴᱮᱠᱥᱤ ᱥᱴᱮᱱᱰ
| structure = ᱥᱴᱟᱱᱰᱟᱨᱰ ᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ
| platform = ᱓ ᱥᱟᱭᱤᱰ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ
| tracks = ᱔
| entrances =
| parking = ᱦᱳᱭ
| opened = {{start date and age|1923}}
| closed = ᱒᱐᱒᱓
| rebuilt = {{start date and age|df=y|2009|12|31}}
| electrified_date =
| code = {{Indian railway code
| code = TCN<ref name="stn_code">{{cite web |title=Station Code Index |url=https://indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/directorate/coaching/pdf/Station_code.pdf |website=Portal of Indian Railways |publisher=Centre For Railway Information Systems |access-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216225807/https://indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/directorate/coaching/TAG_2023-24/Station_Code_Index.pdf |archive-date=16 February 2024 |page=8 |date=2023–24}}</ref>
| zone = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]]
| division = {{rwd|ᱢᱟᱫᱩᱨᱟᱭ}}
}}
| owned = ᱨᱮᱞ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ (ᱥᱤᱧᱚᱛ)
| operator = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ]]
| status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ
| former = ᱛᱷᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱛᱷᱩᱨ
| passengers = ᱙᱖᱗,᱔᱖᱕ (ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱤᱪᱷᱤ) <br /> ᱒,᱖᱕᱑ (ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱦᱤᱞᱚᱜ)
| pass_system =
| pass_year = ᱒᱐᱒᱒–᱒᱓
| pass_percent = ᱑᱐᱘
| pass_rank = ᱒
| map_locator =
| route_map = {{ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ-ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ|inline=1}}
| map_state = collapsed
}}
'''ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''' (ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱳᱰ: TCN) ᱫᱚ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱟᱫᱩᱨᱟᱭ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ NSG-4 ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="sr_stn">{{cite web |title=SOUTHERN RAILWAY LIST OF STATIONS AS ON 01.04.2023 (CATEGORY- WISE) |url=https://sr.indianrailways.gov.in/cris//uploads/files/1686913242750-SR%20-LIST%20OF%20STATIONS-2023.pdf |website=Portal of Indian Railways |publisher=Centre For Railway Information Systems |access-date=29 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323095403/https://sr.indianrailways.gov.in/cris//uploads/files/1686913242750-SR%20-LIST%20OF%20STATIONS-2023.pdf |archive-date=23 March 2024 |page=4 |date=1 April 2023}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ [[ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱥᱮᱵᱟ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="annual_earnings">{{cite web |title=Annual Originating Passengers & Earnings for the year 2022-23 |url=https://sr.indianrailways.gov.in/cris//uploads/files/1707457097521-Originating%202022-23.pdf |website=Portal of Indian Railways |publisher=Centre For Railway Information Systems |access-date=6 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240405104303/https://sr.indianrailways.gov.in/cris//uploads/files/1707457097521-Originating%202022-23.pdf |archive-date=5 April 2024 |page=1}}</ref><ref name="map">{{cite web|title=Madurai Division System Map|url=http://www.sr.indianrailways.gov.in/uploads/files/1381729275720-Wttmdu.31.12.pdf|website=Southern Railway|access-date=14 May 2017}}</ref>
==ᱱᱟᱜᱟᱢ==
ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ‘ᱡᱤᱞᱞᱟ ᱵᱳᱨᱰ ᱢᱮᱢᱵᱟᱨ’ ᱟᱨᱩᱢᱩᱝᱜᱮᱱᱮᱨᱤ 'ᱢᱮᱞᱟ ᱵᱤᱰᱩ' ᱮᱥ. ᱯᱤ. ᱯᱳᱱᱱᱟᱭᱟ ᱱᱟᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱨᱮᱞ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱑ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱑᱙᱐᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱩᱱᱟᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱲᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱳᱡᱚᱠᱥᱚᱱ ᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱒᱓ ᱢᱟᱨᱪ ᱑᱙᱐᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱯᱟᱴᱨᱤ ᱵᱟᱹᱭᱥᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱴᱨᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱵᱳᱨᱰ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱑᱙᱐᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱵᱳᱨᱰ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱫᱚ ᱓᱗.᱖᱐ ᱢᱤᱞ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱜᱮᱡᱽ ᱯᱟᱴᱨᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱒᱐,᱕᱒,᱐᱐᱐ ᱴᱟᱠᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱤᱱᱤᱥᱤᱝ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱵᱳᱨᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱨᱳᱯᱳᱞ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱳᱥ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱥᱮᱥᱠᱟᱨ ᱮᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>HISTORIES OF RAILWAY PROJECTS, INCLUDING TRAMWAYS, CORRECTED UP TO 30TH JUNE 1906 Page no. 46</ref><ref>https://eparlib.nic.in/bitstream/123456789/55498/1/lsd_01_03_14-02-1953.pdf Page no.2</ref> ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱨᱮᱞ ᱥᱮᱵᱟ ᱒᱓ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱒᱓ ᱨᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |date=23 February 2023 |title=Tirunelveli–Tiruchendur rail service centenary celebrations held |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Madurai/tirunelvelitiruchendur-rail-service-centenary-celebrations-held/article66544470.ece}}</ref>
==ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ==
ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱗᱕ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ''ᱚᱢᱨᱤᱛ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱡᱚᱡᱚᱱᱟ'' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=AMRIT BHARAT STATIONS |url=https://pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1897980 |access-date=6 April 2024 |work=Press Information Bureau |date=10 Feb 2023 |location=New Delhi}}</ref><ref>{{Cite web | url=https://sansad.in/getFile/annex/262/AU1585.pdf?source=pqars | title=Amrit Bharat station scheme | website=sansad.in}}</ref>
ᱚᱢᱨᱤᱛ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱯᱚᱱᱛᱷᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱶᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱑᱗.᱕ ᱠᱚᱨᱚᱲ ᱴᱟᱠᱟ ᱵᱷᱚᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url=https://m.dinakaran.com/article/News_Detail/1319841 | title=அம்ரித் பாரத் திட்டத்தின் கீழ் ₹41 கோடியில் தூத்துக்குடி, கோவில்பட்டி, திருச்செந்தூர் ரயில் நிலையங்கள் நவீனமயமாக்கும் பணி }}</ref>
<ref>{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=J_j73-84omk | title=Step into the enhanced Tiruchendur Railway Station! | website=[[YouTube]] | date=26 February 2024 }}</ref>
<ref>{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=G1SoiJOhJHU | title=Tiruchendur's Astonishing Transformation! Amrit Bharat Station Scheme Transforms City Infrastructure | website=[[YouTube]] | date=28 March 2024 }}</ref>
==ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱟᱨ ᱦᱟᱛᱟᱣ==
᱒᱐᱒᱒-᱒᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱑᱕᱔,᱖᱓᱔,᱕᱐᱔ ᱴᱟᱠᱟ (᱑.᱖ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ) ᱟᱨ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱔᱒᱓,᱖᱕᱖ ᱴᱟᱠᱟ (᱔,᱔᱐᱐ ᱰᱚᱞᱟᱨ) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱮ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱙᱖᱗,᱔᱖᱕ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱒,᱖᱕᱑ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ, ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱞ ᱕᱖᱐᱙ ᱞᱮᱠᱟ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="annual_earnings" />
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
*[http://indiarailinfo.com/station/map/tiruchendur-tcn/3754 ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱞ ᱤᱱᱯᱷᱳ]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱫᱩᱨᱟᱭ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱑᱙᱒᱓ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ]]
ngn1jfwmp7m3er6y2oxjqwncnezcpwy
196167
196161
2026-08-05T07:56:18Z
MT731
2184
196167
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ}}
{{Infobox station
| name = ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ
| native_name = ᱛᱷᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱛᱷᱩᱨ
| native_name_lang =
| type = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|20px]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ
| style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ
| image = Tiruchendur R.S Name board.jpg
| image_caption = ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ
| address = ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱑᱗᱖, [[ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ]], [[ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]]
| country = ᱥᱤᱧᱚᱛ
| coordinates = {{Coord|8.5025|78.1175|display=inline}}
| map_type = India#India Tamil Nadu
| elevation = {{convert|5|m}}
| line = ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ-ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ-ᱛᱩᱛᱤᱠᱚᱨᱤᱱ
| other = ᱚᱴᱳ ᱨᱤᱠᱥᱟ ᱥᱴᱮᱱᱰ, ᱴᱮᱠᱥᱤ ᱥᱴᱮᱱᱰ
| structure = ᱥᱴᱟᱱᱰᱟᱨᱰ ᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ
| platform = ᱓ ᱥᱟᱭᱤᱰ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ
| tracks = ᱔
| entrances =
| parking = ᱦᱳᱭ
| opened = {{start date and age|1923}}
| closed = ᱒᱐᱒᱓
| rebuilt = {{start date and age|df=y|2009|12|31}}
| electrified_date =
| code = {{Indian railway code
| code = TCN<ref name="stn_code">{{cite web |title=Station Code Index |url=https://indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/directorate/coaching/pdf/Station_code.pdf |website=Portal of Indian Railways |publisher=Centre For Railway Information Systems |access-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216225807/https://indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/directorate/coaching/TAG_2023-24/Station_Code_Index.pdf |archive-date=16 February 2024 |page=8 |date=2023–24}}</ref>
| zone = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]]
| division = {{rwd|ᱢᱟᱫᱩᱨᱟᱭ}}
}}
| owned = ᱨᱮᱞ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ (ᱥᱤᱧᱚᱛ)
| operator = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ]]
| status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ
| former = ᱛᱷᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱛᱷᱩᱨ
| passengers = ᱙᱖᱗,᱔᱖᱕ (ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱤᱪᱷᱤ) <br /> ᱒,᱖᱕᱑ (ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱦᱤᱞᱚᱜ)
| pass_system =
| pass_year = ᱒᱐᱒᱒–᱒᱓
| pass_percent = ᱑᱐᱘
| pass_rank = ᱒
| map_locator =
| route_map = {{ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ-ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ|inline=1}}
| map_state = collapsed
}}
'''ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''' (ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱳᱰ: TCN) ᱫᱚ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱟᱫᱩᱨᱟᱭ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ NSG-4 ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="sr_stn">{{cite web |title=SOUTHERN RAILWAY LIST OF STATIONS AS ON 01.04.2023 (CATEGORY- WISE) |url=https://sr.indianrailways.gov.in/cris//uploads/files/1686913242750-SR%20-LIST%20OF%20STATIONS-2023.pdf |website=Portal of Indian Railways |publisher=Centre For Railway Information Systems |access-date=29 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323095403/https://sr.indianrailways.gov.in/cris//uploads/files/1686913242750-SR%20-LIST%20OF%20STATIONS-2023.pdf |archive-date=23 March 2024 |page=4 |date=1 April 2023}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ [[ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱥᱮᱵᱟ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="annual_earnings">{{cite web |title=Annual Originating Passengers & Earnings for the year 2022-23 |url=https://sr.indianrailways.gov.in/cris//uploads/files/1707457097521-Originating%202022-23.pdf |website=Portal of Indian Railways |publisher=Centre For Railway Information Systems |access-date=6 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240405104303/https://sr.indianrailways.gov.in/cris//uploads/files/1707457097521-Originating%202022-23.pdf |archive-date=5 April 2024 |page=1}}</ref><ref name="map">{{cite web|title=Madurai Division System Map|url=http://www.sr.indianrailways.gov.in/uploads/files/1381729275720-Wttmdu.31.12.pdf|website=Southern Railway|access-date=14 May 2017}}</ref>
==ᱱᱟᱜᱟᱢ==
ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ‘ᱡᱤᱞᱞᱟ ᱵᱳᱨᱰ ᱢᱮᱢᱵᱟᱨ’ ᱟᱨᱩᱢᱩᱝᱜᱮᱱᱮᱨᱤ 'ᱢᱮᱞᱟ ᱵᱤᱰᱩ' ᱮᱥ. ᱯᱤ. ᱯᱳᱱᱱᱟᱭᱟ ᱱᱟᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱨᱮᱞ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱑ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱑᱙᱐᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱩᱱᱟᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱲᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱳᱡᱚᱠᱥᱚᱱ ᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱒᱓ ᱢᱟᱨᱪ ᱑᱙᱐᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱯᱟᱴᱨᱤ ᱵᱟᱹᱭᱥᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱴᱨᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱵᱳᱨᱰ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱑᱙᱐᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱵᱳᱨᱰ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱫᱚ ᱓᱗.᱖᱐ ᱢᱤᱞ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱜᱮᱡᱽ ᱯᱟᱴᱨᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱒᱐,᱕᱒,᱐᱐᱐ ᱴᱟᱠᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱤᱱᱤᱥᱤᱝ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱵᱳᱨᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱨᱳᱯᱳᱞ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱳᱥ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱥᱮᱥᱠᱟᱨ ᱮᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>HISTORIES OF RAILWAY PROJECTS, INCLUDING TRAMWAYS, CORRECTED UP TO 30TH JUNE 1906 Page no. 46</ref><ref>https://eparlib.nic.in/bitstream/123456789/55498/1/lsd_01_03_14-02-1953.pdf Page no.2</ref> ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱨᱮᱞ ᱥᱮᱵᱟ ᱒᱓ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱒᱓ ᱨᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |date=23 February 2023 |title=Tirunelveli–Tiruchendur rail service centenary celebrations held |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Madurai/tirunelvelitiruchendur-rail-service-centenary-celebrations-held/article66544470.ece}}</ref>
==ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ==
ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱗᱕ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ''ᱚᱢᱨᱤᱛ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱡᱚᱡᱚᱱᱟ'' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=AMRIT BHARAT STATIONS |url=https://pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1897980 |access-date=6 April 2024 |work=Press Information Bureau |date=10 Feb 2023 |location=New Delhi}}</ref><ref>{{Cite web | url=https://sansad.in/getFile/annex/262/AU1585.pdf?source=pqars | title=Amrit Bharat station scheme | website=sansad.in}}</ref>
ᱚᱢᱨᱤᱛ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱯᱚᱱᱛᱷᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱶᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱑᱗.᱕ ᱠᱚᱨᱚᱲ ᱴᱟᱠᱟ ᱵᱷᱚᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url=https://m.dinakaran.com/article/News_Detail/1319841 | title=அம்ரித் பாரத் திட்டத்தின் கீழ் ₹41 கோடியில் தூத்துக்குடி, கோவில்பட்டி, திருச்செந்தூர் ரயில் நிலையங்கள் நவீனமயமாக்கும் பணி }}</ref>
<ref>{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=J_j73-84omk | title=Step into the enhanced Tiruchendur Railway Station! | website=[[YouTube]] | date=26 February 2024 }}</ref>
<ref>{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=G1SoiJOhJHU | title=Tiruchendur's Astonishing Transformation! Amrit Bharat Station Scheme Transforms City Infrastructure | website=[[YouTube]] | date=28 March 2024 }}</ref>
==ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱟᱨ ᱦᱟᱛᱟᱣ==
᱒᱐᱒᱒-᱒᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱑᱕᱔,᱖᱓᱔,᱕᱐᱔ ᱴᱟᱠᱟ (᱑.᱖ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ) ᱟᱨ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱔᱒᱓,᱖᱕᱖ ᱴᱟᱠᱟ (᱔,᱔᱐᱐ ᱰᱚᱞᱟᱨ) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱮ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱙᱖᱗,᱔᱖᱕ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱒,᱖᱕᱑ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ, ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱞ ᱕᱖᱐᱙ ᱞᱮᱠᱟ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="annual_earnings" />
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
*[http://indiarailinfo.com/station/map/tiruchendur-tcn/3754 ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱞ ᱤᱱᱯᱷᱳ]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱫᱩᱨᱟᱭ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱑᱙᱒᱓ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ]]
5zxqs9cceqnretf8soe1nh5hvs2vl0p
ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ
0
37625
196163
2026-08-05T07:51:22Z
MT731
2184
MT731 ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ
196163
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
mm6hqeswqs7c2wl7a6nfkrjwpldmjau
ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ
1
37626
196165
2026-08-05T07:51:22Z
MT731
2184
MT731 ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱛᱩᱛᱩᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ
196165
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
5ezwwioe5ol9u72nbmi4tic1sme7jbe
ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ
14
37627
196168
2026-08-05T08:04:06Z
MT731
2184
"[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ|ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱟᱨ ᱥᱴᱨᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱚ]]" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
196168
wikitext
text/x-wiki
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ|ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱟᱨ ᱥᱴᱨᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱚ]]
dsw3sj3g9js0az04lys1az6a7wdjxxj
ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ
0
37628
196169
2026-08-05T10:52:00Z
MT731
2184
"{{Infobox settlement | name = ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ | other_name = ᱛᱤᱨᱩᱪᱤᱨ ᱟᱞᱟᱭᱣᱟᱭ | nickname = | settlement_type = ᱱᱚᱜᱚᱨ | image_skyline = A tourist enjoy the sunrise, Tiruchendur, India.jpg | image_alt = | image_caption = ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Tamil Nadu#India3 | pushpin_label_position..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
196169
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ
| other_name = ᱛᱤᱨᱩᱪᱤᱨ ᱟᱞᱟᱭᱣᱟᱭ
| nickname =
| settlement_type = ᱱᱚᱜᱚᱨ
| image_skyline = A tourist enjoy the sunrise, Tiruchendur, India.jpg
| image_alt =
| image_caption = ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ
| map_alt =
| map_caption =
| pushpin_map = India Tamil Nadu#India3
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption =
| coordinates = {{coord|8.494600|N|78.121900|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}}
| subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name1 = [[ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]]
| subdivision_type2 = ᱴᱚᱴᱷᱟ
| subdivision_type3 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name2 = [[ᱯᱟᱱᱰᱭᱟ ᱱᱟᱰᱩ]]
| subdivision_name3 = [[ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ]]
| established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type = ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ
| governing_body = ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 = 24.00
| elevation_footnotes =
| elevation_m = 32
| population_total = ᱔᱐,᱑᱗᱑
| population_as_of = ᱒᱐᱑᱑
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym = ᱪᱮᱱᱫᱩᱨᱠᱚᱨᱚᱱ, ᱪᱮᱱᱫᱩᱨᱟᱱ
| population_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=700223|title=Census of India: Search Details|work=censusindia.gov.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304005341/http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=700223 |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead |access-date=2016-09-05}}</ref>
| demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ
| demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ
| demographics1_info1 = [[ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱟᱢᱤᱞ]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐
| postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code = ᱖᱒᱘᱒᱑᱕
| area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ
| area_code = ᱐᱔᱖᱓᱙
| registration_plate = '''TN-92'''( TN-69 till Jun17,2015)
| blank1_name_sec1 = ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ
| blank1_info_sec1 = [[ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ]]
| blank2_name_sec1 = ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ
| blank2_info_sec1 = ᱑᱐᱐᱐ : ᱑᱐᱑᱘.᱕᱘ [[ᱠᱚᱲᱟ|♂]]/[[ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ|♀]]
| blank3_name_sec1 = ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ
| blank3_info_sec1 = ᱗᱙%
| blank4_name_sec1 = ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ
| blank4_info_sec1 = [[ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ]]
| blank5_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| blank5_info_sec1 = [[ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ]]<br /> ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ [[ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱰᱩᱨ]] ᱥᱟᱶᱛᱮ
| blank6_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| blank6_info_sec1 = [[ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ]]
| website = {{URL|www.tiruchendhur.com}}
| footnotes =
| official_name =
}}
'''ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ''' ([[ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱟᱢᱤᱞ]]: ''ᱛᱤᱨᱩᱥᱮᱸᱴᱩᱨ'', ''ᱡᱚᱭᱚᱱᱛᱤᱯᱩᱨᱚᱢ'', ''ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱨᱞᱟᱭᱤᱵᱷᱮ'') ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱚᱨᱩᱞᱢᱤᱜᱩ ᱥᱩᱵᱽᱨᱚᱢᱚᱱᱭᱚᱢ ᱥᱣᱟᱢᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱩᱨᱩᱜᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱟᱥᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.lordmurugan.com/ |title=Welcome To Lord Murugan.com Home Page |publisher=Lordmurugan.com |access-date=2015-09-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://thoothukudi.nic.in/Tiruchendur_tour.html |title=Tiruchendur |website=Thoothukudi.nic.in |access-date=2016-09-04}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://blessingsonthenet.com/indian-temple/article/165/murugan--temple-tiruchendu|title=Murugan Temple Tiruchendu Article|website=blessingsonthenet.com|access-date=2018-11-19}}</ref>
==ᱚᱛᱱᱚᱜ==
[[File:Tiruchendur beach.JPG|thumb|ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ]]
[[File:சுப்பிரமணியசுவாமி கோயில்.jpg|thumb]]
ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱫ ᱢᱟᱱᱱᱟᱨ ᱠᱚᱪᱟ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱨᱮ ᱨᱚᱦᱚᱲ, ᱟᱨᱟᱜ ᱦᱟᱥᱟ ᱵᱤᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱨᱠᱚᱲ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ, ᱠᱟᱡᱩ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱪᱟᱥᱵᱟᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱛᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://tiruchendur.org/history.htm|title=Historical Incidents of 1639-1651|website=tiruchendur.org|access-date=2018-11-19}}</ref>
==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ==
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱓᱓,᱙᱗᱐ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher= Census Commission of India |url-status=dead}}</ref> ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱨᱮ ᱠᱚᱲᱟ ᱫᱚ ᱕᱐% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱫᱚ ᱕᱐% ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱨᱮ ᱚᱥᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱗᱙% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱚᱥᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ ᱕᱙.᱕% ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱘᱒% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱗᱖% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱑᱒% ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾
==ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ==
[[ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ [[ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="constituencies1">{{cite web
| url = http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S22/TN_ACPC.pdf
| title = List of Parliamentary and Assembly Constituencies
| work = Tamil Nadu
| publisher = Election Commission of India |archive-url=https://web.archive.org/web/20090304010951/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S22/TN_ACPC.pdf |archive-date=2009-03-04| access-date=2016-09-05}}</ref> ᱢᱮ ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱛᱩᱛᱤᱠᱳᱨᱤᱱ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱤᱛᱚᱜᱤᱡ ᱵᱤᱫᱷᱟᱭᱚᱠ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱢᱚᱥᱴᱷᱤ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱫᱨᱟᱵᱤᱰ ᱢᱩᱱᱱᱮᱛᱨᱚ ᱠᱟᱡᱟᱜᱟᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱟᱱᱤᱛᱟ ᱟᱨ. ᱨᱟᱫᱷᱟᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱱ]] ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾
<ref>{{Cite web|url=http://www.assembly.tn.gov.in/15thassembly/members/201_234.html|title=15th Assembly Members|website=www.assembly.tn.gov.in|access-date=2018-11-19}}</ref>
==ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱥᱟᱥᱚᱱ==
ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱒᱗ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱣᱟᱨᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱑᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱟᱨ ᱔᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.census2011.co.in/data/subdistrict/5868-tiruchendur-thoothukkudi-tamil-nadu.htm|title=Tiruchendur Thoothukkudi Tamil Nadu}}{{dead link|date=May 2017}}</ref> ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱢᱩᱱᱥᱤᱯᱷ ᱠᱚᱨᱴ ᱟᱨ ᱡᱩᱰᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱮᱡᱤᱥᱴᱨᱮᱴ ᱠᱚᱨᱴ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Taluk Courts {{!}} Official Website of District Court Of India|url=http://ecourts.gov.in/thoothukudi/taluk-courts|website=ecourts.gov.in|access-date=22 May 2017|language=en}}</ref>
==ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ==
===ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱢᱩᱨᱩᱜᱟᱱ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ===
[[File:Thiruchendur Temple Rajagopuram.JPG|thumb|ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱫᱩᱨ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱜᱳᱯᱩᱨᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱮᱞ]]
[[File:Tiruchendur Murugan Kovil.jpg|thumb|ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱢᱩᱨᱩᱜᱟᱱ ᱠᱳᱵᱷᱤᱞ]]
ᱟᱨᱩᱞᱢᱤᱜᱩ ᱥᱩᱵᱽᱨᱚᱢᱚᱱᱭᱚᱢ ᱥᱣᱟᱢᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱩᱨᱩᱜᱟᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱠᱚᱣᱨᱟᱢ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱟᱥᱟ ᱥᱮ ᱥᱚᱱᱚᱛ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Clothey1978">{{cite book |last=Clothey |first=Fred W. |url=https://books.google.com/books?id=0AevljBmCRQC&pg=PA232 |title=The Many Faces of Murukan̲: The History and Meaning of a South Indian God |publisher=Walter de Gruyter |year=1978 |isbn=978-90-279-7632-1 |pages=121– |access-date=2016-09-05}}</ref> ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚᱧᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱙᱑ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱒᱙᱙ ᱯᱷᱤᱴ) ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱟᱪᱮ ᱖᱕ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱒᱑᱓ ᱯᱷᱤᱴ) ᱩᱥᱩᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ,<ref name="Clothey1978" /><ref name="Knapp2009">{{cite book|last=Knapp|first=Stephen|title=Spiritual India Handbook|url=https://books.google.com/books?id=djI5mL2qeocC&pg=PT387|date=2009-01-01|publisher=Jaico Publishing House|isbn=978-81-8495-024-3|pages=387–}}</ref> ᱟᱨ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱫᱚ ᱔᱒ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱓᱘ ᱯᱷᱤᱴ) ᱩᱥᱩᱞ ᱗ ᱛᱟᱞᱟ ''ᱜᱳᱯᱩᱨᱟᱢ'' ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱰᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱩᱨᱩᱜᱟᱱ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱫᱚ ᱑᱖᱔᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱖᱔᱘ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱯᱚᱨᱴᱩᱜᱤᱡᱽ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱰᱟᱪ ᱤᱥᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://tiruchendur.org/dutch.htm|title=Dutch adventure of 1648|website=tiruchendur.org|access-date=2018-11-19}}</ref>
==ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱚ==
ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱯᱚᱨᱚᱵ ᱠᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱟᱥᱤ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮ ᱵᱨᱚᱦᱢᱚᱥᱚᱵᱷᱚᱢ, ᱪᱤᱛᱤᱨᱟᱭ ᱨᱮ ᱑᱐ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱵᱚᱥᱚᱱᱛᱚᱥᱚᱵᱷᱚᱢ, ᱑᱒ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱵᱚᱭᱚᱠᱟᱥᱤ ᱵᱤᱥᱚᱠᱚᱢ ᱟᱨ ᱟᱭᱤᱯᱯᱟᱥᱤ ᱨᱮ ᱥᱠᱟᱸᱫᱷ ᱥᱟᱥᱴᱷᱤ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱵᱽᱱᱤ ᱯᱮᱨᱩᱸᱛᱷᱨᱩᱱᱟᱞ ᱟᱨ ᱢᱟᱥᱤ ᱯᱮᱨᱩᱸᱛᱷᱨᱩᱱᱟᱞ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱚᱨᱚᱵ ᱫᱚ ᱟᱵᱽᱱᱤ ᱟᱨ ᱢᱟᱥᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱑᱒ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱨᱚᱵ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱨ ᱫᱷᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://tiruchendur.org/festivals.htm|title=Tiruchendur's Annual Festivals|last=Pillai|first=J.M. Somasundaram|website=tiruchendur.org|access-date=2018-11-19}}</ref>
==ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ==
[[File:Tiruchendur Temple.jpg|center|383x383px|ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱧᱮᱞ|alt=ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱧᱮᱞ|thumb]]
[[File:TIRUCHENDUR TEMPLE TOWER.jpg|thumb|491x491px|ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱴᱟᱣᱟᱨ|center]]
[[File:Peacock at tiruchendur temple.jpg|thumb|325x325px|ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮ ᱢᱚᱭᱨᱩ (ᱯᱨᱚᱵᱷᱩ ᱢᱩᱨᱩᱜᱟᱱ ᱵᱷᱟᱝᱜᱟᱱᱟᱢ)]]
[[File:Droneview of lord murugan temple.jpg|center|thumb|402x402px|ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱮᱬᱮ ᱢᱮᱫ ᱧᱮᱞ]]
==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ==
* [[ᱵᱤᱨᱟᱯᱟᱸᱰᱤᱭᱟᱱᱯᱚᱴᱴᱚᱱᱚᱢ]]
* [[ᱠᱩᱞᱮᱥᱮᱠᱚᱨᱟᱯᱚᱴᱴᱤᱱᱚᱢ]]
* [[ᱢᱟᱱᱟᱯᱟᱫᱽ]]
* [[ᱩᱫᱚᱝᱜᱩᱰᱤ]]
* [[ᱥᱟᱛᱷᱟᱱᱠᱩᱞᱚᱢ]]
* [[ᱭᱩᱵᱷᱟᱨᱤ]]
* [[ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ]]
*[[ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ]]
*[[ᱛᱤᱨᱩᱛᱛᱟᱱᱤ]]
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
* [http://www.tiruchendurmurugan.com/ ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱢᱩᱨᱩᱜᱟᱱ ᱠᱳᱵᱷᱤᱞ]
* [https://web.archive.org/web/20131003002636/http://www.chendurmurugan.com/ ᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱢᱩᱨᱩᱜᱟᱱ ᱠᱳᱵᱷᱤᱞ]
* [http://tiruchendur.org/ ᱛᱤᱨᱩᱪᱮᱱᱫᱩᱨ ᱢᱩᱨᱩᱜᱟ]
{{Commons category}}
{{Authority control}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱷᱩᱛᱷᱩᱠᱩᱰᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]]
7v4pnzn1hz0w6ryhiec81z3x7xr16u7