ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ
satwiki
https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%A9%E1%B1%AC%E1%B1%A9%E1%B1%9B_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A6%E1%B1%B4%E1%B1%9F
MediaWiki 1.47.0-wmf.16
first-letter
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ
ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ
ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ
ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ
ᱨᱮᱫ
ᱨᱮᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱪᱷᱟᱸᱪ
ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ
ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱛᱷᱚᱠ
ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
TimedText
TimedText talk
ᱢᱳᱰᱩᱞ
ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
Event
Event talk
ᱞᱟᱜᱽᱬᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ
0
1391
197266
183888
2026-08-24T06:28:52Z
~2026-46233-29
11527
/* ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ-᱔ */
197266
wikitext
text/x-wiki
'''ᱞᱟᱜᱽᱬᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ''' (ᱞᱮᱜᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱦᱬᱮ ᱜᱮ '''ᱞᱟᱜᱽᱬᱮ'''; ᱢᱚᱱᱮ ᱨᱮ ᱥᱮ~ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱛᱮᱧᱚᱜ ᱜᱮ '''ᱥᱮᱨᱮᱧ''') ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱚ ᱨᱟᱥᱟ ᱟᱱᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱚ ᱜᱟᱵᱮ ᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮ ᱡᱤᱣᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ , ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮ ᱫᱟᱲᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱛᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱚ ᱡᱷᱟᱹᱨᱱᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
[[File:Santali Lagre enej in Birbhum.jpg|thumb|ᱵᱤᱨᱵᱷᱩᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱜᱽᱬᱮ ᱮᱱᱮᱡ]]
==ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ-᱑==
* ᱴᱟᱴᱟ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱩᱲᱤ , ᱚᱠᱟᱞᱮᱠᱟᱯᱮ ᱛᱟᱲᱟᱢ ᱠᱩᱲᱤ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱫᱚ ᱞᱤᱠᱷᱚᱱ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱾ ᱯᱩᱴᱩᱨ ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱡᱚᱢ ᱛᱮ ᱯᱮᱴᱮᱨ ᱠᱩᱸᱭᱫᱟᱜ ᱧᱩᱛᱮ , ᱡᱚᱢ ᱜᱩᱢᱟᱹᱱ ᱛᱟᱲᱟᱢ ᱫᱟᱫᱟ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱫᱚ ᱞᱤᱠᱷᱚᱱ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱾
* ᱚᱛᱮᱛ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱᱨᱮ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱛᱟᱞᱟᱨᱮ, ᱟᱵᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱱᱟ ᱵᱚᱭᱦᱟ, ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱜᱮ ᱾ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢᱨᱮ, ᱜᱚᱨᱚᱡᱽ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱨᱮ, ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚᱲᱟ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ, ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢᱨᱮ ᱾
* ᱛᱟᱞᱟ ᱥᱤᱛᱩᱝᱨᱮ ᱦᱟᱥᱟᱧ ᱞᱟᱞᱟ ᱠᱟᱱ, ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱮᱨᱟ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ ᱡᱟᱞᱟᱨᱮ ᱾ ᱚᱛ ᱞᱚ~ᱞᱚ ᱠᱟᱱᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱠᱟᱱ, ᱨᱤ~ᱢᱤ~ᱤᱞ ᱜᱚᱫᱽᱢᱮ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱩ~ᱢᱩᱞ ᱠᱟᱹᱧ ᱢᱮ ᱾
* ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱟᱹᱪᱨᱤ ᱦᱚᱲᱢᱚᱢ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫ, ᱤᱫᱤ ᱢᱮᱭᱟᱧ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱜᱟᱛᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱢᱮᱭᱟᱹᱧ ᱢᱮᱱᱛᱮ, ᱪᱤᱨᱩ ᱪᱟᱹᱧᱪᱤᱨ ᱜᱟᱛᱮ ᱢᱟᱸᱭᱟᱸ ᱫᱚᱢ ᱨᱟᱪᱟᱜ ᱛᱚᱯᱟᱜ ᱠᱮᱫ ᱾ ᱦᱟᱯᱮᱢ ᱵᱩᱡᱷᱟᱣ ᱟᱨᱮ ᱜᱟᱛᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢᱮᱢ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱟ, ᱛᱷᱟᱹᱨᱤ ᱫᱟᱠᱟᱨᱮ ᱨᱩᱯᱮᱢ ᱧᱮᱞᱛᱤᱧ ᱢᱮᱫ ᱫᱟᱜ ᱟᱞᱚᱨᱮᱢ ᱡᱚᱨᱚᱭ ᱾
* ᱠᱚᱧᱮ ᱰᱟᱹ~ᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ, ᱮᱛᱚᱢ ᱰᱟᱹ~ᱨ ᱨᱮ ᱤᱧ ᱫᱚ, ᱵᱟᱦᱟ ᱞᱮᱱᱟᱢ ᱟᱢ ᱫᱚ ᱵᱟᱦᱟ, ᱤᱧᱟᱜ ᱢᱚᱱᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱾ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱞᱮ~ᱱᱤᱧ ᱥᱩᱠ ᱡᱤᱣᱤ, ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱞᱮᱠᱟ ᱱᱟᱢ ᱫᱚ, ᱞᱚᱠᱟ ᱜᱚᱥᱚ ᱠᱮᱢᱟᱹᱧ ᱵᱟᱦᱟ, ᱤᱧᱟᱜ ᱠᱚᱞᱮ ᱨᱮ ᱾
* ᱪᱟᱸᱫᱚᱭ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱵᱟᱨᱟᱝ ᱵᱟᱨᱟᱝ, ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱᱟᱜ, ᱟᱢ ᱛᱟᱸᱜᱤ ᱨᱮᱜᱮ ᱜᱟᱛᱮ, ᱢᱮᱢᱟᱹᱧ ᱧᱩᱛᱟᱹᱛ ᱨᱮ ᱾ ᱧᱮᱯᱮᱞ ᱛᱮᱢᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ, ᱨᱚᱯᱚᱲ ᱛᱮᱢᱟ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱵᱩᱨᱩ ᱯᱟᱨᱚᱢ, ᱪᱤᱴᱷᱤ ᱛᱮᱞᱟᱝ ᱨᱚᱯᱚᱲ ᱜᱟᱛᱮ, ᱚᱞᱤᱧ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱦᱩᱱᱟᱹᱝ ᱾
* ᱮᱛᱚᱢ ᱰᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱤᱧ ᱫᱚ, ᱡᱟᱹᱱᱩᱢ ᱫᱷᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ, ᱵᱟᱦᱟ ᱭᱮᱱᱟᱢ ᱟᱢ ᱫᱚ ᱵᱟᱦᱟ, ᱤᱧᱟᱜ ᱢᱚᱱᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱾ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱞᱮᱱᱤᱧ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱞᱮᱠᱟ, ᱥᱩ~ᱠ ᱡᱤᱣᱤ ᱤᱧ ᱫᱚ, ᱞᱚᱠᱟ ᱜᱚᱥᱚ ᱠᱮᱢᱟᱹᱧ ᱵᱟᱦᱟ, ᱤᱧᱟᱜ ᱠᱚᱞᱮ ᱨᱮ ᱾
* ᱮ ᱜᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱜᱟᱛᱮ,ᱠᱩᱞᱤ ᱜᱮᱞᱟᱧ ᱢᱮᱨᱮ ᱜᱟᱛᱮᱧ, ᱨᱚᱲ ᱟᱥᱮ ᱵᱟᱝ ᱟ ᱾ ᱞᱮᱸᱜᱟᱛᱤᱨᱮ ᱯᱟᱣᱨᱟᱹ ᱵᱩᱛᱩᱞ, ᱡᱚᱡᱚᱢ ᱛᱤᱨᱮ ᱡᱤᱞ ᱪᱟᱠᱷᱱᱟ, ᱠᱩᱞᱤ ᱜᱮᱞᱟᱧ ᱢᱮᱨᱚ ᱜᱟᱛᱮ, ᱡᱚᱢ ᱟᱥᱮ ᱵᱟᱝ ᱟ ᱾
* ᱠᱩᱞ ᱠᱚᱪᱟ ᱵᱤᱨ ᱫᱚᱭᱚ, ᱥᱟᱦᱟᱱ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱫ ᱫᱚᱭᱳ, ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱾ ᱟᱹᱜᱩᱭ ᱞᱟᱝ ᱦᱟᱹᱨᱠᱤᱬ, ᱡᱮᱨᱮᱫᱽ ᱞᱟᱝ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱥᱟᱨᱟᱣᱱᱟ ᱵᱤᱨ ᱫᱚᱥᱟᱝ, ᱫᱟᱬᱟ ᱛᱟᱨᱟᱭ ᱾
* ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱹᱛᱩ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱤᱥᱚᱢ, ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱞᱟᱞᱮ ᱪᱟᱯᱮ, ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱭᱳ ᱵᱟᱵᱟ ᱠᱚᱞᱮ, ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱞᱟᱞᱮ ᱪᱟᱯᱮ ᱾ ᱦᱚᱭ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱡᱟᱹᱯᱩᱫ, ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ ᱛᱮᱛᱟᱝ ᱡᱟᱞᱟ, ᱛᱳᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱜᱚᱢᱦᱮᱲ ᱩᱢᱩᱞ, ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱨᱤᱞᱟᱹ ᱢᱟᱞᱟ ᱾
* ᱨᱟᱹᱜᱷᱩ ᱢᱩᱨᱢᱩ ᱦᱚᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜᱽ, ᱫᱟ~ᱬᱟᱝᱜᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜ, ᱫᱟ~ᱬᱟᱝᱜᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱫᱟᱹᱭᱱᱟ, ᱵᱚ~ᱛᱚᱨᱜᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱣᱜ ᱾ ᱫᱟᱬᱟᱝ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ, ᱵᱟᱦᱟ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱧᱟᱢᱚᱜ, ᱵᱟᱦᱟ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱟᱹ~ᱭᱱᱟ, ᱨᱩ~ᱣᱟᱹᱲ ᱜᱮ ᱵᱟᱝ ᱥᱟᱱᱟ ᱾
* ᱚᱛᱟ ᱛᱟᱵᱮᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ, ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱨᱚᱲ ᱫᱚ ᱪᱮᱫ ᱢᱟᱭ, ᱜᱟᱹᱭ ᱠᱟᱰᱟ ᱜᱩᱯᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ, ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱪᱮᱫ ᱢᱟᱭ ᱾ ᱡᱩᱣᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ~ᱜᱮ~, ᱫᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱢᱮ, ᱦᱟᱲᱟᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱫᱚ ᱟᱢᱫᱚ, ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱢᱮ ᱾
*
==ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ-᱒==
* ᱠᱩᱞᱦᱤ ᱠᱩᱞᱦᱤ ᱛᱤᱧ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱨᱮᱢᱟ, ᱟᱯᱮ ᱪᱷᱟᱴᱠᱟ ᱧᱟᱢᱚᱜ, ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱷᱚᱱᱮᱢ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜ ᱨᱮᱥᱮᱫ ᱦᱮᱲᱮᱢ ᱥᱤᱵᱤᱞᱮᱢ ᱨᱚᱯᱚᱲ ᱾ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢᱤᱧ ᱫᱟᱬᱟᱱ ᱨᱮᱢᱟ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱢᱤᱥᱤ ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱚᱜ, ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱛᱮᱯᱮ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱥᱮᱫ ᱵᱩᱜᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱮᱢ ᱨᱚᱯᱚᱲ ᱾
* ᱡᱟᱹᱱᱩᱢ ᱵᱩᱴᱟᱹ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮ, ᱛᱚᱠᱚᱭ ᱛᱩᱢᱫᱟᱜ ᱛᱚᱠᱚᱭ ᱴᱟᱢᱟᱠ, ᱛᱚᱠᱚᱭ ᱨᱮᱜᱽᱲᱟᱭ ᱨᱩᱭ ᱾ ᱡᱟᱹᱱᱩᱢ ᱵᱩᱴᱟᱹ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮ, ᱜᱟᱛᱮᱧ ᱛᱩᱢᱫᱟᱜ ᱜᱟᱛᱮᱧ ᱴᱟᱢᱟᱠ, ᱜᱟᱛᱮᱧ ᱨᱮᱜᱽᱲᱟᱭ ᱨᱩᱭ ᱾
* ᱟᱞᱮ ᱪᱷᱟᱴᱠᱟ ᱡᱚᱡᱚ ᱫᱟᱨᱮ, ᱡᱚᱫᱚ ᱠᱟᱹᱲᱵᱩᱝ ᱜᱮᱭᱟ ᱡᱤᱨᱟᱹ ᱰᱟᱹᱨ, ᱥᱤᱵᱤᱞ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮ ᱾ ᱠᱚᱭ ᱛᱮᱦᱚᱸ ᱵᱟᱞᱮ ᱮᱢᱚᱜ, ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱛᱮᱦᱚᱸ ᱵᱟᱞᱮ ᱮᱢᱚᱜ, ᱟᱡ ᱠᱩᱥᱤ ᱛᱮ ᱧᱩᱨᱩᱜ ᱡᱤᱨᱟᱹ ᱰᱟᱹᱨ, ᱥᱤᱵᱤᱞ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮ ᱾
* ᱛᱟᱞᱟ ᱠᱩᱞᱦᱤ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱲ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ - ᱡᱚᱲ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ ᱫᱟᱨᱮ ᱰᱚᱜᱽ ᱫᱚ ᱜᱚᱥᱚ ᱟᱬᱜᱚ ᱭᱮᱱ ᱾ ᱫᱟᱜᱽ ᱢᱮᱥᱮ ᱥᱤᱧ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱡᱟᱹᱲᱤ ᱢᱮᱥᱮ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱪᱟᱸᱫᱚ, ᱡᱚᱲ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ ᱫᱟᱨᱮ ᱰᱚᱜᱽ ᱫᱚ ᱡᱤᱭᱟᱹᱲ ᱨᱩᱣᱟᱲ ᱢᱮ ᱾
* '''ᱡᱷᱤᱠᱟᱹ''' >
ᱛᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱛᱟ ᱱᱟᱱᱟ ᱛᱟᱨᱱᱟ, ᱛᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱛᱟ ᱱᱟᱱᱟ ᱦᱳ, ᱛᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱛᱟ ᱱᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱾ ᱥᱤᱧᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱵᱚᱝᱜᱟ ᱢᱚᱬᱮ ᱵᱩᱨᱩ ᱢᱚᱬᱮ ᱵᱚᱝᱜᱟ, ᱡᱮᱜᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱚᱦᱟᱨ ᱦᱟᱯᱲᱟᱢ ᱠᱚ ᱡᱚᱦᱟᱨ ᱾ ᱟᱹᱛᱩ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱢᱟᱺᱡᱷᱤ ᱵᱟᱵᱟ ᱡᱚᱦᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟᱱᱤᱠ ᱵᱟᱵᱟ , ᱡᱚᱜᱽ ᱢᱟᱺᱡᱷᱤ ᱡᱚᱜᱽ ᱯᱟᱨᱟᱱᱤᱠ ᱡᱚᱦᱟᱨ ᱜᱚᱰᱮᱛ ᱵᱟᱵᱟ ᱾
* ᱦᱤᱨᱞᱟᱹ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱳᱨᱳ ᱦᱤᱨᱞᱟᱹ, ᱡᱟᱭ ᱡᱤᱱ ᱡᱟᱦᱮᱨ ᱟᱹᱭᱳ, ᱛᱷᱩᱢ ᱟᱹᱧ ᱯᱮ ᱢᱚᱬᱮ ᱠᱚ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱠᱚ, ᱥᱟᱶᱨᱮ ᱦᱟᱯᱲᱟᱢ ᱠᱚ ᱾ ᱦᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱭᱳ ᱵᱟᱵᱟ ᱦᱤᱨᱞᱟᱹ, ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱫᱷᱚᱢᱚᱠ ᱵᱚᱠᱚ ᱵᱚᱭᱦᱟ, ᱫᱤᱞ ᱫᱟᱲᱮ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱞᱟᱨᱤᱱ ᱯᱮᱲᱟ ᱯᱟᱹᱦᱬᱟᱹ ᱠᱚ ᱾
* ᱵᱤᱨ ᱵᱟᱸᱫᱽ ᱯᱩᱠᱷᱩᱨᱤ, ᱜᱤᱫᱤ ᱥᱟᱸᱭ ᱥᱟᱸᱭ ᱫᱟᱫᱟ ᱠᱟᱹᱦᱩ ᱢᱟᱸᱰᱮᱨᱟᱭ, ᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱩᱣᱟᱱ ᱠᱚᱲᱟᱭ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱭᱮᱱᱟ ᱫᱚ ᱫᱟᱫᱟ, ᱜᱤᱫᱤ ᱥᱟᱸᱭ ᱥᱟᱸᱭ ᱫᱟᱫᱟ ᱠᱟᱹᱦᱩ ᱢᱟᱰᱮᱨᱟᱭ ᱾
* ᱮᱱᱟᱝ ᱫᱟᱫᱟᱢ ᱢᱮᱛᱟᱫᱤᱧᱟ, ᱫᱷᱩᱱᱟᱹᱝ ᱵᱩᱰᱤ ᱞᱟ~ᱜᱽᱬᱮ ᱵᱚ ᱮᱱᱮᱡ ᱾ ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱚᱢᱚᱭ ᱯᱟᱨᱚᱢᱮᱱ, ᱵᱟᱹᱜᱤᱱ ᱥᱚᱱᱚᱭ ᱥᱮᱴᱮᱨᱮᱱ, ᱵᱟᱞᱮ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ ᱰᱚᱜᱽ ᱞᱮᱠᱟ, ᱢᱚᱱᱮ ᱫᱚ ᱨᱚᱪᱚᱫ ᱮᱱ ᱾
==ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ-᱓==
* '''ᱴᱩᱦᱩᱨ ᱞᱟᱜᱽᱬᱮ''' >
ᱫᱷᱩ~ᱫᱷᱩᱲᱤ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱜᱤᱛᱤᱞ ᱞᱮᱴᱮᱵ ᱞᱮᱴᱮᱵ, ᱫᱷᱩ~ᱫᱷᱩᱲᱤ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱷᱩᱲᱤ ᱫᱩᱲᱩᱭ ᱫᱩᱲᱩᱭ, ᱫᱷᱩ~ᱫᱷᱩᱲᱤ ᱜᱤᱛᱤᱞ ᱮᱞᱟᱝ ᱨᱮ ᱾
ᱫᱷᱩ~ᱫᱷᱩᱲᱤ ᱚᱞᱚᱝ ᱴᱩᱝᱠᱤ ᱫᱤᱯᱤᱞ ᱠᱟᱛᱮ, ᱫᱷᱩ~ᱫᱷᱩᱲᱤ ᱤᱪᱟᱹᱜ ᱦᱟᱭᱟᱨ ᱜᱚᱜ ᱠᱟᱛᱮ, ᱫᱷᱩ~ᱫᱷᱩᱲᱤ ᱨᱟᱱ ᱞᱟᱝ ᱞᱟᱭ, ᱫᱷᱩ~ ᱫᱷᱩᱲᱤ ᱜᱤᱛᱤᱞ ᱮᱞᱟᱝ ᱨᱮ ᱾
==ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ-᱔==
* ᱫᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ,
ᱦᱟᱨᱵᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱚᱭᱚᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚ ,
ᱛᱚᱠᱟ ᱠᱚᱬ ᱨᱮ ᱜᱳ~ᱵᱟᱵᱟᱢ ᱡᱟᱱᱟᱱ ᱞᱤᱫᱤᱧ ᱫᱚ ᱾
ᱫᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ,
ᱦᱟᱨᱵᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱚᱭᱚᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚ ,
ᱯᱟᱪᱮ ᱠᱚᱬ ᱨᱮ ᱜᱳ~ᱵᱟᱵᱟᱢ ᱡᱟᱱᱟᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱨᱮ ᱾
* ᱛᱟᱞᱟ ᱠᱩᱞᱦᱤ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮ, ᱛᱚᱠᱚᱭ ᱛᱩᱢᱫᱟᱜ ᱛᱚᱠᱚᱭ ᱴᱟᱢᱟᱠ ᱛᱚᱠᱚᱭ ᱨᱮᱜᱽᱲᱟᱭ ᱨᱩᱭ ᱾ ᱛᱟᱞᱟ ᱠᱩᱞᱦᱤ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮ ᱜᱟᱛᱮᱧ ᱛᱩᱢᱫᱟᱜ ᱜᱟᱛᱮᱧ ᱴᱟᱢᱟᱠ ᱜᱟᱛᱮᱧ ᱨᱮᱜᱽᱲᱟᱭ ᱨᱩᱭ ᱾
* ᱦᱚᱨᱛᱤᱧ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱵᱤᱨᱛᱤᱧ ᱪᱟᱞᱟᱜ, ᱪᱮᱫ ᱱᱟᱺᱬᱤᱛᱤᱧ ᱛᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ, ᱟᱹᱛᱩ ᱜᱤᱧ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱟ ᱾ ᱵᱟᱝᱫᱚ ᱥᱚᱱᱮᱨ ᱥᱤᱠᱲᱤ ᱵᱟᱝᱫᱚ ᱵᱟᱸᱫᱚ ᱱᱟᱺᱬᱤ, ᱜᱟᱛᱮ ᱢᱟᱸᱭᱟᱸ ᱛᱤᱧ ᱛᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱹᱛᱩ ᱜᱤᱧ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱟ ᱾
* ᱜᱤᱛᱤᱞ ᱵᱩᱨᱩ ᱨᱮ ᱵᱟᱱᱟᱢ ᱥᱟᱰᱮ, ᱥᱩᱲᱟᱹ ᱱᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱛᱟᱨᱠᱚᱜ, ᱥᱩᱲᱟᱹ ᱱᱟᱹᱭᱨᱮ ᱛᱟᱨᱠᱚᱜ ᱡᱤᱨᱟᱹᱰᱟᱹᱨ ᱨᱚᱛᱚᱱ ᱢᱚᱱᱮᱨᱮ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱟᱛᱮᱱ ᱛᱮᱜᱮ ᱚᱱᱟ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱛᱮᱜᱮ, ᱦᱮᱨᱢᱮᱫ ᱫᱤᱯᱤᱞ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱴᱷᱤᱞᱤ ᱛᱩᱞᱟᱹᱧ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟᱹᱧ ᱾
* ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱛᱟᱸᱦᱮ ᱠᱟᱱ ᱥᱚᱛᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱ, ᱵᱤᱨ ᱵᱩᱨᱩ ᱫᱟᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱ, ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱦᱚᱭᱛᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱡᱟᱹᱲᱤ ᱛᱮ, ᱫᱤᱱᱜᱮ ᱥᱟᱶᱟᱭ ᱞᱮᱫ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱡᱩᱜᱽ ᱫᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞᱮᱱ, ᱵᱤᱨ ᱵᱩᱨᱩ ᱫᱟᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱩᱡᱟᱹᱲᱮᱱ, ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱛᱮ ᱞᱚᱞᱚ ᱦᱚᱭ ᱛᱮ, ᱫᱤᱱᱜᱮ ᱟᱠᱟᱞᱮᱫ ᱾
* ᱚ~ᱲᱟᱜ ᱵᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱞᱟᱲ ᱛᱮ ᱵᱚ ᱛᱚᱞᱟ, ᱵᱟᱵᱮᱨ ᱛᱮ ᱵᱚ ᱛᱚᱞᱟ, ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱲ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱫᱚ ᱵᱚᱭᱦᱟ, ᱪᱮᱫ ᱛᱮᱵᱚ ᱛᱚᱞᱟ ᱾ ᱛᱟᱞᱮ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱷᱤᱡᱩᱨ ᱫᱟᱨᱮ, ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮᱜᱮ ᱢᱟᱸᱡᱟᱱ, ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱵᱚᱭᱦᱟ, ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱢᱟᱸᱡᱟᱱ, ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱲ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱫᱚ ᱵᱚᱭᱦᱟ, ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱢᱟᱸᱡᱟ ᱾
* ᱡᱷᱟᱵᱟᱨᱟᱹᱞᱤ ᱜᱩᱞᱟᱹᱪᱤ ᱰᱟᱹᱨ, ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱚᱦᱮᱸ ᱵᱷᱩᱴᱩᱜ ᱜᱮ, ᱨᱟᱸᱥᱤ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱨᱩᱥᱤᱠᱟᱦᱚ, ᱰᱟᱹᱨ ᱟᱞᱚᱢ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱽ ᱾ ᱫᱟᱨᱮ ᱞᱤᱪᱟᱹᱲ ᱜᱮᱭᱟ, ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱚᱦᱮ ᱜᱮᱭᱟ, ᱨᱟᱹᱥᱤ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱨᱩᱥᱤᱠᱟᱦᱚ, ᱫᱟᱨᱮ ᱜᱚᱥᱚᱜᱼᱟ ᱾
* ᱵᱤᱫᱩ ᱵᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱᱟᱜ ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ ᱫᱚ ᱚᱯᱷᱮᱞᱮᱱ, ᱪᱟᱸᱫᱟᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱟᱦᱟ ᱠᱷᱚᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱲ ᱫᱚ ᱨᱟᱶᱟᱣ ᱮᱱ ᱾ ᱠᱟᱹᱯᱤ ᱵᱩᱨᱩ ᱨᱮ ᱛᱟᱠᱮᱨᱮᱱ ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱮᱱ, ᱨᱟᱹᱜᱷᱩ ᱢᱩᱨᱢᱩ ᱢᱚᱱᱮ ᱢᱮᱫ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ ᱫᱚ ᱵᱩᱥᱟᱹᱲᱮᱱ ᱾
*ᱪᱟᱸᱫᱚᱭ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱵᱟᱨᱟᱝ ᱵᱟᱨᱟᱝ,
*ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱᱟᱜ,
*ᱟᱢ ᱛᱟᱺᱜᱤ ᱨᱮᱜᱮ ᱜᱟᱛᱮᱧ ᱢᱤᱱᱟᱹᱧ ᱧᱩᱛᱟᱹᱛ ᱨᱮ ᱾
*ᱧᱮᱯᱮᱞ ᱛᱮᱢᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ
*ᱨᱚᱯᱚᱲ ᱛᱮᱢᱟ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱵᱳᱨᱳ ᱛᱟᱭᱚᱢ,
*ᱪᱤᱴᱷᱤ ᱛᱮᱠᱟᱝ ᱨᱚᱯᱚᱲ ᱜᱟᱛᱮ ᱚᱞᱤᱧ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱦᱩᱱᱟᱹᱝ ᱾
[*] ᱠᱟᱹᱥᱟᱹᱭ ᱜᱟᱰᱟ ᱛᱚᱞ ᱧᱮᱞᱛᱮ
ᱡᱚᱦᱟ ᱠᱟᱹᱠᱤᱧ ᱪᱟᱯᱚᱞᱮᱱ,
ᱠᱩᱶᱟᱨᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱛᱚᱞ ᱨᱮ ᱫᱚ
ᱢᱮᱫ ᱫᱟᱜ ᱡᱚᱨᱚᱞᱮᱱ ᱾
ᱨᱟᱹᱥᱤ ᱵᱟᱹᱥᱤ ᱱᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱹᱠᱤ
ᱧᱮᱞ ᱧᱮᱞ ᱛᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡ ᱮᱱ ᱾
ᱵᱟᱦᱟ ᱥᱚᱦᱨᱟᱭ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱠᱤ
ᱡᱤᱣᱤ ᱞᱚᱜ ᱛᱤᱧ ᱾
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱵᱟᱝ ᱥᱟᱹᱛ ᱟᱠᱟᱱᱟ]]
eabs7h9vhg1e1uzipyre8lifuorqnc7
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱤᱥᱴᱤ
0
7064
197262
196969
2026-08-23T20:04:50Z
Ziv
8921
([[c:GR|GR]]) [[File:Acidanthera.jpg]] → [[File:Sterngladiole (227745793).jpeg]] → Copyvio replacement by Commons Administrator: Any wrong year information or image descriptions may needs to be adjusted. Feel also free to choose a other image. ([[c:c:GR]])
197262
wikitext
text/x-wiki
{{Orphan|date=ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱒}}
ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ '''ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱠᱟᱱᱟ''' ᱾ ᱡᱚᱛᱚ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱤᱛ ᱚᱱᱪᱚᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱳᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ (state emblem), ᱡᱤᱣᱤᱻᱡᱩᱸᱛᱩ (animal), ᱪᱮᱬᱮ (bird), ᱵᱟᱦᱟ (flower), ᱫᱟᱨᱮ (tree) ᱠᱚ ᱾ ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱥᱮᱨᱮᱧ (state songs) ᱟᱨ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ (state mottos) ᱾
==ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ==
===[[ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]]===
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol
! width=100 | Image
! Notes
|-
|ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ (emblem) || [[ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ (Emblem)]] || style="text-align:center;"| ||
|-
|ᱥᱮᱨᱮᱧ || [[ᱢᱟ ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ ᱛᱷᱟᱞᱤᱠᱤ]] <br> (''To Our Mother Telugu'')|| style= "text-align center;"| [[File:Telugu Talli Statue.jpg|100px]] ||
|-
|ᱡᱩᱱᱛᱩ ||[[ᱵᱞᱟᱠᱵᱚᱠ (blackbuck)]] (''Antilope cervicapra)'' || style="text-align:center;"| [[File:Bannerghatta blackbuck 01.jpg|100px]] ||
|-
|ᱪᱮᱬᱮ ||[[Rose-ringed parakeet|ᱨᱳᱡ ᱨᱤᱸᱜ ᱯᱟᱨᱟᱠᱤᱴ (Rose ring parakeet)]] (''Psittacula krameri'')<ref name=bnhsenvis>{{cite web | url=http://bnhsenvis.nic.in/Database/birds_17080.aspx | title=List of Indian state/union territory birds zeitgeist fjaccessdate=25 June 2016}}</ref>|| style="text-align:center;" |[[File:Rose-ringed Parakeet Psittacula krameri male by Dr. Raju Kasambe DSCN8937 (2).jpg|100x100px]]||
|-
|ᱦᱟᱹᱠᱩ || |ᱢᱩᱨᱮᱞ (''Channa striata'') || style="text-align:center;"| ||https://www.google.com/search?q=murrel&tbm=isch&source=iu&ictx=1&fir=TBDTxlupUIyV8M%253A%252C-2lifppbDZ0P0M%252C%252Fm%252F08sdvm&vet=1&usg=AI4_-kR5QFm8m8CavFKf7-e1XOZ0ki-ejA&sa=X&ved=2ahUKEwjjw8KA_NrlAhWWiXAKHSxSCrgQ_B0wG3oECAYQAw#imgrc=TBDTxlupUIyV8M:
|-
|ᱵᱟᱦᱟ || |ᱡᱚᱥᱢᱤᱱ (''Jasminum officinale)''<ref name="Andhra Pradesh"/> || style="text-align:center;"|[[File:Jasminum officinale.JPG|100px]]||
|-
|ᱫᱟᱨᱮ || [[Azadirachta indica|ᱱᱤᱢ]] (''Azadirachta indica'')<ref>{{cite web | url=http://bsienvis.nic.in/State_trees/Andhra%20Pradesh%20State%20Tree%20-%20Final%20-%209.12.2013.pdf | title=Andhra Pradesh | work=bsienvis.nic.in | accessdate=25 June 2016}}</ref> || style="text-align:center;"|[[File:Neem tree leaves.JPG|100px]] ||
|-
|ᱡᱚ || [[Mangifera indica|(Mango)]] [[ᱩᱞ]] (''Mangifera indica''){{Citation needed|date = January 2016}} || style="text-align:center;" | [[File:Mangifera indica (Manguier 4).jpg|100px]] ||
|}
===[[ᱚᱨᱩᱬᱟᱪᱚᱞ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]]===
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol
! width=100 | Image
! Notes
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ (emblem) ||[[ᱚᱨᱩᱬᱟᱪᱚᱞ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ]] || style="text-align:center;"| ||
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[Bos frontalis|ᱢᱤᱛᱷᱩᱱ]] (''Bos frontalis'')<ref name="ap2">{{cite web | url=http://arunachalpradesh.nic.in/pdf/Basic_Statistical_Report_AP.pdf#page=2 | title=Basic Statistical Figure of Arunachal Pradesh | accessdate=27 January 2016 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160202101141/http://arunachalpradesh.nic.in/pdf/Basic_Statistical_Report_AP.pdf#page=2 | archivedate=2 February 2016 | df=dmy-all }}</ref><ref name="kiap">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#ap | title=Symbols of Arunachal Pradesh | work=knowindia.gov.in | accessdate=15 October 2013 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#ap | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref><ref name="ap">{{cite web | url=http://arunachalipr.gov.in/StateBStatistics.htm | title=Symbols of Arunachal Pradesh | accessdate=15 October 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150311201209/http://arunachalipr.gov.in/StateBStatistics.htm | archive-date=11 March 2015}}</ref> || style="text-align:center;"|[[File:B4 darjeling para-5 (cropped).jpg|100px]] ||
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[Buceros bicornis|ᱦᱚᱨᱱ ᱵᱤᱞ]] (''Buceros bicornis'')<ref name="ap2" /><ref name="kiap" /><ref name="ap" /> || style="text-align:center;"|[[File:Great-Hornbill.jpg|100px]] ||
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || [[Rhynchostylis retusa|ᱯᱷᱚᱠᱥᱴᱮᱞ ᱳᱨᱪᱤᱰ]] (''Rhynchostylis retusa'')<ref name="ap2" /><ref name="kiap" /><ref name="ap" /> || style="text-align:center;"|[[File:Rhynchostylis retusa, West Java.jpg|100px]] ||
|-
|ᱫᱟᱨᱮ || [[Dipterocarpus macrocarpus|ᱦᱚᱞᱚᱸᱜ]] (''Dipterocarpus macrocarpus'')<ref name=flowers>{{cite web|title = State Trees and Flowers of India|url = http://flowersofindia.net/misc/state_flora.html|website = flowersofindia.net|access-date = 2016-01-27}}</ref><ref>{{cite web | url=http://bsienvis.nic.in/State_trees/Arunachal%20Pradesh%20State%20Tree%20-%20Final%20-%204.3.2014.pdf | title=State Tree of Arunachal Pradesh | accessdate=27 January 2016}}</ref> ||[[File:Bhutan pine foliage.JPG|100px]] ||
|}
===[[ᱟᱥᱟᱢ]]===
{{main|List of Assam state symbols}}
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol
! width=100 | Image
! Notes
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ (emblem) || Uses the [[ᱵᱷᱚᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱷ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ]] || style="text-align:center;" |[[File:Seal of Assam.png|100px]] ||
|-
|ᱥᱮᱨᱮᱧ
|
[[ᱳ ᱢᱩᱨ ᱟᱯᱩᱱᱟᱨ ᱫᱮᱥ]] <br> (''O My Endearing Country!'')
|
|
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱨᱤᱳᱱᱳᱥᱚᱨ]] (''Rhinoceros unicornis'')<ref name="kias">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#as | title=Symbols of Assam | work=knowindia.gov.in | accessdate=15 October 2013 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#as | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref><ref name="as">{{cite web |url = http://asbb.gov.in/ataglance.asp|title = Symbols of Assam|accessdate = 15 October 2013|archive-url = https://web.archive.org/web/20130810000136/http://asbb.gov.in/ataglance.asp|archive-date = 10 August 2013}}</ref> || style="text-align:center;"|[[File:Rhinoceros unicornis, Kaziranga (2006).jpg|100px]] ||
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[ᱦᱣᱟᱭᱤᱴ ᱰᱚᱠ]] (''Asarcornis scutulata'')<ref name="kias" /><ref name="as" /> || style="text-align:center;"|[[File:White-winged.wood.duck.arp.jpg|100px]] ||
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || [[Rhynchostylis retusa|ᱯᱷᱚᱠᱥᱴᱮᱞ ᱳᱨᱪᱤᱰ]] (''Rhynchostylis retusa'')<ref name=flowers /><ref name="kias" /><ref name="as" /> || style="text-align:center;"|[[File:Rhynchostylis retusa, West Java.jpg|100px]] ||
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || [[ᱦᱚᱞᱚᱸᱜ]] (''Dipterocarpus macrocarpus'')<ref name=flowers /><ref name="kias" /><ref name="as" /><ref name="envis">{{cite web |url = http://bsienvis.nic.in/State_trees/Assam%20State%20Tree_2_12.pdf|title = Assam|publisher = ENVIS Centre on Floral Diversity|accessdate = 27 January 2016}}</ref> || style="text-align:center;"| ||
|}
===[[ᱵᱤᱦᱟᱨ]]===
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol
! width=100 | Image
! Notes
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ(emblem) || [[ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ]] || style="text-align:center;"|[[File:Seal of Bihar.svg|100px]] ||
|-
|ᱡᱩᱱᱛᱩ
|[[ᱜᱚᱩᱨ]] (''Mithun'')<ref>{{cite web|url=http://natureconservation.in/state-animal-of-bihar-gaur-complete-detail-updated/|title=State animal of Bihar (Gaur) – complete detail – updated|author=|date=|website=natureconservation.in|access-date=2019-11-27|archive-date=2017-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170803172708/http://natureconservation.in/state-animal-of-bihar-gaur-complete-detail-updated/|url-status=dead}}</ref> || [[File:Indian Bison (Gaur) 1 by N. A. Naseer.jpg|100px]] ||
|-
|ᱪᱮᱬᱮ
|[[House sparrow|ᱦᱟᱩᱥ ᱥᱯᱭᱟᱨᱳ]] (''Passer domesticus'')<ref>{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/india/report-sparrow-to-become-the-state-bird-of-bihar-1787037|title=Sparrow to become the state bird of Bihar {{!}} Latest News & Updates at Daily News & Analysis|date=2013-01-08|newspaper=dna|language=en-US|access-date=2016-10-15}}</ref> || [[File:House Sparrow (Passer domesticus)- Female in Kolkata I IMG 3787 (cropped).jpg|100px]] ||
|-
|ᱵᱟᱦᱟ
|[[Bauhinia variegata|ᱠᱚᱪᱱᱟᱨ]] (''Phanera variegata'')<ref>{{cite web|url = http://bsienvis.nic.in/State_flower/Bihar%20State%20Flower%20-%20Final%20-%2010.12.2013.pdf|title = State flower of Bihar|date = |access-date = 16 February 2016|website = |publisher = ENVIS Centre on Floral Diversity|last = |first = }}</ref>
| style="text-align:center;"|[[File:Bauhinia variegata flower.jpg|100px]]
|
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || [[Ficus religiosa|ᱯᱤᱯᱚᱞ ᱴᱨᱤ]] (Ficus religiosa)<ref>{{Cite web|url=http://www.onlinesaraswati.com/en/Bihar-Symbols.php|title=Bihar State Symbols|website=www.onlinesaraswati.com|access-date=2019-07-17|archive-date=2018-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20180813030546/http://www.onlinesaraswati.com/en/Bihar-Symbols.php|url-status=dead}}</ref>|| style="text-align:center;" |[[File:Ficus religiosa Bo.jpg|alt=|100x100px]]||
|}
===[[ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱰ|ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]]===
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol
! width=100 | Image
! Notes
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ(emblem) ||Ashoka lions, ears of rice, lightning, 36 fortresses || style="text-align:center;"|[[File:Chhattisgarh Flag(INDIA).png|100px]] ||
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[Bubalus bubalis|ᱵᱤᱨ ᱠᱟᱰᱟ]] (''Bubalus bubalis'')<ref name="kicht">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#cg | title=Symbols of Chhattisgarh | work=knowindia.gov.in | accessdate=15 October 2013 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#cg | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref><ref name="cht">{{cite web | url=http://cgssdgstage.cgswan.gov.in:8080/about-chhattisgarh | archive-url=https://archive.is/20131015110814/http://cgssdgstage.cgswan.gov.in:8080/about-chhattisgarh | url-status=dead | archive-date=15 October 2013 | title=Symbols of Chhattisgarh | accessdate=15 October 2013}}</ref> || style="text-align:center;"|[[File:BUFFALO159.JPG|100px]] ||
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[Common hill myna|ᱵᱩᱨᱩ ᱠᱤᱥᱱᱤ]] (''Gracula religiosa'')<ref name="kicht" /><ref name="cht" /> || style="text-align:center;"|[[File:Beo-2.jpg|100px]] ||
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || [[Rhynchostylis gigantea]] <ref name="envis-flower">{{cite web|url=http://www.bsienvis.nic.in/KidsCentre/BSI_3938.aspx|title=State Flowers of India|website=www.bsienvis.nic.in|access-date=2016-02-16}}</ref> ||[[File:Rhynchostylis gigantea.jpg|100px]] ||
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || [[Shorea robusta|ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ]] (''Shorea robusta'')<ref name="kicht" /><ref name="cht" /> || style="text-align:center;"|[[File:Shorea robusta - Simurali 2011-10-05 050368.JPG|100px]] ||
|}
===[[ᱜᱳᱣᱟ]]===
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol
! width=100 | Image
! Notes
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ(emblem) ||[[ᱜᱳᱣᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ]] || style="text-align:center;"| ||
|-
| ᱠᱟᱛᱷᱟ(motto) ||सर्वे भद्राणि पश्यन्तु मा कश्चिद् दुःखमाप्नुयात् <br> (''May everyone see goodness, may none suffer any pain'') || ||
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[Bos gaurus|ᱜᱚᱩᱨ]] (''Bos gaurus'')<ref name="kigoa">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#goa | title=Symbols of Goa | work=knowindia.gov.in | accessdate=15 October 2013 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#goa | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref><ref name="goa">{{cite web | url=http://www.goatourism.gov.in/destinations/sanctuaries/160-bondla-wildlife-sanctuary | title=Symbols of Goa | accessdate=15 October 2013}}</ref> || style="text-align:center;"|[[File:Indian Bison (Gaur) 1 by N. A. Naseer.jpg|100px]]
||
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[Flame-throated bulbul|ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱵᱩᱞᱵᱩᱞ]] (''Pycnonotus gularis'')<ref name="kigoa"/><ref name="goa"/><ref>{{Cite news|url=http://englishnews.thegoan.net/story.php?id=7105|title=Ruby-throated yellow bulbul|newspaper=The Goan|access-date=2016-10-15|archive-date=2018-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20181114224316/http://englishnews.thegoan.net/story.php?id=7105|url-status=dead}}</ref> || style="text-align:center;"|[[File:Flame-throated_bulbul.jpg | 100px]] ||
|-
| ᱦᱟᱹᱠᱩ || [[ᱜᱨᱮ ᱢᱭᱩᱞᱮᱴ]]/Shevtto in [[Konkani]] (''Mugil cephalus'')<ref>{{cite web|url=http://www.navhindtimes.in/shevtto-declared-state-fish-as-it-is-extensively-found-throughout-year/|title= Shevtto declared state fish as it is extensively found throughout year |author=|date=|website=www.navhindtimes.in}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://fisheries.goa.gov.in/wp-content/uploads/2016/03/newmullet.pdf |title=Archive copy |access-date=2019-11-27 |archive-date=2019-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190303214620/http://fisheries.goa.gov.in/wp-content/uploads/2016/03/newmullet.pdf |url-status=dead }}</ref> || ||
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || [[ᱟᱨᱟᱜ ᱡᱚᱥᱢᱤᱱ]] (''Plumeria rubra'') || [[File:Fleurs de Frangipanier (Île de la Réunion) (4125134278).jpg|172x172px]] ||
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || [[Terminalia elliptica|ᱢᱟᱴᱤ]] ''Terminalia crenulata'' || style="text-align:center;"|[[File:Terminalia_elliptica_NP.JPG | 100px]] ||
|-
| State heritage tree || [[Cocos nucifera|ᱱᱤᱲᱭᱟ. ᱫᱟᱨᱮ]] ''Cocos nucifera'' || style="text-align:center;"|[[File:Cocos nucifera.jpg | 100px]] ||
|}
===[[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]]===
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol
! width=100 | Image
! Notes
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ(emblem) || Uses the [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ]] || style="text-align:center;"|[[File:Government Of Gujarat Seal In All Languages.svg|100px]] ||
|-
| ᱥᱮᱨᱮᱧ || [[ᱡᱚᱭ ᱡᱚᱭ ᱜᱚᱨᱚᱵᱷᱤ ᱜᱩᱡᱨᱟᱛ]] <br> (''Victory to Proud Gujarat!'')|| ||"Jai Jai Garavi Gujarat" is a poem written by [[Gujarati language|Gujarati]] poet [[Narmadashankar Dave]], better known as Narmad in 1873.
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ
| [[ᱚᱥᱴᱨᱤᱠ ᱞᱟᱭᱚᱱ]] (''Panthera leo persica'')<ref name=":0">{{Cite news|url=http://generalknowledge.xyz/state-symbols-of-india/|title=State Symbols of India (State Animals, Birds, Flowers and Trees of India) – General Knowledge 2016/2017|date=2016-10-15|newspaper=General Knowledge 2016/2017|language=en-GB|access-date=2016-10-15|archive-date=2017-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20170807152517/http://generalknowledge.xyz/state-symbols-of-india/|url-status=dead}}</ref><ref name=":1">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/Gujarat-forgets-state-bird-tree-and-flower/articleshow/29893945.cms|title=Gujarat forgets state bird, tree and flower – Times of India|newspaper=The Times of India|access-date=2016-10-15}}</ref> || [[File:Adult Asiatic Lion.jpg|100px]] ||The Asiatic lion's range is restricted to the [[Gir National Park]] and environs in the Indian state of [[Gujarat]].
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[Greater flamingo|ᱜᱨᱮᱴᱚᱨ ᱯᱷᱚᱢᱤᱸᱜᱳ]] (''Phoenicopterus roseus'')<ref name="envisave">{{cite web | url=http://bnhsenvis.nic.in/Database/birds_17080.aspx | title=List of Indian state/union territory birds | work=ENVIS Centre On Avian Ecology | accessdate=17 August 2016}}</ref> || style="text-align:center"|[[File:Greater flamingo galapagos.JPG|100x100px]] ||In [[Gujarat]], a state of India, flamingos can be observed at the [[Nal Sarovar Bird Sanctuary]], [[Khijadiya Bird Sanctuary]], [[Kutch Desert Wildlife Sanctuary#Flamingo City|Flamingo City]], and in the [[Thol Bird Sanctuary]]. They remain there during the entire winter season.
|-
| ᱵᱟᱦᱟ
| [[Tagetes|ᱢᱮᱨᱤᱜᱳᱞᱰ]] (''Tagetes'')<ref>{{cite web|url=http://www.nrigujarati.co.in/Topic/3646/1/|title=Which is State Flower of Gujarat|author=|date=|website=www.nrigujarati.co.in|access-date=2019-11-27|archive-date=2017-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20171230230339/http://www.nrigujarati.co.in/Topic/3646/1/|url-status=dead}}</ref> || [[File:African Marigold.jpg|100px]] ||
|-
| ᱫᱟᱨᱮ
| style="text-align:center;" align=center colspan=3|Disputed<br/>Various official websites disagree on state tree.<ref name=":1"/><ref name=envis-tree/><ref>{{Cite web |url=http://www.frienvis.nic.in/KidsCentre/State-Animals-Birds-Trees-Flowers-of-India_1500.aspx |title=State Animals, Birds, Trees and Flowers of India}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.wiienvis.nic.in/KidsCentre/state_symbols_india_8411.aspx |title=State Symbols of India}}</ref>
|}
===[[ᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱬᱟ]]===
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol
! width=100 | Image
! Notes
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ(emblem) || Ashoka lions, lotus, sun rising over water and ears of wheat || style="text-align:center;"|[[File:..Haryana Flag(INDIA).png|100px]] ||
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[ᱵᱞᱟᱠ ᱵᱚᱠ]] (ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱥᱮᱞᱮᱵᱽ) (''Antilope cervicapra'')<ref name="kihar">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#har | title=Symbols of Haryana | work=knowindia.gov.in | accessdate=15 October 2013 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#har | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref><ref name="ha">{{cite web | url=http://haryanaforest.gov.in/aboutus/State_Emblems.aspx | title=Symbols of Haryana | accessdate=15 October 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131010075823/http://haryanaforest.gov.in/aboutus/State_Emblems.aspx | archive-date=10 October 2013}}</ref> || style="text-align:center;" |[[File:Antilope cervicapra from velavadar.JPG|100px]] ||
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[Francolinus francolinus|ᱵᱞᱟᱠ ᱯᱷᱨᱟᱱᱠᱳᱞᱤᱱ]] (''Francolinus francolinus'')<ref name="kihar"/><ref name="ha"/> || style="text-align:center;"|[[File:Black Francolin.jpg|100px]] ||
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || [[Nelumbo nucifera|ᱞᱳᱴᱚᱥ]] (''Nelumbo nucifera'')<ref name="kihar"/><ref name="ha"/> || style="text-align:center;"|[[File:Sacred lotus Nelumbo nucifera.jpg|100px]] ||
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || [[Ficus religiosa|Peepal]] [[ᱦᱮᱸᱥᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ]] (''Ficus religiosa'')<ref name="kihar"/><ref name="ha"/> || style="text-align:center;"|[[File:Ficus religiosa Bo.jpg|100px]] ||
|}
===[[ᱦᱤᱢᱟᱪᱚᱞ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]]===
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol
! width=100 | Image
! Notes
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ(emblem) || ᱚᱥᱳᱠ ᱞᱟᱭᱚᱱ ᱟᱨ [[Himalayas|ᱦᱤᱢᱟᱞᱚᱭ ᱵᱩᱨᱩ]] || style="text-align:center;"| ||
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[Uncia uncia|ᱥᱱᱳ ᱞᱤᱭᱳᱯᱟᱰ]] (''Uncia uncia'')<ref name="kihp">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#hp | title=Symbols of Himachal Pradesh | work=knowindia.gov.in | accessdate=15 October 2013 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#hp | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref><ref name="hp">{{cite web | url=http://himachal.nic.in/tour/glance.htm | title=Symbols of Himachal Pradesh | accessdate=15 October 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130626221807/http://himachal.nic.in/tour/glance.htm | archive-date=26 June 2013}}</ref> || style="text-align:center;"|[[File:Uncia uncia.jpg|100px]] ||
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[ᱣᱮᱥᱴᱮᱨᱱ ᱴᱨᱟᱜᱳᱯᱟᱱ]] (''Tragopan melanocephalus'')<ref name="kihp"/><ref name="hp"/> || style="text-align:center;"|[[File:WesternTragopan.jpg|100px]] ||
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || ᱯᱤᱸᱠ [[ᱨᱳᱰᱳᱰᱮᱱᱰᱨᱚᱱ]] (''Rhododendron campanulatum'')<ref name="kihp"/><ref name="hp"/> || style="text-align:center;"|[[File:Rhododendron campanulatum AJTJ.jpg|100px]] ||
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || [[ᱰᱤᱭᱳᱰᱟᱨ ᱪᱮᱰᱟᱨ]] (''Cedrus deodara'')<ref name="kihp"/><ref name="hp"/> || style="text-align:center;"|[[File:Cedrus deodara Manali 2.jpg|100px]] ||
|}
===[[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]]===
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol
! width=100 | Image
! Notes
|-
| ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ || [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ]] || style="text-align:center;"|[[File:Jharkhand Rajakiya Chihna.svg|100px]] ||
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[ᱦᱟᱹᱛᱤ|ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱦᱟᱹᱛᱤ]] (''Elephas maximus'')<ref name="kijh">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#jh | title=Symbols of Jharkhand | work=knowindia.gov.in | accessdate=15 October 2013 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#jh | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref><ref name="jh">{{cite web | url=http://www.jhpolice.gov.in/about-jharkhand | title=Symbols of Jharkhand | accessdate=15 October 2013 | archive-date=27 September 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130927233112/http://www.jhpolice.gov.in/about-jharkhand | url-status=dead }}</ref> || style="text-align:center;"|[[File:Elephas maximus (Bandipur).jpg|100px]] ||
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱠᱩᱭᱞᱤ (''Eudynamys scolopaceus'')<ref name="kijh"/><ref name="jh"/> || style="text-align:center;"|[[File:Eudynamys scolopacea - 20080801.jpg|100px]] ||
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || [[ᱢᱩᱨᱩᱫ ᱵᱟᱦᱟ]] (''Butea monosperma'')<ref name="kijh"/><ref name="jh"/> || style="text-align:center;"|[[File:STS 001 Butea monosperma.jpg|100px]] ||
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || [[ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ ᱫᱟᱨᱮ]] (''Shorea robusta'')<ref name="kijh"/><ref name="jh"/> || style="text-align:center;"|[[File:Shorea robusta in Chhattisgarh.jpg|100px]] ||
|}
===[[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ]]===
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol
! width=100 | Image
! Notes
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ || [[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱨᱮᱭᱟᱠ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ]] || align=center|[[File:Karnataka emblem.svg|100px]] ||
|-
| ᱥᱮᱨᱮᱧ || [[ᱡᱚᱭᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱡᱚᱱᱚᱱᱤᱭᱚ ᱛᱚᱱᱩᱡᱟᱛᱮ]]<ref>{{cite web|title = Poem declared 'State song'|url = http://www.thehindu.com/2004/01/11/stories/2004011103410400.htm|website = |access-date = 27 January 2016|date = 11 January 2004|work=The Hindu}}</ref> <br> (''Victory to you Mother Karnataka, The Daughter of Mother India!'') || ||
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || ᱮᱟᱤᱭᱟᱱ ᱦᱟᱹᱛᱤ<ref name="karn">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#ka | title=States and Union Territories Symbols | work=knowindia.gov.in | accessdate=16 February 2016 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#ka | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref><ref name="kar">{{cite web | url=http://www.karnataka.gov.in/gazetteer/HandbookKarnataka2010/Chapter%20I%20Introduction.pdf | title=A handbook of Karnataka 2010: Chapter 1 Introduction | work=karnataka.gov.in | date=2010 | accessdate=16 February 2016 | page=35 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150106105518/http://www.karnataka.gov.in/gazetteer/HandbookKarnataka2010/Chapter%20I%20Introduction.pdf | archive-date=6 January 2015}}</ref> (''Elephas maximus'') || style="text-align:center;"|[[File:Elephas maximus (Bandipur).jpg|100px]] ||
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[Coracias indica|ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱨᱳᱞᱚᱨ]]<ref name="karn"/><ref name="kar"/> (''Coracias indica'') || style="text-align:center;"| [[File:IndianRoller1.jpg|100px]]||
|-
| ᱯᱚᱨᱡᱟᱯᱚᱛᱤ || [[ᱥᱟᱳᱛᱷᱮᱨᱱ ᱵᱟᱰ ᱣᱤᱸᱜ]]<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/karnataka/karnataka-gets-its-own-butterfly/article18470618.ece|title=State gets its own butterfly|last=The|first=Hindu|date=May 17, 2017|work=|access-date=3 March 2018|via=}}</ref> (''Troides minos'') || style="text-align:center;"|[[File:Troides minos 06680.jpg|100px]] ||
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || [[Nelumbo nucifera|ᱞᱳᱴᱚᱥ]]<ref name="karn"/><ref name="kar"/> (''Nelumbo nucifera'') || style="text-align:center;"|[[File:Sacred lotus Nelumbo nucifera.jpg|100px]] ||
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || [[Santalum album|ᱥᱟᱱᱰᱟᱞ-ᱳᱰ]]<ref name="karn"/><ref name="kar"/> (''Santalum album'') || style="text-align:center;"|[[File:Sandal leaf.jpg|100px]]
|
|}
===[[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]]===
{{main|List of Kerala state symbols}}
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol
! width=100 | Image
! Notes
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ ||[[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ]]<ref>{{cite web|title = KERALA|url = http://www.hubert-herald.nl/BhaKerala.htm|website = www.hubert-herald.nl|access-date = 2016-01-27}}</ref> || align=center|[[File:Emblem of Kerala state Vector.svg|100px]] ||
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[ᱦᱟ.ᱛᱤ]] (''Elephas maximus indicus'')<ref name="kike">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#ke | title=Symbols of Kerala | work=knowindia.gov.in | accessdate=17 October 2013 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#ke | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref><ref name="ke">{{cite web | url=http://www.prd.kerala.gov.in/symbols.htm | title=Kerala Symbols | work=Public Relations Department, Kerala | accessdate=8 March 2016 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304221810/http://www.prd.kerala.gov.in/symbols.htm | archivedate=4 March 2016 | df=dmy-all }}</ref> || style="text-align:center;"|[[File:Elephas maximus (Bandipur).jpg|100px]] ||
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[Buceros bicornis|ᱜᱨᱮᱴ ᱦᱚᱨᱱᱵᱤᱞ]] (''Buceros bicornis'')<ref name="kike"/><ref name="ke"/> || align=center|[[File:Great-Hornbill.jpg|100px]] ||
|-
| ᱦᱟ.ᱠᱩ || [[ᱜᱨᱤᱱ ᱠᱨᱳᱢᱟᱭᱤᱰ]] (''Etroplus suratensis'')<ref>{{cite web | url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/karimeen-leaps-from-frying-pan-to-state-fish/article506189.ece | title=Karimeen leaps from frying pan to State fish | work=The Hindu | date=9 July 2010 | accessdate=1 March 2016 | author=Basheer, K.}}</ref> || align=center|[[File:Etroplus suratensis.jpg|100px]] || Green chromide was designated state fish by Government of Kerala in 2010.
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || [[Cassia fistula|ᱠᱟᱱᱤᱠᱳᱱᱟ]] (''Cassia fistula'')<ref name="kike"/><ref name="ke"/> || align=center|[[File:Konnamaram.JPG|100px]] ||
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || [[Cocos nucifera|ᱱᱩᱲᱭᱟ. ᱫᱟᱨᱮ]] (''Cocos nucifera'')<ref name="kike"/><ref name="ke"/> || align=center|[[File:Coconut green.JPG|100px]] ||
|-
| ᱡᱚ
|[[ᱜᱷᱟᱱᱴᱟᱲ|ᱠᱷᱟᱱᱴᱷᱟᱲ]]
| align=center|[[File:Jackfruit hanging.JPG|100px]]
|Jackfruit was Declared as Official State Fruit of Kerala on 21 March 2018.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/jackfruit-is-keralas-official-fruit/article23317894.ece|title=Jackfruit is Kerala's official fruit|date=2018-03-22|work=The Hindu|access-date=2018-08-30|others=Special Correspondent|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref>
|}
===[[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]]===
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol
! width=100 | Image
! Notes
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ ||Ashoka lions, banyan tree, ears of wheat and ears of rice || style="text-align:center;"|[[File:..Madhya Pradesh Flag(INDIA).png|100px]] ||
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[Rucervus duvaucelii|ᱵᱟᱨᱟᱥᱤᱸᱜᱷᱟ.]]<ref name="kimp">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#mp | title=Symbols of Madya Pradesh | work=knowindia.gov.in | accessdate=18 October 2013 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#mp | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref><ref name="mp">{{cite web|url=http://www.balaghat.nic.in/images/GOVT/tourist.htm |title=Symbols of Madya Pradesh |accessdate=18 October 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131019091527/http://www.balaghat.nic.in/images/GOVT/tourist.htm |archivedate=19 October 2013 }}</ref> (''Rucervus duvaucelii'') || style="text-align:center;"|[[File:The barasingha.jpg|100px]] ||
|-
| ᱪᱮᱬᱮ|| [[ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱨᱟᱰᱟᱭᱤᱥ ᱯᱷᱟᱭᱪᱟᱪᱮᱨ]] (''Terpsiphone paradisi'')<ref name=mpsbb>{{cite web | url=http://www.mpsbb.nic.in/symbol.html | title=State Symbols of MP | publisher=Madhya Pradesh State Biodivesity Board | work=mpsbb.nic.in | accessdate=25 June 2016 | archive-date=25 July 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160725091913/http://www.mpsbb.nic.in/symbol.html | url-status=dead }}</ref> || align=center|[[File:Terpsiphone paradisi -near Amaya Lake, Dambulla, Sri Lanka-8.jpg|100px]] ||
|-
| ᱦᱟ.ᱠᱩ || [[Tor tor|ᱢᱟᱦᱟᱥᱤᱨ]] (''Tor tor'')<ref name=mpsbb/> || align=center|[[File:Tor tor Bhavani.jpg|100px]] ||
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || [[Lilium candidum|ᱢᱟᱫᱤᱱᱟ ᱞᱤᱞᱤ]] (''Lilium candidum'')<ref>{{cite web |url = http://www.frienvis.nic.in/KidsCentre/State-Animals-Birds-Trees-Flowers-of-India_1500.aspx|title = State Animals, Birds, Trees and Flowers of India|publisher = ENVIS Centre on Forestry | work=frienvis.nic.in | accessdate = 10 January 2017}}</ref> || [[File:Lilium-longiflorum-001-Zachi-Evenor.jpg|100px]] ||
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || [[ᱵᱟᱲᱮ ᱫᱟᱨᱮ]] <ref>{{cite web |url = http://bsienvis.nic.in/State_trees/Madhya%20Pradesh%20State%20Tree%20-%20Final%20-%2030.1.2014.pdf|title = Madhya Pradesh|publisher = ENVIS Centre on Floral Diversity|accessdate = 16 February 2016}}</ref> || align=center|[[File:Acharya Jagadish Chandra Bose Indian Botanic Garden - Howrah 2011-01-08 9797.JPG|100px]] ||
|}
===[[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]]===
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol
! width=100 | Image
! Notes
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ || [[Diya (lamp)|''ᱥᱟᱢᱟᱭ'']] || align=center|[[File:Seal of Maharashtra.svg|100px]]||
|-
| ᱠᱟᱛᱷᱟ(motto) ||प्रतिपच्चंद्रलेखेव वर्धिष्णुर्विश्व वंदिता महाराष्ट्रस्य राज्यस्य मुद्रा भद्राय राजते <br> (''The glory of this Seal of Maharashtra will grow like the first day moon. It will be worshiped by the world and will shine only for the well being of people'') || ||
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[ᱛᱩᱲ]]<ref name="kimh">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#mha | title=Symbols of Maharashtra | work=knowindia.gov.in | accessdate=18 October 2013 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#mha | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref> (''Ratufa indica'') || style="text-align:center;"|[[File:Ratufa indica (Bhadra, 2006).jpg|100px]] ||
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[Treron phoenicoptera|ᱥᱟ.ᱜᱣᱟ. ᱯᱟᱨᱣᱟ]]<ref name="kimh"/> (''Treron phoenicoptera'') || align=center|[[File:Yellow-footed Green-Pigeon (Treron phoenicopterus) male-8.jpg|100px]] ||
|-
| ᱯᱚᱨᱡᱟᱯᱚᱛᱤ(butterfly) || [[Papilio polymnestor|ᱵᱞᱩ ᱢᱩᱨᱢᱩᱱ]] (''Papilio polymnestor'')<ref name="maha-thehindu">{{Cite news|title = Maharashtra gets ‘State butterfly’ |url = http://www.thehindu.com/news/national/other-states/maharashtra-gets-state-butterfly/article7342955.ece|newspaper = The Hindu|date = 2015-06-22|access-date = 2016-01-27|issn = 0971-751X|language = en-IN}}</ref> || align=center|[[File:Papilio polymnestor by Kadavoor.jpg|100px]] ||
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || [[Lagerstroemia speciosa|ᱯᱨᱟᱭᱤᱰ ᱳᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱡᱟᱨᱩᱞ]] (''Lagerstroemia speciosa'')<ref>{{cite web | url=http://www.bsienvis.nic.in/State_flower/Maharashtra%20State%20Flower%20-%20Final%20-%2030.1.2014.pdf | title=State Flower of Maharashtra | publisher=ENVIS Centre on Floral Diversity | accessdate=16 February 2016}}</ref> || align=center|[[File:Jarul.jpg|100px]] ||
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || ᱩᱞ ᱫᱟᱨᱮ (''Mangifera indica'')<ref>{{cite web | url= http://bsienvis.nic.in/State_trees/Maharashtra%20State%20Tree%20-%20Final%20-%2030.1.2014.pdf | title= State Tree of Maharashtra | publisher=ENVIS Centre on Floral Diversity | accessdate=16 February 2016}}</ref> || align=center|[[File:Mango blossoms.jpg|100px]] ||
|}
===[[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ]]===
<!--- please expand from http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16 --->
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol
! width=100 | Image
! Notes
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ ||[[ᱢᱚᱬᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ]]|| style="text-align:center;"| ||
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[ᱥᱟᱱᱜᱟᱭ]] (''Rucervus eldii eldii'')<ref name="kimn">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#man | title=States and Union Territories Symbols | work=knowindia.gov.in | accessdate=20 January 2014 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#man | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref><ref name="mn">{{cite web | url=http://manipurforest.gov.in/ | title=Official website of Forest Department, Government of Manipur, India: | work=manipurforest.gov.in | accessdate=20 January 2014 | archive-date=5 January 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140105082025/http://manipurforest.gov.in/ | url-status=dead }}</ref> || align=center|[[File:Cervus eldii4.jpg|100px]] ||
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[Mrs. Hume's pheasant|ᱱᱚᱱᱜᱭᱤᱱ]] (''Syrmaticus humiae'')<ref>{{cite web | url=http://www.manenvis.nic.in/Database/Nongin_3355.aspx | title=State Bird: Nongin | work=manenvis.nic.in | accessdate=11 June 2016}}</ref> || align=center|[[File:Syrmaticus humiae.jpg|100px]] ||
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || [[ᱥᱤᱨᱳᱭ ᱞᱤᱞᱤ]] (''Lilium mackliniae'')<ref name="kimn" /><ref name="mn" /> || align=center|[[File:Lilium mackliniae.jpg|100px]] ||
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || ᱭᱩᱱᱤᱝᱫᱳ (''[[Phoebe hainesiana]]'')<ref>{{cite web | url=http://bsienvis.nic.in/State_trees/Manipur%20State%20Tree%20-%20Final%20-%209.12.2013.pdf | title=State Tree of Manipur | work=bsienvis.nic.in | accessdate=11 June 2016}}</ref> || ||
|}
===[[ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ]]===
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol
! width=100 | Image
! Notes
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ || Uses the ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ || style="text-align:center;"|[[File:Seal of Meghalaya.svg|100px]] ||
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[ᱠᱞᱟᱩᱰᱮᱰ ᱞᱤᱭᱳᱯᱟᱰ]] (''Neofelis nebulosa'')<ref>{{Cite web|url=http://megbiodiversity.nic.in/faunal-biodiversity.html|title=Meghalaya Biodiversity Board {{!}} Faunal Diversity in Meghalaya|website=megbiodiversity.nic.in|access-date=2016-10-15}}</ref> || align=center|[[File:Clouded leopard.jpg|100px]] ||
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[ᱵᱩᱨᱩ ᱠᱤᱥᱱᱤ]] (''Gracula religiosa'')<ref>{{Cite web|url=http://www.telegraphindia.com/1061117/asp/northeast/story_7011106.asp|title=The Telegraph – Calcutta : Northeast|website=www.telegraphindia.com|access-date=2016-10-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.frienvis.nic.in/KidsCentre/State-Animals-Birds-Trees-Flowers-of-India_1500.aspx|title=State Animals, Birds, Trees and Flowers of India|website=www.frienvis.nic.in|access-date=2016-10-15}}</ref> || align=center|[[File:Gracula religiosa robusta-01.JPG|100px]] ||
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || [[ᱞᱮᱰᱤᱡᱽ ᱥᱞᱤᱯᱚᱨ ᱳᱨᱪᱤᱰ]] (''Paphiopedilum insigne'')<ref name="envis-flower" /> || align=center|[[File:Paphiopedilum insigne Orchi 01.jpg|100px]]||
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || [[ᱜᱚᱢᱦᱟᱨ]] (''Gmelina arborea'')<ref>{{cite web | url=http://bsienvis.nic.in/State_trees/Meghalaya%20State%20Tree_2_12.pdf | title=State Tree of Meghalaya | accessdate=27 January 2016}}</ref> || align=center|[[File:Gmelina arborea 2.jpg|100px]]||
|}
===[[ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ]]===
<!--- please expand from http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16 --->
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol<ref name="kimiz">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#miz | title=Symbols of Mizoram | work=knowindia.gov.in | accessdate=22 January 2014 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#miz | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref><ref name="miz">{{cite web | url=http://mizoram.nic.in/about/glance.htm | title=Symbols of Mizoram | accessdate=22 January 2014}}</ref>
! width=100 | Image
! Notes
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ || Uses the [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ]] || style="text-align:center;"|[[File:Seal of Mizoram.svg|100px]] ||
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[ᱦᱤᱢᱟᱞᱚᱭ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱮᱨᱤ]] (''Capricornis thar'') || align=center|[[File:Himalayan Serow Pangolakha Wildlife Sanctuary East Sikkim Sikkim India 13.02.2016.jpg|100px]] ||
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[Mrs. Hume's pheasant]] (''Syrmaticus humiae'') || align=center|[[File:Syrmaticus humiae.jpg|100px]] ||
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || ᱨᱮᱰ ᱵᱷᱟᱱᱰᱟ (''[[Renanthera imschootiana]]'')<ref name="envis-flower" /> || align=center|[[File:Renanthera imschootiana 01.jpg|100x100px]] ||
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱨᱳᱡᱽ ᱪᱮᱥᱴᱱᱚᱴ (''[[Mesua ferrea]]'') || align=center|[[File:MesuaFerrea IronWood.jpg|100px]] ||
|}
===[[ᱱᱟᱜᱟᱞᱮᱱᱰ]]===
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol<ref name="kinag">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#naga | title=Symbols of Nagaland | work=knowindia.gov.in | accessdate=20 January 2014 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#naga | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref><ref name="nag">{{cite web | url=http://nagaforest.nic.in/tragopan.htm | title=Symbols of Nagaland | accessdate=20 January 2014 | archive-date=23 October 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131023015817/http://nagaforest.nic.in/tragopan.htm | url-status=dead }}</ref>
! width=100 | Image
! Notes
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ || [[ᱱᱟᱜᱟᱞᱟᱸᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ]] || style="text-align:center;"| ||
|-
| ᱠᱟᱛᱷᱟ(motto) || ''Unity'' || ||
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[ᱢᱤᱛᱷᱩᱱ]] || [[File:Mithun.jpg|100px]] ||
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[ᱵᱞᱟᱭᱤᱛᱷᱼᱥ ᱴᱨᱟᱜᱳᱯᱟᱱ]] (''Tragopan blythii'') || align=center|[[File:Tragopan blythii01.jpg|100px]] ||
|-
| ᱵᱟᱦᱟ
| ᱨᱳᱰᱳᱰᱮᱱᱰᱨᱳᱱ (''[[Rhododendron arboreum]]'')<ref name="envis-flower" /><ref name=":0" /> || [[File:Manaslu-Circuit Rhododendron.jpg|100px]] ||
|-
|ᱫᱟᱨᱮ
| ᱟᱞᱰᱮᱨ (''[[Alnus nepalensis]]'')<ref name=":0" /><ref name="envis-tree" />|| [[File:Alnus nepalensis.JPG|100px]] ||
|}
===[[ᱳᱰᱤᱥᱟ]]===
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol
! width=100 | Image
! Notes
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ || Warrior and the Horse sculpture from the [[ᱠᱳᱬᱟᱨᱠ ᱢᱩᱫᱽᱨᱤ]]|| [[File:Seal of Odisha.png|100px]]||
|-
| ᱥᱮᱨᱮᱧ || [[ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱩᱛᱠᱚᱞ ᱡᱚᱱᱚᱱᱤ]] <br> (''I Adore Thee, O Mother Utkala!'') || ||
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[Cervus unicolor|ᱥᱮᱞᱮᱰ]] (''Cervus unicolor'')<ref name="kiod">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#od | title=States and Union Territories Symbols | work=knowindia.gov.in | accessdate=8 November 2013 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#od | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref><ref name="odisha">{{cite web | url=http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/dec2005/engpdf/sambar_the_state_animal_of_orissa.pdf | title=Sambar : The State Animal of Orissa | publisher=Orissa Review | work=odisha.gov.in | date=December 2005 | accessdate=8 November 2013 | pages=62 | first=Prafulla Kumar | last=Mohanty}}</ref> || style="text-align:center;"|[[File:Sambhar Deer by N A Nazeer.jpg|100px]] ||
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱨᱳᱞᱚᱨ]]<ref>{{cite web | url=http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/apr2005/englishpdf/bluelay.pdf | title=Blue Jay : The State Bird of Orissa | publisher=Orissa Review | work=odisha.gov.in | date=April 2005 | accessdate=7 November 2013 | first=Prafulla Kumar | last=Mohanty}}</ref> (''Coracias benghalensis'')<ref name="kiod"/><ref name="odisha"/> || style="text-align:center;"|[[File:Indian Roller Bandhavgarh.jpg|100px]] ||
|-
| ᱨᱮᱯᱴᱟᱭᱤᱞ || [[ᱛᱟᱭᱟᱱ]] (''Crocodylus porosus'') || [[File:Saltwater crocodile.jpg|100px]] ||
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || [[Saraca asoca|ᱚᱥᱳᱠ ᱵᱟᱦᱟ]] (''Saraca asoca'')<ref name="kiod"/><ref name="odisha"/> || style="text-align:center;"|[[File:Sita-Ashok (Saraca asoca) flowers in Kolkata W IMG 4146.jpg|100px]] ||
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || [[Ficus racemosa|ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱷᱤᱜ ᱴᱨᱤ]] (''Ficus racemosa'')<ref name="kiod"/><ref name="odisha"/> || style="text-align:center;"|[[File:Ficus racemosa foliage.jpg|100px]] ||
|}
===[[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ]]===
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol<ref name="kipun">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#pun | title=Symbols of Punjab | work=knowindia.gov.in | accessdate=23 January 2014 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#pun | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref><ref name="pun">{{cite web | url=http://www.pbforests.gov.in/Pdfs/Wildlife%20introduction%20%20State%20animal%20bird%20tree%20notifications.pdf | title=Symbols of Punjab | accessdate=23 January 2014}}</ref>
! width=100 | Image
! Notes
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ ||Ashoka lions, swords and ears of wheat || style="text-align:center;"|[[File:Emblem-Punjab-Protocol-Manual-page98-appendix12.svg|100px]] ||
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[ᱵᱞᱟᱠᱵᱚᱠ]] (''Antilope cervicapra'') || style="text-align:center;"|[[File:Antilope cervicapra from velavadar.JPG|100px]] ||
|-
| ᱫᱟᱜ ᱡᱩᱱᱛᱩ
|ᱰᱚᱞᱯᱷᱤᱱ (ᱵᱷᱩᱞᱟᱱ)<ref>{{Cite web|url=https://www.dailypioneer.com/2019/state-editions/indus-river-dolphin-declared-punjab---s-state-aquatic-animal.html|title=Indus River Dolphin declared Punjab’s State aquatic animal|last=Pioneer|first=The|website=The Pioneer|language=en|access-date=2019-03-30|archive-date=2019-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330143514/https://www.dailypioneer.com/2019/state-editions/indus-river-dolphin-declared-punjab---s-state-aquatic-animal.html|url-status=dead}}</ref>
|
|
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[Eastern goshawk|ᱵᱟᱡ]] (''Accipiter gentilis'') || style="text-align:center;"|[[File:Northern Goshawk ad M2.jpg|100px]] ||
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || [[ᱜᱞᱟᱰᱤᱭᱳᱞᱚᱥ]] (''Gladiolus grandiflorus'') || style="text-align:center;"| [[File:Sterngladiole (227745793).jpeg|100px]]<ref name=envis-flower/> ||
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || [[Dalbergia sissoo|ᱥᱤᱥᱟᱢ]] (''Dalbergia sissoo'') || style="text-align:center;"|[[File:Dalbergia sissoo.jpg|100px]] ||
|}
===[[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]]===
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol<ref name="raj">{{cite web |url=http://www.rajforest.nic.in/?q=image/tid/13 |title=Symbols of Rajasthan |accessdate=21 October 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141030120000/http://www.rajforest.nic.in/?q=image%2Ftid%2F13 |archivedate=30 October 2014 |df=dmy-all }}</ref><ref name="kiraj">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#raj | title=Symbols of Rajasthan | work=knowindia.gov.in | accessdate=21 October 2013 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#raj | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref>
! width=100 | Image
! Notes
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ || Uses the [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ]] || [[File:Emblem Rajasthan.png|100px]]
||
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[ᱪᱷᱩᱱᱠᱟᱨᱟ]] (''Gazella bennettii'') || style="text-align:center;"|[[File:Chinkara.jpg|100px]] ||
|-
| ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡ ᱮᱱᱤᱢᱟᱞ || [[ᱰᱨᱳᱢᱮᱰᱟᱨᱤ ᱠᱟᱢᱮᱞ]] (''Camelus dromedarius'') || style="text-align:center;"|[[File:Camelus dromedarius 1.JPG|100px]] ||
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[Ardeotis nigriceps|ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱵᱚᱥᱴᱟᱨᱰ]] (''Ardeotis nigriceps'') || style="text-align:center;"|[[File:Sonchiriya.jpg|100px]] ||
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || [[Tecomella undulata|ᱨᱳᱦᱤᱰᱟ]] (''Tecomella undulata'') || style="text-align:center;"|[[File:Rohida (Tecomella Undulata).jpg|100px]] ||
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || [[Prosopis cineraria|ᱠᱷᱤᱡᱩᱨ]] (''Prosopis cineraria'') || style="text-align:center;" |[[File:Khejari (Prosopis cineraria).JPG|100px]] ||
|-
|ᱠᱟᱨᱠᱷᱟᱱᱟ || [[cactaceae|ᱠᱟᱠᱽᱴᱚᱥ]] (cactaceae) || ||
|}
===[[ᱥᱤᱠᱠᱤᱢ]]===
<!--- please expand from http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16 --->
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol
! width=100 | Image
! Notes
|-
| ᱯᱨᱟᱛᱤᱠ || [[ᱥᱤᱠᱠᱤᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ]] || style="text-align:center;"|[[File:Seal of Sikkim.svg|100px]] ||
|-
| ᱠᱟᱛᱷᱟ(motto) || ༄༅།ཁམས་གསུམ་དབང་འདུས <br> (''Conqueror of the three worlds'') || ||
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[ᱨᱮᱰ ᱯᱚᱱᱰᱟ]] (''Ailurus fulgens'')<ref name="kisik">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#sik | title=States and Union Territories Symbols | work=knowindia.gov.in | accessdate=13 June 2016 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#sik | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref><ref name="sik">{{cite web | url=http://sikkimtourism.gov.in/Webforms/General/SikkimAtAGlance/FloraFauna.aspx | title=Flora and Fauna | work=sikkimtourism.gov.in | accessdate=13 June 2016}}</ref> || align=center|[[File:RedPandaFullBody.JPG|100px]] ||
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[ᱵᱞᱚᱰ ᱯᱷᱮᱡᱟᱸᱴ]] (''Ithaginis cruentus'')<ref name="kisik"/><ref name="sik"/> || align=center|[[File:Blood Pheasant.jpg|100px]] ||
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || ᱱᱳᱵᱮᱞ ᱰᱮᱱᱰᱨᱳᱵᱤᱭᱚᱢ (''[[Dendrobium nobile]]'')<ref name="kisik"/><ref name="sik"/> || align=center|[[File:Dendrobium nobile - flower view 01.jpg|100px]] ||
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || ᱨᱳᱰᱳᱰᱮᱱᱰᱨᱳᱱ (''[[Rhododendron niveum]]'')<ref name="kisik"/><ref name="sik"/> || align=center|[[File:Rhododendron niveum AJT Johnsingh P1020212.JPG|100px]] ||
|}
===[[ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]]===
{{main|List of Tamil Nadu state symbols}}
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbols<ref name="kitn">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#tn | title=Symbols of Tamil Nadu | work=knowindia.gov.in | accessdate=12 December 2013 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#tn | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref><ref name="tn">{{cite web| url=http://www.forests.tn.nic.in/| title=Symbols of Tamil Nadu| accessdate=12 December 2013| url-status=dead| archiveurl=https://web.archive.org/web/20131020195613/http://www.forests.tn.nic.in/| archivedate=20 October 2013| df=dmy-all}}</ref>
! width=100 | Image
! Notes
|-
|ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ || [[ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ]] || align=center|[[File:Seal of Tamil Nadu.svg|100px]] ||
|-
|ᱥᱮᱨᱮᱧ || [[Tamil Thai Valthu (Tamil Nadu)|ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱛᱷᱟᱭᱤ ᱵᱷᱟᱞᱛᱷᱩ]] <br> (''Invocation to Tamil Mother'') || align=center|[[File:Tamil Mother.jpg|100px]] ||
|-
|ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[ᱱᱤᱞᱜᱤᱨᱤ ᱛᱟᱨ]] (''Nilgiritragus hylocrius'') || align=center|[[File:Niltahr.jpg|100px]] ||
|-
|ᱪᱮᱬᱮ || [[ᱮᱢᱮᱨᱞᱟᱰ ᱰᱳᱵᱷ]] (''Chalcophaps indica'') || align=center|[[File:Emerald dove444.jpg|100px]] ||
|-
|ᱯᱚᱨᱡᱟᱯᱚᱛᱤ(butterfly)
|[[ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱭᱮᱢᱳᱱ]] (''Cirrochroa thais'')
|align=center|[[File:Tamil Yeoman (Cirrochroa thais) (22851276940).jpg|alt=Tamil yeoman|thumb|100px]] ||
|-
|ᱵᱟᱦᱟ || [[Gloriosa superba|ᱜᱞᱳᱨᱤᱳᱥᱟ ᱞᱤᱞᱤ]] (''Gloriosa superba'') || align=center|[[File:Gloriosa Superba.jpg|100px]] ||
|-
|ᱫᱟᱨᱮ || [[ᱛᱟᱞᱮ|ᱛᱟᱞᱮ ᱫᱟᱨᱮ]] (''Borassus flabellifer'') || align=center|[[File:Palm Tamil Nadu.jpg|100px]] ||
|-
|ᱡᱚ || [[ᱜᱷᱟᱱᱴᱟᱲ|ᱠᱷᱟᱱᱴᱟᱲ]] ("Artocarpus heterophyllus") || align=center|[[File:Jackfruit hanging.JPG|100px]] ||
|}
===[[ᱛᱮᱞᱮᱝᱜᱟᱱᱟ]]===
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|+
|-
! width="90" | Title
! style="width:300px;" | Symbol
! width="100" | Image
! Notes
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ ||[[ᱛᱮᱞᱮᱝᱜᱟᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ]] || style="text-align:center;"| ||
|-
| ᱥᱮᱨᱮᱧ || [[ᱡᱚᱭᱚ ᱡᱚᱭᱚ ᱦᱮ ᱛᱮᱞᱮᱸᱜᱟᱱᱟ]] <br> (''Victory to Mother Telangana!'')|| style="text-align:center|[[File:Telangana Talli Statue in Pedda Korpole.png|100px]] ||
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[Chital|(Spotted deer) ᱡᱤᱱᱠᱟ]] (''Axis axis'')<ref name="Telangana Symbols">{{Cite web |url=http://knowindia.gov.in/national-identity-elements/states-ut-symbol-s-z.php |title=Know India.gov.in – Telangana Symbols |website=Know India .gov.in |access-date=2019-11-27 |archive-date=2019-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212202436/https://knowindia.gov.in/national-identity-elements/states-ut-symbol-s-z.php |url-status=dead }}</ref>|| style="text-align:center;" |[[File:Chital or Spotted Deer.JPG|100px]] ||
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[Coracias indica|(Indian roller) ᱯᱟᱞᱟ ᱯᱟᱛᱟ]] (''Coracias indica'')<ref name="Telangana Symbols" /> || style="text-align:center;" | [[File:IndianRoller1.jpg|100px]]||
|-
| ᱦᱟ.ᱠᱤ || ᱠᱚᱨᱟᱢᱤᱱᱳ (''Channa striatus'')<ref>{{cite web | url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-telangana/murrel-is-state-fish/article8878381.ece | title=Murrel is State fish | work=[[The Hindu]] | date=21 July 2016 | accessdate=17 August 2016}}</ref> || ||
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || [[Senna auriculata|ᱛᱟᱸᱜᱤᱰᱤ]] (''Senna auriculata'')<ref name="Telangana Symbols" /> || style="text-align:center;" |[[File:A Cassia auriculata shrub.jpg|100px]] ||
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || [[Prosopis cineraria|ᱡᱟᱢᱤ ᱪᱷᱮᱛᱳ]] (''Prosopis cineraria'')<ref name="Telangana Symbols" /> || style="text-align:center;" |[[File:Prosopis cineraria - Khejri.jpg|100px]] ||
|-
| ᱡᱚ|| ᱩᱞ (''Mangifera indica''){{Citation needed|date = January 2016}} || style="text-align:center;" | [[File:Mangifera indica (Manguier 4).jpg|100px]] ||
|}
===[[ᱛᱨᱤᱯᱩᱨᱟ]]===
<!--- please expand from http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16 --->
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! width=300 | Symbol
! width=100 | Image
! Notes
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ || Uses the [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ]] || style="text-align:center;"|[[File:Seal of Tripura.svg|100px]] ||
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[ᱯᱷᱟᱭᱨᱮᱥ ᱞᱤᱯᱷ ᱦᱟ.ᱬᱩ]] (''Trachypithecus phayrei'')<ref name="kitri">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#tri | title=Symbols of Triputa | work=knowindia.gov.in | accessdate=22 January 2014 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#tri | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref><ref name="tri">{{cite web | url=http://tcm.bsf.gov.in/introduction.htm | title=Symbols of Tripura | accessdate=22 January 2014 | archive-date=23 October 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131023014445/http://tcm.bsf.gov.in/introduction.htm | url-status=dead }}</ref><ref name=frienvis/> || align=center|[[File:Phayre's Langur, Trachypithecus phayrei in Phu Khieo Wildlife Sanctuary (21134240148).jpg|100px]] ||
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[ᱯᱟᱨᱣᱟ]] (''Ducula aenea'')<ref name="kitri"/><ref name="tri"/><ref name=frienvis/> || align=center|[[File:DuculaAenea.JPG|100px]] ||
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱨᱳᱡᱽ ᱪᱷᱮᱥᱴᱱᱚᱴ (''[[Mesua ferrea]]'')<ref name="kitri"/><ref name="tri"/><ref name=frienvis/> || align=center|[[File:Flowers of Mesua ferrea Kaziranga TR AJTJ P1010329.JPG|100px]] ||
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || [[ᱟᱜᱟᱨ-ᱳᱰ]]<ref name="kitri"/><ref name="tri"/><ref name=frienvis/> || align=center|[[File:Gardenology.org-IMG 8103 qsbg11mar.jpg|100px]] ||
|-
| ᱡᱚ || ᱠᱭᱩᱭᱤᱱ ᱯᱟᱭᱱᱟᱯᱳᱞ (''[[Ananas comosus]]'')<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/president-declares-queen-pineapple-as-tripuras-state-fruit/articleshow/64512923.cms|title=President declares queen pineapple as Tripura's 'State Fruit' - Times of India|publisher=}}</ref> || [[File:Pineapple and cross section.jpg|100px]]
||
|}
===[[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]]===
<!--- please expand from http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16 --->
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title !! style="width:300px;"| Symbol !! width=100 | Image !! Notes
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ || [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ]] || style="text-align:center;"|[[File:Seal of Uttar Pradesh.png|100px]] ||
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[ᱵᱟᱨᱟᱥᱤᱸᱜᱷᱟ]] (''Rucervus duvaucelii'')<ref name="kiup">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#up | title=Symbols of Uttar Pradesh | work=knowindia.gov.in | accessdate=22 January 2014 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#up | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref><ref name="up">{{cite web | url=http://www.pbb.gov.in/publications/COP-11%20EXHIBITION%20REPORT.pdf#page=8 | title=Symbols of Uttar Pradesh | accessdate=22 January 2014 | archive-date=14 August 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130814162731/http://pbb.gov.in/publications/COP-11%20EXHIBITION%20REPORT.pdf#page=8 | url-status=dead }}</ref> || align=center|[[File:The barasingha.jpg|100px]] ||
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[ᱥᱟᱨᱥᱚᱥ ᱠᱨᱮᱱ]] (''Grus antigone'')<ref name="kiup"/><ref name="up"/> || align=center|[[File:Grus antigone Luc viatour.jpg|100px]] ||
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || [[ᱢᱩᱨᱩᱫ ᱫᱟᱨᱮ|ᱢᱩᱨᱩᱫ]] (''Butea monosperma'')<ref name="kiup"/><ref name="up"/> || align=center|[[File:STS 001 Butea monosperma.jpg|100px]] ||
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || [[Saraca asoca|ᱚᱥᱳᱠ]] (''Saraca asoca'')<ref name="kiup"/><ref name="up"/> || align=center|[[File:Sita-Ashok (Saraca asoca) flowers in Kolkata W IMG 4146.jpg|100px]] ||
|}
===[[ᱩᱛᱛᱚᱨᱟᱠᱷᱚᱸᱰ]]===
{{main|List of Uttarakhand state symbols}}
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol
! width=100 | Image
! Notes
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ ||[[ᱩᱛᱚᱨᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ]]|| style="text-align:center;"| ||
|-
| ᱥᱮᱨᱮᱧ ||[[ᱤᱛᱚᱨᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱫᱮᱵ&ᱵᱷᱩᱢᱤ ᱢᱟᱛᱨᱤ-ᱵᱷᱩᱢᱤ]] <br> (''Uttarakhand, Land of the Gods, O Motherland!'')|| style="text-align:center;"| ||
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[ᱟᱞᱯᱟᱭᱤᱱ ᱢᱟᱥᱠ ᱰᱤᱭᱚᱨ]] (''Moschus chrysogaster'')<ref name="kiuk">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#uk | title=Symbols of Uttrakhand | work=knowindia.gov.in | accessdate=22 January 2014 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#uk | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref><ref name="uk">{{cite web | url=http://www.gmvnl.com/newgmvn/facts/ | title=Symbols of Uttarakhand | accessdate=22 January 2014 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130715112114/http://www.gmvnl.com/newgmvn/facts/ | archivedate=15 July 2013 | df=dmy-all }}</ref> || align=center| [[File:Moschus chrysogaster.jpg|100px]] ||
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[ᱦᱤᱢᱟᱞᱚᱭᱚ ᱨᱮᱱ ᱢᱳᱱᱟᱞ]] (''Lophophorus impejanus'')<ref name="kiuk"/><ref name="uk"/> || align=center| [[File:Himalayan Monal, Male (28466143101).jpg|100px]] ||
|-
| ᱯᱚᱨᱡᱟᱯᱚᱛᱤ(butterfly) || [[ᱣᱮᱥᱴ ᱦᱤᱢᱟᱞᱚᱭᱟᱱ ᱠᱚᱢᱚᱱ ᱯᱤᱠᱚᱠ]]<ref>{{cite web |url=http://www.devalsari.org/images/Photo-Gallery/Common-Peacock-Male-Papilio-Bianor-Polyctor.jpg |title=Archived copy |accessdate=2017-01-07 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170108094143/http://www.devalsari.org/images/Photo-Gallery/Common-Peacock-Male-Papilio-Bianor-Polyctor.jpg |archivedate=8 January 2017 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/dehradun/uttarakhand-to-declare-common-peacock-as-state-butterfly/story-FxHJdVUk9fcVsmPqTvXq1M.html |title=Archived copy |accessdate=2017-01-09 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170102220838/http://www.hindustantimes.com/dehradun/uttarakhand-to-declare-common-peacock-as-state-butterfly/story-FxHJdVUk9fcVsmPqTvXq1M.html |archivedate=2 January 2017 |df=dmy-all }}</ref> (''Papilio bianor polyctor'') || align="center" |[[File:Davidraju Common peacock-shillong.jpg|100px]] ||
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || [[ᱵᱨᱚᱢᱦᱚ ᱠᱚᱢᱚᱞ]] (''Saussurea obvallata'')<ref name="kiuk"/><ref name="uk"/> || align=center|[[File:Brahmakamal Kaluvinayak Chamoli Uttarakhand 2014-08-23.jpg|100px]] ||
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || [[ᱵᱩᱨᱟᱱᱥ]] (''Rhododendron arboreum'')<ref name="kiuk"/><ref name="uk"/> || align=center|[[File:Rhododendron in full bloom! (8620051426).jpg|100px]] ||
|}
===[[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ]]===
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbols
! width=100 | Image
! Notes
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ || [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ]] || style="text-align:center;"| ||
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ
| [[ᱯᱷᱤᱥᱤᱸᱜ ᱠᱮᱴ]]<ref name="kiwb">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#wb | title=Symbols of West Bengal | work=knowindia.gov.in | accessdate=12 December 2013 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#wb | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref><ref name="wb">{{cite web | url=http://www.pbb.gov.in/publications/COP-11%20EXHIBITION%20REPORT.pdf#page=10 | title=Symbols of West Bengal | accessdate=12 December 2013 | archive-date=14 August 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130814162731/http://pbb.gov.in/publications/COP-11%20EXHIBITION%20REPORT.pdf#page=10 | url-status=dead }}</ref> (''Prionailurus viverrinus'')<ref name="wiisymbols">{{cite web|url=http://www.wii.gov.in/nwdc/state_animals_tree_flowers.pdf|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20070615001645/http://www.wii.gov.in/nwdc/state_animals_tree_flowers.pdf|url-status=dead|archive-date=15 June 2007|format=PDF|title=State animals, birds, trees and flowers|publisher=Wildlife Institute of India|accessdate=5 March 2012|df=dmy-all}}</ref> || align=center|[[File:Fishing Cat Pessac zoo.jpg|100px]] ||
|-
| ᱪᱮᱬᱮ
| [[ᱯᱩᱸᱰ ᱦᱚᱴᱚᱜ ᱠᱤᱸᱜ ᱯᱷᱤᱥᱚᱨ]]<ref name="kiwb"/><ref name="wb"/> (''Halcyon smyrnensis'') || align=center|[[File:White-throated kingfisher BNC.jpg|100px]] ||
|-
| ᱵᱟᱦᱟ
| [[ᱧᱤᱫᱟ. ᱵᱟᱦᱟᱜ ᱡᱚᱥᱢᱤᱱ]] (''Nyctanthes arbor-tristis'')<ref name="wiisymbols"/> || align=center|[[File:Flower & flower buds I IMG 2257.jpg|100px]] ||
|-
| ᱫᱟᱨᱮ
| [[Alstonia scholaris|ᱪᱷᱟᱛᱤᱢ ᱴᱨᱤ]] (''Alstonia scholaris'')<ref name="wiisymbols"/><ref>{{cite web | url=http://bsienvis.nic.in/writereaddata/State%20Tree%20of%20West%20Bengal%20-%2011_8_13.pdf | title=West Bengal | publisher=bsienvis.nic.in | accessdate=13 June 2016}}</ref>|| align=center|[[File:Alstonia scholaris.jpg|100px]] ||
|}
==ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ==
===[[ᱟᱱᱰᱟᱢᱟᱱ ᱟᱨ ᱱᱤᱠᱚᱵᱚᱨ ᱯᱩᱧᱡᱤᱰᱷᱤᱯ]]===
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol
! width=100 | Image
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ ||ᱚᱥᱳᱠ ᱞᱟᱭᱚᱱ,ᱢᱳᱸᱰᱩ ᱟᱨ ᱫᱚᱨᱭᱟ || style="text-align:center;"|[[:File:Seal of Andaman and Nicobar Islands.png|Link to image]]
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[ᱰᱩᱜᱳᱸᱜ]] sea cow <ref name="kia&n">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#an | title=Symbols of Andaman & Nicobar | work=knowindia.gov.in | accessdate=15 October 2013 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#an | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref><ref name="a&n">{{cite web|url=http://www.and.nic.in/andaman/birds.php |title=Symbols of Andaman & Nicobar |accessdate=15 October 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150106082436/http://www.and.nic.in/andaman/birds.php |archivedate=6 January 2015 }}</ref> || style="text-align:center;"|[[File:Manatee.jpg|100px]]
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[ᱟᱱᱰᱟᱢᱟᱱ ᱳᱰ ᱯᱟᱨᱣᱟ]] (''Columba palumboides'')<ref name="kia&n"/><ref name="a&n"/> || style="text-align:center;"|[[File:ColumbaPalumboides.jpg|100px]]
|-
|ᱵᱟᱦᱟ
|ᱟᱱᱰᱟᱢᱟᱱ ᱯᱟᱭᱢᱟ (''Lagerstroemia hypoleuca'')<ref name="envis-flower" /> || style="text-align:center;"|[[File:Phalaenopsis speciosa 1.jpg|100px]]
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || [[ᱟᱱᱰᱟᱢᱟᱱ ᱨᱮᱰ ᱳᱰ]] (''Pterocarpus dalbergioides'')<ref name="kia&n"/><ref name="a&n"/> || style="text-align:center;"|[[File:Andaman padauk 02.JPG|100px]]
|}
===[[ᱪᱚᱱᱰᱤᱜᱚᱰ|ᱪᱚᱱᱰᱤᱜᱚᱲ]]===
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol
! width=100 | Image
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ || [[ᱳᱯᱮᱱ ᱦᱮᱸᱰ ᱢᱳᱱᱳᱢᱮᱸᱴ]] || align=center|
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱜᱨᱮ ᱢᱚᱱᱜᱳᱡ]]<ref name="kichd">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#cng | title=Symbols of Chandigarh | work=knowindia.gov.in | accessdate=15 October 2013 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#cng | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref><ref name="chd">{{cite web | url=http://chandigarh.nic.in/pdf%5Cforest-state-abft.pdf | title=Symbols of Chandigarh | accessdate=15 October 2013 | archive-date=16 September 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130916193208/http://chandigarh.nic.in/pdf/forest-state-abft.pdf | url-status=dead }}</ref> (''Herpestes edwardsii'') || style="text-align:center;"|[[File:Herpestes edwardsii at Hyderaba.jpg|100px]]
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱜᱨᱮ ᱦᱚᱨᱱᱵᱤᱞ]]<ref name="kichd"/><ref name="chd"/> (''Ocyceros birostris'')|| style="text-align:center;"|[[File:Indian Grey Hornbill I IMG 4051.jpg|100px]]
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || [[Butea monosperma|ᱰᱷᱟᱠ ᱵᱟᱦᱟ]]<ref name="kichd"/><ref name="chd"/> (''Butea monosperma'') || style="text-align:center;"|[[File:STS 001 Butea monosperma.jpg|100px]]
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || ᱩᱞ ᱫᱟᱨᱮ<ref name="kichd"/><ref name="chd"/> (''mangifera indica'') || style="text-align:center;"|[[File:Jacaranda mimosifolia 3707.jpg|100px]]
|}
===[[ᱫᱟᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱟᱵᱮᱞᱳ]]===
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
| '''Title'''
| '''Symbol'''
| '''Image'''
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ || Uses the [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ]] || style="text-align:center;"|[[File:Seal of Dadra and Nagar Haveli.svg|100px]]
|-
|ᱡᱩᱱᱛᱩ || colspan="2" || style="text-align:center;"| Not designated<ref name=envis-animal/>
|-
|ᱪᱮᱬᱮ || colspan="2" colspan="3" style="text-align:center;"| Not designated<ref name=envis-bird/>
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || colspan="2" style="text-align:center;"| Not designated<ref name=envis-flower/>
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || colspan="2" style="text-align:center;"| Not designated<ref name=envis-tree/>
|}
===[[ᱰᱟᱢᱚᱱ ᱟᱨ ᱰᱤᱭᱳ]]===
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
| '''Title'''
| '''Symbol'''
| '''Image'''
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ || Uses the [[ᱵᱷᱚᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ]] || style="text-align:center;"|[[File:Seal of Daman and Diu.svg|100px]]
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || colspan="2" style="text-align:center;"| Not designated<ref name=envis-animal/>
|-
|ᱪᱮᱬᱮ || colspan="2" colspan="3" style="text-align:center;"| Not designated<ref name=envis-bird/>
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || colspan="2" style="text-align:center;"| Not designated<ref name=envis-flower/>
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || colspan="2" style="text-align:center;"| Not designated<ref name=envis-tree/>
|}
===[[ᱫᱤᱞᱞᱤ]]===
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol
! width=100 | Image
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ || Uses the [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ]] || align=center|[[File:Seal of the National Capital Territory of Delhi.svg|100px]]
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[ᱱᱤᱞᱜᱟᱹᱭ]]<ref name=frienvis>{{cite web | url=http://www.frienvis.nic.in/KidsCentre/State-Animals-Birds-Trees-Flowers-of-India_1500.aspx | title=State Animals, Birds, Trees and Flowers of India | work=ENVIS Centre on Forestry | date=2 July 2015 | accessdate=8 March 2016}}</ref> (''Boselaphus tragocamelus'') || style="text-align:center;"|[[File:Boselaphus tragocamelus1.jpg|100px]]
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[ᱜᱷᱟᱲᱣᱟ]] (''Passer domesticus'')<ref name="kidel">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#del | title=Symbols of Delhi | work=knowindia.gov.in | accessdate=15 October 2013 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#del | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref><ref name="del">{{Cite web |url=http://www.delhi.gov.in/wps/wcm/connect/4aa5da804bef731ead75efa074822b2a/Notification+on+Sparrows.PDF?MOD=AJPERES&lmod=-2143418103 |title=Symbols of Delhi |page=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131015220751/http://www.delhi.gov.in/wps/wcm/connect/4aa5da804bef731ead75efa074822b2a/Notification+on+Sparrows.PDF?MOD=AJPERES&lmod=-2143418103 |website=delhi.gov.in |archive-date=15 October 2013 |url-status=dead |access-date=15 October 2013}}</ref> || style="text-align:center;"|[[File:House Sparrow (Passer domesticus)- Male in Kolkata I IMG 5904.jpg|100px]]
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || [[ᱟᱞᱯᱷᱟᱞᱯᱷᱟ]] <ref name=envis-flower/> || align=center|[[File:Luzerne-600.jpg|100px]]
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || [[Delonix regia|ᱯᱷᱟᱢᱵᱳᱭᱟᱸᱴ]] (''Delonix regia'') <ref name=envis-tree>{{cite web|title = State Trees of India|url = http://www.bsienvis.nic.in/KidsCentre/BSI_3937.aspx|access-date = 16 February 2016|date = 26 April 2017|work = ENVIS Centre on Floral Diversity}}</ref> || align=center|[[File:Royal Ponciana.jpg|100px]]
|}
===[[ᱡᱟᱹᱢᱢᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱨ (ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱡᱟᱢᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱥᱢᱤᱨ]]===
The symbols of the union territory of Jammu and Kashmir are to be determined after the territory officially comes into existence on 31 October 2019.<ref name="thedispatch.in">{{Cite web |url=https://www.thedispatch.in/post-article-370-jammu-and-kashmir-ladakh-to-get-new-state-bird-animal-after-oct-31/ |title=Archive copy |access-date=2019-11-27 |archive-date=2019-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191007162255/https://www.thedispatch.in/post-article-370-jammu-and-kashmir-ladakh-to-get-new-state-bird-animal-after-oct-31/ |url-status=dead }}</ref>
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol
! width=100 | Image
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ || [[ᱡᱚᱢᱩ ᱠᱟᱥᱢᱤᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ]] || align=center|[[File:Seal of Jammu and Kashmir color.png|100px]] <ref>{{Cite web |url=https://jammukashmir.nic.in/ |title=Archive copy |access-date=2019-11-27 |archive-date=2019-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191110144359/https://jammukashmir.nic.in/ |url-status=dead }}</ref>
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[ᱠᱟᱥᱢᱤᱨ ᱥᱴᱟᱜ]] (''Cervus elaphus hanglu'') || align=center|[[File:Cervus cashmeerianus Smit.jpg|100px]]
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || ''To be determined'' ||
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || ''To be determined'' ||
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || ''To be determined'' ||
|}
===[[ᱞᱟᱫᱟᱠᱷ]]===
The symbols of the union territory of Ladakh are to be determined after the territory officially comes into existence on 31 October 2019.<ref name="thedispatch.in"/>
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol
! width=100 | Image
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ || [[ᱞᱚᱫᱟᱠᱷ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ]] || style="text-align:center;"|[[File: Seal of Ladakh.png|100px]]
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[ᱭᱟᱠ]] (''Bos grunniens'') || style="text-align:center;"|[[File:Bos grunniens at Yundrok Yumtso Lake.jpg|100px]]
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱦᱚᱴᱚᱜ ᱠᱚᱸᱜ]] (''Grus nigricollis'') <ref>https://hillpost.in/2019/10/jammu-kashmir-ladakh-and-the-crane/112723/</ref> || style="text-align:center;"|[[File:Stavenn Grus nigricollis 00.jpg|100px]]
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || ''To be determined'' ||
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || ''To be determined'' ||
|}
===[[ᱞᱟᱠᱷᱭᱟᱫᱤᱯ]]===
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol
! width=100 | Image
|-
| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ || [[ᱞᱟᱠᱷᱭᱟᱫᱤᱯ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ]] || align=center|
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[Chaetodon falcula|ᱵᱚᱴᱚᱨᱯᱷᱞᱟᱭ ᱯᱷᱳᱥ]] (''Chaetodon falcula'')<ref name="kilak">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#ld | title=Symbols of Lakshadweep | work=knowindia.gov.in | accessdate=17 October 2013 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#ld | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref><ref name="lk">{{cite web | url=http://lakshadweep.nic.in/lakkeyindicators07.pdf#page=3 | page=1 | title=Symbols of Laksdweep | accessdate=17 October 2013}}</ref> || style="text-align:center;"|[[File:Bep chaetodon falcula.jpg|100px]]
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[Anous stolidus|ᱱᱳᱰᱤ ᱴᱮᱨᱱ]] (''Anous stolidus'')<ref name="kilak" /><ref name="lk" /> || align=center|[[File:Anous stolidus by Gregg Yan 01.jpg|100px]]
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || [[ᱥᱴᱨᱳᱵᱤᱞᱟᱱᱛᱷᱮᱥ ᱠᱩᱱᱴᱷᱤᱭᱟᱱᱟ]] || align=center|[[File:Strobilanthes kunthianus Kurinji Flowers.jpg|100px]]
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || [[Artocarpus incisa|ᱵᱨᱮᱰ ᱯᱨᱩᱴ]] (''Artocarpus incisa'')<ref name="kilak" /><ref name="lk" /> || align=center|[[File:Breadfruit Tree.jpg|100px]]
|}
===[[ᱯᱩᱰᱩᱪᱮᱨᱤ]]===
{| class="wikitable" style="width: 100%;"
|-
! width=90 | Title
! style="width:300px;"| Symbol
! width=100 | Image
|-
|| ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ || Uses the [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱠ]] || style="text-align:center;"|[[File:Seal of Puducherry.svg|100px]]
|-
| ᱥᱮᱨᱮᱧ || [[Tamil Thai Valthu (Puducherry)|ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱛᱷᱟᱭᱤ ᱵᱷᱟᱞᱛᱷᱩ]] <br> (''Invocation to Tamil Mother'') || style="text-align:center;"|[[File:Tamil Mother.jpg|100px]]
|-
| ᱡᱩᱱᱛᱩ || [[ᱛᱩᱲ]]<ref name="kipond">{{cite web | url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#pudu | title=Symbols of Pondicherry | work=knowindia.gov.in | accessdate=23 January 2014 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16#pudu | archivedate=12 November 2013 | df=dmy-all }}</ref><ref name="pond">{{cite web | url=http://forest.puducherry.gov.in/ | title=Symbols of Pondicherry | accessdate=23 January 2014 | archive-date=20 February 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180220121615/http://forest.puducherry.gov.in/ | url-status=dead }}</ref> (''Funambulus palmarum'') || align=center|[[File:Funambulus palmarum (Bengaluru).jpg|100px]]
|-
| ᱪᱮᱬᱮ || [[ᱠᱩᱭᱞᱤ]]<ref name="kipond" /><ref name="pond" /> (''Eudynamys scolopaceus'') || align=center|[[File:Asian koel.jpg|100px]]
|-
| ᱵᱟᱦᱟ || [[Couroupita guianensis|ᱠᱟᱱᱳᱱᱵᱚᱞ]]<ref name="kipond" /><ref name="pond" /> (''Couroupita guianensis'') || align=center|[[File:Lingam Flower.jpg|100px]]
|-
| ᱫᱟᱨᱮ || [[ᱥᱤᱡᱟᱹ]]<ref name="kipond" /><ref name="pond" /> (''Aegle marmelos'') || align=center|[[File:Bael (Aegle marmelos) tree at Narendrapur W IMG 4116.jpg|100px]]
|}
==ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ==
* [[National symbols of India]]
* [[List of Indian state flags]]
* [[List of Indian state emblems]]
* [[List of Indian state songs]]
* [[List of Indian state animals]]
* [[List of Indian state birds]]
* [[List of Indian state flowers]]
* [[List of Indian state trees]]
==ᱵᱟᱦᱚᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
* [https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16 Knowindia.gov.in: States and Union Territories Symbols]
==ᱠᱷᱚᱡ ᱠᱟᱱᱟ==
{{Reflist|30em}}
*102-Journal de Kanpur Vol-3/ year 2018
*GSV Journalism Research Center.India.Kanpur
====ᱵᱟ.ᱲᱛᱤ ᱥᱟ.ᱜᱟ.ᱭ====
* [https://web.archive.org/web/20131112080035/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=16 Knowindia.gov.in: States and Union Territories Symbols]
{{Symbols of Indian states}}
{{DEFAULTSORT:Symbols of Indian states and territories}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:Lists of Indian state symbols|India national symbols]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱫᱟᱨᱮ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ]]
dhfmqbvkm42fvsoe6szs3r6yba420i1
ᱭᱟᱫᱽᱜᱤᱨ
0
17235
197260
131873
2026-08-23T14:38:48Z
CommonsDelinker
91
Replacing Deepak0405.jpg with [[File:Yadagiri_Railway_Station_(2010).jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: C2).
197260
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱭᱟᱫᱽᱜᱤᱨ
| native_name =
| official_name =
| nickname =
| settlement_type = ᱥᱚᱦᱚᱨ
| image_skyline = Yadgir town view from fort.jpg
| image_alt =
| image_caption = ᱭᱟᱫᱽᱜᱤᱨᱤ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱛᱷᱟᱱ
| pushpin_map = India Karnataka
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ
| coordinates = {{coord|16.77|N|77.13|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}}
| subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name1 = [[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ]]
| subdivision_type2 = ᱴᱚᱴᱷᱟ
| subdivision_name2 = ᱠᱚᱞᱭᱟᱱᱟ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ
| subdivision_type3 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name3 = [[ᱭᱟᱫᱽᱜᱤᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_type4 = [[ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚᱨᱵᱟᱨ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]]
| subdivision_name4 = [[ᱨᱟᱭᱪᱩᱨ (ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚᱨᱵᱟᱨ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ)]]
| established_title = <!-- Established -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 = 5.6
| elevation_footnotes =
| elevation_m = 389
| population_total = 74294
| population_as_of = ᱒᱐᱑᱑
| population_rank =
| population_density_km2 = 10500.36
| population_demonym =
| population_footnotes = <ref>http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=666255</ref>
| demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ
| demographics1_title1 = ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱮᱛ
| demographics1_info1 = [[ᱠᱚᱱᱱᱚᱲ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱚᱱᱱᱚᱲ]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐
| postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code = ᱕᱘᱕᱒᱐᱑ / ᱕᱘᱕᱒᱐᱒
| area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ
| area_code = ᱐᱘᱔᱗᱓
| registration_plate = KA-33
| website = [http://www.yadgircity.mrc.gov.in www.yadgircity.mrc.gov.in]
| footnotes =
| Temples = ᱨᱟᱪᱟᱛᱤ ᱵᱷᱤᱨᱟᱱᱟ
}}
'''ᱭᱟᱫᱽᱜᱤᱨ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]ᱤᱭᱟᱹ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ]] ᱨᱮ [[ᱭᱟᱫᱽᱜᱤᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱭᱟᱫᱽᱜᱤᱨ ᱛᱟᱞᱩᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱮᱭᱟ ᱛᱟᱞᱩᱠ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱚᱛᱱᱚᱜ==
ᱭᱟᱫᱽᱜᱤᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ ᱕.᱖ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱒.᱒ ᱜᱟᱺᱴ ᱢᱤᱞ) ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱴᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="area">{{Cite web|title=Population of Corporation/CMC/TMC/TP: Population 2001 Census|publisher=Directorate of Municipal Administration, Government of Karnataka|url=http://municipaladmn.kar.nic.in/AreapopE.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20090410005106/http://municipaladmn.kar.nic.in/AreapopE.htm|archive-date=10 April 2009|url-status=dead}}</ref> ᱵᱷᱤᱢᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱᱟ ᱾
==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ==
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱭᱟᱫᱽᱜᱤᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑ᱢ᱑᱗᱒,᱙᱘᱕ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱜ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱕᱙᱑,᱑᱐᱔ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱕᱘᱑,᱘᱘᱑ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱭᱟᱫᱽᱜᱤᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱙᱕᱖,᱑᱘᱐ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱔᱘᱒,᱓᱔᱗ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱔᱗᱓,᱙᱓᱓ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱭᱟᱫᱽᱜᱤᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑.᱙᱒ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱭᱟᱫᱽᱜᱤᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑.᱘᱑ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
᱒᱐᱐᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱛᱩᱞᱟᱹ ᱯᱟᱹᱭᱞᱟᱹ ᱠᱷᱟᱱᱮᱢ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱨᱮ ᱒᱒.᱖᱗ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱨᱮ, ᱭᱟᱫᱽᱜᱤᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱩᱞᱟᱹ ᱯᱟᱹᱭᱞᱟᱹ ᱠᱷᱟᱱᱮᱢ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱨᱮ ᱒᱐.᱑᱒ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱠᱚ ᱾
==ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ==
[[File:Yadagiri Railway Station (2010).jpg|thumb|ᱭᱟᱫᱽᱜᱤᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]]
;ᱨᱮᱞᱣᱮ
ᱭᱟᱝᱽᱜᱤᱨ ᱫᱚ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱟᱨ ᱨᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=Yadgir District Map Showing Railway Line|publisher=Yadgir District|url=http://yadgir.nic.in/Maps/YADGIR%20DIST%20RAILWAY%20LINE.jpg}}</ref> ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱭᱟᱫᱽᱜᱤᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱟᱨ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱩᱸᱛᱚᱠᱚᱞ ᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱮᱛᱚᱢ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱨᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ ᱗᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧᱟ ᱜᱩᱞᱵᱚᱨᱜᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱘᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱟᱭᱪᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱘᱑ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱼ ᱜᱩᱞᱵᱚᱨᱜᱟ ᱟᱨ ᱨᱟᱭᱪᱩᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news|title=Yadgir railway station plays it cool|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/yadgir-railway-station-plays-it-cool/article6348427.ece|access-date=8 October 2017|publisher=www.thehindu.com}}</ref>
;ᱥᱚᱲᱚᱠ
ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱑᱕, ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱤᱡᱟᱯᱩᱨ ᱫᱚ [[ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱳᱨ, [[ᱦᱩᱵᱽᱞᱤ]], ᱫᱷᱟᱨᱣᱟᱲ, [[ᱵᱮᱞᱜᱟᱢ]], ᱥᱤᱨᱥᱤ, ᱦᱚᱥᱟᱯᱮᱴ, ᱜᱳᱣᱟ ᱨᱮ ᱣᱟᱥᱠᱚ ᱰᱤ ᱜᱟᱢᱟ, [[ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ]], [[ᱵᱚᱞᱞᱟᱨᱤ]] ᱟᱨ [[ᱨᱟᱭᱪᱩᱨ]] ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱥ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=NEKRTC Yadgir Division|url=http://www.nekrtc.com/contactus.html|website=www.nekrtc.com|access-date=8 October 2017|archive-date=8 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171008181550/http://www.nekrtc.com/contactus.html|url-status=dead}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{Commons category|ᱭᱟᱫᱽᱜᱤᱨ}}
*[http://www.yadgirtown.mrc.gov.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160225100638/http://www.yadgirtown.mrc.gov.in/ |date=2016-02-25 }} [[Yadgir City Municipal Council]]]
{{ᱭᱟᱫᱽᱜᱤᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ}}
{{Authority control}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱟᱫᱽᱜᱤᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱞᱟ ᱠᱚ]]
l55vt2okrz18m5vut4y884shb4fe6si
ᱵᱷᱟᱵᱤᱱ ᱛᱩᱨᱟᱠᱷᱤᱭᱟ
0
37925
197261
2026-08-23T17:19:20Z
MT731
2184
"{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ}} {{Infobox person | name = ᱵᱷᱟᱵᱤᱱ ᱛᱩᱨᱟᱠᱷᱤᱭᱟ | image = Bhavin Turakhia.jpg | image_size = | caption = ᱵᱷᱟᱵᱤᱱ ᱛᱩᱨᱟᱠᱷᱤᱭᱟ | birth_date = {{Birth date and age|1979|12|21|df=yes}} | birth_place = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], ᱢᱚᱦᱟᱨ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
197261
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ}}
{{Infobox person
| name = ᱵᱷᱟᱵᱤᱱ ᱛᱩᱨᱟᱠᱷᱤᱭᱟ
| image = Bhavin Turakhia.jpg
| image_size =
| caption = ᱵᱷᱟᱵᱤᱱ ᱛᱩᱨᱟᱠᱷᱤᱭᱟ
| birth_date = {{Birth date and age|1979|12|21|df=yes}}
| birth_place = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]
| nationality =
| alma_mater = ᱟᱨᱭᱟ ᱵᱤᱫᱭᱟ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ<br />[[ᱰᱤ. ᱡᱤ. ᱨᱩᱯᱟᱨᱮᱞ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴᱥ, ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱟᱨ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ]]<br />[[ᱥᱟᱭᱰᱮᱱᱦᱟᱢ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤᱠᱥ]]
| occupation = {{unbulleted list| ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤ ᱤ ᱳ ᱟᱨ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣᱤᱧ,, [[ᱴᱟᱭᱴᱟᱱ (ᱤᱢᱮᱞ)|ᱴᱟᱭᱴᱟᱱ]], [[ᱯᱷᱞᱚᱠ (ᱥᱟᱱᱫᱮᱥ ᱥᱮᱵᱟ)|ᱯᱷᱞᱚᱠ]], ᱨᱮᱰᱤᱠᱥ ᱟᱨ [[ᱨᱤᱝᱜᱳ (ᱥᱚᱯᱷᱴᱣᱮᱭᱟᱨ)|ᱨᱤᱝᱜᱳ]] | ᱡᱮᱴᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣᱤᱧ }}
| known_for = ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱤ, [[ᱴᱟᱭᱴᱟᱱ (ᱤᱢᱮᱞ)|ᱴᱟᱭᱴᱟᱱ]], ᱨᱮᱰᱤᱠᱥ, [[ᱨᱤᱝᱜᱳ (ᱥᱚᱯᱷᱴᱣᱮᱭᱟᱨ)|ᱨᱤᱝᱜᱳ]], [[ᱯᱷᱞᱚᱠ (ᱥᱟᱱᱫᱮᱥ ᱥᱮᱵᱟ)|ᱯᱷᱞᱚᱠ]], [[ᱡᱮᱴᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱡᱮᱴᱟ]], ᱟᱨ [[ᱠᱳᱰᱪᱮᱯᱷ]]
| website =
| footnotes =
| relations =
}}
'''ᱵᱷᱟᱵᱤᱱ ᱛᱩᱨᱟᱠᱷᱤᱭᱟ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱑ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱙) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱽᱭᱟᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ,<ref>{{cite news |title=Video I followed my father's advice and became a billionaire |url=https://www.bbc.com/news/av/business-50268357/i-followed-my-father-s-advice-and-became-a-billionaire |work=[[BBC]] |date=6 November 2019}}</ref> ᱟᱨ ᱴᱟᱭᱴᱟᱱ, ᱯᱷᱞᱚᱠ, ᱨᱮᱰᱤᱠᱥ, ᱠᱚᱰᱥᱮᱯᱷ ᱟᱨ ᱡᱮᱴᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣᱤᱡ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name=":0">{{Cite news |date=2021-08-03 |title=Automattic Values Business-Email Startup Titan at $300 Million |url=https://finance.yahoo.com/news/automattic-values-business-email-startup-110000311.html |access-date=2022-06-14 |work=Yahoo Finance |language=en}}</ref><ref>{{cite news|title=Bhavin Turakhia to invest $25 mn in Flock, an enterprise team messenger|url=http://www.thehindubusinessline.com/markets/bhavin-turakhia-to-invest-25-mn-in-flock-an-enterprise-team-messenger/article9587411.ece|newspaper=[[The Hindu Business Line]]|date=15 March 2017}}</ref><ref name="AsianAge">{{cite news|last1=Banerjee|first1=Sudeshna|title=The winner takes it all|url=http://www.asianage.com/people/winner-takes-it-all-181|publisher=[[Asian Age]]|date=4 November 2016}}</ref><ref name="ET">{{cite news|last1=Mendonca|first1=Jochelle|title=Directi, founded by brothers Bhavin and Divyank Turakhia, to buy 1 lakh sq feet building|url=http://economictimes.indiatimes.com/small-biz/startups/directi-founded-by-brothers-bhavin-and-divyank-turakhia-to-buy-1-lakh-sq-feet-building/articleshow/54287458.cms|publisher=[[The Economic Times|Economic Times]]|date=19 September 2016}}</ref> ᱒᱐᱑᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱟᱨᱟᱵᱽ ᱵᱷᱟᱵᱤᱱ<ref>{{cite news |title=Family matters: Bhavin Turakhia credits his father, humble beginnings for success |url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/family-matters-bhavin-turakhia-credits-his-father-humble-beginnings-for-success/articleshow/72341438.cms |publisher=The Economic Times |date=Dec 3, 2019}}</ref> ᱫᱚ ''ᱯᱷᱳᱨᱵᱽᱥ'' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱡ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱫᱤᱵᱷᱭᱟᱱᱠ ᱛᱩᱨᱟᱠᱷᱤᱭᱟ ᱥᱟᱶ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱙᱕ ᱟᱹᱱᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Forbes">{{cite news|last1=Raghunathan|first1=Anuradha|title=Meet the technology whiz kids Bhavin and Divyank Turakhia|url=http://www.forbesindia.com/article/india-rich-list-2016/meet-the-technology-whiz-kids-bhavin-and-divyank-turakhia/44959/1|newspaper=[[Forbes India]]|date=1 December 2016}}</ref><ref>{{cite news|last1=Singh|first1=Rajiv|title=Bootstrapping – running a startup without equity funding is the better way forward|url=http://economictimes.indiatimes.com/small-biz/startups/bootstrapping-running-a-startup-without-equity-funding-is-the-better-way-forward/articleshow/50605934.cms|publisher=[[The Economic Times]]|date=18 January 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=इस गुजराती ने 18 साल की उम्र में ही कर ली 8700 करोड़ की कमाई|url=https://www.bhaskar.com/news/GUJ-AHM-OMC-the-success-story-of-two-brother-bhavin-turakhia-and-divyank-turakhia-news-hindi-5465152.html|publisher=[[Daily Bhaskar]]|date=23 November 2016|language=hi}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱯᱷᱚᱨᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱜᱞᱚᱵᱟᱞ ᱱᱮᱛᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱚᱯᱚᱦᱚᱫ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite news|title=Sanjay Chandra,11 other Indians among WEF Young Global Leaders|url=http://www.deccanherald.com/content/144514/sanjay-chandra11-indians-among-wef.html|publisher=[[Deccan Herald]]|date=9 March 2011|location=Geneva}}</ref><ref>{{cite news|title=12 Indians among WEF's Young Global Leaders|url=http://www.rediff.com/business/slide-show/slide-show-1-twelve-indians-among-wef-young-global-leaders/20110314.htm#13|work=[[rediff.com]]|date=14 March 2011}}</ref><ref>{{cite news|title=World Economic Forum names Bhavin Turakhia 'Young Global Leader 2011'|url=http://www.business-standard.com/article/press-releases/world-economic-forum-names-bhavin-turakhia-young-global-leader-2011-111031800125_1.html|publisher=[[Business Standard]]|date=18 March 2011}}</ref>
==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱵᱷᱟᱵᱤᱱ ᱫᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱷᱚᱠ ᱡᱟᱭᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱟᱨᱭᱟ ᱵᱤᱫᱭᱟ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱵᱟᱱᱰᱨᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name="Forbes"/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱰᱤ.ᱡᱤ ᱨᱩᱯᱟᱨᱮᱞ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ<ref>{{cite news|last1=Nair|first1=Sulekha|title=Never give up, take risks, hire best talent: Business lessons from Bhavin Turakhia|url=http://www.firstpost.com/business/never-give-up-take-risks-hire-best-talent-business-lessons-from-bhavin-turakhia-2997564.html|publisher=[[Firstpost]]|date=12 September 2016}}</ref> ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚᱭ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱭᱰᱮᱱᱦᱟᱢ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤᱠᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱨᱮ ᱵᱮᱪᱞᱚᱨ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news |last1=N |first1=Shivapriya |year=2014 |title=Brothers born and bred in city sell e-firm for $900m |url=https://economictimes.indiatimes.com/small-biz/entrepreneurship/meet-turakhia-brothers-unknown-internet-entrepreneurs-who-turned-millionaires/articleshow/30305742.cms |work=[[The Economic Times|Economic Times]]}}</ref><ref>{{cite news|title=India's Internet billionaires|url=https://www.telegraphindia.com/1160912/jsp/you/story_107607.jsp|archive-url=https://web.archive.org/web/20160916123149/http://www.telegraphindia.com/1160912/jsp/you/story_107607.jsp|url-status=dead|archive-date=16 September 2016|publisher=[[Telegraph India]]|date=12 September 2016}}</ref> ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=23 June 2017 |title=Bhavin Turakhia: The man who is building a Slack killer |url=https://archive.factordaily.com/bhavin-turakhia-flock-slack/ |accessdate=16 January 2023 |website=[[FactorDaily]]}}</ref>
==ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ==
᱑᱙᱙᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱑᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱒᱕,᱐᱐᱐ ᱴᱟᱠᱟ<ref>{{cite news |last1= |first1= |date=17 December 2016 |title=The strength of start-ups |url=https://www.deccanherald.com/features/strength-start-ups-2102301 |publisher=[[Deccan Herald]]}}</ref><ref>{{cite web | title=The world's newest billionaires are two Indian brothers who founded a tech company in their teens | date=23 August 2016 | url=https://qz.com/india/763927/the-worlds-newest-billionaires-are-two-brothers-from-india-who-started-out-as-nerds }}</ref> (᱑᱙᱙᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱖᱗᱕ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱥᱚᱢᱟᱱ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱸᱡᱤ ᱥᱟᱶ, ᱵᱷᱟᱵᱤᱱ ᱛᱩᱨᱟᱠᱷᱤᱭᱟ ᱟᱡᱤᱡ ᱵᱚᱭᱦᱟ [[ᱫᱤᱵᱷᱭᱟᱱᱠ ᱛᱩᱨᱟᱠᱷᱤᱭᱟ]] ᱥᱟᱶ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱩᱫᱽᱭᱟᱢᱤ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="ZeeNews">{{cite news|url=http://zeenews.india.com/business/news/companies/know-how-these-two-mumbai-brothers-turned-rs-25-thousand-into-rs-9000-crores_1922704.html|title=Know how these two Mumbai brothers turned Rs 25 thousand into Rs 9,000 crores|date=26 August 2016|publisher=[[Zee News]]}}</ref><ref name="ET"/><ref>{{cite news |date=1 October 2016 |title=From Rs 25,000 to over Rs 12,000 crores: Know Bhavin Turakhia's journey from middle-class boy to billionaire |url=https://www.dnaindia.com/business/report-from-rs-25000-over-rs-12000-crores-know-bhavin-turakhia-journey-from-middle-class-boy-to-billionaire-business-3035944}}</ref>
᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱵᱷᱟᱵᱤᱱ ᱟᱨ ᱫᱤᱵᱷᱭᱟᱱᱠ ᱟᱠᱤᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱ ᱣᱮᱵᱽ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ - ᱵᱤᱜᱽ ᱨᱚᱠ, ᱞᱚᱡᱤᱠ ᱵᱚᱠᱥ, ᱨᱤᱥᱮᱞᱚᱨ ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱟᱨ ᱣᱮᱵᱽᱦᱚᱥᱴᱤᱝ.ᱤᱱᱯᱷᱚ - ᱣᱮᱵᱽ ᱦᱚᱥᱴᱤᱝ ᱯᱷᱟᱨᱢ ᱮᱱᱰᱩᱨᱟᱱᱥ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱜᱨᱩᱯ ᱴᱷᱮᱱ ᱑᱖᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news |last1=Arora |first1=Varun |date=26 August 2016 |title=We will set up family office soon, says Bhavin Turakhia |url=https://www.vccircle.com/we-will-set-family-office-soon-says-bhavin-turakhia |publisher=[[VCCircle]]}}</ref><ref>{{cite news|last1=Modgil|first1=Shweta|title=It's Our Moral Obligation To Make An Impact Directly Proportional To Our Potential: Bhavin Turakhia, Co-Founder, Directi Group|url=https://inc42.com/startups/interviews/bhavin-turakhia-directi/|access-date=24 March 2017|publisher=Inc42.com|date=10 January 2017}}</ref>
᱒᱐᱑᱙ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱮᱝᱠᱤᱝ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ<ref>{{Cite web |date=24 May 2021 |title=Zeta becomes a unicorn with $250 million SoftBank-led funding |url=https://techcrunch.com/2021/05/24/zeta-unicorn-softbank/ |publisher=[[Techcrunch]]}}</ref> venture Zeta<ref>{{Cite web|url=https://www.zeta.tech/us/|title=Home|website=Zeta US|accessdate=16 January 2023}}</ref> ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱡᱮᱴᱟ<ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2019/07/23/zeta-300m-sodexo/|title=Fintech firm Zeta's valuation climbs to $300M in its first external funding round|first=Manish|last=Singh|date=23 July 2019|website=[[TechCrunch]]|accessdate=16 January 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/companies/start-ups/fintech-platform-zeta-valued-at-300-mn-in-its-series-c-round-led-by-sodexo-1563900056601.html|title=Fintech platform Zeta valued at $300 mn in its Series C round led by Sodexo|first=Salman|last=S.H|date=23 July 2019|website=Livemint}}</ref> ᱫᱚ ᱥᱚᱰᱮᱠᱥᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱓᱐᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱢᱩᱞ ᱛᱮ ᱞᱟᱜᱽᱱᱟ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2019/07/23/zeta-300m-sodexo/|title=Fintech firm Zeta's valuation climbs to $300M in its first external funding round|first=Manish|last=Singh|date=23 July 2019|website=[[TechCrunch]]|accessdate=16 January 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/companies/start-ups/fintech-platform-zeta-valued-at-300-mn-in-its-series-c-round-led-by-sodexo-1563900056601.html|title=Fintech platform Zeta valued at $300 mn in its Series C round led by Sodexo|first=Salman|last=S.H|date=23 July 2019|website=Livemint}}</ref> ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱡᱮᱴᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱯᱷᱴᱵᱮᱝᱠ ᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱯᱷᱟᱱᱰ ᱒ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱕᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱞᱟᱜᱽᱱᱟ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-05-24/banking-tech-startup-is-unicorn-with-250-million-from-softbank | title=Banking Tech Startup is Unicorn with $250 Million from SoftBank | newspaper=Bloomberg | date=24 May 2021 }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱮᱨᱤᱡᱽ ᱥᱤ ᱞᱟᱜᱽᱱᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱴᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱑.᱔᱕ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱑ ᱨᱮ, ᱴᱟᱭᱴᱟᱱ,<ref>{{Cite web |title=Titan Email for Professionals and Businesses. |url=https://titan.email/}}</ref> ᱵᱷᱟᱵᱤᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱱᱟᱞ ᱤᱢᱮᱞ ᱥᱮᱵᱟ, ᱚᱴᱚᱢᱮᱴᱤᱠ ᱠᱷᱚᱱ ᱓᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱤᱱᱵᱷᱮᱥᱴᱢᱮᱱᱴ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱴᱟᱭᱴᱟᱱ ᱓᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱨᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":0" />
᱒᱐᱒᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱷᱟᱵᱤᱱ ᱫᱚ ᱴᱟᱭᱴᱟᱱ,<ref name=":0" /> ᱯᱷᱞᱚᱠ,<ref>{{cite news |last1=Shaikh |first1=Shadma |date=16 March 2017 |title=Bhavin Turakhia invests $25 mn in enterprise messenger Flock for expansion |url=http://economictimes.indiatimes.com/small-biz/money/bhavin-turakhia-invests-25-mn-in-enterprise-messenger-flock-for-expansion/articleshow/57654006.cms |access-date=24 March 2017 |publisher=[[The Economic Times|Economic Times]]}}</ref> ᱨᱟᱰᱤᱠᱥ ᱟᱨ ᱡᱮᱴᱟ ᱠᱚ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news |date=24 July 2015 |title=Personally Tech With Ringo Founder-CEO Bhavin Turakhia |url=http://gadgets.ndtv.com/apps/features/personally-tech-with-ringo-founder-ceo-bhavin-turakhia-719339 |publisher=[[NDTV]]}}</ref><ref>{{cite news |last1=Mendonca |first1=Jochelle |date=12 September 2016 |title=Directi's Bhavin Turakhia to invest $110 million in newer ventures |url=http://tech.economictimes.indiatimes.com/news/startups/directis-bhavin-divyank-turakhia-to-invest-110m-to-grow-its-4-new-ventures/54286207 |publisher=[[The Economic Times|Economic Times]]}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{Commonscatinline}}
* [https://www.bwdisrupt.com/article/focus-on-creating-value-rather-than-profitability-to-do-well-in-the-long-run-bhavin-turakhia-110278 Bhavin Turakhia's Interview] at [[Businessworld]]
* [http://economictimes.indiatimes.com/et-now/daily/how-turakhia-duo-spends-the-moolah/videoshow/54751279.cms How Turakhia duo spends the moolah!] at [[The Economic Times|Economic Times]]
* [https://www.forbesindia.com/article/take-one-big-story-of-the-day/after-20-years-of-bootstrapping-is-bhavin-turakhia-switching-from-value-to-valuation-game/68865/1 Bhavin Turakhia's interview] at [[Forbes India|Forbes]]
* [https://www.business-standard.com/article/companies/how-bhavin-turakhia-is-building-a-bank-in-a-box-stack-for-global-markets-121060800849_1.html How Bhavin Turakhia is building a 'bank in a box' stack] at [[Business Standard]]
{{DEFAULTSORT:ᱛᱩᱨᱟᱠᱷᱤᱭᱟ, ᱵᱷᱟᱵᱤᱱ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱙ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
cneuha3l76px46s8ual721fvyjka777
197263
197261
2026-08-23T23:03:44Z
MT731
2184
/* ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ */
197263
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ}}
{{Infobox person
| name = ᱵᱷᱟᱵᱤᱱ ᱛᱩᱨᱟᱠᱷᱤᱭᱟ
| image = Bhavin Turakhia.jpg
| image_size =
| caption = ᱵᱷᱟᱵᱤᱱ ᱛᱩᱨᱟᱠᱷᱤᱭᱟ
| birth_date = {{Birth date and age|1979|12|21|df=yes}}
| birth_place = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]
| nationality =
| alma_mater = ᱟᱨᱭᱟ ᱵᱤᱫᱭᱟ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ<br />[[ᱰᱤ. ᱡᱤ. ᱨᱩᱯᱟᱨᱮᱞ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴᱥ, ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱟᱨ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ]]<br />[[ᱥᱟᱭᱰᱮᱱᱦᱟᱢ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤᱠᱥ]]
| occupation = {{unbulleted list| ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤ ᱤ ᱳ ᱟᱨ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣᱤᱧ,, [[ᱴᱟᱭᱴᱟᱱ (ᱤᱢᱮᱞ)|ᱴᱟᱭᱴᱟᱱ]], [[ᱯᱷᱞᱚᱠ (ᱥᱟᱱᱫᱮᱥ ᱥᱮᱵᱟ)|ᱯᱷᱞᱚᱠ]], ᱨᱮᱰᱤᱠᱥ ᱟᱨ [[ᱨᱤᱝᱜᱳ (ᱥᱚᱯᱷᱴᱣᱮᱭᱟᱨ)|ᱨᱤᱝᱜᱳ]] | ᱡᱮᱴᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣᱤᱧ }}
| known_for = ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱤ, [[ᱴᱟᱭᱴᱟᱱ (ᱤᱢᱮᱞ)|ᱴᱟᱭᱴᱟᱱ]], ᱨᱮᱰᱤᱠᱥ, [[ᱨᱤᱝᱜᱳ (ᱥᱚᱯᱷᱴᱣᱮᱭᱟᱨ)|ᱨᱤᱝᱜᱳ]], [[ᱯᱷᱞᱚᱠ (ᱥᱟᱱᱫᱮᱥ ᱥᱮᱵᱟ)|ᱯᱷᱞᱚᱠ]], [[ᱡᱮᱴᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱡᱮᱴᱟ]], ᱟᱨ [[ᱠᱳᱰᱪᱮᱯᱷ]]
| website =
| footnotes =
| relations =
}}
'''ᱵᱷᱟᱵᱤᱱ ᱛᱩᱨᱟᱠᱷᱤᱭᱟ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱑ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱙) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱽᱭᱟᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ,<ref>{{cite news |title=Video I followed my father's advice and became a billionaire |url=https://www.bbc.com/news/av/business-50268357/i-followed-my-father-s-advice-and-became-a-billionaire |work=[[BBC]] |date=6 November 2019}}</ref> ᱟᱨ ᱴᱟᱭᱴᱟᱱ, ᱯᱷᱞᱚᱠ, ᱨᱮᱰᱤᱠᱥ, ᱠᱚᱰᱥᱮᱯᱷ ᱟᱨ ᱡᱮᱴᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣᱤᱡ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name=":0">{{Cite news |date=2021-08-03 |title=Automattic Values Business-Email Startup Titan at $300 Million |url=https://finance.yahoo.com/news/automattic-values-business-email-startup-110000311.html |access-date=2022-06-14 |work=Yahoo Finance |language=en}}</ref><ref>{{cite news|title=Bhavin Turakhia to invest $25 mn in Flock, an enterprise team messenger|url=http://www.thehindubusinessline.com/markets/bhavin-turakhia-to-invest-25-mn-in-flock-an-enterprise-team-messenger/article9587411.ece|newspaper=[[The Hindu Business Line]]|date=15 March 2017}}</ref><ref name="AsianAge">{{cite news|last1=Banerjee|first1=Sudeshna|title=The winner takes it all|url=http://www.asianage.com/people/winner-takes-it-all-181|publisher=[[Asian Age]]|date=4 November 2016}}</ref><ref name="ET">{{cite news|last1=Mendonca|first1=Jochelle|title=Directi, founded by brothers Bhavin and Divyank Turakhia, to buy 1 lakh sq feet building|url=http://economictimes.indiatimes.com/small-biz/startups/directi-founded-by-brothers-bhavin-and-divyank-turakhia-to-buy-1-lakh-sq-feet-building/articleshow/54287458.cms|publisher=[[The Economic Times|Economic Times]]|date=19 September 2016}}</ref> ᱒᱐᱑᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱟᱨᱟᱵᱽ ᱵᱷᱟᱵᱤᱱ<ref>{{cite news |title=Family matters: Bhavin Turakhia credits his father, humble beginnings for success |url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/family-matters-bhavin-turakhia-credits-his-father-humble-beginnings-for-success/articleshow/72341438.cms |publisher=The Economic Times |date=Dec 3, 2019}}</ref> ᱫᱚ ''ᱯᱷᱳᱨᱵᱽᱥ'' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱡ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱫᱤᱵᱷᱭᱟᱱᱠ ᱛᱩᱨᱟᱠᱷᱤᱭᱟ ᱥᱟᱶ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱙᱕ ᱟᱹᱱᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Forbes">{{cite news|last1=Raghunathan|first1=Anuradha|title=Meet the technology whiz kids Bhavin and Divyank Turakhia|url=http://www.forbesindia.com/article/india-rich-list-2016/meet-the-technology-whiz-kids-bhavin-and-divyank-turakhia/44959/1|newspaper=[[Forbes India]]|date=1 December 2016}}</ref><ref>{{cite news|last1=Singh|first1=Rajiv|title=Bootstrapping – running a startup without equity funding is the better way forward|url=http://economictimes.indiatimes.com/small-biz/startups/bootstrapping-running-a-startup-without-equity-funding-is-the-better-way-forward/articleshow/50605934.cms|publisher=[[The Economic Times]]|date=18 January 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=इस गुजराती ने 18 साल की उम्र में ही कर ली 8700 करोड़ की कमाई|url=https://www.bhaskar.com/news/GUJ-AHM-OMC-the-success-story-of-two-brother-bhavin-turakhia-and-divyank-turakhia-news-hindi-5465152.html|publisher=[[Daily Bhaskar]]|date=23 November 2016|language=hi}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱯᱷᱚᱨᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱜᱞᱚᱵᱟᱞ ᱱᱮᱛᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱚᱯᱚᱦᱚᱫ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite news|title=Sanjay Chandra,11 other Indians among WEF Young Global Leaders|url=http://www.deccanherald.com/content/144514/sanjay-chandra11-indians-among-wef.html|publisher=[[Deccan Herald]]|date=9 March 2011|location=Geneva}}</ref><ref>{{cite news|title=12 Indians among WEF's Young Global Leaders|url=http://www.rediff.com/business/slide-show/slide-show-1-twelve-indians-among-wef-young-global-leaders/20110314.htm#13|work=[[rediff.com]]|date=14 March 2011}}</ref><ref>{{cite news|title=World Economic Forum names Bhavin Turakhia 'Young Global Leader 2011'|url=http://www.business-standard.com/article/press-releases/world-economic-forum-names-bhavin-turakhia-young-global-leader-2011-111031800125_1.html|publisher=[[Business Standard]]|date=18 March 2011}}</ref>
==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱵᱷᱟᱵᱤᱱ ᱫᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱷᱚᱠ ᱡᱟᱭᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱟᱨᱭᱟ ᱵᱤᱫᱭᱟ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱵᱟᱱᱰᱨᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name="Forbes"/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱰᱤ.ᱡᱤ ᱨᱩᱯᱟᱨᱮᱞ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ<ref>{{cite news|last1=Nair|first1=Sulekha|title=Never give up, take risks, hire best talent: Business lessons from Bhavin Turakhia|url=http://www.firstpost.com/business/never-give-up-take-risks-hire-best-talent-business-lessons-from-bhavin-turakhia-2997564.html|publisher=[[Firstpost]]|date=12 September 2016}}</ref> ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚᱭ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱭᱰᱮᱱᱦᱟᱢ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤᱠᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱨᱮ ᱵᱮᱪᱞᱚᱨ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news |last1=N |first1=Shivapriya |year=2014 |title=Brothers born and bred in city sell e-firm for $900m |url=https://economictimes.indiatimes.com/small-biz/entrepreneurship/meet-turakhia-brothers-unknown-internet-entrepreneurs-who-turned-millionaires/articleshow/30305742.cms |work=[[The Economic Times|Economic Times]]}}</ref><ref>{{cite news|title=India's Internet billionaires|url=https://www.telegraphindia.com/1160912/jsp/you/story_107607.jsp|archive-url=https://web.archive.org/web/20160916123149/http://www.telegraphindia.com/1160912/jsp/you/story_107607.jsp|url-status=dead|archive-date=16 September 2016|publisher=[[Telegraph India]]|date=12 September 2016}}</ref> ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=23 June 2017 |title=Bhavin Turakhia: The man who is building a Slack killer |url=https://archive.factordaily.com/bhavin-turakhia-flock-slack/ |accessdate=16 January 2023 |website=[[FactorDaily]]}}</ref>
==ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ==
᱑᱙᱙᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱑᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱒᱕,᱐᱐᱐ ᱴᱟᱠᱟ<ref>{{cite news |last1= |first1= |date=17 December 2016 |title=The strength of start-ups |url=https://www.deccanherald.com/features/strength-start-ups-2102301 |publisher=[[Deccan Herald]]}}</ref><ref>{{cite web | title=The world's newest billionaires are two Indian brothers who founded a tech company in their teens | date=23 August 2016 | url=https://qz.com/india/763927/the-worlds-newest-billionaires-are-two-brothers-from-india-who-started-out-as-nerds }}</ref> (᱑᱙᱙᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱖᱗᱕ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱥᱚᱢᱟᱱ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱸᱡᱤ ᱥᱟᱶ, ᱵᱷᱟᱵᱤᱱ ᱛᱩᱨᱟᱠᱷᱤᱭᱟ ᱟᱡᱤᱡ ᱵᱚᱭᱦᱟ [[ᱫᱤᱵᱷᱭᱟᱱᱠ ᱛᱩᱨᱟᱠᱷᱤᱭᱟ]] ᱥᱟᱶ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱩᱫᱽᱭᱟᱢᱤ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="ZeeNews">{{cite news|url=http://zeenews.india.com/business/news/companies/know-how-these-two-mumbai-brothers-turned-rs-25-thousand-into-rs-9000-crores_1922704.html|title=Know how these two Mumbai brothers turned Rs 25 thousand into Rs 9,000 crores|date=26 August 2016|publisher=[[Zee News]]}}</ref><ref name="ET"/><ref>{{cite news |date=1 October 2016 |title=From Rs 25,000 to over Rs 12,000 crores: Know Bhavin Turakhia's journey from middle-class boy to billionaire |url=https://www.dnaindia.com/business/report-from-rs-25000-over-rs-12000-crores-know-bhavin-turakhia-journey-from-middle-class-boy-to-billionaire-business-3035944}}</ref>
᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱵᱷᱟᱵᱤᱱ ᱟᱨ ᱫᱤᱵᱷᱭᱟᱱᱠ ᱟᱠᱤᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱ ᱣᱮᱵᱽ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ - ᱵᱤᱜᱽ ᱨᱚᱠ, ᱞᱚᱡᱤᱠ ᱵᱚᱠᱥ, ᱨᱤᱥᱮᱞᱚᱨ ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱟᱨ ᱣᱮᱵᱽᱦᱚᱥᱴᱤᱝ.ᱤᱱᱯᱷᱚ - ᱣᱮᱵᱽ ᱦᱚᱥᱴᱤᱝ ᱯᱷᱟᱨᱢ ᱮᱱᱰᱩᱨᱟᱱᱥ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱜᱨᱩᱯ ᱴᱷᱮᱱ ᱑᱖᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news |last1=Arora |first1=Varun |date=26 August 2016 |title=We will set up family office soon, says Bhavin Turakhia |url=https://www.vccircle.com/we-will-set-family-office-soon-says-bhavin-turakhia |publisher=[[VCCircle]]}}</ref><ref>{{cite news|last1=Modgil|first1=Shweta|title=It's Our Moral Obligation To Make An Impact Directly Proportional To Our Potential: Bhavin Turakhia, Co-Founder, Directi Group|url=https://inc42.com/startups/interviews/bhavin-turakhia-directi/|access-date=24 March 2017|publisher=Inc42.com|date=10 January 2017}}</ref>
᱒᱐᱑᱙ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱮᱝᱠᱤᱝ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ<ref>{{Cite web |date=24 May 2021 |title=Zeta becomes a unicorn with $250 million SoftBank-led funding |url=https://techcrunch.com/2021/05/24/zeta-unicorn-softbank/ |publisher=[[Techcrunch]]}}</ref> venture Zeta<ref>{{Cite web|url=https://www.zeta.tech/us/|title=Home|website=Zeta US|accessdate=16 January 2023}}</ref> ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱡᱮᱴᱟ<ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2019/07/23/zeta-300m-sodexo/|title=Fintech firm Zeta's valuation climbs to $300M in its first external funding round|first=Manish|last=Singh|date=23 July 2019|website=[[TechCrunch]]|accessdate=16 January 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/companies/start-ups/fintech-platform-zeta-valued-at-300-mn-in-its-series-c-round-led-by-sodexo-1563900056601.html|title=Fintech platform Zeta valued at $300 mn in its Series C round led by Sodexo|first=Salman|last=S.H|date=23 July 2019|website=Livemint}}</ref> ᱫᱚ ᱥᱚᱰᱮᱠᱥᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱓᱐᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱢᱩᱞ ᱛᱮ ᱞᱟᱜᱽᱱᱟ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2019/07/23/zeta-300m-sodexo/|title=Fintech firm Zeta's valuation climbs to $300M in its first external funding round|first=Manish|last=Singh|date=23 July 2019|website=[[TechCrunch]]|accessdate=16 January 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/companies/start-ups/fintech-platform-zeta-valued-at-300-mn-in-its-series-c-round-led-by-sodexo-1563900056601.html|title=Fintech platform Zeta valued at $300 mn in its Series C round led by Sodexo|first=Salman|last=S.H|date=23 July 2019|website=Livemint}}</ref> ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱡᱮᱴᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱯᱷᱴᱵᱮᱝᱠ ᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱯᱷᱟᱱᱰ ᱒ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱕᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱞᱟᱜᱽᱱᱟ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-05-24/banking-tech-startup-is-unicorn-with-250-million-from-softbank | title=Banking Tech Startup is Unicorn with $250 Million from SoftBank | newspaper=Bloomberg | date=24 May 2021 }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱮᱨᱤᱡᱽ ᱥᱤ ᱞᱟᱜᱽᱱᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱴᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱑.᱔᱕ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱑ ᱨᱮ, ᱴᱟᱭᱴᱟᱱ,<ref>{{Cite web |title=Titan Email for Professionals and Businesses. |url=https://titan.email/}}</ref> ᱵᱷᱟᱵᱤᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱱᱟᱞ ᱤᱢᱮᱞ ᱥᱮᱵᱟ, ᱚᱴᱚᱢᱮᱴᱤᱠ ᱠᱷᱚᱱ ᱓᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱤᱱᱵᱷᱮᱥᱴᱢᱮᱱᱴ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱴᱟᱭᱴᱟᱱ ᱓᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱨᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":0" />
᱒᱐᱒᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱷᱟᱵᱤᱱ ᱫᱚ ᱴᱟᱭᱴᱟᱱ,<ref name=":0" /> ᱯᱷᱞᱚᱠ,<ref>{{cite news |last1=Shaikh |first1=Shadma |date=16 March 2017 |title=Bhavin Turakhia invests $25 mn in enterprise messenger Flock for expansion |url=http://economictimes.indiatimes.com/small-biz/money/bhavin-turakhia-invests-25-mn-in-enterprise-messenger-flock-for-expansion/articleshow/57654006.cms |access-date=24 March 2017 |publisher=[[The Economic Times|Economic Times]]}}</ref> ᱨᱟᱰᱤᱠᱥ ᱟᱨ ᱡᱮᱴᱟ ᱠᱚ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news |date=24 July 2015 |title=Personally Tech With Ringo Founder-CEO Bhavin Turakhia |url=http://gadgets.ndtv.com/apps/features/personally-tech-with-ringo-founder-ceo-bhavin-turakhia-719339 |publisher=[[NDTV]]}}</ref><ref>{{cite news |last1=Mendonca |first1=Jochelle |date=12 September 2016 |title=Directi's Bhavin Turakhia to invest $110 million in newer ventures |url=http://tech.economictimes.indiatimes.com/news/startups/directis-bhavin-divyank-turakhia-to-invest-110m-to-grow-its-4-new-ventures/54286207 |publisher=[[The Economic Times|Economic Times]]}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
* [https://www.bwdisrupt.com/article/focus-on-creating-value-rather-than-profitability-to-do-well-in-the-long-run-bhavin-turakhia-110278 Bhavin Turakhia's Interview] at [[Businessworld]]
* [http://economictimes.indiatimes.com/et-now/daily/how-turakhia-duo-spends-the-moolah/videoshow/54751279.cms How Turakhia duo spends the moolah!] at [[The Economic Times|Economic Times]]
* [https://www.forbesindia.com/article/take-one-big-story-of-the-day/after-20-years-of-bootstrapping-is-bhavin-turakhia-switching-from-value-to-valuation-game/68865/1 Bhavin Turakhia's interview] at [[Forbes India|Forbes]]
* [https://www.business-standard.com/article/companies/how-bhavin-turakhia-is-building-a-bank-in-a-box-stack-for-global-markets-121060800849_1.html How Bhavin Turakhia is building a 'bank in a box' stack] at [[Business Standard]]
{{DEFAULTSORT:ᱛᱩᱨᱟᱠᱷᱤᱭᱟ, ᱵᱷᱟᱵᱤᱱ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱙ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
6vuwocz62op84ubk0rjks0vasxmt5u6
ᱥᱟᱦᱤᱫᱽ ᱵᱟᱞᱣᱟ
0
37926
197264
2026-08-24T04:51:21Z
MT731
2184
"{{short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ}} {{Infobox person | name = ᱥᱟᱦᱤᱫᱽ ᱵᱟᱞᱣᱟ | birth_date = | birth_place = [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]], [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | spouse = | death_place = | occupation = [[ᱯᱨᱳᱢᱳᱴᱚᱨ (ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱨᱚᱢᱚᱡᱽ)|ᱯᱨᱳᱢᱳᱴᱚᱨ]], ᱰᱤᱵᱤ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
197264
wikitext
text/x-wiki
{{short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ}}
{{Infobox person
| name = ᱥᱟᱦᱤᱫᱽ ᱵᱟᱞᱣᱟ
| birth_date =
| birth_place = [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]], [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]
| spouse =
| death_place =
| occupation = [[ᱯᱨᱳᱢᱳᱴᱚᱨ (ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱨᱚᱢᱚᱡᱽ)|ᱯᱨᱳᱢᱳᱴᱚᱨ]], [[ᱰᱤᱵᱤ ᱜᱨᱩᱯ]]<ref name=htimes>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/2G-spectrum-case-CBI-arrests-Shahid-Balwa/article15134078.ece |title=2G spectrum case : CBI arrests Shahid Balwa |work=The Hindu |date= 8 February 2011|accessdate=2011-02-09}}</ref> & [[ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ]], [[ᱰᱤᱵᱤ ᱜᱨᱩᱯ]]
| alma_mater =
| website =
}}
'''ᱥᱟᱦᱤᱫᱽ ᱩᱥᱢᱟᱱ ᱵᱟᱞᱣᱟ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱗᱔) ᱫᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱽᱭᱟᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱰᱤ.ᱵᱤ. ᱜᱨᱩᱯ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱳᱢᱳᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/news/report/kanimozhi-a-raja-others-acquitted-in-2g-scam/20171221.htm|title=Kanimozhi, A Raja, 15 others acquitted in 2G scam – Rediff.com India News|work=Rediff.com|access-date=2018-01-01}}</ref>
==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱨ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱵᱟᱞᱣᱟ ᱫᱚ ᱪᱤᱞᱤᱭᱟ ᱥᱩᱱᱱᱤ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱨᱤᱱ ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱦᱟᱲᱟᱢ ᱠᱚ ᱫᱚ [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]] ᱨᱤᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱯᱷᱳᱨᱵᱽᱥ ᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ==
᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱵᱟᱞᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱷᱳᱨᱵᱽᱥ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱑᱐ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾<ref>{{cite news|title=DB Realty allots Rs 1,000 cr for the acquisition of projects | DNA : Daily News & Analysis; Mumbai |date=2010-08-13 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/business/slide-show/slide-show-1-the-ups-and-downs-in-the-db-realty-story/20110210.htm |title=The ups and downs in the DB Realty story |work=Rediff.com |date=2010-12-31 |accessdate=2011-02-10}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ''ᱯᱷᱳᱨᱵᱽᱥ'' ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱕᱐ ᱟᱱ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱟᱭ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite web|date=2011-02-10|title=Balwa is India's youngest billionaire|url=https://indianexpress.com/article/news-archive/web/balwa-is-indias-youngest-billionaire/|access-date=2020-09-15|website=The Indian Express}}</ref><ref name="forbes1">{{cite news|url=https://www.forbes.com/lists/2009/77/india-billionaires-09_Shahid-Balwa_XZ4I.html |title=#50 Shahid Balwa |work=Forbes |date= 18 November 2009|accessdate=2011-02-09}}</ref><ref name="indiatimes1">{{cite news |author=Nauzer K Bharucha |date=10 February 2011 |title=Shahid Balwa: From college dropout to billion-dollar realtor |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Shahid-Balwa-From-college-dropout-to-billion-dollar-realtor/articleshow/7464553.cms |url-status=live |access-date=2011-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104192304/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-10/india/28545495_1_shahid-balwa-kakade-infrastructure-bandra |archive-date=4 November 2012}}</ref>
==᱒ᱡᱤ ᱠᱮᱥ==
ᱵᱟᱞᱣᱟ ᱫᱚ ᱒ᱡᱤ ᱥᱯᱮᱠᱴᱨᱚᱢ ᱠᱮᱥ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱙ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱑ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱥᱤᱵᱤᱟᱭᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱰᱤᱵᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱰᱤᱮᱢᱠᱮ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱰᱤᱭᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱒ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/bw/magazine/content/11_25/b4233013968530.htm|title=India's Powerful Can't Escape Jail|author=Mehul Srivastava|work=Bloomberg Businessweek}}</ref> ᱢᱟᱨᱮ ᱴᱮᱞᱤᱠᱚᱢ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱮ. ᱨᱟᱡᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱟᱨ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱑᱓ ᱥᱟᱨᱠᱤᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱳᱱ ᱵᱮᱜᱽ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱑᱕.᱓᱗ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱰᱤᱵᱤ ᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱴᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱘ ᱨᱮ ᱒ᱡᱤ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱮᱫ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱰᱤᱵᱤ ᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱣᱟᱱ ᱴᱮᱞᱤᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/bw/magazine/content/11_25/b4233013968530.htm|title=India's Powerful Can't Escape Jail|author=Mehul Srivastava|work=Bloomberg Businessweek}}</ref><r<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/bw/magazine/content/11_25/b4233013968530.htm|title=India's Powerful Can't Escape Jail|author=Mehul Srivastava|work=Bloomberg Businessweek}}</ref>ef>{{Cite web|date=2011-02-09|title=2G scam: CBI arrests DB Realty MD Shahid Balwa|url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-2g-scam-cbi-arrests-db-realty-md-shahid-balwa-1505209|access-date=2020-09-15|website=Daily News and Analysis}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/article1169122.ece |title= 2G spectrum case : CBI arrests Shahid Balwa |work=The Hindu |date=2011-02-09 |accessdate=2011-11-03 |location=Chennai, India}}</ref> ᱥᱤᱵᱤᱟᱭᱤ ᱦᱚᱸ ᱒᱙ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱑᱑ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱵᱟᱞᱣᱟ ᱨᱤᱱ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱟᱥᱤᱯ ᱵᱟᱞᱣᱟ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=2G scam: CBI arrests Shahid Balwa's cousin brother Asif Balwa|url=https://www.ndtv.com/india-news/2g-scam-cbi-arrests-shahid-balwas-brother-asif-balwa-451470|access-date=2020-09-15|publisher=NDTV}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/india/report_cbi-arrests-shahid-balwa-s-brother-in-2g-scam_1525846 |title= CBI arrests Shahid Balwa's brother in 2G scam |work=Daily News and Analysis |date=2011-03-29 |accessdate=2011-11-03}}</ref> ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱦᱟᱭ ᱠᱳᱨᱴ ᱒᱙ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱑ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱥᱟᱦᱤᱫᱽ ᱵᱟᱞᱣᱟ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱭᱫᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱟᱢᱟᱞ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱮ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite news|agency=Press Trust of India|date=2011-11-29|title=2G case: Shahid Balwa granted bail|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/2g-case-shahid-balwa-granted-bail/article2671268.ece|access-date=2020-09-15|issn=0971-751X}}</ref> ᱒᱑ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱗ ᱦᱤᱞᱚᱜ, ᱥᱩᱯᱨᱤᱢ ᱠᱳᱨᱴ ᱫᱚ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱥᱤᱵᱤᱟᱭᱤ ᱠᱳᱨᱴ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱮᱥ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱯᱟᱴ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱫᱚᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱷᱟᱰᱟ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite web|date=21 December 2017|title=In the Court of O. P. Saini: Spl. Judge, CBI (04) (2G Spectrum Cases), New Delhi |url=http://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/article22122355.ece/BINARY/2GCBIVsRaja|website=[[The Hindu]]}}</ref>
==ᱪᱮᱨᱤᱴᱮᱵᱚᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤ==
ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱪᱮᱨᱤᱴᱮᱵᱟᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱵᱟᱞᱣᱟᱥ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱟᱨ ᱪᱮᱨᱤᱴᱮᱵᱚᱞ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱯᱷᱤᱨᱚᱡᱽᱯᱩᱨᱟ, ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/who-is-shahid-balwa/112192|title=Who is Shahid Balwa?|publisher=Mid-Day|date=14 February 2011|accessdate=15 September 2020}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
{{DEFAULTSORT:ᱵᱟᱞᱣᱟ, ᱥᱟᱦᱤᱫᱽ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱤᱞᱟᱱᱛᱷᱨᱚᱯᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱤᱭᱟᱞ ᱮᱥᱴᱮᱴ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱭᱫᱤ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱵᱚᱱᱫᱚ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒ᱡᱤ ᱥᱯᱮᱠᱴᱨᱚᱢ ᱠᱮᱥ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱰᱤᱵᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ]]
f3ythfl5s6in8hnji4hoy6n8d7915rg
197265
197264
2026-08-24T05:00:45Z
MT731
2184
197265
wikitext
text/x-wiki
{{short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ}}
{{Infobox person
| name = ᱥᱟᱦᱤᱫᱽ ᱵᱟᱞᱣᱟ
| birth_date =
| birth_place = [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]], [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]
| spouse =
| death_place =
| occupation = [[ᱯᱨᱳᱢᱳᱴᱚᱨ (ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱨᱚᱢᱚᱡᱽ)|ᱯᱨᱳᱢᱳᱴᱚᱨ]], [[ᱰᱤᱵᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ]]<ref name=htimes>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/2G-spectrum-case-CBI-arrests-Shahid-Balwa/article15134078.ece |title=2G spectrum case : CBI arrests Shahid Balwa |work=The Hindu |date= 8 February 2011|accessdate=2011-02-09}}</ref> & [[ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ]], [[ᱰᱤᱵᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ]]
| alma_mater =
| website =
}}
'''ᱥᱟᱦᱤᱫᱽ ᱩᱥᱢᱟᱱ ᱵᱟᱞᱣᱟ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱗᱔) ᱫᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱽᱭᱟᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱰᱤ.ᱵᱤ. ᱜᱨᱩᱯ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱳᱢᱳᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/news/report/kanimozhi-a-raja-others-acquitted-in-2g-scam/20171221.htm|title=Kanimozhi, A Raja, 15 others acquitted in 2G scam – Rediff.com India News|work=Rediff.com|access-date=2018-01-01}}</ref>
==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱨ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱵᱟᱞᱣᱟ ᱫᱚ ᱪᱤᱞᱤᱭᱟ ᱥᱩᱱᱱᱤ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱨᱤᱱ ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱦᱟᱲᱟᱢ ᱠᱚ ᱫᱚ [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]] ᱨᱤᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱯᱷᱳᱨᱵᱽᱥ ᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ==
᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱵᱟᱞᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱷᱳᱨᱵᱽᱥ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱑᱐ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾<ref>{{cite news|title=DB Realty allots Rs 1,000 cr for the acquisition of projects | DNA : Daily News & Analysis; Mumbai |date=2010-08-13 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/business/slide-show/slide-show-1-the-ups-and-downs-in-the-db-realty-story/20110210.htm |title=The ups and downs in the DB Realty story |work=Rediff.com |date=2010-12-31 |accessdate=2011-02-10}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ''ᱯᱷᱳᱨᱵᱽᱥ'' ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱕᱐ ᱟᱱ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱟᱭ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite web|date=2011-02-10|title=Balwa is India's youngest billionaire|url=https://indianexpress.com/article/news-archive/web/balwa-is-indias-youngest-billionaire/|access-date=2020-09-15|website=The Indian Express}}</ref><ref name="forbes1">{{cite news|url=https://www.forbes.com/lists/2009/77/india-billionaires-09_Shahid-Balwa_XZ4I.html |title=#50 Shahid Balwa |work=Forbes |date= 18 November 2009|accessdate=2011-02-09}}</ref><ref name="indiatimes1">{{cite news |author=Nauzer K Bharucha |date=10 February 2011 |title=Shahid Balwa: From college dropout to billion-dollar realtor |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Shahid-Balwa-From-college-dropout-to-billion-dollar-realtor/articleshow/7464553.cms |url-status=live |access-date=2011-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104192304/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-10/india/28545495_1_shahid-balwa-kakade-infrastructure-bandra |archive-date=4 November 2012}}</ref>
==᱒ᱡᱤ ᱠᱮᱥ==
ᱵᱟᱞᱣᱟ ᱫᱚ ᱒ᱡᱤ ᱥᱯᱮᱠᱴᱨᱚᱢ ᱠᱮᱥ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱙ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱑ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱥᱤᱵᱤᱟᱭᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱰᱤᱵᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱰᱤᱮᱢᱠᱮ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱰᱤᱭᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱒ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/bw/magazine/content/11_25/b4233013968530.htm|title=India's Powerful Can't Escape Jail|author=Mehul Srivastava|work=Bloomberg Businessweek}}</ref> ᱢᱟᱨᱮ ᱴᱮᱞᱤᱠᱚᱢ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱮ. ᱨᱟᱡᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱟᱨ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱑᱓ ᱥᱟᱨᱠᱤᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱳᱱ ᱵᱮᱜᱽ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱑᱕.᱓᱗ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱰᱤᱵᱤ ᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱴᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱘ ᱨᱮ ᱒ᱡᱤ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱮᱫ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱰᱤᱵᱤ ᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱣᱟᱱ ᱴᱮᱞᱤᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.ndtv.com/article/india/shahid-balwa-arrested-in-2g-scam-case-84235 |title= Shahid Balwa arrested in 2G scam – ndtv.com India |publisher=NDTV |date=2011-02-09 |accessdate=2011-11-03}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ndtv.com/article/india/shahid-balwa-arrested-in-2g-scam-case-84235 |title= Shahid Balwa arrested in 2G scam – ndtv.com India |publisher=NDTV |date=2011-02-09 |accessdate=2011-11-03}}</ref> ᱥᱤᱵᱤᱟᱭᱤ ᱦᱚᱸ ᱒᱙ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱑᱑ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱵᱟᱞᱣᱟ ᱨᱤᱱ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱟᱥᱤᱯ ᱵᱟᱞᱣᱟ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=2G scam: CBI arrests Shahid Balwa's cousin brother Asif Balwa|url=https://www.ndtv.com/india-news/2g-scam-cbi-arrests-shahid-balwas-brother-asif-balwa-451470|access-date=2020-09-15|publisher=NDTV}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/india/report_cbi-arrests-shahid-balwa-s-brother-in-2g-scam_1525846 |title= CBI arrests Shahid Balwa's brother in 2G scam |work=Daily News and Analysis |date=2011-03-29 |accessdate=2011-11-03}}</ref> ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱦᱟᱭ ᱠᱳᱨᱴ ᱒᱙ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱑ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱥᱟᱦᱤᱫᱽ ᱵᱟᱞᱣᱟ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱭᱫᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱟᱢᱟᱞ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱮ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite news|agency=Press Trust of India|date=2011-11-29|title=2G case: Shahid Balwa granted bail|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/2g-case-shahid-balwa-granted-bail/article2671268.ece|access-date=2020-09-15|issn=0971-751X}}</ref> ᱒᱑ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱗ ᱦᱤᱞᱚᱜ, ᱥᱩᱯᱨᱤᱢ ᱠᱳᱨᱴ ᱫᱚ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱥᱤᱵᱤᱟᱭᱤ ᱠᱳᱨᱴ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱮᱥ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱯᱟᱴ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱫᱚᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱷᱟᱰᱟ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite web|date=21 December 2017|title=In the Court of O. P. Saini: Spl. Judge, CBI (04) (2G Spectrum Cases), New Delhi |url=http://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/article22122355.ece/BINARY/2GCBIVsRaja|website=[[The Hindu]]}}</ref>
==ᱪᱮᱨᱤᱴᱮᱵᱚᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤ==
ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱪᱮᱨᱤᱴᱮᱵᱟᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱵᱟᱞᱣᱟᱥ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱟᱨ ᱪᱮᱨᱤᱴᱮᱵᱚᱞ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱯᱷᱤᱨᱚᱡᱽᱯᱩᱨᱟ, ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/who-is-shahid-balwa/112192|title=Who is Shahid Balwa?|publisher=Mid-Day|date=14 February 2011|accessdate=15 September 2020}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
{{DEFAULTSORT:ᱵᱟᱞᱣᱟ, ᱥᱟᱦᱤᱫᱽ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱤᱞᱟᱱᱛᱷᱨᱚᱯᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱤᱭᱟᱞ ᱮᱥᱴᱮᱴ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱭᱫᱤ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱵᱚᱱᱫᱚ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒ᱡᱤ ᱥᱯᱮᱠᱴᱨᱚᱢ ᱠᱮᱥ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱰᱤᱵᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ]]
nsbc5d5hqjhb8fp85bis65gsqxv8mvj
ᱯᱷᱟᱞᱜᱩᱱᱤ ᱱᱟᱭᱚᱨ
0
37927
197267
2026-08-24T07:31:04Z
MT731
2184
"{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱖᱓)}} {{Infobox person | name = ᱯᱷᱟᱞᱜᱩᱱᱤ ᱱᱟᱭᱚᱨ | image = | birth_date = {{Birth date and age|1963|02|19|df=yes}}<ref>{{cite web|url=https://www.leaderbiography.com/falguni-nayar/|date=26 July 2018|publisher=Leaderbiography.com|access-date=30 April 2021|title=Bio}}<..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
197267
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱖᱓)}}
{{Infobox person
| name = ᱯᱷᱟᱞᱜᱩᱱᱤ ᱱᱟᱭᱚᱨ
| image =
| birth_date = {{Birth date and age|1963|02|19|df=yes}}<ref>{{cite web|url=https://www.leaderbiography.com/falguni-nayar/|date=26 July 2018|publisher=Leaderbiography.com|access-date=30 April 2021|title=Bio}}</ref>
| other_names = ᱯᱷᱟᱞᱜᱩᱱᱤ ᱥᱚᱱᱡᱚᱭ ᱱᱟᱭᱚᱨ<ref>{{cite web | url=https://www.bloomberg.com/profile/person/5811634 | title=Falguni Sanjay Nayar, FSN E-Commerce Ventures LTD: Profile and Biography | website=[[Bloomberg News]] }}</ref>
| birth_place = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ
| alma_mater = {{Unbulleted_list|[[ᱥᱟᱭᱰᱮᱱᱦᱟᱢ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤᱠᱥ|ᱥᱟᱭᱰᱮᱱᱦᱟᱢ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤᱠᱥ, ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]]|[[ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ]]}}
| education = [[ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱥᱴᱚᱨ|ᱮᱢᱵᱤᱮ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ]]
| occupation = ᱱᱟᱭᱠᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱭᱟᱹ|ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱭᱟᱹ]] ᱟᱨ [[ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱢᱞᱟ|ᱥᱤ.ᱤ.ᱳ]]
| employer = [[ᱠᱚᱴᱚᱠ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱵᱮᱸᱠ]] (᱑᱙᱙᱓–᱒᱐᱑᱒)
| spouse = {{Marriage|ᱥᱚᱱᱡᱚᱭ ᱱᱟᱭᱚᱨ|1987}}
| children = ᱒
}}
'''ᱯᱷᱟᱞᱜᱩᱱᱤ ᱥᱚᱱᱡᱚᱭ ᱱᱟᱭᱚᱨ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱖᱓) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱᱮᱨ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|last=Bhandari|first=Shashwat|date=2020-03-08|title=International Women's Day: Top 5 women ruling world of business|url=https://www.indiatvnews.com/business/news-international-womens-day-top-5-women-ruling-world-of-business-596255|access-date=2021-04-16|website=indiatvnews.com|language=en}}</ref> ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱱᱟᱭᱠᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱟᱨ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮᱭᱤᱴᱮᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱟᱭᱠᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱠᱨᱚᱱᱤᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|last=Suneera Tandon|first=qz com|title=How online retailer Nykaa became the byword for top-end beauty products in India|url=https://scroll.in/article/853963/how-online-retailer-nykaa-became-the-byword-for-top-end-beauty-products-in-india|access-date=2021-04-16|website=Scroll.in|date=16 October 2017 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|first1=Anand J |last1=Pillai |first2=Shalina |last2=Pillai |date=June 27, 2017|title=For any business, the first year is a honeymoon period: Nykaa founder Falguni Nayar|url=https://timesofindia.indiatimes.com/people/for-any-business-the-first-year-is-a-honeymoon-period/articleshow/59335984.cms|access-date=2021-04-16|website=The Times of India|language=en}}</ref> ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱩᱲᱤ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱᱮᱨ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾
ᱯᱷᱳᱨᱵᱽᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱙ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ, ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱐᱐ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱩᱫᱳᱜᱽ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱯᱷᱟᱞᱜᱩᱱᱤ ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱟᱨ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱔.᱒ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱮᱴ ᱣᱟᱨᱴ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱗᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱨᱮᱸᱠ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=India’s 100 Richest |url=https://www.forbes.com/lists/india-billionaires/}}</ref>
==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ==
ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱫᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱦᱚᱲ|ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ]] ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱦᱟᱨᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱛᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱞᱟᱭᱤᱝ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱪᱟᱞ ᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="Kapur">{{Cite web|last=Kapur|first=Mallika|date=2017-03-24|title=Falguni Nayar: The beauty entrepreneur|url=https://www.livemint.com/Leisure/EMOmjllb5hPv8Se8T62ZaK/Falguni-Nayar-The-beauty-entrepreneur.html|access-date=2021-11-10|website=mint|language=en}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱰᱮᱱᱦᱟᱢ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱮᱸᱰ ᱮᱠᱚᱱᱚᱢᱤᱠᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤ.ᱠᱚᱢ ᱨᱮ ᱜᱨᱮᱡᱩᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ (᱑᱙᱘᱕ ᱵᱮᱪ) ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱚᱥᱴ ᱜᱨᱮᱡᱩᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref name="Kapur"/><ref name="Nayaks"/>
==ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ==
᱑᱙᱙᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱫᱚ ᱮ. ᱮᱯᱷ. ᱯᱷᱟᱨᱜᱭᱩᱥᱚᱱ ᱮᱱᱰ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱚᱱᱥᱟᱞᱴ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚᱴᱟᱠ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱨᱩᱯ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱠᱳᱴᱚᱠ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱢᱤᱞᱟᱨ ᱟᱨ ᱮᱠᱥᱤᱥᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ (M&A) ᱴᱤᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱟᱨ ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱤᱱᱥᱴᱤᱪᱭᱩᱴᱤ ᱤᱣᱠᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱠᱚᱭ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news |title=I take on measured responsibility |url=https://www.financialexpress.com/archive/i-take-on-measured-responsibility/118775/ |access-date=23 February 2023 |work=Financial Express |date=17 November 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429125400/https://www.financialexpress.com/archive/i-take-on-measured-responsibility/118775/ |archive-date=29 April 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=Power Women |url=https://www.financialexpress.com/archive/power-women/255634/ |access-date=23 February 2023 |work=Financial Express |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624212430/https://www.financialexpress.com/archive/power-women/255634/ |archive-date=24 June 2021 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Kotak's next move |url=https://www.businesstoday.in/magazine/cover-story/story/kotaks-next-move-244954-2009-07-21 |access-date=23 February 2023 |work=Business Today |date=21 July 2009 |language=en}}</ref> ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱳᱴᱚᱠ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱠᱮᱯᱤᱴᱟᱞ, ᱤᱱᱵᱷᱮᱥᱴ ᱵᱮᱸᱠᱤᱝ ᱭᱩᱱᱤᱴ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱠᱳᱴᱚᱠ ᱥᱮᱠᱭᱩᱨᱤᱴᱤ, ᱥᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱤᱠᱣᱤᱴᱤ ᱟᱨᱢ ᱨᱮ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name="Nayaks">{{cite news |title=Falguni Nayar: The Nykaa among Nayaks |url=https://indianexpress.com/article/india/falguni-nayar-nykaa-billionaire-club-7621584/ |access-date=23 February 2023 |work=The Indian Express |date=14 November 2021 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2015-11-06|title=Giving advice on beauty is best way to sell beauty products, says Falguni Nayar, Nykaa|url=https://www.firstpost.com/business/giving-advice-on-beauty-is-best-way-to-sell-beauty-products-says-falguni-nayar-nykaa-2497818.html|access-date=2021-07-02|website=Firstpost}}</ref><ref>{{Cite web|last=Kazi|first=Zainab S.|date=2016-11-02|title=E-beauty space leader Nykaa to open 30 stores by 2020|url=https://www.indiaretailing.com/2016/11/02/beauty-and-wellness/e-beauty-space-leader-nykaa-to-open-30-stores-by-2020/|access-date=2021-07-02|website=Indiaretailing.com|language=en-US}}</ref>
᱒᱐᱑᱒ ᱥᱟᱞ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱨᱮ, ᱕᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ,<ref>{{Cite web|date=2017-03-08|title=Get A Glimpse Into The Mind Of Falguni Nayar, The Woman Behind The Force That Is Nykaa|url=https://www.idiva.com/career/advice/get-a-glimpse-into-the-mind-of-falguni-nayar-the-woman-behind-the-force-that-is-nykaa/17030893|access-date=2021-04-16|website=iDiva|language=en-IN}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱒ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱴᱟᱠᱟ ᱛᱮ ᱱᱟᱭᱠᱟ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name=":0">{{Cite web|last=Raghunathan|first=Anu|title=Beauty Retailer Nykaa Lists At $13 Billion, Making Founder Falguni Nayar India's Richest Self-Made Woman|url=https://www.forbes.com/sites/anuraghunathan/2021/11/10/beauty-retailer-nykaa-lists-at-13-billion-making-founder-falguni-nayar-indias-richest-self-made-woman/|access-date=2021-11-10|website=Forbes|language=en}}</ref> ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱱᱟᱭᱠᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱞ ᱒.᱓ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱫᱚ ᱑.᱑ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱟᱨᱪᱟ ᱫᱟᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱫᱚ ᱵᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱟᱡ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱚ ᱠᱤᱨᱟᱱ ᱢᱟᱡᱩᱢᱰᱟᱨ-ᱥᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|date=2021-10-28|title=Nykaa owner billionaire Falguni Nayar is all set to triple her net worth to an estimated Rs 28,000 crore|url=https://www.gqindia.com/get-smart/content/nykaa-owner-net-worth-billionaire-falguna-nayar-is-all-triple-her-net-worth-to-an-estimated-rs-28000-crore|access-date=2021-11-08|website=GQ India|language=en-IN}}</ref> ᱱᱟᱭᱠᱟ ᱫᱚ ᱑᱐ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱑ ᱨᱮ ᱑᱓ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱢᱩᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱭᱠᱟ ᱯᱟᱹᱵᱤᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱥᱟᱹᱨᱟ ᱜᱮ ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱟᱡ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ, ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱫᱟᱢ ᱫᱚ ᱖.᱕ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /><ref>{{Cite news|last=Singh|first=Tushar Deep|title=Who is Falguni Nayar, India's richest self-made woman?|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/startups/who-is-falguni-nayar-indias-richest-self-made-woman/articleshow/87629451.cms|access-date=2021-11-10}}</ref> ᱒᱐᱒᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱫᱚ ᱯᱷᱳᱨᱵᱽᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱤᱪ ᱞᱤᱥᱴ ᱨᱮ ᱔᱔ ᱟᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |last1=Bhasin |first1=Swati |title=Nykaa's Falguni Nayar, other newcomers on India's 100 richest Forbes 2022 list |url=https://www.hindustantimes.com/business/nykaas-falguni-nayar-other-newcomers-on-india-s-100-richest-forbes-2022-list-101669697933917.html |website=Hindustan Times |date=29 November 2022 |access-date=January 11, 2023}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱣᱟᱭ ᱩᱫᱽᱭᱚᱜᱽ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.ey.com/en_in/entrepreneur-of-the-year/builders-of-better-india/2021|title=EOY 2021 winners|website=www.ey.com}}</ref>
==ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱯᱷᱟᱞᱜᱩᱱᱤ ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱥᱚᱱᱡᱚᱭ ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱥᱠᱩᱞ ᱨᱮᱭ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱚᱞᱵᱚᱨᱜᱽ ᱠᱨᱚᱵᱤᱥ ᱨᱚᱵᱚᱨᱴᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤ.ᱤ.ᱳ. ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |title=Sanjay Nayar – Leaders {{!}} Avendus |url=https://www.avendus.com/india/leadership/sanjay-nayar |access-date=2022-04-22 |website=www.avendus.com |archive-date=2021-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211124121537/https://www.avendus.com/india/leadership/sanjay-nayar |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web|last=Chowdhry|first=Tamal Bandyopadhyay and Seema|date=2008-02-09|title=The power of 2|url=https://www.livemint.com/Leisure/2wSP9oZ1d0GogZz8eGPDyL/The-power-of-2.html|access-date=2021-07-02|website=mint|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Falguni Nayar: The Woman Behind Nykaa|url=https://thenewsmen.co.in/high%20flyers/falguni-nayar-the-woman-behind-nykaa/27432|access-date=2021-07-02|website=thenewsmen}}</ref><ref name="Kapur"/> ᱩᱱᱤᱨᱤᱱ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱱᱟ - ᱟᱫᱽᱣᱟᱭᱚᱛᱟ ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱟᱨ ᱟᱱᱪᱤᱛ ᱱᱟᱭᱚᱨ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱡᱟᱣᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱤᱱ;<ref>{{cite news |last1=Bahl |first1=Taru |title=Students learn to manage the hardest thing of all-- their hearts |url=https://www.livemint.com/Politics/NVIaGkPKtUtFV7zDD093OM/Students-learn-to-manage-the-hardest-thing-of-all-their-he.html |access-date=23 February 2023 |work=mint |date=11 September 2008 |language=en}}</ref> ᱟᱫᱽᱣᱟᱭᱚᱛᱟ ᱫᱚ ᱱᱤᱠᱷᱟ ᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤ.ᱤ.ᱳ. ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱟᱱᱪᱤᱛ ᱫᱚ ᱨᱤᱴᱮᱞ ᱟᱨ ᱤ-ᱠᱳᱢᱟᱨᱥ ᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |title=Anchit And Adwaita Nayar: Grooming For Glory |url=https://www.forbesindia.com/article/tycoons-of-tomorrow-2021/anchit-and-adwaita-nayar-grooming-for-glory/72365/1 |access-date=2022-04-22 |website=Forbes India |language=en}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:ᱱᱟᱭᱚᱨ, ᱯᱷᱟᱞᱜᱩᱱᱤ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱖᱓ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
alo1b3qyc11nfy13nuj3g0g2ucny6bw
197268
197267
2026-08-24T07:32:25Z
MT731
2184
197268
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱖᱓)}}
{{Infobox person
| name = ᱯᱷᱟᱞᱜᱩᱱᱤ ᱱᱟᱭᱚᱨ
| image =
| birth_date = {{Birth date and age|1963|02|19|df=yes}}<ref>{{cite web|url=https://www.leaderbiography.com/falguni-nayar/|date=26 July 2018|publisher=Leaderbiography.com|access-date=30 April 2021|title=Bio}}</ref>
| other_names = ᱯᱷᱟᱞᱜᱩᱱᱤ ᱥᱚᱱᱡᱚᱭ ᱱᱟᱭᱚᱨ<ref>{{cite web | url=https://www.bloomberg.com/profile/person/5811634 | title=Falguni Sanjay Nayar, FSN E-Commerce Ventures LTD: Profile and Biography | website=[[Bloomberg News]] }}</ref>
| birth_place = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ
| alma_mater = {{Unbulleted_list|[[ᱥᱟᱭᱰᱮᱱᱦᱟᱢ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤᱠᱥ|ᱥᱟᱭᱰᱮᱱᱦᱟᱢ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤᱠᱥ, ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]]|[[ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ]]}}
| education = [[ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱥᱴᱚᱨ|ᱮᱢᱵᱤᱮ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ]]
| occupation = ᱱᱟᱭᱠᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱭᱟᱹ|ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱭᱟᱹ]] ᱟᱨ [[ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱢᱞᱟ|ᱥᱤ.ᱤ.ᱳ]]
| employer = [[ᱠᱳᱴᱚᱠ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱵᱮᱸᱠ]] (᱑᱙᱙᱓–᱒᱐᱑᱒)
| spouse = {{Marriage|ᱥᱚᱱᱡᱚᱭ ᱱᱟᱭᱚᱨ|1987}}
| children = ᱒
}}
'''ᱯᱷᱟᱞᱜᱩᱱᱤ ᱥᱚᱱᱡᱚᱭ ᱱᱟᱭᱚᱨ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱖᱓) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱᱮᱨ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|last=Bhandari|first=Shashwat|date=2020-03-08|title=International Women's Day: Top 5 women ruling world of business|url=https://www.indiatvnews.com/business/news-international-womens-day-top-5-women-ruling-world-of-business-596255|access-date=2021-04-16|website=indiatvnews.com|language=en}}</ref> ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱱᱟᱭᱠᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱟᱨ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮᱭᱤᱴᱮᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱟᱭᱠᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱠᱨᱚᱱᱤᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|last=Suneera Tandon|first=qz com|title=How online retailer Nykaa became the byword for top-end beauty products in India|url=https://scroll.in/article/853963/how-online-retailer-nykaa-became-the-byword-for-top-end-beauty-products-in-india|access-date=2021-04-16|website=Scroll.in|date=16 October 2017 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|first1=Anand J |last1=Pillai |first2=Shalina |last2=Pillai |date=June 27, 2017|title=For any business, the first year is a honeymoon period: Nykaa founder Falguni Nayar|url=https://timesofindia.indiatimes.com/people/for-any-business-the-first-year-is-a-honeymoon-period/articleshow/59335984.cms|access-date=2021-04-16|website=The Times of India|language=en}}</ref> ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱩᱲᱤ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱᱮᱨ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾
ᱯᱷᱳᱨᱵᱽᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱙ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ, ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱐᱐ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱩᱫᱳᱜᱽ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱯᱷᱟᱞᱜᱩᱱᱤ ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱟᱨ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱔.᱒ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱮᱴ ᱣᱟᱨᱴ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱗᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱨᱮᱸᱠ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=India’s 100 Richest |url=https://www.forbes.com/lists/india-billionaires/}}</ref>
==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ==
ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱫᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱦᱚᱲ|ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ]] ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱦᱟᱨᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱛᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱞᱟᱭᱤᱝ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱪᱟᱞ ᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="Kapur">{{Cite web|last=Kapur|first=Mallika|date=2017-03-24|title=Falguni Nayar: The beauty entrepreneur|url=https://www.livemint.com/Leisure/EMOmjllb5hPv8Se8T62ZaK/Falguni-Nayar-The-beauty-entrepreneur.html|access-date=2021-11-10|website=mint|language=en}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱰᱮᱱᱦᱟᱢ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱮᱸᱰ ᱮᱠᱚᱱᱚᱢᱤᱠᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤ.ᱠᱚᱢ ᱨᱮ ᱜᱨᱮᱡᱩᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ (᱑᱙᱘᱕ ᱵᱮᱪ) ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱚᱥᱴ ᱜᱨᱮᱡᱩᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref name="Kapur"/><ref name="Nayaks"/>
==ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ==
᱑᱙᱙᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱫᱚ ᱮ. ᱮᱯᱷ. ᱯᱷᱟᱨᱜᱭᱩᱥᱚᱱ ᱮᱱᱰ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱚᱱᱥᱟᱞᱴ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚᱴᱟᱠ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱨᱩᱯ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱠᱳᱴᱚᱠ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱢᱤᱞᱟᱨ ᱟᱨ ᱮᱠᱥᱤᱥᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ (M&A) ᱴᱤᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱟᱨ ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱤᱱᱥᱴᱤᱪᱭᱩᱴᱤ ᱤᱣᱠᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱠᱚᱭ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news |title=I take on measured responsibility |url=https://www.financialexpress.com/archive/i-take-on-measured-responsibility/118775/ |access-date=23 February 2023 |work=Financial Express |date=17 November 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429125400/https://www.financialexpress.com/archive/i-take-on-measured-responsibility/118775/ |archive-date=29 April 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=Power Women |url=https://www.financialexpress.com/archive/power-women/255634/ |access-date=23 February 2023 |work=Financial Express |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624212430/https://www.financialexpress.com/archive/power-women/255634/ |archive-date=24 June 2021 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Kotak's next move |url=https://www.businesstoday.in/magazine/cover-story/story/kotaks-next-move-244954-2009-07-21 |access-date=23 February 2023 |work=Business Today |date=21 July 2009 |language=en}}</ref> ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱳᱴᱚᱠ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱠᱮᱯᱤᱴᱟᱞ, ᱤᱱᱵᱷᱮᱥᱴ ᱵᱮᱸᱠᱤᱝ ᱭᱩᱱᱤᱴ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱠᱳᱴᱚᱠ ᱥᱮᱠᱭᱩᱨᱤᱴᱤ, ᱥᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱤᱠᱣᱤᱴᱤ ᱟᱨᱢ ᱨᱮ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name="Nayaks">{{cite news |title=Falguni Nayar: The Nykaa among Nayaks |url=https://indianexpress.com/article/india/falguni-nayar-nykaa-billionaire-club-7621584/ |access-date=23 February 2023 |work=The Indian Express |date=14 November 2021 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2015-11-06|title=Giving advice on beauty is best way to sell beauty products, says Falguni Nayar, Nykaa|url=https://www.firstpost.com/business/giving-advice-on-beauty-is-best-way-to-sell-beauty-products-says-falguni-nayar-nykaa-2497818.html|access-date=2021-07-02|website=Firstpost}}</ref><ref>{{Cite web|last=Kazi|first=Zainab S.|date=2016-11-02|title=E-beauty space leader Nykaa to open 30 stores by 2020|url=https://www.indiaretailing.com/2016/11/02/beauty-and-wellness/e-beauty-space-leader-nykaa-to-open-30-stores-by-2020/|access-date=2021-07-02|website=Indiaretailing.com|language=en-US}}</ref>
᱒᱐᱑᱒ ᱥᱟᱞ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱨᱮ, ᱕᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ,<ref>{{Cite web|date=2017-03-08|title=Get A Glimpse Into The Mind Of Falguni Nayar, The Woman Behind The Force That Is Nykaa|url=https://www.idiva.com/career/advice/get-a-glimpse-into-the-mind-of-falguni-nayar-the-woman-behind-the-force-that-is-nykaa/17030893|access-date=2021-04-16|website=iDiva|language=en-IN}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱒ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱴᱟᱠᱟ ᱛᱮ ᱱᱟᱭᱠᱟ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name=":0">{{Cite web|last=Raghunathan|first=Anu|title=Beauty Retailer Nykaa Lists At $13 Billion, Making Founder Falguni Nayar India's Richest Self-Made Woman|url=https://www.forbes.com/sites/anuraghunathan/2021/11/10/beauty-retailer-nykaa-lists-at-13-billion-making-founder-falguni-nayar-indias-richest-self-made-woman/|access-date=2021-11-10|website=Forbes|language=en}}</ref> ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱱᱟᱭᱠᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱞ ᱒.᱓ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱫᱚ ᱑.᱑ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱟᱨᱪᱟ ᱫᱟᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱫᱚ ᱵᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱟᱡ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱚ ᱠᱤᱨᱟᱱ ᱢᱟᱡᱩᱢᱰᱟᱨ-ᱥᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|date=2021-10-28|title=Nykaa owner billionaire Falguni Nayar is all set to triple her net worth to an estimated Rs 28,000 crore|url=https://www.gqindia.com/get-smart/content/nykaa-owner-net-worth-billionaire-falguna-nayar-is-all-triple-her-net-worth-to-an-estimated-rs-28000-crore|access-date=2021-11-08|website=GQ India|language=en-IN}}</ref> ᱱᱟᱭᱠᱟ ᱫᱚ ᱑᱐ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱑ ᱨᱮ ᱑᱓ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱢᱩᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱭᱠᱟ ᱯᱟᱹᱵᱤᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱥᱟᱹᱨᱟ ᱜᱮ ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱟᱡ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ, ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱫᱟᱢ ᱫᱚ ᱖.᱕ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /><ref>{{Cite news|last=Singh|first=Tushar Deep|title=Who is Falguni Nayar, India's richest self-made woman?|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/startups/who-is-falguni-nayar-indias-richest-self-made-woman/articleshow/87629451.cms|access-date=2021-11-10}}</ref> ᱒᱐᱒᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱫᱚ ᱯᱷᱳᱨᱵᱽᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱤᱪ ᱞᱤᱥᱴ ᱨᱮ ᱔᱔ ᱟᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |last1=Bhasin |first1=Swati |title=Nykaa's Falguni Nayar, other newcomers on India's 100 richest Forbes 2022 list |url=https://www.hindustantimes.com/business/nykaas-falguni-nayar-other-newcomers-on-india-s-100-richest-forbes-2022-list-101669697933917.html |website=Hindustan Times |date=29 November 2022 |access-date=January 11, 2023}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱣᱟᱭ ᱩᱫᱽᱭᱚᱜᱽ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.ey.com/en_in/entrepreneur-of-the-year/builders-of-better-india/2021|title=EOY 2021 winners|website=www.ey.com}}</ref>
==ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱯᱷᱟᱞᱜᱩᱱᱤ ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱥᱚᱱᱡᱚᱭ ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱥᱠᱩᱞ ᱨᱮᱭ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱚᱞᱵᱚᱨᱜᱽ ᱠᱨᱚᱵᱤᱥ ᱨᱚᱵᱚᱨᱴᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤ.ᱤ.ᱳ. ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |title=Sanjay Nayar – Leaders {{!}} Avendus |url=https://www.avendus.com/india/leadership/sanjay-nayar |access-date=2022-04-22 |website=www.avendus.com |archive-date=2021-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211124121537/https://www.avendus.com/india/leadership/sanjay-nayar |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web|last=Chowdhry|first=Tamal Bandyopadhyay and Seema|date=2008-02-09|title=The power of 2|url=https://www.livemint.com/Leisure/2wSP9oZ1d0GogZz8eGPDyL/The-power-of-2.html|access-date=2021-07-02|website=mint|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Falguni Nayar: The Woman Behind Nykaa|url=https://thenewsmen.co.in/high%20flyers/falguni-nayar-the-woman-behind-nykaa/27432|access-date=2021-07-02|website=thenewsmen}}</ref><ref name="Kapur"/> ᱩᱱᱤᱨᱤᱱ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱱᱟ - ᱟᱫᱽᱣᱟᱭᱚᱛᱟ ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱟᱨ ᱟᱱᱪᱤᱛ ᱱᱟᱭᱚᱨ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱡᱟᱣᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱤᱱ;<ref>{{cite news |last1=Bahl |first1=Taru |title=Students learn to manage the hardest thing of all-- their hearts |url=https://www.livemint.com/Politics/NVIaGkPKtUtFV7zDD093OM/Students-learn-to-manage-the-hardest-thing-of-all-their-he.html |access-date=23 February 2023 |work=mint |date=11 September 2008 |language=en}}</ref> ᱟᱫᱽᱣᱟᱭᱚᱛᱟ ᱫᱚ ᱱᱤᱠᱷᱟ ᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤ.ᱤ.ᱳ. ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱟᱱᱪᱤᱛ ᱫᱚ ᱨᱤᱴᱮᱞ ᱟᱨ ᱤ-ᱠᱳᱢᱟᱨᱥ ᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |title=Anchit And Adwaita Nayar: Grooming For Glory |url=https://www.forbesindia.com/article/tycoons-of-tomorrow-2021/anchit-and-adwaita-nayar-grooming-for-glory/72365/1 |access-date=2022-04-22 |website=Forbes India |language=en}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:ᱱᱟᱭᱚᱨ, ᱯᱷᱟᱞᱜᱩᱱᱤ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱖᱓ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
kr2qoptwd0t11nfwqvqlqu39ripbowb
ᱟᱵᱩᱜᱤᱫᱟ
0
37928
197269
2026-08-24T10:43:57Z
Albetudu
1096
"'''ᱟᱵᱩᱜᱤᱫᱟ''' ([[ᱤᱝᱨᱮᱡᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|en]]:Abugida) ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱮᱢᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱠᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱨᱟᱦᱟ ᱟᱲᱟᱝ]] ᱟᱨ [[ᱠᱮᱪᱮᱫ ᱟᱲᱟᱝ|ᱠᱮᱪᱮᱫ ᱟᱲᱟᱝ-ᱮ]] ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱤᱱᱟᱸ, ᱟᱨ ᱱᱤᱭᱟᱹᱠᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ ᱵᱷ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
197269
wikitext
text/x-wiki
'''ᱟᱵᱩᱜᱤᱫᱟ''' ([[ᱤᱝᱨᱮᱡᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|en]]:Abugida) ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱮᱢᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱠᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱨᱟᱦᱟ ᱟᱲᱟᱝ]] ᱟᱨ [[ᱠᱮᱪᱮᱫ ᱟᱲᱟᱝ|ᱠᱮᱪᱮᱫ ᱟᱲᱟᱝ-ᱮ]] ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱤᱱᱟᱸ, ᱟᱨ ᱱᱤᱭᱟᱹᱠᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱟᱸᱡᱚᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱩᱥᱟᱹᱨᱟ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱞᱟᱜᱤᱫ-ᱛᱮ ᱨᱟᱦᱟ ᱟᱲᱟᱝ ᱟᱨ ᱠᱮᱪᱮᱫ ᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱜᱮᱠᱚ ᱚᱞ ᱱᱤᱱᱟᱹ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹᱠᱤᱱ ᱪᱤᱠᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱨᱚᱪ ᱫᱚ ᱨᱟᱦᱟ ᱟᱲᱟᱝ ᱥᱟᱶ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱜ-ᱟ, ᱟᱨ ᱠᱮᱪᱮᱫ ᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮᱫᱚ ᱟᱡᱽ ᱢᱚᱛᱚᱜᱮᱭ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱜ-ᱟ᱾ ᱟᱨ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱟᱵᱩᱜᱤᱫᱟ ᱪᱤᱠᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱨᱢᱤᱫ ᱟᱲᱮ ᱫᱚ [[ᱟᱞᱯᱷᱟᱵᱮᱴ|Alphabet]] ᱪᱤᱠᱤ᱾
== ᱟᱵᱩᱜᱤᱫᱟ ᱪᱤᱠᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱤᱠᱟᱹ-ᱠᱚ ==
== ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
1fbfza0wm1fu46iaha54bt8h1i3igg0
197270
197269
2026-08-24T10:52:17Z
Albetudu
1096
/* ᱟᱵᱩᱜᱤᱫᱟ ᱪᱤᱠᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱤᱠᱟᱹ-ᱠᱚ */
197270
wikitext
text/x-wiki
'''ᱟᱵᱩᱜᱤᱫᱟ''' ([[ᱤᱝᱨᱮᱡᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|en]]:Abugida) ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱮᱢᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱠᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱨᱟᱦᱟ ᱟᱲᱟᱝ]] ᱟᱨ [[ᱠᱮᱪᱮᱫ ᱟᱲᱟᱝ|ᱠᱮᱪᱮᱫ ᱟᱲᱟᱝ-ᱮ]] ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱤᱱᱟᱸ, ᱟᱨ ᱱᱤᱭᱟᱹᱠᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱟᱸᱡᱚᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱩᱥᱟᱹᱨᱟ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱞᱟᱜᱤᱫ-ᱛᱮ ᱨᱟᱦᱟ ᱟᱲᱟᱝ ᱟᱨ ᱠᱮᱪᱮᱫ ᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱜᱮᱠᱚ ᱚᱞ ᱱᱤᱱᱟᱹ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹᱠᱤᱱ ᱪᱤᱠᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱨᱚᱪ ᱫᱚ ᱨᱟᱦᱟ ᱟᱲᱟᱝ ᱥᱟᱶ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱜ-ᱟ, ᱟᱨ ᱠᱮᱪᱮᱫ ᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮᱫᱚ ᱟᱡᱽ ᱢᱚᱛᱚᱜᱮᱭ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱜ-ᱟ᱾ ᱟᱨ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱟᱵᱩᱜᱤᱫᱟ ᱪᱤᱠᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱨᱢᱤᱫ ᱟᱲᱮ ᱫᱚ [[ᱟᱞᱯᱷᱟᱵᱮᱴ|Alphabet]] ᱪᱤᱠᱤ᱾
== ᱟᱵᱩᱜᱤᱫᱟ ᱪᱤᱠᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱤᱠᱟᱹ-ᱠᱚ ==
* [[ᱥᱤᱞᱤᱴᱤ ᱱᱟᱜᱨᱤ|ᱥᱤᱞᱮᱢᱤ ᱪᱤᱠᱤ]]
* [[ᱵᱽᱨᱟᱦᱢᱤ ᱪᱤᱠᱤ]]
* [[ᱟᱦᱳᱢ ᱪᱤᱠᱤ]]
* [[ᱥᱤᱫᱫᱷᱚᱝ ᱪᱤᱠᱤ]]
* [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱪᱤᱠᱤ ]]
* [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱼᱟᱥᱟᱢᱤᱥ ᱪᱤᱠᱤ]]
* [[ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱪᱤᱠᱤ]]
== ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
4flxdemzixwapz11xtpco09e5wlvfxw
197271
197270
2026-08-24T10:53:40Z
Albetudu
1096
/* ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ */
197271
wikitext
text/x-wiki
'''ᱟᱵᱩᱜᱤᱫᱟ''' ([[ᱤᱝᱨᱮᱡᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|en]]:Abugida) ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱮᱢᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱠᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱨᱟᱦᱟ ᱟᱲᱟᱝ]] ᱟᱨ [[ᱠᱮᱪᱮᱫ ᱟᱲᱟᱝ|ᱠᱮᱪᱮᱫ ᱟᱲᱟᱝ-ᱮ]] ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱤᱱᱟᱸ, ᱟᱨ ᱱᱤᱭᱟᱹᱠᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱟᱸᱡᱚᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱩᱥᱟᱹᱨᱟ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱞᱟᱜᱤᱫ-ᱛᱮ ᱨᱟᱦᱟ ᱟᱲᱟᱝ ᱟᱨ ᱠᱮᱪᱮᱫ ᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱜᱮᱠᱚ ᱚᱞ ᱱᱤᱱᱟᱹ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹᱠᱤᱱ ᱪᱤᱠᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱨᱚᱪ ᱫᱚ ᱨᱟᱦᱟ ᱟᱲᱟᱝ ᱥᱟᱶ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱜ-ᱟ, ᱟᱨ ᱠᱮᱪᱮᱫ ᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮᱫᱚ ᱟᱡᱽ ᱢᱚᱛᱚᱜᱮᱭ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱜ-ᱟ᱾ ᱟᱨ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱟᱵᱩᱜᱤᱫᱟ ᱪᱤᱠᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱨᱢᱤᱫ ᱟᱲᱮ ᱫᱚ [[ᱟᱞᱯᱷᱟᱵᱮᱴ|Alphabet]] ᱪᱤᱠᱤ᱾
== ᱟᱵᱩᱜᱤᱫᱟ ᱪᱤᱠᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱤᱠᱟᱹ-ᱠᱚ ==
* [[ᱥᱤᱞᱤᱴᱤ ᱱᱟᱜᱨᱤ|ᱥᱤᱞᱮᱢᱤ ᱪᱤᱠᱤ]]
* [[ᱵᱽᱨᱟᱦᱢᱤ ᱪᱤᱠᱤ]]
* [[ᱟᱦᱳᱢ ᱪᱤᱠᱤ]]
* [[ᱥᱤᱫᱫᱷᱚᱝ ᱪᱤᱠᱤ]]
* [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱪᱤᱠᱤ ]]
* [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱼᱟᱥᱟᱢᱤᱥ ᱪᱤᱠᱤ]]
* [[ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱪᱤᱠᱤ]]
== ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
{{Reflist|refs=
<ref name=Cham_Unicode_Proposal>{{cite web |first=Michael |last=Everson |author-link=Michael Everson |url=https://www.unicode.org/L2/L2006/06257-n3120-cham.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.unicode.org/L2/L2006/06257-n3120-cham.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live |title=Proposal for encoding the Cham script in the BMP of the UCS|date=2006-08-06 |publisher=Unicode Consortium}}</ref>
<ref name=Tai_Tham_Unicode_Proposal>{{cite web |first=Michael |last=Everson |author-link=Michael Everson |author2=Hosken, Martin |url=http://std.dkuug.dk/jtc1/sc2/wg2/docs/n3121.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://std.dkuug.dk/jtc1/sc2/wg2/docs/n3121.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live |title=Proposal for encoding the Lanna script in the BMP of the UCS |date=2006-08-06 |publisher=International Organization for Standardization |work=Working Group Document}}</ref>
<ref name=TUS_Khmer_VC>{{cite web |url=https://www.unicode.org/versions/Unicode8.0.0/ch16.pdf#G43687 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.unicode.org/versions/Unicode8.0.0/ch16.pdf#G43687 |archive-date=2022-10-09 |url-status=live |title=The Unicode Standard, Version 8.0 |date=August 2015 | at=Section 16.4 Khmer, Subscript Consonants}}</ref>
<ref name=WWS_glossary>Glossary of Daniels & Bright (1996) ''The World's Writing Systems''</ref>
<ref name=WWS_Insular_SEA>Joel C. Kuipers & Ray McDermott, "Insular Southeast Asian Scripts". In Daniels & Bright (1996) ''The World's Writing Systems''</ref>
<ref name=WWS_Ethiopic>Getatchew Haile, "Ethiopic Writing". In Daniels & Bright (1996) ''The World's Writing Systems''</ref>
<ref name=Bright>{{cite journal |last=Bright |first=William |year=2000 |title=A Matter of Typology: Alphasyllabaries and Abugidas |journal=Studies in the Linguistic Sciences |volume=30 |number=1 |pages=63–71 |hdl=2142/9638 |hdl-access=free }}</ref>
<ref name=Hoch_Semitic>James Hoch (1994) ''Semitic Words in Egyptian Texts of the New Kingdom and Third Intermediate Periods''</ref>
}}
{{Writing systems |expanded=Abugidas}}
{{list of writing systems}}
[[Category:Abugida writing systems| ]]
[[Category:1990s neologisms]]
126j8yv4utfoqr9i2cgjvkz3r953s47
197272
197271
2026-08-24T10:55:56Z
Albetudu
1096
197272
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Syllable-based writing system}}
{{Use dmy dates|date=September 2021}}
[[File:Phrase sanskrit.svg|thumb|300px|Comparison of various abugidas descended from [[Brahmi script]]. [[Sanskrit]] for, ''May [[Shiva|Śiva]] protect those who take delight in the language of the gods.'' ([[Kalidasa]])]]
{{Contains special characters|Ethiopic}}
{{Contains special characters|Indic}}
{{Contains special characters|Canadian}}
{{Contains special characters|Javanese}}
'''ᱟᱵᱩᱜᱤᱫᱟ''' ([[ᱤᱝᱨᱮᱡᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|en]]:Abugida) ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱮᱢᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱠᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱨᱟᱦᱟ ᱟᱲᱟᱝ]] ᱟᱨ [[ᱠᱮᱪᱮᱫ ᱟᱲᱟᱝ|ᱠᱮᱪᱮᱫ ᱟᱲᱟᱝ-ᱮ]] ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱤᱱᱟᱸ, ᱟᱨ ᱱᱤᱭᱟᱹᱠᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱟᱸᱡᱚᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱩᱥᱟᱹᱨᱟ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱞᱟᱜᱤᱫ-ᱛᱮ ᱨᱟᱦᱟ ᱟᱲᱟᱝ ᱟᱨ ᱠᱮᱪᱮᱫ ᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱜᱮᱠᱚ ᱚᱞ ᱱᱤᱱᱟᱹ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹᱠᱤᱱ ᱪᱤᱠᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱨᱚᱪ ᱫᱚ ᱨᱟᱦᱟ ᱟᱲᱟᱝ ᱥᱟᱶ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱜ-ᱟ, ᱟᱨ ᱠᱮᱪᱮᱫ ᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮᱫᱚ ᱟᱡᱽ ᱢᱚᱛᱚᱜᱮᱭ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱜ-ᱟ᱾ ᱟᱨ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱟᱵᱩᱜᱤᱫᱟ ᱪᱤᱠᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱨᱢᱤᱫ ᱟᱲᱮ ᱫᱚ [[ᱟᱞᱯᱷᱟᱵᱮᱴ|Alphabet]] ᱪᱤᱠᱤ᱾
== ᱟᱵᱩᱜᱤᱫᱟ ᱪᱤᱠᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱤᱠᱟᱹ-ᱠᱚ ==
* [[ᱥᱤᱞᱤᱴᱤ ᱱᱟᱜᱨᱤ|ᱥᱤᱞᱮᱢᱤ ᱪᱤᱠᱤ]]
* [[ᱵᱽᱨᱟᱦᱢᱤ ᱪᱤᱠᱤ]]
* [[ᱟᱦᱳᱢ ᱪᱤᱠᱤ]]
* [[ᱥᱤᱫᱫᱷᱚᱝ ᱪᱤᱠᱤ]]
* [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱪᱤᱠᱤ ]]
* [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱼᱟᱥᱟᱢᱤᱥ ᱪᱤᱠᱤ]]
* [[ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱪᱤᱠᱤ]]
== ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
{{Reflist|refs=
<ref name=Cham_Unicode_Proposal>{{cite web |first=Michael |last=Everson |author-link=Michael Everson |url=https://www.unicode.org/L2/L2006/06257-n3120-cham.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.unicode.org/L2/L2006/06257-n3120-cham.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live |title=Proposal for encoding the Cham script in the BMP of the UCS|date=2006-08-06 |publisher=Unicode Consortium}}</ref>
<ref name=Tai_Tham_Unicode_Proposal>{{cite web |first=Michael |last=Everson |author-link=Michael Everson |author2=Hosken, Martin |url=http://std.dkuug.dk/jtc1/sc2/wg2/docs/n3121.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://std.dkuug.dk/jtc1/sc2/wg2/docs/n3121.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live |title=Proposal for encoding the Lanna script in the BMP of the UCS |date=2006-08-06 |publisher=International Organization for Standardization |work=Working Group Document}}</ref>
<ref name=TUS_Khmer_VC>{{cite web |url=https://www.unicode.org/versions/Unicode8.0.0/ch16.pdf#G43687 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.unicode.org/versions/Unicode8.0.0/ch16.pdf#G43687 |archive-date=2022-10-09 |url-status=live |title=The Unicode Standard, Version 8.0 |date=August 2015 | at=Section 16.4 Khmer, Subscript Consonants}}</ref>
<ref name=WWS_glossary>Glossary of Daniels & Bright (1996) ''The World's Writing Systems''</ref>
<ref name=WWS_Insular_SEA>Joel C. Kuipers & Ray McDermott, "Insular Southeast Asian Scripts". In Daniels & Bright (1996) ''The World's Writing Systems''</ref>
<ref name=WWS_Ethiopic>Getatchew Haile, "Ethiopic Writing". In Daniels & Bright (1996) ''The World's Writing Systems''</ref>
<ref name=Bright>{{cite journal |last=Bright |first=William |year=2000 |title=A Matter of Typology: Alphasyllabaries and Abugidas |journal=Studies in the Linguistic Sciences |volume=30 |number=1 |pages=63–71 |hdl=2142/9638 |hdl-access=free }}</ref>
<ref name=Hoch_Semitic>James Hoch (1994) ''Semitic Words in Egyptian Texts of the New Kingdom and Third Intermediate Periods''</ref>
}}
{{Writing systems |expanded=Abugidas}}
{{list of writing systems}}
[[Category:Abugida writing systems| ]]
[[Category:1990s neologisms]]
1a1liw1o259psc1pd6jokw60b89tjy9