ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ satwiki https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%A9%E1%B1%AC%E1%B1%A9%E1%B1%9B_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A6%E1%B1%B4%E1%B1%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱫ ᱨᱮᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱛᱷᱚᱠ ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ TimedText TimedText talk ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ Event Event talk ᱠᱩᱡᱟᱨᱟᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ 0 2837 197283 197204 2026-08-25T01:12:51Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197283 wikitext text/x-wiki '''ᱠᱩᱸᱡᱚᱨᱟ.ᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ''' ᱯᱩᱨᱟ. ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ '''ᱱᱚᱢᱚᱭᱨᱚᱠᱯᱚᱢ ᱠᱩᱸᱡᱚᱨᱟ.ᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ : ᱑ ᱢᱟᱨᱪ ᱑᱙᱖᱘) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟ. ᱛᱤᱨᱞᱟ. ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟ. ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ==ᱦᱟᱨᱟᱵᱳᱨᱳ== ᱠᱩᱸᱡᱚᱨᱟ.ᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱢᱟᱨᱪ ᱜᱮᱞ ᱟᱨᱮ ᱥᱟᱭ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱮᱞ ᱤᱨᱟ.ᱞ ᱥᱟᱞᱮᱨᱮ(1st March 1968) ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱢᱚᱬᱤᱯᱩᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱥᱩᱨ ᱠᱟ.ᱭᱨᱟᱝ ᱢᱟᱭᱟᱭᱤ ᱞᱮᱭᱠᱟᱭᱤ ᱟ.ᱛᱩᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱚᱲᱦᱚᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟ.ᱜᱤᱫ ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱥᱤᱱᱰᱟᱢ ᱥᱤᱱᱥᱟᱝ ᱛᱟᱱᱟᱞᱟ ᱤᱛᱩᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱵᱷᱩᱨᱛᱤ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱜᱮᱞ ᱟᱨᱮ ᱥᱟᱭ ᱮᱭᱟᱭᱜᱮᱞ ᱤᱨᱟ.ᱞ (1978) ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱤᱛᱩᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱺᱭ ᱠᱚ ᱞᱟ.ᱜᱤᱫ ᱛᱮᱫᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱠᱩᱸᱡᱚᱨᱟ.ᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫᱚᱜ ᱾ ᱛᱟᱱᱟᱞᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱷᱤᱞᱚᱸᱰ ᱦᱮᱯᱮᱨᱟᱣ ᱠᱚᱨᱮ ᱟ.ᱰᱤ ᱨᱟ.ᱥᱠᱟ. ᱥᱟᱛᱞᱟᱜᱼᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱾ ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱡᱟ ᱵᱩᱫᱷᱚ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱱᱮᱨ ᱵᱤᱨᱫᱟ. ᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱚᱱᱮᱨ ᱮ ᱥᱟ.ᱛ ᱛᱮᱫᱚ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱮᱨᱟᱣ ᱠᱷᱤᱞᱚᱸᱰ ᱜᱮ ᱟ.ᱰᱤ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱫᱼᱟᱭ ᱾ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱥᱟ.ᱛ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱱᱴᱨᱟᱞ ᱨᱤᱡᱟᱨᱵ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱳᱨᱥ (CRPF) ᱨᱮ ᱪᱟ.ᱠᱨᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫᱚᱜ ᱾ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱮᱨᱟᱣ ᱠᱷᱤᱞᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱟ.ᱰᱤ ᱟ.ᱰᱤ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣᱱᱟᱣ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱛᱟᱠᱚᱛ ᱟᱨ ᱨᱟ.ᱥᱠᱟ. ᱧᱮᱞᱛᱮ ᱑᱙᱙᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱙᱘ (1996-98) ᱫᱷᱟ.ᱵᱤᱡ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱴᱤᱢ ᱟ.ᱜᱩᱣᱟ.ᱱ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ==ᱠᱷᱮᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱑᱙᱘᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱡᱟ.ᱛᱤᱭᱟ.ᱨᱤ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.ᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱷᱟᱶ (Gold Medal) ᱜᱮ ᱵᱤᱥᱛᱤ ᱫᱚ ᱔᱔kg,᱔᱖kg ᱟᱨ ᱔᱘ kg ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱔᱘kg ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱮᱨᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟ.ᱫ ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱴᱨᱤᱵᱮᱱᱫᱨᱚᱢ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱟ.ᱛᱤᱭᱟ.ᱨᱤ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱔᱔kg ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱔᱖kg ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱑᱙᱙᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱮ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.(Gold Medal) ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱯᱩᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱚᱬᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱞᱮᱱ ᱔᱘ kg ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱ ᱠᱷᱟ.ᱛᱤᱨ ᱯᱩᱱᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. ᱫᱚᱠᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.(Silver Medal) ᱠᱮᱫᱼᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱤᱸᱜᱞᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱱᱪᱮᱥᱴᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟ.ᱨᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟ.ᱨᱤ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮᱜᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.ᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱩᱭᱠᱩ ᱛᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟ.ᱨᱤ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. ᱧᱟᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱟ.ᱰᱤ ᱠᱩᱥᱤ ᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱡᱤᱣᱤ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱠᱮᱜᱼᱟ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. ᱧᱟᱢ ᱞᱟ.ᱜᱤᱫ ᱾ ᱚᱲᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱱ ᱯᱟᱱᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱮᱭᱟᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟ.ᱨᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱷᱟᱣ ᱜᱮ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.ᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱠᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱦᱚᱸ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. (Gold medal ) ᱫᱚ ᱵᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱤᱥᱛᱤ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.(Silver Medal) ᱜᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱐ ᱨᱮ ᱵᱮᱤᱡᱤᱸ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱔ ᱨᱮ ᱦᱤᱨᱳᱥᱤᱢᱟ ᱮᱥᱤᱟᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.(Bronze Medal) ᱜᱮ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱑᱙᱙᱘ ᱥᱟᱞ ᱵᱮᱸᱠᱚᱠ ᱮᱥᱤᱟᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮᱫᱚ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. ᱵᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱥᱮᱬᱟ ᱚᱨᱡᱚ== {|class = "wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan=2 width=40|ᱥᱮᱨᱢᱟ ! rowspan=2 width=250|ᱡᱟᱭᱜᱟ ! rowspan=2 width=60|ᱦᱟᱢᱟᱞ !colspan=4| Snatch (kg) !colspan=4| Clean & Jerk (kg) !rowspan=2 width=40| Total !rowspan=2 width=40| Rank |- ! width=40|1!! width=40|2!! width=40|3!! width=40|Rank!! width=40|1!! width=40|2!! width=40|3!! width=40|Rank |- ! colspan=13|[[World Weightlifting Championships|World Championships]] |- |[[2005 World Weightlifting Championships|᱒᱐᱐᱕]] || align=left|{{flagicon|ᱠᱟᱛ}} [[ᱫᱳᱦᱟ]], [[ᱠᱟᱛᱟᱨ]]|| [[2005 World Weightlifting Championships – Women's 48 kg|᱔᱘ ᱠᱤᱞᱳ]] ||᱗᱕||'''᱗᱘'''||<s> 79||᱗||95||98||'''100'''||᱗||'''178.0'''||7 |- |[[2003 World Weightlifting Championships|᱒᱐᱐᱓]] || align=left|{{flagicon|ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ}} [[ᱵᱟᱸᱠᱚᱣᱵᱚᱨ]], [[ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ]] || [[2003 World Weightlifting Championships – Women's 48 kg|᱔᱘ ᱠᱤᱞᱳ]] ||᱗᱕||᱗᱗.᱕||'''᱘᱐'''||᱖||97.5||'''102.5'''||<s>105||4||'''182.5'''||5 |- |[[1999 World Weightlifting Championships|᱑᱙᱙᱙]] || align=left|{{flagicon|ᱜᱨᱤᱥ}} [[ᱱᱯᱤᱨᱟᱣᱚᱥ]], [[ᱜᱨᱤᱥ]] || [[᱑᱙᱙᱙ World Weightlifting Championships – Women's 48 kg|᱔᱘ ᱠᱤᱞᱳ]] ||'''᱗᱕'''||<s>80||<s>80||᱑᱐||95||100||'''105'''||{{sica}}||'''180'''||5 |} ==ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ== {{ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ}} https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151231171650/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-12-31 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151231171650/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-12-31 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117004138/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-11-17 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117004138/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-11-17 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117004138/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-11-17 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }} http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== http://www.athens2004.com/en/ParticipantsAthletes/newParticipants?pid=9003801{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} https://web.archive.org/web/20071028023001/http://sportal.nic.in/legenddetails.asp?sno=722&moduleid=&maincatid=48&subid=0&comid=55 http://www.mapsofindia.com/who-is-who/sports/n-kunjarani-devi.html [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱣᱤᱠᱤ ᱞᱚᱵᱽᱥ ᱳᱢᱮᱱ ᱒᱐᱑᱙]] 71sp675r0201t4v73ttfhryxln8xsja ᱜᱩᱞᱟᱵᱽ ᱠᱚᱣᱨ 0 2940 197279 128588 2026-08-24T23:21:01Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197279 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱜᱩᱞᱟᱵᱽ ᱠᱚᱣᱨ | image = Gulab Kaur,Indian freedom fighter.jpg | alt = | caption = | birth_name = ᱜᱩᱞᱟᱵᱽ ᱠᱚᱣᱨ | birth_date = | birth_place = ᱟᱹᱛᱩ ᱵᱟᱠᱥᱤᱣᱟᱞᱟ], ᱥᱟᱝᱜᱨᱩᱨ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ, ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ, [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | death_date = <!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ | other_names = | occupation = ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ | known_for = }} '''ᱜᱩᱞᱟᱵᱽ ᱠᱚᱣᱨ''' ([[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]:Gulab Kaur) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱩᱞᱜᱟᱹᱞ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱜᱚᱫᱽᱫᱚᱨ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱥᱮᱝᱜᱮᱞ ᱫᱷᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱯᱩᱸᱰ ᱦᱟᱨᱛᱟ (ᱤᱝᱨᱮᱡᱽ) ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱤ ᱨᱮ ᱫᱦᱚᱨᱟ ᱭᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱞᱟᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱞ ᱨᱮ ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱵᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ == ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱜᱩᱞᱟᱵᱽ ᱠᱚᱣᱨ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱝᱜᱨᱩᱛ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ ᱵᱚᱠᱥᱤᱵᱟᱞᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="Gulab" /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱚᱱᱱ ᱥᱤᱝ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱷᱟᱨᱚᱽ ᱥᱟᱶ [[ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱ|ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱱᱤᱞᱟ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱱ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="Gulab">{{Cite web|url=https://uddari.wordpress.com/2008/04/20/gulab-kaur-a-great-punjab-woman/|title=Gulab Kaur-A Great Punjabi Woman|publisher=Uddari Weblog|access-date=2015-06-28}}</ref><ref name="Trailblazer">{{Cite web|url=http://sikhchic.com/article-detail.php?id=5652&cat=23|title=Trailblazers|publisher=SikhChic|access-date=2015-06-28|archive-date=2015-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20150701003718/http://sikhchic.com/article-detail.php?id=5652&cat=23|url-status=dead}}</ref> == ᱨᱟᱡᱽ ᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ ᱪᱟᱞᱟᱣᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱚᱱᱤᱞᱟ ᱨᱮ ᱜᱚᱫᱚᱨ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱮᱫ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱚᱵᱚᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱲᱟ ᱫᱚᱜᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫᱽ ᱚᱸᱰᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱥᱤᱠᱷ- ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱤ ᱠᱚ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="Gulab"/> ᱜᱩᱞᱟᱵᱽ ᱠᱚᱣᱨ ᱫᱚ ᱯᱨᱤᱴᱤᱝ ᱯᱨᱮᱥ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱞ ᱫᱟᱲᱮ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱫᱚᱜᱚᱨᱤᱭᱟᱹ (ᱨᱤᱯᱚᱨᱴᱚᱨ) ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱲᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱰᱚᱜᱚᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱩᱯ ᱛᱮ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱚᱫᱚᱨ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱡᱩᱜᱟᱹᱲ ᱟᱠᱚ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱦᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱢᱮᱛᱟ ᱠᱚ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱚ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱚ ᱠᱚ ᱜᱚᱫᱚᱨ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱥᱮᱫ ᱮ ᱨᱤᱡᱷᱟᱹᱣᱮᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨ ᱝᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱟᱸᱫᱮ ᱭᱮᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="Trailblazer"/> ᱜᱩᱞᱟᱵᱽ ᱠᱚᱣᱨ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ ᱨᱤᱱ ᱕᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱜᱚᱫᱚᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱤᱱ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱛᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥ.ᱥ. ᱠᱳᱨᱤᱭᱟ ᱵᱮᱪ ᱥᱟᱶ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱠᱚ ᱢᱚᱸᱦᱰᱟ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥ.ᱥ. ᱠᱳᱨᱤᱭᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱝᱜᱟᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱚᱥᱟ ᱢᱟᱨᱩ ᱠᱚ ᱥᱮᱱ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱮᱴᱮᱨᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱞᱚᱱᱫᱷᱚᱨ, ᱦᱚᱥᱤᱭᱟᱨ ᱯᱩᱨ, ᱠᱚᱯᱩᱨᱛᱷᱚᱞᱟ ᱮᱢᱟᱱ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱟᱱᱟ ᱱᱷᱟᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱲᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱫᱷᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱨ ᱥᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱤᱝᱨᱮᱡᱽ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱯᱚᱨᱛᱚ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=z0SOfZwnXZIC&pg=PA90&lpg=PA90&dq=gulab+kaur&source=bl&ots=IiuMX4pvD6&sig=ofqCbrwTHL04eeU1Fd_yQQCNG5o&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj4pobY0uLVAhXGpo8KHQmxCbs4ChDoAQhBMAU#v=onepage&q=gulab%20kaur&f=false|title=Trials that Changed History: From Socrates to Saddam Hussein|last=Gill|first=M. S.|date=2007|publisher=Sarup & Sons|isbn=9788176257978|language=en}}</ref> ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱨᱮ ᱜᱩᱞᱟᱵᱽ ᱫᱚ ᱤᱝᱨᱮᱡᱽ ᱴᱷᱮᱱᱮ ᱛᱚᱞ ᱚᱪᱚ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱤᱝᱨᱮᱡᱽ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="Gulab"/> ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱛᱚᱞ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Trailblazer"/> ᱜᱩᱞᱟᱵᱽ ᱠᱚᱣᱨ ᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱵᱟᱝᱢᱟ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹ ᱞᱟᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱯᱚᱛᱚᱵ <nowiki>''ᱜᱚᱫᱚᱨ ᱫᱤ ᱫᱷᱤ ᱜᱩᱞᱟᱵᱽ ᱠᱚᱣᱨ''</nowiki> ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱮᱥ. ᱠᱮᱥᱚᱨ ᱥᱤᱝ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ <ref>{{Cite web |url=http://www.unistarbooks.com/freedom-movement/3807-gadar-di-dhee-gulaab-kaur.html |title=Archive copy |access-date=2019-02-19 |archive-date=2015-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150707171800/http://www.unistarbooks.com/freedom-movement/3807-gadar-di-dhee-gulaab-kaur.html |url-status=dead }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱣᱤᱠᱤ ᱞᱚᱵᱽᱥ ᱳᱢᱮᱱ ᱒᱐᱑᱙]] 1udke9qqc8a1784o0oty2objiehce8l ᱡᱟᱱᱱᱟᱛᱩᱞ ᱯᱷᱤᱨᱫᱳᱥ ᱯᱮᱭᱟ 0 31611 197285 180463 2026-08-25T01:50:01Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197285 wikitext text/x-wiki {{Short description|Bangladeshi model}} {{BLP sources|date=January 2021}} {{Infobox pageant titleholder | name = ᱯᱮᱭᱟ ᱡᱟᱱᱱᱟᱛᱩᱞ | image =Jannatul Ferdoush Peya in Tri-Nation Mega Festival.jpg | native_name = জান্নাতুল ফেরদৌস পিয়া | native_name_lang = bn | birth_place = [[Khulna]], Bangladesh | birth_date = {{Birth date and age|1991|10|14}} | education = [[University of London]] | occupation = Model, Actress, Lawyer | years_active = 2007–present | films = [[Chorabali (2012 film)|Chorabali]] | title = [[Miss Bangladesh|Miss Bangladesh 2007]] [[World Miss University|World Miss University Bangladesh 2011]] Indian Princess International 2013 | competitions = [[Miss Bangladesh|Miss Bangladesh 2007]]<br>(Winner)<br>[[Miss World 2007]]<br>(Did not compete)<br>[[Indian Princess International 2013]]<br>(Winner) | spouse = Faruq Hasan Samir | children = Ares Hasan | homepage = {{URL|peyajannatul.com}} }} ᱡᱟᱱᱟᱛᱩᱞ ᱯᱷᱮᱨᱫᱩᱥ ᱯᱮᱭᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱ ᱢᱚᱰᱮᱞ, ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ ᱟᱨ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾<ref>{{cite web | url=https://www.jugantor.com/national/640402/%E0%A6%AC%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A7%81%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A7%87-%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%9C-%E0%A6%B6%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%81-%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%9B%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%AE%E0%A6%A1%E0%A7%87%E0%A6%B2-%E0%A6%AA%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%81%E0%A6%B2 | title=ব্যারিস্টার সুমনের সঙ্গে কাজ শুরু করেছেন মডেল পিয়া জান্নাতুল }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱪᱮᱦᱨᱟ ᱯᱮᱡᱮᱱᱴ ᱴᱟᱭᱤᱴᱟᱞ ᱦᱚᱞᱰᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱗ ᱨᱮ ᱢᱤᱥ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱠᱩᱴ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ <ref>{{cite news |script-title=bn:পিয়ার প্রিয় গ্রীষ্মকাল, মায়ের বসন্তকাল |url=http://www.prothom-alo.com/life_style/article/160933/%E0%A6%AA%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0_%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A7%9F_%E0%A6%97%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%80%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B2_%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A7%9F%E0%A7%87%E0%A6%B0_%E0%A6%AC%E0%A6%B8%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B2 |newspaper=Prothom Alo |language=bn |access-date=2014-03-05 |archive-date=2014-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140309021348/http://www.prothom-alo.com/life_style/article/160933/%E0%A6%AA%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0_%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A7%9F_%E0%A6%97%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%80%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B2_%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A7%9F%E0%A7%87%E0%A6%B0_%E0%A6%AC%E0%A6%B8%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B2 |url-status=dead }}</ref><ref name="ds22Mar2014">{{cite news |last=Islam |first=Zia Nazmul |date=22 March 2014 |title=PEYA More than just a pretty face |url=http://www.thedailystar.net/peya-more-than-just-a-pretty-face-16471 |newspaper=The Daily Star}}</ref> == ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ == ᱯᱮᱭᱟ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱢᱤᱥ ᱵᱟᱝᱜᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱟᱛᱮ 2008 ᱥᱟᱞᱮ ᱢᱚᱰᱮᱞᱤᱝ ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱤᱱᱰᱤ ᱢᱭᱩᱡᱤᱠ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱚ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱞᱮᱱᱟᱭ᱾<ref>{{cite news |title=Peya stars in Indian music video |url=https://www.dhakatribune.com/uncategorized/2014/11/20/peya-stars-in-indian-music-video |newspaper=Dhaka Tribune}}</ref> In 2013 she won the crown of Miss Indian Princess International beating contestants from 19 countries.<ref>{{cite news |script-title=bn:পিয়া রিটার্নস |url=http://www.ittefaq.com.bd/print-edition/anondo-binodon/2015/12/03/87189.html |work=The Daily Ittefaq |date=3 December 2015 |language=bn}}</ref><ref>{{cite web |url=http://indianprincessfashion.com/ip-2013/ |title=IP 2013 |website=indianprincessfashion.com |access-date=2017-06-07 |archive-date=2020-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200120000609/http://indianprincessfashion.com/ip-2013/ |url-status=dead }}</ref> ᱒᱐᱑᱓ ᱥᱟᱞᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱑᱙ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱨᱤᱱᱥᱮᱥ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱴᱟᱭᱤᱴᱟᱞ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱫᱟᱭ᱾ ᱱᱤᱛ ᱦᱟᱵᱤᱡ ᱩᱱᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱮᱱᱮᱡ ᱱᱟᱴᱟᱠ ᱨᱮ ᱚᱵᱷᱤᱱᱚᱭ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱡᱮᱞᱠᱟ, ᱴᱩ ᱵᱤ ᱚᱨ ᱱᱚᱴ ᱴᱩ ᱵᱤ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱡᱟᱯᱚᱛᱷᱤᱨ ᱥᱩᱠᱩ ᱫᱩᱠᱷ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱒ ᱨᱮ ᱪᱚᱨᱟᱵᱟᱞᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱨᱮᱰᱣᱟᱱ ᱨᱚᱱᱤ ᱫᱚᱭ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱫᱚ ᱜᱮᱝᱥᱴᱟᱨ ᱨᱤᱴᱟᱨᱱᱥ ᱟᱨ ᱥᱴᱚᱨᱤ ᱚᱯᱷ ᱥᱟᱢᱟᱨᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="ds22Mar2014" /> ᱩᱱᱤ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱑᱕ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱒ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱯᱨᱤᱢ ᱠᱚᱨᱴ ᱨᱮ ᱮᱰᱵᱷᱚᱠᱮᱴ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟᱭ᱾<ref>{{Cite web |date=2022-08-14 |title=Model-actor Jannatul Ferdous Peya becomes advocate of Bangladesh Supreme Court |url=https://www.tbsnews.net/splash/model-actor-jannatul-ferdous-peya-becomes-advocate-bangladesh-supreme-court-477034 |access-date=2023-03-06 |website=The Business Standard |language=en}}</ref> == ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ == ᱯᱮᱭᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱣᱳᱜᱽ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱚᱵᱷᱟᱨ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱫᱚ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱤᱯᱤᱠᱟ ᱯᱟᱰᱩᱠᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱧᱟᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱫᱤᱯᱤᱠᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱩᱱᱤ ᱦᱚᱸ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱫᱷᱟᱯ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ ᱞᱟᱦᱟ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱥᱟᱱᱟᱭᱮ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite magazine|title=These talented and driven women are perfect ambassador for diversity|url=http://www.vogue.in/content/these-talented-and-driven-women-are-the-perfect-ambassadors-for-diversity/|magazine=Vogue India|access-date=2017-06-07|archive-date=2017-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20170719151556/http://www.vogue.in/content/these-talented-and-driven-women-are-the-perfect-ambassadors-for-diversity/|url-status=dead}}</ref> ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱯᱷᱮᱵᱩᱭᱟᱨᱤ ᱨᱮ, ᱯᱮᱭᱟ ᱫᱚ ᱱᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ ᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱦᱟᱯᱛᱟ (NYFW) ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱤᱫ ᱩᱵ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱴᱟᱭᱞᱤᱝ ᱵᱨᱟᱱᱰ ᱴᱨᱮᱥᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱨᱟᱱᱰ ᱮᱢᱵᱟᱥᱰᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱱᱩᱭ ᱜᱞᱟᱢᱚᱨᱚᱥ ᱫᱤᱣᱟ ᱫᱚ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱨᱢᱟ NYFW ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ NYFW ᱫᱚ ᱜᱚᱴᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱤᱵᱷᱮᱱᱴ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱨᱮᱱᱰ, ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱᱟᱨ ᱟᱨ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱹᱜᱩ ᱠᱚᱣᱟᱭ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱵᱟᱝᱜᱟ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮ ᱚᱱᱰᱮ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱚᱯᱚᱦᱚᱫ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱤᱱᱯᱷᱞᱩᱱᱥᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱚᱱᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news|title=Peya participating at New York Fashion Week|url=https://www.thedailystar.net/arts-entertainment/peya-participating-new-york-fashion-week-1359106|newspaper=The Daily Star|date=11 February 2017}}</ref><ref>{{cite news|title=Model Peya becomes brand ambassador of TRESemmé Bangladesh|url=http://www.daily-sun.com/post/204963/Model-Peya-becomes-brand-ambassador-of-TRESemm%C3%A9-Bangladesh|work=Daily Sun|date=11 February 2017|access-date=25 March 2025|archive-date=17 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117025804/https://www.daily-sun.com/post/204963/Model-Peya-becomes-brand-ambassador-of-TRESemm%C3%A9-Bangladesh|url-status=dead}}</ref> ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ, ᱯᱮᱭᱟ ᱫᱚ ᱭᱟᱢᱟᱦᱟ ᱢᱚᱴᱚᱨᱥᱟᱭᱠᱮᱞ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱ ᱵᱨᱟᱱᱰ ᱮᱢᱵᱟᱥᱰᱚᱨ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news|script-title=bn:ইয়ামাহা’র ব্র্যান্ড এম্বাসেডর হলেন পিয়া [ভিডিও]|url=https://ekushey-tv.com/%E0%A6%87%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AC%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A1-%E0%A6%8F%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A7%87%E0%A6%A1%E0%A6%B0-%E0%A6%B9%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%AA%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%AD%E0%A6%BF%E0%A6%A1%E0%A6%BF%E0%A6%93/49216|work=Ekushey TV|date=11 September 2018|language=bn|access-date=25 March 2025|archive-date=24 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250424041830/https://ekushey-tv.com/%E0%A6%87%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AC%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A1-%E0%A6%8F%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A7%87%E0%A6%A1%E0%A6%B0-%E0%A6%B9%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%AA%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%AD%E0%A6%BF%E0%A6%A1%E0%A6%BF%E0%A6%93/49216|url-status=dead}}</ref> ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱢᱚᱰᱮᱞᱤᱝ ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ ᱪᱷᱟᱰᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱵᱤ ᱯᱤ ᱮᱞ ᱒᱐᱑᱗ ᱨᱮ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱢᱮᱪ ᱦᱚᱸ ᱦᱚᱥᱴ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news|last=Khan|first=Sajal|date=2 November 2017|title=Peya to host BPL|url=http://www.dhakatribune.com/showtime/2017/11/02/peya-host-bpl/|work=Dhaka Tribune}}</ref>ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱤ ᱯᱤ ᱮᱞ ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ ᱦᱚᱥᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱤ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱫᱚᱥᱟᱨᱤᱡ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱵᱤ ᱯᱤ ᱮᱞ ᱦᱚᱥᱴᱤᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱨ ᱥᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱛᱮᱞᱟ ᱧᱟᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱤ ᱥᱤ ᱥᱤ ᱒᱐᱑᱙ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱣᱟᱞᱰ ᱠᱟᱯ ᱨᱮ ᱯᱨᱮᱡᱮᱱᱴᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱱᱮᱣᱛᱟ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱭᱤ ᱥᱤ ᱥᱤ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱠᱟᱯ ᱨᱮ ᱯᱨᱮᱡᱮᱱᱴᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news|script-title=bn:বাংলাদেশ থেকে প্রথমবারের মতো যাচ্ছি, তাই অনেক এক্সাইটেড : পিয়া|url=http://www.dainikamadershomoy.com/post/198664|work=Amader Shomoy|date=25 May 2019|language=bn}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.crictracker.com/bangladeshs-peya-jannatul-all-set-for-world-cup-stint-as-presenter/amp/|title=Bangladesh's Peya Jannatul all set for World Cup stint as presenter|date=25 May 2019|access-date=15 June 2019|archive-date=12 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190912125224/https://www.crictracker.com/bangladeshs-peya-jannatul-all-set-for-world-cup-stint-as-presenter/amp/|url-status=dead}}</ref> == ᱦᱚᱥᱴ == * ᱵᱤᱯᱤᱮᱞ ᱒᱐᱑᱘<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/bengali/news-61892613|title=মানুষ শুধু বিকিনিটা দেখেছে, কাজ দেখেনি - পিয়া জান্নাতুল|date=22 June 2022}}</ref> * ᱵᱤᱯᱤᱮᱞ ᱒᱐᱑᱙<ref>{{cite web|url=https://www.ittefaq.com.bd/16609/%E0%A6%8F%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%93-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%AA%E0%A6%BF%E0%A6%8F%E0%A6%B2-%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%AA%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A6%BE|title=এবারও বিপিএল মাতাবেন পিয়া}}</ref> == ᱯᱚᱛᱚᱵ == ᱠᱚᱭᱥᱚᱨ ᱛᱷᱮᱠᱮ ᱡᱩᱵᱚᱱᱟᱨ ᱜᱚᱞᱯᱳ, ᱒᱐᱒᱓ <ref>{{cite web|url=http://pressbangladesh.org/koishor-theke-zouboner-golpo-by-jannatul-ferdoush-peya/|title=কৈশোর থেকে যৌবনের গল্প|date=19 February 2023}}</ref> == ᱯᱷᱤᱢᱚᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ == == ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ == {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%" !Year ! class="unsortable" |ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ! class="unsortable" |ᱛᱷᱚᱠ ! class="unsortable" |ᱯᱷᱤᱞᱢ ! class="unsortable" |ᱚᱨᱡᱚ |- |᱒᱐᱐᱗ |[[Miss Bangladesh]] | ||| {{won}} |- | rowspan="3" |᱒᱐᱑᱒ |[[Meril Prothom Alo Awards]] |Critics' Choice Best Film Actress | rowspan="2" |''[[Chorabali (᱒᱐᱑᱒ ᱯᱷᱤᱞᱢ|Chorabali]]''|| {{nom}} |- |[[Bachsas Awards]] |Best Actress|| {{won}}<ref>{{cite web |url=http://www.sylhettoday24.com/news/details/Entertainment/60 |script-title=bn:বাচসাস পুরষ্কার প্রদান |trans-title=Bachsas Awards |language=bn |date=27 December 2014 |website=sylhettoday24.com |access-date=20 January 2017 |archive-date=2 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202060941/http://www.sylhettoday24.com/news/details/Entertainment/60 |url-status=dead }}</ref> |- |JAY Face International | | |{{center|2nd}} |- |᱒᱐᱑᱓ |ᱢᱤᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱨᱟᱡᱽᱠᱩᱢᱟᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ | ||| {{won}} |- |} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{Reflist}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * {{Commons-inline}} * {{IMDb name|5579669}} {{S-start}} {{S-ach}} {{S-bef|before=[[Tabassum Ferdous Shaon]]}} {{S-ttl|title=[[Miss Bangladesh]] |years=2007}} {{S-aft|after=[[Jannatul Nayeem Avril]]}} {{S-end}} {{Bachsas Award for Best Supporting Actress}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Peya, Jannatul Ferdous}} [[Category:Living people]] [[Category:People from Khulna]] [[Category:Bangladeshi female models]] [[Category:Bangladeshi film actresses]] [[Category:21st-century Bangladeshi actresses]] [[Category:Alumni of University of London Worldwide]] [[Category:Alumni of the University of London]] [[Category:Bangladeshi beauty pageant winners]] [[Category:Best Supporting Actress Bachsas Award winners]] [[Category:1991 births]] fjlmwvg435xmr4wh26mulhlwp3nrd2l ᱤᱰᱞᱤ ᱯᱩᱰᱤ 0 37866 197286 197128 2026-08-25T02:35:03Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197286 wikitext text/x-wiki {{Infobox prepared food | name = ᱤᱰᱞᱤ ᱯᱩᱰᱤ | image = Idli podi.jpg | caption = ᱤᱰᱞᱤ ᱯᱩᱰᱤ ᱛᱮ ᱫᱟᱯᱟᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱤᱰᱞᱤ | alternate_name = | country = | region = ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ }} '''ᱤᱰᱞᱤ ᱯᱩᱰᱤ''', '''ᱪᱟᱴᱱᱤ ᱯᱩᱰᱤ''', ᱥᱮ '''ᱢᱤᱞᱟᱜᱟᱭ ᱯᱩᱰᱤ''' ({{langx|ta|இட்லிப் பொடி|iṭlip poṭi}}; {{langx|ml|ഇഡ്ഡലി പൊടി|iḍḍali poṭi }};{{langx|te|కారం పొడి|kāraṁ poḍi}}) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱚᱴᱟ ᱢᱚᱥᱞᱟ ᱜᱩᱸᱰᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱢᱟᱦᱟᱫᱤᱯ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱨᱤᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱚᱦᱚᱲ ᱢᱚᱥᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱥᱟᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ "ᱨᱚᱦᱚᱲ ᱢᱟᱨᱤᱪ, ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱫᱟᱹᱞ, ᱪᱚᱱᱟ, ᱟᱨ ᱛᱤᱞᱢᱤᱧ" ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref>{{cite journal |last1=Gopi |first1=Eswari |last2=Narayanan |first2=Aruna |title=Development of Saravallai (Trianthema portulacastrum) dhal powder and acceptability of SDP incorporated Indian breakfast foods and snacks |journal=Elixir International Journal |date=2015 |volume=87 |page=35527 |url=https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/77584453/1443615812_87_202015_2035526-35332-libre.pdf?1640784865=&response-content-disposition=inline%3B+filename%3DDevelopment_of_Saravallai_Trianthema_por.pdf&Expires=1726760525&Signature=DdpYP5BLIi~6ucV1mcgMSTzIbWw6uhWfc2S85BtXD~L~tcx-Tf7tugxje944uogDt26G8KkwRwWC6UvLcd1cnO7TK36qwhAijqBR5fat9RkvmD9bWJWSAUg4uckqzYuXAnFpEvbdtRHCNrdTmVmncKHDp1ujKKrFuQRY~AtM9u10Yh8Y7b3Y8lYlEQHdf2LfNMoyVwU9eXX7BA0x0Iire0dBE0FRltkTmIqm0T5uZG59dgN-60RkZEfooHAlata0GsNkNUhEuleoFQISxKPOZF7GaMpIcsAghlfYQfvl0NiI837uqCod2MXhRK68O3Lfv06C~zKNGF4YTo3Ak61mFQ__&Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱚᱥᱞᱟ ᱢᱮᱥᱟᱞ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱨᱚᱲ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱵᱤᱞ ᱡᱷᱟᱞ ᱥᱮ ᱪᱟᱴᱱᱤ ᱯᱟᱣᱰᱟᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱟᱱᱯᱟᱣᱰᱟᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|last=Borah|first=Plavaneeta|title=5 Delicious Chutney Powders You Need To Pick Right Now|url=https://swirlster.ndtv.com/work-money/5-delicious-chutney-powders-you-need-to-pick-right-now-1983651|date=26 January 2019|access-date=31 August 2020|website=swirlster.ndtv.com|language=en|archive-date=17 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191117151744/https://swirlster.ndtv.com/work-money/5-delicious-chutney-powders-you-need-to-pick-right-now-1983651|url-status=dead}}</ref> ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱤᱰᱞᱤ ᱥᱮ ᱫᱳᱥᱟ ᱥᱟᱶ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ, ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱤᱞᱢᱤᱧ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱥᱮ ᱜᱚᱞᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱷᱤ ᱥᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱮᱥᱟᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=How To Make Sensational Gun Powder At Home: A Perfect Recipe For Keeps|url=https://food.ndtv.com/food-drinks/how-to-make-sensational-gun-powder-at-home-a-perfect-recipe-for-keeps-1907000|access-date=31 August 2020|website=NDTV Food|archive-date=15 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200815144046/https://food.ndtv.com/food-drinks/how-to-make-sensational-gun-powder-at-home-a-perfect-recipe-for-keeps-1907000|url-status=dead}}</ref> ᱡᱩᱫᱤᱦᱚᱸ ᱯᱩᱰᱤ ᱥᱮ ᱜᱟᱱᱯᱟᱣᱰᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱠᱚ ᱪᱷᱤᱛᱭᱟᱹᱣ ᱜᱮᱭᱟ, ᱥᱟᱝᱜᱟᱢ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱡᱚᱭᱱᱚᱜᱚᱨ ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱤ ᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱤᱵᱤᱞ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |last=<!--staff byline; no author given--> |title=The Indian Gunpowder Or Podi: History Of This Great Culinary Condiment |url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/food/news/the-indian-gunpowder-or-podi-history-of-this-great-culinary-condiment-article-110145613 |agency=Times Now News |date=May 15, 2024}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ, ᱛᱮᱞᱮᱝᱜᱟᱱᱟ, ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱟᱨ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ == ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱚᱨᱟ == ᱥᱟᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ-ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱨᱚᱦᱚᱲ ᱛᱮ ᱨᱳᱥᱴ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱨᱤᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱚᱴᱟ ᱯᱟᱣᱰᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱾<ref name="gulfnews">{{cite web |title=Video guide for making South Indian special idli podi or gunpowder |url=https://gulfnews.com/food/guide-cooking/video-guide-for-making-south-indian-special-idli-podi-or-gunpowder-1.1687159592799 |website=Gulf News |date=June 2023 |access-date=30 July 2026}}</ref><ref name="niksharma">{{cite web |last=Sharma |first=Nik |title=Gunpowder Masala (Milagai Podi) |url=https://niksharmacooks.com/gunpowder-milagai-podi-recipe/ |website=Nik Sharma Cooks |access-date=30 July 2026}}</ref> ᱵᱮᱥᱤᱠ ᱢᱮᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱹᱞ, ᱢᱟᱨᱤᱪ ᱟᱨ ᱛᱤᱞᱢᱤᱧ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱟᱭᱢᱟ ᱤᱥᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚ ᱨᱟᱹᱥᱩᱬ, ᱠᱟᱹᱲᱤ ᱥᱟᱠᱟᱢ, ᱦᱤᱝ ᱟᱨ ᱜᱳᱞᱢᱟᱨᱤᱪ ᱠᱚ ᱢᱮᱥᱟᱭᱟ ᱾<ref name="gulfnews" /> ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱮᱠᱮᱱ ᱨᱚᱦᱚᱲ ᱥᱟᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱯᱟᱣᱰᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱮᱭᱟᱨᱴᱟᱭᱤᱴ ᱡᱟᱨ ᱨᱮ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱴᱟᱴᱠᱟ ᱪᱟᱴᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="gulfnews" /> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱟᱴᱱᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱲᱤᱵᱩᱴᱤ ᱟᱨ ᱢᱚᱥᱞᱟ ᱢᱮᱥᱟᱞ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱢᱟᱜ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱡᱚᱢᱟᱜ]] j9egx0t6xi0l8broq784n73s05hpeve ᱠᱚᱨᱥᱚᱱᱵᱷᱟᱭ ᱯᱟᱴᱮᱞ 0 37903 197282 197194 2026-08-25T00:24:51Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197282 wikitext text/x-wiki {{short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ}} {{Infobox person | name = ᱠᱚᱨᱥᱚᱱᱵᱷᱟᱭ ᱯᱟᱴᱮᱞ | image = | image_upright = | landscape = | alt = | caption = | birth_date = {{birth year and age|1945}} | birth_place = [[ᱯᱟᱴᱟᱱ, ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ|ᱯᱟᱴᱟᱱ]], [[ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱥᱤ]], [[ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛ]] (ᱱᱤᱛ ᱫᱚ ᱯᱟᱴᱟᱱ, [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ) | other_names = | siglum = | citizenship = | education = ᱠᱮᱢᱤᱥᱴᱨᱤ ᱨᱮ ᱵᱤ ᱮᱥ ᱥᱤ | alma_mater = | occupation = ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱤᱱᱰᱚᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ | organization = [[ᱱᱤᱨᱢᱟ ᱜᱨᱩᱯ]]<br>[[ᱱᱤᱨᱢᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] | agent = | known_for = ᱱᱤᱨᱢᱟ ᱜᱨᱩᱯ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱷᱚᱣᱩᱱᱰᱟᱨ | spouse = | partner = | children = | awards = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ]] (᱒᱐᱑᱐) }} '''ᱠᱚᱨᱥᱚᱱᱵᱷᱟᱭ ᱠᱷᱳᱫᱤᱫᱟᱥ ᱯᱟᱴᱮᱞ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱔᱕) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱᱮᱨ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱤᱱᱰᱚᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ ᱟᱨ ᱱᱤᱨᱢᱟ ᱜᱨᱩᱯ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱷᱩᱱᱩᱨᱜᱟᱹᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱤᱨᱢᱟ ᱜᱨᱩᱯ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱢᱮᱱᱴ, ᱰᱮᱴᱟᱨᱡᱮᱱᱴ, ᱥᱟᱵᱚᱱ ᱟᱨ ᱠᱚᱥᱢᱮᱴᱤᱠᱥ, ᱯᱷᱟᱨᱢᱮᱥᱭᱩᱴᱤᱠᱥ, ᱯᱮᱠᱡᱤᱝ ᱟᱨ ᱠᱮᱢᱤᱠᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱩᱬ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱦᱤᱥᱟᱹᱵᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=SRIJAN March - 2010 |url=http://srimca.edu.in/SRIJAN/Srijanmar2010/Biography.html |access-date=2026-04-02 |website=srimca.edu.in |archive-date=2014-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140805222404/http://srimca.edu.in/srijan/Srijanmar2010/Biography.html |url-status=dead }}</ref> ᱒᱐᱒᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱦᱩᱨᱩᱱ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱱᱮᱴᱣᱟᱨᱠ ᱙᱐᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=Karsanbhai Patel|url=https://www.forbes.com/profile/karsanbhai-patel/|access-date=11 May 2021|website=Forbes|language=en}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱡᱩᱫᱟᱹ ᱡᱩᱫᱟᱹᱭ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱭᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱕ ᱨᱮ ᱱᱤᱨᱢᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |last1=Shah |first1=Vrutika |title=How a Gujarati businessman went from making detergent in his backyard to building a Rs 2500 crore empire |url=https://www.gqindia.com/get-smart/content/nirma-success-story-gujarati-businessman-nirma-detergent-karsanbhai-patel |publisher=[[GQ India]] |date=January 24, 2020}}</ref> ᱯᱟᱴᱮᱞ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=pib1/> ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱑᱙᱔᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[ᱯᱟᱴᱟᱱ, ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ|ᱯᱟᱴᱟᱱ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱ ᱠᱚᱨᱥᱚᱱᱵᱷᱟᱭ ᱫᱚ ᱒᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱠᱮᱢᱤᱥᱴᱨᱤ ᱨᱮ ᱵᱤ.ᱮᱥ.ᱥᱤ. ᱯᱟᱥ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱞᱟᱞᱵᱷᱟᱭ ᱜᱨᱩᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱭᱩ ᱠᱚᱴᱚᱱ ᱢᱤᱞ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱣᱚᱞᱚᱡᱤ ᱟᱨ ᱢᱟᱭᱤᱱᱤᱝ ᱰᱤᱯᱟᱨᱴᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱞᱮᱵᱚᱨ ᱴᱮᱠᱱᱤᱥᱤᱭᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ==ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ== ᱑᱙᱖᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱠᱚᱨᱥᱚᱱᱵᱷᱟᱭ ᱫᱚ ᱰᱤᱴᱚᱨᱡᱮᱱᱴ ᱯᱟᱣᱰᱟᱨ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟᱭ, ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱯᱟᱹᱪᱷᱞᱟᱹ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱯᱮᱠᱮᱴ ᱠᱟᱛᱮ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ - ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱨᱥᱚᱱᱵᱷᱟᱭ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱟᱭᱠᱮᱞ ᱛᱮ ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱤ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱰᱤᱴᱚᱨᱡᱮᱱᱴ ᱯᱮᱠᱮᱴ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{Cite web |title=From Selling Detergent On Bicycle To Running Rs 7,000 Cr Business: Read Karsanbhai Patel |url=https://www.india.com/business/from-selling-detergent-on-bicycle-to-running-rs-7000-cr-business-read-karsanbhai-patels-nirma-detergent-powder-inspiring-story-6115586/ |access-date=2026-04-02 |website=www.india.com |language=en}}</ref> ᱓ ᱴᱟᱠᱟ ᱠᱤᱞᱳᱜᱨᱟᱢ ᱛᱮ, (ᱢᱤᱫ ᱯᱮ ᱦᱤᱥ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱰᱤᱴᱚᱨᱡᱮᱱᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱢ), ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱨᱚᱠᱟ ᱥᱚᱯᱷᱚᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱨᱥᱚᱱᱵᱷᱟᱭ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱰᱤᱴᱚᱨᱡᱮᱱᱴ ᱥᱟᱵᱚᱱ ᱱᱤᱨᱢᱟ ᱵᱨᱟᱱᱰ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news | author =Swati Daftuar | title = ...and then NIRMA stormed in | quote = His Nirma, derived with love from the name of his daughter Nirupama, was going to be “Sabki Pasand Nirma”. | newspaper = The Hindu | date = 2 November 2014 | url =http://www.thehindu.com/features/metroplus/society/and-then-nirma-stormed-in/article6555533.ece?google_editors_picks=true }}</ref> ᱯᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱠᱚᱨᱥᱚᱱᱵᱷᱟᱭ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ, "ᱤᱧᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱡᱟᱦᱟᱱ ᱯᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱣ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱥᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱨᱥᱚᱱᱵᱷᱟᱭ ᱫᱚ [[ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱵᱟᱨᱵ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱱᱤᱨᱢᱟ ᱵᱨᱟᱱᱰ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]] ᱟᱨ [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱨᱮ ᱩᱥᱟᱹᱨᱟ ᱜᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱟᱹ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱰᱤᱴᱚᱨᱡᱮᱱᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱜᱩᱱ ᱟᱨ ᱠᱚᱢ ᱫᱟᱢ ᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱹᱜᱤ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱤᱜᱽᱭᱟᱱ ᱛᱮ ᱫᱟᱲᱮ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱤᱨᱢᱟ ᱫᱚ ᱰᱤᱴᱚᱨᱡᱮᱱᱴ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮ ᱯᱷᱮᱰᱚᱜ ᱠᱟᱛᱮ ᱰᱤᱴᱚᱨᱡᱮᱱᱴ ᱯᱟᱹᱣᱨᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱶᱟ ᱥᱮᱜᱽᱢᱮᱱᱴ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱮ ᱰᱤᱴᱚᱨᱡᱮᱱᱴ ᱟᱨ ᱥᱟᱵᱩᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱦᱤᱥᱠᱟᱹ ᱞᱤᱵᱷᱟᱨ ᱥᱟᱨᱯᱷ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱤᱞᱚ ᱨᱮ ᱑᱓ ᱴᱟᱠᱟ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱥᱟᱠ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ, ᱱᱤᱨᱢᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱥ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱰᱤᱴᱚᱨᱡᱮᱱᱴ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱯᱨᱚᱰᱟᱠᱥᱚᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱱᱤᱨᱢᱟ ᱦᱚᱸ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ (ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱑᱔,᱐᱐᱐ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱒᱐᱐᱔ ᱨᱮ) ᱾ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱯᱷᱚᱥᱯᱷᱮᱴ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ, ᱱᱤᱨᱢᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱟᱛᱮ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱚᱨᱯᱷᱟ ᱰᱤᱴᱚᱨᱡᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱫᱷᱟᱯ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱤᱨᱢᱟ ᱫᱚ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱢ ᱥᱮᱜᱽᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱤᱨᱢᱟ ᱵᱟᱛᱷ ᱟᱨ ᱱᱤᱨᱢᱟ ᱵᱭᱩᱴᱤ ᱥᱟᱵᱩᱱ, ᱟᱨ ᱥᱩᱯᱟᱨ ᱱᱤᱨᱢᱟ ᱰᱤᱴᱚᱨᱡᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱞᱚᱞᱚ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱥᱮᱢᱯᱩ ᱟᱨ ᱴᱩᱛᱷᱯᱮᱥᱴ ᱥᱮᱜᱽᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱫᱚ ᱩᱱᱟᱹᱜ ᱵᱟᱝ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱵᱩᱞᱩᱝ ᱥᱩᱫᱷ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱹᱜᱤ ᱜᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱨᱢᱟ ᱵᱭᱩᱴᱤ ᱥᱟᱵᱚᱱ ᱫᱚ ᱞᱟᱭᱤᱯᱵᱩᱭ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱥ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱥᱟᱵᱩᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱩᱴ ᱛᱮ, ᱱᱤᱨᱢᱟ ᱴᱷᱮᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱥᱟᱵᱚᱱ ᱨᱮ ᱒᱐% ᱟᱨ ᱰᱤᱴᱚᱨᱡᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱓᱕% ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱤᱨᱢᱟ ᱦᱚᱸ ᱥᱩᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱑᱙᱙᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱠᱚᱨᱥᱚᱱᱵᱷᱟᱭ ᱫᱚ ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮ ᱱᱤᱨᱢᱟ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱤᱱᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱨᱤᱝ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Nirma Institute of Technology. Overview |url=https://nirmauni.ac.in/about/nerf-at-a-glance/overview/ |access-date=2026-04-02 |website=nirmauni.ac.in}}</ref> ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱱᱤᱨᱢᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱᱫᱽᱨᱚᱝ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱮᱞ ᱛᱮ ᱱᱤᱨᱢᱟ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱟᱨ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱜᱚᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱨᱢᱟᱞᱟᱵᱽ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ, ᱩᱫᱽᱭᱚᱜᱽ ᱠᱚ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱟᱨ ᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱒᱐᱐᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱨᱥᱚᱱᱵᱷᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱦᱚᱯᱚᱱ, ᱠᱩᱲᱤ ᱟᱨ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱫᱚ ᱱᱤᱛ ᱱᱤᱨᱢᱟ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱫᱷᱟᱯ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ:<ref>{{cite web |url = http://www.nirma.co.in/genesis.htm |title = Nirma group home page: Genesis |date = 2004 |access-date = 24 November 2006 |archive-date = 21 November 2006 |archive-url = https://web.archive.org/web/20061121114528/http://www.nirma.co.in/genesis.htm |url-status = dead }}</ref> ᱨᱟᱠᱮᱥ ᱠᱮ ᱯᱟᱴᱮᱞ (ᱮᱢ.ᱵᱤ.ᱮ) ᱫᱚ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱟᱨ ᱞᱚᱡᱤᱥᱴᱤᱠ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱮᱫᱟ, ᱦᱤᱨᱮᱱ ᱠᱮ ᱯᱟᱴᱮᱞ, ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱢᱤᱠᱟᱞ ᱤᱱᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱨ ᱟᱨ ᱮᱢ.ᱵᱤ.ᱮ, ᱫᱚᱠᱟᱱ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱭᱥᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱟᱞᱯᱮᱥ ᱯᱟᱴᱮᱞ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱥᱚᱢᱯᱚᱨᱛᱚ ᱟᱨ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ (ᱱᱤᱨᱞᱟᱭᱤᱯ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾ ==ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱠᱚ== ᱒᱐᱑᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱯᱷᱚᱨᱵᱽᱥ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱨᱮ ᱠᱚᱨᱥᱚᱱᱵᱷᱟᱭ ᱫᱚ ᱓᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱫᱷᱟᱯ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=#92 Karsanbhai Patel |url=https://www.forbes.com/lists/2009/77/india-billionaires-09_Karsanbhai-Patel_LCYW.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20091214100457/https://www.forbes.com/lists/2009/77/india-billionaires-09_Karsanbhai-Patel_LCYW.html |archive-date=2009-12-14 |access-date=2026-04-02 |website=www.forbes.com |language=en}}</ref> ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚᱨᱥᱚᱱᱵᱷᱟᱭ ᱫᱚ ᱯᱷᱞᱚᱨᱤᱰᱟ ᱟᱴᱞᱟᱱᱴᱤᱠ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱥᱚᱱᱚᱛ ᱰᱚᱠᱴᱚᱨᱮᱴ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱮᱥᱚᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱥᱢᱚᱞ ᱥᱠᱮᱞ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ (FASII), ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ "ᱩᱫᱽᱭᱚᱜᱽ ᱨᱚᱛᱱᱚ" ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮ ᱥᱚᱯᱚᱦᱚᱫ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱪᱮᱢᱵᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ ᱦᱚᱸ ᱩᱱᱤ "ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱮᱬᱟ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱥᱚᱯᱚᱦᱚᱫ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱨ ᱫᱷᱟᱣ ᱥᱩᱱᱩᱢ, ᱥᱟᱵᱚᱱ ᱟᱨ ᱰᱤᱴᱚᱨᱡᱮᱱᱴ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ ᱨᱮ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱯᱟᱴᱮᱞ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name=pib1>{{cite press release |title=This Year's Padma Awards announced |url=http://www.pib.nic.in/release/release.asp?relid=57307 |publisher=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]] |date=25 January 2010 |access-date=25 January 2010}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ [[ᱯᱨᱚᱛᱤᱵᱷᱟ ᱯᱟᱴᱤᱞ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱴᱟᱭᱤᱢᱥ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱦᱚᱸ ᱗ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱑᱓ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟᱭ, ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱔᱐ ᱠᱳᱴᱤ ᱴᱟᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱥᱤᱴᱟᱨ ᱦᱮᱞᱤᱠᱚᱯᱴᱚᱨ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱟᱰᱟᱱᱤ ᱜᱨᱩᱯ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱮᱭᱟᱨ [[ᱜᱚᱩᱛᱚᱢ ᱟᱫᱟᱱᱤ|ᱜᱳᱣᱛᱚᱢ ᱟᱰᱟᱱᱤ]] ᱟᱨ ᱡᱟᱭᱰᱟᱥ ᱜᱨᱩᱯ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱨᱚᱢᱚᱴᱚᱨ [[ᱯᱚᱸᱠᱚᱡᱽ ᱯᱟᱴᱮᱞ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱚᱨᱥᱚᱱᱵᱷᱟᱭ ᱫᱚ ᱦᱮᱞᱤᱠᱚᱯᱴᱚᱨ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ [[ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |last1=Umat |first1=Ajay |title=Detergent king acquires Rs 40cr chopper |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/detergent-king-acquires-rs-40cr-chopper/articleshow/20468386.cms |publisher=[[Times of India]] |date=June 7, 2013}}</ref> ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱯᱷᱚᱨᱵᱽᱥ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱫᱚ ᱠᱚᱨᱥᱚᱱᱵᱷᱟᱭ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱨᱮ ᱓᱘ ᱟᱱᱟᱜ ᱫᱷᱟᱯ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ($᱓.᱖ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ) ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.forbesindia.com/lists/india-rich-list-2017/1655/1|title = India Rich List 2017 – Forbes India Magazine}}</ref> ᱒᱐᱑᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱯᱷᱚᱨᱵᱽᱥ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱫᱚ ᱠᱚᱨᱥᱚᱱᱵᱷᱟᱭ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱨᱮ ᱓᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱫᱷᱟᱯ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ($᱓.᱙ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ) ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.forbesindia.com/lists/india-rich-list-2019/1807/all|title=Forbes India Rich List 2019 – Forbes India Magazine|access-date=2026-08-22|archive-date=2023-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926162745/https://www.forbesindia.com/lists/india-rich-list-2019/1807/all|url-status=dead}}</ref> ᱯᱷᱚᱨᱵᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱙ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱨᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱑᱐᱐ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱩᱫᱳᱜᱽ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚᱨᱥᱚᱱᱵᱷᱟᱭ ᱯᱟᱴᱮᱞ ᱫᱚ ᱖.᱐᱕ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱔᱘ ᱟᱱᱟᱜ ᱫᱷᱟᱯ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=9 Oct 2024 |title=India's 100 Richest |url=https://www.forbes.com/lists/india-billionaires/ |website=India’s 100 Richest}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{DEFAULTSORT:ᱯᱟᱴᱮᱞ, ᱠᱚᱨᱥᱚᱱᱵᱷᱟᱭ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱮᱦᱥᱟᱱᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱔᱕ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱟᱨ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] 5dfqe8z5vse0c6murag9432bavdjdwj ᱟᱥᱤᱥ ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ 0 37905 197280 197211 2026-08-24T23:47:16Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197280 wikitext text/x-wiki {{short description|ᱨᱩᱣᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱘᱑)}} {{Infobox person | name = ᱟᱥᱤᱥ ᱡᱮ ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ | image = Global Citizen 2015 Earth Day (17026227049) (Ashish Thakkar).jpg | caption = ᱒᱐᱑᱕ ᱨᱮ ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ | birth_date = {{Birth date and age|1981|8|5|df=yes}} | birth_place = [[ᱞᱤᱥᱮᱥᱴᱟᱨ]], [[ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱮᱝᱰᱚᱢ]] | occupation = ᱯᱷᱚᱣᱩᱱᱰᱟᱨ, ᱢᱟᱨᱟ ᱜᱨᱩᱯ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟ ᱯᱷᱚᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ | organization = ᱢᱟᱨᱟ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ | years_active = ᱑᱙᱙᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ | known_for = {{unbulleted list|ᱛᱷᱟᱯᱚᱱᱤᱭᱟᱹ [[ᱢᱟᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ]]| ᱠᱚ-ᱛᱷᱟᱯᱚᱱᱤᱭᱟᱹ [[ᱮᱴᱞᱟᱥ ᱢᱟᱨᱟ]]}} | spouse = {{Marriage | ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱮ. ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ |2009 |2014 |end=ᱰᱤᱵᱷ.}} | children = ᱭᱟᱜᱽᱱᱟ ᱮ. ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ, ᱟᱵᱷᱟᱫᱷᱤ ᱮ. ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ | parents = {{Unbulleted list|ᱡᱚᱜᱽᱫᱤᱥ ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ| ᱥᱟᱨᱞᱟ ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ}} | website = {{URL |www.AshishJThakkar.com}} {{Dead link|date=November 2025}} }} '''ᱟᱥᱤᱥ ᱡᱮ. ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ''' ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟ ᱜᱨᱩᱯ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱷᱚᱣᱩᱱᱰᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱴᱞᱟᱥ ᱢᱟᱨᱟ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱶ-ᱯᱷᱚᱣᱩᱱᱰᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱠᱤᱥᱳᱨᱚᱵᱟᱥᱛᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ [[ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]] ᱛᱮᱭ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱮᱱ-ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱤ ᱜᱨᱩᱯ ᱢᱟᱨᱟ ᱜᱨᱩᱯ ᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Ashish J. Thakkar: Shaking Africa's business universe|url=https://africanbusinessmagazine.com/features/profile/ashish-j-thakkar-shaking-africas-business-universe|publisher=African Business Magazine|date=4 April 2013|accessdate=10 February 2014}}</ref> ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟ ᱜᱨᱩᱯ ᱫᱚ ᱒᱒ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱤᱱᱵᱷᱮᱥᱴᱢᱮᱱᱴ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{ cite web | url = https://www.howwemadeitinafrica.com/why-ashish-thakkars-mara-group-has-its-head-office-in-dubai/43875/ | title = Why Ashish Thakkar's Mara Group has its head office in Dubai | publisher = How We Made It in Africa | date = 5 October 2014 | accessdate = 27 November 2014 | first = Jaco | last=Maritz }}</ref> ᱚᱱᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ, ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ ᱫᱚ "ᱫᱟ ᱞᱟᱭᱚᱱ ᱟᱵᱮᱠᱥ: ᱮᱰᱵᱷᱮᱱᱪᱟᱨᱥ ᱤᱱ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟᱥ ᱮᱠᱚᱱᱚᱢᱤᱠ ᱢᱤᱨᱮᱠᱮᱞ" ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite book |title=Goodreads |url=https://www.goodreads.com/book/show/23014837-the-lion-awakes |access-date=2025-10-11 |website=Goodreads |isbn=978-1-137-28014-5 |language=en}}</ref> ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱤᱠᱚᱱᱚᱢᱤᱠ ᱯᱷᱳᱨᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱭᱚᱝ ᱜᱞᱳᱵᱟᱞ ᱞᱤᱰᱟᱨᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟᱭ,<ref name="forbes2012">{{cite magazine |title=Young, Successful And African: Ashish J.Thakkar, CEO of Mara Group |url=https://www.forbes.com/sites/mfonobongnsehe/2012/06/18/young-successful-and-african-ashish-thakkar-ceo-of-mara-group/ |accessdate=24 April 2013 |magazine=Forbes}}</ref><ref>{{cite web|title=Ashish Thakkar|url=http://www.weforum.org/young-global-leaders/ashish-j-thakkar|publisher=World Economic Forum|accessdate=24 April 2013}}</ref> ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱓ ᱨᱮ ''ᱯᱷᱚᱨᱪᱩᱱ'' ᱢᱮᱜᱟᱡᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ "᱔᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱔᱐" ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name = fortune40>{{cite magazine | url = http://fortune.com/40-under-40/2013/ashish-thakkar-19/ | title = 40 Under 40 2013: 19. Ashish Thakkar | magazine = [[Forbes]] | date = 2013 | accessdate = 27 November 2014 }}</ref> ᱟᱨᱦᱚᱸ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ MTV ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ ᱟᱣᱟᱨᱰ ᱨᱮ ᱵᱮᱥ ᱞᱤᱰᱚᱨᱥᱤᱯ ᱟᱣᱟᱨᱰ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url=https://www.bizcommunity.com/Article/196/480/114499.html | title=2014 MTV Africa Music Awards winners | publisher=Bizcommunity.com | date=9 June 2014 | accessdate=11 June 2014}}</ref> ᱒᱐᱑᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱢᱮᱜᱟᱡᱤᱱ ''ᱮᱥᱠᱣᱟᱭᱟᱨ'' ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱰᱤᱞ ᱤᱥᱴ ᱢᱟᱱ ᱚᱯᱷ ᱫᱤ ᱟᱭᱚᱨ ᱠᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=Lessons from an entrepreneur: Ashish J. Thakkar {{!}} Esquire Middle East – The Region's Best Men's Magazine |url=https://www.esquireme.com/brief/business/19132-lessons-from-an-entrepreneur-ashish-j-thakkar |access-date=12 June 2024 |work=Esquire Middle East – The Region’s Best Men’s Magazine |date=26 January 2017}}</ref> ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱱᱮᱥᱚᱱᱥ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱞᱳᱵᱟᱞ ᱮᱱᱴᱨᱮᱯᱨᱤᱱᱭᱚᱨᱥ ᱠᱟᱹᱣᱱᱥᱤᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱮᱸᱠ ᱨᱮ ᱯᱨᱮᱥᱤᱴᱮᱱᱥᱤᱭᱟᱞ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱥᱚᱞᱦᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ ᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱑᱘᱙᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱛᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ ᱠᱚ ᱾<ref>{{cite news | url = http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-26/news/46601958_1_uganda-africa-rwanda | archive-url = https://web.archive.org/web/20140127061157/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-26/news/46601958_1_uganda-africa-rwanda | url-status = dead | archive-date = 27 January 2014 | title = Mara group's Ashish Thakkar: How he established a multi-million dollar, pan-African group | newspaper = [[The Economic Times]] | date = 26 January 2014 | accessdate = 27 November 2014 | author = G. Seetharaman }}</ref><ref>{{cite web|author1=G Seetharaman|title=Mara group's Ashish Thakkar: How he established a multi-million dollar, pan-African group|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-26/news/46601958_1_uganda-africa-rwanda|archive-url=https://web.archive.org/web/20140127061157/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-26/news/46601958_1_uganda-africa-rwanda|url-status=dead|archive-date=27 January 2014|website=The economic times|accessdate=24 October 2015|quote=Thakkar's paternal great grandfather moved from Gujarat to Uganda in 1890 to trade in maize, cotton and other commodities. But his family had to leave Uganda in 1972 when the country's dictatorial leader Idi Amin ordered the expulsion of Asians. His parents moved to the UK, where they set up a business trading women's fashion goods and where Thakkar was born.}}</ref> ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱞᱮᱥᱴᱚᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name = financialtimes>{{cite news | url = http://www.ft.com/intl/cms/s/0/3ab56de2-f55d-11e3-91a8-00144feabdc0.html#axzz3IOxGN0nF | title = Ashish Thakkar: Bob Diamond's African partner | newspaper = [[Financial Times]] | date = 22 June 2014 | accessdate = 27 November 2014 | author = Blas, Javier }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱩᱥᱮ ᱢᱤᱰ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱞᱵᱷᱚᱭᱟᱨ ᱮᱥ ᱯᱷᱚᱨᱢ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱷᱟᱱᱰᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱨᱤᱱ ᱜᱚᱜᱚ-ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱟᱞᱮ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱤᱱ ᱨᱮ ᱭᱩᱜᱟᱸᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱰᱤᱠᱴᱚᱨ ᱤᱰᱤ ᱟᱢᱤᱱ ᱫᱚ ᱭᱩᱜᱟᱸᱰᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱩᱰᱩᱠ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name = bbcnews>{{cite news | url = https://www.bbc.com/news/business-26420868 | title = Ashish Thakkar: Child refugee who built business empire | work = [[BBC News]] | date = 9 March 2014 | accessdate = 27 November 2014 | author = Matt Symonds }}</ref> ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱨᱳᱣᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ; ᱡᱟᱦᱟᱞᱮᱠᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱔ ᱨᱮ ᱨᱳᱣᱟᱱᱰᱟ ᱡᱤᱱᱚᱥᱟᱭᱤᱰ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱮ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱵᱩᱨᱩᱰᱤ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱧᱤᱨ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮ ᱨᱮᱯᱷᱭᱩᱡᱤ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name = fortune40/><ref name = bbcnews/> ᱑᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ, ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ ᱫᱚ ᱕,᱐᱐᱐ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name = fortune40/> ==ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ== ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ ᱫᱚ ᱑᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱑᱙᱙᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱢᱟᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name = financialtimes/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱫᱩᱵᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱯᱤᱪᱷᱤ ᱫᱟᱬᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱤᱵᱚᱨᱰ, ᱠᱚᱢᱯᱭᱩᱴᱟᱨ ᱢᱟᱭᱤᱥ, ᱟᱨ ᱰᱮᱥᱠᱴᱚᱯ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱚᱢᱯᱭᱩᱴᱟᱨ ᱯᱟᱨᱴ ᱠᱚ ᱟᱹᱜᱩ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://venturebeat.com/2012/08/07/ugandan-accelerator-mara-startups/ | title = Genocide refugee, CEO, and astronaut-to-be gives back to Africa with accelerator | publisher = [[Venture Beat]] | date = 7 August 2012 | accessdate = 27 November 2014 | author = Christina Farr | archive-date = 5 December 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20141205035423/http://venturebeat.com/2012/08/07/ugandan-accelerator-mara-startups/ | url-status = dead }}</ref> ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱕,᱐᱐᱐ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱧᱟᱢ ᱠᱟᱛᱮ,<ref name =ibtimes>{{cite news | url = http://www.ibtimes.com/mara-groups-ashish-thakkar-what-investors-get-wrong-about-africa-1559158 | title = Mara Group's Ashish Thakkar on What Investors Get Wrong About Africa | newspaper = [[International Business Times]] | date = 4 March 2014 | accessdate = 27 November 2014 | author = Kathleen Caulderwood }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱠᱟᱢᱯᱟᱞᱟ]] ᱨᱮ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟᱣᱟᱜ ᱫᱚᱠᱟᱱ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱟᱭᱤ.ᱴᱤ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱮ ᱡᱷᱤᱡ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{ cite web | url = https://edition.cnn.com/2013/04/24/business/ashish-thakkar-mara-africa/ | title = Tycoon to fly African flags in space | publisher = [[CNN]] | date = 24 April 2013 | access-date = 27 November 2014 | author1 = Ayesha Durgahee | author2 = Jessica Ellis }}</ref> ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱵᱮᱱᱟᱣ, ᱨᱤᱭᱟᱞ ᱮᱥᱴᱮᱴ, ᱪᱟᱥ ᱟᱨ ᱟᱭᱤ ᱴᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ ᱫᱚ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱫᱷᱟᱯ [[ᱫᱩᱵᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱦᱟ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name = bbcnews/><ref name = thenational>{{cite news | url = http://www.thenational.ae/uae/education/businessman-hopes-to-inspire-youth | archive-url = https://web.archive.org/web/20141105040807/http://www.thenational.ae/uae/education/businessman-hopes-to-inspire-youth | url-status = dead | archive-date = 5 November 2014 | title = Businessman hopes to inspire youth | newspaper = [[The National (Abu Dhabi)|The National]] | date = 4 November 2014 | accessdate = 27 November 2014 | author = Roberta Pennington }}</ref> ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ ᱫᱚ ᱵᱚᱵᱽ ᱰᱟᱭᱢᱚᱱᱰ ᱥᱟᱶ ᱯᱟᱨᱴᱱᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱞᱟᱥ ᱢᱟᱨᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱜᱚᱴᱟ ᱠᱮᱫᱟ,<ref>{{ cite web | url = https://dealbook.nytimes.com/2013/12/09/robert-diamond-to-make-banking-comeback-in-africa/?_r=0 | title = Robert Diamond Aims to Make Banking Comeback – in Africa | work = [[The New York Times]] Dealbook | date = 9 December 2013 | accessdate = 27 November 2014 | author = Chad Bray }}</ref> ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱵᱮᱸᱠᱤᱝ ᱥᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱨᱠᱞᱮᱡᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱰᱟᱭᱢᱚᱱᱰ ᱟᱨ ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ ᱫᱚ ᱟᱠᱤᱱᱟᱜ ᱯᱷᱟᱭᱥᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟ ᱯᱷᱟᱭᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱰᱟᱭᱢᱚᱱᱰ ᱯᱷᱮᱢᱤᱞᱤ ᱯᱷᱟᱭᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱢᱲᱟᱣ ᱨᱮ ᱠᱤᱱ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name =ibtimes/> ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ ᱟᱨ ᱰᱟᱭᱢᱚᱱᱰ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱓ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱥᱴᱚᱠ ᱮᱠᱥᱪᱮᱧᱡᱽ ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱞᱟᱦᱟᱨᱮ ᱓᱒᱕ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱯᱷᱟᱱᱰᱤᱝ ᱠᱤᱱ ᱡᱩᱢᱟᱹᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite magazine | url = https://www.forbes.com/sites/mfonobongnsehe/2014/05/14/bob-diamond-and-ashish-j-thakkar-seek-400-million-to-fund-deals/ | title = Bob Diamond And Ashish J. Thakkar To Raise $400 Million to Fund Deals | magazine = [[Forbes]] | date = 14 May 2014 | accessdate = 27 November 2014 | author = Mfonobong Nsehe }}</ref><ref>{{cite news | url = https://www.reuters.com/article/us-atlas-mara-acquisition-idUSBREA2U1UV20140331 | title = Bob Diamond-backed Atlas Mara to expand in Africa via acquisitions | work = [[Reuters]] | date = 31 March 2014 | accessdate = 27 November 2014 }}</ref> ᱥᱮᱭᱟᱨ ᱫᱟᱢ ᱫᱚ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱜᱮ ᱧᱩᱨᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱟᱭᱤ ᱯᱤ ᱳ ᱫᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱙᱕% ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.barchart.com/stocks/quotes/ATMA.LN/technical-chart?plot=BAR&volume=0&data=MO&density=X&pricesOn=1&asPctChange=0&logscale=0&sym=ATMA.LN&grid=1&height=500&studyheight=100|title=ATMA.LN - Atlas Mara Limited Stock Technical Chart}}</ref> ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱨᱮ ᱴᱤᱠᱟᱨ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱫᱚ ATMA.LN, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱥᱴᱮᱴᱥ ᱨᱮ ᱴᱤᱠᱟᱨ ᱫᱚ AAMAF ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ== ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱞᱟᱵᱷ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱤᱱ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱴᱚᱨᱥᱤᱯ ᱟᱨ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢᱟᱠᱚ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.siliconbeat.com/2013/05/16/ashish-thakkar-and-the-mara-group-take-a-flying-leap-at-becoming-the-skype-facebook-google-talk-of-africa/ | title = Ashish Thakkar and the Mara Group Take A Flying Leap at Becoming The Skype Facebook, Google Talk of Africa | publisher = [[Silicon Beat]] | date = 16 May 2013 | accessdate = 27 November 2014 | author = Mike Cassidy | archive-date = 5 December 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20141205071318/http://www.siliconbeat.com/2013/05/16/ashish-thakkar-and-the-mara-group-take-a-flying-leap-at-becoming-the-skype-facebook-google-talk-of-africa/ | url-status = dead }}</ref><ref name = bbcnews/> ᱢᱟᱨᱟ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱟᱨᱟ ᱢᱮᱱᱴᱚᱨ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱳᱵᱟᱭᱤᱞ ᱮᱯᱞᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱩᱫᱽᱭᱚᱜᱽ ᱠᱚ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name="Forbes Young">{{cite magazine |last=Nsehe |first=Mfonobong |date=7 August 2012 |title=Young African Millionaire Launches Mara.com, Africa's First Online Mentorship Network |url=https://www.forbes.com/sites/mfonobongnsehe/2012/08/07/young-african-millionaire-launches-mara-com-africas-first-online-mentorship-network/ |accessdate=1 August 2014 |magazine=[[Forbes Magazine]]}}</ref> ᱒᱐᱑᱔ ᱡᱩᱱ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮ ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱱᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱱᱮᱥᱚᱱ ᱯᱟᱨᱴᱱᱟᱨ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ "ᱜᱞᱳᱵᱟᱞ ᱮᱠᱥᱮᱞᱮᱴᱚᱨ" ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ ᱫᱚ ᱢᱟᱭᱠᱟᱞ ᱰᱮᱞ, ᱵᱟᱨᱵᱟᱨᱟ ᱵᱩᱥ, ᱟᱨ ᱟᱨᱤᱭᱟᱱᱟ ᱦᱟᱯᱷᱤᱝᱴᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱑᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱟᱢᱞᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{ cite web | url = https://www.un.org/partnerships/ | title = Welcome to the United Nations Office for Partnerships | publisher = United Nations Office of Partnerships | accessdate = 27 November 2014}}</ref>᱒᱐᱑᱔ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱨᱮ, ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱟᱥᱴᱨᱟᱯᱟᱛᱤ ᱵᱤᱞ ᱠᱞᱤᱱᱴᱚᱱ ᱥᱟᱶ ᱣᱟᱭᱤᱴ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ-ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱥᱟᱢᱤᱴ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.c-span.org/video/?c4506084/ashish-j-thakkar-us-africa-leaders-summit | title = Ashish J. Thakkar, US-Africa Leader's Summit | publisher = [[C-SPAN]] | date = 8 August 2014 | accessdate = 27 November 2014 }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ UN ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱯᱟᱹᱨᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ<ref>{{cite magazine | url = http://www.inc.com/donna-fenn/ashish-thakkar-on-building-big-businesses-in-africa.html | title = How Ashish Thakkar Built an African Business Empire | magazine = [[Inc. (magazine)|Inc.]] | date = 11 March 2014 | accessdate = 27 November 2014 | author = Donna Fenn }}</ref> ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱔ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ ᱮᱢᱤᱨᱮᱴᱥ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱯᱷᱤᱞᱟᱱᱛᱷᱨᱚᱯᱤ ᱥᱟᱢᱢᱤᱴ ᱨᱮ ᱯᱮᱲᱟ ᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name = thenational/> ==ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ ᱫᱚ ᱢᱤᱨᱟ ᱢᱮᱱᱟᱠ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱟᱬᱟᱱ ᱟᱨ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱨᱮ, ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱠᱩ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱚᱲᱮᱡ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱟᱫᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱡᱚᱴᱮᱫ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱫᱚ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱥᱛᱤᱛᱤ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2016/jun/08/bob-diamonds-african-business-partner-ashish-thakkar-accused-hiding-assets-high-court | title = Bob Diamond's African business partner accused of hiding assets | work = [[The Guardian]]| date = 8 June 2016 | accessdate = 9 August 2016 | author = Lisa O'Carroll }}</ref> ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ ᱫᱚ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱟᱫᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱨᱟᱵᱽ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱫᱟᱢ ᱫᱚ ᱮᱠᱮᱱ ᱔᱔᱕,᱕᱓᱒ ᱯᱟᱹᱣᱨᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟ ᱜᱨᱩᱯ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱟᱨ ᱵᱩᱦᱤᱱ ᱠᱚ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱡᱟᱦᱟᱱ ᱦᱤᱥ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱭᱤᱡ ᱵᱟᱹᱦᱩ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱵᱟᱭ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱧ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱚᱲᱮᱡ ᱵᱤᱵᱟᱹᱫᱽ ᱨᱮ ᱵᱮᱯᱟᱨᱟᱱᱟᱜ ᱥᱯᱮᱥ ᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱴ ᱨᱮ ᱚᱠᱚᱭ ᱴᱤᱠᱤᱴ ᱧᱟᱢ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱚᱱᱟ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |url=https://qz.com/africa/902221/africas-youngest-billionaire-ashish-thakkar-is-actually-worth-less-than-600000 |title=Africa's "youngest billionaire" is actually worth less than $600,000 |publisher=Quartz Media |date=July 21, 2022 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/indian-origin-businessman-who-is-africas-youngest-billionaire-loses-divorce-case/articleshow/57305343.cms?from=mdr |title=Indian-origin businessman, who is Africa's youngest billionaire, loses divorce case |date=February 23, 2017 |publisher=Economic Times }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.ndtv.com/indians-abroad/indian-origin-couple-fight-on-space-ticket-in-divorce-battle-1656021 |title=Indian-Origin Couple Fight On Space Ticket In Divorce Battle |date=February 4, 2017 |publisher=NDTV }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== *[https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=46292 ᱦᱟᱨᱵᱟᱨᱰ ᱵᱤᱡᱱᱮᱥ ᱥᱠᱩᱞ ᱢᱟᱨᱟ ᱜᱨᱩᱯ ᱠᱮᱥ ᱥᱴᱚᱰᱤ] {{authority control}} {{DEFAULTSORT:ᱴᱷᱚᱠᱠᱚᱨ, ᱟᱥᱤᱥ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱘᱑ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱢᱤᱨᱟᱴᱤ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱢᱤᱨᱟᱴᱤ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱬ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱯᱷᱤᱞᱟᱱᱛᱷᱨᱚᱯᱤᱥᱴ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱠᱚᱲᱟ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱨᱩᱣᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] tfjb38cw8cebgiuconyc50s879ptv5s ᱟᱨᱟᱱᱢᱩᱞᱟ ᱠᱟᱱᱱᱟᱰᱤ 0 37907 197281 197223 2026-08-24T23:53:45Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197281 wikitext text/x-wiki [[File:Aranmula mirror high quality bronze mirror.jpg|thumb|ᱱᱟᱶᱟ ᱟᱨᱟᱱᱢᱩᱞᱟ ᱠᱟᱱᱱᱟᱰᱤ]] [[File:Aranmula kannadi.jpg|thumb|{{lang|ml-Latn|ᱟᱨᱟᱱᱢᱩᱞᱟ ᱠᱟᱱᱱᱟᱰᱤ}}]] [[File:ARANMULA KANNADI RAW.jpg|thumb|{{lang|ml-Latn|ᱟᱨᱟᱱᱢᱩᱞᱟ ᱠᱟᱱᱱᱟᱰᱤ}} ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱮᱨᱮᱞ ᱟᱨ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱯᱚᱞᱤᱥ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱩᱯ ᱨᱮ]] [[File:Aranmula Mirrors.jpg|thumb|{{lang|ml-Latn|ᱟᱨᱟᱱᱢᱩᱞᱟ ᱠᱟᱱᱱᱟᱰᱤ}} ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱯᱤᱛᱚᱞ ᱯᱷᱨᱮᱢ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ]] '''ᱟᱨᱟᱱᱢᱩᱞᱟ ᱠᱟᱱᱱᱟᱰᱤ''', ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ '''ᱟᱨᱟᱱᱢᱩᱞᱟ ᱟᱹᱨᱥᱤ''', ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱴᱷᱟᱱᱟᱢᱛᱷᱤᱴᱴᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨᱟᱱᱢᱩᱞᱟ ᱨᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱤ ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨᱟᱜ, ᱢᱮᱥᱟᱞ ᱢᱮᱬᱦᱮᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱥᱟᱨᱯᱷᱮᱥ ᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ᱾ == ᱵᱤᱵᱚᱨᱚᱱ == ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱨᱩᱯᱟᱹ ᱞᱟᱜᱟᱣᱟᱜ ᱠᱟᱸᱪ ᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱥᱟᱞ ᱢᱮᱬᱦᱮᱫ ᱟᱹᱨᱥᱤ ᱥᱮ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱥᱟᱨᱯᱷᱮᱥ ᱟᱹᱨᱥᱤ ᱥᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱟᱨᱯᱷᱮᱥ ᱨᱤᱯᱷᱞᱮᱠᱥᱚᱱ ᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱟᱨᱯᱷᱮᱥ ᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱨᱤᱯᱷᱞᱮᱠᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚᱭ ᱪᱟᱵᱟᱭᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱨᱟᱱᱢᱩᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱢᱮᱥᱟᱞ ᱢᱮᱬᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱴᱷᱤᱠ ᱢᱮᱬᱦᱮᱫ ᱠᱚᱫᱚ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱠᱩ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ; ᱢᱮᱴᱟᱞᱟᱨᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱮᱥᱟᱞ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱵᱟ ᱟᱨ ᱴᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱥᱟᱞ ᱠᱟᱱᱟ,{{sfnp|Srinivasan|2008}} ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱯᱮᱠᱩᱞᱟᱢ ᱢᱮᱬᱦᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱟᱸᱥᱟ ᱟᱹᱨᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱤᱯᱷᱞᱮᱠᱴᱤᱵᱷ ᱥᱟᱨᱯᱷᱮᱥ ᱧᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱱ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱚᱞᱤᱥ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾<ref name= Hindu2012>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article3634151.ece?textsize=small&test=2 | location=Kollam, India | work=The Hindu | title=Aranmula mirrors| date=13 July 2012}}</ref> ᱯᱚᱞᱤᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱦᱩᱲᱩᱝ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱟᱨᱳᱴᱴᱤ (ᱦᱟᱭᱰᱨᱳᱠᱟᱨᱯᱟᱥ ᱯᱮᱱᱴᱟᱱᱰᱨᱟᱥ) ᱡᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱰᱚᱠ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱟᱵᱽᱨᱮᱥᱤᱵᱷ ᱯᱮᱥᱴ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ᱾<ref>{{cite web|title= Geographical Indications Journal No. 3 | date=1 November 2004 | url=https://search.ipindia.gov.in/IPOJournal/Journal/GIR |website=Intellectual Property India}}</ref> == ᱞᱟᱠᱪᱟᱨᱟᱱ ᱢᱚᱦᱚᱛ == {{lang|ml-Latn|ᱟᱨᱟᱱᱢᱩᱞᱟ ᱠᱟᱱᱱᱟᱰᱤ}} ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱨᱟᱱᱢᱩᱞᱟ ᱯᱟᱨᱛᱷᱚᱥᱟᱨᱚᱛᱷᱤ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱥᱟᱭ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱟᱡᱽ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱟᱨ ᱥᱤᱞᱯᱤ ᱠᱚ ᱟᱨᱟᱱᱢᱩᱞᱟ ᱛᱮᱭ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱨᱮ ᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ᱾ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱟᱨᱟᱱᱢᱩᱞᱟ ᱠᱟᱱᱱᱟᱰᱤ ᱫᱚ ᱟᱨᱟᱱᱢᱩᱞᱟ ᱨᱮ ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱠᱟᱢᱢᱟᱞᱟᱨ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱩᱠᱩ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱛᱷᱤᱨᱩᱵᱷᱟᱱᱟᱱᱛᱷᱟᱯᱩᱨᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱛᱮᱭᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱢᱮᱴᱟᱞᱟᱨᱡᱤᱠᱟᱞ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨᱟᱱ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱮ ᱟᱹᱜᱩᱭᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱚᱱᱮᱭᱟ᱾<ref name="Hindu2012" /> ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱦᱩ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱥᱮ "{{lang|ml-Latn|ᱟᱥᱴᱟᱢᱟᱝᱜᱟᱞᱭᱟᱢ}}" ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ᱾{{sfnp|Srinivasan|Glover|1995|loc=Part 2. Scientific investigations}}{{sfnp|Srinivasan|2008}} ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱯᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱤ ᱵᱤᱡᱟᱭᱟᱱ ᱒᱐᱑୭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱨᱮᱱ ᱫᱟᱬᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱨᱮᱱ ᱨᱮᱱ ᱨᱟᱡᱟ ᱦᱟᱢᱟᱫᱽ ᱵᱤᱱ ᱤᱥᱟ ᱟᱞ ᱠᱷᱟᱞᱤᱯᱷᱟ ᱢᱤᱫ ᱟᱨᱟᱱᱢᱩᱞᱟ ᱟᱹᱨᱥᱤᱭ ᱮᱢᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱟᱢ ᱨᱮ ᱔᱕ ᱥᱮᱱᱴᱤᱢᱤᱴᱟᱨ ᱩᱥᱩᱞ ᱢᱤᱫ ᱟᱨᱟᱱᱢᱩᱞᱟ ᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱚᱦᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref name="Hindu2012" /> ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱔-᱐᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱭᱳᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤᱠᱟᱞ ᱤᱱᱰᱤᱠᱮᱥᱚᱱ (GI) ᱴᱮᱜᱽ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref name="GITag">{{cite web|url=http://ipindia.nic.in/girindia/ |title=State Wise Registration Details of G.I Applications 2004-05 |accessdate=13 June 2013 |location=India |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130826183844/http://ipindia.nic.in/girindia/ |archivedate=26 August 2013 }}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} == ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ == {{refbegin}} * {{cite journal |last1=Srinivasan |first1=Sharada |last2=Glover |first2=Ian |year=1995 |title=Wrought and quenched and cast high-tin bronzes from Kerala state, southern India |journal=Journal of the Historical Metallurgy Society |volume=29 |issue=2 |pages=69–81}} * {{cite encyclopedia |last=Srinivasan |first=Sharada |year=2008 |title=Mirrors: Metal mirrors from India |editor-last=Selin |editor-first=Helaine |editor-link=Helaine Selin |encyclopedia=Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures |volume=2 |location=Berlin |publisher=Springer |pages=1699–1704 |url=http://www.perspectivecreations.com/hsg/publications/encyclopedia_of_the_history_of_science_technology_and_medicine_in_non_western_cultures.pdf |access-date=2026-08-22 |archive-date=2022-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220806095056/http://www.perspectivecreations.com/hsg/publications/encyclopedia_of_the_history_of_science_technology_and_medicine_in_non_western_cultures.pdf |url-status=dead }} {{refend}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == * [https://aranmulakannadi.org/ Aranmulakannadi.org] * {{commons category-inline}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱟᱸᱥᱟ ᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱴᱷᱟᱱᱟᱢᱛᱷᱤᱴᱴᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱤᱭᱳᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤᱠᱟᱞ ᱤᱱᱰᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱮᱬᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱨᱟᱱᱢᱩᱞᱟ]] 4o14w79txt90fhkwd3p3pr5vnl38sc8 ᱪᱩᱱᱫᱟᱱ ᱵᱷᱟᱞᱞᱟᱢ 0 37909 197290 197227 2026-08-25T04:29:07Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197290 wikitext text/x-wiki [[File:Punnamada Boat Race DSW.JPG|thumb|right|250px|ᱯᱩᱱᱱᱟᱢᱟᱫᱟ ᱱᱮᱦᱨᱩ ᱴᱨᱚᱯᱷᱤ ᱵᱳᱴ ᱨᱮᱥ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱤᱧ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱚ]] [[File:NehruTrophyboatrace-Jawahar.jpg|thumb|ᱵᱤᱧ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ]] [[File:Chundan Vallom by Joseph Lazer.jpg|thumb|ᱵᱤᱧ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ]] '''ᱪᱩᱱᱫᱟᱱ ᱵᱷᱟᱞᱞᱟᱢ''' ('ᱪᱩᱸᱪ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ'), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮ '''ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱵᱤᱧ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ''' ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱞᱞᱟᱢᱠᱟᱞᱤ ᱥᱮ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ᱾ == ᱫᱟᱜ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱥᱟᱬᱮᱥ == ᱠᱟᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱥᱛᱷᱟᱯᱟᱛᱭᱚ ᱵᱮᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱤᱵᱚᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ, ᱱᱚᱶᱟ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱑᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱓᱘ ᱯᱷᱩᱴ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾<ref>{{Cite news|date=2016-09-04|title=The snake-boat charmers|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/thread/arts-culture-society/article9042940.ece|access-date=2020-10-11|issn=0971-751X}}</ref> ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱯᱷᱩᱴ ᱜᱟᱱ ᱩᱥᱩᱞ ᱨᱮ ᱨᱟᱠᱟᱵᱟ, ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱟᱨ ᱥᱩᱡᱷᱟᱹ ᱜᱮᱭᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱚᱦᱚᱜ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱟᱠᱟᱫ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱧ ᱞᱮᱠᱟ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱫᱚ ᱴᱷᱤᱠ ᱘᱓ ᱯᱷᱩᱴ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱟᱨ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱤᱸᱪ ᱚᱥᱟᱨ ᱯᱟᱴᱟ ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱫᱟᱜ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱵᱤᱥᱣᱚᱠᱚᱨᱢᱟ ᱫᱟᱲᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ᱾ == ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ == ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱢᱤᱫ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱹᱛᱩ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱚᱱᱟ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱚ ᱯᱩᱡᱟᱹᱭᱟ᱾ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱡᱚᱴᱮᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱ ᱮᱢᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱠᱩ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱡᱟᱸᱜᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ᱾ ᱫᱟᱜ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱯᱤᱪᱷᱞᱟᱹ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱫᱟᱜ ᱴᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱠᱚᱴ ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱠᱩ ᱥᱩᱱᱩᱢ, ᱱᱟᱨᱠᱚᱲ ᱠᱷᱚᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱚᱨᱚᱡ ᱟᱨ ᱵᱤᱞᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱥᱟᱞ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱠᱚ ᱚᱡᱚᱜᱟ᱾ ᱡᱩᱛ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮᱱ ᱵᱟᱰᱷᱤᱭᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣᱟ᱾ == ᱵᱮᱱᱟᱣ == ᱪᱩᱱᱫᱟᱱ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱧᱡᱤᱞᱤ (ᱟᱨᱴᱳᱠᱟᱨᱯᱟᱥ ᱦᱤᱨᱥᱩᱴᱟᱥ) ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱨ ᱠᱟᱱᱴᱷᱟᱲ ᱠᱟᱴ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱟᱜ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱥᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾<ref name="wcc">{{cite web |title=Chundan vallam (the Snake Boats of Kerala) |url=https://encyclocraftsapr.com/chundan-vallam-the-snake-boats-of-kerala/ |publisher=Encyclopedia of Crafts in WCC-Asia Pacific Region, World Crafts Council |access-date=22 July 2026 |archive-date=22 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260722170541/https://encyclocraftsapr.com/chundan-vallam-the-snake-boats-of-kerala/ |url-status=dead }}</ref><ref name="manorama">{{cite news |title=Battle on the waters: How snake boats get ready for Nehru Trophy Boat Race |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2019/08/09/snake-boats-kerala-nehru-trophy-boat-race-preparations.html |work=Onmanorama |date=9 August 2019 |access-date=22 July 2026 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="tbi">{{cite news |title=Vallam Kali: How Kerala's 130-Foot Snake Boats Carry 100 Rowers in Perfect Rhythm |url=https://thebetterindia.com/culture/science-tradition-kerala-snake-boat-races-12124080 |work=The Better India |access-date=22 July 2026}}</ref> ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱴᱟ ᱠᱚᱫᱚ {{convert|80|ft|m}} ᱜᱟᱱ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱟᱰᱷᱤ, ᱢᱩᱛᱷᱟᱥᱟᱨᱤ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭ ᱩᱫᱩᱜ ᱫᱤᱥᱟᱹᱭᱟ᱾ ᱯᱟᱴᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱮᱨᱣᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱨ ᱢᱮᱬᱦᱮᱫ ᱵᱚᱞᱴ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱡᱟᱛᱮ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱛᱮ ᱠᱩᱸᱠᱲᱤ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱱᱟᱶᱟ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱞᱟᱜᱟᱣᱜᱼᱟ᱾<ref name="tbi"/> ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱯᱮᱥᱟᱫᱟᱨ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱚᱪᱟ ᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱪᱟᱞᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱫᱩᱜ ᱫᱚᱦᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱮᱴᱟᱜᱤᱡ ᱥᱟᱶ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ᱾<ref name="wcc"/> ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱩᱯᱟᱛ ᱫᱚ ᱥᱛᱷᱟᱯᱟᱛᱭᱚ ᱵᱮᱫᱽ ᱮ ᱯᱟᱸᱡᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱣᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="dsource"/><ref name="manorama"/> ᱡᱚᱛᱚ ᱨᱤᱛᱩ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱫᱚ ᱦᱟᱹᱠᱩ ᱥᱩᱱᱩᱢ, ᱱᱟᱨᱠᱚᱲ ᱠᱷᱚᱞ, ᱠᱟᱨᱵᱚᱱ ᱟᱨ ᱵᱤᱞᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱥᱟᱞ ᱛᱮ ᱚᱡᱚᱜᱟᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱟᱴ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱫᱚᱦᱚᱭ ᱟᱨ ᱫᱟᱜ ᱨᱮ ᱥᱟᱨᱯᱷᱮᱥ ᱯᱤᱪᱷᱞᱟᱹ ᱫᱚᱦᱚᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚᱨᱟᱣᱜᱼᱟ᱾<ref name="dsource"/> ᱰᱤ'ᱥᱳᱨᱥ, ᱟᱭᱤ.ᱟᱭᱤ.ᱴᱤ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨᱠᱟᱭᱤᱵᱷ, ᱯᱟᱨᱛᱷᱚᱥᱟᱨᱚᱛᱷᱤ ᱪᱩᱱᱫᱟᱱ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱮᱠᱚᱰ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="dsource">{{cite web |title=Snake Boat Making, Alleppey, Kerala: Introduction |url=https://www.dsource.in/resource/snake-boat-making-alleppey-kerala/introduction |publisher=D'source, IDC School of Design, IIT Bombay |access-date=22 July 2026}}</ref> == ᱫᱟᱲᱮ ᱟᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ == ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱫᱚ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱟᱫᱟᱱᱟᱭᱟᱢᱯᱩ ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱟᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ (ᱠᱟᱨᱱᱟᱵᱷᱟᱱ ᱥᱮ ᱠᱟᱨᱟᱱᱟᱫᱷᱟᱱ) ᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱟ, ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱴᱮᱞᱟᱣᱤᱡ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ {{convert|12|ft|m|adj=mid|-long}} ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱨᱟᱰᱟᱨ-ᱳᱣᱟᱨ (ᱟᱫᱟᱱᱟᱭᱟᱢᱯᱩ) ᱛᱮ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱠᱚ ᱱᱤᱭᱚᱱᱛᱨᱚᱱᱟ᱾ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱥᱮᱫ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱹᱲ ᱨᱮ ᱵᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱩᱲᱩᱵ ᱠᱟᱛᱮ, ᱖᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱴᱮᱞᱟᱣᱤᱡ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱖᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱯ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ (ᱥᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱑᱒᱘ ᱴᱮᱞᱟᱣᱤᱡ)᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱧᱪᱤᱯᱟᱴᱴᱩ (ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱥᱮᱨᱮᱧ) ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞ ᱨᱮᱠᱚ ᱴᱮᱞᱟᱣᱟ᱾ ᱴᱮᱞᱟᱣᱤᱡ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱹᱲ ᱨᱮ ᱒᱕ ᱜᱟᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱦᱚᱲ ᱛᱤᱸᱜᱩᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱮ ᱟᱭᱩᱨᱟ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱚᱥᱴᱚᱫᱤᱠᱯᱟᱞᱚᱠ (ᱫᱮᱵᱚᱛᱟ ᱥᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱠᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱠᱚ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱭᱟ) ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ᱾<ref>{{Cite web|title=Chundan Vallam (India) - Traditional Sports|url=http://www.traditionalsports.org/traditional-sports/asia/chundan-vallam-india.html|access-date=2020-10-11|website=www.traditionalsports.org|language=en-gb|archive-date=2021-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20211016064951/http://www.traditionalsports.org/traditional-sports/asia/chundan-vallam-india.html|url-status=dead}}</ref> == ᱞᱟᱠᱪᱟᱨᱟᱱ ᱢᱚᱦᱚᱛ == ᱢᱤᱫ ᱪᱩᱱᱫᱟᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱥᱮ ᱚᱱᱟ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱮᱫᱟᱭ, ᱟᱨ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ: ᱠᱟᱨᱤᱪᱟᱞ, ᱠᱟᱵᱷᱟᱞᱟᱢ, ᱱᱟᱫᱩᱵᱷᱟᱜᱟᱢ, ᱪᱟᱢᱯᱟᱠᱩᱞᱟᱢ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱚ᱾<ref name="ktnehru">{{cite web |title=Nehru Trophy Boat Race |url=https://www.keralatourism.org/onam/boat-races/nehru-trophy-boatrace |publisher=Kerala Tourism, Government of Kerala |access-date=22 July 2026}}</ref><ref name="print">{{cite news |title=Karichal Chundan, rowed by Pallathuruthy Boat Club, bags Nehru Trophy Boat Race |url=https://theprint.in/india/karichal-chundan-rowed-by-pallathuruthy-boat-club-bags-nehru-trophy-boat-race/2288781/ |work=ThePrint |agency=PTI |date=28 September 2024 |access-date=22 July 2026}}</ref> ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱱᱟᱶᱟ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱫᱟᱜ ᱨᱮ ᱟᱬᱜᱚᱱ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱟᱹᱛᱩ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ, ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱫᱮᱡᱚᱜᱼᱟ᱾<ref name="dsource"/> ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱟᱨ ᱥᱯᱚᱱᱥᱚᱨ ᱠᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱱᱟᱶᱟ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱠᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="wcc"/> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱮᱰᱞᱤᱝ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱢᱚᱦᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱢᱟᱨᱚᱠ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱰᱚᱸᱜᱟ ᱠᱚ]] qj4uppiuxliy1l44tboupdm6dn6g8u6 ᱥᱤᱞᱟ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ 0 37911 197287 197244 2026-08-25T02:55:16Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197287 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱩᱠᱤᱞ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱖᱑)}} {{Infobox person | name = ᱥᱤᱞᱟ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ | image =Sheela Murthy.jpg | birth_date= {{Birth date and age|df=yes|1961|10|12}} | birth_place = [[ᱵᱚᱰᱳᱫᱚᱨᱟ|ᱵᱟᱲᱳᱫᱟ]], [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]], [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | occupation = [[ᱩᱠᱤᱞ|ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ]] | education = [[ᱦᱟᱨᱵᱟᱨᱰ ᱞᱚ ᱥᱠᱩᱞ]] | spouse = ᱵᱚᱥᱚᱱᱛ ᱱᱟᱭᱚᱠ | citizenship = ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱥᱴᱮᱴ }} '''ᱥᱤᱞᱟ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱒ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱑᱙᱖᱑) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ-ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱩᱠᱤᱞ, ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱟᱱᱛᱷᱨᱚᱯᱤᱥᱴ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱮᱨᱤᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱳᱣᱤᱝᱥ ᱢᱤᱞᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱯᱷᱟᱨᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣᱤᱡ ᱟᱨ ᱥᱟᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ, ᱯᱷᱳᱴᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱟᱨ ᱟᱨ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱥᱟᱱᱴ ᱱᱟᱭᱚᱠ ᱫᱚ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱱᱟᱭᱚᱠ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱟᱭᱡᱤᱣ, ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣᱟ ᱾ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱟᱱᱴᱨᱚᱯᱤᱠ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱯᱚᱦᱚᱫ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱞᱴᱤᱢᱚᱨ-ᱣᱟᱥᱤᱝᱴᱚᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱧᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱥᱴᱮᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱟᱝ ᱞᱟᱵᱷ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱷᱟᱹᱲᱤᱡ ᱜᱷᱟᱹᱲᱤᱡ ᱤᱢᱤᱜᱨᱮᱥᱚᱱ ᱟᱹᱱ, ᱩᱫᱽᱭᱚᱜᱽ, ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ, ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱨᱚᱲ ᱮᱫᱟᱭ ᱾ ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱟᱲᱳᱫᱟ (ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱚᱰᱳᱫᱚᱨᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ), ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name=rediff>{{cite news|last=Haniffa|first=Aziz|title=Attorney Sheela Murthy wins top awards|newspaper=India Abroad|date=23 Oct 2009|pages=A42, A49}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name='Bizmonthly'>{{cite web | url = http://www.bizmonthly.com/attorney-sheela-murthy-where-excellence-meets-humility/ | title = Attorney Sheela Murthy: Where Excellence Meets Humility | access-date = 1 May 2012 | last = Kim | first = Susan | date = 4 Mar 2011 | work = The Business Monthly | quote = As a child in India, she was the middle of three sisters. | archive-date = 3 November 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121103051840/http://www.bizmonthly.com/attorney-sheela-murthy-where-excellence-meets-humility/ | url-status = dead }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱟᱯᱟᱛ, ᱮᱪᱮᱢᱮᱥ (ᱥᱨᱤᱱᱤᱣᱟᱥ) ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ, ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱫᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱢᱞᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="rediff"/> ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱢᱟᱪᱷᱟ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱠᱷᱟᱥ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱟᱯᱟᱛ ᱫᱚ ᱜᱚᱴᱟ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="rediff"/> ᱡᱩᱫᱤ ᱦᱚᱸ ᱥᱤᱞᱟ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱵᱤᱨᱚᱫᱷ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ,<ref name='Daily Record 2008'>{{cite news | title = Leadership in Law 2008 | date = 30 Dec 2008 | url = http://thedailyrecord.com/wp-files/_pdf/publications/LIL%202008%20lo.pdf | work = The Daily Record | pages = 23 | access-date = 7 May 2012}}</ref><ref name=Femina>{{cite news|last=Shridhar|first=Lalitha|title=Dream Made True|publisher=[[Femina (India)|Femina magazine]]|date=Dec 2000}}</ref> ᱱᱤᱛ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱟᱹᱱ, ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱟᱱᱴᱨᱚᱯᱤ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱝᱜᱤᱵᱷᱟᱨ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱮᱢᱟᱭᱟ ᱾<ref name='India Abroad'>{{cite web | url = http://www.indiaabroad-digital.com/indiaabroad/20120413?pg=52#pg52 | title = Sheela Murthy wins Children's Guild Award | access-date = 2 May 2012 | last = Haniffa | first = Aziz | date = 13 Apr 2012 | work = India Abroad | quote = ...my father came from a very, very poor home...throughout my growing up...he would say to me, 'It's a curse and a crime if somebody who has money does not share it with other people.' | archive-date = 13 March 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150313205641/http://www.indiaabroad-digital.com/indiaabroad/20120413?pg=52#pg52 | url-status = dead }}</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱴᱮᱞᱟ ᱢᱟᱨᱤᱥ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱷᱚᱨᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟᱭ,<ref name=rediff/> ᱚᱠᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱢᱮᱡᱚᱨ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱨᱮ ᱢᱟᱭᱱᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name="Top 100">{{cite magazine |agency= Sheela Murthy |url= http://www.murthy.com/pdf/daily_record.pdf |title= Maryland's Top 100 Women |magazine= The Daily Record |access-date= 15 May 2012 |date= May 2007 |archive-date= 17 November 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20111117142327/http://murthy.com/pdf/daily_record.pdf |url-status= dead }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Top 100"/> ᱥᱴᱮᱞᱟ ᱢᱟᱨᱤᱥ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱢᱮᱱᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱨ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=Book>{{cite book |last=Pearce |first= Susan |title= Immigration and Women: Understanding the American Experience |date=May 2011 |publisher= NYU Press |isbn= 978-0814767399 |url= http://www.nyupress.org/webchapters/Pearce_women_intro.pdf |author2=Clifford, Elizabeth |author3=Tandon, Reena |access-date=15 May 2012|page=1}}</ref><ref name=Hindu/> ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱸ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱵᱤᱠᱚᱞᱯᱚ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱮᱥᱮᱨ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ-ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱠᱩᱥᱤ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱳᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱵᱮᱪᱞᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name="Daily Record 2008"/><ref name=E&Y/> ᱟᱹᱭᱤᱱᱤ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱥᱯ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱢᱩᱴ ᱠᱚᱨᱴ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱪᱮᱢᱯᱤᱭᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱫᱚᱞ ᱫᱚ ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ ᱨᱮ ᱡᱮᱥᱯ ᱢᱩᱴ ᱠᱚᱨᱴ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱟᱢᱮᱴ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name='IndUS'>{{cite web | url = http://www.indusbusinessjournal.com/ME2/Audiences/dirmod.asp?sid=&nm=&type=Publishing&mod=Publications%3A%3AArticle&mid=8F3A7027421841978F18BE895F87F791&tier=4&id=23F3DB078FE34B919363BDEAFB179284&AudID=0A2DD881F6EF45E19EAC48E93C07BF66 | title = Immigration law firm continues to thrive | access-date = 2 May 2012 | last = Desmarais | first = Martin | date = 30 Sep 2009 | work = IndUS Business Journal | quote = Murthy impressed finishing first in the Jessup Moot Court competition for law students in India. She then went on to represent India internationally in the competition, which was organized by the American Society of Law, finishing third individually and second with her Indian team. | archive-date = 27 September 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130927133107/http://www.indusbusinessjournal.com/ME2/Audiences/dirmod.asp?sid=&nm=&type=Publishing&mod=Publications%3A%3AArticle&mid=8F3A7027421841978F18BE895F87F791&tier=4&id=23F3DB078FE34B919363BDEAFB179284&AudID=0A2DD881F6EF45E19EAC48E93C07BF66 | url-status = dead }}</ref> ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱠᱟᱛᱮ ᱑,᱕᱐᱐ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱪᱟᱱᱚᱪ ᱨᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱟᱢᱮᱴ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name='Lawyers Weekly 97'>{{cite news | title = Lawyer Behind the Website | date = 15 Dec 1997 | work = Lawyers Weekly USA}}</ref> ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱴ ᱠᱳᱨᱴ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱦᱟᱨᱣᱟᱨᱰ ᱞᱚ ᱥᱠᱩᱞ ᱨᱮ ᱢᱟᱥᱴᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱞᱚ (LL.M.) ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱫᱟᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱴᱟ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name=Femina/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱟᱨᱣᱟᱨᱰ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱛᱟᱺᱜᱤ ᱛᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱮᱞᱟᱭᱟᱱ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ<ref name="Top 100"/> ᱟᱨ ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱳᱨ ᱨᱮ ᱦᱚᱴᱮᱞ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱟᱡᱤᱡ ᱟᱜᱟᱢ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱵᱟᱥᱟᱱ ᱱᱟᱭᱚᱠ ᱥᱟᱶ ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥᱮᱥ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱷᱚᱴᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱦᱟᱨᱣᱟᱨᱰ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱚᱱᱰᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱨᱰ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name='MSN Money'>{{cite web | url = http://articles.moneycentral.msn.com/Investing/Extra/6SecretsOfSuccessfulImmigrants.aspx?page=1| title = 6 secrets of successful immigrants | access-date = 7 May 2012 | last = Lewis | first = Marilyn | date = 11 Sep 2007 | publisher = MSN Money |archive-url= https://web.archive.org/web/20071105225637/http://articles.moneycentral.msn.com/Investing/Extra/6SecretsOfSuccessfulImmigrants.aspx?page=1 |archive-date=5 November 2007}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱵᱷᱟᱨᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱞ ᱮᱞ ᱮᱢ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Top 100"/> ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ== ᱦᱟᱨᱣᱟᱨᱰ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ ᱥᱤᱴᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱬᱟ ᱟᱹᱱ ᱯᱷᱟᱨᱢ ᱣᱟᱭᱤᱴ ᱮᱱᱰ ᱠᱮᱥ ᱨᱮ ᱨᱤᱭᱟᱞ ᱮᱥᱴᱮᱴ ᱟᱨ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱴ ᱟᱹᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name="Lawyers Weekly 97"/> ᱚᱱᱰᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱟᱴᱴᱚᱨᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱟ, "ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ ᱑᱒ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱔ ᱴᱟᱲᱟᱝ, ᱟᱹᱰᱤ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮ ᱮᱭᱟᱭ ᱢᱟᱦᱟᱸ" ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name="Femina"/> ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱮᱱᱦᱚᱴᱴᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱛᱮ "ᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ" ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟᱭ, ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱯᱷᱟᱨᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱭ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ "ᱟᱢ ᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱛᱟᱢᱟ" ᱾<ref name="Lawyers Weekly 97"/> ᱑᱙᱘᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱵᱚᱥᱚᱱᱛ ᱫᱚ ᱵᱟᱞᱴᱤᱢᱚᱨ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱰᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱪᱷᱟ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱯᱷᱟᱨᱢ ᱨᱮ ᱨᱤᱭᱟᱞ ᱮᱥᱴᱮᱴ ᱟᱨ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name="Lawyers Weekly 97"/><ref name=Newsweek>{{cite news|last=Childress|first=Sarah|title=Made in America|url=http://www.thedailybeast.com/newsweek/2005/11/13/made-in-america.html|access-date=8 May 2012|newspaper=Newsweek|date=14 Nov 2005}}</ref> ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱤᱢᱤᱜᱨᱮᱥᱚᱱ ᱟᱹᱱ ᱨᱮ ᱫᱟᱲᱮ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱨᱤᱱ ᱠᱟᱨᱰ ᱧᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱷᱟᱹᱲᱤᱡ ᱵᱷᱩᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=Hindu>{{cite news|last=Bhumika|first=K.|title=The Spirit of Giving|url=http://www.hindu.com/mp/2009/10/28/stories/2009102850270100.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20091031092251/http://www.hindu.com/mp/2009/10/28/stories/2009102850270100.htm|url-status=dead|archive-date=31 October 2009|access-date=8 May 2012|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 Oct 2009}}</ref> ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱤᱢᱤᱜᱨᱮᱥᱚᱱ ᱟᱹᱱ ᱯᱨᱮᱠᱴᱤᱥ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱒ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱷᱟᱨᱢ ᱨᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱤᱢᱤᱜᱨᱮᱥᱚᱱ ᱟᱹᱱ ᱯᱨᱮᱠᱴᱤᱥ ᱛᱮ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱛᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name="Baltimore Sun Immigrant Women">{{cite news|last=Brewington|first=Kelly|title=An increasing number of immigrant women are entrepreneurs, according to a study by a Towson University professor for the Immigration Policy Center.|url=https://www.baltimoresun.com/2005/06/14/an-increasing-number-of-immigrant-women-are-entrepreneurs-according-to-a-study-by-a-towson-university-professor-for-the-immigration-policy-center/|access-date=10 May 2012|newspaper=The Baltimore Sun|date=14 Jun 2005|quote=Murthy...remained, working in New York and later Baltimore, where associates frequently asked for her help researching immigration cases. Murthy knew the process all too well, having spent her first 12 years in the United States navigating the labyrinth of immigration paperwork from student visa to citizenship.}}</ref> ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱤᱢᱤᱜᱨᱮᱥᱚᱱ ᱟᱹᱱ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱤᱢᱤᱜᱨᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱩᱥᱠᱤᱞ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name="Hindu"/><ref name=OMT>{{cite news|last=Strowbridge|first=Linda|title=Attorney wages own immigration campaign|newspaper=Owings Mills Times|date=4 May 2006|page=19}}</ref> ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱡᱚᱢᱚᱜ, ᱫᱟᱢ ᱟᱨ ᱦᱟᱨᱠᱮᱛ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name="Hindu"/><ref name=HuffPo>{{cite web|last=Karin|first=Kamp|title=Immigrant Entrepreneurs: Is America Losing Its Edge?|url=http://www.huffingtonpost.com/karin-kamp/immigrant-entrepreneurs-i_b_3583131.html?ir=Business|work=The Huffington Post|access-date=15 July 2013|date=12 July 2013}}</ref> ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱩᱱᱤ ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱠᱞᱤ ᱨᱚᱯᱚᱲ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟᱭ, "ᱤᱧ ᱨᱤᱱ [ᱤᱢᱤᱜᱨᱮᱥᱚᱱ] ᱩᱠᱤᱞ ᱫᱚ ᱤᱧ ᱥᱟᱶ ᱛᱤᱥ ᱦᱚᱸ ᱵᱷᱟᱹᱜᱤ ᱛᱮ ᱵᱟᱭ ᱡᱚᱜᱟᱡᱩᱜᱽ ᱞᱮᱫᱟ... ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱵᱟᱝ ᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱧ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱫᱤᱧᱟᱭ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱷᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱮᱫᱟᱭ ᱾"<ref name="Hindu"/> ==ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱯᱷᱟᱨᱢ== ᱑᱙᱙᱔ ᱢᱮᱭ ᱨᱮ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹᱭ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱤᱢᱤᱜᱨᱮᱥᱚᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱯᱷᱚᱨᱢ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ: ᱥᱤᱞᱟ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱾ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱵᱟᱨ ᱯᱮ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱩᱱᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱢ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱴᱮᱵᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name="Being Sheela">{{cite book |last1=Rao |first1=Adithi |title=Being Sheela |date=2020 |publisher=HarperCollins |page=97 |edition=1}}</ref><ref name="Newsweek"/><ref name="Working Wonders">{{cite book|last=Gately|first=Gary|title=Maryland: Working Wonders|year=2009|publisher=Cherbo Publishing Group|isbn=978-1882933259}}</ref> ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱮᱨᱤᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱣᱤᱝ ᱢᱤᱞ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱨᱮ ᱯᱷᱚᱴᱚᱠᱚᱯᱤᱭᱟᱨ ᱟᱨ ᱨᱤᱥᱮᱯᱥᱚᱱᱤᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ Murthy.com ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱫᱚ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱵᱚᱥᱚᱱᱛ ᱱᱟᱭᱚᱠ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱵᱟᱞᱴᱤᱢᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱨᱤᱞᱮᱱᱰ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴ ᱨᱮ ᱰᱤᱡᱤᱴᱟᱞ ᱟᱨᱴ ᱨᱮ ᱱᱟᱶᱟ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Worlds best website"/> ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱨᱮ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱡᱚᱜᱟᱡᱩᱜᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱢ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱚᱱᱫᱮᱦᱚ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱡᱤᱛᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱴ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱯᱟᱹᱥᱩᱲ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="Worlds best website"/><ref name=NYTimes>{{cite web|last=Gardella|first=Adriana|title=The New York Times|website=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2013/06/27/business/smallbusiness/how-the-web-helped-a-law-firm-take-off.html?pagewanted=all&_r=1&|access-date=28 June 2013|date=26 June 2013}}</ref> ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱞᱮᱠᱟᱭ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟ, "ᱩᱱᱤ ᱤᱧ ᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱟᱠᱟᱫᱤᱧᱟ, ᱢᱮᱱ ᱠᱟᱛᱮ, 'ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ! ᱤᱧ ᱠᱟᱹᱢᱤᱧ ᱠᱚᱨᱟᱣᱟ!' ᱟᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱤᱧ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱮᱫᱟ, 'ᱱᱟᱯᱟᱭ, ᱡᱩᱫᱤ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱷᱨᱤ ᱜᱮᱭᱟ, ᱤᱧ ᱟᱴᱠᱟᱨ ᱮᱫᱟ ᱤᱧ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱶ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟᱹᱧ ᱾<ref name="Worlds best website"/> ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱑᱙᱙᱔ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱞᱚᱱ ᱨᱮ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Worlds best website"/> ᱯᱷᱟᱨᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱮᱠᱮᱱ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱥᱴᱮᱴᱥ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱦᱮᱞᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱷᱳᱨ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱵᱟᱲᱟᱭ ᱠᱟᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱᱤ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Super Lawyers Dec 08">{{cite news|title=Sheela Murthy|magazine=Super Lawyers|date=Dec 2008|url=http://www.murthy.com/pdf/sl_sm2.pdf|page=57|quote=Enquiro, an independent marketing researcher, found the Murthy Law Firm to have the world's most popular legal Web site.}}</ref><ref name='SmartCEO'>{{cite journal | title = The Gift of Giving | journal = Baltimore SmartCEO | date = May 2010 | first = Georgia | last = Patton | volume = 10 | issue = 5 | pages = 38}}</ref><ref name="In Reality">{{cite web|last=Sherman|first=John|title=Episode Six: February 2011|url=http://blog.mdchamber.com/maryland-chamber-in-reality|publisher=Maryland Chamber – In Reality|access-date=11 May 2012|date=Feb 2011}}</ref> ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱟᱜ ᱯᱷᱟᱨᱢ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱩᱥᱟᱹᱨᱟ ᱛᱮ ᱞᱟᱦᱟ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱴ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱦᱟ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Worlds best website">{{cite news|last=Bowden|first=Michael|title=World's Best Lawyer Website?|url=http://lawyersusaonline.com/blog/1997/12/15/does-sheela-murthy-have-the-worlds-best-lawyer-website/|access-date=11 May 2012|newspaper=Lawyers Weekly USA|date=15 Dec 1997}}</ref> ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱣᱮᱵᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱬᱟ ᱥᱮᱛᱮᱫ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ, ᱤᱢᱤᱜᱨᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱟᱨ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name="Got Started">{{cite web|title=How I got started with Sheela Murthy|url=http://www.bizjournals.com/baltimore/print-edition/2011/08/05/how-i-got-started-with-sheela-murthy.html?page=all|publisher=Baltimore Business Journal|access-date=17 May 2012|date=5 Aug 2011}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱤᱢᱤᱜᱨᱮᱥᱚᱱ ᱟᱹᱱ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱟᱞ ᱟᱨ ᱥᱮᱢᱤᱱᱟᱨ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱚᱢᱮᱱᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name=rediff/><ref name=HLB/> ᱑᱙᱙᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱤᱢᱤᱜᱨᱮᱥᱚᱱ ᱞᱟᱭᱚᱨ ᱮᱥᱚᱥᱤᱭᱟᱹ (AILA) ᱥᱟᱶ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ,<ref name=HLB>{{cite web|title=Sheela Murthy LL.M. '87 went from immigrant to expert|url=http://www.law.harvard.edu/news/bulletin/2008/winter/commitment.php|publisher=Harvard Law Bulletin|access-date=16 May 2012}}</ref> ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱚᱱᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱭᱢᱟ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ ᱜᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮᱞ ᱢᱚᱬᱮ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱟᱴᱠᱟᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱫᱷᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ "... ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱯᱚᱨᱥᱚᱱᱟᱞ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱢᱵᱷᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱟᱹᱨᱩᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱟᱠᱚ ᱨᱤᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱟᱨ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾"<ref>{{cite web | url=http://sayfty.com/sheela-murthy/ | title=Meet the Woman Extraordinaire – Sheela Murthy | date=31 May 2015 | publisher=Sayfty | access-date=16 November 2018 }}</ref> ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱥᱤᱞᱟ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱫᱚ ᱩᱱᱟᱹᱜ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱯᱷᱟᱨᱢ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱯᱷᱟᱨᱢ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name="Daily Record 2008"/><ref>{{cite web | url = http://www.murthy.com/name.html | title = About MurthyDotCom | access-date = 2012-05-02 | publisher = MurthyDotCom | quote = We are pleased to announce that The Law Office of Sheela Murthy, P.C. is now doing business as the Murthy Law Firm. This change in our name reflects the rapid growth and tireless advancement we have made since our inception in 1994.}}</ref> ᱓᱐᱒᱓ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱟᱨᱢ ᱨᱮ ᱢᱮᱨᱤᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱣᱤᱝᱥ ᱢᱤᱞ ᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱑᱐᱐ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱟᱨ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱟᱯᱷᱤᱞᱤᱴ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱤᱢᱤᱜᱨᱮᱥᱚᱱ ᱯᱨᱟᱭᱣᱮᱴ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ (MISPL) ᱨᱮ ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱟᱨ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱪᱮᱢᱵᱚᱨᱥ ᱜᱞᱚᱵᱟᱞ, ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱯᱷᱟᱨᱢ ᱨᱮᱴᱤᱝ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱟᱨᱢ ᱫᱚ ᱱᱤᱛ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱭᱩᱥ ᱤᱢᱤᱜᱨᱮᱥᱚᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱯᱷᱟᱨᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Book"/> ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱟᱨᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱴᱤᱱᱰᱮᱞ ᱦᱩᱵᱮᱞ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ AV-rated law ᱯᱷᱟᱨᱢ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱩᱠᱤᱞ ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱯᱷᱟᱨᱢ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱨᱮᱴᱤᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱯᱷᱤᱞᱟᱱᱛᱷᱨᱚᱯᱤ== ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱫᱚ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤᱱᱟᱭᱚᱠ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱵᱷᱟᱨᱚᱱ ᱟᱨ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ, ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱥᱴᱮᱴ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ, ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱟᱨ ᱫᱟᱹᱲᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱥᱩᱫᱷᱨᱟᱹᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="India Abroad"/><ref name="Working Wonders"/><ref name=Citybizlist>{{cite news|title=Girl Scouts of Central Maryland Reappoints Sheela Murthy as Chair of Its Board of Directors|url=http://www.citybizlist.com/1/2012/1/6/Girl-Scouts-of-Central-Maryland-Reappoints-Sheela-Murthy-as-Chair-of-Its-Board-of-Directors.aspx|access-date=9 May 2012|publisher=Citybizlist|date=6 Jan 2012}}</ref> ᱥᱮᱪᱮᱫ, ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱡᱚᱛᱚᱱ, ᱡᱚᱢᱟᱜ, ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱨ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱠ ᱠᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="India Abroad"/> ᱢᱩᱨᱛᱷᱤᱱᱟᱭᱚᱠ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱨᱚᱰᱟᱠᱥᱚᱱ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ, ᱥᱟᱭᱤᱴ2ᱥᱟᱭᱤᱴ, ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱵᱮᱱᱟᱣ, ᱰᱚᱠᱭᱩᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ, ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱨᱚᱰᱟᱠᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱷᱨᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱤᱛ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱰᱟᱭᱥᱯᱚᱨᱟ ᱠᱚ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱯᱷᱚᱴᱚ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱚᱴᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱯᱷᱚᱴᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱚ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱮᱢᱟᱠᱚ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ, ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ, ᱥᱤᱧᱚᱛ, ᱱᱮᱯᱟᱞ, ᱢᱟᱭᱟᱱᱢᱟᱨ, ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟ, ᱟᱨ ᱥᱨᱤ ᱞᱟᱝᱠᱟ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱟᱝ ᱞᱟᱵᱷ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ JHPIEGO, ᱵᱟᱞᱴᱤᱢᱚᱨ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱚᱢ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴ, ᱢᱮᱨᱤᱞᱮᱱᱰ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴ, ᱟᱨ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤᱱᱟᱭᱚᱠ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱮᱱᱥᱟᱨ ᱴᱨᱤᱴᱢᱮᱱᱴ ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ,<ref name=CTC>{{cite web|title=Murthy joins Cancer Treatment Centers board|url=http://www.indusbusinessjournal.com/ME2/Audiences/dirmod.asp?sid=&nm=&type=Publishing&mod=Publications%3A%3AArticle&mid=8F3A7027421841978F18BE895F87F791&AudID=ADF7DD655E7B4CFFB11C070DDEA34A95&tier=4&id=80B2B6DAA9384C91B1A7640551CDBCE0|work=India Business Journal|access-date=11 May 2012|date=1 Feb 2012}}</ref> ᱥᱮᱱᱴᱨᱟᱞ ᱢᱮᱨᱤᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱟᱨᱞ ᱥᱠᱟᱴ,<ref name="Citybizlist"/><ref name="Daily Record Supp"/> ᱢᱮᱨᱤᱞᱮᱱᱰ ᱪᱮᱢᱵᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ,<ref name="Chamber of Commerce">{{cite news|title=Sheela Murthy Confirmed Secretary/Treasurer of the MD Chamber of Commerce|url=http://baltimore.citybizlist.com/1/2012/5/8/Sheela-Murthy-Confirmed-SecretaryTreasurer-of-the-MD-Chamber-of-Commerce-.aspx|access-date=9 May 2012|publisher=Citybizlist|date=8 May 2012}}</ref><ref name="Girl Scouts Profile">{{cite web|title=Sheela Murthy, Esq.|url=http://www.gscm.org/aboutus/boardchair.html|work=Girl Scouts of Central Maryland|access-date=9 May 2012}}</ref> ᱥᱴᱤᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤ,<ref name=Stevenson>{{cite news|title=Stevenson U. Adds Sheela Murthy to Board of Trustees|url=http://apps.stevenson.edu/mpr/pressreleases/full-release.cfm?id=303|access-date=10 May 2012|newspaper=Stevenson University|date=18 Aug 2008}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱟᱴᱰ ᱣᱮ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱟᱨ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱣᱮ ᱚᱯᱷ ᱥᱮᱱᱴᱨᱟᱞ ᱢᱮᱨᱤᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱟ,<ref name="CityBiz Harvard">{{cite news|title=Sheela Murthy -- Member of the Visiting Committee of Harvard Law School|url=http://baltimore.citybizlist.com/1/2012/3/28/Sheela-Murthy--Member-of-the-Visiting-Committee-of-Harvard-Law-School.aspx|access-date=10 May 2012|publisher=Citybizlist|date=28 Mar 2012}}</ref><ref name="Daily Record Harvard">{{cite news|title=Murthy appointed to Harvard Law, AGC peer review committees|url=http://thedailyrecord.com/movers-and-shakers/2012/03/30/murth-appointed-to-harvard-law-agc-peer-review-committees/|access-date=10 May 2012|newspaper=The Daily Record|date=30 Mar 2012}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱷᱤᱞᱟᱱᱴᱨᱚᱯᱤᱥ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱣᱟᱥᱤᱝᱴᱚᱱ, ᱰᱤ.ᱥᱤ. ᱪᱮᱯᱴᱚᱨ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱟᱥ ᱮᱱᱴᱨᱮᱯᱨᱤᱱᱚᱨ (TiE) (ᱠᱚᱞᱚᱢᱵᱤᱭᱟ, ᱢᱮᱨᱤᱞᱮᱱᱰ, ᱟᱨ ᱵᱷᱟᱨᱡᱤᱱᱤᱭᱟ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱛᱷᱤᱛ) ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="AB - TiEDC">{{cite news|title=K. Paul Singh of Rezon8 honored with TiE DC 2017 Legends Award|url=https://www.americanbazaaronline.com/2017/12/17/paul-singh-honored-with-tie-dc-2017-legends-award-431471/|agency=The American Bazaar|publisher=AB Wire|date=17 December 2017}}</ref> ==ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱ ᱠᱚ== ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱴ ᱤᱢᱤᱜᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱒᱐᱑᱓ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱨᱮ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱬᱟ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱴ ᱤᱢᱤᱜᱨᱮᱥᱚᱱ ᱩᱠᱤᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Corporate Immigration">{{cite web|last=PTI|title=Indian American attorney Sheila Murthy honoured|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/nri/nris-in-news/indian-american-attorney-sheila-murthy-honoured/articleshow/22147972.cms|work=The Economic Times|access-date=30 August 2013|date=29 Aug 2013|quote=attorney Sheela Murthy has been recognised as one of the world's top international corporate immigration lawyers in the 2013 edition of Corporate Immigration, a prestigious directory of leading advocates in her field.}}</ref> ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱚᱯᱚᱦᱚᱫ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱯ ᱕᱐ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱢᱮᱨᱤᱞᱮᱱᱰᱟᱨ ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱞᱮᱱᱟ<ref name="Daily Record Influential">{{cite news|last=Smith|first=Mark|title=Influential Marylanders|newspaper=The Daily Record Supplement|date=Apr 2011|page=23}}</ref> ᱟᱨ ᱢᱮᱨᱤᱞᱮᱱᱰ ᱴᱚᱯ ᱑᱐᱐ ᱩᱢᱮᱨ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱮ ᱢᱮᱨᱤᱞᱮᱱᱰ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱟᱞ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Daily Record Circle">{{cite news|title=23 join Top 100 Circle of Excellence|newspaper=The Daily Record|date=20 May 2011|quote=Sheela Murthy, president and founder of the Murthy Law Firm, a 2011 Circle of Excellence inductee...}}</ref> ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱭᱟᱜ ᱯᱷᱟᱨᱢ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱟᱭ ᱥᱟᱭ ᱑᱐᱐ ᱢᱟᱪᱷᱟ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱮᱱᱴᱚᱨᱯᱨᱟᱭᱤᱡᱽ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ,<ref>{{cite news|title=The 2012 Top 100 MBE Winners for the Mid-Atlantic Region|url=http://www.top100mbe.com/documents/T100_Winners_9.5x12.375_v3.pdf|access-date=10 May 2012|publisher=The Center for Business Inclusion and Diversity, The Pinder Group, LLC}}</ref> ᱟᱨ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱐ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱯᱷᱤᱞᱟᱱᱴᱨᱚᱯᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱵᱟᱞᱴᱤᱢᱚᱨ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱡᱟᱨᱱᱟᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name="citybiz2010">{{cite web|title=Sheela Murthy Honored|url=http://baltimore.citybizlist.com/1/2010/12/2/SHEELA-MURTHY-HONORED.aspx|publisher=citybizlist|access-date=11 May 2012|date=2 Dec 2010}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱮᱨᱤᱞᱮᱱᱰ ᱪᱮᱢᱵᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name="Chamber of Commerce" /> ᱒᱐᱐᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱥᱤᱞᱟ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱱᱴᱨᱟᱞ ᱢᱮᱨᱤᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱜᱚᱞ ᱴᱮᱵᱩᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱣᱮ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="Econ Times">{{cite news|last=Duttagupta|first=Ishani|title=All For a Good Cause|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2008-12-04/news/27732553_1_immigration-law-murthy-law-firm-online-bulletin-board|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928094541/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2008-12-04/news/27732553_1_immigration-law-murthy-law-firm-online-bulletin-board|url-status=dead|archive-date=28 September 2013|access-date=11 May 2012|newspaper=The Economic Times|date=4 Dec 2008}}</ref> ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱫᱚ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱫᱚ "ᱢᱮᱨᱤᱞᱮᱱᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱠᱟᱱ CEO" ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱟᱭ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ,<ref name="Most Admired CEO">{{cite news|title=The Daily Record launches Most Admired CEOs event|url=http://thedailyrecord.com/2012/07/19/the-daily-record-launches-most-admired-ceos-event/|access-date=20 July 2012|newspaper=The Daily Record|date=19 July 2012}}</ref> ᱟᱨ ᱢᱮᱨᱤᱞᱮᱱᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱷᱟᱹᱴᱤ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱞᱤᱰᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱭ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱩᱫᱽᱭᱚᱜᱽ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name="BusMonthlyAward">{{cite web|last=Mangus|first=Becky|title=2012 Maryland Entrepreneur of the Year Awards Announced|work=The Business Monthly|date=6 November 2012}}</ref> ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱪᱤᱞᱰ ᱜᱤᱞᱰ, ᱵᱤᱥᱛᱤ ᱡᱟᱹᱨᱩᱲ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱞᱟᱵᱷ ᱥᱠᱩᱞ, ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱟᱱᱴ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱰᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="rediff" /> ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱮᱢᱚᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱥᱚᱞ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name="rediff" /> ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱟᱨᱱᱥᱴ ᱮᱱᱰ ᱭᱟᱝ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱩᱫᱽᱭᱚᱜᱽ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=E&Y>{{cite web|title=Entrepreneur Of The Year 2009 Road to Palm Springs|url=http://www.ey.com/US/en/About-us/Entrepreneur-Of-The-Year/US_EOY_RTPS_2009_Murthy|publisher=Ernst & Young|access-date=11 May 2012|archive-date=24 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111224022151/http://www.ey.com/US/en/About-us/Entrepreneur-Of-The-Year/US_EOY_RTPS_2009_Murthy|url-status=dead}}</ref><ref name="Baltimore Sun">{{cite news|title=People on the Move|newspaper=The Baltimore Sun|date=7 Sep 2010|page=4|quote=Sheela Murthy...received the Ernst & Young Entrepreneur of the Year Award in 2009...}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱩᱠᱤᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱩᱱᱤ ᱨᱤᱱ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱚᱴ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱒᱐᱒᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱱ, ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ, ᱯᱷᱤᱞᱟᱱᱴᱨᱚᱯᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱜᱷᱟᱹᱲᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱞᱴᱤᱢᱚᱨ ᱥᱟᱱ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ MD ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱟᱨ ᱥᱤᱵᱷᱤᱠ ᱦᱚᱞ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱮᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱮ, ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ, ᱮᱢ ᱰᱤ ᱪᱮᱢᱵᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱦᱚᱸ ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱞ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱮᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Portal|Law|Biography}} {{DEFAULTSORT:ᱢᱩᱨᱛᱷᱤ, ᱥᱤᱞᱟ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱖᱑ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱟᱨᱣᱟᱨᱰ ᱞᱚ ᱥᱠᱩᱞ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱥᱴᱮᱴᱥ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱫᱟᱹᱲᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱤᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱮᱨᱤᱞᱮᱱᱰ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱤᱞᱟᱱᱴᱨᱚᱯᱤᱥᱴ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱚᱣᱤᱝᱥ ᱢᱤᱞᱥ, ᱢᱮᱨᱤᱞᱮᱱᱰ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱴᱮᱞᱞᱟ ᱢᱟᱨᱤᱥ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ, ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] 4bxp7elc1z3zzo4gi67nub0eo2mhzk2 ᱠᱳᱢᱵᱩ 0 37914 197284 197248 2026-08-25T01:22:38Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197284 wikitext text/x-wiki [[File:Kombu (instrument).jpg|thumb|ᱠᱳᱢᱵᱩ (ᱨᱩᱨᱩ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ)]] '''''ᱠᱳᱢᱵᱩ''''' (ᱛᱟᱢᱤᱞ: கொம்பு; ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ: കൊമ്പ്) ᱥᱮ '''''ᱠᱳᱢᱯᱩ''''', ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ '''''ᱠᱳᱢᱵᱩ ᱯᱟᱴᱴᱩ''''' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱤᱛᱚᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱟᱠᱨᱤᱛᱤᱠ ᱥᱤᱝᱜᱟᱲ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱟᱨ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web |url=http://blackholemedia.in/node/175 |title=வாழ்விழந்து வரும் கிராமிய இசைக் கருவிகள்! &#124; Blackholemedia.in |access-date=2013-11-20 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140716090723/http://blackholemedia.in/node/175 |archive-date=2014-07-16 }} {{in lang|ta}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thinakaran.lk/2010/03/01/_art.asp?fn=d1002283&p=1 |title=அருகிவிட்ட இசையின் கருவறைகள் |access-date=2013-11-20 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140508083011/http://www.thinakaran.lk/2010/03/01/_art.asp?fn=d1002283&p=1 |archive-date=2014-05-08 }} {{in lang|ta}}</ref><ref>http://www.tamilkalanjiyam.com/arts/music_instruments/|title=Kombu - Ancient music instruments mentioned in thirumurai| {{in lang|ta}}</ref> ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱧᱪᱟᱵᱷᱟᱫᱽᱭᱟᱢ, ᱯᱟᱱᱰᱤ ᱢᱮᱞᱟᱢ, ᱯᱟᱧᱪᱟᱨᱤ ᱢᱮᱞᱟᱢ ᱮᱢᱟᱱ ᱥᱟᱶᱠᱚ ᱨᱩᱭᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱩᱨᱩ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱥᱤᱝᱜᱟᱲ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱮᱭᱟ (ᱛᱟᱢᱤᱞ, ᱛᱩᱞᱩ ᱟᱨ ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ ᱛᱮ ᱠᱳᱢᱵᱩ)᱾ ᱢᱟᱨᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ''ᱠᱳᱢᱵᱩ'' ᱫᱚ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ, ''ᱢᱩᱨᱟᱥᱩ'' (ᱠᱮᱴᱮᱞᱰᱨᱟᱢ) ᱥᱟᱶᱠᱚ ᱨᱩᱭᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾<ref>{{Cite web|url=http://siragu.com/?p=8036|title=மனித நோய் தீர்க்கும், மயக்கும் ராகங்கள் (கட்டுரை) « Siragu Tamil Online Magazine, News|access-date=2026-08-23|archive-date=2016-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20160918024746/http://siragu.com/?p=8036|url-status=dead}}</ref> [[File:Kombu Musical Instrument.jpg|alt=Kombu musical instrument being played|thumb|ᱠᱳᱢᱵᱩ (ᱠᱟᱦᱟᱞᱮ) ᱨᱩᱨᱩ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ ᱠᱚ ᱨᱩᱭᱮᱫᱟ]] ᱢᱤᱫ ''ᱠᱳᱢᱵᱩ'' ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱭᱤᱡᱽ ᱫᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱑᱕ ᱥᱮᱱᱴᱤᱢᱤᱴᱟᱨ ᱚᱥᱟᱨ ᱟᱨ ᱑᱓᱒ ᱥᱮᱱᱴᱤᱢᱤᱴᱟᱨ ᱡᱤᱞᱤᱧᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱤᱛᱚᱞ ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱫᱚ ᱯᱩᱱ ᱦᱟᱡᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱚᱬᱮ ᱦᱟᱡᱟᱨ ᱜᱟᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱨᱩᱨᱩ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ<ref>http://siragu.com/?p=8036 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160918024746/http://siragu.com/?p=8036 |date=2016-09-18 }} {{in lang|ta}}</ref><ref>http://www.tamilvu.org/courses/degree/c031/c0312/html/c03122l2.htm {{in lang|ta}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tamillexicon.com/pezhai/?story_id=49&story=%E0%AE%AA%E0%AE%BE%E0%AE%B0%E0%AE%BF%E0%AE%AF-%E0%AE%87%E0%AE%9A%E0%AF%88%E0%AE%95%E0%AF%8D%E0%AE%95%E0%AE%B0%E0%AF%81%E0%AE%B5%E0%AE%BF%E0%AE%95%E0%AE%B3%E0%AF%8D | title=பாரம்பரிய இசைக்கருவிகள்| access-date=Sep 11, 2016}} {{in lang|ta}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱑۱ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ, ᱥᱟᱝᱜᱟᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱤᱨᱩᱢᱩᱨᱟᱭ<ref>{{ cite web|url=http://www.shaivam.org/siddhanta/isaikkaruvi/mis-thi-isai-karuvi-kombu.htm|title = Kombu - Ancient music instruments mentioned in thirumurai |access-date=Sep 11, 2016 }}{{in lang|ta}}</ref><ref>http://holyindia.org/library/periya-puranam/016.jsp {{in lang|ta}}</ref> ᱨᱮ ᱚᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ <br />வெல் படைத் தறுகண் வெஞ்சொல் வேட்டுவர் கூட்டம் தோறும் <br />சில்லரித் துடியும் கொம்பும் சிறு கண் ஆகுளியும் கூடி <br />கல் எனும் ஒலியின் மேலும் கறங்கிசை அருவி எங்கும் 12.0654 ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ''ᱠᱳᱢᱵᱩ'' ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱟᱭᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱴᱨᱟᱢᱯᱮᱴ ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱟᱨ ᱟᱭᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱢᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱚᱱᱮᱭᱮᱫᱟ᱾<ref>{{Cite news|publisher= United Press International |date= 13 May 2016 |author= Brooks Hays |url=http://www.upi.com/Science_News/2016/05/13/Ancient-Ireland-India-linked-by-musical-horn-tradition/9171463164762/|title = Ancient Ireland, India linked by musical horn tradition}}</ref><ref>{{cite web|work= Australian National University Reporter |volume=47 |issue= 3 |url=http://reporter.anu.edu.au/ancient-ireland-modern-india|title=From ancient Ireland to modern India|publisher=The Australian National University, Canberra|access-date=Sep 11, 2016 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160916044551/https://reporter.anu.edu.au/ancient-ireland-modern-india |archive-date= 16 September 2016}}</ref> == ᱵᱤᱵᱚᱨᱚᱱ == ᱱᱟᱦᱟᱜ ''ᱠᱳᱢᱵᱩ'' ᱫᱚ ᱠᱟᱸᱥᱟ ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨᱚᱜᱼᱟ<!--Aren't they actually made of brass?--> 'C' ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱥᱮ 'S' ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱨᱮ᱾ == ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ == ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱜᱟᱱ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱨᱩᱨᱩ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱨᱟᱦᱟ ᱟᱲᱟᱝ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱟᱹᱵᱽ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱜᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ C-ᱜᱚᱲᱦᱚᱱᱟᱱ ᱴᱨᱟᱢᱯᱮᱴ, ᱠᱳᱢᱵᱩ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱩᱨᱩᱭᱤᱡ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱛᱟᱞ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱰᱨᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞ ᱠᱚ ᱥᱟᱡᱟᱣ᱾ ᱠᱳᱢᱵᱩ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱯᱮᱭᱟ ᱟᱲᱟᱝ (ᱥᱟ, ᱯᱟ, ᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱥᱟ) ᱮ ᱚᱰᱚᱠ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱠᱳᱢᱵᱩ ᱨᱩᱨᱩᱭᱤᱡ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱫᱮᱞ (᱓, ᱕, ᱗, ᱥᱮ ᱙) ᱠᱚ ᱨᱩᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱳᱢᱵᱩ ᱟᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱮ ᱟᱭᱩᱨᱟ᱾ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱛᱟᱞ (ᱨᱤᱫᱷᱚᱢᱤᱠ ᱥᱟᱭᱠᱮᱞ) ᱨᱮ, ᱟᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱜᱮ ᱠᱳᱢᱵᱩ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱮᱴᱟᱨᱱ ᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱨᱩᱨᱩᱭᱤᱡ ᱠᱚᱠᱚ ᱫᱚᱦᱲᱟᱭᱟ᱾ ᱛᱨᱤᱪᱩᱨ ᱨᱮᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱮᱠᱞᱟ ᱠᱳᱢᱵᱩ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱩᱢᱟᱛᱷ ᱨᱟᱢᱟᱱ ᱱᱟᱭᱟᱨ (᱒᱐᱐᱑) ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ ᱠᱳᱢᱵᱩ ᱯᱟᱴᱴᱩ ᱫᱚ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱛᱟᱞᱟᱢ (ᱵᱽᱨᱮᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱵᱤᱴ ᱠᱚ) ᱨᱮ ᱨᱩ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ: ᱪᱮᱢᱯᱟᱴᱟ (᱘), ᱟᱴᱟᱱᱴᱟ (᱑᱔), ᱫᱷᱨᱩᱵᱷᱟᱢ (᱑᱔), ᱪᱮᱢᱯᱷᱟ (১০), ᱟᱧᱪᱟᱴᱟᱱᱛᱷᱟ (᱑᱖), ᱟᱨ ᱛᱷᱨᱤᱯᱩᱴᱟ (᱗)᱾ ᱡᱚᱛᱚ ᱥᱟᱭᱠᱮᱞ ᱜᱮ ᱥᱟᱶᱨᱮ ᱨᱩᱜᱚᱜ ᱤᱞᱟᱛᱟᱞᱟᱢ ᱠᱟᱸᱥᱟ ᱛᱟᱞ ᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣᱜᱼᱟ᱾ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱛᱷᱨᱤᱯᱩᱴᱟ ᱛᱟᱞᱟᱢ ᱫᱚ x . x . . x . x . x . x . . ᱠᱚ ᱨᱩᱭᱟ (ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱑᱔ ᱯᱟᱞᱥ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ), ᱟᱨ ᱪᱮᱢᱯᱟᱴᱟ x . x . x . u . (ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱯᱟᱞᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱᱟ; 'u' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱛᱷᱤᱨ ᱵᱤᱴ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ)᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱷᱮᱛᱨᱟᱢ ᱡᱮᱱᱟᱨ ᱠᱚ ᱞᱮᱠᱟᱜᱮ, ᱠᱳᱢᱵᱩ ᱯᱟᱴᱴᱩ ᱫᱚ ᱠᱚᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱨᱤᱫᱷᱚᱢ ᱤᱭᱩᱱᱤᱴ ᱥᱟᱶ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱ ᱴᱮᱢᱯᱳ ᱨᱮᱠᱚ ᱨᱩᱭᱟ᱾ ᱠᱷᱚᱱ: ᱠᱤᱞᱞᱤᱭᱩᱥ, ᱨᱚᱞᱯᱷ᱾ ᱒᱐᱐᱖ 'ᱨᱤᱪᱩᱣᱟᱞ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ ᱮᱱᱰ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱨᱤᱪᱩᱣᱟᱞᱥ ᱚᱯᱷ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ᱾' ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ: ᱵᱤ.ᱟᱨ ᱨᱤᱫᱷᱚᱢᱥ᱾ {{ISBN|81-88827-07-X}}; ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱤᱛᱚᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱨᱟᱠᱨᱤᱛᱤᱠ ᱥᱤᱝᱜᱟᱲ ᱟᱨ ᱴᱨᱟᱢᱯᱮᱴ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱩᱨᱩ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ]] pjms29ve19979nq8qnkxp25tn42nl79 ᱱᱤᱞᱟᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ 0 37919 197295 197253 2026-08-25T05:57:00Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197295 wikitext text/x-wiki [[File:Floor-Light Kerala.jpg|thumb|ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱤᱞᱟᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ ᱵᱟᱹᱛᱤ᱾]] [[File:Seal of Rajaraja I.jpg|thumb|᱑᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱵᱟᱹᱛᱤ, ᱦᱟᱹᱠᱩ ᱟᱨ ᱛᱟᱹᱨᱩᱵ ᱥᱟᱶ ᱪᱳᱞ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱝᱥᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱳᱦᱚᱨ᱾]] [[File:The descent of Buddha, Bharhut.jpg|thumb|ᱨᱤᱞᱤᱯᱷ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱟᱹᱛᱤ, ᱓᱐᱐–᱒᱐᱐ ᱵᱤ.ᱥᱤ.ᱤ᱾]] [[File:Nilavilakku_Different_sizes.jpg|thumb|ᱱᱤᱞᱟᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ]] '''ᱱᱤᱞᱟᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ''' {{Pronunciation |LL-Q36236 (mal)-Vis M-നിലവിളക്ക്.wav|ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ ᱟᱲᱟᱝ}} ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱣᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱚᱛ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ, ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱟᱨ ᱥᱨᱤᱞᱚᱝᱠᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨᱟᱜ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮ ''ᱠᱩᱛᱷᱩᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ'' ({{Lang|ta|குத்துவிளக்கு}}), ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱟᱨ ᱛᱮᱞᱮᱝᱜᱟᱱᱟ ᱨᱮ ''ᱠᱩᱱᱰᱩᱞᱩ'', ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱨᱮ ''ᱫᱤᱯᱟᱫᱟ ᱠᱟᱢᱵᱟ'' ({{Lang|kn|ದೀಪದ ಕಂಬ}}) ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ<ref name=Dance>{{Cite web|url=http://www.dancecostumesandjewelry.com/south-indian-traditional-nilavilakku-12-inch-tall/|title=South Indian Traditional Nilavilakku 12 Inch tall|last=RRV|website=www.DanceCostumesAndJewelry.com|language=en|access-date=2018-04-11|archive-date=10 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180410072029/http://www.dancecostumesandjewelry.com/south-indian-traditional-nilavilakku-12-inch-tall/|url-status=dead}}</ref> ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ''ᱯᱟᱱᱟᱥ'' ({{lang|ne|पनास}}), ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱮ ''ᱥᱟᱢᱟᱭ'' ({{Lang|mr|समई}}), ଓଡ଼ିଶା ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ''ᱯᱤᱞିᱥᱟᱡᱟ/ᱯᱤᱞᱤᱵᱮᱲᱤ'' ({{Lang|or|ପିଲିସଜା}} / {{Lang|or|ପିଲିବେଢ଼ି}}) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱥᱤᱝᱦᱚᱞᱤ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ''ᱯᱟᱦᱟᱱᱟ'' ({{lang|si|පහණ}}) ᱟᱨ ''ᱠᱩᱠᱩᱞᱟ ᱯᱟᱦᱟᱱᱟ'' ({{lang|si|කුකුළා පහන}}) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱮᱨᱣᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱚᱲᱟᱜ ᱟᱨ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱯᱩᱱᱟᱹᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱠᱚ ᱡᱩᱞᱟ᱾ == ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ == ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ ᱥᱮ ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ<ref name=Dance/> ''ᱱᱤᱞᱟᱢ'' ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ''ᱚᱛ ᱥᱮ ᱚᱛᱱᱚᱜ'' ᱟᱨ ''ᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ'' ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ᱾ == ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ == === ᱱᱟᱜᱟᱢ === ᱦᱤᱱᱫᱩ, ᱡᱚᱭᱱᱚ ᱟᱨ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱯᱩᱡᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ''ᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ/ᱫᱤᱯᱟᱢ'' (ᱵᱟᱹᱛᱤ) ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ; ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ''ᱯᱩᱥᱯᱟ'' (ᱵᱟᱦᱟ), ''ᱫᱷᱩᱯᱟ'' (ᱫᱷᱩᱯ), ''ᱜᱟᱱᱫᱷᱟ'' (ᱪᱚᱱᱫᱚᱱ ᱞᱮᱧᱡᱮᱫ) ᱟᱨ ''ᱱᱤᱵᱷᱮᱫᱽᱭᱟ'' (ᱡᱚᱢᱟᱜ)᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱛᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱯᱩᱡᱟᱹ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱡᱚᱥ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱨᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜᱼᱟ; ''ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ'', ''ᱚᱨᱛᱷᱚ'', ''ᱠᱟᱢ'' ᱟᱨ ''ᱢᱳᱠᱥᱚ''᱾<ref>Sociology of Religion in India (2001) - Page 287, M. G. Nayar</ref> ᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱨᱮ, ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱨᱮ, ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ, ᱵᱟᱯᱞᱟ, ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱯᱩᱱᱟᱹᱭ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱜᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱚᱲᱟ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ᱾ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ, ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱱᱤᱞᱟᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱥᱤᱧ ᱪᱟᱸᱫᱚᱭ ᱦᱟᱹᱥᱩᱨᱚᱜ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱡᱩᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱨᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱟᱹᱜᱩᱭᱟ, ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱩᱵ ᱵᱮᱲᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵᱟ᱾ ᱟᱹᱭᱩᱵ ᱵᱮᱲᱟ, ᱟᱹᱭᱩᱵᱟᱜ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱫᱚ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱠᱚᱨᱮ, 'ᱠᱩᱛᱷᱩᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ', 'ᱛᱷᱩᱠᱠᱩᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ' ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱱᱤᱞᱟᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱨᱣᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱜᱮ ᱱᱤᱞᱟᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ ᱡᱩᱞ ᱫᱚ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱᱟᱱ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱯ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱨᱮ ᱱᱤᱞᱟᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱮᱱᱮᱢ ᱮ ᱯᱟᱞᱟᱣᱟ᱾ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱡᱩᱞ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱯ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ, ᱟᱭᱢᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱜᱮ ᱱᱤᱞᱟᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ ᱡᱩᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱦᱚᱵᱚᱜᱼᱟ᱾<ref>{{Cite news|url=http://neokerala.com/kerala-culture/nilavilakku-kerala-traditional-lamp/|title=Nilavilakku - The Kerala's Traditional Oil Lamp - Neokerala|date=2017-06-21|work=Neokerala|access-date=2018-04-11|language=en-US|archive-date=2018-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180412083230/http://neokerala.com/kerala-culture/nilavilakku-kerala-traditional-lamp/|url-status=dead}}</ref> ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱟᱥ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱱᱤᱞᱟᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱞ ᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱠᱚᱨᱮ, ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ᱾<ref>[http://www.jaya-he.com/aal-vilakku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161221134806/http://www.jaya-he.com/aal-vilakku |date=21 December 2016 }}|www.jaya-he.com/aal-vilakku</ref> ᱱᱤᱞᱟᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱸᱥᱟ ᱥᱮ ᱯᱤᱛᱚᱞ ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱡᱩᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱥᱮ ᱜᱚᱛᱚᱢ ᱨᱮ ᱡᱚᱵᱮ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱩᱞᱟᱹᱢ ᱥᱩᱛᱟᱹᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ᱾ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱡᱩᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱮᱭᱟ ᱦᱚᱨᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮᱫᱚ, ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱜᱮ ᱡᱩᱞᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱥᱮ ᱯᱚᱵᱤᱛᱨᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱮᱫ ᱢᱚᱦᱰᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜᱟᱜ ᱨᱮᱫᱚ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱡᱩᱞᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮᱫᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱨᱮ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱡᱩᱞᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ, ᱥᱮᱸᱴ ᱛᱷᱚᱢᱟᱥ ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱠᱚᱦᱚᱸ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱪᱟᱨᱪ ᱟᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱤᱞᱟᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱚᱨᱛᱷᱚᱰᱚᱠᱥ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱟᱨᱪ ᱠᱚᱨᱮ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱡᱮᱠᱳᱵᱟᱭᱤᱴ ᱥᱤᱨᱤᱭᱟᱱ ᱪᱟᱨᱪ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ ᱠᱮᱛᱷᱳᱞᱤᱠ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=":0">{{Cite book |last=Menon |first=A. Sreedhara |title=Social and Cultural History of Kerala |publisher=[[Sterling Publishing]] |year=1979 |location=New Delhi |pages=199 |oclc=422347723}}</ref><ref name=":1">{{Cite book |last=Collins |first=Paul M. |title=Christian inculturation in India |date=2007 |publisher=[[Ashgate Publishing|Ashgate]] |isbn=978-0-7546-6076-7 |series=Liturgy, worship, and society |location=Aldershot, England; Burlington, VT |chapter=Art, architecture and topography: temples and churches in South India |oclc=71506890}}</ref> ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱟᱨᱪ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱮᱵᱷ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱟᱠᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱵᱟᱹᱛᱤ, ᱥᱮ ''ᱛᱷᱩᱠᱩᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ'' ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾<ref name=":1" /> ᱪᱟᱨᱪ ᱠᱚᱨᱮ, ᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱟᱨᱠᱚᱲ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱛᱮᱠᱚ ᱯᱮᱨᱮᱡᱟ᱾<ref name=":0" /> ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱤᱞᱟᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱩᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ᱾ ᱢᱟᱨᱜᱟᱢᱠᱟᱞᱤ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱤᱪᱟᱢᱩᱴᱴᱩᱠᱟᱞᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱤᱨᱤᱭᱟᱱ ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱯ ᱠᱚᱫᱚ ᱱᱤᱞᱟᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ ᱟᱪᱩᱨ ᱛᱮᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ᱾ == ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱜᱮᱞᱟᱨᱤ == <gallery> File:WLA haa Kerala Tiered Lamp.jpg|᱑᱓ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱹᱛᱤ, ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ File:Nilavilak,a tradition lamp.jpg|ᱛᱩᱞᱟᱹᱢ ᱥᱩᱛᱟᱹᱢ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱥᱟᱶ ᱱᱤᱞᱟᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ ᱵᱟᱹᱛᱤ File:Brass Kuthuvillakku-1-tirunelveli-India.jpg|ᱠᱩᱛᱷᱩᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ, ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ File:Nilavilakku.JPG|ᱠᱩᱛᱷᱩᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ, ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ File:WLA haa Kerala Bronze Lamp.jpg|᱑᱓ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱸᱥᱟ ᱵᱟᱹᱛᱤ, ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ File:വിളക്കുകൾ.jpg|ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ ᱨᱮ ᱱᱤᱞᱟᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱠᱚ File:Nilavilakku.jpg|ᱱᱤᱞᱟᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱠᱚ, ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ File:Nirapara and Nilavilakku.jpg|ᱱᱤᱨᱟᱯᱟᱨᱟ ᱟᱨ ᱱᱤᱞᱟᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ File:Exhibits at Koyikkal Palace Museum Nedumangad 01.jpg|ᱫᱤᱥᱟᱠᱟᱵᱷᱟᱞ ᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ File:Exhibits at Koyikkal Palace Museum Nedumangad 07.jpg|ᱛᱷᱩᱠᱠᱩ ᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ ᱥᱮ ᱟᱠᱟ ᱵᱟᱹᱛᱤ File:Exhibits at Koyikkal Palace Museum Nedumangad 06.jpg|ᱜᱟᱡᱟᱞᱟᱠᱥᱢᱤ ᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ File:South Indian Silverwares in Jewellery Shop.jpg|ᱨᱩᱯᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ ᱠᱚ File:Aal vilakku.jpg|ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱠᱟᱸᱥᱟ ᱵᱟᱹᱛᱤ᱾ File:Hanging lamps.jpg|ᱛᱷᱩᱠᱩ ᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ File:Government college kasaragod 02.jpg|ᱛᱷᱩᱠᱠᱩᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ ᱟᱠᱟ ᱵᱟᱹᱛᱤ File:Hanging Lamps 1.JPG|ᱛᱷᱩᱠᱠᱩᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ ᱟᱠᱟ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱠᱚ File:Nilavilak, നിലവിളക്ക്.JPG|ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱠᱨᱚᱥ ᱥᱟᱶ ᱪᱟᱨᱪ ᱨᱮ ᱱᱤᱞᱟᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ </gallery> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == <references /> {{commons category|Nilavilakku}} [https://www.kalkipuri.com/lamps/ www.kalkipuri.com] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱟᱨᱱᱤᱪᱟᱨ]] 93rqo6f5rwq22pb8943ig0bxg8pnhy4 ᱛᱤᱢᱤᱞ 0 37921 197278 197255 2026-08-24T22:56:55Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197278 wikitext text/x-wiki [[File:Thimila pic.jpg|thumb|right|ᱛᱤᱢᱤᱞᱟ]] '''ᱛᱤᱢᱤᱞ''', '''ᱛᱷᱤᱢᱤᱞᱟ''' ᱥᱮ '''ᱯᱟᱱᱤ''', (ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ: ᱛᱷᱤᱢᱤᱞᱟ) ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱟᱨ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱟᱣᱟᱨᱜᱽᱞᱟᱥ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱩᱨᱩ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱨᱤ-ᱵᱟᱞᱤ, ᱥᱨᱤ-ᱵᱷᱩᱛᱷᱟ-ᱵᱟᱞᱤ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱨᱩᱨᱩ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱯᱚᱞᱤᱥ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱱᱴᱷᱟᱲ ᱠᱟᱴ ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱰᱟᱝᱜᱽᱨᱟ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱪᱟᱢᱲᱟ (ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨᱟᱱ ᱰᱟᱝᱜᱽᱨᱟ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟᱜ) ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱰᱨᱟᱢᱦᱮᱰ ᱫᱚ ᱪᱟᱢᱲᱟ ᱵᱟᱵᱮᱨ ᱛᱮ ᱛᱚᱞ ᱢᱤᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱰᱨᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱰᱟᱸᱰᱟ ᱟᱪᱩᱨ ᱛᱮᱦᱚᱸ ᱜᱟᱸᱴ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱨᱟ ᱫᱚ ᱴᱟᱱᱟᱣ ᱡᱩᱛ ᱟᱨ ᱥᱟᱰᱮ ᱱᱤᱭᱚᱱᱛᱨᱚᱱ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚᱭᱟ, ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ: 'ᱛᱷᱟ' ᱟᱨ 'ᱛᱷᱳᱢ'᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱧᱪᱟᱵᱷᱟᱫᱽᱭᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="Ref1" /> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ | refs= <ref name="Ref1">{{cite web |url=http://enchantingkerala.org/kerala-temples/musical-instruments/thimila.php |title=Enchantingkerala.org |access-date=2026-08-23 |archive-date=2012-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120511091821/http://enchantingkerala.org/kerala-temples/musical-instruments/thimila.php |url-status=dead }}</ref> }} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱩᱨᱩ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱨᱩᱨᱩ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] 1mx9q6soyfdm8wjkimwo1k0gpez0p3b ᱥᱮᱢ ᱯᱤᱴᱨᱳᱰᱟ 0 37924 197288 197259 2026-08-25T03:09:40Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197288 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱤᱸᱵᱷᱮᱱᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱔᱒)}} {{Infobox person | name = ᱥᱮᱢ ᱯᱤᱴᱨᱳᱰᱟ | image = Sam Pitroda at the India Economic Summit 2009.jpg | image_size = | caption = ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱯᱤᱴᱨᱳᱰᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱮᱠᱚᱱᱚᱢᱤᱠ ᱥᱚᱢᱢᱤᱴ ᱨᱮ | birth_date = {{Birth date and age|1942|11|16|df=y}}<ref>{{cite web | url=https://www.sampitroda.com/timeline | title=Timeline }}</ref> | birth_place = [[ᱛᱤᱛᱞᱟᱜᱚᱲ]], [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]], [[ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛ]]<br />({{small|ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]], [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]}}) | death_date = | death_place = | citizenship = ᱥᱤᱧᱚᱛ {{small|(ᱡᱟᱱᱟᱢ; ᱱᱤᱛᱚᱜ)}}<br />ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱥᱴᱮᱴ {{small|(ᱢᱟᱬᱟᱝ)}}<ref>{{cite news|url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2007-07-08-0707070041-story.html|title='Telecom czar' focuses on his next big thing|date=8 July 2007|work=Chicago Tribune}}</ref> | known_for = | alma_mater = [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱡᱟ ᱥᱟᱭᱟᱡᱤᱨᱳ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]]<br /> [[ᱤᱞᱤᱭᱚᱱᱤᱭᱚᱥ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ|ᱥᱤᱠᱟᱜᱳ ᱨᱮ ᱤᱞᱤᱭᱚᱱᱤᱭᱚᱥ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ]] | employer = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱨᱟᱡᱤᱵᱽ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]] ᱟᱨ [[ᱢᱚᱱᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱤᱝ|ᱢᱚᱱᱢᱳᱦᱚᱱ ᱥᱤᱝ]] ᱟᱜ ᱯᱟᱵᱽᱞᱤᱠ ᱤᱱᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱥᱚᱱ, ᱤᱱᱯᱷᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ ᱟᱨ ᱤᱱᱳᱵᱮᱥᱚᱱ (PIII) ᱨᱮ ᱥᱚᱲᱚᱠᱤᱭᱟ. | occupation = ᱴᱮᱞᱤᱠᱚᱢ ᱤᱱᱡᱤᱱᱤᱭᱚᱨ, ᱩᱫᱽᱭᱚᱜᱽ | spouse = {{marriage|ᱚᱱᱡᱚᱱᱟ ᱯᱤᱴᱨᱳᱰᱟ|1966|}} | children = | networth = | political_party = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] | website = {{URL|http://www.sampitroda.com}} }} '''ᱥᱚᱛᱭᱚᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱜᱚᱝᱜᱟᱨᱟᱢ ᱯᱤᱴᱨᱳᱰᱟ''', ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ '''ᱥᱮᱢ ᱯᱤᱴᱨᱳᱰᱟ''' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱔᱒), ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ, ᱴᱮᱞᱤᱠᱚᱢᱩᱱᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱤᱱᱡᱤᱱᱤᱭᱚᱨ, ᱱᱟᱵᱚᱯᱨᱚᱵᱚᱨᱛᱠ ᱟᱨ ᱩᱫᱽᱭᱚᱜᱽ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱛᱤᱛᱞᱟᱜᱚᱲ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱦᱚᱲ|ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ]] ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱨᱟᱡᱤᱵᱽ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]] ᱟᱨ [[ᱢᱚᱱᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱤᱝ|ᱢᱚᱱᱢᱳᱦᱚᱱ ᱥᱤᱝ]] ᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱱᱮᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱞᱦᱟᱭᱤᱡ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=The Maharaja Sayajirao University of Baroda |url=https://msubaroda.ac.in/index.php/Distinguishedalumnidetail?id=154 |access-date=2023-05-13 |website=msubaroda.ac.in}}</ref><ref>{{Cite news |date=2013-09-18 |title=Digital Indians: The story so far |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-24080197 |access-date=2024-10-22 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱨᱚᱵᱟᱥᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite news |last=PTI |date=2024-09-09 |title=Rahul Gandhi is a strategist with deep thinking on any subject: Sam Pitroda |url=https://www.thehindu.com/news/national/rahul-gandhi-is-a-strategist-with-deep-thinking-on-any-subject-sam-pitroda/article68620697.ece |access-date=2024-10-22 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱥᱚᱢᱵᱚᱸᱫᱷ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱱᱮᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite web | title=The Maharaja Sayajirao University of Baroda | url=https://msubaroda.ac.in/Distinguishedalumnidetail?id=154 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220319154902/https://www.msubaroda.ac.in/Distinguishedalumnidetail?id=154 | access-date=2026-07-10 | archive-date=2022-03-19}}</ref><ref>{{Cite web | title=Who is Sam Pitroda: All you need to know about Satyanarayan Gangaram Pitroda aka Sam Pitroda {{!}} Delhi News - Times of India | url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/all-you-need-to-know-about-satyanarayan-gangaram-pitroda-aka-sam-pitroda/articleshow/109970191.cms | access-date=2026-07-10 | website=timesofindia.indiatimes.com}}</ref><ref>{{Cite web | title=In conversation with the father of India’s IT revolution, Sam Pitroda {{!}} Jesus College in the University of Cambridge | url=https://www.jesus.cam.ac.uk/articles/conversation-father-indias-it-revolution-sam-pitroda | access-date=2026-07-10 | website=www.jesus.cam.ac.uk}}</ref> ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ== ᱑᱙᱖᱖ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ [[ᱥᱤᱠᱟᱜᱳ]] ᱨᱮ GTE ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="dq">{{Cite news |date=27 December 2002 |title=Sam Pitroda: Lifetime Achievement Award 2002 |url=http://dqindia.ciol.com/content/top_stories/102122703.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111002055603/http://dqindia.ciol.com/content/top_stories/102122703.asp |archive-date=2 October 2011 |access-date=15 July 2013 |work=[[Dataquest]]}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱚᱨᱴᱮᱵᱚᱞ ᱠᱚᱢᱯᱭᱩᱴᱤᱝ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱕ ᱨᱮ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱚᱱᱤᱠ ᱰᱟᱭᱨᱤ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web |title=Electronic Diary patent - CHM Revolution |url=http://www.computerhistory.org/revolution/mobile-computing/18/318/1716 |access-date=14 August 2018 |website=Computerhistory.org}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱡᱟ ᱥᱟᱭᱟᱡᱤᱨᱟᱣ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ (ᱥᱤᱧᱚᱛ) ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱥ ᱟᱨ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱚᱱᱤᱠᱥ ᱨᱮ ᱢᱟᱥᱴᱚᱨ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱟᱨ ᱤᱞᱤᱱᱟᱭᱤᱱᱳᱥ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ (ᱭᱩ.ᱮᱥ.ᱮ) ᱠᱷᱚᱱ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱚᱱᱤᱠ ᱤᱱᱡᱤᱱᱤᱭᱚᱨᱤᱝ ᱨᱮ ᱢᱟᱥᱴᱚᱨ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ==ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱥᱚᱞᱦᱟᱭᱤᱡ== ᱒᱐᱐᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱐᱙ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱢᱚᱱᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱤᱝ|ᱢᱚᱱᱢᱳᱦᱚᱱ ᱥᱤᱝ]] ᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱤᱱᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱥᱚᱱ ᱤᱱᱯᱷᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ ᱟᱨ ᱤᱱᱳᱵᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱤᱱᱳᱣᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>[http://mexico.cnn.com/tecnologia/2011/05/05/sam-pitroda-mexico-debe-ser-consciente-de-su-mentalidad-del-siglo-xix "México debe ser consciente de su mentalidad del siglo XIX: Sam Pitroda"] ''CNN México'' - Fecha: 05/05/2011</ref> ==ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱢᱮ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ== ᱑᱙᱘᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱯᱤᱴᱨᱳᱰᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱠᱟᱜᱳ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱠᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱮᱞᱤᱠᱚᱢᱭᱩᱱᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ ᱢᱚᱰᱟᱨᱱᱟᱭᱤᱡᱽ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱨᱛᱚᱱ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite news |author=Emily Stone |date=26 November 2007 |title=Chicago's 'Mr. India' |work=[[Crain's Chicago Business]] |url=http://www.chicagobusiness.com/article/20071124/ISSUE02/100028913/chicagos-mr-india |access-date=15 July 2013}}</ref> ᱑᱙᱘᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱯᱤᱴᱨᱳᱰᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱤᱱᱫᱤᱨᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱱᱴᱟᱨ ᱯᱷᱚᱨ ᱰᱮᱵᱽᱞᱚᱯᱢᱮᱱᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱞᱮᱢᱮᱴᱤᱠᱥ (C-DOT) ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱚᱴᱚᱱᱚᱢᱚᱥ ᱴᱮᱞᱤᱠᱚᱢ R&D ᱳᱨᱜᱟᱱᱤᱥᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱚᱵᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="trib72">{{Cite news |author=Mike Hughlett |date=8 July 2007 |title='Telecom czar' focuses on his next big thing |url=https://www.chicagotribune.com/2007/07/08/telecom-czar-focuses-on-his-next-big-thing/ |access-date=9 May 2024 |work=Chicago Tribune}}</ref> ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱤᱴᱨᱳᱰᱟ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱤᱠᱟᱜᱳ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱭ ᱑᱙᱙᱕ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱴᱮᱞᱤᱠᱚᱢᱭᱩᱱᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱴᱮᱞ ᱤᱱᱥᱤᱴᱤᱵᱷ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news |date=15 May 1995 |title=Interim Board of Directors Elects Mr. Sam Pitroda as Chairman |work=Press release |publisher=ITU |url=http://www.itu.int/newsarchive/press_releases/1995/ITU95-6.html |access-date=9 August 2013}}</ref> ᱑᱙᱙᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱯᱤᱴᱨᱳᱰᱟ (ᱫᱟᱨᱥᱚᱱ ᱥᱚᱝᱠᱚᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ) ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ [[ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱳᱨ]] ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱟᱭᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨᱰᱤᱥᱤᱯᱞᱤᱱᱟᱨᱤ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱟᱨ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮᱫᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱷᱟᱭᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱜᱮᱭᱟᱱ ᱟᱭᱩᱨᱵᱷᱮᱫᱟ ᱮ ᱯᱨᱚᱥᱟᱨ ᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title= About |work= Web site |publisher= The Institute of Trans-Disciplinary Health Sciences and Technology |url= http://ihstuniversity.org/index.php?option=com_content&view=article&id=112&Itemid=435 |access-date= 15 July 2013 |archive-date= 18 August 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130818074533/http://www.ihstuniversity.org/index.php?option=com_content&view=article&id=112&Itemid=435 |url-status= dead }}</ref> ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮ, ᱯᱤᱴᱨᱳᱰᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱢᱚᱱᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱤᱝ|ᱢᱚᱱᱢᱳᱦᱚᱱ ᱥᱤᱝ]] ᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱤᱱᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱥᱚᱱ ᱤᱱᱯᱷᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ ᱟᱨ ᱤᱱᱳᱵᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱮᱵᱤᱱᱮᱴ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news |date=7 October 2009 |title=Pitroda appointed adviser to PM |work=Deccan Herald |url=http://www.deccanherald.com/content/29270/pitroda-appointed-adviser-pm.html |url-status=live |access-date=15 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210230215/http://www.deccanherald.com/content/29270/pitroda-appointed-adviser-pm.html |archive-date=10 February 2010}}</ref> ᱑᱙᱙᱒ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ''ᱥᱮᱢ ᱯᱤᱴᱨᱳᱰᱟ: ᱮ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ'' ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite book |title= Sam Pitroda: A Biography |author= Mayank Chhaya |publisher= Konark Publishers |date= June 1992 |isbn= 8122002757 }}</ref> ==ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚ== * ''[[ᱰᱮᱴᱟᱠᱣᱮᱥᱴ]]'' ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱒ ᱨᱮ ᱯᱤᱴᱨᱳᱰᱟ ᱟᱜ ᱞᱟᱭᱤᱯᱷᱴᱟᱭᱢ ᱮᱪᱤᱵᱷᱢᱮᱱᱴ ᱟᱣᱟᱨᱰ ᱮ ᱮᱢᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="dq" /> * ᱢᱮ ᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ, ᱥᱤᱠᱟᱜᱳ ᱢᱮᱰᱤᱥᱤᱱ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱤᱞᱤᱭᱳᱱᱤᱭᱳᱥ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱮ ᱮᱢᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{Cite news |title=UIC to award honorary degree to Sam Pitroda |work=India Tribune |url=http://www.indiatribune.com/index.php?option=com_content&view=article&id=2225:uic-to-award-honorary-degree-to-sam-pitroda&catid=121:general-news&Itemid=410 |access-date=15 July 2013}}</ref><ref>{{Cite web |title=Honorary Degrees 1966 - 2010 |url=http://www.uic.edu/depts/ovcsa/commencement/honorary_degrees.shtml |access-date=15 July 2013 |publisher=[[University of Illinois at Chicago]] |archive-date=6 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140606202026/http://www.uic.edu/depts/ovcsa/commencement/honorary_degrees.shtml |url-status=dead }}</ref> * ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱟᱨ ᱤᱱᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱨᱤᱝ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱵᱷᱩᱥᱚᱬ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Padma Awards">{{cite web |year=2015 |title=Padma Awards |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |access-date=21 July 2015 |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India |archive-date=15 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |url-status=dead }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{commons category}} {{wikiquote}} * {{official website|http://www.sampitroda.com/}} * [https://timesofindia.indiatimes.com/topic/sam-pitroda Sam Pitroda] Collected news and commentary at ''[[The Times of India]]'' * [https://static1.squarespace.com/static/5356af05e4b095ff0fea9e11/t/538ea459e4b07c74697eecec/1401857113384/Biography+SP+BY+MC+Part+1.pdf Biography of Sam Pitroda] by Mayank Chaya {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ᱯᱤᱴᱨᱳᱰᱟ, ᱥᱮᱢ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱔᱒ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱚᱞᱟᱝᱜᱤᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱚᱰᱳᱫᱚᱨᱟ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱞᱤᱭᱚᱱᱤᱭᱚᱥ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱟᱨ ᱤᱱᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱨᱤᱝ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱵᱷᱩᱥᱚᱬ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱢᱟᱱᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ]] rxv59rofb6r0vsrdtm2ovwbd1s6iabq ᱯᱷᱟᱞᱜᱩᱱᱤ ᱱᱟᱭᱚᱨ 0 37927 197293 197268 2026-08-25T05:37:01Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197293 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱖᱓)}} {{Infobox person | name = ᱯᱷᱟᱞᱜᱩᱱᱤ ᱱᱟᱭᱚᱨ | image = | birth_date = {{Birth date and age|1963|02|19|df=yes}}<ref>{{cite web|url=https://www.leaderbiography.com/falguni-nayar/|date=26 July 2018|publisher=Leaderbiography.com|access-date=30 April 2021|title=Bio}}</ref> | other_names = ᱯᱷᱟᱞᱜᱩᱱᱤ ᱥᱚᱱᱡᱚᱭ ᱱᱟᱭᱚᱨ<ref>{{cite web | url=https://www.bloomberg.com/profile/person/5811634 | title=Falguni Sanjay Nayar, FSN E-Commerce Ventures LTD: Profile and Biography | website=[[Bloomberg News]] }}</ref> | birth_place = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | alma_mater = {{Unbulleted_list|[[ᱥᱟᱭᱰᱮᱱᱦᱟᱢ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤᱠᱥ|ᱥᱟᱭᱰᱮᱱᱦᱟᱢ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤᱠᱥ, ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]]|[[ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ]]}} | education = [[ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱥᱴᱚᱨ|ᱮᱢᱵᱤᱮ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ]] | occupation = ᱱᱟᱭᱠᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱭᱟᱹ|ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱭᱟᱹ]] ᱟᱨ [[ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱢᱞᱟ|ᱥᱤ.ᱤ.ᱳ]] | employer = [[ᱠᱳᱴᱚᱠ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱵᱮᱸᱠ]] (᱑᱙᱙᱓–᱒᱐᱑᱒) | spouse = {{Marriage|ᱥᱚᱱᱡᱚᱭ ᱱᱟᱭᱚᱨ|1987}} | children = ᱒ }} '''ᱯᱷᱟᱞᱜᱩᱱᱤ ᱥᱚᱱᱡᱚᱭ ᱱᱟᱭᱚᱨ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱖᱓) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱᱮᱨ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|last=Bhandari|first=Shashwat|date=2020-03-08|title=International Women's Day: Top 5 women ruling world of business|url=https://www.indiatvnews.com/business/news-international-womens-day-top-5-women-ruling-world-of-business-596255|access-date=2021-04-16|website=indiatvnews.com|language=en}}</ref> ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱱᱟᱭᱠᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱟᱨ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮᱭᱤᱴᱮᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱟᱭᱠᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱠᱨᱚᱱᱤᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|last=Suneera Tandon|first=qz com|title=How online retailer Nykaa became the byword for top-end beauty products in India|url=https://scroll.in/article/853963/how-online-retailer-nykaa-became-the-byword-for-top-end-beauty-products-in-india|access-date=2021-04-16|website=Scroll.in|date=16 October 2017 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|first1=Anand J |last1=Pillai |first2=Shalina |last2=Pillai |date=June 27, 2017|title=For any business, the first year is a honeymoon period: Nykaa founder Falguni Nayar|url=https://timesofindia.indiatimes.com/people/for-any-business-the-first-year-is-a-honeymoon-period/articleshow/59335984.cms|access-date=2021-04-16|website=The Times of India|language=en}}</ref> ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱩᱲᱤ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱᱮᱨ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱯᱷᱳᱨᱵᱽᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱙ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ, ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱐᱐ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱩᱫᱳᱜᱽ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱯᱷᱟᱞᱜᱩᱱᱤ ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱟᱨ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱔.᱒ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱮᱴ ᱣᱟᱨᱴ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱗᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱨᱮᱸᱠ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=India’s 100 Richest |url=https://www.forbes.com/lists/india-billionaires/}}</ref> ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱫᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱦᱚᱲ|ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ]] ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱦᱟᱨᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱛᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱞᱟᱭᱤᱝ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱪᱟᱞ ᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="Kapur">{{Cite web|last=Kapur|first=Mallika|date=2017-03-24|title=Falguni Nayar: The beauty entrepreneur|url=https://www.livemint.com/Leisure/EMOmjllb5hPv8Se8T62ZaK/Falguni-Nayar-The-beauty-entrepreneur.html|access-date=2021-11-10|website=mint|language=en}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱰᱮᱱᱦᱟᱢ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱮᱸᱰ ᱮᱠᱚᱱᱚᱢᱤᱠᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤ.ᱠᱚᱢ ᱨᱮ ᱜᱨᱮᱡᱩᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ (᱑᱙᱘᱕ ᱵᱮᱪ) ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱚᱥᱴ ᱜᱨᱮᱡᱩᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref name="Kapur"/><ref name="Nayaks"/> ==ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ== ᱑᱙᱙᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱫᱚ ᱮ. ᱮᱯᱷ. ᱯᱷᱟᱨᱜᱭᱩᱥᱚᱱ ᱮᱱᱰ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱚᱱᱥᱟᱞᱴ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚᱴᱟᱠ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱨᱩᱯ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱠᱳᱴᱚᱠ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱢᱤᱞᱟᱨ ᱟᱨ ᱮᱠᱥᱤᱥᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ (M&A) ᱴᱤᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱟᱨ ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱤᱱᱥᱴᱤᱪᱭᱩᱴᱤ ᱤᱣᱠᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱠᱚᱭ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news |title=I take on measured responsibility |url=https://www.financialexpress.com/archive/i-take-on-measured-responsibility/118775/ |access-date=23 February 2023 |work=Financial Express |date=17 November 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429125400/https://www.financialexpress.com/archive/i-take-on-measured-responsibility/118775/ |archive-date=29 April 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=Power Women |url=https://www.financialexpress.com/archive/power-women/255634/ |access-date=23 February 2023 |work=Financial Express |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624212430/https://www.financialexpress.com/archive/power-women/255634/ |archive-date=24 June 2021 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Kotak's next move |url=https://www.businesstoday.in/magazine/cover-story/story/kotaks-next-move-244954-2009-07-21 |access-date=23 February 2023 |work=Business Today |date=21 July 2009 |language=en}}</ref> ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱳᱴᱚᱠ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱠᱮᱯᱤᱴᱟᱞ, ᱤᱱᱵᱷᱮᱥᱴ ᱵᱮᱸᱠᱤᱝ ᱭᱩᱱᱤᱴ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱠᱳᱴᱚᱠ ᱥᱮᱠᱭᱩᱨᱤᱴᱤ, ᱥᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱤᱠᱣᱤᱴᱤ ᱟᱨᱢ ᱨᱮ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name="Nayaks">{{cite news |title=Falguni Nayar: The Nykaa among Nayaks |url=https://indianexpress.com/article/india/falguni-nayar-nykaa-billionaire-club-7621584/ |access-date=23 February 2023 |work=The Indian Express |date=14 November 2021 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2015-11-06|title=Giving advice on beauty is best way to sell beauty products, says Falguni Nayar, Nykaa|url=https://www.firstpost.com/business/giving-advice-on-beauty-is-best-way-to-sell-beauty-products-says-falguni-nayar-nykaa-2497818.html|access-date=2021-07-02|website=Firstpost}}</ref><ref>{{Cite web|last=Kazi|first=Zainab S.|date=2016-11-02|title=E-beauty space leader Nykaa to open 30 stores by 2020|url=https://www.indiaretailing.com/2016/11/02/beauty-and-wellness/e-beauty-space-leader-nykaa-to-open-30-stores-by-2020/|access-date=2021-07-02|website=Indiaretailing.com|language=en-US|archive-date=2021-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709185039/https://www.indiaretailing.com/2016/11/02/beauty-and-wellness/e-beauty-space-leader-nykaa-to-open-30-stores-by-2020/|url-status=dead}}</ref> ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱟᱞ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱨᱮ, ᱕᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ,<ref>{{Cite web|date=2017-03-08|title=Get A Glimpse Into The Mind Of Falguni Nayar, The Woman Behind The Force That Is Nykaa|url=https://www.idiva.com/career/advice/get-a-glimpse-into-the-mind-of-falguni-nayar-the-woman-behind-the-force-that-is-nykaa/17030893|access-date=2021-04-16|website=iDiva|language=en-IN}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱒ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱴᱟᱠᱟ ᱛᱮ ᱱᱟᱭᱠᱟ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name=":0">{{Cite web|last=Raghunathan|first=Anu|title=Beauty Retailer Nykaa Lists At $13 Billion, Making Founder Falguni Nayar India's Richest Self-Made Woman|url=https://www.forbes.com/sites/anuraghunathan/2021/11/10/beauty-retailer-nykaa-lists-at-13-billion-making-founder-falguni-nayar-indias-richest-self-made-woman/|access-date=2021-11-10|website=Forbes|language=en}}</ref> ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱱᱟᱭᱠᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱞ ᱒.᱓ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱫᱚ ᱑.᱑ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱟᱨᱪᱟ ᱫᱟᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱫᱚ ᱵᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱟᱡ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱚ ᱠᱤᱨᱟᱱ ᱢᱟᱡᱩᱢᱰᱟᱨ-ᱥᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|date=2021-10-28|title=Nykaa owner billionaire Falguni Nayar is all set to triple her net worth to an estimated Rs 28,000 crore|url=https://www.gqindia.com/get-smart/content/nykaa-owner-net-worth-billionaire-falguna-nayar-is-all-triple-her-net-worth-to-an-estimated-rs-28000-crore|access-date=2021-11-08|website=GQ India|language=en-IN}}</ref> ᱱᱟᱭᱠᱟ ᱫᱚ ᱑᱐ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱑ ᱨᱮ ᱑᱓ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱢᱩᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱭᱠᱟ ᱯᱟᱹᱵᱤᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱥᱟᱹᱨᱟ ᱜᱮ ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱟᱡ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ, ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱫᱟᱢ ᱫᱚ ᱖.᱕ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /><ref>{{Cite news|last=Singh|first=Tushar Deep|title=Who is Falguni Nayar, India's richest self-made woman?|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/startups/who-is-falguni-nayar-indias-richest-self-made-woman/articleshow/87629451.cms|access-date=2021-11-10}}</ref> ᱒᱐᱒᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱫᱚ ᱯᱷᱳᱨᱵᱽᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱤᱪ ᱞᱤᱥᱴ ᱨᱮ ᱔᱔ ᱟᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |last1=Bhasin |first1=Swati |title=Nykaa's Falguni Nayar, other newcomers on India's 100 richest Forbes 2022 list |url=https://www.hindustantimes.com/business/nykaas-falguni-nayar-other-newcomers-on-india-s-100-richest-forbes-2022-list-101669697933917.html |website=Hindustan Times |date=29 November 2022 |access-date=January 11, 2023}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱣᱟᱭ ᱩᱫᱽᱭᱚᱜᱽ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.ey.com/en_in/entrepreneur-of-the-year/builders-of-better-india/2021|title=EOY 2021 winners|website=www.ey.com}}</ref> ==ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱯᱷᱟᱞᱜᱩᱱᱤ ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱥᱚᱱᱡᱚᱭ ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱥᱠᱩᱞ ᱨᱮᱭ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱚᱞᱵᱚᱨᱜᱽ ᱠᱨᱚᱵᱤᱥ ᱨᱚᱵᱚᱨᱴᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤ.ᱤ.ᱳ. ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |title=Sanjay Nayar – Leaders {{!}} Avendus |url=https://www.avendus.com/india/leadership/sanjay-nayar |access-date=2022-04-22 |website=www.avendus.com |archive-date=2021-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211124121537/https://www.avendus.com/india/leadership/sanjay-nayar |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web|last=Chowdhry|first=Tamal Bandyopadhyay and Seema|date=2008-02-09|title=The power of 2|url=https://www.livemint.com/Leisure/2wSP9oZ1d0GogZz8eGPDyL/The-power-of-2.html|access-date=2021-07-02|website=mint|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Falguni Nayar: The Woman Behind Nykaa|url=https://thenewsmen.co.in/high%20flyers/falguni-nayar-the-woman-behind-nykaa/27432|access-date=2021-07-02|website=thenewsmen}}</ref><ref name="Kapur"/> ᱩᱱᱤᱨᱤᱱ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱱᱟ - ᱟᱫᱽᱣᱟᱭᱚᱛᱟ ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱟᱨ ᱟᱱᱪᱤᱛ ᱱᱟᱭᱚᱨ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱡᱟᱣᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱤᱱ;<ref>{{cite news |last1=Bahl |first1=Taru |title=Students learn to manage the hardest thing of all-- their hearts |url=https://www.livemint.com/Politics/NVIaGkPKtUtFV7zDD093OM/Students-learn-to-manage-the-hardest-thing-of-all-their-he.html |access-date=23 February 2023 |work=mint |date=11 September 2008 |language=en}}</ref> ᱟᱫᱽᱣᱟᱭᱚᱛᱟ ᱫᱚ ᱱᱤᱠᱷᱟ ᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤ.ᱤ.ᱳ. ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱟᱱᱪᱤᱛ ᱫᱚ ᱨᱤᱴᱮᱞ ᱟᱨ ᱤ-ᱠᱳᱢᱟᱨᱥ ᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |title=Anchit And Adwaita Nayar: Grooming For Glory |url=https://www.forbesindia.com/article/tycoons-of-tomorrow-2021/anchit-and-adwaita-nayar-grooming-for-glory/72365/1 |access-date=2022-04-22 |website=Forbes India |language=en}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ᱱᱟᱭᱚᱨ, ᱯᱷᱟᱞᱜᱩᱱᱤ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱖᱓ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] qttb0h78xhl4w947msd3ctkenbq7r32 ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱠᱩᱛᱷᱩ 0 37929 197273 2026-08-24T16:26:14Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "[[File:Vidushaka-Mani Madhava Chakyar.jpg|thumb|right|ᱜᱩᱨᱩ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ ᱢᱟᱱᱤ ᱢᱟᱫᱷᱟᱵᱷᱟ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱠᱩᱛᱷᱩ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫᱟ]] '''ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱠᱩᱛᱷᱩ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 197273 wikitext text/x-wiki [[File:Vidushaka-Mani Madhava Chakyar.jpg|thumb|right|ᱜᱩᱨᱩ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ ᱢᱟᱱᱤ ᱢᱟᱫᱷᱟᱵᱷᱟ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱠᱩᱛᱷᱩ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫᱟ]] '''ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱠᱩᱛᱷᱩ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱳᱱᱳᱞᱚᱜᱽ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱤᱡ ᱫᱚ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱟᱦᱟᱠᱟᱵᱽᱭᱚ (ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ''ᱨᱟᱢᱟᱭᱚᱱ'' ᱟᱨ ''ᱢᱚᱦᱟᱵᱷᱟᱨᱚᱛ'') ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱯᱩᱨᱟᱱ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱠᱚᱭ ᱞᱟᱹᱭᱟ᱾<ref>{{cite web |title=Koothu - a socio-religious art performed in the Koothambalam |url=https://www.keralatourism.org/artforms/koothu-performing-art/6/ |access-date=2026-08-05 |website=Kerala Department of Tourism }}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱤᱥ ᱫᱚ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱥᱴᱮᱱᱰ-ᱟᱯ ᱠᱚᱢᱮᱰᱤ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱣᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱨᱩᱯ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟ-ᱟᱹᱨᱤ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱨᱚᱲ (ᱟᱨ ᱧᱮᱧᱮᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱯᱱᱟᱨᱟᱜ ᱨᱚᱲ) ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾<ref>{{cite web |title=Chakyar Koothu to be staged at Thamaramkulangara |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2011/May/03/chakyar-koothu-to-be-staged-at-thamaramkulangara-250009.html |access-date=2024-06-28 |website=newindianexpress.com }}</ref> == ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ == "ᱠᱩᱛᱷᱩ" ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱱᱟ ... ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱩᱞ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱢᱮᱫᱦᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱷᱟᱵᱽ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱳᱨ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱠᱳᱨᱤᱭᱳᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱠᱩᱛᱷᱟᱢᱵᱟᱞᱟᱢ ᱨᱮᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ; ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱟᱨ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱠᱩᱛᱷᱩ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱟᱢᱵᱟᱞᱟᱵᱷᱟᱥᱤ ᱱᱟᱢᱵᱤᱭᱟᱨ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱛᱮᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱮᱠᱞᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱟᱹᱭᱤᱡ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱚᱦᱚᱜ ᱴᱩᱯᱨᱤ ᱟᱨ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱜᱚᱪᱷᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱮ ᱪᱚᱱᱫᱚᱱ ᱞᱮᱧᱡᱮᱫ ᱟᱨ ᱜᱚᱴᱟ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱮ ᱟᱨᱟᱜ ᱴᱩᱰᱟᱹᱜ ᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱠᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱵᱚᱦᱚᱜ ᱴᱩᱯᱨᱤ ᱫᱚ ᱵᱤᱧᱟᱜ ᱵᱚᱦᱚᱜ ᱞᱮᱠᱟ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱵᱚᱦᱚᱜ ᱟᱱ ᱵᱤᱧ, ᱚᱱᱚᱱᱛᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱟᱹᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱫᱚ "ᱪᱟᱢᱯᱩ ᱯᱨᱚᱵᱚᱱᱫᱷᱳ" ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱰᱷᱚᱝ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤᱭ ᱞᱟᱹᱭᱟ - ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱟᱛᱷᱟ (ᱜᱚᱫᱽᱭᱚ) ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ (ᱥᱞᱳᱠ) ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱥᱟᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱨᱮᱱ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱚᱭᱡᱚᱝ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱮᱦᱚᱵᱟ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱢᱤᱫ ᱥᱞᱳᱠ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱛᱮᱭ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ ᱛᱮᱭ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱟ᱾ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱟᱨ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ᱾ ᱠᱩᱛᱷᱩ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱮᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱚᱠᱛᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ ᱠᱚ ᱨᱩᱭᱟ - ᱢᱤᱫ ᱢᱤᱡᱷᱟᱵᱷᱩ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱡᱚᱲᱟ ᱤᱞᱟᱛᱷᱟᱞᱟᱢ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱱᱟᱝᱜᱤᱭᱟᱨ ᱠᱩᱛᱷᱩ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱢᱵᱤᱭᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱮᱱ ᱱᱟᱝᱜᱭᱟᱨᱟᱢᱢᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱟᱨ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟ᱾ == ᱢᱟᱱᱤ ᱢᱟᱫᱷᱟᱵᱷᱟ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ == ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱠᱩᱛᱷᱩ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱩᱛᱷᱟᱢᱵᱟᱞᱟᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱜᱮᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ''ᱱᱟᱴᱭᱚᱪᱟᱨᱡᱚ'' - ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱟᱨ ''ᱱᱟᱴᱭᱚᱢ'' (ᱰᱨᱟᱢᱟᱴᱟᱨᱡᱤ) ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱩᱯᱟᱫᱷᱤ ᱫᱚ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ - ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ ᱢᱟᱱᱤ ᱢᱟᱫᱷᱟᱵᱷᱟ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱱ ᱜᱩᱱᱢᱟᱱ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱜᱮ ᱠᱩᱛᱷᱩ ᱟᱨ ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱫᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱮ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱜᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱚᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱟᱨ ᱫᱩᱨᱫᱚᱨᱥᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱠᱩᱛᱷᱩᱭ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱠᱩᱛᱷᱩ ᱟᱨ ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱮᱭᱟ᱾ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱤᱨᱮᱱ ᱜᱩᱨᱩ, ''ᱨᱟᱢᱟ ᱵᱷᱟᱨᱢᱟ ᱯᱟᱨᱤᱠᱥᱤᱛᱷ ᱛᱷᱟᱢᱯᱩᱨᱟᱱ'' ᱫᱚ ''ᱯᱨᱚᱦᱞᱟᱫᱽᱪᱚᱨᱤᱛᱟ'' ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ''ᱪᱟᱢᱯᱩ ᱯᱨᱚᱵᱚᱱᱫᱷᱳ'' ᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚ ᱚനᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱨ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱱᱮᱦᱚᱨ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱥᱚᱢᱵᱷᱚᱵᱽ ᱜᱮᱠᱚ ᱢᱚᱱᱮ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱢᱟᱱᱤ ᱢᱟᱫᱷᱟᱵᱷᱟ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱟᱜ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱱᱚᱶᱟᱭ ᱨᱮᱵᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱵᱷᱩᱨ ᱚᱱᱟ ''ᱯᱨᱚᱵᱚᱱᱫᱷᱳ'' ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱫᱤᱱ ᱛᱨᱤᱯᱩᱱᱤᱛᱷᱩᱨᱟ ᱨᱮᱭ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱳᱪᱤᱱ ᱨᱟᱡᱚᱥᱴᱷᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱫᱚ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱟᱨ ᱥᱟᱥᱛᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱯ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱨᱮᱜᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱭ ᱯᱨᱚᱢᱟᱱ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱜᱮ ᱜᱚᱴᱟ ''ᱯᱨᱚᱦᱞᱟᱫᱽᱪᱚᱨᱤᱛᱟ'' ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱢᱢᱟᱱᱱᱩᱨ ᱢᱟᱫᱷᱟᱵᱷᱟ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱟᱭᱤᱱᱠᱩᱞᱟᱢ ᱨᱟᱢᱟᱱ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱯ ᱨᱮ ᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱦᱚᱲ ᱠᱤᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{commons category}} {{reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == *[https://web.archive.org/web/20070604231338/http://www.artkerala.com/art-forms/classical-dances/chakyar-koothu ᱪᱟᱠᱭᱟᱨᱠᱩᱛᱷᱩ artkerala.com] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱟᱨ]] cot09237eyewk82zis6g75ujb353t3u ᱪᱟᱨᱟᱰᱩᱯᱤᱱᱱᱤᱠᱟᱞᱤ 0 37930 197274 2026-08-24T16:29:46Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "'''ᱪᱟᱨᱟᱰᱩᱯᱤᱱᱱᱤᱠᱟᱞᱤ''' (ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ: ചരടുപിന്നിക്കളി - ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱢᱮᱱᱮᱛ 'ᱥᱩᱛᱟᱹᱢ ᱮᱱᱮᱡ') ᱥᱮ '''ᱩᱨᱤᱠᱠᱟᱞᱤ''' ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ<ref>{{Cite news |last=M |first=Athira |date=6 December 2017 |title=Nanthuni Folk and Traditional Arts Learning Centre promotes folk art forms and tradition..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 197274 wikitext text/x-wiki '''ᱪᱟᱨᱟᱰᱩᱯᱤᱱᱱᱤᱠᱟᱞᱤ''' (ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ: ചരടുപിന്നിക്കളി - ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱢᱮᱱᱮᱛ 'ᱥᱩᱛᱟᱹᱢ ᱮᱱᱮᱡ') ᱥᱮ '''ᱩᱨᱤᱠᱠᱟᱞᱤ''' ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ<ref>{{Cite news |last=M |first=Athira |date=6 December 2017 |title=Nanthuni Folk and Traditional Arts Learning Centre promotes folk art forms and tradition |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/nanthuni-folk-and-traditional-arts-learning-centre-takes-folk-art-and-culture-to-the-masses/article21281005.ece |access-date=12 October 2022 |issn=}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sathyendran |first=Nita |date=13 March 2015 |title=A different beat |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/a-different-beat/article6990368.ece}}</ref> ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱟᱥᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱩᱯ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱱᱮᱡ ᱫᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱠᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱟᱵᱮᱨ ᱥᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱮᱱᱮᱡᱟ᱾<ref>{{Cite web |last=ഡെസ്‌ക്‌ |first=വെബ് |date=24 September 2022 |title=അരങ്ങിന് വിസ്മയമായി ചരടുപിന്നിക്കളി |url=https://www.deshabhimani.com/news/pravasi/bks-onam-celebration-continues/1045832 |access-date=2022-10-12 |website=Deshabhimani |language=ml}}</ref> ᱮᱱᱮᱡ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ, ᱵᱟᱵᱮᱨ ᱠᱚᱫᱚ ''ᱩᱨᱤ'' ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱨᱩᱯ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱚᱱᱟ ''ᱩᱨᱤ'' ᱫᱚᱠᱚ ᱨᱟᱲᱟᱭᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱛᱷᱤᱨᱩᱵᱷᱟᱛᱷᱤᱨᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾ [[File:Charadu pinni kali 1.jpg|thumb| ᱪᱟᱨᱟᱰᱩ ᱯᱤᱱᱱᱤᱠᱟᱞᱤ]] == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == *[https://www.gurukripafolkartscentre.com/ ᱜᱩᱨᱩᱠᱨᱤᱯᱟ ᱯᱷᱳᱞᱠ ᱟᱨᱴᱥ ᱥᱮᱱᱴᱟᱨ] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚ]] jvhuf02qlperimjqnibznoekm9u0fup 197289 197274 2026-08-25T04:20:25Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197289 wikitext text/x-wiki '''ᱪᱟᱨᱟᱰᱩᱯᱤᱱᱱᱤᱠᱟᱞᱤ''' (ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ: ചരടുപിന്നിക്കളി - ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱢᱮᱱᱮᱛ 'ᱥᱩᱛᱟᱹᱢ ᱮᱱᱮᱡ') ᱥᱮ '''ᱩᱨᱤᱠᱠᱟᱞᱤ''' ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ<ref>{{Cite news |last=M |first=Athira |date=6 December 2017 |title=Nanthuni Folk and Traditional Arts Learning Centre promotes folk art forms and tradition |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/nanthuni-folk-and-traditional-arts-learning-centre-takes-folk-art-and-culture-to-the-masses/article21281005.ece |access-date=12 October 2022 |issn=}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sathyendran |first=Nita |date=13 March 2015 |title=A different beat |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/a-different-beat/article6990368.ece}}</ref> ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱟᱥᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱩᱯ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱱᱮᱡ ᱫᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱠᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱟᱵᱮᱨ ᱥᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱮᱱᱮᱡᱟ᱾<ref>{{Cite web |last=ഡെസ്‌ക്‌ |first=വെബ് |date=24 September 2022 |title=അരങ്ങിന് വിസ്മയമായി ചരടുപിന്നിക്കളി |url=https://www.deshabhimani.com/news/pravasi/bks-onam-celebration-continues/1045832 |access-date=2022-10-12 |website=Deshabhimani |language=ml}}</ref> ᱮᱱᱮᱡ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ, ᱵᱟᱵᱮᱨ ᱠᱚᱫᱚ ''ᱩᱨᱤ'' ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱨᱩᱯ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱚᱱᱟ ''ᱩᱨᱤ'' ᱫᱚᱠᱚ ᱨᱟᱲᱟᱭᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱛᱷᱤᱨᱩᱵᱷᱟᱛᱷᱤᱨᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾ [[File:Charadu pinni kali 1.jpg|thumb| ᱪᱟᱨᱟᱰᱩ ᱯᱤᱱᱱᱤᱠᱟᱞᱤ]] == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == *[https://www.gurukripafolkartscentre.com/ ᱜᱩᱨᱩᱠᱨᱤᱯᱟ ᱯᱷᱳᱞᱠ ᱟᱨᱴᱥ ᱥᱮᱱᱴᱟᱨ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014100259/https://www.gurukripafolkartscentre.com/ |date=2022-10-14 }} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚ]] omjsvlwe40xqd4coayh2p4h7abld7yz ᱜᱟᱫᱷᱤᱠᱟ 0 37931 197275 2026-08-24T16:34:59Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "{{Infobox dance |name=ᱜᱟᱫᱷᱤᱠᱟ |image=File:Gaddhika tribal dance Adiya kerala.jpg |alt= |caption=ᱜᱟᱫᱷᱤᱠᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ |native_name= ഗദ്ദിക (ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ) |etymology= |genre= ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ |signature= |instruments= |inventor= |year= |origin=ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ }} '''ᱜᱟᱫᱷᱤᱠᱟ''' ᱥᱮ '''ᱜᱟᱰ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 197275 wikitext text/x-wiki {{Infobox dance |name=ᱜᱟᱫᱷᱤᱠᱟ |image=File:Gaddhika tribal dance Adiya kerala.jpg |alt= |caption=ᱜᱟᱫᱷᱤᱠᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ |native_name= ഗദ്ദിക (ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ) |etymology= |genre= ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ |signature= |instruments= |inventor= |year= |origin=ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ }} '''ᱜᱟᱫᱷᱤᱠᱟ''' ᱥᱮ '''ᱜᱟᱰᱰᱤᱠᱟ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ, ᱣᱟᱭᱟᱱᱟᱰ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱫᱤᱭᱟ ᱥᱮ ᱟᱫᱤᱭᱳᱨ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱯ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱟᱰᱰᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱯ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱨ ᱵᱮᱥ ᱚᱪᱚᱭ ᱟᱨ ᱫᱩᱠᱷ ᱠᱚᱥᱴᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱱᱚᱡᱚᱨ ᱥᱟᱦᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ᱾ ᱜᱟᱫᱷᱤᱠᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱟᱴᱴᱩ ᱜᱟᱫᱷᱤᱠᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱦᱚᱲ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱡᱟᱹ ᱜᱟᱫᱷᱤᱠᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹᱯᱩᱨᱤ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ == ᱧᱮᱞᱮᱞ == ᱟᱫᱤᱭᱳᱨ ᱫᱚ ᱣᱟᱭᱟᱱᱟᱰ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱪᱩᱠᱩᱱᱱᱩ, ᱠᱩᱯᱯᱟᱛᱷᱳᱴ, ᱯᱟᱭᱭᱟᱢᱯᱟᱞᱞᱤ ᱟᱨ ᱛᱷᱨᱤᱥᱤᱞᱮᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ᱾<ref name="keralaculture">{{cite web |title=Gaddika - a tribal art form of Kerala |url=http://www.keralaculture.org/malayalam/gaddika/602 |website=keralaculture.org |publisher=Department of Culture, Government of Kerala |date=22 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190422232122/http://www.keralaculture.org/malayalam/gaddika/602 |archive-date=2019-04-22 }}</ref> ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱟᱡᱟᱨ ᱟᱨ ᱫᱩᱠᱷ ᱫᱚ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱟᱜ ᱨᱟᱹᱜᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾<ref name="keralaculture"/> ᱟᱫᱤᱭᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱫᱩ ᱴᱚᱱᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣᱟ᱾<ref name="keralaculture"/> ᱜᱟᱰᱰᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱟᱫᱤᱭᱳᱨ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱡᱟᱨ ᱵᱮᱥ ᱟᱨ ᱫᱩᱠᱷ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱱᱚᱡᱚᱨ ᱥᱟᱦᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱫᱩ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="keralaculture"/> ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱷᱩᱛ ᱟᱜ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱥᱟᱦᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸ ᱜᱟᱰᱰᱤᱠᱟ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ᱾<ref name="keralaculture"/> ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱫᱚ ''ᱜᱟᱰᱰᱤᱠᱟᱠᱟᱨᱟᱱ'' ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱱᱟᱭᱠᱮ ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾<ref name="keralaculture"/> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ᱾<ref>{{cite news |title='ഗദ്ദിക' ഗോത്രവര്‍ഗ സംസ്കൃതിയും മൂല്യവും കാത്തുസൂക്ഷിക്കാന്‍ * വേണു കെ ആലത്തൂര്‍ |url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-palakkadkerala-23-12-2016/612022 |work=Deshabhimani |language=ml |access-date=2023-04-13 |archive-date=2023-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413085154/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-palakkadkerala-23-12-2016/612022 |url-status=live }}</ref> == ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱚ == ᱜᱟᱫᱷᱤᱠᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱟᱴᱴᱩ ᱜᱟᱫᱷᱤᱠᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱡᱟᱹ ᱜᱟᱫᱷᱤᱠᱟ᱾ ᱯᱩᱡᱟᱹ ᱜᱟᱫᱷᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹᱯᱩᱨᱤ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱨ ᱵᱮᱥ, ᱫᱩᱠᱷ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱱᱚᱡᱚᱨ ᱥᱟᱦᱟᱭ, ᱟᱨ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾<ref name="Tourism">{{cite web |title=Gadhika, Tribal dances, Wayanad, Kerala, India |url=https://www.keralatourism.org/wayanad/gadhika-tribal-dance.php |website=Kerala Tourism - Wayanad |publisher=Department of Tourism, Government of Kerala |language=en |access-date=2023-04-13 |archive-date=2023-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413085148/https://www.keralatourism.org/wayanad/gadhika-tribal-dance.php |url-status=live }}</ref> ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱴᱟ ᱨᱩᱨᱩ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱜᱟᱰᱰᱤᱠᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱟᱬᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ''ᱱᱟᱴᱴᱩ ᱜᱟᱫᱷᱤᱠᱟ'' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ᱾<ref name="keralaculture"/> ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱ ''ᱱᱟᱴᱴᱩ ᱜᱟᱫᱷᱤᱠᱟ'' ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱭ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ᱾<ref name="Mathrubhumi">{{cite news |title=എൻ ഊര്; സഞ്ചാരികളുടെ ഹൃദയം കവർന്ന് കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഗോത്ര പൈതൃക ഗ്രാമം |url=https://www.mathrubhumi.com/travel/features/wayanad-en-ooru-tribal-heritage-village-1.7629599 |work=Mathrubhumi |date=23 June 2022 |language=ml |access-date=13 April 2023 |archive-date=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413091817/https://www.mathrubhumi.com/travel/features/wayanad-en-ooru-tribal-heritage-village-1.7629599 |url-status=live }}</ref> ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱩᱠᱷ ᱠᱚ ''ᱜᱟᱫᱷᱤᱠᱟᱠᱟᱨᱟᱱ'' ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭᱟ, ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱩᱱᱠᱩ ᱛᱷᱩᱢ ᱮ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref name="keralaculture"/> == ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ == ᱜᱟᱰᱰᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ, ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱢᱤᱛᱷᱩᱱᱟᱢ (ᱡᱩᱱ/ᱡᱩᱞᱟᱭ) ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾<ref name="Tourism"/> ᱜᱟᱰᱰᱤᱠᱟ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱪᱟᱣᱞᱮ, ᱱᱟᱨᱠᱚᱲ ᱟᱨ ᱠᱳᱰᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ᱾<ref name="Mathrubhumi"/> ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ''ᱢᱩᱨᱟᱢ'' (ᱛᱟᱞᱮ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱣᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱪᱷᱟᱡᱽ) ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ, ᱚᱱᱟ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱢᱟᱫ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱪᱟᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱦᱚᱵᱚᱜᱼᱟ᱾<ref name="Mathrubhumi"/> ᱜᱟᱫᱷᱤᱠᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱥᱤᱵᱽ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref name="Mathrubhumi"/> ᱜᱟᱰᱰᱤᱠᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱟᱫᱤᱭᱳᱨ ᱠᱚ ᱟᱠᱚ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱢᱤᱫ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱠᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚᱫᱚ ᱪᱩᱵᱷᱟᱱᱤ, ᱥᱤᱫᱫᱟᱯᱯᱟᱱ ᱟᱨ ᱢᱟᱞᱟᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾<ref name="keralaculture"/> ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱜᱟᱰᱰᱤᱠᱟᱠᱟᱨᱟᱱ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱳᱨ ᱛᱮᱭ ᱮᱱᱮᱡᱟ᱾ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱚ ᱠᱟᱱᱱᱟᱰᱟ ᱟᱨ ᱛᱩᱞᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱥᱟᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="Tourism"/> == ᱵᱤᱱᱟᱹ-ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ == ᱟᱫᱤᱭᱳᱨ ᱨᱮᱱ ᱢᱩᱯᱯᱟᱱ (ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱢᱩᱬᱩᱛ) ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱯᱤ. ᱠᱮ. ᱠᱟᱞᱟᱱ ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ, ᱜᱟᱰᱰᱤᱠᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱵᱟᱝ ᱟᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱟᱨ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱦᱚᱲ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref name="keralaculture"/> ᱯᱤ. ᱠᱮ. ᱠᱟᱞᱟᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱯᱤ. ᱠᱮ. ᱠᱟᱨᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref name="Deshabhimani">{{cite news |title=കരിയൻ: ഗദ്ദിക ജീവതാളമാക്കിയ കലാകാരൻ |url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-11-03-2020/859012 |work=Deshabhimani |language=ml |access-date=2023-04-13 |archive-date=2023-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413085148/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-11-03-2020/859012 |url-status=live }}</ref> == ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱮ == ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱰᱩᱞᱰ ᱴᱨᱟᱭᱤᱵᱽ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱢᱮᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ 'ᱜᱟᱫᱷᱤᱠᱟ' ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="prd">{{cite web |title=ഗദ്ദിക 2020ന് തിരിതെളിഞ്ഞു; കണ്ണൂരില്‍ ഇനി തുടിതാളം {{!}} I&PRD : Official Website of Information Public Relations Department of Kerala |url=https://www.prd.kerala.gov.in/ml/node/68649 |website=www.prd.kerala.gov.in |access-date=2023-04-13 |archive-date=2023-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413085709/https://www.prd.kerala.gov.in/ml/node/68649 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |author=Staff Reporter |title=Musical start to Gaddhika |url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/Musical-start-to-Gaddhika/article17076271.ece |work=The Hindu |date=21 January 2017 |language=en |access-date=13 April 2023 |archive-date=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413090955/https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/Musical-start-to-Gaddhika/article17076271.ece |url-status=live }}</ref> ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱨ ᱫᱷᱟᱣ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱮᱞᱟᱭ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾<ref name="prd"/> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚ]] 9oizsoq1dl49jjvvkjfyteq5mjud5za ᱤᱨᱩᱞᱟ ᱱᱨᱤᱛᱷᱟᱢ 0 37932 197276 2026-08-24T16:39:25Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "{{Infobox dance |name=ᱤᱨᱩᱞᱟ ᱱᱨᱤᱛᱷᱟᱢ |image= |alt=ᱤᱨᱩᱞᱟ ᱱᱨᱤᱛᱷᱟᱢ |caption=ᱤᱨᱩᱞᱟ ᱱᱨᱤᱛᱷᱟᱢ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ |native_name= ഇരുള നൃത്തം (ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ) |etymology= |genre= ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱮᱱᱮᱡ |signature= |instruments=ᱠᱳᱜᱟᱞ, ᱯᱮᱨᱟᱭ, ᱫᱟᱵᱷᱤᱞ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱮ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 197276 wikitext text/x-wiki {{Infobox dance |name=ᱤᱨᱩᱞᱟ ᱱᱨᱤᱛᱷᱟᱢ |image= |alt=ᱤᱨᱩᱞᱟ ᱱᱨᱤᱛᱷᱟᱢ |caption=ᱤᱨᱩᱞᱟ ᱱᱨᱤᱛᱷᱟᱢ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ |native_name= ഇരുള നൃത്തം (ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ) |etymology= |genre= ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱮᱱᱮᱡ |signature= |instruments=ᱠᱳᱜᱟᱞ, ᱯᱮᱨᱟᱭ, ᱫᱟᱵᱷᱤᱞ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱮᱨᱣᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱨᱩᱨᱩ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ ᱠᱚ |inventor=ᱤᱨᱩᱞᱟ ᱜᱟᱶᱛᱟ |year= |origin=ᱟᱴᱴᱟᱯᱯᱟᱰᱤ }} '''ᱤᱨᱩᱞᱟ ᱱᱨᱤᱛᱷᱟᱢ''' ('''ᱤᱨᱩᱞᱟᱨ ᱱᱨᱤᱛᱷᱟᱢ''' ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ) ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱤᱨᱩᱞᱟ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱣᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱩᱯ ᱠᱟᱱᱟ, ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱞᱟᱠᱠᱟᱰ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱴᱴᱟᱯᱯᱟᱰᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ᱾<ref>{{cite news |title=Kerala School Arts Fest: Irula Nritham strikes a chord at Thekkinkaadu Maidan |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kerala-school-arts-fest-irula-nritham-strikes-a-chord-at-thekkinkaadu-maidan/articleshow/126619598.cms |work=The Times of India |date=2026-01-18}}</ref> == ᱧᱮᱞᱮᱞ == ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱱᱮᱡ ᱫᱚ ᱤᱨᱩᱞᱟ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱥᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱚ ᱮᱱᱮᱡᱟ᱾ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ, ᱪᱟᱥ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱟᱨ ᱵᱷᱟᱸᱰᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱠᱚ, ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱯᱩᱱᱟᱹᱭ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱡᱟᱣᱨᱟᱜ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱚ ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱹᱜᱩᱭᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |title=From 'Irular Nritham' to 'Mangalamkali': How is Kerala's tribal art making its debut at Kalolsavam? |url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/kalolsavam-2025-tribal-dance-forms-irular-nritham-mangalamkali-a7593949/ |work=Mathrubhumi |date=2025}}</ref><ref name=":0">{{cite news |title=Irula, Paliya dancers make a dream debut at Kerala school arts fest |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/irula-paliya-dancers-make-a-dream-debut-at-kerala-school-arts-fest/articleshow/117031270.cms |work=The Times of India |date=2025-01-07}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱱᱮᱡ ᱫᱚ ᱢᱟᱞᱞᱮᱥᱣᱚᱨᱟ (ᱥᱤᱵᱽ) ᱟᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱠᱚ ᱮᱱᱮᱡᱟ᱾<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2024-10-15 |title=Kerala govt includes 5 tribal art forms in school arts festival |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/govt-includes-5-tribal-art-forms-in-school-arts-festival/article68757339.ece |access-date=2026-03-15 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> == ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚ == ᱮᱱᱮᱡ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱣᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱦᱚᱨᱚᱜ-ᱵᱟᱸᱫᱮ ᱠᱚ ᱦᱚᱨᱚᱜᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Kerala School Arts Fest: Irula Nritham strikes a chord at Thekkinkaadu Maidan |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kerala-school-arts-fest-irula-nritham-strikes-a-chord-at-thekkinkaadu-maidan/articleshow/126619598.cms |work=The Times of India |date=2026-01-18}}</ref> ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ''ᱠᱳᱜᱟᱞ'' ᱥᱮ ''ᱠᱳᱠᱟᱞ'' (ᱚᱝ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ), ''ᱯᱮᱨᱟᱭ'' ᱥᱮ ''ᱯᱳᱨᱮᱭ'' (ᱦᱟᱥᱟ ᱴᱩᱠᱩᱡ), ᱟᱨ ''ᱫᱟᱵᱷᱤᱞ'' ᱥᱮ ''ᱡᱟᱞᱟ'' ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱮ ᱨᱤᱫᱷᱚᱢ ᱥᱟᱶᱨᱮ ᱨᱩᱨᱩ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱤᱨᱩᱞᱟ ᱱᱨᱤᱛᱷᱟᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱠᱟᱱᱱᱟᱰᱟ, ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ, ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱟᱨ ᱛᱩᱞᱩ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱥᱟᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |last=archive |first=From our online |date=2012-05-16 |title=Dancing to celebrate all seasons of life |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2011/Nov/25/dancing-to-celebrate-all-seasons-of-life-313789.html |access-date=2026-03-15 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> == ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱩᱯᱨᱩᱢ == ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱚᱨᱮ, ᱒᱐᱒᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ (ᱠᱟᱞᱳᱞᱥᱟᱵᱷᱟᱢ) ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱤᱨᱩᱞᱟ ᱱᱨᱤᱛᱷᱟᱢ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱡᱚᱥ ᱛᱮ ᱱᱟᱶᱟ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱱᱮᱡ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref>{{cite news |title=After maiden differently-abled school sports meet, Kerala introduces tribal dance at Kalolsavam |url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/kerala-school-arts-festival-to-have-tibal-dance-categories-for-first-time-1.10158098 |work=Mathrubhumi |date=2024-12-12}}</ref> ᱟᱴᱴᱟᱯᱯᱟᱰᱤ ᱠᱚᱢᱤᱣᱱᱤᱴᱤ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚᱦᱚᱸ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱤᱨᱩᱞᱟ ᱱᱨᱤᱛᱷᱟᱢ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Attappadi theatre mentors 8 teams in Irula Nritham at Kerala School Kalolsavam this year |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2026/01/18/attappadi-theatre-mentors-8-teams-irula-nirtham-school-kalolsavam.html |work=Onmanorama |date=2026-01-18}}</ref> == ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ == * [[ᱜᱟᱫᱷᱤᱠᱟ]] == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚ]] craydn27pfxk5tbx85s9clds26poyn9 ᱠᱟᱠᱠᱟᱨᱤᱥᱥᱤ ᱱᱟᱴᱟᱠᱟᱢ 0 37933 197277 2026-08-24T16:44:21Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "[[File:കാക്കാരിശ്ശിനാടകം - അവതരണം.jpg|ᱠᱟᱠᱠᱟᱛᱷᱤᱥ|thumb]] [[File:കാക്കാരിശ്ശിനാടകം - പുരുഷകഥാപാത്രം.jpg|ᱥᱩᱱᱫᱟᱨᱟ ᱠᱟᱠᱠᱟᱱ|thumb]] '''ᱠᱟᱠᱠᱟᱨᱤᱥᱥᱤ ᱱᱟᱴᱟᱠᱟᱢ''' ᱫᱚ ᱮᱱᱮᱡ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 197277 wikitext text/x-wiki [[File:കാക്കാരിശ്ശിനാടകം - അവതരണം.jpg|ᱠᱟᱠᱠᱟᱛᱷᱤᱥ|thumb]] [[File:കാക്കാരിശ്ശിനാടകം - പുരുഷകഥാപാത്രം.jpg|ᱥᱩᱱᱫᱟᱨᱟ ᱠᱟᱠᱠᱟᱱ|thumb]] '''ᱠᱟᱠᱠᱟᱨᱤᱥᱥᱤ ᱱᱟᱴᱟᱠᱟᱢ''' ᱫᱚ ᱮᱱᱮᱡ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱯ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱟᱨ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱠᱟᱠᱠᱟᱨᱤᱥᱥᱤ ᱱᱟᱴᱟᱠᱟᱢ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱟᱨ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref name=ramnath2012/> ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ, ᱱᱟᱴᱟᱠᱟᱢ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱜᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱟᱨ ᱧᱮᱧᱮᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ-ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱵᱷᱩᱨ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾<ref name=ramnath2012/> == ᱵᱤᱵᱚᱨᱚᱱ == [[File:Kakkarissi Nadakam at Kollam.ogg|ᱠᱟᱠᱠᱟᱨᱤᱥᱥᱤ ᱱᱟᱰᱟᱠᱟᱢ| thumb]] ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱯ ᱫᱚ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱟᱨ ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱥᱟᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="NIE"/> ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱣᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ, ᱮᱱᱮᱡ, ᱟᱨ ᱢᱟᱭᱤᱢ ᱮ ᱢᱮᱥᱟᱭᱟ᱾ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱞᱟᱸᱫᱟᱣᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ, ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱨᱮ ᱵᱮᱝᱜᱚ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚᱭ ᱢᱮᱥᱟᱭᱟ᱾<ref name=ramnath2012>{{cite web | last=Ramnath | first=Ambili | title=Keeping the torch burning | website=The Hindu | date=11 October 2012 | url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/theatre/Keeping-the-torch-burning/article12553579.ece | access-date=25 May 2025}}</ref> ᱢᱤᱫ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱫᱚ ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱨᱤᱫᱟᱝᱜᱟᱢ, ᱦᱟᱨᱢᱳᱱᱤᱭᱟᱢ, ᱜᱟᱧᱪᱤᱨᱟ, ᱪᱮᱱᱰᱟ ᱟᱨ ᱠᱟᱭᱢᱟᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱨᱩᱨᱩ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾<ref>{{Cite web|url=http://www.keralaculture.org/|title=Kakkarissi Natakam - a folk theatrical art form|website=www.keralaculture.org}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/artforms/kakkarissi-natakam/20|title=Kakkarissi Natakam - a satirical dance-drama, Performing art|website=Kerala Tourism}}</ref> ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱥᱤᱵᱽ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱵᱟᱹᱦᱩ ᱯᱟᱨᱵᱚᱛᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱟᱜ ᱟᱪᱩᱨ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱠᱠᱟᱞᱟᱱ ᱟᱨ ᱠᱟᱠᱠᱟᱛᱷᱤ ᱨᱩᱯ ᱛᱮᱠᱤᱱ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱵᱷᱚᱵᱤᱥᱭᱚᱛ ᱞᱟᱹᱞᱟᱹᱭ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱬᱟᱱ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ᱾<ref name="NIE"/><ref name=ramnath2012/> ᱥᱩᱱᱫᱟᱨᱟ ᱠᱟᱠᱠᱟᱱ, ᱠᱟᱠᱠᱟᱛᱷᱤᱥ, ᱵᱷᱮᱫᱟᱱ ᱟᱨ ᱛᱷᱟᱢᱯᱩᱨᱟᱱ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱯ ᱨᱮᱱ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ᱾<ref name="NIE">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/jul/05/bringing-kakkarissi-to-life-1624378.html|title=Bringing Kakkarissi to life|website=The New Indian Express}}</ref> == ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ == ᱯᱤ. ᱠᱮ. ᱨᱳᱡᱤ, ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ, ᱑᱙᱒᱐ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱜᱩᱱᱢᱟᱱ ᱠᱟᱠᱠᱟᱨᱤᱥᱥᱤ ᱱᱟᱴᱟᱠᱟᱢ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱤᱡ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮ. ᱥᱤ. ᱰᱮᱱᱤᱭᱮᱞ ᱟᱜ ᱑᱙᱒᱘ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱵᱷᱤᱜᱟᱛᱷᱟᱠᱩᱢᱟᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱮ ᱯᱟᱞᱟᱣ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ᱾<ref>{{Cite web |url=https://www.thenewsminute.com/article/pk-rosys-story-how-malayalam-cinemas-first-woman-actor-was-forced-leave-state-109169 |title=PK Rosy's story: How Malayalam cinema's first woman actor was forced to leave the state |last=Rajendran |first=Sowmya |date=19 September 2019 |website=The News Minute |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190920122529/https://www.thenewsminute.com/article/pk-rosys-story-how-malayalam-cinemas-first-woman-actor-was-forced-leave-state-109169 |archive-date=20 September 2019 |access-date=25 May 2025}}</ref><ref>{{cite web | last=Shaji | first=K A | title=As Google honours Dalit heroine PK Rosy, Kerala film academy struggles to name award after her | website=The South First | date=10 February 2023 | url=https://thesouthfirst.com/kerala/as-google-honours-dalit-heroine-pk-rosy-kerala-film-academy-struggles-to-name-award-after-her/ | access-date=19 May 2025}}</ref><ref>{{cite web | last=Pillai | first=Geetha Sunil | title=Dalit History Month: How the Caste System Buried Kerala's First Christian Filmmaker & Dalit Actress 97 Years Ago | website=The Mooknayak English - Voice Of The Voiceless | date=3 April 2025 | url=https://en.themooknayak.com/society/dalit-history-month-how-the-caste-system-buried-keralas-first-christian-filmmaker-dalit-actress-97-years-ago | access-date=20 May 2025}}</ref> ᱥᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱟᱱ ᱟᱥᱟᱱ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱒᱓ ᱜᱟᱱ), ᱜᱳᱯᱟᱞᱟᱱ ᱟᱥᱟᱱ ᱴᱷᱮᱱ ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱠᱟᱠᱠᱟᱨᱤᱥᱥᱤ ᱱᱟᱴᱟᱠᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱟᱨ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱴᱟᱱᱟ ᱠᱟᱭᱨᱟᱞᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱮ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱛᱨᱟᱵᱷᱟᱱᱠᱳᱨ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱨᱟᱡᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱥᱚᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱨᱟᱡᱚᱥᱴᱷᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱛᱷᱤᱨᱩᱵᱷᱟᱱᱟᱱᱛᱷᱟᱯᱩᱨᱟᱢ ᱨᱮ ᱵᱤᱥᱱᱩ ᱟᱜ ᱯᱟᱫᱽᱢᱟᱱᱟᱵᱷᱟᱥᱣᱟᱢᱤ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ "ᱵᱷᱮᱴᱴᱟ ᱟᱨ ᱵᱷᱤᱞᱟᱠᱠᱩ" ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ ᱥᱮᱢᱞᱮᱫ ᱨᱮ, ᱟᱨ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ, ᱤᱱᱫᱤᱨᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱨᱟᱡᱤᱵᱽ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱘᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ, ᱥᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱟᱱ ᱟᱥᱟᱱ ᱫᱚ ᱥᱩᱨᱭᱟ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱥᱳᱥᱟᱭᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱹᱱ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱡᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref name=ramnath2012/> ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱹᱨᱤ (ᱠᱮᱨᱟᱞᱤᱭᱟ ᱠᱟᱞᱟᱠᱟᱞ) ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | title=Sangeetha Nataka Akademi Awards announced | website=The New Indian Express | date=11 January 2012 | url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2012/jan/11/sangeetha-nataka-akademi-awards-announced-329051.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20230226181843/https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2012/jan/11/sangeetha-nataka-akademi-awards-announced-329051.html | archive-date=26 February 2023 | url-status=live | access-date=25 May 2025}}</ref> == ᱚᱞ == ᱡᱤ. ᱵᱷᱟᱨᱜᱟᱵᱷᱟᱱ ᱯᱤᱞᱞᱟᱭ, ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱑᱙᱗᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱠᱠᱟᱨᱤᱥᱥᱤᱱᱟᱴᱟᱠᱟᱢ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱯ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/artforms/kakkarissi-natakam/20|title=Kakkarissi Natakam - a satirical dance-drama, Performing art}}</ref><ref name=openlibauthor>{{cite web | title=Ji Bhārggavanpiḷḷa | website=Open Library | date=28 August 2008 | url=https://openlibrary.org/authors/OL649325A/Ji_Bha%CC%84rggavanpil%CC%A3l%CC%A3a | access-date=25 May 2025}}</ref><ref>[https://find.uoc.ac.in/Record/228659 ''Kakkarissi Natakam''], library catalogue entry at the University of Calicut</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} == ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ == * {{cite journal | last=V.R. | first=Renjitha | title=Folk tradition of Sanskrit theatre: a study of "kutiyattam" in medieval Kerala| journal=Proceedings of the Indian History Congress | publisher=Indian History Congress | volume=74 | year=2013 | issn=22491937 | jstor=44158830 | pages=313–322 | url=http://www.jstor.org/stable/44158830}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == * [https://archive.org/details/dni.ncaa.CCRT-91-UMHB "Kakkarissi Natakam: Folk theatre of Kerala"] (Video, 34 min.) Published by Centre for Cultural Resources & Training, Delhi on the Internet Archive. * [https://ncaa.gov.in/repository/search/displaySearchRecordPreview/CCRT-188-UMHB/Alha-Udal-Folk-Music-of-Uttar-Pradesh-and-Kakkarissi-Natakam-Folk-performance-of-Kerala Alha Udal: Folk Music of Uttar Pradesh and Kakkarissi Natakam: Folk performance of Kerala] (Video, 50 min.) Created in 1986, starring Shri Lallu Vajpayee and his troupe. Published by Centre for Cultural Resources & Training, Delhi (Ministry of Culture). [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ]] fn1w8pn4hoa9r76yx1he4bq8fso707o ᱥᱟᱵᱷᱡᱤ ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ 0 37934 197291 2026-08-25T05:29:01Z MT731 2184 " {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱖᱒)}} {{Infobox person | name = {{small|[[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ]]}}<br />ᱥᱟᱵᱷᱡᱤᱵᱷᱟᱭ ᱫᱷᱚᱱᱡᱤᱵᱷᱟᱭ ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ | image = Mr. Savji Dholakia.png | caption = ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 197291 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱖᱒)}} {{Infobox person | name = {{small|[[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ]]}}<br />ᱥᱟᱵᱷᱡᱤᱵᱷᱟᱭ ᱫᱷᱚᱱᱡᱤᱵᱷᱟᱭ ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ | image = Mr. Savji Dholakia.png | caption = ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ | native_name = | image_size = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1962|04|12}} | birth_place = [[ᱰᱩᱰᱷᱟᱞᱟ|ᱰᱩᱰᱷᱟᱞᱟ ᱟᱹᱛᱩ]], [[ᱟᱢᱨᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | citizenship = ᱥᱤᱧᱚᱛ | occupation = ᱦᱚᱨᱤ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱮᱠᱥᱯᱳᱨᱴᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱷᱚᱣᱩᱱᱰᱟᱨ | known_for = ᱞᱮᱠ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ | awards = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ]] (᱒᱐᱒᱒) | website = {{URL|https://savjidholakia.com/}} }} '''ᱥᱟᱵᱷᱡᱤ ᱫᱷᱚᱱᱡᱤ ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱒ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱖᱒) ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱤᱨᱟᱹ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱮᱠᱥᱯᱚᱨᱴᱤᱝ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱚᱨᱤ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱮᱠᱥᱯᱳᱨᱴᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱷᱚᱣᱩᱱᱰᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱡᱤᱭᱚᱱᱤ== ᱥᱟᱵᱷᱡᱤ ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱚ [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱟᱢᱨᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱩᱫᱷᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱵᱟ ᱯᱟᱴᱮᱞ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱱ ᱪᱟᱱᱚᱪ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱑᱓ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚᱭ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱥᱩᱨᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱟᱡ ᱠᱟᱠᱟ ᱟᱜ ᱦᱟᱡᱟᱨ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱡ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱦᱤᱢᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱩᱞᱥᱤ ᱦᱚᱸ ᱟᱡ ᱥᱟᱶᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱔ ᱨᱮ ᱦᱤᱨᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱭᱤᱡ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱜᱷᱟᱱᱥᱭᱟᱢ ᱦᱚᱸ ᱩᱱᱤ ᱥᱟᱶ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱤᱨᱟᱹ ᱮᱠᱥᱯᱚᱨᱴ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱙᱐᱐᱐ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱤᱨᱟᱹ ᱮᱠᱥᱯᱚᱨᱴ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱾ ==ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ== ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱦᱤᱢᱢᱚᱴ, ᱛᱩᱞᱥᱤ, ᱟᱨ ᱜᱷᱟᱱᱥᱭᱟᱢ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱤ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱮᱠᱥᱯᱚᱨᱴ ᱮ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Meet Surat's richest man, whose son worked at the bakery for Rs 200 a day, his net worth is... |url=https://www.dnaindia.com/business/report-surat-s-richest-man-savji-dhanji-dholakia-son-worked-at-bakery-12000crore-net-worth-diamond-trade-hub-3069419 |access-date=2024-04-02 |website=DNA India |language=en}}</ref> ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱤᱨᱟᱹ ᱠᱤᱨᱤᱧ, ᱜᱮᱫ, ᱯᱚᱞᱤᱥᱤᱝ ᱟᱨ ᱮᱠᱥᱯᱚᱨᱴ ᱨᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱙,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱦᱤᱨᱟᱹ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱟᱹ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |date=2023-09-03 |title=Meet Savji Dholakia, Surat's Diamond Tycoon Who Loves To Gift Flats, Cars To Employees {{!}} His Net Worth Is... |url=https://www.timesnownews.com/business-economy/meet-savji-dholakia-surats-diamond-tycoon-who-loves-to-gift-flats-cars-to-employees-his-net-worth-is-article-103332421 |access-date=2024-04-02 |website=TimesNow |language=en}}</ref> ==ᱩᱯᱨᱩᱢ== ᱒᱐᱒᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ]] ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ ᱟᱜ ᱫᱟᱢᱚᱱ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ ᱟᱨ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱟᱱᱛᱨᱚᱯᱤᱠ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱗᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱾<ref name=":1">{{Cite web|date=2022-01-25|title=Padma Awards 2022 announced|url=https://pib.gov.in/pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1792640|access-date=2022-01-26|website=[[Press Information Bureau]]}}</ref><ref>{{Cite web |author=Editorial Staff |date=2022-12-26 |title=Hari Krishna Group – For a Better Tomorrow |url=https://www.naturaldiamonds.com/in/inside-the-world-of-diamonds/hari-krishna-group-for-a-better-tomorrow/ |access-date=2024-04-02 |website=Only Natural Diamonds |language=en}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== *{{Facebook|ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟᱥᱟᱵᱷᱡᱤ}} {{Authority control|qid=Q18355684}} {{DEFAULTSORT:ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ, ᱥᱟᱵᱷᱡᱤ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱖᱒ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱩᱨᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱢᱨᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱤᱨᱟᱹ ᱰᱤᱞᱟᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱨᱤᱱ ᱧᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] s9ebezpuaulvjopnv1qx1cr8z46ymp0 197292 197291 2026-08-25T05:34:06Z MT731 2184 197292 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱖᱒)}} {{Infobox person | name = {{small|[[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ]]}}<br />ᱥᱟᱵᱷᱡᱤᱵᱷᱟᱭ ᱫᱷᱚᱱᱡᱤᱵᱷᱟᱭ ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ | image = Mr. Savji Dholakia.png | caption = ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ | native_name = | image_size = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1962|04|12}} | birth_place = [[ᱫᱩᱫᱷᱟᱞᱟ|ᱫᱩᱫᱷᱟᱞᱟ ᱟᱹᱛᱩ]], [[ᱟᱢᱨᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | citizenship = ᱥᱤᱧᱚᱛ | occupation = ᱦᱚᱨᱤ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱮᱠᱥᱯᱳᱨᱴᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱷᱚᱣᱩᱱᱰᱟᱨ | known_for = ᱞᱮᱠ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ | awards = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ]] (᱒᱐᱒᱒) | website = {{URL|https://savjidholakia.com/}} }} '''ᱥᱟᱵᱷᱡᱤ ᱫᱷᱚᱱᱡᱤ ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱒ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱖᱒) ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱤᱨᱟᱹ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱮᱠᱥᱯᱚᱨᱴᱤᱝ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱚᱨᱤ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱮᱠᱥᱯᱳᱨᱴᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱷᱚᱣᱩᱱᱰᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱡᱤᱭᱚᱱᱤ== ᱥᱟᱵᱷᱡᱤ ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱚ [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱟᱢᱨᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱩᱫᱷᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱵᱟ ᱯᱟᱴᱮᱞ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱱ ᱪᱟᱱᱚᱪ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱑᱓ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚᱭ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱥᱩᱨᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱟᱡ ᱠᱟᱠᱟ ᱟᱜ ᱦᱟᱡᱟᱨ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱡ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱦᱤᱢᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱩᱞᱥᱤ ᱦᱚᱸ ᱟᱡ ᱥᱟᱶᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱔ ᱨᱮ ᱦᱤᱨᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱭᱤᱡ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱜᱷᱟᱱᱥᱭᱟᱢ ᱦᱚᱸ ᱩᱱᱤ ᱥᱟᱶ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱤᱨᱟᱹ ᱮᱠᱥᱯᱚᱨᱴ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱙᱐᱐᱐ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱤᱨᱟᱹ ᱮᱠᱥᱯᱚᱨᱴ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱾ ==ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ== ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱦᱤᱢᱢᱚᱴ, ᱛᱩᱞᱥᱤ, ᱟᱨ ᱜᱷᱟᱱᱥᱭᱟᱢ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱤ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱮᱠᱥᱯᱚᱨᱴ ᱮ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Meet Surat's richest man, whose son worked at the bakery for Rs 200 a day, his net worth is... |url=https://www.dnaindia.com/business/report-surat-s-richest-man-savji-dhanji-dholakia-son-worked-at-bakery-12000crore-net-worth-diamond-trade-hub-3069419 |access-date=2024-04-02 |website=DNA India |language=en}}</ref> ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱤᱨᱟᱹ ᱠᱤᱨᱤᱧ, ᱜᱮᱫ, ᱯᱚᱞᱤᱥᱤᱝ ᱟᱨ ᱮᱠᱥᱯᱚᱨᱴ ᱨᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱙,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱦᱤᱨᱟᱹ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱟᱹ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |date=2023-09-03 |title=Meet Savji Dholakia, Surat's Diamond Tycoon Who Loves To Gift Flats, Cars To Employees {{!}} His Net Worth Is... |url=https://www.timesnownews.com/business-economy/meet-savji-dholakia-surats-diamond-tycoon-who-loves-to-gift-flats-cars-to-employees-his-net-worth-is-article-103332421 |access-date=2024-04-02 |website=TimesNow |language=en}}</ref> ==ᱩᱯᱨᱩᱢ== ᱒᱐᱒᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ]] ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ ᱟᱜ ᱫᱟᱢᱚᱱ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ ᱟᱨ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱟᱱᱛᱨᱚᱯᱤᱠ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱗᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱾<ref name=":1">{{Cite web|date=2022-01-25|title=Padma Awards 2022 announced|url=https://pib.gov.in/pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1792640|access-date=2022-01-26|website=[[Press Information Bureau]]}}</ref><ref>{{Cite web |author=Editorial Staff |date=2022-12-26 |title=Hari Krishna Group – For a Better Tomorrow |url=https://www.naturaldiamonds.com/in/inside-the-world-of-diamonds/hari-krishna-group-for-a-better-tomorrow/ |access-date=2024-04-02 |website=Only Natural Diamonds |language=en}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== *{{Facebook|ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟᱥᱟᱵᱷᱡᱤ}} {{Authority control|qid=Q18355684}} {{DEFAULTSORT:ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ, ᱥᱟᱵᱷᱡᱤ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱖᱒ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱩᱨᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱢᱨᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱤᱨᱟᱹ ᱰᱤᱞᱟᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱨᱤᱱ ᱧᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] e4jv3v4ujk1nzqrguvzm9dhpjyl76xc 197294 197292 2026-08-25T05:38:43Z MT731 2184 197294 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱖᱒)}} {{Infobox person | name = {{small|[[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ]]}}<br />ᱥᱟᱵᱷᱡᱤᱵᱷᱟᱭ ᱫᱷᱚᱱᱡᱤᱵᱷᱟᱭ ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ | image = Mr. Savji Dholakia.png | caption = ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ | native_name = | image_size = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1962|04|12}} | birth_place = [[ᱫᱩᱫᱷᱟᱞᱟ|ᱫᱩᱫᱷᱟᱞᱟ ᱟᱹᱛᱩ]], [[ᱚᱢᱨᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱟᱢᱨᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | citizenship = ᱥᱤᱧᱚᱛ | occupation = ᱦᱚᱨᱤ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱮᱠᱥᱯᱳᱨᱴᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱷᱚᱣᱩᱱᱰᱟᱨ | known_for = ᱞᱮᱠ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ | awards = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ]] (᱒᱐᱒᱒) | website = {{URL|https://savjidholakia.com/}} }} '''ᱥᱟᱵᱷᱡᱤ ᱫᱷᱚᱱᱡᱤ ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱒ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱖᱒) ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱤᱨᱟᱹ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱮᱠᱥᱯᱚᱨᱴᱤᱝ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱚᱨᱤ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱮᱠᱥᱯᱳᱨᱴᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱷᱚᱣᱩᱱᱰᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱡᱤᱭᱚᱱᱤ== ᱥᱟᱵᱷᱡᱤ ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱚ [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱚᱢᱨᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱟᱢᱨᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱩᱫᱷᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱵᱟ ᱯᱟᱴᱮᱞ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱱ ᱪᱟᱱᱚᱪ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱑᱓ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚᱭ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱥᱩᱨᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱟᱡ ᱠᱟᱠᱟ ᱟᱜ ᱦᱟᱡᱟᱨ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱡ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱦᱤᱢᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱩᱞᱥᱤ ᱦᱚᱸ ᱟᱡ ᱥᱟᱶᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱔ ᱨᱮ ᱦᱤᱨᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱭᱤᱡ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱜᱷᱟᱱᱥᱭᱟᱢ ᱦᱚᱸ ᱩᱱᱤ ᱥᱟᱶ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱤᱨᱟᱹ ᱮᱠᱥᱯᱚᱨᱴ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱠᱷᱩᱞᱟᱹ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱙᱐᱐᱐ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱤᱨᱟᱹ ᱮᱠᱥᱯᱚᱨᱴ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱾ ==ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ== ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱦᱤᱢᱢᱚᱴ, ᱛᱩᱞᱥᱤ, ᱟᱨ ᱜᱷᱟᱱᱥᱭᱟᱢ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱤ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱮᱠᱥᱯᱚᱨᱴ ᱮ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Meet Surat's richest man, whose son worked at the bakery for Rs 200 a day, his net worth is... |url=https://www.dnaindia.com/business/report-surat-s-richest-man-savji-dhanji-dholakia-son-worked-at-bakery-12000crore-net-worth-diamond-trade-hub-3069419 |access-date=2024-04-02 |website=DNA India |language=en}}</ref> ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱤᱨᱟᱹ ᱠᱤᱨᱤᱧ, ᱜᱮᱫ, ᱯᱚᱞᱤᱥᱤᱝ ᱟᱨ ᱮᱠᱥᱯᱚᱨᱴ ᱨᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱙,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱦᱤᱨᱟᱹ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱟᱹ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |date=2023-09-03 |title=Meet Savji Dholakia, Surat's Diamond Tycoon Who Loves To Gift Flats, Cars To Employees {{!}} His Net Worth Is... |url=https://www.timesnownews.com/business-economy/meet-savji-dholakia-surats-diamond-tycoon-who-loves-to-gift-flats-cars-to-employees-his-net-worth-is-article-103332421 |access-date=2024-04-02 |website=TimesNow |language=en}}</ref> ==ᱩᱯᱨᱩᱢ== ᱒᱐᱒᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ]] ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ ᱟᱜ ᱫᱟᱢᱚᱱ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ ᱟᱨ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱟᱱᱛᱨᱚᱯᱤᱠ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱗᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱾<ref name=":1">{{Cite web|date=2022-01-25|title=Padma Awards 2022 announced|url=https://pib.gov.in/pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1792640|access-date=2022-01-26|website=[[Press Information Bureau]]}}</ref><ref>{{Cite web |author=Editorial Staff |date=2022-12-26 |title=Hari Krishna Group – For a Better Tomorrow |url=https://www.naturaldiamonds.com/in/inside-the-world-of-diamonds/hari-krishna-group-for-a-better-tomorrow/ |access-date=2024-04-02 |website=Only Natural Diamonds |language=en}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== *{{Facebook|ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟᱥᱟᱵᱷᱡᱤ}} {{Authority control|qid=Q18355684}} {{DEFAULTSORT:ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ, ᱥᱟᱵᱷᱡᱤ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱖᱒ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱩᱨᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱢᱨᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱤᱨᱟᱹ ᱰᱤᱞᱟᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱨᱤᱱ ᱧᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] opemw66hvwc49luy9dwuzl1juz05mok ᱫᱩᱫᱷᱟᱞᱟ 0 37935 197296 2026-08-25T06:12:43Z MT731 2184 "{{Infobox settlement | name = ᱫᱩᱫᱷᱟᱞᱟ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Gujarat#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 197296 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱫᱩᱫᱷᱟᱞᱟ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Gujarat#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|21.68|N|71.36|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱚᱢᱨᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱟᱢᱨᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱓᱖᱕᱖᱖᱐ | registration_plate = GJ | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | blank2_name_sec1 = ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ | blank2_info_sec1 = | website = {{URL|gujaratindia.com}} | footnotes = | timezone_DST = [[Indian Standard Time]] }} '''ᱫᱩᱫᱷᱟᱞᱟ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱚᱢᱨᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱟᱢᱨᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱚᱠᱷᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱳᱞᱟᱨ ᱚᱱᱚᱨᱡᱤ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱵᱟᱵᱚᱛ== ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱚ ᱞᱟᱴᱷᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱚᱵᱤ ᱠᱟᱞᱟᱯᱤ ᱟᱜ ᱞᱟᱴᱷᱤ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ) ᱟᱨ ᱟᱢᱨᱮᱞᱤ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱑᱘᱘᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ==ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱳᱞᱟᱨ ᱟᱹᱛᱩ== ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ, ᱥᱨᱤ ᱨᱟᱢᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱱᱳᱞᱮᱡᱽ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ (SRKKF) ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱦᱟᱡᱟᱨ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱳᱵᱤᱱᱫᱽ ᱰᱷᱳᱞᱠᱤᱭᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱥᱨᱠᱮᱠᱮᱯᱷ ᱫᱚ ᱫᱩᱫᱷᱟᱞᱟ, ᱮᱛᱚᱢ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱳᱞᱟᱨ ᱯᱟᱨᱡᱮᱴ ᱮᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮ ᱔᱕᱐ ᱠᱤᱞᱳᱣᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱳᱞᱟᱨ ᱴᱮᱪ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱓᱕᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱚᱲᱟᱜ ᱟᱨ ᱟᱝᱜᱚᱱᱣᱟᱰᱤ ᱟᱨ ᱜᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱚᱨᱵᱚᱡᱟᱱᱤᱠ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱚᱱᱚᱨᱡᱤ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱫᱤᱥᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|date=2022-03-01|title=Dudhala became 1st Foundation led Solar Village of Gujarat|url=https://deshgujarat.com/2022/05/30/dudhala-in-amreli-district-to-be-first-village-to-become-completely-solar-powered/| access-date=2022-05-30|publisher=Desh Gujarat}}</ref><ref>{{cite web|date=2022-05-30|title=Dudhala in Gujarat to become first village to be completely solarised by a foundation| url=https://energy.economictimes.indiatimes.com/news/renewable/dudhala-in-gujarat-to-become-first-village-to-be-completely-solarised-by-a-foundation/89912281| access-date=2022-03-01|publisher=energy.economictimes}}</ref> ᱫᱩᱫᱷᱟᱞᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱹᱛᱩ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱳᱞᱟᱨ ᱯᱮᱱᱮᱞ ᱛᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱥᱚᱢᱚᱭᱚᱛᱤ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱚᱛ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱒᱐᱐ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱳᱞᱟᱨ ᱨᱟᱯᱷᱴᱚᱯ ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱱᱮᱢ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ==ᱡᱟᱞ ᱩᱛᱥᱟᱵᱽ== ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ, ᱫᱩᱫᱷᱟᱞᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱟᱞ ᱩᱛᱥᱟᱵᱽ (ᱫᱟᱜ ᱯᱚᱨᱚᱵ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱥᱴᱵᱚᱞ (ᱦᱚᱥᱴ) ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱵᱷᱩᱯᱮᱱᱫᱨᱚᱵᱷᱟᱭ ᱯᱟᱴᱮᱞ|ᱵᱷᱩᱯᱮᱱᱫᱨᱚ ᱯᱟᱴᱮᱞ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱱᱚᱨ ᱟᱪᱟᱨᱭᱟ ᱫᱮᱵᱽᱵᱽᱨᱚᱛ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱳᱞᱠᱤᱭᱟ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ,<ref>{{Cite web |date=2023-11-20 |title=Dholakia Foundation & Gujarat Govt.’s ‘Jal Utsav’ Promotes Water Conservation In Drought-Prone Amreli |url=https://gjepc.org/solitaire/dholakia-foundation-gujarat-govt-s-jal-utsav-promotes-water-conservation-in-drought-prone-amreli/ |access-date=2023-12-19 |website=India’s leading B2B gem and jewellery magazine |language=en-US}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱮᱞ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱚᱞ ᱩᱛᱦᱟᱵᱽ ᱒᱐᱒᱓ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱩᱫᱤᱥᱟᱹ ᱫᱚ ᱥᱳᱨᱟᱥᱴᱷ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱫᱟᱜ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱫᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱫᱤᱥᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Gujarat's first Jal Utsav inaugurated in Amreli |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/gujarats-first-jal-utsav-inaugurated-in-amreli/articleshow/105267433.cms |access-date=19 December 2023 |publisher=[[The Economic Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=network |first=diamond news |date=2023-11-20 |title=Gujarat Governor, Chief Minister inaugurate the first Jal Utsav in Lathi-Dudhala |url=https://www.diamondworld.net/news/gujarat-governor-chief-minister-inaugurate-the-first-jal-utsav-in-lathi-dudhala |access-date=2023-12-19 |website=Diamond World |language=en}}</ref> ==ᱩᱫᱩᱜᱚᱜ ᱦᱚᱲ== *ᱥᱨᱤ ᱨᱟᱢᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱮᱠᱥᱯᱚᱨᱴᱥ (ᱮᱥᱟᱨ ᱠᱮ) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱜᱳᱵᱤᱱᱫᱽ ᱰᱷᱳᱞᱟᱠᱤᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web|title= A Celebrated Stalwart of Dudhala, Govindkaka|url=https://www.diamondworld.net/contentview.aspx?item=9057}}</ref> *ᱦᱟᱨᱤ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱮᱠᱥᱯᱳᱨᱴ ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱥᱟᱵᱷᱡᱤ ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ]] ᱾<ref>{{cite web|title=Diwali Incentives: I'm a School Dropout, Says Surat Diamond Merchant|url=http://www.ibtimes.co.in/diwali-incentives-im-school-dropout-says-surat-diamond-merchant-video-612093|website=www.ibtimes.co.in|publisher=International Business Times, India Edition|accessdate=11 November 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=Diwali bonanza: Surat boss gifts cars, flats and jewellery as bonus to his employees|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/surat/Diwali-bonanza-Surat-boss-gifts-cars-flats-and-jewellery-as-bonus-to-his-employees/articleshow/44884418.cms|website=timesofindia.indiatimes.com|publisher=Bennett, Coleman & Co. Ltd.|accessdate=11 November 2015}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱢᱨᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ]] kuvn91xmwsw1u5580beskj42xes8gw2 197297 197296 2026-08-25T06:14:41Z MT731 2184 /* ᱡᱟᱞ ᱩᱛᱥᱟᱵᱽ */ 197297 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱫᱩᱫᱷᱟᱞᱟ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Gujarat#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|21.68|N|71.36|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱚᱢᱨᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱟᱢᱨᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱓᱖᱕᱖᱖᱐ | registration_plate = GJ | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | blank2_name_sec1 = ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ | blank2_info_sec1 = | website = {{URL|gujaratindia.com}} | footnotes = | timezone_DST = [[Indian Standard Time]] }} '''ᱫᱩᱫᱷᱟᱞᱟ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱚᱢᱨᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱟᱢᱨᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱚᱠᱷᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱳᱞᱟᱨ ᱚᱱᱚᱨᱡᱤ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱵᱟᱵᱚᱛ== ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱚ ᱞᱟᱴᱷᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱚᱵᱤ ᱠᱟᱞᱟᱯᱤ ᱟᱜ ᱞᱟᱴᱷᱤ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ) ᱟᱨ ᱟᱢᱨᱮᱞᱤ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱑᱘᱘᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ==ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱳᱞᱟᱨ ᱟᱹᱛᱩ== ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ, ᱥᱨᱤ ᱨᱟᱢᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱱᱳᱞᱮᱡᱽ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ (SRKKF) ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱦᱟᱡᱟᱨ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱳᱵᱤᱱᱫᱽ ᱰᱷᱳᱞᱠᱤᱭᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱥᱨᱠᱮᱠᱮᱯᱷ ᱫᱚ ᱫᱩᱫᱷᱟᱞᱟ, ᱮᱛᱚᱢ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱳᱞᱟᱨ ᱯᱟᱨᱡᱮᱴ ᱮᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮ ᱔᱕᱐ ᱠᱤᱞᱳᱣᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱳᱞᱟᱨ ᱴᱮᱪ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱓᱕᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱚᱲᱟᱜ ᱟᱨ ᱟᱝᱜᱚᱱᱣᱟᱰᱤ ᱟᱨ ᱜᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱚᱨᱵᱚᱡᱟᱱᱤᱠ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱚᱱᱚᱨᱡᱤ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱫᱤᱥᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|date=2022-03-01|title=Dudhala became 1st Foundation led Solar Village of Gujarat|url=https://deshgujarat.com/2022/05/30/dudhala-in-amreli-district-to-be-first-village-to-become-completely-solar-powered/| access-date=2022-05-30|publisher=Desh Gujarat}}</ref><ref>{{cite web|date=2022-05-30|title=Dudhala in Gujarat to become first village to be completely solarised by a foundation| url=https://energy.economictimes.indiatimes.com/news/renewable/dudhala-in-gujarat-to-become-first-village-to-be-completely-solarised-by-a-foundation/89912281| access-date=2022-03-01|publisher=energy.economictimes}}</ref> ᱫᱩᱫᱷᱟᱞᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱹᱛᱩ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱳᱞᱟᱨ ᱯᱮᱱᱮᱞ ᱛᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱥᱚᱢᱚᱭᱚᱛᱤ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱚᱛ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱒᱐᱐ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱳᱞᱟᱨ ᱨᱟᱯᱷᱴᱚᱯ ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱱᱮᱢ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ==ᱡᱟᱞ ᱩᱛᱥᱟᱵᱽ== ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ, ᱫᱩᱫᱷᱟᱞᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱟᱞ ᱩᱛᱥᱟᱵᱽ (ᱫᱟᱜ ᱯᱚᱨᱚᱵ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱥᱴᱵᱚᱞ (ᱦᱚᱥᱴ) ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱵᱷᱩᱯᱮᱱᱫᱨᱚᱵᱷᱟᱭ ᱯᱟᱴᱮᱞ|ᱵᱷᱩᱯᱮᱱᱫᱨᱚ ᱯᱟᱴᱮᱞ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱱᱚᱨ ᱟᱪᱟᱨᱭᱟ ᱫᱮᱵᱽᱵᱽᱨᱚᱛ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱳᱞᱠᱤᱭᱟ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ,<ref>{{Cite web |date=2023-11-20 |title=Dholakia Foundation & Gujarat Govt.’s ‘Jal Utsav’ Promotes Water Conservation In Drought-Prone Amreli |url=https://gjepc.org/solitaire/dholakia-foundation-gujarat-govt-s-jal-utsav-promotes-water-conservation-in-drought-prone-amreli/ |access-date=2023-12-19 |website=India’s leading B2B gem and jewellery magazine |language=en-US}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱮᱞ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱚᱞ ᱩᱛᱥᱟᱵᱽ ᱒᱐᱒᱓ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱩᱫᱤᱥᱟᱹ ᱫᱚ ᱥᱳᱨᱟᱥᱴᱷ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱫᱟᱜ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱫᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱫᱤᱥᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Gujarat's first Jal Utsav inaugurated in Amreli |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/gujarats-first-jal-utsav-inaugurated-in-amreli/articleshow/105267433.cms |access-date=19 December 2023 |publisher=[[The Economic Times]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=network |first=diamond news |date=2023-11-20 |title=Gujarat Governor, Chief Minister inaugurate the first Jal Utsav in Lathi-Dudhala |url=https://www.diamondworld.net/news/gujarat-governor-chief-minister-inaugurate-the-first-jal-utsav-in-lathi-dudhala |access-date=2023-12-19 |website=Diamond World |language=en}}</ref> ==ᱩᱫᱩᱜᱚᱜ ᱦᱚᱲ== *ᱥᱨᱤ ᱨᱟᱢᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱮᱠᱥᱯᱚᱨᱴᱥ (ᱮᱥᱟᱨ ᱠᱮ) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱜᱳᱵᱤᱱᱫᱽ ᱰᱷᱳᱞᱟᱠᱤᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web|title= A Celebrated Stalwart of Dudhala, Govindkaka|url=https://www.diamondworld.net/contentview.aspx?item=9057}}</ref> *ᱦᱟᱨᱤ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱮᱠᱥᱯᱳᱨᱴ ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱥᱟᱵᱷᱡᱤ ᱰᱷᱳᱞᱚᱠᱤᱭᱟ]] ᱾<ref>{{cite web|title=Diwali Incentives: I'm a School Dropout, Says Surat Diamond Merchant|url=http://www.ibtimes.co.in/diwali-incentives-im-school-dropout-says-surat-diamond-merchant-video-612093|website=www.ibtimes.co.in|publisher=International Business Times, India Edition|accessdate=11 November 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=Diwali bonanza: Surat boss gifts cars, flats and jewellery as bonus to his employees|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/surat/Diwali-bonanza-Surat-boss-gifts-cars-flats-and-jewellery-as-bonus-to-his-employees/articleshow/44884418.cms|website=timesofindia.indiatimes.com|publisher=Bennett, Coleman & Co. Ltd.|accessdate=11 November 2015}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱢᱨᱮᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ]] 3euypa3r5jh3gmexftj72c97yowhzyn ᱡᱚᱭᱮᱱ ᱢᱮᱦᱛᱟ 0 37936 197298 2026-08-25T10:40:18Z MT731 2184 "{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ}} {{Infobox officeholder | name = ᱡᱚᱭᱮᱱ ᱢᱮᱦᱛᱟ | image = | caption = | office = ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱠᱚᱯᱚᱨᱮᱴᱤᱵᱽ ᱢᱤᱞᱠ ᱢᱟᱨᱠᱮᱴᱤᱝ ᱯᱷᱮᱰᱟᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱱᱤᱜ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 197298 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ}} {{Infobox officeholder | name = ᱡᱚᱭᱮᱱ ᱢᱮᱦᱛᱟ | image = | caption = | office = ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱠᱚᱯᱚᱨᱮᱴᱤᱵᱽ ᱢᱤᱞᱠ ᱢᱟᱨᱠᱮᱴᱤᱝ ᱯᱷᱮᱰᱟᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱱᱤᱜᱽ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ | term_start = ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱓ | term_end = | predecessor = ᱟᱨᱮᱥ ᱥᱳᱫᱷᱤ | successor = ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ | office2 = GCMMF ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱳᱯᱷᱤᱥᱚᱨ | term_start2 = ᱯᱷᱮᱵᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱒ | term_end2 = ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱓ | predecessor2 = | successor2 = | birth_name = | birth_date = <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} --> | birth_place = | resting_place_coordinates = | citizenship = | spouse = | education = [[ᱵᱮᱪᱞᱟᱨ ᱚᱯᱷ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱮᱰᱢᱤᱱᱤᱥᱴᱨᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱵᱤᱮ]], [[ᱨᱤᱥᱠ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ|ᱯᱤᱡᱤᱰᱤᱟᱨᱮᱢ]] | alma_mater = [[ᱥᱚᱨᱫᱟᱨ ᱯᱟᱴᱮᱞ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]]<br>[[ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱨᱩᱨᱟᱞ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ]] | occupation = }} '''ᱡᱚᱭᱮᱱ ᱢᱮᱦᱛᱟ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱠᱳ-ᱳᱯᱮᱨᱮᱴᱤᱵᱽ ᱢᱤᱞᱠ ᱢᱟᱨᱠᱮᱴᱤᱝ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱮᱥᱚᱱ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ (GCMMF)<ref>{{cite web |title=Jayen Mehta appointed managing director of Amul for five-year term - CNBC TV18 |url=https://www.cnbctv18.com/business/companies/jayen-mehta-appointed-managing-director-of-amul-for-five-year-term-19521119.htm |website=CNBCTV18 |language=en |date=8 December 2024}}</ref> ᱨᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱯᱮᱨᱮᱴᱤᱵᱽ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱨᱟᱱᱰ ᱚᱢᱩᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="financialexpress">{{cite news |last1=Pinto |first1=Viveat Susan |title=Under Jayen Mehta, Amul eyes next billion dollars from nutritional products |url=https://www.financialexpress.com/industry/under-jayen-mehta-amul-eyes-next-billion-dollars-from-nutritional-products/3043046/ |publisher=[[The Financial Express (India)]] |date=April 12, 2023}}</ref><ref>{{cite news |title=Who is Jayenbhai Mehta - man who replaced Amul MD RS Sodhi? |url=https://www.timesnownews.com/business-economy/companies/who-is-jayen-mehta-man-who-replaced-amul-md-rs-sodhi-article-96874029 |publisher=[[Times Now]] |date=January 10, 2023}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ, ᱢᱮᱦᱛᱟ ᱫᱚ ᱟᱢᱩᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱤᱯᱷᱤ ᱯᱟᱨᱯᱮᱨᱮᱴᱤᱝ ᱳᱯᱷᱤᱥᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="timesofindia">{{cite news |last1=Rupera |first1=Prashant |title=Jayen Mehta promoted as GCMMF's COO |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/vadodara/jayen-mehta-promoted-as-gcmmfs-coo/articleshow/89416781.cms |publisher=[[The Times of India]] |date=February 8, 2022}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱟᱨ ᱴᱮᱠᱥᱤ ᱠᱚᱯᱚᱨᱮᱴᱤᱵᱽ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱥᱟᱯᱚᱨᱴ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱴᱮᱠᱥᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=bharattaxi/> ''ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱣᱟᱨᱞᱰ'' ᱢᱮᱜᱟᱡᱤᱱᱟ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱱᱯᱷᱮᱠᱥᱴᱤᱵᱷ ᱢᱟᱨᱠᱮᱴᱤᱝ ᱞᱤᱰᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref name="businessworld"/> ᱟᱨ ''ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱴᱤᱵᱷᱤ'' ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ 'ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱤᱱᱯᱷᱮᱠᱥᱴᱤᱵᱷ ᱯᱟᱨᱥᱚᱱ' ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref name="adgully"/> ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱢᱮᱦᱛᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱡᱮ ᱠᱳᱢᱚᱨᱥ ᱢᱚᱦᱟᱥᱚᱵᱤᱫᱭᱟᱞᱚᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱠᱮᱴᱤᱝ ᱨᱮ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱥᱟᱥᱚᱱ (ᱵᱮᱪᱞᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱮᱰᱢᱤᱱᱤᱥᱴᱨᱮᱥᱚᱱ) ᱨᱮ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱥᱚᱨᱫᱟᱨ ᱯᱟᱴᱮᱞ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱳᱣᱨᱱ ᱢᱮᱰᱟᱞ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱮ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱨᱩᱨᱟᱞ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ (ᱟᱭᱤ.ᱟᱨ.ᱮᱢ.ᱮ) ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱟᱥᱴᱚᱠᱳᱴᱥ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=Jayen Mehta: 5 things to know about Amul's new MD |url=https://www.moneycontrol.com/news/trends/jayen-mehta-5-things-to-know-about-amuls-new-md-9835781.html |publisher=[[Moneycontrol]] |date=January 10, 2023}}</ref> ==ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ== ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱢᱩᱞ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱨᱮᱱᱰ ᱢᱮᱱᱮᱡᱚᱨ, ᱜᱨᱩᱯ ᱯᱨᱚᱰᱚᱠᱴ ᱢᱮᱱᱮᱡᱚᱨ ᱟᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱢᱮᱱᱮᱡᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱯᱚᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref name="dnaidnia"/> ᱢᱮᱦᱛᱟ ᱫᱚ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱑᱘ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱘ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱢᱩᱞ ᱰᱮᱭᱨᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱦᱛᱟ ᱫᱚ GCMMF ᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱢᱮᱱᱮᱡᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref name="dnaidnia"/> ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱤ.ᱥᱤ.ᱮᱢ.ᱮᱢ.ᱮᱯᱷ ᱨᱮ ᱢᱩᱬ ᱚᱯᱨᱮᱴᱤᱝ ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="timesofindia"/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱮᱦᱥᱟᱱᱟ, ᱥᱟᱵᱚᱨᱠᱟᱸᱛᱟ, ᱵᱟᱱᱚᱥᱠᱟᱸᱛᱟ, ᱯᱚᱧᱪᱢᱚᱦᱚᱞ ᱟᱨ ᱵᱚᱞᱥᱚᱫᱽ ᱢᱤᱞᱠᱤ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱮ ᱡᱤ.ᱥᱤ.ᱮᱢ.ᱮᱢ.ᱮᱯᱷ. ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="timesofindia"/> ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱟᱨ.ᱮᱥ. ᱥᱳᱫᱷᱤ ᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱩᱱᱩᱞ ᱟᱜ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="dnaidnia">{{cite news |title=Meet Jayen Mehta, man who succeeded RS Sodhi as Amul MD, know his educational qualification, hobbies and more |url=https://www.dnaindia.com/business/report-meet-jayen-mehta-man-who-succeeded-rs-sodhi-as-amul-md-know-his-educational-qualification-hobbies-and-more-3015940 |publisher=[[DNA India]] |date=January 10, 2023}}</ref> ᱒᱐᱐᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱢᱩᱞ ᱨᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Amul's MD Jayen Mehta gets an extension of tenure for 5 years |url=https://www.moneycontrol.com/news/business/companies/amul-s-md-jayen-mehta-gets-an-extension-of-tenure-for-5-years-12885546.html |website=Moneycontrol |date=October 8, 2024}}</ref> ᱢᱮᱦᱛᱟ ᱫᱚ ᱟᱢᱩᱞ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱠᱮᱴᱤᱝ-ᱠᱮᱸᱫᱽᱨᱤᱛ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱟᱨ ᱤᱭᱩᱨᱚᱯ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱢᱩᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱮᱢᱚᱜ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱫᱷᱩᱱᱤᱠᱚᱨᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱸᱭ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱵᱨᱟᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱦᱟᱵᱽ ᱮᱸᱰ ᱥᱯᱚᱠ ᱰᱤᱞᱤᱵᱨᱤ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱮᱯᱞᱚᱭ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name="0:1"/> ᱢᱮᱦᱛᱟ ᱫᱚ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱰᱮᱭᱨᱤ ᱢᱚᱦᱟᱥᱚᱝᱜᱷᱚ (ᱟᱭᱤᱰᱤᱮᱯᱷ) ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱨᱠᱮᱴᱮᱱᱥᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱩᱢᱩᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |title=Jayen Mehta Comes On Board IDF Marketing Committee |url=https://www.facebook.com/amul.coop/photos/a.10150249944859446/10160090134854446/?type=3 |publisher=[[Amul]] |date=May 25, 2022}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞ ᱠᱚᱸᱥᱯᱷᱮᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱴᱨᱮᱰ ᱯᱳᱞᱤᱥᱤ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱰᱮᱭᱨᱤ ᱴᱨᱮᱰ ᱳᱵᱷᱤᱡᱟᱱᱥ ᱤᱱᱥᱯᱮᱠᱥᱚᱱ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref name=Campaign/> ᱒᱐᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱞᱳᱵᱟᱞ ᱰᱮᱭᱨᱤ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ<ref>{{cite news |title=Amul to Join GDP Board of Directors |url=https://globaldairyplatform.com/news-posts/amul-to-join-gdp-board-of-directors/ |work=Global Dairy Platform |date=25 February 2025}}</ref> ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱯᱚᱨᱮᱴᱤᱵᱽ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ, ᱥᱟᱨᱠᱚᱞ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱯᱚᱨᱮᱴᱤᱵᱽ ᱮᱸᱰ ᱢᱩᱴᱷᱩᱭᱟᱞ ᱞᱤᱰᱟᱨᱥ (ᱥᱤᱮᱢ᱕᱐) ᱨᱮᱭ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Dr. Jayen Mehta |url=https://cm50.coop/members/dr-jayen-mehta |publisher=[[International Cooperative Alliance]] |date=2025}}</ref> ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ, ᱡᱚᱭᱮᱱ ᱢᱮᱦᱛᱟ ᱫᱚ ᱠᱚᱢᱚᱨᱥ ᱰᱤᱯᱟᱨᱴᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱴᱨᱚᱥᱴ, ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱵᱨᱟᱱᱰ ᱤᱠᱣᱤᱴᱤ ᱯᱷᱚᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ 'ᱵᱨᱟᱱᱰ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ' ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱩᱫᱩᱜ ᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=GCMMF chief Jayen Mehta nominated to IBEF |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/gcmmf-chief-jayen-mehta-nominated-to-ibef/article70106267.ece |publisher=[[The Hindu Business Line]] |date=September 28, 2025}}</ref> ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱚᱯᱚᱲᱚᱣᱟᱱ ᱨᱟᱭᱤᱰ-ᱦᱮᱞᱤᱝ ᱥᱮᱵᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱴᱮᱠᱥᱤ (ᱥᱟᱦᱟᱠᱟᱨ ᱴᱮᱠᱥᱤ ᱠᱚᱯᱚᱨᱮᱴᱤᱵᱽ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=bharattaxi>{{cite news |last1=Gupta |first1=Rohit |title=Bharat Taxi elects Amul's Mehta Chairman, NCDC's Gupta Vice Chairman |url=https://www.indiancooperative.com/from-states/bharat-taxi-elects-amuls-mehta-chairman-ncdcs-gupta-vice-chairman/ |date=October 17, 2025}}</ref> ==ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱠᱚ== ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱵᱤ.ᱰᱟᱵᱽᱞᱭᱩ. ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱣᱟᱨᱞᱰ'' ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴᱚᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱟᱨᱠᱮᱴᱤᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="businessworld">{{cite news |title=The Debut Edition of 'BW Top 50 Marketers 2021' Underlines the Rise Of Women Marketing Leaders |url=http://everythingexperiential.businessworld.in/article/The-Debut-Edition-of-BW-Top-50-Marketers-2021-Underlines-the-Rise-Of-Women-Marketing-Leaders/22-02-2021-380415/ |publisher=[[Business World]] |date=February 22, 2021}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱮᱰᱵᱷᱚᱨᱴᱟᱭᱤᱡᱤᱝ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ (IAA) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱪᱟᱯᱴᱚᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱟᱨᱠᱮᱴᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱫᱟ ᱤᱣᱟᱨ - FMCG ᱯᱷᱩᱰ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=IAA Leadership Awards 2021 |url=https://www.campaignindia.in/article/iaa-leadership-awards-2021-bobby-pawar-nandini-dias-win-creative-media-honours-rs-sodhi-bags-business-leader-of-the-year/472829 |publisher=Campaign India |date=September 25, 2021}}</ref> ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱡᱚᱭᱮᱱ ᱢᱮᱦᱛᱟ ᱫᱚ ᱯᱤᱪ ᱟᱨ ᱮᱠᱥᱪᱮᱱᱡᱽ ᱔ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱥᱤᱮᱢᱳ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=Pitch CMO Awards 2021: Game changers of marketing awarded for creative, collaborative work |url=https://www.exchange4media.com/marketing-news/pitch-cmo-awards-2021-game-changers-of-marketing-awarded-for-creative-collaborative-work-111832.html |publisher=Exchange4media |date=March 24, 2021}}</ref> ᱒᱐᱒᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱴ ᱟᱨ ᱢᱳᱵᱟᱭᱤᱞ ᱮᱥᱚᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ (IAMAI) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱤᱮᱢᱳ ᱥᱩᱯᱚᱨ ᱓᱐ ᱚᱱᱚᱨ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news |title=IAMAI felicitates India's top 30 credible and innovative marketing leaders |url=https://mediabrief.com/iamai-felicitates-indias-top-30-marketing-leaders/ |publisher=Media Brief |date=December 18, 2020}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ "ᱯᱚᱣᱟᱨᱯᱷᱩᱞ ᱤᱱᱯᱷᱞᱩᱮᱱᱥᱚᱨ ᱒᱐᱒᱐" ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="adgully">{{cite news |title=Powerful Influencer 2020 |url=https://www.adgully.com/powerful-influencer-2020/#page=166 |agency=[[India TV]] |publisher=Adgully |date=2020 |page=167}}</ref> ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱠᱮᱴᱤᱝ ᱢᱟᱱ ᱚᱯᱷ ᱫᱟ ᱤᱭᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="adgully"/> ᱚᱜᱚᱥᱴᱚ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ, ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱮᱰᱵᱷᱚᱨᱴᱟᱭᱤᱡᱤᱝ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ (ᱟᱭᱤᱮᱮ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱪᱮᱯᱴᱟᱨ ᱫᱚ ᱮᱯᱷ.ᱮᱢ.ᱥᱤ.ᱡᱤ ᱯᱷᱩᱰ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱠᱮᱴᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱫᱟ ᱤᱭᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱮ ᱮᱢᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=IAA Leadership Awards 2023: Full List of Winners |url=https://www.freepressjournal.in/press-release/iaa-leadership-awards-2023-full-list-of-winners |publisher=[[The Free Press Journal]] |date=11 August 2023}}</ref> ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱠᱚᱱᱤᱠ ᱪᱮᱱᱡᱽᱢᱮᱠᱚᱨ ᱟᱣᱟᱨᱰ ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |last1=Mishra|first1=Prabhudatta|title=bl Changemaker. After dairy success, Amul on path to secure green energy for India |url=https://www.thehindubusinessline.com/blchangemakers/after-dairy-success-amul-on-path-to-secure-green-energy-for-india/article67494890.ece |publisher=[[Business Line]] |date=4 November 2023}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱔<ref name=Campaign>{{cite news |title=Asia-Pacific Power List 2024: Jayen Mehta, Amul |url=https://www.campaignasia.com/article/asia-pacific-power-list-2024-jayen-mehta-amul/495983 |publisher=[[Campaign (magazine)|Campaign Asia]] |date=May 16, 2024}}</ref> ᱟᱨ ᱒᱐᱒᱕<ref name="0:1">{{cite news |title=Asia-Pacific Power List 2025: Jayen Mehta, Amul |url=https://www.campaignasia.com/article/asia-pacific-power-list-2025-jayen-mehta-amul/502712 |publisher=[[Campaign (magazine)|Campaign Asia]] |date=July 28, 2025}}</ref> ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱯᱮᱱ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ "ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱯᱮᱥᱤᱯᱷᱤᱠ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱞᱤᱥᱴᱤ" ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱯᱷᱮᱠᱴᱤᱵᱷ ᱢᱟᱨᱠᱮᱴᱤᱠ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱨᱚᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ ᱾ ᱒᱐᱒᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱮᱰᱵᱷᱚᱨᱴᱟᱭᱤᱡᱤᱝ ᱮᱥᱚᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱪᱟᱯᱴᱟᱨ ᱫᱚ ᱟᱭᱤ.ᱮ.ᱮ. ᱞᱤᱰᱟᱨᱥᱤᱯᱷ ᱟᱣᱟᱨᱰᱥ ᱨᱮ ᱢᱮᱦᱛᱟ ᱫᱚ ᱮᱯᱷ.ᱮᱢ.ᱥᱤ.ᱡᱤ. ᱥᱮᱜᱽᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ 'ᱟᱭᱤ.ᱮ.ᱮ. ᱞᱤᱰᱟᱨ ᱚᱯᱷ ᱫᱟ ᱤᱭᱟᱨ' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮᱭ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=Leadership Awards 2025 |url=https://iaaindiachapter.org/news/leadership-awards-2025/ |publisher=[[International Advertising Association]] |date=2025}}</ref> ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== * [[ᱵᱷᱟᱨᱜᱤᱡᱽ ᱠᱩᱨᱤᱭᱚᱱ]] * [[ᱦᱚᱨᱤᱪᱚᱸᱫᱽ ᱢᱮᱜᱷᱟ ᱫᱟᱞᱟᱭᱟ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{DEFAULTSORT:ᱢᱮᱦᱛᱟ, ᱡᱚᱭᱮᱱ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱴ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ (ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ)]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] tj8o41zfix6gctud5bjsjab7ssy97j0