ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ
satwiki
https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%A9%E1%B1%AC%E1%B1%A9%E1%B1%9B_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A6%E1%B1%B4%E1%B1%9F
MediaWiki 1.47.0-wmf.17
first-letter
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ
ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ
ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ
ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ
ᱨᱮᱫ
ᱨᱮᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱪᱷᱟᱸᱪ
ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ
ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱛᱷᱚᱠ
ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
TimedText
TimedText talk
ᱢᱳᱰᱩᱞ
ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
Event
Event talk
ᱪᱷᱟᱸᱪ:About
10
3489
197335
177507
2026-08-27T11:14:49Z
MT731
2184
197335
wikitext
text/x-wiki
{{#invoke:about|about}}<noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
65kia3vbcfrf851snuk172blbw5z7sh
ᱥᱤᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ, ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ
0
9873
197320
159120
2026-08-26T18:31:10Z
Albetudu
1096
197320
wikitext
text/x-wiki
{{For|upazila with same name|Shibganj Upazila (disambiguation){{!}}Shibganj Upazila}}
{{Infobox settlement
| official_name = Shibganj
| native_name = শিবগঞ্জ
| settlement_type = [[Upazilas of Bangladesh|Upazila]]
| image_skyline = Govinda Bhita, Bogura, Bangladesh 09.jpg
| imagesize =
| image_alt =
| image_caption = Govinda Bhita, [[Mahasthangarh]]
| image_map = Shibganj, Bogra in Rajshahi division (Bangladesh).svg
| coordinates = {{coord|25|1|N|89|19|E|type:adm3rd|display=inline,title}}
| subdivision_type = [[Country]]
| subdivision_name = {{flag|Bangladesh}}
| subdivision_type1 = [[Divisions of Bangladesh|Division]]
| subdivision_name1 = [[Rajshahi Division|Rajshahi]]
| subdivision_type2 = [[Districts of Bangladesh|District]]
| subdivision_name2 = [[Bogra District|Bogra]]
| subdivision_type3 = <!-- Capital -->
| subdivision_name3 =
| area_footnotes = <ref name=census2011/>
| area_total_km2 = 314.92
| area_metro_km2 =
| elevation_m =
| elevation_ft =
| population_footnotes = <ref name="census2022">{{Cite book |url=https://bbs.portal.gov.bd/sites/default/files/files/bbs.portal.gov.bd/page/b343a8b4_956b_45ca_872f_4cf9b2f1a6e0/2024-01-31-15-51-b53c55dd692233ae401ba013060b9cbb.pdf |title=National Report |date=November 2023 |publisher=[[Bangladesh Bureau of Statistics]] |isbn=978-9844752016 |series=Population and Housing Census 2022 |volume=1 |location=Dhaka |pages=401}}</ref>
| population_total = 400456
| population_as_of = [[2022 Bangladeshi census|2022]]
| population_density_km2 = auto
| leader_title =
| leader_name =
| leader_title1 =
| leader_name1 =
| timezone = [[Bangladesh Standard Time|BST]]
| utc_offset = +6
| postal_code_type = [[List of postal codes in Bangladesh|Postal code]]
| postal_code = 5810<ref name="postalcode">{{Cite web |url=https://bdpost.portal.gov.bd/site/page/4694b7b6-0cab-4172-9fc7-dbc949f62841 |title=Bangladesh Postal Code |date=21 October 2024 |publisher=Bangladesh Postal Department under the Department of Posts and Telecommunications of the Ministry of Posts, Telecommunications and Information Technology of the People's Republic of Bangladesh |location=Dhaka}}</ref>
| area_code = 05020<ref name="areacode">{{Cite web |url=https://en.chahaoba.com/Bangladesh |title=Bangladesh Area Code |date=18 October 2024 |publisher=Chahaoba.com |location=China}}</ref>
| website = {{URL|http://shibganj.bogra.gov.bd/}} {{in lang|bn}}
| footnotes =
}}
'''ᱥᱤᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ''' ᱫᱚ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱠᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ᱾
== ᱱᱟᱜᱟᱢ ==
ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱫᱚ ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱛᱟᱹᱨ ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱢ ᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱝ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱫᱚ ᱓᱑᱕.᱓᱓ ᱵᱚᱨᱜᱚ ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱟᱹᱨ ᱫᱚ [[ᱜᱟᱭᱵᱟᱱᱫᱷᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱫᱟᱹᱠᱷᱤᱱ ᱫᱚ [[ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ]], [[ᱠᱟᱦᱟᱞᱩ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ]] ᱟᱨ [[ᱫᱩᱯᱪᱟᱪᱤᱭᱟ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ]], ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱱᱟᱠᱷᱟ [[ᱠᱟᱞᱟᱭ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ]] ᱟᱨ [[ᱠᱷᱮᱛᱞᱟᱞ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ]] ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙ ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱟᱨ ᱯᱷᱟᱨᱟᱠ ᱜᱟᱝᱱᱟᱭ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱟᱠᱟᱵᱽ ᱨᱮᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱤᱠᱷᱟᱹᱱ ᱥᱮᱬᱟ ᱫᱚ ᱠᱚᱨᱚᱛᱚᱣᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱜᱮᱭ ᱧᱟᱢᱼᱟ᱾
== ᱯᱚᱨᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱠ ᱮᱞᱟᱠᱟᱠᱚ ==
ᱥᱤᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱛᱷᱟᱱᱟ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱯᱳᱣᱨᱳᱥᱚᱵᱷᱟ ([[ᱥᱤᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱯᱳᱣᱨᱳᱥᱚᱵᱷᱟ]]),᱑᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱔᱓᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱛᱚᱠᱚ ᱴᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱺ
*ᱥᱤᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*[[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱨᱟᱭᱱᱚᱜᱚᱨ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱵᱩᱲᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱢᱟᱡᱷᱤᱦᱚᱴᱴᱚ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱯᱤᱨᱚᱵᱽ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱟᱴᱢᱩᱞ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱠᱤᱪᱚᱴ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱢᱚᱭᱫᱟᱱᱦᱟᱴᱟ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱫᱮᱣᱞᱤ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱢᱚᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱥᱳᱭᱳᱫᱽᱯᱩᱨ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
== ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
== ᱯᱷᱮᱵᱟᱛ ==
dg5a0k0th1spovg7t2kbby0n95yny0j
197321
197320
2026-08-26T18:33:33Z
Albetudu
1096
/* ᱯᱷᱮᱵᱟᱛ */
197321
wikitext
text/x-wiki
{{For|upazila with same name|Shibganj Upazila (disambiguation){{!}}Shibganj Upazila}}
{{Infobox settlement
| official_name = Shibganj
| native_name = শিবগঞ্জ
| settlement_type = [[Upazilas of Bangladesh|Upazila]]
| image_skyline = Govinda Bhita, Bogura, Bangladesh 09.jpg
| imagesize =
| image_alt =
| image_caption = Govinda Bhita, [[Mahasthangarh]]
| image_map = Shibganj, Bogra in Rajshahi division (Bangladesh).svg
| coordinates = {{coord|25|1|N|89|19|E|type:adm3rd|display=inline,title}}
| subdivision_type = [[Country]]
| subdivision_name = {{flag|Bangladesh}}
| subdivision_type1 = [[Divisions of Bangladesh|Division]]
| subdivision_name1 = [[Rajshahi Division|Rajshahi]]
| subdivision_type2 = [[Districts of Bangladesh|District]]
| subdivision_name2 = [[Bogra District|Bogra]]
| subdivision_type3 = <!-- Capital -->
| subdivision_name3 =
| area_footnotes = <ref name=census2011/>
| area_total_km2 = 314.92
| area_metro_km2 =
| elevation_m =
| elevation_ft =
| population_footnotes = <ref name="census2022">{{Cite book |url=https://bbs.portal.gov.bd/sites/default/files/files/bbs.portal.gov.bd/page/b343a8b4_956b_45ca_872f_4cf9b2f1a6e0/2024-01-31-15-51-b53c55dd692233ae401ba013060b9cbb.pdf |title=National Report |date=November 2023 |publisher=[[Bangladesh Bureau of Statistics]] |isbn=978-9844752016 |series=Population and Housing Census 2022 |volume=1 |location=Dhaka |pages=401}}</ref>
| population_total = 400456
| population_as_of = [[2022 Bangladeshi census|2022]]
| population_density_km2 = auto
| leader_title =
| leader_name =
| leader_title1 =
| leader_name1 =
| timezone = [[Bangladesh Standard Time|BST]]
| utc_offset = +6
| postal_code_type = [[List of postal codes in Bangladesh|Postal code]]
| postal_code = 5810<ref name="postalcode">{{Cite web |url=https://bdpost.portal.gov.bd/site/page/4694b7b6-0cab-4172-9fc7-dbc949f62841 |title=Bangladesh Postal Code |date=21 October 2024 |publisher=Bangladesh Postal Department under the Department of Posts and Telecommunications of the Ministry of Posts, Telecommunications and Information Technology of the People's Republic of Bangladesh |location=Dhaka}}</ref>
| area_code = 05020<ref name="areacode">{{Cite web |url=https://en.chahaoba.com/Bangladesh |title=Bangladesh Area Code |date=18 October 2024 |publisher=Chahaoba.com |location=China}}</ref>
| website = {{URL|http://shibganj.bogra.gov.bd/}} {{in lang|bn}}
| footnotes =
}}
'''ᱥᱤᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ''' ᱫᱚ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱠᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ᱾
== ᱱᱟᱜᱟᱢ ==
ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱫᱚ ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱛᱟᱹᱨ ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱢ ᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱝ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱫᱚ ᱓᱑᱕.᱓᱓ ᱵᱚᱨᱜᱚ ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱟᱹᱨ ᱫᱚ [[ᱜᱟᱭᱵᱟᱱᱫᱷᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱫᱟᱹᱠᱷᱤᱱ ᱫᱚ [[ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ]], [[ᱠᱟᱦᱟᱞᱩ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ]] ᱟᱨ [[ᱫᱩᱯᱪᱟᱪᱤᱭᱟ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ]], ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱱᱟᱠᱷᱟ [[ᱠᱟᱞᱟᱭ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ]] ᱟᱨ [[ᱠᱷᱮᱛᱞᱟᱞ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ]] ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙ ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱟᱨ ᱯᱷᱟᱨᱟᱠ ᱜᱟᱝᱱᱟᱭ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱟᱠᱟᱵᱽ ᱨᱮᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱤᱠᱷᱟᱹᱱ ᱥᱮᱬᱟ ᱫᱚ ᱠᱚᱨᱚᱛᱚᱣᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱜᱮᱭ ᱧᱟᱢᱼᱟ᱾
== ᱯᱚᱨᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱠ ᱮᱞᱟᱠᱟᱠᱚ ==
ᱥᱤᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱛᱷᱟᱱᱟ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱯᱳᱣᱨᱳᱥᱚᱵᱷᱟ ([[ᱥᱤᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱯᱳᱣᱨᱳᱥᱚᱵᱷᱟ]]),᱑᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱔᱓᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱛᱚᱠᱚ ᱴᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱺ
*ᱥᱤᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*[[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱨᱟᱭᱱᱚᱜᱚᱨ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱵᱩᱲᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱢᱟᱡᱷᱤᱦᱚᱴᱴᱚ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱯᱤᱨᱚᱵᱽ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱟᱴᱢᱩᱞ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱠᱤᱪᱚᱴ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱢᱚᱭᱫᱟᱱᱦᱟᱴᱟ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱫᱮᱣᱞᱤ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱢᱚᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱥᱳᱭᱳᱫᱽᱯᱩᱨ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
== ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
== ᱯᱷᱮᱵᱟᱛ ==
{{Bogra District}}
{{Upazilas of Rajshahi Division}}
[[Category:Upazilas of Bogra District]]
8sni86d5pj6v08uahriolvwhplsyhsm
197322
197321
2026-08-26T18:34:22Z
Albetudu
1096
/* ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ */
197322
wikitext
text/x-wiki
{{For|upazila with same name|Shibganj Upazila (disambiguation){{!}}Shibganj Upazila}}
{{Infobox settlement
| official_name = Shibganj
| native_name = শিবগঞ্জ
| settlement_type = [[Upazilas of Bangladesh|Upazila]]
| image_skyline = Govinda Bhita, Bogura, Bangladesh 09.jpg
| imagesize =
| image_alt =
| image_caption = Govinda Bhita, [[Mahasthangarh]]
| image_map = Shibganj, Bogra in Rajshahi division (Bangladesh).svg
| coordinates = {{coord|25|1|N|89|19|E|type:adm3rd|display=inline,title}}
| subdivision_type = [[Country]]
| subdivision_name = {{flag|Bangladesh}}
| subdivision_type1 = [[Divisions of Bangladesh|Division]]
| subdivision_name1 = [[Rajshahi Division|Rajshahi]]
| subdivision_type2 = [[Districts of Bangladesh|District]]
| subdivision_name2 = [[Bogra District|Bogra]]
| subdivision_type3 = <!-- Capital -->
| subdivision_name3 =
| area_footnotes = <ref name=census2011/>
| area_total_km2 = 314.92
| area_metro_km2 =
| elevation_m =
| elevation_ft =
| population_footnotes = <ref name="census2022">{{Cite book |url=https://bbs.portal.gov.bd/sites/default/files/files/bbs.portal.gov.bd/page/b343a8b4_956b_45ca_872f_4cf9b2f1a6e0/2024-01-31-15-51-b53c55dd692233ae401ba013060b9cbb.pdf |title=National Report |date=November 2023 |publisher=[[Bangladesh Bureau of Statistics]] |isbn=978-9844752016 |series=Population and Housing Census 2022 |volume=1 |location=Dhaka |pages=401}}</ref>
| population_total = 400456
| population_as_of = [[2022 Bangladeshi census|2022]]
| population_density_km2 = auto
| leader_title =
| leader_name =
| leader_title1 =
| leader_name1 =
| timezone = [[Bangladesh Standard Time|BST]]
| utc_offset = +6
| postal_code_type = [[List of postal codes in Bangladesh|Postal code]]
| postal_code = 5810<ref name="postalcode">{{Cite web |url=https://bdpost.portal.gov.bd/site/page/4694b7b6-0cab-4172-9fc7-dbc949f62841 |title=Bangladesh Postal Code |date=21 October 2024 |publisher=Bangladesh Postal Department under the Department of Posts and Telecommunications of the Ministry of Posts, Telecommunications and Information Technology of the People's Republic of Bangladesh |location=Dhaka}}</ref>
| area_code = 05020<ref name="areacode">{{Cite web |url=https://en.chahaoba.com/Bangladesh |title=Bangladesh Area Code |date=18 October 2024 |publisher=Chahaoba.com |location=China}}</ref>
| website = {{URL|http://shibganj.bogra.gov.bd/}} {{in lang|bn}}
| footnotes =
}}
'''ᱥᱤᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ''' ᱫᱚ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱠᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ᱾
== ᱱᱟᱜᱟᱢ ==
ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱫᱚ ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱛᱟᱹᱨ ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱢ ᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱝ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱫᱚ ᱓᱑᱕.᱓᱓ ᱵᱚᱨᱜᱚ ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱟᱹᱨ ᱫᱚ [[ᱜᱟᱭᱵᱟᱱᱫᱷᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱫᱟᱹᱠᱷᱤᱱ ᱫᱚ [[ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ]], [[ᱠᱟᱦᱟᱞᱩ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ]] ᱟᱨ [[ᱫᱩᱯᱪᱟᱪᱤᱭᱟ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ]], ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱱᱟᱠᱷᱟ [[ᱠᱟᱞᱟᱭ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ]] ᱟᱨ [[ᱠᱷᱮᱛᱞᱟᱞ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ]] ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱵᱚᱜᱩᱲᱟ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙ ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱟᱨ ᱯᱷᱟᱨᱟᱠ ᱜᱟᱝᱱᱟᱭ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱟᱠᱟᱵᱽ ᱨᱮᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱤᱠᱷᱟᱹᱱ ᱥᱮᱬᱟ ᱫᱚ ᱠᱚᱨᱚᱛᱚᱣᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱜᱮᱭ ᱧᱟᱢᱼᱟ᱾
== ᱯᱚᱨᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱠ ᱮᱞᱟᱠᱟᱠᱚ ==
ᱥᱤᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱛᱷᱟᱱᱟ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱯᱳᱣᱨᱳᱥᱚᱵᱷᱟ ([[ᱥᱤᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱯᱳᱣᱨᱳᱥᱚᱵᱷᱟ]]),᱑᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱔᱓᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱛᱚᱠᱚ ᱴᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱺ
*ᱥᱤᱵᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*[[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱨᱟᱭᱱᱚᱜᱚᱨ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱵᱩᱲᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱢᱟᱡᱷᱤᱦᱚᱴᱴᱚ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱯᱤᱨᱚᱵᱽ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱟᱴᱢᱩᱞ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱠᱤᱪᱚᱴ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱢᱚᱭᱫᱟᱱᱦᱟᱴᱟ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱫᱮᱣᱞᱤ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱢᱚᱠᱟᱢᱛᱚᱞᱟ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
*ᱥᱳᱭᱳᱫᱽᱯᱩᱨ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
== ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
{{Reflist}}
== ᱯᱷᱮᱵᱟᱛ ==
{{Bogra District}}
{{Upazilas of Rajshahi Division}}
[[Category:Upazilas of Bogra District]]
0xjwamgga5gn0y9sqpl0qijncthx1gl
ᱨᱤᱞᱤ ᱥᱴᱤᱞ
0
25723
197328
136797
2026-08-26T21:58:49Z
Dostojewskij
819
ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱘᱗ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ
197328
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox biography vcard"
! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:125%;" |<div class="fn" style="display:inline-block">ᱨᱤᱞᱤ ᱥᱴᱤᱮᱞ</div>
|-
| colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Riley_Steele_2015.jpg|360x360px]]<div class="infobox-caption">2015 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱥᱴᱤᱮᱞ</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" |ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
| class="infobox-data" |<div class="birthplace" style="display:inline">[[San Diego|ᱥᱟᱱ ᱰᱤᱭᱟᱜᱳ]], [[California|ᱠᱮᱞᱯᱷᱟᱨᱤᱱᱟ]], ᱢᱟᱨᱠᱤᱱ ᱡᱩᱠᱛᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ </div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" |ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱾
| class="infobox-data category" |ᱢᱟᱨᱠᱤᱱ ᱾
|-
! class="infobox-label" scope="row" |ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱣᱟᱱ ᱾
| class="infobox-data" |2005 ᱼ ᱱᱟᱦᱟᱜ
|-
! class="infobox-label" scope="row" |ᱳᱭᱮᱵᱥᱟᱭᱤᱴ
| class="infobox-data" |
|}
[[Category:Articles with hCards]]
'''ᱨᱤᱞᱤ ᱥᱴᱤᱮᱞ ᱫᱚ''' ᱢᱤᱫ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱯᱳᱨᱱᱳᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾
== ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ==
ᱥᱴᱤᱞ ᱫᱚ ᱠᱚᱞᱤᱯᱷᱚᱨᱱᱤᱭᱟ ᱮᱥᱠᱳᱱᱰᱤᱰᱳ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱴᱟᱨᱵᱟᱠᱥ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱜᱳᱞᱯᱷ ᱠᱳᱨᱥ ᱨᱮ ᱥᱱᱮᱠ ᱵᱟᱨ ᱨᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ ᱾
== ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱥᱴᱤᱞ ᱫᱚ ᱯᱟᱭᱨᱮᱴᱥ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱳᱞᱤᱣᱩᱰ ᱮ ᱥᱮᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱸᱰᱮ ᱩᱱᱤ ᱡᱮᱥᱮ ᱡᱮᱱ ᱥᱟᱶ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱰᱩᱴ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ==
ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱥᱴᱤᱮᱞ ᱰᱤᱡᱴᱮᱞ ᱠᱷᱮᱞᱳᱰ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱡᱳᱜᱟᱡᱳᱜ ᱵᱟᱝ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱠᱷᱮᱞᱳᱰ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱡᱩᱱᱤ ᱚᱱᱟ ᱫᱤᱱ ᱩᱱᱤ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱱᱚᱛᱷᱤ ᱨᱮ ᱥᱟᱭᱤᱱ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾
2009 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ <ref>{{Cite web |title=Digital Playground's 'War Machine' Debuts in January |url=https://avn.com/business/articles/video/digital-playground-s-war-machine-debuts-in-january-368588.html}}</ref>, ᱥᱴᱤᱮᱞ ᱢᱟᱨᱮᱱ ᱤᱭᱩ ᱮᱯᱷ ᱥᱤ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱭᱤᱡ ᱳᱣᱟᱨ ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱲ ᱪᱚᱞᱚᱠ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ 2011 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱨᱮ, ᱥᱴᱤᱮᱞ ᱮᱵᱷᱤ ᱮᱱ ᱮᱣᱟᱨᱰ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ <ref>{{Cite news|url=http://www.thedailybeast.com/articles/2014/12/27/porn-stars-on-the-year-in-porn-drone-erotica-belle-knox-and-wild-sex.html|title=Porn Stars on the Year in Porn: Drone Erotica, Belle Knox, and Wild Sex|last=Snow|first=Aurora|date=December 27, 2014|work=The Daily Beast|access-date=January 1, 2015}}</ref><ref>{{Cite web |date=September 20, 2013 |title=Axel Braun Signs Riley Steele to 2-Year Contract |url=http://business.avn.com/articles/video/Axel-Braun-Signs-Riley-Steele-to-2-Year-Contract-529859.html |access-date=September 20, 2013 |website=Adult Video News |archive-date=September 21, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055536/http://business.avn.com/articles/video/Axel-Braun-Signs-Riley-Steele-to-2-Year-Contract-529859.html |url-status=dead }}</ref> ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ 20 ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ, ᱥᱴᱤᱮᱞ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ ᱮᱠᱥᱮᱞ ᱵᱨᱟᱣᱩᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
== ᱢᱩᱲᱩᱫᱼᱥᱚᱨᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱢᱳᱯᱷᱚᱨᱤ ==
{| class="wikitable sortable"
|+ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ
!ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱾
!ᱛᱟᱹᱞᱤᱠᱟ ᱾
!ᱮᱱᱮᱢ ᱾
! class="unsortable" |ᱱᱳᱴᱠᱚ ᱾
|-
|2010
|''ᱯᱮᱨᱟᱱᱦᱟ 3ᱰᱤ''
|ᱠᱤᱥᱴᱟᱞ ᱾
|ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱱᱮᱢ ᱾
|}
{| class="wikitable sortable"
|+ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱾
!ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱾
!ᱛᱟᱹᱞᱤᱠᱟ ᱾
!ᱮᱱᱮᱢ ᱾
! class="unsortable" |ᱱᱳᱴᱠᱚ ᱾
|-
|2010
|''ᱢᱟᱱᱥᱚᱨ ᱠᱚ ᱾''
|ᱟᱡᱜᱮ ᱟᱡ ᱜᱮ ᱾
|سیزن 4, ᱮᱯᱤᱥᱳᱰ 3
|-
|2011
|''ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱾''
|ᱴᱤᱯᱤ ᱾
|10 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱮᱯᱤᱥᱳᱰ ᱾
|-
|2011
|''NTSF: SD: ᱮᱥ ᱤᱭᱩ ᱵᱷᱤ''
|ᱮᱨᱤᱠᱟ ᱾
|سیزن 1, ᱮᱯᱤᱥᱳᱰ 7
|-
|2012
|''ᱫᱟ ᱜᱤᱨᱞᱥ ᱜᱚᱭᱤᱰ ᱴᱩ ᱰᱮᱯᱨᱟᱵᱷᱤᱴᱤ''
|ᱠᱟᱭᱞᱤ ᱾
|9 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱮᱯᱤᱥᱳᱰ ᱾
|}
{| class="infobox" style="width: 25em; text-align: left; font-size: 90%; vertical-align: middle;"
|+ᱢᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱤᱠᱟ ᱾
| colspan="3" |
{| class="collapsible collapsed" style="width:100%;"
! colspan="3" style="background:#d9e8ff; text-align:center;" |ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱟᱨ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱾
|- style="background:#d9e8ff; text-align:center; text-align:center;"
|'''ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱾'''
| style="background:#cec; text-size:0.9em; width:50px;" |'''ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾'''
| style="background:#fcd; text-size:0.9em; width:50px;" |'''ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱾'''
|-
!ᱮᱹᱵᱷᱤ ᱮᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱾
|{{won|11}}|{{nom|14}}
|-
!ᱱᱟᱭᱤᱴᱢᱳᱵᱷᱥ ᱮᱣᱟᱨᱰ ᱾
|{{won|9}}|{{nom|5}}
|-
!ᱨᱳᱜᱟᱨᱤᱵᱷᱤᱭᱩᱹᱥ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱾
|{{won|1}}|{{nom|1}}
|-
!ᱮᱠᱥᱵᱤᱡ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱾
|{{won|5}}|{{nom|10}}
|-
!ᱮᱠᱥ ᱟᱨ ᱥᱤ ᱳ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱾
|{{won|1}}|{{nom|3}}
|-
!ᱥᱤᱠᱮᱥ ᱮᱣᱟᱨᱰ ᱾
|{{won|2}}|{{nom|4}}
|-
!ᱮᱠᱥᱡᱳᱴᱤᱠᱟ ᱯᱷᱮᱱᱤ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱾
|{{won|1}}|{{nom|2}}
|}
|- style="background:#d9e8ff;"
| colspan="3" |'''ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱞᱮᱠᱷᱟ'''
|-|{{won|'''Totals'''}}|{{won|'''30'''}}|{{nom|'''39'''}}
|-
|}
[[ᱨᱮᱫ:Riley_Steele_AVN_Awards_2012_two.jpg|right|thumb|367x367px|ᱨᱤᱞᱤ ᱥᱴᱤᱞ, ᱮᱵᱷᱤ ᱮᱱ ᱮᱣᱟᱨᱰ ᱒᱐᱑᱒]]
{| class="wikitable sortable"
!ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱾
!ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱾
!ᱛᱷᱚᱱᱚᱛ ᱾
!ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱾
|-
| rowspan="5" |2011
| rowspan="3" |ᱮᱹᱵᱷᱤ ᱮᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱾<ref>{{Cite web |title=Nominations for the 2011 AVN Awards |url=http://avnawards.avn.com/2011_nominations2.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130130170500/http://avnawards.avn.com/2011_nominations2.pdf |archive-date=January 30, 2013 |website=Adult Video News}}</ref>
|ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱥᱟᱱᱟᱢᱼᱜᱟᱨᱞ ᱜᱨᱚᱯ ᱥᱤᱠᱮᱥ ᱥᱤᱱ
| rowspan="2" |ᱵᱟᱰᱤ ᱦᱤᱛ (ᱠᱟᱭᱰᱮᱱ ᱠᱨᱚᱥ, ᱡᱮᱥᱤ ᱡᱮᱱ, ᱠᱟᱴᱥᱩᱱᱤ ᱟᱨ ᱨᱮᱵᱷᱮᱱ ᱮᱞᱮᱠᱥᱤᱥ ᱥᱟᱶᱛᱮ) <small> ([[ᱠᱟᱭᱰᱮᱱ ᱠᱨᱚᱥ]], ᱡᱮᱥᱮ ᱡᱮᱱ,ᱠᱟᱴᱥᱩᱱᱤ ᱾ ᱟᱨ [[Raven Alexis|ᱨᱮᱵᱷᱮᱱ ᱮᱞᱮᱠᱥᱤᱥ]] ᱥᱟᱶᱛᱮ) </small>
|-
|ᱳᱭᱟᱞᱰᱮᱥᱴ ᱥᱤᱠᱮᱥ ᱥᱤᱱ (ᱯᱷᱮᱱ ᱮᱣᱟᱨᱰ)
|-
| rowspan="2" |ᱠᱨᱤᱥᱳᱵᱷᱟᱨ ᱥᱴᱟᱨ ᱚᱯᱷ ᱫᱟ ᱤᱭᱟᱨ| {{n/a}}
|-
|ᱮᱠᱥᱵᱤᱡ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=XBIZ Announces Finalist Nominees for 2011 XBIZ Awards |url=http://www.xbiz.com/news/128827 |access-date=September 14, 2014 |website=XBIZ}}</ref><ref>{{Cite web |date=February 10, 2011 |title=2011 XBIZ Awards Announced Last Night |url=http://business.avn.com/company-news/2011-XBIZ-Awards-Announced-Last-Night-426415.html |access-date=February 14, 2013 |website=Adult Video News |archive-date=April 13, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120413211932/http://business.avn.com/company-news/2011-XBIZ-Awards-Announced-Last-Night-426415.html |url-status=dead }}</ref>| {{n/a}}
|-
|ᱮᱠᱥ ᱟᱨ ᱥᱤ ᱳ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾
|ᱢᱩᱲᱩᱫᱼᱥᱚᱨᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱮᱰᱤᱭᱟ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱾| {{n/a}}
|-
| rowspan="5" |2012
| rowspan="4" |ᱮᱵᱷᱤ ᱮᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ <ref>{{Cite journal|year=2011|title=AVN Awards 2012 - nominations|url=http://avnawards.avn.com/2012_AVN_Awards_nominations.pdf|journal=Adult Video News|access-date=February 14, 2013|archive-date=March 3, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130303183851/http://avnawards.avn.com/2012_AVN_Awards_nominations.pdf|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite journal|date=January 22, 2012|title=AVN Announces the 2012 AVN Award Winners|url=http://business.avn.com/articles/video/AVN-Announces-the-2012-AVN-Award-Winners-461715.html|journal=Adult Video News|access-date=February 14, 2013|archive-date=June 29, 2012|archive-url=https://archive.ph/20120629195808/http://business.avn.com/articles/video/AVN-Announces-the-2012-AVN-Award-Winners-461715.html|url-status=dead}}</ref>
|ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱦᱚᱲᱢᱚ (ᱯᱷᱮᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ) | {{n/a}}
|-
|ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱯᱳᱨᱱ ᱥᱴᱟᱨ (ᱯᱷᱮᱱ ᱮᱣᱟᱨᱰ) | {{n/a}}
|-
|ᱦᱳᱥᱴᱮᱴ ᱥᱤᱠᱮᱥ ᱥᱤᱱ (ᱯᱷᱮᱱ ᱮᱣᱟᱨᱰ)
|ᱵᱮᱵᱤᱥᱤᱴᱟᱨ 2 (ᱡᱮᱥᱮ ᱡᱮᱱ, ᱠᱟᱭᱰᱮᱱ ᱠᱨᱚᱥ, ᱥᱴᱳᱭᱟ, ᱵᱤᱵᱤ ᱡᱩᱱᱥ ᱟᱨ ᱢᱮᱱᱩᱭᱮᱞ ᱯᱷᱮᱨᱟᱨᱟ ᱥᱟᱶ) <small> (ᱡᱮᱥᱮ ᱡᱮᱱ, ᱠᱟᱭᱰᱮᱱ ᱠᱨᱚᱥ,ᱥᱴᱳᱭᱟ ᱾, ᱵᱤᱵᱤ ᱡᱩᱱᱥ ᱟᱨ ᱢᱮᱱᱩᱭᱮᱞ ᱯᱷᱮᱨᱟᱨᱟᱣᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱮ) </small>
|-
|ᱴᱩᱭᱴᱟᱨ ᱠᱤᱭᱤᱱ (ᱯᱷᱮᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ) | {{n/a}}
|-
|ᱱᱟᱭᱤᱴᱢᱳᱵᱷᱥ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱾
|ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱜᱩᱴ ᱵᱤᱫᱟ (ᱯᱷᱮᱱ 'ᱥ ᱪᱚᱭᱤᱥ) | {{n/a}}
|-
| rowspan="7" |2013
| rowspan="2" |ᱮᱵᱷᱤ ᱮᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ <ref>{{Cite web |title=2013 AVN Nominations |url=http://avnawards.avn.com/2013_nominations.pdf |access-date=February 14, 2013 |website=Adult Video News |archive-date=December 24, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121224001451/http://avnawards.avn.com/2013_nominations.pdf |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=2013 AVN Winners |url=http://avnawards.avn.com/past-shows/past-winners/2013/ |access-date=February 14, 2013 |website=Adult Video News |archive-date=February 15, 2013 |archive-url=https://archive.ph/20130215134036/http://avnawards.avn.com/past-shows/past-winners/2013/ |url-status=dead }}</ref>
|ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱦᱚᱲᱢᱚ (ᱯᱷᱮᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ) | {{n/a}}
|-
|ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱯᱳᱨᱱ ᱥᱴᱟᱨ (ᱯᱷᱮᱱ ᱮᱣᱟᱨᱰ) | {{n/a}}
|-
| rowspan="2" |ᱮᱠᱥᱵᱤᱡ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ <ref>{{Cite journal|year=2012|title=XBIZ Awards 2013 - Nominees|url=http://xbizawards.xbiz.com/nominees.php|url-status=dead|journal=XBIZ|archive-url=https://web.archive.org/web/20120131025101/http://xbizawards.xbiz.com/nominees.php|archive-date=January 31, 2012|access-date=February 14, 2013}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Miller |first=Dan |date=January 12, 2013 |title=2013 XBIZ Award Winners Announced |url=http://www.xbiz.com/news/158425 |access-date=February 14, 2013 |website=XBIZ}}</ref>
|ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱥᱤᱱᱼᱵᱷᱤᱜᱱᱮᱴ ᱨᱮᱞᱤᱡ
|ᱤᱱ ᱨᱤᱞᱟᱭᱥ ᱯᱮᱱᱴᱤᱥ (Erik Everhard) <small> (Erik Everhard) ᱼ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱾</small>
|-
|ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱥᱤᱱᱼᱳᱼᱳᱼᱜᱟᱨᱞ
|''ᱟᱭᱳ ᱟᱨ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ ᱾''(ᱡᱮᱥᱮ ᱡᱮᱱ, ᱠᱟᱭᱰᱮᱱ ᱠᱨᱚᱥ, ᱥᱮᱞᱤᱱᱟ ᱨᱳᱡᱽ ᱟᱨ ᱵᱷᱤᱠᱤ ᱪᱮᱡᱽ ᱥᱟᱶᱛᱮ) <small> (ᱡᱮᱥᱮ ᱡᱮᱱ, ᱠᱟᱭᱰᱮᱱ ᱠᱨᱚᱥ, ᱥᱮᱞᱤᱱᱟ ᱨᱳᱡᱽ ᱟᱨ ᱵᱷᱤᱠᱤ ᱪᱮᱥ ᱥᱟᱶᱛᱮ) </small>
|-
|ᱱᱟᱭᱤᱴᱢᱳᱵᱷᱥ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ
|ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱜᱩᱴ ᱵᱤᱫᱟ (ᱯᱷᱮᱱ 'ᱥ ᱪᱚᱭᱤᱥ) | {{n/a}}
|-
| rowspan="2" |ᱥᱤᱠᱮᱥ ᱮᱣᱟᱨᱰ <ref>{{Cite web |title=Winners Announced at Inaugural Sex Awards in Hollywood AVN |url=https://avn.com/business/articles/video/winners-announced-at-inaugural-sex-awards-in-hollywood-532193.html}}</ref>
|ᱯᱳᱨᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱮᱨᱤᱯᱷᱮᱴ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ/ᱠᱩᱲᱤ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱡᱩᱨᱤᱯᱮᱞ
|<small> (Erik Everhard) ᱼ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱾</small>
|-
|ᱯᱳᱨᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱾| {{n/a}}
|-
| rowspan="6" |2014
|ᱮᱹᱵᱷᱤ ᱮᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ <ref>{{Cite web |date=January 21, 2014 |title=2014 AVN Award Winners Announced |url=http://business.avn.com/articles/video/AVN-Announces-the-Winners-of-the-2014-AVN-Awards-544448.html |access-date=January 21, 2014 |website=Adult Video News |archive-date=February 1, 2016 |archive-url=https://archive.ph/20160201103626/http://business.avn.com/articles/video/AVN-Announces-the-Winners-of-the-2014-AVN-Awards-544448.html |url-status=dead }}</ref>
|ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱯᱳᱨᱱ ᱥᱴᱟᱨ (ᱯᱷᱮᱱ ᱮᱣᱟᱨᱰ) | {{n/a}}
|-
|ᱮᱠᱥᱵᱤᱡ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ <ref>{{Cite web |last=Miller |first=Dan |date=January 24, 2014 |title=2014 XBIZ Award Winners Announced |url=http://www.xbiz.com/news/173901 |access-date=January 25, 2014 |website=[[XBIZ]]}}</ref>
|ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱥᱤᱱᱼᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ
|''ᱠᱳᱰ ᱚᱯᱷ ᱚᱱᱟᱨ'' (ᱡᱮᱥᱮ ᱡᱮᱱ, ᱥᱴᱳᱭᱟ, ᱠᱟᱭᱰᱮᱱ ᱠᱨᱚᱥ, ᱥᱮᱞᱤᱱᱟ ᱨᱳᱡᱽ ᱟᱨ ᱢᱮᱱᱩᱭᱮᱞ ᱯᱷᱮᱨᱟᱨᱟᱣ ᱥᱟᱶᱛᱮ) <small> (ᱡᱮᱥᱮ ᱡᱮᱱ, ᱥᱴᱳᱭᱟ, ᱠᱟᱭᱰᱮᱱ ᱠᱨᱚᱥ, ᱥᱮᱞᱤᱱᱟ ᱨᱳᱡᱽ ᱟᱨ ᱢᱮᱱᱩᱭᱮᱞ ᱯᱷᱮᱨᱟᱨᱟᱣᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱮ) </small>
|-
| rowspan="3" |ᱱᱟᱭᱤᱴᱢᱳᱵᱷᱥ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ
|ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱦᱚᱲᱢᱚ (ᱯᱷᱮᱱ 'ᱥ ᱪᱚᱭᱤᱥ) | {{n/a}}
|-
|ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱜᱮᱹᱥ ᱪᱷᱟᱹᱲ (ᱯᱷᱮᱱ 'ᱥ ᱪᱚᱭᱤᱥ)
|''ᱨᱤᱞᱤ ᱜᱳᱥ ᱜᱳᱱᱡᱳ ᱾''
|-
|ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱯᱮᱨᱳᱰᱤ ᱰᱨᱟᱢᱟ (ᱯᱷᱮᱱ 'ᱥ ᱪᱚᱭᱤᱥ)
|''ᱥᱱᱳ ᱳᱣᱟᱭᱤᱴ XXX: ᱮᱱ ᱮᱠᱥᱮᱞ ᱵᱨᱟᱣᱩᱱ ᱯᱮᱨᱳᱰᱤ''
|-
|ᱯᱷᱮᱱᱤ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱾<ref>{{Cite web |title=2nd Annual Fannys Presented AVN |url=https://avn.com/business/articles/video/2nd-annual-fannys-presented-556524.html}}</ref>
|ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱳᱨᱟᱭᱟᱞ ᱾| {{n/a}}
|-
| rowspan="2" |2015
|ᱮᱹᱵᱷᱤ ᱮᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ
|ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱯᱳᱨᱱᱥᱴᱟᱨ (ᱯᱷᱮᱱ ᱮᱣᱟᱨᱰ) | {{n/a}}
|-
|ᱱᱟᱭᱤᱴᱢᱳᱵᱷᱥ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ <ref>{{Cite web |title=NightMoves Awards Winners Announced |url=https://www.xbiz.com/news/200007/nightmoves-awards-winners-announced}}</ref>
|ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱦᱚᱲᱢᱚ (ᱯᱷᱮᱱ 'ᱥ ᱪᱚᱭᱤᱥ) | {{n/a}}
|-
| rowspan="2" |2016
|ᱮᱠᱥᱵᱤᱡ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ
|ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹᱼ ᱯᱮᱨᱳᱰᱤ ᱪᱷᱟᱹᱲ ᱾
|''ᱵᱟᱨᱵᱟᱨᱮᱞᱟ XXX: ᱮᱱ ᱮᱠᱥᱮᱞ ᱵᱨᱟᱣᱩᱱ ᱯᱮᱨᱳᱰᱤ''<ref>{{Cite web |last=Pardon |first=Rhett |date=January 16, 2016 |title=2016 XBIZ Award Winners Announced |url=http://www.xbiz.com/news/203206 |access-date=January 30, 2016 |website=XBIZ}}</ref>
|-
| rowspan="3" |نائᱴᱢᱳᱵᱷᱥ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ <ref>{{Cite web |title=NightMoves Announces 24th Annual Awards Winners AVN |url=https://avn.com/business/articles/video/nightmoves-announces-24th-annual-awards-winners-694132.html}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Winners of 25th Annual NightMoves Awards Winners Announced AVN |url=https://avn.com/business/articles/video/winners-of-25th-annual-nightmoves-awards-winners-announced-746375.html}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Winners Announced of 27th Annual NightMoves Awards AVN |url=https://avn.com/business/articles/video/winners-announced-of-27th-annual-nightmoves-awards-849603.html}}</ref>
| rowspan="3" |ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱦᱚᱲᱢᱚ (ᱯᱷᱮᱱ 'ᱥ ᱪᱚᱭᱤᱥ) | {{n/a}}
|-
|2017| {{n/a}}
|-
|2019| {{n/a}}
|}
== ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ ==
* ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱧᱮᱞ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱳᱨᱱᱳᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱤᱠᱟ ᱾
== ᱛᱟᱹᱞᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ==
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱰᱟᱞᱴ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱹ,]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱰᱟᱞᱴ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱹ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱰᱟᱞᱴ ᱠᱩᱲᱤ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱹ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱘᱗ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
s5w6i7tb1nyhrpiptso1e2zc5hi0tyb
ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ
0
37944
197313
2026-08-26T12:01:52Z
ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ
5347
"{{Infobox performing art | name = ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ | image = Thoranayudham- Madras1.jpg | caption = ᱜᱩᱨᱩ ᱢᱟᱱᱤ ᱢᱟᱫᱷᱟᱵᱷᱟ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱟᱫᱮᱞ ''ᱛᱷᱳᱨᱟᱱᱟᱭᱩᱫᱷᱟᱢ'' ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫᱟ (ᱵᱷᱟᱥᱟ ᱟᱜ ᱰᱨᱟᱢᱟ ''ᱚᱵᱷᱤᱥᱮᱠ ᱱᱟᱴᱟᱠᱟ'' ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
197313
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox performing art
| name = ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ
| image = Thoranayudham- Madras1.jpg
| caption = ᱜᱩᱨᱩ ᱢᱟᱱᱤ ᱢᱟᱫᱷᱟᱵᱷᱟ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱟᱫᱮᱞ ''ᱛᱷᱳᱨᱟᱱᱟᱭᱩᱫᱷᱟᱢ'' ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫᱟ (ᱵᱷᱟᱥᱟ ᱟᱜ ᱰᱨᱟᱢᱟ ''ᱚᱵᱷᱤᱥᱮᱠ ᱱᱟᱴᱟᱠᱟ'' ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱦᱟᱠᱟᱵᱽᱭᱚ ''ᱨᱟᱢᱟᱭᱚᱱ'' ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱴᱮᱦᱟᱸᱰ ᱟᱠᱟᱱᱟ) ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ (᱑᱙᱖᱒, ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ)
| medium = ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱟᱨ ᱥᱟᱶ ''ᱠᱩᱛᱷᱩ''
| types =
| ancestor =
| descendant =
| culture = ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ
| era = ᱥᱟᱝᱜᱟᱢ ᱡᱩᱜᱽ
}}
'''ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ''' (ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ: കൂടിയാട്ടം; (ᱟᱭ.ᱮ.ᱮᱥ.ᱴᱤ) : kūṭiyāṭṭaṁ; ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱢᱮᱱᱮᱛ: ᱢᱤᱫ ᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ) ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱣᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱝᱜᱟᱢ ᱡᱩᱜᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱠᱩᱛᱷᱩ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱥᱟᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱳ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱢᱚᱪᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ-ᱡᱚᱴᱮᱫᱚᱜ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱢᱟᱹᱱ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name=":0">{{Cite web|title=UNESCO – Kutiyattam, Sanskrit theatre|url=https://ich.unesco.org/en/RL/kutiyattam-sanskrit-theatre-00010|access-date=2022-02-21|website=ich.unesco.org|language=en}}</ref>
== ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ==
[[Image:Koodiyattam Framed 001.jpg|thumb|alt=Koodiyattam Performance.|ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ]]
ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ ᱛᱮ "ᱢᱮᱥᱟᱞ ᱚᱵᱷᱤᱱᱚᱭ" ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱟᱨ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱶ ᱠᱩᱛᱷᱩ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱩᱱ ᱠᱚᱭ ᱢᱮᱥᱟᱭᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱩᱛᱷᱟᱢᱵᱟᱞᱟᱢ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱟᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱯ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱫᱚ ᱵᱟᱨ ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref name=":0" /> ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱟᱨ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱠᱩᱛᱷᱩ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱠᱚᱨᱮ, ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ, ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱰᱨᱟᱢᱟᱴᱤᱠ ᱮᱱᱮᱡ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱟᱨ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱠᱩᱛᱷᱩ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱯ ᱠᱩᱛᱷᱩ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱟᱝᱜᱟᱢ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱟᱨ ᱯᱟᱞᱞᱟᱵᱷᱟ, ᱯᱟᱱᱰᱤᱭᱟᱱ, ᱪᱮᱨᱟ, ᱟᱨ ᱪᱳᱞᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱞ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱠᱩᱛᱷᱩ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱚᱞ ᱠᱚᱫᱚ ᱛᱟᱱᱡᱳᱨ, ᱛᱤᱨᱩᱵᱷᱤᱫᱟᱭᱢᱟᱨᱩᱛᱷᱩᱨ, ᱵᱷᱮᱫᱟᱨᱟᱱᱭᱟᱢ, ᱛᱤᱨᱩᱵᱷᱟᱨᱩᱨ, ᱟᱨ ᱳᱢᱟᱢᱯᱩᱞᱤᱭᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱛᱮᱵᱷᱟᱨᱟᱢ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱵᱚᱱᱫᱷᱟᱢ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾{{Citation needed|date=March 2020}}
ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱡᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱚᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱪᱳᱞᱟ ᱟᱨ ᱯᱟᱞᱞᱟᱵᱷᱟ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱝᱥᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱜᱚᱴᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱩᱯᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱢᱟᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱨᱟᱡᱟᱥᱤᱢᱦᱟ, ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱞᱞᱟᱵᱷᱟ ᱨᱟᱡᱟ, ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱰᱨᱟᱢᱟ "ᱠᱟᱭᱞᱟᱥᱳᱫᱷᱟᱨᱟᱱᱟᱢ" ᱚᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱨᱟᱵᱚᱱ ᱟᱜ ᱥᱤᱵᱽ ᱟᱜ ᱨᱟᱹᱜᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱫᱟᱭᱟ ᱛᱮ ᱪᱟᱵᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤᱭ ᱞᱟᱹᱭᱟ᱾
ᱠᱩᱞᱟᱥᱮᱠᱷᱟᱨᱟ ᱵᱷᱟᱨᱢᱟ, ᱪᱮᱨᱟ ᱯᱮᱨᱩᱢᱟᱞ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱝᱥᱚ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱛᱟᱞᱟ ᱡᱩᱜᱽ ᱨᱮᱱ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ, ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱨᱮ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱫᱩᱥᱟᱠᱟ ᱟᱹᱜᱩ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱮᱫᱟᱭ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱰᱨᱟᱢᱟᱭ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱟ, ᱥᱩᱵᱷᱟᱫᱽᱨᱟᱫᱷᱟᱱᱟᱱᱡᱟᱭᱟᱢ ᱟᱨ ᱛᱟᱯᱟᱛᱤᱥᱟᱢᱵᱷᱟᱨᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱵᱽᱬᱮ ᱜᱟᱛᱮ ''ᱛᱷᱳᱡᱷᱟᱱ'' ᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱟᱨ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫ ᱜᱮᱭᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ, ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱥᱟᱠᱛᱤᱵᱷᱟᱫᱽᱨᱟ ᱟᱜ ''ᱟᱥᱪᱟᱨᱭᱟᱪᱩᱫᱟᱢᱟᱱᱤ'', ᱱᱤᱞᱟᱠᱟᱱᱛᱷᱟ ᱟᱜ ''ᱠᱟᱞᱭᱟᱱᱟᱥᱟᱣᱜᱟᱱᱫᱷᱤᱠᱟ'', ᱵᱳᱫᱷᱟᱭᱟᱱᱟ ᱟᱜ ''ᱵᱷᱟᱜᱟᱵᱷᱟᱫᱟᱡᱽᱡᱩᱠᱟ'', ᱦᱟᱨᱥᱟ ᱟᱜ ''ᱱᱟᱜᱟᱱᱟᱱᱫᱟ'', ᱟᱨ ᱵᱷᱟᱥᱟ ᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ''ᱚᱵᱷᱤᱥᱮᱠ'' ᱟᱨ ''ᱯᱨᱚᱛᱤᱢᱟ'' ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾
[[File:Bharat-s-tiwari-photography-IMG 6635 June 11, 2017.jpg|thumb|ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱤᱡ ''ᱠᱟᱯᱤᱞᱟ ᱵᱷᱮᱱᱩ'']]
== ᱨᱩᱨᱩ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ ᱠᱚ ==
[[Image:Mizhavu.jpg|ᱢᱤᱡᱷᱟᱵᱷᱩ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ''ᱢᱤᱡᱷᱟᱵᱷᱟᱱᱟ'' ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ (ᱢᱤᱡᱷᱟᱵᱷᱩ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱠᱥᱟ)|thumb|left|200px]]
ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱨᱩᱨᱩ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱤᱡᱷᱟᱵᱷᱩ, ᱠᱩᱡᱷᱤᱛᱟᱞᱟᱢ, ᱮᱰᱟᱠᱠᱟ, ᱠᱩᱨᱩᱢᱠᱩᱡᱷᱟᱞ, ᱟᱨ ᱥᱟᱝᱠᱷᱩ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱢᱤᱡᱷᱟᱵᱷᱩ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱨᱩᱨᱩ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱢᱵᱟᱞᱟᱵᱷᱟᱥ ᱱᱟᱢᱵᱤᱭᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱨᱩᱭᱟ, ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱱᱟᱝᱜᱭᱟᱨᱟᱢᱢᱟ ᱫᱚ ᱠᱩᱡᱷᱤᱛᱟᱞᱟᱢ (ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱟᱸᱥᱟ ᱛᱟᱞ) ᱮ ᱨᱩᱭᱟ᱾
== ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱰᱷᱚᱝ ==
[[Image:Mani Madhava Chakyar as Ravana.jpg|ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱜᱩᱨᱩ ᱢᱟᱱᱤ ᱢᱟᱫᱷᱟᱵᱷᱟ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ "ᱨᱟᱵᱚᱱ" ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ|thumb|right|150px]]
ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱫᱚ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ (ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱡᱟᱹᱛᱤ) ᱟᱨ ᱱᱟᱝᱜᱭᱟᱨᱟᱢᱢᱟ (ᱟᱢᱵᱟᱞᱟᱵᱷᱟᱥᱤ ᱱᱟᱢᱵᱤᱭᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱮᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜᱼᱟ᱾ "ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ" ᱧᱩᱛᱩᱢ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱢᱤᱫ ᱛᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ, ᱫᱚ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱮᱠᱴᱚᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱡᱷᱟᱵᱷᱩ ᱨᱩᱨᱩᱭᱤᱡ ᱟᱜ ᱛᱟᱞ ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱚᱵᱷᱤᱱᱚᱭᱟ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱮᱠᱞᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫ ᱢᱤᱫ ᱮᱠᱴᱚᱨ ᱥᱟᱶ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱮᱠᱴᱚᱨ ᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite news|last=Shulman|first=David|title=Creating and Destroying the Universe in Twenty-Nine Nights|url=http://www.nybooks.com/blogs/nyrblog/2012/nov/24/creating-and-destroying-universe-twenty-nine-night/|access-date=9 December 2012|newspaper=The New York Review of Books}}</ref>
ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱮᱠᱴᱚᱨ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱥᱮ ᱠᱩᱛᱷᱟᱢᱵᱟᱞᱟᱢ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱩᱛᱷᱩ ᱟᱨ ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ᱾ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ, ᱤᱞᱞᱳᱴᱟᱢᱢᱟᱥ, ᱫᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱚᱱᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ, ᱠᱩᱲᱤ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱠᱚᱫᱚ ᱱᱟᱝᱜᱭᱟᱨᱟᱢᱢᱟ ᱠᱚ ᱯᱟᱞᱟᱣᱟ᱾ ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱒ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱕᱐ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱟᱭᱢᱟ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ''ᱯᱩᱨᱟᱯᱯᱟᱰᱩ'' ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱮᱠᱴᱚᱨ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱨᱤᱛᱛᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱞᱳᱠ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ''ᱱᱤᱨᱵᱷᱟᱦᱟᱱᱟᱢ'' ᱦᱤᱡᱩᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱚᱵᱷᱤᱱᱚᱭ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ, ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱟᱜ ᱢᱚᱱᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱷᱟᱵᱽ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ''ᱱᱤᱨᱵᱷᱟᱦᱟᱱᱟᱢ'' ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱢᱤᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱧᱮᱧᱮᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱮ ᱟᱹᱜᱩ ᱠᱚᱣᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱥᱚᱞ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱮᱦᱚᱵᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ''ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ'', ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱮᱠᱞᱟ ᱚᱵᱷᱤᱱᱚᱭ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱨᱮᱫᱚ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/arts/theatre/article3631143.ece|title= All at home |work=The Hindu|date=13 July 2012}}</ref>
ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱠᱚᱨᱮᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱟᱠᱚ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾ ᱑᱙᱕᱐ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱠᱚ ᱜᱮᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾ ᱑᱙᱕᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱜᱩᱨᱩ ᱢᱟᱱᱤ ᱢᱟᱫᱷᱟᱵᱷᱟ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮ ᱠᱩᱴᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ,<ref>* {{Citation
|last=Bhargavinilayam
|first=Das
|title=Mani Madhaveeyam
|url=http://www.kerala.gov.in/dept_culture/books.htm
|publisher=Department of Cultural Affairs, Government of Kerala
|year=1999
|isbn=81-86365-78-8
|url-status=dead
|archive-url=https://web.archive.org/web/20080215085741/http://www.kerala.gov.in/dept_culture/books.htm
|archive-date=15 February 2008
}}
</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱭᱟ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱛᱮ:
{{blockquote|ᱤᱧᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱜᱮ ᱤᱧᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ (ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮ ᱠᱩᱛᱷᱩ ᱟᱨ ᱠᱩᱴᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ) ᱠᱚ ᱱᱤᱱᱫᱟᱹ ᱞᱮᱫᱟ, ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ, ᱵᱷᱟᱭᱠᱠᱳᱢ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱤᱧ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱰᱚᱠ ᱜᱤᱰᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱸᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱞᱮᱫᱟ᱾
ᱤᱧᱟᱜ ᱟᱸᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱢᱟ᱾ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱮ ᱤᱧ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱦᱚᱥ ᱤᱧ ᱫᱮᱠᱷᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>''Mani Madhava Chakkyar: The Master at Work'', K.N. Panikar, Sangeet Natak Akademi New Delhi, 1994</ref>}}
᱑᱙᱖᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱤ. ᱨᱟᱜᱷᱟᱵᱷᱟᱱ ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ, ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱨᱟᱝᱜᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱨᱩ ᱢᱟᱱᱤ ᱢᱟᱫᱷᱟᱵᱷᱟ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱨᱮ ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱱᱮᱣᱛᱟ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ᱾ ᱚᱱᱠᱟᱛᱮ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱫᱚ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref>
{{Citation
| title=The Samskrita Ranga Annual
| url=https://books.google.com/books?id=a_MvAAAAIAAJ&q=mani+madhava+cakyar
| publisher=Samskrita Ranga, Madras
| year=1963
| page= 89}}
</ref><ref>
{{Citation
| author= Venkatarama Raghavan, A. L. Mudaliar
| title=Bibliography of the Books, Papers & Other Contributions of Dr. V. Raghavan
| url=https://books.google.com/books?id=7t8ZAAAAMAAJ&q=mani+madhava
| publisher=New Order Book Co., India
| year=1968
| page= 370}}</ref> ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱯᱮ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱰᱨᱟᱢᱟ ''ᱚᱵᱷᱤᱥᱮᱠ'', ''ᱥᱩᱵᱷᱟᱫᱽᱨᱟᱫᱷᱟᱱᱟᱱᱡᱟᱭᱟ'' ᱟᱨ ''ᱱᱟᱜᱟᱱᱫᱟ'' ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>
{{Citation
| title=The Samskrita Ranga Annual
| url=https://books.google.com/books?id=vW2O6954zhsC&q=mani+madhava+chakyar
| publisher=Samskrita Ranga, Madras
| year=1967
| page= 77
}}
</ref>
[[Image:KoodiyattamFaceCostume.jpg|thumb|alt=Koodiyattam Performance.|ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱢᱮᱫᱦᱟᱣ ᱢᱮᱠᱟᱯ]]
᱑᱙᱖᱐ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱥᱮᱫ ᱢᱟᱨᱤᱭᱟ ᱠᱨᱤᱥᱴᱳᱯᱷᱟᱨ ᱵᱟᱭᱨᱥᱠᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱵᱟᱱᱟᱨᱟᱥ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱳᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ, ᱩᱱᱤ ᱢᱟᱱᱤ ᱢᱟᱫᱷᱟᱵᱷᱟ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱵᱟᱝ-ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ/ᱱᱟᱢᱵᱤᱭᱟᱨ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱯ ᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱤᱞᱞᱤᱠᱠᱩᱨᱩᱥᱥᱤᱢᱟᱝᱜᱟᱞᱟᱢ ᱨᱮ ᱜᱩᱨᱩᱣᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱣᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱜᱩᱨᱩᱠᱩᱞ ᱦᱚᱨᱟ ᱛᱮᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾
== ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚ ==
[[Image:Mani Madhava Chakyar-Sringara-new.jpg|''ᱨᱟᱥᱟ'' (ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ) ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ''ᱥᱨᱤᱝᱜᱟᱨᱟᱢ'' (ᱠᱟᱢᱟᱨᱛᱷᱟ) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱜᱩᱨᱩ ᱢᱟᱱᱤ ᱢᱟᱫᱷᱟᱵᱷᱟ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ|thumb|left|150px]]
[[Image:Mani Damodara Chakyar as Nayaka.jpg|thumb|right|150px| ᱱᱟᱭᱟᱠᱟ (ᱦᱤᱨᱳ) ᱨᱟᱡᱟ ᱩᱫᱟᱭᱟᱱᱟ ''ᱥᱣᱟᱯᱱᱟᱵᱷᱟᱥᱟᱵᱷᱟᱫᱟᱴᱴᱟᱢ ᱠᱩᱴᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ'' ᱨᱮ]]
[[File:Margi madhu in koodiyattam as ravanan.JPG|thumb|right|150px| ᱱᱮᱯᱟᱛᱷᱭᱟ ᱨᱮ ᱨᱟᱵᱚᱱ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱜᱤ ᱢᱟᱫᱷᱩ]]
* ᱢᱟᱱᱤ ᱢᱟᱫᱷᱟᱵᱷᱟ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ<ref>''Mani Madhava Chakkyar: The Master at Work'' (English film), Kavalam N. Panikar, Sangeet Natak Akademi, New Delhi, 1994.</ref>
* ᱟᱢᱢᱟᱱᱱᱩᱨ ᱢᱟᱫᱷᱟᱵᱷᱟ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱧᱮᱧᱮᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱤᱡ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾
* ᱢᱩᱡᱷᱤᱠᱠᱩᱞᱟᱢ ᱠᱳᱪᱩᱠᱩᱴᱴᱟᱱ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱜᱤ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱥᱤᱭᱟᱞ ᱜᱩᱨᱩᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱨᱣᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱯ ᱠᱚ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣᱮᱫ ᱢᱤᱫ ᱛᱷᱟᱹᱯᱱᱤᱛ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱢᱢᱟᱱᱱᱩᱨ ᱢᱟᱫᱷᱟᱵᱷᱟ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱨᱮᱱ ᱠᱟᱠᱟ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱵᱚᱭᱦᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾
* ᱢᱟᱱᱤ ᱫᱟᱢᱳᱫᱟᱨᱟ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱤ ᱢᱟᱫᱷᱟᱵᱷᱟ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱨᱮᱱ ᱪᱮᱞᱟ ᱟᱨ ᱵᱷᱟᱪᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱨᱣᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱤᱡ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾
== ᱟᱫᱚᱜ ==
ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱩᱛᱷᱟᱢᱵᱟᱞᱟᱢ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱷᱟᱥ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱯ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱧᱮᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱔᱐ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱜᱮᱟᱨᱮ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱢᱤᱫᱟᱨᱤ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱨᱮᱠᱚ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱮᱱᱟ᱾ ᱵᱟᱜᱮ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱮᱥᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?lg=en&pg=00011&RL=00010 |title= Kutiyattam, Sanskrit theatre}}</ref>
ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱳ ᱫᱚ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱠᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱯ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱱᱟᱶᱟ ᱧᱮᱧᱮᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱛᱷᱟᱹᱯᱱᱤᱛ ᱟᱨ ᱜᱩᱨᱩᱠᱩᱞ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱴᱣᱟᱨᱠ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱤᱨᱤᱱᱡᱟᱞᱟᱠᱩᱰᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱴᱟᱱᱟᱠᱟᱭᱨᱟᱞᱤ ᱫᱚ ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱛᱷᱟᱹᱯᱱᱤᱛ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱛᱷᱤᱨᱩᱵᱷᱟᱱᱟᱱᱛᱷᱟᱯᱩᱨᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱨᱜᱤ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱟᱨ ᱜᱨᱩᱯ ᱫᱚ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟᱠᱟᱞᱤ ᱟᱨ ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱞᱟᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.margitheatre.org/ |title = Welcome to margitheatre}}</ref>
=== ᱛᱷᱟᱹᱯᱱᱤᱛ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ===
᱑᱙᱙᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ''ᱱᱮᱯᱟᱛᱷᱭᱟ ᱥᱮᱱᱴᱟᱨ'' ᱛᱷᱟᱹᱯᱱᱤᱛ ᱫᱚ ᱢᱩᱡᱷᱤᱠᱠᱩᱞᱟᱢ ᱨᱮ ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱯ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱟᱨ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱨ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱞᱟᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Kerala: Koodiyattam festival to begin today |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/koodiyattam-festival-to-begin-today/articleshow/93810990.cms |work=The Times of India |date=27 August 2022}}</ref><ref>{{cite news| url = http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/koodiyattom-festival-begins-at-moozhikulam/article3702197.ece| title = Koodiyattom festival begins at Moozhikulam – The Hindu| newspaper = The Hindu| date = 30 July 2012}}</ref>
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ, ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱨ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ, ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱫᱚ, ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ, ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ, ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱥᱤᱵᱷᱟᱱ ᱱᱟᱢᱵᱩᱫᱤᱨᱤ (᱒᱐᱐৭), ᱯᱟᱭᱤᱱᱠᱩᱞᱟᱢ ᱨᱟᱢᱟᱱ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ (᱒᱐᱑᱐) ᱟᱨ ᱯᱟᱭᱤᱱᱠᱩᱞᱟᱢ ᱫᱟᱢᱳᱫᱟᱨᱟ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ (᱒᱐᱑᱒) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱩᱴᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚᱭ ᱮᱢᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite web|url=http://sangeetnatak.gov.in/sna/awardeeslist.htm |title=SNA: List of Akademi Awardees |publisher=Sangeet Natak Akademi Official website |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331060603/http://www.sangeetnatak.gov.in/sna/awardeeslist.htm |archive-date=31 March 2016 }}</ref>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{Reflist}}
* {{Citation
| last=Chakiar
| first=Mani Madhava
| title=Nātyakalpadrumam
| publisher=Sangeet Natak Akademi, New Delhi
| year=1975
}}
* {{Citation
| last=Raja
| first=Kunjunni
| title=An Introduction to Kutiyattam
| publisher=Sangeet Natak Akademi, New Delhi
| year=1964
}}
* {{Citation
| author=Kavalam N. Panikar
| author-link=Kavalam N. Panikar
| title=Mani Madhava Chakyar: The Master at Work
| publisher=Sangeet Natak Akademi, New Delhi
| year=1994
}}
== ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ==
[[Image:Nātyakalpadrumam.jpg|''ᱱᱟᱴᱭᱚᱠᱟᱞᱯᱟᱫᱽᱨᱩᱢᱟᱢ'' ᱜᱩᱨᱩ ᱢᱟᱱᱤ ᱢᱟᱫᱷᱟᱵᱷᱟ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱯᱚᱛᱚᱵ|thumb|right|150px]]
*''ᱱᱟᱴᱭᱚᱠᱟᱞᱯᱟᱫᱽᱨᱩᱢᱟ'' (᱑᱙৭᱕), ᱜᱩᱨᱩ ᱢᱟᱱᱤ ᱢᱟᱫᱷᱟᱵᱷᱟ ᱪᱟᱠᱭᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱟᱦᱤᱛᱭᱚ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱚᱛᱚᱵ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱱ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜᱼᱟ᱾
*''ᱱᱟᱴᱭᱚ ᱥᱟᱥᱛᱨᱚ'', ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱛᱷᱤᱭᱳᱨᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱟᱛᱟ ᱢᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱟ ᱥᱟᱢᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱟᱨ ᱮ ᱵᱤᱵᱚᱨᱚᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟ; ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱰᱷᱚᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣᱟ᱾
*ᱱᱟᱱᱫᱤᱠᱮᱥᱣᱟᱨᱟ ᱟᱜ ''ᱚᱵᱷᱤᱱᱟᱭᱟ ᱫᱟᱨᱯᱟᱱᱟ'', ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱛᱷᱤᱭᱳᱨᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ''ᱱᱟᱴᱭᱚ ᱥᱟᱥᱛᱨᱚ'' ᱥᱟᱶ ᱛᱩᱞᱟᱹᱡᱚᱠᱷᱟ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ᱾
* ᱯᱷᱟᱨᱞᱮ ᱨᱤᱪᱢᱚᱱᱰ, ''ᱠᱩᱴᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ: ᱥᱟᱱᱥᱠᱨᱤᱛ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱟᱨ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ'' (ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱢᱤᱪᱤᱜᱟᱱ ᱯᱨᱮᱥ, ᱒᱐᱐᱒)᱾ ᱵᱤᱰᱤᱭᱳ ᱟᱨ ᱴᱮᱠᱥᱴ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱥᱤᱰᱤ-ᱨᱳᱢ᱾
* ᱨᱟᱡᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱ ᱥᱤ, "ᱫᱟ ᱴᱨᱮᱰᱤᱥᱚᱱᱟᱞ ᱥᱟᱱᱥᱠᱨᱤᱛ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱟᱨ ᱚᱯᱷ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ" (ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱠᱟᱞᱤᱠᱟᱴ, ᱑᱙᱘᱙)
* Virginie Johan, "Kuttu-Kutiyattam : théâtres classiques du Kerala". ''Revue d’histoire du théâtre'' 216, 2002-4: 365–382.
* Virginie Johan, "Pour un théâtre des yeux : l’exemple indien". ''Coulisses 33'', 2006 : 259–274.
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
{{Commons category}}
* Wikiquote:Guru Mani Madhava Chakyar/Kutiyattam
* [http://kudiyattam.huji.ac.il/ Kudiyattam: A Multi-Disciplinary Approach to the Living Sanskrit Theater of Kerala] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230327063452/http://kudiyattam.huji.ac.il/ |date=27 March 2023 }}
* {{citation|url=http://www.nybooks.com/blogs/nyrblog/2012/nov/24/creating-and-destroying-universe-twenty-nine-night/
|title=Creating and Destroying the Universe in Twenty-Nine Nights|first=David |last=Shulman|date=24 November 2012|periodical=The New York Review of Books}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱩᱰᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ| ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱟᱨ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱢᱚᱪᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ-ᱡᱚᱴᱮᱫᱚᱜ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱰᱨᱟᱢᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮᱨᱣᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱝ-ᱡᱚᱴᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮᱨᱣᱟ]]
4oiogxilbd0rkzyw92cy1vyiwx5h8ad
ᱠᱩᱢᱢᱤ
0
37945
197314
2026-08-26T12:04:56Z
ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ
5347
"'''ᱠᱩᱢᱢᱤ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱟᱨ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱲᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱩᱞᱟᱹᱴ ᱛᱮᱠᱚ ᱮᱱᱮᱡᱟ᱾ ᱮᱱ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
197314
wikitext
text/x-wiki
'''ᱠᱩᱢᱢᱤ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱟᱨ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱲᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱩᱞᱟᱹᱴ ᱛᱮᱠᱚ ᱮᱱᱮᱡᱟ᱾ ᱮᱱᱮᱡ ᱫᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱞᱜᱟ ᱜᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱛᱟᱞ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱛᱷᱟᱭᱚ ᱥᱮ ᱰᱨᱟᱢ ᱨᱩ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱨᱮ ᱫᱚ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱪᱟᱥ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ᱾ ᱠᱩᱢᱢᱤ ᱥᱟᱶ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱠᱩᱢᱢᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>[http://kalakeralam.com/visual/folkdance5.htm Folk Dance<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928004505/http://kalakeralam.com/visual/folkdance5.htm |date=2007-09-28 }}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱯᱩᱱᱟᱹᱭ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱚ ᱮᱱᱮᱡᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱨᱤᱞᱚᱝᱠᱟ ᱨᱮᱱ ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱮᱱᱮᱡᱟ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱠᱩᱢᱢᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱚ ''ᱠᱩᱛᱷᱤᱭᱳᱴᱴᱟᱢ'' ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>Filippo Osella, Katy Gardner, "Migration, Modernity, and Social Transformation in South Asia", p. 131-132</ref>
"ᱠᱩᱢᱢᱤ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱤᱞ "ᱠᱳᱢᱢᱟᱭ" (ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱢᱮᱱᱮᱛ "ᱜᱩᱞᱟᱹᱴ") ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱛᱤ ᱛᱷᱟᱭᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ, ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱨᱩᱨᱩ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ ᱠᱚ ᱵᱟᱝ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref>{{Cite web|last=Singh|first=Mahima|date=2020-08-21|title=Kolattam- Stick Dance of Andhra Pradesh|url=https://www.auchitya.com/kolattam-stick-dance-from-andhra-pradesh/|access-date=2020-12-31|website=Auchitya|language=en-US}}</ref>
ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱲ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱮ ᱮᱦᱚᱵᱟ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞ ᱫᱚᱦᱚᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱨ ᱛᱷᱟᱭᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱚ ᱜᱩᱞᱟᱹᱴ ᱛᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱲ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱜᱩᱞᱟᱹᱴ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ᱾<ref>{{Cite web|last=Guru|first=Travel|date=2015-01-25|title=Kummi Dance|url=https://beautyspotsofindia.com/kummi-dance/|access-date=2020-07-10|website=Beautiful Indian Tourist Spots|language=en-US|archive-date=10 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200710044215/https://beautyspotsofindia.com/kummi-dance/|url-status=dead}}</ref>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
*http://india.gov.in/knowindia/kummi.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090729113554/http://india.gov.in/knowindia/kummi.php |date=29 July 2009 }}
*[http://tamilstar.com/dance/ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111026051446/http://www.tamilstar.com/dance/ |date=26 October 2011 }}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱰᱷᱚᱝ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱨᱤᱞᱚᱝᱠᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚ]]
h8ac86mix8p4bo17ns36eb8h7grextt
ᱠᱩᱛᱷᱤᱭᱳᱴᱴᱟᱢ
0
37946
197315
2026-08-26T12:10:07Z
ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ
5347
"[[File:Kuthiyottam.jpg|thumb|ᱠᱩᱛᱷᱤᱭᱳᱴᱴᱟᱢ]] '''''ᱠᱩᱛᱷᱤᱭᱳᱴᱴᱟᱢ''''', ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱫᱚᱢ ᱡᱚᱠᱷᱮᱡ '''ᱠᱩᱴᱤᱭᱳᱴᱴᱟᱢ''' ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱚᱞᱟ, ᱫᱚ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱟᱭᱟ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
197315
wikitext
text/x-wiki
[[File:Kuthiyottam.jpg|thumb|ᱠᱩᱛᱷᱤᱭᱳᱴᱴᱟᱢ]]
'''''ᱠᱩᱛᱷᱤᱭᱳᱴᱴᱟᱢ''''', ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱫᱚᱢ ᱡᱚᱠᱷᱮᱡ '''ᱠᱩᱴᱤᱭᱳᱴᱴᱟᱢ''' ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱚᱞᱟ, ᱫᱚ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱟᱞᱟᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱚᱠᱚᱞ ᱨᱩᱯ ᱠᱟᱱᱟ,<ref>{{Cite web |date=2018-03-01 |title=Kerala child rights body registers case against Kuthiyottam ritual |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/kerala-child-rights-body-registers-case-against-kuthiyottam-ritual/story-TC0i47css17niZrO7X2H3M.html |access-date=2024-02-15 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱷᱚᱫᱽᱨᱚᱠᱟᱞᱤ ᱥᱮ ᱫᱩᱨᱜᱟ – ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭᱤᱡ ᱫᱮᱵᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱯᱳᱝᱜᱟᱞᱟ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ᱾<ref name="Varghese2006">{{cite book|author=Theresa Varghese|title=Stark World Kerala|url=https://books.google.com/books?id=lDhuAAAAMAAJ|year=2006|publisher=Stark World |isbn=978-81-902505-1-1|page=226}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱠᱩᱥᱤ ᱛᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱮ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ ᱠᱮᱞᱮᱱᱰᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱩᱢᱵᱷᱟᱢ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱤᱭᱚᱢ ᱟᱨ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣᱟ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱩ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱠᱚ ᱦᱚᱨᱚᱜᱟ, ᱡᱤᱞ ᱡᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱦᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱚ ᱡᱚᱢᱟ, ᱟᱨ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱨᱮ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱜᱮ ᱠᱚᱭᱡᱚᱝ ᱨᱮᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱦᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ''ᱟᱥᱟᱱ'' (ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱡ) ᱟᱜ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱛᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚᱫᱚ ᱫᱮᱵᱤ ᱭᱟᱜ ᱯᱩᱨᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱛᱟᱞ ᱢᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱮᱱᱮᱡᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱳᱥ ᱟᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱰᱨᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱣᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱨᱚᱜ-ᱵᱟᱸᱫᱮ ᱠᱚ ᱦᱚᱨᱚᱜᱟ᱾<ref name="OsellaGardner2004"/>
[[File:കൂടിയാട്ടത്തിലെ സ്ത്രീ വേഷം.jpg|thumb|left|ᱠᱩᱛᱷᱤᱭᱳᱴᱴᱟᱢ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱩᱴᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱨᱩᱯ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ]]
ᱠᱤᱪᱷᱩ ''ᱠᱩᱛᱷᱤᱭᱳᱴᱴᱟᱢ'' ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱨ ᱢᱤᱪᱷᱤᱞ ᱠᱚᱨᱮ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱞᱟᱯᱯᱩᱡᱷᱟ, ᱠᱳᱞᱞᱟᱢ ᱟᱨ ᱛᱷᱤᱨᱩᱵᱷᱟᱱᱟᱱᱛᱷᱟᱯᱩᱨᱟᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱷᱚᱫᱽᱨᱚᱠᱟᱞᱤ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱠᱚᱨᱮ,<ref>[http://www.keralaculture.org/kuthiyottam-ritual-art/595 Kuthiyottam], Department of Cultural Affairs, Government of Kerala</ref> ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱮ ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱥᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱵᱷᱩᱜᱟᱹᱜ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱚᱰᱚᱠ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱥᱟᱶ ᱱᱚᱶᱟ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱫᱚ ᱠᱩᱛᱷᱤᱭᱳᱴᱴᱟᱢ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱫᱮᱵᱤ ᱨᱮᱱ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ᱾ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱚᱱᱮᱭᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱠᱩᱛᱷᱤᱭᱳᱴᱴᱟᱢ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱮᱦᱮᱫ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ "ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱞᱟᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱚᱠᱚᱞ" ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref name="OsellaGardner2004">{{cite book|author1=Filippo Osella|author2=Caroline Osella|title=Migration, Modernity and Social Transformation in South Asia|url=https://books.google.com/books?id=eYMqgNWOPlUC&pg=PA109 |year=2004|publisher=SAGE Publications|isbn=978-0-7619-3209-3|pages=109–120}}</ref> ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱵᱷᱩᱜᱟᱹᱜ ᱟᱨ ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱤᱵᱟᱹᱫᱽ ᱟᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱴᱮᱠᱟᱣ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref>[https://www.thehindu.com/news/national/kerala/what-is-the-kuthiyottam-ritual-and-why-is-it-in-the-news/article22910337.ece What is the Kuthiyottam ritual and why is it in the news?], ''The Hindu'' (2 March 2018)</ref>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚ]]
1a8dpalx1azv9w6d5azln81bm7q4xjb
ᱱᱤᱢᱤᱥᱟ ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ
0
37947
197316
2026-08-26T13:52:03Z
MT731
2184
"{{Short description|ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟᱱ ᱰᱤᱯᱞᱚᱢᱮᱴ}} {{Infobox person | image = | name = ᱱᱤᱢᱤᱥᱟ ᱡᱚᱭᱚᱱᱛ ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ | image_size = | caption = | birth_name = | birth_date = {{Birth year and age|1959}} | birth_place = [[ᱠᱟᱠᱤᱨᱟ]], [[ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]] | death_date = | death_..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
197316
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟᱱ ᱰᱤᱯᱞᱚᱢᱮᱴ}}
{{Infobox person
| image =
| name = ᱱᱤᱢᱤᱥᱟ ᱡᱚᱭᱚᱱᱛ ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ
| image_size =
| caption =
| birth_name =
| birth_date = {{Birth year and age|1959}}
| birth_place = [[ᱠᱟᱠᱤᱨᱟ]], [[ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]]
| death_date =
| death_place =
| alma_mater =
| occupation = [[ᱰᱤᱯᱞᱚᱢᱮᱴ]] ᱟᱨ [[ᱩᱫᱽᱭᱚᱜᱽ]]
| years_active = ᱑᱙᱘᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ
| citizenship = ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ
| networth =
| title = ᱱᱚᱨᱰᱤᱠ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱢᱵᱟᱥᱥᱟᱰᱚᱨ (ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱦᱟᱛᱟᱣ)
| spouse = ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱚᱲᱮᱡ
| relatives = [[ᱢᱩᱞᱡᱤᱵᱷᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ]] (ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱦᱟᱲᱟᱢ)<br/>[[ᱢᱟᱭᱩᱨ ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ]] (ᱠᱟᱠᱤ)
}}
'''ᱱᱤᱢᱤᱥᱟ ᱡᱚᱭᱚᱱᱛ ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ''' ᱫᱚ ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱰᱤᱯᱞᱚᱢᱮᱴ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱢᱵᱟᱥᱥᱟᱰᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱰᱮᱱᱢᱟᱨᱠ]], [[ᱯᱷᱤᱱᱞᱟᱸᱰ|ᱯᱷᱤᱱᱞᱮᱱᱰ]], [[ᱟᱭᱤᱥᱞᱮᱱᱰ]], [[ᱱᱚᱨᱣᱮ]] ᱟᱨ [[ᱥᱣᱤᱰᱮᱱ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱱᱚᱨᱰᱤᱠ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱢᱵᱟᱥᱥᱟᱰᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾
ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱟᱨᱟᱵᱽ ᱮᱢᱤᱨᱮᱴ ᱟᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱨᱤᱱᱩᱣᱮᱵᱚᱞ ᱮᱱᱟᱨᱡᱤ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ (ᱟᱭᱤᱨᱮᱱᱟ) ᱨᱮ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱢᱵᱟᱥᱥᱟᱰᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url=https://chimpreports.com/nimisha-madhvani-appointed-ugandas-representative-to-irena/ | title=Nimisha Madhvani Appointed Uganda's Representative to IRENA |date=7 May 2018 |access-date=28 November 2018 |publisher=Chimp Reports Uganda |first=Sharon |last=Kyatusiimire | location=Kampala}}</ref>
ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱬᱟᱝ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ]], [[ᱮᱥᱯᱮᱱ|ᱥᱯᱮᱱ]], [[ᱯᱳᱨᱛᱩᱜᱟᱞ]] ᱟᱨ [[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ]] ᱨᱮ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱢᱵᱟᱥᱥᱟᱰᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱯᱮᱨᱤᱥ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://paris.mofa.go.ug/data-dnews-43-AMBASSADOR-NIMISHA-MADHVANI-MEETS-DIRECTOR-GENERAL-OF-UNESCO.html |title=Ambassador Nimisha Madhvani Meets Director General of UNESCO |publisher=Embassy of Uganda in Paris, France |date=21 April 2017 |access-date=28 November 2018 |author=Embassy of Uganda in Paris, France |archive-date=29 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181129100157/https://paris.mofa.go.ug/data-dnews-43-AMBASSADOR-NIMISHA-MADHVANI-MEETS-DIRECTOR-GENERAL-OF-UNESCO.html |url-status=dead }}</ref>
==ᱯᱟᱹᱪᱷᱞᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ==
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱱᱟ ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ ᱟᱨ ᱡᱚᱭᱚᱱᱛ ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱩᱠᱤᱱ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ]] ᱢᱩᱬ ᱦᱚᱲ ᱠᱤᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Bio">{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india/uganda-makes-a-point-with-indian-origin-envoy/story-QNithxLsl8zyilFwrSeKQJ.html| title=Uganda makes a point with Indian origin envoy |accessdate=9 November 2017 | date=23 April 2008 | newspaper=[[Hindustan Times]] |first=Shubha | last=Singh | location=New Dheli}}</ref> ᱡᱚᱭᱚᱱᱛ ᱫᱚ [[ᱢᱩᱞᱡᱤᱵᱷᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ|ᱢᱩᱞᱡᱤ ᱯᱨᱚᱵᱷᱩᱫᱟᱥ ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ]] (᱑᱘᱙᱔-᱑᱙᱕᱘) ᱟᱜ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ|ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ ᱜᱨᱩᱯ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ]] ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="Profile">{{cite web | url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1184391/india-penniless-madhvani-fortune-uganda | title=From India, Penniless, Madhvani Made A Fortune In Uganda | date=29 July 2008 | first=Jacobs| newspaper=[[New Vision (newspaper)|New Vision]] | last=Odongo |location=Kampala |
accessdate=9 November 2017}}</ref> ᱱᱤᱢᱤᱥᱟ ᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ [[ᱠᱟᱠᱤᱨᱟ]] ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱚᱢᱯᱟᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱐᱐ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱤᱰᱤ ᱟᱢᱤᱱ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Bio"/>
==ᱰᱤᱯᱞᱚᱢᱮᱴᱤᱠ ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ==
ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱤᱨᱚᱫᱷ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱫᱟᱲᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟᱭ, ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱛᱮᱭ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱛᱤ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name="Bio"/> ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱱᱤᱢᱤᱥᱟ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱳᱨᱱᱥ ᱥᱮᱵᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱣᱟᱥᱤᱝᱴᱚᱱ, ᱰᱤ.ᱥᱤ. ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱤᱢᱵᱟᱥᱤ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱦᱟᱭ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱠᱚᱢᱟᱱᱰ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|newspaper=[[The Times of India]] (TTOI) | url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/Minister-sells-Uganda-to-Gujaratis/articleshow/2016162.cms |title=Minister sells Uganda to Gujaratis |date=8 May 2007 |access-date=9 November 2017 |author=TTOI |location=Mumbai}}</ref> ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱢᱟᱱ ᱦᱟᱭ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=President mourns Manubhai M. Madhvani |accessdate=9 November 2017 | location=Entebbe| url=http://www.statehouse.go.ug/media/news/2012/04/12/president-mourns-manubhai-m-madhvani | date=12 April 2012 | publisher=State House Uganda (SHU) | author=Statehouse Uganda }}</ref> ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]], [[ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ]], [[ᱤᱱᱫᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ]], [[ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ]], [[ᱢᱤᱭᱟᱱᱢᱟᱨ]], [[ᱥᱤᱝᱜᱟᱯᱩᱨ]], [[ᱥᱨᱤᱞᱚᱝᱠᱟ]] ᱟᱨ [[ᱛᱷᱟᱭᱞᱮᱱᱰ]] ᱨᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Bio"/>
᱒᱐᱑᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱤᱢᱤᱥᱟ ᱫᱚ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱮᱨᱤᱥ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱵᱤᱫᱮᱥ ᱨᱤᱱ ᱟᱢᱵᱟᱥᱥᱟᱰᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱚᱞᱚ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱚᱫᱽ ᱨᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱳᱨᱛᱩᱜᱟᱞ, ᱥᱯᱮᱱ, ᱵᱤ.ᱤ.ᱤ.ᱤ., ᱳ.ᱮ.ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱟᱨ ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱢᱵᱟᱥᱥᱟᱰᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Move"/> ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱗ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱵᱩ ᱫᱷᱟᱵᱤ ᱨᱮ ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱢᱵᱟᱥᱥᱟᱰᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱟᱨᱚᱵᱽ ᱮᱢᱤᱨᱮᱴᱥ ᱟᱨ ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱰᱤᱯᱞᱚᱢᱟᱴᱤᱠ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚᱭ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|last=Kaaya|first=Sadab Kitatta|date=16 May 2018|title=UAE, Kampala row deepens as Arab country demands apology|url=https://observer.ug/news/headlines/57685-uae-kampala-row-deepens-as-arab-country-demands-apology|access-date=2021-03-15|website=The Observer - Uganda|language=en-gb}}</ref> ᱯᱮᱨᱤᱥ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱨᱤᱪᱟᱨᱰ ᱱᱫᱩᱦᱩᱨᱟ ᱫᱚᱭ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ [[ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ|ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ ᱥᱚᱦᱚᱨ]] ᱨᱮ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱱᱮᱥᱚᱱᱥ ᱢᱩᱬ ᱫᱷᱟᱯ ᱨᱮ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱮᱢᱟᱱ ᱧᱩᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="Move">{{cite web|access-date=9 November 2017 |date=28 April 2017 |newspaper=[[New Vision]] |author=Vision Reporter | url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1452186/retire-uganda-unesco-boss |title=I will retire in Uganda - UNESCO Boss | location=Kampala}}</ref> ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱚᱯᱮᱱᱦᱮᱜᱟᱱ ᱨᱮ ᱱᱚᱨᱰᱤᱠ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱤᱢᱵᱟᱥᱮᱴ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ [[ᱟᱵᱩ ᱫᱷᱟᱵᱤ]] ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱢᱵᱟᱥᱮᱴ ᱠᱤᱵᱮᱰᱤ ᱡᱟᱠᱮ ᱣᱟᱱᱩᱢᱟ ᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱒᱐᱒᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ [https://www.ft.com/content/617187c2-ab0b-4cf9-bdca-0aa246548745 ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱳᱵᱤᱰ-᱑᱙ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱢᱟᱦᱟᱢᱟᱨᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱟᱠᱟᱱ ᱩᱥᱟᱹᱨᱟ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱠᱚ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱷᱚᱱ ᱠᱩᱸᱵᱽᱲᱩ ᱟᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱤᱢᱤᱥᱟ ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ] [https://www.youtube.com/watch?v=EauPOJs1HCQ ᱞᱤᱠ ᱚᱰᱤᱭᱳ ᱚᱰᱚᱠ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱢᱯᱟᱞᱟ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ] ᱾
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
* [https://www.mofa.go.ug/ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱵᱤᱫᱮᱥ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ]
* [https://www.atlantadunia.com/dunia/Features/F166.htm Tide of Fortune: A Family Tale]
* [https://www.mediacentre.go.ug/news/president-praises-madhvani-group President Praises Madhvani Group] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240228094254/https://mediacentre.go.ug/news/president-praises-madhvani-group |date=28 February 2024 }}
* [http://www.monitor.co.ug/News/National/Envoy-asks-for-gun-as-intrigue--fights-intensify/688334-3028580-6ait34z/index.html Envoy asks for gun as intrigue, fights intensify]
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ, ᱱᱤᱢᱤᱥᱟ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱕᱙ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱢᱵᱟᱥᱥᱟᱰᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱸᱡᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱦᱟᱭ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱰᱮᱱᱢᱟᱨᱠ ᱨᱮ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱟᱢᱵᱟᱥᱥᱟᱰᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱟᱢᱵᱟᱥᱥᱟᱰᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱟᱨᱚᱵᱽ ᱮᱢᱤᱨᱮᱴᱥ ᱨᱯᱱ ᱟᱢᱵᱟᱥᱟᱰᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱟᱢᱵᱟᱥᱥᱟᱰᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱚᱨᱜᱟᱱᱤᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱚᱨ ᱮᱠᱚᱱᱚᱢᱤᱠ ᱠᱚᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱰᱮᱵᱽᱞᱚᱯᱢᱮᱸᱴ ᱨᱤᱱ ᱟᱢᱵᱟᱥᱰᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱳ ᱨᱤᱱ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱱᱮᱥᱚᱱᱥ ᱨᱮ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱬ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟᱵᱟᱹᱥᱤ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱦᱟᱭ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱟᱭ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱰᱮᱱᱢᱟᱨᱠ ᱨᱤᱱ ᱟᱢᱵᱟᱥᱥᱟᱰᱚᱨ ᱠᱚ]]
4i30muwew6wf8ckma18599ru814revd
197330
197316
2026-08-27T00:59:18Z
MT731
2184
197330
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟᱱ ᱰᱤᱯᱞᱚᱢᱮᱴ}}
{{Infobox person
| image =
| name = ᱱᱤᱢᱤᱥᱟ ᱡᱚᱭᱚᱱᱛ ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ
| image_size =
| caption =
| birth_name =
| birth_date = {{Birth year and age|1959}}
| birth_place = [[ᱠᱟᱠᱤᱨᱟ]], [[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ|ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]]
| death_date =
| death_place =
| alma_mater =
| occupation = [[ᱰᱤᱯᱞᱚᱢᱮᱴ]] ᱟᱨ [[ᱩᱫᱽᱭᱚᱜᱽ]]
| years_active = ᱑᱙᱘᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ
| citizenship = ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ
| networth =
| title = ᱱᱚᱨᱰᱤᱠ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱢᱵᱟᱥᱥᱟᱰᱚᱨ (ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱦᱟᱛᱟᱣ)
| spouse = ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱚᱲᱮᱡ
| relatives = [[ᱢᱩᱞᱡᱤᱵᱷᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ]] (ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱦᱟᱲᱟᱢ)<br/>[[ᱢᱟᱭᱩᱨ ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ]] (ᱠᱟᱠᱤ)
}}
'''ᱱᱤᱢᱤᱥᱟ ᱡᱚᱭᱚᱱᱛ ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ''' ᱫᱚ ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱰᱤᱯᱞᱚᱢᱮᱴ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱢᱵᱟᱥᱥᱟᱰᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱰᱮᱱᱢᱟᱨᱠ]], [[ᱯᱷᱤᱱᱞᱟᱸᱰ|ᱯᱷᱤᱱᱞᱮᱱᱰ]], [[ᱟᱭᱤᱥᱞᱮᱱᱰ]], [[ᱱᱚᱨᱣᱮ]] ᱟᱨ [[ᱥᱣᱤᱰᱮᱱ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱱᱚᱨᱰᱤᱠ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱢᱵᱟᱥᱥᱟᱰᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾
ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱟᱨᱟᱵᱽ ᱮᱢᱤᱨᱮᱴ ᱟᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱨᱤᱱᱩᱣᱮᱵᱚᱞ ᱮᱱᱟᱨᱡᱤ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ (ᱟᱭᱤᱨᱮᱱᱟ) ᱨᱮ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱢᱵᱟᱥᱥᱟᱰᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url=https://chimpreports.com/nimisha-madhvani-appointed-ugandas-representative-to-irena/ | title=Nimisha Madhvani Appointed Uganda's Representative to IRENA |date=7 May 2018 |access-date=28 November 2018 |publisher=Chimp Reports Uganda |first=Sharon |last=Kyatusiimire | location=Kampala}}</ref>
ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱬᱟᱝ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ]], [[ᱮᱥᱯᱮᱱ|ᱥᱯᱮᱱ]], [[ᱯᱳᱨᱛᱩᱜᱟᱞ]] ᱟᱨ [[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ]] ᱨᱮ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱢᱵᱟᱥᱥᱟᱰᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱯᱮᱨᱤᱥ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://paris.mofa.go.ug/data-dnews-43-AMBASSADOR-NIMISHA-MADHVANI-MEETS-DIRECTOR-GENERAL-OF-UNESCO.html |title=Ambassador Nimisha Madhvani Meets Director General of UNESCO |publisher=Embassy of Uganda in Paris, France |date=21 April 2017 |access-date=28 November 2018 |author=Embassy of Uganda in Paris, France |archive-date=29 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181129100157/https://paris.mofa.go.ug/data-dnews-43-AMBASSADOR-NIMISHA-MADHVANI-MEETS-DIRECTOR-GENERAL-OF-UNESCO.html |url-status=dead }}</ref>
==ᱯᱟᱹᱪᱷᱞᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ==
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱱᱟ ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ ᱟᱨ ᱡᱚᱭᱚᱱᱛ ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱩᱠᱤᱱ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ]] ᱢᱩᱬ ᱦᱚᱲ ᱠᱤᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Bio">{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india/uganda-makes-a-point-with-indian-origin-envoy/story-QNithxLsl8zyilFwrSeKQJ.html| title=Uganda makes a point with Indian origin envoy |accessdate=9 November 2017 | date=23 April 2008 | newspaper=[[Hindustan Times]] |first=Shubha | last=Singh | location=New Dheli}}</ref> ᱡᱚᱭᱚᱱᱛ ᱫᱚ [[ᱢᱩᱞᱡᱤᱵᱷᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ|ᱢᱩᱞᱡᱤ ᱯᱨᱚᱵᱷᱩᱫᱟᱥ ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ]] (᱑᱘᱙᱔-᱑᱙᱕᱘) ᱟᱜ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ|ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ ᱜᱨᱩᱯ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ]] ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="Profile">{{cite web | url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1184391/india-penniless-madhvani-fortune-uganda | title=From India, Penniless, Madhvani Made A Fortune In Uganda | date=29 July 2008 | first=Jacobs| newspaper=[[New Vision (newspaper)|New Vision]] | last=Odongo |location=Kampala |
accessdate=9 November 2017}}</ref> ᱱᱤᱢᱤᱥᱟ ᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ [[ᱠᱟᱠᱤᱨᱟ]] ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱚᱢᱯᱟᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱐᱐ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱤᱰᱤ ᱟᱢᱤᱱ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Bio"/>
==ᱰᱤᱯᱞᱚᱢᱮᱴᱤᱠ ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ==
ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱤᱨᱚᱫᱷ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱫᱟᱲᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟᱭ, ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱛᱮᱭ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱛᱤ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name="Bio"/> ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱱᱤᱢᱤᱥᱟ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱳᱨᱱᱥ ᱥᱮᱵᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱣᱟᱥᱤᱝᱴᱚᱱ, ᱰᱤ.ᱥᱤ. ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱤᱢᱵᱟᱥᱤ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱦᱟᱭ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱠᱚᱢᱟᱱᱰ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|newspaper=[[The Times of India]] (TTOI) | url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/Minister-sells-Uganda-to-Gujaratis/articleshow/2016162.cms |title=Minister sells Uganda to Gujaratis |date=8 May 2007 |access-date=9 November 2017 |author=TTOI |location=Mumbai}}</ref> ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱢᱟᱱ ᱦᱟᱭ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=President mourns Manubhai M. Madhvani |accessdate=9 November 2017 | location=Entebbe| url=http://www.statehouse.go.ug/media/news/2012/04/12/president-mourns-manubhai-m-madhvani | date=12 April 2012 | publisher=State House Uganda (SHU) | author=Statehouse Uganda }}</ref> ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]], [[ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ]], [[ᱤᱱᱫᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ]], [[ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ]], [[ᱢᱤᱭᱟᱱᱢᱟᱨ]], [[ᱥᱤᱝᱜᱟᱯᱩᱨ]], [[ᱥᱨᱤᱞᱚᱝᱠᱟ]] ᱟᱨ [[ᱛᱷᱟᱭᱞᱮᱱᱰ]] ᱨᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Bio"/>
᱒᱐᱑᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱤᱢᱤᱥᱟ ᱫᱚ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱮᱨᱤᱥ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱵᱤᱫᱮᱥ ᱨᱤᱱ ᱟᱢᱵᱟᱥᱥᱟᱰᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱚᱞᱚ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱚᱫᱽ ᱨᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱳᱨᱛᱩᱜᱟᱞ, ᱥᱯᱮᱱ, ᱵᱤ.ᱤ.ᱤ.ᱤ., ᱳ.ᱮ.ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱟᱨ ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱢᱵᱟᱥᱥᱟᱰᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Move"/> ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱗ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱵᱩ ᱫᱷᱟᱵᱤ ᱨᱮ ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱢᱵᱟᱥᱥᱟᱰᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱟᱨᱚᱵᱽ ᱮᱢᱤᱨᱮᱴᱥ ᱟᱨ ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱰᱤᱯᱞᱚᱢᱟᱴᱤᱠ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚᱭ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|last=Kaaya|first=Sadab Kitatta|date=16 May 2018|title=UAE, Kampala row deepens as Arab country demands apology|url=https://observer.ug/news/headlines/57685-uae-kampala-row-deepens-as-arab-country-demands-apology|access-date=2021-03-15|website=The Observer - Uganda|language=en-gb}}</ref> ᱯᱮᱨᱤᱥ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱨᱤᱪᱟᱨᱰ ᱱᱫᱩᱦᱩᱨᱟ ᱫᱚᱭ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ [[ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ|ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ ᱥᱚᱦᱚᱨ]] ᱨᱮ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱱᱮᱥᱚᱱᱥ ᱢᱩᱬ ᱫᱷᱟᱯ ᱨᱮ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱮᱢᱟᱱ ᱧᱩᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="Move">{{cite web|access-date=9 November 2017 |date=28 April 2017 |newspaper=[[New Vision]] |author=Vision Reporter | url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1452186/retire-uganda-unesco-boss |title=I will retire in Uganda - UNESCO Boss | location=Kampala}}</ref> ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱚᱯᱮᱱᱦᱮᱜᱟᱱ ᱨᱮ ᱱᱚᱨᱰᱤᱠ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱤᱢᱵᱟᱥᱮᱴ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ [[ᱟᱵᱩ ᱫᱷᱟᱵᱤ]] ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱢᱵᱟᱥᱮᱴ ᱠᱤᱵᱮᱰᱤ ᱡᱟᱠᱮ ᱣᱟᱱᱩᱢᱟ ᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱒᱐᱒᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ [https://www.ft.com/content/617187c2-ab0b-4cf9-bdca-0aa246548745 ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱳᱵᱤᱰ-᱑᱙ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱢᱟᱦᱟᱢᱟᱨᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱟᱠᱟᱱ ᱩᱥᱟᱹᱨᱟ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱠᱚ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱷᱚᱱ ᱠᱩᱸᱵᱽᱲᱩ ᱟᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱤᱢᱤᱥᱟ ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ] [https://www.youtube.com/watch?v=EauPOJs1HCQ ᱞᱤᱠ ᱚᱰᱤᱭᱳ ᱚᱰᱚᱠ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱢᱯᱟᱞᱟ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ] ᱾
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
* [https://www.mofa.go.ug/ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱵᱤᱫᱮᱥ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ]
* [https://www.atlantadunia.com/dunia/Features/F166.htm Tide of Fortune: A Family Tale]
* [https://www.mediacentre.go.ug/news/president-praises-madhvani-group President Praises Madhvani Group] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240228094254/https://mediacentre.go.ug/news/president-praises-madhvani-group |date=28 February 2024 }}
* [http://www.monitor.co.ug/News/National/Envoy-asks-for-gun-as-intrigue--fights-intensify/688334-3028580-6ait34z/index.html Envoy asks for gun as intrigue, fights intensify]
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ, ᱱᱤᱢᱤᱥᱟ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱕᱙ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱢᱵᱟᱥᱥᱟᱰᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱸᱡᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱦᱟᱭ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱰᱮᱱᱢᱟᱨᱠ ᱨᱮ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱟᱢᱵᱟᱥᱥᱟᱰᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱟᱢᱵᱟᱥᱥᱟᱰᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱟᱨᱚᱵᱽ ᱮᱢᱤᱨᱮᱴᱥ ᱨᱯᱱ ᱟᱢᱵᱟᱥᱟᱰᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱟᱢᱵᱟᱥᱥᱟᱰᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱚᱨᱜᱟᱱᱤᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱚᱨ ᱮᱠᱚᱱᱚᱢᱤᱠ ᱠᱚᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱰᱮᱵᱽᱞᱚᱯᱢᱮᱸᱴ ᱨᱤᱱ ᱟᱢᱵᱟᱥᱰᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱳ ᱨᱤᱱ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱱᱮᱥᱚᱱᱥ ᱨᱮ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱬ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟᱵᱟᱹᱥᱤ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱦᱟᱭ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱟᱭ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱰᱮᱱᱢᱟᱨᱠ ᱨᱤᱱ ᱟᱢᱵᱟᱥᱥᱟᱰᱚᱨ ᱠᱚ]]
sa0ba7sxl9cftk1vz3m5oi21qj5w5zl
ᱵᱷᱤᱞᱞᱩ ᱯᱟᱴᱴᱩ
0
37948
197317
2026-08-26T18:16:44Z
ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ
5347
"File:Villupattu at kollam.jpg|thumb|ᱵᱷᱤᱞᱞᱩ ᱯᱟᱴᱴᱩ (ᱤᱝᱞᱤᱥ: ᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱧ, ᱛᱟᱢᱤᱞ: வில்லுப்பாட்டு), ᱵᱷᱤᱞᱞᱟᱫᱤᱪᱟᱢᱯᱟᱴᱴᱩ ᱟᱨ ᱵᱷᱤᱞᱞᱤᱥᱟᱭ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱟᱹᱭ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
197317
wikitext
text/x-wiki
[[File:Villupattu at kollam.jpg|thumb|ᱵᱷᱤᱞᱞᱩ ᱯᱟᱴᱴᱩ (ᱤᱝᱞᱤᱥ: ᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱧ, ᱛᱟᱢᱤᱞ: வில்லுப்பாட்டு), ᱵᱷᱤᱞᱞᱟᱫᱤᱪᱟᱢᱯᱟᱴᱴᱩ ᱟᱨ ᱵᱷᱤᱞᱞᱤᱥᱟᱭ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱟᱹᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱩᱯ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾]]
'''''ᱵᱷᱤᱞᱞᱩ ᱯᱟᱴᱴᱩ''''' (ᱤᱝᱞᱤᱥ: Bow Song, ᱛᱟᱢᱤᱞ: வில்லுப்பாட்டு), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ '''ᱵᱷᱤᱞᱞᱟᱫᱤᱪᱟᱱ ᱯᱟᱴᱴᱩ''' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱟᱹᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ ᱦᱚᱨᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ<ref>{{Cite journal |last=JOHN |first=S SIMON |date=2013 |title=Origin, Myth and Rituals: An Ethnographic Account of Muthu Pattan |url=https://www.mukpublications.com/resources/vol.13-2-7.pdf |journal=South Asian Anthropologist |volume=13 |issue=2 |pages=149–156}}</ref> ᱟᱨ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ, ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱛᱚᱢ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱨᱤᱞᱚᱝᱠᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web|url=http://tamilnadu.com/arts/villu-pattu.html|title=Arts - Villu Paatu|work=Tamilnadu|publisher=Tamilnadu.com|date=26 February 2013|access-date=27 February 2013|archive-date=10 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220210152357/https://tamilnadu.com/arts/villu-pattu.html|url-status=dead}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱯ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱛᱨᱟᱵᱷᱟᱱᱠᱳᱨ ᱨᱟᱡᱚᱥᱴᱷᱤ ᱨᱮᱱ ᱱᱟᱫᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱲᱛᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾{{Citation needed|date=August 2010}} ᱟᱞᱜᱟ ᱨᱟᱦᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱟᱞᱜᱟ ᱜᱮᱭᱟ᱾ ''ᱵᱷᱤᱞᱞᱩ'' (ᱟᱜ), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭᱤᱡ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱦᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨ ᱠᱟᱱᱟ - ᱟᱹᱰᱤ ᱦᱟᱦᱟᱲᱟ ᱜᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ''ᱵᱷᱤᱞᱞᱩ ᱯᱟᱴᱴᱩ'' ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱨᱩᱨᱩ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ (ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱜ) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ᱾
[[Image:Channaar Musicians 19th century.jpg|thumbnail|᱑᱙ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱨᱩᱨᱩ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟᱣᱤᱡ ᱠᱚ: ᱥᱮᱨᱣᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ''ᱵᱷᱤᱞᱞᱟᱫᱤᱪᱟᱢᱯᱟᱴᱴᱩ'' ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫᱟ᱾]]
== ᱧᱮᱞᱮᱞ ==
[[Image:Villuppaattu.jpg|thumb|200px|ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ (ᱯᱟᱝᱜᱩᱱᱤ ᱩᱛᱷᱛᱷᱤᱨᱟᱢ) ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱥᱩᱫᱟᱞᱟᱭ ᱢᱟᱫᱟᱱ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱞᱞᱩᱯᱟᱴᱴᱩ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫᱟ᱾]]
ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱨᱮ, ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱤᱡ ᱠᱚ ᱯᱩᱨᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱠᱚᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭᱟ᱾ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱟᱹᱞᱟᱹᱭᱤᱡ ᱫᱚ ᱟᱜ ᱴᱟᱠᱨᱟᱣ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤᱭ ᱞᱟᱹᱭᱟ᱾ ᱟᱜ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱥᱟ ᱴᱩᱠᱩᱡ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱴᱚᱜ ᱨᱮᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ᱾ ᱢᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱤᱡ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱴᱩᱠᱩᱡ ᱮ ᱨᱩᱭᱟ᱾ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱚᱱᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱸᱡᱚᱢᱟᱭ, ᱟᱨ ᱚᱠᱛᱚ ᱡᱟᱹᱱᱤᱡ ᱢᱚᱪᱟ ᱛᱮ ᱛᱮᱞᱟᱭ ᱮᱢᱟ᱾ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱟᱨ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱨᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ᱾ ᱵᱷᱤᱞᱞᱩ ᱯᱟᱴᱴᱩ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱩᱫᱟᱞᱟᱭ ᱢᱟᱫᱟᱱ, ᱢᱩᱛᱷᱟᱨᱟᱢᱢᱟᱱ, ᱯᱮᱪᱤᱭᱟᱢᱢᱟᱱ, ᱤᱥᱟᱠᱠᱤᱭᱟᱢᱢᱟᱱ ᱮᱢᱟᱱ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ᱾ ᱵᱷᱤᱞᱞᱩ ᱯᱟᱴᱴᱩ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ, ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱢ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱨᱤᱞᱚᱝᱠᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾
[[File:Villu patt.JPG|thumb|left| ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚ ''ᱵᱷᱤᱞᱞᱩᱯᱟᱴᱴᱩ'' ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫᱟ᱾ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱤᱫ ''ᱵᱷᱤᱞᱞᱟᱫᱤᱵᱷᱟᱫᱽᱭᱟᱢ'' ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ "ᱠᱚᱢᱯᱳᱡᱤᱴ ᱤᱰᱤᱭᱳᱯᱷᱳᱱ" ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱟᱜ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱟᱠᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱸᱥᱟ ᱜᱷᱚᱱᱴᱤ, ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱴᱩᱠᱩᱡ ᱟᱨ ᱡᱷᱩᱱᱠᱟᱹ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱷᱮᱸᱜᱟ ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=grove>{{cite encyclopedia |editor-last= Sadie |editor-first=Stanley |author= Alastair Dick |entry= Villādivādyam |encyclopedia= The New Grove Dictionary of Musical Instruments |year=1984 |id= Volume 3 |page= 727|quote=}}</ref>]]
ᱱᱚᱸᱰᱮ ''ᱩᱰᱩᱠᱠᱟᱭ'' (உடுக்கை), ''ᱠᱩᱰᱟᱢ'' (குடம்), ''ᱛᱷᱟᱞᱟ'', ''ᱠᱟᱴᱴᱟᱭ''(கட்டை) ᱮᱢᱟᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱨᱩᱨᱩ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ᱾ ''ᱩᱰᱩᱠᱠᱟᱭ'' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱰᱨᱟᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱱᱟᱱᱦᱟ ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱞᱮᱸᱜᱟ ᱛᱤ ᱛᱮ ᱥᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱡᱚᱢ ᱛᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱴᱩᱵ ᱛᱮᱠᱚ ᱨᱩᱭᱟ᱾ ᱟᱫᱚᱢ ᱡᱚᱠᱷᱮᱡ, ''ᱵᱷᱤᱞᱞᱩ ᱯᱟᱴᱴᱩ'' ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱵᱟᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮᱠᱚ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱜᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱞᱴᱟᱹ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱯᱨᱚᱢᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚ ᱨᱤᱠᱟᱹᱭᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ''ᱞᱟᱵᱷᱟᱱᱤ ᱯᱟᱴᱴᱩ'' ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ᱾ ''ᱵᱷᱤᱞᱞᱩ ᱯᱟᱴᱴᱩ'' ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱥᱮᱨᱣᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ-ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱨᱮ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱠᱚ ᱨᱩᱭᱟ᱾ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ''ᱵᱷᱤᱞᱞᱩ ᱯᱟᱴᱴᱩ'' ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱟᱜ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱥᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭᱟ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ ''ᱵᱷᱤᱞᱞᱩ ᱯᱟᱴᱴᱩ'' ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱛᱤᱥ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣᱜᱼᱟ᱾<ref>http://www.wiki.indianfolklore.org/images/a/a1/Villupattu_zWorkshop_.pdf {{Dead link|date=March 2022}}</ref>
== ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ ==
*{{cite book | title=History of Indian theatre, Volume 2| author=Manohar Laxman Varadpande| year=1992| pages=125| publisher=Abhinav Publications| isbn=9788170172789|url=https://books.google.com/books?id=6ZrjC24PuDQC&dq=villu+paattu&pg=PA125}}
*[https://books.google.com/books?id=ObFCT5_taSgC&dq=Villu+pattu+ezhava&pg=PA347 ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ]
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
<references/>
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
{{commons category|Villuppaattu}}
* http://villuppaattu-tamil.blogspot.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111008095001/http://villuppaattu-tamil.blogspot.com/ |date=8 October 2011 }}
* [https://www.youtube.com/watch?v=_il8sssQ9iE&t=25s/ ᱵᱤᱰᱤᱭᱳ: ᱠᱟᱞᱞᱤᱫᱟᱭᱠᱩᱨᱤᱪᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱰᱷᱚᱝ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱩᱨᱩ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ]]
01bj1nki2ljzl6x0s5ed0xl7eqbdcpg
ᱵᱷᱮᱞᱟᱠᱟᱞᱤ
0
37949
197318
2026-08-26T18:20:18Z
ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ
5347
"[[File:വേലകളി.jpg|thumb|ᱪᱤᱨᱟᱠᱠᱟᱫᱟᱵᱷᱩ ᱥᱨᱤ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱵᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱞᱟᱠᱟᱞᱤ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ᱾]] '''ᱵᱷᱮᱞᱟᱠᱟᱞᱤ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱ ᱱᱟᱭᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱣᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
197318
wikitext
text/x-wiki
[[File:വേലകളി.jpg|thumb|ᱪᱤᱨᱟᱠᱠᱟᱫᱟᱵᱷᱩ ᱥᱨᱤ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱵᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱞᱟᱠᱟᱞᱤ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ᱾]]
'''ᱵᱷᱮᱞᱟᱠᱟᱞᱤ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱ ᱱᱟᱭᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱣᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ᱾ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱨᱚᱝ-ᱵᱤᱨᱚᱝ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱦᱚᱨᱚᱜ ᱟᱠᱟᱫ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱚᱨᱣᱟᱞ ᱟᱨ ᱰᱷᱟᱞ ᱥᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱯᱟᱱᱰᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱠᱚᱣᱨᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ᱾<ref>{{cite book|last=Gupta|first=Shobhna|title=Dances Of India|year=2002|publisher=Har Anand Publications|location=New Delhi|page=62|url=https://books.google.com/books?id=7KeAES9dsUcC&dq=velakali&pg=PA62|isbn=9788124108666}}</ref>
== ᱵᱷᱮᱞᱟᱠᱟᱞᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱩᱨᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ==
ᱵᱷᱮᱞᱟᱠᱟᱞᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱟᱭᱢᱟ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱨᱤᱥᱤ ᱱᱟᱨᱚᱫᱽ ᱫᱚ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱟᱨ ᱩᱱᱤᱨᱮᱱ ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱠᱟᱞᱤᱱᱫᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱩᱯᱟᱹᱞ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱰᱟᱹᱱᱴᱤᱡ ᱟᱨ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱚ ᱛᱚᱨᱣᱟᱞ ᱟᱨ ᱰᱷᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱚᱠᱚᱞ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫ ᱮ ᱧᱮᱞ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱟᱨᱚᱫᱽ ᱫᱚ ᱨᱤᱥᱤ ᱵᱷᱤᱞᱞᱩᱢᱟᱝᱜᱟᱞᱟᱢ ᱴᱷᱮᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱱᱚᱠᱚᱞ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱫᱟᱲᱮ ᱫᱚ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱱᱮᱦᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱵᱷᱤᱞᱞᱩᱢᱟᱝᱜᱟᱞᱟᱢ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱢᱵᱟᱞᱟᱯᱩᱡᱷᱟ ᱨᱮᱱ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱮᱱ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱱᱮᱡ ᱪᱮᱫ ᱟᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱱᱮᱦᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱟᱡᱨᱮᱱ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱚ ᱢᱟᱛᱷᱩᱨ ᱯᱟᱱᱤᱠᱠᱟᱨ<ref>{{Cite web|url=http://mathoorfamily.org/default.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20190228201428/http://mathoorfamily.org/default.htm|url-status=dead|archive-date=2019-02-28|title=Mathoor Panicker|date=2019-02-28|access-date=2020-04-13}}</ref> ᱟᱨ ᱵᱷᱮᱞᱞᱩᱨ ᱠᱩᱨᱩᱯ ᱴᱷᱮᱱ ᱵᱷᱮᱞᱟᱠᱟᱞᱤ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱤᱡ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱢᱮᱛᱟᱫ ᱠᱤᱱᱟ᱾ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱥᱚᱞ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭᱤᱡ (ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ) ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱮᱱᱮᱡ ᱫᱚ ᱠᱟᱞᱟᱨᱤᱯᱟᱭᱟᱴᱴᱩ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱨᱴ ᱨᱩᱯ ᱥᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱤᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="thehindu">{{cite news|title=In step with the times|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/in-step-with-the-times/article4245266.ece|access-date=22 December 2019|first=Saraswathy|last=Nagarajan|newspaper=The Hindu|date=27 December 2012}}</ref>
ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱛᱮ ᱵᱷᱮᱞᱟᱠᱟᱞᱤ ᱫᱚ ᱪᱮᱢᱯᱟᱠᱟᱥᱥᱮᱨᱤ (ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱟᱢᱵᱟᱞᱟᱯᱯᱩᱡᱷᱟ) ᱨᱟᱡᱚᱥᱴᱷᱤ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱢᱵᱟᱞᱟᱯᱩᱡᱷᱟ ᱥᱨᱤ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟᱥᱣᱟᱢᱤ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱛᱨᱟᱵᱷᱟᱱᱠᱳᱨ ᱨᱮ ᱟᱢᱵᱟᱞᱟᱯᱯᱩᱡᱷᱟ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ, ᱵᱷᱮᱞᱟᱠᱟᱞᱤ ᱫᱚ ᱛᱨᱤᱵᱷᱟᱱᱫᱽᱨᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱨᱤ ᱯᱟᱫᱽᱢᱟᱱᱟᱵᱷᱟ ᱥᱣᱟᱢᱤ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱭᱤᱱᱠᱩᱱᱤ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣᱮᱫᱟ᱾<ref>{{Cite book|last=Menon|first=A. Sreedhara|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C|title=A Survey of Kerala History|date=2007|publisher=D C Books|isbn=978-81-264-1578-6|pages=354|language=en}}</ref><ref name="hindu">{{cite news|title=Reviving a temple tradition|url=http://www.hindu.com/2011/04/15/stories/2011041562920500.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20110419232125/http://www.hindu.com/2011/04/15/stories/2011041562920500.htm|url-status=dead|archive-date=19 April 2011|access-date=28 December 2012|newspaper=The Hindu|date=15 April 2011}}</ref>
== ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ==
ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱞᱟᱠᱟᱞᱤ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱚᱠᱛᱚ ᱯᱟᱫᱽᱢᱟᱱᱟᱵᱷᱟᱥᱣᱟᱢᱤ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱯᱟᱱᱰᱚᱵᱽ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱩᱴᱷᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ᱾ ᱟᱢᱵᱟᱞᱟᱯᱩᱡᱷᱟ ᱨᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱱᱮᱡ ᱫᱚ ᱢᱟᱛᱷᱩᱨ ᱯᱟᱱᱤᱠᱠᱟᱨ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱚᱝᱥᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱥᱟᱱ ᱟᱨ ᱟᱢᱵᱟᱞᱟᱯᱩᱡᱷᱟ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱛᱮ ᱠᱳᱨᱤᱭᱳᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾<ref name="books.google">{{cite book|last=Menon|first=A Sreedhara|title=Cultural heritage of Kerala|year=2008|publisher=D C Books|location=Kottayam|page=120|url=https://books.google.com/books?id=R7QNGkZKc5wC&dq=velakali&pg=PA120|isbn=9788126419036}}</ref> ᱵᱷᱮᱞᱟᱠᱟᱞᱤ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱚᱣᱨᱚᱵᱽ ᱠᱚᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ ᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ ᱫᱚ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ᱾ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱩᱫᱷᱤᱥᱴᱷᱤᱨ ᱟᱜ ᱢᱩᱴᱷᱟᱹᱱ ᱴᱷᱮᱱ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱛᱤᱸᱜᱩᱱᱟ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱠᱚ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱫᱚ ''ᱚᱫᱷᱚᱨᱚᱢ'' ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ''ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ'' ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱵᱤᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱥᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱠᱚᱣᱨᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱢ ᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ᱾<ref>{{cite news|title=Martial artistry|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/martial-artistry/article3264155.ece?textsize=small&test=2|access-date=28 December 2012|newspaper=The Hindu|date=31 March 2012}}</ref> ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱩᱢᱮᱨᱟᱱ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱤᱡ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱫ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱤᱸᱜᱩᱱᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱫᱚ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱷᱟᱱᱰᱟ ᱥᱟᱵ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱤᱸᱜᱩᱱᱟ᱾ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱤᱡ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱟᱫᱚᱢ ᱡᱚᱠᱷᱮᱡ ᱰᱟᱝᱜᱽᱨᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱟᱱᱣᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱚᱠᱚᱞ ᱢᱩᱴᱷᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾<ref name="books.google" /> ᱟᱞᱯᱷ ᱦᱤᱞᱴᱮᱵᱷᱟᱭᱴᱮᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱛᱨᱟᱵᱷᱟᱱᱠᱳᱨ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱞᱟᱠᱟᱞᱤ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱚᱦᱟᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱟᱴᱟᱭᱟᱱᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱯᱟᱫᱽᱢᱟᱱᱟᱵᱷᱟᱥᱣᱟᱢᱤ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱨᱮ ᱜᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱚᱦᱟᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite book|last=Hiltebeitel|first=Alf|author-link=Alf Hiltebeitel|title=The Cult of Draupadi, Volume 2: On Hindu Ritual and the Goddess|year=1991|publisher=University of Chicago Press|location=Chicago|page=179|url=https://books.google.com/books?id=diPh4qYtjPUC&pg=PA179|isbn=9780226340470}}</ref>
== ᱦᱚᱨᱚᱜ-ᱵᱟᱸᱫᱮ ᱠᱚ ==
[[File:Vazhappally arattu velakali.jpg|thumb|ᱵᱷᱟᱡᱷᱟᱯᱯᱟᱞᱞᱤ ᱟᱨᱟᱴᱴᱩ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱞᱟᱠᱟᱞᱤ]]
ᱵᱷᱮᱞᱟᱠᱟᱞᱤ ᱫᱚ ᱮᱠᱮᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱤᱡ ᱠᱚ ᱥᱮᱨᱣᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱡᱩᱜᱽ ᱨᱮᱱ ᱱᱟᱭᱟᱨ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱚᱝ-ᱵᱤᱨᱚᱝ ᱟᱨᱟᱜ ᱵᱚᱦᱚᱜ ᱴᱩᱯᱨᱤ ᱠᱚ ᱦᱚᱨᱚᱜᱟ ᱟᱨ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱟᱸᱠᱟ ᱠᱚᱲᱟᱢ ᱮᱥᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱟᱞᱟ ᱠᱚ ᱦᱚᱨᱚᱜᱟ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱨᱚᱝ-ᱵᱤᱨᱚᱝ ᱰᱷᱟᱞ ᱟᱨ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱴᱷᱮᱸᱜᱟ ᱥᱮ ᱛᱚᱨᱣᱟᱞ ᱠᱚ ᱥᱟᱵᱟ ᱟᱨ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱ ᱯᱟᱧᱪᱟᱵᱷᱟᱫᱽᱭᱟᱢ ᱨᱩᱨᱩᱭᱤᱡ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱞ ᱨᱮᱠᱚ ᱮᱱᱮᱡᱟ ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱛᱚᱨᱣᱟᱞ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ᱾<ref name="thehindu" /><ref name="hindu" /><ref>{{cite book|last=Devi|first=Ragini|title=Dance Dialects Of India|year=1972|publisher=Motilal Banarsidass|location=Delhi|page=199|url=https://books.google.com/books?id=KRz5ykKRVAEC&dq=velakali&pg=PA199|isbn=9788120806740}}</ref>
== ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱨ ᱨᱩ ==
ᱵᱷᱮᱞᱟᱠᱟᱞᱤ ᱫᱚ ''ᱯᱟᱧᱪᱟᱵᱷᱟᱫᱽᱭᱟᱢ'' ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ''ᱢᱟᱫᱫᱟᱞᱟᱢ'', ''ᱛᱷᱟᱵᱷᱤᱞ'', ''ᱤᱞᱟᱛᱷᱟᱞᱟᱢ'', ''ᱠᱳᱢᱵᱩ'' ᱟᱨ ''ᱠᱩᱡᱷᱟᱞ'' ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱨᱩᱨᱩ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚᱫᱚ ᱨᱩᱨᱩ ᱵᱟᱡᱽᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱤᱫᱷᱚᱢ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱟᱭᱢᱟ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱩᱯ ᱞᱮᱠᱟ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱷᱮᱞᱟᱠᱟᱞᱤ ᱨᱮ ''ᱵᱷᱟᱵᱽ'' ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ''ᱛᱟᱞ'' ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱡᱳᱨ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱵᱷᱮᱞᱟᱠᱟᱞᱤ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ''ᱯᱤᱰᱤᱪᱟᱠᱟᱞᱤ'', ''ᱯᱟᱰᱟᱠᱟᱞᱤ'' ᱟᱨ ''ᱵᱷᱮᱞᱟ ᱳᱴᱴᱟᱢ''᱾<ref name="thehindu" /><ref name="hindu" />
== ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱴᱨᱮᱱᱰ ᱠᱚ ==
ᱵᱷᱮᱞᱟᱠᱟᱞᱤ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱤᱡ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱟᱨ ᱦᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱮᱭᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ᱾<ref>{{cite book|last=Menon|first=A Sreedhara|title=A Survey Of Kerala History|year=2008|publisher=DC Books|location=Kottayam|page=354|url=https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C&dq=velakali&pg=PA354|isbn=9788126415786}}</ref> ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱣ ᱠᱚ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱟᱹᱭ-ᱵᱟᱹᱭ ᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱞᱟᱠᱟᱞᱤ ᱠᱚ ᱟᱯᱱᱟᱨᱮᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱭ-ᱵᱟᱹᱭ ᱛᱮ ᱟᱫᱚᱜ ᱥᱮᱫ ᱢᱚᱦᱰᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱢᱳᱦᱟᱱᱟᱱᱠᱩᱱᱡᱩ ᱯᱟᱱᱤᱠᱠᱟᱨ ᱟᱜ ᱨᱤᱠᱟᱹ ᱛᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱔᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱟᱨᱟᱠ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱨᱤᱵᱷᱟᱱᱫᱽᱨᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱨᱤ ᱯᱟᱫᱽᱢᱟᱱᱟᱵᱷᱟᱥᱣᱟᱢᱤ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱱᱮᱡ ᱫᱚ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref name="thehindu" />
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
{{commons category|Velakali}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚ]]
pir94zqkv79tey7oyp5nq3q6lk54kq0
ᱵᱷᱟᱴᱴᱟᱠᱠᱟᱞᱤ
0
37950
197319
2026-08-26T18:22:51Z
ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ
5347
"'''ᱵᱷᱟᱴᱴᱟᱠᱠᱟᱞᱤ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱ ᱵᱷᱟᱴᱴᱩᱵᱷᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱩᱯ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=":0">{{Cite web |last=T |first=Anilkumar |date=2023-04-04 |title=Dance of men for a goddess |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2023/Apr/..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
197319
wikitext
text/x-wiki
'''ᱵᱷᱟᱴᱴᱟᱠᱠᱟᱞᱤ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱ ᱵᱷᱟᱴᱴᱩᱵᱷᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱩᱯ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=":0">{{Cite web |last=T |first=Anilkumar |date=2023-04-04 |title=Dance of men for a goddess |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2023/Apr/04/dance-of-men-for-a-goddess-2562357.html |access-date=2026-03-19 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Reporter |first=Staff |date=2022-09-16 |title=ABCD programme to be expanded in State: Rajan |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/abcd-programme-to-be-expanded-in-state-rajan/article65899694.ece |access-date=2026-03-19 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |title=India – “Unnathi Sangamam”: Empowering Tribal Communities through Legal Awareness and Health Initiatives |url=https://www.infoans.org/en/component/k2/item/24264-india-unnathi-sangamam-empowering-tribal-communities-through-legal-awareness-and-health-initiatives |access-date=2026-03-19 |website=www.infoans.org |language=it-it}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-03-09 |title=Preserving the vanishing tribal art forms |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/preserving-the-vanishing-tribal-art-forms/article6976748.ece |access-date=2026-03-19 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱮ, ᱥᱮᱞᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱥᱮ ᱨᱩ ᱥᱟᱶ ᱛᱟᱞ ᱢᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱩᱥᱟᱹᱨᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱡᱳᱨ ᱛᱮ ᱜᱩᱞᱟᱹᱴ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ᱾ ᱡᱩᱫᱤᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱭᱟᱨᱠᱟᱞᱤ ᱢᱚᱦᱳᱛᱥᱚᱵᱷᱟᱢ ᱨᱮ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱠᱩᱲᱤ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱱᱮᱡ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱲ ᱜᱮᱠᱚ ᱮᱱᱮᱡᱟ ᱟᱨ ᱟᱫᱚᱢ ᱡᱚᱠᱷᱮᱡ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱟᱦᱟ ᱪᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱠᱚ ᱠᱚᱨᱟᱣᱟ᱾<ref name=":0" /> ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ 'ᱥᱴᱮᱯ' (ᱛᱟᱲᱟᱢ ᱦᱚᱨᱟ) ᱠᱚ ᱮᱱᱮᱡᱟ᱾ ᱡᱟᱸᱜᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱫᱚ ᱯᱟᱸᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱜᱷᱩᱝᱜᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱰᱮ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱛᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱤ ᱛᱷᱟᱭᱚ ᱛᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤᱜᱼᱟ᱾ ᱮᱱᱮᱡ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱪᱚᱴ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨᱟ, ᱟᱪᱩᱨᱚᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱩᱥᱟᱹᱨᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱱᱮᱡ ᱫᱚ ᱳᱱᱟᱢ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱷᱟᱣ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱱᱮᱡ ᱫᱚ ''ᱪᱩᱵᱷᱟᱫᱩᱠᱟᱞᱤ'' ᱥᱮ ''ᱪᱟᱵᱷᱤᱴᱴᱩᱠᱟᱞᱤ'' ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ᱾
ᱵᱷᱟᱴᱴᱟᱠᱟᱞᱤ ᱫᱚ ᱠᱟᱱᱭᱟᱨᱠᱟᱞᱤ ᱢᱚᱦᱳᱞᱥᱚᱵᱷᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱦᱤᱛᱟᱱ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱯᱟᱞᱟᱠᱠᱟᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱸᱫᱽᱨᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱦᱚᱲ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜᱼᱟ᱾
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱥᱛᱨᱤᱭᱟᱹ ᱮᱱᱮᱡ ᱰᱷᱚᱝ ᱠᱚ]]
npt26hpr9nzfozi1f65udlpm5i7vm8q
᱒᱐᱒᱖ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱵᱟᱱ
0
37951
197323
2026-08-26T19:15:53Z
ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ
5347
"{{Infobox event | name = ᱒᱐᱒᱖ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱵᱟᱱ | image = Mudslide at Gyirong Port 2.webm | date = {{start date|2026|08|26|df=y}} | location = ᱨᱚᱥᱩᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱱᱩᱣᱟᱠᱳᱴ ᱦᱚᱱᱚᱛ, ᱱᱮᱯᱟᱞ <br> ᱜᱤᱨᱚᱝ ᱠᱟᱣᱱᱴᱤ, ᱛᱤᱵᱵᱚᱛ ᱚᱴᱚᱱᱚᱢᱟᱥ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱪᱤᱱ | type = ᱟᱪᱠᱟ ᱵᱟᱱ | deaths = ᱑᱖᱐+ <!--IF Y..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
197323
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox event
| name = ᱒᱐᱒᱖ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱵᱟᱱ
| image = Mudslide at Gyirong Port 2.webm
| date = {{start date|2026|08|26|df=y}}
| location = ᱨᱚᱥᱩᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱱᱩᱣᱟᱠᱳᱴ ᱦᱚᱱᱚᱛ, ᱱᱮᱯᱟᱞ <br> ᱜᱤᱨᱚᱝ ᱠᱟᱣᱱᱴᱤ, ᱛᱤᱵᱵᱚᱛ ᱚᱴᱚᱱᱚᱢᱟᱥ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱪᱤᱱ
| type = ᱟᱪᱠᱟ ᱵᱟᱱ
| deaths = ᱑᱖᱐+ <!--IF YOU UPDATE THESE NUMBERS MAKE SURE TO CITE THEM-->
| missing = ᱑,᱔᱔᱔+ <!--IF YOU UPDATE THESE NUMBERS MAKE SURE TO CITE THEM-->
| cause =
| property_damage = ᱫᱟᱜ-ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ, ᱚᱲᱟᱜ, ᱯᱚᱞ, ᱥᱚᱲᱚᱠ, ᱰᱮᱢ, ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱠᱚ
}}
᱒᱖ ᱟᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱖ ᱥᱮᱛᱟᱜ ᱵᱮᱲᱟ ᱨᱮ, ᱛᱨᱤᱥᱩᱞᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱟᱲᱮ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱚᱛᱚᱨᱟᱱ ᱟᱪᱠᱟ ᱵᱟᱱ{{efn|ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮ ᱛᱨᱤᱥᱩᱞᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱵᱷᱳᱴᱮᱠᱳᱥᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ; ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱫ ᱖᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱟᱰᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱦᱚᱸ ᱵᱷᱳᱴᱮᱠᱳᱥᱤ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱵᱟᱝ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾}} ᱫᱚ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱚᱥᱩᱣᱟ ᱟᱨ ᱱᱩᱣᱟᱠᱳᱴ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱞᱟ ᱠᱚᱭ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱱ ᱫᱚ ᱪᱤᱱ–ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱤᱨᱚᱝ ᱯᱚᱨᱴ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱮ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱚᱪᱚ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱟᱨ ᱫᱟᱬᱟᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱪᱠᱟ ᱵᱟᱱ ᱟᱨ ᱦᱟᱥᱟ ᱜᱷᱟᱥᱠᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ, ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱥᱮ ᱠᱚᱢ ᱑᱕᱗ ᱟᱨ ᱪᱤᱱ ᱨᱮ ᱓ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱫᱟᱬᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱑,᱔᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱯᱨᱚᱢᱟᱱ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱨᱚᱥᱩᱣᱟ, ᱱᱩᱣᱟᱠᱳᱴ, ᱫᱷᱟᱫᱤᱝ, ᱜᱳᱨᱠᱷᱟ, ᱟᱨ ᱪᱤᱛᱣᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱟᱰᱟ ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱩᱥᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾
== ᱵᱮᱠᱜᱽᱨᱟᱣᱩᱱᱰ ==
ᱵᱷᱳᱴᱮᱠᱳᱥᱤ ᱫᱚ ᱞᱷᱮᱱᱰᱮ ᱠᱷᱳᱞᱟ (ᱞᱮᱱᱰᱮ ᱜᱟᱰᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ) ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱛᱤᱵᱵᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱤᱨᱚᱝ ᱠᱟᱣᱱᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱰᱚᱠ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱷᱩᱱᱪᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱛᱨᱤᱥᱩᱞᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ᱾<ref>{{cite news|date=26 August 2026|title=रसुवामा भीषण बाढी, मुग्लिङसम्म सतर्कता|url=https://www.bbc.com/nepali/articles/c3wjp107jy9o|trans-title=Heavy flood in Rasuwa, alert up to Muglin |language=ne|publisher=BBC|access-date=26 August 2026}}</ref>
== ᱠᱟᱨᱚᱱ ==
ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮᱱ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱞᱷᱮᱱᱰᱮ ᱠᱷᱳᱞᱟ ᱫᱚ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱚᱨᱚᱯᱷ ᱫᱷᱟᱥᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱮᱥᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱷᱤᱞ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱵᱚᱨᱚᱯᱷ ᱫᱷᱟᱥᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱰᱮᱢ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱮᱱᱟ, ᱥᱟᱭᱚᱫᱽ ᱚᱛᱞᱟᱲᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱟᱜ ᱟᱲᱟᱜ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="kathmandupost">{{Cite web |title=Ice avalanche, debris lake may have triggered Bhotekoshi flood |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/26/ice-avalanche-debris-lake-may-have-triggered-bhotekoshi-flood |access-date=2026-08-26 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref><ref>{{cite news |title=Nepal flash floods live: At least 98 dead and hundreds missing, including tourists, near Tibet border |url=https://www.reuters.com/world/nepal-flash-floods-live-mudslide-nepal-tibet-border-triggers-catastrophic-2026-08-26/ |access-date=26 August 2026 |agency=Reuters |date=26 August 2026}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱜᱽᱞᱮᱥᱤᱭᱟᱨ ᱡᱷᱤᱞ ᱯᱚᱥᱟᱜ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱟᱱ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾<ref name="kathmandupost"/>
ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮᱱ ᱵᱤᱫᱮᱥ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱥᱤᱥᱤᱨ ᱠᱷᱟᱱᱟᱞ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱛᱚᱫᱟᱨᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱢᱤᱫ ᱚᱛᱞᱟᱲᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱚᱨᱚᱯᱷ ᱫᱷᱟᱥᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱟᱱ ᱮ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{Cite web |title=Flash flood hits Rasuwa, damages hydropower projects and markets |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/26/major-flood-damages-syabrubesi-hydropower-projects-in-rasuwa |access-date=2026-08-26 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱥᱮᱱᱴᱟᱨ ᱯᱷᱚᱨ ᱡᱤᱭᱳᱥᱟᱭᱤᱱᱥᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱚᱛᱞᱟᱲᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱟᱨ ᱛᱤᱵᱵᱚᱛ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱠᱤᱣᱨᱤᱴᱤ ᱵᱤᱰᱤᱭᱳ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱤᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱮᱭᱟᱭ ᱴᱤᱲᱤᱡ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱟᱨᱟᱠ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱥᱮᱱᱴᱟᱨ ᱯᱷᱚᱨ ᱤᱱᱴᱤᱜᱽᱨᱮᱴᱮᱰ ᱢᱟᱣᱩᱱᱴᱮᱱ ᱰᱮᱵᱷᱮᱞᱚᱯᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱨᱚᱲ-ᱦᱚᱲ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱞᱷᱮᱱᱰᱮ ᱠᱷᱳᱞᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱚᱨᱚᱯᱷ ᱫᱷᱟᱥᱟᱣ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱟᱱ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="HT26a">{{cite news |title=Hundreds missing after deadly floods hit Nepal-Tibet border |url=https://www.helsinkitimes.fi/world-int/29199-hundreds-missing-after-deadly-floods-hit-nepal-tibet-border.html |access-date=26 August 2026 |publisher=Helsinki Times |date=26 August 2026}}</ref>
ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱥᱴᱮᱴᱥ ᱡᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱟᱜ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱥᱢᱤᱠ ᱣᱮᱵᱷ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱱᱟᱞᱤᱥᱤᱥ ᱫᱚ ᱚᱛᱞᱟᱲᱟᱣ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ ᱦᱟᱥᱟ ᱫᱷᱟᱥᱟᱣ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱢᱤᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱫᱚ Ms 5.2 ᱢᱟᱯ ᱞᱮᱱᱟ, ᱐᱒:᱕᱒ UTC ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱫᱚ ᱞᱟᱝᱴᱟᱝ ᱟᱨ ᱞᱟᱝᱴᱟᱝ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite anss|M 5.2 Landslide - 55 km NW of Kodāri̇̄, Nepal|2026|us7000tbwb}}</ref>
ᱚᱛᱞᱟᱲᱟᱣ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱥᱟᱶ-ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱳᱨ ᱫᱟᱜ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱟᱨ ᱥᱮᱴᱮᱞᱟᱭᱤᱴ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱜᱽᱞᱮᱥᱤᱭᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ {{Convert|2000|ft}} ᱚᱥᱟᱨ ᱵᱚᱨᱚᱯᱷ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱯᱟᱞᱮᱱ {{Convert|4000|ft}} ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱧᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱠᱟᱴᱷᱢᱟᱱᱰᱩ ᱠᱷᱚᱱ {{Convert|40|mi}} ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱜᱮ ᱵᱟᱱ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾ <ref>Sands, Leo. [https://www.nytimes.com/2026/08/26/world/asia/nepal-flood-glacier-ice-avalanche.html "Deadly Nepal Flood May Have Been Caused by Ice Snapping Off Glacier, Scientists Say"], ''The New York Times'', August 26, 2026. Accessed August 26, 2026. "The deadly flooding in Nepal on Wednesday was likely set off at least in part by an enormous chunk of ice snapping off a glacier and cascading thousands of feet to the valley below, according to an initial assessment by a group of geologists and glaciologists. The phenomenon is known as an ice avalanche.... On Wednesday, a chunk of ice with a width of about 2,000 feet snapped cleanly off the glacier, Dr. Shugar said, sending a mixture of ice and water to the valley floor. By his assessment, the chunk of ice fell from an altitude of around 17,000 feet, dropping almost 4,000 feet."</ref>
== ᱜᱚᱡ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱠᱚ ==
ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱥᱮ ᱠᱚᱢ ᱑᱕᱗ ᱦᱚᱲ ᱜᱚᱡ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱢᱟᱱ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ,<ref>{{Cite web |date=2026-08-26 |title=Flash flood on Nepal-Tibet border kills more than 150, with hundreds of tourists missing |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/c6y8mjmnpxv0t|access-date=2026-08-26 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref> ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱖᱐᱐ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite news|url=https://www.democrata.es/en/international/expansion-at-least-95-dead-and-more-than-600-missing-due-to-the-floods-in-northern-nepal-near-the-border-with-china/|title=At least 95 dead and more than 600 missing due to the floods in northern Nepal, near the border with China|date=26 August 2026|work=Democrata}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ, ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱴᱩᱨᱤᱡᱚᱢ ᱵᱳᱨᱰ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱕᱗᱙ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟᱭ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱔᱖᱖ ᱵᱤᱫᱮᱥᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/08/26/britons-missing-nepal-flash-floods/|work=The Daily Telegraph|title=Girl, 13, among dozens of Britons missing in Nepal flash floods|date=26 August 2026}}</ref> ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱫᱟᱬᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="Brennan26a">{{cite news |last1=Brennan |first1=David |title=Americans reported among hundreds missing in Nepal floods, tourism board says |url=https://abcnews.com/amp/International/americans-reported-missing-nepal-floods-tourism-board/story?id=135964282 |access-date=26 August 2026 |publisher=ABC News |date=26 August 2026}}</ref> ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱳᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱫᱮᱥ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ ᱘ ᱡᱚᱱᱟ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="kt26a">{{cite news |title=8 Koreans missing, 10 stranded in flood in Nepal |url=https://www.koreatimes.co.kr/world/20260826/8-koreans-missing-10-stranded-in-flood-in-nepal |access-date=26 August 2026 |agency=Yonhap |publisher=The Korea Times |date=26 August 2026}}</ref> ᱠᱚᱢ ᱥᱮ ᱠᱚᱢ ᱑᱐᱕ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱓৭ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸᱠᱚ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱛᱤᱵᱵᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱟᱭᱞᱟᱥ ᱢᱟᱱᱚᱥᱚᱨᱳᱵᱚᱨ ᱡᱟᱛᱨᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱕᱙ ᱛᱤᱨᱛᱷᱚ ᱡᱟᱹᱛᱨᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱵᱳᱨᱰ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ, ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ, ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ, ᱮᱛᱚᱢ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ, ᱟᱨ ᱱᱮᱫᱟᱨᱞᱮᱱᱰᱥ ᱨᱮᱱ ᱫᱟᱬᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱦᱚᱸᱠᱚ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="indiatoday26a">{{cite news |title=Nepal flash flood from Tibet leaves 17 dead, 105 Indians missing |url=https://www.indiatoday.in/world/story/nepal-flash-flood-tibet-rockslide-rasuwa-105-indians-missing-ptag-2980484-2026-08-26 |access-date=26 August 2026 |publisher=India Today |date=26 August 2026}}</ref> ᱛᱤᱢᱩᱨᱮ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱟᱣᱩᱴᱯᱳᱥᱴ ᱨᱮ ᱰᱤᱭᱩᱴᱤ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱ ᱙ ᱟᱨᱢᱰ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱡᱟᱣᱟᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱸᱠᱚ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite web |title=Bhotekoshi flood: What we know, what remains unclear |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/26/bhotekoshi-flood-what-we-know-what-remains-unclear |access-date=2026-08-26 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref><ref>{{cite news|url=https://news.sky.com/story/nepal-tibet-flooding-latest-almost-300-foreign-nationals-among-hundreds-missing-tourism-board-says-13575720|title=Nepal flooding latest: 12 from UK among hundreds missing after deadly flash floods hit border area, tourism board says|work=Sky News|date=26 August 2026}}</ref> ᱒᱖ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱡᱟᱣᱟᱱ, ᱙ ᱟᱨᱢᱰ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱟᱨ ᱔᱔ ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱨᱮᱱ ᱥᱚᱫᱚᱥᱭᱚ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-08-26 |title=Nepal flash floods: Hundreds of tourists missing and 95 people killed |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2zyerv2lmo |access-date=2026-08-26 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
ᱪᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱦᱚᱸ ᱛᱤᱵᱵᱚᱛ ᱨᱮ ᱓ ᱦᱚᱲ ᱜᱚᱡ ᱟᱨ ᱒᱖᱕ ᱦᱚᱲ ᱟᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ,<ref>{{cite news|lang=zh|date=26 August 2026|url=https://www.am730.com.hk/%E4%B8%AD%E5%9C%8B/1049703/%E5%8F%97%E5%B0%BC%E6%B3%8A%E7%88%BE%E6%B3%A5%E7%9F%B3%E6%B5%81%E6%B3%A2%E5%8F%8A-%E8%A5%BF%E8%97%8F3%E6%AD%BB265%E4%BA%BA%E5%A4%B1%E8%81%AF|title=受尼泊爾泥石流波及 西藏3死265人失聯|work=am730}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱤᱨᱚᱝ ᱯᱚᱨᱴ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱤᱵᱵᱚᱛ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref name="RU26a">{{cite web|last=Sharma|first=Gopal|date=26 August 2026|title=Nepal flash flood kills eight; damages roads, power projects|url=https://www.reuters.com/business/environment/nepal-flash-flood-washes-away-villages-project-sites-near-tibet-border-2026-08-26/|website=Reuters|access-date=26 August 2026}}</ref>
== ᱠᱷᱚᱛᱤ ==
[[File:Mudslide at Gyirong Port 1.webm|thumb|ᱵᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱰᱤᱭᱳ]]
ᱵᱟᱱ ᱫᱟᱜ ᱫᱚ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱮᱵᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱗᱐ ᱯᱷᱩᱴ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱞᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref name=":1">{{Cite web |last=Prasai |first=Kamal |last2=Gautam |first2=Dinesh |date=2026-08-26 |title=Rasuwa flood leaves trail of destruction from Rasuwagadhi to Bidur |url=https://english.onlinekhabar.com/rasuwa-flood-in-pictures.html |access-date=2026-08-26 |website=Online Khabar |language=en-GB}}</ref> ᱱᱩᱣᱟᱠᱳᱴ ᱨᱮ, ᱵᱟᱱ ᱫᱟᱜ ᱫᱚ ᱛᱤᱢᱩᱨᱮ, ᱫᱷᱩᱱᱪᱮ, ᱢᱟᱭᱞᱩᱝ, ᱥᱭᱟᱯᱷᱨᱩᱵᱮᱥᱤ, ᱵᱮᱛᱨᱟᱣᱟᱛᱤ, ᱛᱨᱤᱥᱩᱞᱤ, ᱟᱨ ᱫᱮᱵᱷᱤᱜᱷᱟᱴ ᱮᱢᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚ ᱮᱱᱟ᱾<ref name=":1" /><ref name="Ratopati" /> ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱠᱚᱠᱚ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱫᱷᱚᱱ-ᱫᱩᱨᱤᱵᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱷᱚᱛᱤ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ; ᱟᱨ ᱛᱚᱫᱟᱨᱚᱛ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="Ratopati">{{Cite web |title=Flood Damages Property in Nuwakot Due to Rasuwa Border Overflow |url=http://english.ratopati.com/story/76358/nuwakot-cdo-says-there-has-been-a-lot-of-physical-damage |access-date=2026-08-26 |website=english.ratopati.com |language=Nepali}}</ref><ref>{{Cite web |last=Thompson |first=Angus |last2=Hoyle |first2=Craig |last3=Dahal |first3=Phanindra |last4=Bicker |first4=Laura |date=2026-08-26 |title=Flash flood on Nepal-Tibet border kills at least 95, with hundreds of foreign tourists missing |url=https://www.bbc.com/news/live/c6y8mjmnpxv0t |access-date=2026-08-26 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref>
ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮ, ᱦᱚᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱟᱨ ᱤᱱᱯᱷᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ, ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱠᱷᱚᱛᱤ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="RU26a" /> ᱨᱚᱥᱩᱣᱟᱜᱟᱲᱤ ᱠᱚᱥᱴᱚᱢᱥ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱫᱚ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱪᱟᱵᱟ ᱮᱱᱟ᱾<ref name=":1" /> ᱛᱨᱤᱥᱩᱞᱤ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱞ ᱟᱹᱛᱩ ᱤᱫᱤ ᱮᱱᱟ᱾<ref name=":0" />
ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱛᱮᱭᱟᱨ, ᱴᱨᱟᱱᱥᱢᱤᱥᱚᱱ, ᱟᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱤᱱᱯᱷᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱥᱟᱯᱞᱟᱭ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱮᱱᱟ᱾ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱥᱤᱴᱤ ᱚᱛᱷᱚᱨᱤᱴᱤ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱦᱟᱭᱰᱨᱚᱯᱟᱣᱟᱨ ᱟᱨ ᱴᱨᱟᱱᱥᱢᱤᱥᱚᱱ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱛᱤ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱨᱚᱥᱩᱣᱟᱜᱟᱲᱤ, ᱪᱤᱞᱤᱢᱮ, ᱛᱨᱤᱥᱩᱞᱤ ᱓ᱮ, ᱛᱨᱤᱥᱩᱞᱤ ᱓ᱵᱤ ᱦᱚᱵᱽ ᱒᱒᱐ ᱠᱮᱵᱷᱤ ᱥᱟᱵᱥᱴᱮᱥᱚᱱ, ᱛᱨᱤᱥᱩᱞᱤ ᱦᱟᱭᱰᱨᱚᱯᱟᱣᱟᱨ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ, ᱟᱨ ᱫᱮᱵᱷᱤᱜᱷᱟᱴ ᱦᱟᱭᱰᱨᱚᱯᱟᱣᱟᱨ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web|date=26 August 2026|title=Rasuwa flood damages 6 major hydropower, transmission facilities, disrupts power supply|url=https://english.nepalnews.com/s/business/rasuwa-flood-damages-6-major-hydropower-transmission-facilities-disrupts-power-supply/|website=Nepal News|location=Kathmandu|access-date=26 August 2026}}</ref>
== ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ==
ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟ, ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ, ᱟᱨ ᱨᱤᱞᱤᱯᱷ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱟᱨᱢᱤ, ᱟᱨᱢᱰ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱳᱨᱥ, ᱟᱨ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱮ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱨᱮ ᱦᱮᱞᱤᱠᱚᱯᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱴᱤᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="Onlinekhabar">{{Cite web |date=2026-08-26 |title=Flood leaves parts of Rasuwa and Nuwakot cut off - OnlineKhabar English News |url=https://english.onlinekhabar.com/flood-rasuwa-and-nuwakot.html |access-date=2026-08-26 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Rasuwa flashflood: NA teams, two choppers deployed for search, rescue |url=https://risingnepaldaily.com/news/85520 |access-date=2026-08-26 |website=GorakhaPatra}}</ref> ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱟᱨᱢᱤ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱮ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱠᱚᱢ ᱥᱮ ᱠᱚᱢ ᱘᱘ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref name=":0" />
ᱥᱤ.ᱥᱤ.ᱯᱤ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱥᱮᱠᱨᱮᱴᱟᱨᱤ ᱥᱤ ᱡᱤᱱᱯᱤᱝ ᱫᱚ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟ ᱧᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱨᱤᱠᱟᱹ ᱟᱨ ᱵᱤᱯᱚᱫᱽ ᱢᱚᱱᱤᱴᱚᱨᱤᱝ ᱟᱨ ᱦᱩᱥᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ ᱨᱮ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱟᱹᱜᱩᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref name="Xinhua">{{Cite web |title=习近平对西藏日喀则市吉隆县遭受泥石流灾害作出重要指示 |url=https://www.news.cn/politics/leaders/20260826/e73cdedcfa6e4384b15cebedc9a13378/c.html |website=Xinhua News Agency |date=2026-08-26 |access-date=2026-08-26 |publisher=Xinhua News Agency |language=zh-cn}}</ref><ref>{{cite web|date=26 August 2026|title=Nepal flash flood kills eight; damages roads, power projects|url=https://edition.cnn.com/2026/08/26/asia/nepal-flooding-flood-intl|website=CNN |access-date=26 August 2026}}</ref>
== ᱱᱳᱴᱥ ==
{{notelist}}
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{reflist}}
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱵᱟᱱ|ᱱᱮᱯᱟᱞ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱛᱤᱵᱵᱚᱛ ᱨᱮ ᱒᱐᱒᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ|ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱵᱟᱱ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮ ᱟᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱖|ᱵᱟᱱ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱟᱱ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱪᱤᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱱ|ᱱᱮᱯᱟᱞ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱱᱩᱣᱟᱠᱳᱴ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱨᱚᱥᱩᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱵᱟᱜᱽᱢᱚᱛᱤ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱟᱪᱠᱟ ᱵᱟᱱ|ᱱᱮᱯᱟᱞ]]
l9zcitiu8uq1eugj8uw6drrhbq3b0zb
197327
197323
2026-08-26T19:30:08Z
ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ
5347
197327
wikitext
text/x-wiki
{{Current disaster}}
{{Infobox event
| name = ᱒᱐᱒᱖ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱵᱟᱱ
| image = Mudslide at Gyirong Port 2.webm
| date = {{start date|2026|08|26|df=y}}
| location = ᱨᱚᱥᱩᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱱᱩᱣᱟᱠᱳᱴ ᱦᱚᱱᱚᱛ, ᱱᱮᱯᱟᱞ <br> ᱜᱤᱨᱚᱝ ᱠᱟᱣᱱᱴᱤ, ᱛᱤᱵᱵᱚᱛ ᱚᱴᱚᱱᱚᱢᱟᱥ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱪᱤᱱ
| type = ᱟᱪᱠᱟ ᱵᱟᱱ
| deaths = ᱑᱖᱐+ <!--IF YOU UPDATE THESE NUMBERS MAKE SURE TO CITE THEM-->
| missing = ᱑,᱔᱔᱔+ <!--IF YOU UPDATE THESE NUMBERS MAKE SURE TO CITE THEM-->
| cause =
| property_damage = ᱫᱟᱜ-ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ, ᱚᱲᱟᱜ, ᱯᱚᱞ, ᱥᱚᱲᱚᱠ, ᱰᱮᱢ, ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱠᱚ
}}
᱒᱖ ᱟᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱖ ᱥᱮᱛᱟᱜ ᱵᱮᱲᱟ ᱨᱮ, ᱛᱨᱤᱥᱩᱞᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱟᱲᱮ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱚᱛᱚᱨᱟᱱ ᱟᱪᱠᱟ ᱵᱟᱱ{{efn|ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮ ᱛᱨᱤᱥᱩᱞᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱵᱷᱳᱴᱮᱠᱳᱥᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ; ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱫ ᱖᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱟᱰᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱦᱚᱸ ᱵᱷᱳᱴᱮᱠᱳᱥᱤ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱵᱟᱝ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾}} ᱫᱚ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱚᱥᱩᱣᱟ ᱟᱨ ᱱᱩᱣᱟᱠᱳᱴ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱞᱟ ᱠᱚᱭ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱱ ᱫᱚ ᱪᱤᱱ–ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱤᱨᱚᱝ ᱯᱚᱨᱴ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱮ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱚᱪᱚ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱟᱨ ᱫᱟᱬᱟᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱪᱠᱟ ᱵᱟᱱ ᱟᱨ ᱦᱟᱥᱟ ᱜᱷᱟᱥᱠᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ, ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱥᱮ ᱠᱚᱢ ᱑᱕᱗ ᱟᱨ ᱪᱤᱱ ᱨᱮ ᱓ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱫᱟᱬᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱑,᱔᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱯᱨᱚᱢᱟᱱ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱨᱚᱥᱩᱣᱟ, ᱱᱩᱣᱟᱠᱳᱴ, ᱫᱷᱟᱫᱤᱝ, ᱜᱳᱨᱠᱷᱟ, ᱟᱨ ᱪᱤᱛᱣᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱟᱰᱟ ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱩᱥᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾
== ᱵᱮᱠᱜᱽᱨᱟᱣᱩᱱᱰ ==
ᱵᱷᱳᱴᱮᱠᱳᱥᱤ ᱫᱚ ᱞᱷᱮᱱᱰᱮ ᱠᱷᱳᱞᱟ (ᱞᱮᱱᱰᱮ ᱜᱟᱰᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ) ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱛᱤᱵᱵᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱤᱨᱚᱝ ᱠᱟᱣᱱᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱰᱚᱠ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱷᱩᱱᱪᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱛᱨᱤᱥᱩᱞᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ᱾<ref>{{cite news|date=26 August 2026|title=रसुवामा भीषण बाढी, मुग्लिङसम्म सतर्कता|url=https://www.bbc.com/nepali/articles/c3wjp107jy9o|trans-title=Heavy flood in Rasuwa, alert up to Muglin |language=ne|publisher=BBC|access-date=26 August 2026}}</ref>
== ᱠᱟᱨᱚᱱ ==
ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮᱱ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱞᱷᱮᱱᱰᱮ ᱠᱷᱳᱞᱟ ᱫᱚ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱚᱨᱚᱯᱷ ᱫᱷᱟᱥᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱮᱥᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱷᱤᱞ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱵᱚᱨᱚᱯᱷ ᱫᱷᱟᱥᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱰᱮᱢ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱮᱱᱟ, ᱥᱟᱭᱚᱫᱽ ᱚᱛᱞᱟᱲᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱟᱜ ᱟᱲᱟᱜ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="kathmandupost">{{Cite web |title=Ice avalanche, debris lake may have triggered Bhotekoshi flood |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/26/ice-avalanche-debris-lake-may-have-triggered-bhotekoshi-flood |access-date=2026-08-26 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref><ref>{{cite news |title=Nepal flash floods live: At least 98 dead and hundreds missing, including tourists, near Tibet border |url=https://www.reuters.com/world/nepal-flash-floods-live-mudslide-nepal-tibet-border-triggers-catastrophic-2026-08-26/ |access-date=26 August 2026 |agency=Reuters |date=26 August 2026}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱜᱽᱞᱮᱥᱤᱭᱟᱨ ᱡᱷᱤᱞ ᱯᱚᱥᱟᱜ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱟᱱ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾<ref name="kathmandupost"/>
ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮᱱ ᱵᱤᱫᱮᱥ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱥᱤᱥᱤᱨ ᱠᱷᱟᱱᱟᱞ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱛᱚᱫᱟᱨᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱢᱤᱫ ᱚᱛᱞᱟᱲᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱚᱨᱚᱯᱷ ᱫᱷᱟᱥᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱟᱱ ᱮ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{Cite web |title=Flash flood hits Rasuwa, damages hydropower projects and markets |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/26/major-flood-damages-syabrubesi-hydropower-projects-in-rasuwa |access-date=2026-08-26 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱥᱮᱱᱴᱟᱨ ᱯᱷᱚᱨ ᱡᱤᱭᱳᱥᱟᱭᱤᱱᱥᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱚᱛᱞᱟᱲᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱟᱨ ᱛᱤᱵᱵᱚᱛ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱠᱤᱣᱨᱤᱴᱤ ᱵᱤᱰᱤᱭᱳ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱤᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱮᱭᱟᱭ ᱴᱤᱲᱤᱡ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱟᱨᱟᱠ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱥᱮᱱᱴᱟᱨ ᱯᱷᱚᱨ ᱤᱱᱴᱤᱜᱽᱨᱮᱴᱮᱰ ᱢᱟᱣᱩᱱᱴᱮᱱ ᱰᱮᱵᱷᱮᱞᱚᱯᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱨᱚᱲ-ᱦᱚᱲ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱞᱷᱮᱱᱰᱮ ᱠᱷᱳᱞᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱚᱨᱚᱯᱷ ᱫᱷᱟᱥᱟᱣ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱟᱱ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ᱾<ref name="HT26a">{{cite news |title=Hundreds missing after deadly floods hit Nepal-Tibet border |url=https://www.helsinkitimes.fi/world-int/29199-hundreds-missing-after-deadly-floods-hit-nepal-tibet-border.html |access-date=26 August 2026 |publisher=Helsinki Times |date=26 August 2026}}</ref>
ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱥᱴᱮᱴᱥ ᱡᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱟᱜ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱥᱢᱤᱠ ᱣᱮᱵᱷ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱱᱟᱞᱤᱥᱤᱥ ᱫᱚ ᱚᱛᱞᱟᱲᱟᱣ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ ᱦᱟᱥᱟ ᱫᱷᱟᱥᱟᱣ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱢᱤᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱫᱚ Ms 5.2 ᱢᱟᱯ ᱞᱮᱱᱟ, ᱐᱒:᱕᱒ UTC ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱫᱚ ᱞᱟᱝᱴᱟᱝ ᱟᱨ ᱞᱟᱝᱴᱟᱝ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite anss|M 5.2 Landslide - 55 km NW of Kodāri̇̄, Nepal|2026|us7000tbwb}}</ref>
ᱚᱛᱞᱟᱲᱟᱣ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱥᱟᱶ-ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱳᱨ ᱫᱟᱜ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱟᱨ ᱥᱮᱴᱮᱞᱟᱭᱤᱴ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱜᱽᱞᱮᱥᱤᱭᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ {{Convert|2000|ft}} ᱚᱥᱟᱨ ᱵᱚᱨᱚᱯᱷ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱯᱟᱞᱮᱱ {{Convert|4000|ft}} ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱧᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱠᱟᱴᱷᱢᱟᱱᱰᱩ ᱠᱷᱚᱱ {{Convert|40|mi}} ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱜᱮ ᱵᱟᱱ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾ <ref>Sands, Leo. [https://www.nytimes.com/2026/08/26/world/asia/nepal-flood-glacier-ice-avalanche.html "Deadly Nepal Flood May Have Been Caused by Ice Snapping Off Glacier, Scientists Say"], ''The New York Times'', August 26, 2026. Accessed August 26, 2026. "The deadly flooding in Nepal on Wednesday was likely set off at least in part by an enormous chunk of ice snapping off a glacier and cascading thousands of feet to the valley below, according to an initial assessment by a group of geologists and glaciologists. The phenomenon is known as an ice avalanche.... On Wednesday, a chunk of ice with a width of about 2,000 feet snapped cleanly off the glacier, Dr. Shugar said, sending a mixture of ice and water to the valley floor. By his assessment, the chunk of ice fell from an altitude of around 17,000 feet, dropping almost 4,000 feet."</ref>
== ᱜᱚᱡ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱠᱚ ==
ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱥᱮ ᱠᱚᱢ ᱑᱕᱗ ᱦᱚᱲ ᱜᱚᱡ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱢᱟᱱ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ,<ref>{{Cite web |date=2026-08-26 |title=Flash flood on Nepal-Tibet border kills more than 150, with hundreds of tourists missing |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/c6y8mjmnpxv0t|access-date=2026-08-26 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref> ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱖᱐᱐ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite news|url=https://www.democrata.es/en/international/expansion-at-least-95-dead-and-more-than-600-missing-due-to-the-floods-in-northern-nepal-near-the-border-with-china/|title=At least 95 dead and more than 600 missing due to the floods in northern Nepal, near the border with China|date=26 August 2026|work=Democrata}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ, ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱴᱩᱨᱤᱡᱚᱢ ᱵᱳᱨᱰ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱕᱗᱙ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟᱭ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱔᱖᱖ ᱵᱤᱫᱮᱥᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/08/26/britons-missing-nepal-flash-floods/|work=The Daily Telegraph|title=Girl, 13, among dozens of Britons missing in Nepal flash floods|date=26 August 2026}}</ref> ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱫᱟᱬᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="Brennan26a">{{cite news |last1=Brennan |first1=David |title=Americans reported among hundreds missing in Nepal floods, tourism board says |url=https://abcnews.com/amp/International/americans-reported-missing-nepal-floods-tourism-board/story?id=135964282 |access-date=26 August 2026 |publisher=ABC News |date=26 August 2026}}</ref> ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱳᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱫᱮᱥ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ ᱘ ᱡᱚᱱᱟ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="kt26a">{{cite news |title=8 Koreans missing, 10 stranded in flood in Nepal |url=https://www.koreatimes.co.kr/world/20260826/8-koreans-missing-10-stranded-in-flood-in-nepal |access-date=26 August 2026 |agency=Yonhap |publisher=The Korea Times |date=26 August 2026}}</ref> ᱠᱚᱢ ᱥᱮ ᱠᱚᱢ ᱑᱐᱕ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱓৭ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸᱠᱚ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱛᱤᱵᱵᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱟᱭᱞᱟᱥ ᱢᱟᱱᱚᱥᱚᱨᱳᱵᱚᱨ ᱡᱟᱛᱨᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱕᱙ ᱛᱤᱨᱛᱷᱚ ᱡᱟᱹᱛᱨᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱵᱳᱨᱰ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ, ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ, ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ, ᱮᱛᱚᱢ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ, ᱟᱨ ᱱᱮᱫᱟᱨᱞᱮᱱᱰᱥ ᱨᱮᱱ ᱫᱟᱬᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱦᱚᱸᱠᱚ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="indiatoday26a">{{cite news |title=Nepal flash flood from Tibet leaves 17 dead, 105 Indians missing |url=https://www.indiatoday.in/world/story/nepal-flash-flood-tibet-rockslide-rasuwa-105-indians-missing-ptag-2980484-2026-08-26 |access-date=26 August 2026 |publisher=India Today |date=26 August 2026}}</ref> ᱛᱤᱢᱩᱨᱮ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱟᱣᱩᱴᱯᱳᱥᱴ ᱨᱮ ᱰᱤᱭᱩᱴᱤ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱ ᱙ ᱟᱨᱢᱰ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱡᱟᱣᱟᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱸᱠᱚ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite web |title=Bhotekoshi flood: What we know, what remains unclear |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/26/bhotekoshi-flood-what-we-know-what-remains-unclear |access-date=2026-08-26 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref><ref>{{cite news|url=https://news.sky.com/story/nepal-tibet-flooding-latest-almost-300-foreign-nationals-among-hundreds-missing-tourism-board-says-13575720|title=Nepal flooding latest: 12 from UK among hundreds missing after deadly flash floods hit border area, tourism board says|work=Sky News|date=26 August 2026}}</ref> ᱒᱖ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱡᱟᱣᱟᱱ, ᱙ ᱟᱨᱢᱰ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱟᱨ ᱔᱔ ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱨᱮᱱ ᱥᱚᱫᱚᱥᱭᱚ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-08-26 |title=Nepal flash floods: Hundreds of tourists missing and 95 people killed |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2zyerv2lmo |access-date=2026-08-26 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
ᱪᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱦᱚᱸ ᱛᱤᱵᱵᱚᱛ ᱨᱮ ᱓ ᱦᱚᱲ ᱜᱚᱡ ᱟᱨ ᱒᱖᱕ ᱦᱚᱲ ᱟᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ,<ref>{{cite news|lang=zh|date=26 August 2026|url=https://www.am730.com.hk/%E4%B8%AD%E5%9C%8B/1049703/%E5%8F%97%E5%B0%BC%E6%B3%8A%E7%88%BE%E6%B3%A5%E7%9F%B3%E6%B5%81%E6%B3%A2%E5%8F%8A-%E8%A5%BF%E8%97%8F3%E6%AD%BB265%E4%BA%BA%E5%A4%B1%E8%81%AF|title=受尼泊爾泥石流波及 西藏3死265人失聯|work=am730}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱤᱨᱚᱝ ᱯᱚᱨᱴ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱤᱵᱵᱚᱛ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref name="RU26a">{{cite web|last=Sharma|first=Gopal|date=26 August 2026|title=Nepal flash flood kills eight; damages roads, power projects|url=https://www.reuters.com/business/environment/nepal-flash-flood-washes-away-villages-project-sites-near-tibet-border-2026-08-26/|website=Reuters|access-date=26 August 2026}}</ref>
== ᱠᱷᱚᱛᱤ ==
[[File:Mudslide at Gyirong Port 1.webm|thumb|ᱵᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱰᱤᱭᱳ]]
ᱵᱟᱱ ᱫᱟᱜ ᱫᱚ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱮᱵᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱗᱐ ᱯᱷᱩᱴ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱞᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref name=":1">{{Cite web |last=Prasai |first=Kamal |last2=Gautam |first2=Dinesh |date=2026-08-26 |title=Rasuwa flood leaves trail of destruction from Rasuwagadhi to Bidur |url=https://english.onlinekhabar.com/rasuwa-flood-in-pictures.html |access-date=2026-08-26 |website=Online Khabar |language=en-GB}}</ref> ᱱᱩᱣᱟᱠᱳᱴ ᱨᱮ, ᱵᱟᱱ ᱫᱟᱜ ᱫᱚ ᱛᱤᱢᱩᱨᱮ, ᱫᱷᱩᱱᱪᱮ, ᱢᱟᱭᱞᱩᱝ, ᱥᱭᱟᱯᱷᱨᱩᱵᱮᱥᱤ, ᱵᱮᱛᱨᱟᱣᱟᱛᱤ, ᱛᱨᱤᱥᱩᱞᱤ, ᱟᱨ ᱫᱮᱵᱷᱤᱜᱷᱟᱴ ᱮᱢᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚ ᱮᱱᱟ᱾<ref name=":1" /><ref name="Ratopati" /> ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱠᱚᱠᱚ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱫᱷᱚᱱ-ᱫᱩᱨᱤᱵᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱷᱚᱛᱤ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ; ᱟᱨ ᱛᱚᱫᱟᱨᱚᱛ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="Ratopati">{{Cite web |title=Flood Damages Property in Nuwakot Due to Rasuwa Border Overflow |url=http://english.ratopati.com/story/76358/nuwakot-cdo-says-there-has-been-a-lot-of-physical-damage |access-date=2026-08-26 |website=english.ratopati.com |language=Nepali}}</ref><ref>{{Cite web |last=Thompson |first=Angus |last2=Hoyle |first2=Craig |last3=Dahal |first3=Phanindra |last4=Bicker |first4=Laura |date=2026-08-26 |title=Flash flood on Nepal-Tibet border kills at least 95, with hundreds of foreign tourists missing |url=https://www.bbc.com/news/live/c6y8mjmnpxv0t |access-date=2026-08-26 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref>
ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮ, ᱦᱚᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱟᱨ ᱤᱱᱯᱷᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ, ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱠᱷᱚᱛᱤ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="RU26a" /> ᱨᱚᱥᱩᱣᱟᱜᱟᱲᱤ ᱠᱚᱥᱴᱚᱢᱥ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱫᱚ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱪᱟᱵᱟ ᱮᱱᱟ᱾<ref name=":1" /> ᱛᱨᱤᱥᱩᱞᱤ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱞ ᱟᱹᱛᱩ ᱤᱫᱤ ᱮᱱᱟ᱾<ref name=":0" />
ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱛᱮᱭᱟᱨ, ᱴᱨᱟᱱᱥᱢᱤᱥᱚᱱ, ᱟᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱤᱱᱯᱷᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱥᱟᱯᱞᱟᱭ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱮᱱᱟ᱾ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱥᱤᱴᱤ ᱚᱛᱷᱚᱨᱤᱴᱤ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱦᱟᱭᱰᱨᱚᱯᱟᱣᱟᱨ ᱟᱨ ᱴᱨᱟᱱᱥᱢᱤᱥᱚᱱ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱛᱤ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱨᱚᱥᱩᱣᱟᱜᱟᱲᱤ, ᱪᱤᱞᱤᱢᱮ, ᱛᱨᱤᱥᱩᱞᱤ ᱓ᱮ, ᱛᱨᱤᱥᱩᱞᱤ ᱓ᱵᱤ ᱦᱚᱵᱽ ᱒᱒᱐ ᱠᱮᱵᱷᱤ ᱥᱟᱵᱥᱴᱮᱥᱚᱱ, ᱛᱨᱤᱥᱩᱞᱤ ᱦᱟᱭᱰᱨᱚᱯᱟᱣᱟᱨ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ, ᱟᱨ ᱫᱮᱵᱷᱤᱜᱷᱟᱴ ᱦᱟᱭᱰᱨᱚᱯᱟᱣᱟᱨ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web|date=26 August 2026|title=Rasuwa flood damages 6 major hydropower, transmission facilities, disrupts power supply|url=https://english.nepalnews.com/s/business/rasuwa-flood-damages-6-major-hydropower-transmission-facilities-disrupts-power-supply/|website=Nepal News|location=Kathmandu|access-date=26 August 2026}}</ref>
== ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ==
ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟ, ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ, ᱟᱨ ᱨᱤᱞᱤᱯᱷ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱟᱨᱢᱤ, ᱟᱨᱢᱰ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱳᱨᱥ, ᱟᱨ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱮ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱨᱮ ᱦᱮᱞᱤᱠᱚᱯᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱴᱤᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="Onlinekhabar">{{Cite web |date=2026-08-26 |title=Flood leaves parts of Rasuwa and Nuwakot cut off - OnlineKhabar English News |url=https://english.onlinekhabar.com/flood-rasuwa-and-nuwakot.html |access-date=2026-08-26 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Rasuwa flashflood: NA teams, two choppers deployed for search, rescue |url=https://risingnepaldaily.com/news/85520 |access-date=2026-08-26 |website=GorakhaPatra}}</ref> ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱟᱨᱢᱤ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱮ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱠᱚᱢ ᱥᱮ ᱠᱚᱢ ᱘᱘ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref name=":0" />
ᱥᱤ.ᱥᱤ.ᱯᱤ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱥᱮᱠᱨᱮᱴᱟᱨᱤ ᱥᱤ ᱡᱤᱱᱯᱤᱝ ᱫᱚ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟ ᱧᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱨᱤᱠᱟᱹ ᱟᱨ ᱵᱤᱯᱚᱫᱽ ᱢᱚᱱᱤᱴᱚᱨᱤᱝ ᱟᱨ ᱦᱩᱥᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ ᱨᱮ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱟᱹᱜᱩᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref name="Xinhua">{{Cite web |title=习近平对西藏日喀则市吉隆县遭受泥石流灾害作出重要指示 |url=https://www.news.cn/politics/leaders/20260826/e73cdedcfa6e4384b15cebedc9a13378/c.html |website=Xinhua News Agency |date=2026-08-26 |access-date=2026-08-26 |publisher=Xinhua News Agency |language=zh-cn}}</ref><ref>{{cite web|date=26 August 2026|title=Nepal flash flood kills eight; damages roads, power projects|url=https://edition.cnn.com/2026/08/26/asia/nepal-flooding-flood-intl|website=CNN |access-date=26 August 2026}}</ref>
== ᱱᱳᱴᱥ ==
{{notelist}}
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{reflist}}
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱵᱟᱱ|ᱱᱮᱯᱟᱞ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱛᱤᱵᱵᱚᱛ ᱨᱮ ᱒᱐᱒᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ|ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱵᱟᱱ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮ ᱟᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱖|ᱵᱟᱱ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱟᱱ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱪᱤᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱱ|ᱱᱮᱯᱟᱞ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱱᱩᱣᱟᱠᱳᱴ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱨᱚᱥᱩᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱵᱟᱜᱽᱢᱚᱛᱤ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱟᱪᱠᱟ ᱵᱟᱱ|ᱱᱮᱯᱟᱞ]]
rtxefrxhxvebdxts1tgz5yeumitxsfz
ᱪᱷᱟᱸᱪ:Ambox globe current red
10
37952
197324
2026-08-26T19:22:57Z
ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ
5347
"{{Ambox globe |europe-africa = Ambox current red.svg |americas = Ambox current red Americas.svg |asia-australia = Ambox current red Asia Australia.svg }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude>" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
197324
wikitext
text/x-wiki
{{Ambox globe
|europe-africa = Ambox current red.svg
|americas = Ambox current red Americas.svg
|asia-australia = Ambox current red Asia Australia.svg
}}<noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
h1wf09q32j1pe80poy264olwdk3yoa8
ᱪᱷᱟᱸᱪ:Ambox globe
10
37953
197325
2026-08-26T19:23:44Z
ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ
5347
"{{#switch:{{#expr: floor(({{#time:G}} + 2) / 8) mod 3 }} |0={{{asia-australia|Ambox globe Asia Australia.svg}}} |1={{{europe-africa|Ambox globe.svg}}} |2={{{americas|Ambox globe Americas.svg}}} }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude>" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
197325
wikitext
text/x-wiki
{{#switch:{{#expr: floor(({{#time:G}} + 2) / 8) mod 3 }}
|0={{{asia-australia|Ambox globe Asia Australia.svg}}}
|1={{{europe-africa|Ambox globe.svg}}}
|2={{{americas|Ambox globe Americas.svg}}}
}}<noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
2lngkdbzu062qvvsdjxf28ehnpx1yw9
ᱪᱷᱟᱸᱪ:Current disaster
10
37954
197326
2026-08-26T19:28:42Z
ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ
5347
"{{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= <!--{{Current disaster}} begin-->{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{<includeonly>subst:</includeonly>NAMESPACE}}|<includeonly>[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱥᱟᱵᱽᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱟᱠᱟᱱ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱠᱚ|{{PAGENAME}}]]</includeonly>|}}{{Ambox | name = Current disaster | type = notice | removalnotice = yes | fix = ᱫᱟ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
197326
wikitext
text/x-wiki
{{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B=
<!--{{Current disaster}} begin-->{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{<includeonly>subst:</includeonly>NAMESPACE}}|<includeonly>[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱥᱟᱵᱽᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱟᱠᱟᱱ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱠᱚ|{{PAGENAME}}]]</includeonly>|}}{{Ambox
| name = Current disaster
| type = notice
| removalnotice = yes
| fix = ᱫᱟᱭᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣᱟᱱ ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} ᱱᱚᱶᱟ {{#If: {{{type|}}}|{{{type|}}}|ᱚᱱᱚᱞ}} ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱨᱮ] ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱢᱮ ᱥᱮ [[{{TALKPAGENAME}}|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱥᱟᱦᱴᱟ]] ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱚ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱢᱮ᱾
| image = [[File:Ambox current red.svg|50x40px|alt=ᱢᱤᱫ ᱟᱨᱟᱜ ᱜᱷᱩᱲᱤ ᱥᱟᱶ ᱜᱞᱳᱵᱽ ᱟᱭᱠᱚᱱ᱾|link=]]
| text = ᱱᱚᱶᱟ {{#If: {{{type|}}}|{{{type|}}}|ᱚᱱᱚᱞ}} ᱫᱚ {{#if:{{{name|}}}
| ''' {{{name}}}''',
|
}} ᱢᱤᱫ {{#if:{{{link|}}}
| {{{time|ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ}}} {{#if:{{{severity|}}}
|  {{{severity}}}
|
}} {{{event|ᱵᱤᱯᱚᱫᱽ}}}
| '''[[Portal:Current events|{{{time|ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ}}} {{#if:{{{severity|}}}
|  {{{severity}}}
|
}} {{{event|ᱵᱤᱯᱚᱫᱽ}}}]]'''
}} ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱥᱮ ᱵᱟᱝ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣᱟᱱ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾ [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} ᱱᱟᱶᱟ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱟᱯᱰᱮᱴ ᱠᱚᱨᱮ] ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱶᱟ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾ {{#if:{{{areas|}}}
|  {{{areas}}}
|
}} {{#if:{{{notes|}}}
|  {{{notes}}}
|
}}
|
}} {{#if:{{{nocat|}}}
|<!-- ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱟᱞᱚᱢ ᱥᱮᱞᱮᱫᱟ -->
|{{DMCA|Current events|from|{{{date|}}}}}
}}<!--{{Current disaster}} end-->
}}<noinclude>{{Documentation}}
<!-- ᱛᱷᱚᱠ ᱟᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨᱣᱤᱠᱤ ᱠᱚ ᱫᱚ /doc ᱥᱟᱵᱽ-ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱽ ᱢᱮ, ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ! -->
</noinclude>
exqiswzeo6mhkxqo6y9iuffatk4hpdp
ᱠᱟᱠᱤᱨᱟ
0
37955
197329
2026-08-27T00:51:46Z
MT731
2184
"{{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |official_name = ᱠᱟᱠᱤᱨᱟ |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type = <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> |motto..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
197329
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage-->
<!-- Basic info ---------------->
|official_name = ᱠᱟᱠᱤᱨᱟ
|other_name =
|native_name = <!-- for cities whose native name is not in English -->
|nickname =
|settlement_type = <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)-->
|motto =
<!-- images and maps ----------->
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_flag =
|flag_size =
|image_seal =
|seal_size =
|image_shield =
|shield_size =
|image_blank_emblem =
|blank_emblem_type =
|blank_emblem_size =
|image_map =
|mapsize =
|map_caption =
|image_map1 =
|mapsize1 =
|map_caption1 =
|image_dot_map =
|dot_mapsize =
|dot_map_caption =
|dot_x = |dot_y =
|pushpin_map = ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map -->
|pushpin_label_position =bottom
|pushpin_map_caption = ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ<br/>'''Placement on map is approximate'''
<!-- Location ------------------>
|subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
|subdivision_name = [[Image:Flag of Uganda.svg|25px]] [[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]]
|subdivision_type1 = [[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ|ᱴᱚᱴᱷᱟ]]
|subdivision_name1 = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]]
|subdivision_type2 = ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱴᱚᱴᱷᱟ
|subdivision_name2 = ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱴᱚᱴᱷᱟ
|subdivision_type3 = [[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
|subdivision_name3 = [[ᱡᱤᱸᱡᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
|subdivision_type4 =
|subdivision_name4 =
<!-- Politics ----------------->
|government_footnotes =
|government_type =
|leader_title =
|leader_name =
|leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager -->
|leader_name1 =
|leader_title2 =
|leader_name2 =
|leader_title3 =
|leader_name3 =
|leader_title4 =
|leader_name4 =
|established_title = <!-- Settled -->
|established_date =
|established_title2 = <!-- Incorporated (town) -->
|established_date2 =
|established_title3 = <!-- Incorporated (city) -->
|established_date3 = ᱑᱙᱓᱐
<!-- Area --------------------->
|area_magnitude =
|unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->
|area_footnotes =
|area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion-->
|area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion-->
|area_water_km2 =
|area_total_sq_mi =
|area_land_sq_mi =
|area_water_sq_mi =
|area_water_percent =
|area_urban_km2 =
|area_urban_sq_mi =
|area_metro_km2 =
|area_metro_sq_mi =
|area_blank1_title =
|area_blank1_km2 =
|area_blank1_sq_mi =
<!-- Population ----------------------->
|population_as_of = ᱒᱐᱒᱔ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total = ᱔᱒᱘᱕᱔<ref name="SUGR"/>
|population_density_km2 =
|population_density_sq_mi =
|population_metro =
|population_density_metro_km2 =
|population_density_metro_sq_mi =
|population_urban =
|population_density_urban_km2 =
|population_density_urban_sq_mi =
|population_blank1_title = ᱡᱟᱹᱛ ᱠᱚ
|population_blank1 =
|population_blank2_title = ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱚ
|population_blank2 =
|population_density_blank1_km2 =
|population_density_blank1_sq_mi =
<!-- General information --------------->
|timezone =
|utc_offset =
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|coordinates = {{coord|00|30|13|N|33|16|57|E|region:UG|display=inline}}
|elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> tags-->
|elevation_m = 1220
|elevation_ft =
<!-- Area/postal codes & others -------->
|postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... -->
|postal_code =
|area_code =
|blank_name =
|blank_info =
|blank1_name =
|blank1_info =
|website =
|footnotes =
}}
'''ᱠᱟᱠᱤᱨᱟ''' ᱫᱚ [[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱴᱷᱟᱶ==
ᱠᱟᱠᱤᱨᱟ ᱫᱚ [[ᱡᱤᱸᱡᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ [[ᱡᱤᱸᱡᱟ, ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ|ᱡᱤᱸᱡᱟ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱤᱜᱟᱝᱜᱟ ᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|publisher=Globefeed.com|
url=http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Jinja_(Jinja)&toplace=Kakira_(Jinja)&fromlat=0.4244444&tolat=0.5083333&fromlng=33.2041667&tolng=33.2877778|title=Road Distance Between Jinja and Kakira With Interactive Map|
accessdate=27 February 2015}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱳᱨᱳᱰᱤᱱᱟᱴ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱐°᱓᱐'᱑᱓.᱐"N, ᱓᱐°᱑᱖'᱕᱗.᱐"E (Latitude:0.503611; Longitude:33.282500) ᱾<ref>{{google maps|url=https://www.google.com/maps/place/0%C2%B030'13.0%22N+33%C2%B016'57.0%22E/@0.5059168,33.2882269,15z/data=!4m2!3m1!1s0x0:0x0|title=Location of Kakira At Google Maps|
accessdate=6 July 2015}}</ref>
==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ==
᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱠᱤᱨᱟ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱓᱒,᱘᱑᱙ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="SUGR">{{cite web| accessdate=27 February 2015| url=http://citypopulation.de/Uganda-Cities.html|title=The Population of The Regions of the Republic of Uganda And All Cities And Towns of More Than 15,000 Inhabitants| date=29 November 2014|publisher=Citypopulation.de Quoting [[Uganda Bureau of Statistics]]}}</ref>
==ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ==
ᱠᱟᱠᱤᱨᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱫᱷᱵᱷᱟᱱᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱚᱱᱜᱽᱞᱳᱢᱮᱨᱮᱴ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱜᱽᱨᱤᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ, ᱢᱟᱱᱩᱯᱷᱮᱠᱪᱚᱨ, ᱤᱥᱠᱩᱞᱟᱨ, ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ ᱥᱮᱵᱟ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱦᱚᱨᱚᱯ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
᱙,᱕᱐᱐ ᱦᱮᱠᱴᱟᱨ (᱓᱗ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ, ᱜᱩᱴ ᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱱᱤ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱯᱷᱚᱨᱢ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱱᱤ ᱯᱨᱚᱫᱚᱭᱚᱜᱤᱠᱤ ᱠᱚᱢᱯᱞᱮᱠᱥ, ᱠᱟᱠᱤᱨᱟ ᱪᱤᱱᱤ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱠᱤᱨᱟ ᱥᱣᱤᱴᱥ ᱟᱨ ᱠᱚᱱᱯᱷᱮᱠᱥᱚᱱᱨᱤ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱣᱤᱴᱥ ᱟᱨ ᱠᱚᱱᱯᱷᱮᱠᱥᱚᱱᱨᱤ ᱯᱷᱮᱠᱴᱨᱤ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱜᱨᱤᱰ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱥᱤᱴᱤ ᱡᱮᱱᱮᱨᱮᱥᱚᱱ ᱯᱟᱴᱞᱤ, ᱠᱟᱠᱤᱨᱟ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ, ᱤᱥᱴᱮᱴ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱕᱒ ᱢᱮᱜᱟᱣᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱥᱤᱴᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱭ ᱾ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱟᱨ ᱠᱚᱯᱚᱨᱮᱴ ᱠᱞᱟᱭᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱱᱚᱰᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ, [[ᱠᱟᱠᱤᱨᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱨᱮ ᱴᱩᱨᱵᱳ ᱯᱨᱚᱯ ᱥᱟᱨᱵᱤᱥ ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱥᱟᱨᱵᱤᱥ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://weather.gladstonefamily.net/site/HUKK|
title= Coordinates of Kakira Airport|accessdate=27 February 2015|
publisher=Gladstonefamily.net}}</ref> ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱜᱨᱩᱯ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱰᱤᱥᱴᱤᱞᱮᱨᱤ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ ᱖᱐,᱐᱐᱐ ᱞᱤᱴᱚᱨ ᱮᱛᱷᱟᱱᱚᱞ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾
ᱠᱟᱠᱤᱨᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱨᱩᱯ ᱫᱚ ᱘,᱕᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.kakirasugar.com/|title=About Kakira Sugar Works| accessdate=27 February 2015|publisher=Kakirasugar.com|date=2013}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱨᱩᱯ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱟᱜ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱑᱐᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱮᱰ ᱟᱜ ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ, ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱥᱲᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱟᱥᱲᱟ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱨᱚᱥ ᱰᱳᱢᱮᱥᱴᱤᱠ ᱯᱨᱚᱰᱚᱠᱴ (ᱡᱤ.ᱰᱤ.ᱯᱤ) ᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱮᱱᱮᱢ ᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾
==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ==
* [[ᱡᱤᱸᱡᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
* [[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱚ]]
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{commons category|ᱠᱟᱠᱤᱨᱟ (ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ)}}
{{Authority control}}
{{Coord|00|30|13|N|33|16|57|E|display=title}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱴᱚᱴᱷᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱨᱤᱯᱷᱴ ᱵᱷᱮᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱸᱡᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ]]
t98exgnztjm1nflsp185j5hw78c3062
ᱡᱤᱸᱡᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ
0
37956
197331
2026-08-27T04:14:42Z
MT731
2184
"{{Infobox settlement | name = ᱡᱤᱸᱡᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ | settlement_type = [[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | native_name = | image_skyline = Uganda Jinja Streetview.JPG | image_caption = ᱡᱤᱸᱡᱟ ᱥᱚᱸᱡᱷᱮ ᱧᱮᱞ | image_flag = | image_seal = | image_map = Jinja District in Uganda.svg | map_capt..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
197331
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱡᱤᱸᱡᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ
| settlement_type = [[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| native_name =
| image_skyline = Uganda Jinja Streetview.JPG
| image_caption = ᱡᱤᱸᱡᱟ ᱥᱚᱸᱡᱷᱮ ᱧᱮᱞ
| image_flag =
| image_seal =
| image_map = Jinja District in Uganda.svg
| map_caption = ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱴᱷᱟᱶ
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{flag|ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ}}
| subdivision_type1 = [ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]]
| subdivision_name1 = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]]
| subdivision_type2 = ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| subdivision_name2 = ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| seat_type = ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ
| seat = [[ᱵᱩᱣᱮᱱᱜᱮ]]
| leader_title = [[ Visit JinJa by contacting KWIKIRIZA TONY 0770772742 as tour guide ]]
| leader_name =
| established_title =
| established_date =
| area_total_km2 =
| area_land_km2 = 673
| area_water_km2 =
| population_as_of = ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱚᱢᱢᱟᱱ
| population_note =
| population_total = 501300
| population_metro =
| population_density_km2 = 744.9
| timezone = [[East Africa Time|EAT]]
| utc_offset = +᱓
| timezone_DST =
| utc_offset_DST =
| coordinates = {{coord|00|30|N|33|12|E|region:UG_type:adm1st|display=inline,title}}
| elevation_m = 1200
| website = {{URL|http://www.jinja.go.ug}}
| footnotes =
}}
'''ᱡᱤᱸᱡᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ''' ᱫᱚ [[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱡᱤᱸᱡᱟ, ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ|ᱡᱤᱸᱡᱟ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱢᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ ᱟᱨ ᱠᱚᱢᱚᱨᱥᱤᱭᱟᱞ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱴᱷᱟᱶ==
ᱡᱤᱸᱡᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱫᱚ [[ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚ [[ᱞᱩᱠᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱮᱛᱚᱢ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚ [[ᱢᱟᱭᱩᱡᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱮᱛᱚᱢ ᱫᱚ [[ᱵᱩᱵᱩᱢᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱯᱟᱪᱮ ᱫᱚ [[ᱵᱩᱭᱤᱠᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱟᱨ ᱠᱚᱧᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚ [[ᱠᱟᱭᱩᱱᱜᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | title=IGG Clears Jinja Land Allocation to Bank of Uganda | url=https://www.ugandaradionetwork.com/a/story.php?s=61058 | first=Sylvia | last=Nankya | date=12 February 2014 | publisher = Uganda Radio Network | access-date=18 May 2014}}</ref> ᱵᱩᱣᱮᱱᱡᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱮᱢᱯᱟᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱖ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | access-date=18 May 2014 | url=http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Kampala%20()&toplace=Buwenge%20(Jinja)&fromlat=0.3155556&tolat=0.6422222&fromlng=32.5655556&tolng=33.1744444 | title=Road Distance Between Kampala And Buwenge With Map | publisher=Globefeed.com}}</ref>
==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ==
[[File:Uganda railways assessment 2010-13.jpg|thumb|ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱢᱟᱨᱠᱚᱨ ᱡᱤᱸᱡᱟ, ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ|155x155px]]
᱑᱙᱙᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒᱘᱙,᱕᱐᱐ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱓᱘᱗,᱖᱐᱐ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱒.᱗᱐% ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱦᱟᱨᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱕᱐᱑,᱓᱐᱐ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web
| url=https://www.citypopulation.de/php/uganda-admin.php?adm2id=008 | publisher=Citypopulation.de | title=Estimated Population of Jinja District In 1991, 2002 & 2012 | access-date=18 May 2014}}</ref>
==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ==
* ᱯᱷᱤᱥᱤᱝ
* ᱵᱮᱱᱟᱣ
* ᱥᱮᱵᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ
* ᱵᱨᱤᱠ ᱵᱮᱱᱟᱣ
==ᱡᱟᱱᱣᱟ==
* ᱟᱥᱩᱞ
* ᱢᱮᱨᱚᱢ ᱠᱚ
* ᱵᱷᱮᱰᱟ
* ᱥᱤᱢ
==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ==
*[[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ]]
*[[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]]
*[[ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱴᱚᱴᱷᱟ]]
*[[ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ]]
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
*[http://www.jinja.go.ug ᱡᱤᱸᱡᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱤᱱᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱥᱚᱱ ᱯᱚᱨᱴᱟᱞ]
{{Authority control}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱸᱡᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ| ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
19glnr9q3oomns3cgdbi60kg93az4ol
197332
197331
2026-08-27T04:16:03Z
MT731
2184
197332
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱡᱤᱸᱡᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ
| settlement_type = [[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| native_name =
| image_skyline = Uganda Jinja Streetview.JPG
| image_caption = ᱡᱤᱸᱡᱟ ᱥᱚᱸᱡᱷᱮ ᱧᱮᱞ
| image_flag =
| image_seal =
| image_map = Jinja District in Uganda.svg
| map_caption = ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱴᱷᱟᱶ
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{flag|ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ}}
| subdivision_type1 = [[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]]
| subdivision_name1 = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]]
| subdivision_type2 = ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| subdivision_name2 = ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| seat_type = ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ
| seat = [[ᱵᱩᱣᱮᱱᱜᱮ]]
| leader_title = [[ Visit JinJa by contacting KWIKIRIZA TONY 0770772742 as tour guide ]]
| leader_name =
| established_title =
| established_date =
| area_total_km2 =
| area_land_km2 = 673
| area_water_km2 =
| population_as_of = ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱚᱢᱢᱟᱱ
| population_note =
| population_total = 501300
| population_metro =
| population_density_km2 = 744.9
| timezone = [[East Africa Time|EAT]]
| utc_offset = +᱓
| timezone_DST =
| utc_offset_DST =
| coordinates = {{coord|00|30|N|33|12|E|region:UG_type:adm1st|display=inline,title}}
| elevation_m = 1200
| website = {{URL|http://www.jinja.go.ug}}
| footnotes =
}}
'''ᱡᱤᱸᱡᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ''' ᱫᱚ [[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱡᱤᱸᱡᱟ, ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ|ᱡᱤᱸᱡᱟ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱢᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ ᱟᱨ ᱠᱚᱢᱚᱨᱥᱤᱭᱟᱞ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱴᱷᱟᱶ==
ᱡᱤᱸᱡᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱫᱚ [[ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚ [[ᱞᱩᱠᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱮᱛᱚᱢ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚ [[ᱢᱟᱭᱩᱡᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱮᱛᱚᱢ ᱫᱚ [[ᱵᱩᱵᱩᱢᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱯᱟᱪᱮ ᱫᱚ [[ᱵᱩᱭᱤᱠᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱟᱨ ᱠᱚᱧᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚ [[ᱠᱟᱭᱩᱱᱜᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | title=IGG Clears Jinja Land Allocation to Bank of Uganda | url=https://www.ugandaradionetwork.com/a/story.php?s=61058 | first=Sylvia | last=Nankya | date=12 February 2014 | publisher = Uganda Radio Network | access-date=18 May 2014}}</ref> ᱵᱩᱣᱮᱱᱡᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱮᱢᱯᱟᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱖ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | access-date=18 May 2014 | url=http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Kampala%20()&toplace=Buwenge%20(Jinja)&fromlat=0.3155556&tolat=0.6422222&fromlng=32.5655556&tolng=33.1744444 | title=Road Distance Between Kampala And Buwenge With Map | publisher=Globefeed.com}}</ref>
==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ==
[[File:Uganda railways assessment 2010-13.jpg|thumb|ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱢᱟᱨᱠᱚᱨ ᱡᱤᱸᱡᱟ, ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ|155x155px]]
᱑᱙᱙᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒᱘᱙,᱕᱐᱐ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱓᱘᱗,᱖᱐᱐ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱒.᱗᱐% ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱦᱟᱨᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱕᱐᱑,᱓᱐᱐ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web
| url=https://www.citypopulation.de/php/uganda-admin.php?adm2id=008 | publisher=Citypopulation.de | title=Estimated Population of Jinja District In 1991, 2002 & 2012 | access-date=18 May 2014}}</ref>
==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ==
* ᱯᱷᱤᱥᱤᱝ
* ᱵᱮᱱᱟᱣ
* ᱥᱮᱵᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ
* ᱵᱨᱤᱠ ᱵᱮᱱᱟᱣ
==ᱡᱟᱱᱣᱟ==
* ᱟᱥᱩᱞ
* ᱢᱮᱨᱚᱢ ᱠᱚ
* ᱵᱷᱮᱰᱟ
* ᱥᱤᱢ
==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ==
*[[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ]]
*[[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]]
*[[ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱴᱚᱴᱷᱟ]]
*[[ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ]]
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
*[http://www.jinja.go.ug ᱡᱤᱸᱡᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱤᱱᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱥᱚᱱ ᱯᱚᱨᱴᱟᱞ]
{{Authority control}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱸᱡᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ| ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
bhsp90hwwd3k18khoqwe56itv4ducdb
ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ
0
37957
197333
2026-08-27T07:27:53Z
MT731
2184
"{{for|ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ ᱱᱚᱜᱚᱨ|ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ}} {{Infobox settlement | name = ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ | settlement_type = [[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | native_name = | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = Kamuli District in..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
197333
wikitext
text/x-wiki
{{for|ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ ᱱᱚᱜᱚᱨ|ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ}}
{{Infobox settlement
| name = ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ
| settlement_type = [[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| native_name =
| image_skyline =
| image_caption =
| image_flag =
| image_seal =
| image_map = Kamuli District in Uganda.svg
| map_caption = ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱴᱷᱟᱶ
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{flag|ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ}}
| subdivision_type1 = [[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱴᱚᱴᱷᱟ]]
| subdivision_name1 = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ|ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ]]
| subdivision_type2 = ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| subdivision_name2 = ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| seat_type = ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ
| seat = [[ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ]]
| leader_title =
| leader_name =
| established_title =
| established_date =
| area_total_km2 =
| area_land_km2 = ᱑᱕᱕᱗
| area_water_km2 =
| population_as_of = ᱒᱐᱑᱒ ᱮᱥᱴᱤᱢᱮᱴ
| population_note =
| population_total = 500800
| population_metro =
| population_density_km2 = 321.6
| timezone = [[East Africa Time|EAT]]
| utc_offset = +᱓
| timezone_DST =
| utc_offset_DST =
| coordinates = {{coord|00|55|N|33|06|E|region:UG_type:adm1st|display=inline,title}}
| elevation_m = 1100
| website = {{URL|http://www.kamuli.go.ug}}
| footnotes =
}}
[[File:District Town council.jpg|alt=Kamuli Town council|thumb|ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ]]
'''ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ''' ᱫᱚ [[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ [[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱴᱷᱟᱶ==
ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱫᱚ [[ᱵᱩᱭᱮᱱᱰᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱚ [[ᱞᱩᱠᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱮᱛᱚᱢ ᱫᱚ [[ᱡᱤᱸᱡᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱟᱨ ᱯᱟᱪᱮ ᱫᱚ [[ᱠᱟᱭᱩᱱᱜᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱫᱚ ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱨᱮᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱡᱤᱸᱡᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱗᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱔᱖ ᱢᱤᱞ) ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | title=Road Distance Between Jinja And Kamuli With Map | publisher=Globefeed.com | access-date=12 May 2014 | url=http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Jinja%20(Jinja)&toplace=Kamuli%20(Kamuli)&fromlat=0.4244444&tolat=0.9472222&fromlng=33.2041667&tolng=33.1197222}}</ref>
==ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ==
ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱟᱵᱽ-ᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱤ, ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱟᱨ ᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Statistics |first=Uganda Bureau of |title=KAMULI - Census Data Dashboard |url=https://statistics.ubos.org/nphc/drilldown?subregion=21&district=205 |access-date=2026-07-23 |website=NPHC 2024 Dashboard |language=en}}</ref> ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱮᱭᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ:
'''ᱵᱩᱜᱟᱵᱩᱞᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ''' ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱑᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱟᱵᱽ ᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱤ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Statistics |first=Uganda Bureau of |title=BUGABULA COUNTY - Census Data Dashboard |url=https://statistics.ubos.org/nphc/drilldown?subregion=21&district=205&county=2051 |access-date=2026-07-23 |website=NPHC 2024 Dashboard |language=en}}</ref>
* ᱵᱟᱞᱟᱣᱳᱞᱤ
* ᱵᱟᱞᱟᱣᱳᱞᱤ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ
* ᱵᱩᱞᱳᱯᱟ
* ᱵᱩᱴᱟᱱᱥᱤ
* ᱠᱟᱜᱩᱢᱵᱟ
* ᱠᱤᱴᱟᱭᱟᱱᱡᱣᱟ
* ᱱᱟᱵᱤᱜᱩᱞᱩ
* ᱱᱟᱢᱟᱥᱟᱜᱚᱞᱤ
* ᱱᱟᱢᱣᱮᱱᱫᱣᱟ
* ᱱᱟᱢᱣᱮᱱᱫᱣᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ
'''ᱵᱩᱡᱟᱭᱟ ᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱤ''' ᱾ ᱵᱩᱭᱟᱡᱟ ᱨᱮ ᱑᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱟᱵᱽ ᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱤ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Statistics |first=Uganda Bureau of |title=BUZAAYA COUNTY - Census Data Dashboard |url=https://statistics.ubos.org/nphc/drilldown?subregion=21&district=205&county=2052 |access-date=2026-07-23 |website=NPHC 2024 Dashboard |language=en}}</ref>
# ᱵᱩᱜᱩᱞᱩᱢᱵᱤᱭᱟ
# ᱠᱟᱥᱟᱢᱵᱮᱨᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ
# ᱠᱤᱥᱳᱡᱤ
# ᱠᱤᱥᱳᱡᱤ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ
# ᱢᱟᱜᱳᱜᱳ
# ᱢᱩᱵᱷᱩᱞᱩᱢᱩᱴᱤ
# ᱢᱩᱵᱷᱩᱞᱩᱢᱩᱴᱤ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ
# ᱱᱟᱣᱟᱱᱭᱚᱜᱳ
# ᱱᱟᱣᱟᱱᱭᱚᱜᱳ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ
# ᱣᱟᱱᱠᱳᱞᱮ
'''ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ ᱢᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ''' ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚᱧᱮ ᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱢ ᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱾<ref>{{Cite web |last=Statistics |first=Uganda Bureau of |title=KAMULI MUNICIPALITY - Census Data Dashboard |url=https://statistics.ubos.org/nphc/drilldown?subregion=21&district=205&county=2053 |access-date=2026-07-23 |website=NPHC 2024 Dashboard |language=en}}</ref>
==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ==
ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱑ ᱨᱮ, ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱒᱔᱙,᱓᱐᱐ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱓᱖᱑,᱔᱐᱐ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱔᱐.᱕% ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱕᱙.᱕% ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱕᱐,᱘᱐᱐ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | access-date=12 May 2012 | url = http://www.citypopulation.de/php/uganda-admin.php?adm2id=013 | title=Estimated population of Kamuli District In 1991, 2002 & 2012 | publisher=Citypopulation.de}}</ref> ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱔᱘᱖᱓᱑᱙ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱕᱐᱔᱒᱕᱒ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=City Population: Check for Humans |url=https://www.citypopulation.de/checkhuman.html?url=%2Fen%2Fuganda%2Fadmin%2F |access-date=2026-07-23 |website=www.citypopulation.de}}</ref>
==ᱡᱟᱹᱛ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ==
ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱟᱹᱛ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱬᱟ ᱡᱟᱹᱛ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱟᱭ ᱠᱟᱲᱟ ᱗᱖ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱤᱴᱮᱥᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱓.᱙ ᱯᱨᱚᱛᱤᱥᱚᱛ ᱠᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱵᱩᱱᱭᱚᱨᱳ ᱟᱨ ᱵᱟᱜᱟᱱᱜᱩ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱑.᱘ ᱯᱨᱚᱛᱤᱥᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛ ᱫᱚᱞ ᱠᱚ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱚ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱮᱫᱟ (᱑᱘.᱓ ᱥᱟᱭ ᱠᱟᱲᱟ) ᱾ ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱚᱲᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱩᱬ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱚ ᱞᱩᱥᱳᱜᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱫᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱞᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱟᱨ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱨᱚᱲ ᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web | access-date=12 May 2014 | url=http://www.monitor.co.ug/SpecialReports/Kamuli--the-district-of-firsts/-/688342/2086892/-/7pypoj/-/index.html | title=Kamuli, The District of Firsts | publisher=[[Daily Monitor]] | last=Isaac Mufumba | first = Opio Sam Caleb | date=25 November 2013}}</ref>
ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ ᱦᱩᱰᱤᱧ-ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=Location & Size {{!}} Kamuli District|url=https://www.kamuli.go.ug/lg/location-size|access-date=2022-02-13|website=www.kamuli.go.ug}}</ref>
==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ==
ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱡᱤᱣᱤ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ:<ref>{{cite web | title=The Economic Activities In Kamuli District | publisher=Uganda Travel Guide | access-date=12 May 2014 | url=http://www.ugandatravelguide.com/kamuli-district.html | archive-date=1 March 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220301092652/http://www.ugandatravelguide.com/kamuli-district.html | url-status=dead }}</ref>
* ᱦᱟᱹᱠᱩ ᱥᱟᱵ
* ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱟᱹᱥᱩᱞ
* ᱪᱟᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤ
* ᱦᱟᱹᱠᱩ ᱪᱟᱥ
* ᱧᱮᱞᱮ ᱟᱹᱥᱩᱞ
* ᱠᱷᱩᱴᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨ
* ᱠᱩᱣᱟᱨᱤᱝ
ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱪᱟᱥ ᱠᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ:
* ᱟᱯᱞᱮᱱᱰ ᱫᱟᱠᱟ
* ᱫᱟᱠᱟ
* [[ᱢᱟᱴᱩᱠ]]
* ᱦᱮᱲᱮᱢ ᱠᱟᱭᱨᱟ
* ᱡᱚᱸᱰᱨᱟ
* ᱜᱩᱦᱩᱢ
* ᱥᱚᱭᱵᱤᱱᱥ
* ᱵᱟᱫᱟᱢ
* ᱥᱟᱱᱛᱨᱟ
* ᱩᱞ
* ᱟᱹᱞᱩ
* ᱵᱤᱱᱥ
* ᱥᱤᱢᱥᱤᱢ
* ᱰᱟᱞᱤᱢ ᱵᱟᱦᱟ
* ᱵᱤᱞᱟᱹᱛᱤ
* ᱯᱤᱭᱟᱸᱡᱽ
* ᱠᱚᱯᱷᱤ
* ᱛᱩᱞᱟᱹᱢ
* ᱟᱺᱠ
ᱡᱤᱵᱽ ᱡᱟᱱᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱜᱟᱹᱭ, ᱢᱮᱨᱚᱢ, ᱵᱷᱤᱰᱤ, ᱟᱨ ᱥᱤᱢ ᱡᱤᱞ ᱾
==ᱵᱟᱝ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ==
᱒᱐᱐᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ, ᱟᱭᱳᱣᱟ ᱥᱴᱮᱴ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱱᱴᱟᱨ ᱯᱷᱚᱨ ᱥᱩᱥᱴᱟᱭᱱᱚᱞ ᱨᱩᱨᱟᱞ ᱞᱤᱵᱽᱞᱤᱦᱟᱣᱰᱥ ᱫᱚ ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱩᱥᱴᱟᱭᱱᱚᱞ ᱥᱚᱞᱩᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱟᱨ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱾ ᱪᱟᱥᱵᱟᱥ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱫᱚ ᱡᱤᱵᱚᱱ ᱪᱟᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱨᱮ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://www.csrl.cals.iastate.edu/about-csrl|title=About CSRL {{!}} Center for Sustainable Rural Livelihoods|website=www.csrl.cals.iastate.edu|access-date=2018-03-21}}</ref> ᱟᱭᱳᱣᱟ ᱥᱴᱮᱴ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ-ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱫᱚ ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
[http://www.ugandafarm.org/ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱠᱚᱢᱭᱩᱱᱤᱴᱤ ᱯᱷᱚᱨᱢ] ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱚᱱ-ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱴ ᱠᱚᱢᱭᱩᱱᱤᱴᱤ ᱟᱜᱽᱨᱚᱵᱤᱡᱽᱥ ᱳᱨᱜᱟᱱᱤᱥᱴ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ ᱪᱟᱥᱵᱟᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱠᱚ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱹᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱪᱟᱥᱵᱟᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱚ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱪᱟᱥᱵᱟᱥ ᱠᱚ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱟᱨᱠᱮᱴ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://farmingafrica.net/2015/01/lets-turn-africa-around/?lang=en |title=Let's turn Africa around|website=www.farmingafrica.net|date=4 January 2015 |access-date=2022-01-07}}</ref> ᱒᱐᱑᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱭᱞᱚᱴ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱕ ᱮᱠᱚᱲ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱪᱟᱥᱵᱟᱥ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url= https://issuu.com/alaincharles/docs/af_march_april_201|title=African Farming March April 2014|website=issuu.com|date=17 April 2014 |access-date=2022-01-07}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱒᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ ᱟᱨ ᱵᱩᱭᱮᱱᱰᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱕᱐᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱜᱚᱲᱚ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url= https://www.confectioneryproduction.com/news/32853/ugandan-farmers-looks-to-reverse-poverty-with-new-processing-plant/|title=Ugandan farmer looks to reverse poverty with new processing plant|website= www.confectioneryproduction.com|access-date=2022-01-07}}</ref> ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱠᱚᱢᱭᱩᱱᱤᱴᱤ ᱯᱷᱚᱨᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
==ᱩᱫᱩᱜᱚᱜ ᱦᱚᱲ==
* ᱯᱮᱴᱨᱤᱠ ᱠᱤᱢᱩᱢᱣᱮ - ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟᱱ ᱥᱤᱯᱟᱹᱦᱤ, ᱵᱤᱫᱽᱨᱚᱦᱤ, ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ<ref>{{cite web| url = https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/people-power/six-stage-escape-from-the-dreaded-state-research-bureau-1724658?view=htmlamp| title = Six stage escape from the dreaded State Research Bureau| date = 4 November 2017| website = Daily Monitor| access-date = 17 December 2021}}</ref>
==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ==
*[[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ]]
*[[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ]]
*[[᱒᱐᱒᱖ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟᱱ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ]]
*[[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]]
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
*[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2141566/ ᱣᱤᱴᱟᱢᱤᱱ ᱮ ᱯᱚᱨᱴᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱴᱮᱱᱥᱤᱭᱟᱞ ᱣᱮᱠᱤᱣᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱤ: ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱠᱥᱯᱮᱨᱮᱥᱚᱱ]
{{Authority control}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ| ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]]
el3u49yqip3fa2g1auk4yhkmpses4c9
ᱞᱩᱠᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ
0
37958
197334
2026-08-27T11:03:53Z
MT731
2184
"{{About|ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱱᱚᱜᱚᱨ|ᱞᱩᱠᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ}} {{Infobox settlement | name = ᱞᱩᱠᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ | settlement_type = [[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | native_name = | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = Luuka District..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
197334
wikitext
text/x-wiki
{{About|ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱱᱚᱜᱚᱨ|ᱞᱩᱠᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ}}
{{Infobox settlement
| name = ᱞᱩᱠᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ
| settlement_type = [[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| native_name =
| image_skyline =
| image_caption =
| image_flag =
| image_seal =
| image_map = Luuka District in Uganda.svg
| map_caption = ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱴᱷᱟᱶ
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{flag|ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ}}
| subdivision_type1 = [[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ|ᱴᱚᱴᱷᱟ]]
| subdivision_name1 = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]]
| subdivision_type2 = ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| subdivision_name2 = ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| seat_type = ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ
| seat = [[ᱞᱩᱠᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ|ᱞᱩᱠᱟ]]
| leader_title =
| leader_name =
| established_title =
| established_date = ᱑ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱑᱐
| area_total_km2 =
| area_land_km2 = 650.1
| area_water_km2 =
| population_as_of = ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱚᱢᱢᱟᱱ
| population_note =
| population_total = 260900
| population_metro =
| population_density_km2 = 401.3
| timezone = [[East Africa Time|EAT]]
| utc_offset = +᱐᱓
| timezone_DST =
| utc_offset_DST =
| coordinates = {{coord|00|42|N|33|18|E|region:UG_type:adm1st|display=inline,title}}
| elevation_m = 1200
| website = {{URL|http://www.luuka.go.ug}}
| footnotes =
}}
'''ᱞᱩᱠᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ''' ᱫᱚ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ [[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ==
ᱞᱩᱠᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱩᱠᱟ ᱠᱚᱧᱮ ᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱤ ᱟᱨ ᱞᱩᱠᱟ ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱤ ᱾ ᱞᱩᱠᱟ ᱠᱚᱧᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱥᱟᱵᱽ ᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱤ ᱟᱨ ᱯᱮᱨᱤᱥ ᱾<ref>{{Cite web |last=Statistics |first=Uganda Bureau of |title=LUUKA NORTH COUNTY - Census Data Dashboard |url=https://statistics.ubos.org/nphc/drilldown?subregion=21&district=229&county=2291 |access-date=2026-07-23 |website=NPHC 2024 Dashboard |language=en}}</ref>
* ᱵᱩᱠᱩᱢᱟ
* ᱵᱩᱠᱩᱢᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ
* ᱵᱩᱞᱳᱝᱜᱳ
* ᱤᱠᱩᱢᱵᱤᱭᱟ
* ᱞᱩᱠᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ
ᱞᱩᱠᱟ ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱤ ᱫᱚ ᱞᱩᱠᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱵᱽ ᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Statistics |first=Uganda Bureau of |title=LUUKA SOUTH COUNTY - Census Data Dashboard |url=https://statistics.ubos.org/nphc/drilldown?subregion=21&district=229&county=2292 |access-date=2026-07-23 |website=NPHC 2024 Dashboard |language=en}}</ref>
* ᱵᱩᱠᱚᱝᱜᱟ
* ᱵᱩᱞᱟᱝᱜᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ
* ᱵᱩᱥᱟᱞᱟᱢᱩ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ
* ᱤᱨᱚᱝᱜᱳ
* ᱠᱭᱟᱱᱵᱩᱣᱟ
* ᱱᱟᱣᱟᱢᱯᱤᱛᱤ
* ᱣᱟᱭᱵᱩᱜᱟ
==ᱴᱷᱟᱶ==
ᱞᱩᱠᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱠᱚᱧᱮ ᱨᱮ [[ᱵᱩᱭᱮᱱᱰᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱠᱚᱧᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ [[ᱠᱟᱞᱤᱨᱳ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱮᱛᱚᱢ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ [[ᱤᱜᱟᱝᱜᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮ [[ᱢᱟᱭᱩᱜᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱮᱛᱚᱢ-ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮ [[ᱡᱤᱸᱡᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱟᱨ ᱠᱚᱧᱮ-ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮ [[ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱞᱩᱠᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, [[ᱤᱜᱟᱝᱜᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱓᱓ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱒᱑ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Map Showing Jinja And Luuka With Distance Marker |url=http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Iganga%20(Iganga)&toplace=Kibinga%20(Western%20Province)&fromlat=0.6091667&tolat=0.7333333&fromlng=33.4686111&tolng=33.2666667|publisher=Globefeed.com|access-date=13 April 2014}}</ref> ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱳᱨᱰᱤᱱᱟᱴ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱐.᱔᱒N, ᱓᱓ ᱑᱘E ᱾
==ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱧᱮᱞ==
ᱞᱩᱠᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱯᱟᱨᱞᱤᱭᱟᱢᱮᱱᱴ ᱟᱠᱴ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|last=Vision |first=Reporters |title=Government Names Fourteen New Districts |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/12/717188 |publisher=New Vision |date=22 April 2010 |access-date=13 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029200044/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/717188 |archive-date=29 October 2013 }}</ref> ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱤᱜᱟᱝᱜᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ '''ᱞᱩᱠᱟ ᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱤ''' ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱤᱥᱳᱜᱟ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱨᱮ, '''ᱞᱩᱠᱟ''' ᱫᱚ ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ ᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱬᱮ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱯᱨᱤᱱᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱩᱠᱟ ᱫᱚ ᱑᱗᱓᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱘᱙᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ ᱨᱮ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱨᱟᱡᱟ ᱫᱚ '''ᱛᱟᱵᱤᱝᱜᱩᱣᱟ''' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ: (a) ᱵᱩᱠᱟᱝᱜᱟ (b) ᱵᱩᱠᱳᱢᱟ (c) ᱵᱩᱞᱳᱝᱜᱳ (d) ᱤᱠᱩᱢᱵᱤᱭᱟ (e) ᱤᱨᱳᱝᱜᱳ (f) ᱱᱟᱣᱟᱢᱯᱤᱛᱤ ᱟᱨ (g) ᱣᱟᱭᱵᱩᱜᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Subcounties In Luuka District|url=http://www.lcmt.org/uganda/luuka |publisher=Land Conflict Mapping Tool (Lcmt.org)|access-date=13 April 2014}}</ref>
==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ==
᱑᱙᱙᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱓᱐,᱔᱐᱐ ᱦᱚᱲ ᱜᱟᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱑᱘᱕,᱕᱐᱐ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱒᱖᱐,᱙᱐᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Estimated Luuka District Population In 1991, 2002 & 2012| url=http://www.citypopulation.de/php/uganda-admin.php?adm2id=094| publisher=Citypopulation.de|access-date=19 May 2014}}</ref> ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱒᱓᱘᱐᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱒᱙᱘᱖᱓᱙ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=City Population: Check for Humans |url=https://www.citypopulation.de/checkhuman.html?url=%2Fen%2Fuganda%2Fadmin%2F |access-date=2026-07-23 |website=www.citypopulation.de}}</ref>
==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ==
* ᱡᱚᱸᱰᱨᱟ
* ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱫᱚᱠᱟᱱ ᱟᱨ ᱜᱩᱴ ᱵᱮᱯᱟᱨ
* ᱛᱩᱥᱟᱹ
* ᱵᱳᱰᱟ ᱵᱳᱰᱟ ᱵᱮᱯᱟᱨ
==ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱯᱩᱸᱡᱤ==
* ᱥᱤᱢ
* ᱢᱮᱨᱚᱢ
* ᱵᱷᱮᱰᱟ
* ᱜᱟᱹᱭ ᱢᱤᱦᱩ
==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ==
* [[ᱞᱩᱠᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ|ᱞᱩᱠᱟ]]
* [[ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ|ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱴᱚᱴᱷᱟ]]
* [[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ]]
* [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]]
* [[ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱸᱥᱚᱫᱽ]]
* [[᱒᱐᱑᱖ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ]]
* [[᱒᱐᱒᱑ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟᱱ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ]]
* [[᱒᱐᱑᱑ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟᱱ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ]]
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{Authority control}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱞᱩᱠᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ| ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]]
1ug4k3aonmn3hy5bo4w1o292nt7nkso
197336
197334
2026-08-27T11:18:29Z
MT731
2184
197336
wikitext
text/x-wiki
{{About|the district|ᱱᱚᱜᱚᱨ|ᱞᱩᱠᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ}}
{{Infobox settlement
| name = ᱞᱩᱠᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ
| settlement_type = [[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| native_name =
| image_skyline =
| image_caption =
| image_flag =
| image_seal =
| image_map = Luuka District in Uganda.svg
| map_caption = ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱴᱷᱟᱶ
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = {{flag|ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ}}
| subdivision_type1 = [[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ|ᱴᱚᱴᱷᱟ]]
| subdivision_name1 = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]]
| subdivision_type2 = ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| subdivision_name2 = ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱴᱚᱴᱷᱟ
| seat_type = ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ
| seat = [[ᱞᱩᱠᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ|ᱞᱩᱠᱟ]]
| leader_title =
| leader_name =
| established_title =
| established_date = ᱑ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱑᱐
| area_total_km2 =
| area_land_km2 = 650.1
| area_water_km2 =
| population_as_of = ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱚᱢᱢᱟᱱ
| population_note =
| population_total = 260900
| population_metro =
| population_density_km2 = 401.3
| timezone = [[East Africa Time|EAT]]
| utc_offset = +᱐᱓
| timezone_DST =
| utc_offset_DST =
| coordinates = {{coord|00|42|N|33|18|E|region:UG_type:adm1st|display=inline,title}}
| elevation_m = 1200
| website = {{URL|http://www.luuka.go.ug}}
| footnotes =
}}
'''ᱞᱩᱠᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ''' ᱫᱚ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ [[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ==
ᱞᱩᱠᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱩᱠᱟ ᱠᱚᱧᱮ ᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱤ ᱟᱨ ᱞᱩᱠᱟ ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱤ ᱾ ᱞᱩᱠᱟ ᱠᱚᱧᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱥᱟᱵᱽ ᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱤ ᱟᱨ ᱯᱮᱨᱤᱥ ᱾<ref>{{Cite web |last=Statistics |first=Uganda Bureau of |title=LUUKA NORTH COUNTY - Census Data Dashboard |url=https://statistics.ubos.org/nphc/drilldown?subregion=21&district=229&county=2291 |access-date=2026-07-23 |website=NPHC 2024 Dashboard |language=en}}</ref>
* ᱵᱩᱠᱩᱢᱟ
* ᱵᱩᱠᱩᱢᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ
* ᱵᱩᱞᱳᱝᱜᱳ
* ᱤᱠᱩᱢᱵᱤᱭᱟ
* ᱞᱩᱠᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ
ᱞᱩᱠᱟ ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱤ ᱫᱚ ᱞᱩᱠᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱵᱽ ᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Statistics |first=Uganda Bureau of |title=LUUKA SOUTH COUNTY - Census Data Dashboard |url=https://statistics.ubos.org/nphc/drilldown?subregion=21&district=229&county=2292 |access-date=2026-07-23 |website=NPHC 2024 Dashboard |language=en}}</ref>
* ᱵᱩᱠᱚᱝᱜᱟ
* ᱵᱩᱞᱟᱝᱜᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ
* ᱵᱩᱥᱟᱞᱟᱢᱩ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ
* ᱤᱨᱚᱝᱜᱳ
* ᱠᱭᱟᱱᱵᱩᱣᱟ
* ᱱᱟᱣᱟᱢᱯᱤᱛᱤ
* ᱣᱟᱭᱵᱩᱜᱟ
==ᱴᱷᱟᱶ==
ᱞᱩᱠᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱠᱚᱧᱮ ᱨᱮ [[ᱵᱩᱭᱮᱱᱰᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱠᱚᱧᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ [[ᱠᱟᱞᱤᱨᱳ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱮᱛᱚᱢ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ [[ᱤᱜᱟᱝᱜᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮ [[ᱢᱟᱭᱩᱜᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱮᱛᱚᱢ-ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮ [[ᱡᱤᱸᱡᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱟᱨ ᱠᱚᱧᱮ-ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮ [[ᱠᱟᱢᱩᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱞᱩᱠᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, [[ᱤᱜᱟᱝᱜᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱓᱓ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱒᱑ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Map Showing Jinja And Luuka With Distance Marker |url=http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Iganga%20(Iganga)&toplace=Kibinga%20(Western%20Province)&fromlat=0.6091667&tolat=0.7333333&fromlng=33.4686111&tolng=33.2666667|publisher=Globefeed.com|access-date=13 April 2014}}</ref> ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱳᱨᱰᱤᱱᱟᱴ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱐.᱔᱒N, ᱓᱓ ᱑᱘E ᱾
==ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱧᱮᱞ==
ᱞᱩᱠᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱯᱟᱨᱞᱤᱭᱟᱢᱮᱱᱴ ᱟᱠᱴ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|last=Vision |first=Reporters |title=Government Names Fourteen New Districts |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/12/717188 |publisher=New Vision |date=22 April 2010 |access-date=13 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029200044/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/717188 |archive-date=29 October 2013 }}</ref> ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱤᱜᱟᱝᱜᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ '''ᱞᱩᱠᱟ ᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱤ''' ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱤᱥᱳᱜᱟ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱨᱮ, '''ᱞᱩᱠᱟ''' ᱫᱚ ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ ᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱬᱮ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱯᱨᱤᱱᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱩᱠᱟ ᱫᱚ ᱑᱗᱓᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱘᱙᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ ᱨᱮ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱨᱟᱡᱟ ᱫᱚ '''ᱛᱟᱵᱤᱝᱜᱩᱣᱟ''' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ: (a) ᱵᱩᱠᱟᱝᱜᱟ (b) ᱵᱩᱠᱳᱢᱟ (c) ᱵᱩᱞᱳᱝᱜᱳ (d) ᱤᱠᱩᱢᱵᱤᱭᱟ (e) ᱤᱨᱳᱝᱜᱳ (f) ᱱᱟᱣᱟᱢᱯᱤᱛᱤ ᱟᱨ (g) ᱣᱟᱭᱵᱩᱜᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Subcounties In Luuka District|url=http://www.lcmt.org/uganda/luuka |publisher=Land Conflict Mapping Tool (Lcmt.org)|access-date=13 April 2014}}</ref>
==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ==
᱑᱙᱙᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱓᱐,᱔᱐᱐ ᱦᱚᱲ ᱜᱟᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱑᱘᱕,᱕᱐᱐ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱒᱖᱐,᱙᱐᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Estimated Luuka District Population In 1991, 2002 & 2012| url=http://www.citypopulation.de/php/uganda-admin.php?adm2id=094| publisher=Citypopulation.de|access-date=19 May 2014}}</ref> ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱒᱓᱘᱐᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱒᱙᱘᱖᱓᱙ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=City Population: Check for Humans |url=https://www.citypopulation.de/checkhuman.html?url=%2Fen%2Fuganda%2Fadmin%2F |access-date=2026-07-23 |website=www.citypopulation.de}}</ref>
==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ==
* ᱡᱚᱸᱰᱨᱟ
* ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱫᱚᱠᱟᱱ ᱟᱨ ᱜᱩᱴ ᱵᱮᱯᱟᱨ
* ᱛᱩᱥᱟᱹ
* ᱵᱳᱰᱟ ᱵᱳᱰᱟ ᱵᱮᱯᱟᱨ
==ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱯᱩᱸᱡᱤ==
* ᱥᱤᱢ
* ᱢᱮᱨᱚᱢ
* ᱵᱷᱮᱰᱟ
* ᱜᱟᱹᱭ ᱢᱤᱦᱩ
==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ==
* [[ᱞᱩᱠᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ|ᱞᱩᱠᱟ]]
* [[ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ|ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱴᱚᱴᱷᱟ]]
* [[ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ]]
* [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]]
* [[ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱸᱥᱚᱫᱽ]]
* [[᱒᱐᱑᱖ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ]]
* [[᱒᱐᱒᱑ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟᱱ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ]]
* [[᱒᱐᱑᱑ ᱭᱩᱜᱟᱱᱰᱟᱱ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ]]
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{Authority control}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱞᱩᱠᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ| ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱩᱥᱳᱜᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ]]
4y40lv1lgutn34iwa0ckcmq9xjgvbpu