ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ satwiki https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%A9%E1%B1%AC%E1%B1%A9%E1%B1%9B_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A6%E1%B1%B4%E1%B1%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱫ ᱨᱮᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱛᱷᱚᱠ ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ TimedText TimedText talk ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ Event Event talk ᱟᱥᱤᱥ ᱦᱮᱢᱨᱟᱡᱟᱱᱤ 0 37964 197392 2026-08-29T12:51:34Z MT731 2184 "{{Infobox person | name = ᱟᱥᱤᱥ ᱦᱮᱢᱨᱟᱡᱟᱱᱤ | birth_date = ᱑᱙᱗᱕ | birth_place = ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ, ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ, ᱥᱤᱧᱚᱛ | education = ᱮᱢ.ᱵᱤ.ᱮ, ᱥᱟᱭᱰᱮᱱᱦᱟᱢ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤᱠᱥ|ᱥᱤᱰᱮᱱᱦᱟᱢ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 197392 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱟᱥᱤᱥ ᱦᱮᱢᱨᱟᱡᱟᱱᱤ | birth_date = ᱑᱙᱗᱕ | birth_place = ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ, ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ, ᱥᱤᱧᱚᱛ | education = ᱮᱢ.ᱵᱤ.ᱮ, [[ᱥᱟᱭᱰᱮᱱᱦᱟᱢ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤᱠᱥ|ᱥᱤᱰᱮᱱᱦᱟᱢ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱮᱱᱰ ᱮᱠᱚᱱᱚᱢᱤᱠᱥ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] | alma_mater = | occupation = ᱩᱫᱽᱭᱚᱜᱽ | organization = ᱵᱤᱜᱽᱴᱨᱤ ᱮᱱᱴᱚᱨᱴᱮᱢᱮᱱᱴ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ | known_for = ᱵᱩᱠᱢᱟᱭ ᱥᱳ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱷᱚᱱᱰᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤ.ᱤ.ᱳ. | spouse = ᱱᱤᱞᱤᱢᱟ ᱦᱮᱢᱨᱟᱡᱟᱱᱤ | children = ᱑ }} '''ᱟᱥᱤᱥ ᱦᱮᱢᱨᱟᱡᱟᱱᱤ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱗᱕) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱽᱭᱚᱜᱽ ᱟᱨ ᱵᱤᱜᱽ ᱴᱨᱤ ᱮᱱᱴᱟᱨᱴᱟᱭᱢᱮᱱᱴ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱷᱚᱣᱩᱱᱰᱟᱨ ᱟᱨ ᱪᱤᱯ ᱮᱠᱡᱤᱣᱤᱴᱤᱵᱷ ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ, ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱴᱤᱠᱴᱤᱝ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱵᱩᱠᱢᱟᱭᱥᱳ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name=":2">{{Cite news |last=Shaw |first=Lucas |date=May 26, 2025 |title=An Indian Entrepreneur Is Luring Ed Sheeran, Travis Scott to Mumbai |url=https://www.bloomberg.com/news/newsletters/2025-05-25/ed-sheeran-travis-scott-turn-mumbai-into-the-next-hot-music-market |work=Bloomberg News}}</ref><ref>{{Cite web |last=Vishwanathan |first=Vivina |last2=Sanjai |first2=P.R. |date=2014-08-18 |title=Ashish Hemrajani {{!}} One-way ticket to the moon |url=https://www.livemint.com/Specials/L4aSg3EnmJdGpOQks8zMwI/Ashish-Hemrajani--Oneway-ticket-to-the-moon.html |access-date=|website=mint |language=en}}</ref> ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱦᱮᱢᱨᱟᱡᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱩᱦᱩ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |last=Watkis |first=Donovan |date=2024-07-04 |title=YouTube Is Growing In India: Meet Ashish Hemrajani Who Sells Selling 20 Million Tickets Per Month |url=https://worldmusicviews.com/ashish-hemrajani-selling-20-million-tickets-per-month-and-revolutionizing-indias-entertainment/ |access-date=|website=World Music Views |language=en-US}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱮᱠᱡᱤ ᱠᱩᱯᱟᱨ ᱮᱡᱩᱠᱮᱥᱚᱱ ᱴᱨᱟᱥᱴ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱢᱤᱴᱷᱤᱵᱟᱭ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭᱰᱮᱱᱦᱟᱢ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱮᱱᱰ ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤᱠᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱥᱴᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱮᱰᱢᱤᱱᱤᱥᱴᱨᱮᱥᱚᱱ (ᱮᱢ ᱵᱤ ᱮ) ᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name=":0">{{Cite web |last=Ghoshal |first=Sudeshna |date=2024-09-28 |title=Coldplay concert ticket row: A look at BookMyShow CEO Ashish Hemrajani who started with a 'drunk text to boss' {{!}} Company Business News |url=https://www.livemint.com/companies/people/drunk-text-to-boss-how-ashish-hemrajani-started-bookmyshow-coldplay-concert-coldplay-tickets-coldplay-india-11727503709275.html |access-date= |website=mint |language=en}}</ref> ==ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ== ᱦᱮᱢᱨᱟᱡᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱤᱜᱽᱭᱟᱯᱟᱱ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ ᱡᱮ ᱣᱟᱞᱴᱟᱨ ᱛᱷᱚᱢᱯᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱞᱟᱭᱤᱱᱴ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name=":0"/> ᱑᱙᱙᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱦᱮᱢᱨᱟᱡᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱟᱨᱤᱠᱥᱤᱛ ᱰᱟᱨ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱮᱥ ᱵᱟᱞᱯᱟᱱᱰᱮ ᱥᱟᱶ ᱵᱤᱜᱽᱴᱨᱤ ᱮᱱᱴᱚᱨᱴᱮᱢᱮᱱᱴ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |last=Singh |first=Rajiv |date=June 29, 2021 |title=Streaming now: BookMyShow and its fight back |url=https://www.forbesindia.com/article/take-one-big-story-of-the-day/streaming-now-bookmyshow-and-its-fight-back/68817/1 |access-date= |website=Forbes India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Meghani |first=Varsha |date=March 13, 2018 |title=BookMyShow eyes the big picture |url=https://www.forbesindia.com/article/leaderboard/bookmyshow-eyes-the-big-picture/49657/1 |access-date= |website=Forbes India |language=en}}</ref> ᱦᱮᱢᱨᱟᱡᱟᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]] ᱨᱮ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱴᱤᱠᱮᱴᱤᱝ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite news |last=Layak |first=Suman |last2=Seetharaman |first2=G. |date=2016-01-31 |title=Is an online ticketing aggregator, BookMyShow, an ecommerce model like no other? |url=https://economictimes.indiatimes.com/small-biz/startups/is-an-online-ticketing-aggregator-bookmyshow-an-ecommerce-model-like-no-other/articleshow/50788409.cms?from=mdr |access-date= |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref> ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱜᱳ ᱯᱷᱚᱨ ᱴᱤᱠᱮᱴᱤᱝ ᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱴᱤᱠᱮᱴᱤᱝ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |last=Dasgupta |first=Victor |date=September 30, 2024 |title=Meet Ashish Hemrajani, CEO of BookMyShow accused of black marketing of Coldplay concert tickets, his net worth is... |url=https://www.india.com/business/meet-ashish-hemrajani-ceo-of-bookmyshow-accused-of-black-marketing-of-coldplay-concert-tickets-his-net-worth-is-7286445/ |access-date= |website=www.india.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-07-21 |title=Meet Ashish, Rajesh & Parikshit, the men behind BookMyShow which recently sold 3 lakh tickets for Oppenheimer & Barbie in India |url=https://www.financialexpress.com/life/lifestyle-heres-the-story-of-bookmyshow-which-recently-sold-3-lakh-tickets-of-oppenheimer-and-barbie-in-india-and-the-three-musketeers-who-made-this-billion-dollar-app-3180323/ |access-date=|website=The Financial Express |language=en}}</ref> ᱵᱤᱜᱽᱴᱨᱤ ᱮᱱᱴᱚᱨᱴᱮᱢᱮᱱᱴ ᱫᱚ ᱡᱮᱯᱤ ᱢᱚᱨᱜᱟᱱ ᱪᱮᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱫᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |last=Rakshit |first=Angshumitra C. |date=2018-02-15 |title=Tech theme for big-screen dream |url=https://www.fortuneindia.com/enterprise/tech-theme-for-big-screen-dream/100714 |access-date= |website=Fortune India |language=en}}</ref> ᱦᱮᱢᱨᱟᱡᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱩᱠᱢᱟᱭ ᱥᱳ ᱞᱚᱱᱪ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |title=The Incredible Story Of How BookMyShow CEO Ashish Hemrajani |url=https://www.india.com/business/bookmyshow-onlinetickets-inspiring-success-story-ashish-hemrajani-6144054/ |access-date= |website=www.india.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mishra |first=Pankaj |date=2017-09-01 |title=Ashish Hemrajani of BookMyShow says he's a cockroach, and not a unicorn |url=https://podcast.factordaily.com/outliers-ashish-hemrajani-bookmyshow/ |access-date= |website=FactorDaily Podcast |language=en-US}}</ref> ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱠᱚ ᱯᱟᱨᱚᱢᱚᱜ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱴᱤᱯᱤᱡᱤ ᱜᱨᱚᱣᱛᱷ, ᱥᱴᱨᱟᱭᱤᱯᱥ ᱜᱨᱩᱯ, ᱮᱥ.ᱟᱭᱤ.ᱮᱯᱷ ᱯᱟᱨᱴᱱᱟᱨᱥ, ᱮᱠᱥᱮᱞ ᱟᱨ ᱱᱮᱴᱣᱟᱨᱠ ᱑᱘ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱜᱽᱱᱟ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |last=Staff |first=T. N. M. |date=2016-07-06 |title=BookMyShow raises largest single funding of Rs 550 crore |url=https://www.thenewsminute.com/news/bookmyshow-raises-largest-single-funding-rs-550-crore-46018 |access-date= |website=The News Minute |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2018-07-19 |title=BookMyShow raises $100 million led by TPG, valuing it at $850 million |url=https://timesofindia.indiatimes.com/venture-capital/bookmyshow-raises-rs-685-crore-led-by-tpg-growth-valuing-it-at-850-million/articleshow/65043336.cms |access-date= |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱦᱮᱢᱨᱟᱡᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱩᱠᱪᱮᱸᱡᱽ<ref>{{Cite web |date=2025-02-06 |title=BookMyShow Foundation launches BookAChange, the new avatar of their initiative BookASmile |url=https://www.mid-day.com/lifestyle/culture/article/bookmyshow-foundation-launches-bookachange-to-help-underprivileged-communities-through-music-23479572 |access-date= |website=Mid-day |language=en}}</ref> (ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱚ ᱵᱩᱠᱮᱥᱢᱤᱞ) ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞ ᱟᱨ ᱨᱚᱢᱚᱡᱽ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱱᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Kappal |first=Bhanuj |date=2019-04-06 |title=How BookMyShow's Ashish Hemrajani sees the live events space in India |url=https://www.livemint.com/companies/people/how-bookmyshow-s-ashish-hemrajani-sees-the-live-events-space-in-india-1554502441578.html |access-date= |website=mint |language=en}}</ref> ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱦᱮᱢᱨᱟᱡᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱩᱠᱢᱟᱭᱥᱳ ᱞᱟᱭᱤᱵᱽ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ, ᱥᱚᱱᱜᱚᱛᱷᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱭᱤᱵᱷ ᱨᱚᱢᱚᱡᱽ ᱟᱨ ᱟᱹᱱᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱾<ref>{{Cite web |last=Malvania |first=Urvi |title=After Canada's Cirque du Soleil, BookMyShow to bring NBA to India |url=https://www.business-standard.com/article/companies/after-canada-s-cirque-du-soliel-bookmyshow-to-bring-nba-to-india-119073101704_1.html |archive-url= |archive-date= |access-date= |website=www.business-standard.com |language=en-US}}</ref> ᱒᱐᱑᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱵᱩᱠᱢᱟᱭᱥᱳ ᱫᱚ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱴ ᱮᱠᱥᱤᱞᱮᱱᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱚ ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤᱠ ᱴᱟᱭᱤᱢ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱴᱟᱨᱴᱟᱯ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news |date=2014-06-18 |title=BookMyShow in Rs 1,000 crore club with new funding |url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/ites/bookmyshow-in-rs-1000-crore-club-with-new-funding/articleshow/36729074.cms?from=mdr |access-date= |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref> ᱒᱐᱒᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱦᱮᱢᱨᱟᱡᱟᱱᱤ, ᱞᱟᱭᱤᱵᱽ ᱱᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱠᱟᱛᱮ, ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱚᱞᱟᱯᱟᱞᱩᱡᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱯᱚᱨᱚᱵ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱮᱰᱤᱥᱚᱱ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |last=Thaker |first=Naini |date=January 21, 2023 |title=Lollapalooza all set to make its India debut in Mumbai |url=https://www.forbesindia.com/article/lifes/with-lollapalooza-mumbai-set-for-a-swirl-of-culture-sound-and-art/82695/1 |access-date= |website=Forbes India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gurbaxani |first=Amit |date=2022-07-27 |title=Lollapalooza Expands to India in 2023, Marking Festival's Asia Debut |url=https://www.billboard.com/pro/lollapalooza-india-2023-asia-debut/ |access-date= |website=Billboard |language=en-US}}</ref> ᱒᱐᱒᱔ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱵᱩᱠᱢᱟᱭᱥᱳ ᱣᱟᱰᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱖᱕᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Sil |first=Debarghya |date=2023-03-01 |title=BookMyShow's FY22 Sales Jump 274% YoY To INR 277 Cr But Fail To Touch Pre-COVID Levels |url=https://inc42.com/buzz/bookmyshows-fy22-sales-jump-274-yoy-to-inr-277-cr-but-fail-to-touch-pre-covid-levels/ |access-date= |website=Inc42 Media |language=en}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱤ.ᱤ.ᱳ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱦᱮᱢᱨᱟᱡᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱩᱠᱢᱟᱭᱥᱳ ᱫᱚ ᱞᱟᱭᱤᱵᱽ ᱨᱚᱢᱚᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ, ᱠᱚᱞᱰᱯᱞᱮ, ᱮᱰ ᱥᱤᱨᱟᱱ, ᱭᱩ᱒, ᱜᱟᱱ ᱮᱱ ᱨᱚᱡᱽ ᱟᱨ ᱴᱨᱮᱵᱤᱥ ᱥᱠᱚᱴ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚ ᱢᱩᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱟᱹᱜᱩ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱚᱱᱥᱟᱨᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱤᱠᱤᱴ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name=":2" /> ==ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱦᱮᱢᱨᱟᱡᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱥᱟᱶ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱡᱩᱦᱩ]] ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱤᱞᱤᱢᱟ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Kumar |first=Saurabh |date=2025-07-24 |title=Zahaan Hemrajani achieves top 10 finish at U17 O'pen Skiff World Championships in Japan |url=https://www.indiatoday.in/sports/other-sports/story/zahaan-hemrajani-top-10-finish-u17-open-skiff-world-championships-india-sailing-success-2760535-2025-07-24 |access-date= |website=India Today |language=en}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱚᱞᱟᱵᱟ ᱥᱮᱞᱤᱝ ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱟᱨ ᱨᱚᱭᱟᱞ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱭᱟᱪᱴ ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite news |last=Sengupta |first=Devina |date=2014-04-18 |title=Bookmyshow CEO Ashish Hemrajani a passionate seaman; would love to experience a yacht ride with Ratan Tata |url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/bookmyshow-ceo-ashish-hemrajani-a-passionate-seaman-would-love-to-experience-a-yacht-ride-with-ratan-tata/articleshow/33886331.cms?from=mdr |access-date= |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱠᱞᱮᱱᱰ, ᱱᱤᱭᱩ ᱡᱤᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ ᱫᱟᱬᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ, ᱚᱠᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱖᱐ ᱯᱷᱩᱴ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱜᱟᱝᱜᱟ ᱒ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱠᱨᱩ ᱥᱟᱶ ᱞᱚᱠᱟᱞ ᱞᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱦᱤᱸᱥ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref name=":1">{{Cite web |last=Sengupta |first=Devina |date=April 22, 2014 |title=Bookmyshow CEO Ashish Hemrajani a passionate seaman; would love to experience a yacht ride with Ratan Tata |url=http://retail.economictimes.indiatimes.com/news/e-commerce/e-tailing/bookmyshow-ceo-ashish-hemrajani-a-passionate-seaman-would-love-to-experience-a-yacht-ride-with-ratan-tata/34074109 |access-date= |website=The Economic Times |language=en}}</ref> ==ᱩᱯᱨᱩᱢ== ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱦᱮᱢᱨᱟᱡᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱚᱨᱪᱩᱱ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱔᱐ ᱟᱱᱰᱟᱨ ᱔᱐ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |title=40 Under 40 2014: Year's Best Young Business Leaders |url=https://www.fortuneindia.com/rankings/40under40/2014 |access-date= |website=Fortune India |language=en}}</ref> ᱒᱐᱒᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱵᱤᱞᱵᱚᱨᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱞᱚᱵᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱯᱞᱮᱭᱟᱨᱥ ᱒᱐᱒᱕ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |last=Duffy |first=Thom |date=2025-05-19 |title=Billboard’s 2025 Global Power Players Revealed |url=https://www.billboard.com/pro/billboard-global-power-players-2025-list/ |access-date= |website=Billboard |language=en-US}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{DEFAULTSORT:ᱦᱮᱢᱨᱟᱡᱟᱱᱤ, ᱟᱥᱤᱥ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱕ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] 2hfzos41dcn5enyobo10po4pdlnu252 ᱡᱤᱭᱟ ᱢᱳᱫᱤ 0 37965 197393 2026-08-30T04:20:02Z MT731 2184 "{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱠᱤᱞ}} {{Infobox person | name = ᱡᱤᱭᱟ ᱢᱳᱫᱤ | image = Zia Mody at WEF.png | caption = ᱢᱳᱫᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱯᱷᱚᱨᱢ ᱨᱮ | image_size = | birth_date = {{Birth date and age|1956|07|19|df=yes}} | birth_place = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 197393 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱠᱤᱞ}} {{Infobox person | name = ᱡᱤᱭᱟ ᱢᱳᱫᱤ | image = Zia Mody at WEF.png | caption = ᱢᱳᱫᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱯᱷᱚᱨᱢ ᱨᱮ | image_size = | birth_date = {{Birth date and age|1956|07|19|df=yes}} | birth_place = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | occupation = ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱴ ᱩᱠᱤᱞ | organization = [[ᱮ.ᱡᱮᱰ.ᱵᱤ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱴᱱᱟᱨᱥ]] (ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣᱤᱧ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱮᱡᱤᱝ ᱯᱟᱨᱴᱱᱚᱨ) | spouse = ᱡᱚᱭᱫᱮᱵᱽ ᱢᱳᱰᱤ (ᱰᱮᱞᱴᱟ ᱠᱚᱨᱯ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ) | father = [[ᱥᱳᱞᱤ ᱥᱳᱨᱚᱵᱽᱡᱤ]] | relatives = ᱦᱳᱨᱢᱟᱡᱫᱽ ᱥᱳᱨᱚᱵᱽᱡᱤ (''[[ᱚᱴᱚᱠᱟᱨ (ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ)|ᱚᱴᱚᱠᱟᱨ]]'' ᱨᱮ ᱥᱟᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ) | alma_mater = [[ᱠᱮᱢᱵᱨᱤᱡᱽ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]]<br />[[ᱦᱟᱨᱣᱟᱨᱰ ᱞᱚ ᱥᱠᱩᱞ]] }} '''ᱡᱤᱭᱟ ᱡᱚᱭᱫᱮᱵᱽ ᱢᱳᱫᱤ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱕᱖) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱴ ᱳᱠᱤᱞ ᱟᱨ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱡᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱞᱚ ᱯᱷᱚᱨᱢ ᱮᱡᱮᱰᱵᱤ ᱮᱱᱰ ᱯᱟᱨᱴᱱᱚᱨᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://rsg-india.com/rankings|title=RSG India - Law Firm Rankings|access-date=13 June 2018|archive-date=9 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809082144/http://www.rsg-india.com/rankings|url-status=dead}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱮ.ᱠᱮ.ᱟᱨ., ᱵᱟᱭᱱ ᱠᱮᱯᱤᱴᱚᱞ ᱟᱨ ᱣᱟᱨᱵᱚᱨᱜᱽ ᱯᱤᱸᱠᱥ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱤᱠᱤᱣᱤᱴᱤ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱮ ᱮᱢᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱡᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱦᱟᱭ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱚ ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱢᱩᱬ ᱨᱤᱱ ᱟᱭᱳ-ᱵᱟᱵᱟ ᱥᱟᱶ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":3">{{Cite web |author=Zia Mody |date=3 October 2014 |title=Zia Mody-My giving is determined by my religion |url=https://www.livemint.com/Specials/ncVyyo9guGGrQX5qy2YLoO/My-giving-is-determined-by-my-religion--Zia-Mody.html |access-date=8 August 2020 |publisher=livemint}}</ref> ᱡᱤᱱᱟ ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ ᱟᱨ ᱥᱳᱞᱤ ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱴᱚᱨᱱᱤ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name=":3" /> ᱢᱳᱫᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱞᱯᱷᱤᱱᱥᱴᱚᱱ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Leaders">{{Citation|title=The Voyage To Excellence: The Ascent of 21 Women Leaders of India Inc|first1=Nichinta|last1=Amarnath|first2=Debashish|last2=Ghosh|location=Delhi|publisher=Pustak Mahal|year=2005 | isbn=81-223-0904-6|url =https://books.google.com/books?id=WjFR5qWYhMwC | chapter=A Mind of Intellect | chapter-url=https://books.google.com/books?id=WjFR5qWYhMwC&q=Zia&pg=PT400}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱠᱟᱢᱵᱨᱤᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱞᱣᱤᱱ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱗᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱟᱨ ᱜᱳᱣᱟ ᱵᱟᱨ ᱠᱚᱸᱥᱤᱞ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱟᱨᱵᱟᱨᱰ ᱞᱚ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱥᱴᱟᱨ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ==ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ== ᱞᱚ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱥᱴᱚᱨᱥ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ ᱥᱴᱮᱴ ᱵᱟᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name="harvard">{{cite journal |last=Perkins|first=Christine|title=Profile: A Passage in India |journal=Harvard Law Bulletin| date=Spring 2006|url=http://www.law.harvard.edu/alumni/bulletin/2006/spring/cn_02.php | access-date=26 May 2012}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱱ ᱮ ᱪᱮᱥᱴᱟᱭᱟ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲᱚᱜ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ [[ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ|ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ ᱥᱚᱦᱚᱨ]] ᱨᱮ ᱵᱮᱠᱟᱨ ᱢᱮᱠᱮᱱᱡᱤ ᱥᱟᱶ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref name="Leaders" /> ᱑᱙᱘᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱚ ᱯᱷᱚᱨᱢ, ᱪᱮᱢᱵᱟᱨᱥ ᱚᱯᱷ ᱡᱤᱭᱟ ᱢᱳᱫᱤ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱚ ᱯᱷᱚᱨᱢ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱷᱚᱨᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱮ.ᱡᱮᱰ.ᱵᱤ ᱮᱱᱰ ᱯᱟᱨᱴᱱᱚᱨᱥ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Leaders" /><ref name=":0">{{Cite web|title=Chambers & Partners - Zia Profile|url=https://www.chambersandpartners.com/Asia/person/31640/zia-mody|access-date=2018-06-13|website=Chambers & Partners}}</ref> ==ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱩᱱᱤ ᱨᱤᱱ ᱯᱮᱭᱟ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱱᱜᱤᱨ, ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽ ᱟᱨ ᱦᱳᱨᱢᱟᱡᱚᱫᱽ ᱾ ᱡᱚᱭᱫᱮᱵᱽ ᱢᱳᱫᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱱᱳ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱰᱮᱞᱴᱟ ᱠᱚᱨᱯ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱨᱤᱱ ᱯᱮᱭᱟ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱟᱸᱡᱟᱞᱤ, ᱟᱨᱛᱤ ᱟᱨ ᱟᱫᱤᱛᱤ ᱾<ref>{{Cite news |last=Saxena |first=Aditi |title=Law bores me, says Zia Mody's daughter Anjali |url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/law-bores-me-says-zia-modys-daughter-anjali/articleshow/45054265.cms |access-date=2020-11-25 |work=The Economic Times}}</ref>[[File:Zia Mody at IHIJ.jpg|thumb|ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮ ᱡᱤᱭᱟ ᱢᱳᱫᱤ]] ==ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱚ== ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱥᱮᱱᱰᱟᱥ ᱯᱨᱚᱯᱚᱨᱴᱤ ᱯᱷᱚᱸᱰ ᱴᱨᱚᱥᱴᱤ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ (᱒᱐᱑᱘-ᱱᱤᱛᱚᱜ) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱚᱰᱤᱵᱷᱤᱥᱟᱱ ᱟᱨ ᱨᱤᱥᱠᱳ ᱥᱚᱢᱤᱛᱤ (᱒᱐᱑᱘-ᱱᱤᱛᱚᱜ) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱟᱨ ᱤᱱᱵᱷᱮᱥᱴᱢᱮᱱᱴ ᱥᱚᱢᱤᱛᱤ (᱒᱐᱑᱙-ᱱᱤᱛᱚᱜ) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.clint.com.sg/en/about-us/trustee-manager/board-of-directors.html |title=Board of Directors &#124; Our Board of Directors - Ascendas India Trust }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱤᱡᱟᱨᱵᱽ ᱵᱮᱸᱠ (᱒᱐᱑᱒), ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ ᱠᱚᱱᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱮᱥᱚᱱ (᱒᱐᱑᱕-ᱱᱤᱛᱚᱜ), ᱮᱥ.ᱮ.ᱵᱤ.ᱟᱭᱤ. ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱴ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱱᱮᱥ ᱥᱚᱢᱤᱛᱤ (᱒᱐᱑᱗) ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱠᱚᱱᱚᱢᱤᱠ ᱟᱰᱣᱟᱞᱚᱠᱟᱨ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ (᱒᱐᱒᱓) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱟᱨᱵᱤᱴᱞᱮᱥᱚᱱ ᱠᱳᱨᱴ (᱒᱐᱑᱐-᱒᱐᱑᱓) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱜᱚ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱪᱟᱨᱤᱴᱮᱵᱚᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ== ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱚᱭ ᱣᱟᱠᱤᱞ ᱯᱷᱚᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ<ref>{{Cite web|url=http://jaivakeel.org/supporters|title=Supporters - Jai Vakeel Foundation}}</ref> ᱟᱨ ᱵᱟᱦᱟᱭ ᱠᱳᱥ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name=":3" /> ==ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ== ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱘ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ''ᱯᱷᱚᱨᱪᱭᱩᱱ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱕᱐ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=India's Most Powerful Business Women in 2019 |url=https://www.fortuneindia.com/mpw?year=2019 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220306072918/https://www.fortuneindia.com/mpw?year=2019 |archive-date=6 March 2022 |access-date=27 September 2019 |website=Fortune India}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ᱢᱳᱫᱤ, ᱡᱤᱭᱟ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱕᱖ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱦᱟ'ᱭᱤᱥ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱟ'ᱭᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱟᱨᱣᱟᱨᱰ ᱞᱚ ᱥᱠᱩᱞ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱮᱞᱣᱤᱱ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ, ᱠᱮᱢᱵᱨᱤᱡᱽ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱚ]] 61ccmqwm6rbcrox8vw0faxyw6kc034x 197412 197393 2026-08-30T08:19:42Z MT731 2184 197412 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱠᱤᱞ}} {{Infobox person | name = ᱡᱤᱭᱟ ᱢᱳᱫᱤ | image = Zia Mody at WEF.png | caption = ᱢᱳᱫᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱯᱷᱚᱨᱢ ᱨᱮ | image_size = | birth_date = {{Birth date and age|1956|07|19|df=yes}} | birth_place = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | occupation = ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱴ ᱩᱠᱤᱞ | organization = [[ᱮ.ᱡᱮᱰ.ᱵᱤ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱴᱱᱟᱨᱥ]] (ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣᱤᱧ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱮᱡᱤᱝ ᱯᱟᱨᱴᱱᱚᱨ) | spouse = ᱡᱚᱭᱫᱮᱵᱽ ᱢᱳᱰᱤ (ᱰᱮᱞᱴᱟ ᱠᱚᱨᱯ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ) | father = [[ᱥᱳᱞᱤ ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ]] | relatives = ᱦᱳᱨᱢᱟᱡᱫᱽ ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ (''[[ᱚᱴᱚᱠᱟᱨ (ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ)|ᱚᱴᱚᱠᱟᱨ]]'' ᱨᱮ ᱥᱟᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ) | alma_mater = [[ᱠᱮᱢᱵᱨᱤᱡᱽ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]]<br />[[ᱦᱟᱨᱣᱟᱨᱰ ᱞᱚ ᱥᱠᱩᱞ]] }} '''ᱡᱤᱭᱟ ᱡᱚᱭᱫᱮᱵᱽ ᱢᱳᱫᱤ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱕᱖) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱴ ᱳᱠᱤᱞ ᱟᱨ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱡᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱞᱚ ᱯᱷᱚᱨᱢ ᱮᱡᱮᱰᱵᱤ ᱮᱱᱰ ᱯᱟᱨᱴᱱᱚᱨᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://rsg-india.com/rankings|title=RSG India - Law Firm Rankings|access-date=13 June 2018|archive-date=9 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809082144/http://www.rsg-india.com/rankings|url-status=dead}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱮ.ᱠᱮ.ᱟᱨ., ᱵᱟᱭᱱ ᱠᱮᱯᱤᱴᱚᱞ ᱟᱨ ᱣᱟᱨᱵᱚᱨᱜᱽ ᱯᱤᱸᱠᱥ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱤᱠᱤᱣᱤᱴᱤ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱮ ᱮᱢᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱡᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱦᱟᱭ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱚ ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱢᱩᱬ ᱨᱤᱱ ᱟᱭᱳ-ᱵᱟᱵᱟ ᱥᱟᱶ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":3">{{Cite web |author=Zia Mody |date=3 October 2014 |title=Zia Mody-My giving is determined by my religion |url=https://www.livemint.com/Specials/ncVyyo9guGGrQX5qy2YLoO/My-giving-is-determined-by-my-religion--Zia-Mody.html |access-date=8 August 2020 |publisher=livemint}}</ref> ᱡᱤᱱᱟ ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ ᱟᱨ ᱥᱳᱞᱤ ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱴᱚᱨᱱᱤ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name=":3" /> ᱢᱳᱫᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱞᱯᱷᱤᱱᱥᱴᱚᱱ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Leaders">{{Citation|title=The Voyage To Excellence: The Ascent of 21 Women Leaders of India Inc|first1=Nichinta|last1=Amarnath|first2=Debashish|last2=Ghosh|location=Delhi|publisher=Pustak Mahal|year=2005 | isbn=81-223-0904-6|url =https://books.google.com/books?id=WjFR5qWYhMwC | chapter=A Mind of Intellect | chapter-url=https://books.google.com/books?id=WjFR5qWYhMwC&q=Zia&pg=PT400}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱠᱟᱢᱵᱨᱤᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱞᱣᱤᱱ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱗᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱟᱨ ᱜᱳᱣᱟ ᱵᱟᱨ ᱠᱚᱸᱥᱤᱞ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱟᱨᱵᱟᱨᱰ ᱞᱚ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱥᱴᱟᱨ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ==ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ== ᱞᱚ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱥᱴᱚᱨᱥ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ ᱥᱴᱮᱴ ᱵᱟᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name="harvard">{{cite journal |last=Perkins|first=Christine|title=Profile: A Passage in India |journal=Harvard Law Bulletin| date=Spring 2006|url=http://www.law.harvard.edu/alumni/bulletin/2006/spring/cn_02.php | access-date=26 May 2012}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱱ ᱮ ᱪᱮᱥᱴᱟᱭᱟ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲᱚᱜ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ [[ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ|ᱱᱤᱭᱩ ᱭᱚᱨᱠ ᱥᱚᱦᱚᱨ]] ᱨᱮ ᱵᱮᱠᱟᱨ ᱢᱮᱠᱮᱱᱡᱤ ᱥᱟᱶ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref name="Leaders" /> ᱑᱙᱘᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱚ ᱯᱷᱚᱨᱢ, ᱪᱮᱢᱵᱟᱨᱥ ᱚᱯᱷ ᱡᱤᱭᱟ ᱢᱳᱫᱤ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱚ ᱯᱷᱚᱨᱢ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱷᱚᱨᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱮ.ᱡᱮᱰ.ᱵᱤ ᱮᱱᱰ ᱯᱟᱨᱴᱱᱚᱨᱥ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Leaders" /><ref name=":0">{{Cite web|title=Chambers & Partners - Zia Profile|url=https://www.chambersandpartners.com/Asia/person/31640/zia-mody|access-date=2018-06-13|website=Chambers & Partners}}</ref> ==ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱩᱱᱤ ᱨᱤᱱ ᱯᱮᱭᱟ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱱᱜᱤᱨ, ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽ ᱟᱨ ᱦᱳᱨᱢᱟᱡᱚᱫᱽ ᱾ ᱡᱚᱭᱫᱮᱵᱽ ᱢᱳᱫᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱱᱳ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱰᱮᱞᱴᱟ ᱠᱚᱨᱯ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱨᱤᱱ ᱯᱮᱭᱟ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱟᱸᱡᱟᱞᱤ, ᱟᱨᱛᱤ ᱟᱨ ᱟᱫᱤᱛᱤ ᱾<ref>{{Cite news |last=Saxena |first=Aditi |title=Law bores me, says Zia Mody's daughter Anjali |url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/law-bores-me-says-zia-modys-daughter-anjali/articleshow/45054265.cms |access-date=2020-11-25 |work=The Economic Times}}</ref>[[File:Zia Mody at IHIJ.jpg|thumb|ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮ ᱡᱤᱭᱟ ᱢᱳᱫᱤ]] ==ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱚ== ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱥᱮᱱᱰᱟᱥ ᱯᱨᱚᱯᱚᱨᱴᱤ ᱯᱷᱚᱸᱰ ᱴᱨᱚᱥᱴᱤ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ (᱒᱐᱑᱘-ᱱᱤᱛᱚᱜ) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱚᱰᱤᱵᱷᱤᱥᱟᱱ ᱟᱨ ᱨᱤᱥᱠᱳ ᱥᱚᱢᱤᱛᱤ (᱒᱐᱑᱘-ᱱᱤᱛᱚᱜ) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱟᱨ ᱤᱱᱵᱷᱮᱥᱴᱢᱮᱱᱴ ᱥᱚᱢᱤᱛᱤ (᱒᱐᱑᱙-ᱱᱤᱛᱚᱜ) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.clint.com.sg/en/about-us/trustee-manager/board-of-directors.html |title=Board of Directors &#124; Our Board of Directors - Ascendas India Trust }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱤᱡᱟᱨᱵᱽ ᱵᱮᱸᱠ (᱒᱐᱑᱒), ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ ᱠᱚᱱᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱮᱥᱚᱱ (᱒᱐᱑᱕-ᱱᱤᱛᱚᱜ), ᱮᱥ.ᱮ.ᱵᱤ.ᱟᱭᱤ. ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱴ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱱᱮᱥ ᱥᱚᱢᱤᱛᱤ (᱒᱐᱑᱗) ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱠᱚᱱᱚᱢᱤᱠ ᱟᱰᱣᱟᱞᱚᱠᱟᱨ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ (᱒᱐᱒᱓) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱟᱨᱵᱤᱴᱞᱮᱥᱚᱱ ᱠᱳᱨᱴ (᱒᱐᱑᱐-᱒᱐᱑᱓) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱜᱚ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱪᱟᱨᱤᱴᱮᱵᱚᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ== ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱚᱭ ᱣᱟᱠᱤᱞ ᱯᱷᱚᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ<ref>{{Cite web|url=http://jaivakeel.org/supporters|title=Supporters - Jai Vakeel Foundation}}</ref> ᱟᱨ ᱵᱟᱦᱟᱭ ᱠᱳᱥ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name=":3" /> ==ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ== ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱘ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ''ᱯᱷᱚᱨᱪᱭᱩᱱ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱕᱐ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=India's Most Powerful Business Women in 2019 |url=https://www.fortuneindia.com/mpw?year=2019 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220306072918/https://www.fortuneindia.com/mpw?year=2019 |archive-date=6 March 2022 |access-date=27 September 2019 |website=Fortune India}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ᱢᱳᱫᱤ, ᱡᱤᱭᱟ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱕᱖ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱦᱟ'ᱭᱤᱥ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱟ'ᱭᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱟᱨᱣᱟᱨᱰ ᱞᱚ ᱥᱠᱩᱞ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱮᱞᱣᱤᱱ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ, ᱠᱮᱢᱵᱨᱤᱡᱽ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱚ]] 97gzu5rhsx6ufjd57em9w6ir2uvmokg ᱜᱩᱨᱟᱯ 0 37966 197394 2026-08-30T05:35:53Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 "{{Infobox settlement | name = ᱜᱩᱨᱟᱯ (Gurap) | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱛᱳ (Village) | image_skyline = Gurap village in Hooghly district 02.jpg | image_alt = ᱜᱩᱨᱟ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 197394 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱩᱨᱟᱯ (Gurap) | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱛᱳ (Village) | image_skyline = Gurap village in Hooghly district 02.jpg | image_alt = ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱟᱛᱳ | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal # India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.037144|N|88.121556|E|display=inline, title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[West Bengal|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[List of districts of West Bengal|ᱡᱤᱞᱟᱹ]] | subdivision_name2 = [[Hooghly district|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = ᱑᱖ | population_total = ᱗,᱘᱕᱖ | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ | demographics1_info1 = [[Bengali language|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[English language|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱑᱒᱓᱐᱓ (ᱜᱩᱨᱟᱯ) | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱳᱱ/[[Subscriber trunk dialing|STD]] ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱓᱒᱑᱓ | registration_plate = | blank1_name_sec1 = [[Lok Sabha]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[Hooghly (Lok Sabha constituency)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | blank2_name_sec1 = [[Vidhan Sabha]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[Dhanekhali (Vidhan Sabha constituency)|ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ]] | website = {{URL|http://hooghly.gov.in/}} | footnotes = }} '''ᱜᱩᱨᱟᱯ''' (Gurap) ᱫᱚ [[India|ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[West Bengal|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Hooghly district|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Chinsurah subdivision|ᱪᱤᱱᱥᱩᱨᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[Dhaniakhali (community development block)|ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱛᱳ ᱠᱟᱱᱟ᱾ == ᱜᱮ geographic == {{OSM Location map | width=330| height=300| zoom=10 | coord={{coord|22|54|10|N|88|13|40|E}}| float=left|caption='''ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱪᱤᱱᱥᱩᱨᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱳᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ''' M: ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ/ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱥᱚᱦᱚᱨ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ, R: ᱟᱛᱳ/ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱮᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ |mark-coord1={{coord|22|52|12|N|88|21|46|E}} | label-pos1=left|label1= ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ | numbered1=M| mark-title1= [[Chandannagar]] (M)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1=#800000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|22|49|50|N|88|20|44|E}} | label-pos2=right|label2=ᱵᱷᱚᱫᱽᱨᱮᱥᱣᱚᱨ| numbered2=M| mark-title2= [[Bhadreswar, Hooghly|ᱵᱷᱚᱫᱽᱨᱮᱥᱣᱚᱨ]] (M) |mark-coord3={{coord|22|48|40|N|88|20|35|E}} | label-pos3=right|label3=ᱪᱟᱸᱯᱫᱟᱱᱤ| numbered3=M| mark-title3= [[Champdani|ᱪᱟᱸᱯᱫᱟᱱᱤ]] (M) |mark-coord4={{coord|22|53|20|N|88|0|54|E}} | label-pos4=right|label4=ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ| numbered4=M| mark-title4= [[Tarakeswar|ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ]] (M) |mark-coord5={{coord|22|50|10|N|88|10|43|E}} | label-pos5=right|label5=ᱵᱚᱨᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ| numbered5=CT| mark-title5= [[Bargachhia|ᱵᱚᱨᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color5=#A40000 |mark-coord6={{coord|22|49|17|N|88|13|2|E}} | label-pos6=left|label6=ᱵᱚᱞᱚᱨᱟᱢᱵᱟᱴᱤ| numbered6=CT| mark-title6= [[Balarambati|ᱵᱚᱞᱚᱨᱟᱢᱵᱟᱴᱤ]] (CT)| shape-color6=#A40000 |mark-coord7={{coord|22|49|22|N|88|14|9|E}} | label-pos7=right|label7=ᱥᱤᱝᱜᱩᱨ| numbered7=CT| mark-title7= [[Singur|ᱥᱤᱝᱜᱩᱨ]] (CT)| shape-color7=#A40000 |mark-coord8={{coord|22|48|10|N|88|15|30|E}} | label-pos8=right|label8=ᱱᱚᱥᱤᱵᱽᱯᱩᱨ| numbered8=CT| mark-title8= [[Nasibpur|ᱱᱚᱥᱤᱵᱽᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color8=#A40000 |mark-coord9={{coord|22|47|20|N|88|13|26|E}} | label-pos9=right|label9=ᱡᱚᱜᱚᱛᱱᱚᱜᱚᱨ| numbered9=CT| mark-title9= [[Jagatnagar|ᱡᱚᱜᱚᱛᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)| shape-color9=#A40000 |mark-coord10={{coord|22|46|5|N|88|14|30|E}} | label-pos10=left|label10=ᱵᱟᱨᱩᱭᱯᱟᱲᱟ| numbered10=CT| mark-title10= [[Baruipara|ᱵᱟᱨᱩᱭᱯᱟᱲᱟ]] (CT)| shape-color10=#A40000 |mark-coord11={{coord|22|46|30|N|88|15|25|E}} | label-pos11=right|label11=ᱵᱚᱨᱟᱭ| numbered11=CT| mark-title11= [[Borai, Hooghly|ᱵᱚᱨᱟᱭ]] (CT)| shape-color11=#A40000 |mark-coord12={{coord|22|58|26|N|88|6|30|E}} | label-pos12=right|label12=ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ| numbered12=R| mark-title12= [[Dhaniakhali|ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ]] (R)| shape-color12=#C42222 |mark-coord13={{coord|23|2|13|N|88|7|17|E}} | label-pos13=right|label13=ᱜᱩᱨᱟᱯ| numbered13=R| mark-title13= ᱜᱩᱨᱟᱯ (R)|shape-color13=black| label-size13=13|label-color13=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors --> |mark-coord14={{coord|22|57|41|N|88|18|23|E}} | label-pos14=right|label14=ᱯᱳᱞᱵᱟ| numbered14=R| mark-title14= [[Polba|ᱯᱳᱞᱵᱟ]] (R)| shape-color14=#C42222 |mark-coord15={{coord|22|56|13|N|88|11|42|E}} | label-pos15=right|label15=ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ| numbered15=R| mark-title15= [[Dadpur, Hooghly|ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ]] (R)| sape-color15=#C42222 |mark-coord16={{coord|22|56|4|N|88|18|19|E}} | label-pos16=right|label16=ᱵᱟᱨᱩᱱ ᱱᱟᱯᱟᱲᱟ| numbered16=R| mark-title16= [[Barun Napara|ᱵᱟᱨᱩᱱ ᱱᱟᱯᱟᱲᱟ]] (R)| shape-color16=#C42222 |mark-coord17={{coord|22|49|40|N|88|6|16|E}} | label-pos17=left|label17=ᱦᱚᱨᱤᱯᱟᱞ| numbered17=R| mark-title17= [[Haripal|ᱦᱚᱨᱤᱯᱟᱞ]] (R)| shape-color17=#C42222 |mark-coord18={{coord|23.0433|88.4298}}| label18=ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ |labela18=ᱜᱟᱰᱟ| label-color18 = #77A1CB| label-angle18=0| label-pos18=bottom| label-size18=10| mark-size18=0| mark-title18 =none |mark-coord19={{coord|22|47|28|N|88|4|21|E}} | label-pos19=right|label19=ᱫᱣᱟᱨᱦᱟᱴᱴᱟ| numbered19=R| mark-title19= [[Dwarhatta|ᱫᱣᱟᱨᱦᱟᱴᱴᱟ]] (R)| shape-color19=#C42222}} === ᱴᱷᱟᱶ === ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱢᱟᱱ [[alluvium|ᱦᱟᱥᱟ (alluvial)]] ᱴᱟᱺᱰᱤ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Ganges Delta|ᱜᱟᱝᱜᱟ ᱰᱮᱞᱴᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1912_PART_A_DCHB_HUGLI.pdf |title = District Census Handbook: Hugli, Series-20, Part XIIA | work= Physiography, Page 17-24|publisher= Directorate of Census Operations, West Bengal, 2011 | access-date = 28 September 2018 }}</ref> === ᱯᱳᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ === ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱯᱳᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱫᱚ [[Dhaniakhali (community development block)|ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ]] ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Hooghly |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 3 October 2018 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.policewb.gov.in/wbp/district/Hooghly/hglyphone.php | title = Hooghly District Police | publisher = West Bengal Police | access-date = 20 June 2017 | archive-date = 5 July 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170705234600/http://policewb.gov.in/wbp/district/Hooghly/hglyphone.php | url-status = dead }}</ref> === ᱥᱚᱦᱚᱨᱤᱠᱚᱨᱚᱱ (Urbanisation) === ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱕᱘.᱕᱒% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱛᱳ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱔᱑.᱔᱘% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱑ ᱴᱟᱝ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ, ᱓ ᱭᱟ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ ᱟᱨ ᱗ ᱴᱟᱝ [[census town|ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ]] ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱮᱥᱠᱟᱨ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ [[Chandernagore Municipal Corporation|ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ]] ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[Tarakeswar Municipality|ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ]], [[Bhadreswar Municipality|ᱵᱷᱚᱫᱽᱨᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ]] ᱟᱨ [[Champdany Municipality|ᱪᱟᱸᱯᱫᱟᱱᱤ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ]]᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Hooghly |work = Table 2.1, 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 27 September 2018 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱟᱛᱳ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱦᱚᱨᱤᱯᱟᱞ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱟᱛᱳ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑ ᱴᱟᱝ ᱮᱥᱠᱟᱨ ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱟᱨ ᱥᱤᱝᱜᱩᱨ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮ ᱖ ᱴᱟᱝ ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱪᱤᱱᱥᱩᱨᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱳᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ) ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱟᱛᱳ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=census2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= 2011 census: West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 27 September 2018}}</ref> ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ (industrialised) ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱜᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱷᱩᱞ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱞᱤᱝᱠ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ == ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱠᱚ (Demographics) == [[2011 Census of India|᱒᱐᱑᱑ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱗,᱘᱕᱖ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱓,᱘᱘᱐ (᱔᱙%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱓,᱙᱗᱖ (᱕᱑%) ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱗᱔᱘ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱚᱞ-ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ (ᱞᱤᱴᱚᱨᱮᱴ) ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱕,᱑᱒᱖ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱗᱒.᱑᱒%)᱾<ref name=census2011/> == transport == [[Gurap railway station|ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱫᱚ [[Howrah-Bardhaman chord|ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱠᱳᱨᱰ]] ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web | url = http://indiarailinfo.com/train/timetable/howrah-barddhaman-jn-chord-local-36811/14441/1/2 | title = 36811 Howrah Bardhaman Jn Chord Local | work= Time Table| access-date = 20 June 2017 | publisher = indiarailinfo}}</ref> ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ-ᱟᱜᱽᱨᱟ [[National Highway 19 (India)| national highway 19]]/ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥᱣᱮ ᱫᱚ ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="renumber">{{cite web|url=http://dorth.gov.in/writereaddata/sublinkimages/finaldoc6143316640.pdf|title=Rationalisation of Numbering Systems of National Highways|publisher=[[Department of Road Transport and Highways]]|access-date=20 June 2017|location=New Delhi|archive-url=https://web.archive.org/web/20160201124738/http://dorth.gov.in/writereaddata/sublinkimages/finaldoc6143316640.pdf|archive-date=1 February 2016|url-status=dead}}</ref> == ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ (Culture) == [[David McCutchion|ᱰᱮᱵᱷᱤᱰ ᱡᱮ. ᱢᱮᱠᱠᱚᱪᱤᱭᱚᱱ]] ᱫᱚ ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱱᱫᱚᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ (᱑᱗᱕᱑) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ [[At-chala|ᱟᱴ-ᱪᱟᱞᱟ]] ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱳᱨᱪ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱟᱨᱪᱣᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱱᱫᱚᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱫᱳᱞ-ᱢᱚᱸᱪᱚ (᱑᱘ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ) ᱨᱮ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱴᱮᱨᱟᱠᱳᱴᱟ ( terracotta ) ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱟᱴ-ᱪᱟᱞᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱱᱤᱳ-ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱮᱞ ( neo classical ) ᱠᱷᱩᱱᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱳᱨᱪ ᱠᱚ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref>McCutchion, David J., ''Late Mediaeval Temples of Bengal'', first published 1972, reprinted 2017, pages 48, 73, 75. The Asiatic Society, Kolkata, {{ISBN| 978-93-81574-65-2}}</ref> ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱱᱫᱚᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ( serial ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ S-WB-63 ᱨᱮ) ᱫᱚ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱮᱞ ᱥᱚᱨᱵᱷᱮ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫ [[List of State Protected Monuments in West Bengal|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱴᱷᱟᱹᱱ ᱠᱚ (State Protected Monuments)]] ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://asi.nic.in/asi_protected_monu_west_bengal.asp |title = Protected Monuments in West Bengal |publisher= Archaeological Survey of India|archive-url = https://web.archive.org/web/20130903065804/http://asi.nic.in/asi_protected_monu_west_bengal.asp | access-date = 27 September 2020|archive-date = 3 September 2013 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Gurap: A Hidden Gem of Ancient Terracotta Works, Temples and More |url=https://www.outlookindia.com/travel/gurap-a-hidden-gem-of-ancient-terracotta-works-temples-and-more-news-202900 |access-date=2024-03-18 |website=Outlook India |language=en}}</ref> <gallery widths="200px" heights="150px"> Nandadulal Jew Temple at Gurap.jpg|ᱱᱚᱱᱫᱚᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ Terracotta decorations on wall of Temple of Sri Sri Nandadulal Jew at Gurap in Chinsurah subdivision of Hooghly district at West Bengal.jpg|ᱱᱚᱱᱫᱚᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱵᱷᱤᱛ ᱨᱮ ᱴᱮᱨᱟᱠᱳᱴᱟ ( Terracotta ) ᱥᱟᱡᱟᱣ Jora Shiva Temple at Gurap, Jorashibtala, Hooghly district 03.jpg|ᱡᱳᱲᱟ ᱥᱤᱵᱽ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ Pancharatna Shiva Temple at Gurap, Hooghly district 06.jpg|ᱯᱚᱧᱪᱚᱨᱚᱛᱱᱚ ᱥᱤᱵᱽ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ </gallery> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ (References) == {{reflist}} {{Hooghly District}} {{Temple towns in West Bengal}} [[Category:Villages in Hooghly district]] pa8n2lx6sji4z9ovq0wk1p85j5e4pkh 197395 197394 2026-08-30T07:15:01Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 /* ᱜᱮ geographic */ 197395 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱩᱨᱟᱯ (Gurap) | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱛᱳ (Village) | image_skyline = Gurap village in Hooghly district 02.jpg | image_alt = ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱟᱛᱳ | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal # India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.037144|N|88.121556|E|display=inline, title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[West Bengal|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[List of districts of West Bengal|ᱡᱤᱞᱟᱹ]] | subdivision_name2 = [[Hooghly district|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = ᱑᱖ | population_total = ᱗,᱘᱕᱖ | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ | demographics1_info1 = [[Bengali language|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[English language|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱑᱒᱓᱐᱓ (ᱜᱩᱨᱟᱯ) | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱳᱱ/[[Subscriber trunk dialing|STD]] ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱓᱒᱑᱓ | registration_plate = | blank1_name_sec1 = [[Lok Sabha]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[Hooghly (Lok Sabha constituency)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | blank2_name_sec1 = [[Vidhan Sabha]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[Dhanekhali (Vidhan Sabha constituency)|ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ]] | website = {{URL|http://hooghly.gov.in/}} | footnotes = }} '''ᱜᱩᱨᱟᱯ''' (Gurap) ᱫᱚ [[India|ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[West Bengal|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Hooghly district|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Chinsurah subdivision|ᱪᱤᱱᱥᱩᱨᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[Dhaniakhali (community development block)|ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱛᱳ ᱠᱟᱱᱟ᱾ == ᱜᱮ geographic == {{OSM Location map | width=330| height=300| zoom=10 | coord={{coord|22|54|10|N|88|13|40|E}}| float=left|caption='''ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱪᱤᱱᱥᱩᱨᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱳᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ''' M: ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ/ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱥᱚᱦᱚᱨ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ, R: ᱟᱛᱳ/ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱮᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ |mark-coord1={{coord|22|52|12|N|88|21|46|E}} | label-pos1=left|label1= ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ | numbered1=M| mark-title1= [[Chandannagar]] (M)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1=#800000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|22|49|50|N|88|20|44|E}} | label-pos2=right|label2=ᱵᱷᱚᱫᱽᱨᱮᱥᱣᱚᱨ| numbered2=M| mark-title2= [[Bhadreswar, Hooghly|ᱵᱷᱚᱫᱽᱨᱮᱥᱣᱚᱨ]] (M) |mark-coord3={{coord|22|48|40|N|88|20|35|E}} | label-pos3=right|label3=ᱪᱟᱸᱯᱫᱟᱱᱤ| numbered3=M| mark-title3= [[Champdani|ᱪᱟᱸᱯᱫᱟᱱᱤ]] (M) |mark-coord4={{coord|22|53|20|N|88|0|54|E}} | label-pos4=right|label4=ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ| numbered4=M| mark-title4= [[Tarakeswar|ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ]] (M) |mark-coord5={{coord|22|50|10|N|88|10|43|E}} | label-pos5=right|label5=ᱵᱚᱨᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ| numbered5=CT| mark-title5= [[Bargachhia|ᱵᱚᱨᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color5=#A40000 |mark-coord6={{coord|22|49|17|N|88|13|2|E}} | label-pos6=left|label6=ᱵᱚᱞᱚᱨᱟᱢᱵᱟᱴᱤ| numbered6=CT| mark-title6= [[Balarambati|ᱵᱚᱞᱚᱨᱟᱢᱵᱟᱴᱤ]] (CT)| shape-color6=#A40000 |mark-coord7={{coord|22|49|22|N|88|14|9|E}} | label-pos7=right|label7=ᱥᱤᱝᱜᱩᱨ| numbered7=CT| mark-title7= [[Singur|ᱥᱤᱝᱜᱩᱨ]] (CT)| shape-color7=#A40000 |mark-coord8={{coord|22|48|10|N|88|15|30|E}} | label-pos8=right|label8=ᱱᱚᱥᱤᱵᱽᱯᱩᱨ| numbered8=CT| mark-title8= [[Nasibpur|ᱱᱚᱥᱤᱵᱽᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color8=#A40000 |mark-coord9={{coord|22|47|20|N|88|13|26|E}} | label-pos9=right|label9=ᱡᱚᱜᱚᱛᱱᱚᱜᱚᱨ| numbered9=CT| mark-title9= [[Jagatnagar|ᱡᱚᱜᱚᱛᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)| shape-color9=#A40000 |mark-coord10={{coord|22|46|5|N|88|14|30|E}} | label-pos10=left|label10=ᱵᱟᱨᱩᱭᱯᱟᱲᱟ| numbered10=CT| mark-title10= [[Baruipara|ᱵᱟᱨᱩᱭᱯᱟᱲᱟ]] (CT)| shape-color10=#A40000 |mark-coord11={{coord|22|46|30|N|88|15|25|E}} | label-pos11=right|label11=ᱵᱚᱨᱟᱭ| numbered11=CT| mark-title11= [[Borai, Hooghly|ᱵᱚᱨᱟᱭ]] (CT)| shape-color11=#A40000 |mark-coord12={{coord|22|58|26|N|88|6|30|E}} | label-pos12=right|label12=ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ| numbered12=R| mark-title12= [[Dhaniakhali|ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ]] (R)| shape-color12=#C42222 |mark-coord13={{coord|23|2|13|N|88|7|17|E}} | label-pos13=right|label13=ᱜᱩᱨᱟᱯ| numbered13=R| mark-title13= ᱜᱩᱨᱟᱯ (R)|shape-color13=black| label-size13=13|label-color13=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors --> |mark-coord14={{coord|22|57|41|N|88|18|23|E}} | label-pos14=right|label14=ᱯᱳᱞᱵᱟ| numbered14=R| mark-title14= [[Polba|ᱯᱳᱞᱵᱟ]] (R)| shape-color14=#C42222 |mark-coord15={{coord|22|56|13|N|88|11|42|E}} | label-pos15=right|label15=ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ| numbered15=R| mark-title15= [[Dadpur, Hooghly|ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ]] (R)| sape-color15=#C42222 |mark-coord16={{coord|22|56|4|N|88|18|19|E}} | label-pos16=right|label16=ᱵᱟᱨᱩᱱ ᱱᱟᱯᱟᱲᱟ| numbered16=R| mark-title16= [[Barun Napara|ᱵᱟᱨᱩᱱ ᱱᱟᱯᱟᱲᱟ]] (R)| shape-color16=#C42222 |mark-coord17={{coord|22|49|40|N|88|6|16|E}} | label-pos17=left|label17=ᱦᱚᱨᱤᱯᱟᱞ| numbered17=R| mark-title17= [[Haripal|ᱦᱚᱨᱤᱯᱟᱞ]] (R)| shape-color17=#C42222 |mark-coord18={{coord|23.0433|88.4298}}| label18=ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ |labela18=ᱜᱟᱰᱟ| label-color18 = #77A1CB| label-angle18=0| label-pos18=bottom| label-size18=10| mark-size18=0| mark-title18 =none |mark-coord19={{coord|22|47|28|N|88|4|21|E}} | label-pos19=right|label19=ᱫᱣᱟᱨᱦᱟᱴᱴᱟ| numbered19=R| mark-title19= [[Dwarhatta|ᱫᱣᱟᱨᱦᱟᱴᱴᱟ]] (R)| shape-color19=#C42222}} === ᱴᱷᱟᱶ === ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱢᱟᱱ [[alluvium|ᱦᱟᱥᱟ (alluvial)]] ᱴᱟᱺᱰᱤ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Ganges Delta|ᱜᱟᱝᱜᱟ ᱰᱮᱞᱴᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1912_PART_A_DCHB_HUGLI.pdf |title = District Census Handbook: Hugli, Series-20, Part XIIA | work= Physiography, Page 17-24|publisher= Directorate of Census Operations, West Bengal, 2011 | access-date = 28 September 2018 }}</ref> === ᱯᱳᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ === ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱯᱳᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱫᱚ [[Dhaniakhali (community development block)|ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ]] ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Hooghly |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 3 October 2018 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.policewb.gov.in/wbp/district/Hooghly/hglyphone.php | title = Hooghly District Police | publisher = West Bengal Police | access-date = 20 June 2017 | archive-date = 5 July 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170705234600/http://policewb.gov.in/wbp/district/Hooghly/hglyphone.php | url-status = dead }}</ref> === ᱥᱚᱦᱚᱨᱤᱠᱚᱨᱚᱱ (Urbanisation) === ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱕᱘.᱕᱒% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱛᱳ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱔᱑.᱔᱘% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱑ ᱴᱟᱝ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ, ᱓ ᱭᱟ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ ᱟᱨ ᱗ ᱴᱟᱝ [[census town|ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ]] ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱮᱥᱠᱟᱨ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ [[Chandernagore Municipal Corporation|ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ]] ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[Tarakeswar Municipality|ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ]], [[Bhadreswar Municipality|ᱵᱷᱚᱫᱽᱨᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ]] ᱟᱨ [[Champdany Municipality|ᱪᱟᱸᱯᱫᱟᱱᱤ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ]]᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Hooghly |work = Table 2.1, 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 27 September 2018 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱟᱛᱳ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱦᱚᱨᱤᱯᱟᱞ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱟᱛᱳ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑ ᱴᱟᱝ ᱮᱥᱠᱟᱨ ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱟᱨ ᱥᱤᱝᱜᱩᱨ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮ ᱖ ᱴᱟᱝ ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱪᱤᱱᱥᱩᱨᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱳᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ) ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱟᱛᱳ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=census2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= 2011 census: West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 27 September 2018}}</ref> ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ (industrialised) ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱜᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱷᱩᱞ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱞᱤᱝᱠ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ == ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱠᱚ (Demographics) == [[2011 Census of India|᱒᱐᱑᱑ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱗,᱘᱕᱖ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱓,᱘᱘᱐ (᱔᱙%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱓,᱙᱗᱖ (᱕᱑%) ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱗᱔᱘ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱚᱞ-ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ (ᱞᱤᱴᱚᱨᱮᱴ) ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱕,᱑᱒᱖ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱗᱒.᱑᱒%)᱾<ref name=census2011/> == transport == [[Gurap railway station|ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱫᱚ [[Howrah-Bardhaman chord|ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱠᱳᱨᱰ]] ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web | url = http://indiarailinfo.com/train/timetable/howrah-barddhaman-jn-chord-local-36811/14441/1/2 | title = 36811 Howrah Bardhaman Jn Chord Local | work= Time Table| access-date = 20 June 2017 | publisher = indiarailinfo}}</ref> ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ-ᱟᱜᱽᱨᱟ [[National Highway 19 (India)| national highway 19]]/ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥᱣᱮ ᱫᱚ ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="renumber">{{cite web|url=http://dorth.gov.in/writereaddata/sublinkimages/finaldoc6143316640.pdf|title=Rationalisation of Numbering Systems of National Highways|publisher=[[Department of Road Transport and Highways]]|access-date=20 June 2017|location=New Delhi|archive-url=https://web.archive.org/web/20160201124738/http://dorth.gov.in/writereaddata/sublinkimages/finaldoc6143316640.pdf|archive-date=1 February 2016|url-status=dead}}</ref> == ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ (Culture) == [[David McCutchion|ᱰᱮᱵᱷᱤᱰ ᱡᱮ. ᱢᱮᱠᱠᱚᱪᱤᱭᱚᱱ]] ᱫᱚ ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱱᱫᱚᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ (᱑᱗᱕᱑) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ [[At-chala|ᱟᱴ-ᱪᱟᱞᱟ]] ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱳᱨᱪ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱟᱨᱪᱣᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱱᱫᱚᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱫᱳᱞ-ᱢᱚᱸᱪᱚ (᱑᱘ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ) ᱨᱮ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱴᱮᱨᱟᱠᱳᱴᱟ ( terracotta ) ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱟᱴ-ᱪᱟᱞᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱱᱤᱳ-ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱮᱞ ( neo classical ) ᱠᱷᱩᱱᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱳᱨᱪ ᱠᱚ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref>McCutchion, David J., ''Late Mediaeval Temples of Bengal'', first published 1972, reprinted 2017, pages 48, 73, 75. The Asiatic Society, Kolkata, {{ISBN| 978-93-81574-65-2}}</ref> ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱱᱫᱚᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ( serial ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ S-WB-63 ᱨᱮ) ᱫᱚ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱮᱞ ᱥᱚᱨᱵᱷᱮ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫ [[List of State Protected Monuments in West Bengal|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱴᱷᱟᱹᱱ ᱠᱚ (State Protected Monuments)]] ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://asi.nic.in/asi_protected_monu_west_bengal.asp |title = Protected Monuments in West Bengal |publisher= Archaeological Survey of India|archive-url = https://web.archive.org/web/20130903065804/http://asi.nic.in/asi_protected_monu_west_bengal.asp | access-date = 27 September 2020|archive-date = 3 September 2013 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Gurap: A Hidden Gem of Ancient Terracotta Works, Temples and More |url=https://www.outlookindia.com/travel/gurap-a-hidden-gem-of-ancient-terracotta-works-temples-and-more-news-202900 |access-date=2024-03-18 |website=Outlook India |language=en}}</ref> <gallery widths="200px" heights="150px"> Nandadulal Jew Temple at Gurap.jpg|ᱱᱚᱱᱫᱚᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ Terracotta decorations on wall of Temple of Sri Sri Nandadulal Jew at Gurap in Chinsurah subdivision of Hooghly district at West Bengal.jpg|ᱱᱚᱱᱫᱚᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱵᱷᱤᱛ ᱨᱮ ᱴᱮᱨᱟᱠᱳᱴᱟ ( Terracotta ) ᱥᱟᱡᱟᱣ Jora Shiva Temple at Gurap, Jorashibtala, Hooghly district 03.jpg|ᱡᱳᱲᱟ ᱥᱤᱵᱽ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ Pancharatna Shiva Temple at Gurap, Hooghly district 06.jpg|ᱯᱚᱧᱪᱚᱨᱚᱛᱱᱚ ᱥᱤᱵᱽ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ </gallery> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ (References) == {{reflist}} {{Hooghly District}} {{Temple towns in West Bengal}} [[Category:Villages in Hooghly district]] aj89k939aufck7dk5unagfeu7h3k5na 197396 197395 2026-08-30T07:17:18Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 /* ᱜᱮ geographic */ 197396 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱩᱨᱟᱯ (Gurap) | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱛᱳ (Village) | image_skyline = Gurap village in Hooghly district 02.jpg | image_alt = ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱟᱛᱳ | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal # India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.037144|N|88.121556|E|display=inline, title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[West Bengal|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[List of districts of West Bengal|ᱡᱤᱞᱟᱹ]] | subdivision_name2 = [[Hooghly district|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = ᱑᱖ | population_total = ᱗,᱘᱕᱖ | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ | demographics1_info1 = [[Bengali language|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[English language|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱑᱒᱓᱐᱓ (ᱜᱩᱨᱟᱯ) | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱳᱱ/[[Subscriber trunk dialing|STD]] ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱓᱒᱑᱓ | registration_plate = | blank1_name_sec1 = [[Lok Sabha]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[Hooghly (Lok Sabha constituency)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | blank2_name_sec1 = [[Vidhan Sabha]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[Dhanekhali (Vidhan Sabha constituency)|ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ]] | website = {{URL|http://hooghly.gov.in/}} | footnotes = }} '''ᱜᱩᱨᱟᱯ''' (Gurap) ᱫᱚ [[India|ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[West Bengal|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Hooghly district|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Chinsurah subdivision|ᱪᱤᱱᱥᱩᱨᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[Dhaniakhali (community development block)|ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱛᱳ ᱠᱟᱱᱟ᱾ == ᱜᱡᱤᱭᱚᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ(Geography) == {{OSM Location map | width=330| height=300| zoom=10 | coord={{coord|22|54|10|N|88|13|40|E}}| float=left|caption='''ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱪᱤᱱᱥᱩᱨᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱳᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ''' M: ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ/ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱥᱚᱦᱚᱨ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ, R: ᱟᱛᱳ/ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱮᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ |mark-coord1={{coord|22|52|12|N|88|21|46|E}} | label-pos1=left|label1= ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ | numbered1=M| mark-title1= [[Chandannagar]] (M)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1=#800000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|22|49|50|N|88|20|44|E}} | label-pos2=right|label2=ᱵᱷᱚᱫᱽᱨᱮᱥᱣᱚᱨ| numbered2=M| mark-title2= [[Bhadreswar, Hooghly|ᱵᱷᱚᱫᱽᱨᱮᱥᱣᱚᱨ]] (M) |mark-coord3={{coord|22|48|40|N|88|20|35|E}} | label-pos3=right|label3=ᱪᱟᱸᱯᱫᱟᱱᱤ| numbered3=M| mark-title3= [[Champdani|ᱪᱟᱸᱯᱫᱟᱱᱤ]] (M) |mark-coord4={{coord|22|53|20|N|88|0|54|E}} | label-pos4=right|label4=ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ| numbered4=M| mark-title4= [[Tarakeswar|ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ]] (M) |mark-coord5={{coord|22|50|10|N|88|10|43|E}} | label-pos5=right|label5=ᱵᱚᱨᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ| numbered5=CT| mark-title5= [[Bargachhia|ᱵᱚᱨᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color5=#A40000 |mark-coord6={{coord|22|49|17|N|88|13|2|E}} | label-pos6=left|label6=ᱵᱚᱞᱚᱨᱟᱢᱵᱟᱴᱤ| numbered6=CT| mark-title6= [[Balarambati|ᱵᱚᱞᱚᱨᱟᱢᱵᱟᱴᱤ]] (CT)| shape-color6=#A40000 |mark-coord7={{coord|22|49|22|N|88|14|9|E}} | label-pos7=right|label7=ᱥᱤᱝᱜᱩᱨ| numbered7=CT| mark-title7= [[Singur|ᱥᱤᱝᱜᱩᱨ]] (CT)| shape-color7=#A40000 |mark-coord8={{coord|22|48|10|N|88|15|30|E}} | label-pos8=right|label8=ᱱᱚᱥᱤᱵᱽᱯᱩᱨ| numbered8=CT| mark-title8= [[Nasibpur|ᱱᱚᱥᱤᱵᱽᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color8=#A40000 |mark-coord9={{coord|22|47|20|N|88|13|26|E}} | label-pos9=right|label9=ᱡᱚᱜᱚᱛᱱᱚᱜᱚᱨ| numbered9=CT| mark-title9= [[Jagatnagar|ᱡᱚᱜᱚᱛᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)| shape-color9=#A40000 |mark-coord10={{coord|22|46|5|N|88|14|30|E}} | label-pos10=left|label10=ᱵᱟᱨᱩᱭᱯᱟᱲᱟ| numbered10=CT| mark-title10= [[Baruipara|ᱵᱟᱨᱩᱭᱯᱟᱲᱟ]] (CT)| shape-color10=#A40000 |mark-coord11={{coord|22|46|30|N|88|15|25|E}} | label-pos11=right|label11=ᱵᱚᱨᱟᱭ| numbered11=CT| mark-title11= [[Borai, Hooghly|ᱵᱚᱨᱟᱭ]] (CT)| shape-color11=#A40000 |mark-coord12={{coord|22|58|26|N|88|6|30|E}} | label-pos12=right|label12=ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ| numbered12=R| mark-title12= [[Dhaniakhali|ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ]] (R)| shape-color12=#C42222 |mark-coord13={{coord|23|2|13|N|88|7|17|E}} | label-pos13=right|label13=ᱜᱩᱨᱟᱯ| numbered13=R| mark-title13= ᱜᱩᱨᱟᱯ (R)|shape-color13=black| label-size13=13|label-color13=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors --> |mark-coord14={{coord|22|57|41|N|88|18|23|E}} | label-pos14=right|label14=ᱯᱳᱞᱵᱟ| numbered14=R| mark-title14= [[Polba|ᱯᱳᱞᱵᱟ]] (R)| shape-color14=#C42222 |mark-coord15={{coord|22|56|13|N|88|11|42|E}} | label-pos15=right|label15=ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ| numbered15=R| mark-title15= [[Dadpur, Hooghly|ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ]] (R)| sape-color15=#C42222 |mark-coord16={{coord|22|56|4|N|88|18|19|E}} | label-pos16=right|label16=ᱵᱟᱨᱩᱱ ᱱᱟᱯᱟᱲᱟ| numbered16=R| mark-title16= [[Barun Napara|ᱵᱟᱨᱩᱱ ᱱᱟᱯᱟᱲᱟ]] (R)| shape-color16=#C42222 |mark-coord17={{coord|22|49|40|N|88|6|16|E}} | label-pos17=left|label17=ᱦᱚᱨᱤᱯᱟᱞ| numbered17=R| mark-title17= [[Haripal|ᱦᱚᱨᱤᱯᱟᱞ]] (R)| shape-color17=#C42222 |mark-coord18={{coord|23.0433|88.4298}}| label18=ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ |labela18=ᱜᱟᱰᱟ| label-color18 = #77A1CB| label-angle18=0| label-pos18=bottom| label-size18=10| mark-size18=0| mark-title18 =none |mark-coord19={{coord|22|47|28|N|88|4|21|E}} | label-pos19=right|label19=ᱫᱣᱟᱨᱦᱟᱴᱴᱟ| numbered19=R| mark-title19= [[Dwarhatta|ᱫᱣᱟᱨᱦᱟᱴᱴᱟ]] (R)| shape-color19=#C42222}} === ᱴᱷᱟᱶ === ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱢᱟᱱ [[alluvium|ᱦᱟᱥᱟ (alluvial)]] ᱴᱟᱺᱰᱤ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Ganges Delta|ᱜᱟᱝᱜᱟ ᱰᱮᱞᱴᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1912_PART_A_DCHB_HUGLI.pdf |title = District Census Handbook: Hugli, Series-20, Part XIIA | work= Physiography, Page 17-24|publisher= Directorate of Census Operations, West Bengal, 2011 | access-date = 28 September 2018 }}</ref> === ᱯᱳᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ === ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱯᱳᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱫᱚ [[Dhaniakhali (community development block)|ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ]] ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Hooghly |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 3 October 2018 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.policewb.gov.in/wbp/district/Hooghly/hglyphone.php | title = Hooghly District Police | publisher = West Bengal Police | access-date = 20 June 2017 | archive-date = 5 July 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170705234600/http://policewb.gov.in/wbp/district/Hooghly/hglyphone.php | url-status = dead }}</ref> === ᱥᱚᱦᱚᱨᱤᱠᱚᱨᱚᱱ (Urbanisation) === ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱕᱘.᱕᱒% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱛᱳ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱔᱑.᱔᱘% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱑ ᱴᱟᱝ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ, ᱓ ᱭᱟ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ ᱟᱨ ᱗ ᱴᱟᱝ [[census town|ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ]] ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱮᱥᱠᱟᱨ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ [[Chandernagore Municipal Corporation|ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ]] ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[Tarakeswar Municipality|ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ]], [[Bhadreswar Municipality|ᱵᱷᱚᱫᱽᱨᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ]] ᱟᱨ [[Champdany Municipality|ᱪᱟᱸᱯᱫᱟᱱᱤ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ]]᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Hooghly |work = Table 2.1, 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 27 September 2018 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱟᱛᱳ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱦᱚᱨᱤᱯᱟᱞ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱟᱛᱳ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑ ᱴᱟᱝ ᱮᱥᱠᱟᱨ ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱟᱨ ᱥᱤᱝᱜᱩᱨ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮ ᱖ ᱴᱟᱝ ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱪᱤᱱᱥᱩᱨᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱳᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ) ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱟᱛᱳ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=census2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= 2011 census: West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 27 September 2018}}</ref> ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ (industrialised) ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱜᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱷᱩᱞ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱞᱤᱝᱠ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ == ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱠᱚ (Demographics) == [[2011 Census of India|᱒᱐᱑᱑ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱗,᱘᱕᱖ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱓,᱘᱘᱐ (᱔᱙%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱓,᱙᱗᱖ (᱕᱑%) ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱗᱔᱘ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱚᱞ-ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ (ᱞᱤᱴᱚᱨᱮᱴ) ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱕,᱑᱒᱖ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱗᱒.᱑᱒%)᱾<ref name=census2011/> == transport == [[Gurap railway station|ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱫᱚ [[Howrah-Bardhaman chord|ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱠᱳᱨᱰ]] ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web | url = http://indiarailinfo.com/train/timetable/howrah-barddhaman-jn-chord-local-36811/14441/1/2 | title = 36811 Howrah Bardhaman Jn Chord Local | work= Time Table| access-date = 20 June 2017 | publisher = indiarailinfo}}</ref> ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ-ᱟᱜᱽᱨᱟ [[National Highway 19 (India)| national highway 19]]/ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥᱣᱮ ᱫᱚ ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="renumber">{{cite web|url=http://dorth.gov.in/writereaddata/sublinkimages/finaldoc6143316640.pdf|title=Rationalisation of Numbering Systems of National Highways|publisher=[[Department of Road Transport and Highways]]|access-date=20 June 2017|location=New Delhi|archive-url=https://web.archive.org/web/20160201124738/http://dorth.gov.in/writereaddata/sublinkimages/finaldoc6143316640.pdf|archive-date=1 February 2016|url-status=dead}}</ref> == ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ (Culture) == [[David McCutchion|ᱰᱮᱵᱷᱤᱰ ᱡᱮ. ᱢᱮᱠᱠᱚᱪᱤᱭᱚᱱ]] ᱫᱚ ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱱᱫᱚᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ (᱑᱗᱕᱑) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ [[At-chala|ᱟᱴ-ᱪᱟᱞᱟ]] ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱳᱨᱪ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱟᱨᱪᱣᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱱᱫᱚᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱫᱳᱞ-ᱢᱚᱸᱪᱚ (᱑᱘ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ) ᱨᱮ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱴᱮᱨᱟᱠᱳᱴᱟ ( terracotta ) ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱟᱴ-ᱪᱟᱞᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱱᱤᱳ-ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱮᱞ ( neo classical ) ᱠᱷᱩᱱᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱳᱨᱪ ᱠᱚ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref>McCutchion, David J., ''Late Mediaeval Temples of Bengal'', first published 1972, reprinted 2017, pages 48, 73, 75. The Asiatic Society, Kolkata, {{ISBN| 978-93-81574-65-2}}</ref> ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱱᱫᱚᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ( serial ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ S-WB-63 ᱨᱮ) ᱫᱚ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱮᱞ ᱥᱚᱨᱵᱷᱮ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫ [[List of State Protected Monuments in West Bengal|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱴᱷᱟᱹᱱ ᱠᱚ (State Protected Monuments)]] ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://asi.nic.in/asi_protected_monu_west_bengal.asp |title = Protected Monuments in West Bengal |publisher= Archaeological Survey of India|archive-url = https://web.archive.org/web/20130903065804/http://asi.nic.in/asi_protected_monu_west_bengal.asp | access-date = 27 September 2020|archive-date = 3 September 2013 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Gurap: A Hidden Gem of Ancient Terracotta Works, Temples and More |url=https://www.outlookindia.com/travel/gurap-a-hidden-gem-of-ancient-terracotta-works-temples-and-more-news-202900 |access-date=2024-03-18 |website=Outlook India |language=en}}</ref> <gallery widths="200px" heights="150px"> Nandadulal Jew Temple at Gurap.jpg|ᱱᱚᱱᱫᱚᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ Terracotta decorations on wall of Temple of Sri Sri Nandadulal Jew at Gurap in Chinsurah subdivision of Hooghly district at West Bengal.jpg|ᱱᱚᱱᱫᱚᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱵᱷᱤᱛ ᱨᱮ ᱴᱮᱨᱟᱠᱳᱴᱟ ( Terracotta ) ᱥᱟᱡᱟᱣ Jora Shiva Temple at Gurap, Jorashibtala, Hooghly district 03.jpg|ᱡᱳᱲᱟ ᱥᱤᱵᱽ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ Pancharatna Shiva Temple at Gurap, Hooghly district 06.jpg|ᱯᱚᱧᱪᱚᱨᱚᱛᱱᱚ ᱥᱤᱵᱽ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ </gallery> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ (References) == {{reflist}} {{Hooghly District}} {{Temple towns in West Bengal}} [[Category:Villages in Hooghly district]] i2rqv77fsoq7r9mrhx443dzbshqoj6g 197397 197396 2026-08-30T07:18:00Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 /* transport */ 197397 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱩᱨᱟᱯ (Gurap) | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱛᱳ (Village) | image_skyline = Gurap village in Hooghly district 02.jpg | image_alt = ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱟᱛᱳ | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal # India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.037144|N|88.121556|E|display=inline, title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[West Bengal|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[List of districts of West Bengal|ᱡᱤᱞᱟᱹ]] | subdivision_name2 = [[Hooghly district|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = ᱑᱖ | population_total = ᱗,᱘᱕᱖ | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ | demographics1_info1 = [[Bengali language|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[English language|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱑᱒᱓᱐᱓ (ᱜᱩᱨᱟᱯ) | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱳᱱ/[[Subscriber trunk dialing|STD]] ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱓᱒᱑᱓ | registration_plate = | blank1_name_sec1 = [[Lok Sabha]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[Hooghly (Lok Sabha constituency)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | blank2_name_sec1 = [[Vidhan Sabha]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[Dhanekhali (Vidhan Sabha constituency)|ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ]] | website = {{URL|http://hooghly.gov.in/}} | footnotes = }} '''ᱜᱩᱨᱟᱯ''' (Gurap) ᱫᱚ [[India|ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[West Bengal|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Hooghly district|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Chinsurah subdivision|ᱪᱤᱱᱥᱩᱨᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[Dhaniakhali (community development block)|ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱛᱳ ᱠᱟᱱᱟ᱾ == ᱜᱡᱤᱭᱚᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ(Geography) == {{OSM Location map | width=330| height=300| zoom=10 | coord={{coord|22|54|10|N|88|13|40|E}}| float=left|caption='''ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱪᱤᱱᱥᱩᱨᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱳᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ''' M: ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ/ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱥᱚᱦᱚᱨ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ, R: ᱟᱛᱳ/ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱮᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ |mark-coord1={{coord|22|52|12|N|88|21|46|E}} | label-pos1=left|label1= ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ | numbered1=M| mark-title1= [[Chandannagar]] (M)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1=#800000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|22|49|50|N|88|20|44|E}} | label-pos2=right|label2=ᱵᱷᱚᱫᱽᱨᱮᱥᱣᱚᱨ| numbered2=M| mark-title2= [[Bhadreswar, Hooghly|ᱵᱷᱚᱫᱽᱨᱮᱥᱣᱚᱨ]] (M) |mark-coord3={{coord|22|48|40|N|88|20|35|E}} | label-pos3=right|label3=ᱪᱟᱸᱯᱫᱟᱱᱤ| numbered3=M| mark-title3= [[Champdani|ᱪᱟᱸᱯᱫᱟᱱᱤ]] (M) |mark-coord4={{coord|22|53|20|N|88|0|54|E}} | label-pos4=right|label4=ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ| numbered4=M| mark-title4= [[Tarakeswar|ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ]] (M) |mark-coord5={{coord|22|50|10|N|88|10|43|E}} | label-pos5=right|label5=ᱵᱚᱨᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ| numbered5=CT| mark-title5= [[Bargachhia|ᱵᱚᱨᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color5=#A40000 |mark-coord6={{coord|22|49|17|N|88|13|2|E}} | label-pos6=left|label6=ᱵᱚᱞᱚᱨᱟᱢᱵᱟᱴᱤ| numbered6=CT| mark-title6= [[Balarambati|ᱵᱚᱞᱚᱨᱟᱢᱵᱟᱴᱤ]] (CT)| shape-color6=#A40000 |mark-coord7={{coord|22|49|22|N|88|14|9|E}} | label-pos7=right|label7=ᱥᱤᱝᱜᱩᱨ| numbered7=CT| mark-title7= [[Singur|ᱥᱤᱝᱜᱩᱨ]] (CT)| shape-color7=#A40000 |mark-coord8={{coord|22|48|10|N|88|15|30|E}} | label-pos8=right|label8=ᱱᱚᱥᱤᱵᱽᱯᱩᱨ| numbered8=CT| mark-title8= [[Nasibpur|ᱱᱚᱥᱤᱵᱽᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color8=#A40000 |mark-coord9={{coord|22|47|20|N|88|13|26|E}} | label-pos9=right|label9=ᱡᱚᱜᱚᱛᱱᱚᱜᱚᱨ| numbered9=CT| mark-title9= [[Jagatnagar|ᱡᱚᱜᱚᱛᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)| shape-color9=#A40000 |mark-coord10={{coord|22|46|5|N|88|14|30|E}} | label-pos10=left|label10=ᱵᱟᱨᱩᱭᱯᱟᱲᱟ| numbered10=CT| mark-title10= [[Baruipara|ᱵᱟᱨᱩᱭᱯᱟᱲᱟ]] (CT)| shape-color10=#A40000 |mark-coord11={{coord|22|46|30|N|88|15|25|E}} | label-pos11=right|label11=ᱵᱚᱨᱟᱭ| numbered11=CT| mark-title11= [[Borai, Hooghly|ᱵᱚᱨᱟᱭ]] (CT)| shape-color11=#A40000 |mark-coord12={{coord|22|58|26|N|88|6|30|E}} | label-pos12=right|label12=ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ| numbered12=R| mark-title12= [[Dhaniakhali|ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ]] (R)| shape-color12=#C42222 |mark-coord13={{coord|23|2|13|N|88|7|17|E}} | label-pos13=right|label13=ᱜᱩᱨᱟᱯ| numbered13=R| mark-title13= ᱜᱩᱨᱟᱯ (R)|shape-color13=black| label-size13=13|label-color13=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors --> |mark-coord14={{coord|22|57|41|N|88|18|23|E}} | label-pos14=right|label14=ᱯᱳᱞᱵᱟ| numbered14=R| mark-title14= [[Polba|ᱯᱳᱞᱵᱟ]] (R)| shape-color14=#C42222 |mark-coord15={{coord|22|56|13|N|88|11|42|E}} | label-pos15=right|label15=ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ| numbered15=R| mark-title15= [[Dadpur, Hooghly|ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ]] (R)| sape-color15=#C42222 |mark-coord16={{coord|22|56|4|N|88|18|19|E}} | label-pos16=right|label16=ᱵᱟᱨᱩᱱ ᱱᱟᱯᱟᱲᱟ| numbered16=R| mark-title16= [[Barun Napara|ᱵᱟᱨᱩᱱ ᱱᱟᱯᱟᱲᱟ]] (R)| shape-color16=#C42222 |mark-coord17={{coord|22|49|40|N|88|6|16|E}} | label-pos17=left|label17=ᱦᱚᱨᱤᱯᱟᱞ| numbered17=R| mark-title17= [[Haripal|ᱦᱚᱨᱤᱯᱟᱞ]] (R)| shape-color17=#C42222 |mark-coord18={{coord|23.0433|88.4298}}| label18=ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ |labela18=ᱜᱟᱰᱟ| label-color18 = #77A1CB| label-angle18=0| label-pos18=bottom| label-size18=10| mark-size18=0| mark-title18 =none |mark-coord19={{coord|22|47|28|N|88|4|21|E}} | label-pos19=right|label19=ᱫᱣᱟᱨᱦᱟᱴᱴᱟ| numbered19=R| mark-title19= [[Dwarhatta|ᱫᱣᱟᱨᱦᱟᱴᱴᱟ]] (R)| shape-color19=#C42222}} === ᱴᱷᱟᱶ === ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱢᱟᱱ [[alluvium|ᱦᱟᱥᱟ (alluvial)]] ᱴᱟᱺᱰᱤ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Ganges Delta|ᱜᱟᱝᱜᱟ ᱰᱮᱞᱴᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1912_PART_A_DCHB_HUGLI.pdf |title = District Census Handbook: Hugli, Series-20, Part XIIA | work= Physiography, Page 17-24|publisher= Directorate of Census Operations, West Bengal, 2011 | access-date = 28 September 2018 }}</ref> === ᱯᱳᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ === ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱯᱳᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱫᱚ [[Dhaniakhali (community development block)|ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ]] ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Hooghly |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 3 October 2018 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.policewb.gov.in/wbp/district/Hooghly/hglyphone.php | title = Hooghly District Police | publisher = West Bengal Police | access-date = 20 June 2017 | archive-date = 5 July 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170705234600/http://policewb.gov.in/wbp/district/Hooghly/hglyphone.php | url-status = dead }}</ref> === ᱥᱚᱦᱚᱨᱤᱠᱚᱨᱚᱱ (Urbanisation) === ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱕᱘.᱕᱒% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱛᱳ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱔᱑.᱔᱘% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱑ ᱴᱟᱝ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ, ᱓ ᱭᱟ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ ᱟᱨ ᱗ ᱴᱟᱝ [[census town|ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ]] ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱮᱥᱠᱟᱨ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ [[Chandernagore Municipal Corporation|ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ]] ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[Tarakeswar Municipality|ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ]], [[Bhadreswar Municipality|ᱵᱷᱚᱫᱽᱨᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ]] ᱟᱨ [[Champdany Municipality|ᱪᱟᱸᱯᱫᱟᱱᱤ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ]]᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Hooghly |work = Table 2.1, 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 27 September 2018 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱟᱛᱳ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱦᱚᱨᱤᱯᱟᱞ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱟᱛᱳ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑ ᱴᱟᱝ ᱮᱥᱠᱟᱨ ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱟᱨ ᱥᱤᱝᱜᱩᱨ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮ ᱖ ᱴᱟᱝ ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱪᱤᱱᱥᱩᱨᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱳᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ) ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱟᱛᱳ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=census2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= 2011 census: West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 27 September 2018}}</ref> ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ (industrialised) ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱜᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱷᱩᱞ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱞᱤᱝᱠ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ == ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱠᱚ (Demographics) == [[2011 Census of India|᱒᱐᱑᱑ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱗,᱘᱕᱖ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱓,᱘᱘᱐ (᱔᱙%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱓,᱙᱗᱖ (᱕᱑%) ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱗᱔᱘ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱚᱞ-ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ (ᱞᱤᱴᱚᱨᱮᱴ) ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱕,᱑᱒᱖ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱗᱒.᱑᱒%)᱾<ref name=census2011/> == ᱡᱟᱛᱟᱭᱟᱛ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ (transport) == [[Gurap railway station|ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱫᱚ [[Howrah-Bardhaman chord|ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱠᱳᱨᱰ]] ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web | url = http://indiarailinfo.com/train/timetable/howrah-barddhaman-jn-chord-local-36811/14441/1/2 | title = 36811 Howrah Bardhaman Jn Chord Local | work= Time Table| access-date = 20 June 2017 | publisher = indiarailinfo}}</ref> ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ-ᱟᱜᱽᱨᱟ [[National Highway 19 (India)| national highway 19]]/ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥᱣᱮ ᱫᱚ ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="renumber">{{cite web|url=http://dorth.gov.in/writereaddata/sublinkimages/finaldoc6143316640.pdf|title=Rationalisation of Numbering Systems of National Highways|publisher=[[Department of Road Transport and Highways]]|access-date=20 June 2017|location=New Delhi|archive-url=https://web.archive.org/web/20160201124738/http://dorth.gov.in/writereaddata/sublinkimages/finaldoc6143316640.pdf|archive-date=1 February 2016|url-status=dead}}</ref> == ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ (Culture) == [[David McCutchion|ᱰᱮᱵᱷᱤᱰ ᱡᱮ. ᱢᱮᱠᱠᱚᱪᱤᱭᱚᱱ]] ᱫᱚ ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱱᱫᱚᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ (᱑᱗᱕᱑) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ [[At-chala|ᱟᱴ-ᱪᱟᱞᱟ]] ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱳᱨᱪ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱟᱨᱪᱣᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱱᱫᱚᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱫᱳᱞ-ᱢᱚᱸᱪᱚ (᱑᱘ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ) ᱨᱮ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱴᱮᱨᱟᱠᱳᱴᱟ ( terracotta ) ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱟᱴ-ᱪᱟᱞᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱱᱤᱳ-ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱮᱞ ( neo classical ) ᱠᱷᱩᱱᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱳᱨᱪ ᱠᱚ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref>McCutchion, David J., ''Late Mediaeval Temples of Bengal'', first published 1972, reprinted 2017, pages 48, 73, 75. The Asiatic Society, Kolkata, {{ISBN| 978-93-81574-65-2}}</ref> ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱱᱫᱚᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ( serial ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ S-WB-63 ᱨᱮ) ᱫᱚ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱮᱞ ᱥᱚᱨᱵᱷᱮ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫ [[List of State Protected Monuments in West Bengal|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱴᱷᱟᱹᱱ ᱠᱚ (State Protected Monuments)]] ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://asi.nic.in/asi_protected_monu_west_bengal.asp |title = Protected Monuments in West Bengal |publisher= Archaeological Survey of India|archive-url = https://web.archive.org/web/20130903065804/http://asi.nic.in/asi_protected_monu_west_bengal.asp | access-date = 27 September 2020|archive-date = 3 September 2013 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Gurap: A Hidden Gem of Ancient Terracotta Works, Temples and More |url=https://www.outlookindia.com/travel/gurap-a-hidden-gem-of-ancient-terracotta-works-temples-and-more-news-202900 |access-date=2024-03-18 |website=Outlook India |language=en}}</ref> <gallery widths="200px" heights="150px"> Nandadulal Jew Temple at Gurap.jpg|ᱱᱚᱱᱫᱚᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ Terracotta decorations on wall of Temple of Sri Sri Nandadulal Jew at Gurap in Chinsurah subdivision of Hooghly district at West Bengal.jpg|ᱱᱚᱱᱫᱚᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱵᱷᱤᱛ ᱨᱮ ᱴᱮᱨᱟᱠᱳᱴᱟ ( Terracotta ) ᱥᱟᱡᱟᱣ Jora Shiva Temple at Gurap, Jorashibtala, Hooghly district 03.jpg|ᱡᱳᱲᱟ ᱥᱤᱵᱽ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ Pancharatna Shiva Temple at Gurap, Hooghly district 06.jpg|ᱯᱚᱧᱪᱚᱨᱚᱛᱱᱚ ᱥᱤᱵᱽ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ </gallery> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ (References) == {{reflist}} {{Hooghly District}} {{Temple towns in West Bengal}} [[Category:Villages in Hooghly district]] 2vtuhfmqvxyy7spibjhz56oe46lgj9n 197398 197397 2026-08-30T07:18:33Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 /* ᱜᱡᱤᱭᱚᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ(Geography) */ 197398 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱩᱨᱟᱯ (Gurap) | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱛᱳ (Village) | image_skyline = Gurap village in Hooghly district 02.jpg | image_alt = ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱟᱛᱳ | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal # India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.037144|N|88.121556|E|display=inline, title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[West Bengal|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[List of districts of West Bengal|ᱡᱤᱞᱟᱹ]] | subdivision_name2 = [[Hooghly district|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = ᱑᱖ | population_total = ᱗,᱘᱕᱖ | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ | demographics1_info1 = [[Bengali language|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[English language|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱑᱒᱓᱐᱓ (ᱜᱩᱨᱟᱯ) | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱳᱱ/[[Subscriber trunk dialing|STD]] ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱓᱒᱑᱓ | registration_plate = | blank1_name_sec1 = [[Lok Sabha]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[Hooghly (Lok Sabha constituency)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | blank2_name_sec1 = [[Vidhan Sabha]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[Dhanekhali (Vidhan Sabha constituency)|ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ]] | website = {{URL|http://hooghly.gov.in/}} | footnotes = }} '''ᱜᱩᱨᱟᱯ''' (Gurap) ᱫᱚ [[India|ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[West Bengal|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Hooghly district|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Chinsurah subdivision|ᱪᱤᱱᱥᱩᱨᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[Dhaniakhali (community development block)|ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱛᱳ ᱠᱟᱱᱟ᱾ == ᱜᱡᱤᱭᱚᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ(Geography) == {{OSM Location map | width=330| height=300| zoom=10 | coord={{coord|22|54|10|N|88|13|40|E}}| float=left|caption='''ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱪᱤᱱᱥᱩᱨᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱳᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ''' M: ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ/ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱥᱚᱦᱚᱨ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ, R: ᱟᱛᱳ/ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱮᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ |mark-coord1={{coord|22|52|12|N|88|21|46|E}} | label-pos1=left|label1= ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ | numbered1=M| mark-title1= [[Chandannagar]] (M)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1=#800000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|22|49|50|N|88|20|44|E}} | label-pos2=right|label2=ᱵᱷᱚᱫᱽᱨᱮᱥᱣᱚᱨ| numbered2=M| mark-title2= [[Bhadreswar, Hooghly|ᱵᱷᱚᱫᱽᱨᱮᱥᱣᱚᱨ]] (M) |mark-coord3={{coord|22|48|40|N|88|20|35|E}} | label-pos3=right|label3=ᱪᱟᱸᱯᱫᱟᱱᱤ| numbered3=M| mark-title3= [[Champdani|ᱪᱟᱸᱯᱫᱟᱱᱤ]] (M) |mark-coord4={{coord|22|53|20|N|88|0|54|E}} | label-pos4=right|label4=ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ| numbered4=M| mark-title4= [[Tarakeswar|ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ]] (M) |mark-coord5={{coord|22|50|10|N|88|10|43|E}} | label-pos5=right|label5=ᱵᱚᱨᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ| numbered5=CT| mark-title5= [[Bargachhia|ᱵᱚᱨᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color5=#A40000 |mark-coord6={{coord|22|49|17|N|88|13|2|E}} | label-pos6=left|label6=ᱵᱚᱞᱚᱨᱟᱢᱵᱟᱴᱤ| numbered6=CT| mark-title6= [[Balarambati|ᱵᱚᱞᱚᱨᱟᱢᱵᱟᱴᱤ]] (CT)| shape-color6=#A40000 |mark-coord7={{coord|22|49|22|N|88|14|9|E}} | label-pos7=right|label7=ᱥᱤᱝᱜᱩᱨ| numbered7=CT| mark-title7= [[Singur|ᱥᱤᱝᱜᱩᱨ]] (CT)| shape-color7=#A40000 |mark-coord8={{coord|22|48|10|N|88|15|30|E}} | label-pos8=right|label8=ᱱᱚᱥᱤᱵᱽᱯᱩᱨ| numbered8=CT| mark-title8= [[Nasibpur|ᱱᱚᱥᱤᱵᱽᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color8=#A40000 |mark-coord9={{coord|22|47|20|N|88|13|26|E}} | label-pos9=right|label9=ᱡᱚᱜᱚᱛᱱᱚᱜᱚᱨ| numbered9=CT| mark-title9= [[Jagatnagar|ᱡᱚᱜᱚᱛᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)| shape-color9=#A40000 |mark-coord10={{coord|22|46|5|N|88|14|30|E}} | label-pos10=left|label10=ᱵᱟᱨᱩᱭᱯᱟᱲᱟ| numbered10=CT| mark-title10= [[Baruipara|ᱵᱟᱨᱩᱭᱯᱟᱲᱟ]] (CT)| shape-color10=#A40000 |mark-coord11={{coord|22|46|30|N|88|15|25|E}} | label-pos11=right|label11=ᱵᱚᱨᱟᱭ| numbered11=CT| mark-title11= [[Borai, Hooghly|ᱵᱚᱨᱟᱭ]] (CT)| shape-color11=#A40000 |mark-coord12={{coord|22|58|26|N|88|6|30|E}} | label-pos12=right|label12=ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ| numbered12=R| mark-title12= [[Dhaniakhali|ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ]] (R)| shape-color12=#C42222 |mark-coord13={{coord|23|2|13|N|88|7|17|E}} | label-pos13=right|label13=ᱜᱩᱨᱟᱯ| numbered13=R| mark-title13= ᱜᱩᱨᱟᱯ (R)|shape-color13=black| label-size13=13|label-color13=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors --> |mark-coord14={{coord|22|57|41|N|88|18|23|E}} | label-pos14=right|label14=ᱯᱳᱞᱵᱟ| numbered14=R| mark-title14= [[Polba|ᱯᱳᱞᱵᱟ]] (R)| shape-color14=#C42222 |mark-coord15={{coord|22|56|13|N|88|11|42|E}} | label-pos15=right|label15=ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ| numbered15=R| mark-title15= [[Dadpur, Hooghly|ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ]] (R)| sape-color15=#C42222 |mark-coord16={{coord|22|56|4|N|88|18|19|E}} | label-pos16=right|label16=ᱵᱟᱨᱩᱱ ᱱᱟᱯᱟᱲᱟ| numbered16=R| mark-title16= [[Barun Napara|ᱵᱟᱨᱩᱱ ᱱᱟᱯᱟᱲᱟ]] (R)| shape-color16=#C42222 |mark-coord17={{coord|22|49|40|N|88|6|16|E}} | label-pos17=left|label17=ᱦᱚᱨᱤᱯᱟᱞ| numbered17=R| mark-title17= [[Haripal|ᱦᱚᱨᱤᱯᱟᱞ]] (R)| shape-color17=#C42222 |mark-coord18={{coord|23.0433|88.4298}}| label18=ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ |labela18=ᱜᱟᱰᱟ| label-color18 = #77A1CB| label-angle18=0| label-pos18=bottom| label-size18=10| mark-size18=0| mark-title18 =none |mark-coord19={{coord|22|47|28|N|88|4|21|E}} | label-pos19=right|label19=ᱫᱣᱟᱨᱦᱟᱴᱴᱟ| numbered19=R| mark-title19= [[Dwarhatta|ᱫᱣᱟᱨᱦᱟᱴᱴᱟ]] (R)| shape-color19=#C42222}} === ᱴᱷᱟᱶ === ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱢᱟᱱ [[alluvium|ᱦᱟᱥᱟ (alluvial)]] ᱴᱟᱺᱰᱤ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Ganges Delta|ᱜᱟᱝᱜᱟ ᱰᱮᱞᱴᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1912_PART_A_DCHB_HUGLI.pdf |title = District Census Handbook: Hugli, Series-20, Part XIIA | work= Physiography, Page 17-24|publisher= Directorate of Census Operations, West Bengal, 2011 | access-date = 28 September 2018 }}</ref> === ᱯᱳᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ === ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱯᱳᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱫᱚ [[Dhaniakhali (community development block)|ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ]] ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Hooghly |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 3 October 2018 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.policewb.gov.in/wbp/district/Hooghly/hglyphone.php | title = Hooghly District Police | publisher = West Bengal Police | access-date = 20 June 2017 | archive-date = 5 July 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170705234600/http://policewb.gov.in/wbp/district/Hooghly/hglyphone.php | url-status = dead }}</ref> === ᱥᱚᱦᱚᱨᱤᱠᱚᱨᱚᱱ (Urbanisation) === ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱕᱘.᱕᱒% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱛᱳ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱔᱑.᱔᱘% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱑ ᱴᱟᱝ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ, ᱓ ᱭᱟ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ ᱟᱨ ᱗ ᱴᱟᱝ [[census town|ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ]] ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱮᱥᱠᱟᱨ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ [[Chandernagore Municipal Corporation|ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ]] ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[Tarakeswar Municipality|ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ]], [[Bhadreswar Municipality|ᱵᱷᱚᱫᱽᱨᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ]] ᱟᱨ [[Champdany Municipality|ᱪᱟᱸᱯᱫᱟᱱᱤ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ]]᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Hooghly |work = Table 2.1, 2.2, 2.4(a) |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 27 September 2018 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱟᱛᱳ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱦᱚᱨᱤᱯᱟᱞ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱟᱛᱳ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑ ᱴᱟᱝ ᱮᱥᱠᱟᱨ ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱟᱨ ᱥᱤᱝᱜᱩᱨ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮ ᱖ ᱴᱟᱝ ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱪᱤᱱᱥᱩᱨᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱳᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ) ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱟᱛᱳ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=census2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= 2011 census: West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 27 September 2018}}</ref> ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ (industrialised) ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱜᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱷᱩᱞ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱞᱤᱝᱠ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ == ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱠᱚ (Demographics) == [[2011 Census of India|᱒᱐᱑᱑ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱗,᱘᱕᱖ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱓,᱘᱘᱐ (᱔᱙%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱓,᱙᱗᱖ (᱕᱑%) ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱗᱔᱘ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱚᱞ-ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ (ᱞᱤᱴᱚᱨᱮᱴ) ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱕,᱑᱒᱖ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱗᱒.᱑᱒%)᱾<ref name=census2011/> == ᱡᱟᱛᱟᱭᱟᱛ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ (transport) == [[Gurap railway station|ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱫᱚ [[Howrah-Bardhaman chord|ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱠᱳᱨᱰ]] ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web | url = http://indiarailinfo.com/train/timetable/howrah-barddhaman-jn-chord-local-36811/14441/1/2 | title = 36811 Howrah Bardhaman Jn Chord Local | work= Time Table| access-date = 20 June 2017 | publisher = indiarailinfo}}</ref> ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ-ᱟᱜᱽᱨᱟ [[National Highway 19 (India)| national highway 19]]/ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥᱣᱮ ᱫᱚ ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="renumber">{{cite web|url=http://dorth.gov.in/writereaddata/sublinkimages/finaldoc6143316640.pdf|title=Rationalisation of Numbering Systems of National Highways|publisher=[[Department of Road Transport and Highways]]|access-date=20 June 2017|location=New Delhi|archive-url=https://web.archive.org/web/20160201124738/http://dorth.gov.in/writereaddata/sublinkimages/finaldoc6143316640.pdf|archive-date=1 February 2016|url-status=dead}}</ref> == ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ (Culture) == [[David McCutchion|ᱰᱮᱵᱷᱤᱰ ᱡᱮ. ᱢᱮᱠᱠᱚᱪᱤᱭᱚᱱ]] ᱫᱚ ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱱᱫᱚᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ (᱑᱗᱕᱑) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ [[At-chala|ᱟᱴ-ᱪᱟᱞᱟ]] ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱳᱨᱪ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱟᱨᱪᱣᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱱᱫᱚᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱫᱳᱞ-ᱢᱚᱸᱪᱚ (᱑᱘ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ) ᱨᱮ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱴᱮᱨᱟᱠᱳᱴᱟ ( terracotta ) ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱟᱴ-ᱪᱟᱞᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱱᱤᱳ-ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱮᱞ ( neo classical ) ᱠᱷᱩᱱᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱳᱨᱪ ᱠᱚ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref>McCutchion, David J., ''Late Mediaeval Temples of Bengal'', first published 1972, reprinted 2017, pages 48, 73, 75. The Asiatic Society, Kolkata, {{ISBN| 978-93-81574-65-2}}</ref> ᱜᱩᱨᱟᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱱᱫᱚᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ( serial ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ S-WB-63 ᱨᱮ) ᱫᱚ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱮᱞ ᱥᱚᱨᱵᱷᱮ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫ [[List of State Protected Monuments in West Bengal|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱴᱷᱟᱹᱱ ᱠᱚ (State Protected Monuments)]] ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://asi.nic.in/asi_protected_monu_west_bengal.asp |title = Protected Monuments in West Bengal |publisher= Archaeological Survey of India|archive-url = https://web.archive.org/web/20130903065804/http://asi.nic.in/asi_protected_monu_west_bengal.asp | access-date = 27 September 2020|archive-date = 3 September 2013 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Gurap: A Hidden Gem of Ancient Terracotta Works, Temples and More |url=https://www.outlookindia.com/travel/gurap-a-hidden-gem-of-ancient-terracotta-works-temples-and-more-news-202900 |access-date=2024-03-18 |website=Outlook India |language=en}}</ref> <gallery widths="200px" heights="150px"> Nandadulal Jew Temple at Gurap.jpg|ᱱᱚᱱᱫᱚᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ Terracotta decorations on wall of Temple of Sri Sri Nandadulal Jew at Gurap in Chinsurah subdivision of Hooghly district at West Bengal.jpg|ᱱᱚᱱᱫᱚᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱵᱷᱤᱛ ᱨᱮ ᱴᱮᱨᱟᱠᱳᱴᱟ ( Terracotta ) ᱥᱟᱡᱟᱣ Jora Shiva Temple at Gurap, Jorashibtala, Hooghly district 03.jpg|ᱡᱳᱲᱟ ᱥᱤᱵᱽ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ Pancharatna Shiva Temple at Gurap, Hooghly district 06.jpg|ᱯᱚᱧᱪᱚᱨᱚᱛᱱᱚ ᱥᱤᱵᱽ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ </gallery> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ (References) == {{reflist}} {{Hooghly District}} {{Temple towns in West Bengal}} [[Category:Villages in Hooghly district]] 3y95iw1mr1cj22xvnp6iliuajyogjaq ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ 0 37967 197399 2026-08-30T07:34:49Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 "{{Infobox settlement | name = ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ | native_name = Guptipara | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = Guptipara Railway stations in Hooghly district 04.jpg | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 197399 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ | native_name = Guptipara | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = Guptipara Railway stations in Hooghly district 04.jpg | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.2103|N|88.4043|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱠᱚ|ᱡᱤᱞᱟᱹ]] | subdivision_name2 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2169 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], ᱤᱝᱨᱮᱡᱤ | timezone1 = [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱥᱴᱮᱱᱰᱟᱨᱰ ᱴᱟᱭᱤᱢ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank1_info_sec1 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | blank2_name_sec1 = [[विधानसभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank2_info_sec1 = [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] | website = }} ​'''ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ''' ᱫᱚ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (ᱥᱟ processes ᱩᱱᱱᱚᱭᱚᱱ ᱵᱞᱚᱠ)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name=censusstatutory>{{cite web | url = http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm | title = District Wise List of Statutory Towns (Municipal Corporation, Municipality, Notified Area and Cantonment Board), Census Towns and Outgrowths, West Bengal, 2001 |work =Census of India: Final Population Totals, West Bengal | access-date = 2007-03-25 | publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal |archive-url = https://web.archive.org/web/20070330052916/http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-03-30}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱠᱟᱱᱟ custom. ​== geography ( geographical point of view) == {{OSM Location map | width=300| height=350| zoom=10 | coord={{coord|23|0|45|N|88|20|12|E}}| float=left|caption='''ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ (ᱯᱳᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱪᱷᱟᱲᱟ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ''' M: ᱢᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ, R: ᱜᱨᱟᱢᱤᱱ/ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱠᱮᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱢᱮ map ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ map ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ |mark-coord1={{coord|22|58|32|N|88|24|0|E}} | label-pos1=right|label1= bansberia | numbered1=M| mark-title1= [[ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (M)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1=#800000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|22|54|0|N|88|23|24|E}} | label-pos2=right|label2=Hugli-Chuchura| numbered2=M| mark-title2= [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱪᱩᱸᱪᱩᱲᱟ]] (M) |mark-coord3={{coord|23|7|25|N|88|12|4|E}} | label-pos3=right|label3=Batika | numbered3=CT| mark-title3= [[ᱵᱟᱴᱤᱠᱟ]] (CT)|shape-color3=#A40000 |mark-coord4={{coord|23|5|30|N|88|16|48|E}} | label-pos4=right|label4=Pandua| numbered4=CT| mark-title4= [[ᱯᱟᱸᱰᱩᱣᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] (CT)| shape-color4=#A40000 |mark-coord5={{coord|23|4|10|N|88|15|48|E}} | label-pos5=right|label5=Purusattompur| numbered5=CT| mark-title5= [[ᱯᱩᱨᱩᱥᱳᱛᱛᱚᱢᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color5=#A40000 |mark-coord6={{coord|23|3|10|N|88|15|59|E}} | label-pos6=right|label6=Namajgram| numbered6=CT| mark-title6= [[ᱱᱟᱢᱟᱡᱽᱜᱽᱨᱟᱢ]] (CT)| shape-color6=#A40000 |mark-coord7={{coord|23|11|55|N|88|24|32|E}} | label-pos7=right|label7=Badhagachhi| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱵᱟᱲᱟᱜᱟᱪᱷᱤ]] (CT)| shape-color7=#A40000 |mark-coord8={{coord|23|11|5|N|88|24|53|E}} | label-pos8=right|label8=Mirdhanga| numbered8=CT| mark-title8= [[ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)|shape-color8=#A40000 |mark-coord9={{coord|23|7|4|N|88|28|22|E}} | label-pos9=right|label9=Sripur| numbered9=CT| mark-title9= [[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ]] (CT)|shape-color9=#A40000 |mark-coord10={{coord|23|5|54|N|88|27|42|E}} | label-pos10=right|label10=Jirat| numbered10=CT| mark-title10= [[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (CT)| shape-color10=#A40000 |mark-coord11={{coord|23|6|40|N|88|27|27|E}} | label-pos11=left|label11=Balagarh| numbered11=R| mark-title11= [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] (R)| shape-color11=#C42222 |mark-coord12={{coord|23|1|40|N|88|23|50|E}} | label-pos12=left|label12=Raghunathpur| numbered12=CT| mark-title12= [[ᱨᱟᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨ (PS-Magra)]] (CT)| shape-color12=#A40000 |mark-coord13={{coord|23|1|0|N|88|24|0|E}} | label-pos13=right|label13=Madhusudanpur| numbered13=CT| mark-title13= [[ᱢᱚᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color13=#A40000 |mark-coord14={{coord|23|0|45|N|88|22|22|E}} | label-pos14=left|label14=Hansghara| numbered14=CT| mark-title14= [[ᱦᱟᱸᱥᱜᱷᱚᱨᱟ]] (CT)| shape-color14=#A40000 |mark-coord15={{coord|22|59|28|N|88|21|43|E}} | label-pos15=left|label15=Kola| numbered15=CT| mark-title15= [[ᱠᱳᱞᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱳᱞᱟ]] (CT)| shape-color15=#A40000 |mark-coord16={{coord|22|59|15|N|88|23|34|E}} | label-pos16=right|label16=Amodghata| numbered16=CT| mark-title16= [[ᱟᱢᱳᱫᱽᱜᱷᱟᱴᱟ]] (CT)| shape-color16=#A40000 |mark-coord17={{coord|23|0|0|N|88|22|55|E}} | label-pos17=right|label17=Mogra| numbered17=R| mark-title17= [[ᱢᱚᱜᱽᱨᱟ]] (R)| shape-color17=#C42222 |mark-coord18={{coord|22|58|42|N|88|22|14|E}} | label-pos18=left|label18=Alikhoja| numbered18=CT| mark-title18= [[ᱟᱞᱤᱠᱷᱳᱡᱟ]] (CT)| shape-color18=#A40000 |mark-coord19={{coord|22|57|40|N|88|23|20|E}} | label-pos19=right|label19=Shankhanagar| numbered19=CT| mark-title19= [[ᱥᱚᱝᱠᱷᱚᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)| shape-color19=#A40000 |mark-coord20={{coord|22|58|0|N|88|22|20|E}} | label-pos20=left|label20=Chak Bansberia| numbered20=CT| mark-title20= [[ᱪᱚᱠ ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color20=#A40000 |mark-coord21={{coord|22|56|10|N|88|23|3|E}} | label-pos21=right|label21=Keota| numbered21=CT| mark-title21= [[ᱠᱮᱣᱴᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱮᱣᱴᱟ]] (CT)| shape-color21=#A40000 |mark-coord22={{coord|22|55|21|N|88|22|46|E}} | label-pos22=right|label22=Bandel| numbered22=R| mark-title22= [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] (R)| shape-color22=#C42222 |mark-coord23={{coord|22|56|0|N|88|22|0|E}} | label-pos23=left|label23=Manushpur| numbered23=CT| mark-title23= [[ᱢᱟᱱᱩᱥᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color23=#A40000 |mark-coord24={{coord|22|55|12|N|88|21|50|E}} | label-pos24=left|label24=Naldanga| numbered24=CT| mark-title24= [[ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)| shape-color24=#A40000 |mark-coord25={{coord|22|54|15|N|88|22|10|E}} | label-pos25=left|label25=Kodalia| numbered25=CT| mark-title25= [[ᱠᱳᱰᱟᱞᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color25=#A40000 |mark-coord26={{coord|22|53|30|N|88|22|10|E}} | label-pos26=left|label26=Kulihanda| numbered26=CT| mark-title26= [[ᱠᱩᱞᱤᱦᱟᱱᱰᱟ]] (CT)| shape-color26=#A40000 |mark-coord27={{coord|22|52|38|N|88|22|50|E}} | label-pos27=right|label27=Dharmapur| numbered27=CT| mark-title27= [[ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color27=#A40000 |mark-coord28={{coord|22|52|40|N|88|21|30|E}} | label-pos28=left|label28=Simla| numbered28=CT| mark-title28= [[ᱥᱤᱢᱞᱟ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱥᱤᱢᱞᱟ]] (CT)| shape-color28=#A40000 |mark-coord29={{coord| 23.131844|88.475278}}| label29=Hooghly |labela29=River| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=0| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none |mark-coord30={{coord|23|7|30|N|88|27|27|E}} | label-pos30=left|label30=Guptipara| numbered30=R| mark-title30= ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ (R)|shape-color30=black| label-size30=13|label-color30=black}} ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱵᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱮᱫᱟ (ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ I ᱟᱨ II ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ III ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ)᱾ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱚᱠᱥᱵᱳ ᱞᱮᱠ (Oxbow lake), ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱢᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱟᱨ ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱑᱕ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱜᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱟᱨ ᱜᱟᱰᱟ ᱛᱮ ᱮᱥᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ {{refn|group=note| ᱨᱮᱵᱷᱚᱨᱮᱱᱰ ᱞᱚᱝ (Reverend Long) ᱫᱚ 'ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱤᱵᱷᱤᱣ' ᱑᱘᱔᱖ ᱨᱮᱭ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱫᱟ, 'ᱜᱟᱰᱟ (ᱵᱷᱟᱜᱤᱨᱚᱛᱷᱤ) ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱞᱱᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱭᱟᱜᱟᱪᱷᱤ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱷᱤᱨᱤ standard ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾'}}<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.98350|title=Calcutta And Its Neighbourhood: History of people and localities from 1690 to 1857|last=Long|first=James|publisher=Indian Publications|editor-last=Sen Gupta|editor-first=Sankar|location=Calcutta|publication-date=June 1974}}</ref> ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱫᱚ 'ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ' ᱱᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ᱵᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱜ ᱫᱚ ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱᱟ ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱥᱟᱶ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ᱾ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ, ᱪᱟᱥ ᱵᱟᱥ, ᱵᱟᱱ, ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱠᱮ.ᱠᱮ (STKK) ᱨᱳᱰ ᱟᱨ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱚ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ​== ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" (ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ) [[ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱨᱤ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ [[ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ|ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ]] (ᱨᱟᱢ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ) ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ, "ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱥᱟᱶ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱟᱛᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ-ᱟ᱾<ref>{{Cite web|title=বারো ইয়ারি আয়োজনে পূজিতা হন গুপ্তিপাড়ার বিন্ধ্যবাসিনী|url=https://anandautsav.anandabazar.com/puja-parikrama/durga-puja-2018-old-and-ancient-puja-of-guptipara-dgtl-1.881827|access-date=2021-08-17|website=anandautsav.anandabazar.com|language=en}}</ref> ᱑᱗᱖᱐ ᱜᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱫᱽᱞᱟᱹ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱩᱱᱠᱩ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱦᱚᱲ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱟᱞᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱵᱟᱵᱽᱬᱮ ᱦᱚᱲ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱟ᱾ "ᱵᱟᱨᱳ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ) ᱟᱨ "ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚ/ ᱡᱳᱴᱟᱣ ᱠᱚ): "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ "ᱵᱟᱨᱳ ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱜᱟᱛᱮ) ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ common ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ᱾ <ref name=telegraph>{{cite web | url = http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | archive-url = https://web.archive.org/web/20060629230728/http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | url-status = dead | archive-date = 29 June 2006 | title = Next weekend you can be at ... Guptipara | access-date = 2007-03-25 | last = Sengupta | first = Tithiparna | date = 26 March 2006 | work= [[The Telegraph (Kolkata)|The Telegraph]] }}</ref><ref name=yellowpages>{{cite web | url = http://www.calcuttayellowpages.com/durga.html | title = Durga Puja Festival in West bengal | access-date = 2008-02-01 | publisher = [[Yellowpages.com]] }}</ref> ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱮᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱚᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱠᱟᱹᱡ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱖᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱫᱷᱟ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱙᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ᱾<ref name=calweb>{{cite web |url = http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |title = Durga Puja |access-date = 2007-03-25 |work = Calcuttaweb |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070412212224/http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |archive-date = 2007-04-12 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://festivals.iloveindia.com/durga-puja/history-durga-puja.html | title = History of Durga Puja | work = Festivals: Durga Puja | access-date = 2007-03-25 | publisher = iloveindia.com }}</ref> [[File:Bindhyabasini_Temple.jpg|200 px|thumb|ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱴᱷᱟᱶ]] [[File:Krishnachandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] [[File:Ramchandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:VRINDAVANCHANDRA.jpg|thumb|200 px|ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:The temple complex in Guptipara.jpg|200 px|thumb|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱚ]] [[File:In_Mohanlal's_Memory.jpg|thumb|200 px|ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ ᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱨᱮ]] [[File:Chariot_of_Guptipara.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath 4.jpg|thumb|200 px|ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱨᱟᱹᱛ ᱚᱨ]] [[File:Bhandar Loot 30.jpg|thumb|200 px|ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨ ᱞᱩᱴ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱷᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ]] [[File:Saroj Mohan Institute of Technology Guptipara.jpg|thumb|200px|[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ|ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]]]] ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ "[[ᱥᱚᱝᱥᱠᱨᱤᱛ]] ᱴᱳᱞ" (Toles) ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱰᱤᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ "ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ," "ᱨᱟᱜᱷᱩ ᱱᱟᱛᱷ" ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱟᱨ ''ᱢᱮᱞᱟ'' ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱟᱨ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ "''ᱥᱤᱥᱤᱨ ᱵᱟ machine ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱯᱟᱴᱷᱟᱜᱟᱨ''", ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱟᱭᱵᱽᱨᱮᱨᱤ ᱨᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱵᱷᱳᱞᱟ ᱢᱚᱭᱨᱟ,<ref name = "Datta"/> ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ [[ᱥᱤᱨᱟᱡᱽ ᱩᱫᱽ-ᱫᱚᱣᱞᱟ]] ᱨᱮᱱ ᱥᱮᱱᱟᱯᱚᱛᱤ [[ᱫᱤᱣᱟᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ]] ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite book|title=Sirajer putro o bangsadharder Sandhane|last=Amalendu Dey|publisher=Parul Prakashani Pvt. Ltd.|year=2012|isbn=9789382300472|location=Kolkata|pages=49|language=bn}}</ref> ​[[ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱴᱷ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ [[ వైష్ణవ మతం|ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ]] ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ: ᱪᱟᱭᱛᱚᱱᱭᱚ, ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱨ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ᱾ ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ [[ᱴᱮᱨᱟᱠᱳᱴᱟ]] (terracotta) ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ,<ref name="telegraph" /> ᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱚ ᱨᱮ [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱥᱛᱷᱟᱯᱚᱛᱭᱚ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ [[ᱢᱟᱦᱟᱠᱟᱵᱽ]] ᱟᱨ [[ᱯᱩᱨᱟᱬ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱠᱚ an engraved ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱟᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱦᱚᱸ, ᱚᱸᱰᱮᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ ᱨᱟᱥ, ᱫᱳᱞ ᱟᱨ [[ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟ structural structure|ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ''ᱨᱟᱹᱛ'' (ᱪᱟᱠᱟ ᱜᱟᱹᱰᱤ), ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱥᱩᱞ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱯᱩᱨᱤ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ( lord ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ) ᱦᱤᱞᱳ cross, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ "ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨᱞᱩᱴ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱦᱩᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱚᱸᱰᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱵᱮᱨ ᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱟᱨᱣᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱨᱟᱱᱰᱮᱰ ᱵᱟᱝᱞᱟ "''ᱜᱩᱯᱳ [[ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ (ᱞᱟᱹᱰᱩ)|ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ]],''" ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​== ᱦᱚᱲ ᱮᱞ == [[᱒᱐᱑᱑ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱑᱖᱙ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑,᱐᱙᱐ (᱕᱐%) ᱠᱳᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱐᱗᱙ (᱕᱐%) ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱑᱙᱒ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚ ᱘᱓.᱙᱒% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=census2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= 2011 census: West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 10 June 2016}}</ref> ​== ᱭᱟ communication / ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱥᱮ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱛᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱦᱟᱣᱲᱟ, [[ᱠᱟᱴᱣᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱳᱠᱟᱞ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩᱭᱟ᱾ [[ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ custom ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ#ᱮᱴᱟᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ|ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ-ᱠᱟᱴᱣᱟ ᱵᱽᱨᱟᱧᱪ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|74|km|abbr=on}} ᱟᱨ ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|35|km|abbr=on}} ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>Railway local timetable</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱥᱟᱢ (S.T.K.K.) ᱨᱳᱰ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ [[ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ]] ᱟᱨ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱘ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱵᱟᱥ), [[ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ) ᱟᱨ [[ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ) ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱥᱟᱱᱛᱤᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱟᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱰᱷᱚᱝᱜᱟ (Ferry) ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (ᱡᱤᱨᱟᱴ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱟᱨ ᱠᱟᱞᱱᱟ (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱴᱳᱨᱤᱠᱥᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​== ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ == ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱩᱬ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱭ ᱵᱟᱜᱮ (᱑᱒᱐) ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱢᱟᱨᱮᱭᱟ: ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ᱾{{citation needed|date=June 2022}} ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ, ᱟᱭᱫᱟ ᱢᱤᱞᱚᱱᱤ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚ, ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱤᱭᱟᱹᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ ᱫᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱡᱚᱨ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ​== ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ, ᱥᱮ [[ᱜᱽᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ I ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱳᱰ, ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ, ᱵᱟᱸᱫᱷᱟᱜᱟᱪᱷᱤ, ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ, ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱴᱮᱝᱨᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱟᱫᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ II ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱢᱟᱱᱚᱥᱟᱛᱚᱞᱟ, ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱯᱩᱠᱩᱨ, ᱵᱮᱞᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱠᱩᱢᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱪᱷᱩᱛᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱵᱟᱵᱩᱨᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱟᱨᱭᱚᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱨᱟᱹᱛᱥᱚᱲᱚᱠ, ᱡᱟᱢᱛᱚᱞᱟ, ᱵᱮᱦᱩᱞᱟ, ᱜᱷᱳᱥᱯᱟᱲᱟ, ᱥᱳᱱᱫᱳᱞᱯᱩᱨ, ᱨᱟᱢᱯᱩᱨ, ᱟᱭᱫᱟ, ᱟᱨ ᱵᱟᱭᱨᱮ, ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ III ᱫᱚ ᱯᱷᱩᱞᱛᱚᱞᱟ, ᱪᱚᱨ-ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱵᱟᱴᱤ, ᱵᱮᱱᱟᱞᱤ, ᱥᱚᱠᱛᱤᱯᱩᱨ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] [[विधान सभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟ formal ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​=== ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ === *[[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱯᱤ. ᱨᱚᱪᱚᱱᱟ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ]] *[[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱮᱞ.ᱮ: ᱥᱩᱢᱚᱱᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] *ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ: ᱟᱥᱤᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -I: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -II: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -III: ​== ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ == ​=== ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ === *[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]] ​=== ᱩᱪᱪᱚ ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ === ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ({{abbr|est.|ᱮᱦᱚᱵ}} ᱑᱘᱙᱐, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱟᱸᱲᱤ ᱥᱩᱨ, ᱵᱷᱚᱴᱴᱟᱪᱟᱨᱭᱚ ᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-high-school/19121400501 Guptipara High School]</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱮᱦᱚᱵ ᱑᱙᱕᱐, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-girls-high-school/19121402201 Guptipara Girls High School]</ref> ​=== ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ === ​ᱥᱚᱛᱭᱚᱵᱽᱨᱚᱛᱚ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ)<ref>[http://www.schoolsworld.in/schools/showschool.php?school_id=19121402202 Satyabrata Balika Vidyalaya]</ref> ​ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱵᱟᱴᱤ ᱪᱚᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/krishna-bati-char-high-school/19121401205 Krishna Bati Char High School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/satgachia-high-school/19091403904 Satgachia High School]</ref> ​ᱱᱚᱴᱟᱜᱚᱲ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/natagarh-high-school/19121403403 Natagarh High School]</ref> ​ᱥᱩᱞᱛᱟᱱᱯᱩᱨ ᱟᱞᱤᱭᱟ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥᱟ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/sultanpur-alia-sr-madarasah/19072409802 Sultanpur Alia Sr. Madarasah School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ) ​=== ᱢᱤᱥᱚᱱ === ​ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱵᱳᱭᱮᱡᱽ ᱣᱮᱞᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱦᱳᱢ ​== ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ: ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱳᱞ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱷᱟᱯᱟᱱ, ᱠᱟᱞᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟ local ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ, [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ structure|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​=== ᱨᱟᱹᱛ-ᱡᱟᱛᱨᱟ === {{Main article|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ}} ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱠᱚᱨᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟ communication ᱒ ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ᱾<ref name="Datta">{{cite news|url=https://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|archive-url=https://web.archive.org/web/20101028132521/http://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|url-status=dead|archive-date=28 October 2010|title=Next Weekend you can be at ... Guptipara|last1=Datta|first1=Rangan|date=6 Sep 2009|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|access-date=25 July 2015}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵᱚᱜ-ᱟ m3bg11vjbyc9181vlcr6em2perfo22a 197400 197399 2026-08-30T07:39:45Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 197400 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ | native_name = Guptipara | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = Guptipara Railway stations in Hooghly district 04.jpg | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.2103|N|88.4043|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱠᱚ|ᱡᱤᱞᱟᱹ]] | subdivision_name2 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2169 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], ᱤᱝᱨᱮᱡᱤ | timezone1 = [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱥᱴᱮᱱᱰᱟᱨᱰ ᱴᱟᱭᱤᱢ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank1_info_sec1 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | blank2_name_sec1 = [[विधानसभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank2_info_sec1 = [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] | website = }} ​'''ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ''' ᱫᱚ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (ᱥᱟ processes ᱩᱱᱱᱚᱭᱚᱱ ᱵᱞᱚᱠ)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name=censusstatutory>{{cite web | url = http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm | title = District Wise List of Statutory Towns (Municipal Corporation, Municipality, Notified Area and Cantonment Board), Census Towns and Outgrowths, West Bengal, 2001 |work =Census of India: Final Population Totals, West Bengal | access-date = 2007-03-25 | publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal |archive-url = https://web.archive.org/web/20070330052916/http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-03-30}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱠᱟᱱᱟ custom. ​== geography ( geographical point of view) == {{OSM Location map | width=300| height=350| zoom=10 | coord={{coord|23|0|45|N|88|20|12|E}}| float=left|caption='''ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ (ᱯᱳᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱪᱷᱟᱲᱟ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ''' M: ᱢᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ, R: ᱜᱨᱟᱢᱤᱱ/ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱠᱮᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱢᱮ map ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ map ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ |mark-coord1={{coord|22|58|32|N|88|24|0|E}} | label-pos1=right|label1= bansberia | numbered1=M| mark-title1= [[ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (M)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1=#800000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|22|54|0|N|88|23|24|E}} | label-pos2=right|label2=Hugli-Chuchura| numbered2=M| mark-title2= [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱪᱩᱸᱪᱩᱲᱟ]] (M) |mark-coord3={{coord|23|7|25|N|88|12|4|E}} | label-pos3=right|label3=Batika | numbered3=CT| mark-title3= [[ᱵᱟᱴᱤᱠᱟ]] (CT)|shape-color3=#A40000 |mark-coord4={{coord|23|5|30|N|88|16|48|E}} | label-pos4=right|label4=Pandua| numbered4=CT| mark-title4= [[ᱯᱟᱸᱰᱩᱣᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] (CT)| shape-color4=#A40000 |mark-coord5={{coord|23|4|10|N|88|15|48|E}} | label-pos5=right|label5=Purusattompur| numbered5=CT| mark-title5= [[ᱯᱩᱨᱩᱥᱳᱛᱛᱚᱢᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color5=#A40000 |mark-coord6={{coord|23|3|10|N|88|15|59|E}} | label-pos6=right|label6=Namajgram| numbered6=CT| mark-title6= [[ᱱᱟᱢᱟᱡᱽᱜᱽᱨᱟᱢ]] (CT)| shape-color6=#A40000 |mark-coord7={{coord|23|11|55|N|88|24|32|E}} | label-pos7=right|label7=Badhagachhi| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱵᱟᱲᱟᱜᱟᱪᱷᱤ]] (CT)| shape-color7=#A40000 |mark-coord8={{coord|23|11|5|N|88|24|53|E}} | label-pos8=right|label8=Mirdhanga| numbered8=CT| mark-title8= [[ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)|shape-color8=#A40000 |mark-coord9={{coord|23|7|4|N|88|28|22|E}} | label-pos9=right|label9=Sripur| numbered9=CT| mark-title9= [[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ]] (CT)|shape-color9=#A40000 |mark-coord10={{coord|23|5|54|N|88|27|42|E}} | label-pos10=right|label10=Jirat| numbered10=CT| mark-title10= [[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (CT)| shape-color10=#A40000 |mark-coord11={{coord|23|6|40|N|88|27|27|E}} | label-pos11=left|label11=Balagarh| numbered11=R| mark-title11= [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] (R)| shape-color11=#C42222 |mark-coord12={{coord|23|1|40|N|88|23|50|E}} | label-pos12=left|label12=Raghunathpur| numbered12=CT| mark-title12= [[ᱨᱟᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨ (PS-Magra)]] (CT)| shape-color12=#A40000 |mark-coord13={{coord|23|1|0|N|88|24|0|E}} | label-pos13=right|label13=Madhusudanpur| numbered13=CT| mark-title13= [[ᱢᱚᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color13=#A40000 |mark-coord14={{coord|23|0|45|N|88|22|22|E}} | label-pos14=left|label14=Hansghara| numbered14=CT| mark-title14= [[ᱦᱟᱸᱥᱜᱷᱚᱨᱟ]] (CT)| shape-color14=#A40000 |mark-coord15={{coord|22|59|28|N|88|21|43|E}} | label-pos15=left|label15=Kola| numbered15=CT| mark-title15= [[ᱠᱳᱞᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱳᱞᱟ]] (CT)| shape-color15=#A40000 |mark-coord16={{coord|22|59|15|N|88|23|34|E}} | label-pos16=right|label16=Amodghata| numbered16=CT| mark-title16= [[ᱟᱢᱳᱫᱽᱜᱷᱟᱴᱟ]] (CT)| shape-color16=#A40000 |mark-coord17={{coord|23|0|0|N|88|22|55|E}} | label-pos17=right|label17=Mogra| numbered17=R| mark-title17= [[ᱢᱚᱜᱽᱨᱟ]] (R)| shape-color17=#C42222 |mark-coord18={{coord|22|58|42|N|88|22|14|E}} | label-pos18=left|label18=Alikhoja| numbered18=CT| mark-title18= [[ᱟᱞᱤᱠᱷᱳᱡᱟ]] (CT)| shape-color18=#A40000 |mark-coord19={{coord|22|57|40|N|88|23|20|E}} | label-pos19=right|label19=Shankhanagar| numbered19=CT| mark-title19= [[ᱥᱚᱝᱠᱷᱚᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)| shape-color19=#A40000 |mark-coord20={{coord|22|58|0|N|88|22|20|E}} | label-pos20=left|label20=Chak Bansberia| numbered20=CT| mark-title20= [[ᱪᱚᱠ ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color20=#A40000 |mark-coord21={{coord|22|56|10|N|88|23|3|E}} | label-pos21=right|label21=Keota| numbered21=CT| mark-title21= [[ᱠᱮᱣᱴᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱮᱣᱴᱟ]] (CT)| shape-color21=#A40000 |mark-coord22={{coord|22|55|21|N|88|22|46|E}} | label-pos22=right|label22=Bandel| numbered22=R| mark-title22= [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] (R)| shape-color22=#C42222 |mark-coord23={{coord|22|56|0|N|88|22|0|E}} | label-pos23=left|label23=Manushpur| numbered23=CT| mark-title23= [[ᱢᱟᱱᱩᱥᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color23=#A40000 |mark-coord24={{coord|22|55|12|N|88|21|50|E}} | label-pos24=left|label24=Naldanga| numbered24=CT| mark-title24= [[ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)| shape-color24=#A40000 |mark-coord25={{coord|22|54|15|N|88|22|10|E}} | label-pos25=left|label25=Kodalia| numbered25=CT| mark-title25= [[ᱠᱳᱰᱟᱞᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color25=#A40000 |mark-coord26={{coord|22|53|30|N|88|22|10|E}} | label-pos26=left|label26=Kulihanda| numbered26=CT| mark-title26= [[ᱠᱩᱞᱤᱦᱟᱱᱰᱟ]] (CT)| shape-color26=#A40000 |mark-coord27={{coord|22|52|38|N|88|22|50|E}} | label-pos27=right|label27=Dharmapur| numbered27=CT| mark-title27= [[ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color27=#A40000 |mark-coord28={{coord|22|52|40|N|88|21|30|E}} | label-pos28=left|label28=Simla| numbered28=CT| mark-title28= [[ᱥᱤᱢᱞᱟ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱥᱤᱢᱞᱟ]] (CT)| shape-color28=#A40000 |mark-coord29={{coord| 23.131844|88.475278}}| label29=Hooghly |labela29=River| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=0| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none |mark-coord30={{coord|23|7|30|N|88|27|27|E}} | label-pos30=left|label30=Guptipara| numbered30=R| mark-title30= ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ (R)|shape-color30=black| label-size30=13|label-color30=black}} ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱵᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱮᱫᱟ (ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ I ᱟᱨ II ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ III ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ)᱾ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱚᱠᱥᱵᱳ ᱞᱮᱠ (Oxbow lake), ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱢᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱟᱨ ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱑᱕ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱜᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱟᱨ ᱜᱟᱰᱟ ᱛᱮ ᱮᱥᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ {{refn|group=note| ᱨᱮᱵᱷᱚᱨᱮᱱᱰ ᱞᱚᱝ (Reverend Long) ᱫᱚ 'ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱤᱵᱷᱤᱣ' ᱑᱘᱔᱖ ᱨᱮᱭ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱫᱟ, 'ᱜᱟᱰᱟ (ᱵᱷᱟᱜᱤᱨᱚᱛᱷᱤ) ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱞᱱᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱭᱟᱜᱟᱪᱷᱤ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱷᱤᱨᱤ standard ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾'}}<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.98350|title=Calcutta And Its Neighbourhood: History of people and localities from 1690 to 1857|last=Long|first=James|publisher=Indian Publications|editor-last=Sen Gupta|editor-first=Sankar|location=Calcutta|publication-date=June 1974}}</ref> ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱫᱚ 'ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ' ᱱᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ᱵᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱜ ᱫᱚ ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱᱟ ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱥᱟᱶ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ᱾ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ, ᱪᱟᱥ ᱵᱟᱥ, ᱵᱟᱱ, ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱠᱮ.ᱠᱮ (STKK) ᱨᱳᱰ ᱟᱨ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱚ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ​== ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" (ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ) [[ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱨᱤ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ [[ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ|ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ]] (ᱨᱟᱢ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ) ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ, "ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱥᱟᱶ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱟᱛᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ-ᱟ᱾<ref>{{Cite web|title=বারো ইয়ারি আয়োজনে পূজিতা হন গুপ্তিপাড়ার বিন্ধ্যবাসিনী|url=https://anandautsav.anandabazar.com/puja-parikrama/durga-puja-2018-old-and-ancient-puja-of-guptipara-dgtl-1.881827|access-date=2021-08-17|website=anandautsav.anandabazar.com|language=en}}</ref> ᱑᱗᱖᱐ ᱜᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱫᱽᱞᱟᱹ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱩᱱᱠᱩ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱦᱚᱲ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱟᱞᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱵᱟᱵᱽᱬᱮ ᱦᱚᱲ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱟ᱾ "ᱵᱟᱨᱳ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ) ᱟᱨ "ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚ/ ᱡᱳᱴᱟᱣ ᱠᱚ): "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ "ᱵᱟᱨᱳ ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱜᱟᱛᱮ) ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ common ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ᱾ <ref name=telegraph>{{cite web | url = http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | archive-url = https://web.archive.org/web/20060629230728/http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | url-status = dead | archive-date = 29 June 2006 | title = Next weekend you can be at ... Guptipara | access-date = 2007-03-25 | last = Sengupta | first = Tithiparna | date = 26 March 2006 | work= [[The Telegraph (Kolkata)|The Telegraph]] }}</ref><ref name=yellowpages>{{cite web | url = http://www.calcuttayellowpages.com/durga.html | title = Durga Puja Festival in West bengal | access-date = 2008-02-01 | publisher = [[Yellowpages.com]] }}</ref> ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱮᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱚᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱠᱟᱹᱡ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱖᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱫᱷᱟ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱙᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ᱾<ref name=calweb>{{cite web |url = http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |title = Durga Puja |access-date = 2007-03-25 |work = Calcuttaweb |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070412212224/http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |archive-date = 2007-04-12 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://festivals.iloveindia.com/durga-puja/history-durga-puja.html | title = History of Durga Puja | work = Festivals: Durga Puja | access-date = 2007-03-25 | publisher = iloveindia.com }}</ref> [[File:Bindhyabasini_Temple.jpg|200 px|thumb|ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱴᱷᱟᱶ]] [[File:Krishnachandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] [[File:Ramchandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:VRINDAVANCHANDRA.jpg|thumb|200 px|ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:The temple complex in Guptipara.jpg|200 px|thumb|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱚ]] [[File:In_Mohanlal's_Memory.jpg|thumb|200 px|ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ ᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱨᱮ]] [[File:Chariot_of_Guptipara.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath 4.jpg|thumb|200 px|ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱨᱟᱹᱛ ᱚᱨ]] [[File:Bhandar Loot 30.jpg|thumb|200 px|ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨ ᱞᱩᱴ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱷᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ]] [[File:Saroj Mohan Institute of Technology Guptipara.jpg|thumb|200px|[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ|ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]]]] ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ "[[ᱥᱚᱝᱥᱠᱨᱤᱛ]] ᱴᱳᱞ" (Toles) ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱰᱤᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ "ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ," "ᱨᱟᱜᱷᱩ ᱱᱟᱛᱷ" ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱟᱨ ''ᱢᱮᱞᱟ'' ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱟᱨ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ "''ᱥᱤᱥᱤᱨ ᱵᱟ machine ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱯᱟᱴᱷᱟᱜᱟᱨ''", ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱟᱭᱵᱽᱨᱮᱨᱤ ᱨᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱵᱷᱳᱞᱟ ᱢᱚᱭᱨᱟ,<ref name = "Datta"/> ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ [[ᱥᱤᱨᱟᱡᱽ ᱩᱫᱽ-ᱫᱚᱣᱞᱟ]] ᱨᱮᱱ ᱥᱮᱱᱟᱯᱚᱛᱤ [[ᱫᱤᱣᱟᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ]] ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite book|title=Sirajer putro o bangsadharder Sandhane|last=Amalendu Dey|publisher=Parul Prakashani Pvt. Ltd.|year=2012|isbn=9789382300472|location=Kolkata|pages=49|language=bn}}</ref> ​[[ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱴᱷ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ [[ వైష్ణవ మతం|ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ]] ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ: ᱪᱟᱭᱛᱚᱱᱭᱚ, ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱨ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ᱾ ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ [[ᱴᱮᱨᱟᱠᱳᱴᱟ]] (terracotta) ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ,<ref name="telegraph" /> ᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱚ ᱨᱮ [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱥᱛᱷᱟᱯᱚᱛᱭᱚ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ [[ᱢᱟᱦᱟᱠᱟᱵᱽ]] ᱟᱨ [[ᱯᱩᱨᱟᱬ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱠᱚ an engraved ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱟᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱦᱚᱸ, ᱚᱸᱰᱮᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ ᱨᱟᱥ, ᱫᱳᱞ ᱟᱨ [[ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟ structural structure|ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ''ᱨᱟᱹᱛ'' (ᱪᱟᱠᱟ ᱜᱟᱹᱰᱤ), ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱥᱩᱞ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱯᱩᱨᱤ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ( lord ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ) ᱦᱤᱞᱳ cross, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ "ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨᱞᱩᱴ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱦᱩᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱚᱸᱰᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱵᱮᱨ ᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱟᱨᱣᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱨᱟᱱᱰᱮᱰ ᱵᱟᱝᱞᱟ "''ᱜᱩᱯᱳ [[ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ (ᱞᱟᱹᱰᱩ)|ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ]],''" ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​== ᱦᱚᱲ ᱮᱞ == [[᱒᱐᱑᱑ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱑᱖᱙ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑,᱐᱙᱐ (᱕᱐%) ᱠᱳᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱐᱗᱙ (᱕᱐%) ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱑᱙᱒ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚ ᱘᱓.᱙᱒% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=census2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= 2011 census: West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 10 June 2016}}</ref> ​== ᱭᱟ communication / ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱥᱮ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱛᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱦᱟᱣᱲᱟ, [[ᱠᱟᱴᱣᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱳᱠᱟᱞ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩᱭᱟ᱾ [[ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ custom ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ#ᱮᱴᱟᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ|ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ-ᱠᱟᱴᱣᱟ ᱵᱽᱨᱟᱧᱪ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|74|km|abbr=on}} ᱟᱨ ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|35|km|abbr=on}} ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>Railway local timetable</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱥᱟᱢ (S.T.K.K.) ᱨᱳᱰ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ [[ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ]] ᱟᱨ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱘ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱵᱟᱥ), [[ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ) ᱟᱨ [[ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ) ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱥᱟᱱᱛᱤᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱟᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱰᱷᱚᱝᱜᱟ (Ferry) ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (ᱡᱤᱨᱟᱴ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱟᱨ ᱠᱟᱞᱱᱟ (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱴᱳᱨᱤᱠᱥᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ == ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ == ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱩᱬ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱭ ᱵᱟᱜᱮ (᱑᱒᱐) ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱢᱟᱨᱮᱭᱟ: ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ᱾{{citation needed|date=June 2022}} ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ, ᱟᱭᱫᱟ ᱢᱤᱞᱚᱱᱤ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚ, ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱤᱭᱟᱹᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ ᱫᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱡᱚᱨ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ​== ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ, ᱥᱮ [[ᱜᱽᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ I ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱳᱰ, ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ, ᱵᱟᱸᱫᱷᱟᱜᱟᱪᱷᱤ, ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ, ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱴᱮᱝᱨᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱟᱫᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ II ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱢᱟᱱᱚᱥᱟᱛᱚᱞᱟ, ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱯᱩᱠᱩᱨ, ᱵᱮᱞᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱠᱩᱢᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱪᱷᱩᱛᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱵᱟᱵᱩᱨᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱟᱨᱭᱚᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱨᱟᱹᱛᱥᱚᱲᱚᱠ, ᱡᱟᱢᱛᱚᱞᱟ, ᱵᱮᱦᱩᱞᱟ, ᱜᱷᱳᱥᱯᱟᱲᱟ, ᱥᱳᱱᱫᱳᱞᱯᱩᱨ, ᱨᱟᱢᱯᱩᱨ, ᱟᱭᱫᱟ, ᱟᱨ ᱵᱟᱭᱨᱮ, ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ III ᱫᱚ ᱯᱷᱩᱞᱛᱚᱞᱟ, ᱪᱚᱨ-ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱵᱟᱴᱤ, ᱵᱮᱱᱟᱞᱤ, ᱥᱚᱠᱛᱤᱯᱩᱨ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] [[विधान सभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟ formal ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ === *[[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱯᱤ. ᱨᱚᱪᱚᱱᱟ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ]] *[[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱮᱞ.ᱮ: ᱥᱩᱢᱚᱱᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] *ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ: ᱟᱥᱤᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -I: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -II: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -III: ​== ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ == ​ === ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ === *[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]] ​=== ᱩᱪᱪᱚ ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ === ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ({{abbr|est.|ᱮᱦᱚᱵ}} ᱑᱘᱙᱐, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱟᱸᱲᱤ ᱥᱩᱨ, ᱵᱷᱚᱴᱴᱟᱪᱟᱨᱭᱚ ᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-high-school/19121400501 Guptipara High School]</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱮᱦᱚᱵ ᱑᱙᱕᱐, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-girls-high-school/19121402201 Guptipara Girls High School]</ref> ​=== ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ === ​ᱥᱚᱛᱭᱚᱵᱽᱨᱚᱛᱚ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ)<ref>[http://www.schoolsworld.in/schools/showschool.php?school_id=19121402202 Satyabrata Balika Vidyalaya]</ref> ​ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱵᱟᱴᱤ ᱪᱚᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/krishna-bati-char-high-school/19121401205 Krishna Bati Char High School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/satgachia-high-school/19091403904 Satgachia High School]</ref> ​ᱱᱚᱴᱟᱜᱚᱲ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/natagarh-high-school/19121403403 Natagarh High School]</ref> ​ᱥᱩᱞᱛᱟᱱᱯᱩᱨ ᱟᱞᱤᱭᱟ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥᱟ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/sultanpur-alia-sr-madarasah/19072409802 Sultanpur Alia Sr. Madarasah School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ) ​=== ᱢᱤᱥᱚᱱ === ​ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱵᱳᱭᱮᱡᱽ ᱣᱮᱞᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱦᱳᱢ ​ == ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ: ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱳᱞ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱷᱟᱯᱟᱱ, ᱠᱟᱞᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟ local ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ, [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ structure|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱨᱟᱹᱛ-ᱡᱟᱛᱨᱟ === {{Main article|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ}} ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱠᱚᱨᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟ communication ᱒ ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ᱾<ref name="Datta">{{cite news|url=https://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|archive-url=https://web.archive.org/web/20101028132521/http://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|url-status=dead|archive-date=28 October 2010|title=Next Weekend you can be at ... Guptipara|last1=Datta|first1=Rangan|date=6 Sep 2009|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|access-date=25 July 2015}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵᱚᱜ-ᱟ mfynfypop1sc00chjgpkrzohnz1vktv 197401 197400 2026-08-30T07:40:51Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 197401 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ | native_name = Guptipara | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = Guptipara Railway stations in Hooghly district 04.jpg | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.2103|N|88.4043|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱠᱚ|ᱡᱤᱞᱟᱹ]] | subdivision_name2 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2169 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], ᱤᱝᱨᱮᱡᱤ | timezone1 = [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱥᱴᱮᱱᱰᱟᱨᱰ ᱴᱟᱭᱤᱢ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank1_info_sec1 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | blank2_name_sec1 = [[विधानसभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank2_info_sec1 = [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] | website = }} ​'''ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ''' ᱫᱚ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (ᱥᱟ processes ᱩᱱᱱᱚᱭᱚᱱ ᱵᱞᱚᱠ)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name=censusstatutory>{{cite web | url = http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm | title = District Wise List of Statutory Towns (Municipal Corporation, Municipality, Notified Area and Cantonment Board), Census Towns and Outgrowths, West Bengal, 2001 |work =Census of India: Final Population Totals, West Bengal | access-date = 2007-03-25 | publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal |archive-url = https://web.archive.org/web/20070330052916/http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-03-30}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱠᱟᱱᱟ custo m. ​== geography ( geographical point of view) == {{OSM Location map | width=300| height=350| zoom=10 | coord={{coord|23|0|45|N|88|20|12|E}}| float=left|caption='''ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ (ᱯᱳᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱪᱷᱟᱲᱟ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ''' M: ᱢᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ, R: ᱜᱨᱟᱢᱤᱱ/ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱠᱮᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱢᱮ map ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ map ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ |mark-coord1={{coord|22|58|32|N|88|24|0|E}} | label-pos1=right|label1= bansberia | numbered1=M| mark-title1= [[ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (M)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1=#800000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|22|54|0|N|88|23|24|E}} | label-pos2=right|label2=Hugli-Chuchura| numbered2=M| mark-title2= [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱪᱩᱸᱪᱩᱲᱟ]] (M) |mark-coord3={{coord|23|7|25|N|88|12|4|E}} | label-pos3=right|label3=Batika | numbered3=CT| mark-title3= [[ᱵᱟᱴᱤᱠᱟ]] (CT)|shape-color3=#A40000 |mark-coord4={{coord|23|5|30|N|88|16|48|E}} | label-pos4=right|label4=Pandua| numbered4=CT| mark-title4= [[ᱯᱟᱸᱰᱩᱣᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] (CT)| shape-color4=#A40000 |mark-coord5={{coord|23|4|10|N|88|15|48|E}} | label-pos5=right|label5=Purusattompur| numbered5=CT| mark-title5= [[ᱯᱩᱨᱩᱥᱳᱛᱛᱚᱢᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color5=#A40000 |mark-coord6={{coord|23|3|10|N|88|15|59|E}} | label-pos6=right|label6=Namajgram| numbered6=CT| mark-title6= [[ᱱᱟᱢᱟᱡᱽᱜᱽᱨᱟᱢ]] (CT)| shape-color6=#A40000 |mark-coord7={{coord|23|11|55|N|88|24|32|E}} | label-pos7=right|label7=Badhagachhi| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱵᱟᱲᱟᱜᱟᱪᱷᱤ]] (CT)| shape-color7=#A40000 |mark-coord8={{coord|23|11|5|N|88|24|53|E}} | label-pos8=right|label8=Mirdhanga| numbered8=CT| mark-title8= [[ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)|shape-color8=#A40000 |mark-coord9={{coord|23|7|4|N|88|28|22|E}} | label-pos9=right|label9=Sripur| numbered9=CT| mark-title9= [[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ]] (CT)|shape-color9=#A40000 |mark-coord10={{coord|23|5|54|N|88|27|42|E}} | label-pos10=right|label10=Jirat| numbered10=CT| mark-title10= [[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (CT)| shape-color10=#A40000 |mark-coord11={{coord|23|6|40|N|88|27|27|E}} | label-pos11=left|label11=Balagarh| numbered11=R| mark-title11= [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] (R)| shape-color11=#C42222 |mark-coord12={{coord|23|1|40|N|88|23|50|E}} | label-pos12=left|label12=Raghunathpur| numbered12=CT| mark-title12= [[ᱨᱟᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨ (PS-Magra)]] (CT)| shape-color12=#A40000 |mark-coord13={{coord|23|1|0|N|88|24|0|E}} | label-pos13=right|label13=Madhusudanpur| numbered13=CT| mark-title13= [[ᱢᱚᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color13=#A40000 |mark-coord14={{coord|23|0|45|N|88|22|22|E}} | label-pos14=left|label14=Hansghara| numbered14=CT| mark-title14= [[ᱦᱟᱸᱥᱜᱷᱚᱨᱟ]] (CT)| shape-color14=#A40000 |mark-coord15={{coord|22|59|28|N|88|21|43|E}} | label-pos15=left|label15=Kola| numbered15=CT| mark-title15= [[ᱠᱳᱞᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱳᱞᱟ]] (CT)| shape-color15=#A40000 |mark-coord16={{coord|22|59|15|N|88|23|34|E}} | label-pos16=right|label16=Amodghata| numbered16=CT| mark-title16= [[ᱟᱢᱳᱫᱽᱜᱷᱟᱴᱟ]] (CT)| shape-color16=#A40000 |mark-coord17={{coord|23|0|0|N|88|22|55|E}} | label-pos17=right|label17=Mogra| numbered17=R| mark-title17= [[ᱢᱚᱜᱽᱨᱟ]] (R)| shape-color17=#C42222 |mark-coord18={{coord|22|58|42|N|88|22|14|E}} | label-pos18=left|label18=Alikhoja| numbered18=CT| mark-title18= [[ᱟᱞᱤᱠᱷᱳᱡᱟ]] (CT)| shape-color18=#A40000 |mark-coord19={{coord|22|57|40|N|88|23|20|E}} | label-pos19=right|label19=Shankhanagar| numbered19=CT| mark-title19= [[ᱥᱚᱝᱠᱷᱚᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)| shape-color19=#A40000 |mark-coord20={{coord|22|58|0|N|88|22|20|E}} | label-pos20=left|label20=Chak Bansberia| numbered20=CT| mark-title20= [[ᱪᱚᱠ ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color20=#A40000 |mark-coord21={{coord|22|56|10|N|88|23|3|E}} | label-pos21=right|label21=Keota| numbered21=CT| mark-title21= [[ᱠᱮᱣᱴᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱮᱣᱴᱟ]] (CT)| shape-color21=#A40000 |mark-coord22={{coord|22|55|21|N|88|22|46|E}} | label-pos22=right|label22=Bandel| numbered22=R| mark-title22= [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] (R)| shape-color22=#C42222 |mark-coord23={{coord|22|56|0|N|88|22|0|E}} | label-pos23=left|label23=Manushpur| numbered23=CT| mark-title23= [[ᱢᱟᱱᱩᱥᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color23=#A40000 |mark-coord24={{coord|22|55|12|N|88|21|50|E}} | label-pos24=left|label24=Naldanga| numbered24=CT| mark-title24= [[ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)| shape-color24=#A40000 |mark-coord25={{coord|22|54|15|N|88|22|10|E}} | label-pos25=left|label25=Kodalia| numbered25=CT| mark-title25= [[ᱠᱳᱰᱟᱞᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color25=#A40000 |mark-coord26={{coord|22|53|30|N|88|22|10|E}} | label-pos26=left|label26=Kulihanda| numbered26=CT| mark-title26= [[ᱠᱩᱞᱤᱦᱟᱱᱰᱟ]] (CT)| shape-color26=#A40000 |mark-coord27={{coord|22|52|38|N|88|22|50|E}} | label-pos27=right|label27=Dharmapur| numbered27=CT| mark-title27= [[ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color27=#A40000 |mark-coord28={{coord|22|52|40|N|88|21|30|E}} | label-pos28=left|label28=Simla| numbered28=CT| mark-title28= [[ᱥᱤᱢᱞᱟ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱥᱤᱢᱞᱟ]] (CT)| shape-color28=#A40000 |mark-coord29={{coord| 23.131844|88.475278}}| label29=Hooghly |labela29=River| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=0| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none |mark-coord30={{coord|23|7|30|N|88|27|27|E}} | label-pos30=left|label30=Guptipara| numbered30=R| mark-title30= ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ (R)|shape-color30=black| label-size30=13|label-color30=black}} ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱵᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱮᱫᱟ (ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ I ᱟᱨ II ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ III ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ)᱾ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱚᱠᱥᱵᱳ ᱞᱮᱠ (Oxbow lake), ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱢᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱟᱨ ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱑᱕ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱜᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱟᱨ ᱜᱟᱰᱟ ᱛᱮ ᱮᱥᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ {{refn|group=note| ᱨᱮᱵᱷᱚᱨᱮᱱᱰ ᱞᱚᱝ (Reverend Long) ᱫᱚ 'ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱤᱵᱷᱤᱣ' ᱑᱘᱔᱖ ᱨᱮᱭ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱫᱟ, 'ᱜᱟᱰᱟ (ᱵᱷᱟᱜᱤᱨᱚᱛᱷᱤ) ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱞᱱᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱭᱟᱜᱟᱪᱷᱤ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱷᱤᱨᱤ standard ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾'}}<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.98350|title=Calcutta And Its Neighbourhood: History of people and localities from 1690 to 1857|last=Long|first=James|publisher=Indian Publications|editor-last=Sen Gupta|editor-first=Sankar|location=Calcutta|publication-date=June 1974}}</ref> ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱫᱚ 'ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ' ᱱᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ᱵᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱜ ᱫᱚ ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱᱟ ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱥᱟᱶ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ᱾ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ, ᱪᱟᱥ ᱵᱟᱥ, ᱵᱟᱱ, ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱠᱮ.ᱠᱮ (STKK) ᱨᱳᱰ ᱟᱨ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱚ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ​== ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" (ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ) [[ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱨᱤ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ [[ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ|ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ]] (ᱨᱟᱢ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ) ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ, "ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱥᱟᱶ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱟᱛᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ-ᱟ᱾<ref>{{Cite web|title=বারো ইয়ারি আয়োজনে পূজিতা হন গুপ্তিপাড়ার বিন্ধ্যবাসিনী|url=https://anandautsav.anandabazar.com/puja-parikrama/durga-puja-2018-old-and-ancient-puja-of-guptipara-dgtl-1.881827|access-date=2021-08-17|website=anandautsav.anandabazar.com|language=en}}</ref> ᱑᱗᱖᱐ ᱜᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱫᱽᱞᱟᱹ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱩᱱᱠᱩ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱦᱚᱲ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱟᱞᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱵᱟᱵᱽᱬᱮ ᱦᱚᱲ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱟ᱾ "ᱵᱟᱨᱳ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ) ᱟᱨ "ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚ/ ᱡᱳᱴᱟᱣ ᱠᱚ): "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ "ᱵᱟᱨᱳ ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱜᱟᱛᱮ) ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ common ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ᱾ <ref name=telegraph>{{cite web | url = http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | archive-url = https://web.archive.org/web/20060629230728/http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | url-status = dead | archive-date = 29 June 2006 | title = Next weekend you can be at ... Guptipara | access-date = 2007-03-25 | last = Sengupta | first = Tithiparna | date = 26 March 2006 | work= [[The Telegraph (Kolkata)|The Telegraph]] }}</ref><ref name=yellowpages>{{cite web | url = http://www.calcuttayellowpages.com/durga.html | title = Durga Puja Festival in West bengal | access-date = 2008-02-01 | publisher = [[Yellowpages.com]] }}</ref> ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱮᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱚᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱠᱟᱹᱡ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱖᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱫᱷᱟ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱙᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ᱾<ref name=calweb>{{cite web |url = http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |title = Durga Puja |access-date = 2007-03-25 |work = Calcuttaweb |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070412212224/http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |archive-date = 2007-04-12 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://festivals.iloveindia.com/durga-puja/history-durga-puja.html | title = History of Durga Puja | work = Festivals: Durga Puja | access-date = 2007-03-25 | publisher = iloveindia.com }}</ref> [[File:Bindhyabasini_Temple.jpg|200 px|thumb|ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱴᱷᱟᱶ]] [[File:Krishnachandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] [[File:Ramchandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:VRINDAVANCHANDRA.jpg|thumb|200 px|ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:The temple complex in Guptipara.jpg|200 px|thumb|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱚ]] [[File:In_Mohanlal's_Memory.jpg|thumb|200 px|ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ ᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱨᱮ]] [[File:Chariot_of_Guptipara.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath 4.jpg|thumb|200 px|ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱨᱟᱹᱛ ᱚᱨ]] [[File:Bhandar Loot 30.jpg|thumb|200 px|ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨ ᱞᱩᱴ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱷᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ]] [[File:Saroj Mohan Institute of Technology Guptipara.jpg|thumb|200px|[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ|ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]]]] ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ "[[ᱥᱚᱝᱥᱠᱨᱤᱛ]] ᱴᱳᱞ" (Toles) ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱰᱤᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ "ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ," "ᱨᱟᱜᱷᱩ ᱱᱟᱛᱷ" ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱟᱨ ''ᱢᱮᱞᱟ'' ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱟᱨ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ "''ᱥᱤᱥᱤᱨ ᱵᱟ machine ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱯᱟᱴᱷᱟᱜᱟᱨ''", ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱟᱭᱵᱽᱨᱮᱨᱤ ᱨᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱵᱷᱳᱞᱟ ᱢᱚᱭᱨᱟ,<ref name = "Datta"/> ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ [[ᱥᱤᱨᱟᱡᱽ ᱩᱫᱽ-ᱫᱚᱣᱞᱟ]] ᱨᱮᱱ ᱥᱮᱱᱟᱯᱚᱛᱤ [[ᱫᱤᱣᱟᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ]] ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite book|title=Sirajer putro o bangsadharder Sandhane|last=Amalendu Dey|publisher=Parul Prakashani Pvt. Ltd.|year=2012|isbn=9789382300472|location=Kolkata|pages=49|language=bn}}</ref> ​[[ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱴᱷ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ [[ వైష్ణవ మతం|ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ]] ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ: ᱪᱟᱭᱛᱚᱱᱭᱚ, ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱨ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ᱾ ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ [[ᱴᱮᱨᱟᱠᱳᱴᱟ]] (terracotta) ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ,<ref name="telegraph" /> ᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱚ ᱨᱮ [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱥᱛᱷᱟᱯᱚᱛᱭᱚ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ [[ᱢᱟᱦᱟᱠᱟᱵᱽ]] ᱟᱨ [[ᱯᱩᱨᱟᱬ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱠᱚ an engraved ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱟᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱦᱚᱸ, ᱚᱸᱰᱮᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ ᱨᱟᱥ, ᱫᱳᱞ ᱟᱨ [[ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟ structural structure|ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ''ᱨᱟᱹᱛ'' (ᱪᱟᱠᱟ ᱜᱟᱹᱰᱤ), ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱥᱩᱞ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱯᱩᱨᱤ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ( lord ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ) ᱦᱤᱞᱳ cross, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ "ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨᱞᱩᱴ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱦᱩᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱚᱸᱰᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱵᱮᱨ ᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱟᱨᱣᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱨᱟᱱᱰᱮᱰ ᱵᱟᱝᱞᱟ "''ᱜᱩᱯᱳ [[ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ (ᱞᱟᱹᱰᱩ)|ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ]],''" ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​== ᱦᱚᱲ ᱮᱞ == [[᱒᱐᱑᱑ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱑᱖᱙ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑,᱐᱙᱐ (᱕᱐%) ᱠᱳᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱐᱗᱙ (᱕᱐%) ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱑᱙᱒ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚ ᱘᱓.᱙᱒% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=census2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= 2011 census: West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 10 June 2016}}</ref> ​== ᱭᱟ communication / ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱥᱮ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱛᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱦᱟᱣᱲᱟ, [[ᱠᱟᱴᱣᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱳᱠᱟᱞ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩᱭᱟ᱾ [[ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ custom ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ#ᱮᱴᱟᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ|ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ-ᱠᱟᱴᱣᱟ ᱵᱽᱨᱟᱧᱪ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|74|km|abbr=on}} ᱟᱨ ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|35|km|abbr=on}} ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>Railway local timetable</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱥᱟᱢ (S.T.K.K.) ᱨᱳᱰ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ [[ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ]] ᱟᱨ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱘ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱵᱟᱥ), [[ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ) ᱟᱨ [[ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ) ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱥᱟᱱᱛᱤᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱟᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱰᱷᱚᱝᱜᱟ (Ferry) ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (ᱡᱤᱨᱟᱴ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱟᱨ ᱠᱟᱞᱱᱟ (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱴᱳᱨᱤᱠᱥᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ == ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ == ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱩᱬ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱭ ᱵᱟᱜᱮ (᱑᱒᱐) ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱢᱟᱨᱮᱭᱟ: ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ᱾{{citation needed|date=June 2022}} ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ, ᱟᱭᱫᱟ ᱢᱤᱞᱚᱱᱤ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚ, ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱤᱭᱟᱹᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ ᱫᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱡᱚᱨ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ​== ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ, ᱥᱮ [[ᱜᱽᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ I ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱳᱰ, ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ, ᱵᱟᱸᱫᱷᱟᱜᱟᱪᱷᱤ, ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ, ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱴᱮᱝᱨᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱟᱫᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ II ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱢᱟᱱᱚᱥᱟᱛᱚᱞᱟ, ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱯᱩᱠᱩᱨ, ᱵᱮᱞᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱠᱩᱢᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱪᱷᱩᱛᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱵᱟᱵᱩᱨᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱟᱨᱭᱚᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱨᱟᱹᱛᱥᱚᱲᱚᱠ, ᱡᱟᱢᱛᱚᱞᱟ, ᱵᱮᱦᱩᱞᱟ, ᱜᱷᱳᱥᱯᱟᱲᱟ, ᱥᱳᱱᱫᱳᱞᱯᱩᱨ, ᱨᱟᱢᱯᱩᱨ, ᱟᱭᱫᱟ, ᱟᱨ ᱵᱟᱭᱨᱮ, ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ III ᱫᱚ ᱯᱷᱩᱞᱛᱚᱞᱟ, ᱪᱚᱨ-ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱵᱟᱴᱤ, ᱵᱮᱱᱟᱞᱤ, ᱥᱚᱠᱛᱤᱯᱩᱨ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] [[विधान सभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟ formal ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ === *[[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱯᱤ. ᱨᱚᱪᱚᱱᱟ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ]] *[[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱮᱞ.ᱮ: ᱥᱩᱢᱚᱱᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] *ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ: ᱟᱥᱤᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -I: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -II: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -III: ​== ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ == ​ === ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ === *[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]] ​=== ᱩᱪᱪᱚ ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ === ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ({{abbr|est.|ᱮᱦᱚᱵ}} ᱑᱘᱙᱐, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱟᱸᱲᱤ ᱥᱩᱨ, ᱵᱷᱚᱴᱴᱟᱪᱟᱨᱭᱚ ᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-high-school/19121400501 Guptipara High School]</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱮᱦᱚᱵ ᱑᱙᱕᱐, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-girls-high-school/19121402201 Guptipara Girls High School]</ref> ​=== ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ === ​ᱥᱚᱛᱭᱚᱵᱽᱨᱚᱛᱚ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ)<ref>[http://www.schoolsworld.in/schools/showschool.php?school_id=19121402202 Satyabrata Balika Vidyalaya]</ref> ​ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱵᱟᱴᱤ ᱪᱚᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/krishna-bati-char-high-school/19121401205 Krishna Bati Char High School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/satgachia-high-school/19091403904 Satgachia High School]</ref> ​ᱱᱚᱴᱟᱜᱚᱲ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/natagarh-high-school/19121403403 Natagarh High School]</ref> ​ᱥᱩᱞᱛᱟᱱᱯᱩᱨ ᱟᱞᱤᱭᱟ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥᱟ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/sultanpur-alia-sr-madarasah/19072409802 Sultanpur Alia Sr. Madarasah School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ) ​=== ᱢᱤᱥᱚᱱ === ​ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱵᱳᱭᱮᱡᱽ ᱣᱮᱞᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱦᱳᱢ ​ == ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ: ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱳᱞ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱷᱟᱯᱟᱱ, ᱠᱟᱞᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟ local ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ, [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ structure|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱨᱟᱹᱛ-ᱡᱟᱛᱨᱟ === {{Main article|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ}} ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱠᱚᱨᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟ communication ᱒ ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ᱾<ref name="Datta">{{cite news|url=https://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|archive-url=https://web.archive.org/web/20101028132521/http://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|url-status=dead|archive-date=28 October 2010|title=Next Weekend you can be at ... Guptipara|last1=Datta|first1=Rangan|date=6 Sep 2009|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|access-date=25 July 2015}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵᱚᱜ-ᱟ b4nfk95sxanl7ycffsqua14iw6o2sbk 197402 197401 2026-08-30T07:42:02Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 /* ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ */ 197402 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ | native_name = Guptipara | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = Guptipara Railway stations in Hooghly district 04.jpg | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.2103|N|88.4043|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱠᱚ|ᱡᱤᱞᱟᱹ]] | subdivision_name2 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2169 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], ᱤᱝᱨᱮᱡᱤ | timezone1 = [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱥᱴᱮᱱᱰᱟᱨᱰ ᱴᱟᱭᱤᱢ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank1_info_sec1 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | blank2_name_sec1 = [[विधानसभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank2_info_sec1 = [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] | website = }} ​'''ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ''' ᱫᱚ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (ᱥᱟ processes ᱩᱱᱱᱚᱭᱚᱱ ᱵᱞᱚᱠ)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name=censusstatutory>{{cite web | url = http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm | title = District Wise List of Statutory Towns (Municipal Corporation, Municipality, Notified Area and Cantonment Board), Census Towns and Outgrowths, West Bengal, 2001 |work =Census of India: Final Population Totals, West Bengal | access-date = 2007-03-25 | publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal |archive-url = https://web.archive.org/web/20070330052916/http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-03-30}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱠᱟᱱᱟ custo m. ​== geography ( geographical point of view) == {{OSM Location map | width=300| height=350| zoom=10 | coord={{coord|23|0|45|N|88|20|12|E}}| float=left|caption='''ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ (ᱯᱳᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱪᱷᱟᱲᱟ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ''' M: ᱢᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ, R: ᱜᱨᱟᱢᱤᱱ/ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱠᱮᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱢᱮ map ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ map ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ |mark-coord1={{coord|22|58|32|N|88|24|0|E}} | label-pos1=right|label1= bansberia | numbered1=M| mark-title1= [[ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (M)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1=#800000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|22|54|0|N|88|23|24|E}} | label-pos2=right|label2=Hugli-Chuchura| numbered2=M| mark-title2= [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱪᱩᱸᱪᱩᱲᱟ]] (M) |mark-coord3={{coord|23|7|25|N|88|12|4|E}} | label-pos3=right|label3=Batika | numbered3=CT| mark-title3= [[ᱵᱟᱴᱤᱠᱟ]] (CT)|shape-color3=#A40000 |mark-coord4={{coord|23|5|30|N|88|16|48|E}} | label-pos4=right|label4=Pandua| numbered4=CT| mark-title4= [[ᱯᱟᱸᱰᱩᱣᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] (CT)| shape-color4=#A40000 |mark-coord5={{coord|23|4|10|N|88|15|48|E}} | label-pos5=right|label5=Purusattompur| numbered5=CT| mark-title5= [[ᱯᱩᱨᱩᱥᱳᱛᱛᱚᱢᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color5=#A40000 |mark-coord6={{coord|23|3|10|N|88|15|59|E}} | label-pos6=right|label6=Namajgram| numbered6=CT| mark-title6= [[ᱱᱟᱢᱟᱡᱽᱜᱽᱨᱟᱢ]] (CT)| shape-color6=#A40000 |mark-coord7={{coord|23|11|55|N|88|24|32|E}} | label-pos7=right|label7=Badhagachhi| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱵᱟᱲᱟᱜᱟᱪᱷᱤ]] (CT)| shape-color7=#A40000 |mark-coord8={{coord|23|11|5|N|88|24|53|E}} | label-pos8=right|label8=Mirdhanga| numbered8=CT| mark-title8= [[ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)|shape-color8=#A40000 |mark-coord9={{coord|23|7|4|N|88|28|22|E}} | label-pos9=right|label9=Sripur| numbered9=CT| mark-title9= [[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ]] (CT)|shape-color9=#A40000 |mark-coord10={{coord|23|5|54|N|88|27|42|E}} | label-pos10=right|label10=Jirat| numbered10=CT| mark-title10= [[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (CT)| shape-color10=#A40000 |mark-coord11={{coord|23|6|40|N|88|27|27|E}} | label-pos11=left|label11=Balagarh| numbered11=R| mark-title11= [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] (R)| shape-color11=#C42222 |mark-coord12={{coord|23|1|40|N|88|23|50|E}} | label-pos12=left|label12=Raghunathpur| numbered12=CT| mark-title12= [[ᱨᱟᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨ (PS-Magra)]] (CT)| shape-color12=#A40000 |mark-coord13={{coord|23|1|0|N|88|24|0|E}} | label-pos13=right|label13=Madhusudanpur| numbered13=CT| mark-title13= [[ᱢᱚᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color13=#A40000 |mark-coord14={{coord|23|0|45|N|88|22|22|E}} | label-pos14=left|label14=Hansghara| numbered14=CT| mark-title14= [[ᱦᱟᱸᱥᱜᱷᱚᱨᱟ]] (CT)| shape-color14=#A40000 |mark-coord15={{coord|22|59|28|N|88|21|43|E}} | label-pos15=left|label15=Kola| numbered15=CT| mark-title15= [[ᱠᱳᱞᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱳᱞᱟ]] (CT)| shape-color15=#A40000 |mark-coord16={{coord|22|59|15|N|88|23|34|E}} | label-pos16=right|label16=Amodghata| numbered16=CT| mark-title16= [[ᱟᱢᱳᱫᱽᱜᱷᱟᱴᱟ]] (CT)| shape-color16=#A40000 |mark-coord17={{coord|23|0|0|N|88|22|55|E}} | label-pos17=right|label17=Mogra| numbered17=R| mark-title17= [[ᱢᱚᱜᱽᱨᱟ]] (R)| shape-color17=#C42222 |mark-coord18={{coord|22|58|42|N|88|22|14|E}} | label-pos18=left|label18=Alikhoja| numbered18=CT| mark-title18= [[ᱟᱞᱤᱠᱷᱳᱡᱟ]] (CT)| shape-color18=#A40000 |mark-coord19={{coord|22|57|40|N|88|23|20|E}} | label-pos19=right|label19=Shankhanagar| numbered19=CT| mark-title19= [[ᱥᱚᱝᱠᱷᱚᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)| shape-color19=#A40000 |mark-coord20={{coord|22|58|0|N|88|22|20|E}} | label-pos20=left|label20=Chak Bansberia| numbered20=CT| mark-title20= [[ᱪᱚᱠ ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color20=#A40000 |mark-coord21={{coord|22|56|10|N|88|23|3|E}} | label-pos21=right|label21=Keota| numbered21=CT| mark-title21= [[ᱠᱮᱣᱴᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱮᱣᱴᱟ]] (CT)| shape-color21=#A40000 |mark-coord22={{coord|22|55|21|N|88|22|46|E}} | label-pos22=right|label22=Bandel| numbered22=R| mark-title22= [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] (R)| shape-color22=#C42222 |mark-coord23={{coord|22|56|0|N|88|22|0|E}} | label-pos23=left|label23=Manushpur| numbered23=CT| mark-title23= [[ᱢᱟᱱᱩᱥᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color23=#A40000 |mark-coord24={{coord|22|55|12|N|88|21|50|E}} | label-pos24=left|label24=Naldanga| numbered24=CT| mark-title24= [[ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)| shape-color24=#A40000 |mark-coord25={{coord|22|54|15|N|88|22|10|E}} | label-pos25=left|label25=Kodalia| numbered25=CT| mark-title25= [[ᱠᱳᱰᱟᱞᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color25=#A40000 |mark-coord26={{coord|22|53|30|N|88|22|10|E}} | label-pos26=left|label26=Kulihanda| numbered26=CT| mark-title26= [[ᱠᱩᱞᱤᱦᱟᱱᱰᱟ]] (CT)| shape-color26=#A40000 |mark-coord27={{coord|22|52|38|N|88|22|50|E}} | label-pos27=right|label27=Dharmapur| numbered27=CT| mark-title27= [[ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color27=#A40000 |mark-coord28={{coord|22|52|40|N|88|21|30|E}} | label-pos28=left|label28=Simla| numbered28=CT| mark-title28= [[ᱥᱤᱢᱞᱟ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱥᱤᱢᱞᱟ]] (CT)| shape-color28=#A40000 |mark-coord29={{coord| 23.131844|88.475278}}| label29=Hooghly |labela29=River| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=0| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none |mark-coord30={{coord|23|7|30|N|88|27|27|E}} | label-pos30=left|label30=Guptipara| numbered30=R| mark-title30= ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ (R)|shape-color30=black| label-size30=13|label-color30=black}} ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱵᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱮᱫᱟ (ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ I ᱟᱨ II ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ III ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ)᱾ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱚᱠᱥᱵᱳ ᱞᱮᱠ (Oxbow lake), ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱢᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱟᱨ ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱑᱕ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱜᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱟᱨ ᱜᱟᱰᱟ ᱛᱮ ᱮᱥᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ {{refn|group=note| ᱨᱮᱵᱷᱚᱨᱮᱱᱰ ᱞᱚᱝ (Reverend Long) ᱫᱚ 'ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱤᱵᱷᱤᱣ' ᱑᱘᱔᱖ ᱨᱮᱭ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱫᱟ, 'ᱜᱟᱰᱟ (ᱵᱷᱟᱜᱤᱨᱚᱛᱷᱤ) ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱞᱱᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱭᱟᱜᱟᱪᱷᱤ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱷᱤᱨᱤ standard ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾'}}<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.98350|title=Calcutta And Its Neighbourhood: History of people and localities from 1690 to 1857|last=Long|first=James|publisher=Indian Publications|editor-last=Sen Gupta|editor-first=Sankar|location=Calcutta|publication-date=June 1974}}</ref> ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱫᱚ 'ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ' ᱱᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ᱵᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱜ ᱫᱚ ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱᱟ ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱥᱟᱶ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ᱾ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ, ᱪᱟᱥ ᱵᱟᱥ, ᱵᱟᱱ, ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱠᱮ.ᱠᱮ (STKK) ᱨᱳᱰ ᱟᱨ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱚ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ​== ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" (ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ) [[ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱨᱤ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ [[ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ|ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ]] (ᱨᱟᱢ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ) ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ, "ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱥᱟᱶ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱟᱛᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ-ᱟ᱾<ref>{{Cite web|title=বারো ইয়ারি আয়োজনে পূজিতা হন গুপ্তিপাড়ার বিন্ধ্যবাসিনী|url=https://anandautsav.anandabazar.com/puja-parikrama/durga-puja-2018-old-and-ancient-puja-of-guptipara-dgtl-1.881827|access-date=2021-08-17|website=anandautsav.anandabazar.com|language=en}}</ref> ᱑᱗᱖᱐ ᱜᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱫᱽᱞᱟᱹ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱩᱱᱠᱩ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱦᱚᱲ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱟᱞᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱵᱟᱵᱽᱬᱮ ᱦᱚᱲ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱟ᱾ "ᱵᱟᱨᱳ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ) ᱟᱨ "ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚ/ ᱡᱳᱴᱟᱣ ᱠᱚ): "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ "ᱵᱟᱨᱳ ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱜᱟᱛᱮ) ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ common ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ᱾ <ref name=telegraph>{{cite web | url = http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | archive-url = https://web.archive.org/web/20060629230728/http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | url-status = dead | archive-date = 29 June 2006 | title = Next weekend you can be at ... Guptipara | access-date = 2007-03-25 | last = Sengupta | first = Tithiparna | date = 26 March 2006 | work= [[The Telegraph (Kolkata)|The Telegraph]] }}</ref><ref name=yellowpages>{{cite web | url = http://www.calcuttayellowpages.com/durga.html | title = Durga Puja Festival in West bengal | access-date = 2008-02-01 | publisher = [[Yellowpages.com]] }}</ref> ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱮᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱚᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱠᱟᱹᱡ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱖᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱫᱷᱟ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱙᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ᱾<ref name=calweb>{{cite web |url = http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |title = Durga Puja |access-date = 2007-03-25 |work = Calcuttaweb |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070412212224/http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |archive-date = 2007-04-12 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://festivals.iloveindia.com/durga-puja/history-durga-puja.html | title = History of Durga Puja | work = Festivals: Durga Puja | access-date = 2007-03-25 | publisher = iloveindia.com }}</ref> [[File:Bindhyabasini_Temple.jpg|200 px|thumb|ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱴᱷᱟᱶ]] [[File:Krishnachandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] [[File:Ramchandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:VRINDAVANCHANDRA.jpg|thumb|200 px|ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:The temple complex in Guptipara.jpg|200 px|thumb|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱚ]] [[File:In_Mohanlal's_Memory.jpg|thumb|200 px|ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ ᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱨᱮ]] [[File:Chariot_of_Guptipara.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath 4.jpg|thumb|200 px|ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱨᱟᱹᱛ ᱚᱨ]] [[File:Bhandar Loot 30.jpg|thumb|200 px|ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨ ᱞᱩᱴ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱷᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ]] [[File:Saroj Mohan Institute of Technology Guptipara.jpg|thumb|200px|[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ|ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]]]] ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ "[[ᱥᱚᱝᱥᱠᱨᱤᱛ]] ᱴᱳᱞ" (Toles) ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱰᱤᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ "ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ," "ᱨᱟᱜᱷᱩ ᱱᱟᱛᱷ" ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱟᱨ ''ᱢᱮᱞᱟ'' ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱟᱨ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ "''ᱥᱤᱥᱤᱨ ᱵᱟ machine ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱯᱟᱴᱷᱟᱜᱟᱨ''", ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱟᱭᱵᱽᱨᱮᱨᱤ ᱨᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱵᱷᱳᱞᱟ ᱢᱚᱭᱨᱟ,<ref name = "Datta"/> ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ [[ᱥᱤᱨᱟᱡᱽ ᱩᱫᱽ-ᱫᱚᱣᱞᱟ]] ᱨᱮᱱ ᱥᱮᱱᱟᱯᱚᱛᱤ [[ᱫᱤᱣᱟᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ]] ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite book|title=Sirajer putro o bangsadharder Sandhane|last=Amalendu Dey|publisher=Parul Prakashani Pvt. Ltd.|year=2012|isbn=9789382300472|location=Kolkata|pages=49|language=bn}}</ref> ​[[ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱴᱷ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ [[ వైష్ణవ మతం|ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ]] ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ: ᱪᱟᱭᱛᱚᱱᱭᱚ, ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱨ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ᱾ ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ [[ᱴᱮᱨᱟᱠᱳᱴᱟ]] (terracotta) ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ,<ref name="telegraph" /> ᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱚ ᱨᱮ [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱥᱛᱷᱟᱯᱚᱛᱭᱚ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ [[ᱢᱟᱦᱟᱠᱟᱵᱽ]] ᱟᱨ [[ᱯᱩᱨᱟᱬ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱠᱚ an engraved ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱟᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱦᱚᱸ, ᱚᱸᱰᱮᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ ᱨᱟᱥ, ᱫᱳᱞ ᱟᱨ [[ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟ structural structure|ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ''ᱨᱟᱹᱛ'' (ᱪᱟᱠᱟ ᱜᱟᱹᱰᱤ), ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱥᱩᱞ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱯᱩᱨᱤ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ( lord ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ) ᱦᱤᱞᱳ cross, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ "ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨᱞᱩᱴ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱦᱩᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱚᱸᱰᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱵᱮᱨ ᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱟᱨᱣᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱨᱟᱱᱰᱮᱰ ᱵᱟᱝᱞᱟ "''ᱜᱩᱯᱳ [[ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ (ᱞᱟᱹᱰᱩ)|ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ]],''" ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​== ᱦᱚᱲ ᱮᱞ == [[᱒᱐᱑᱑ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱑᱖᱙ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑,᱐᱙᱐ (᱕᱐%) ᱠᱳᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱐᱗᱙ (᱕᱐%) ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱑᱙᱒ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚ ᱘᱓.᱙᱒% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=census2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= 2011 census: West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 10 June 2016}}</ref> ​== ᱭᱟ communication / ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱥᱮ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱛᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱦᱟᱣᱲᱟ, [[ᱠᱟᱴᱣᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱳᱠᱟᱞ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩᱭᱟ᱾ [[ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ custom ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ#ᱮᱴᱟᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ|ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ-ᱠᱟᱴᱣᱟ ᱵᱽᱨᱟᱧᱪ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|74|km|abbr=on}} ᱟᱨ ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|35|km|abbr=on}} ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>Railway local timetable</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱥᱟᱢ (S.T.K.K.) ᱨᱳᱰ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ [[ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ]] ᱟᱨ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱘ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱵᱟᱥ), [[ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ) ᱟᱨ [[ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ) ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱥᱟᱱᱛᱤᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱟᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱰᱷᱚᱝᱜᱟ (Ferry) ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (ᱡᱤᱨᱟᱴ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱟᱨ ᱠᱟᱞᱱᱟ (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱴᱳᱨᱤᱠᱥᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ == ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ == ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱩᱬ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱭ ᱵᱟᱜᱮ (᱑᱒᱐) ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱢᱟᱨᱮᱭᱟ: ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ᱾{{citation needed|date=June 2022}} ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ, ᱟᱭᱫᱟ ᱢᱤᱞᱚᱱᱤ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚ, ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱤᱭᱟᱹᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ ᱫᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱡᱚᱨ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ​== ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ, ᱥᱮ [[ᱜᱽᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ I ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱳᱰ, ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ, ᱵᱟᱸᱫᱷᱟᱜᱟᱪᱷᱤ, ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ, ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱴᱮᱝᱨᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱟᱫᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ II ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱢᱟᱱᱚᱥᱟᱛᱚᱞᱟ, ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱯᱩᱠᱩᱨ, ᱵᱮᱞᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱠᱩᱢᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱪᱷᱩᱛᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱵᱟᱵᱩᱨᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱟᱨᱭᱚᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱨᱟᱹᱛᱥᱚᱲᱚᱠ, ᱡᱟᱢᱛᱚᱞᱟ, ᱵᱮᱦᱩᱞᱟ, ᱜᱷᱳᱥᱯᱟᱲᱟ, ᱥᱳᱱᱫᱳᱞᱯᱩᱨ, ᱨᱟᱢᱯᱩᱨ, ᱟᱭᱫᱟ, ᱟᱨ ᱵᱟᱭᱨᱮ, ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ III ᱫᱚ ᱯᱷᱩᱞᱛᱚᱞᱟ, ᱪᱚᱨ-ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱵᱟᱴᱤ, ᱵᱮᱱᱟᱞᱤ, ᱥᱚᱠᱛᱤᱯᱩᱨ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] [[विधान सभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟ formal ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ === *[[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱯᱤ. ᱨᱚᱪᱚᱱᱟ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ]] *[[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱮᱞ.ᱮ: ᱥᱩᱢᱚᱱᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] *ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ: ᱟᱥᱤᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -I: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -II: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -III: ​== ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ == ​ === ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ === *[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]] ​=== ᱩᱪᱪᱚ ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ === ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ({{abbr|est.|ᱮᱦᱚᱵ}} ᱑᱘᱙᱐, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱟᱸᱲᱤ ᱥᱩᱨ, ᱵᱷᱚᱴᱴᱟᱪᱟᱨᱭᱚ ᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-high-school/19121400501 Guptipara High School]</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱮᱦᱚᱵ ᱑᱙᱕᱐, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-girls-high-school/19121402201 Guptipara Girls High School]</ref> ​=== ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ === ​ᱥᱚᱛᱭᱚᱵᱽᱨᱚᱛᱚ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ)<ref>[http://www.schoolsworld.in/schools/showschool.php?school_id=19121402202 Satyabrata Balika Vidyalaya]</ref> ​ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱵᱟᱴᱤ ᱪᱚᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/krishna-bati-char-high-school/19121401205 Krishna Bati Char High School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/satgachia-high-school/19091403904 Satgachia High School]</ref> ​ᱱᱚᱴᱟᱜᱚᱲ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/natagarh-high-school/19121403403 Natagarh High School]</ref> ​ᱥᱩᱞᱛᱟᱱᱯᱩᱨ ᱟᱞᱤᱭᱟ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥᱟ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/sultanpur-alia-sr-madarasah/19072409802 Sultanpur Alia Sr. Madarasah School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ) ​=== ᱢᱤᱥᱚᱱ === ​ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱵᱳᱭᱮᱡᱽ ᱣᱮᱞᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱦᱳᱢ ​ == ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ: ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱳᱞ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱷᱟᱯᱟᱱ, ᱠᱟᱞᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟ local ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ, [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ structure|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱨᱟᱹᱛ-ᱡᱟᱛᱨᱟ === {{Main article|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ}} ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱠᱚᱨᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟ communication ᱒ ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ᱾<ref name="Datta">{{cite news|url=https://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|archive-url=https://web.archive.org/web/20101028132521/http://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|url-status=dead|archive-date=28 October 2010|title=Next Weekend you can be at ... Guptipara|last1=Datta|first1=Rangan|date=6 Sep 2009|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|access-date=25 July 2015}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵᱚᱜ-ᱟ qb5f5t0rzumw1jaxq0jng6h712qlgeb 197403 197402 2026-08-30T07:42:40Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 /* ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ */ 197403 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ | native_name = Guptipara | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = Guptipara Railway stations in Hooghly district 04.jpg | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.2103|N|88.4043|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱠᱚ|ᱡᱤᱞᱟᱹ]] | subdivision_name2 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2169 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], ᱤᱝᱨᱮᱡᱤ | timezone1 = [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱥᱴᱮᱱᱰᱟᱨᱰ ᱴᱟᱭᱤᱢ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank1_info_sec1 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | blank2_name_sec1 = [[विधानसभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank2_info_sec1 = [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] | website = }} ​'''ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ''' ᱫᱚ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (ᱥᱟ processes ᱩᱱᱱᱚᱭᱚᱱ ᱵᱞᱚᱠ)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name=censusstatutory>{{cite web | url = http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm | title = District Wise List of Statutory Towns (Municipal Corporation, Municipality, Notified Area and Cantonment Board), Census Towns and Outgrowths, West Bengal, 2001 |work =Census of India: Final Population Totals, West Bengal | access-date = 2007-03-25 | publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal |archive-url = https://web.archive.org/web/20070330052916/http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-03-30}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱠᱟᱱᱟ custo m. ​== geography ( geographical point of view) == {{OSM Location map | width=300| height=350| zoom=10 | coord={{coord|23|0|45|N|88|20|12|E}}| float=left|caption='''ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ (ᱯᱳᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱪᱷᱟᱲᱟ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ''' M: ᱢᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ, R: ᱜᱨᱟᱢᱤᱱ/ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱠᱮᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱢᱮ map ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ map ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ |mark-coord1={{coord|22|58|32|N|88|24|0|E}} | label-pos1=right|label1= bansberia | numbered1=M| mark-title1= [[ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (M)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1=#800000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|22|54|0|N|88|23|24|E}} | label-pos2=right|label2=Hugli-Chuchura| numbered2=M| mark-title2= [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱪᱩᱸᱪᱩᱲᱟ]] (M) |mark-coord3={{coord|23|7|25|N|88|12|4|E}} | label-pos3=right|label3=Batika | numbered3=CT| mark-title3= [[ᱵᱟᱴᱤᱠᱟ]] (CT)|shape-color3=#A40000 |mark-coord4={{coord|23|5|30|N|88|16|48|E}} | label-pos4=right|label4=Pandua| numbered4=CT| mark-title4= [[ᱯᱟᱸᱰᱩᱣᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] (CT)| shape-color4=#A40000 |mark-coord5={{coord|23|4|10|N|88|15|48|E}} | label-pos5=right|label5=Purusattompur| numbered5=CT| mark-title5= [[ᱯᱩᱨᱩᱥᱳᱛᱛᱚᱢᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color5=#A40000 |mark-coord6={{coord|23|3|10|N|88|15|59|E}} | label-pos6=right|label6=Namajgram| numbered6=CT| mark-title6= [[ᱱᱟᱢᱟᱡᱽᱜᱽᱨᱟᱢ]] (CT)| shape-color6=#A40000 |mark-coord7={{coord|23|11|55|N|88|24|32|E}} | label-pos7=right|label7=Badhagachhi| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱵᱟᱲᱟᱜᱟᱪᱷᱤ]] (CT)| shape-color7=#A40000 |mark-coord8={{coord|23|11|5|N|88|24|53|E}} | label-pos8=right|label8=Mirdhanga| numbered8=CT| mark-title8= [[ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)|shape-color8=#A40000 |mark-coord9={{coord|23|7|4|N|88|28|22|E}} | label-pos9=right|label9=Sripur| numbered9=CT| mark-title9= [[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ]] (CT)|shape-color9=#A40000 |mark-coord10={{coord|23|5|54|N|88|27|42|E}} | label-pos10=right|label10=Jirat| numbered10=CT| mark-title10= [[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (CT)| shape-color10=#A40000 |mark-coord11={{coord|23|6|40|N|88|27|27|E}} | label-pos11=left|label11=Balagarh| numbered11=R| mark-title11= [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] (R)| shape-color11=#C42222 |mark-coord12={{coord|23|1|40|N|88|23|50|E}} | label-pos12=left|label12=Raghunathpur| numbered12=CT| mark-title12= [[ᱨᱟᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨ (PS-Magra)]] (CT)| shape-color12=#A40000 |mark-coord13={{coord|23|1|0|N|88|24|0|E}} | label-pos13=right|label13=Madhusudanpur| numbered13=CT| mark-title13= [[ᱢᱚᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color13=#A40000 |mark-coord14={{coord|23|0|45|N|88|22|22|E}} | label-pos14=left|label14=Hansghara| numbered14=CT| mark-title14= [[ᱦᱟᱸᱥᱜᱷᱚᱨᱟ]] (CT)| shape-color14=#A40000 |mark-coord15={{coord|22|59|28|N|88|21|43|E}} | label-pos15=left|label15=Kola| numbered15=CT| mark-title15= [[ᱠᱳᱞᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱳᱞᱟ]] (CT)| shape-color15=#A40000 |mark-coord16={{coord|22|59|15|N|88|23|34|E}} | label-pos16=right|label16=Amodghata| numbered16=CT| mark-title16= [[ᱟᱢᱳᱫᱽᱜᱷᱟᱴᱟ]] (CT)| shape-color16=#A40000 |mark-coord17={{coord|23|0|0|N|88|22|55|E}} | label-pos17=right|label17=Mogra| numbered17=R| mark-title17= [[ᱢᱚᱜᱽᱨᱟ]] (R)| shape-color17=#C42222 |mark-coord18={{coord|22|58|42|N|88|22|14|E}} | label-pos18=left|label18=Alikhoja| numbered18=CT| mark-title18= [[ᱟᱞᱤᱠᱷᱳᱡᱟ]] (CT)| shape-color18=#A40000 |mark-coord19={{coord|22|57|40|N|88|23|20|E}} | label-pos19=right|label19=Shankhanagar| numbered19=CT| mark-title19= [[ᱥᱚᱝᱠᱷᱚᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)| shape-color19=#A40000 |mark-coord20={{coord|22|58|0|N|88|22|20|E}} | label-pos20=left|label20=Chak Bansberia| numbered20=CT| mark-title20= [[ᱪᱚᱠ ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color20=#A40000 |mark-coord21={{coord|22|56|10|N|88|23|3|E}} | label-pos21=right|label21=Keota| numbered21=CT| mark-title21= [[ᱠᱮᱣᱴᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱮᱣᱴᱟ]] (CT)| shape-color21=#A40000 |mark-coord22={{coord|22|55|21|N|88|22|46|E}} | label-pos22=right|label22=Bandel| numbered22=R| mark-title22= [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] (R)| shape-color22=#C42222 |mark-coord23={{coord|22|56|0|N|88|22|0|E}} | label-pos23=left|label23=Manushpur| numbered23=CT| mark-title23= [[ᱢᱟᱱᱩᱥᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color23=#A40000 |mark-coord24={{coord|22|55|12|N|88|21|50|E}} | label-pos24=left|label24=Naldanga| numbered24=CT| mark-title24= [[ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)| shape-color24=#A40000 |mark-coord25={{coord|22|54|15|N|88|22|10|E}} | label-pos25=left|label25=Kodalia| numbered25=CT| mark-title25= [[ᱠᱳᱰᱟᱞᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color25=#A40000 |mark-coord26={{coord|22|53|30|N|88|22|10|E}} | label-pos26=left|label26=Kulihanda| numbered26=CT| mark-title26= [[ᱠᱩᱞᱤᱦᱟᱱᱰᱟ]] (CT)| shape-color26=#A40000 |mark-coord27={{coord|22|52|38|N|88|22|50|E}} | label-pos27=right|label27=Dharmapur| numbered27=CT| mark-title27= [[ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color27=#A40000 |mark-coord28={{coord|22|52|40|N|88|21|30|E}} | label-pos28=left|label28=Simla| numbered28=CT| mark-title28= [[ᱥᱤᱢᱞᱟ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱥᱤᱢᱞᱟ]] (CT)| shape-color28=#A40000 |mark-coord29={{coord| 23.131844|88.475278}}| label29=Hooghly |labela29=River| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=0| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none |mark-coord30={{coord|23|7|30|N|88|27|27|E}} | label-pos30=left|label30=Guptipara| numbered30=R| mark-title30= ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ (R)|shape-color30=black| label-size30=13|label-color30=black}} ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱵᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱮᱫᱟ (ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ I ᱟᱨ II ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ III ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ)᱾ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱚᱠᱥᱵᱳ ᱞᱮᱠ (Oxbow lake), ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱢᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱟᱨ ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱑᱕ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱜᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱟᱨ ᱜᱟᱰᱟ ᱛᱮ ᱮᱥᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ {{refn|group=note| ᱨᱮᱵᱷᱚᱨᱮᱱᱰ ᱞᱚᱝ (Reverend Long) ᱫᱚ 'ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱤᱵᱷᱤᱣ' ᱑᱘᱔᱖ ᱨᱮᱭ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱫᱟ, 'ᱜᱟᱰᱟ (ᱵᱷᱟᱜᱤᱨᱚᱛᱷᱤ) ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱞᱱᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱭᱟᱜᱟᱪᱷᱤ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱷᱤᱨᱤ standard ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾'}}<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.98350|title=Calcutta And Its Neighbourhood: History of people and localities from 1690 to 1857|last=Long|first=James|publisher=Indian Publications|editor-last=Sen Gupta|editor-first=Sankar|location=Calcutta|publication-date=June 1974}}</ref> ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱫᱚ 'ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ' ᱱᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ᱵᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱜ ᱫᱚ ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱᱟ ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱥᱟᱶ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ᱾ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ, ᱪᱟᱥ ᱵᱟᱥ, ᱵᱟᱱ, ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱠᱮ.ᱠᱮ (STKK) ᱨᱳᱰ ᱟᱨ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱚ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ​== ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" (ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ) [[ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱨᱤ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ [[ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ|ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ]] (ᱨᱟᱢ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ) ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ, "ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱥᱟᱶ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱟᱛᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ-ᱟ᱾<ref>{{Cite web|title=বারো ইয়ারি আয়োজনে পূজিতা হন গুপ্তিপাড়ার বিন্ধ্যবাসিনী|url=https://anandautsav.anandabazar.com/puja-parikrama/durga-puja-2018-old-and-ancient-puja-of-guptipara-dgtl-1.881827|access-date=2021-08-17|website=anandautsav.anandabazar.com|language=en}}</ref> ᱑᱗᱖᱐ ᱜᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱫᱽᱞᱟᱹ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱩᱱᱠᱩ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱦᱚᱲ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱟᱞᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱵᱟᱵᱽᱬᱮ ᱦᱚᱲ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱟ᱾ "ᱵᱟᱨᱳ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ) ᱟᱨ "ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚ/ ᱡᱳᱴᱟᱣ ᱠᱚ): "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ "ᱵᱟᱨᱳ ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱜᱟᱛᱮ) ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ common ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ᱾ <ref name=telegraph>{{cite web | url = http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | archive-url = https://web.archive.org/web/20060629230728/http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | url-status = dead | archive-date = 29 June 2006 | title = Next weekend you can be at ... Guptipara | access-date = 2007-03-25 | last = Sengupta | first = Tithiparna | date = 26 March 2006 | work= [[The Telegraph (Kolkata)|The Telegraph]] }}</ref><ref name=yellowpages>{{cite web | url = http://www.calcuttayellowpages.com/durga.html | title = Durga Puja Festival in West bengal | access-date = 2008-02-01 | publisher = [[Yellowpages.com]] }}</ref> ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱮᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱚᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱠᱟᱹᱡ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱖᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱫᱷᱟ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱙᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ᱾<ref name=calweb>{{cite web |url = http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |title = Durga Puja |access-date = 2007-03-25 |work = Calcuttaweb |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070412212224/http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |archive-date = 2007-04-12 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://festivals.iloveindia.com/durga-puja/history-durga-puja.html | title = History of Durga Puja | work = Festivals: Durga Puja | access-date = 2007-03-25 | publisher = iloveindia.com }}</ref> [[File:Bindhyabasini_Temple.jpg|200 px|thumb|ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱴᱷᱟᱶ]] [[File:Krishnachandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] [[File:Ramchandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:VRINDAVANCHANDRA.jpg|thumb|200 px|ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:The temple complex in Guptipara.jpg|200 px|thumb|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱚ]] [[File:In_Mohanlal's_Memory.jpg|thumb|200 px|ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ ᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱨᱮ]] [[File:Chariot_of_Guptipara.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath 4.jpg|thumb|200 px|ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱨᱟᱹᱛ ᱚᱨ]] [[File:Bhandar Loot 30.jpg|thumb|200 px|ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨ ᱞᱩᱴ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱷᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ]] [[File:Saroj Mohan Institute of Technology Guptipara.jpg|thumb|200px|[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ|ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]]]] ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ "[[ᱥᱚᱝᱥᱠᱨᱤᱛ]] ᱴᱳᱞ" (Toles) ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱰᱤᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ "ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ," "ᱨᱟᱜᱷᱩ ᱱᱟᱛᱷ" ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱟᱨ ''ᱢᱮᱞᱟ'' ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱟᱨ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ "''ᱥᱤᱥᱤᱨ ᱵᱟ machine ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱯᱟᱴᱷᱟᱜᱟᱨ''", ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱟᱭᱵᱽᱨᱮᱨᱤ ᱨᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱵᱷᱳᱞᱟ ᱢᱚᱭᱨᱟ,<ref name = "Datta"/> ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ [[ᱥᱤᱨᱟᱡᱽ ᱩᱫᱽ-ᱫᱚᱣᱞᱟ]] ᱨᱮᱱ ᱥᱮᱱᱟᱯᱚᱛᱤ [[ᱫᱤᱣᱟᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ]] ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite book|title=Sirajer putro o bangsadharder Sandhane|last=Amalendu Dey|publisher=Parul Prakashani Pvt. Ltd.|year=2012|isbn=9789382300472|location=Kolkata|pages=49|language=bn}}</ref> ​[[ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱴᱷ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ [[ వైష్ణవ మతం|ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ]] ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ: ᱪᱟᱭᱛᱚᱱᱭᱚ, ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱨ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ᱾ ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ [[ᱴᱮᱨᱟᱠᱳᱴᱟ]] (terracotta) ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ,<ref name="telegraph" /> ᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱚ ᱨᱮ [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱥᱛᱷᱟᱯᱚᱛᱭᱚ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ [[ᱢᱟᱦᱟᱠᱟᱵᱽ]] ᱟᱨ [[ᱯᱩᱨᱟᱬ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱠᱚ an engraved ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱟᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱦᱚᱸ, ᱚᱸᱰᱮᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ ᱨᱟᱥ, ᱫᱳᱞ ᱟᱨ [[ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟ structural structure|ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ''ᱨᱟᱹᱛ'' (ᱪᱟᱠᱟ ᱜᱟᱹᱰᱤ), ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱥᱩᱞ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱯᱩᱨᱤ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ( lord ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ) ᱦᱤᱞᱳ cross, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ "ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨᱞᱩᱴ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱦᱩᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱚᱸᱰᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱵᱮᱨ ᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱟᱨᱣᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱨᱟᱱᱰᱮᱰ ᱵᱟᱝᱞᱟ "''ᱜᱩᱯᱳ [[ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ (ᱞᱟᱹᱰᱩ)|ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ]],''" ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​== ᱦᱚᱲ ᱮᱞ == [[᱒᱐᱑᱑ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱑᱖᱙ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑,᱐᱙᱐ (᱕᱐%) ᱠᱳᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱐᱗᱙ (᱕᱐%) ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱑᱙᱒ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚ ᱘᱓.᱙᱒% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=census2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= 2011 census: West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 10 June 2016}}</ref> ​== ᱭᱟ communication / ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱥᱮ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱛᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱦᱟᱣᱲᱟ, [[ᱠᱟᱴᱣᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱳᱠᱟᱞ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩᱭᱟ᱾ [[ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ custom ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ#ᱮᱴᱟᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ|ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ-ᱠᱟᱴᱣᱟ ᱵᱽᱨᱟᱧᱪ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|74|km|abbr=on}} ᱟᱨ ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|35|km|abbr=on}} ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>Railway local timetable</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱥᱟᱢ (S.T.K.K.) ᱨᱳᱰ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ [[ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ]] ᱟᱨ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱘ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱵᱟᱥ), [[ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ) ᱟᱨ [[ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ) ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱥᱟᱱᱛᱤᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱟᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱰᱷᱚᱝᱜᱟ (Ferry) ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (ᱡᱤᱨᱟᱴ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱟᱨ ᱠᱟᱞᱱᱟ (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱴᱳᱨᱤᱠᱥᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ == ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ == ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱩᱬ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱭ ᱵᱟᱜᱮ (᱑᱒᱐) ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱢᱟᱨᱮᱭᱟ: ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ᱾{{citation needed|date=June 2022}} ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ, ᱟᱭᱫᱟ ᱢᱤᱞᱚᱱᱤ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚ, ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱤᱭᱟᱹᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ ᱫᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱡᱚᱨ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ​== ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ, ᱥᱮ [[ᱜᱽᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ I ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱳᱰ, ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ, ᱵᱟᱸᱫᱷᱟᱜᱟᱪᱷᱤ, ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ, ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱴᱮᱝᱨᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱟᱫᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ II ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱢᱟᱱᱚᱥᱟᱛᱚᱞᱟ, ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱯᱩᱠᱩᱨ, ᱵᱮᱞᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱠᱩᱢᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱪᱷᱩᱛᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱵᱟᱵᱩᱨᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱟᱨᱭᱚᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱨᱟᱹᱛᱥᱚᱲᱚᱠ, ᱡᱟᱢᱛᱚᱞᱟ, ᱵᱮᱦᱩᱞᱟ, ᱜᱷᱳᱥᱯᱟᱲᱟ, ᱥᱳᱱᱫᱳᱞᱯᱩᱨ, ᱨᱟᱢᱯᱩᱨ, ᱟᱭᱫᱟ, ᱟᱨ ᱵᱟᱭᱨᱮ, ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ III ᱫᱚ ᱯᱷᱩᱞᱛᱚᱞᱟ, ᱪᱚᱨ-ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱵᱟᱴᱤ, ᱵᱮᱱᱟᱞᱤ, ᱥᱚᱠᱛᱤᱯᱩᱨ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] [[विधान सभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟ formal ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ === *[[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱯᱤ. ᱨᱚᱪᱚᱱᱟ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ]] *[[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱮᱞ.ᱮ: ᱥᱩᱢᱚᱱᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] *ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ: ᱟᱥᱤᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -I: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -II: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -III: ​== ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ == ​ === ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ === *[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]] ​=== ᱩᱪᱪᱚ ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ === ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ({{abbr|est.|ᱮᱦᱚᱵ}} ᱑᱘᱙᱐, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱟᱸᱲᱤ ᱥᱩᱨ, ᱵᱷᱚᱴᱴᱟᱪᱟᱨᱭᱚ ᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-high-school/19121400501 Guptipara High School]</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱮᱦᱚᱵ ᱑᱙᱕᱐, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-girls-high-school/19121402201 Guptipara Girls High School]</ref> ​=== ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ === ​ᱥᱚᱛᱭᱚᱵᱽᱨᱚᱛᱚ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ)<ref>[http://www.schoolsworld.in/schools/showschool.php?school_id=19121402202 Satyabrata Balika Vidyalaya]</ref> ​ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱵᱟᱴᱤ ᱪᱚᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/krishna-bati-char-high-school/19121401205 Krishna Bati Char High School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/satgachia-high-school/19091403904 Satgachia High School]</ref> ​ᱱᱚᱴᱟᱜᱚᱲ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/natagarh-high-school/19121403403 Natagarh High School]</ref> ​ᱥᱩᱞᱛᱟᱱᱯᱩᱨ ᱟᱞᱤᱭᱟ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥᱟ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/sultanpur-alia-sr-madarasah/19072409802 Sultanpur Alia Sr. Madarasah School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ) ​=== ᱢᱤᱥᱚᱱ === ​ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱵᱳᱭᱮᱡᱽ ᱣᱮᱞᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱦᱳᱢ ​ == ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ: ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱳᱞ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱷᱟᱯᱟᱱ, ᱠᱟᱞᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟ local ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ, [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ structure|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱨᱟᱹᱛ-ᱡᱟᱛᱨᱟ === {{Main article|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ}} ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱠᱚᱨᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟ communication ᱒ ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ᱾<ref name="Datta">{{cite news|url=https://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|archive-url=https://web.archive.org/web/20101028132521/http://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|url-status=dead|archive-date=28 October 2010|title=Next Weekend you can be at ... Guptipara|last1=Datta|first1=Rangan|date=6 Sep 2009|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|access-date=25 July 2015}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵᱚᱜ-ᱟ h8sesdwr1naqrz72gzm1q5zsp7bn65u 197404 197403 2026-08-30T07:56:23Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 /* ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ */ 197404 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ | native_name = Guptipara | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = Guptipara Railway stations in Hooghly district 04.jpg | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.2103|N|88.4043|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱠᱚ|ᱡᱤᱞᱟᱹ]] | subdivision_name2 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2169 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], ᱤᱝᱨᱮᱡᱤ | timezone1 = [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱥᱴᱮᱱᱰᱟᱨᱰ ᱴᱟᱭᱤᱢ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank1_info_sec1 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | blank2_name_sec1 = [[विधानसभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank2_info_sec1 = [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] | website = }} ​'''ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ''' ᱫᱚ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (ᱥᱟ processes ᱩᱱᱱᱚᱭᱚᱱ ᱵᱞᱚᱠ)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name=censusstatutory>{{cite web | url = http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm | title = District Wise List of Statutory Towns (Municipal Corporation, Municipality, Notified Area and Cantonment Board), Census Towns and Outgrowths, West Bengal, 2001 |work =Census of India: Final Population Totals, West Bengal | access-date = 2007-03-25 | publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal |archive-url = https://web.archive.org/web/20070330052916/http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-03-30}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱠᱟᱱᱟ custo m. ​== geography ( geographical point of view) == {{OSM Location map | width=300| height=350| zoom=10 | coord={{coord|23|0|45|N|88|20|12|E}}| float=left|caption='''ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ (ᱯᱳᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱪᱷᱟᱲᱟ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ''' M: ᱢᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ, R: ᱜᱨᱟᱢᱤᱱ/ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱠᱮᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱢᱮ map ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ map ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ |mark-coord1={{coord|22|58|32|N|88|24|0|E}} | label-pos1=right|label1= bansberia | numbered1=M| mark-title1= [[ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (M)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1=#800000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|22|54|0|N|88|23|24|E}} | label-pos2=right|label2=Hugli-Chuchura| numbered2=M| mark-title2= [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱪᱩᱸᱪᱩᱲᱟ]] (M) |mark-coord3={{coord|23|7|25|N|88|12|4|E}} | label-pos3=right|label3=Batika | numbered3=CT| mark-title3= [[ᱵᱟᱴᱤᱠᱟ]] (CT)|shape-color3=#A40000 |mark-coord4={{coord|23|5|30|N|88|16|48|E}} | label-pos4=right|label4=Pandua| numbered4=CT| mark-title4= [[ᱯᱟᱸᱰᱩᱣᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] (CT)| shape-color4=#A40000 |mark-coord5={{coord|23|4|10|N|88|15|48|E}} | label-pos5=right|label5=Purusattompur| numbered5=CT| mark-title5= [[ᱯᱩᱨᱩᱥᱳᱛᱛᱚᱢᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color5=#A40000 |mark-coord6={{coord|23|3|10|N|88|15|59|E}} | label-pos6=right|label6=Namajgram| numbered6=CT| mark-title6= [[ᱱᱟᱢᱟᱡᱽᱜᱽᱨᱟᱢ]] (CT)| shape-color6=#A40000 |mark-coord7={{coord|23|11|55|N|88|24|32|E}} | label-pos7=right|label7=Badhagachhi| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱵᱟᱲᱟᱜᱟᱪᱷᱤ]] (CT)| shape-color7=#A40000 |mark-coord8={{coord|23|11|5|N|88|24|53|E}} | label-pos8=right|label8=Mirdhanga| numbered8=CT| mark-title8= [[ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)|shape-color8=#A40000 |mark-coord9={{coord|23|7|4|N|88|28|22|E}} | label-pos9=right|label9=Sripur| numbered9=CT| mark-title9= [[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ]] (CT)|shape-color9=#A40000 |mark-coord10={{coord|23|5|54|N|88|27|42|E}} | label-pos10=right|label10=Jirat| numbered10=CT| mark-title10= [[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (CT)| shape-color10=#A40000 |mark-coord11={{coord|23|6|40|N|88|27|27|E}} | label-pos11=left|label11=Balagarh| numbered11=R| mark-title11= [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] (R)| shape-color11=#C42222 |mark-coord12={{coord|23|1|40|N|88|23|50|E}} | label-pos12=left|label12=Raghunathpur| numbered12=CT| mark-title12= [[ᱨᱟᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨ (PS-Magra)]] (CT)| shape-color12=#A40000 |mark-coord13={{coord|23|1|0|N|88|24|0|E}} | label-pos13=right|label13=Madhusudanpur| numbered13=CT| mark-title13= [[ᱢᱚᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color13=#A40000 |mark-coord14={{coord|23|0|45|N|88|22|22|E}} | label-pos14=left|label14=Hansghara| numbered14=CT| mark-title14= [[ᱦᱟᱸᱥᱜᱷᱚᱨᱟ]] (CT)| shape-color14=#A40000 |mark-coord15={{coord|22|59|28|N|88|21|43|E}} | label-pos15=left|label15=Kola| numbered15=CT| mark-title15= [[ᱠᱳᱞᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱳᱞᱟ]] (CT)| shape-color15=#A40000 |mark-coord16={{coord|22|59|15|N|88|23|34|E}} | label-pos16=right|label16=Amodghata| numbered16=CT| mark-title16= [[ᱟᱢᱳᱫᱽᱜᱷᱟᱴᱟ]] (CT)| shape-color16=#A40000 |mark-coord17={{coord|23|0|0|N|88|22|55|E}} | label-pos17=right|label17=Mogra| numbered17=R| mark-title17= [[ᱢᱚᱜᱽᱨᱟ]] (R)| shape-color17=#C42222 |mark-coord18={{coord|22|58|42|N|88|22|14|E}} | label-pos18=left|label18=Alikhoja| numbered18=CT| mark-title18= [[ᱟᱞᱤᱠᱷᱳᱡᱟ]] (CT)| shape-color18=#A40000 |mark-coord19={{coord|22|57|40|N|88|23|20|E}} | label-pos19=right|label19=Shankhanagar| numbered19=CT| mark-title19= [[ᱥᱚᱝᱠᱷᱚᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)| shape-color19=#A40000 |mark-coord20={{coord|22|58|0|N|88|22|20|E}} | label-pos20=left|label20=Chak Bansberia| numbered20=CT| mark-title20= [[ᱪᱚᱠ ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color20=#A40000 |mark-coord21={{coord|22|56|10|N|88|23|3|E}} | label-pos21=right|label21=Keota| numbered21=CT| mark-title21= [[ᱠᱮᱣᱴᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱮᱣᱴᱟ]] (CT)| shape-color21=#A40000 |mark-coord22={{coord|22|55|21|N|88|22|46|E}} | label-pos22=right|label22=Bandel| numbered22=R| mark-title22= [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] (R)| shape-color22=#C42222 |mark-coord23={{coord|22|56|0|N|88|22|0|E}} | label-pos23=left|label23=Manushpur| numbered23=CT| mark-title23= [[ᱢᱟᱱᱩᱥᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color23=#A40000 |mark-coord24={{coord|22|55|12|N|88|21|50|E}} | label-pos24=left|label24=Naldanga| numbered24=CT| mark-title24= [[ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)| shape-color24=#A40000 |mark-coord25={{coord|22|54|15|N|88|22|10|E}} | label-pos25=left|label25=Kodalia| numbered25=CT| mark-title25= [[ᱠᱳᱰᱟᱞᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color25=#A40000 |mark-coord26={{coord|22|53|30|N|88|22|10|E}} | label-pos26=left|label26=Kulihanda| numbered26=CT| mark-title26= [[ᱠᱩᱞᱤᱦᱟᱱᱰᱟ]] (CT)| shape-color26=#A40000 |mark-coord27={{coord|22|52|38|N|88|22|50|E}} | label-pos27=right|label27=Dharmapur| numbered27=CT| mark-title27= [[ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color27=#A40000 |mark-coord28={{coord|22|52|40|N|88|21|30|E}} | label-pos28=left|label28=Simla| numbered28=CT| mark-title28= [[ᱥᱤᱢᱞᱟ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱥᱤᱢᱞᱟ]] (CT)| shape-color28=#A40000 |mark-coord29={{coord| 23.131844|88.475278}}| label29=Hooghly |labela29=River| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=0| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none |mark-coord30={{coord|23|7|30|N|88|27|27|E}} | label-pos30=left|label30=Guptipara| numbered30=R| mark-title30= ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ (R)|shape-color30=black| label-size30=13|label-color30=black}} ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱵᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱮᱫᱟ (ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ I ᱟᱨ II ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ III ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ)᱾ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱚᱠᱥᱵᱳ ᱞᱮᱠ (Oxbow lake), ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱢᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱟᱨ ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱑᱕ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱜᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱟᱨ ᱜᱟᱰᱟ ᱛᱮ ᱮᱥᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ {{refn|group=note| ᱨᱮᱵᱷᱚᱨᱮᱱᱰ ᱞᱚᱝ (Reverend Long) ᱫᱚ 'ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱤᱵᱷᱤᱣ' ᱑᱘᱔᱖ ᱨᱮᱭ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱫᱟ, 'ᱜᱟᱰᱟ (ᱵᱷᱟᱜᱤᱨᱚᱛᱷᱤ) ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱞᱱᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱭᱟᱜᱟᱪᱷᱤ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱷᱤᱨᱤ standard ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾'}}<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.98350|title=Calcutta And Its Neighbourhood: History of people and localities from 1690 to 1857|last=Long|first=James|publisher=Indian Publications|editor-last=Sen Gupta|editor-first=Sankar|location=Calcutta|publication-date=June 1974}}</ref> ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱫᱚ 'ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ' ᱱᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ᱵᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱜ ᱫᱚ ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱᱟ ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱥᱟᱶ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ᱾ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ, ᱪᱟᱥ ᱵᱟᱥ, ᱵᱟᱱ, ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱠᱮ.ᱠᱮ (STKK) ᱨᱳᱰ ᱟᱨ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱚ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ​== ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" (ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ) [[ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱨᱤ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ [[ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ|ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ]] (ᱨᱟᱢ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ) ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ, "ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱥᱟᱶ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱟᱛᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ-ᱟ᱾<ref>{{Cite web|title=বারো ইয়ারি আয়োজনে পূজিতা হন গুপ্তিপাড়ার বিন্ধ্যবাসিনী|url=https://anandautsav.anandabazar.com/puja-parikrama/durga-puja-2018-old-and-ancient-puja-of-guptipara-dgtl-1.881827|access-date=2021-08-17|website=anandautsav.anandabazar.com|language=en}}</ref> ᱑᱗᱖᱐ ᱜᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱫᱽᱞᱟᱹ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱩᱱᱠᱩ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱦᱚᱲ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱟᱞᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱵᱟᱵᱽᱬᱮ ᱦᱚᱲ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱟ᱾ "ᱵᱟᱨᱳ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ) ᱟᱨ "ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚ/ ᱡᱳᱴᱟᱣ ᱠᱚ): "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ "ᱵᱟᱨᱳ ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱜᱟᱛᱮ) ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ common ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ᱾ <ref name=telegraph>{{cite web | url = http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | archive-url = https://web.archive.org/web/20060629230728/http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | url-status = dead | archive-date = 29 June 2006 | title = Next weekend you can be at ... Guptipara | access-date = 2007-03-25 | last = Sengupta | first = Tithiparna | date = 26 March 2006 | work= [[The Telegraph (Kolkata)|The Telegraph]] }}</ref><ref name=yellowpages>{{cite web | url = http://www.calcuttayellowpages.com/durga.html | title = Durga Puja Festival in West bengal | access-date = 2008-02-01 | publisher = [[Yellowpages.com]] }}</ref> ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱮᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱚᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱠᱟᱹᱡ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱖᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱫᱷᱟ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱙᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ᱾<ref name=calweb>{{cite web |url = http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |title = Durga Puja |access-date = 2007-03-25 |work = Calcuttaweb |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070412212224/http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |archive-date = 2007-04-12 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://festivals.iloveindia.com/durga-puja/history-durga-puja.html | title = History of Durga Puja | work = Festivals: Durga Puja | access-date = 2007-03-25 | publisher = iloveindia.com }}</ref> [[File:Bindhyabasini_Temple.jpg|200 px|thumb|ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱴᱷᱟᱶ]] [[File:Krishnachandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] [[File:Ramchandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:VRINDAVANCHANDRA.jpg|thumb|200 px|ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:The temple complex in Guptipara.jpg|200 px|thumb|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱚ]] [[File:In_Mohanlal's_Memory.jpg|thumb|200 px|ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ ᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱨᱮ]] [[File:Chariot_of_Guptipara.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath 4.jpg|thumb|200 px|ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱨᱟᱹᱛ ᱚᱨ]] [[File:Bhandar Loot 30.jpg|thumb|200 px|ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨ ᱞᱩᱴ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱷᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ]] [[File:Saroj Mohan Institute of Technology Guptipara.jpg|thumb|200px|[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ|ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]]]] ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ "[[ᱥᱚᱝᱥᱠᱨᱤᱛ]] ᱴᱳᱞ" (Toles) ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱰᱤᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ "ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ," "ᱨᱟᱜᱷᱩ ᱱᱟᱛᱷ" ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱟᱨ ''ᱢᱮᱞᱟ'' ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱟᱨ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ "''ᱥᱤᱥᱤᱨ ᱵᱟ machine ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱯᱟᱴᱷᱟᱜᱟᱨ''", ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱟᱭᱵᱽᱨᱮᱨᱤ ᱨᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱵᱷᱳᱞᱟ ᱢᱚᱭᱨᱟ,<ref name = "Datta"/> ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ [[ᱥᱤᱨᱟᱡᱽ ᱩᱫᱽ-ᱫᱚᱣᱞᱟ]] ᱨᱮᱱ ᱥᱮᱱᱟᱯᱚᱛᱤ [[ᱫᱤᱣᱟᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ]] ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite book|title=Sirajer putro o bangsadharder Sandhane|last=Amalendu Dey|publisher=Parul Prakashani Pvt. Ltd.|year=2012|isbn=9789382300472|location=Kolkata|pages=49|language=bn}}</ref> ​[[ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱴᱷ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ [[ వైష్ణవ మతం|ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ]] ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ: ᱪᱟᱭᱛᱚᱱᱭᱚ, ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱨ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ᱾ ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ [[ᱴᱮᱨᱟᱠᱳᱴᱟ]] (terracotta) ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ,<ref name="telegraph" /> ᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱚ ᱨᱮ [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱥᱛᱷᱟᱯᱚᱛᱭᱚ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ [[ᱢᱟᱦᱟᱠᱟᱵᱽ]] ᱟᱨ [[ᱯᱩᱨᱟᱬ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱠᱚ an engraved ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱟᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱦᱚᱸ, ᱚᱸᱰᱮᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ ᱨᱟᱥ, ᱫᱳᱞ ᱟᱨ [[ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟ structural structure|ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ''ᱨᱟᱹᱛ'' (ᱪᱟᱠᱟ ᱜᱟᱹᱰᱤ), ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱥᱩᱞ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱯᱩᱨᱤ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ( lord ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ) ᱦᱤᱞᱳ cross, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ "ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨᱞᱩᱴ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱦᱩᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱚᱸᱰᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱵᱮᱨ ᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱟᱨᱣᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱨᱟᱱᱰᱮᱰ ᱵᱟᱝᱞᱟ "''ᱜᱩᱯᱳ [[ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ (ᱞᱟᱹᱰᱩ)|ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ]],''" ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​== ᱦᱚᱲ ᱮᱞ == [[᱒᱐᱑᱑ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱑᱖᱙ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑,᱐᱙᱐ (᱕᱐%) ᱠᱳᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱐᱗᱙ (᱕᱐%) ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱑᱙᱒ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚ ᱘᱓.᱙᱒% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=census2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= 2011 census: West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 10 June 2016}}</ref> ​== ᱭᱟ communication / ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱥᱮ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱛᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱦᱟᱣᱲᱟ, [[ᱠᱟᱴᱣᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱳᱠᱟᱞ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩᱭᱟ᱾ [[ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ custom ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ#ᱮᱴᱟᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ|ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ-ᱠᱟᱴᱣᱟ ᱵᱽᱨᱟᱧᱪ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|74|km|abbr=on}} ᱟᱨ ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|35|km|abbr=on}} ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>Railway local timetable</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱥᱟᱢ (S.T.K.K.) ᱨᱳᱰ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ [[ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ]] ᱟᱨ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱘ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱵᱟᱥ), [[ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ) ᱟᱨ [[ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ) ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱥᱟᱱᱛᱤᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱟᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱰᱷᱚᱝᱜᱟ (Ferry) ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (ᱡᱤᱨᱟᱴ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱟᱨ ᱠᱟᱞᱱᱟ (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱴᱳᱨᱤᱠᱥᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ == ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ == ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱩᱬ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱭ ᱵᱟᱜᱮ (᱑᱒᱐) ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱢᱟᱨᱮᱭᱟ: ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ᱾{{citation needed|date=June 2022}} ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ, ᱟᱭᱫᱟ ᱢᱤᱞᱚᱱᱤ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚ, ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱤᱭᱟᱹᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ ᱫᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱡᱚᱨ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ​== ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ, ᱥᱮ [[ᱜᱽᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ I ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱳᱰ, ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ, ᱵᱟᱸᱫᱷᱟᱜᱟᱪᱷᱤ, ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ, ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱴᱮᱝᱨᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱟᱫᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ II ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱢᱟᱱᱚᱥᱟᱛᱚᱞᱟ, ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱯᱩᱠᱩᱨ, ᱵᱮᱞᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱠᱩᱢᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱪᱷᱩᱛᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱵᱟᱵᱩᱨᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱟᱨᱭᱚᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱨᱟᱹᱛᱥᱚᱲᱚᱠ, ᱡᱟᱢᱛᱚᱞᱟ, ᱵᱮᱦᱩᱞᱟ, ᱜᱷᱳᱥᱯᱟᱲᱟ, ᱥᱳᱱᱫᱳᱞᱯᱩᱨ, ᱨᱟᱢᱯᱩᱨ, ᱟᱭᱫᱟ, ᱟᱨ ᱵᱟᱭᱨᱮ, ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ III ᱫᱚ ᱯᱷᱩᱞᱛᱚᱞᱟ, ᱪᱚᱨ-ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱵᱟᱴᱤ, ᱵᱮᱱᱟᱞᱤ, ᱥᱚᱠᱛᱤᱯᱩᱨ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] [[विधान सभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟ formal ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ === *[[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱯᱤ. ᱨᱚᱪᱚᱱᱟ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ]] *[[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱮᱞ.ᱮ: ᱥᱩᱢᱚᱱᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] *ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ: ᱟᱥᱤᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -I: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -II: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -III: ​== ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ == ​ === ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ === *[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]] ​== ᱩᱪᱪᱚ ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ == ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ({{abbr|est.|ᱮᱦᱚᱵ}} ᱑᱘᱙᱐, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱟᱸᱲᱤ ᱥᱩᱨ, ᱵᱷᱚᱴᱴᱟᱪᱟᱨᱭᱚ ᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-high-school/19121400501 Guptipara High School]</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱮᱦᱚᱵ ᱑᱙᱕᱐, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-girls-high-school/19121402201 Guptipara Girls High School]</ref> ​== ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ == ​ᱥᱚᱛᱭᱚᱵᱽᱨᱚᱛᱚ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ)<ref>[http://www.schoolsworld.in/schools/showschool.php?school_id=19121402202 Satyabrata Balika Vidyalaya]</ref> ​ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱵᱟᱴᱤ ᱪᱚᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/krishna-bati-char-high-school/19121401205 Krishna Bati Char High School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/satgachia-high-school/19091403904 Satgachia High School]</ref> ​ᱱᱚᱴᱟᱜᱚᱲ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/natagarh-high-school/19121403403 Natagarh High School]</ref> ​ᱥᱩᱞᱛᱟᱱᱯᱩᱨ ᱟᱞᱤᱭᱟ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥᱟ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/sultanpur-alia-sr-madarasah/19072409802 Sultanpur Alia Sr. Madarasah School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ) ​== ᱢᱤᱥᱚᱱ == ​ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱵᱳᱭᱮᱡᱽ ᱣᱮᱞᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱦᱳᱢ ​ == ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ: ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱳᱞ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱷᱟᱯᱟᱱ, ᱠᱟᱞᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟ local ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ, [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ structure|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱨᱟᱹᱛ-ᱡᱟᱛᱨᱟ === {{Main article|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ}} ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱠᱚᱨᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟ communication ᱒ ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ᱾<ref name="Datta">{{cite news|url=https://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|archive-url=https://web.archive.org/web/20101028132521/http://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|url-status=dead|archive-date=28 October 2010|title=Next Weekend you can be at ... Guptipara|last1=Datta|first1=Rangan|date=6 Sep 2009|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|access-date=25 July 2015}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵᱚᱜ-ᱟ 5hbbib1qp6jqh0wsfmd7zo4ptz7poyl 197405 197404 2026-08-30T07:57:26Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 /* ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ */ 197405 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ | native_name = Guptipara | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = Guptipara Railway stations in Hooghly district 04.jpg | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.2103|N|88.4043|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱠᱚ|ᱡᱤᱞᱟᱹ]] | subdivision_name2 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2169 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], ᱤᱝᱨᱮᱡᱤ | timezone1 = [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱥᱴᱮᱱᱰᱟᱨᱰ ᱴᱟᱭᱤᱢ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank1_info_sec1 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | blank2_name_sec1 = [[विधानसभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank2_info_sec1 = [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] | website = }} ​'''ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ''' ᱫᱚ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (ᱥᱟ processes ᱩᱱᱱᱚᱭᱚᱱ ᱵᱞᱚᱠ)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name=censusstatutory>{{cite web | url = http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm | title = District Wise List of Statutory Towns (Municipal Corporation, Municipality, Notified Area and Cantonment Board), Census Towns and Outgrowths, West Bengal, 2001 |work =Census of India: Final Population Totals, West Bengal | access-date = 2007-03-25 | publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal |archive-url = https://web.archive.org/web/20070330052916/http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-03-30}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱠᱟᱱᱟ custo m. ​== geography ( geographical point of view) == {{OSM Location map | width=300| height=350| zoom=10 | coord={{coord|23|0|45|N|88|20|12|E}}| float=left|caption='''ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ (ᱯᱳᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱪᱷᱟᱲᱟ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ''' M: ᱢᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ, R: ᱜᱨᱟᱢᱤᱱ/ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱠᱮᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱢᱮ map ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ map ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ |mark-coord1={{coord|22|58|32|N|88|24|0|E}} | label-pos1=right|label1= bansberia | numbered1=M| mark-title1= [[ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (M)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1=#800000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|22|54|0|N|88|23|24|E}} | label-pos2=right|label2=Hugli-Chuchura| numbered2=M| mark-title2= [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱪᱩᱸᱪᱩᱲᱟ]] (M) |mark-coord3={{coord|23|7|25|N|88|12|4|E}} | label-pos3=right|label3=Batika | numbered3=CT| mark-title3= [[ᱵᱟᱴᱤᱠᱟ]] (CT)|shape-color3=#A40000 |mark-coord4={{coord|23|5|30|N|88|16|48|E}} | label-pos4=right|label4=Pandua| numbered4=CT| mark-title4= [[ᱯᱟᱸᱰᱩᱣᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] (CT)| shape-color4=#A40000 |mark-coord5={{coord|23|4|10|N|88|15|48|E}} | label-pos5=right|label5=Purusattompur| numbered5=CT| mark-title5= [[ᱯᱩᱨᱩᱥᱳᱛᱛᱚᱢᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color5=#A40000 |mark-coord6={{coord|23|3|10|N|88|15|59|E}} | label-pos6=right|label6=Namajgram| numbered6=CT| mark-title6= [[ᱱᱟᱢᱟᱡᱽᱜᱽᱨᱟᱢ]] (CT)| shape-color6=#A40000 |mark-coord7={{coord|23|11|55|N|88|24|32|E}} | label-pos7=right|label7=Badhagachhi| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱵᱟᱲᱟᱜᱟᱪᱷᱤ]] (CT)| shape-color7=#A40000 |mark-coord8={{coord|23|11|5|N|88|24|53|E}} | label-pos8=right|label8=Mirdhanga| numbered8=CT| mark-title8= [[ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)|shape-color8=#A40000 |mark-coord9={{coord|23|7|4|N|88|28|22|E}} | label-pos9=right|label9=Sripur| numbered9=CT| mark-title9= [[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ]] (CT)|shape-color9=#A40000 |mark-coord10={{coord|23|5|54|N|88|27|42|E}} | label-pos10=right|label10=Jirat| numbered10=CT| mark-title10= [[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (CT)| shape-color10=#A40000 |mark-coord11={{coord|23|6|40|N|88|27|27|E}} | label-pos11=left|label11=Balagarh| numbered11=R| mark-title11= [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] (R)| shape-color11=#C42222 |mark-coord12={{coord|23|1|40|N|88|23|50|E}} | label-pos12=left|label12=Raghunathpur| numbered12=CT| mark-title12= [[ᱨᱟᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨ (PS-Magra)]] (CT)| shape-color12=#A40000 |mark-coord13={{coord|23|1|0|N|88|24|0|E}} | label-pos13=right|label13=Madhusudanpur| numbered13=CT| mark-title13= [[ᱢᱚᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color13=#A40000 |mark-coord14={{coord|23|0|45|N|88|22|22|E}} | label-pos14=left|label14=Hansghara| numbered14=CT| mark-title14= [[ᱦᱟᱸᱥᱜᱷᱚᱨᱟ]] (CT)| shape-color14=#A40000 |mark-coord15={{coord|22|59|28|N|88|21|43|E}} | label-pos15=left|label15=Kola| numbered15=CT| mark-title15= [[ᱠᱳᱞᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱳᱞᱟ]] (CT)| shape-color15=#A40000 |mark-coord16={{coord|22|59|15|N|88|23|34|E}} | label-pos16=right|label16=Amodghata| numbered16=CT| mark-title16= [[ᱟᱢᱳᱫᱽᱜᱷᱟᱴᱟ]] (CT)| shape-color16=#A40000 |mark-coord17={{coord|23|0|0|N|88|22|55|E}} | label-pos17=right|label17=Mogra| numbered17=R| mark-title17= [[ᱢᱚᱜᱽᱨᱟ]] (R)| shape-color17=#C42222 |mark-coord18={{coord|22|58|42|N|88|22|14|E}} | label-pos18=left|label18=Alikhoja| numbered18=CT| mark-title18= [[ᱟᱞᱤᱠᱷᱳᱡᱟ]] (CT)| shape-color18=#A40000 |mark-coord19={{coord|22|57|40|N|88|23|20|E}} | label-pos19=right|label19=Shankhanagar| numbered19=CT| mark-title19= [[ᱥᱚᱝᱠᱷᱚᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)| shape-color19=#A40000 |mark-coord20={{coord|22|58|0|N|88|22|20|E}} | label-pos20=left|label20=Chak Bansberia| numbered20=CT| mark-title20= [[ᱪᱚᱠ ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color20=#A40000 |mark-coord21={{coord|22|56|10|N|88|23|3|E}} | label-pos21=right|label21=Keota| numbered21=CT| mark-title21= [[ᱠᱮᱣᱴᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱮᱣᱴᱟ]] (CT)| shape-color21=#A40000 |mark-coord22={{coord|22|55|21|N|88|22|46|E}} | label-pos22=right|label22=Bandel| numbered22=R| mark-title22= [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] (R)| shape-color22=#C42222 |mark-coord23={{coord|22|56|0|N|88|22|0|E}} | label-pos23=left|label23=Manushpur| numbered23=CT| mark-title23= [[ᱢᱟᱱᱩᱥᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color23=#A40000 |mark-coord24={{coord|22|55|12|N|88|21|50|E}} | label-pos24=left|label24=Naldanga| numbered24=CT| mark-title24= [[ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)| shape-color24=#A40000 |mark-coord25={{coord|22|54|15|N|88|22|10|E}} | label-pos25=left|label25=Kodalia| numbered25=CT| mark-title25= [[ᱠᱳᱰᱟᱞᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color25=#A40000 |mark-coord26={{coord|22|53|30|N|88|22|10|E}} | label-pos26=left|label26=Kulihanda| numbered26=CT| mark-title26= [[ᱠᱩᱞᱤᱦᱟᱱᱰᱟ]] (CT)| shape-color26=#A40000 |mark-coord27={{coord|22|52|38|N|88|22|50|E}} | label-pos27=right|label27=Dharmapur| numbered27=CT| mark-title27= [[ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color27=#A40000 |mark-coord28={{coord|22|52|40|N|88|21|30|E}} | label-pos28=left|label28=Simla| numbered28=CT| mark-title28= [[ᱥᱤᱢᱞᱟ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱥᱤᱢᱞᱟ]] (CT)| shape-color28=#A40000 |mark-coord29={{coord| 23.131844|88.475278}}| label29=Hooghly |labela29=River| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=0| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none |mark-coord30={{coord|23|7|30|N|88|27|27|E}} | label-pos30=left|label30=Guptipara| numbered30=R| mark-title30= ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ (R)|shape-color30=black| label-size30=13|label-color30=black}} ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱵᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱮᱫᱟ (ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ I ᱟᱨ II ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ III ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ)᱾ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱚᱠᱥᱵᱳ ᱞᱮᱠ (Oxbow lake), ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱢᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱟᱨ ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱑᱕ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱜᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱟᱨ ᱜᱟᱰᱟ ᱛᱮ ᱮᱥᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ {{refn|group=note| ᱨᱮᱵᱷᱚᱨᱮᱱᱰ ᱞᱚᱝ (Reverend Long) ᱫᱚ 'ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱤᱵᱷᱤᱣ' ᱑᱘᱔᱖ ᱨᱮᱭ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱫᱟ, 'ᱜᱟᱰᱟ (ᱵᱷᱟᱜᱤᱨᱚᱛᱷᱤ) ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱞᱱᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱭᱟᱜᱟᱪᱷᱤ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱷᱤᱨᱤ standard ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾'}}<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.98350|title=Calcutta And Its Neighbourhood: History of people and localities from 1690 to 1857|last=Long|first=James|publisher=Indian Publications|editor-last=Sen Gupta|editor-first=Sankar|location=Calcutta|publication-date=June 1974}}</ref> ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱫᱚ 'ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ' ᱱᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ᱵᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱜ ᱫᱚ ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱᱟ ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱥᱟᱶ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ᱾ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ, ᱪᱟᱥ ᱵᱟᱥ, ᱵᱟᱱ, ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱠᱮ.ᱠᱮ (STKK) ᱨᱳᱰ ᱟᱨ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱚ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ​== ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" (ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ) [[ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱨᱤ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ [[ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ|ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ]] (ᱨᱟᱢ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ) ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ, "ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱥᱟᱶ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱟᱛᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ-ᱟ᱾<ref>{{Cite web|title=বারো ইয়ারি আয়োজনে পূজিতা হন গুপ্তিপাড়ার বিন্ধ্যবাসিনী|url=https://anandautsav.anandabazar.com/puja-parikrama/durga-puja-2018-old-and-ancient-puja-of-guptipara-dgtl-1.881827|access-date=2021-08-17|website=anandautsav.anandabazar.com|language=en}}</ref> ᱑᱗᱖᱐ ᱜᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱫᱽᱞᱟᱹ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱩᱱᱠᱩ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱦᱚᱲ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱟᱞᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱵᱟᱵᱽᱬᱮ ᱦᱚᱲ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱟ᱾ "ᱵᱟᱨᱳ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ) ᱟᱨ "ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚ/ ᱡᱳᱴᱟᱣ ᱠᱚ): "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ "ᱵᱟᱨᱳ ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱜᱟᱛᱮ) ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ common ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ᱾ <ref name=telegraph>{{cite web | url = http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | archive-url = https://web.archive.org/web/20060629230728/http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | url-status = dead | archive-date = 29 June 2006 | title = Next weekend you can be at ... Guptipara | access-date = 2007-03-25 | last = Sengupta | first = Tithiparna | date = 26 March 2006 | work= [[The Telegraph (Kolkata)|The Telegraph]] }}</ref><ref name=yellowpages>{{cite web | url = http://www.calcuttayellowpages.com/durga.html | title = Durga Puja Festival in West bengal | access-date = 2008-02-01 | publisher = [[Yellowpages.com]] }}</ref> ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱮᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱚᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱠᱟᱹᱡ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱖᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱫᱷᱟ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱙᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ᱾<ref name=calweb>{{cite web |url = http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |title = Durga Puja |access-date = 2007-03-25 |work = Calcuttaweb |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070412212224/http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |archive-date = 2007-04-12 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://festivals.iloveindia.com/durga-puja/history-durga-puja.html | title = History of Durga Puja | work = Festivals: Durga Puja | access-date = 2007-03-25 | publisher = iloveindia.com }}</ref> [[File:Bindhyabasini_Temple.jpg|200 px|thumb|ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱴᱷᱟᱶ]] [[File:Krishnachandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] [[File:Ramchandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:VRINDAVANCHANDRA.jpg|thumb|200 px|ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:The temple complex in Guptipara.jpg|200 px|thumb|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱚ]] [[File:In_Mohanlal's_Memory.jpg|thumb|200 px|ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ ᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱨᱮ]] [[File:Chariot_of_Guptipara.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath 4.jpg|thumb|200 px|ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱨᱟᱹᱛ ᱚᱨ]] [[File:Bhandar Loot 30.jpg|thumb|200 px|ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨ ᱞᱩᱴ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱷᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ]] [[File:Saroj Mohan Institute of Technology Guptipara.jpg|thumb|200px|[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ|ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]]]] ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ "[[ᱥᱚᱝᱥᱠᱨᱤᱛ]] ᱴᱳᱞ" (Toles) ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱰᱤᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ "ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ," "ᱨᱟᱜᱷᱩ ᱱᱟᱛᱷ" ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱟᱨ ''ᱢᱮᱞᱟ'' ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱟᱨ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ "''ᱥᱤᱥᱤᱨ ᱵᱟ machine ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱯᱟᱴᱷᱟᱜᱟᱨ''", ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱟᱭᱵᱽᱨᱮᱨᱤ ᱨᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱵᱷᱳᱞᱟ ᱢᱚᱭᱨᱟ,<ref name = "Datta"/> ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ [[ᱥᱤᱨᱟᱡᱽ ᱩᱫᱽ-ᱫᱚᱣᱞᱟ]] ᱨᱮᱱ ᱥᱮᱱᱟᱯᱚᱛᱤ [[ᱫᱤᱣᱟᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ]] ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite book|title=Sirajer putro o bangsadharder Sandhane|last=Amalendu Dey|publisher=Parul Prakashani Pvt. Ltd.|year=2012|isbn=9789382300472|location=Kolkata|pages=49|language=bn}}</ref> ​[[ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱴᱷ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ [[ వైష్ణవ మతం|ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ]] ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ: ᱪᱟᱭᱛᱚᱱᱭᱚ, ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱨ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ᱾ ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ [[ᱴᱮᱨᱟᱠᱳᱴᱟ]] (terracotta) ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ,<ref name="telegraph" /> ᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱚ ᱨᱮ [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱥᱛᱷᱟᱯᱚᱛᱭᱚ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ [[ᱢᱟᱦᱟᱠᱟᱵᱽ]] ᱟᱨ [[ᱯᱩᱨᱟᱬ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱠᱚ an engraved ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱟᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱦᱚᱸ, ᱚᱸᱰᱮᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ ᱨᱟᱥ, ᱫᱳᱞ ᱟᱨ [[ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟ structural structure|ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ''ᱨᱟᱹᱛ'' (ᱪᱟᱠᱟ ᱜᱟᱹᱰᱤ), ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱥᱩᱞ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱯᱩᱨᱤ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ( lord ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ) ᱦᱤᱞᱳ cross, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ "ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨᱞᱩᱴ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱦᱩᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱚᱸᱰᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱵᱮᱨ ᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱟᱨᱣᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱨᱟᱱᱰᱮᱰ ᱵᱟᱝᱞᱟ "''ᱜᱩᱯᱳ [[ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ (ᱞᱟᱹᱰᱩ)|ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ]],''" ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​== ᱦᱚᱲ ᱮᱞ == [[᱒᱐᱑᱑ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱑᱖᱙ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑,᱐᱙᱐ (᱕᱐%) ᱠᱳᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱐᱗᱙ (᱕᱐%) ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱑᱙᱒ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚ ᱘᱓.᱙᱒% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=census2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= 2011 census: West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 10 June 2016}}</ref> ​== ᱭᱟ communication / ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱥᱮ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱛᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱦᱟᱣᱲᱟ, [[ᱠᱟᱴᱣᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱳᱠᱟᱞ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩᱭᱟ᱾ [[ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ custom ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ#ᱮᱴᱟᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ|ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ-ᱠᱟᱴᱣᱟ ᱵᱽᱨᱟᱧᱪ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|74|km|abbr=on}} ᱟᱨ ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|35|km|abbr=on}} ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>Railway local timetable</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱥᱟᱢ (S.T.K.K.) ᱨᱳᱰ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ [[ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ]] ᱟᱨ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱘ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱵᱟᱥ), [[ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ) ᱟᱨ [[ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ) ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱥᱟᱱᱛᱤᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱟᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱰᱷᱚᱝᱜᱟ (Ferry) ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (ᱡᱤᱨᱟᱴ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱟᱨ ᱠᱟᱞᱱᱟ (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱴᱳᱨᱤᱠᱥᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ == ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ == ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱩᱬ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱭ ᱵᱟᱜᱮ (᱑᱒᱐) ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱢᱟᱨᱮᱭᱟ: ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ᱾{{citation needed|date=June 2022}} ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ, ᱟᱭᱫᱟ ᱢᱤᱞᱚᱱᱤ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚ, ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱤᱭᱟᱹᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ ᱫᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱡᱚᱨ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ​== ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ, ᱥᱮ [[ᱜᱽᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ I ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱳᱰ, ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ, ᱵᱟᱸᱫᱷᱟᱜᱟᱪᱷᱤ, ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ, ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱴᱮᱝᱨᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱟᱫᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ II ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱢᱟᱱᱚᱥᱟᱛᱚᱞᱟ, ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱯᱩᱠᱩᱨ, ᱵᱮᱞᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱠᱩᱢᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱪᱷᱩᱛᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱵᱟᱵᱩᱨᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱟᱨᱭᱚᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱨᱟᱹᱛᱥᱚᱲᱚᱠ, ᱡᱟᱢᱛᱚᱞᱟ, ᱵᱮᱦᱩᱞᱟ, ᱜᱷᱳᱥᱯᱟᱲᱟ, ᱥᱳᱱᱫᱳᱞᱯᱩᱨ, ᱨᱟᱢᱯᱩᱨ, ᱟᱭᱫᱟ, ᱟᱨ ᱵᱟᱭᱨᱮ, ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ III ᱫᱚ ᱯᱷᱩᱞᱛᱚᱞᱟ, ᱪᱚᱨ-ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱵᱟᱴᱤ, ᱵᱮᱱᱟᱞᱤ, ᱥᱚᱠᱛᱤᱯᱩᱨ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] [[विधान सभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟ formal ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ === *[[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱯᱤ. ᱨᱚᱪᱚᱱᱟ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ]] *[[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱮᱞ.ᱮ: ᱥᱩᱢᱚᱱᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] *ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ: ᱟᱥᱤᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -I: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -II: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -III: ​== ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ == ​ === ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ === *[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]] ​===ᱩᱪᱪᱚ ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ=== ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ({{abbr|est.|ᱮᱦᱚᱵ}} ᱑᱘᱙᱐, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱟᱸᱲᱤ ᱥᱩᱨ, ᱵᱷᱚᱴᱴᱟᱪᱟᱨᱭᱚ ᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-high-school/19121400501 Guptipara High School]</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱮᱦᱚᱵ ᱑᱙᱕᱐, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-girls-high-school/19121402201 Guptipara Girls High School]</ref> ​===ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ=== ​ᱥᱚᱛᱭᱚᱵᱽᱨᱚᱛᱚ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ)<ref>[http://www.schoolsworld.in/schools/showschool.php?school_id=19121402202 Satyabrata Balika Vidyalaya]</ref> ​ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱵᱟᱴᱤ ᱪᱚᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/krishna-bati-char-high-school/19121401205 Krishna Bati Char High School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/satgachia-high-school/19091403904 Satgachia High School]</ref> ​ᱱᱚᱴᱟᱜᱚᱲ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/natagarh-high-school/19121403403 Natagarh High School]</ref> ​ᱥᱩᱞᱛᱟᱱᱯᱩᱨ ᱟᱞᱤᱭᱟ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥᱟ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/sultanpur-alia-sr-madarasah/19072409802 Sultanpur Alia Sr. Madarasah School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ) ​===ᱢᱤᱥᱚᱱ=== ​ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱵᱳᱭᱮᱡᱽ ᱣᱮᱞᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱦᱳᱢ ​ == ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ: ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱳᱞ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱷᱟᱯᱟᱱ, ᱠᱟᱞᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟ local ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ, [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ structure|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱨᱟᱹᱛ-ᱡᱟᱛᱨᱟ === {{Main article|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ}} ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱠᱚᱨᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟ communication ᱒ ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ᱾<ref name="Datta">{{cite news|url=https://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|archive-url=https://web.archive.org/web/20101028132521/http://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|url-status=dead|archive-date=28 October 2010|title=Next Weekend you can be at ... Guptipara|last1=Datta|first1=Rangan|date=6 Sep 2009|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|access-date=25 July 2015}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵᱚᱜ-ᱟ coh6dsnfjmi5i5yan499bgoi0qj5e49 197406 197405 2026-08-30T07:58:57Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 /* ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ */ 197406 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ | native_name = Guptipara | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = Guptipara Railway stations in Hooghly district 04.jpg | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.2103|N|88.4043|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱠᱚ|ᱡᱤᱞᱟᱹ]] | subdivision_name2 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2169 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], ᱤᱝᱨᱮᱡᱤ | timezone1 = [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱥᱴᱮᱱᱰᱟᱨᱰ ᱴᱟᱭᱤᱢ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank1_info_sec1 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | blank2_name_sec1 = [[विधानसभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank2_info_sec1 = [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] | website = }} ​'''ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ''' ᱫᱚ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (ᱥᱟ processes ᱩᱱᱱᱚᱭᱚᱱ ᱵᱞᱚᱠ)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name=censusstatutory>{{cite web | url = http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm | title = District Wise List of Statutory Towns (Municipal Corporation, Municipality, Notified Area and Cantonment Board), Census Towns and Outgrowths, West Bengal, 2001 |work =Census of India: Final Population Totals, West Bengal | access-date = 2007-03-25 | publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal |archive-url = https://web.archive.org/web/20070330052916/http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-03-30}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱠᱟᱱᱟ custo m. ​== geography ( geographical point of view) == {{OSM Location map | width=300| height=350| zoom=10 | coord={{coord|23|0|45|N|88|20|12|E}}| float=left|caption='''ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ (ᱯᱳᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱪᱷᱟᱲᱟ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ''' M: ᱢᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ, R: ᱜᱨᱟᱢᱤᱱ/ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱠᱮᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱢᱮ map ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ map ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ |mark-coord1={{coord|22|58|32|N|88|24|0|E}} | label-pos1=right|label1= bansberia | numbered1=M| mark-title1= [[ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (M)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1=#800000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|22|54|0|N|88|23|24|E}} | label-pos2=right|label2=Hugli-Chuchura| numbered2=M| mark-title2= [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱪᱩᱸᱪᱩᱲᱟ]] (M) |mark-coord3={{coord|23|7|25|N|88|12|4|E}} | label-pos3=right|label3=Batika | numbered3=CT| mark-title3= [[ᱵᱟᱴᱤᱠᱟ]] (CT)|shape-color3=#A40000 |mark-coord4={{coord|23|5|30|N|88|16|48|E}} | label-pos4=right|label4=Pandua| numbered4=CT| mark-title4= [[ᱯᱟᱸᱰᱩᱣᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] (CT)| shape-color4=#A40000 |mark-coord5={{coord|23|4|10|N|88|15|48|E}} | label-pos5=right|label5=Purusattompur| numbered5=CT| mark-title5= [[ᱯᱩᱨᱩᱥᱳᱛᱛᱚᱢᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color5=#A40000 |mark-coord6={{coord|23|3|10|N|88|15|59|E}} | label-pos6=right|label6=Namajgram| numbered6=CT| mark-title6= [[ᱱᱟᱢᱟᱡᱽᱜᱽᱨᱟᱢ]] (CT)| shape-color6=#A40000 |mark-coord7={{coord|23|11|55|N|88|24|32|E}} | label-pos7=right|label7=Badhagachhi| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱵᱟᱲᱟᱜᱟᱪᱷᱤ]] (CT)| shape-color7=#A40000 |mark-coord8={{coord|23|11|5|N|88|24|53|E}} | label-pos8=right|label8=Mirdhanga| numbered8=CT| mark-title8= [[ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)|shape-color8=#A40000 |mark-coord9={{coord|23|7|4|N|88|28|22|E}} | label-pos9=right|label9=Sripur| numbered9=CT| mark-title9= [[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ]] (CT)|shape-color9=#A40000 |mark-coord10={{coord|23|5|54|N|88|27|42|E}} | label-pos10=right|label10=Jirat| numbered10=CT| mark-title10= [[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (CT)| shape-color10=#A40000 |mark-coord11={{coord|23|6|40|N|88|27|27|E}} | label-pos11=left|label11=Balagarh| numbered11=R| mark-title11= [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] (R)| shape-color11=#C42222 |mark-coord12={{coord|23|1|40|N|88|23|50|E}} | label-pos12=left|label12=Raghunathpur| numbered12=CT| mark-title12= [[ᱨᱟᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨ (PS-Magra)]] (CT)| shape-color12=#A40000 |mark-coord13={{coord|23|1|0|N|88|24|0|E}} | label-pos13=right|label13=Madhusudanpur| numbered13=CT| mark-title13= [[ᱢᱚᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color13=#A40000 |mark-coord14={{coord|23|0|45|N|88|22|22|E}} | label-pos14=left|label14=Hansghara| numbered14=CT| mark-title14= [[ᱦᱟᱸᱥᱜᱷᱚᱨᱟ]] (CT)| shape-color14=#A40000 |mark-coord15={{coord|22|59|28|N|88|21|43|E}} | label-pos15=left|label15=Kola| numbered15=CT| mark-title15= [[ᱠᱳᱞᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱳᱞᱟ]] (CT)| shape-color15=#A40000 |mark-coord16={{coord|22|59|15|N|88|23|34|E}} | label-pos16=right|label16=Amodghata| numbered16=CT| mark-title16= [[ᱟᱢᱳᱫᱽᱜᱷᱟᱴᱟ]] (CT)| shape-color16=#A40000 |mark-coord17={{coord|23|0|0|N|88|22|55|E}} | label-pos17=right|label17=Mogra| numbered17=R| mark-title17= [[ᱢᱚᱜᱽᱨᱟ]] (R)| shape-color17=#C42222 |mark-coord18={{coord|22|58|42|N|88|22|14|E}} | label-pos18=left|label18=Alikhoja| numbered18=CT| mark-title18= [[ᱟᱞᱤᱠᱷᱳᱡᱟ]] (CT)| shape-color18=#A40000 |mark-coord19={{coord|22|57|40|N|88|23|20|E}} | label-pos19=right|label19=Shankhanagar| numbered19=CT| mark-title19= [[ᱥᱚᱝᱠᱷᱚᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)| shape-color19=#A40000 |mark-coord20={{coord|22|58|0|N|88|22|20|E}} | label-pos20=left|label20=Chak Bansberia| numbered20=CT| mark-title20= [[ᱪᱚᱠ ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color20=#A40000 |mark-coord21={{coord|22|56|10|N|88|23|3|E}} | label-pos21=right|label21=Keota| numbered21=CT| mark-title21= [[ᱠᱮᱣᱴᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱮᱣᱴᱟ]] (CT)| shape-color21=#A40000 |mark-coord22={{coord|22|55|21|N|88|22|46|E}} | label-pos22=right|label22=Bandel| numbered22=R| mark-title22= [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] (R)| shape-color22=#C42222 |mark-coord23={{coord|22|56|0|N|88|22|0|E}} | label-pos23=left|label23=Manushpur| numbered23=CT| mark-title23= [[ᱢᱟᱱᱩᱥᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color23=#A40000 |mark-coord24={{coord|22|55|12|N|88|21|50|E}} | label-pos24=left|label24=Naldanga| numbered24=CT| mark-title24= [[ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)| shape-color24=#A40000 |mark-coord25={{coord|22|54|15|N|88|22|10|E}} | label-pos25=left|label25=Kodalia| numbered25=CT| mark-title25= [[ᱠᱳᱰᱟᱞᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color25=#A40000 |mark-coord26={{coord|22|53|30|N|88|22|10|E}} | label-pos26=left|label26=Kulihanda| numbered26=CT| mark-title26= [[ᱠᱩᱞᱤᱦᱟᱱᱰᱟ]] (CT)| shape-color26=#A40000 |mark-coord27={{coord|22|52|38|N|88|22|50|E}} | label-pos27=right|label27=Dharmapur| numbered27=CT| mark-title27= [[ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color27=#A40000 |mark-coord28={{coord|22|52|40|N|88|21|30|E}} | label-pos28=left|label28=Simla| numbered28=CT| mark-title28= [[ᱥᱤᱢᱞᱟ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱥᱤᱢᱞᱟ]] (CT)| shape-color28=#A40000 |mark-coord29={{coord| 23.131844|88.475278}}| label29=Hooghly |labela29=River| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=0| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none |mark-coord30={{coord|23|7|30|N|88|27|27|E}} | label-pos30=left|label30=Guptipara| numbered30=R| mark-title30= ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ (R)|shape-color30=black| label-size30=13|label-color30=black}} ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱵᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱮᱫᱟ (ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ I ᱟᱨ II ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ III ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ)᱾ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱚᱠᱥᱵᱳ ᱞᱮᱠ (Oxbow lake), ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱢᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱟᱨ ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱑᱕ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱜᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱟᱨ ᱜᱟᱰᱟ ᱛᱮ ᱮᱥᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ {{refn|group=note| ᱨᱮᱵᱷᱚᱨᱮᱱᱰ ᱞᱚᱝ (Reverend Long) ᱫᱚ 'ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱤᱵᱷᱤᱣ' ᱑᱘᱔᱖ ᱨᱮᱭ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱫᱟ, 'ᱜᱟᱰᱟ (ᱵᱷᱟᱜᱤᱨᱚᱛᱷᱤ) ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱞᱱᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱭᱟᱜᱟᱪᱷᱤ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱷᱤᱨᱤ standard ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾'}}<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.98350|title=Calcutta And Its Neighbourhood: History of people and localities from 1690 to 1857|last=Long|first=James|publisher=Indian Publications|editor-last=Sen Gupta|editor-first=Sankar|location=Calcutta|publication-date=June 1974}}</ref> ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱫᱚ 'ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ' ᱱᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ᱵᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱜ ᱫᱚ ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱᱟ ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱥᱟᱶ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ᱾ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ, ᱪᱟᱥ ᱵᱟᱥ, ᱵᱟᱱ, ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱠᱮ.ᱠᱮ (STKK) ᱨᱳᱰ ᱟᱨ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱚ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ​== ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" (ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ) [[ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱨᱤ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ [[ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ|ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ]] (ᱨᱟᱢ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ) ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ, "ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱥᱟᱶ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱟᱛᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ-ᱟ᱾<ref>{{Cite web|title=বারো ইয়ারি আয়োজনে পূজিতা হন গুপ্তিপাড়ার বিন্ধ্যবাসিনী|url=https://anandautsav.anandabazar.com/puja-parikrama/durga-puja-2018-old-and-ancient-puja-of-guptipara-dgtl-1.881827|access-date=2021-08-17|website=anandautsav.anandabazar.com|language=en}}</ref> ᱑᱗᱖᱐ ᱜᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱫᱽᱞᱟᱹ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱩᱱᱠᱩ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱦᱚᱲ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱟᱞᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱵᱟᱵᱽᱬᱮ ᱦᱚᱲ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱟ᱾ "ᱵᱟᱨᱳ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ) ᱟᱨ "ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚ/ ᱡᱳᱴᱟᱣ ᱠᱚ): "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ "ᱵᱟᱨᱳ ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱜᱟᱛᱮ) ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ common ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ᱾ <ref name=telegraph>{{cite web | url = http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | archive-url = https://web.archive.org/web/20060629230728/http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | url-status = dead | archive-date = 29 June 2006 | title = Next weekend you can be at ... Guptipara | access-date = 2007-03-25 | last = Sengupta | first = Tithiparna | date = 26 March 2006 | work= [[The Telegraph (Kolkata)|The Telegraph]] }}</ref><ref name=yellowpages>{{cite web | url = http://www.calcuttayellowpages.com/durga.html | title = Durga Puja Festival in West bengal | access-date = 2008-02-01 | publisher = [[Yellowpages.com]] }}</ref> ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱮᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱚᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱠᱟᱹᱡ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱖᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱫᱷᱟ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱙᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ᱾<ref name=calweb>{{cite web |url = http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |title = Durga Puja |access-date = 2007-03-25 |work = Calcuttaweb |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070412212224/http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |archive-date = 2007-04-12 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://festivals.iloveindia.com/durga-puja/history-durga-puja.html | title = History of Durga Puja | work = Festivals: Durga Puja | access-date = 2007-03-25 | publisher = iloveindia.com }}</ref> [[File:Bindhyabasini_Temple.jpg|200 px|thumb|ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱴᱷᱟᱶ]] [[File:Krishnachandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] [[File:Ramchandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:VRINDAVANCHANDRA.jpg|thumb|200 px|ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:The temple complex in Guptipara.jpg|200 px|thumb|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱚ]] [[File:In_Mohanlal's_Memory.jpg|thumb|200 px|ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ ᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱨᱮ]] [[File:Chariot_of_Guptipara.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath 4.jpg|thumb|200 px|ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱨᱟᱹᱛ ᱚᱨ]] [[File:Bhandar Loot 30.jpg|thumb|200 px|ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨ ᱞᱩᱴ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱷᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ]] [[File:Saroj Mohan Institute of Technology Guptipara.jpg|thumb|200px|[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ|ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]]]] ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ "[[ᱥᱚᱝᱥᱠᱨᱤᱛ]] ᱴᱳᱞ" (Toles) ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱰᱤᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ "ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ," "ᱨᱟᱜᱷᱩ ᱱᱟᱛᱷ" ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱟᱨ ''ᱢᱮᱞᱟ'' ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱟᱨ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ "''ᱥᱤᱥᱤᱨ ᱵᱟ machine ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱯᱟᱴᱷᱟᱜᱟᱨ''", ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱟᱭᱵᱽᱨᱮᱨᱤ ᱨᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱵᱷᱳᱞᱟ ᱢᱚᱭᱨᱟ,<ref name = "Datta"/> ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ [[ᱥᱤᱨᱟᱡᱽ ᱩᱫᱽ-ᱫᱚᱣᱞᱟ]] ᱨᱮᱱ ᱥᱮᱱᱟᱯᱚᱛᱤ [[ᱫᱤᱣᱟᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ]] ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite book|title=Sirajer putro o bangsadharder Sandhane|last=Amalendu Dey|publisher=Parul Prakashani Pvt. Ltd.|year=2012|isbn=9789382300472|location=Kolkata|pages=49|language=bn}}</ref> ​[[ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱴᱷ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ [[ వైష్ణవ మతం|ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ]] ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ: ᱪᱟᱭᱛᱚᱱᱭᱚ, ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱨ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ᱾ ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ [[ᱴᱮᱨᱟᱠᱳᱴᱟ]] (terracotta) ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ,<ref name="telegraph" /> ᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱚ ᱨᱮ [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱥᱛᱷᱟᱯᱚᱛᱭᱚ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ [[ᱢᱟᱦᱟᱠᱟᱵᱽ]] ᱟᱨ [[ᱯᱩᱨᱟᱬ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱠᱚ an engraved ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱟᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱦᱚᱸ, ᱚᱸᱰᱮᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ ᱨᱟᱥ, ᱫᱳᱞ ᱟᱨ [[ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟ structural structure|ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ''ᱨᱟᱹᱛ'' (ᱪᱟᱠᱟ ᱜᱟᱹᱰᱤ), ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱥᱩᱞ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱯᱩᱨᱤ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ( lord ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ) ᱦᱤᱞᱳ cross, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ "ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨᱞᱩᱴ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱦᱩᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱚᱸᱰᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱵᱮᱨ ᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱟᱨᱣᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱨᱟᱱᱰᱮᱰ ᱵᱟᱝᱞᱟ "''ᱜᱩᱯᱳ [[ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ (ᱞᱟᱹᱰᱩ)|ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ]],''" ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​== ᱦᱚᱲ ᱮᱞ == [[᱒᱐᱑᱑ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱑᱖᱙ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑,᱐᱙᱐ (᱕᱐%) ᱠᱳᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱐᱗᱙ (᱕᱐%) ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱑᱙᱒ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚ ᱘᱓.᱙᱒% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=census2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= 2011 census: West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 10 June 2016}}</ref> ​== ᱭᱟ communication / ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱥᱮ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱛᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱦᱟᱣᱲᱟ, [[ᱠᱟᱴᱣᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱳᱠᱟᱞ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩᱭᱟ᱾ [[ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ custom ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ#ᱮᱴᱟᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ|ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ-ᱠᱟᱴᱣᱟ ᱵᱽᱨᱟᱧᱪ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|74|km|abbr=on}} ᱟᱨ ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|35|km|abbr=on}} ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>Railway local timetable</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱥᱟᱢ (S.T.K.K.) ᱨᱳᱰ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ [[ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ]] ᱟᱨ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱘ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱵᱟᱥ), [[ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ) ᱟᱨ [[ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ) ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱥᱟᱱᱛᱤᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱟᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱰᱷᱚᱝᱜᱟ (Ferry) ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (ᱡᱤᱨᱟᱴ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱟᱨ ᱠᱟᱞᱱᱟ (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱴᱳᱨᱤᱠᱥᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ == ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ == ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱩᱬ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱭ ᱵᱟᱜᱮ (᱑᱒᱐) ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱢᱟᱨᱮᱭᱟ: ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ᱾{{citation needed|date=June 2022}} ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ, ᱟᱭᱫᱟ ᱢᱤᱞᱚᱱᱤ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚ, ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱤᱭᱟᱹᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ ᱫᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱡᱚᱨ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ​== ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ, ᱥᱮ [[ᱜᱽᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ I ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱳᱰ, ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ, ᱵᱟᱸᱫᱷᱟᱜᱟᱪᱷᱤ, ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ, ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱴᱮᱝᱨᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱟᱫᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ II ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱢᱟᱱᱚᱥᱟᱛᱚᱞᱟ, ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱯᱩᱠᱩᱨ, ᱵᱮᱞᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱠᱩᱢᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱪᱷᱩᱛᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱵᱟᱵᱩᱨᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱟᱨᱭᱚᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱨᱟᱹᱛᱥᱚᱲᱚᱠ, ᱡᱟᱢᱛᱚᱞᱟ, ᱵᱮᱦᱩᱞᱟ, ᱜᱷᱳᱥᱯᱟᱲᱟ, ᱥᱳᱱᱫᱳᱞᱯᱩᱨ, ᱨᱟᱢᱯᱩᱨ, ᱟᱭᱫᱟ, ᱟᱨ ᱵᱟᱭᱨᱮ, ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ III ᱫᱚ ᱯᱷᱩᱞᱛᱚᱞᱟ, ᱪᱚᱨ-ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱵᱟᱴᱤ, ᱵᱮᱱᱟᱞᱤ, ᱥᱚᱠᱛᱤᱯᱩᱨ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] [[विधान सभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟ formal ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ === *[[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱯᱤ. ᱨᱚᱪᱚᱱᱟ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ]] *[[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱮᱞ.ᱮ: ᱥᱩᱢᱚᱱᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] *ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ: ᱟᱥᱤᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -I: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -II: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -III: ​== ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ == ​ === ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ === *[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]] ​*ᱩᱪᱪᱚ ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ({{abbr|est.|ᱮᱦᱚᱵ}} ᱑᱘᱙᱐, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱟᱸᱲᱤ ᱥᱩᱨ, ᱵᱷᱚᱴᱴᱟᱪᱟᱨᱭᱚ ᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-high-school/19121400501 Guptipara High School]</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱮᱦᱚᱵ ᱑᱙᱕᱐, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-girls-high-school/19121402201 Guptipara Girls High School]</ref> *ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ ᱥᱚᱛᱭᱚᱵᱽᱨᱚᱛᱚ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ)<ref>[http://www.schoolsworld.in/schools/showschool.php?school_id=19121402202 Satyabrata Balika Vidyalaya]</ref> ​ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱵᱟᱴᱤ ᱪᱚᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/krishna-bati-char-high-school/19121401205 Krishna Bati Char High School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/satgachia-high-school/19091403904 Satgachia High School]</ref> ​ᱱᱚᱴᱟᱜᱚᱲ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/natagarh-high-school/19121403403 Natagarh High School]</ref> ​ᱥᱩᱞᱛᱟᱱᱯᱩᱨ ᱟᱞᱤᱭᱟ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥᱟ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/sultanpur-alia-sr-madarasah/19072409802 Sultanpur Alia Sr. Madarasah School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ) ​*ᱢᱤᱥᱚᱱ ​ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱵᱳᱭᱮᱡᱽ ᱣᱮᱞᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱦᱳᱢ ​ == ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ: ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱳᱞ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱷᱟᱯᱟᱱ, ᱠᱟᱞᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟ local ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ, [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ structure|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱨᱟᱹᱛ-ᱡᱟᱛᱨᱟ === {{Main article|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ}} ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱠᱚᱨᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟ communication ᱒ ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ᱾<ref name="Datta">{{cite news|url=https://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|archive-url=https://web.archive.org/web/20101028132521/http://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|url-status=dead|archive-date=28 October 2010|title=Next Weekend you can be at ... Guptipara|last1=Datta|first1=Rangan|date=6 Sep 2009|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|access-date=25 July 2015}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵᱚᱜ-ᱟ 0nzfqzdjdde0lz84q97iukh5is98a2r 197407 197406 2026-08-30T07:59:43Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 /* ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ */ 197407 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ | native_name = Guptipara | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = Guptipara Railway stations in Hooghly district 04.jpg | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.2103|N|88.4043|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱠᱚ|ᱡᱤᱞᱟᱹ]] | subdivision_name2 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2169 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], ᱤᱝᱨᱮᱡᱤ | timezone1 = [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱥᱴᱮᱱᱰᱟᱨᱰ ᱴᱟᱭᱤᱢ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank1_info_sec1 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | blank2_name_sec1 = [[विधानसभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank2_info_sec1 = [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] | website = }} ​'''ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ''' ᱫᱚ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (ᱥᱟ processes ᱩᱱᱱᱚᱭᱚᱱ ᱵᱞᱚᱠ)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name=censusstatutory>{{cite web | url = http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm | title = District Wise List of Statutory Towns (Municipal Corporation, Municipality, Notified Area and Cantonment Board), Census Towns and Outgrowths, West Bengal, 2001 |work =Census of India: Final Population Totals, West Bengal | access-date = 2007-03-25 | publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal |archive-url = https://web.archive.org/web/20070330052916/http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-03-30}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱠᱟᱱᱟ custo m. ​== geography ( geographical point of view) == {{OSM Location map | width=300| height=350| zoom=10 | coord={{coord|23|0|45|N|88|20|12|E}}| float=left|caption='''ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ (ᱯᱳᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱪᱷᱟᱲᱟ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ''' M: ᱢᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ, R: ᱜᱨᱟᱢᱤᱱ/ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱠᱮᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱢᱮ map ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ map ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ |mark-coord1={{coord|22|58|32|N|88|24|0|E}} | label-pos1=right|label1= bansberia | numbered1=M| mark-title1= [[ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (M)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1=#800000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|22|54|0|N|88|23|24|E}} | label-pos2=right|label2=Hugli-Chuchura| numbered2=M| mark-title2= [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱪᱩᱸᱪᱩᱲᱟ]] (M) |mark-coord3={{coord|23|7|25|N|88|12|4|E}} | label-pos3=right|label3=Batika | numbered3=CT| mark-title3= [[ᱵᱟᱴᱤᱠᱟ]] (CT)|shape-color3=#A40000 |mark-coord4={{coord|23|5|30|N|88|16|48|E}} | label-pos4=right|label4=Pandua| numbered4=CT| mark-title4= [[ᱯᱟᱸᱰᱩᱣᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] (CT)| shape-color4=#A40000 |mark-coord5={{coord|23|4|10|N|88|15|48|E}} | label-pos5=right|label5=Purusattompur| numbered5=CT| mark-title5= [[ᱯᱩᱨᱩᱥᱳᱛᱛᱚᱢᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color5=#A40000 |mark-coord6={{coord|23|3|10|N|88|15|59|E}} | label-pos6=right|label6=Namajgram| numbered6=CT| mark-title6= [[ᱱᱟᱢᱟᱡᱽᱜᱽᱨᱟᱢ]] (CT)| shape-color6=#A40000 |mark-coord7={{coord|23|11|55|N|88|24|32|E}} | label-pos7=right|label7=Badhagachhi| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱵᱟᱲᱟᱜᱟᱪᱷᱤ]] (CT)| shape-color7=#A40000 |mark-coord8={{coord|23|11|5|N|88|24|53|E}} | label-pos8=right|label8=Mirdhanga| numbered8=CT| mark-title8= [[ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)|shape-color8=#A40000 |mark-coord9={{coord|23|7|4|N|88|28|22|E}} | label-pos9=right|label9=Sripur| numbered9=CT| mark-title9= [[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ]] (CT)|shape-color9=#A40000 |mark-coord10={{coord|23|5|54|N|88|27|42|E}} | label-pos10=right|label10=Jirat| numbered10=CT| mark-title10= [[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (CT)| shape-color10=#A40000 |mark-coord11={{coord|23|6|40|N|88|27|27|E}} | label-pos11=left|label11=Balagarh| numbered11=R| mark-title11= [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] (R)| shape-color11=#C42222 |mark-coord12={{coord|23|1|40|N|88|23|50|E}} | label-pos12=left|label12=Raghunathpur| numbered12=CT| mark-title12= [[ᱨᱟᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨ (PS-Magra)]] (CT)| shape-color12=#A40000 |mark-coord13={{coord|23|1|0|N|88|24|0|E}} | label-pos13=right|label13=Madhusudanpur| numbered13=CT| mark-title13= [[ᱢᱚᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color13=#A40000 |mark-coord14={{coord|23|0|45|N|88|22|22|E}} | label-pos14=left|label14=Hansghara| numbered14=CT| mark-title14= [[ᱦᱟᱸᱥᱜᱷᱚᱨᱟ]] (CT)| shape-color14=#A40000 |mark-coord15={{coord|22|59|28|N|88|21|43|E}} | label-pos15=left|label15=Kola| numbered15=CT| mark-title15= [[ᱠᱳᱞᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱳᱞᱟ]] (CT)| shape-color15=#A40000 |mark-coord16={{coord|22|59|15|N|88|23|34|E}} | label-pos16=right|label16=Amodghata| numbered16=CT| mark-title16= [[ᱟᱢᱳᱫᱽᱜᱷᱟᱴᱟ]] (CT)| shape-color16=#A40000 |mark-coord17={{coord|23|0|0|N|88|22|55|E}} | label-pos17=right|label17=Mogra| numbered17=R| mark-title17= [[ᱢᱚᱜᱽᱨᱟ]] (R)| shape-color17=#C42222 |mark-coord18={{coord|22|58|42|N|88|22|14|E}} | label-pos18=left|label18=Alikhoja| numbered18=CT| mark-title18= [[ᱟᱞᱤᱠᱷᱳᱡᱟ]] (CT)| shape-color18=#A40000 |mark-coord19={{coord|22|57|40|N|88|23|20|E}} | label-pos19=right|label19=Shankhanagar| numbered19=CT| mark-title19= [[ᱥᱚᱝᱠᱷᱚᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)| shape-color19=#A40000 |mark-coord20={{coord|22|58|0|N|88|22|20|E}} | label-pos20=left|label20=Chak Bansberia| numbered20=CT| mark-title20= [[ᱪᱚᱠ ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color20=#A40000 |mark-coord21={{coord|22|56|10|N|88|23|3|E}} | label-pos21=right|label21=Keota| numbered21=CT| mark-title21= [[ᱠᱮᱣᱴᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱮᱣᱴᱟ]] (CT)| shape-color21=#A40000 |mark-coord22={{coord|22|55|21|N|88|22|46|E}} | label-pos22=right|label22=Bandel| numbered22=R| mark-title22= [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] (R)| shape-color22=#C42222 |mark-coord23={{coord|22|56|0|N|88|22|0|E}} | label-pos23=left|label23=Manushpur| numbered23=CT| mark-title23= [[ᱢᱟᱱᱩᱥᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color23=#A40000 |mark-coord24={{coord|22|55|12|N|88|21|50|E}} | label-pos24=left|label24=Naldanga| numbered24=CT| mark-title24= [[ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)| shape-color24=#A40000 |mark-coord25={{coord|22|54|15|N|88|22|10|E}} | label-pos25=left|label25=Kodalia| numbered25=CT| mark-title25= [[ᱠᱳᱰᱟᱞᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color25=#A40000 |mark-coord26={{coord|22|53|30|N|88|22|10|E}} | label-pos26=left|label26=Kulihanda| numbered26=CT| mark-title26= [[ᱠᱩᱞᱤᱦᱟᱱᱰᱟ]] (CT)| shape-color26=#A40000 |mark-coord27={{coord|22|52|38|N|88|22|50|E}} | label-pos27=right|label27=Dharmapur| numbered27=CT| mark-title27= [[ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color27=#A40000 |mark-coord28={{coord|22|52|40|N|88|21|30|E}} | label-pos28=left|label28=Simla| numbered28=CT| mark-title28= [[ᱥᱤᱢᱞᱟ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱥᱤᱢᱞᱟ]] (CT)| shape-color28=#A40000 |mark-coord29={{coord| 23.131844|88.475278}}| label29=Hooghly |labela29=River| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=0| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none |mark-coord30={{coord|23|7|30|N|88|27|27|E}} | label-pos30=left|label30=Guptipara| numbered30=R| mark-title30= ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ (R)|shape-color30=black| label-size30=13|label-color30=black}} ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱵᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱮᱫᱟ (ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ I ᱟᱨ II ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ III ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ)᱾ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱚᱠᱥᱵᱳ ᱞᱮᱠ (Oxbow lake), ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱢᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱟᱨ ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱑᱕ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱜᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱟᱨ ᱜᱟᱰᱟ ᱛᱮ ᱮᱥᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ {{refn|group=note| ᱨᱮᱵᱷᱚᱨᱮᱱᱰ ᱞᱚᱝ (Reverend Long) ᱫᱚ 'ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱤᱵᱷᱤᱣ' ᱑᱘᱔᱖ ᱨᱮᱭ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱫᱟ, 'ᱜᱟᱰᱟ (ᱵᱷᱟᱜᱤᱨᱚᱛᱷᱤ) ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱞᱱᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱭᱟᱜᱟᱪᱷᱤ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱷᱤᱨᱤ standard ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾'}}<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.98350|title=Calcutta And Its Neighbourhood: History of people and localities from 1690 to 1857|last=Long|first=James|publisher=Indian Publications|editor-last=Sen Gupta|editor-first=Sankar|location=Calcutta|publication-date=June 1974}}</ref> ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱫᱚ 'ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ' ᱱᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ᱵᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱜ ᱫᱚ ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱᱟ ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱥᱟᱶ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ᱾ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ, ᱪᱟᱥ ᱵᱟᱥ, ᱵᱟᱱ, ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱠᱮ.ᱠᱮ (STKK) ᱨᱳᱰ ᱟᱨ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱚ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ​== ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" (ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ) [[ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱨᱤ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ [[ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ|ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ]] (ᱨᱟᱢ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ) ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ, "ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱥᱟᱶ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱟᱛᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ-ᱟ᱾<ref>{{Cite web|title=বারো ইয়ারি আয়োজনে পূজিতা হন গুপ্তিপাড়ার বিন্ধ্যবাসিনী|url=https://anandautsav.anandabazar.com/puja-parikrama/durga-puja-2018-old-and-ancient-puja-of-guptipara-dgtl-1.881827|access-date=2021-08-17|website=anandautsav.anandabazar.com|language=en}}</ref> ᱑᱗᱖᱐ ᱜᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱫᱽᱞᱟᱹ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱩᱱᱠᱩ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱦᱚᱲ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱟᱞᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱵᱟᱵᱽᱬᱮ ᱦᱚᱲ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱟ᱾ "ᱵᱟᱨᱳ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ) ᱟᱨ "ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚ/ ᱡᱳᱴᱟᱣ ᱠᱚ): "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ "ᱵᱟᱨᱳ ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱜᱟᱛᱮ) ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ common ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ᱾ <ref name=telegraph>{{cite web | url = http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | archive-url = https://web.archive.org/web/20060629230728/http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | url-status = dead | archive-date = 29 June 2006 | title = Next weekend you can be at ... Guptipara | access-date = 2007-03-25 | last = Sengupta | first = Tithiparna | date = 26 March 2006 | work= [[The Telegraph (Kolkata)|The Telegraph]] }}</ref><ref name=yellowpages>{{cite web | url = http://www.calcuttayellowpages.com/durga.html | title = Durga Puja Festival in West bengal | access-date = 2008-02-01 | publisher = [[Yellowpages.com]] }}</ref> ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱮᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱚᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱠᱟᱹᱡ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱖᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱫᱷᱟ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱙᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ᱾<ref name=calweb>{{cite web |url = http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |title = Durga Puja |access-date = 2007-03-25 |work = Calcuttaweb |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070412212224/http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |archive-date = 2007-04-12 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://festivals.iloveindia.com/durga-puja/history-durga-puja.html | title = History of Durga Puja | work = Festivals: Durga Puja | access-date = 2007-03-25 | publisher = iloveindia.com }}</ref> [[File:Bindhyabasini_Temple.jpg|200 px|thumb|ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱴᱷᱟᱶ]] [[File:Krishnachandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] [[File:Ramchandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:VRINDAVANCHANDRA.jpg|thumb|200 px|ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:The temple complex in Guptipara.jpg|200 px|thumb|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱚ]] [[File:In_Mohanlal's_Memory.jpg|thumb|200 px|ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ ᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱨᱮ]] [[File:Chariot_of_Guptipara.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath 4.jpg|thumb|200 px|ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱨᱟᱹᱛ ᱚᱨ]] [[File:Bhandar Loot 30.jpg|thumb|200 px|ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨ ᱞᱩᱴ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱷᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ]] [[File:Saroj Mohan Institute of Technology Guptipara.jpg|thumb|200px|[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ|ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]]]] ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ "[[ᱥᱚᱝᱥᱠᱨᱤᱛ]] ᱴᱳᱞ" (Toles) ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱰᱤᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ "ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ," "ᱨᱟᱜᱷᱩ ᱱᱟᱛᱷ" ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱟᱨ ''ᱢᱮᱞᱟ'' ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱟᱨ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ "''ᱥᱤᱥᱤᱨ ᱵᱟ machine ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱯᱟᱴᱷᱟᱜᱟᱨ''", ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱟᱭᱵᱽᱨᱮᱨᱤ ᱨᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱵᱷᱳᱞᱟ ᱢᱚᱭᱨᱟ,<ref name = "Datta"/> ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ [[ᱥᱤᱨᱟᱡᱽ ᱩᱫᱽ-ᱫᱚᱣᱞᱟ]] ᱨᱮᱱ ᱥᱮᱱᱟᱯᱚᱛᱤ [[ᱫᱤᱣᱟᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ]] ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite book|title=Sirajer putro o bangsadharder Sandhane|last=Amalendu Dey|publisher=Parul Prakashani Pvt. Ltd.|year=2012|isbn=9789382300472|location=Kolkata|pages=49|language=bn}}</ref> ​[[ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱴᱷ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ [[ వైష్ణవ మతం|ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ]] ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ: ᱪᱟᱭᱛᱚᱱᱭᱚ, ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱨ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ᱾ ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ [[ᱴᱮᱨᱟᱠᱳᱴᱟ]] (terracotta) ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ,<ref name="telegraph" /> ᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱚ ᱨᱮ [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱥᱛᱷᱟᱯᱚᱛᱭᱚ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ [[ᱢᱟᱦᱟᱠᱟᱵᱽ]] ᱟᱨ [[ᱯᱩᱨᱟᱬ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱠᱚ an engraved ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱟᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱦᱚᱸ, ᱚᱸᱰᱮᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ ᱨᱟᱥ, ᱫᱳᱞ ᱟᱨ [[ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟ structural structure|ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ''ᱨᱟᱹᱛ'' (ᱪᱟᱠᱟ ᱜᱟᱹᱰᱤ), ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱥᱩᱞ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱯᱩᱨᱤ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ( lord ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ) ᱦᱤᱞᱳ cross, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ "ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨᱞᱩᱴ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱦᱩᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱚᱸᱰᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱵᱮᱨ ᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱟᱨᱣᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱨᱟᱱᱰᱮᱰ ᱵᱟᱝᱞᱟ "''ᱜᱩᱯᱳ [[ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ (ᱞᱟᱹᱰᱩ)|ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ]],''" ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​== ᱦᱚᱲ ᱮᱞ == [[᱒᱐᱑᱑ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱑᱖᱙ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑,᱐᱙᱐ (᱕᱐%) ᱠᱳᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱐᱗᱙ (᱕᱐%) ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱑᱙᱒ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚ ᱘᱓.᱙᱒% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=census2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= 2011 census: West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 10 June 2016}}</ref> ​== ᱭᱟ communication / ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱥᱮ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱛᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱦᱟᱣᱲᱟ, [[ᱠᱟᱴᱣᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱳᱠᱟᱞ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩᱭᱟ᱾ [[ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ custom ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ#ᱮᱴᱟᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ|ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ-ᱠᱟᱴᱣᱟ ᱵᱽᱨᱟᱧᱪ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|74|km|abbr=on}} ᱟᱨ ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|35|km|abbr=on}} ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>Railway local timetable</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱥᱟᱢ (S.T.K.K.) ᱨᱳᱰ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ [[ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ]] ᱟᱨ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱘ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱵᱟᱥ), [[ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ) ᱟᱨ [[ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ) ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱥᱟᱱᱛᱤᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱟᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱰᱷᱚᱝᱜᱟ (Ferry) ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (ᱡᱤᱨᱟᱴ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱟᱨ ᱠᱟᱞᱱᱟ (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱴᱳᱨᱤᱠᱥᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ == ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ == ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱩᱬ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱭ ᱵᱟᱜᱮ (᱑᱒᱐) ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱢᱟᱨᱮᱭᱟ: ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ᱾{{citation needed|date=June 2022}} ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ, ᱟᱭᱫᱟ ᱢᱤᱞᱚᱱᱤ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚ, ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱤᱭᱟᱹᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ ᱫᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱡᱚᱨ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ​== ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ, ᱥᱮ [[ᱜᱽᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ I ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱳᱰ, ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ, ᱵᱟᱸᱫᱷᱟᱜᱟᱪᱷᱤ, ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ, ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱴᱮᱝᱨᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱟᱫᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ II ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱢᱟᱱᱚᱥᱟᱛᱚᱞᱟ, ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱯᱩᱠᱩᱨ, ᱵᱮᱞᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱠᱩᱢᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱪᱷᱩᱛᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱵᱟᱵᱩᱨᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱟᱨᱭᱚᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱨᱟᱹᱛᱥᱚᱲᱚᱠ, ᱡᱟᱢᱛᱚᱞᱟ, ᱵᱮᱦᱩᱞᱟ, ᱜᱷᱳᱥᱯᱟᱲᱟ, ᱥᱳᱱᱫᱳᱞᱯᱩᱨ, ᱨᱟᱢᱯᱩᱨ, ᱟᱭᱫᱟ, ᱟᱨ ᱵᱟᱭᱨᱮ, ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ III ᱫᱚ ᱯᱷᱩᱞᱛᱚᱞᱟ, ᱪᱚᱨ-ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱵᱟᱴᱤ, ᱵᱮᱱᱟᱞᱤ, ᱥᱚᱠᱛᱤᱯᱩᱨ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] [[विधान सभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟ formal ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ === *[[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱯᱤ. ᱨᱚᱪᱚᱱᱟ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ]] *[[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱮᱞ.ᱮ: ᱥᱩᱢᱚᱱᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] *ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ: ᱟᱥᱤᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -I: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -II: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -III: ​== ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ == ​ === ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ === *[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]] ​*ᱩᱪᱪᱚ ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ({{abbr|est.|ᱮᱦᱚᱵ}} ᱑᱘᱙᱐, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱟᱸᱲᱤ ᱥᱩᱨ, ᱵᱷᱚᱴᱴᱟᱪᱟᱨᱭᱚ ᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-high-school/19121400501 Guptipara High School]</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱮᱦᱚᱵ ᱑᱙᱕᱐, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-girls-high-school/19121402201 Guptipara Girls High School]</ref> *ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ ᱥᱚᱛᱭᱚᱵᱽᱨᱚᱛᱚ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ)<ref>[http://www.schoolsworld.in/schools/showschool.php?school_id=19121402202 Satyabrata Balika Vidyalaya]</ref> ​ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱵᱟᱴᱤ ᱪᱚᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/krishna-bati-char-high-school/19121401205 Krishna Bati Char High School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/satgachia-high-school/19091403904 Satgachia High School]</ref> ​ᱱᱚᱴᱟᱜᱚᱲ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/natagarh-high-school/19121403403 Natagarh High School]</ref> ​ᱥᱩᱞᱛᱟᱱᱯᱩᱨ ᱟᱞᱤᱭᱟ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥᱟ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/sultanpur-alia-sr-madarasah/19072409802 Sultanpur Alia Sr. Madarasah School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ) ​*ᱢᱤᱥᱚᱱ ​ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱵᱳᱭᱮᱡᱽ ᱣᱮᱞᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱦᱳᱢ ​ == ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ: ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱳᱞ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱷᱟᱯᱟᱱ, ᱠᱟᱞᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟ local ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ, [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ structure|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱨᱟᱹᱛ-ᱡᱟᱛᱨᱟ === {{Main article|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ}} ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱠᱚᱨᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟ communication ᱒ ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ᱾<ref name="Datta">{{cite news|url=https://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|archive-url=https://web.archive.org/web/20101028132521/http://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|url-status=dead|archive-date=28 October 2010|title=Next Weekend you can be at ... Guptipara|last1=Datta|first1=Rangan|date=6 Sep 2009|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|access-date=25 July 2015}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵᱚᱜ-ᱟ 9rv6vr4baye7fhvfnobe6g1qjamdsgp 197408 197407 2026-08-30T08:02:12Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 197408 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ | native_name = Guptipara | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = Guptipara Railway stations in Hooghly district 04.jpg | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.2103|N|88.4043|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱠᱚ|ᱡᱤᱞᱟᱹ]] | subdivision_name2 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2169 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], ᱤᱝᱨᱮᱡᱤ | timezone1 = [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱥᱴᱮᱱᱰᱟᱨᱰ ᱴᱟᱭᱤᱢ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank1_info_sec1 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | blank2_name_sec1 = [[विधानसभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank2_info_sec1 = [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] | website = }} ​'''ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ''' ᱫᱚ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (ᱥᱟ processes ᱩᱱᱱᱚᱭᱚᱱ ᱵᱞᱚᱠ)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name=censusstatutory>{{cite web | url = http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm | title = District Wise List of Statutory Towns (Municipal Corporation, Municipality, Notified Area and Cantonment Board), Census Towns and Outgrowths, West Bengal, 2001 |work =Census of India: Final Population Totals, West Bengal | access-date = 2007-03-25 | publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal |archive-url = https://web.archive.org/web/20070330052916/http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-03-30}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱠᱟᱱᱟ custo m. ​=== geography ( geographical point of view) === {{OSM Location map | width=300| height=350| zoom=10 | coord={{coord|23|0|45|N|88|20|12|E}}| float=left|caption='''ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ (ᱯᱳᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱪᱷᱟᱲᱟ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ''' M: ᱢᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ, R: ᱜᱨᱟᱢᱤᱱ/ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱠᱮᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱢᱮ map ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ map ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ |mark-coord1={{coord|22|58|32|N|88|24|0|E}} | label-pos1=right|label1= bansberia | numbered1=M| mark-title1= [[ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (M)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1=#800000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|22|54|0|N|88|23|24|E}} | label-pos2=right|label2=Hugli-Chuchura| numbered2=M| mark-title2= [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱪᱩᱸᱪᱩᱲᱟ]] (M) |mark-coord3={{coord|23|7|25|N|88|12|4|E}} | label-pos3=right|label3=Batika | numbered3=CT| mark-title3= [[ᱵᱟᱴᱤᱠᱟ]] (CT)|shape-color3=#A40000 |mark-coord4={{coord|23|5|30|N|88|16|48|E}} | label-pos4=right|label4=Pandua| numbered4=CT| mark-title4= [[ᱯᱟᱸᱰᱩᱣᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] (CT)| shape-color4=#A40000 |mark-coord5={{coord|23|4|10|N|88|15|48|E}} | label-pos5=right|label5=Purusattompur| numbered5=CT| mark-title5= [[ᱯᱩᱨᱩᱥᱳᱛᱛᱚᱢᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color5=#A40000 |mark-coord6={{coord|23|3|10|N|88|15|59|E}} | label-pos6=right|label6=Namajgram| numbered6=CT| mark-title6= [[ᱱᱟᱢᱟᱡᱽᱜᱽᱨᱟᱢ]] (CT)| shape-color6=#A40000 |mark-coord7={{coord|23|11|55|N|88|24|32|E}} | label-pos7=right|label7=Badhagachhi| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱵᱟᱲᱟᱜᱟᱪᱷᱤ]] (CT)| shape-color7=#A40000 |mark-coord8={{coord|23|11|5|N|88|24|53|E}} | label-pos8=right|label8=Mirdhanga| numbered8=CT| mark-title8= [[ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)|shape-color8=#A40000 |mark-coord9={{coord|23|7|4|N|88|28|22|E}} | label-pos9=right|label9=Sripur| numbered9=CT| mark-title9= [[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ]] (CT)|shape-color9=#A40000 |mark-coord10={{coord|23|5|54|N|88|27|42|E}} | label-pos10=right|label10=Jirat| numbered10=CT| mark-title10= [[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (CT)| shape-color10=#A40000 |mark-coord11={{coord|23|6|40|N|88|27|27|E}} | label-pos11=left|label11=Balagarh| numbered11=R| mark-title11= [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] (R)| shape-color11=#C42222 |mark-coord12={{coord|23|1|40|N|88|23|50|E}} | label-pos12=left|label12=Raghunathpur| numbered12=CT| mark-title12= [[ᱨᱟᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨ (PS-Magra)]] (CT)| shape-color12=#A40000 |mark-coord13={{coord|23|1|0|N|88|24|0|E}} | label-pos13=right|label13=Madhusudanpur| numbered13=CT| mark-title13= [[ᱢᱚᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color13=#A40000 |mark-coord14={{coord|23|0|45|N|88|22|22|E}} | label-pos14=left|label14=Hansghara| numbered14=CT| mark-title14= [[ᱦᱟᱸᱥᱜᱷᱚᱨᱟ]] (CT)| shape-color14=#A40000 |mark-coord15={{coord|22|59|28|N|88|21|43|E}} | label-pos15=left|label15=Kola| numbered15=CT| mark-title15= [[ᱠᱳᱞᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱳᱞᱟ]] (CT)| shape-color15=#A40000 |mark-coord16={{coord|22|59|15|N|88|23|34|E}} | label-pos16=right|label16=Amodghata| numbered16=CT| mark-title16= [[ᱟᱢᱳᱫᱽᱜᱷᱟᱴᱟ]] (CT)| shape-color16=#A40000 |mark-coord17={{coord|23|0|0|N|88|22|55|E}} | label-pos17=right|label17=Mogra| numbered17=R| mark-title17= [[ᱢᱚᱜᱽᱨᱟ]] (R)| shape-color17=#C42222 |mark-coord18={{coord|22|58|42|N|88|22|14|E}} | label-pos18=left|label18=Alikhoja| numbered18=CT| mark-title18= [[ᱟᱞᱤᱠᱷᱳᱡᱟ]] (CT)| shape-color18=#A40000 |mark-coord19={{coord|22|57|40|N|88|23|20|E}} | label-pos19=right|label19=Shankhanagar| numbered19=CT| mark-title19= [[ᱥᱚᱝᱠᱷᱚᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)| shape-color19=#A40000 |mark-coord20={{coord|22|58|0|N|88|22|20|E}} | label-pos20=left|label20=Chak Bansberia| numbered20=CT| mark-title20= [[ᱪᱚᱠ ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color20=#A40000 |mark-coord21={{coord|22|56|10|N|88|23|3|E}} | label-pos21=right|label21=Keota| numbered21=CT| mark-title21= [[ᱠᱮᱣᱴᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱮᱣᱴᱟ]] (CT)| shape-color21=#A40000 |mark-coord22={{coord|22|55|21|N|88|22|46|E}} | label-pos22=right|label22=Bandel| numbered22=R| mark-title22= [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] (R)| shape-color22=#C42222 |mark-coord23={{coord|22|56|0|N|88|22|0|E}} | label-pos23=left|label23=Manushpur| numbered23=CT| mark-title23= [[ᱢᱟᱱᱩᱥᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color23=#A40000 |mark-coord24={{coord|22|55|12|N|88|21|50|E}} | label-pos24=left|label24=Naldanga| numbered24=CT| mark-title24= [[ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)| shape-color24=#A40000 |mark-coord25={{coord|22|54|15|N|88|22|10|E}} | label-pos25=left|label25=Kodalia| numbered25=CT| mark-title25= [[ᱠᱳᱰᱟᱞᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color25=#A40000 |mark-coord26={{coord|22|53|30|N|88|22|10|E}} | label-pos26=left|label26=Kulihanda| numbered26=CT| mark-title26= [[ᱠᱩᱞᱤᱦᱟᱱᱰᱟ]] (CT)| shape-color26=#A40000 |mark-coord27={{coord|22|52|38|N|88|22|50|E}} | label-pos27=right|label27=Dharmapur| numbered27=CT| mark-title27= [[ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color27=#A40000 |mark-coord28={{coord|22|52|40|N|88|21|30|E}} | label-pos28=left|label28=Simla| numbered28=CT| mark-title28= [[ᱥᱤᱢᱞᱟ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱥᱤᱢᱞᱟ]] (CT)| shape-color28=#A40000 |mark-coord29={{coord| 23.131844|88.475278}}| label29=Hooghly |labela29=River| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=0| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none |mark-coord30={{coord|23|7|30|N|88|27|27|E}} | label-pos30=left|label30=Guptipara| numbered30=R| mark-title30= ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ (R)|shape-color30=black| label-size30=13|label-color30=black}} ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱵᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱮᱫᱟ (ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ I ᱟᱨ II ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ III ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ)᱾ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱚᱠᱥᱵᱳ ᱞᱮᱠ (Oxbow lake), ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱢᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱟᱨ ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱑᱕ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱜᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱟᱨ ᱜᱟᱰᱟ ᱛᱮ ᱮᱥᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ {{refn|group=note| ᱨᱮᱵᱷᱚᱨᱮᱱᱰ ᱞᱚᱝ (Reverend Long) ᱫᱚ 'ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱤᱵᱷᱤᱣ' ᱑᱘᱔᱖ ᱨᱮᱭ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱫᱟ, 'ᱜᱟᱰᱟ (ᱵᱷᱟᱜᱤᱨᱚᱛᱷᱤ) ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱞᱱᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱭᱟᱜᱟᱪᱷᱤ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱷᱤᱨᱤ standard ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾'}}<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.98350|title=Calcutta And Its Neighbourhood: History of people and localities from 1690 to 1857|last=Long|first=James|publisher=Indian Publications|editor-last=Sen Gupta|editor-first=Sankar|location=Calcutta|publication-date=June 1974}}</ref> ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱫᱚ 'ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ' ᱱᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ᱵᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱜ ᱫᱚ ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱᱟ ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱥᱟᱶ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ᱾ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ, ᱪᱟᱥ ᱵᱟᱥ, ᱵᱟᱱ, ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱠᱮ.ᱠᱮ (STKK) ᱨᱳᱰ ᱟᱨ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱚ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ​=== ᱱᱟᱜᱟᱢ === ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" (ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ) [[ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱨᱤ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ [[ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ|ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ]] (ᱨᱟᱢ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ) ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ, "ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱥᱟᱶ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱟᱛᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ-ᱟ᱾<ref>{{Cite web|title=বারো ইয়ারি আয়োজনে পূজিতা হন গুপ্তিপাড়ার বিন্ধ্যবাসিনী|url=https://anandautsav.anandabazar.com/puja-parikrama/durga-puja-2018-old-and-ancient-puja-of-guptipara-dgtl-1.881827|access-date=2021-08-17|website=anandautsav.anandabazar.com|language=en}}</ref> ᱑᱗᱖᱐ ᱜᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱫᱽᱞᱟᱹ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱩᱱᱠᱩ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱦᱚᱲ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱟᱞᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱵᱟᱵᱽᱬᱮ ᱦᱚᱲ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱟ᱾ "ᱵᱟᱨᱳ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ) ᱟᱨ "ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚ/ ᱡᱳᱴᱟᱣ ᱠᱚ): "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ "ᱵᱟᱨᱳ ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱜᱟᱛᱮ) ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ common ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ᱾ <ref name=telegraph>{{cite web | url = http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | archive-url = https://web.archive.org/web/20060629230728/http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | url-status = dead | archive-date = 29 June 2006 | title = Next weekend you can be at ... Guptipara | access-date = 2007-03-25 | last = Sengupta | first = Tithiparna | date = 26 March 2006 | work= [[The Telegraph (Kolkata)|The Telegraph]] }}</ref><ref name=yellowpages>{{cite web | url = http://www.calcuttayellowpages.com/durga.html | title = Durga Puja Festival in West bengal | access-date = 2008-02-01 | publisher = [[Yellowpages.com]] }}</ref> ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱮᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱚᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱠᱟᱹᱡ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱖᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱫᱷᱟ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱙᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ᱾<ref name=calweb>{{cite web |url = http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |title = Durga Puja |access-date = 2007-03-25 |work = Calcuttaweb |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070412212224/http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |archive-date = 2007-04-12 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://festivals.iloveindia.com/durga-puja/history-durga-puja.html | title = History of Durga Puja | work = Festivals: Durga Puja | access-date = 2007-03-25 | publisher = iloveindia.com }}</ref> [[File:Bindhyabasini_Temple.jpg|200 px|thumb|ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱴᱷᱟᱶ]] [[File:Krishnachandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] [[File:Ramchandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:VRINDAVANCHANDRA.jpg|thumb|200 px|ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:The temple complex in Guptipara.jpg|200 px|thumb|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱚ]] [[File:In_Mohanlal's_Memory.jpg|thumb|200 px|ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ ᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱨᱮ]] [[File:Chariot_of_Guptipara.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath 4.jpg|thumb|200 px|ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱨᱟᱹᱛ ᱚᱨ]] [[File:Bhandar Loot 30.jpg|thumb|200 px|ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨ ᱞᱩᱴ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱷᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ]] [[File:Saroj Mohan Institute of Technology Guptipara.jpg|thumb|200px|[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ|ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]]]] ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ "[[ᱥᱚᱝᱥᱠᱨᱤᱛ]] ᱴᱳᱞ" (Toles) ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱰᱤᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ "ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ," "ᱨᱟᱜᱷᱩ ᱱᱟᱛᱷ" ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱟᱨ ''ᱢᱮᱞᱟ'' ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱟᱨ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ "''ᱥᱤᱥᱤᱨ ᱵᱟ machine ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱯᱟᱴᱷᱟᱜᱟᱨ''", ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱟᱭᱵᱽᱨᱮᱨᱤ ᱨᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱵᱷᱳᱞᱟ ᱢᱚᱭᱨᱟ,<ref name = "Datta"/> ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ [[ᱥᱤᱨᱟᱡᱽ ᱩᱫᱽ-ᱫᱚᱣᱞᱟ]] ᱨᱮᱱ ᱥᱮᱱᱟᱯᱚᱛᱤ [[ᱫᱤᱣᱟᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ]] ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite book|title=Sirajer putro o bangsadharder Sandhane|last=Amalendu Dey|publisher=Parul Prakashani Pvt. Ltd.|year=2012|isbn=9789382300472|location=Kolkata|pages=49|language=bn}}</ref> ​[[ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱴᱷ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ [[ వైష్ణవ మతం|ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ]] ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ: ᱪᱟᱭᱛᱚᱱᱭᱚ, ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱨ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ᱾ ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ [[ᱴᱮᱨᱟᱠᱳᱴᱟ]] (terracotta) ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ,<ref name="telegraph" /> ᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱚ ᱨᱮ [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱥᱛᱷᱟᱯᱚᱛᱭᱚ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ [[ᱢᱟᱦᱟᱠᱟᱵᱽ]] ᱟᱨ [[ᱯᱩᱨᱟᱬ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱠᱚ an engraved ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱟᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱦᱚᱸ, ᱚᱸᱰᱮᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ ᱨᱟᱥ, ᱫᱳᱞ ᱟᱨ [[ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟ structural structure|ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ''ᱨᱟᱹᱛ'' (ᱪᱟᱠᱟ ᱜᱟᱹᱰᱤ), ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱥᱩᱞ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱯᱩᱨᱤ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ( lord ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ) ᱦᱤᱞᱳ cross, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ "ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨᱞᱩᱴ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱦᱩᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱚᱸᱰᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱵᱮᱨ ᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱟᱨᱣᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱨᱟᱱᱰᱮᱰ ᱵᱟᱝᱞᱟ "''ᱜᱩᱯᱳ [[ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ (ᱞᱟᱹᱰᱩ)|ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ]],''" ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​=== ᱦᱚᱲ ᱮᱞ === [[᱒᱐᱑᱑ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱑᱖᱙ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑,᱐᱙᱐ (᱕᱐%) ᱠᱳᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱐᱗᱙ (᱕᱐%) ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱑᱙᱒ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚ ᱘᱓.᱙᱒% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=census2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= 2011 census: West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 10 June 2016}}</ref> ​=== ᱭᱟ communication / ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ === ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱥᱮ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱛᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱦᱟᱣᱲᱟ, [[ᱠᱟᱴᱣᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱳᱠᱟᱞ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩᱭᱟ᱾ [[ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ custom ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ#ᱮᱴᱟᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ|ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ-ᱠᱟᱴᱣᱟ ᱵᱽᱨᱟᱧᱪ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|74|km|abbr=on}} ᱟᱨ ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|35|km|abbr=on}} ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>Railway local timetable</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱥᱟᱢ (S.T.K.K.) ᱨᱳᱰ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ [[ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ]] ᱟᱨ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱘ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱵᱟᱥ), [[ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ) ᱟᱨ [[ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ) ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱥᱟᱱᱛᱤᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱟᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱰᱷᱚᱝᱜᱟ (Ferry) ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (ᱡᱤᱨᱟᱴ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱟᱨ ᱠᱟᱞᱱᱟ (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱴᱳᱨᱤᱠᱥᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ === ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱩᱬ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱭ ᱵᱟᱜᱮ (᱑᱒᱐) ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱢᱟᱨᱮᱭᱟ: ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ᱾{{citation needed|date=June 2022}} ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ, ᱟᱭᱫᱟ ᱢᱤᱞᱚᱱᱤ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚ, ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱤᱭᱟᱹᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ ᱫᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱡᱚᱨ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ​=== ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ === ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ, ᱥᱮ [[ᱜᱽᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ I ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱳᱰ, ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ, ᱵᱟᱸᱫᱷᱟᱜᱟᱪᱷᱤ, ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ, ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱴᱮᱝᱨᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱟᱫᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ II ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱢᱟᱱᱚᱥᱟᱛᱚᱞᱟ, ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱯᱩᱠᱩᱨ, ᱵᱮᱞᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱠᱩᱢᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱪᱷᱩᱛᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱵᱟᱵᱩᱨᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱟᱨᱭᱚᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱨᱟᱹᱛᱥᱚᱲᱚᱠ, ᱡᱟᱢᱛᱚᱞᱟ, ᱵᱮᱦᱩᱞᱟ, ᱜᱷᱳᱥᱯᱟᱲᱟ, ᱥᱳᱱᱫᱳᱞᱯᱩᱨ, ᱨᱟᱢᱯᱩᱨ, ᱟᱭᱫᱟ, ᱟᱨ ᱵᱟᱭᱨᱮ, ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ III ᱫᱚ ᱯᱷᱩᱞᱛᱚᱞᱟ, ᱪᱚᱨ-ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱵᱟᱴᱤ, ᱵᱮᱱᱟᱞᱤ, ᱥᱚᱠᱛᱤᱯᱩᱨ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] [[विधान सभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟ formal ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ === *[[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱯᱤ. ᱨᱚᱪᱚᱱᱟ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ]] *[[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱮᱞ.ᱮ: ᱥᱩᱢᱚᱱᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] *ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ: ᱟᱥᱤᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -I: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -II: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -III: ​== ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ == ​ === ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ === *[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]] ​*ᱩᱪᱪᱚ ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ({{abbr|est.|ᱮᱦᱚᱵ}} ᱑᱘᱙᱐, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱟᱸᱲᱤ ᱥᱩᱨ, ᱵᱷᱚᱴᱴᱟᱪᱟᱨᱭᱚ ᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-high-school/19121400501 Guptipara High School]</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱮᱦᱚᱵ ᱑᱙᱕᱐, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-girls-high-school/19121402201 Guptipara Girls High School]</ref> *ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ ᱥᱚᱛᱭᱚᱵᱽᱨᱚᱛᱚ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ)<ref>[http://www.schoolsworld.in/schools/showschool.php?school_id=19121402202 Satyabrata Balika Vidyalaya]</ref> ​ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱵᱟᱴᱤ ᱪᱚᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/krishna-bati-char-high-school/19121401205 Krishna Bati Char High School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/satgachia-high-school/19091403904 Satgachia High School]</ref> ​ᱱᱚᱴᱟᱜᱚᱲ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/natagarh-high-school/19121403403 Natagarh High School]</ref> ​ᱥᱩᱞᱛᱟᱱᱯᱩᱨ ᱟᱞᱤᱭᱟ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥᱟ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/sultanpur-alia-sr-madarasah/19072409802 Sultanpur Alia Sr. Madarasah School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ) ​*ᱢᱤᱥᱚᱱ ​ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱵᱳᱭᱮᱡᱽ ᱣᱮᱞᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱦᱳᱢ ​ == ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ: ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱳᱞ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱷᱟᱯᱟᱱ, ᱠᱟᱞᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟ local ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ, [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ structure|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱨᱟᱹᱛ-ᱡᱟᱛᱨᱟ === {{Main article|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ}} ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱠᱚᱨᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟ communication ᱒ ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ᱾<ref name="Datta">{{cite news|url=https://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|archive-url=https://web.archive.org/web/20101028132521/http://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|url-status=dead|archive-date=28 October 2010|title=Next Weekend you can be at ... Guptipara|last1=Datta|first1=Rangan|date=6 Sep 2009|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|access-date=25 July 2015}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵᱚᱜ-ᱟ 0go7v9gkdzjur7deq1kgn56cblpfbgs 197409 197408 2026-08-30T08:04:04Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 197409 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ | native_name = Guptipara | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = Guptipara Railway stations in Hooghly district 04.jpg | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.2103|N|88.4043|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱠᱚ|ᱡᱤᱞᱟᱹ]] | subdivision_name2 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2169 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], ᱤᱝᱨᱮᱡᱤ | timezone1 = [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱥᱴᱮᱱᱰᱟᱨᱰ ᱴᱟᱭᱤᱢ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank1_info_sec1 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | blank2_name_sec1 = [[विधानसभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank2_info_sec1 = [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] | website = }} ​'''ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ''' ᱫᱚ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (ᱥᱟ processes ᱩᱱᱱᱚᱭᱚᱱ ᱵᱞᱚᱠ)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name=censusstatutory>{{cite web | url = http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm | title = District Wise List of Statutory Towns (Municipal Corporation, Municipality, Notified Area and Cantonment Board), Census Towns and Outgrowths, West Bengal, 2001 |work =Census of India: Final Population Totals, West Bengal | access-date = 2007-03-25 | publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal |archive-url = https://web.archive.org/web/20070330052916/http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-03-30}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ​=== ᱡᱤᱭᱳᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ ( geographical point of view) === {{OSM Location map | width=300| height=350| zoom=10 | coord={{coord|23|0|45|N|88|20|12|E}}| float=left|caption='''ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ (ᱯᱳᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱪᱷᱟᱲᱟ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ''' M: ᱢᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ, R: ᱜᱨᱟᱢᱤᱱ/ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱠᱮᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱢᱮ map ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ map ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ |mark-coord1={{coord|22|58|32|N|88|24|0|E}} | label-pos1=right|label1= bansberia | numbered1=M| mark-title1= [[ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (M)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1=#800000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|22|54|0|N|88|23|24|E}} | label-pos2=right|label2=Hugli-Chuchura| numbered2=M| mark-title2= [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱪᱩᱸᱪᱩᱲᱟ]] (M) |mark-coord3={{coord|23|7|25|N|88|12|4|E}} | label-pos3=right|label3=Batika | numbered3=CT| mark-title3= [[ᱵᱟᱴᱤᱠᱟ]] (CT)|shape-color3=#A40000 |mark-coord4={{coord|23|5|30|N|88|16|48|E}} | label-pos4=right|label4=Pandua| numbered4=CT| mark-title4= [[ᱯᱟᱸᱰᱩᱣᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] (CT)| shape-color4=#A40000 |mark-coord5={{coord|23|4|10|N|88|15|48|E}} | label-pos5=right|label5=Purusattompur| numbered5=CT| mark-title5= [[ᱯᱩᱨᱩᱥᱳᱛᱛᱚᱢᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color5=#A40000 |mark-coord6={{coord|23|3|10|N|88|15|59|E}} | label-pos6=right|label6=Namajgram| numbered6=CT| mark-title6= [[ᱱᱟᱢᱟᱡᱽᱜᱽᱨᱟᱢ]] (CT)| shape-color6=#A40000 |mark-coord7={{coord|23|11|55|N|88|24|32|E}} | label-pos7=right|label7=Badhagachhi| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱵᱟᱲᱟᱜᱟᱪᱷᱤ]] (CT)| shape-color7=#A40000 |mark-coord8={{coord|23|11|5|N|88|24|53|E}} | label-pos8=right|label8=Mirdhanga| numbered8=CT| mark-title8= [[ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)|shape-color8=#A40000 |mark-coord9={{coord|23|7|4|N|88|28|22|E}} | label-pos9=right|label9=Sripur| numbered9=CT| mark-title9= [[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ]] (CT)|shape-color9=#A40000 |mark-coord10={{coord|23|5|54|N|88|27|42|E}} | label-pos10=right|label10=Jirat| numbered10=CT| mark-title10= [[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (CT)| shape-color10=#A40000 |mark-coord11={{coord|23|6|40|N|88|27|27|E}} | label-pos11=left|label11=Balagarh| numbered11=R| mark-title11= [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] (R)| shape-color11=#C42222 |mark-coord12={{coord|23|1|40|N|88|23|50|E}} | label-pos12=left|label12=Raghunathpur| numbered12=CT| mark-title12= [[ᱨᱟᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨ (PS-Magra)]] (CT)| shape-color12=#A40000 |mark-coord13={{coord|23|1|0|N|88|24|0|E}} | label-pos13=right|label13=Madhusudanpur| numbered13=CT| mark-title13= [[ᱢᱚᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color13=#A40000 |mark-coord14={{coord|23|0|45|N|88|22|22|E}} | label-pos14=left|label14=Hansghara| numbered14=CT| mark-title14= [[ᱦᱟᱸᱥᱜᱷᱚᱨᱟ]] (CT)| shape-color14=#A40000 |mark-coord15={{coord|22|59|28|N|88|21|43|E}} | label-pos15=left|label15=Kola| numbered15=CT| mark-title15= [[ᱠᱳᱞᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱳᱞᱟ]] (CT)| shape-color15=#A40000 |mark-coord16={{coord|22|59|15|N|88|23|34|E}} | label-pos16=right|label16=Amodghata| numbered16=CT| mark-title16= [[ᱟᱢᱳᱫᱽᱜᱷᱟᱴᱟ]] (CT)| shape-color16=#A40000 |mark-coord17={{coord|23|0|0|N|88|22|55|E}} | label-pos17=right|label17=Mogra| numbered17=R| mark-title17= [[ᱢᱚᱜᱽᱨᱟ]] (R)| shape-color17=#C42222 |mark-coord18={{coord|22|58|42|N|88|22|14|E}} | label-pos18=left|label18=Alikhoja| numbered18=CT| mark-title18= [[ᱟᱞᱤᱠᱷᱳᱡᱟ]] (CT)| shape-color18=#A40000 |mark-coord19={{coord|22|57|40|N|88|23|20|E}} | label-pos19=right|label19=Shankhanagar| numbered19=CT| mark-title19= [[ᱥᱚᱝᱠᱷᱚᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)| shape-color19=#A40000 |mark-coord20={{coord|22|58|0|N|88|22|20|E}} | label-pos20=left|label20=Chak Bansberia| numbered20=CT| mark-title20= [[ᱪᱚᱠ ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color20=#A40000 |mark-coord21={{coord|22|56|10|N|88|23|3|E}} | label-pos21=right|label21=Keota| numbered21=CT| mark-title21= [[ᱠᱮᱣᱴᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱮᱣᱴᱟ]] (CT)| shape-color21=#A40000 |mark-coord22={{coord|22|55|21|N|88|22|46|E}} | label-pos22=right|label22=Bandel| numbered22=R| mark-title22= [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] (R)| shape-color22=#C42222 |mark-coord23={{coord|22|56|0|N|88|22|0|E}} | label-pos23=left|label23=Manushpur| numbered23=CT| mark-title23= [[ᱢᱟᱱᱩᱥᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color23=#A40000 |mark-coord24={{coord|22|55|12|N|88|21|50|E}} | label-pos24=left|label24=Naldanga| numbered24=CT| mark-title24= [[ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)| shape-color24=#A40000 |mark-coord25={{coord|22|54|15|N|88|22|10|E}} | label-pos25=left|label25=Kodalia| numbered25=CT| mark-title25= [[ᱠᱳᱰᱟᱞᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color25=#A40000 |mark-coord26={{coord|22|53|30|N|88|22|10|E}} | label-pos26=left|label26=Kulihanda| numbered26=CT| mark-title26= [[ᱠᱩᱞᱤᱦᱟᱱᱰᱟ]] (CT)| shape-color26=#A40000 |mark-coord27={{coord|22|52|38|N|88|22|50|E}} | label-pos27=right|label27=Dharmapur| numbered27=CT| mark-title27= [[ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color27=#A40000 |mark-coord28={{coord|22|52|40|N|88|21|30|E}} | label-pos28=left|label28=Simla| numbered28=CT| mark-title28= [[ᱥᱤᱢᱞᱟ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱥᱤᱢᱞᱟ]] (CT)| shape-color28=#A40000 |mark-coord29={{coord| 23.131844|88.475278}}| label29=Hooghly |labela29=River| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=0| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none |mark-coord30={{coord|23|7|30|N|88|27|27|E}} | label-pos30=left|label30=Guptipara| numbered30=R| mark-title30= ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ (R)|shape-color30=black| label-size30=13|label-color30=black}} ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱵᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱮᱫᱟ (ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ I ᱟᱨ II ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ III ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ)᱾ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱚᱠᱥᱵᱳ ᱞᱮᱠ (Oxbow lake), ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱢᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱟᱨ ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱑᱕ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱜᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱟᱨ ᱜᱟᱰᱟ ᱛᱮ ᱮᱥᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ {{refn|group=note| ᱨᱮᱵᱷᱚᱨᱮᱱᱰ ᱞᱚᱝ (Reverend Long) ᱫᱚ 'ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱤᱵᱷᱤᱣ' ᱑᱘᱔᱖ ᱨᱮᱭ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱫᱟ, 'ᱜᱟᱰᱟ (ᱵᱷᱟᱜᱤᱨᱚᱛᱷᱤ) ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱞᱱᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱭᱟᱜᱟᱪᱷᱤ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱷᱤᱨᱤ standard ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾'}}<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.98350|title=Calcutta And Its Neighbourhood: History of people and localities from 1690 to 1857|last=Long|first=James|publisher=Indian Publications|editor-last=Sen Gupta|editor-first=Sankar|location=Calcutta|publication-date=June 1974}}</ref> ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱫᱚ 'ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ' ᱱᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ᱵᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱜ ᱫᱚ ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱᱟ ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱥᱟᱶ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ᱾ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ, ᱪᱟᱥ ᱵᱟᱥ, ᱵᱟᱱ, ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱠᱮ.ᱠᱮ (STKK) ᱨᱳᱰ ᱟᱨ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱚ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ​==== ᱱᱟᱜᱟᱢ ==== ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" (ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ) [[ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱨᱤ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ [[ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ|ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ]] (ᱨᱟᱢ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ) ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ, "ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱥᱟᱶ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱟᱛᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ-ᱟ᱾<ref>{{Cite web|title=বারো ইয়ারি আয়োজনে পূজিতা হন গুপ্তিপাড়ার বিন্ধ্যবাসিনী|url=https://anandautsav.anandabazar.com/puja-parikrama/durga-puja-2018-old-and-ancient-puja-of-guptipara-dgtl-1.881827|access-date=2021-08-17|website=anandautsav.anandabazar.com|language=en}}</ref> ᱑᱗᱖᱐ ᱜᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱫᱽᱞᱟᱹ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱩᱱᱠᱩ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱦᱚᱲ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱟᱞᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱵᱟᱵᱽᱬᱮ ᱦᱚᱲ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱟ᱾ "ᱵᱟᱨᱳ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ) ᱟᱨ "ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚ/ ᱡᱳᱴᱟᱣ ᱠᱚ): "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ "ᱵᱟᱨᱳ ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱜᱟᱛᱮ) ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ common ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ᱾ <ref name=telegraph>{{cite web | url = http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | archive-url = https://web.archive.org/web/20060629230728/http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | url-status = dead | archive-date = 29 June 2006 | title = Next weekend you can be at ... Guptipara | access-date = 2007-03-25 | last = Sengupta | first = Tithiparna | date = 26 March 2006 | work= [[The Telegraph (Kolkata)|The Telegraph]] }}</ref><ref name=yellowpages>{{cite web | url = http://www.calcuttayellowpages.com/durga.html | title = Durga Puja Festival in West bengal | access-date = 2008-02-01 | publisher = [[Yellowpages.com]] }}</ref> ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱮᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱚᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱠᱟᱹᱡ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱖᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱫᱷᱟ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱙᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ᱾<ref name=calweb>{{cite web |url = http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |title = Durga Puja |access-date = 2007-03-25 |work = Calcuttaweb |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070412212224/http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |archive-date = 2007-04-12 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://festivals.iloveindia.com/durga-puja/history-durga-puja.html | title = History of Durga Puja | work = Festivals: Durga Puja | access-date = 2007-03-25 | publisher = iloveindia.com }}</ref> [[File:Bindhyabasini_Temple.jpg|200 px|thumb|ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱴᱷᱟᱶ]] [[File:Krishnachandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] [[File:Ramchandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:VRINDAVANCHANDRA.jpg|thumb|200 px|ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:The temple complex in Guptipara.jpg|200 px|thumb|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱚ]] [[File:In_Mohanlal's_Memory.jpg|thumb|200 px|ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ ᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱨᱮ]] [[File:Chariot_of_Guptipara.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath 4.jpg|thumb|200 px|ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱨᱟᱹᱛ ᱚᱨ]] [[File:Bhandar Loot 30.jpg|thumb|200 px|ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨ ᱞᱩᱴ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱷᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ]] [[File:Saroj Mohan Institute of Technology Guptipara.jpg|thumb|200px|[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ|ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]]]] ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ "[[ᱥᱚᱝᱥᱠᱨᱤᱛ]] ᱴᱳᱞ" (Toles) ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱰᱤᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ "ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ," "ᱨᱟᱜᱷᱩ ᱱᱟᱛᱷ" ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱟᱨ ''ᱢᱮᱞᱟ'' ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱟᱨ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ "''ᱥᱤᱥᱤᱨ ᱵᱟ machine ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱯᱟᱴᱷᱟᱜᱟᱨ''", ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱟᱭᱵᱽᱨᱮᱨᱤ ᱨᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱵᱷᱳᱞᱟ ᱢᱚᱭᱨᱟ,<ref name = "Datta"/> ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ [[ᱥᱤᱨᱟᱡᱽ ᱩᱫᱽ-ᱫᱚᱣᱞᱟ]] ᱨᱮᱱ ᱥᱮᱱᱟᱯᱚᱛᱤ [[ᱫᱤᱣᱟᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ]] ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite book|title=Sirajer putro o bangsadharder Sandhane|last=Amalendu Dey|publisher=Parul Prakashani Pvt. Ltd.|year=2012|isbn=9789382300472|location=Kolkata|pages=49|language=bn}}</ref> ​[[ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱴᱷ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ [[ వైష్ణవ మతం|ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ]] ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ: ᱪᱟᱭᱛᱚᱱᱭᱚ, ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱨ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ᱾ ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ [[ᱴᱮᱨᱟᱠᱳᱴᱟ]] (terracotta) ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ,<ref name="telegraph" /> ᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱚ ᱨᱮ [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱥᱛᱷᱟᱯᱚᱛᱭᱚ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ [[ᱢᱟᱦᱟᱠᱟᱵᱽ]] ᱟᱨ [[ᱯᱩᱨᱟᱬ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱠᱚ an engraved ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱟᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱦᱚᱸ, ᱚᱸᱰᱮᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ ᱨᱟᱥ, ᱫᱳᱞ ᱟᱨ [[ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟ structural structure|ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ''ᱨᱟᱹᱛ'' (ᱪᱟᱠᱟ ᱜᱟᱹᱰᱤ), ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱥᱩᱞ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱯᱩᱨᱤ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ( lord ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ) ᱦᱤᱞᱳ cross, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ "ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨᱞᱩᱴ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱦᱩᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱚᱸᱰᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱵᱮᱨ ᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱟᱨᱣᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱨᱟᱱᱰᱮᱰ ᱵᱟᱝᱞᱟ "''ᱜᱩᱯᱳ [[ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ (ᱞᱟᱹᱰᱩ)|ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ]],''" ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​=== ᱦᱚᱲ ᱮᱞ === [[᱒᱐᱑᱑ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱑᱖᱙ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑,᱐᱙᱐ (᱕᱐%) ᱠᱳᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱐᱗᱙ (᱕᱐%) ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱑᱙᱒ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚ ᱘᱓.᱙᱒% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=census2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= 2011 census: West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 10 June 2016}}</ref> ​=== ᱭᱟ communication / ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ === ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱥᱮ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱛᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱦᱟᱣᱲᱟ, [[ᱠᱟᱴᱣᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱳᱠᱟᱞ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩᱭᱟ᱾ [[ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ custom ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ#ᱮᱴᱟᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ|ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ-ᱠᱟᱴᱣᱟ ᱵᱽᱨᱟᱧᱪ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|74|km|abbr=on}} ᱟᱨ ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|35|km|abbr=on}} ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>Railway local timetable</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱥᱟᱢ (S.T.K.K.) ᱨᱳᱰ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ [[ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ]] ᱟᱨ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱘ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱵᱟᱥ), [[ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ) ᱟᱨ [[ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ) ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱥᱟᱱᱛᱤᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱟᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱰᱷᱚᱝᱜᱟ (Ferry) ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (ᱡᱤᱨᱟᱴ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱟᱨ ᱠᱟᱞᱱᱟ (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱴᱳᱨᱤᱠᱥᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ === ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱩᱬ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱭ ᱵᱟᱜᱮ (᱑᱒᱐) ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱢᱟᱨᱮᱭᱟ: ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ᱾{{citation needed|date=June 2022}} ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ, ᱟᱭᱫᱟ ᱢᱤᱞᱚᱱᱤ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚ, ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱤᱭᱟᱹᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ ᱫᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱡᱚᱨ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ​=== ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ === ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ, ᱥᱮ [[ᱜᱽᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ I ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱳᱰ, ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ, ᱵᱟᱸᱫᱷᱟᱜᱟᱪᱷᱤ, ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ, ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱴᱮᱝᱨᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱟᱫᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ II ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱢᱟᱱᱚᱥᱟᱛᱚᱞᱟ, ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱯᱩᱠᱩᱨ, ᱵᱮᱞᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱠᱩᱢᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱪᱷᱩᱛᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱵᱟᱵᱩᱨᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱟᱨᱭᱚᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱨᱟᱹᱛᱥᱚᱲᱚᱠ, ᱡᱟᱢᱛᱚᱞᱟ, ᱵᱮᱦᱩᱞᱟ, ᱜᱷᱳᱥᱯᱟᱲᱟ, ᱥᱳᱱᱫᱳᱞᱯᱩᱨ, ᱨᱟᱢᱯᱩᱨ, ᱟᱭᱫᱟ, ᱟᱨ ᱵᱟᱭᱨᱮ, ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ III ᱫᱚ ᱯᱷᱩᱞᱛᱚᱞᱟ, ᱪᱚᱨ-ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱵᱟᱴᱤ, ᱵᱮᱱᱟᱞᱤ, ᱥᱚᱠᱛᱤᱯᱩᱨ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] [[विधान सभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟ formal ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ === *[[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱯᱤ. ᱨᱚᱪᱚᱱᱟ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ]] *[[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱮᱞ.ᱮ: ᱥᱩᱢᱚᱱᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] *ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ: ᱟᱥᱤᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -I: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -II: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -III: ​== ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ == ​ === ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ === *[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]] ​*ᱩᱪᱪᱚ ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ({{abbr|est.|ᱮᱦᱚᱵ}} ᱑᱘᱙᱐, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱟᱸᱲᱤ ᱥᱩᱨ, ᱵᱷᱚᱴᱴᱟᱪᱟᱨᱭᱚ ᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-high-school/19121400501 Guptipara High School]</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱮᱦᱚᱵ ᱑᱙᱕᱐, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-girls-high-school/19121402201 Guptipara Girls High School]</ref> *ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ ᱥᱚᱛᱭᱚᱵᱽᱨᱚᱛᱚ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ)<ref>[http://www.schoolsworld.in/schools/showschool.php?school_id=19121402202 Satyabrata Balika Vidyalaya]</ref> ​ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱵᱟᱴᱤ ᱪᱚᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/krishna-bati-char-high-school/19121401205 Krishna Bati Char High School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/satgachia-high-school/19091403904 Satgachia High School]</ref> ​ᱱᱚᱴᱟᱜᱚᱲ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/natagarh-high-school/19121403403 Natagarh High School]</ref> ​ᱥᱩᱞᱛᱟᱱᱯᱩᱨ ᱟᱞᱤᱭᱟ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥᱟ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/sultanpur-alia-sr-madarasah/19072409802 Sultanpur Alia Sr. Madarasah School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ) ​*ᱢᱤᱥᱚᱱ ​ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱵᱳᱭᱮᱡᱽ ᱣᱮᱞᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱦᱳᱢ ​ == ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ: ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱳᱞ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱷᱟᱯᱟᱱ, ᱠᱟᱞᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟ local ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ, [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ structure|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱨᱟᱹᱛ-ᱡᱟᱛᱨᱟ === {{Main article|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ}} ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱠᱚᱨᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟ communication ᱒ ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ᱾<ref name="Datta">{{cite news|url=https://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|archive-url=https://web.archive.org/web/20101028132521/http://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|url-status=dead|archive-date=28 October 2010|title=Next Weekend you can be at ... Guptipara|last1=Datta|first1=Rangan|date=6 Sep 2009|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|access-date=25 July 2015}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵᱚᱜ-ᱟ j9366ot27bigayf1100rl6kcunkgt61 197410 197409 2026-08-30T08:13:43Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 197410 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ | native_name = Guptipara | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = Guptipara Railway stations in Hooghly district 04.jpg | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.2103|N|88.4043|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱠᱚ|ᱡᱤᱞᱟᱹ]] | subdivision_name2 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2169 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], ᱤᱝᱨᱮᱡᱤ | timezone1 = [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱥᱴᱮᱱᱰᱟᱨᱰ ᱴᱟᱭᱤᱢ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank1_info_sec1 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | blank2_name_sec1 = [[विधानसभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank2_info_sec1 = [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] | website = }} ​'''ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ''' ᱫᱚ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (ᱥᱟ processes ᱩᱱᱱᱚᱭᱚᱱ ᱵᱞᱚᱠ)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name=censusstatutory>{{cite web | url = http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm | title = District Wise List of Statutory Towns (Municipal Corporation, Municipality, Notified Area and Cantonment Board), Census Towns and Outgrowths, West Bengal, 2001 |work =Census of India: Final Population Totals, West Bengal | access-date = 2007-03-25 | publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal |archive-url = https://web.archive.org/web/20070330052916/http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-03-30}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ​== ᱡᱤᱭᱳᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ ( geographical point of view) == {{OSM Location map | width=300| height=350| zoom=10 | coord={{coord|23|0|45|N|88|20|12|E}}| float=left|caption='''ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ (ᱯᱳᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱪᱷᱟᱲᱟ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ''' M: ᱢᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ, R: ᱜᱨᱟᱢᱤᱱ/ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱠᱮᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱢᱮ map ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ map ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ |mark-coord1={{coord|22|58|32|N|88|24|0|E}} | label-pos1=right|label1= bansberia | numbered1=M| mark-title1= [[ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (M)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1=#800000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|22|54|0|N|88|23|24|E}} | label-pos2=right|label2=Hugli-Chuchura| numbered2=M| mark-title2= [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱪᱩᱸᱪᱩᱲᱟ]] (M) |mark-coord3={{coord|23|7|25|N|88|12|4|E}} | label-pos3=right|label3=Batika | numbered3=CT| mark-title3= [[ᱵᱟᱴᱤᱠᱟ]] (CT)|shape-color3=#A40000 |mark-coord4={{coord|23|5|30|N|88|16|48|E}} | label-pos4=right|label4=Pandua| numbered4=CT| mark-title4= [[ᱯᱟᱸᱰᱩᱣᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] (CT)| shape-color4=#A40000 |mark-coord5={{coord|23|4|10|N|88|15|48|E}} | label-pos5=right|label5=Purusattompur| numbered5=CT| mark-title5= [[ᱯᱩᱨᱩᱥᱳᱛᱛᱚᱢᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color5=#A40000 |mark-coord6={{coord|23|3|10|N|88|15|59|E}} | label-pos6=right|label6=Namajgram| numbered6=CT| mark-title6= [[ᱱᱟᱢᱟᱡᱽᱜᱽᱨᱟᱢ]] (CT)| shape-color6=#A40000 |mark-coord7={{coord|23|11|55|N|88|24|32|E}} | label-pos7=right|label7=Badhagachhi| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱵᱟᱲᱟᱜᱟᱪᱷᱤ]] (CT)| shape-color7=#A40000 |mark-coord8={{coord|23|11|5|N|88|24|53|E}} | label-pos8=right|label8=Mirdhanga| numbered8=CT| mark-title8= [[ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)|shape-color8=#A40000 |mark-coord9={{coord|23|7|4|N|88|28|22|E}} | label-pos9=right|label9=Sripur| numbered9=CT| mark-title9= [[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ]] (CT)|shape-color9=#A40000 |mark-coord10={{coord|23|5|54|N|88|27|42|E}} | label-pos10=right|label10=Jirat| numbered10=CT| mark-title10= [[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (CT)| shape-color10=#A40000 |mark-coord11={{coord|23|6|40|N|88|27|27|E}} | label-pos11=left|label11=Balagarh| numbered11=R| mark-title11= [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] (R)| shape-color11=#C42222 |mark-coord12={{coord|23|1|40|N|88|23|50|E}} | label-pos12=left|label12=Raghunathpur| numbered12=CT| mark-title12= [[ᱨᱟᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨ (PS-Magra)]] (CT)| shape-color12=#A40000 |mark-coord13={{coord|23|1|0|N|88|24|0|E}} | label-pos13=right|label13=Madhusudanpur| numbered13=CT| mark-title13= [[ᱢᱚᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color13=#A40000 |mark-coord14={{coord|23|0|45|N|88|22|22|E}} | label-pos14=left|label14=Hansghara| numbered14=CT| mark-title14= [[ᱦᱟᱸᱥᱜᱷᱚᱨᱟ]] (CT)| shape-color14=#A40000 |mark-coord15={{coord|22|59|28|N|88|21|43|E}} | label-pos15=left|label15=Kola| numbered15=CT| mark-title15= [[ᱠᱳᱞᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱳᱞᱟ]] (CT)| shape-color15=#A40000 |mark-coord16={{coord|22|59|15|N|88|23|34|E}} | label-pos16=right|label16=Amodghata| numbered16=CT| mark-title16= [[ᱟᱢᱳᱫᱽᱜᱷᱟᱴᱟ]] (CT)| shape-color16=#A40000 |mark-coord17={{coord|23|0|0|N|88|22|55|E}} | label-pos17=right|label17=Mogra| numbered17=R| mark-title17= [[ᱢᱚᱜᱽᱨᱟ]] (R)| shape-color17=#C42222 |mark-coord18={{coord|22|58|42|N|88|22|14|E}} | label-pos18=left|label18=Alikhoja| numbered18=CT| mark-title18= [[ᱟᱞᱤᱠᱷᱳᱡᱟ]] (CT)| shape-color18=#A40000 |mark-coord19={{coord|22|57|40|N|88|23|20|E}} | label-pos19=right|label19=Shankhanagar| numbered19=CT| mark-title19= [[ᱥᱚᱝᱠᱷᱚᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)| shape-color19=#A40000 |mark-coord20={{coord|22|58|0|N|88|22|20|E}} | label-pos20=left|label20=Chak Bansberia| numbered20=CT| mark-title20= [[ᱪᱚᱠ ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color20=#A40000 |mark-coord21={{coord|22|56|10|N|88|23|3|E}} | label-pos21=right|label21=Keota| numbered21=CT| mark-title21= [[ᱠᱮᱣᱴᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱮᱣᱴᱟ]] (CT)| shape-color21=#A40000 |mark-coord22={{coord|22|55|21|N|88|22|46|E}} | label-pos22=right|label22=Bandel| numbered22=R| mark-title22= [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] (R)| shape-color22=#C42222 |mark-coord23={{coord|22|56|0|N|88|22|0|E}} | label-pos23=left|label23=Manushpur| numbered23=CT| mark-title23= [[ᱢᱟᱱᱩᱥᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color23=#A40000 |mark-coord24={{coord|22|55|12|N|88|21|50|E}} | label-pos24=left|label24=Naldanga| numbered24=CT| mark-title24= [[ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)| shape-color24=#A40000 |mark-coord25={{coord|22|54|15|N|88|22|10|E}} | label-pos25=left|label25=Kodalia| numbered25=CT| mark-title25= [[ᱠᱳᱰᱟᱞᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color25=#A40000 |mark-coord26={{coord|22|53|30|N|88|22|10|E}} | label-pos26=left|label26=Kulihanda| numbered26=CT| mark-title26= [[ᱠᱩᱞᱤᱦᱟᱱᱰᱟ]] (CT)| shape-color26=#A40000 |mark-coord27={{coord|22|52|38|N|88|22|50|E}} | label-pos27=right|label27=Dharmapur| numbered27=CT| mark-title27= [[ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color27=#A40000 |mark-coord28={{coord|22|52|40|N|88|21|30|E}} | label-pos28=left|label28=Simla| numbered28=CT| mark-title28= [[ᱥᱤᱢᱞᱟ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱥᱤᱢᱞᱟ]] (CT)| shape-color28=#A40000 |mark-coord29={{coord| 23.131844|88.475278}}| label29=Hooghly |labela29=River| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=0| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none |mark-coord30={{coord|23|7|30|N|88|27|27|E}} | label-pos30=left|label30=Guptipara| numbered30=R| mark-title30= ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ (R)|shape-color30=black| label-size30=13|label-color30=black}} ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱵᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱮᱫᱟ (ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ I ᱟᱨ II ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ III ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ)᱾ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱚᱠᱥᱵᱳ ᱞᱮᱠ (Oxbow lake), ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱢᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱟᱨ ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱑᱕ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱜᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱟᱨ ᱜᱟᱰᱟ ᱛᱮ ᱮᱥᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ {{refn|group=note| ᱨᱮᱵᱷᱚᱨᱮᱱᱰ ᱞᱚᱝ (Reverend Long) ᱫᱚ 'ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱤᱵᱷᱤᱣ' ᱑᱘᱔᱖ ᱨᱮᱭ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱫᱟ, 'ᱜᱟᱰᱟ (ᱵᱷᱟᱜᱤᱨᱚᱛᱷᱤ) ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱞᱱᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱭᱟᱜᱟᱪᱷᱤ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱷᱤᱨᱤ standard ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾'}}<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.98350|title=Calcutta And Its Neighbourhood: History of people and localities from 1690 to 1857|last=Long|first=James|publisher=Indian Publications|editor-last=Sen Gupta|editor-first=Sankar|location=Calcutta|publication-date=June 1974}}</ref> ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱫᱚ 'ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ' ᱱᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ᱵᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱜ ᱫᱚ ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱᱟ ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱥᱟᱶ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ᱾ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ, ᱪᱟᱥ ᱵᱟᱥ, ᱵᱟᱱ, ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱠᱮ.ᱠᱮ (STKK) ᱨᱳᱰ ᱟᱨ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱚ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ​== ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" (ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ) [[ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱨᱤ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ [[ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ|ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ]] (ᱨᱟᱢ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ) ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ, "ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱥᱟᱶ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱟᱛᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ-ᱟ᱾<ref>{{Cite web|title=বারো ইয়ারি আয়োজনে পূজিতা হন গুপ্তিপাড়ার বিন্ধ্যবাসিনী|url=https://anandautsav.anandabazar.com/puja-parikrama/durga-puja-2018-old-and-ancient-puja-of-guptipara-dgtl-1.881827|access-date=2021-08-17|website=anandautsav.anandabazar.com|language=en}}</ref> ᱑᱗᱖᱐ ᱜᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱫᱽᱞᱟᱹ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱩᱱᱠᱩ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱦᱚᱲ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱟᱞᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱵᱟᱵᱽᱬᱮ ᱦᱚᱲ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱟ᱾ "ᱵᱟᱨᱳ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ) ᱟᱨ "ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚ/ ᱡᱳᱴᱟᱣ ᱠᱚ): "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ "ᱵᱟᱨᱳ ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱜᱟᱛᱮ) ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ common ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ᱾ <ref name=telegraph>{{cite web | url = http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | archive-url = https://web.archive.org/web/20060629230728/http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | url-status = dead | archive-date = 29 June 2006 | title = Next weekend you can be at ... Guptipara | access-date = 2007-03-25 | last = Sengupta | first = Tithiparna | date = 26 March 2006 | work= [[The Telegraph (Kolkata)|The Telegraph]] }}</ref><ref name=yellowpages>{{cite web | url = http://www.calcuttayellowpages.com/durga.html | title = Durga Puja Festival in West bengal | access-date = 2008-02-01 | publisher = [[Yellowpages.com]] }}</ref> ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱮᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱚᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱠᱟᱹᱡ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱖᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱫᱷᱟ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱙᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ᱾<ref name=calweb>{{cite web |url = http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |title = Durga Puja |access-date = 2007-03-25 |work = Calcuttaweb |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070412212224/http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |archive-date = 2007-04-12 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://festivals.iloveindia.com/durga-puja/history-durga-puja.html | title = History of Durga Puja | work = Festivals: Durga Puja | access-date = 2007-03-25 | publisher = iloveindia.com }}</ref> [[File:Bindhyabasini_Temple.jpg|200 px|thumb|ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱴᱷᱟᱶ]] [[File:Krishnachandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] [[File:Ramchandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:VRINDAVANCHANDRA.jpg|thumb|200 px|ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:The temple complex in Guptipara.jpg|200 px|thumb|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱚ]] [[File:In_Mohanlal's_Memory.jpg|thumb|200 px|ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ ᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱨᱮ]] [[File:Chariot_of_Guptipara.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath 4.jpg|thumb|200 px|ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱨᱟᱹᱛ ᱚᱨ]] [[File:Bhandar Loot 30.jpg|thumb|200 px|ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨ ᱞᱩᱴ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱷᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ]] [[File:Saroj Mohan Institute of Technology Guptipara.jpg|thumb|200px|[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ|ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]]]] ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ "[[ᱥᱚᱝᱥᱠᱨᱤᱛ]] ᱴᱳᱞ" (Toles) ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱰᱤᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ "ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ," "ᱨᱟᱜᱷᱩ ᱱᱟᱛᱷ" ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱟᱨ ''ᱢᱮᱞᱟ'' ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱟᱨ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ "''ᱥᱤᱥᱤᱨ ᱵᱟ machine ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱯᱟᱴᱷᱟᱜᱟᱨ''", ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱟᱭᱵᱽᱨᱮᱨᱤ ᱨᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱵᱷᱳᱞᱟ ᱢᱚᱭᱨᱟ,<ref name = "Datta"/> ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ [[ᱥᱤᱨᱟᱡᱽ ᱩᱫᱽ-ᱫᱚᱣᱞᱟ]] ᱨᱮᱱ ᱥᱮᱱᱟᱯᱚᱛᱤ [[ᱫᱤᱣᱟᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ]] ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite book|title=Sirajer putro o bangsadharder Sandhane|last=Amalendu Dey|publisher=Parul Prakashani Pvt. Ltd.|year=2012|isbn=9789382300472|location=Kolkata|pages=49|language=bn}}</ref> ​[[ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱴᱷ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ [[ వైష్ణవ మతం|ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ]] ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ: ᱪᱟᱭᱛᱚᱱᱭᱚ, ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱨ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ᱾ ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ [[ᱴᱮᱨᱟᱠᱳᱴᱟ]] (terracotta) ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ,<ref name="telegraph" /> ᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱚ ᱨᱮ [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱥᱛᱷᱟᱯᱚᱛᱭᱚ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ [[ᱢᱟᱦᱟᱠᱟᱵᱽ]] ᱟᱨ [[ᱯᱩᱨᱟᱬ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱠᱚ an engraved ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱟᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱦᱚᱸ, ᱚᱸᱰᱮᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ ᱨᱟᱥ, ᱫᱳᱞ ᱟᱨ [[ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟ structural structure|ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ''ᱨᱟᱹᱛ'' (ᱪᱟᱠᱟ ᱜᱟᱹᱰᱤ), ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱥᱩᱞ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱯᱩᱨᱤ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ( lord ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ) ᱦᱤᱞᱳ cross, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ "ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨᱞᱩᱴ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱦᱩᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱚᱸᱰᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱵᱮᱨ ᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱟᱨᱣᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱨᱟᱱᱰᱮᱰ ᱵᱟᱝᱞᱟ "''ᱜᱩᱯᱳ [[ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ (ᱞᱟᱹᱰᱩ)|ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ]],''" ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​== ᱦᱚᱲ ᱮᱞ == [[᱒᱐᱑᱑ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱑᱖᱙ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑,᱐᱙᱐ (᱕᱐%) ᱠᱳᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱐᱗᱙ (᱕᱐%) ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱑᱙᱒ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚ ᱘᱓.᱙᱒% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=census2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= 2011 census: West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 10 June 2016}}</ref> ​== ᱭᱟ communication / ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱥᱮ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱛᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱦᱟᱣᱲᱟ, [[ᱠᱟᱴᱣᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱳᱠᱟᱞ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩᱭᱟ᱾ [[ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ custom ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ#ᱮᱴᱟᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ|ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ-ᱠᱟᱴᱣᱟ ᱵᱽᱨᱟᱧᱪ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|74|km|abbr=on}} ᱟᱨ ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|35|km|abbr=on}} ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>Railway local timetable</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱥᱟᱢ (S.T.K.K.) ᱨᱳᱰ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ [[ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ]] ᱟᱨ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱘ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱵᱟᱥ), [[ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ) ᱟᱨ [[ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ) ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱥᱟᱱᱛᱤᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱟᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱰᱷᱚᱝᱜᱟ (Ferry) ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (ᱡᱤᱨᱟᱴ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱟᱨ ᱠᱟᱞᱱᱟ (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱴᱳᱨᱤᱠᱥᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ === ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱩᱬ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱭ ᱵᱟᱜᱮ (᱑᱒᱐) ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱢᱟᱨᱮᱭᱟ: ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ᱾{{citation needed|date=June 2022}} ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ, ᱟᱭᱫᱟ ᱢᱤᱞᱚᱱᱤ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚ, ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱤᱭᱟᱹᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ ᱫᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱡᱚᱨ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ​=== ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ === ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ, ᱥᱮ [[ᱜᱽᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ I ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱳᱰ, ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ, ᱵᱟᱸᱫᱷᱟᱜᱟᱪᱷᱤ, ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ, ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱴᱮᱝᱨᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱟᱫᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ II ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱢᱟᱱᱚᱥᱟᱛᱚᱞᱟ, ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱯᱩᱠᱩᱨ, ᱵᱮᱞᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱠᱩᱢᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱪᱷᱩᱛᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱵᱟᱵᱩᱨᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱟᱨᱭᱚᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱨᱟᱹᱛᱥᱚᱲᱚᱠ, ᱡᱟᱢᱛᱚᱞᱟ, ᱵᱮᱦᱩᱞᱟ, ᱜᱷᱳᱥᱯᱟᱲᱟ, ᱥᱳᱱᱫᱳᱞᱯᱩᱨ, ᱨᱟᱢᱯᱩᱨ, ᱟᱭᱫᱟ, ᱟᱨ ᱵᱟᱭᱨᱮ, ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ III ᱫᱚ ᱯᱷᱩᱞᱛᱚᱞᱟ, ᱪᱚᱨ-ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱵᱟᱴᱤ, ᱵᱮᱱᱟᱞᱤ, ᱥᱚᱠᱛᱤᱯᱩᱨ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] [[विधान सभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟ formal ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ === *[[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱯᱤ. ᱨᱚᱪᱚᱱᱟ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ]] *[[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱮᱞ.ᱮ: ᱥᱩᱢᱚᱱᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] *ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ: ᱟᱥᱤᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -I: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -II: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -III: ​== ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ == ​ === ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ === *[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]] ​*ᱩᱪᱪᱚ ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ({{abbr|est.|ᱮᱦᱚᱵ}} ᱑᱘᱙᱐, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱟᱸᱲᱤ ᱥᱩᱨ, ᱵᱷᱚᱴᱴᱟᱪᱟᱨᱭᱚ ᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-high-school/19121400501 Guptipara High School]</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱮᱦᱚᱵ ᱑᱙᱕᱐, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-girls-high-school/19121402201 Guptipara Girls High School]</ref> *ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ ᱥᱚᱛᱭᱚᱵᱽᱨᱚᱛᱚ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ)<ref>[http://www.schoolsworld.in/schools/showschool.php?school_id=19121402202 Satyabrata Balika Vidyalaya]</ref> ​ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱵᱟᱴᱤ ᱪᱚᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/krishna-bati-char-high-school/19121401205 Krishna Bati Char High School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/satgachia-high-school/19091403904 Satgachia High School]</ref> ​ᱱᱚᱴᱟᱜᱚᱲ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/natagarh-high-school/19121403403 Natagarh High School]</ref> ​ᱥᱩᱞᱛᱟᱱᱯᱩᱨ ᱟᱞᱤᱭᱟ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥᱟ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/sultanpur-alia-sr-madarasah/19072409802 Sultanpur Alia Sr. Madarasah School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ) ​*ᱢᱤᱥᱚᱱ ​ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱵᱳᱭᱮᱡᱽ ᱣᱮᱞᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱦᱳᱢ ​ == ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ: ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱳᱞ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱷᱟᱯᱟᱱ, ᱠᱟᱞᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟ local ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ, [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ structure|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱨᱟᱹᱛ-ᱡᱟᱛᱨᱟ === {{Main article|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ}} ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱠᱚᱨᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟ communication ᱒ ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ᱾<ref name="Datta">{{cite news|url=https://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|archive-url=https://web.archive.org/web/20101028132521/http://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|url-status=dead|archive-date=28 October 2010|title=Next Weekend you can be at ... Guptipara|last1=Datta|first1=Rangan|date=6 Sep 2009|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|access-date=25 July 2015}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵᱚᱜ-ᱟ 7iwvyk9d455j09axvkjp2raa930c197 197411 197410 2026-08-30T08:15:55Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 197411 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ | native_name = Guptipara | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = Guptipara Railway stations in Hooghly district 04.jpg | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.2103|N|88.4043|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱠᱚ|ᱡᱤᱞᱟᱹ]] | subdivision_name2 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2169 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], ᱤᱝᱨᱮᱡᱤ | timezone1 = [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱥᱴᱮᱱᱰᱟᱨᱰ ᱴᱟᱭᱤᱢ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank1_info_sec1 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | blank2_name_sec1 = [[विधानसभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank2_info_sec1 = [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] | website = }} ​'''ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ''' ᱫᱚ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (ᱥᱟ processes ᱩᱱᱱᱚᱭᱚᱱ ᱵᱞᱚᱠ)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name=censusstatutory>{{cite web | url = http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm | title = District Wise List of Statutory Towns (Municipal Corporation, Municipality, Notified Area and Cantonment Board), Census Towns and Outgrowths, West Bengal, 2001 |work =Census of India: Final Population Totals, West Bengal | access-date = 2007-03-25 | publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal |archive-url = https://web.archive.org/web/20070330052916/http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-03-30}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ​==ᱡᱤᱭᱳᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ ( geographical point of view)== {{OSM Location map | width=300| height=350| zoom=10 | coord={{coord|23|0|45|N|88|20|12|E}}| float=left|caption='''ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ (ᱯᱳᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱪᱷᱟᱲᱟ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ''' M: ᱢᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ, R: ᱜᱨᱟᱢᱤᱱ/ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱠᱮᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱢᱮ map ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ map ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ |mark-coord1={{coord|22|58|32|N|88|24|0|E}} | label-pos1=right|label1= bansberia | numbered1=M| mark-title1= [[ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (M)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1=#800000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|22|54|0|N|88|23|24|E}} | label-pos2=right|label2=Hugli-Chuchura| numbered2=M| mark-title2= [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱪᱩᱸᱪᱩᱲᱟ]] (M) |mark-coord3={{coord|23|7|25|N|88|12|4|E}} | label-pos3=right|label3=Batika | numbered3=CT| mark-title3= [[ᱵᱟᱴᱤᱠᱟ]] (CT)|shape-color3=#A40000 |mark-coord4={{coord|23|5|30|N|88|16|48|E}} | label-pos4=right|label4=Pandua| numbered4=CT| mark-title4= [[ᱯᱟᱸᱰᱩᱣᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] (CT)| shape-color4=#A40000 |mark-coord5={{coord|23|4|10|N|88|15|48|E}} | label-pos5=right|label5=Purusattompur| numbered5=CT| mark-title5= [[ᱯᱩᱨᱩᱥᱳᱛᱛᱚᱢᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color5=#A40000 |mark-coord6={{coord|23|3|10|N|88|15|59|E}} | label-pos6=right|label6=Namajgram| numbered6=CT| mark-title6= [[ᱱᱟᱢᱟᱡᱽᱜᱽᱨᱟᱢ]] (CT)| shape-color6=#A40000 |mark-coord7={{coord|23|11|55|N|88|24|32|E}} | label-pos7=right|label7=Badhagachhi| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱵᱟᱲᱟᱜᱟᱪᱷᱤ]] (CT)| shape-color7=#A40000 |mark-coord8={{coord|23|11|5|N|88|24|53|E}} | label-pos8=right|label8=Mirdhanga| numbered8=CT| mark-title8= [[ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)|shape-color8=#A40000 |mark-coord9={{coord|23|7|4|N|88|28|22|E}} | label-pos9=right|label9=Sripur| numbered9=CT| mark-title9= [[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ]] (CT)|shape-color9=#A40000 |mark-coord10={{coord|23|5|54|N|88|27|42|E}} | label-pos10=right|label10=Jirat| numbered10=CT| mark-title10= [[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (CT)| shape-color10=#A40000 |mark-coord11={{coord|23|6|40|N|88|27|27|E}} | label-pos11=left|label11=Balagarh| numbered11=R| mark-title11= [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] (R)| shape-color11=#C42222 |mark-coord12={{coord|23|1|40|N|88|23|50|E}} | label-pos12=left|label12=Raghunathpur| numbered12=CT| mark-title12= [[ᱨᱟᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨ (PS-Magra)]] (CT)| shape-color12=#A40000 |mark-coord13={{coord|23|1|0|N|88|24|0|E}} | label-pos13=right|label13=Madhusudanpur| numbered13=CT| mark-title13= [[ᱢᱚᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color13=#A40000 |mark-coord14={{coord|23|0|45|N|88|22|22|E}} | label-pos14=left|label14=Hansghara| numbered14=CT| mark-title14= [[ᱦᱟᱸᱥᱜᱷᱚᱨᱟ]] (CT)| shape-color14=#A40000 |mark-coord15={{coord|22|59|28|N|88|21|43|E}} | label-pos15=left|label15=Kola| numbered15=CT| mark-title15= [[ᱠᱳᱞᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱳᱞᱟ]] (CT)| shape-color15=#A40000 |mark-coord16={{coord|22|59|15|N|88|23|34|E}} | label-pos16=right|label16=Amodghata| numbered16=CT| mark-title16= [[ᱟᱢᱳᱫᱽᱜᱷᱟᱴᱟ]] (CT)| shape-color16=#A40000 |mark-coord17={{coord|23|0|0|N|88|22|55|E}} | label-pos17=right|label17=Mogra| numbered17=R| mark-title17= [[ᱢᱚᱜᱽᱨᱟ]] (R)| shape-color17=#C42222 |mark-coord18={{coord|22|58|42|N|88|22|14|E}} | label-pos18=left|label18=Alikhoja| numbered18=CT| mark-title18= [[ᱟᱞᱤᱠᱷᱳᱡᱟ]] (CT)| shape-color18=#A40000 |mark-coord19={{coord|22|57|40|N|88|23|20|E}} | label-pos19=right|label19=Shankhanagar| numbered19=CT| mark-title19= [[ᱥᱚᱝᱠᱷᱚᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)| shape-color19=#A40000 |mark-coord20={{coord|22|58|0|N|88|22|20|E}} | label-pos20=left|label20=Chak Bansberia| numbered20=CT| mark-title20= [[ᱪᱚᱠ ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color20=#A40000 |mark-coord21={{coord|22|56|10|N|88|23|3|E}} | label-pos21=right|label21=Keota| numbered21=CT| mark-title21= [[ᱠᱮᱣᱴᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱮᱣᱴᱟ]] (CT)| shape-color21=#A40000 |mark-coord22={{coord|22|55|21|N|88|22|46|E}} | label-pos22=right|label22=Bandel| numbered22=R| mark-title22= [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] (R)| shape-color22=#C42222 |mark-coord23={{coord|22|56|0|N|88|22|0|E}} | label-pos23=left|label23=Manushpur| numbered23=CT| mark-title23= [[ᱢᱟᱱᱩᱥᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color23=#A40000 |mark-coord24={{coord|22|55|12|N|88|21|50|E}} | label-pos24=left|label24=Naldanga| numbered24=CT| mark-title24= [[ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)| shape-color24=#A40000 |mark-coord25={{coord|22|54|15|N|88|22|10|E}} | label-pos25=left|label25=Kodalia| numbered25=CT| mark-title25= [[ᱠᱳᱰᱟᱞᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color25=#A40000 |mark-coord26={{coord|22|53|30|N|88|22|10|E}} | label-pos26=left|label26=Kulihanda| numbered26=CT| mark-title26= [[ᱠᱩᱞᱤᱦᱟᱱᱰᱟ]] (CT)| shape-color26=#A40000 |mark-coord27={{coord|22|52|38|N|88|22|50|E}} | label-pos27=right|label27=Dharmapur| numbered27=CT| mark-title27= [[ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color27=#A40000 |mark-coord28={{coord|22|52|40|N|88|21|30|E}} | label-pos28=left|label28=Simla| numbered28=CT| mark-title28= [[ᱥᱤᱢᱞᱟ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱥᱤᱢᱞᱟ]] (CT)| shape-color28=#A40000 |mark-coord29={{coord| 23.131844|88.475278}}| label29=Hooghly |labela29=River| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=0| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none |mark-coord30={{coord|23|7|30|N|88|27|27|E}} | label-pos30=left|label30=Guptipara| numbered30=R| mark-title30= ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ (R)|shape-color30=black| label-size30=13|label-color30=black}} ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱵᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱮᱫᱟ (ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ I ᱟᱨ II ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ III ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ)᱾ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱚᱠᱥᱵᱳ ᱞᱮᱠ (Oxbow lake), ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱢᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱟᱨ ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱑᱕ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱜᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱟᱨ ᱜᱟᱰᱟ ᱛᱮ ᱮᱥᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ {{refn|group=note| ᱨᱮᱵᱷᱚᱨᱮᱱᱰ ᱞᱚᱝ (Reverend Long) ᱫᱚ 'ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱤᱵᱷᱤᱣ' ᱑᱘᱔᱖ ᱨᱮᱭ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱫᱟ, 'ᱜᱟᱰᱟ (ᱵᱷᱟᱜᱤᱨᱚᱛᱷᱤ) ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱞᱱᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱭᱟᱜᱟᱪᱷᱤ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱷᱤᱨᱤ standard ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾'}}<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.98350|title=Calcutta And Its Neighbourhood: History of people and localities from 1690 to 1857|last=Long|first=James|publisher=Indian Publications|editor-last=Sen Gupta|editor-first=Sankar|location=Calcutta|publication-date=June 1974}}</ref> ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱫᱚ 'ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ' ᱱᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ᱵᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱜ ᱫᱚ ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱᱟ ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱥᱟᱶ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ᱾ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ, ᱪᱟᱥ ᱵᱟᱥ, ᱵᱟᱱ, ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱠᱮ.ᱠᱮ (STKK) ᱨᱳᱰ ᱟᱨ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱚ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ​==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" (ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ) [[ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱨᱤ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ [[ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ|ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ]] (ᱨᱟᱢ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ) ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ, "ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱥᱟᱶ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱟᱛᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ-ᱟ᱾<ref>{{Cite web|title=বারো ইয়ারি আয়োজনে পূজিতা হন গুপ্তিপাড়ার বিন্ধ্যবাসিনী|url=https://anandautsav.anandabazar.com/puja-parikrama/durga-puja-2018-old-and-ancient-puja-of-guptipara-dgtl-1.881827|access-date=2021-08-17|website=anandautsav.anandabazar.com|language=en}}</ref> ᱑᱗᱖᱐ ᱜᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱫᱽᱞᱟᱹ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱩᱱᱠᱩ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱦᱚᱲ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱟᱞᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱵᱟᱵᱽᱬᱮ ᱦᱚᱲ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱟ᱾ "ᱵᱟᱨᱳ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ) ᱟᱨ "ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚ/ ᱡᱳᱴᱟᱣ ᱠᱚ): "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ "ᱵᱟᱨᱳ ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱜᱟᱛᱮ) ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ common ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ᱾ <ref name=telegraph>{{cite web | url = http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | archive-url = https://web.archive.org/web/20060629230728/http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | url-status = dead | archive-date = 29 June 2006 | title = Next weekend you can be at ... Guptipara | access-date = 2007-03-25 | last = Sengupta | first = Tithiparna | date = 26 March 2006 | work= [[The Telegraph (Kolkata)|The Telegraph]] }}</ref><ref name=yellowpages>{{cite web | url = http://www.calcuttayellowpages.com/durga.html | title = Durga Puja Festival in West bengal | access-date = 2008-02-01 | publisher = [[Yellowpages.com]] }}</ref> ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱮᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱚᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱠᱟᱹᱡ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱖᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱫᱷᱟ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱙᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ᱾<ref name=calweb>{{cite web |url = http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |title = Durga Puja |access-date = 2007-03-25 |work = Calcuttaweb |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070412212224/http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |archive-date = 2007-04-12 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://festivals.iloveindia.com/durga-puja/history-durga-puja.html | title = History of Durga Puja | work = Festivals: Durga Puja | access-date = 2007-03-25 | publisher = iloveindia.com }}</ref> [[File:Bindhyabasini_Temple.jpg|200 px|thumb|ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱴᱷᱟᱶ]] [[File:Krishnachandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] [[File:Ramchandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:VRINDAVANCHANDRA.jpg|thumb|200 px|ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:The temple complex in Guptipara.jpg|200 px|thumb|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱚ]] [[File:In_Mohanlal's_Memory.jpg|thumb|200 px|ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ ᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱨᱮ]] [[File:Chariot_of_Guptipara.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath 4.jpg|thumb|200 px|ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱨᱟᱹᱛ ᱚᱨ]] [[File:Bhandar Loot 30.jpg|thumb|200 px|ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨ ᱞᱩᱴ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱷᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ]] [[File:Saroj Mohan Institute of Technology Guptipara.jpg|thumb|200px|[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ|ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]]]] ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ "[[ᱥᱚᱝᱥᱠᱨᱤᱛ]] ᱴᱳᱞ" (Toles) ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱰᱤᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ "ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ," "ᱨᱟᱜᱷᱩ ᱱᱟᱛᱷ" ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱟᱨ ''ᱢᱮᱞᱟ'' ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱟᱨ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ "''ᱥᱤᱥᱤᱨ ᱵᱟ machine ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱯᱟᱴᱷᱟᱜᱟᱨ''", ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱟᱭᱵᱽᱨᱮᱨᱤ ᱨᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱵᱷᱳᱞᱟ ᱢᱚᱭᱨᱟ,<ref name = "Datta"/> ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ [[ᱥᱤᱨᱟᱡᱽ ᱩᱫᱽ-ᱫᱚᱣᱞᱟ]] ᱨᱮᱱ ᱥᱮᱱᱟᱯᱚᱛᱤ [[ᱫᱤᱣᱟᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ]] ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite book|title=Sirajer putro o bangsadharder Sandhane|last=Amalendu Dey|publisher=Parul Prakashani Pvt. Ltd.|year=2012|isbn=9789382300472|location=Kolkata|pages=49|language=bn}}</ref> ​[[ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱴᱷ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ [[ వైష్ణవ మతం|ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ]] ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ: ᱪᱟᱭᱛᱚᱱᱭᱚ, ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱨ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ᱾ ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ [[ᱴᱮᱨᱟᱠᱳᱴᱟ]] (terracotta) ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ,<ref name="telegraph" /> ᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱚ ᱨᱮ [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱥᱛᱷᱟᱯᱚᱛᱭᱚ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ [[ᱢᱟᱦᱟᱠᱟᱵᱽ]] ᱟᱨ [[ᱯᱩᱨᱟᱬ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱠᱚ an engraved ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱟᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱦᱚᱸ, ᱚᱸᱰᱮᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ ᱨᱟᱥ, ᱫᱳᱞ ᱟᱨ [[ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟ structural structure|ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ''ᱨᱟᱹᱛ'' (ᱪᱟᱠᱟ ᱜᱟᱹᱰᱤ), ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱥᱩᱞ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱯᱩᱨᱤ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ( lord ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ) ᱦᱤᱞᱳ cross, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ "ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨᱞᱩᱴ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱦᱩᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱚᱸᱰᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱵᱮᱨ ᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱟᱨᱣᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱨᱟᱱᱰᱮᱰ ᱵᱟᱝᱞᱟ "''ᱜᱩᱯᱳ [[ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ (ᱞᱟᱹᱰᱩ)|ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ]],''" ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ== [[᱒᱐᱑᱑ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱑᱖᱙ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑,᱐᱙᱐ (᱕᱐%) ᱠᱳᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱐᱗᱙ (᱕᱐%) ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱑᱙᱒ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚ ᱘᱓.᱙᱒% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=census2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= 2011 census: West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 10 June 2016}}</ref> ​==ᱭᱟ communication / ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ== ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱥᱮ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱛᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱦᱟᱣᱲᱟ, [[ᱠᱟᱴᱣᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱳᱠᱟᱞ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩᱭᱟ᱾ [[ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ custom ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ#ᱮᱴᱟᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ|ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ-ᱠᱟᱴᱣᱟ ᱵᱽᱨᱟᱧᱪ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|74|km|abbr=on}} ᱟᱨ ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|35|km|abbr=on}} ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>Railway local timetable</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱥᱟᱢ (S.T.K.K.) ᱨᱳᱰ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ [[ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ]] ᱟᱨ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱘ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱵᱟᱥ), [[ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ) ᱟᱨ [[ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ) ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱥᱟᱱᱛᱤᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱟᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱰᱷᱚᱝᱜᱟ (Ferry) ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (ᱡᱤᱨᱟᱴ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱟᱨ ᱠᱟᱞᱱᱟ (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱴᱳᱨᱤᱠᱥᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ === ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱩᱬ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱭ ᱵᱟᱜᱮ (᱑᱒᱐) ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱢᱟᱨᱮᱭᱟ: ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ᱾{{citation needed|date=June 2022}} ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ, ᱟᱭᱫᱟ ᱢᱤᱞᱚᱱᱤ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚ, ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱤᱭᱟᱹᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ ᱫᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱡᱚᱨ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ​=== ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ === ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ, ᱥᱮ [[ᱜᱽᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ I ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱳᱰ, ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ, ᱵᱟᱸᱫᱷᱟᱜᱟᱪᱷᱤ, ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ, ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱴᱮᱝᱨᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱟᱫᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ II ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱢᱟᱱᱚᱥᱟᱛᱚᱞᱟ, ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱯᱩᱠᱩᱨ, ᱵᱮᱞᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱠᱩᱢᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱪᱷᱩᱛᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱵᱟᱵᱩᱨᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱟᱨᱭᱚᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱨᱟᱹᱛᱥᱚᱲᱚᱠ, ᱡᱟᱢᱛᱚᱞᱟ, ᱵᱮᱦᱩᱞᱟ, ᱜᱷᱳᱥᱯᱟᱲᱟ, ᱥᱳᱱᱫᱳᱞᱯᱩᱨ, ᱨᱟᱢᱯᱩᱨ, ᱟᱭᱫᱟ, ᱟᱨ ᱵᱟᱭᱨᱮ, ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ III ᱫᱚ ᱯᱷᱩᱞᱛᱚᱞᱟ, ᱪᱚᱨ-ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱵᱟᱴᱤ, ᱵᱮᱱᱟᱞᱤ, ᱥᱚᱠᱛᱤᱯᱩᱨ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] [[विधान सभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟ formal ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ ===ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ=== *[[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱯᱤ. ᱨᱚᱪᱚᱱᱟ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ]] *[[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱮᱞ.ᱮ: ᱥᱩᱢᱚᱱᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] *ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ: ᱟᱥᱤᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -I: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -II: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -III: ​== ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ == === ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ === *[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]] ​*ᱩᱪᱪᱚ ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ({{abbr|est.|ᱮᱦᱚᱵ}} ᱑᱘᱙᱐, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱟᱸᱲᱤ ᱥᱩᱨ, ᱵᱷᱚᱴᱴᱟᱪᱟᱨᱭᱚ ᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-high-school/19121400501 Guptipara High School]</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱮᱦᱚᱵ ᱑᱙᱕᱐, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-girls-high-school/19121402201 Guptipara Girls High School]</ref> *ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ ᱥᱚᱛᱭᱚᱵᱽᱨᱚᱛᱚ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ)<ref>[http://www.schoolsworld.in/schools/showschool.php?school_id=19121402202 Satyabrata Balika Vidyalaya]</ref> ​ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱵᱟᱴᱤ ᱪᱚᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/krishna-bati-char-high-school/19121401205 Krishna Bati Char High School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/satgachia-high-school/19091403904 Satgachia High School]</ref> ​ᱱᱚᱴᱟᱜᱚᱲ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/natagarh-high-school/19121403403 Natagarh High School]</ref> ​ᱥᱩᱞᱛᱟᱱᱯᱩᱨ ᱟᱞᱤᱭᱟ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥᱟ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/sultanpur-alia-sr-madarasah/19072409802 Sultanpur Alia Sr. Madarasah School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ) ​*ᱢᱤᱥᱚᱱ ​ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱵᱳᱭᱮᱡᱽ ᱣᱮᱞᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱦᱳᱢ ​ == ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ: ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱳᱞ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱷᱟᱯᱟᱱ, ᱠᱟᱞᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟ local ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ, [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ structure|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱨᱟᱹᱛ-ᱡᱟᱛᱨᱟ === {{Main article|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ}} ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱠᱚᱨᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟ communication ᱒ ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ᱾<ref name="Datta">{{cite news|url=https://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|archive-url=https://web.archive.org/web/20101028132521/http://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|url-status=dead|archive-date=28 October 2010|title=Next Weekend you can be at ... Guptipara|last1=Datta|first1=Rangan|date=6 Sep 2009|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|access-date=25 July 2015}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵᱚᱜ-ᱟ s1zdzm9jr07rvoijgw7kdx5me8h9jq3 197413 197411 2026-08-30T08:20:36Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 197413 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ | native_name = Guptipara | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = Guptipara Railway stations in Hooghly district 04.jpg | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.2103|N|88.4043|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱠᱚ|ᱡᱤᱞᱟᱹ]] | subdivision_name2 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2169 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], ᱤᱝᱨᱮᱡᱤ | timezone1 = [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱥᱴᱮᱱᱰᱟᱨᱰ ᱴᱟᱭᱤᱢ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank1_info_sec1 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | blank2_name_sec1 = [[विधानसभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context | blank2_info_sec1 = [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] | website = }} ​'''ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ''' ᱫᱚ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (ᱥᱟ processes ᱩᱱᱱᱚᱭᱚᱱ ᱵᱞᱚᱠ)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name=censusstatutory>{{cite web | url = http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm | title = District Wise List of Statutory Towns (Municipal Corporation, Municipality, Notified Area and Cantonment Board), Census Towns and Outgrowths, West Bengal, 2001 |work =Census of India: Final Population Totals, West Bengal | access-date = 2007-03-25 | publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal |archive-url = https://web.archive.org/web/20070330052916/http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/01/Table-3.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-03-30}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ​==ᱡᱤᱭᱳᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ ( geographical point of view)== {{OSM Location map | width=300| height=350| zoom=10 | coord={{coord|23|0|45|N|88|20|12|E}}| float=left|caption='''ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ (ᱯᱳᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱮᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱪᱷᱟᱲᱟ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ''' M: ᱢᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ, R: ᱜᱨᱟᱢᱤᱱ/ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱠᱮᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱢᱮ map ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ map ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ |mark-coord1={{coord|22|58|32|N|88|24|0|E}} | label-pos1=right|label1= bansberia | numbered1=M| mark-title1= [[ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (M)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1=#800000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|22|54|0|N|88|23|24|E}} | label-pos2=right|label2=Hugli-Chuchura| numbered2=M| mark-title2= [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱪᱩᱸᱪᱩᱲᱟ]] (M) |mark-coord3={{coord|23|7|25|N|88|12|4|E}} | label-pos3=right|label3=Batika | numbered3=CT| mark-title3= [[ᱵᱟᱴᱤᱠᱟ]] (CT)|shape-color3=#A40000 |mark-coord4={{coord|23|5|30|N|88|16|48|E}} | label-pos4=right|label4=Pandua| numbered4=CT| mark-title4= [[ᱯᱟᱸᱰᱩᱣᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] (CT)| shape-color4=#A40000 |mark-coord5={{coord|23|4|10|N|88|15|48|E}} | label-pos5=right|label5=Purusattompur| numbered5=CT| mark-title5= [[ᱯᱩᱨᱩᱥᱳᱛᱛᱚᱢᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color5=#A40000 |mark-coord6={{coord|23|3|10|N|88|15|59|E}} | label-pos6=right|label6=Namajgram| numbered6=CT| mark-title6= [[ᱱᱟᱢᱟᱡᱽᱜᱽᱨᱟᱢ]] (CT)| shape-color6=#A40000 |mark-coord7={{coord|23|11|55|N|88|24|32|E}} | label-pos7=right|label7=Badhagachhi| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱵᱟᱲᱟᱜᱟᱪᱷᱤ]] (CT)| shape-color7=#A40000 |mark-coord8={{coord|23|11|5|N|88|24|53|E}} | label-pos8=right|label8=Mirdhanga| numbered8=CT| mark-title8= [[ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)|shape-color8=#A40000 |mark-coord9={{coord|23|7|4|N|88|28|22|E}} | label-pos9=right|label9=Sripur| numbered9=CT| mark-title9= [[ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱥᱨᱤᱯᱩᱨ]] (CT)|shape-color9=#A40000 |mark-coord10={{coord|23|5|54|N|88|27|42|E}} | label-pos10=right|label10=Jirat| numbered10=CT| mark-title10= [[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (CT)| shape-color10=#A40000 |mark-coord11={{coord|23|6|40|N|88|27|27|E}} | label-pos11=left|label11=Balagarh| numbered11=R| mark-title11= [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] (R)| shape-color11=#C42222 |mark-coord12={{coord|23|1|40|N|88|23|50|E}} | label-pos12=left|label12=Raghunathpur| numbered12=CT| mark-title12= [[ᱨᱟᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨ (PS-Magra)]] (CT)| shape-color12=#A40000 |mark-coord13={{coord|23|1|0|N|88|24|0|E}} | label-pos13=right|label13=Madhusudanpur| numbered13=CT| mark-title13= [[ᱢᱚᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color13=#A40000 |mark-coord14={{coord|23|0|45|N|88|22|22|E}} | label-pos14=left|label14=Hansghara| numbered14=CT| mark-title14= [[ᱦᱟᱸᱥᱜᱷᱚᱨᱟ]] (CT)| shape-color14=#A40000 |mark-coord15={{coord|22|59|28|N|88|21|43|E}} | label-pos15=left|label15=Kola| numbered15=CT| mark-title15= [[ᱠᱳᱞᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱳᱞᱟ]] (CT)| shape-color15=#A40000 |mark-coord16={{coord|22|59|15|N|88|23|34|E}} | label-pos16=right|label16=Amodghata| numbered16=CT| mark-title16= [[ᱟᱢᱳᱫᱽᱜᱷᱟᱴᱟ]] (CT)| shape-color16=#A40000 |mark-coord17={{coord|23|0|0|N|88|22|55|E}} | label-pos17=right|label17=Mogra| numbered17=R| mark-title17= [[ᱢᱚᱜᱽᱨᱟ]] (R)| shape-color17=#C42222 |mark-coord18={{coord|22|58|42|N|88|22|14|E}} | label-pos18=left|label18=Alikhoja| numbered18=CT| mark-title18= [[ᱟᱞᱤᱠᱷᱳᱡᱟ]] (CT)| shape-color18=#A40000 |mark-coord19={{coord|22|57|40|N|88|23|20|E}} | label-pos19=right|label19=Shankhanagar| numbered19=CT| mark-title19= [[ᱥᱚᱝᱠᱷᱚᱱᱚᱜᱚᱨ]] (CT)| shape-color19=#A40000 |mark-coord20={{coord|22|58|0|N|88|22|20|E}} | label-pos20=left|label20=Chak Bansberia| numbered20=CT| mark-title20= [[ᱪᱚᱠ ᱵᱟᱸᱥᱵᱮᱲᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color20=#A40000 |mark-coord21={{coord|22|56|10|N|88|23|3|E}} | label-pos21=right|label21=Keota| numbered21=CT| mark-title21= [[ᱠᱮᱣᱴᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱠᱮᱣᱴᱟ]] (CT)| shape-color21=#A40000 |mark-coord22={{coord|22|55|21|N|88|22|46|E}} | label-pos22=right|label22=Bandel| numbered22=R| mark-title22= [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] (R)| shape-color22=#C42222 |mark-coord23={{coord|22|56|0|N|88|22|0|E}} | label-pos23=left|label23=Manushpur| numbered23=CT| mark-title23= [[ᱢᱟᱱᱩᱥᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color23=#A40000 |mark-coord24={{coord|22|55|12|N|88|21|50|E}} | label-pos24=left|label24=Naldanga| numbered24=CT| mark-title24= [[ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ|ᱱᱟᱞᱰᱟᱝᱜᱟ]] (CT)| shape-color24=#A40000 |mark-coord25={{coord|22|54|15|N|88|22|10|E}} | label-pos25=left|label25=Kodalia| numbered25=CT| mark-title25= [[ᱠᱳᱰᱟᱞᱤᱭᱟ]] (CT)| shape-color25=#A40000 |mark-coord26={{coord|22|53|30|N|88|22|10|E}} | label-pos26=left|label26=Kulihanda| numbered26=CT| mark-title26= [[ᱠᱩᱞᱤᱦᱟᱱᱰᱟ]] (CT)| shape-color26=#A40000 |mark-coord27={{coord|22|52|38|N|88|22|50|E}} | label-pos27=right|label27=Dharmapur| numbered27=CT| mark-title27= [[ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱯᱩᱨ]] (CT)| shape-color27=#A40000 |mark-coord28={{coord|22|52|40|N|88|21|30|E}} | label-pos28=left|label28=Simla| numbered28=CT| mark-title28= [[ᱥᱤᱢᱞᱟ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱥᱤᱢᱞᱟ]] (CT)| shape-color28=#A40000 |mark-coord29={{coord| 23.131844|88.475278}}| label29=Hooghly |labela29=River| label-color29 = #77A1CB| label-angle29=0| label-pos29=top| label-size29=10| mark-size29=0| mark-title29 =none |mark-coord30={{coord|23|7|30|N|88|27|27|E}} | label-pos30=left|label30=Guptipara| numbered30=R| mark-title30= ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ (R)|shape-color30=black| label-size30=13|label-color30=black}} ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱵᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱮᱫᱟ (ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ I ᱟᱨ II ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ III ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ)᱾ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱚᱠᱥᱵᱳ ᱞᱮᱠ (Oxbow lake), ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱢᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱟᱨ ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱑᱕ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱜᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱟᱨ ᱜᱟᱰᱟ ᱛᱮ ᱮᱥᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ {{refn|group=note| ᱨᱮᱵᱷᱚᱨᱮᱱᱰ ᱞᱚᱝ (Reverend Long) ᱫᱚ 'ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱤᱵᱷᱤᱣ' ᱑᱘᱔᱖ ᱨᱮᱭ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱫᱟ, 'ᱜᱟᱰᱟ (ᱵᱷᱟᱜᱤᱨᱚᱛᱷᱤ) ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱞᱱᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱭᱟᱜᱟᱪᱷᱤ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱷᱤᱨᱤ standard ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾'}}<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.98350|title=Calcutta And Its Neighbourhood: History of people and localities from 1690 to 1857|last=Long|first=James|publisher=Indian Publications|editor-last=Sen Gupta|editor-first=Sankar|location=Calcutta|publication-date=June 1974}}</ref> ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱫᱚ 'ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ' ᱱᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ᱵᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱜ ᱫᱚ ᱢᱩᱨᱤ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱᱟ ᱰᱮᱠᱳᱞ ᱥᱟᱶ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ᱾ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ, ᱪᱟᱥ ᱵᱟᱥ, ᱵᱟᱱ, ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱠᱮ.ᱠᱮ (STKK) ᱨᱳᱰ ᱟᱨ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱚ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ​==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" (ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ) [[ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱨᱤ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ [[ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ|ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ]] (ᱨᱟᱢ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ) ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ, "ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱥᱟᱶ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱟᱛᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ-ᱟ᱾<ref>{{Cite web|title=বারো ইয়ারি আয়োজনে পূজিতা হন গুপ্তিপাড়ার বিন্ধ্যবাসিনী|url=https://anandautsav.anandabazar.com/puja-parikrama/durga-puja-2018-old-and-ancient-puja-of-guptipara-dgtl-1.881827|access-date=2021-08-17|website=anandautsav.anandabazar.com|language=en}}</ref> ᱑᱗᱖᱐ ᱜᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱫᱽᱞᱟᱹ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱩᱱᱠᱩ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱦᱚᱲ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱟᱞᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱡᱚᱬ ᱵᱟᱵᱽᱬᱮ ᱦᱚᱲ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱟ᱾ "ᱵᱟᱨᱳ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ) ᱟᱨ "ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚ/ ᱡᱳᱴᱟᱣ ᱠᱚ): "ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ "ᱵᱟᱨᱳ ᱭᱟᱨᱤ" (ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱜᱟᱛᱮ) ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ common ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ᱾ <ref name=telegraph>{{cite web | url = http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | archive-url = https://web.archive.org/web/20060629230728/http://www.telegraphindia.com/1060326/asp/calcutta/story_6014771.asp | url-status = dead | archive-date = 29 June 2006 | title = Next weekend you can be at ... Guptipara | access-date = 2007-03-25 | last = Sengupta | first = Tithiparna | date = 26 March 2006 | work= [[The Telegraph (Kolkata)|The Telegraph]] }}</ref><ref name=yellowpages>{{cite web | url = http://www.calcuttayellowpages.com/durga.html | title = Durga Puja Festival in West bengal | access-date = 2008-02-01 | publisher = [[Yellowpages.com]] }}</ref> ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱮᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱚᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱠᱟᱹᱡ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱖᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱫᱷᱟ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱗᱙᱐ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ᱾<ref name=calweb>{{cite web |url = http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |title = Durga Puja |access-date = 2007-03-25 |work = Calcuttaweb |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070412212224/http://www.calcuttaweb.com/puja/index.shtml |archive-date = 2007-04-12 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://festivals.iloveindia.com/durga-puja/history-durga-puja.html | title = History of Durga Puja | work = Festivals: Durga Puja | access-date = 2007-03-25 | publisher = iloveindia.com }}</ref> [[File:Bindhyabasini_Temple.jpg|200 px|thumb|ᱵᱤᱱᱫᱷᱚᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱟᱨᱳᱣᱟᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱴᱷᱟᱶ]] [[File:Krishnachandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] [[File:Ramchandra_Temple.jpg|thumb|200 px|ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:VRINDAVANCHANDRA.jpg|thumb|200 px|ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] [[File:The temple complex in Guptipara.jpg|200 px|thumb|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱚ]] [[File:In_Mohanlal's_Memory.jpg|thumb|200 px|ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ ᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱨᱮ]] [[File:Chariot_of_Guptipara.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath.jpg|thumb|200 px|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ]] [[File:Guptipara Rath 4.jpg|thumb|200 px|ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱨᱟᱹᱛ ᱚᱨ]] [[File:Bhandar Loot 30.jpg|thumb|200 px|ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨ ᱞᱩᱴ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱷᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ]] [[File:Saroj Mohan Institute of Technology Guptipara.jpg|thumb|200px|[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ|ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]]]] ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ "[[ᱥᱚᱝᱥᱠᱨᱤᱛ]] ᱴᱳᱞ" (Toles) ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱰᱤᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ "ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ," "ᱨᱟᱜᱷᱩ ᱱᱟᱛᱷ" ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱟᱨ ''ᱢᱮᱞᱟ'' ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱟᱨ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ "''ᱥᱤᱥᱤᱨ ᱵᱟ machine ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱯᱟᱴᱷᱟᱜᱟᱨ''", ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱟᱭᱵᱽᱨᱮᱨᱤ ᱨᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱵᱷᱳᱞᱟ ᱢᱚᱭᱨᱟ,<ref name = "Datta"/> ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ [[ᱥᱤᱨᱟᱡᱽ ᱩᱫᱽ-ᱫᱚᱣᱞᱟ]] ᱨᱮᱱ ᱥᱮᱱᱟᱯᱚᱛᱤ [[ᱫᱤᱣᱟᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱᱞᱟᱞ]] ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite book|title=Sirajer putro o bangsadharder Sandhane|last=Amalendu Dey|publisher=Parul Prakashani Pvt. Ltd.|year=2012|isbn=9789382300472|location=Kolkata|pages=49|language=bn}}</ref> ​[[ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱴᱷ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ [[ వైష్ణవ మతం|ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ]] ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ: ᱪᱟᱭᱛᱚᱱᱭᱚ, ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ, ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱨ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ᱾ ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ [[ᱴᱮᱨᱟᱠᱳᱴᱟ]] (terracotta) ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ,<ref name="telegraph" /> ᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱚ ᱨᱮ [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱥᱛᱷᱟᱯᱚᱛᱭᱚ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ [[ᱢᱟᱦᱟᱠᱟᱵᱽ]] ᱟᱨ [[ᱯᱩᱨᱟᱬ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱠᱚ an engraved ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱭᱥᱱᱚᱵᱽ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱟᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱦᱚᱸ, ᱚᱸᱰᱮᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ ᱨᱟᱥ, ᱫᱳᱞ ᱟᱨ [[ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟ structural structure|ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ''ᱨᱟᱹᱛ'' (ᱪᱟᱠᱟ ᱜᱟᱹᱰᱤ), ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱥᱩᱞ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱯᱩᱨᱤ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱩᱞᱴᱳᱨᱟᱛᱷ ( lord ᱵᱽᱨᱤᱱᱫᱟᱵᱚᱱᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ) ᱦᱤᱞᱳ cross, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ "ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨᱞᱩᱴ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱦᱩᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱚᱸᱰᱮ ᱨᱟᱹᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱵᱮᱨ ᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱟᱨᱣᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱞᱩ ᱵᱨᱟᱱᱰᱮᱰ ᱵᱟᱝᱞᱟ "''ᱜᱩᱯᱳ [[ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ (ᱞᱟᱹᱰᱩ)|ᱥᱚᱱᱫᱮᱥ]],''" ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="telegraph" /> ​==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ== [[᱒᱐᱑᱑ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱑᱖᱙ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑,᱐᱙᱐ (᱕᱐%) ᱠᱳᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱐᱗᱙ (᱕᱐%) ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱑᱙᱒ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚ ᱘᱓.᱙᱒% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=census2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= 2011 census: West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 10 June 2016}}</ref> ​==ᱡᱟᱛᱟᱭᱟᱛ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ(TRANSPORT)== ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱥᱮ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱛᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱦᱟᱣᱲᱟ, [[ᱠᱟᱴᱣᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱳᱠᱟᱞ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩᱭᱟ᱾ [[ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ custom ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ#ᱮᱴᱟᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ|ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ-ᱠᱟᱴᱣᱟ ᱵᱽᱨᱟᱧᱪ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|74|km|abbr=on}} ᱟᱨ ᱵᱟᱱᱰᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ {{convert|35|km|abbr=on}} ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>Railway local timetable</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱥᱟᱢ (S.T.K.K.) ᱨᱳᱰ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ [[ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ]] ᱟᱨ [[ᱠᱟᱞᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱱᱟ]] (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱪᱤᱸᱪᱩᱲᱟ ᱘ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱵᱟᱥ), [[ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ) ᱟᱨ [[ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ]] (ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ–ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ) ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱥᱟᱱᱛᱤᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱟᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱰᱷᱚᱝᱜᱟ (Ferry) ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​[[ᱡᱤᱨᱟᱴ]] (ᱡᱤᱨᱟᱴ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱟᱨ ᱠᱟᱞᱱᱟ (ᱠᱟᱞᱱᱟ–ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ) ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱴᱳᱨᱤᱠᱥᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ === ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱩᱬ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱭ ᱵᱟᱜᱮ (᱑᱒᱐) ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱢᱟᱨᱮᱭᱟ: ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ᱾{{citation needed|date=June 2022}} ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱠᱞᱚᱵᱽ, ᱟᱭᱫᱟ ᱢᱤᱞᱚᱱᱤ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚ, ᱟᱨ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱤᱭᱟᱹᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ ᱫᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱡᱚᱨ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱩᱴᱵᱳᱞ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ᱾ ​=== ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ === ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱜᱽ, ᱥᱮ [[ᱜᱽᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ I ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱳᱰ, ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ, ᱵᱟᱸᱫᱷᱟᱜᱟᱪᱷᱤ, ᱯᱟᱴᱷᱢᱚᱦᱚᱞ, ᱢᱤᱨᱰᱟᱝᱜᱟ, ᱴᱮᱝᱨᱤᱯᱟᱲᱟ, ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱟᱫᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ II ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱢᱟᱱᱚᱥᱟᱛᱚᱞᱟ, ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱯᱩᱠᱩᱨ, ᱵᱮᱞᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱠᱩᱢᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱪᱷᱩᱛᱟᱹᱨᱯᱟᱲᱟ, ᱵᱟᱵᱩᱨᱫᱟᱝᱜᱟ, ᱟᱨᱭᱚᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱨᱟᱹᱛᱥᱚᱲᱚᱠ, ᱡᱟᱢᱛᱚᱞᱟ, ᱵᱮᱦᱩᱞᱟ, ᱜᱷᱳᱥᱯᱟᱲᱟ, ᱥᱳᱱᱫᱳᱞᱯᱩᱨ, ᱨᱟᱢᱯᱩᱨ, ᱟᱭᱫᱟ, ᱟᱨ ᱵᱟᱭᱨᱮ, ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ III ᱫᱚ ᱯᱷᱩᱞᱛᱚᱞᱟ, ᱪᱚᱨ-ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱵᱟᱴᱤ, ᱵᱮᱱᱟᱞᱤ, ᱥᱚᱠᱛᱤᱯᱩᱨ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚᱭ ᱮᱥᱮᱫᱟ᱾ ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱫᱚ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ]] [[विधान सभा|विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱟ formal ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ ===ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ=== *[[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱯᱤ. ᱨᱚᱪᱚᱱᱟ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ]] *[[ᱵᱟᱞᱟᱜᱚᱲ (विधान ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟ context)|ᱮᱢ.ᱮᱞ.ᱮ: ᱥᱩᱢᱚᱱᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] *ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ: ᱟᱥᱤᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -I: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -II: ​ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ -III: ​== ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ == === ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ === *[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱽ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ]] ​*ᱩᱪᱪᱚ ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ({{abbr|est.|ᱮᱦᱚᱵ}} ᱑᱘᱙᱐, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱟᱸᱲᱤ ᱥᱩᱨ, ᱵᱷᱚᱴᱴᱟᱪᱟᱨᱭᱚ ᱯᱟᱲᱟ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-high-school/19121400501 Guptipara High School]</ref> ​ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱮᱦᱚᱵ ᱑᱙᱕᱐, ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ᱾ ᱠᱚ-ᱮᱰ) <ref>[http://www.icbse.com/schools/guptipara-girls-high-school/19121402201 Guptipara Girls High School]</ref> *ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱚ ᱥᱚᱛᱭᱚᱵᱽᱨᱚᱛᱚ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ)<ref>[http://www.schoolsworld.in/schools/showschool.php?school_id=19121402202 Satyabrata Balika Vidyalaya]</ref> ​ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱵᱟᱴᱤ ᱪᱚᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/krishna-bati-char-high-school/19121401205 Krishna Bati Char High School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/satgachia-high-school/19091403904 Satgachia High School]</ref> ​ᱱᱚᱴᱟᱜᱚᱲ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/natagarh-high-school/19121403403 Natagarh High School]</ref> ​ᱥᱩᱞᱛᱟᱱᱯᱩᱨ ᱟᱞᱤᱭᱟ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥᱟ ᱥᱠᱩᱞ (ᱠᱚ-ᱮᱰ)<ref>[http://www.icbse.com/schools/sultanpur-alia-sr-madarasah/19072409802 Sultanpur Alia Sr. Madarasah School]</ref> ​ᱥᱟᱛᱜᱟᱪᱷᱤᱭᱟ ᱵᱟᱞᱤᱠᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ) ​*ᱢᱤᱥᱚᱱ ​ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱵᱳᱭᱮᱡᱽ ᱣᱮᱞᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱦᱳᱢ ​ == ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛᱤ == ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ: ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱚᱜᱚᱫᱽᱫᱷᱟᱛᱨᱤ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱳᱞ ᱡᱟᱛᱨᱟ, ᱡᱷᱟᱯᱟᱱ, ᱠᱟᱞᱤ ᱯᱩᱡᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟ local ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ, [[ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ structure|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ​ === ᱨᱟᱹᱛ-ᱡᱟᱛᱨᱟ === {{Main article|ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ}} ᱨᱟᱹᱛ ᱡᱟᱛᱨᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱠᱚᱨᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟ communication ᱒ ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ, ᱜᱩᱯᱛᱤᱯᱟᱲᱟ ᱨᱟᱹᱛ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱝ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ-ᱟ᱾<ref name="Datta">{{cite news|url=https://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|archive-url=https://web.archive.org/web/20101028132521/http://www.telegraphindia.com/1090906/jsp/calcutta/story_11457400.jsp|url-status=dead|archive-date=28 October 2010|title=Next Weekend you can be at ... Guptipara|last1=Datta|first1=Rangan|date=6 Sep 2009|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|access-date=25 July 2015}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵᱚᱜ-ᱟ 3z8a36bek1rq9s3eq6rhjuv7qct8vnr ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ 0 37968 197414 2026-08-30T09:27:32Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 "''[[The Hindu Business Line]]'' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, "ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱠᱟᱯᱟᱥ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ" ᱟᱨ ᱜᱚᱴᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web | url =http://www.blonnet.com/life/2004/11/05/stories/2004110500070100.htm | title = The itinerant saree seller..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 197414 wikitext text/x-wiki ''[[The Hindu Business Line]]'' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, "ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱠᱟᱯᱟᱥ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ" ᱟᱨ ᱜᱚᱴᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web | url =http://www.blonnet.com/life/2004/11/05/stories/2004110500070100.htm | title = The itinerant saree seller | publisher =The Hindu Business Line, 5 November 2004 | access-date = 29 January 2009}}</ref> ''[[The Times of India]]'' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ, [[Shantipur|ᱥᱟᱱᱛᱤᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ [[Phulia|ᱯᱷᱩᱞᱤᱭᱟ]] ᱫᱚ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱛᱮᱧ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ (handloom sarees) ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱᱟ᱾ ​[[Mamata Banerjee|ᱢᱚᱢᱚᱛᱟ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ]], ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱ ᱢᱩᱠᱷᱭᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ, ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ [[:en:Tant sari|ᱛᱟᱸᱛ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ]] ᱜᱮᱭ ᱦᱚᱨᱚᱜᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ 'ᱵᱽᱨᱟᱱᱰ ᱮᱢᱵᱟᱥᱟᱰᱚᱨ' ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite news|last=Mukherjee Pandey|first=Jhimli|title=The 'Mamata Saree' in hot demand|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-25/india/29581530_1_sarees-designs-weavers|archive-url=https://web.archive.org/web/20120419120518/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-25/india/29581530_1_sarees-designs-weavers|url-status=dead|archive-date=19 April 2012|newspaper=[[The Times of India]]|date=30 May 2016}}</ref> ​== ᱟᱞᱩ ᱯᱷᱞᱮᱠ ᱠᱟᱹᱨᱠᱷᱟᱱᱟ (Potato flake factory) == Ascon Agro Products Limited, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ SPS Group ᱟᱨ Pailan Group ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱠᱟᱹᱨᱠᱷᱟᱱᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱨᱮ ᱟᱞᱩ ᱯᱷᱞᱮᱠᱥ (potato flakes) ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱞᱚᱠᱟᱞ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮ "POTO" ᱵᱽᱨᱟᱱᱰ ᱛᱮ ᱟᱠᱷᱨᱤᱧᱚᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.potatopro.com/companies/pailan-group-ascon-agro-products-ltd | title = Pailan Group – Ascon Agro Products Ltd. | date = 16 October 2013 | publisher = potatoPRO.com |access-date = 19 July 2017}}</ref> ​== transport (Transport) == ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ - ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ - ᱪᱩᱸᱪᱩᱲᱟ ᱨᱟᱥᱛᱟ ᱫᱚ ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ [[Tarakeswar|ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ]], [[Hugli-Chuchura|ᱪᱩᱸᱪᱩᱲᱟ]], [[Haripal|ᱦᱚᱨᱤᱯᱟᱞ]], [[Kolkata|ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱮᱢᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ᱾ ​== ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ (Education) == [[Sarat Centenary College|ᱥᱟᱨᱚᱛ ᱥᱮᱱᱴᱮᱱᱟᱨᱤ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ]] ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ [[Sarat Chandra Chattopadhyay|ᱥᱟᱨᱚᱛ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱪᱚᱴᱴᱳᱯᱟᱫᱷᱭᱟᱭ]] ᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱵᱤᱥᱣᱚᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (The University of Burdwan) ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{Cite web|url=http://postscriptum.co.in/sarat-centenary-college/|title = SARAT CENTENARY COLLEGE – postScriptum}}</ref> ​== ᱞᱟ lay ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱮᱵᱟ (Healthcare) == ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱓᱐ ᱵᱮᱰ ᱟᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ (Rural Hospital) ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref name=medical>{{cite web | url = https://www.wbhealth.gov.in/ | title = Health & Family Welfare Department | work = Health Statistics | publisher = Government of West Bengal | access-date = 15 July 2017 | archive-date = 28 October 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211028134305/https://qphs.fs.quoracdn.net/main-qimg-99a499ee367f0c1530476c81086270c8 | url-status = dead }}</ref> ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱞᱟᱭᱚᱱᱥ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ Jannedra Memorial Child Health Care Hospital (᱒᱕ ᱵᱮᱰ) ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.hooghly.gov.in/public_doc/Hooghly%20Health%20Profile%202013.pdf| title = Private Hospitals in Hooghly district| work = The list includes Nursing Homes also, but here we are giving only Hospitals| publisher = Hooghly district administration| access-date = 17 July 2017| archive-date = 17 May 2017| archive-url = https://web.archive.org/web/20170517085300/http://www.hooghly.gov.in/public_doc/Hooghly%20Health%20Profile%202013.pdf| url-status = dead}}</ref> ​== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ (References) == {{reflist|3}} ​{{Hooghly District}} ​[[Category:Villages in Hooghly district]] 4ts59pem7xtor3cq8cuy0t3db0z4ixa 197415 197414 2026-08-30T09:28:44Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 197415 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=May 2018}} {{Infobox settlement | name = Dhaniakhali | official_name = | other_name = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ (Village) | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ, ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ | pushpin_label_position = | coordinates = {{coord|22|58|1|N|88|5|26|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|ᱡᱤᱞᱟᱹ]] | subdivision_name1 = [[West Bengal|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_name2 = [[Hooghly district|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [[Panchayati raj (India)|ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛᱤ ᱨᱟᱡᱽ]] | governing_body = [[Gram panchayat|ᱟᱹᱛᱩ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = 16 | population_total = 3,738 | population_as_of = 2011 | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 712302 (Dhaniakhali) | area_code = 03213 | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ/[[Subscriber trunk dialing|STD]] ᱠᱳᱰ | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-WB]] | registration_plate = WB | blank1_name_sec1 = ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ (Literacy) | blank1_info_sec1 = 80.73% | website = {{URL|hooghly.gov.in/}} | footnotes = | demographics1_info1 = [[Bengali language|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[English language|ᱤᱝᱨᱟᱹᱡᱤ]], [[Hindi language|ᱦᱤᱱᱫᱤ]] | blank2_name_sec1 = [[Lok Sabha|ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱥᱚᱸᱥᱚᱫᱽ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[Hooghly (Lok Sabha constituency)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | blank3_name_sec1 = [[Vidhan Sabha|विधान सभा]] ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank3_info_sec1 = [[Dhanekhali (Vidhan Sabha constituency)|ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ]] }} '''ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ''' (Bengali : ধনিয়াখালি) ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[West Bengal|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Hooghly district|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Chinsurah subdivision|ᱪᱤᱱᱥᱩᱨᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ]] ᱨᱮ [[:en:Dhaniakhali (community development block)|ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ CD ᱵᱽᱞᱚᱠ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱩᱭᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ [[:en:Dhaniakhali Sari|ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ]] (Dhaniakhali Sari) ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ == भूगोल (Geography) == {{OSM Location map | width=330| height=300| zoom=10 | coord={{coord|22|54|10|N|88|13|40|E}}| float=left|caption='''ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱽᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱟᱨ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱚ''' M: ᱢᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ/ ᱥᱟᱦᱟᱨ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱚᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ, R: ᱟᱹᱛᱩ/ ᱫᱮᱦᱟᱛ ᱠᱮᱱᱫᱽᱨᱚ |mark-coord1={{coord|22|52|12|N|88|21|46|E}} | label-pos1=left|label1= Chandannagar | numbered1=M| mark-title1= [[Chandannagar]] (M)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1=#800000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|22|49|50|N|88|20|44|E}} | label-pos2=right|label2=Bhadreswar| numbered2=M| mark-title2= [[Bhadreswar, Hooghly|Bhadreswar]] (M) |mark-coord3={{coord|22|48|40|N|88|20|35|E}} | label-pos3=right|label3=Champdani| numbered3=M| mark-title3= [[Champdani]] (M) |mark-coord4={{coord|22|53|20|N|88|0|54|E}} | label-pos4=right|label4=Tarakeswar| numbered4=M| mark-title4= [[Tarakeswar]] (M) |mark-coord5={{coord|22|50|10|N|88|10|43|E}} | label-pos5=right|label5=Bargachhia| numbered5=CT| mark-title5= [[Bargachhia]] (CT)| shape-color5=#A40000 |mark-coord6={{coord|22|49|17|N|88|13|2|E}} | label-pos6=left|label6=Balarambati| numbered6=CT| mark-title6= [[Balarambati]] (CT)| shape-color6=#A40000 |mark-coord7={{coord|22|49|22|N|88|14|9|E}} | label-pos7=right|label7=Singur| numbered7=CT| mark-title7= [[Singur]] (CT)| shape-color7=#A40000 |mark-coord8={{coord|22|48|10|N|88|15|30|E}} | label-pos8=right|label8=Nasibpur| numbered8=CT| mark-title8= [[Nasibpur]] (CT)| shape-color8=#A40000 |mark-coord9={{coord|22|47|20|N|88|13|26|E}} | label-pos9=right|label9=Jagatnagar| numbered9=CT| mark-title9= [[Jagatnagar]] (CT)| shape-color9=#A40000 |mark-coord10={{coord|22|46|5|N|88|14|30|E}} | label-pos10=left|label10=Baruipara| numbered10=CT| mark-title10= [[Baruipara]] (CT)| shape-color10=#A40000 |mark-coord11={{coord|22|46|30|N|88|15|25|E}} | label-pos11=right|label11=Borai| numbered11=CT| mark-title11= [[Borai, Hooghly|Borai]] (CT)| shape-color11=#A40000 |mark-coord12={{coord|22|58|26|N|88|6|30|E}} | label-pos12=right|label12=Dhaniakhali| numbered12=R| mark-title12= Dhaniakhali (R)|shape-color12=black| label-size12=13|label-color12=black |mark-coord13={{coord|23|2|13|N|88|7|17|E}} | label-pos13=right|label13=Gurap| numbered13=R| mark-title13= [[Gurap]] (R)| shape-color13=#C42222 |mark-coord14={{coord|22|57|41|N|88|18|23|E}} | label-pos14=right|label14=Polba| numbered14=R| mark-title14= [[Polba]] (R)| shape-color14=#C42222 |mark-coord15={{coord|22|56|13|N|88|11|42|E}} | label-pos15=right|label15=Dadpur| numbered15=R| mark-title15= [[Dadpur, Hooghly|Dadpur]] (R)| shape-color15=#C42222 |mark-coord16={{coord|22|56|4|N|88|18|19|E}} | label-pos16=right|label16=Barun Napara| numbered16=R| mark-title16= [[Barun Napara]] (R)| shape-color16=#C42222 |mark-coord17={{coord|22|49|40|N|88|6|16|E}} | label-pos17=left|label17=Haripal| numbered17=R| mark-title17= [[Haripal]] (R)| shape-color17=#C42222 |mark-coord18={{coord|23.0433|88.4298}}| label18=Hooghly |labela18=River| label-color18 = #77A1CB| label-angle18=0| label-pos18=bottom| label-size18=10| mark-size18=0| mark-title18 =none |mark-coord19={{coord|22|47|28|N|88|4|21|E}} | label-pos19=right|label19=Dwarhatta| numbered19=R| mark-title19= [[Dwarhatta]] (R)| shape-color19=#C42222}} === ᱴᱷᱟᱶ (Location) === ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱫᱚ {{coord|22|58|1|N|88|5|26|E}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://wikimapia.org/20764172/Dhaniakhali-P-S | title= Dhaniakhali P.S | work= Hooghly district| publisher= Wikimapia | access-date = 10 June 2016}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱜᱟᱝᱜᱟ ᱰᱮᱞᱴᱟ (Gangetic Delta) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱚᱢᱟᱱ [[alluvium|ᱦᱟᱥᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1912_PART_A_DCHB_HUGLI.pdf |title = District Census Handbook: Hugli, Series-20, Part XIIA | work= Physiography, Page 17-24|publisher= Directorate of Census Operations, West Bengal, 2011 | access-date = 28 September 2018 }}</ref> === ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ (Police station) === ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱫᱚ ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ CD ᱵᱽᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Hooghly |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 3 October 2018 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.policewb.gov.in/wbp/district/Hooghly/hglyphone.php | title = Hooghly District Police | publisher = West Bengal Police | access-date = 20 June 2017 | archive-date = 5 July 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170705234600/http://policewb.gov.in/wbp/district/Hooghly/hglyphone.php | url-status = dead }}</ref> === CD ᱵᱽᱞᱚᱠ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ (CD Block HQ) === ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ CD ᱵᱽᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ ᱫᱚ ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱨᱮᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1912_PART_A_DCHB_HUGLI.pdf |title = District Census Handbook: Hugli, Series-20, Part XIIA | work= Map of Hooghly district with CD Block HQs and Police Stations (on the fifth page) |publisher= Directorate of Census Operations, West Bengal, 2011 | access-date = 20 June 2017 }}</ref> === ᱥᱟᱦᱟᱨᱤᱠᱚᱨᱚᱱ (Urbanisation) === ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱕᱘.᱕᱒% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱔᱑.᱔᱘% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Hooghly |work = Table 2.1, 2.2, 2.4(a) | publisher= Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal | access-date = 27 September 2018}}</ref> ᱯᱚᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ CD ᱵᱽᱞᱚᱠ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱜᱮ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=census2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= 2011 census: West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 27 September 2018}}</ref> == ᱦᱚᱲ ᱮᱞ (Demographics) == ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ [[2011 Census of India]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱓,᱗᱓᱘ ᱡᱚᱱᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑,᱗᱕᱕ (᱔᱗%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱙᱘᱓ (᱕᱓%) ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱫᱚ ᱓᱐᱒ ᱡᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱴ ᱚᱞ-ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱗᱔᱔ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱘᱐.᱗᱓%) ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=census2011/> == ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ (Dhaniakhali Saris) ==''[[The Hindu Business Line]]'' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, "ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱠᱟᱯᱟᱥ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ" ᱟᱨ ᱜᱚᱴᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web | url =http://www.blonnet.com/life/2004/11/05/stories/2004110500070100.htm | title = The itinerant saree seller | publisher =The Hindu Business Line, 5 November 2004 | access-date = 29 January 2009}}</ref> ''[[The Times of India]]'' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ, [[Shantipur|ᱥᱟᱱᱛᱤᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ [[Phulia|ᱯᱷᱩᱞᱤᱭᱟ]] ᱫᱚ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱛᱮᱧ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ (handloom sarees) ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱᱟ᱾ ​[[Mamata Banerjee|ᱢᱚᱢᱚᱛᱟ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ]], ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱ ᱢᱩᱠᱷᱭᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ, ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ [[:en:Tant sari|ᱛᱟᱸᱛ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ]] ᱜᱮᱭ ᱦᱚᱨᱚᱜᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ 'ᱵᱽᱨᱟᱱᱰ ᱮᱢᱵᱟᱥᱟᱰᱚᱨ' ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite news|last=Mukherjee Pandey|first=Jhimli|title=The 'Mamata Saree' in hot demand|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-25/india/29581530_1_sarees-designs-weavers|archive-url=https://web.archive.org/web/20120419120518/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-25/india/29581530_1_sarees-designs-weavers|url-status=dead|archive-date=19 April 2012|newspaper=[[The Times of India]]|date=30 May 2016}}</ref> ​== ᱟᱞᱩ ᱯᱷᱞᱮᱠ ᱠᱟᱹᱨᱠᱷᱟᱱᱟ (Potato flake factory) == Ascon Agro Products Limited, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ SPS Group ᱟᱨ Pailan Group ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱠᱟᱹᱨᱠᱷᱟᱱᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱨᱮ ᱟᱞᱩ ᱯᱷᱞᱮᱠᱥ (potato flakes) ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱞᱚᱠᱟᱞ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮ "POTO" ᱵᱽᱨᱟᱱᱰ ᱛᱮ ᱟᱠᱷᱨᱤᱧᱚᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.potatopro.com/companies/pailan-group-ascon-agro-products-ltd | title = Pailan Group – Ascon Agro Products Ltd. | date = 16 October 2013 | publisher = potatoPRO.com |access-date = 19 July 2017}}</ref> ​== transport (Transport) == ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ - ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ - ᱪᱩᱸᱪᱩᱲᱟ ᱨᱟᱥᱛᱟ ᱫᱚ ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ [[Tarakeswar|ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ]], [[Hugli-Chuchura|ᱪᱩᱸᱪᱩᱲᱟ]], [[Haripal|ᱦᱚᱨᱤᱯᱟᱞ]], [[Kolkata|ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱮᱢᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ᱾ ​== ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ (Education) == [[Sarat Centenary College|ᱥᱟᱨᱚᱛ ᱥᱮᱱᱴᱮᱱᱟᱨᱤ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ]] ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ [[Sarat Chandra Chattopadhyay|ᱥᱟᱨᱚᱛ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱪᱚᱴᱴᱳᱯᱟᱫᱷᱭᱟᱭ]] ᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱵᱤᱥᱣᱚᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (The University of Burdwan) ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{Cite web|url=http://postscriptum.co.in/sarat-centenary-college/|title = SARAT CENTENARY COLLEGE – postScriptum}}</ref> ​== ᱞᱟ lay ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱮᱵᱟ (Healthcare) == ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱓᱐ ᱵᱮᱰ ᱟᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ (Rural Hospital) ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref name=medical>{{cite web | url = https://www.wbhealth.gov.in/ | title = Health & Family Welfare Department | work = Health Statistics | publisher = Government of West Bengal | access-date = 15 July 2017 | archive-date = 28 October 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211028134305/https://qphs.fs.quoracdn.net/main-qimg-99a499ee367f0c1530476c81086270c8 | url-status = dead }}</ref> ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱞᱟᱭᱚᱱᱥ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ Jannedra Memorial Child Health Care Hospital (᱒᱕ ᱵᱮᱰ) ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.hooghly.gov.in/public_doc/Hooghly%20Health%20Profile%202013.pdf| title = Private Hospitals in Hooghly district| work = The list includes Nursing Homes also, but here we are giving only Hospitals| publisher = Hooghly district administration| access-date = 17 July 2017| archive-date = 17 May 2017| archive-url = https://web.archive.org/web/20170517085300/http://www.hooghly.gov.in/public_doc/Hooghly%20Health%20Profile%202013.pdf| url-status = dead}}</ref> ​== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ (References) == {{reflist|3}} ​{{Hooghly District}} ​[[Category:Villages in Hooghly district]] 0q5ofr1ycede0yr3yvn9porqcljuiff 197416 197415 2026-08-30T10:37:09Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 197416 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Dhaniakhali | official_name = | other_name = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ (Village) | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ, ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ | pushpin_label_position = | coordinates = {{coord|22|58|1|N|88|5|26|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|ᱡᱤᱞᱟᱹ]] | subdivision_name1 = [[West Bengal|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_name2 = [[Hooghly district|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [[Panchayati raj (India)|ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛᱤ ᱨᱟᱡᱽ]] | governing_body = [[Gram panchayat|ᱟᱹᱛᱩ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = 16 | population_total = 3,738 | population_as_of = 2011 | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 712302 (Dhaniakhali) | area_code = 03213 | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ/[[Subscriber trunk dialing|STD]] ᱠᱳᱰ | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-WB]] | registration_plate = WB | blank1_name_sec1 = ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ (Literacy) | blank1_info_sec1 = 80.73% | website = {{URL|hooghly.gov.in/}} | footnotes = | demographics1_info1 = [[Bengali language|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[English language|ᱤᱝᱨᱟᱹᱡᱤ]], [[Hindi language|ᱦᱤᱱᱫᱤ]] | blank2_name_sec1 = [[Lok Sabha|ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱥᱚᱸᱥᱚᱫᱽ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[Hooghly (Lok Sabha constituency)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | blank3_name_sec1 = [[Vidhan Sabha|विधान सभा]] ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank3_info_sec1 = [[Dhanekhali (Vidhan Sabha constituency)|ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ]] }} '''ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ''' (Bengali : ধনিয়াখালি) ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[West Bengal|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Hooghly district|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Chinsurah subdivision|ᱪᱤᱱᱥᱩᱨᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ]] ᱨᱮ [[:en:Dhaniakhali (community development block)|ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ CD ᱵᱽᱞᱚᱠ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱩᱭᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ [[:en:Dhaniakhali Sari|ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ]] (Dhaniakhali Sari) ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ == ᱚᱛᱱᱚᱜ (Geography) == {{OSM Location map | width=330| height=300| zoom=10 | coord={{coord|22|54|10|N|88|13|40|E}}| float=left|caption='''ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱽᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱟᱨ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱚ''' M: ᱢᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ/ ᱥᱟᱦᱟᱨ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱚᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ, R: ᱟᱹᱛᱩ/ ᱫᱮᱦᱟᱛ ᱠᱮᱱᱫᱽᱨᱚ |mark-coord1={{coord|22|52|12|N|88|21|46|E}} | label-pos1=left|label1= Chandannagar | numbered1=M| mark-title1= [[Chandannagar]] (M)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1=#800000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|22|49|50|N|88|20|44|E}} | label-pos2=right|label2=Bhadreswar| numbered2=M| mark-title2= [[Bhadreswar, Hooghly|Bhadreswar]] (M) |mark-coord3={{coord|22|48|40|N|88|20|35|E}} | label-pos3=right|label3=Champdani| numbered3=M| mark-title3= [[Champdani]] (M) |mark-coord4={{coord|22|53|20|N|88|0|54|E}} | label-pos4=right|label4=Tarakeswar| numbered4=M| mark-title4= [[Tarakeswar]] (M) |mark-coord5={{coord|22|50|10|N|88|10|43|E}} | label-pos5=right|label5=Bargachhia| numbered5=CT| mark-title5= [[Bargachhia]] (CT)| shape-color5=#A40000 |mark-coord6={{coord|22|49|17|N|88|13|2|E}} | label-pos6=left|label6=Balarambati| numbered6=CT| mark-title6= [[Balarambati]] (CT)| shape-color6=#A40000 |mark-coord7={{coord|22|49|22|N|88|14|9|E}} | label-pos7=right|label7=Singur| numbered7=CT| mark-title7= [[Singur]] (CT)| shape-color7=#A40000 |mark-coord8={{coord|22|48|10|N|88|15|30|E}} | label-pos8=right|label8=Nasibpur| numbered8=CT| mark-title8= [[Nasibpur]] (CT)| shape-color8=#A40000 |mark-coord9={{coord|22|47|20|N|88|13|26|E}} | label-pos9=right|label9=Jagatnagar| numbered9=CT| mark-title9= [[Jagatnagar]] (CT)| shape-color9=#A40000 |mark-coord10={{coord|22|46|5|N|88|14|30|E}} | label-pos10=left|label10=Baruipara| numbered10=CT| mark-title10= [[Baruipara]] (CT)| shape-color10=#A40000 |mark-coord11={{coord|22|46|30|N|88|15|25|E}} | label-pos11=right|label11=Borai| numbered11=CT| mark-title11= [[Borai, Hooghly|Borai]] (CT)| shape-color11=#A40000 |mark-coord12={{coord|22|58|26|N|88|6|30|E}} | label-pos12=right|label12=Dhaniakhali| numbered12=R| mark-title12= Dhaniakhali (R)|shape-color12=black| label-size12=13|label-color12=black |mark-coord13={{coord|23|2|13|N|88|7|17|E}} | label-pos13=right|label13=Gurap| numbered13=R| mark-title13= [[Gurap]] (R)| shape-color13=#C42222 |mark-coord14={{coord|22|57|41|N|88|18|23|E}} | label-pos14=right|label14=Polba| numbered14=R| mark-title14= [[Polba]] (R)| shape-color14=#C42222 |mark-coord15={{coord|22|56|13|N|88|11|42|E}} | label-pos15=right|label15=Dadpur| numbered15=R| mark-title15= [[Dadpur, Hooghly|Dadpur]] (R)| shape-color15=#C42222 |mark-coord16={{coord|22|56|4|N|88|18|19|E}} | label-pos16=right|label16=Barun Napara| numbered16=R| mark-title16= [[Barun Napara]] (R)| shape-color16=#C42222 |mark-coord17={{coord|22|49|40|N|88|6|16|E}} | label-pos17=left|label17=Haripal| numbered17=R| mark-title17= [[Haripal]] (R)| shape-color17=#C42222 |mark-coord18={{coord|23.0433|88.4298}}| label18=Hooghly |labela18=River| label-color18 = #77A1CB| label-angle18=0| label-pos18=bottom| label-size18=10| mark-size18=0| mark-title18 =none |mark-coord19={{coord|22|47|28|N|88|4|21|E}} | label-pos19=right|label19=Dwarhatta| numbered19=R| mark-title19= [[Dwarhatta]] (R)| shape-color19=#C42222}} === ᱴᱷᱟᱶ (Location) === ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱫᱚ {{coord|22|58|1|N|88|5|26|E}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://wikimapia.org/20764172/Dhaniakhali-P-S | title= Dhaniakhali P.S | work= Hooghly district| publisher= Wikimapia | access-date = 10 June 2016}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱜᱟᱝᱜᱟ ᱰᱮᱞᱴᱟ (Gangetic Delta) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱚᱢᱟᱱ [[alluvium|ᱦᱟᱥᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1912_PART_A_DCHB_HUGLI.pdf |title = District Census Handbook: Hugli, Series-20, Part XIIA | work= Physiography, Page 17-24|publisher= Directorate of Census Operations, West Bengal, 2011 | access-date = 28 September 2018 }}</ref> === ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ (Police station) === ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱫᱚ ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ CD ᱵᱽᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Hooghly |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 3 October 2018 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.policewb.gov.in/wbp/district/Hooghly/hglyphone.php | title = Hooghly District Police | publisher = West Bengal Police | access-date = 20 June 2017 | archive-date = 5 July 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170705234600/http://policewb.gov.in/wbp/district/Hooghly/hglyphone.php | url-status = dead }}</ref> === CD ᱵᱽᱞᱚᱠ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ (CD Block HQ) === ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ CD ᱵᱽᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ ᱫᱚ ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱨᱮᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1912_PART_A_DCHB_HUGLI.pdf |title = District Census Handbook: Hugli, Series-20, Part XIIA | work= Map of Hooghly district with CD Block HQs and Police Stations (on the fifth page) |publisher= Directorate of Census Operations, West Bengal, 2011 | access-date = 20 June 2017 }}</ref> === ᱥᱟᱦᱟᱨᱤᱠᱚᱨᱚᱱ (Urbanisation) === ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱕᱘.᱕᱒% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱔᱑.᱔᱘% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Hooghly |work = Table 2.1, 2.2, 2.4(a) | publisher= Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal | access-date = 27 September 2018}}</ref> ᱯᱚᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ CD ᱵᱽᱞᱚᱠ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱜᱮ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=census2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= 2011 census: West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 27 September 2018}}</ref> == ᱦᱚᱲ ᱮᱞ == ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ [[2011 Census of India]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱓,᱗᱓᱘ ᱡᱚᱱᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑,᱗᱕᱕ (᱔᱗%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱙᱘᱓ (᱕᱓%) ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱫᱚ ᱓᱐᱒ ᱡᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱴ ᱚᱞ-ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱗᱔᱔ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱘᱐.᱗᱓%) ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=census2011/> == ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ (Dhaniakhali Saris) == ''[[The Hindu Business Line]]'' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, "ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱠᱟᱯᱟᱥ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ" ᱟᱨ ᱜᱚᱴᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web | url =http://www.blonnet.com/life/2004/11/05/stories/2004110500070100.htm | title = The itinerant saree seller | publisher =The Hindu Business Line, 5 November 2004 | access-date = 29 January 2009}}</ref> ''[[The Times of India]]'' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ, [[Shantipur|ᱥᱟᱱᱛᱤᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ [[Phulia|ᱯᱷᱩᱞᱤᱭᱟ]] ᱫᱚ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱛᱮᱧ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ (handloom sarees) ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱᱟ᱾ ​[[Mamata Banerjee|ᱢᱚᱢᱚᱛᱟ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ]], ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱ ᱢᱩᱠᱷᱭᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ, ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ [[:en:Tant sari|ᱛᱟᱸᱛ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ]] ᱜᱮᱭ ᱦᱚᱨᱚᱜᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ 'ᱵᱽᱨᱟᱱᱰ ᱮᱢᱵᱟᱥᱟᱰᱚᱨ' ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite news|last=Mukherjee Pandey|first=Jhimli|title=The 'Mamata Saree' in hot demand|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-25/india/29581530_1_sarees-designs-weavers|archive-url=https://web.archive.org/web/20120419120518/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-25/india/29581530_1_sarees-designs-weavers|url-status=dead|archive-date=19 April 2012|newspaper=[[The Times of India]]|date=30 May 2016}}</ref> ​== ᱟᱹᱞᱩ ᱯᱷᱞᱮᱠ ᱠᱟᱹᱨᱠᱷᱟᱱᱟ (Potato flake factory) == Ascon Agro Products Limited, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ SPS Group ᱟᱨ Pailan Group ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱠᱟᱹᱨᱠᱷᱟᱱᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱨᱮ ᱟᱞᱩ ᱯᱷᱞᱮᱠᱥ (potato flakes) ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱞᱚᱠᱟᱞ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮ "POTO" ᱵᱽᱨᱟᱱᱰ ᱛᱮ ᱟᱠᱷᱨᱤᱧᱚᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.potatopro.com/companies/pailan-group-ascon-agro-products-ltd | title = Pailan Group – Ascon Agro Products Ltd. | date = 16 October 2013 | publisher = potatoPRO.com |access-date = 19 July 2017}}</ref> ​ == ᱡᱟᱛᱟᱭᱟᱛ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ (Transport) == ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ - ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ - ᱪᱩᱸᱪᱩᱲᱟ ᱨᱟᱥᱛᱟ ᱫᱚ ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ [[Tarakeswar|ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ]], [[Hugli-Chuchura|ᱪᱩᱸᱪᱩᱲᱟ]], [[Haripal|ᱦᱚᱨᱤᱯᱟᱞ]], [[Kolkata|ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱮᱢᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ᱾ ​ == ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ (Education) == [[Sarat Centenary College|ᱥᱟᱨᱚᱛ ᱥᱮᱱᱴᱮᱱᱟᱨᱤ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ]] ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ [[Sarat Chandra Chattopadhyay|ᱥᱟᱨᱚᱛ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱪᱚᱴᱴᱳᱯᱟᱫᱷᱭᱟᱭ]] ᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱵᱤᱥᱣᱚᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (The University of Burdwan) ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{Cite web|url=http://postscriptum.co.in/sarat-centenary-college/|title = SARAT CENTENARY COLLEGE – postScriptum}}</ref> ​== ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱮᱵᱟ (Healthcare) == ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱓᱐ ᱵᱮᱰ ᱟᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ (Rural Hospital) ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref name=medical>{{cite web | url = https://www.wbhealth.gov.in/ | title = Health & Family Welfare Department | work = Health Statistics | publisher = Government of West Bengal | access-date = 15 July 2017 | archive-date = 28 October 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211028134305/https://qphs.fs.quoracdn.net/main-qimg-99a499ee367f0c1530476c81086270c8 | url-status = dead }}</ref> ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱞᱟᱭᱚᱱᱥ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ Jannedra Memorial Child Health Care Hospital (᱒᱕ ᱵᱮᱰ) ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.hooghly.gov.in/public_doc/Hooghly%20Health%20Profile%202013.pdf| title = Private Hospitals in Hooghly district| work = The list includes Nursing Homes also, but here we are giving only Hospitals| publisher = Hooghly district administration| access-date = 17 July 2017| archive-date = 17 May 2017| archive-url = https://web.archive.org/web/20170517085300/http://www.hooghly.gov.in/public_doc/Hooghly%20Health%20Profile%202013.pdf| url-status = dead}}</ref> ​== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ (References) == {{reflist|3}} ​{{Hooghly District}} ​[[Category:Villages in Hooghly district]] j9ngko57h5rwpeh1w1jjxaxixh1mr0e 197417 197416 2026-08-30T10:38:07Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 /* ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ (Education) */ 197417 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Dhaniakhali | official_name = | other_name = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ (Village) | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ, ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ | pushpin_label_position = | coordinates = {{coord|22|58|1|N|88|5|26|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|ᱡᱤᱞᱟᱹ]] | subdivision_name1 = [[West Bengal|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_name2 = [[Hooghly district|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [[Panchayati raj (India)|ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛᱤ ᱨᱟᱡᱽ]] | governing_body = [[Gram panchayat|ᱟᱹᱛᱩ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = 16 | population_total = 3,738 | population_as_of = 2011 | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 712302 (Dhaniakhali) | area_code = 03213 | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ/[[Subscriber trunk dialing|STD]] ᱠᱳᱰ | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-WB]] | registration_plate = WB | blank1_name_sec1 = ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ (Literacy) | blank1_info_sec1 = 80.73% | website = {{URL|hooghly.gov.in/}} | footnotes = | demographics1_info1 = [[Bengali language|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[English language|ᱤᱝᱨᱟᱹᱡᱤ]], [[Hindi language|ᱦᱤᱱᱫᱤ]] | blank2_name_sec1 = [[Lok Sabha|ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱥᱚᱸᱥᱚᱫᱽ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[Hooghly (Lok Sabha constituency)|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | blank3_name_sec1 = [[Vidhan Sabha|विधान सभा]] ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank3_info_sec1 = [[Dhanekhali (Vidhan Sabha constituency)|ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ]] }} '''ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ''' (Bengali : ধনিয়াখালি) ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[West Bengal|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Hooghly district|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Chinsurah subdivision|ᱪᱤᱱᱥᱩᱨᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ]] ᱨᱮ [[:en:Dhaniakhali (community development block)|ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ CD ᱵᱽᱞᱚᱠ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱩᱭᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ [[:en:Dhaniakhali Sari|ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ]] (Dhaniakhali Sari) ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ == ᱚᱛᱱᱚᱜ (Geography) == {{OSM Location map | width=330| height=300| zoom=10 | coord={{coord|22|54|10|N|88|13|40|E}}| float=left|caption='''ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱽᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱟᱨ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱚ''' M: ᱢᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ/ ᱥᱟᱦᱟᱨ, CT: ᱥᱮᱱᱥᱚᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ, R: ᱟᱹᱛᱩ/ ᱫᱮᱦᱟᱛ ᱠᱮᱱᱫᱽᱨᱚ |mark-coord1={{coord|22|52|12|N|88|21|46|E}} | label-pos1=left|label1= Chandannagar | numbered1=M| mark-title1= [[Chandannagar]] (M)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1=#800000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|22|49|50|N|88|20|44|E}} | label-pos2=right|label2=Bhadreswar| numbered2=M| mark-title2= [[Bhadreswar, Hooghly|Bhadreswar]] (M) |mark-coord3={{coord|22|48|40|N|88|20|35|E}} | label-pos3=right|label3=Champdani| numbered3=M| mark-title3= [[Champdani]] (M) |mark-coord4={{coord|22|53|20|N|88|0|54|E}} | label-pos4=right|label4=Tarakeswar| numbered4=M| mark-title4= [[Tarakeswar]] (M) |mark-coord5={{coord|22|50|10|N|88|10|43|E}} | label-pos5=right|label5=Bargachhia| numbered5=CT| mark-title5= [[Bargachhia]] (CT)| shape-color5=#A40000 |mark-coord6={{coord|22|49|17|N|88|13|2|E}} | label-pos6=left|label6=Balarambati| numbered6=CT| mark-title6= [[Balarambati]] (CT)| shape-color6=#A40000 |mark-coord7={{coord|22|49|22|N|88|14|9|E}} | label-pos7=right|label7=Singur| numbered7=CT| mark-title7= [[Singur]] (CT)| shape-color7=#A40000 |mark-coord8={{coord|22|48|10|N|88|15|30|E}} | label-pos8=right|label8=Nasibpur| numbered8=CT| mark-title8= [[Nasibpur]] (CT)| shape-color8=#A40000 |mark-coord9={{coord|22|47|20|N|88|13|26|E}} | label-pos9=right|label9=Jagatnagar| numbered9=CT| mark-title9= [[Jagatnagar]] (CT)| shape-color9=#A40000 |mark-coord10={{coord|22|46|5|N|88|14|30|E}} | label-pos10=left|label10=Baruipara| numbered10=CT| mark-title10= [[Baruipara]] (CT)| shape-color10=#A40000 |mark-coord11={{coord|22|46|30|N|88|15|25|E}} | label-pos11=right|label11=Borai| numbered11=CT| mark-title11= [[Borai, Hooghly|Borai]] (CT)| shape-color11=#A40000 |mark-coord12={{coord|22|58|26|N|88|6|30|E}} | label-pos12=right|label12=Dhaniakhali| numbered12=R| mark-title12= Dhaniakhali (R)|shape-color12=black| label-size12=13|label-color12=black |mark-coord13={{coord|23|2|13|N|88|7|17|E}} | label-pos13=right|label13=Gurap| numbered13=R| mark-title13= [[Gurap]] (R)| shape-color13=#C42222 |mark-coord14={{coord|22|57|41|N|88|18|23|E}} | label-pos14=right|label14=Polba| numbered14=R| mark-title14= [[Polba]] (R)| shape-color14=#C42222 |mark-coord15={{coord|22|56|13|N|88|11|42|E}} | label-pos15=right|label15=Dadpur| numbered15=R| mark-title15= [[Dadpur, Hooghly|Dadpur]] (R)| shape-color15=#C42222 |mark-coord16={{coord|22|56|4|N|88|18|19|E}} | label-pos16=right|label16=Barun Napara| numbered16=R| mark-title16= [[Barun Napara]] (R)| shape-color16=#C42222 |mark-coord17={{coord|22|49|40|N|88|6|16|E}} | label-pos17=left|label17=Haripal| numbered17=R| mark-title17= [[Haripal]] (R)| shape-color17=#C42222 |mark-coord18={{coord|23.0433|88.4298}}| label18=Hooghly |labela18=River| label-color18 = #77A1CB| label-angle18=0| label-pos18=bottom| label-size18=10| mark-size18=0| mark-title18 =none |mark-coord19={{coord|22|47|28|N|88|4|21|E}} | label-pos19=right|label19=Dwarhatta| numbered19=R| mark-title19= [[Dwarhatta]] (R)| shape-color19=#C42222}} === ᱴᱷᱟᱶ (Location) === ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱫᱚ {{coord|22|58|1|N|88|5|26|E}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://wikimapia.org/20764172/Dhaniakhali-P-S | title= Dhaniakhali P.S | work= Hooghly district| publisher= Wikimapia | access-date = 10 June 2016}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱜᱟᱝᱜᱟ ᱰᱮᱞᱴᱟ (Gangetic Delta) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱚᱢᱟᱱ [[alluvium|ᱦᱟᱥᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1912_PART_A_DCHB_HUGLI.pdf |title = District Census Handbook: Hugli, Series-20, Part XIIA | work= Physiography, Page 17-24|publisher= Directorate of Census Operations, West Bengal, 2011 | access-date = 28 September 2018 }}</ref> === ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ (Police station) === ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱫᱚ ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ CD ᱵᱽᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Hooghly |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 3 October 2018 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.policewb.gov.in/wbp/district/Hooghly/hglyphone.php | title = Hooghly District Police | publisher = West Bengal Police | access-date = 20 June 2017 | archive-date = 5 July 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170705234600/http://policewb.gov.in/wbp/district/Hooghly/hglyphone.php | url-status = dead }}</ref> === CD ᱵᱽᱞᱚᱠ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ (CD Block HQ) === ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ CD ᱵᱽᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ ᱫᱚ ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱨᱮᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1912_PART_A_DCHB_HUGLI.pdf |title = District Census Handbook: Hugli, Series-20, Part XIIA | work= Map of Hooghly district with CD Block HQs and Police Stations (on the fifth page) |publisher= Directorate of Census Operations, West Bengal, 2011 | access-date = 20 June 2017 }}</ref> === ᱥᱟᱦᱟᱨᱤᱠᱚᱨᱚᱱ (Urbanisation) === ᱪᱚᱱᱫᱚᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱕᱘.᱕᱒% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱔᱑.᱔᱘% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Hooghly |work = Table 2.1, 2.2, 2.4(a) | publisher= Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal | access-date = 27 September 2018}}</ref> ᱯᱚᱞᱵᱟ ᱫᱟᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ CD ᱵᱽᱞᱚᱠ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱜᱮ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=census2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= 2011 census: West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 27 September 2018}}</ref> == ᱦᱚᱲ ᱮᱞ == ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ [[2011 Census of India]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱓,᱗᱓᱘ ᱡᱚᱱᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑,᱗᱕᱕ (᱔᱗%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱙᱘᱓ (᱕᱓%) ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱫᱚ ᱓᱐᱒ ᱡᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱩᱴ ᱚᱞ-ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱗᱔᱔ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱘᱐.᱗᱓%) ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=census2011/> == ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ (Dhaniakhali Saris) == ''[[The Hindu Business Line]]'' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, "ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱠᱟᱯᱟᱥ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ" ᱟᱨ ᱜᱚᱴᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web | url =http://www.blonnet.com/life/2004/11/05/stories/2004110500070100.htm | title = The itinerant saree seller | publisher =The Hindu Business Line, 5 November 2004 | access-date = 29 January 2009}}</ref> ''[[The Times of India]]'' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ, [[Shantipur|ᱥᱟᱱᱛᱤᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ [[Phulia|ᱯᱷᱩᱞᱤᱭᱟ]] ᱫᱚ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱛᱮᱧ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ (handloom sarees) ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱᱟ᱾ ​[[Mamata Banerjee|ᱢᱚᱢᱚᱛᱟ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ]], ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱ ᱢᱩᱠᱷᱭᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ, ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ [[:en:Tant sari|ᱛᱟᱸᱛ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ]] ᱜᱮᱭ ᱦᱚᱨᱚᱜᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ 'ᱵᱽᱨᱟᱱᱰ ᱮᱢᱵᱟᱥᱟᱰᱚᱨ' ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite news|last=Mukherjee Pandey|first=Jhimli|title=The 'Mamata Saree' in hot demand|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-25/india/29581530_1_sarees-designs-weavers|archive-url=https://web.archive.org/web/20120419120518/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-25/india/29581530_1_sarees-designs-weavers|url-status=dead|archive-date=19 April 2012|newspaper=[[The Times of India]]|date=30 May 2016}}</ref> ​== ᱟᱹᱞᱩ ᱯᱷᱞᱮᱠ ᱠᱟᱹᱨᱠᱷᱟᱱᱟ (Potato flake factory) == Ascon Agro Products Limited, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ SPS Group ᱟᱨ Pailan Group ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱠᱟᱹᱨᱠᱷᱟᱱᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱨᱮ ᱟᱞᱩ ᱯᱷᱞᱮᱠᱥ (potato flakes) ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱞᱚᱠᱟᱞ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮ "POTO" ᱵᱽᱨᱟᱱᱰ ᱛᱮ ᱟᱠᱷᱨᱤᱧᱚᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.potatopro.com/companies/pailan-group-ascon-agro-products-ltd | title = Pailan Group – Ascon Agro Products Ltd. | date = 16 October 2013 | publisher = potatoPRO.com |access-date = 19 July 2017}}</ref> ​ == ᱡᱟᱛᱟᱭᱟᱛ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ (Transport) == ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ - ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ - ᱪᱩᱸᱪᱩᱲᱟ ᱨᱟᱥᱛᱟ ᱫᱚ ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ [[Tarakeswar|ᱛᱟᱨᱟᱠᱮᱥᱣᱚᱨ]], [[Hugli-Chuchura|ᱪᱩᱸᱪᱩᱲᱟ]], [[Haripal|ᱦᱚᱨᱤᱯᱟᱞ]], [[Kolkata|ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱮᱢᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ᱾ ​ == ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ (Education) == [[Sarat Centenary College|ᱥᱟᱨᱚᱛ ᱥᱮᱱᱴᱮᱱᱟᱨᱤ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ]] ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ [[Sarat Chandra Chattopadhyay|ᱥᱟᱨᱚᱛ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱪᱚᱴᱴᱳᱯᱟᱫᱷᱭᱟᱭ]] ᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱵᱤᱥᱣᱚᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ (The University of Burdwan) ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{Cite web|url=http://postscriptum.co.in/sarat-centenary-college/|title = SARAT CENTENARY COLLEGE – postScriptum}}</ref> ​== ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱮᱵᱟ (Healthcare) == ᱫᱷᱚᱱᱤᱭᱟᱠᱷᱟᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱓᱐ ᱵᱮᱰ ᱟᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ (Rural Hospital) ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref name=medical>{{cite web | url = https://www.wbhealth.gov.in/ | title = Health & Family Welfare Department | work = Health Statistics | publisher = Government of West Bengal | access-date = 15 July 2017 | archive-date = 28 October 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211028134305/https://qphs.fs.quoracdn.net/main-qimg-99a499ee367f0c1530476c81086270c8 | url-status = dead }}</ref> ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱞᱟᱭᱚᱱᱥ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ Jannedra Memorial Child Health Care Hospital (᱒᱕ ᱵᱮᱰ) ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.hooghly.gov.in/public_doc/Hooghly%20Health%20Profile%202013.pdf| title = Private Hospitals in Hooghly district| work = The list includes Nursing Homes also, but here we are giving only Hospitals| publisher = Hooghly district administration| access-date = 17 July 2017| archive-date = 17 May 2017| archive-url = https://web.archive.org/web/20170517085300/http://www.hooghly.gov.in/public_doc/Hooghly%20Health%20Profile%202013.pdf| url-status = dead}}</ref> ​=== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ (References) === {{reflist|3}} ​{{Hooghly District}} ​[[Category:Villages in Hooghly district]] 4nrvztdna9zv3qdxpwx7v34hun3ggyd ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ 0 37969 197418 2026-08-30T10:49:45Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 "{{Infobox settlement | name = ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ (Kashipur) | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱛᱳ (Village) | image = File:Kashipur Rajbari 05.jpg | image_alt = | caption = ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱹᱲᱤ | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = |..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 197418 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ (Kashipur) | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱛᱳ (Village) | image = File:Kashipur Rajbari 05.jpg | image_alt = | caption = ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱹᱲᱤ | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23|26|11|N|86|40|13|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ᱯᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name1 = ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ | subdivision_type2 = ᱡᱮᱞᱟ | subdivision_name2 = ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ | subdivision_type3 = ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ | subdivision_name3 = ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = ᱟᱛᱳ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ (Gram panchayat) | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2369 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ | demographics1_info1 = ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ, ᱤᱝᱞᱤᱥ | timezone1 = ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱥᱴᱟᱱᱰᱟᱨᱰ ᱴᱟᱭᱤᱢ (IST) | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = ᱯᱤᱱ (PIN) | postal_code = 723132 | registration_plate = WB-55, WB-56 | website = {{URL|wb.gov.in}} | footnotes = }} ​'''ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ''' (Kashipur) ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ (CD block) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱛᱳ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱜᱮ ᱠᱟᱞᱞᱳᱞᱤ (Kalloli) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ​== ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ (Panchkot Raj) ᱫᱚ ᱙᱔᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱗᱕᱐ ᱮᱰᱤ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱜᱚᱲ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱛᱚᱵᱮ, ᱜᱚᱲ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱫ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱨᱮᱠᱚ ᱧᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱖᱐᱐ ᱮᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱟᱨᱜᱤ (Bargi) ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱗᱕᱐ ᱮᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ, ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱛᱮᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://asianheritagealertiaah.blogspot.in/2011/10/capital-in-shambles-garh-panchakot.html |title = Capital in shambles: Garh Panchakot, Purulia | publisher= Heritage in Peril| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.trekearth.com/gallery/Asia/India/East/West_Bengal/Garpanchkot/photo900506.htm |title = Historical ruins | publisher= Trek Earth | access-date = 1 December 2016}}</ref> ​ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱡᱟᱜᱤᱨ (ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱢᱤᱱᱫᱟᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱪᱟᱠᱞᱟ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ) ᱫᱚ ᱘᱐ ᱮᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱥᱮᱠᱷᱚᱨ (Damodar Shekhar) ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱷᱚᱛᱨᱤᱭᱚ ᱯᱚᱨᱢᱟᱨ (ᱚᱜᱽᱱᱤᱵᱚᱝᱥᱤ) ᱜᱟᱸᱛᱟᱠ ᱨᱮᱱ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>[[The Tribes and Castes of Bengal]] by H H Risley. Vol-i, Firma Mukhopadhyay Calcutta India. Page: 536.</ref><ref>{{Cite book |last=Mondal |first=Bikram |url=https://books.google.com/books?id=2ApyEAAAQBAJ&dq=Damodar+Sekhar&pg=PA100 |title=Broken Palace: The Lost Majesty of Bengal |date=2021-09-07 |publisher=Notion Press |isbn=978-1-68554-408-9 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=gZ9WAAAAIAAJ&q=Damodar+Sekhar |title=All-India Trade Directory and Who's who |date=1943 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Jha |first=Amit |title=Contemporary Religious Institutions in Tribal India |date=2009 |publisher=[[Lulu.com]] |isbn=978-0-557-09053-2 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=eA5DAAAAYAAJ&q=Damodar+Sekhar |title=Journal of Historical Research |date=1979 |publisher=Department of History, Ranchi University. |language=en}}</ref><ref>[[iarchive:in.ernet.dli.2015.44171/page/n332/|Descriptive Ethnology of Bengal]] by E T Dalton. CALCUTTA. OFFICE OF THE SUPERINTENDENT OF GOVERNMENT PRINTING. 1872. Page: 318.</ref><ref>[[iarchive:dli.bengal.10689.2816/page/n292/|Statistical Account of Bengal]]. W W Hunter. Vol-xvii. Compiled by H H Risley. TRUBNER&CO. LONDON. 1877. Page: 292.</ref> ​ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱟ ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨ ᱡᱽᱭᱳᱛᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ (Raja Bahadur Jyoti Prasad Singh Deo) ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱓᱘ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱮ ᱨᱟᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱑᱒ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ 'ᱨᱟᱡᱟ' ᱩᱯᱟᱹᱫᱷᱤ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱨᱟᱡᱟ ᱠᱚᱞᱭᱟᱬᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱘-᱑᱙᱔᱕ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱨᱟᱡᱟ ᱥᱚᱝᱠᱚᱨᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱕᱖ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ ᱵᱷᱩᱵᱚᱱᱮᱥᱣᱚᱨᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱖-᱑᱙᱗᱒ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱮ ᱨᱟᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://members.iinet.net.au/~royalty/ips/p/panchkot.html |title = Panchkot (Jagir) | publisher= World of Royalty | access-date = 1 December 2016}}</ref> ​== भूगोल == === ᱴᱷᱟᱶ === ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱫᱚ {{coord|23|26|11|N|86|40|13|E}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://wikimapia.org/463867/Kashipur | title= Kashipur | work= Purulia | publisher= Wikimapia | access-date = 2 October 2016}}</ref> ᱠᱟᱞᱞᱳᱞᱤ (Kalloli), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>Google maps</ref> ​=== ᱮᱨᱤᱭᱟ ᱱᱟ surface/ ᱧᱮᱱᱮᱞ === ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ ᱫᱚ ᱪᱷᱳᱴᱟᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱯᱞᱟᱴᱩ (Chota Nagpur Plateau) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱫᱷᱟᱯ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱚᱛ ᱫᱚ ᱰᱷᱳᱞᱳ-ᱪᱟᱴᱳ (undulating) ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱥᱮ ᱱᱟᱥᱮ ᱵᱩᱨᱩ ᱠᱚ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>[[John Wardle Houlton|Sir John Houlton]], ''Bihar, the Heart of India'', 1949, p. 170, Orient Longmans Ltd.</ref> ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱫᱚ ᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱ ᱘᱓.᱘᱐% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱛᱳ ᱴᱚᱞᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱛᱚᱵᱮ, ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱑᱖.᱒᱐% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱑᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱮᱱᱥᱚᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ (census towns) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Purulia |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Planning and Statistics, Government of West Bengal |access-date = 12 January 2020 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ᱯᱟᱨᱵᱮᱞᱤᱭᱟ (Parbelia) ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱠᱳᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ - ᱕᱐᱐ ᱢᱮᱜᱟᱣᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱰᱤᱦ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ<ref name=santaldih>{{cite web |url = http://stpswbpdcl.n-stars.org/ |title = Santaldih Thermal Power Station - WBPDCL |publisher = WBPDCL |access-date = 2011-08-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100111024838/http://stpswbpdcl.n-stars.org/ |archive-date = 11 January 2010 |url-status = dead }}</ref> ᱟᱨ ᱑᱒᱐᱐ ᱢᱮᱜᱟᱣᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱚ ᱑᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱟᱨᱮᱭᱟ᱾ ᱵᱟᱸᱫᱟ ᱫᱮᱣᱩᱞ (Banda Deul) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱢᱩᱠᱷᱭᱟᱹ ᱢᱚᱱᱩᱢᱮᱱᱴ (monument of national importance) ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.asikolkata.in/purulia.aspx | title = Old temple at Banda (locally known as deul)| publisher = ASI, Kolkata Circle |access-date = 23 January 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://asi.nic.in/alphabetical-list-of-monuments-west-bengal/|title=List of Ancient Monuments and Archaeological Sites and Remains of West Bengal - Archaeological Survey of India|publisher= ASI|work= Item no. 134|access-date=25 January 2020}}</ref> ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱟᱥᱮ ᱱᱟᱣᱟ ᱜᱮ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱟᱱᱟᱜ ᱜᱮᱭᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://asianheritagealertiaah.blogspot.in/2011/10/capital-in-shambles-garh-panchakot.html |title = Capital in shambles: Garh Panchakot, Purulia | publisher= Heritage in Peril| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.trekearth.com/gallery/Asia/India/East/West_Bengal/Garpanchkot/photo900506.htm |title = Historical ruins| publisher= Trek Earth | access-date = 1 December 2016}}</ref> ​== ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱞᱮᱠᱷᱟ == ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ (Census) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱓᱖᱙ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑,᱒᱔᱖ (᱕᱓%) ᱫᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱑᱒᱓ (᱔᱗%) ᱫᱚ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱐-᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱒᱕᱘ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱚᱞᱚᱜ-ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑,᱖᱓᱒ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱗᱗.᱓᱑%)᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 2 September 2016 }}</ref> ​== ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱯᱨᱚᱥᱟᱥᱚᱱ == === ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ === ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱫᱽᱨᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱮᱨᱤᱭᱟ ᱪᱟᱞᱟᱣᱮᱫᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱘᱐᱑.᱘᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ<sup>᱒</sup> ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱙᱙,᱙᱓᱒ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite web |url = http://www.dospiwb.org.in/site.php |title = District Statistical Handbook 2014 Purulia |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 2 October 2016 |url-status = usurped |archive-url = https://web.archive.org/web/20170729135056/http://www.dospiwb.org.in/site.php |archive-date = 29 July 2017 }}</ref><ref>{{cite web | url = [suspicious link removed] | title = Kashipur PS | publisher = Purulia District Police | access-date = 2 October 2016 | archive-date = 2 October 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161002193151/https://puruliapolice.org/ps/kashipur-ps/ | url-status = dead }}</ref> ​== ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ == [[ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱟᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱ ᱢᱟᱦᱟᱵᱤᱫᱽᱭᱟ lay |ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱟᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱ ᱢᱟᱦᱟᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ]] (Kashipur Michael Madhusudhan Mahavidyalaya) ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱫᱷᱳ ᱠᱟᱹᱱᱦᱩ ᱵᱤᱨᱥᱟ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱟᱨᱴᱥ (Arts) ᱟᱨ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ (Science) ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ (Music) ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱑᱘᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱟᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱ ᱫᱚᱛᱛᱚ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://kashipurmmm.org/ |title = Kashipur Michael Madhusudan Mahavidyalay | publisher= KMMM| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.collegeadmission.in/KashipurMichaelMadhusudanMahavidyalaya/Kashipur_Michael_Madhusudan_Mahavidyalaya.shtml | title = Kashipur Michael Madhusudan Mahavidyalaya | publisher = College Admission | access-date = 1 December 2016 | archive-date = 1 December 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161201144342/http://www.collegeadmission.in/KashipurMichaelMadhusudanMahavidyalaya/Kashipur_Michael_Madhusudan_Mahavidyalaya.shtml | url-status = dead }}</ref> ​ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱫᱚ ᱑᱙᱑᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱭᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.icbse.com/schools/pancha-kot-raj-high-school/19141007402 |title = Pancha Kot Raj High School | publisher= icbse| access-date = 2 December 2016}}</ref> ​ᱡᱮ. ᱠᱮ. ᱮᱢ. ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (J.K.M. Girls' High School) ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱕ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱒ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.icbse.com/schools/j-k-m-girls-high-school-lr959e | title = J.K.M. Girls' High School | publisher = ICBSE|access-date = 3 February 2020}}</ref> ​ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱵᱮᱠᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱯᱤᱴᱷ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱠᱳ-ᱮᱰᱩᱠᱮᱥᱚᱱ ᱢᱤᱰᱤᱞ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.findglocal.com/IN/Purulia/274571692898442/Kashipur-Vivekananda-Vidyapith | title = Kashipur Vivekananda Vidyapith| publisher = Find Glocal |access-date = 3 February 2020}}</ref> ​ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱵᱷᱚᱜᱤᱱᱤ ᱱᱤᱵᱮᱫᱤᱛᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱯᱤᱴᱷ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱠᱳ-ᱮᱰᱩᱠᱮᱥᱚᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱑ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱠᱷᱚᱱ ᱘ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://directory.edugorilla.com/school/p-k-raj-bhagini-nivedita-vidyapith-kashipur-purulia-fee-structure-syllabus-address-admission-form-contact-number/ | title = P.K.Raj Bhagini Nivedita Vidyapith | publisher = EduGorilla | access-date = 3 February 2020 | archive-date = 5 February 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205041537/https://directory.edugorilla.com/school/p-k-raj-bhagini-nivedita-vidyapith-kashipur-purulia-fee-structure-syllabus-address-admission-form-contact-number/ | url-status = dead }}</ref> ​== ᱥᱟ health/ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ == ᱠᱟᱞᱞᱳᱞᱤ ᱟᱛᱳ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ (Kolloli Rural Hospital), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱖᱐ ᱴᱤ ᱵᱮᱰ (bed) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱨᱟᱱ-ᱢᱩᱨᱜᱟᱹᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url =https://www.wbhealth.gov.in/other_files/RH.pdf | title =Health & Family Welfare Department | work =Health Statistics – Rural Hospitals | publisher =Government of West Bengal | access-date =3 February 2020 | archive-date =8 October 2022 | archive-url =https://web.archive.org/web/20221008143352/https://www.wbhealth.gov.in/other_files/RH.pdf | url-status =dead }}</ref> ​== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist|3}} ​== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == {{Wikivoyage}} ​{{Purulia District}} ​[[Category:Villages in Purulia district]] 4hgpwq3s31gywtlk5cp55ywyjloqbtb 197419 197418 2026-08-30T10:53:59Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 197419 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ (Kashipur) | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱛᱳ (Village) | image = File:Kashipur Rajbari 05.jpg | image_alt = | caption = ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱹᱲᱤ | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23|26|11|N|86|40|13|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ᱯᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name1 = ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ | subdivision_type2 = ᱡᱮᱞᱟ | subdivision_name2 = ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ | subdivision_type3 = ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ | subdivision_name3 = ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = ᱟᱛᱳ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ (Gram panchayat) | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2369 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ | demographics1_info1 = ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ, ᱤᱝᱞᱤᱥ | timezone1 = ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱥᱴᱟᱱᱰᱟᱨᱰ ᱴᱟᱭᱤᱢ (IST) | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = ᱯᱤᱱ (PIN) | postal_code = 723132 | registration_plate = WB-55, WB-56 | website = {{URL|wb.gov.in}} | footnotes = }} ​'''ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ''' (Kashipur) ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ (CD block) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱛᱳ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱜᱮ ᱠᱟᱞᱞᱳᱞᱤ (Kalloli) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ​== ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ (Panchkot Raj) ᱫᱚ ᱙᱔᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱗᱕᱐ ᱮᱰᱤ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱜᱚᱲ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱛᱚᱵᱮ, ᱜᱚᱲ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱫ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱨᱮᱠᱚ ᱧᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱖᱐᱐ ᱮᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱟᱨᱜᱤ (Bargi) ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱗᱕᱐ ᱮᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ, ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱛᱮᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://asianheritagealertiaah.blogspot.in/2011/10/capital-in-shambles-garh-panchakot.html |title = Capital in shambles: Garh Panchakot, Purulia | publisher= Heritage in Peril| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.trekearth.com/gallery/Asia/India/East/West_Bengal/Garpanchkot/photo900506.htm |title = Historical ruins | publisher= Trek Earth | access-date = 1 December 2016}}</ref> ​ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱡᱟᱜᱤᱨ (ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱢᱤᱱᱫᱟᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱪᱟᱠᱞᱟ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ) ᱫᱚ ᱘᱐ ᱮᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱥᱮᱠᱷᱚᱨ (Damodar Shekhar) ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱷᱚᱛᱨᱤᱭᱚ ᱯᱚᱨᱢᱟᱨ (ᱚᱜᱽᱱᱤᱵᱚᱝᱥᱤ) ᱜᱟᱸᱛᱟᱠ ᱨᱮᱱ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>[[The Tribes and Castes of Bengal]] by H H Risley. Vol-i, Firma Mukhopadhyay Calcutta India. Page: 536.</ref><ref>{{Cite book |last=Mondal |first=Bikram |url=https://books.google.com/books?id=2ApyEAAAQBAJ&dq=Damodar+Sekhar&pg=PA100 |title=Broken Palace: The Lost Majesty of Bengal |date=2021-09-07 |publisher=Notion Press |isbn=978-1-68554-408-9 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=gZ9WAAAAIAAJ&q=Damodar+Sekhar |title=All-India Trade Directory and Who's who |date=1943 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Jha |first=Amit |title=Contemporary Religious Institutions in Tribal India |date=2009 |publisher=[[Lulu.com]] |isbn=978-0-557-09053-2 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=eA5DAAAAYAAJ&q=Damodar+Sekhar |title=Journal of Historical Research |date=1979 |publisher=Department of History, Ranchi University. |language=en}}</ref><ref>[[iarchive:in.ernet.dli.2015.44171/page/n332/|Descriptive Ethnology of Bengal]] by E T Dalton. CALCUTTA. OFFICE OF THE SUPERINTENDENT OF GOVERNMENT PRINTING. 1872. Page: 318.</ref><ref>[[iarchive:dli.bengal.10689.2816/page/n292/|Statistical Account of Bengal]]. W W Hunter. Vol-xvii. Compiled by H H Risley. TRUBNER&CO. LONDON. 1877. Page: 292.</ref> ​ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱟ ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨ ᱡᱽᱭᱳᱛᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ (Raja Bahadur Jyoti Prasad Singh Deo) ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱓᱘ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱮ ᱨᱟᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱑᱒ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ 'ᱨᱟᱡᱟ' ᱩᱯᱟᱹᱫᱷᱤ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱨᱟᱡᱟ ᱠᱚᱞᱭᱟᱬᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱘-᱑᱙᱔᱕ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱨᱟᱡᱟ ᱥᱚᱝᱠᱚᱨᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱕᱖ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ ᱵᱷᱩᱵᱚᱱᱮᱥᱣᱚᱨᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱖-᱑᱙᱗᱒ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱮ ᱨᱟᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://members.iinet.net.au/~royalty/ips/p/panchkot.html |title = Panchkot (Jagir) | publisher= World of Royalty | access-date = 1 December 2016}}</ref> ​== भूगोल == === ᱴᱷᱟᱶ === ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱫᱚ {{coord|23|26|11|N|86|40|13|E}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://wikimapia.org/463867/Kashipur | title= Kashipur | work= Purulia | publisher= Wikimapia | access-date = 2 October 2016}}</ref> ᱠᱟᱞᱞᱳᱞᱤ (Kalloli), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>Google maps</ref> ​ === ᱮᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱮᱱᱮᱞ === ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ ᱫᱚ ᱪᱷᱳᱴᱟᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱯᱞᱟᱴᱩ (Chota Nagpur Plateau) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱫᱷᱟᱯ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱚᱛ ᱫᱚ ᱰᱷᱳᱞᱳ-ᱪᱟᱴᱳ (undulating) ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱥᱮ ᱱᱟᱥᱮ ᱵᱩᱨᱩ ᱠᱚ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>[[John Wardle Houlton|Sir John Houlton]], ''Bihar, the Heart of India'', 1949, p. 170, Orient Longmans Ltd.</ref> ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱫᱚ ᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱ ᱘᱓.᱘᱐% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱛᱳ ᱴᱚᱞᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱛᱚᱵᱮ, ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱑᱖.᱒᱐% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱑᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱮᱱᱥᱚᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ (census towns) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Purulia |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Planning and Statistics, Government of West Bengal |access-date = 12 January 2020 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ᱯᱟᱨᱵᱮᱞᱤᱭᱟ (Parbelia) ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱠᱳᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ - ᱕᱐᱐ ᱢᱮᱜᱟᱣᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱰᱤᱦ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ<ref name=santaldih>{{cite web |url = http://stpswbpdcl.n-stars.org/ |title = Santaldih Thermal Power Station - WBPDCL |publisher = WBPDCL |access-date = 2011-08-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100111024838/http://stpswbpdcl.n-stars.org/ |archive-date = 11 January 2010 |url-status = dead }}</ref> ᱟᱨ ᱑᱒᱐᱐ ᱢᱮᱜᱟᱣᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱚ ᱑᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱟᱨᱮᱭᱟ᱾ ᱵᱟᱸᱫᱟ ᱫᱮᱣᱩᱞ (Banda Deul) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱢᱩᱠᱷᱭᱟᱹ ᱢᱚᱱᱩᱢᱮᱱᱴ (monument of national importance) ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.asikolkata.in/purulia.aspx | title = Old temple at Banda (locally known as deul)| publisher = ASI, Kolkata Circle |access-date = 23 January 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://asi.nic.in/alphabetical-list-of-monuments-west-bengal/|title=List of Ancient Monuments and Archaeological Sites and Remains of West Bengal - Archaeological Survey of India|publisher= ASI|work= Item no. 134|access-date=25 January 2020}}</ref> ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱟᱥᱮ ᱱᱟᱣᱟ ᱜᱮ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱟᱱᱟᱜ ᱜᱮᱭᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://asianheritagealertiaah.blogspot.in/2011/10/capital-in-shambles-garh-panchakot.html |title = Capital in shambles: Garh Panchakot, Purulia | publisher= Heritage in Peril| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.trekearth.com/gallery/Asia/India/East/West_Bengal/Garpanchkot/photo900506.htm |title = Historical ruins| publisher= Trek Earth | access-date = 1 December 2016}}</ref> ​== ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱞᱮᱠᱷᱟ == ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ (Census) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱓᱖᱙ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑,᱒᱔᱖ (᱕᱓%) ᱫᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱑᱒᱓ (᱔᱗%) ᱫᱚ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱐-᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱒᱕᱘ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱚᱞᱚᱜ-ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑,᱖᱓᱒ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱗᱗.᱓᱑%)᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 2 September 2016 }}</ref> ​=== ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱯᱨᱚᱥᱟᱥᱚᱱ === === ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ === ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱫᱽᱨᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱮᱨᱤᱭᱟ ᱪᱟᱞᱟᱣᱮᱫᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱘᱐᱑.᱘᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ<sup>᱒</sup> ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱙᱙,᱙᱓᱒ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite web |url = http://www.dospiwb.org.in/site.php |title = District Statistical Handbook 2014 Purulia |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 2 October 2016 |url-status = usurped |archive-url = https://web.archive.org/web/20170729135056/http://www.dospiwb.org.in/site.php |archive-date = 29 July 2017 }}</ref><ref>{{cite web | url = [suspicious link removed] | title = Kashipur PS | publisher = Purulia District Police | access-date = 2 October 2016 | archive-date = 2 October 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161002193151/https://puruliapolice.org/ps/kashipur-ps/ | url-status = dead }}</ref> ​== ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ == [[ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱟᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱ ᱢᱟᱦᱟᱵᱤᱫᱽᱭᱟ lay |ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱟᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱ ᱢᱟᱦᱟᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ]] (Kashipur Michael Madhusudhan Mahavidyalaya) ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱫᱷᱳ ᱠᱟᱹᱱᱦᱩ ᱵᱤᱨᱥᱟ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱟᱨᱴᱥ (Arts) ᱟᱨ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ (Science) ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ (Music) ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱑᱘᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱟᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱ ᱫᱚᱛᱛᱚ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://kashipurmmm.org/ |title = Kashipur Michael Madhusudan Mahavidyalay | publisher= KMMM| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.collegeadmission.in/KashipurMichaelMadhusudanMahavidyalaya/Kashipur_Michael_Madhusudan_Mahavidyalaya.shtml | title = Kashipur Michael Madhusudan Mahavidyalaya | publisher = College Admission | access-date = 1 December 2016 | archive-date = 1 December 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161201144342/http://www.collegeadmission.in/KashipurMichaelMadhusudanMahavidyalaya/Kashipur_Michael_Madhusudan_Mahavidyalaya.shtml | url-status = dead }}</ref> ​ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱫᱚ ᱑᱙᱑᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱭᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.icbse.com/schools/pancha-kot-raj-high-school/19141007402 |title = Pancha Kot Raj High School | publisher= icbse| access-date = 2 December 2016}}</ref> ​ᱡᱮ. ᱠᱮ. ᱮᱢ. ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (J.K.M. Girls' High School) ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱕ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱒ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.icbse.com/schools/j-k-m-girls-high-school-lr959e | title = J.K.M. Girls' High School | publisher = ICBSE|access-date = 3 February 2020}}</ref> ​ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱵᱮᱠᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱯᱤᱴᱷ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱠᱳ-ᱮᱰᱩᱠᱮᱥᱚᱱ ᱢᱤᱰᱤᱞ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.findglocal.com/IN/Purulia/274571692898442/Kashipur-Vivekananda-Vidyapith | title = Kashipur Vivekananda Vidyapith| publisher = Find Glocal |access-date = 3 February 2020}}</ref> ​ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱵᱷᱚᱜᱤᱱᱤ ᱱᱤᱵᱮᱫᱤᱛᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱯᱤᱴᱷ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱠᱳ-ᱮᱰᱩᱠᱮᱥᱚᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱑ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱠᱷᱚᱱ ᱘ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://directory.edugorilla.com/school/p-k-raj-bhagini-nivedita-vidyapith-kashipur-purulia-fee-structure-syllabus-address-admission-form-contact-number/ | title = P.K.Raj Bhagini Nivedita Vidyapith | publisher = EduGorilla | access-date = 3 February 2020 | archive-date = 5 February 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205041537/https://directory.edugorilla.com/school/p-k-raj-bhagini-nivedita-vidyapith-kashipur-purulia-fee-structure-syllabus-address-admission-form-contact-number/ | url-status = dead }}</ref> ​== ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ == ᱠᱟᱞᱞᱳᱞᱤ ᱟᱛᱳ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ (Kolloli Rural Hospital), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱖᱐ ᱴᱤ ᱵᱮᱰ (bed) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱨᱟᱱ-ᱢᱩᱨᱜᱟᱹᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url =https://www.wbhealth.gov.in/other_files/RH.pdf | title =Health & Family Welfare Department | work =Health Statistics – Rural Hospitals | publisher =Government of West Bengal | access-date =3 February 2020 | archive-date =8 October 2022 | archive-url =https://web.archive.org/web/20221008143352/https://www.wbhealth.gov.in/other_files/RH.pdf | url-status =dead }}</ref> ​== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist|3}} ​== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == {{Wikivoyage}} ​{{Purulia District}} ​[[Category:Villages in Purulia district]] ldgzieeqq381bs09f35iz1smupuo55d 197420 197419 2026-08-30T10:54:41Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 197420 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ (Kashipur) | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱛᱳ (Village) | image = File:Kashipur Rajbari 05.jpg | image_alt = | caption = ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱹᱲᱤ | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23|26|11|N|86|40|13|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ᱯᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name1 = ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ | subdivision_type2 = ᱡᱮᱞᱟ | subdivision_name2 = ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ | subdivision_type3 = ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ | subdivision_name3 = ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = ᱟᱛᱳ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ (Gram panchayat) | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2369 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ | demographics1_info1 = ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ, ᱤᱝᱞᱤᱥ | timezone1 = ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱥᱴᱟᱱᱰᱟᱨᱰ ᱴᱟᱭᱤᱢ (IST) | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = ᱯᱤᱱ (PIN) | postal_code = 723132 | registration_plate = WB-55, WB-56 | website = {{URL|wb.gov.in}} | footnotes = }} ​'''ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ''' (Kashipur) ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ (CD block) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱛᱳ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱜᱮ ᱠᱟᱞᱞᱳᱞᱤ (Kalloli) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ​== ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ (Panchkot Raj) ᱫᱚ ᱙᱔᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱗᱕᱐ ᱮᱰᱤ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱜᱚᱲ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱛᱚᱵᱮ, ᱜᱚᱲ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱫ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱨᱮᱠᱚ ᱧᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱖᱐᱐ ᱮᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱟᱨᱜᱤ (Bargi) ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱗᱕᱐ ᱮᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ, ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱛᱮᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://asianheritagealertiaah.blogspot.in/2011/10/capital-in-shambles-garh-panchakot.html |title = Capital in shambles: Garh Panchakot, Purulia | publisher= Heritage in Peril| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.trekearth.com/gallery/Asia/India/East/West_Bengal/Garpanchkot/photo900506.htm |title = Historical ruins | publisher= Trek Earth | access-date = 1 December 2016}}</ref> ​ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱡᱟᱜᱤᱨ (ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱢᱤᱱᱫᱟᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱪᱟᱠᱞᱟ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ) ᱫᱚ ᱘᱐ ᱮᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱥᱮᱠᱷᱚᱨ (Damodar Shekhar) ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱷᱚᱛᱨᱤᱭᱚ ᱯᱚᱨᱢᱟᱨ (ᱚᱜᱽᱱᱤᱵᱚᱝᱥᱤ) ᱜᱟᱸᱛᱟᱠ ᱨᱮᱱ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>[[The Tribes and Castes of Bengal]] by H H Risley. Vol-i, Firma Mukhopadhyay Calcutta India. Page: 536.</ref><ref>{{Cite book |last=Mondal |first=Bikram |url=https://books.google.com/books?id=2ApyEAAAQBAJ&dq=Damodar+Sekhar&pg=PA100 |title=Broken Palace: The Lost Majesty of Bengal |date=2021-09-07 |publisher=Notion Press |isbn=978-1-68554-408-9 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=gZ9WAAAAIAAJ&q=Damodar+Sekhar |title=All-India Trade Directory and Who's who |date=1943 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Jha |first=Amit |title=Contemporary Religious Institutions in Tribal India |date=2009 |publisher=[[Lulu.com]] |isbn=978-0-557-09053-2 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=eA5DAAAAYAAJ&q=Damodar+Sekhar |title=Journal of Historical Research |date=1979 |publisher=Department of History, Ranchi University. |language=en}}</ref><ref>[[iarchive:in.ernet.dli.2015.44171/page/n332/|Descriptive Ethnology of Bengal]] by E T Dalton. CALCUTTA. OFFICE OF THE SUPERINTENDENT OF GOVERNMENT PRINTING. 1872. Page: 318.</ref><ref>[[iarchive:dli.bengal.10689.2816/page/n292/|Statistical Account of Bengal]]. W W Hunter. Vol-xvii. Compiled by H H Risley. TRUBNER&CO. LONDON. 1877. Page: 292.</ref> ​ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱟ ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨ ᱡᱽᱭᱳᱛᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ (Raja Bahadur Jyoti Prasad Singh Deo) ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱓᱘ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱮ ᱨᱟᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱑᱒ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ 'ᱨᱟᱡᱟ' ᱩᱯᱟᱹᱫᱷᱤ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱨᱟᱡᱟ ᱠᱚᱞᱭᱟᱬᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱘-᱑᱙᱔᱕ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱨᱟᱡᱟ ᱥᱚᱝᱠᱚᱨᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱕᱖ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ ᱵᱷᱩᱵᱚᱱᱮᱥᱣᱚᱨᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱖-᱑᱙᱗᱒ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱮ ᱨᱟᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://members.iinet.net.au/~royalty/ips/p/panchkot.html |title = Panchkot (Jagir) | publisher= World of Royalty | access-date = 1 December 2016}}</ref> ​== भूगोल == === ᱴᱷᱟᱶ === ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱫᱚ {{coord|23|26|11|N|86|40|13|E}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://wikimapia.org/463867/Kashipur | title= Kashipur | work= Purulia | publisher= Wikimapia | access-date = 2 October 2016}}</ref> ᱠᱟᱞᱞᱳᱞᱤ (Kalloli), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>Google maps</ref> ​ === ᱮᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱮᱱᱮᱞ === ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ ᱫᱚ ᱪᱷᱳᱴᱟᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱯᱞᱟᱴᱩ (Chota Nagpur Plateau) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱫᱷᱟᱯ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱚᱛ ᱫᱚ ᱰᱷᱳᱞᱳ-ᱪᱟᱴᱳ (undulating) ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱥᱮ ᱱᱟᱥᱮ ᱵᱩᱨᱩ ᱠᱚ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>[[John Wardle Houlton|Sir John Houlton]], ''Bihar, the Heart of India'', 1949, p. 170, Orient Longmans Ltd.</ref> ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱫᱚ ᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱ ᱘᱓.᱘᱐% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱛᱳ ᱴᱚᱞᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱛᱚᱵᱮ, ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱑᱖.᱒᱐% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱑᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱮᱱᱥᱚᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ (census towns) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Purulia |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Planning and Statistics, Government of West Bengal |access-date = 12 January 2020 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ᱯᱟᱨᱵᱮᱞᱤᱭᱟ (Parbelia) ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱠᱳᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ - ᱕᱐᱐ ᱢᱮᱜᱟᱣᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱰᱤᱦ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ<ref name=santaldih>{{cite web |url = http://stpswbpdcl.n-stars.org/ |title = Santaldih Thermal Power Station - WBPDCL |publisher = WBPDCL |access-date = 2011-08-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100111024838/http://stpswbpdcl.n-stars.org/ |archive-date = 11 January 2010 |url-status = dead }}</ref> ᱟᱨ ᱑᱒᱐᱐ ᱢᱮᱜᱟᱣᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱚ ᱑᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱟᱨᱮᱭᱟ᱾ ᱵᱟᱸᱫᱟ ᱫᱮᱣᱩᱞ (Banda Deul) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱢᱩᱠᱷᱭᱟᱹ ᱢᱚᱱᱩᱢᱮᱱᱴ (monument of national importance) ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.asikolkata.in/purulia.aspx | title = Old temple at Banda (locally known as deul)| publisher = ASI, Kolkata Circle |access-date = 23 January 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://asi.nic.in/alphabetical-list-of-monuments-west-bengal/|title=List of Ancient Monuments and Archaeological Sites and Remains of West Bengal - Archaeological Survey of India|publisher= ASI|work= Item no. 134|access-date=25 January 2020}}</ref> ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱟᱥᱮ ᱱᱟᱣᱟ ᱜᱮ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱟᱱᱟᱜ ᱜᱮᱭᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://asianheritagealertiaah.blogspot.in/2011/10/capital-in-shambles-garh-panchakot.html |title = Capital in shambles: Garh Panchakot, Purulia | publisher= Heritage in Peril| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.trekearth.com/gallery/Asia/India/East/West_Bengal/Garpanchkot/photo900506.htm |title = Historical ruins| publisher= Trek Earth | access-date = 1 December 2016}}</ref> ​== ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱞᱮᱠᱷᱟ == ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ (Census) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱓᱖᱙ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑,᱒᱔᱖ (᱕᱓%) ᱫᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱑᱒᱓ (᱔᱗%) ᱫᱚ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱐-᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱒᱕᱘ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱚᱞᱚᱜ-ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑,᱖᱓᱒ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱗᱗.᱓᱑%)᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 2 September 2016 }}</ref> ​=== ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱯᱨᱚᱥᱟᱥᱚᱱ === === ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ === ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱫᱽᱨᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱮᱨᱤᱭᱟ ᱪᱟᱞᱟᱣᱮᱫᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱘᱐᱑.᱘᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ<sup>᱒</sup> ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱙᱙,᱙᱓᱒ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite web |url = http://www.dospiwb.org.in/site.php |title = District Statistical Handbook 2014 Purulia |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 2 October 2016 |url-status = usurped |archive-url = https://web.archive.org/web/20170729135056/http://www.dospiwb.org.in/site.php |archive-date = 29 July 2017 }}</ref><ref>{{cite web | url = [suspicious link removed] | title = Kashipur PS | publisher = Purulia District Police | access-date = 2 October 2016 | archive-date = 2 October 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161002193151/https://puruliapolice.org/ps/kashipur-ps/ | url-status = dead }}</ref> ​== ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ == [[ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱟᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱ ᱢᱟᱦᱟᱵᱤᱫᱽᱭᱟ lay |ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱟᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱ ᱢᱟᱦᱟᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ]] (Kashipur Michael Madhusudhan Mahavidyalaya) ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱫᱷᱳ ᱠᱟᱹᱱᱦᱩ ᱵᱤᱨᱥᱟ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱟᱨᱴᱥ (Arts) ᱟᱨ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ (Science) ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ (Music) ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱑᱘᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱟᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱ ᱫᱚᱛᱛᱚ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://kashipurmmm.org/ |title = Kashipur Michael Madhusudan Mahavidyalay | publisher= KMMM| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.collegeadmission.in/KashipurMichaelMadhusudanMahavidyalaya/Kashipur_Michael_Madhusudan_Mahavidyalaya.shtml | title = Kashipur Michael Madhusudan Mahavidyalaya | publisher = College Admission | access-date = 1 December 2016 | archive-date = 1 December 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161201144342/http://www.collegeadmission.in/KashipurMichaelMadhusudanMahavidyalaya/Kashipur_Michael_Madhusudan_Mahavidyalaya.shtml | url-status = dead }}</ref> ​ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱫᱚ ᱑᱙᱑᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱭᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.icbse.com/schools/pancha-kot-raj-high-school/19141007402 |title = Pancha Kot Raj High School | publisher= icbse| access-date = 2 December 2016}}</ref> ​ᱡᱮ. ᱠᱮ. ᱮᱢ. ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (J.K.M. Girls' High School) ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱕ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱒ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.icbse.com/schools/j-k-m-girls-high-school-lr959e | title = J.K.M. Girls' High School | publisher = ICBSE|access-date = 3 February 2020}}</ref> ​ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱵᱮᱠᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱯᱤᱴᱷ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱠᱳ-ᱮᱰᱩᱠᱮᱥᱚᱱ ᱢᱤᱰᱤᱞ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.findglocal.com/IN/Purulia/274571692898442/Kashipur-Vivekananda-Vidyapith | title = Kashipur Vivekananda Vidyapith| publisher = Find Glocal |access-date = 3 February 2020}}</ref> ​ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱵᱷᱚᱜᱤᱱᱤ ᱱᱤᱵᱮᱫᱤᱛᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱯᱤᱴᱷ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱠᱳ-ᱮᱰᱩᱠᱮᱥᱚᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱑ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱠᱷᱚᱱ ᱘ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://directory.edugorilla.com/school/p-k-raj-bhagini-nivedita-vidyapith-kashipur-purulia-fee-structure-syllabus-address-admission-form-contact-number/ | title = P.K.Raj Bhagini Nivedita Vidyapith | publisher = EduGorilla | access-date = 3 February 2020 | archive-date = 5 February 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205041537/https://directory.edugorilla.com/school/p-k-raj-bhagini-nivedita-vidyapith-kashipur-purulia-fee-structure-syllabus-address-admission-form-contact-number/ | url-status = dead }}</ref> ​== ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ == ᱠᱟᱞᱞᱳᱞᱤ ᱟᱛᱳ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ (Kolloli Rural Hospital), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱖᱐ ᱴᱤ ᱵᱮᱰ (bed) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱨᱟᱱ-ᱢᱩᱨᱜᱟᱹᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url =https://www.wbhealth.gov.in/other_files/RH.pdf | title =Health & Family Welfare Department | work =Health Statistics – Rural Hospitals | publisher =Government of West Bengal | access-date =3 February 2020 | archive-date =8 October 2022 | archive-url =https://web.archive.org/web/20221008143352/https://www.wbhealth.gov.in/other_files/RH.pdf | url-status =dead }}</ref> ​== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist|3}} ​== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == {{Wikivoyage}} ​{{Purulia District}} ​[[Category:Villages in Purulia district]] d996860qz3cpd9sjqts8er1yuq891fo 197421 197420 2026-08-30T10:55:24Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 197421 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ (Kashipur) | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱛᱳ (Village) | image = File:Kashipur Rajbari 05.jpg | image_alt = | caption = ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱹᱲᱤ | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23|26|11|N|86|40|13|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ᱯᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name1 = ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ | subdivision_type2 = ᱡᱮᱞᱟ | subdivision_name2 = ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ | subdivision_type3 = ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ | subdivision_name3 = ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = ᱟᱛᱳ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ (Gram panchayat) | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2369 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ | demographics1_info1 = ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ, ᱤᱝᱞᱤᱥ | timezone1 = ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱥᱴᱟᱱᱰᱟᱨᱰ ᱴᱟᱭᱤᱢ (IST) | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = ᱯᱤᱱ (PIN) | postal_code = 723132 | registration_plate = WB-55, WB-56 | website = {{URL|wb.gov.in}} | footnotes = }} ​'''ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ''' (Kashipur) ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ (CD block) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱛᱳ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱜᱮ ᱠᱟᱞᱞᱳᱞᱤ (Kalloli) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ​== ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ (Panchkot Raj) ᱫᱚ ᱙᱔᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱗᱕᱐ ᱮᱰᱤ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱜᱚᱲ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱛᱚᱵᱮ, ᱜᱚᱲ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱫ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱨᱮᱠᱚ ᱧᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱖᱐᱐ ᱮᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱟᱨᱜᱤ (Bargi) ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱗᱕᱐ ᱮᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ, ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱛᱮᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://asianheritagealertiaah.blogspot.in/2011/10/capital-in-shambles-garh-panchakot.html |title = Capital in shambles: Garh Panchakot, Purulia | publisher= Heritage in Peril| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.trekearth.com/gallery/Asia/India/East/West_Bengal/Garpanchkot/photo900506.htm |title = Historical ruins | publisher= Trek Earth | access-date = 1 December 2016}}</ref> ​ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱡᱟᱜᱤᱨ (ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱢᱤᱱᱫᱟᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱪᱟᱠᱞᱟ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ) ᱫᱚ ᱘᱐ ᱮᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱥᱮᱠᱷᱚᱨ (Damodar Shekhar) ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱷᱚᱛᱨᱤᱭᱚ ᱯᱚᱨᱢᱟᱨ (ᱚᱜᱽᱱᱤᱵᱚᱝᱥᱤ) ᱜᱟᱸᱛᱟᱠ ᱨᱮᱱ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>[[The Tribes and Castes of Bengal]] by H H Risley. Vol-i, Firma Mukhopadhyay Calcutta India. Page: 536.</ref><ref>{{Cite book |last=Mondal |first=Bikram |url=https://books.google.com/books?id=2ApyEAAAQBAJ&dq=Damodar+Sekhar&pg=PA100 |title=Broken Palace: The Lost Majesty of Bengal |date=2021-09-07 |publisher=Notion Press |isbn=978-1-68554-408-9 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=gZ9WAAAAIAAJ&q=Damodar+Sekhar |title=All-India Trade Directory and Who's who |date=1943 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Jha |first=Amit |title=Contemporary Religious Institutions in Tribal India |date=2009 |publisher=[[Lulu.com]] |isbn=978-0-557-09053-2 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=eA5DAAAAYAAJ&q=Damodar+Sekhar |title=Journal of Historical Research |date=1979 |publisher=Department of History, Ranchi University. |language=en}}</ref><ref>[[iarchive:in.ernet.dli.2015.44171/page/n332/|Descriptive Ethnology of Bengal]] by E T Dalton. CALCUTTA. OFFICE OF THE SUPERINTENDENT OF GOVERNMENT PRINTING. 1872. Page: 318.</ref><ref>[[iarchive:dli.bengal.10689.2816/page/n292/|Statistical Account of Bengal]]. W W Hunter. Vol-xvii. Compiled by H H Risley. TRUBNER&CO. LONDON. 1877. Page: 292.</ref> ​ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱟ ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨ ᱡᱽᱭᱳᱛᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ (Raja Bahadur Jyoti Prasad Singh Deo) ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱓᱘ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱮ ᱨᱟᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱑᱒ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ 'ᱨᱟᱡᱟ' ᱩᱯᱟᱹᱫᱷᱤ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱨᱟᱡᱟ ᱠᱚᱞᱭᱟᱬᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱘-᱑᱙᱔᱕ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱨᱟᱡᱟ ᱥᱚᱝᱠᱚᱨᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱕᱖ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ ᱵᱷᱩᱵᱚᱱᱮᱥᱣᱚᱨᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱖-᱑᱙᱗᱒ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱮ ᱨᱟᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://members.iinet.net.au/~royalty/ips/p/panchkot.html |title = Panchkot (Jagir) | publisher= World of Royalty | access-date = 1 December 2016}}</ref> ​== भूगोल == === ᱴᱷᱟᱶ === ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱫᱚ {{coord|23|26|11|N|86|40|13|E}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://wikimapia.org/463867/Kashipur | title= Kashipur | work= Purulia | publisher= Wikimapia | access-date = 2 October 2016}}</ref> ᱠᱟᱞᱞᱳᱞᱤ (Kalloli), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>Google maps</ref> ​ === ᱮᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱮᱱᱮᱞ === ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ ᱫᱚ ᱪᱷᱳᱴᱟᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱯᱞᱟᱴᱩ (Chota Nagpur Plateau) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱫᱷᱟᱯ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱚᱛ ᱫᱚ ᱰᱷᱳᱞᱳ-ᱪᱟᱴᱳ (undulating) ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱥᱮ ᱱᱟᱥᱮ ᱵᱩᱨᱩ ᱠᱚ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>[[John Wardle Houlton|Sir John Houlton]], ''Bihar, the Heart of India'', 1949, p. 170, Orient Longmans Ltd.</ref> ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱫᱚ ᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱ ᱘᱓.᱘᱐% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱛᱳ ᱴᱚᱞᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱛᱚᱵᱮ, ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱑᱖.᱒᱐% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱑᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱮᱱᱥᱚᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ (census towns) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Purulia |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Planning and Statistics, Government of West Bengal |access-date = 12 January 2020 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ᱯᱟᱨᱵᱮᱞᱤᱭᱟ (Parbelia) ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱠᱳᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ - ᱕᱐᱐ ᱢᱮᱜᱟᱣᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱰᱤᱦ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ<ref name=santaldih>{{cite web |url = http://stpswbpdcl.n-stars.org/ |title = Santaldih Thermal Power Station - WBPDCL |publisher = WBPDCL |access-date = 2011-08-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100111024838/http://stpswbpdcl.n-stars.org/ |archive-date = 11 January 2010 |url-status = dead }}</ref> ᱟᱨ ᱑᱒᱐᱐ ᱢᱮᱜᱟᱣᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱚ ᱑᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱟᱨᱮᱭᱟ᱾ ᱵᱟᱸᱫᱟ ᱫᱮᱣᱩᱞ (Banda Deul) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱢᱩᱠᱷᱭᱟᱹ ᱢᱚᱱᱩᱢᱮᱱᱴ (monument of national importance) ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.asikolkata.in/purulia.aspx | title = Old temple at Banda (locally known as deul)| publisher = ASI, Kolkata Circle |access-date = 23 January 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://asi.nic.in/alphabetical-list-of-monuments-west-bengal/|title=List of Ancient Monuments and Archaeological Sites and Remains of West Bengal - Archaeological Survey of India|publisher= ASI|work= Item no. 134|access-date=25 January 2020}}</ref> ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱟᱥᱮ ᱱᱟᱣᱟ ᱜᱮ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱟᱱᱟᱜ ᱜᱮᱭᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://asianheritagealertiaah.blogspot.in/2011/10/capital-in-shambles-garh-panchakot.html |title = Capital in shambles: Garh Panchakot, Purulia | publisher= Heritage in Peril| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.trekearth.com/gallery/Asia/India/East/West_Bengal/Garpanchkot/photo900506.htm |title = Historical ruins| publisher= Trek Earth | access-date = 1 December 2016}}</ref> ​== ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱞᱮᱠᱷᱟ == ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ (Census) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱓᱖᱙ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑,᱒᱔᱖ (᱕᱓%) ᱫᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱑᱒᱓ (᱔᱗%) ᱫᱚ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱐-᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱒᱕᱘ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱚᱞᱚᱜ-ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑,᱖᱓᱒ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱗᱗.᱓᱑%)᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 2 September 2016 }}</ref> ​=== ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱯᱨᱚᱥᱟᱥᱚᱱ === === ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ === ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱫᱽᱨᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱮᱨᱤᱭᱟ ᱪᱟᱞᱟᱣᱮᱫᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱘᱐᱑.᱘᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ<sup>᱒</sup> ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱙᱙,᱙᱓᱒ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite web |url = http://www.dospiwb.org.in/site.php |title = District Statistical Handbook 2014 Purulia |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 2 October 2016 |url-status = usurped |archive-url = https://web.archive.org/web/20170729135056/http://www.dospiwb.org.in/site.php |archive-date = 29 July 2017 }}</ref><ref>{{cite web | url = [suspicious link removed] | title = Kashipur PS | publisher = Purulia District Police | access-date = 2 October 2016 | archive-date = 2 October 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161002193151/https://puruliapolice.org/ps/kashipur-ps/ | url-status = dead }}</ref> ​== ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ == [[ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱟᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱ ᱢᱟᱦᱟᱵᱤᱫᱽᱭᱟ lay |ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱟᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱ ᱢᱟᱦᱟᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ]] (Kashipur Michael Madhusudhan Mahavidyalaya) ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱫᱷᱳ ᱠᱟᱹᱱᱦᱩ ᱵᱤᱨᱥᱟ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱟᱨᱴᱥ (Arts) ᱟᱨ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ (Science) ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ (Music) ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱑᱘᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱟᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱ ᱫᱚᱛᱛᱚ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://kashipurmmm.org/ |title = Kashipur Michael Madhusudan Mahavidyalay | publisher= KMMM| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.collegeadmission.in/KashipurMichaelMadhusudanMahavidyalaya/Kashipur_Michael_Madhusudan_Mahavidyalaya.shtml | title = Kashipur Michael Madhusudan Mahavidyalaya | publisher = College Admission | access-date = 1 December 2016 | archive-date = 1 December 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161201144342/http://www.collegeadmission.in/KashipurMichaelMadhusudanMahavidyalaya/Kashipur_Michael_Madhusudan_Mahavidyalaya.shtml | url-status = dead }}</ref> ​ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱫᱚ ᱑᱙᱑᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱭᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.icbse.com/schools/pancha-kot-raj-high-school/19141007402 |title = Pancha Kot Raj High School | publisher= icbse| access-date = 2 December 2016}}</ref> ​ᱡᱮ. ᱠᱮ. ᱮᱢ. ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (J.K.M. Girls' High School) ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱕ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱒ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.icbse.com/schools/j-k-m-girls-high-school-lr959e | title = J.K.M. Girls' High School | publisher = ICBSE|access-date = 3 February 2020}}</ref> ​ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱵᱮᱠᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱯᱤᱴᱷ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱠᱳ-ᱮᱰᱩᱠᱮᱥᱚᱱ ᱢᱤᱰᱤᱞ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.findglocal.com/IN/Purulia/274571692898442/Kashipur-Vivekananda-Vidyapith | title = Kashipur Vivekananda Vidyapith| publisher = Find Glocal |access-date = 3 February 2020}}</ref> ​ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱵᱷᱚᱜᱤᱱᱤ ᱱᱤᱵᱮᱫᱤᱛᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱯᱤᱴᱷ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱠᱳ-ᱮᱰᱩᱠᱮᱥᱚᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱑ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱠᱷᱚᱱ ᱘ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://directory.edugorilla.com/school/p-k-raj-bhagini-nivedita-vidyapith-kashipur-purulia-fee-structure-syllabus-address-admission-form-contact-number/ | title = P.K.Raj Bhagini Nivedita Vidyapith | publisher = EduGorilla | access-date = 3 February 2020 | archive-date = 5 February 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205041537/https://directory.edugorilla.com/school/p-k-raj-bhagini-nivedita-vidyapith-kashipur-purulia-fee-structure-syllabus-address-admission-form-contact-number/ | url-status = dead }}</ref> ​== ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ == ᱠᱟᱞᱞᱳᱞᱤ ᱟᱛᱳ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ (Kolloli Rural Hospital), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱖᱐ ᱴᱤ ᱵᱮᱰ (bed) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱨᱟᱱ-ᱢᱩᱨᱜᱟᱹᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url =https://www.wbhealth.gov.in/other_files/RH.pdf | title =Health & Family Welfare Department | work =Health Statistics – Rural Hospitals | publisher =Government of West Bengal | access-date =3 February 2020 | archive-date =8 October 2022 | archive-url =https://web.archive.org/web/20221008143352/https://www.wbhealth.gov.in/other_files/RH.pdf | url-status =dead }}</ref> ​== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist|3}} ​== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == {{Wikivoyage}} ​{{Purulia District}} ​[[Category:Villages in Purulia district]] tvhqnu4qq1s5jyird6xxlpdj9yr5ysd 197422 197421 2026-08-30T10:57:05Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 197422 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ (Kashipur) | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱛᱳ (Village) | image = File:Kashipur Rajbari 05.jpg | image_alt = | caption = ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱹᱲᱤ | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23|26|11|N|86|40|13|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ᱯᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name1 = ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ | subdivision_type2 = ᱡᱮᱞᱟ | subdivision_name2 = ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ | subdivision_type3 = ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ | subdivision_name3 = ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = ᱟᱛᱳ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ (Gram panchayat) | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2369 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ | demographics1_info1 = ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ, ᱤᱝᱞᱤᱥ | timezone1 = ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱥᱴᱟᱱᱰᱟᱨᱰ ᱴᱟᱭᱤᱢ (IST) | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = ᱯᱤᱱ (PIN) | postal_code = 723132 | registration_plate = WB-55, WB-56 | website = {{URL|wb.gov.in}} | footnotes = }} ​'''ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ''' (Kashipur) ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ (CD block) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱛᱳ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱜᱮ ᱠᱟᱞᱞᱳᱞᱤ (Kalloli) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ​== ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ (Panchkot Raj) ᱫᱚ ᱙᱔᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱗᱕᱐ ᱮᱰᱤ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱜᱚᱲ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱛᱚᱵᱮ, ᱜᱚᱲ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱫ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱨᱮᱠᱚ ᱧᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱖᱐᱐ ᱮᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱟᱨᱜᱤ (Bargi) ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱗᱕᱐ ᱮᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ, ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱛᱮᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://asianheritagealertiaah.blogspot.in/2011/10/capital-in-shambles-garh-panchakot.html |title = Capital in shambles: Garh Panchakot, Purulia | publisher= Heritage in Peril| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.trekearth.com/gallery/Asia/India/East/West_Bengal/Garpanchkot/photo900506.htm |title = Historical ruins | publisher= Trek Earth | access-date = 1 December 2016}}</ref> ​ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱡᱟᱜᱤᱨ (ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱢᱤᱱᱫᱟᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱪᱟᱠᱞᱟ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ) ᱫᱚ ᱘᱐ ᱮᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱥᱮᱠᱷᱚᱨ (Damodar Shekhar) ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱷᱚᱛᱨᱤᱭᱚ ᱯᱚᱨᱢᱟᱨ (ᱚᱜᱽᱱᱤᱵᱚᱝᱥᱤ) ᱜᱟᱸᱛᱟᱠ ᱨᱮᱱ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>[[The Tribes and Castes of Bengal]] by H H Risley. Vol-i, Firma Mukhopadhyay Calcutta India. Page: 536.</ref><ref>{{Cite book |last=Mondal |first=Bikram |url=https://books.google.com/books?id=2ApyEAAAQBAJ&dq=Damodar+Sekhar&pg=PA100 |title=Broken Palace: The Lost Majesty of Bengal |date=2021-09-07 |publisher=Notion Press |isbn=978-1-68554-408-9 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=gZ9WAAAAIAAJ&q=Damodar+Sekhar |title=All-India Trade Directory and Who's who |date=1943 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Jha |first=Amit |title=Contemporary Religious Institutions in Tribal India |date=2009 |publisher=[[Lulu.com]] |isbn=978-0-557-09053-2 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=eA5DAAAAYAAJ&q=Damodar+Sekhar |title=Journal of Historical Research |date=1979 |publisher=Department of History, Ranchi University. |language=en}}</ref><ref>[[iarchive:in.ernet.dli.2015.44171/page/n332/|Descriptive Ethnology of Bengal]] by E T Dalton. CALCUTTA. OFFICE OF THE SUPERINTENDENT OF GOVERNMENT PRINTING. 1872. Page: 318.</ref><ref>[[iarchive:dli.bengal.10689.2816/page/n292/|Statistical Account of Bengal]]. W W Hunter. Vol-xvii. Compiled by H H Risley. TRUBNER&CO. LONDON. 1877. Page: 292.</ref> ​ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱟ ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨ ᱡᱽᱭᱳᱛᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ (Raja Bahadur Jyoti Prasad Singh Deo) ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱓᱘ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱮ ᱨᱟᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱑᱒ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ 'ᱨᱟᱡᱟ' ᱩᱯᱟᱹᱫᱷᱤ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱨᱟᱡᱟ ᱠᱚᱞᱭᱟᱬᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱘-᱑᱙᱔᱕ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱨᱟᱡᱟ ᱥᱚᱝᱠᱚᱨᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱕᱖ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ ᱵᱷᱩᱵᱚᱱᱮᱥᱣᱚᱨᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱖-᱑᱙᱗᱒ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱮ ᱨᱟᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://members.iinet.net.au/~royalty/ips/p/panchkot.html |title = Panchkot (Jagir) | publisher= World of Royalty | access-date = 1 December 2016}}</ref> ​=== ᱚᱛᱱᱚᱜ (Geography) === === ᱴᱷᱟᱶ === ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱫᱚ {{coord|23|26|11|N|86|40|13|E}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://wikimapia.org/463867/Kashipur | title= Kashipur | work= Purulia | publisher= Wikimapia | access-date = 2 October 2016}}</ref> ᱠᱟᱞᱞᱳᱞᱤ (Kalloli), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>Google maps</ref> ​ === ᱮᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱮᱱᱮᱞ === ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ ᱫᱚ ᱪᱷᱳᱴᱟᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱯᱞᱟᱴᱩ (Chota Nagpur Plateau) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱫᱷᱟᱯ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱚᱛ ᱫᱚ ᱰᱷᱳᱞᱳ-ᱪᱟᱴᱳ (undulating) ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱥᱮ ᱱᱟᱥᱮ ᱵᱩᱨᱩ ᱠᱚ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>[[John Wardle Houlton|Sir John Houlton]], ''Bihar, the Heart of India'', 1949, p. 170, Orient Longmans Ltd.</ref> ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱫᱚ ᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱ ᱘᱓.᱘᱐% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱛᱳ ᱴᱚᱞᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱛᱚᱵᱮ, ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱑᱖.᱒᱐% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱑᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱮᱱᱥᱚᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ (census towns) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Purulia |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Planning and Statistics, Government of West Bengal |access-date = 12 January 2020 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ᱯᱟᱨᱵᱮᱞᱤᱭᱟ (Parbelia) ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱠᱳᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ - ᱕᱐᱐ ᱢᱮᱜᱟᱣᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱰᱤᱦ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ<ref name=santaldih>{{cite web |url = http://stpswbpdcl.n-stars.org/ |title = Santaldih Thermal Power Station - WBPDCL |publisher = WBPDCL |access-date = 2011-08-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100111024838/http://stpswbpdcl.n-stars.org/ |archive-date = 11 January 2010 |url-status = dead }}</ref> ᱟᱨ ᱑᱒᱐᱐ ᱢᱮᱜᱟᱣᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱚ ᱑᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱟᱨᱮᱭᱟ᱾ ᱵᱟᱸᱫᱟ ᱫᱮᱣᱩᱞ (Banda Deul) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱢᱩᱠᱷᱭᱟᱹ ᱢᱚᱱᱩᱢᱮᱱᱴ (monument of national importance) ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.asikolkata.in/purulia.aspx | title = Old temple at Banda (locally known as deul)| publisher = ASI, Kolkata Circle |access-date = 23 January 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://asi.nic.in/alphabetical-list-of-monuments-west-bengal/|title=List of Ancient Monuments and Archaeological Sites and Remains of West Bengal - Archaeological Survey of India|publisher= ASI|work= Item no. 134|access-date=25 January 2020}}</ref> ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱟᱥᱮ ᱱᱟᱣᱟ ᱜᱮ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱟᱱᱟᱜ ᱜᱮᱭᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://asianheritagealertiaah.blogspot.in/2011/10/capital-in-shambles-garh-panchakot.html |title = Capital in shambles: Garh Panchakot, Purulia | publisher= Heritage in Peril| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.trekearth.com/gallery/Asia/India/East/West_Bengal/Garpanchkot/photo900506.htm |title = Historical ruins| publisher= Trek Earth | access-date = 1 December 2016}}</ref> ​== ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱞᱮᱠᱷᱟ == ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ (Census) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱓᱖᱙ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑,᱒᱔᱖ (᱕᱓%) ᱫᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱑᱒᱓ (᱔᱗%) ᱫᱚ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱐-᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱒᱕᱘ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱚᱞᱚᱜ-ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑,᱖᱓᱒ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱗᱗.᱓᱑%)᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 2 September 2016 }}</ref> ​=== ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱯᱨᱚᱥᱟᱥᱚᱱ === === ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ === ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱫᱽᱨᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱮᱨᱤᱭᱟ ᱪᱟᱞᱟᱣᱮᱫᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱘᱐᱑.᱘᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ<sup>᱒</sup> ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱙᱙,᱙᱓᱒ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite web |url = http://www.dospiwb.org.in/site.php |title = District Statistical Handbook 2014 Purulia |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 2 October 2016 |url-status = usurped |archive-url = https://web.archive.org/web/20170729135056/http://www.dospiwb.org.in/site.php |archive-date = 29 July 2017 }}</ref><ref>{{cite web | url = [suspicious link removed] | title = Kashipur PS | publisher = Purulia District Police | access-date = 2 October 2016 | archive-date = 2 October 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161002193151/https://puruliapolice.org/ps/kashipur-ps/ | url-status = dead }}</ref> ​== ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ == [[ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱟᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱ ᱢᱟᱦᱟᱵᱤᱫᱽᱭᱟ lay |ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱟᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱ ᱢᱟᱦᱟᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ]] (Kashipur Michael Madhusudhan Mahavidyalaya) ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱫᱷᱳ ᱠᱟᱹᱱᱦᱩ ᱵᱤᱨᱥᱟ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱟᱨᱴᱥ (Arts) ᱟᱨ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ (Science) ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ (Music) ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱑᱘᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱟᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱ ᱫᱚᱛᱛᱚ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://kashipurmmm.org/ |title = Kashipur Michael Madhusudan Mahavidyalay | publisher= KMMM| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.collegeadmission.in/KashipurMichaelMadhusudanMahavidyalaya/Kashipur_Michael_Madhusudan_Mahavidyalaya.shtml | title = Kashipur Michael Madhusudan Mahavidyalaya | publisher = College Admission | access-date = 1 December 2016 | archive-date = 1 December 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161201144342/http://www.collegeadmission.in/KashipurMichaelMadhusudanMahavidyalaya/Kashipur_Michael_Madhusudan_Mahavidyalaya.shtml | url-status = dead }}</ref> ​ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱫᱚ ᱑᱙᱑᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱭᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.icbse.com/schools/pancha-kot-raj-high-school/19141007402 |title = Pancha Kot Raj High School | publisher= icbse| access-date = 2 December 2016}}</ref> ​ᱡᱮ. ᱠᱮ. ᱮᱢ. ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (J.K.M. Girls' High School) ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱕ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱒ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.icbse.com/schools/j-k-m-girls-high-school-lr959e | title = J.K.M. Girls' High School | publisher = ICBSE|access-date = 3 February 2020}}</ref> ​ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱵᱮᱠᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱯᱤᱴᱷ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱠᱳ-ᱮᱰᱩᱠᱮᱥᱚᱱ ᱢᱤᱰᱤᱞ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.findglocal.com/IN/Purulia/274571692898442/Kashipur-Vivekananda-Vidyapith | title = Kashipur Vivekananda Vidyapith| publisher = Find Glocal |access-date = 3 February 2020}}</ref> ​ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱵᱷᱚᱜᱤᱱᱤ ᱱᱤᱵᱮᱫᱤᱛᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱯᱤᱴᱷ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱠᱳ-ᱮᱰᱩᱠᱮᱥᱚᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱑ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱠᱷᱚᱱ ᱘ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://directory.edugorilla.com/school/p-k-raj-bhagini-nivedita-vidyapith-kashipur-purulia-fee-structure-syllabus-address-admission-form-contact-number/ | title = P.K.Raj Bhagini Nivedita Vidyapith | publisher = EduGorilla | access-date = 3 February 2020 | archive-date = 5 February 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205041537/https://directory.edugorilla.com/school/p-k-raj-bhagini-nivedita-vidyapith-kashipur-purulia-fee-structure-syllabus-address-admission-form-contact-number/ | url-status = dead }}</ref> ​== ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ == ᱠᱟᱞᱞᱳᱞᱤ ᱟᱛᱳ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ (Kolloli Rural Hospital), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱖᱐ ᱴᱤ ᱵᱮᱰ (bed) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱨᱟᱱ-ᱢᱩᱨᱜᱟᱹᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url =https://www.wbhealth.gov.in/other_files/RH.pdf | title =Health & Family Welfare Department | work =Health Statistics – Rural Hospitals | publisher =Government of West Bengal | access-date =3 February 2020 | archive-date =8 October 2022 | archive-url =https://web.archive.org/web/20221008143352/https://www.wbhealth.gov.in/other_files/RH.pdf | url-status =dead }}</ref> ​== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist|3}} ​== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == {{Wikivoyage}} ​{{Purulia District}} ​[[Category:Villages in Purulia district]] ay8t114ys9wutovsjcf0rqohb17gfl5 197423 197422 2026-08-30T10:58:10Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 /* ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ */ 197423 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ (Kashipur) | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱛᱳ (Village) | image = File:Kashipur Rajbari 05.jpg | image_alt = | caption = ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱹᱲᱤ | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23|26|11|N|86|40|13|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ᱯᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name1 = ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ | subdivision_type2 = ᱡᱮᱞᱟ | subdivision_name2 = ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ | subdivision_type3 = ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ | subdivision_name3 = ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = ᱟᱛᱳ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ (Gram panchayat) | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2369 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ | demographics1_info1 = ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ, ᱤᱝᱞᱤᱥ | timezone1 = ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱥᱴᱟᱱᱰᱟᱨᱰ ᱴᱟᱭᱤᱢ (IST) | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = ᱯᱤᱱ (PIN) | postal_code = 723132 | registration_plate = WB-55, WB-56 | website = {{URL|wb.gov.in}} | footnotes = }} ​'''ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ''' (Kashipur) ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ (CD block) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱛᱳ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱜᱮ ᱠᱟᱞᱞᱳᱞᱤ (Kalloli) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ​== ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ (Panchkot Raj) ᱫᱚ ᱙᱔᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱗᱕᱐ ᱮᱰᱤ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱜᱚᱲ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱛᱚᱵᱮ, ᱜᱚᱲ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱫ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱨᱮᱠᱚ ᱧᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱖᱐᱐ ᱮᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱟᱨᱜᱤ (Bargi) ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱗᱕᱐ ᱮᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ, ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱛᱮᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://asianheritagealertiaah.blogspot.in/2011/10/capital-in-shambles-garh-panchakot.html |title = Capital in shambles: Garh Panchakot, Purulia | publisher= Heritage in Peril| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.trekearth.com/gallery/Asia/India/East/West_Bengal/Garpanchkot/photo900506.htm |title = Historical ruins | publisher= Trek Earth | access-date = 1 December 2016}}</ref> ​ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱡᱟᱜᱤᱨ (ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱢᱤᱱᱫᱟᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱪᱟᱠᱞᱟ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ) ᱫᱚ ᱘᱐ ᱮᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱥᱮᱠᱷᱚᱨ (Damodar Shekhar) ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱷᱚᱛᱨᱤᱭᱚ ᱯᱚᱨᱢᱟᱨ (ᱚᱜᱽᱱᱤᱵᱚᱝᱥᱤ) ᱜᱟᱸᱛᱟᱠ ᱨᱮᱱ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>[[The Tribes and Castes of Bengal]] by H H Risley. Vol-i, Firma Mukhopadhyay Calcutta India. Page: 536.</ref><ref>{{Cite book |last=Mondal |first=Bikram |url=https://books.google.com/books?id=2ApyEAAAQBAJ&dq=Damodar+Sekhar&pg=PA100 |title=Broken Palace: The Lost Majesty of Bengal |date=2021-09-07 |publisher=Notion Press |isbn=978-1-68554-408-9 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=gZ9WAAAAIAAJ&q=Damodar+Sekhar |title=All-India Trade Directory and Who's who |date=1943 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Jha |first=Amit |title=Contemporary Religious Institutions in Tribal India |date=2009 |publisher=[[Lulu.com]] |isbn=978-0-557-09053-2 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=eA5DAAAAYAAJ&q=Damodar+Sekhar |title=Journal of Historical Research |date=1979 |publisher=Department of History, Ranchi University. |language=en}}</ref><ref>[[iarchive:in.ernet.dli.2015.44171/page/n332/|Descriptive Ethnology of Bengal]] by E T Dalton. CALCUTTA. OFFICE OF THE SUPERINTENDENT OF GOVERNMENT PRINTING. 1872. Page: 318.</ref><ref>[[iarchive:dli.bengal.10689.2816/page/n292/|Statistical Account of Bengal]]. W W Hunter. Vol-xvii. Compiled by H H Risley. TRUBNER&CO. LONDON. 1877. Page: 292.</ref> ​ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱟ ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨ ᱡᱽᱭᱳᱛᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ (Raja Bahadur Jyoti Prasad Singh Deo) ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱓᱘ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱮ ᱨᱟᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱑᱒ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ 'ᱨᱟᱡᱟ' ᱩᱯᱟᱹᱫᱷᱤ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱨᱟᱡᱟ ᱠᱚᱞᱭᱟᱬᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱘-᱑᱙᱔᱕ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱨᱟᱡᱟ ᱥᱚᱝᱠᱚᱨᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱕᱖ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ ᱵᱷᱩᱵᱚᱱᱮᱥᱣᱚᱨᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱖-᱑᱙᱗᱒ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱮ ᱨᱟᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://members.iinet.net.au/~royalty/ips/p/panchkot.html |title = Panchkot (Jagir) | publisher= World of Royalty | access-date = 1 December 2016}}</ref> ​=== ᱚᱛᱱᱚᱜ (Geography) === === ᱴᱷᱟᱶ === ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱫᱚ {{coord|23|26|11|N|86|40|13|E}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://wikimapia.org/463867/Kashipur | title= Kashipur | work= Purulia | publisher= Wikimapia | access-date = 2 October 2016}}</ref> ᱠᱟᱞᱞᱳᱞᱤ (Kalloli), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>Google maps</ref> ​ === ᱮᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱮᱱᱮᱞ === ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ ᱫᱚ ᱪᱷᱳᱴᱟᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱯᱞᱟᱴᱩ (Chota Nagpur Plateau) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱫᱷᱟᱯ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱚᱛ ᱫᱚ ᱰᱷᱳᱞᱳ-ᱪᱟᱴᱳ (undulating) ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱥᱮ ᱱᱟᱥᱮ ᱵᱩᱨᱩ ᱠᱚ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>[[John Wardle Houlton|Sir John Houlton]], ''Bihar, the Heart of India'', 1949, p. 170, Orient Longmans Ltd.</ref> ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱫᱚ ᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱ ᱘᱓.᱘᱐% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱛᱳ ᱴᱚᱞᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱛᱚᱵᱮ, ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱑᱖.᱒᱐% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱑᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱮᱱᱥᱚᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ (census towns) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Purulia |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Planning and Statistics, Government of West Bengal |access-date = 12 January 2020 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ᱯᱟᱨᱵᱮᱞᱤᱭᱟ (Parbelia) ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱠᱳᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ - ᱕᱐᱐ ᱢᱮᱜᱟᱣᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱰᱤᱦ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ<ref name=santaldih>{{cite web |url = http://stpswbpdcl.n-stars.org/ |title = Santaldih Thermal Power Station - WBPDCL |publisher = WBPDCL |access-date = 2011-08-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100111024838/http://stpswbpdcl.n-stars.org/ |archive-date = 11 January 2010 |url-status = dead }}</ref> ᱟᱨ ᱑᱒᱐᱐ ᱢᱮᱜᱟᱣᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱚ ᱑᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱟᱨᱮᱭᱟ᱾ ᱵᱟᱸᱫᱟ ᱫᱮᱣᱩᱞ (Banda Deul) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱢᱩᱠᱷᱭᱟᱹ ᱢᱚᱱᱩᱢᱮᱱᱴ (monument of national importance) ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.asikolkata.in/purulia.aspx | title = Old temple at Banda (locally known as deul)| publisher = ASI, Kolkata Circle |access-date = 23 January 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://asi.nic.in/alphabetical-list-of-monuments-west-bengal/|title=List of Ancient Monuments and Archaeological Sites and Remains of West Bengal - Archaeological Survey of India|publisher= ASI|work= Item no. 134|access-date=25 January 2020}}</ref> ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱟᱥᱮ ᱱᱟᱣᱟ ᱜᱮ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱟᱱᱟᱜ ᱜᱮᱭᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://asianheritagealertiaah.blogspot.in/2011/10/capital-in-shambles-garh-panchakot.html |title = Capital in shambles: Garh Panchakot, Purulia | publisher= Heritage in Peril| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.trekearth.com/gallery/Asia/India/East/West_Bengal/Garpanchkot/photo900506.htm |title = Historical ruins| publisher= Trek Earth | access-date = 1 December 2016}}</ref> ​== ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱞᱮᱠᱷᱟ == ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ (Census) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱓᱖᱙ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑,᱒᱔᱖ (᱕᱓%) ᱫᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱑᱒᱓ (᱔᱗%) ᱫᱚ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱐-᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱒᱕᱘ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱚᱞᱚᱜ-ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑,᱖᱓᱒ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱗᱗.᱓᱑%)᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 2 September 2016 }}</ref> ​=== ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱯᱨᱚᱥᱟᱥᱚᱱ === === ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ === ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱫᱽᱨᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱮᱨᱤᱭᱟ ᱪᱟᱞᱟᱣᱮᱫᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱘᱐᱑.᱘᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ<sup>᱒</sup> ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱙᱙,᱙᱓᱒ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite web |url = http://www.dospiwb.org.in/site.php |title = District Statistical Handbook 2014 Purulia |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 2 October 2016 |url-status = usurped |archive-url = https://web.archive.org/web/20170729135056/http://www.dospiwb.org.in/site.php |archive-date = 29 July 2017 }}</ref><ref>{{cite web | url = [suspicious link removed] | title = Kashipur PS | publisher = Purulia District Police | access-date = 2 October 2016 | archive-date = 2 October 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161002193151/https://puruliapolice.org/ps/kashipur-ps/ | url-status = dead }}</ref> ​===ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ=== [[ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱟᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱ ᱢᱟᱦᱟᱵᱤᱫᱽᱭᱟ lay |ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱟᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱ ᱢᱟᱦᱟᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ]] (Kashipur Michael Madhusudhan Mahavidyalaya) ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱫᱷᱳ ᱠᱟᱹᱱᱦᱩ ᱵᱤᱨᱥᱟ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱟᱨᱴᱥ (Arts) ᱟᱨ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ (Science) ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ (Music) ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱑᱘᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱟᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱ ᱫᱚᱛᱛᱚ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://kashipurmmm.org/ |title = Kashipur Michael Madhusudan Mahavidyalay | publisher= KMMM| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.collegeadmission.in/KashipurMichaelMadhusudanMahavidyalaya/Kashipur_Michael_Madhusudan_Mahavidyalaya.shtml | title = Kashipur Michael Madhusudan Mahavidyalaya | publisher = College Admission | access-date = 1 December 2016 | archive-date = 1 December 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161201144342/http://www.collegeadmission.in/KashipurMichaelMadhusudanMahavidyalaya/Kashipur_Michael_Madhusudan_Mahavidyalaya.shtml | url-status = dead }}</ref> ​ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱫᱚ ᱑᱙᱑᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱭᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.icbse.com/schools/pancha-kot-raj-high-school/19141007402 |title = Pancha Kot Raj High School | publisher= icbse| access-date = 2 December 2016}}</ref> ​ᱡᱮ. ᱠᱮ. ᱮᱢ. ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (J.K.M. Girls' High School) ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱕ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱒ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.icbse.com/schools/j-k-m-girls-high-school-lr959e | title = J.K.M. Girls' High School | publisher = ICBSE|access-date = 3 February 2020}}</ref> ​ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱵᱮᱠᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱯᱤᱴᱷ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱠᱳ-ᱮᱰᱩᱠᱮᱥᱚᱱ ᱢᱤᱰᱤᱞ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.findglocal.com/IN/Purulia/274571692898442/Kashipur-Vivekananda-Vidyapith | title = Kashipur Vivekananda Vidyapith| publisher = Find Glocal |access-date = 3 February 2020}}</ref> ​ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱵᱷᱚᱜᱤᱱᱤ ᱱᱤᱵᱮᱫᱤᱛᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱯᱤᱴᱷ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱠᱳ-ᱮᱰᱩᱠᱮᱥᱚᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱑ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱠᱷᱚᱱ ᱘ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://directory.edugorilla.com/school/p-k-raj-bhagini-nivedita-vidyapith-kashipur-purulia-fee-structure-syllabus-address-admission-form-contact-number/ | title = P.K.Raj Bhagini Nivedita Vidyapith | publisher = EduGorilla | access-date = 3 February 2020 | archive-date = 5 February 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205041537/https://directory.edugorilla.com/school/p-k-raj-bhagini-nivedita-vidyapith-kashipur-purulia-fee-structure-syllabus-address-admission-form-contact-number/ | url-status = dead }}</ref> ​== ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ == ᱠᱟᱞᱞᱳᱞᱤ ᱟᱛᱳ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ (Kolloli Rural Hospital), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱖᱐ ᱴᱤ ᱵᱮᱰ (bed) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱨᱟᱱ-ᱢᱩᱨᱜᱟᱹᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url =https://www.wbhealth.gov.in/other_files/RH.pdf | title =Health & Family Welfare Department | work =Health Statistics – Rural Hospitals | publisher =Government of West Bengal | access-date =3 February 2020 | archive-date =8 October 2022 | archive-url =https://web.archive.org/web/20221008143352/https://www.wbhealth.gov.in/other_files/RH.pdf | url-status =dead }}</ref> ​ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist|3}} ​== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == {{Wikivoyage}} ​{{Purulia District}} ​[[Category:Villages in Purulia district]] 9m5e758bxml9o2i6ac011ytuoe2hqa2 197424 197423 2026-08-30T10:58:31Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 /* ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ */ 197424 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ (Kashipur) | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱛᱳ (Village) | image = File:Kashipur Rajbari 05.jpg | image_alt = | caption = ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱹᱲᱤ | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23|26|11|N|86|40|13|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ᱯᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name1 = ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ | subdivision_type2 = ᱡᱮᱞᱟ | subdivision_name2 = ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ | subdivision_type3 = ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ | subdivision_name3 = ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = ᱟᱛᱳ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ (Gram panchayat) | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2369 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ | demographics1_info1 = ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ, ᱤᱝᱞᱤᱥ | timezone1 = ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱥᱴᱟᱱᱰᱟᱨᱰ ᱴᱟᱭᱤᱢ (IST) | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = ᱯᱤᱱ (PIN) | postal_code = 723132 | registration_plate = WB-55, WB-56 | website = {{URL|wb.gov.in}} | footnotes = }} ​'''ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ''' (Kashipur) ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ (CD block) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱛᱳ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱜᱮ ᱠᱟᱞᱞᱳᱞᱤ (Kalloli) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ​== ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ (Panchkot Raj) ᱫᱚ ᱙᱔᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱗᱕᱐ ᱮᱰᱤ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱜᱚᱲ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱛᱚᱵᱮ, ᱜᱚᱲ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱫ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱨᱮᱠᱚ ᱧᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱖᱐᱐ ᱮᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱟᱨᱜᱤ (Bargi) ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱗᱕᱐ ᱮᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ, ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱛᱮᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://asianheritagealertiaah.blogspot.in/2011/10/capital-in-shambles-garh-panchakot.html |title = Capital in shambles: Garh Panchakot, Purulia | publisher= Heritage in Peril| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.trekearth.com/gallery/Asia/India/East/West_Bengal/Garpanchkot/photo900506.htm |title = Historical ruins | publisher= Trek Earth | access-date = 1 December 2016}}</ref> ​ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱡᱟᱜᱤᱨ (ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱢᱤᱱᱫᱟᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱪᱟᱠᱞᱟ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ) ᱫᱚ ᱘᱐ ᱮᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱥᱮᱠᱷᱚᱨ (Damodar Shekhar) ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱷᱚᱛᱨᱤᱭᱚ ᱯᱚᱨᱢᱟᱨ (ᱚᱜᱽᱱᱤᱵᱚᱝᱥᱤ) ᱜᱟᱸᱛᱟᱠ ᱨᱮᱱ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>[[The Tribes and Castes of Bengal]] by H H Risley. Vol-i, Firma Mukhopadhyay Calcutta India. Page: 536.</ref><ref>{{Cite book |last=Mondal |first=Bikram |url=https://books.google.com/books?id=2ApyEAAAQBAJ&dq=Damodar+Sekhar&pg=PA100 |title=Broken Palace: The Lost Majesty of Bengal |date=2021-09-07 |publisher=Notion Press |isbn=978-1-68554-408-9 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=gZ9WAAAAIAAJ&q=Damodar+Sekhar |title=All-India Trade Directory and Who's who |date=1943 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Jha |first=Amit |title=Contemporary Religious Institutions in Tribal India |date=2009 |publisher=[[Lulu.com]] |isbn=978-0-557-09053-2 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=eA5DAAAAYAAJ&q=Damodar+Sekhar |title=Journal of Historical Research |date=1979 |publisher=Department of History, Ranchi University. |language=en}}</ref><ref>[[iarchive:in.ernet.dli.2015.44171/page/n332/|Descriptive Ethnology of Bengal]] by E T Dalton. CALCUTTA. OFFICE OF THE SUPERINTENDENT OF GOVERNMENT PRINTING. 1872. Page: 318.</ref><ref>[[iarchive:dli.bengal.10689.2816/page/n292/|Statistical Account of Bengal]]. W W Hunter. Vol-xvii. Compiled by H H Risley. TRUBNER&CO. LONDON. 1877. Page: 292.</ref> ​ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱟ ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨ ᱡᱽᱭᱳᱛᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ (Raja Bahadur Jyoti Prasad Singh Deo) ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱓᱘ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱮ ᱨᱟᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱑᱒ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ 'ᱨᱟᱡᱟ' ᱩᱯᱟᱹᱫᱷᱤ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱨᱟᱡᱟ ᱠᱚᱞᱭᱟᱬᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱘-᱑᱙᱔᱕ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱨᱟᱡᱟ ᱥᱚᱝᱠᱚᱨᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱕᱖ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ ᱵᱷᱩᱵᱚᱱᱮᱥᱣᱚᱨᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱖-᱑᱙᱗᱒ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱮ ᱨᱟᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://members.iinet.net.au/~royalty/ips/p/panchkot.html |title = Panchkot (Jagir) | publisher= World of Royalty | access-date = 1 December 2016}}</ref> ​=== ᱚᱛᱱᱚᱜ (Geography) === === ᱴᱷᱟᱶ === ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱫᱚ {{coord|23|26|11|N|86|40|13|E}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://wikimapia.org/463867/Kashipur | title= Kashipur | work= Purulia | publisher= Wikimapia | access-date = 2 October 2016}}</ref> ᱠᱟᱞᱞᱳᱞᱤ (Kalloli), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>Google maps</ref> ​ === ᱮᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱮᱱᱮᱞ === ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ ᱫᱚ ᱪᱷᱳᱴᱟᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱯᱞᱟᱴᱩ (Chota Nagpur Plateau) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱫᱷᱟᱯ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱚᱛ ᱫᱚ ᱰᱷᱳᱞᱳ-ᱪᱟᱴᱳ (undulating) ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱥᱮ ᱱᱟᱥᱮ ᱵᱩᱨᱩ ᱠᱚ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>[[John Wardle Houlton|Sir John Houlton]], ''Bihar, the Heart of India'', 1949, p. 170, Orient Longmans Ltd.</ref> ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱫᱚ ᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱ ᱘᱓.᱘᱐% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱛᱳ ᱴᱚᱞᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱛᱚᱵᱮ, ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱑᱖.᱒᱐% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱑᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱮᱱᱥᱚᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ (census towns) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Purulia |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Planning and Statistics, Government of West Bengal |access-date = 12 January 2020 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ᱯᱟᱨᱵᱮᱞᱤᱭᱟ (Parbelia) ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱠᱳᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ - ᱕᱐᱐ ᱢᱮᱜᱟᱣᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱰᱤᱦ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ<ref name=santaldih>{{cite web |url = http://stpswbpdcl.n-stars.org/ |title = Santaldih Thermal Power Station - WBPDCL |publisher = WBPDCL |access-date = 2011-08-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100111024838/http://stpswbpdcl.n-stars.org/ |archive-date = 11 January 2010 |url-status = dead }}</ref> ᱟᱨ ᱑᱒᱐᱐ ᱢᱮᱜᱟᱣᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱚ ᱑᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱟᱨᱮᱭᱟ᱾ ᱵᱟᱸᱫᱟ ᱫᱮᱣᱩᱞ (Banda Deul) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱢᱩᱠᱷᱭᱟᱹ ᱢᱚᱱᱩᱢᱮᱱᱴ (monument of national importance) ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.asikolkata.in/purulia.aspx | title = Old temple at Banda (locally known as deul)| publisher = ASI, Kolkata Circle |access-date = 23 January 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://asi.nic.in/alphabetical-list-of-monuments-west-bengal/|title=List of Ancient Monuments and Archaeological Sites and Remains of West Bengal - Archaeological Survey of India|publisher= ASI|work= Item no. 134|access-date=25 January 2020}}</ref> ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱟᱥᱮ ᱱᱟᱣᱟ ᱜᱮ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱟᱱᱟᱜ ᱜᱮᱭᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://asianheritagealertiaah.blogspot.in/2011/10/capital-in-shambles-garh-panchakot.html |title = Capital in shambles: Garh Panchakot, Purulia | publisher= Heritage in Peril| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.trekearth.com/gallery/Asia/India/East/West_Bengal/Garpanchkot/photo900506.htm |title = Historical ruins| publisher= Trek Earth | access-date = 1 December 2016}}</ref> ​== ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱞᱮᱠᱷᱟ == ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ (Census) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱓᱖᱙ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑,᱒᱔᱖ (᱕᱓%) ᱫᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱑᱒᱓ (᱔᱗%) ᱫᱚ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱐-᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱒᱕᱘ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱚᱞᱚᱜ-ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑,᱖᱓᱒ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱗᱗.᱓᱑%)᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 2 September 2016 }}</ref> ​=== ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱯᱨᱚᱥᱟᱥᱚᱱ === === ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ === ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱫᱽᱨᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱮᱨᱤᱭᱟ ᱪᱟᱞᱟᱣᱮᱫᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱘᱐᱑.᱘᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ<sup>᱒</sup> ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱙᱙,᱙᱓᱒ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite web |url = http://www.dospiwb.org.in/site.php |title = District Statistical Handbook 2014 Purulia |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 2 October 2016 |url-status = usurped |archive-url = https://web.archive.org/web/20170729135056/http://www.dospiwb.org.in/site.php |archive-date = 29 July 2017 }}</ref><ref>{{cite web | url = [suspicious link removed] | title = Kashipur PS | publisher = Purulia District Police | access-date = 2 October 2016 | archive-date = 2 October 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161002193151/https://puruliapolice.org/ps/kashipur-ps/ | url-status = dead }}</ref> ​===ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ=== [[ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱟᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱ ᱢᱟᱦᱟᱵᱤᱫᱽᱭᱟ lay |ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱟᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱ ᱢᱟᱦᱟᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ]] (Kashipur Michael Madhusudhan Mahavidyalaya) ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱫᱷᱳ ᱠᱟᱹᱱᱦᱩ ᱵᱤᱨᱥᱟ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱟᱨᱴᱥ (Arts) ᱟᱨ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ (Science) ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ (Music) ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱑᱘᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱟᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱ ᱫᱚᱛᱛᱚ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://kashipurmmm.org/ |title = Kashipur Michael Madhusudan Mahavidyalay | publisher= KMMM| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.collegeadmission.in/KashipurMichaelMadhusudanMahavidyalaya/Kashipur_Michael_Madhusudan_Mahavidyalaya.shtml | title = Kashipur Michael Madhusudan Mahavidyalaya | publisher = College Admission | access-date = 1 December 2016 | archive-date = 1 December 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161201144342/http://www.collegeadmission.in/KashipurMichaelMadhusudanMahavidyalaya/Kashipur_Michael_Madhusudan_Mahavidyalaya.shtml | url-status = dead }}</ref> ​ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱫᱚ ᱑᱙᱑᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱭᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.icbse.com/schools/pancha-kot-raj-high-school/19141007402 |title = Pancha Kot Raj High School | publisher= icbse| access-date = 2 December 2016}}</ref> ​ᱡᱮ. ᱠᱮ. ᱮᱢ. ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (J.K.M. Girls' High School) ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱕ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱒ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.icbse.com/schools/j-k-m-girls-high-school-lr959e | title = J.K.M. Girls' High School | publisher = ICBSE|access-date = 3 February 2020}}</ref> ​ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱵᱮᱠᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱯᱤᱴᱷ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱠᱳ-ᱮᱰᱩᱠᱮᱥᱚᱱ ᱢᱤᱰᱤᱞ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.findglocal.com/IN/Purulia/274571692898442/Kashipur-Vivekananda-Vidyapith | title = Kashipur Vivekananda Vidyapith| publisher = Find Glocal |access-date = 3 February 2020}}</ref> ​ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱵᱷᱚᱜᱤᱱᱤ ᱱᱤᱵᱮᱫᱤᱛᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱯᱤᱴᱷ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱠᱳ-ᱮᱰᱩᱠᱮᱥᱚᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱑ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱠᱷᱚᱱ ᱘ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://directory.edugorilla.com/school/p-k-raj-bhagini-nivedita-vidyapith-kashipur-purulia-fee-structure-syllabus-address-admission-form-contact-number/ | title = P.K.Raj Bhagini Nivedita Vidyapith | publisher = EduGorilla | access-date = 3 February 2020 | archive-date = 5 February 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205041537/https://directory.edugorilla.com/school/p-k-raj-bhagini-nivedita-vidyapith-kashipur-purulia-fee-structure-syllabus-address-admission-form-contact-number/ | url-status = dead }}</ref> ​== ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ == ᱠᱟᱞᱞᱳᱞᱤ ᱟᱛᱳ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ (Kolloli Rural Hospital), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱖᱐ ᱴᱤ ᱵᱮᱰ (bed) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱨᱟᱱ-ᱢᱩᱨᱜᱟᱹᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url =https://www.wbhealth.gov.in/other_files/RH.pdf | title =Health & Family Welfare Department | work =Health Statistics – Rural Hospitals | publisher =Government of West Bengal | access-date =3 February 2020 | archive-date =8 October 2022 | archive-url =https://web.archive.org/web/20221008143352/https://www.wbhealth.gov.in/other_files/RH.pdf | url-status =dead }}</ref> ​ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist|3}} ​== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == {{Wikivoyage}} ​{{Purulia District}} ​[[Category:Villages in Purulia district]] bokb5j90wbh0a29csq4g5s4o3deenbt 197425 197424 2026-08-30T10:59:00Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 197425 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ (Kashipur) | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱛᱳ (Village) | image = File:Kashipur Rajbari 05.jpg | image_alt = | caption = ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱹᱲᱤ | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23|26|11|N|86|40|13|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ᱯᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name1 = ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ | subdivision_type2 = ᱡᱮᱞᱟ | subdivision_name2 = ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ | subdivision_type3 = ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ | subdivision_name3 = ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = ᱟᱛᱳ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ (Gram panchayat) | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2369 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ | demographics1_info1 = ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ, ᱤᱝᱞᱤᱥ | timezone1 = ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱥᱴᱟᱱᱰᱟᱨᱰ ᱴᱟᱭᱤᱢ (IST) | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = ᱯᱤᱱ (PIN) | postal_code = 723132 | registration_plate = WB-55, WB-56 | website = {{URL|wb.gov.in}} | footnotes = }} ​'''ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ''' (Kashipur) ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ (CD block) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱛᱳ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱜᱮ ᱠᱟᱞᱞᱳᱞᱤ (Kalloli) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ​== ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ (Panchkot Raj) ᱫᱚ ᱙᱔᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱗᱕᱐ ᱮᱰᱤ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱜᱚᱲ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱛᱚᱵᱮ, ᱜᱚᱲ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱫ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱨᱮᱠᱚ ᱧᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱖᱐᱐ ᱮᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱟᱨᱜᱤ (Bargi) ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱗᱕᱐ ᱮᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ, ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱛᱮᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://asianheritagealertiaah.blogspot.in/2011/10/capital-in-shambles-garh-panchakot.html |title = Capital in shambles: Garh Panchakot, Purulia | publisher= Heritage in Peril| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.trekearth.com/gallery/Asia/India/East/West_Bengal/Garpanchkot/photo900506.htm |title = Historical ruins | publisher= Trek Earth | access-date = 1 December 2016}}</ref> ​ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱡᱟᱜᱤᱨ (ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱢᱤᱱᱫᱟᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱪᱟᱠᱞᱟ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ) ᱫᱚ ᱘᱐ ᱮᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱥᱮᱠᱷᱚᱨ (Damodar Shekhar) ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱷᱚᱛᱨᱤᱭᱚ ᱯᱚᱨᱢᱟᱨ (ᱚᱜᱽᱱᱤᱵᱚᱝᱥᱤ) ᱜᱟᱸᱛᱟᱠ ᱨᱮᱱ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>[[The Tribes and Castes of Bengal]] by H H Risley. Vol-i, Firma Mukhopadhyay Calcutta India. Page: 536.</ref><ref>{{Cite book |last=Mondal |first=Bikram |url=https://books.google.com/books?id=2ApyEAAAQBAJ&dq=Damodar+Sekhar&pg=PA100 |title=Broken Palace: The Lost Majesty of Bengal |date=2021-09-07 |publisher=Notion Press |isbn=978-1-68554-408-9 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=gZ9WAAAAIAAJ&q=Damodar+Sekhar |title=All-India Trade Directory and Who's who |date=1943 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Jha |first=Amit |title=Contemporary Religious Institutions in Tribal India |date=2009 |publisher=[[Lulu.com]] |isbn=978-0-557-09053-2 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=eA5DAAAAYAAJ&q=Damodar+Sekhar |title=Journal of Historical Research |date=1979 |publisher=Department of History, Ranchi University. |language=en}}</ref><ref>[[iarchive:in.ernet.dli.2015.44171/page/n332/|Descriptive Ethnology of Bengal]] by E T Dalton. CALCUTTA. OFFICE OF THE SUPERINTENDENT OF GOVERNMENT PRINTING. 1872. Page: 318.</ref><ref>[[iarchive:dli.bengal.10689.2816/page/n292/|Statistical Account of Bengal]]. W W Hunter. Vol-xvii. Compiled by H H Risley. TRUBNER&CO. LONDON. 1877. Page: 292.</ref> ​ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱟ ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨ ᱡᱽᱭᱳᱛᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ (Raja Bahadur Jyoti Prasad Singh Deo) ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱓᱘ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱮ ᱨᱟᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱑᱒ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ 'ᱨᱟᱡᱟ' ᱩᱯᱟᱹᱫᱷᱤ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱨᱟᱡᱟ ᱠᱚᱞᱭᱟᱬᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱘-᱑᱙᱔᱕ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱨᱟᱡᱟ ᱥᱚᱝᱠᱚᱨᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱕᱖ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ ᱵᱷᱩᱵᱚᱱᱮᱥᱣᱚᱨᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱖-᱑᱙᱗᱒ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱮ ᱨᱟᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://members.iinet.net.au/~royalty/ips/p/panchkot.html |title = Panchkot (Jagir) | publisher= World of Royalty | access-date = 1 December 2016}}</ref> ​=== ᱚᱛᱱᱚᱜ (Geography) ====== ᱴᱷᱟᱶ === ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱫᱚ {{coord|23|26|11|N|86|40|13|E}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://wikimapia.org/463867/Kashipur | title= Kashipur | work= Purulia | publisher= Wikimapia | access-date = 2 October 2016}}</ref> ᱠᱟᱞᱞᱳᱞᱤ (Kalloli), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>Google maps</ref> ​ === ᱮᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱮᱱᱮᱞ === ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ ᱫᱚ ᱪᱷᱳᱴᱟᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱯᱞᱟᱴᱩ (Chota Nagpur Plateau) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱫᱷᱟᱯ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱚᱛ ᱫᱚ ᱰᱷᱳᱞᱳ-ᱪᱟᱴᱳ (undulating) ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱥᱮ ᱱᱟᱥᱮ ᱵᱩᱨᱩ ᱠᱚ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>[[John Wardle Houlton|Sir John Houlton]], ''Bihar, the Heart of India'', 1949, p. 170, Orient Longmans Ltd.</ref> ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱫᱚ ᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱ ᱘᱓.᱘᱐% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱛᱳ ᱴᱚᱞᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱛᱚᱵᱮ, ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱑᱖.᱒᱐% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱑᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱮᱱᱥᱚᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ (census towns) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Purulia |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Planning and Statistics, Government of West Bengal |access-date = 12 January 2020 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ᱯᱟᱨᱵᱮᱞᱤᱭᱟ (Parbelia) ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱠᱳᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ - ᱕᱐᱐ ᱢᱮᱜᱟᱣᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱰᱤᱦ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ<ref name=santaldih>{{cite web |url = http://stpswbpdcl.n-stars.org/ |title = Santaldih Thermal Power Station - WBPDCL |publisher = WBPDCL |access-date = 2011-08-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100111024838/http://stpswbpdcl.n-stars.org/ |archive-date = 11 January 2010 |url-status = dead }}</ref> ᱟᱨ ᱑᱒᱐᱐ ᱢᱮᱜᱟᱣᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱚ ᱑᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱟᱨᱮᱭᱟ᱾ ᱵᱟᱸᱫᱟ ᱫᱮᱣᱩᱞ (Banda Deul) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱢᱩᱠᱷᱭᱟᱹ ᱢᱚᱱᱩᱢᱮᱱᱴ (monument of national importance) ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.asikolkata.in/purulia.aspx | title = Old temple at Banda (locally known as deul)| publisher = ASI, Kolkata Circle |access-date = 23 January 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://asi.nic.in/alphabetical-list-of-monuments-west-bengal/|title=List of Ancient Monuments and Archaeological Sites and Remains of West Bengal - Archaeological Survey of India|publisher= ASI|work= Item no. 134|access-date=25 January 2020}}</ref> ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱟᱥᱮ ᱱᱟᱣᱟ ᱜᱮ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱟᱱᱟᱜ ᱜᱮᱭᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://asianheritagealertiaah.blogspot.in/2011/10/capital-in-shambles-garh-panchakot.html |title = Capital in shambles: Garh Panchakot, Purulia | publisher= Heritage in Peril| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.trekearth.com/gallery/Asia/India/East/West_Bengal/Garpanchkot/photo900506.htm |title = Historical ruins| publisher= Trek Earth | access-date = 1 December 2016}}</ref> ​== ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱞᱮᱠᱷᱟ == ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ (Census) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱓᱖᱙ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑,᱒᱔᱖ (᱕᱓%) ᱫᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱑᱒᱓ (᱔᱗%) ᱫᱚ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱐-᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱒᱕᱘ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱚᱞᱚᱜ-ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑,᱖᱓᱒ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱗᱗.᱓᱑%)᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 2 September 2016 }}</ref> ​=== ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱯᱨᱚᱥᱟᱥᱚᱱ === === ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ === ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱫᱽᱨᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱮᱨᱤᱭᱟ ᱪᱟᱞᱟᱣᱮᱫᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱘᱐᱑.᱘᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ<sup>᱒</sup> ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱙᱙,᱙᱓᱒ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite web |url = http://www.dospiwb.org.in/site.php |title = District Statistical Handbook 2014 Purulia |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 2 October 2016 |url-status = usurped |archive-url = https://web.archive.org/web/20170729135056/http://www.dospiwb.org.in/site.php |archive-date = 29 July 2017 }}</ref><ref>{{cite web | url = [suspicious link removed] | title = Kashipur PS | publisher = Purulia District Police | access-date = 2 October 2016 | archive-date = 2 October 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161002193151/https://puruliapolice.org/ps/kashipur-ps/ | url-status = dead }}</ref> ​===ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ=== [[ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱟᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱ ᱢᱟᱦᱟᱵᱤᱫᱽᱭᱟ lay |ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱟᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱ ᱢᱟᱦᱟᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ]] (Kashipur Michael Madhusudhan Mahavidyalaya) ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱫᱷᱳ ᱠᱟᱹᱱᱦᱩ ᱵᱤᱨᱥᱟ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱟᱨᱴᱥ (Arts) ᱟᱨ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ (Science) ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ (Music) ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱑᱘᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱟᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱ ᱫᱚᱛᱛᱚ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://kashipurmmm.org/ |title = Kashipur Michael Madhusudan Mahavidyalay | publisher= KMMM| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.collegeadmission.in/KashipurMichaelMadhusudanMahavidyalaya/Kashipur_Michael_Madhusudan_Mahavidyalaya.shtml | title = Kashipur Michael Madhusudan Mahavidyalaya | publisher = College Admission | access-date = 1 December 2016 | archive-date = 1 December 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161201144342/http://www.collegeadmission.in/KashipurMichaelMadhusudanMahavidyalaya/Kashipur_Michael_Madhusudan_Mahavidyalaya.shtml | url-status = dead }}</ref> ​ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱫᱚ ᱑᱙᱑᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱭᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.icbse.com/schools/pancha-kot-raj-high-school/19141007402 |title = Pancha Kot Raj High School | publisher= icbse| access-date = 2 December 2016}}</ref> ​ᱡᱮ. ᱠᱮ. ᱮᱢ. ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (J.K.M. Girls' High School) ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱕ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱒ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.icbse.com/schools/j-k-m-girls-high-school-lr959e | title = J.K.M. Girls' High School | publisher = ICBSE|access-date = 3 February 2020}}</ref> ​ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱵᱮᱠᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱯᱤᱴᱷ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱠᱳ-ᱮᱰᱩᱠᱮᱥᱚᱱ ᱢᱤᱰᱤᱞ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.findglocal.com/IN/Purulia/274571692898442/Kashipur-Vivekananda-Vidyapith | title = Kashipur Vivekananda Vidyapith| publisher = Find Glocal |access-date = 3 February 2020}}</ref> ​ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱵᱷᱚᱜᱤᱱᱤ ᱱᱤᱵᱮᱫᱤᱛᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱯᱤᱴᱷ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱠᱳ-ᱮᱰᱩᱠᱮᱥᱚᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱑ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱠᱷᱚᱱ ᱘ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://directory.edugorilla.com/school/p-k-raj-bhagini-nivedita-vidyapith-kashipur-purulia-fee-structure-syllabus-address-admission-form-contact-number/ | title = P.K.Raj Bhagini Nivedita Vidyapith | publisher = EduGorilla | access-date = 3 February 2020 | archive-date = 5 February 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205041537/https://directory.edugorilla.com/school/p-k-raj-bhagini-nivedita-vidyapith-kashipur-purulia-fee-structure-syllabus-address-admission-form-contact-number/ | url-status = dead }}</ref> ​== ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ == ᱠᱟᱞᱞᱳᱞᱤ ᱟᱛᱳ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ (Kolloli Rural Hospital), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱖᱐ ᱴᱤ ᱵᱮᱰ (bed) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱨᱟᱱ-ᱢᱩᱨᱜᱟᱹᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url =https://www.wbhealth.gov.in/other_files/RH.pdf | title =Health & Family Welfare Department | work =Health Statistics – Rural Hospitals | publisher =Government of West Bengal | access-date =3 February 2020 | archive-date =8 October 2022 | archive-url =https://web.archive.org/web/20221008143352/https://www.wbhealth.gov.in/other_files/RH.pdf | url-status =dead }}</ref> ​ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist|3}} ​== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == {{Wikivoyage}} ​{{Purulia District}} ​[[Category:Villages in Purulia district]] 0qk3jmns3q9dv3di4dwllq3pke21969 197426 197425 2026-08-30T10:59:32Z ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 7474 197426 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ (Kashipur) | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱛᱳ (Village) | image = File:Kashipur Rajbari 05.jpg | image_alt = | caption = ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽᱵᱟᱹᱲᱤ | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23|26|11|N|86|40|13|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ᱯᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name1 = ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ | subdivision_type2 = ᱡᱮᱞᱟ | subdivision_name2 = ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ | subdivision_type3 = ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ | subdivision_name3 = ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = ᱟᱛᱳ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ (Gram panchayat) | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2369 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ | demographics1_info1 = ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ, ᱤᱝᱞᱤᱥ | timezone1 = ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱥᱴᱟᱱᱰᱟᱨᱰ ᱴᱟᱭᱤᱢ (IST) | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = ᱯᱤᱱ (PIN) | postal_code = 723132 | registration_plate = WB-55, WB-56 | website = {{URL|wb.gov.in}} | footnotes = }} ​'''ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ''' (Kashipur) ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ (CD block) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱛᱳ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱜᱮ ᱠᱟᱞᱞᱳᱞᱤ (Kalloli) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ​== ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ (Panchkot Raj) ᱫᱚ ᱙᱔᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱗᱕᱐ ᱮᱰᱤ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱜᱚᱲ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱛᱚᱵᱮ, ᱜᱚᱲ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱫ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱨᱮᱠᱚ ᱧᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱖᱐᱐ ᱮᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱟᱨᱜᱤ (Bargi) ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱗᱕᱐ ᱮᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ, ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱛᱮᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://asianheritagealertiaah.blogspot.in/2011/10/capital-in-shambles-garh-panchakot.html |title = Capital in shambles: Garh Panchakot, Purulia | publisher= Heritage in Peril| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.trekearth.com/gallery/Asia/India/East/West_Bengal/Garpanchkot/photo900506.htm |title = Historical ruins | publisher= Trek Earth | access-date = 1 December 2016}}</ref> ​ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱡᱟᱜᱤᱨ (ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱢᱤᱱᱫᱟᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱪᱟᱠᱞᱟ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ) ᱫᱚ ᱘᱐ ᱮᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱥᱮᱠᱷᱚᱨ (Damodar Shekhar) ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱷᱚᱛᱨᱤᱭᱚ ᱯᱚᱨᱢᱟᱨ (ᱚᱜᱽᱱᱤᱵᱚᱝᱥᱤ) ᱜᱟᱸᱛᱟᱠ ᱨᱮᱱ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>[[The Tribes and Castes of Bengal]] by H H Risley. Vol-i, Firma Mukhopadhyay Calcutta India. Page: 536.</ref><ref>{{Cite book |last=Mondal |first=Bikram |url=https://books.google.com/books?id=2ApyEAAAQBAJ&dq=Damodar+Sekhar&pg=PA100 |title=Broken Palace: The Lost Majesty of Bengal |date=2021-09-07 |publisher=Notion Press |isbn=978-1-68554-408-9 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=gZ9WAAAAIAAJ&q=Damodar+Sekhar |title=All-India Trade Directory and Who's who |date=1943 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Jha |first=Amit |title=Contemporary Religious Institutions in Tribal India |date=2009 |publisher=[[Lulu.com]] |isbn=978-0-557-09053-2 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=eA5DAAAAYAAJ&q=Damodar+Sekhar |title=Journal of Historical Research |date=1979 |publisher=Department of History, Ranchi University. |language=en}}</ref><ref>[[iarchive:in.ernet.dli.2015.44171/page/n332/|Descriptive Ethnology of Bengal]] by E T Dalton. CALCUTTA. OFFICE OF THE SUPERINTENDENT OF GOVERNMENT PRINTING. 1872. Page: 318.</ref><ref>[[iarchive:dli.bengal.10689.2816/page/n292/|Statistical Account of Bengal]]. W W Hunter. Vol-xvii. Compiled by H H Risley. TRUBNER&CO. LONDON. 1877. Page: 292.</ref> ​ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱟ ᱵᱟᱦᱟᱫᱩᱨ ᱡᱽᱭᱳᱛᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ (Raja Bahadur Jyoti Prasad Singh Deo) ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱓᱘ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱮ ᱨᱟᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱑᱒ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ 'ᱨᱟᱡᱟ' ᱩᱯᱟᱹᱫᱷᱤ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱨᱟᱡᱟ ᱠᱚᱞᱭᱟᱬᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱘-᱑᱙᱔᱕ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱨᱟᱡᱟ ᱥᱚᱝᱠᱚᱨᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱕᱖ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ ᱵᱷᱩᱵᱚᱱᱮᱥᱣᱚᱨᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱖-᱑᱙᱗᱒ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱮ ᱨᱟᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://members.iinet.net.au/~royalty/ips/p/panchkot.html |title = Panchkot (Jagir) | publisher= World of Royalty | access-date = 1 December 2016}}</ref> ​=== ᱚᱛᱱᱚᱜ (Geography) === === ᱴᱷᱟᱶ === ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱫᱚ {{coord|23|26|11|N|86|40|13|E}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://wikimapia.org/463867/Kashipur | title= Kashipur | work= Purulia | publisher= Wikimapia | access-date = 2 October 2016}}</ref> ᱠᱟᱞᱞᱳᱞᱤ (Kalloli), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱣᱟᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>Google maps</ref> ​ === ᱮᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱮᱱᱮᱞ === ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ ᱫᱚ ᱪᱷᱳᱴᱟᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱯᱞᱟᱴᱩ (Chota Nagpur Plateau) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱫᱷᱟᱯ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱚᱛ ᱫᱚ ᱰᱷᱳᱞᱳ-ᱪᱟᱴᱳ (undulating) ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱥᱮ ᱱᱟᱥᱮ ᱵᱩᱨᱩ ᱠᱚ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>[[John Wardle Houlton|Sir John Houlton]], ''Bihar, the Heart of India'', 1949, p. 170, Orient Longmans Ltd.</ref> ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱫᱚ ᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱ ᱘᱓.᱘᱐% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱛᱳ ᱴᱚᱞᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱛᱚᱵᱮ, ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱑᱖.᱒᱐% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱑᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱮᱱᱥᱚᱥ ᱴᱟᱣᱩᱱ (census towns) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Purulia |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Planning and Statistics, Government of West Bengal |access-date = 12 January 2020 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ᱯᱟᱨᱵᱮᱞᱤᱭᱟ (Parbelia) ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱠᱳᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ - ᱕᱐᱐ ᱢᱮᱜᱟᱣᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱰᱤᱦ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ<ref name=santaldih>{{cite web |url = http://stpswbpdcl.n-stars.org/ |title = Santaldih Thermal Power Station - WBPDCL |publisher = WBPDCL |access-date = 2011-08-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100111024838/http://stpswbpdcl.n-stars.org/ |archive-date = 11 January 2010 |url-status = dead }}</ref> ᱟᱨ ᱑᱒᱐᱐ ᱢᱮᱜᱟᱣᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱹᱛᱷᱯᱩᱨ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱚ ᱑᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱟᱨᱮᱭᱟ᱾ ᱵᱟᱸᱫᱟ ᱫᱮᱣᱩᱞ (Banda Deul) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱢᱩᱠᱷᱭᱟᱹ ᱢᱚᱱᱩᱢᱮᱱᱴ (monument of national importance) ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.asikolkata.in/purulia.aspx | title = Old temple at Banda (locally known as deul)| publisher = ASI, Kolkata Circle |access-date = 23 January 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://asi.nic.in/alphabetical-list-of-monuments-west-bengal/|title=List of Ancient Monuments and Archaeological Sites and Remains of West Bengal - Archaeological Survey of India|publisher= ASI|work= Item no. 134|access-date=25 January 2020}}</ref> ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱟᱥᱮ ᱱᱟᱣᱟ ᱜᱮ ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱟᱱᱟᱜ ᱜᱮᱭᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://asianheritagealertiaah.blogspot.in/2011/10/capital-in-shambles-garh-panchakot.html |title = Capital in shambles: Garh Panchakot, Purulia | publisher= Heritage in Peril| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.trekearth.com/gallery/Asia/India/East/West_Bengal/Garpanchkot/photo900506.htm |title = Historical ruins| publisher= Trek Earth | access-date = 1 December 2016}}</ref> ​== ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱞᱮᱠᱷᱟ == ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ (Census) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱒,᱓᱖᱙ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑,᱒᱔᱖ (᱕᱓%) ᱫᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱑᱒᱓ (᱔᱗%) ᱫᱚ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱐-᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱒᱕᱘ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱚᱞᱚᱜ-ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑,᱖᱓᱒ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱗᱗.᱓᱑%)᱾<ref name=census3-2011>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 2 September 2016 }}</ref> ​=== ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱯᱨᱚᱥᱟᱥᱚᱱ === === ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ === ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱫᱽᱨᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱮᱨᱤᱭᱟ ᱪᱟᱞᱟᱣᱮᱫᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱘᱐᱑.᱘᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ<sup>᱒</sup> ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱙᱙,᱙᱓᱒ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite web |url = http://www.dospiwb.org.in/site.php |title = District Statistical Handbook 2014 Purulia |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |access-date = 2 October 2016 |url-status = usurped |archive-url = https://web.archive.org/web/20170729135056/http://www.dospiwb.org.in/site.php |archive-date = 29 July 2017 }}</ref><ref>{{cite web | url = [suspicious link removed] | title = Kashipur PS | publisher = Purulia District Police | access-date = 2 October 2016 | archive-date = 2 October 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161002193151/https://puruliapolice.org/ps/kashipur-ps/ | url-status = dead }}</ref> ​===ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ=== [[ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱟᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱ ᱢᱟᱦᱟᱵᱤᱫᱽᱭᱟ lay |ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱟᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱ ᱢᱟᱦᱟᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ]] (Kashipur Michael Madhusudhan Mahavidyalaya) ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱫᱷᱳ ᱠᱟᱹᱱᱦᱩ ᱵᱤᱨᱥᱟ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱟᱨᱴᱥ (Arts) ᱟᱨ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ (Science) ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ (Music) ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱑᱘᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱟᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱚᱱ ᱫᱚᱛᱛᱚ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://kashipurmmm.org/ |title = Kashipur Michael Madhusudan Mahavidyalay | publisher= KMMM| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.collegeadmission.in/KashipurMichaelMadhusudanMahavidyalaya/Kashipur_Michael_Madhusudan_Mahavidyalaya.shtml | title = Kashipur Michael Madhusudan Mahavidyalaya | publisher = College Admission | access-date = 1 December 2016 | archive-date = 1 December 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161201144342/http://www.collegeadmission.in/KashipurMichaelMadhusudanMahavidyalaya/Kashipur_Michael_Madhusudan_Mahavidyalaya.shtml | url-status = dead }}</ref> ​ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱫᱚ ᱑᱙᱑᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱭᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web| url = http://www.icbse.com/schools/pancha-kot-raj-high-school/19141007402 |title = Pancha Kot Raj High School | publisher= icbse| access-date = 2 December 2016}}</ref> ​ᱡᱮ. ᱠᱮ. ᱮᱢ. ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (J.K.M. Girls' High School) ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱕ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱒ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.icbse.com/schools/j-k-m-girls-high-school-lr959e | title = J.K.M. Girls' High School | publisher = ICBSE|access-date = 3 February 2020}}</ref> ​ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱵᱮᱠᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱯᱤᱴᱷ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱠᱳ-ᱮᱰᱩᱠᱮᱥᱚᱱ ᱢᱤᱰᱤᱞ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.findglocal.com/IN/Purulia/274571692898442/Kashipur-Vivekananda-Vidyapith | title = Kashipur Vivekananda Vidyapith| publisher = Find Glocal |access-date = 3 February 2020}}</ref> ​ᱯᱚᱧᱪᱠᱳᱴ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱵᱷᱚᱜᱤᱱᱤ ᱱᱤᱵᱮᱫᱤᱛᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱯᱤᱴᱷ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ-ᱢᱮᱰᱤᱭᱚᱢ ᱠᱳ-ᱮᱰᱩᱠᱮᱥᱚᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᰰᱰᱮ ᱑ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱠᱷᱚᱱ ᱘ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web | url = https://directory.edugorilla.com/school/p-k-raj-bhagini-nivedita-vidyapith-kashipur-purulia-fee-structure-syllabus-address-admission-form-contact-number/ | title = P.K.Raj Bhagini Nivedita Vidyapith | publisher = EduGorilla | access-date = 3 February 2020 | archive-date = 5 February 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205041537/https://directory.edugorilla.com/school/p-k-raj-bhagini-nivedita-vidyapith-kashipur-purulia-fee-structure-syllabus-address-admission-form-contact-number/ | url-status = dead }}</ref> ​== ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ == ᱠᱟᱞᱞᱳᱞᱤ ᱟᱛᱳ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ (Kolloli Rural Hospital), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱖᱐ ᱴᱤ ᱵᱮᱰ (bed) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱨᱟᱱ-ᱢᱩᱨᱜᱟᱹᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url =https://www.wbhealth.gov.in/other_files/RH.pdf | title =Health & Family Welfare Department | work =Health Statistics – Rural Hospitals | publisher =Government of West Bengal | access-date =3 February 2020 | archive-date =8 October 2022 | archive-url =https://web.archive.org/web/20221008143352/https://www.wbhealth.gov.in/other_files/RH.pdf | url-status =dead }}</ref> ​ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist|3}} ​== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == {{Wikivoyage}} ​{{Purulia District}} ​[[Category:Villages in Purulia district]] bokb5j90wbh0a29csq4g5s4o3deenbt ᱥᱳᱞᱤ ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ 0 37970 197427 2026-08-30T11:17:24Z MT731 2184 "{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱭᱤᱱᱤ (᱑᱙᱓᱐–᱒᱐᱒᱑)}} {{Infobox officeholder | office = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱗ ᱟᱱ ᱟᱴᱳᱨᱱᱮ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ | image = Soli Sorabjee lecture (cropped).jpg | term = ᱗ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱙᱘ - ᱔ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱐᱔ | prime_minister = ᱚᱴᱚᱞ ᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱵᱟᱡ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 197427 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱭᱤᱱᱤ (᱑᱙᱓᱐–᱒᱐᱒᱑)}} {{Infobox officeholder | office = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱗ ᱟᱱ ᱟᱴᱳᱨᱱᱮ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ | image = Soli Sorabjee lecture (cropped).jpg | term = ᱗ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱙᱘ - ᱔ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱐᱔ | prime_minister = [[ᱚᱴᱚᱞ ᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱵᱟᱡᱽᱯᱮᱭᱤ]] | predecessor = [[ᱟᱥᱳᱠ ᱫᱮᱥᱟᱭ]] | successor = [[ᱢᱤᱞᱳᱱ ᱠᱮ. ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ]] | term1 = ᱙ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱘᱙ - ᱒ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱐ | prime_minister1 = [[ᱵᱷᱤ. ᱯᱤ. ᱥᱤᱝ]] | predecessor1 = [[ᱠᱮ. ᱯᱟᱨᱞᱥᱟᱨᱟᱱ]] | successor1 = ᱡᱤ. ᱨᱟᱢᱟᱥᱣᱟᱢᱤ | birth_date = {{birth date|1930|3|9|df=y}} | birth_place = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ|ᱵᱚᱢᱵᱮ]], [[ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱥᱤ]], [[ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛ]] (ᱱᱤᱛᱚᱜ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ) | death_date = {{death date and age|2021|4|30|1930|3|9|df=y}} | death_place = [[ᱫᱤᱞᱞᱤ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | caption = ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ | alt = ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ | awards = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱵᱤᱵᱷᱩᱥᱚᱬ]]<br/>[[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱵᱷᱩᱥᱚᱬ]]<br/>[[ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱰᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ]] }} '''ᱥᱳᱞᱤ ᱡᱟᱦᱟᱸᱜᱤᱨ ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ''', [[ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱰᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ|ᱮᱢ.ᱮ.]] (᱙ ᱢᱟᱨᱪ ᱑᱙᱓᱐ - ᱓᱐ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱑) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱭᱤᱱᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱙᱐ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱘ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱐᱔ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱴᱚᱨᱱᱤ-ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Mathur |first=Aneesha |last2=Sharma |first2=Nalini |date=30 April 2021 |title=Soli Sorabjee, former Attorney General of India, passes away after contracting Covid-19 |url=https://www.indiatoday.in/india/story/soli-sorabjee-dies-suffering-from-covid19-1796522-2021-04-30 |access-date=9 April 2025 |website=India Today}}</ref> ᱒᱐᱐᱒ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱦᱚᱠ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱵᱤᱵᱷᱩᱥᱚᱬ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/former-attorney-general-soli-j-sorabjee-passes-away/articleshow/82321222.cms | title=Former attorney general Soli Sorabjee dies of Covid-19 | work=[[The Times of India]] | date=30 April 2021 | access-date=30 April 2021}}</ref><ref name=jsa>{{cite web|title=Hall of Fame - Top 50|url=http://www.jsalaw.com/Admin/uplodedfiles/PublicationFiles/Hall%20of%20Fame_Top%2050_2010.pdf|publisher=[[J. Sagar Associates]]|access-date=21 May 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121202101217/http://www.jsalaw.com/Admin/uplodedfiles/PublicationFiles/Hall%20of%20Fame_Top%2050_2010.pdf|archive-date=2 December 2012}}</ref> ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱥᱳᱞᱤ ᱡᱟᱦᱟᱱᱜᱤᱨ ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ ᱫᱚ ᱙ ᱢᱟᱨᱪ ᱑᱙᱓᱐ ᱨᱮ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ|ᱵᱚᱢᱵᱮ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name="nytobit" /><ref>{{Cite news|last=Tripathi|first=Ashish|date=2021-04-30|title=Former Attorney General Soli Sorabjee passes away after contracting Covid-19|url=https://www.deccanherald.com/national/former-attorney-general-soli-sorabjee-passes-away-after-contracting-covid-19-980697.html|access-date=2021-04-30|work=[[Deccan Herald]]|language=en}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱫᱟ ᱱᱟᱣᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ, ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱟᱨ [[ᱥᱮᱸᱴ ᱡᱮᱵᱤᱭᱚᱨᱥ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ, ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱟᱨ [[ᱜᱚᱵᱚᱨᱱᱢᱮᱱᱴ ᱞᱚ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ, ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱑᱙᱕᱓ ᱨᱮ ᱵᱟᱨ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name=":1">{{Cite news|last=Rajagopal|first=Krishnadas|date=2021-04-30|title=Former Attorney General of India Soli Sorabjee passes away|language=en-IN|work=[[The Hindu]]|url=https://www.thehindu.com/news/national/former-attorney-general-of-india-soli-sorabjee-passes-away/article34446454.ece|access-date=2021-04-30|issn=0971-751X}}</ref> ᱜᱚᱵᱚᱨᱱᱢᱮᱱᱴ ᱞᱚ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱨᱳᱢᱟᱱ ᱞᱚᱭ ᱟᱨ ᱡᱩᱫᱤᱥᱥᱛᱨᱚ (᱑᱙᱕᱒) ᱨᱮ ᱠᱤᱱᱞᱳᱪ ᱯᱷᱳᱨᱵᱽᱥ ᱥᱳᱣᱨᱱ ᱢᱮᱰᱟᱞ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=":0">{{Cite web|date=5 January 2003|title=Soli Jehangeer Sorabjee|url=https://timescontent.com/tss/showcase/preview-buy/8897/News/Soli-Jehangeer-Sorabjee.html|website=The Times Of India Group}}</ref> ==ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ== ᱑᱙᱗᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ ᱫᱚ [[ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱦᱟᱭ ᱠᱳᱨᱴ]] ᱨᱮ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱟᱫᱷᱩᱠᱛᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱗ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱘᱐ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱞᱤᱥᱤᱴᱚᱨ-ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱙ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱘᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱒ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱐ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱗ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱙᱘ ᱨᱮ ᱟᱴᱚᱨᱱᱤ-ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱔ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=jsa /> ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱐᱒ ᱨᱮ, ᱥᱳᱞᱤ ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ ᱫᱚ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱦᱚᱠ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱵᱤᱵᱷᱩᱥᱚᱬ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Padma Vibhushan for Rangarajan, Soli Sorabjee|url=http://hindu.com/2002/01/26/stories/2002012605040100.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20090719113305/http://www.hindu.com/2002/01/26/stories/2002012605040100.htm|url-status=dead|archive-date=19 July 2009|work=[[The Hindu]]|date=2002-01-26|access-date=26 January 2002}}</ref> ᱚᱯᱷᱮᱴᱠᱚᱞ (᱑᱙᱗᱕-᱑᱙᱗᱗) ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱭᱫᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="nytobit">{{Cite news|last=Yasir|first=Sameer|date=2021-05-06|title=Soli Sorabjee, Eminent Indian Jurist and Jazz Lover, Dies at 91|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/05/06/obituaries/soli-sorabjee-dead-coronavirus.html|access-date=2021-05-07|issn=0362-4331}}</ref> ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱴᱤᱡᱚᱱ ᱡᱟᱥᱴᱤᱥ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱠᱷ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱫᱟᱝᱜᱟ ''ᱯᱨᱚ ᱵᱚᱱᱚ'' ᱨᱤᱱ ᱵᱷᱤᱠᱴᱤᱢ ᱠᱚᱭ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name=BB>{{cite web|title=25 Years after Indira Gandhi The lawyers in the Indira Gandhi Murder Trial and the 1984 Riots|url=http://barandbench.com/content/25-years-after-indira-gandhi-lawyers-indira-gandhi-murder-trial-and-1984-riots|work=2 November 2009|date=2 November 2009 |publisher=Bar and Bench|access-date=21 May 2013}}</ref> ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱐᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱨᱰᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ (AM) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱯᱚᱦᱚᱫ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ, "ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ-ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱟᱹᱭᱤᱱᱤ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ"᱾<ref>{{cite web|url=https://honours.pmc.gov.au/honours/awards/1129459|title=Award Extract|website=honours.pmc.gov.au}}</ref> ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱵᱷᱚᱫᱷᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣ ᱠᱮᱥ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ ᱟᱨ [[ᱯᱷᱟᱞᱤ ᱱᱟᱨᱤᱢᱟᱱ]] ᱫᱚ ''ᱠᱮᱥᱟᱣᱟᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤ ᱵᱟᱱᱟᱢ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ'' ᱨᱮ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱠᱚ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱞᱟᱢ ᱫᱚ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ "ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱮᱱᱟᱣ" ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱥᱚᱞᱤᱥᱤᱴᱚᱨ-ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱢᱟᱱᱮᱠᱟ ᱜᱟᱸᱫᱷᱤ ᱵᱟᱱᱟᱢ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ'' ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱᱤ ᱫᱷᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱑ ᱫᱷᱟᱯ ᱨᱮ ᱯᱚᱨᱠᱟᱨ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite news|last=Vyas|first=Maulik|title=Once you choose law as a profession, you don't retire till you die: Soli Sorabjee|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/once-you-choose-law-as-a-profession-you-dont-retire-till-you-die-soli-sorabjee/articleshow/82329284.cms|access-date=2021-04-30}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱥ.ᱟᱨ. ᱵᱳᱢᱢᱟᱭ ᱵᱟᱱᱟᱢ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱯᱨᱟᱥᱛᱷᱤᱛ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ,<ref name=":3">{{Cite web|title=Legal Luminary Soli Sorabjee Passes Away Due to COVID-19|url=https://thewire.in/law/legal-luminary-soli-sorabjee-passes-away-due-to-covid-19|access-date=2021-04-30|website=[[The Wire (India)|The Wire]]}}</ref> ᱟᱨ ''ᱟᱭᱤ.ᱟᱨ. ᱠᱳᱮᱞᱦᱳ ᱵᱟᱱᱟᱢ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ'' ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱤ.ᱯᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱞᱤᱥᱤᱴᱚᱨ-ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱥᱤᱝᱜᱟᱞ ᱵᱟᱱᱟᱢ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱩᱯᱨᱤᱢ ᱠᱚᱨᱴ ᱫᱚ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱛᱮ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱜᱚᱜᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=Former Attorney General Soli Sorabjee dies of Covid|url=https://www.tribuneindia.com/news/nation/former-attorney-general-soli-sorabjee-passes-away-due-to-covid-246296|access-date=2021-04-30|website=[[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]]|language=en}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱥᱨᱮᱭᱟ ᱥᱤᱝᱜᱟᱞ ᱵᱟᱱᱟᱢ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ'' ᱨᱮ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱒᱐᱐᱐ ᱨᱮ ᱤᱱᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱥᱚᱱ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱟᱹᱱ ᱨᱮ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱚᱛᱚᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":3" /> ===ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱠᱚ=== ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱴᱨᱟᱱᱥᱯᱟᱨᱮᱱᱥᱤ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱴ ᱟᱨ ᱢᱟᱭᱱᱚᱨᱤᱴᱤ ᱨᱟᱭᱤᱴᱥ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱶᱟ ᱦᱚᱠ ᱨᱮ ᱱᱟᱭᱡᱤᱨᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱤᱥᱛᱤ ᱨᱮᱯᱚᱨᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱘ ᱥᱟᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱦᱚᱠ ᱨᱮ ᱱᱟᱭᱡᱤᱨᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱵᱽ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱐᱖ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱦᱮᱜᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱢᱟᱱ ᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name="legalera" /> ᱥᱳᱞᱤ ᱡᱮ ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ ᱫᱚ ᱠᱚᱢᱯᱚᱱᱣᱮᱞᱴ ᱩᱠᱤᱞ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱩᱯ ᱥᱟᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱨᱢ ᱠᱚᱱᱴᱨᱚᱞ ᱟᱨ ᱰᱤᱥᱟᱨᱢᱮᱱᱴ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="legalera" /> ==ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱱᱟᱵᱷᱚᱭ ᱯᱟᱞᱠᱷᱤᱵᱷᱟᱞᱟ ᱭᱤᱡ ᱥᱩᱨ ᱜᱟᱛᱮ ᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ ᱭᱤᱡ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱡᱤᱭᱟ ᱢᱳᱫᱤ ᱦᱚᱸ ᱮ.ᱡᱮᱰ.ᱵᱤ ᱮᱱᱰ ᱯᱟᱨᱴᱱᱟᱨᱥ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱯᱟᱨᱴᱱᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name=legalera>{{cite web|title=In Conversation with Soli Sorabjee|url=http://www.legalera.in/component/k2/item/26-in-conversation-with-soli-sorabjee|publisher=Legal Era|access-date=21 May 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130522190947/http://legalera.in/component/k2/item/26-in-conversation-with-soli-sorabjee|archive-date=22 May 2013}}</ref> ᱡᱤᱭᱟ ᱢᱳᱫᱤ ᱫᱚ ''᱑᱐ ᱡᱟᱡᱽᱢᱮᱱᱴᱥ ᱫᱟᱴ ᱪᱮᱸᱡᱽᱰ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ'' ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://www.livemint.com/Politics/VNQTxDgBAg36bsrFaOoKaP/Its-a-tight-balance-for-the-Supreme-Court-says-Zia-Mody.html|title=It's a tight balance for the Supreme Court, says Zia Mody|date=31 August 2013|access-date=30 April 2021|website=www.livemint.com}}</ref> ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ ᱨᱤᱱ ᱯᱮᱭᱟ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ- ᱡᱟᱦᱟᱸᱜᱤᱨ, ᱢᱤᱫ ᱰᱟᱠᱴᱚᱨ, ᱦᱚᱨᱢᱟᱡᱽ ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ, ᱚᱴᱚᱠᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ, ᱟᱨ ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽ<ref name="ndtv-obit">{{Cite news|title=Soli Sorabjee, Former Attorney General, Dies Of COVID-19|website=[[NDTV]]|url=https://www.ndtv.com/india-news/soli-sorabjee-former-attorney-general-dies-of-covid-19-he-was-91-2424976|access-date=2021-04-30}}</ref>- ᱟᱨ ᱮᱭᱟᱭ ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱱᱤᱠᱤ, ᱟᱨᱫᱮᱥᱤᱨ, ᱨᱟᱭᱟᱱ, ᱢᱟᱭᱟ, ᱟᱱᱡᱟᱞᱤ, ᱟᱨᱛᱤ, ᱟᱨ ᱟᱫᱛᱤ ᱾<ref>{{cite web|url=http://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/law-bores-me-says-zia-modys-daughter-anjali/articleshow/45054265.cms|title=Law bores me, says Zia Mody's daughter Anjali|last=Saxena|first=Aditi|work=The Economic Times|date=6 November 2014|access-date=30 April 2021}}</ref> ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ ᱫᱚ ᱡᱟᱡᱽ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱮᱥᱚᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱴ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱠᱞᱟᱨᱤᱱᱮᱴ ᱮ ᱨᱩ ᱞᱮᱫᱟ; ᱩᱱᱤ ᱠᱩᱥᱤ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱵᱮᱱᱤ ᱜᱩᱰᱢᱮᱱ ᱟᱨ ᱰᱤᱡᱽᱡᱤ ᱜᱤᱞᱮᱥᱯᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="nytobit" /> ᱩᱱᱤ ᱓᱐ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱑ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱳᱵᱤᱰ-᱑᱙ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱮ [[ᱫᱤᱞᱞᱤ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ ᱨᱮ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟᱭ ᱚᱠᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱪᱤᱠᱤᱥᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="ndtv-obit" /> ==ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱠᱚ== ===ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚ=== * {{Cite book|title=Law of Press Censorship in India|date=1976|publisher=N.M. Tripathi|location=Bombay|language=en|oclc=639092798}} * {{Cite book|title=The Emergency, Censorship and the Press in India, 1975–77|date=1977|publisher=Writers and Scholars Educational Trust|isbn=0-904286-00-2|location=London|oclc=3865883}} * {{Cite book|title=The Governor, Sage or Saboteur|date=1985|publisher=Roli Books International|location=New Delhi|language=en|oclc=13797698}} * {{Cite book|title=Law & Justice: An Anthology|date=2003|publisher=Universal Law Pub. Co.|isbn=81-7534-367-2|location=Delhi|oclc=55961332}} ===ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱢᱚᱱᱚ ᱜᱨᱟᱯᱷ ᱠᱚ=== * {{Cite book|chapter=Fundamental Rights|title=Public Law in India|date=1982|publisher=Vikas|isbn=0-7069-1390-6|location=New Delhi|oclc=9504480}} * {{Cite book|chapter=Protection of Human Rights in Emergencies|editor-last=Venkataramiah|editor-first=E. S|url=https://books.google.com/books?id=50aQAAAAMAAJ|title=Human Rights in the Changing World|date=1988|publisher=International Law Association, Regional Branch (India)|location=New Delhi|language=en|oclc=609511690}} * {{Cite book|chapter=Equity in the United States and India|title=Constitutionalism and Rights: The Influence of the United States Constitution abroad|date=1990|publisher=[[Columbia University Press]]|editor-last1=Henkin|editor-first1=Louis|editor-last2=Rosenthal|editor-first2=Albert J.|isbn=0-231-06570-1|location=New York|oclc=18962022}} ===ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ=== * {{cite journal|title=Obliging Government to Control Itself; Recent Development in Indian Administrative Law|journal=[[Public Law (journal)|Public Law]]|date=1994|issn=0033-3565}} * {{cite journal|title=Freedom of Expression and Censorship: Some Aspects of the Indian Experience|journal=Northern Ireland Legal Quarterly|volume=45|date=1994|pages=327–342|url=https://heinonline.org/HOL/LandingPage?handle=hein.journals/nilq45&div=38&id=&page=|via=[[HeinOnline]]}} * {{Cite journal|date=October 1993|title=Freedom of Expression|journal=Commonwealth Law Bulletin|language=en|volume=19|issue=4|pages=1712–1721|doi=10.1080/03050718.1993.9986320|issn=0305-0718|last1=Sorabjee|first1=Soli K.}} He also wrote columns for the [[Indian Express]].<ref>{{Cite web|date=2019-01-17|title=Soli J. Sorabjee|url=https://indianexpress.com/profile/columnist/soli-j-sorabjee/|access-date=2021-05-01|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ==ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚ== * [[ᱨᱚᱢᱟᱱ ᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱡᱩᱨᱤᱥᱯᱨᱩᱰᱮᱱᱥ ᱨᱮ ᱠᱤᱱᱞᱚᱪ ᱯᱷᱚᱨᱵᱽᱥ ᱥᱚᱱᱟ ᱢᱮᱰᱟᱞ]], ᱑᱙᱕᱒<ref name=":0" /> * [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱵᱤᱵᱷᱩᱥᱚᱬ]], ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱐᱒<ref>{{Cite news|date=2021-04-30|title=Former attorney general, Padma Vibhushan awardee Soli Sorabjee dies during treatment for COVID-19|url=https://www.firstpost.com/india/former-attorney-general-padma-vibhushan-awardee-soli-sorabjee-dies-during-treatment-for-covid-19-9579311.html|access-date=2021-04-30|website=Firstpost}}</ref> * [[ᱡᱟᱥᱴᱤᱥ ᱠᱮ. ᱮᱥ. ᱦᱮᱜᱽᱰᱮ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]], ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱐᱖<ref>{{cite web|title=Justice Hegde Award for Soli Sorabjee|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/justice-hegde-award-for-soli-sorabjee/article3153312.ece|date=27 April 2006|work=The Hindu|access-date=25 April 2015}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * [http://www.indianexpress.com/columnist/solisorabjee/ ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ''ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ'' ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ] * [https://web.archive.org/web/20070312053355/http://rshrc.nic.in/htm/e-SpSorabji.htm ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱦᱚᱠ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ] * {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20070112235735/http://www.hrsolidarity.net/mainfile.php/2001vol11no4/49/ ᱡᱟᱹᱛ ᱵᱷᱮᱫᱽ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ ᱟᱜ ᱛᱷᱩᱛᱤ]}} * [https://theprobe.in/if-you-are-not-independent-you-sell-the-soul-of-democracy-in-india/ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢᱤᱠ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ] {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ᱥᱳᱨᱟᱵᱽᱡᱤ, ᱥᱳᱞᱤ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱓᱐ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱒᱑ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱟᱴᱳᱨᱱᱮ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱞᱤᱥᱤᱴᱚᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱚᱫᱷᱢᱚ ᱵᱤᱵᱷᱩᱥᱚᱬ ᱨᱤᱱ ᱧᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱡᱟᱹᱛ ᱪᱟᱞᱟ ᱨᱮ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱳᱵᱤᱰ-᱑᱙ ᱢᱟᱦᱟᱢᱟᱨᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱚᱡ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱚᱨᱰᱟᱨ ᱚᱯᱷ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱟᱨ ᱴᱨᱤᱵᱷᱭᱩᱱᱟᱞ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱩᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱢᱞᱟ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱨᱵᱤᱴᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱢᱟᱱ ᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱦᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱟᱨ ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱵᱽ-ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱮᱬᱟ ᱩᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱮᱱᱴ ᱡᱮᱵᱷᱤᱭᱟᱨ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ, ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ, ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱠᱤᱞ ᱠᱚ]] pgyf1hmu89vqnrh0391flrkqv829fnu