ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ satwiki https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%A9%E1%B1%AC%E1%B1%A9%E1%B1%9B_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A6%E1%B1%B4%E1%B1%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱫ ᱨᱮᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱛᱷᱚᱠ ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ TimedText TimedText talk ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ Event Event talk ᱜᱳᱨᱟᱪᱟᱸᱫᱽ ᱴᱩᱰᱩ 0 146 197689 187204 2026-09-07T08:06:31Z SARNA DISHOM 11270 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 197689 wikitext text/x-wiki ᱜᱳᱨᱟᱪᱟᱸᱫᱽ ᱴᱩᱰᱩ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱡᱩᱞᱩᱜ ᱤᱯᱤᱞ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱢᱟᱹᱱ '''ᱜᱳᱨᱟᱪᱟᱸᱫᱽ ᱴᱩᱰᱩ''' ᱫᱚ ᱡᱟᱭᱡᱩᱜᱽ ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱟᱵᱚ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟᱨᱮ ᱾<ref>{{Cite web |title=books written by Gora Chand Tudu |url=http://www.allindiaaseca.org/books/gorachand-tudu.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20171230010724/http://www.allindiaaseca.org/books/gorachand-tudu.html |archive-date=2017-12-30 |access-date=2025-12-15 |website=www.allindiaaseca.org |language=en |url-status=live }}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱟᱱ ᱮᱱᱮᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱳᱞᱚᱱ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱛᱮᱞᱟ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱺᱦᱤᱨ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱧᱩᱢ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱚᱱᱮ ᱚᱱᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱢᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱮᱭᱟ, ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ, ᱥᱟᱶᱛᱟ, ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱟᱨ ᱡᱤᱣᱤ ᱟᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱥᱚᱢᱵᱷᱟᱲ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱚᱴᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡ ᱫᱚ ᱟᱵᱚ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟᱨᱮ ᱡᱩᱜᱽ ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱚᱦᱚ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱢᱚᱱ ᱚᱱᱛᱚᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ==ᱡᱟᱱᱟᱢ== ᱢᱟᱹᱱ ᱜᱳᱨᱟᱪᱟᱸᱫᱽ ᱴᱩᱰᱩ ᱫᱚ ᱡᱩᱞᱟᱹᱭ ᱑᱙᱑᱘ ᱥᱟᱞᱮᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱠᱩᱲ ᱛᱷᱟᱱᱟᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱪᱳᱞᱠᱟᱴᱟ ᱥᱟᱞᱜᱟ ᱯᱟᱲᱟ ᱟᱹᱛᱩᱨᱮ ᱾ ᱟᱡ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱵᱟᱵᱟᱦᱟᱜ [[ᱧᱩᱛᱩᱢ]] ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱ ᱞᱚᱠᱷᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ ᱟᱨ ᱟᱭᱳ ᱫᱚ ᱨᱟᱹᱱᱤ ᱴᱩᱰᱩ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ== ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚ ᱠᱟᱭᱨᱟᱵᱚᱱᱤ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱟᱡᱟᱨᱤ ᱵᱟᱜᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱱᱴ ᱠᱚᱞᱚᱢᱵᱟᱥ ᱠᱚᱞᱤᱡᱤᱭᱮᱴ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱨᱚᱵᱮᱥᱤᱠᱟ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱮ ᱯᱟᱥ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱦᱟᱡᱟᱨᱤᱵᱟᱜᱽ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱱᱴ ᱠᱚᱞᱚᱢᱵᱟᱥ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱛᱟᱱᱟᱞᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ ᱡᱟᱞᱟᱛᱮ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱫᱚ ᱵᱟᱭ ᱮᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱫ ᱛᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱫᱚᱭ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱙᱔᱓ ᱨᱮ [[ᱵᱷᱟᱜᱚᱞᱯᱩᱨ]] ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱵᱟᱠᱷᱨᱟ ᱥᱤᱫ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱧᱟᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱴᱩᱰᱩ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱫᱚ ᱠᱟᱭᱨᱟᱵᱚᱱᱤ [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ]] ᱩᱱᱩᱥᱩᱞ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱨᱮᱭ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱸᱰᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱮᱜᱮ ᱑᱙᱖᱑ ᱨᱮ ᱥᱚᱱᱮᱨ ᱮ ᱥᱟᱹᱛ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱖᱒ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱛᱮ ᱑᱙᱖᱓ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱫᱚ ᱠᱟᱭᱨᱟᱵᱚᱱᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱮ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ==ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱹᱥᱱᱤ== ᱑᱙᱘᱐ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱚᱸ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱺᱜᱤᱵᱷᱟᱨ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱭᱨᱟᱵᱚᱱᱤ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱠᱮᱨᱮᱥᱛᱟᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱦᱚᱸ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱩᱱᱭᱟᱹᱫᱤᱭᱟᱹ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱳᱨᱟᱪᱟᱸᱫᱽ ᱫᱚ ᱠᱮᱨᱮᱥᱛᱟᱱ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱟᱯᱱᱟᱨᱟᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱛᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱷᱟᱣ ᱫᱟᱬᱟᱱ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱵᱚᱨᱟᱵᱚᱨ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱭᱨᱟᱵᱚᱱᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱚᱠᱛᱮ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱨ ᱦᱚᱥᱴᱮᱞ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱵᱟᱲᱟᱨᱮ ᱟᱺᱜᱤᱵᱷᱟᱨ ᱮ ᱜᱚᱜ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱵᱤᱫᱟᱹᱞ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱠᱩ ᱥᱟᱵ, ᱵᱤᱨ ᱵᱩᱨᱩ ᱫᱟᱬᱟᱱ ᱯᱷᱳᱴᱳ ᱨᱟᱠᱟᱵ, ᱯᱟᱭᱨᱟᱜ ᱮᱢᱟᱱ ᱮ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱾ ᱜᱳᱨᱟᱪᱟᱸᱫᱽ ᱴᱩᱰᱩ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱭᱟᱜ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱩᱢᱮᱨ ᱚᱠᱛᱚ, ᱩᱱ ᱵᱮᱲᱟᱨᱮ ᱵᱟᱦᱟ, ᱥᱚᱦᱨᱟᱭ, ᱵᱟᱯᱞᱟ, ᱵᱮᱦᱟ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚ ᱦᱟᱹᱨ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱟᱹᱭ ᱵᱟᱹᱭ ᱛᱮ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱚᱞ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱚᱞ ᱚᱞᱛᱮ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱚᱱᱚᱞ, ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱠᱚ ᱚᱞ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱟᱜ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱛᱮ ᱟᱥᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱚᱞ ᱮ ᱪᱷᱩᱴᱟᱹᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱚᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱟᱺᱦᱤᱨ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱮ ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱵᱷᱩᱨ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱠᱟᱛᱷᱟᱭ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱦᱚᱴᱚ ᱠᱟᱣᱟᱫ ᱵᱚᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱠᱤᱱᱟᱜ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ : ᱑. ᱪᱟᱸᱫᱽ ᱢᱟᱞᱟ (ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱯᱩᱛᱷᱤ - ᱑᱙᱕᱗), ᱒. ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱤᱧ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ (ᱜᱟᱢᱟᱢ ᱯᱩᱛᱷᱤ - ᱑᱙᱖᱗) ᱓. ᱵᱟᱠᱷᱨᱟ (ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱯᱩᱛᱷᱤ - ᱑᱙᱘᱖) ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱞ ᱠᱚ ᱜᱮ ᱯᱮᱲᱟ ᱦᱚᱲ, ᱟᱲᱟᱝ, ᱥᱟᱨ ᱥᱟᱫᱽᱞᱮ, ᱡᱩᱜᱽ ᱥᱤᱨᱤᱡᱤᱭᱟᱹ ᱮᱢᱟᱱ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱮᱲᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱠᱤᱱ ᱾ ᱦᱟᱲᱟᱢ ᱵᱤᱫᱩᱹᱞ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱩᱠ ᱦᱟᱨᱠᱮᱛ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱫᱚ ᱵᱤᱛᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮᱜᱮ ᱟᱡᱤᱡ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮ ᱟᱫ ᱠᱮᱫᱮ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱵᱟᱲᱟᱜ ᱛᱮᱜᱮ ᱟᱡᱤᱡ ᱡᱤᱣᱤ ᱡᱩᱨᱤ ᱦᱚᱸᱭ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱟᱡ ᱫᱚᱭ ᱮᱠᱞᱟ ᱩᱛᱟᱹᱨᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱮᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱴᱩᱰᱩ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱦᱟᱨᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱵᱟᱠᱷᱨᱟ ᱥᱤᱧ ᱧᱤᱫᱟᱹᱭ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱵᱚ ᱠᱚ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱟᱢᱟᱱ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱜᱮᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱚᱴᱚ ᱠᱟᱣᱟᱫ ᱵᱚᱱᱟ ᱾ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱱ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱱ ᱜᱳᱨᱟᱪᱟᱸᱫᱽ ᱴᱩᱰᱩ ᱫᱚ ᱒᱔ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱐᱓ ᱨᱮᱭ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱮᱱ ᱦᱚᱸ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱹᱨᱫᱷᱟᱹᱱᱤ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱟᱵᱚ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟᱨᱮ ᱡᱟᱭ ᱡᱩᱜᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱚᱦᱚ ᱮᱱᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} == ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱑᱘ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱱᱛᱟᱞ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ ᱨᱮᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱟᱠᱩᱲ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]] njyce6by02x24cae5xet5dyucrnd4r0 ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱰᱟᱦᱟᱨ 0 293 197683 190122 2026-09-07T07:55:44Z SARNA DISHOM 11270 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 197683 wikitext text/x-wiki '''ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱰᱟᱦᱟᱨ''' ᱜᱩᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲᱟᱜ [[ᱡᱟᱝ]] ᱵᱟᱦᱟ ᱛᱩᱯᱩ ᱱᱟᱺᱭ ᱜᱷᱟᱴ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱩᱯᱩᱭ ᱜᱮ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚᱵᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟ ᱾ ==ᱛᱷᱩᱞᱤ ᱨᱚᱜ== ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱫᱤᱱ ᱫᱚ ᱢᱟᱜᱽ ᱟᱨ ᱵᱟᱦᱟ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱨᱮ ᱾ ᱱᱮᱰᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱛᱩ ᱢᱚᱬᱮ ᱦᱚᱲ ᱫᱩᱠ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱟᱹᱭᱟᱹᱛ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱡᱟᱣᱨᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱷᱩᱞᱤ ᱠᱚ ᱨᱚᱜᱟ ᱾ ᱯᱮᱲᱟ ᱯᱟᱹᱦᱬᱟᱹ ᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱟᱶᱟ ᱦᱟᱴᱟᱜ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱳᱨᱳ ᱠᱚ ᱨᱩᱢ ᱰᱟᱠᱟᱣ ᱠᱤᱱᱟ ᱾ ᱵᱩᱜᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱠᱚ ᱠᱩᱞᱤ ᱡᱤᱸᱜᱟᱹᱥ ᱠᱤᱱᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱚᱠᱚᱭᱟᱜ ᱛᱟᱨᱮᱱ ᱛᱮᱭ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱠᱩᱞᱤ ᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱫᱟᱱ ᱫᱩᱱᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱭ ᱛᱮᱠᱚ ᱵᱤᱫᱟᱹᱭ ᱠᱟᱹᱠᱤᱱᱟ ᱾ ==ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱥᱮᱱᱚᱜ== ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱦᱚᱨ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱦᱚᱨ ᱜᱤᱛᱤᱡ, ᱵᱤᱨ ᱜᱤᱛᱤᱡ, ᱞᱟᱡ ᱦᱟᱹᱥᱩ, ᱵᱚᱦᱚᱜ ᱦᱟᱹᱥᱩ, ᱟᱞᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱢᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱠᱷᱮᱬ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱸᱰ ᱥᱤᱢ ᱠᱚ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱥᱤᱢ ᱟᱜ ᱤᱞ ᱫᱚᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱫᱟᱠᱟ ᱩᱛᱩ ᱠᱚ ᱤᱥᱤᱱ ᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ '''ᱜᱤᱰᱤᱛᱟᱨᱟ''' ᱫᱟᱠᱟ ᱠᱚ ᱵᱚᱸᱜᱟᱭᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚ ᱯᱮᱲᱟ ᱦᱚᱲ ᱫᱟᱠᱟ ᱩᱛᱩ ᱠᱚ ᱡᱚᱢ ᱥᱟᱹᱛ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱱᱟᱺᱭ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱜᱼᱟ ᱾ ᱛᱟᱵᱮᱱ, ᱜᱩᱲ, ᱢᱤᱴᱷᱟᱹᱭ, ᱥᱤᱸᱫᱩᱨ, ᱯᱷᱩᱴᱤᱭᱟᱹᱠᱟᱹᱣᱰᱤ (ᱠᱷᱩᱪᱨᱟᱹ ᱯᱩᱭᱥᱟ.) [[ᱪᱟᱣᱞᱮ]], ᱥᱩᱱᱩᱢ, [[ᱵᱩᱞᱩᱝ]], ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱮᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱛᱷᱩᱞᱤ ᱨᱮᱠᱚ ᱥᱟᱸᱵᱟᱣ ᱯᱮᱨᱮᱡᱟ ᱾ ᱟᱫᱚ ᱛᱚᱯᱟ ᱟᱠᱟᱫ ᱡᱟᱝ ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱤᱱ ᱢᱚᱬᱮ ᱦᱚᱲ ᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱝ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱚ ᱩᱴᱠᱟᱹᱣ ᱚᱰᱚᱠ ᱠᱮᱫ ᱠᱷᱟᱱ ᱤᱫᱤ ᱛᱟᱨᱟ ᱞᱮᱫ ᱥᱟᱛᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱩᱥᱩᱵ ᱛᱚᱯᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱠᱚ ᱫᱷᱩᱲᱥᱟᱹᱣ ᱡᱮᱨᱮᱫ ᱚᱴᱚ ᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱚᱦᱰᱟ ᱫᱚᱼᱵᱟᱹᱴᱤ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮᱠᱚ ᱩᱰᱩᱠ ᱦᱟᱹᱡᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮᱜᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱛᱤᱨᱤᱞ ᱦᱟᱯᱟ ᱛᱮ '''ᱠᱩᱨᱩᱥ ᱠᱷᱩᱱᱴᱤ''' ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱟᱶᱟ ᱪᱩᱠᱟᱹᱜ ᱠᱚ ᱫᱚᱲᱚᱢᱟ ᱟᱨ ᱛᱷᱩᱞᱤ ᱯᱮ ᱢᱚᱠᱟ ᱠᱤᱪᱨᱤᱫ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ᱟᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱤᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱮᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱷᱩᱲᱩᱜ ᱛᱮ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱚ ᱛᱟᱝ ᱦᱟᱺᱰᱤ ᱠᱚ ᱫᱩᱞᱟ, ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱫᱚ ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱫᱟᱜ ᱠᱚ ᱫᱩᱞᱟ, ᱟᱨ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱫᱚ ᱵᱮᱨᱮᱞ ᱫᱟᱜ ᱠᱚ ᱫᱩᱞᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱥᱟᱥᱟᱵᱤᱡ ᱫᱚ ᱨᱤᱞ ᱟᱠᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱡᱚᱛᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱫᱩᱞ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱮ ᱟᱹᱨᱩᱵ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱠᱚ ᱡᱟᱝ ᱵᱟᱦᱟ ᱜᱚᱜᱚᱜᱤᱡ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱛᱤᱨᱤᱞ ᱦᱟᱯᱟ ᱥᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱠᱩᱨᱩᱥ ᱠᱷᱩᱱᱴᱤ ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱚᱧᱮ ᱛᱮ ᱯᱮ ᱫᱷᱟᱣ ᱟᱹᱛᱩᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱱᱟᱶᱟ ᱪᱩᱠᱟᱹᱜ ᱫᱚᱭ ᱫᱟᱞ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱟ ᱾ ᱡᱟᱝ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱜᱮᱸᱫᱽᱨᱮᱡ ᱨᱮᱠᱚ ᱜᱷᱮᱸᱴᱟ ᱾ ᱟᱫᱚ ᱜᱚᱜᱚᱜᱤᱡ ᱛᱟᱨᱮᱱ ᱨᱮᱠᱚ ᱜᱚᱜ ᱟᱭᱟ ᱾ ᱯᱮᱫᱷᱟᱣ '''ᱦᱤᱨᱞᱟᱹ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱳᱨᱳ''' ᱢᱮᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱛᱮ ᱥᱟᱠᱣᱟ, ᱛᱨᱤᱭᱟᱹᱣ ᱚᱨᱚᱝ ᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱛᱩᱯᱩᱱᱟᱺᱭ ᱜᱷᱟᱴ ᱠᱚ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱠᱮᱫ ᱠᱷᱟᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱮ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱤᱠᱟᱹ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱛᱮ ᱜᱷᱟᱴ ᱠᱚ ᱠᱤᱨᱤᱧᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱜᱷᱟᱴ ᱨᱮᱠᱚ ᱦᱚᱭᱚ ᱢᱩᱸᱰᱨᱟᱹᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱜᱷᱟᱴ ᱟᱬᱜᱚᱱ== ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱤᱪᱨᱤᱡ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱩᱯᱩ ᱜᱷᱟᱴ ᱛᱮᱠᱚ ᱟᱬᱜᱚᱱᱟ ᱾ ᱵᱮᱲᱟ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱥᱮᱫ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱮ ᱫᱷᱟᱣ ᱠᱚ ᱰᱩᱵᱩᱡᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮᱫᱚ ᱡᱟᱝ ᱵᱟᱦᱟ ᱛᱷᱩᱞᱤ ᱚᱨ ᱚᱲᱮᱡ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱚᱦᱮᱞ ᱜᱚᱫ ᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮᱱ ᱠᱚᱫᱚ ᱯᱮᱫᱷᱟᱣ '''ᱦᱤᱨᱞᱟᱹ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱳᱨᱳ''' ᱠᱚ ᱟᱲᱟᱝᱼᱟ ᱾ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱟᱜ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ ᱰᱟᱹᱨ ᱡᱟᱦᱮᱨ ᱫᱟᱨᱮ ᱯᱤᱸᱰ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱟᱫᱷᱟᱱ ᱫᱚ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱪᱚᱠᱷᱨᱟᱫ ᱨᱮ ᱛᱟᱵᱮᱱ, ᱜᱩᱲ, ᱢᱤᱴᱷᱟᱹᱭ ᱠᱚ ᱵᱚᱸᱜᱟᱭᱟ ᱾ ᱩᱱ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱠᱚ ᱵᱟᱠᱷᱮᱬᱟ -- " ᱡᱚᱦᱟᱨ ᱛᱚᱵᱮ ᱟᱢ ᱜᱚᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱩᱨ ᱟᱠᱟᱱᱤᱡ ᱱᱚᱜᱼᱚᱭ ᱟᱞᱮᱞᱮ ᱜᱚᱭᱟ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱮᱫ ᱢᱮᱭᱟ ᱾ ᱟᱞᱮ ᱦᱚᱸ ᱞᱮ ᱩᱢ ᱮᱱ ᱱᱟᱲᱠᱟ ᱮᱱ ᱟᱢ ᱦᱚᱸ ᱩᱢ ᱠᱚᱜ ᱱᱟᱲᱠᱟ ᱠᱚᱜ ᱢᱮ ᱾" ᱦᱟᱯᱲᱟᱢ ᱠᱚᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱟᱠᱚᱣᱟ ᱟᱨ ᱠᱚ ᱵᱟᱠᱷᱮᱬᱟ " ᱜᱚᱭᱟ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱠᱮᱫᱮ ᱟᱞᱮ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱟ ᱛᱤᱭᱚ.ᱜ ᱥᱟᱶᱦᱟ ᱠᱟᱞᱮ ᱯᱮ ᱾" ᱟᱫᱚ ᱟᱨ ᱦᱚᱸ ᱛᱩᱯᱩ ᱚᱠᱛᱮ ᱢᱟᱢᱚᱛ ᱵᱟᱝᱠᱷᱟᱱ ᱛᱮᱧᱟᱝ ᱠᱚ ᱜᱷᱟᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱮᱭᱟ ᱾ ᱵᱩᱰᱤ ᱠᱤᱪᱨᱤᱡ ᱫᱚ ᱚᱸᱰᱮᱱ ᱠᱚᱜ ᱰᱚᱢ ᱦᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ ᱾ ᱯᱷᱩᱴᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱠᱚᱢ ᱦᱚᱸᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ ᱾ ᱟᱫᱚ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱯᱚᱴᱚᱢ ᱛᱟᱵᱮᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱡᱚᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱛᱮ ᱚᱲᱟᱜ ᱛᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱦᱚᱸ ᱯᱮᱫᱷᱟᱣ '''ᱦᱤᱨᱞᱟᱹ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱳᱨᱳ''' ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱠᱟᱠᱞᱮ ᱚᱴᱚ ᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱲᱟᱜ ᱛᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱟᱸᱜᱟ ᱠᱚ ᱟᱹᱨᱩᱵ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱢᱟᱺᱡᱷᱤ ᱦᱟᱲᱟᱢ ᱦᱚᱨ ᱜᱤᱛᱤᱡ ᱵᱤᱨ ᱜᱤᱛᱤᱡ ᱠᱟᱛᱷᱟᱭ ᱠᱩᱞᱤ ᱡᱤᱜᱟᱺᱥ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱟᱹᱛᱨᱤ ᱥᱤᱢ ᱠᱚ ᱠᱩᱴᱟᱹᱢ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱯᱮ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱚ ᱦᱩᱸᱰᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱫᱚ ᱟᱹᱥᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱵᱟᱨ ᱦᱩᱸᱰᱟᱹ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱚ ᱴᱷᱮᱞᱟᱣ ᱢᱤᱫᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱦᱚᱸ ᱯᱮ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱚ ᱦᱩᱸᱰᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱫᱚ ᱯᱮᱲᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱨ ᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱯᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱥᱟᱭ ᱯᱩᱲᱥᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱟᱯᱟᱱ ᱟᱹᱯᱤᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱜᱚᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱩᱨ ᱟᱠᱟᱱᱤᱡ ᱵᱚ ᱩᱢ ᱥᱟᱨᱪᱟ ᱠᱮᱫᱮ ᱠᱷᱟᱱ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮᱵᱚ ᱤᱫᱤ ᱠᱮᱫᱮ ᱠᱷᱟᱱ ᱱᱤᱨᱟᱹᱭ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱷᱚᱨᱢᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱥᱩᱞᱩᱠ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱧᱟᱢᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱟᱯᱲᱟᱢ ᱠᱚ ᱢᱮᱱ ᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱛᱩᱯᱩᱱᱟ.ᱭ ᱜᱷᱟᱴ ᱧᱩᱛᱩᱢ== ᱚ. ᱛᱮᱞ ᱠᱩᱯᱤ ᱜᱟᱹᱭᱟᱹ ᱜᱷᱟᱴ ᱟᱹ ᱛᱤᱨᱭᱳ ᱜᱷᱟᱴ ᱤ. ᱜᱟᱹᱭᱟᱹ ᱜᱷᱟᱴ ᱩ. ᱵᱟᱹᱨᱱᱤ ᱜᱷᱟᱴ ᱮ. ᱫᱚᱢᱟᱞᱤᱭᱟᱹ ᱜᱷᱟᱴ ᱳ. ᱪᱟᱹᱶᱨᱤᱡ ᱜᱷᱟᱴ ᱛ. ᱵᱟᱜᱽᱱᱟ ᱜᱷᱟᱴ [[ᱠ]]. ᱦᱟᱴᱠᱩᱸᱰ ᱜᱷᱟᱴ [[ᱥ]]. ᱢᱟᱱ ᱜᱷᱟᱴ ᱮᱢᱟᱱ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:!Main category]] [[ᱛᱷᱚᱠ:Customs of santhal society]] p6rlxzdid0w48nelteaqiuhzikccyc7 ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ 0 1399 197687 195341 2026-09-07T08:02:27Z SARNA DISHOM 11270 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 197687 wikitext text/x-wiki '''ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ''' ᱫᱚ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱠᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧᱟ ᱾ ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱚ ᱥᱤᱯᱤᱵᱤᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱝᱠᱷᱟᱱ ᱵᱷᱚᱲᱚᱠ ᱵᱷᱚᱲᱚᱠᱟᱜ ᱦᱚᱸᱠᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧᱟ ᱾ ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱞᱮ ᱫᱚᱝ, ᱪᱷᱟᱹᱴᱭᱟᱹᱨ ᱫᱚᱝ, ᱵᱟᱹᱦᱩ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱧᱮᱞ ᱫᱚᱝ, ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱫᱚᱝ, ᱡᱚᱢ ᱯᱟᱹᱦᱬᱟᱹ ᱫᱚᱝ, ᱯᱷᱩᱞᱩᱜ ᱫᱚᱝ, ᱵᱷᱟᱸᱰᱟᱱ ᱫᱚᱝ, ᱡᱚᱢ ᱥᱤᱧ ᱫᱚᱝ, ᱦᱮᱲᱦᱮᱫ ᱫᱚᱝ, ᱮᱢᱟᱱ ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ## ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ (ᱥᱮᱨᱮᱧ) {{Infobox song | name = ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ | type = ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ / ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ (Folk Song / Wedding Song) | native_name = ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ | native_name_lang = sat | genre = ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱹᱨᱤ, ᱞᱟᱠᱪᱟR (Folk Music) | language = ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ (Santali) | region = ᱥᱤᱧᱚᱛ (ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱚᱰᱤᱥᱟ, ᱵᱤᱦᱟᱨ) | culture = ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ (Santal) | occasion = ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ (Weddings and Festivals) | instruments = ᱛᱩᱢᱫᱟᱜ, ᱴᱟᱢᱟᱠ, ᱛᱤᱨᱤᱭᱳ, ᱠᱟᱹᱨᱛᱟᱹᱞ }} **ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ** ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ, ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱟᱨ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ (Folk Song) ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱚ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ **ᱵᱟᱯᱞᱟ- traditional** ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱪᱟᱢᱰᱟ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ, ᱵᱟᱨ formal ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ- ᱦᱮᱞ mel ᱠᱚᱨᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧᱚᱜ-ᱟ᱾ ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref> Santali Marriage Customs and Dong Seren Traditions, Tribal Cultural Research Institute, Page 114.</ref> == ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ == * ** ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ:** ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱫᱚ ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱨ ᱫᱚᱝ ᱮᱱᱮᱡ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱚᱦᱚ ᱜᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱛᱷᱚᱠ ( standard: ᱜᱤᱨᱟᱹ ᱮᱢ, ᱵᱟᱨ traditional ᱫᱟᱨᱟᱢ, ᱥᱤᱸᱫᱩᱨ ᱫᱟᱱ, ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱦᱩ ᱤᱫᱤ ) ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ * ** ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱷᱚᱠ:** ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱠᱩᱠᱞᱤ- ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ (Question & Answer), ᱞᱟᱸᱫᱟ- ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ, ᱢᱟᱱ- traditional, ᱟᱨ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱠᱚ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜ-ᱟ᱾ == ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚ == ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱟᱨ ᱛᱷᱚᱠ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨᱟ: 1. ** ᱪᱟᱢᱰᱟ ᱫᱚᱝ:** ᱪᱟᱢᱰᱟ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧᱚᱜ-ᱟ᱾ 2. ** ᱵᱟᱨ standard ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱫᱚᱝ:** ᱵᱟᱨ traditional ᱠᱚ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱠᱩ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱟᱨ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧᱚᱜ-ᱟ᱾ 3. ** ᱵᱷᱟᱸᱰᱟᱱ ᱫᱚᱝ / ᱞᱟ we ᱫᱚᱝ:** ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱮᱴᱟᱜ standard ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱫᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱨᱟᱦᱟ ᱵᱮ strict ᱚᱜ-ᱟ᱾ == ᱨᱩ- ᱥᱟᱯᱟᱯ ᱠᱚ == ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱥᱟᱶᱛᱮ standard traditional ᱨᱩ- ᱥᱟᱯᱟᱯ ᱠᱚ ᱵᱮᱣᱦᱟᱨᱚᱜ-ᱟ: * ** ᱛᱩᱢᱫᱟᱜ ** * ** [[ᱴᱟᱢᱟᱠ]] ** * ** ᱛᱤᱨᱤᱭᱳ ** * ** ᱠᱟᱹᱨᱛᱟᱹᱞ ** == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == <references /> * * Traditional Musical Culture of Santals, Cultural Heritage Series, Page 95. * * Santali Folk Literature and Songs, Tribal Research Institute. == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == * [[ ᱫᱚᱝ ᱮᱱᱮᱡ ]] * [[ ᱛᱩᱢᱫᱟᱜ ]] * [[ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱵᱟᱯᱞᱟ ]] * [[ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ ]] Dong sereng top 20 collection This video features a collection of authentic, traditional Santali Dong songs with native instruments, providing a helpful musical overview for the article. == ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ== [[File:Iń ren pea go̠go̠.webm|thumb|ᱰᱩᱢᱱᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] ᱱᱤᱧ ᱨᱮᱹᱱ ᱜᱚᱜᱚ ᱫᱚ<br/> ᱱᱤᱧ ᱨᱮᱹᱱ ᱜᱚᱜᱚ ᱫᱚ<br/> ᱯᱮᱭᱟ ᱜᱚᱜᱚ ᱫᱚ<br/> ᱯᱮᱭᱟ ᱜᱚᱜᱚ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱟᱹᱱᱟᱹᱧ<br/> ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱫᱚᱭ ᱦᱮᱣ ᱞᱤᱫᱤᱧ<br/> ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱫᱚᱭ ᱦᱚᱵᱚᱨ ᱞᱤᱫᱤᱧ<br/> ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱫᱚ ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱᱮ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱤᱫᱤᱧ<br/> == ᱵᱟᱞᱮ ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ == {{Quote|text=ᱢᱟᱺᱭᱮᱸ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱ ᱨᱮ<br/> ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱚᱯᱷᱮᱞᱮᱱᱟ,<br/> ᱵᱟᱹᱵᱩᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱ ᱨᱮ<br/> ᱪᱟᱸᱫᱚᱭ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<br/> ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱞᱮᱱ ᱨᱮ<br/> ᱫᱟᱨᱮ ᱱᱟᱺᱬᱤ ᱥᱟᱜᱮᱱ ᱞᱮᱱᱟ,<br/> ᱪᱟᱸᱫᱚᱭ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱞᱮᱱ ᱨᱮ<br/> ᱫᱟᱜ ᱮ ᱡᱟᱹᱲᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱯᱩᱨ ᱠᱩᱴᱟᱹᱢ ᱯᱩᱨ ᱠᱩᱴᱟᱹᱢ ᱢᱮᱱᱟᱠᱚ<br/> ᱪᱮᱫ ᱯᱩᱨ ᱠᱚ ᱯᱷᱩᱞ ᱠᱩᱴᱟᱹᱢᱟᱠᱚ,<br/> ᱡᱟᱹᱱᱩᱢ ᱯᱩᱨ ᱦᱚᱲᱮᱡ ᱯᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ<br/> ᱯᱩᱨᱩᱫᱷᱩᱞ ᱯᱩᱨ ᱯᱷᱩᱞ ᱠᱩᱴᱟᱹᱢᱟᱠᱚ ᱾<br/> ᱛᱚᱠᱟᱨᱮᱢ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱡᱚᱞᱢᱚ,<br/> ᱥᱟᱜᱮᱱ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱯᱚᱦᱟᱞ ᱦᱚᱲᱢᱚ,<br/> ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱛᱤ ᱡᱟᱝᱜᱟ ᱠᱮᱴᱮᱡ <br/> ᱛᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱾<br/> ᱟᱭᱳ ᱵᱟᱵᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱫᱷᱚᱱ ᱫᱚ<br/> ᱟᱭᱳ ᱵᱟᱵᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱷᱚᱱ ᱫᱚ<br/> ᱟᱞᱚᱢ ᱰᱷᱤᱞᱟᱹᱣ ᱠᱤᱱᱟ ᱛᱳᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱾<br/> ᱯᱩᱨ ᱠᱩᱴᱟᱹᱢ ᱠᱩᱴᱟᱹᱢ <br/> ᱰᱟᱸᱰᱟ ᱦᱟᱹᱥᱩ ᱠᱤᱫᱤᱧ<br/> ᱞᱟᱹᱭᱟᱧ ᱢᱮ ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱰᱟᱹᱨ <br/> ᱪᱮᱫ ᱪᱮᱫ ᱠᱚ ᱨᱟᱱ ᱾<br/> ᱧᱩᱻ ᱨᱟᱱ ᱫᱚ ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱰᱟᱹᱨ<br/> ᱠᱚᱻᱨᱚᱻ ᱵᱩᱻᱨᱤ ᱡᱚ<br/> ᱛᱟᱯᱟᱜ ᱨᱟᱱᱟᱱ ᱫᱚ ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱰᱟᱹᱨ<br/> ᱯᱮᱸᱰᱮ ᱵᱩᱸᱰᱩ ᱾<br/> ᱚᱛ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, <br/> ᱫᱷᱩᱵᱤ ᱜᱟᱥ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ,<br/> ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ,<br/> ᱫᱩᱠ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱾<br/> ᱠᱟᱸᱥᱟ ᱯᱤᱛᱚᱞ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ,<br/> ᱟᱹᱪᱩᱨ ᱵᱤᱦᱩᱨ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ,<br/> ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ,<br/> ᱫᱩᱠ ᱦᱚᱸᱡᱟᱱᱟᱢ ᱾<br/> ᱛᱚᱠᱟᱨᱮᱢ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱡᱚᱞᱢᱚ,<br/> ᱥᱟᱜᱮᱱ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱯᱚᱦᱟᱞ ᱦᱚᱲᱢᱚ,<br/> ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱛᱤ ᱡᱟᱝᱜᱟ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱛᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱾<br/> ᱟᱭᱳ ᱵᱟᱵᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱫᱷᱚᱱ ᱫᱚ,<br/> ᱟᱭᱳ ᱵᱟᱵᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱷᱚᱱ ᱫᱚ,<br/> ᱟᱞᱚᱢ ᱰᱷᱤᱞᱟᱣ ᱠᱤᱱᱟ ᱛᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱾}} ==ᱵᱟᱹᱦᱩ ᱪᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚᱝ== [*] ᱛᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱛᱟ ᱱᱟᱱᱟ ᱛᱟᱨᱱᱟ ᱛᱟᱦᱟ ᱨᱮᱛᱟ ᱱᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱛᱟᱦᱟ ᱨᱮᱛᱟ ᱱᱟᱱᱟ ᱦᱳ ᱾ ᱦᱚᱭ ᱢᱟᱱᱛᱟᱱ, ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱯᱮᱲᱟ ᱠᱚ, ᱫᱮᱥᱮ ᱦᱚᱨ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱨᱟᱹᱭᱞᱟᱹ ᱜᱮᱭᱟ ᱥᱮ ᱵᱟᱝ? ᱮᱨᱮ ᱮᱨᱠᱚ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱥᱮ ᱵᱟᱝ? ᱛᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱛᱟ ᱱᱟᱱᱟ ᱛᱟᱨᱱᱟ ᱛᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱛᱟ ᱱᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱛᱟᱦᱟ ᱨᱮᱛᱟ ᱱᱟᱱᱟ ᱦᱳ ᱾ ᱦᱚᱭ ᱢᱟᱱᱛᱟᱱ, ᱟᱛᱟᱝ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱯᱮᱲᱟ ᱠᱚ, ᱦᱚᱨ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱟᱹᱭᱞᱟᱹ ᱜᱮᱭᱟ ᱮᱨᱮ ᱮᱨᱠᱚ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱦᱟᱱᱛᱟᱲ ᱜᱮ ᱾ [*] ᱦᱮᱸᱫᱟ ᱦᱚ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱᱯᱮᱲᱟ ᱪᱤᱠᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟ ᱨᱮᱯᱮ ᱯᱷᱩᱻᱞᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱤᱧ ᱪᱟᱹᱫᱚ ᱥᱟᱹᱠᱷᱤ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱥᱚᱨᱮᱱ ᱠᱚ ᱨᱟᱭᱵᱟᱨ ᱛᱮ ᱞᱮ ᱯᱷᱩᱻᱞᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ [*] ᱦᱮᱸᱫᱟ ᱦᱚ ᱯᱷᱩᱞ ᱯᱮᱲᱟ, ᱦᱟᱺᱰᱤ ᱯᱮ ᱦᱟᱹᱨᱟᱫᱚ ᱵᱟᱯᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱦᱟᱺᱰᱤ ᱯᱮ ᱧᱩᱭᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱭᱚᱲ ᱜᱚᱫ ᱯᱚᱫᱚᱲ ᱜᱚᱫ, ᱵᱟᱹᱴᱤ ᱯᱮ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ᱫᱚ ᱴᱷᱤᱲᱤᱧ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱾ [*] ᱠᱤᱥᱠᱩ ᱨᱟᱯᱟᱡᱽ ᱥᱟᱶ ᱢᱟᱹᱨᱰᱤ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱥᱟᱹᱜᱟᱭ ᱥᱩᱞᱩᱠ ᱵᱟᱝ ᱯᱮᱲᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟᱠ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱵᱮᱥᱨᱟ ᱵᱟᱭᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱴᱩᱰᱩ ᱨᱩᱥᱤᱠᱟ, ᱮᱲᱮ ᱮᱯᱲᱮ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱯᱮᱲᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟᱠ ᱟᱠᱟᱱ ᱾ [*] ᱞᱚᱞᱚ ᱫᱚ ᱚᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱛᱮᱛᱟᱝ ᱫᱚ ᱫᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱚᱴᱚᱡ ᱢᱚᱴᱚᱡ ᱾ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱠᱩᱫᱽ ᱠᱟᱱᱟ ᱩᱢᱩᱞ ᱵᱩᱴᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ ᱫᱩᱲᱩᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱷᱩᱞ ᱫᱟᱜ ᱞᱟᱝ ᱧᱩᱭᱟᱸ ᱾ [*] ᱵᱤᱞᱟᱹᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱢᱟ ᱠᱟᱹᱥᱤ ᱵᱮᱱᱟ ᱵᱩᱫᱟ, ᱜᱚᱝᱜᱷᱟ ᱨᱚᱠᱚᱡ ᱵᱮᱱᱮᱡ ᱪᱷᱟᱰᱟᱣ ᱫᱚᱨᱮᱢ ᱜᱟᱱᱟ ᱥᱮ ᱵᱟᱝ ᱾ ᱵᱤᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱢᱟ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱰᱷᱚᱰᱨᱟ ᱯᱷᱩᱲᱩᱜ, ᱵᱚᱰᱚᱡ ᱦᱟᱺᱰᱤ ᱧᱩ~ ᱫᱚ ᱨᱮᱢ ᱜᱟᱱᱟ ᱥᱮ ᱵᱟᱝ ᱾ [*] ᱴᱟᱴᱟ ᱠᱩᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱪᱚᱭ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬᱟ, ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱟᱲᱟᱢ ᱵᱩᱰᱷᱤ ᱪᱮᱞᱟᱝ ᱴᱩᱯᱨᱤ ᱾ ᱢᱟᱱᱜᱟᱲ ᱠᱩᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱪᱚᱭ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡᱼᱟ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱟᱲᱟᱢ ᱵᱩᱰᱷᱤ ᱴᱟᱭᱟᱨ ᱪᱟᱹᱴᱠᱤ ᱾ == ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ == [*]ᱨᱟᱪᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱵᱽᱨᱟ ᱜᱚᱲᱟ ᱨᱮ ᱜᱩᱨᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱢᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱭᱚᱭ ᱛᱚᱠᱟᱭᱮᱱᱟ ᱾ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱢᱟᱹᱭ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱢᱟᱹᱭ ᱟᱞᱚᱯᱮ ᱦᱚᱦᱚᱭᱟ ᱦᱚᱞᱟ ᱥᱤᱸᱜᱟᱹᱲ ᱨᱮ ᱞᱮ ᱵᱤᱫᱟᱹᱭ ᱠᱮᱫᱮ ᱾ [*] ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ ᱪᱮᱫ-ᱮᱢ ᱠᱤᱢᱤᱱ ᱡᱚᱝ ᱟ , ᱜᱩᱰᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱛᱮᱜᱮᱭ ᱠᱟᱸᱜᱟᱲ ᱢᱮᱸᱭᱟ ᱾ ᱵᱷᱤ~ᱛᱮ ᱯᱚᱛᱟᱣ ᱟᱢᱟ ᱥᱤᱨᱟᱭ ᱞᱟᱰᱮ ᱞᱟᱰᱮ , ᱨᱟᱪᱟᱭ ᱜᱩᱨᱤᱡ ᱟᱢᱟ ᱦᱟᱸᱰᱮ ᱱᱷᱟᱸᱰᱮ ᱾ [*] ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱩᱲᱤ ᱪᱮᱫᱮᱢ ᱠᱤᱢᱤᱱ ᱡᱚᱝ ᱟ , ᱢᱳᱵᱟᱭᱤᱞ ᱪᱟᱨᱚᱡᱽ ᱛᱮᱜᱮᱭ ᱠᱟᱸᱜᱟᱲ ᱢᱮᱭᱟᱸ ᱾ ᱟᱞᱚᱢ ᱠᱷᱚᱡᱮᱭᱟ ᱫᱟᱠᱟ ᱩᱛᱩ ᱞᱚᱞᱚ ᱞᱚᱞᱚ ᱥᱮᱛᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱵ ᱥᱮᱯᱮᱧ ᱦᱟᱞᱳ ᱦᱟᱞᱳ ᱾ [*] ᱚᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟᱢ ᱟᱢᱫᱚ ᱵᱤᱭᱮ ᱮᱢ ᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱡᱟᱣ ᱡᱚᱢ ᱢᱮ ᱾ ᱞᱟᱹᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟᱢ ᱟᱢ ᱫᱚ ᱵᱤ ᱠᱚᱢ ᱮᱢ ᱠᱚᱢ ᱦᱟᱲᱟᱢ ᱰᱟᱝᱜᱽᱨᱟᱢ ᱡᱚᱲᱟᱭ ᱵᱟᱺᱰᱤ ᱫᱟᱢᱠᱚᱢ ᱾ ᱦᱚᱲ ᱴᱷᱮᱱ ᱞᱟᱹᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟᱢ ᱵᱤᱭᱮᱥᱤ ᱮᱢᱮᱥᱤ ᱰᱟᱸᱰᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱶᱥᱟᱹ ᱵᱚᱦᱚᱜ ᱨᱮ ᱥᱤ ᱾ [*] ᱵᱤᱨ ᱵᱩᱨᱩ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱩᱞ ᱵᱟᱱᱟ ᱮᱨᱮᱲ ᱠᱟᱛᱮ, ᱤᱧ ᱢᱟᱹᱧ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱚᱢ ᱡᱷᱚᱢ, ᱵᱟᱥᱮᱢ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱤᱧ ᱠᱟᱱ ᱡᱷᱚᱢ ᱡᱷᱚᱢ, ᱴᱟᱹᱴᱤ ᱥᱤᱞᱯᱤᱧ ᱢᱟᱥᱮ ᱡᱷᱤᱡᱽ ᱢᱮ, ᱡᱷᱚᱢᱚᱨ ᱡᱟᱹᱲᱤ ᱫᱟᱜ ᱛᱤᱧ ᱞᱚᱦᱚᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱾ ᱫᱩᱥᱮ ᱥᱩᱞᱛᱟᱹ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱢᱮ, ᱯᱟᱞᱟᱠ ᱯᱟᱨᱠᱚᱢ ᱢᱟᱥᱮ ᱵᱤᱞ ᱢᱮ ᱯᱟᱞᱟᱠ ᱯᱟᱨᱠᱚᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱵᱩᱰᱤ ᱨᱮ, ᱦᱟᱸᱵᱩᱫ ᱤᱧ ᱢᱮ ᱢᱟᱥᱮ ᱜᱩᱸᱜᱩᱫ ᱤᱧ ᱢᱮ ᱾ [*] ᱛᱨᱤᱭᱟᱣ ᱚᱨᱚᱝ ᱨᱮᱢᱟ ᱢᱚᱱᱮ ᱪᱟᱢᱟᱞ ᱪᱩᱢᱩᱞ , ᱵᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚᱴᱟᱵ ᱨᱮᱢᱟ ᱢᱮᱫ ᱫᱟᱜ ᱡᱚᱨᱚᱜ ᱾ ᱚᱲᱟᱜ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱲ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱠᱟᱸᱫᱷᱟ , ᱮ ᱦᱤᱞᱤ ᱢᱟᱥᱮᱱᱟ , ᱟᱹᱡᱟᱣᱲᱤᱢᱮ ᱫᱮᱥᱤᱧ ᱟᱛᱮᱱ ᱟᱹᱜᱩᱭ ᱾ [*] ᱚᱨᱚᱱ ᱵᱚᱨᱱ ᱵᱤᱨ ᱢᱟ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱤᱧ ᱢᱟ ᱜᱟᱹᱭᱤᱢ ᱜᱩᱯᱤ, ᱡᱤᱣᱤ ᱡᱩᱨᱤ ᱟᱢ ᱢᱟ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱥᱟᱠᱟᱢᱮᱢ ᱦᱮᱡᱽ ᱾ ᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱮ ᱠᱷᱟᱱ ᱫᱚ ᱤᱧ ᱨᱮ ᱜᱚᱨᱚᱡᱽ ᱠᱷᱟᱱ ᱫᱚ, ᱡᱤᱣᱤ ᱡᱩᱨᱤ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ ᱵᱟᱦᱟ ᱛᱮᱫᱚ ᱪᱟᱯᱟᱫ ᱤᱧ ᱢᱮ ᱾ [*]-ᱪᱤᱠᱟᱹᱛᱮ ᱠᱩᱸᱭᱰᱤ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱟᱱᱟ, ᱪᱤᱠᱟᱹᱛᱮ ᱢᱟᱛᱠᱚᱢ ᱨᱟᱥᱟ ᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱤᱣᱤᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱟᱱᱟ, ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱢᱟᱰᱮᱨᱮᱱᱟ ᱾ [*]-ᱵᱤᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚᱨᱮ ᱛᱤᱨᱤᱞ ᱛᱟᱨᱚᱵ ᱫᱟᱨᱮ, ᱛᱤᱨᱮ ᱵᱚᱸᱠᱮᱢ ᱪᱷᱟᱰᱟᱣ ᱛᱚᱵᱮᱢ ᱡᱚᱢᱟ ᱾ ᱵᱤᱞᱟᱹᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚᱨᱮ ᱠᱤᱛᱟᱹ ᱠᱷᱤᱡᱩᱨ ᱫᱟᱨᱮ, ᱡᱷᱟᱲᱚᱭ ᱟᱠᱟᱫ ᱥᱮᱨᱮᱢ ᱞᱟᱲᱚᱭ ᱟᱠᱟᱫ ᱾ [*]ᱡᱟᱹᱯᱤᱫ ᱥᱟᱲᱟ ᱥᱟᱹᱛᱤᱧ, ᱠᱩᱠᱢᱩ ᱛᱤᱧ ᱞᱟᱸᱫᱽ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱟᱺᱭᱨᱮ, ᱵᱟᱦᱟ ᱰᱤᱞᱣᱟᱝ, ᱨᱮᱞᱟᱝ ᱫᱩᱲᱩᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱾ ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱚᱭ ᱦᱚᱭ ᱠᱮᱫ, ᱠᱚᱧᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱚᱭ ᱫᱟᱜ ᱠᱮᱫ, ᱢᱟᱺᱭᱨᱮ, ᱵᱟᱦᱟ ᱰᱤᱞᱣᱟᱝ, ᱞᱚᱠᱟᱜ ᱞᱤᱠᱤᱫ ᱞᱤᱠᱤᱫ ᱾ [*] ᱨᱟᱹᱥᱤ ᱟᱹᱛᱩ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮ, ᱢᱟᱞᱟ ᱢᱩᱫᱟᱹᱢ ᱞᱟᱝ ᱨᱚᱯᱚᱲ ᱞᱮᱱᱟ, ᱩᱠᱩᱨᱤᱡ ᱛᱟᱢ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱜᱟᱛᱮ, ᱢᱟᱞᱟ ᱢᱩᱫᱟᱹᱢ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱤᱥᱨᱤᱧ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱥᱮᱱᱚᱜ, ᱟᱯᱮ ᱪᱷᱟᱴᱠᱟᱧ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱜᱚᱫᱟ, ᱩᱠᱩᱨᱤᱡ ᱛᱟᱢ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱫᱟᱛᱮ, ᱢᱟᱞᱟ ᱢᱩᱫᱟᱹᱢ ᱾ [*] ᱪᱟᱹᱭ ᱪᱟᱢᱯᱟ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ, ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱪᱤᱠᱟᱹᱬ, ᱪᱟᱯᱟᱞ ᱪᱟᱶᱨᱤᱡ ᱪᱟᱜ-ᱮᱢ, ᱨᱟᱪᱟᱜ ᱛᱚᱯᱟᱜᱽ ᱾ ᱨᱟᱪᱟ ᱡᱚᱵᱽᱨᱟ ᱞᱮᱠᱟ, ᱰᱷᱚᱰᱟᱨᱮᱢ ᱧᱩᱨ ᱠᱤᱫᱤᱧ, ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱠᱮᱢ, ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱤᱫᱤᱧ, ᱢᱟᱥᱮ, ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱠᱮᱢ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱤᱫᱤᱧ ᱾ ᱜᱷᱮᱸᱴ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱟᱞᱚᱢ ᱨᱟᱲᱟᱭ, ᱦᱚᱴᱚᱜ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱟᱞᱚᱢ ᱛᱚᱯᱟᱜᱽ, ᱛᱟᱨᱮᱱ ᱜᱟᱢᱪᱟ ᱛᱮ ᱢᱮᱫᱫᱟᱜ ᱟᱞᱚᱢ ᱡᱚᱫᱤᱧ ᱾ [*] ᱤᱧ ᱢᱟ ᱟᱹᱴᱩ ᱯᱟᱹᱴᱩ ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ ᱚᱞᱚᱜ, ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱦᱚᱲᱢᱟ ᱵᱟᱠᱚ ᱧᱮᱞᱚᱫ ᱾ ᱪᱮᱬᱮ ᱪᱤᱯᱨᱩ ᱠᱚᱦᱚᱸ ᱚᱞᱚᱜ ᱥᱟᱱᱟᱭᱮᱫ ᱠᱚ, ᱤᱠᱷᱟᱱ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱫᱚ ᱵᱚ ᱢᱟᱱᱟ ᱭᱮᱫ ᱠᱚ ᱾ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱢᱟ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱯᱩᱯᱩᱞᱩᱜ, ᱟᱢ ᱢᱟᱢ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱞᱩᱜ ᱵᱟᱹᱞᱩᱜ ᱾ [*] ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱟᱦᱟᱲᱟ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱜᱮᱵᱚ ᱪᱚᱦᱚᱲᱟ, ᱥᱤᱧ ᱪᱟᱸᱫᱚᱭ ᱟᱹᱪᱩᱨᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱤᱦᱩᱨ ᱛᱟᱨᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱦᱟᱦᱟᱲᱟ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱜᱮᱵᱚ ᱩᱡᱟᱹᱲᱟ ᱦᱚᱭ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲᱟ ᱡᱤᱭᱟᱹᱱᱤ ᱵᱚ ᱩᱡᱟᱹᱲ ᱛᱟᱨᱟᱜᱼᱟ ᱾ [*] ᱤᱧ ᱢᱟᱹᱧ ᱫᱮᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱨᱟᱹᱦᱤ ᱪᱟᱣᱰᱟᱹᱞ ᱪᱮᱛᱟᱱ, ᱟᱢ ᱢᱟ ᱠᱟᱰᱟᱢ ᱜᱩᱯᱤ ᱟᱹᱪᱩᱨ ᱥᱚᱠᱲᱟ ᱾ ᱯᱤᱛᱚᱞ ᱛᱨᱤᱭᱟᱹᱣ, ᱢᱟᱫ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱢᱩᱨᱟᱹᱞᱤ, ᱢᱟᱥᱮ ᱱᱚᱨᱚᱝ ᱢᱮᱨᱤᱧ, ᱱᱟᱸᱡᱚᱢ ᱛᱟᱨᱟᱭ ᱾ [*]-ᱥᱟᱛᱮ ᱭᱟᱛᱮ ᱟᱞᱚᱢ ᱠᱚᱭᱚᱜᱽ, ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱚᱦᱰᱟ, ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱟᱹᱱᱤᱡ ᱥᱩᱥᱩᱠ, ᱮᱠᱷᱮᱱ ᱦᱤᱸᱥᱟᱹ ᱥᱩᱭᱟᱹ ᱯᱷᱟᱸᱰᱟ ᱾ ᱢᱚᱱᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱟᱞᱚᱢ ᱟᱛᱮᱱ, ᱥᱚᱱᱚᱛ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱲᱟᱝ, ᱚᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱟᱝ ᱛᱮ, ᱧᱩᱛᱟᱹᱛ ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱹᱫᱤᱢ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱾ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱢᱮᱱᱛᱮ, ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱟᱞᱚᱢ ᱛᱟᱲᱟᱢ ᱮᱠᱞᱟ ᱦᱚᱨ ᱛᱮ, ᱵᱟᱜᱟᱦᱤᱭᱮᱱ ᱡᱮᱛᱮ ᱾ [*] ᱦᱚᱭ ᱡᱤᱣᱤ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱫᱚ ᱞᱮᱜᱮᱡ ᱞᱮᱜᱮᱡ, ᱫᱟᱜ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱩᱯᱟᱹᱞ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚᱞᱚᱵ ᱫᱚᱞᱚᱵ, ᱚᱠᱚᱭ ᱴᱩᱣᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱟᱠᱟᱫ, ᱦᱚᱭ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱡᱟᱯᱩᱫ ᱡᱚᱛᱚᱭ ᱵᱟᱰᱟ ᱟᱠᱟᱫ ᱾ [*] ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱲ ᱵᱤᱨᱟᱹᱫᱟᱨᱮ, ᱟᱹᱛᱩ ᱩᱢᱤᱨᱫᱟ ᱨᱮ, ᱦᱟᱨᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱡᱟᱹᱱᱩᱢ ᱫᱟᱨᱮ ᱾ ᱵᱟᱝ ᱫᱚ ᱚᱢᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ, ᱵᱟᱝ ᱫᱚ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱟᱠᱟᱱ, ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱯᱟᱹᱴᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱾ [*] ᱪᱟᱹᱭ ᱪᱟᱢᱯᱟ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱪᱤᱠᱟᱹᱬ, ᱪᱟᱯᱟᱞ ᱪᱟᱶᱨᱤᱡ ᱪᱟᱜ-ᱮᱢ ᱨᱟᱪᱟᱜ ᱛᱚᱯᱟᱜᱽ ᱾ ᱠᱚᱪᱟ ᱡᱚᱵᱽᱨᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱰᱷᱚᱰᱟ ᱨᱮᱢ ᱧᱩᱨ ᱠᱤᱫᱤᱧ, ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱠᱮᱢ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱤᱫᱤᱧ ᱾ ᱜᱷᱮᱸᱴ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱟᱞᱚᱢ ᱨᱟᱲᱟᱭ ᱦᱚᱴᱚᱜ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱟᱞᱚᱢ ᱛᱚᱯᱟᱜᱽ, ᱛᱟᱨᱮᱱ ᱜᱟᱢᱪᱟ ᱛᱮ ᱢᱮᱫ ᱫᱟᱜ ᱟᱞᱚᱢ ᱡᱚᱫᱤᱧ ᱾ [*] ᱟᱥᱟᱲ ᱢᱟ ᱥᱟᱱ ᱵᱚᱝᱜᱟ, ᱵᱷᱟᱫᱚᱨ ᱢᱟ ᱡᱷᱤᱴᱤᱠ ᱡᱟᱹᱯᱩᱫ, ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱰᱷᱮᱝᱠᱟ ᱞᱮᱠᱟᱢ ᱩᱸᱜᱩᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱾ ᱥᱚᱦᱨᱟᱭ ᱟᱜᱷᱟᱬ ᱵᱚᱝᱜᱟ ᱯᱩᱥ ᱢᱟ ᱢᱟᱜᱽ ᱵᱚᱝᱜᱟ ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱠᱟᱠᱲᱟ ᱞᱮᱠᱟᱢ ᱜᱩᱸᱜᱩᱫᱽ ᱟᱠᱟᱱ ᱾ [*] ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱤᱨᱩ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱱᱟᱺᱭᱦᱟᱹᱨ, ᱡᱚᱱᱚᱢᱮᱨ ᱡᱩᱜᱽ ᱢᱤᱨᱩ ᱜᱟᱛᱮ ᱟᱯᱟᱫ ᱾ ᱨᱩᱣᱟᱜ ᱦᱟᱹᱥᱩᱜ ᱢᱤᱨᱩ ᱰᱚᱜᱚᱨ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜ ᱛᱮ, ᱫᱷᱩᱵᱤ ᱛᱟᱥᱟᱫ ᱢᱤᱨᱩ ᱚᱢᱚᱱᱟᱢ ᱫᱚ ᱾ [*] ᱠᱩᱞᱦᱤ ᱫᱷᱩᱲᱤ ᱠᱷᱚᱱᱟᱜ ᱜᱟᱛᱮ ᱞᱟᱝ ᱛᱟᱸᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱥᱟᱜᱟᱲ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱩᱱᱩᱨ ᱜᱩᱱᱩᱨ ᱾ ᱛᱚᱠᱚᱭ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱛᱮᱪᱚ ᱛᱚᱠᱚᱭ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮᱪᱚ, ᱵᱤᱸᱫᱤ ᱜᱟᱱᱟᱜ ᱥᱩᱛᱟᱹᱢᱮᱢ ᱛᱚᱯᱟᱜ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱢ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱛᱮᱜᱮ ᱟᱢ ᱠᱚᱭᱚᱜ ᱛᱮᱜᱮ, ᱦᱮᱸᱥᱟᱜ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱧ ᱯᱟᱞᱚᱭᱮᱱᱟ ᱾ ᱦᱟᱭ ᱨᱮ ᱚᱻᱵᱷᱟ ᱜᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱥᱟᱜ ᱢᱚᱞᱚᱝ ᱛᱤᱧ ᱫᱚ, ᱧᱩᱨᱩᱜ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱧ ᱦᱟᱞᱮ ᱰᱟᱞᱮᱜ ᱾ [*] ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱮᱢ ᱜᱟᱱ ᱞᱮᱱ ᱱᱟ, ᱟᱹᱰᱤᱢ ᱦᱟᱞ ᱵᱟᱞ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱜᱤᱰᱤ ᱪᱮᱞᱟᱝ ᱾ ᱨᱟᱜ ᱦᱚᱢᱚᱨ ᱛᱮᱜᱮ ᱫᱤᱱ ᱫᱚ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱛᱟᱢᱟ, ᱦᱟᱲᱟᱢ ᱥᱮᱛᱟ ᱵᱟᱠᱚ ᱠᱷᱩᱧᱪᱩᱲᱟᱢᱟ ᱾ [*] ᱟᱢ ᱢᱟ ᱢᱟᱺᱭ [[ᱦᱟᱹᱛᱤ]] ᱪᱮᱟᱱ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱢᱟ ᱢᱟᱺᱭ ᱥᱟᱫᱚᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱦᱚᱭᱻ ᱛᱟᱞᱟ ᱠᱩᱞᱦᱤ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱮ ᱠᱚ ᱟᱹᱪᱩᱨᱮᱫ ᱵᱤᱱ ᱾ ᱟᱢ ᱢᱟ ᱢᱟᱺᱭ ᱦᱟᱹᱛᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ, ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱢᱟ ᱢᱟᱺᱭ ᱥᱟᱫᱚᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ, ᱦᱚᱭᱻ ᱛᱟᱞᱟ ᱦᱚᱨᱟᱥᱤ ᱢᱟᱱᱟᱭ ᱥᱤᱫᱩᱨᱟᱫ ᱢᱮ ᱾ [*] ᱟᱵᱚ ᱟᱹᱫᱤ ᱵᱟᱹᱥᱤ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱲ ᱡᱟᱹᱛᱤ, ᱞᱟᱥᱟᱬ ᱦᱮᱫ ᱜᱮ ᱛᱟᱵᱚ ᱡᱟᱦᱮᱨ ᱜᱟᱲ ᱫᱚ ᱾ ᱥᱟᱨ ᱛᱮ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ [[ᱥᱟᱨᱱᱟ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱛᱷᱩᱢ ᱛᱮ ᱚᱱᱟ, ᱞᱟᱥᱟᱬ ᱦᱮᱫ ᱜᱮ ᱛᱟᱵᱚ ᱥᱟᱨᱱᱟ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱾ [*] ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱯᱮᱲᱟ ᱧᱮᱯᱮᱞ ᱨᱚᱯᱚᱲ ᱥᱟᱹᱱᱟᱹᱧ, ᱵᱟᱥᱮ ᱢᱟᱺᱭ ᱡᱤᱣᱤ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱪᱤᱠᱟᱹᱧ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱟᱢᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱧᱮᱞᱛᱮ, ᱡᱩᱨᱤ ᱡᱚᱝᱜᱮ ᱥᱟᱹᱱᱟᱹᱧ ᱵᱟᱥᱮ ᱢᱟᱺᱭ, ᱡᱤᱣᱤ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱪᱤᱠᱟᱹᱧ ᱞᱟᱹᱟ ᱾ [*] ᱥᱤᱧ ᱵᱤᱨ ᱢᱟᱱ ᱵᱤᱨ, ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ, ᱨᱚᱠᱟ ᱠᱚ ᱨᱩᱣᱟᱲᱟ ᱨᱚᱢᱡᱷᱚᱢ ᱛᱟᱞᱟ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱾ ᱫᱟᱜ ᱪᱚᱝ ᱛᱮᱛᱟᱝ ᱮᱫᱠᱚ ᱫᱟᱠᱟ ᱪᱚᱝ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡᱮᱫ ᱠᱚ, ᱥᱤᱧ ᱵᱤᱨ ᱢᱟᱱ ᱵᱤᱨ ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱨᱚᱠᱟᱠᱚ ᱠᱚ ᱨᱩᱣᱟᱲᱟ, ᱨᱚᱢᱡᱷᱚᱢ ᱛᱟᱞᱟ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱾ [*] ᱪᱟᱹᱛ ᱵᱟᱹᱭᱥᱟᱹᱛ ᱥᱟᱜᱚᱨ ᱨᱩᱴᱷᱤ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱥᱟᱜᱚᱨ, ᱩᱞᱮ ᱡᱷᱟᱨᱱᱟ ᱥᱟᱜᱚᱨ ᱰᱟᱹᱰᱤ ᱠᱩᱧ ᱫᱟᱜ ᱾ ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱚᱧᱮ ᱨᱮᱢᱟ ᱠᱤᱭᱟ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱟᱨᱮ, ᱫᱟᱜ ᱞᱩᱧ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱯᱤᱪᱷᱤ ᱫᱟᱨᱮᱧ ᱠᱚᱭᱚᱜᱽ ᱾ ᱵᱟᱦᱟ ᱵᱟᱦᱟ ᱥᱟᱹᱱᱟᱹ ᱵᱟᱦᱟ ᱡᱟᱹᱱᱩᱢ ᱜᱮᱭᱟ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱥᱮᱫ ᱱᱤᱧ ᱫᱩᱧ ᱥᱚᱵᱷᱟᱜ ᱾ [*] ᱜᱟᱰᱟ ᱢᱟ ᱵᱟᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱰᱷᱚᱝᱜᱟ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱟᱱᱟ, ᱪᱤᱠᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮᱞᱟᱝ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱾ ᱢᱚᱱᱮ ᱞᱟᱝ ᱰᱷᱚᱝᱜᱟᱭᱟ ᱡᱤᱣᱤ ᱛᱮᱞᱟᱝ ᱡᱚᱠᱷᱟᱭ, ᱜᱟᱰᱟ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱨᱮᱫᱚ ᱯᱮᱲᱟᱜ ᱟᱞᱟᱝ ᱾ [*] ᱨᱟᱲᱚ ᱠᱩᱭᱞᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱤᱴᱟᱹ ᱛᱮ ᱛᱚᱞ ᱯᱚᱞᱚ, ᱵᱩᱰᱤᱨᱮ ᱵᱟᱹᱭ ᱵᱟᱹᱭ ᱛᱮ ᱱᱚᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢᱚᱜ ᱢᱮ ᱾ ᱵᱟᱹᱧ ᱯᱟᱨᱚᱢᱚᱜᱼᱟ ᱵᱟᱹᱧ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ, ᱫᱟᱫᱟ ᱨᱮ ᱟᱢᱫᱚ ᱢᱮᱱᱟᱭ ᱛᱟᱢᱟ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱨᱟᱹᱱᱤ ᱾ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱨᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚᱢᱟᱺᱭ ᱰᱷᱩᱞᱟᱹ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱵᱟᱺᱫᱤ, ᱵᱩᱰᱤ ᱨᱮ ᱟᱢᱫᱩᱧ ᱟᱞᱟᱭ ᱟᱢᱟ ᱴᱟᱠᱟ ᱵᱟᱠᱚᱥ ᱾ [*] ᱚᱨᱚᱱ ᱵᱚᱱ ᱵᱤᱨ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱥᱤᱢᱟᱹᱞᱯᱟᱲ ᱛᱟᱯᱚᱞ ᱢᱟᱺᱭ ᱫᱷᱟᱥᱱᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱢᱤᱱᱟᱹᱝ ᱫᱩᱠ ᱨᱮᱪᱚ ᱟᱢᱫᱚ ᱢᱮᱱᱟᱢ ᱾ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱢᱟ ᱵᱟᱹᱭᱨᱤ ᱥᱟᱜᱟᱞ ᱥᱟᱜᱟᱞ ᱨᱚᱠᱮᱴ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱛᱮᱠᱚ ᱪᱚᱱᱴᱟᱞ ᱵᱟᱲᱟᱭ ᱾ ᱦᱚᱨᱦᱚᱸ ᱥᱟᱹᱤᱧ ᱜᱮᱭᱟ ᱵᱤᱨᱦᱚᱸ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱜᱮᱭᱟ ᱛᱟᱹᱜᱤᱭᱤᱧ ᱢᱮ ᱦᱟᱯᱮ ᱟᱢᱤᱡ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱾ [*] ᱠᱚᱭ ᱠᱟᱸᱜᱽᱞᱟ ᱴᱷᱮᱱᱴᱟ ᱱᱟᱦᱮᱞ ᱪᱷᱮᱛᱟᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱪᱷᱮᱛᱟᱢ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ, ᱦᱟᱲᱟᱢ ᱥᱮᱛᱟ ᱦᱚᱨᱦᱚᱭ ᱜᱟᱱᱚᱜ, ᱟᱢᱫᱚ ᱟᱢᱫᱚ ᱟᱢᱫᱚ ᱫᱟᱫᱟ ᱪᱮᱫ ᱮᱢ ᱜᱟᱱᱚᱜ? ᱠᱚᱭ ᱠᱟᱸᱜᱽᱞᱟ ᱫᱷᱟᱫᱽᱨᱟ ᱦᱟᱴᱟᱜ ᱪᱷᱮᱛᱟᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱪᱷᱮᱛᱟᱢ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ, ᱠᱷᱮᱨᱪᱚ ᱪᱮᱞᱟᱝ ᱵᱚᱨᱥᱮ ᱜᱟᱱᱚᱜ, ᱟᱢᱫᱚ ᱟᱢᱫᱚ ᱟᱢᱫᱚ ᱵᱩᱰᱤ ᱪᱮᱫ ᱮᱢ ᱜᱟᱱᱚᱜ? [*] ᱫᱤᱱ ᱜᱮᱧ ᱢᱮᱛᱟᱢᱟ ᱴᱮᱱᱟ ᱢᱤᱨᱩ, ᱛᱤᱥ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ ᱵᱩᱜᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱹᱨᱩ, ᱥᱟᱹᱨᱤᱧ ᱢᱮᱛᱟᱢ ᱠᱟᱱ ᱵᱩᱜᱤ... ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱡᱤᱣᱤ ᱨᱮ ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱟᱢ ᱟᱸᱫᱟ ᱜᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱫᱤᱱ ᱜᱮᱧ ᱢᱮᱛᱟᱢᱟ ᱴᱮᱱᱟ ᱢᱤᱨᱩ, ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱵᱩᱜᱤᱭᱟ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱟᱹᱨᱩ, ᱥᱟᱹᱨᱤᱧ ᱢᱮᱛᱟᱢ ᱠᱟᱱ ᱵᱩᱜᱤ... ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱡᱤᱣᱤ ᱨᱮ ᱫᱤᱱᱮᱢ ᱟᱸᱫᱟ ᱜᱚᱜᱼᱟ ᱾ [*] "ᱨᱟᱭᱵᱟᱨ ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ" ᱨᱟᱭᱵᱟᱨ ᱨᱮ ᱜᱷᱩᱪᱩ ᱫᱚ, ᱨᱟᱭᱵᱟᱨ ᱨᱮ ᱜᱷᱩᱪᱩ, ᱛᱚᱞ ᱟᱛᱟᱭ ᱵᱟᱨᱟᱦᱤ, ᱥᱟᱜᱟᱲᱟᱛᱟᱭ ᱜᱷᱟᱹᱱᱴᱤ ᱾ [*] " ᱢᱟᱱᱟᱜ ᱢᱟᱜ ᱠᱟᱛᱮ ᱪᱷᱟᱴᱠᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱸᱜᱟ ᱟᱹᱨᱩᱵ ᱥᱮᱨᱮᱧ " ᱟᱞᱮ ᱫᱚ ᱵᱩᱨᱩ ᱨᱤᱱ ᱠᱚ, ᱟᱞᱮ ᱫᱚᱞᱮ ᱟᱬᱜᱚ ᱟᱠᱟᱱ, ᱟᱞᱮ ᱫᱚ ᱡᱟᱸᱜᱟ ᱫᱚᱞᱮ ᱫᱷᱩᱲᱤ ᱟᱠᱟᱱ, ᱟᱞᱮ ᱫᱚ ᱡᱟᱸᱜᱟ ᱫᱷᱩᱲᱤ ᱠᱚᱴᱟ ᱠᱟᱞᱮ ᱯᱮ ᱾ [*] ᱞᱩᱜᱩ ᱵᱩᱨᱩ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ, ᱵᱟᱱᱟ ᱛᱮ ᱠᱷᱟᱰᱮᱭᱟᱭ ᱥᱤᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱩᱰᱩ ᱜᱩᱛᱤᱛᱟᱭ [[ᱯᱩᱥᱤ]] ᱠᱟᱹᱲᱢᱤ ᱛᱟᱭ, ᱪᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱫᱟᱠᱟᱭ ᱤᱫᱤ ᱪᱮᱦᱮᱞ ᱪᱮᱯᱮᱞ ᱾ [*] ᱱᱟᱺᱭ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱛᱮ ᱟᱯᱟᱝᱜᱤᱨ ᱦᱚᱲ ᱜᱮᱠᱤᱱ, ᱛᱟᱯᱟᱝ ᱜᱤᱜ ᱠᱟᱱ ᱾ ᱟᱞᱚᱯᱮ ᱛᱚᱞ ᱠᱤᱱᱟ, ᱟᱞᱚᱯᱮ ᱫᱟᱞ ᱠᱤᱱᱟ, ᱟᱹᱠᱤᱱ ᱛᱮᱜᱮ ᱠᱤᱱ ᱟᱯᱟᱥᱩᱞᱚᱜ ᱾ [*] " ᱡᱚᱲ ᱚᱡᱚᱜ ᱥᱮᱨᱮᱧ " ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱱᱮᱻᱜᱟᱸᱰᱚ ᱱᱮᱻᱢᱟᱪᱤ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱱᱮᱻᱫᱩᱲᱩᱵ ᱢᱮ ᱾ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱱᱮᱻᱥᱩᱱᱩᱢ ᱱᱮᱻᱥᱟᱥᱟᱝ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱱᱮᱻᱚᱡᱚᱜᱽᱢᱮ ᱾ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱱᱮ~ᱱᱟᱹᱠᱤᱡ ᱱᱮ~ᱟᱹᱨᱥᱤ. ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱱᱮ~ᱧᱮᱚᱜ ᱮ ᱾ (*) ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱛᱟᱦᱮᱱᱮᱢ ᱜᱟᱱ ᱞᱮᱱ ᱱᱟ, ᱟᱹᱰᱤᱢ ᱦᱟᱞ ᱵᱟᱞ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱜᱤᱰᱤ ᱪᱮᱞᱟᱝ ᱾ ᱨᱟᱜ ᱦᱚᱢᱚᱨ ᱛᱮᱜᱮ ᱫᱤᱱᱫᱚ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱛᱟᱢᱟ, ᱦᱟᱲᱟᱢ ᱥᱮᱛᱟ ᱵᱟᱠᱚ ᱠᱷᱩᱧᱪᱩᱲᱟᱢᱟ ᱾ (*) ᱮ ᱯᱷᱩᱞ ᱢᱚᱥᱚᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱲ ᱵᱟᱦᱟ ᱡᱚᱢ ᱥᱤᱧ ᱵᱩᱨᱩ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱠᱚᱭᱚᱜᱽ ᱢᱮᱥᱮ, ᱵᱟᱝ ᱫᱚ ᱵᱩᱨᱩ ᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱ, ᱵᱟᱝ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱ, ᱠᱩᱭᱞᱟᱹ ᱫᱷᱩᱶᱟ ᱛᱮᱜᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱷᱩᱸᱫᱮᱱ ᱾ (*) ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱡᱟᱰᱟᱧ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱟᱰᱟ ᱢᱟᱥᱮ ᱪᱟᱹᱴᱤᱡ ᱥᱟᱭᱮᱱ ᱾ ᱡᱟᱰᱟ ᱟᱠᱷᱨᱤᱧ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱮᱰᱟᱧ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱞᱮᱫᱮ, ᱵᱷᱮᱰᱟ ᱫᱮᱨᱮᱧ ᱦᱚᱛᱟᱭ ᱵᱩᱪᱟᱹᱭᱮᱱ ᱫᱚ ᱾ ᱵᱷᱮᱰᱟ ᱟᱠᱷᱨᱤᱧ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱰᱟᱧ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱞᱮᱫᱮ, ᱩᱱᱤ ᱠᱟᱰᱟ ᱦᱟᱭᱨᱮᱭ ᱪᱷᱚᱴᱟᱭᱮᱱ ᱫᱚ ᱾ ᱠᱟᱰᱟ ᱟᱠᱷᱨᱤᱧ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱨᱟᱧ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱞᱮᱫᱮ ᱩᱱᱤ ᱮᱨᱟ ᱦᱚᱸᱨᱮᱭ ᱵᱤᱱᱚᱨᱵᱚᱭᱮᱱ ᱾ (*) ᱵᱚᱝᱜᱟ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱦᱟᱺᱰᱤ ᱪᱚᱰᱚᱨ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱯᱟᱣᱨᱟᱹ ᱧᱩᱧᱩ ᱥᱟᱱᱟ ᱢᱚᱱᱮ ᱞᱚᱻᱲᱚᱫ ᱞᱚᱻᱲᱚᱫ ᱾ ᱦᱟᱺᱰᱤ ᱛᱤᱧ ᱵᱩᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱟᱣᱨᱟᱹ ᱛᱤᱧ ᱛᱚᱣᱮᱞ ᱟᱠᱟᱱ, ᱦᱚᱭ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱤᱣᱤ ᱞᱮᱸᱻᱜᱮᱫ ᱞᱮᱸᱻᱜᱮᱫ ᱾ [*] ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱟᱦᱟᱲᱟ, ᱡᱤᱣᱤ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱪᱚᱦᱚᱲᱟ, ᱥᱤᱧ ᱪᱟᱸᱫᱚᱭ ᱟᱹᱪᱩᱨᱟ, ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱤᱦᱩᱨ ᱛᱟᱨᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱦᱟᱦᱟᱲᱟ, ᱨᱚᱲ ᱞᱟᱸᱫᱽ ᱛᱮ ᱪᱚᱦᱚᱲᱟ, ᱥᱩᱞᱩᱠ ᱥᱟᱹᱜᱟᱭ ᱛᱚᱯᱚᱞᱟ, ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱦᱚᱸ ᱛᱚᱯᱚᱞ ᱛᱟᱨᱟᱜᱼᱟ ᱾ [*] ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱨᱚᱲ ᱫᱚ ᱜᱟᱛᱮ, ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱞᱟᱸᱫᱽ ᱫᱚ ᱜᱟᱛᱮ, ᱠᱟᱸᱥᱟ ᱛᱤᱛᱚᱞ ᱞᱮᱠᱟ ᱨᱟᱲᱟᱝ ᱨᱟᱲᱟᱝ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱨᱚᱲ ᱫᱚ ᱜᱟᱛᱮ, ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱞᱟᱸᱫᱽ ᱫᱚ ᱜᱟᱛᱮ, ᱨᱚᱦᱚᱲ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟ ᱨᱟᱜᱟᱫ ᱨᱟᱜᱟᱫ ᱾ [*] ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱢᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱯᱩᱞᱩᱜ ᱯᱩᱞᱩᱜ, ᱯᱩᱞᱩᱜ ᱯᱩᱞᱩᱜ, ᱵᱩᱨᱩ ᱫᱟᱱᱟᱝ ᱨᱮᱢᱟ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱢᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱚᱛ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮᱢᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱡᱷᱩᱯᱩᱛᱩᱲᱩᱜ, ᱡᱷᱩᱯᱩᱛᱩᱲᱩᱜ, ᱡᱷᱩᱯᱩᱛᱩᱲᱩᱜ ᱫᱟᱱᱟᱝ ᱜᱟᱛᱮᱧ ᱢᱮᱱᱟᱭ ᱾ =ᱪᱤᱨᱜᱟᱹᱞ ᱫᱚᱝ= [᱿] ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱦᱟᱞᱮ ᱰᱟᱞᱮ ᱤᱧ ᱦᱚᱸ ᱦᱟᱞᱮ ᱰᱟᱞᱮ, ᱵᱮᱲᱟ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱨᱮᱜᱮ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱪᱟᱜ ᱮᱢ ᱦᱟᱹᱥᱩᱨ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱧᱩᱛ ᱠᱟᱲᱟᱝ ᱠᱟᱲᱟᱝ ᱪᱮᱬᱮ ᱠᱚ ᱠᱚ ᱟᱲᱟᱝ, ᱤᱧ ᱢᱟᱹᱧ ᱮᱵᱷᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱛᱤᱨᱮᱢ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱟᱢ ᱫᱚ ᱾ [᱿] ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱟᱦᱟᱲᱟ ᱡᱤᱣᱤ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱪᱚᱦᱚᱲᱟ, ᱥᱤᱧ ᱪᱟᱸᱫᱚᱭ ᱟᱹᱪᱩᱨ ᱟ, ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱤᱦᱩᱨ ᱛᱟᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱦᱟᱦᱟᱲᱟ ᱨᱚᱲᱞᱟᱸᱫᱽ ᱛᱮ ᱪᱚᱦᱚᱲᱟ, ᱵᱩᱜᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱡᱤᱣᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱪᱩᱨ ᱵᱤᱦᱩᱨᱚᱜ ᱾ ==ᱜᱚᱱ ᱯᱚᱱ ᱮᱯᱮᱢ== [*] ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱛᱮ ᱨᱟᱹᱥᱤ ᱟᱹᱛᱩ, ᱴᱟᱢᱟᱠᱤᱧ ᱜᱚᱜ ᱟᱱᱟ, ᱯᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱩᱥᱤᱠᱟ ᱵᱟᱠᱚ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱾ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱛᱟᱦᱟᱜ ᱛᱟᱦᱟᱜ, ᱞᱩᱦᱩᱠ ᱞᱮᱣᱮᱨ ᱠᱚᱫᱚᱨ, ᱧᱩᱻᱠᱮᱴᱮᱡ ᱠᱟᱛᱮ... ᱛᱟᱨᱮᱱ ᱯᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱛᱤᱧ ᱜᱚᱜ ᱫᱚᱦᱲᱟᱭ ᱾ [*] ᱛᱚᱠᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱢᱤᱞ ᱛᱮ, ᱫᱟᱠᱟ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱫᱟᱜ ᱡᱚᱨᱚᱭᱮᱱᱟ, ᱥᱟᱛᱮ ᱫᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱛᱤᱨᱤ ᱞᱤᱸᱜᱤᱭᱮᱱᱟ ᱾ ᱫᱟᱠᱟ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱟᱜ ᱛᱤᱨᱤ ᱪᱟᱹᱝᱜᱽᱨᱤ ᱨᱮ ᱟᱛᱟᱝ ᱢᱮ, ᱥᱟᱛᱮ ᱫᱟᱜ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱤ ᱱᱟᱞᱟᱦᱟᱜ ᱢᱮ ᱾ [*] ᱦᱚᱭ ᱢᱟ ᱜᱩᱨᱞᱟᱹ ᱜᱩᱨᱞᱤ, ᱥᱟᱹᱲᱤᱢ ᱫᱚᱞᱚᱵ ᱫᱚᱞᱚᱵ, ᱥᱟᱛᱮ ᱥᱟᱹᱲᱤᱢ ᱡᱩᱨᱤ ᱠᱚᱭᱚᱜᱟᱜ-ᱢᱮ ᱾ ᱠᱩᱰᱟᱹᱢ ᱨᱮ ᱵᱚᱨᱥᱮ ᱢᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱦᱮᱲᱮ, ᱫᱟᱯᱟᱞ ᱠᱟᱜ ᱢᱮ ᱡᱩᱨᱤ ᱡᱷᱟᱴᱟᱥᱟᱜ ᱫᱚ, ᱦᱟᱹᱨ ᱠᱟᱜ ᱢᱮ ᱡᱩᱨᱤ ᱚᱴᱟᱝ ᱚᱜ ᱫᱚ ᱾ [*] ᱢᱟᱺᱭ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱵᱚᱭᱞᱟ ᱯᱮᱴᱷᱟᱬ, ᱨᱟᱪᱟ ᱨᱮ ᱛᱚᱞᱮ ᱢᱮ ... ᱥᱟᱛᱮ ᱥᱟᱹᱲᱤᱢ ᱦᱚᱸ ᱥᱟᱨᱟᱲ ᱥᱟᱨᱟᱲ ᱾ ᱢᱟᱺᱭ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱟᱺᱰᱭᱟᱹ ᱩᱨᱤᱡ, ᱦᱩᱯᱩ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱛᱚᱞᱮ ᱯᱮ, ᱦᱩᱯᱩ ᱫᱟᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱫᱚᱞᱚᱵ ᱫᱚᱞᱚᱵ ᱾ == ᱵᱷᱟᱸᱰᱟᱱ ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ == [*] ᱚᱛ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱫᱷᱩᱵᱤ ᱜᱟᱥ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱫᱩᱠ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱ ᱾ ᱠᱟᱸᱥᱟ ᱯᱤᱛᱚᱞ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱹᱪᱩᱨ ᱵᱤᱦᱩᱨ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱫᱩᱠᱷ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱ ᱾ [*] ᱛᱩᱯᱩ ᱱᱟᱺᱭ ᱛᱮᱞ ᱠᱩᱯᱤ ᱜᱟᱹᱭᱟ ᱜᱷᱟᱴᱨᱮ, ᱥᱟᱨᱟ ᱥᱮᱸᱜᱮᱞ ᱦᱚᱸ ᱭᱳ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱮᱱ ᱫᱚ ᱾ ᱯᱤᱲᱤ ᱯᱤᱴᱟᱹᱨᱤᱨᱮ ᱫᱩᱞ ᱵᱟᱹᱡᱩ ᱞᱩᱢᱟᱹᱝ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ, ᱛᱚᱠᱚᱭ ᱧᱮᱞ ᱛᱮᱭᱳᱧ ᱨᱚᱫᱚᱜ ᱱᱟᱺᱠᱤᱡᱚᱜ, ᱭᱳᱧ ᱦᱚᱨᱚᱜ ᱵᱟᱸᱫᱮᱜ ᱾ [*] ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱵᱟᱹᱵᱩᱧ ᱚᱣᱟᱨ ᱞᱮᱫ ᱢᱮ, ᱵᱟᱹᱵᱩᱧ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱫ ᱢᱮ, ᱟᱛᱱᱟᱜ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱨᱮᱜᱤᱧ ᱟᱛᱟᱝ ᱞᱮᱫ ᱢᱮ ᱾ ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱫᱟᱜ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱵᱩᱢ ᱟᱹᱨᱩᱵ ᱭᱤᱧ ᱫᱚ, ᱵᱟᱹᱵᱩᱢ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱤᱧ ᱫᱚ, ᱱᱟᱺᱭ ᱫᱟᱜ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱵᱩᱢ ᱵᱚᱦᱮᱞᱤᱧ ᱫᱚ ᱾ [*] ᱛᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱛᱟ ᱱᱟᱱᱟ ᱛᱟᱨᱱᱟ ᱛᱟᱻᱦᱟᱸ ᱨᱮᱻᱛᱟ ᱱᱟᱻᱱᱟ ᱡᱮ, ᱛᱟᱻᱦᱟ ᱨᱮᱻᱛᱟ ᱱᱟᱻᱱᱟ ᱡᱮ ᱦᱚ ᱾ ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱚ ᱠᱚᱧᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱚ, ᱱᱟᱹᱯᱤᱛ ᱵᱷᱟᱸᱰᱟᱹᱨᱤ ᱠᱤᱱ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚ, ᱮᱻᱵᱟᱻᱵᱟ ᱢᱟᱸᱯᱟᱧᱡᱤ ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱪᱮᱫ ᱠᱤᱱ ᱠᱚᱻᱠᱚᱭ ᱠᱟᱻᱱᱟ ᱪᱮᱫ ᱪᱮᱫ ᱠᱤᱱ ᱤᱫᱤ ᱛᱟᱻᱨᱟᱻᱭᱟ ᱾ ᱠᱷᱚᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱤᱱ ᱛᱤᱠᱤ ᱪᱟᱣᱞᱮ, ᱢᱤᱻᱫ ᱠᱟᱻᱴᱷᱟ ᱢᱤᱻᱫ ᱠᱚᱻᱧᱪᱟ, ᱠᱷᱚᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱤᱱ ᱟᱱᱟ ᱠᱟᱣᱰᱤ, ᱥᱚᱱᱟ ᱨᱩᱯᱟ ᱠᱟᱸᱥᱟ ᱡᱟᱜ ᱠᱚᱜ, ᱠᱷᱚᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱤᱱ ᱢᱮᱨᱚᱢ ᱢᱚᱪᱚᱝ ᱡᱟᱸᱦᱟᱸ ᱢᱚᱪᱚᱝ ᱠᱷᱚᱸᱰᱮ ᱟᱹᱛᱤ ᱠᱟᱜ, ᱠᱷᱚᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱤᱱ ᱥᱟᱜᱟᱫ ᱦᱟᱺᱰᱤ, ᱧᱩᱻ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱞᱚ ᱯᱟᱹᱜᱴᱤ ᱢᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == ᱥᱟᱨᱱᱟ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱝ ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱠᱚᱨᱮᱠᱷᱚᱱ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱾ == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱜᱽᱪᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱞᱮᱫᱚᱝ,ᱪᱷᱟᱴᱤᱭᱟᱹᱨ ᱫᱚᱝ, ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱫᱚᱝ,ᱫᱟᱺᱭᱦᱟᱺ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱫᱚᱝ,ᱯᱷᱩᱞᱩᱜ ᱫᱚᱝ,ᱱᱟᱹᱭᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱫᱚᱝ,ᱵᱷᱟᱸᱰᱟᱱ ᱫᱚᱝ ᱟᱨ ᱡᱚᱢ ᱥᱤᱢ ᱫᱚᱝ ᱠᱚᱨᱮᱠᱷᱚᱱ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱠᱚ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ dzzm0wgs2igifcn5zvzu38pooznz2j9 ᱵᱮᱞᱤ ᱞᱚᱞᱤᱛᱷᱟ 0 8780 197675 130768 2026-09-06T21:26:13Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197675 wikitext text/x-wiki '''ᱵᱮᱞᱤ ᱞᱚᱞᱤᱛᱷᱟ''' (బెల్లి లలిత ᱒᱖ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱗᱔ -᱒᱖ ᱢᱮ ᱑᱙᱙᱙)ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱩᱥᱤᱠᱟ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱛᱮᱞᱮᱸᱜᱟᱱᱟ ᱠᱚᱲᱟ ᱥᱚᱢᱤᱛᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ ᱾ <ref>{{cite news |url=http://www.telangananewspaper.com/belli-lalith a-profile-death/ |title=Belli Lalitha Profile & Death Secret |date=8 August 2016}} {{unreliable source?|date=May 2017}}</ref> ᱟᱡ ᱒᱖ ᱢᱮ ᱑᱙᱙᱙ ᱨᱮ ᱟᱞᱜᱳᱱᱰᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱳᱱᱜᱤᱨ ᱨᱮ ᱵᱳᱸᱜᱟᱛᱟᱞᱟ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2001-09-13/hyderabad/27231785_1_forensic-science-dna-fingerprinting-cdfd {{dead link|date=May 2017}}</ref> ==ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱱᱟᱞᱜᱳᱱᱰᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱛᱢᱟᱠᱩᱨ ᱢᱚᱱᱰᱚᱞᱤ ᱱᱟᱱᱪᱟᱨᱯᱮᱴ ᱨᱮᱢᱟᱱᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱨᱩᱢᱟ ᱛᱮᱞᱜᱩ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱡ ᱫᱟᱫᱟ ᱵᱮᱞᱤ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱩᱲᱤ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱛᱟᱭᱟᱠᱚ ᱾ ᱟᱡ ᱱᱟᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱦᱩᱞ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱛᱮᱞᱮᱸᱜᱟᱱᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱩᱞ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱑᱙᱙᱐ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ <ref>http://epaper.namasthetelangaana.com/Details.aspx?id=47338&boxid=116591216 {{dead link|date=May 2017}}</ref> ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱳᱜᱜᱩ ᱠᱚᱛᱷᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱠᱷᱟᱴᱩᱣᱟᱹ ᱠᱟᱛᱮᱫ ᱮ ᱟᱹᱥᱩᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱟᱡ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱛᱮᱞᱮᱸᱜᱟᱱᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱰᱷᱟᱹᱭ ᱟᱹᱰᱤᱜᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱙᱙᱙ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱵᱷᱳᱱᱜᱤᱨ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱢᱟᱰᱮᱨ ᱨᱮ ᱥᱚᱢᱟᱡᱵᱟᱫᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱰᱷᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱠᱮᱴ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱭᱟ ᱦᱩᱱᱟᱹᱝ ᱤᱠᱷᱟᱹᱱ ᱴᱤᱠᱮᱴ ᱧᱟᱢ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮᱜᱮ ᱟᱡ ᱮᱜᱚᱡᱽ ᱦᱚᱪᱚ ᱭᱮᱱᱟ ᱾ == ᱠᱟᱹᱢᱤᱠᱚ == ᱵᱮᱞᱤ ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱵᱚᱸᱥᱤ ᱠᱚᱴᱚᱱ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹᱭ ᱞᱮᱠᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱰᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱟᱡ ᱚᱱᱰᱮ ᱟᱡ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱢᱤᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱞᱟᱰᱷᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱟᱡ ᱪᱮᱥᱴᱚᱨ ᱯᱷᱚᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱴᱨᱮᱰ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱᱥ (CITU) ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱱᱟᱴ ᱟᱨ ᱦᱟᱨᱠᱮᱛ ᱤᱫᱤᱭᱟᱛᱮᱫ ᱞᱟᱹᱰᱷᱟᱹᱭ ᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱟᱡ ᱨᱮᱜᱮᱸᱡ ᱩᱨᱤᱡ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱲᱟᱝ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱸᱡᱤᱵᱟᱫᱽ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱚᱸᱛᱵᱟᱫᱽ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱰᱷᱟᱹᱭ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱰᱳᱞ ᱫᱮᱵᱵᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱹᱜᱩᱣᱟᱱ ᱮ ᱛᱟᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>https://feminisminindia.com/2018/03/02/belli-lalitha-telangana-resistance/</ref> ==ᱜᱩᱡᱩᱜ== ᱑᱙᱙᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱠᱚ ᱟᱹᱛᱠᱤᱨ ᱠᱩᱢᱵᱲᱩ ᱠᱟᱛᱮᱫ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱟᱡ ᱢᱟᱜ ᱟᱛᱮᱫ ᱱᱚᱸᱠᱟ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱑᱗ ᱜᱚᱴᱟᱴᱟᱝ ᱠᱩᱴᱩ ᱠᱩᱴᱤ ᱠᱚ ᱠᱷᱟᱹᱱᱰᱨᱟᱹ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟᱠᱚ ᱾<ref>[https://m.ap7am.com/lv-230720-face-to-face-with-belli-lalithas-sister-nayeems-victim.html Face To Face With Belli Lalitha’s Sister] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200216152612/https://m.ap7am.com/lv-230720-face-to-face-with-belli-lalithas-sister-nayeems-victim.html |date=2020-02-16 }} - AP7AM.com Reporting</ref> ᱜᱩᱱᱷᱦᱟ ᱟᱠᱟᱫ ᱟᱥᱟᱢᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱷᱟᱹᱱᱰᱨᱟᱹ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱪᱳᱛᱩᱯᱳᱞ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱪᱟᱯᱟᱫ ᱜᱤᱰᱤ ᱦᱚᱴᱚ ᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱚ ᱩᱱᱡᱚᱦᱚᱜ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱮᱞᱮᱸᱜᱟᱱ ᱜᱨᱩᱦᱚ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱚᱞᱤᱢᱤᱱᱮᱛᱤ ᱢᱟᱫᱷᱚᱵᱷᱚ ᱨᱮᱰᱰᱤ ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱚᱯᱚᱡ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱠᱚ ᱫᱚᱥ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱤᱠᱷᱟᱹᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱧᱟᱢ ᱤᱫᱤᱭᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱚᱡ ᱯᱟᱹᱪᱷᱞᱟᱹᱨᱮ ᱚᱱᱟ ᱥᱩᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱱᱚᱠᱥᱚᱞ ᱥᱮᱬᱟ ᱱᱮᱛᱟ ᱢᱳᱦᱚᱢᱚᱫ ᱱᱚᱭᱤᱢᱩᱫᱤᱱ ᱥᱮᱫ ᱠᱟᱹᱴᱩᱵ ᱩᱫᱩᱜ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>[[Hindustan Times]] [https://www.hindustantimes.com/india-news/from-maoist-to-police-informer-to-gangster-the-rise-and-fall-of-nayeem/story-bMsIr0QxxCXpeUt4X7FvaO.html ]</ref><ref>[[The Hindu]] [http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/Brutality-involved-in-Sambasivudu-murder-indicates-Nayeems-role/article14965929.ece ]</ref><ref>Sakshi [http://english.sakshi.com/news/2016/08/09/from-revolutionary-to-underworld-don-the-journey-of-a-gangster ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200216152617/https://english.sakshi.com/news/2016/08/09/from-revolutionary-to-underworld-don-the-journey-of-a-gangster |date=2020-02-16 }}</ref> ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱯᱮ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱦᱚᱸᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱦᱚᱪᱚᱭᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱒᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱑᱗ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱩᱠᱩᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>[[Times of India]] [https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/Nayeem-victims-brother-returns-after-17-yr-exile/articleshow/54635959.cms Nayeem victim's brother returns after 17-yr exile]</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{reflist}} pz4x06cq12pobefhnv6ub8v1flcmbjk ᱨᱳᱡᱟ 0 9690 197668 50739 2026-09-06T14:29:33Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197668 wikitext text/x-wiki {{Islam |practices}} {{Fiqh |theological}} {{Aqidah|Five Pillars}} '''Fasting in Islam''' (known as '''ᱨᱳᱡᱟ''' ᱵᱟᱝᱛᱮ '''ᱨᱚᱡᱽᱟ''' (ফার্সি روزہ রুজ়ে), সাউম (আরবি صوم স্বাউম্‌), [[ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱤᱭᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱮ ᱟᱱᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱥᱤᱢ ᱨᱟᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱞᱟ ᱦᱟᱹᱥᱩᱨ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱫᱤᱱ ᱛᱟᱢᱟᱱ‌ ᱡᱚᱢ,ᱧᱩ, ᱥᱟᱶ ᱪᱷᱩᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱷᱟᱨᱟᱠ ᱛᱟᱸᱦᱮ ᱱᱮᱜᱟᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱜᱮ ᱨᱚᱡᱟ ᱫᱚ᱾ <ref>{{Cite web|url=https://www.history.com/topics/religion/islam|title=Islam|last=Editors|first=History com|website=HISTORY|language=en|access-date=2020-01-24}}</ref> ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱩᱢᱩᱨ ᱨᱮᱱ ᱢᱩᱥᱞᱟᱹ ᱠᱚ [[ᱨᱚᱢᱡᱟᱱ]] ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮ ᱫᱤᱱᱟᱺᱢ ᱨᱳᱡᱟ ᱫᱚ [[ᱯᱷᱚᱨᱚᱡᱽ]] ᱠᱟᱱᱟ᱾ (فرض ফ়ার্দ্ব্‌) ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱮᱠᱟᱞ ᱜᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾ == ᱨᱳᱡᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ == ᱨᱳᱡᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱱᱮ ᱫᱚ (ᱵᱤᱨᱚᱛ ᱛᱟᱸᱦᱮ)᱾ ᱟᱨ ᱵᱤᱨᱚᱛ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱚ ᱥᱟᱣᱚᱢ, ᱟᱭᱢᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱥᱤᱭᱟᱢ᱾ == ᱨᱳᱡᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱭᱚᱢᱠᱚ == ᱨᱳᱡᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱞᱮᱠᱟᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟᱺ ᱯᱷᱚᱨᱚᱡᱽ ᱨᱳᱡᱟ ᱟᱵᱟᱨ ᱯᱩᱱ ᱞᱮᱠᱟᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ *ᱨᱚᱢᱡᱟᱱ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱳᱡᱟ᱾ *ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱟᱴᱠᱮ-ᱴᱚᱬᱮ ᱛᱮ ᱨᱳᱡᱟ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮ ᱫᱟᱲᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱡᱟ ᱠᱚᱭ ᱨᱳᱡᱟ᱾ *ᱥᱚᱨᱤᱭᱚᱛ ᱦᱟᱛᱟᱣ‌ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱨᱳᱡᱟ ᱠᱚ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱠᱟᱯᱷᱯᱷᱟᱨᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱖᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱨᱳᱡᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ *ᱨᱳᱡᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱟᱹᱫᱟᱹᱭ ᱦᱚᱝ᱾ *ᱳᱣᱟᱡᱤ ᱨᱳᱡᱟ ᱺ ᱳᱣᱟᱡᱤ ᱨᱳᱡᱟ ᱫᱚᱦᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱷᱚᱝᱜᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱭ ᱡᱚᱝ ᱫᱚ ᱳᱣᱟᱡᱤ ᱨᱳᱡᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ == ᱨᱳᱡᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱠᱟᱛᱷᱟ == ᱠᱩᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱚᱦᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱤᱢᱟᱺᱱ ᱯᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱟᱠᱟᱫ‌ ᱟᱯᱮ ᱨᱮᱜᱮᱡ ᱨᱳᱡᱟ ᱯᱷᱚᱨᱚᱡᱽ ᱦᱩᱭᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱯᱮ ᱨᱮᱱ ᱞᱟᱦᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸ ᱯᱷᱚᱨᱚᱡᱽ ᱦᱩᱭᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱯᱮᱠᱚ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ ᱯᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱫᱟᱲᱮᱜ(সূরা বাকারা:১৮৩) == ᱵᱟᱭᱵᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱳᱡᱟ == ᱤᱦᱩᱫᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱨᱳᱡᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱪᱚᱴ ᱪᱟᱸᱫᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟᱨᱮ᱾ ᱢᱳᱥᱤ ᱛᱩᱨ ᱵᱩᱨᱩ ᱨᱮ ᱯᱩᱱ ᱜᱮᱞ ᱢᱟᱦᱟ ᱨᱮᱸᱜᱮᱜ-ᱛᱮᱛᱟᱝ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ (যাত্রাপুস্তক, ৩৪:২৮) == ᱨᱳᱡᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱫᱫᱮᱥᱚ == ᱨᱳᱡᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱫᱫᱮᱥᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱞᱞᱟᱦᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱩᱱᱛᱚᱥᱴᱚ ᱦᱟᱢᱮᱴ, ᱯᱟᱯ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱷᱟᱰᱟᱣ, ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱢᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱯᱩᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ᱾ ᱠᱩᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, (সূরা বাকারা:১৮৫) == ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == {{Reflist|30em}} == ᱯᱷᱮᱵᱟᱛ == * [http://www.zikr.co.uk/books/Ramadhan.html Fasting & Ramadan: Complete Interactive Online Guide] * [https://web.archive.org/web/20100613140429/http://al-mawrid.org/pages/browse_art_ques_eng.php?cid=56 Scholarly Articles on the Law of Fasting in Islam] * [http://www.haqislam.org/fasting-in-quran/ Fasting in the Quraan] * [http://abdurrahman.org/ramadhan/index.html Comprehensive Article and Book Collection on fasting and Ramadhan] * [http://www.islamfrominside.com/Pages/Articles/Fast%20until%20the%20night%20%28Ramadan%29.html Esoteric view on sawm - fasting in Ramadan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250111115513/http://www.islamfrominside.com/Pages/Articles/Fast%20until%20the%20night%20(Ramadan).html |date=2025-01-11 }} * [http://www.colostate.edu/Orgs/MSA/events/Ramadan.html Islamic holidays and observances] * [http://www.islamicity.com/prayertimes/ Time of start and end of sawn per city] * [http://www.ezsoftech.com/ramadan/ramadan13.asp Health in Ramadan] * [https://web.archive.org/web/20071014214721/http://blogs.omeriqbal.com/reflections/106 How Fasting Helps with Self-Control] * [http://www.al-islam.edu.pk/Islamicmonths/ramdan2.htm How to spend Ramadan] * [http://www.onislam.net/english/ask-the-scholar/acts-of-worship/fasting/kinds-of-fasting/176044-fasting-six-days-of-shawwal-necessary.html Fasting Six Days of Shawwal: Necessary?] * [http://www.therevert.com/articles/Sawm.html Sawm – The Fast of Ramadan] {{Islam topics|state=collapsed}} [[Category:Sawm| ]] [[Category:Fasting]] [[Category:Islam-related controversies]] k9he9wpx8lq8x5twvrj2io40dd6erop ᱵᱷᱳᱨᱳ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ 0 13856 197676 185406 2026-09-06T22:22:31Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197676 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name = ᱵᱷᱳᱨᱳ |nativename = ''võro kiilʼ'' |states = [[ᱮᱥᱛᱳᱱᱤᱭᱟ]] |region = ᱠᱚᱧᱮᱭᱟᱭ [[ᱮᱥᱛᱳᱱᱤᱭᱟ]] |ethnicity = [[:en:Võros|ᱵᱷᱨᱳ ᱦᱚᱲ]] |speakers = {{sigfig|87,000|2}}, ᱥᱮᱛᱳ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ (᱒᱐᱑᱑ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ) |date = |ref = <ref name="autogenerated2001">{{Cite web |url=http://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=RLE07&lang=2 |title=Eesti Emakeelega Püsielanikud Murdekeele Oskuse Ja Soo Järgi, 31. Detsember 2011 |publisher=[[Statistikaamet]], Pub.stat.ee |language=et |access-date=2014-08-23 |archive-date=2020-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200703015213/http://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=RLE07&lang=2 |url-status=dead }}</ref> |familycolor = Uralic |fam1 = [[ᱤᱣᱨᱟᱞᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱤᱣᱨᱟᱞᱤᱠ]] |fam2 = [[ᱯᱷᱤᱱᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱯᱷᱤᱱᱤᱠ]] |fam3 = [[ᱠᱚᱧᱮ ᱮᱥᱛᱳᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱚᱧᱮ ᱮᱥᱛᱳᱱᱤᱭᱟᱱ]] |dia1 = [[:en:Seto dialect|ᱥᱮᱛᱳ]] |agency = [[:en:Võro Institute|ᱵᱷᱳᱨᱳ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ]] (ᱱᱟᱥᱮᱼᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ) |iso3 = vro |glotto=none |map = voromkaart.jpg |mapcaption = ᱵᱷᱳᱨᱳ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ — ''ᱵᱷᱳᱨᱳᱢᱟ'' (ᱵᱷᱳᱨᱳ ᱠᱟᱭᱩᱱᱴᱤ) ᱛᱟᱨᱛᱩ ᱟᱨ ᱥᱮᱛᱳ ᱛᱟᱞᱟ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱨᱮ, ᱨᱟᱥᱤᱭᱟ (''ᱵᱷᱤᱱᱱᱮᱢᱟ'') ᱟᱨ ᱞᱟᱛᱵᱷᱤᱭᱟ (''ᱞᱟᱛᱤᱢᱟ'') |notice = IPA }} [[File:WIKITONGUES-_Pulga_speaking_Võro.webm|thumb|ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱳᱨᱳ ᱨᱚᱲ ᱦᱚᱲ᱾]] [[File:South Estonian today.PNG|thumb|ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ ᱠᱚᱧᱮ ᱮᱥᱛᱳᱱᱤᱭᱟᱱ᱾ ᱵᱷᱟᱨᱳ ᱫᱚ ᱰᱤᱯ ᱟᱨᱟᱜ ᱨᱚᱝ ᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾]] [[File:Võro valdo kaupa.jpg|thumb|᱒᱐᱑᱑ ᱮᱥᱛᱳᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱥᱛᱳᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱷᱳᱨᱳ ᱨᱚᱲ ᱦᱚᱲ᱾]] [[File:Speakers-of-South-Estonian-2012.png|thumb|[[:en:2011 Estonia Census|᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱥᱛᱳᱱᱤᱭᱟᱱ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱑᱐᱑,᱘᱕᱗ ᱜᱟᱱ ᱠᱚᱧᱮ ᱮᱥᱛᱳᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱚᱲ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱗᱔,᱔᱙᱙ ᱜᱟᱱ ᱵᱷᱳᱨᱳ, ᱑᱒,᱕᱔᱙ ᱜᱟᱱ ᱥᱮᱛᱳ, ᱙,᱖᱙᱘ ᱜᱟᱱ ᱢᱩᱞᱜᱤ, ᱔,᱑᱐᱙ ᱜᱟᱱ ᱛᱟᱨᱛᱩ ᱟᱨ ᱑,᱐᱐᱒ ᱜᱟᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱮᱥᱛᱳᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱚᱲ ᱦᱚᱲ ᱾]] [[File:Estonian-Voro-bilingual-parish-sign.JPG|thumb|A bilingual Estonian-Võro parish sign in [[Võrumaa]]. The parish name with [[vowel harmony]] (Urvastõ) is in Võro.]] [[File:Vromaa-turismiteedus.jpg|thumb|A Trilingual (Estonian–English–Võro) sign of a tourist information center in [[Võru]]]] [[File:Abckiraoppus.jpg|thumb|A 1998 [[ABC-book]] in Võro language written by [[Sulev Iva]], [[:fiu-vro:Kauksi Ülle|Kauksi Ülle]] etc.: ''ABC kiräoppus'']] '''ᱵᱷᱳᱨᱳ'''' (ᱵᱷᱳᱨᱳ: võro kiilʼ [ˈvɤro kʲiːlʲ], [[ᱮᱥᱛᱳᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱮᱥᱛᱳᱱᱤᱭᱟᱱ]]: võru keel)<ref>{{cite web |url=http://www.iub.edu/~bafsa/articles.html#Voro |title=Recent Events |publisher=Iub.edu |access-date=2014-08-23 |archive-date=2018-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181004035930/http://www.iub.edu/~bafsa/articles.html#Voro |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.eki.ee/cgi-bin/mkn8.cgi?form=lg&lang=et&kohanimi=98002344&f2v=Y&f3v=Y&nimeliik=&maakond=&vald=&kihelkond=&asum=&f10v=Y&f14v=Y&of=tb |title=Päring LINGUAE andmebaasist. Keelte nimetused |publisher=Eki.ee |access-date=2014-08-23}}</ref> ᱫᱚ [[ᱤᱣᱨᱟᱞᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ]]<ref>{{cite web|url=http://www.helsinki.fi/~tasalmin/chris.html |title=Endangered languages in Europe and North Asia |publisher=Helsinki.fi |date=1980-09-13 |access-date=2014-08-23}}</ref> ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱷᱤᱱᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱯᱷᱤᱱᱤᱠ ᱪᱟᱸᱜᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ<ref>{{cite web|url=http://www-01.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=vro|title=ISO 639 code sets |publisher=Sil.org |date=2009-01-16 |access-date=2014-08-23}}</ref><ref name="Ethnologue: Languages of the World">{{Cite web |url=http://www.ethnologue.com/language/vro |title=Võro |date=2015 |website=Ethnologue |access-date=2015-12-09}}</ref> ᱾ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱮᱥᱛᱳᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱱᱜᱟ ᱠᱚᱧᱮ ᱮᱥᱛᱳᱱᱤᱭᱟᱱ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱚᱱᱮᱭᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱫᱤᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱢᱟᱱᱚᱠ ᱨᱩᱯ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ<ref>{{cite web |url=http://dspace.utlib.ee/dspace/bitstream/10062/4860/1/iva_sulev.pdf# |title=Võru kirjakeele sõnamuutmissüsteem (Inflectional Morphology in the Võro Literary Language) |author= Sulev Iva, Phd at [[Tartu University]], (English summary pp 144–146) |publisher=Dspace.utlib.ee}}</ref> ᱟᱨ ᱮᱥᱛᱳᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱺᱜᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ<ref name="koreinik1">{{cite web |url=http://www.ecmi.de/fileadmin/downloads/publications/JEMIE/2012/KoreinikSaar.pdf |last=Koreinik |first=Kadri |title=Maintenance of South Estonian Varieties: A Focus on Institutions |publisher=Journal on Ethnopolitics and Minority Issues in Europe |date=2012 |access-date=2015-12-09 |archive-date=2017-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011130630/http://www.ecmi.de/fileadmin/downloads/publications/JEMIE/2012/KoreinikSaar.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://fedora.phaidra.univie.ac.at/fedora/get/o:127464/bdef:Content/get |last=Meiorg |first=Marianne |title=Legal and Institutional Framework Analysis: Seto and Võro languages |publisher=Working Papers in European Language Diversity 19 |date=2012 |access-date=2015-12-09 |archive-date=2016-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160129220457/https://fedora.phaidra.univie.ac.at/fedora/get/o:127464/bdef:Content/get |url-status=dead }}</ref> ᱾ ᱵᱷᱳᱨᱳ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱱ ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱗᱕,᱐᱐᱐ ᱜᱟᱱ<ref name="autogenerated2001" /> ᱨᱚᱼᱨᱚᱲ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱮ ᱠᱚᱧᱮ [[ᱮᱥᱛᱳᱱᱤᱭᱟ]] ᱨᱮ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ==ᱚᱨᱛᱷᱚᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ== ==ᱨᱚᱱᱚᱲ== ==ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ== ===ᱚᱞ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ=== [[File:Wastne Võro keeli A B D raamat.jpg|thumb|upright=0.6|᱑᱘᱘᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[:en:Johann Hurt|ᱡᱳᱦᱟᱱ ᱦᱟᱨᱴ]] ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫ ᱵᱷᱳᱨᱳ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ [[:en:ABC-book|ABC-ᱯᱚᱛᱚᱵ]] : ''Wastne Wõro keeli ABD raamat'']] ᱵᱷᱳᱨᱳ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ [[ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱴᱤᱠᱮᱞ ᱑: :{{lang|vro|Kyik inemiseq sünnüseq vapos ja ütesugumaidsis uma avvo ja õiguisi poolõst. Näile om annõt mudsu ja süämetunnistus ja nä piät üts'tõõsõga vele muudu läbi käümä.}} ᱛᱩᱞᱟᱹᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱭᱟᱹᱛ ᱜᱮ ᱢᱟᱱᱚᱠ ᱮᱥᱛᱳᱱᱤᱭᱟᱱ ᱛᱮ : :{{lang|et|Kõik inimesed sünnivad vabadena ja võrdsetena oma väärikuselt ja õigustelt. Neile on antud mõistus ja südametunnistus ja nende suhtumist üksteisesse peab kandma vendluse vaim.}} ᱯᱷᱤᱱᱤᱥ ᱛᱮ: :{{lang|fi|Kaikki ihmiset syntyvät vapaina ja tasavertaisina arvoltaan ja oikeuksiltaan. Heille on annettu järki ja omatunto, ja heidän on toimittava toisiaan kohtaan veljeyden hengessä.}} {{Clear}} ===ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ=== <gallery> File:WIKITONGUES-_Egle_speaking_Võro.webm|ᱮᱜᱽᱞᱮ ᱵᱷᱳᱨᱳᱭ ᱨᱚᱲᱼᱮᱫᱟ File:WIKITONGUES-_Sulev_speaking_Võro.webm|ᱥᱩᱞᱮᱵᱷ ᱵᱷᱳᱨᱳᱭ ᱨᱚᱲᱼᱮᱫᱟ File:WIKITONGUES- Pulga speaking Võro.webm|ᱯᱩᱞᱜᱟ ᱵᱷᱳᱨᱳᱭ ᱨᱚᱲᱼᱮᱫᱟ File:WIKITONGUES- Maarika speaking Võro.webm|ᱢᱟᱨᱤᱠᱟ ᱵᱷᱳᱨᱳᱭ ᱨᱚᱲᱼᱮᱫᱟ File:WIKITONGUES- Toomas speaking Võro.webm|ᱛᱳᱢᱟᱥ ᱵᱷᱳᱨᱳᱭ ᱨᱚᱲᱼᱮᱫᱟ </gallery> ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== ==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{InterWiki|code=fiu-vro}} {{commons category|Võro language}} {{Wiktionary|Appendix:Swadesh list for Finnic languages}} {{div col}} * [http://www.omniglot.com/writing/voro.htm Võro language and alphabet] at Omniglot * [http://synaq.org Võro-Estonian dictionary (Võro Institute)] (ᱵᱷᱳᱨᱳ ᱛᱮ) * [http://www.wi.ee Võro Institute] (ᱵᱷᱳᱨᱳ ᱛᱮ) * [http://www.umaleht.ee Võro language newspaper "Uma Leht"] (ᱵᱷᱳᱨᱳ ᱛᱮ) * [http://haldjas.folklore.ee/tagused/nr2/muina.htm Audio example of Võro language] * [http://wi.ee/en/voro-keele-sunteeshelu/ Võro synthetic voice] (ᱵᱷᱳᱨᱳ ᱛᱮ) * [http://oahpa.no/voro Oahpa - an internet program for learners of Võro] (ᱵᱷᱳᱨᱳ ᱛᱮ) * [http://www.estonica.org/eng/lugu.html?menyy_id=61&kateg=38&alam=44&leht=3 "Estonian dialects and layers" on http://www.estonica.org] * [http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=vro Documentation for ISO 639 identifier: vro] * [http://math.ut.ee/~vlaan/vtk/vtk.html Homepage of computer programs in Võro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090219234347/http://math.ut.ee/~vlaan/vtk/vtk.html |date=2009-02-19 }} (ᱵᱷᱳᱨᱳ ᱛᱮ) * [http://math.ut.ee/~vlaan/ivps/ivps.html English-Võro dictionary of computer terms] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081015035445/http://math.ut.ee/~vlaan/ivps/ivps.html |date=2008-10-15 }} (ᱵᱷᱳᱨᱳ ᱛᱮ) * [https://web.archive.org/web/20090212210915/http://eurominority.org/version/eng/minority-detail.asp?id_minorities=279 Eurominority] * [http://www.helsinki.fi/~tasalmin/fu.html Uralic languages (Salminen 2003)] * [http://www.flyordie.com/mangoq.html Online games in Võro language] (ᱵᱷᱳᱨᱳ ᱛᱮ) * [http://www.lastekas.ee/index.php?go=multikaq Collection of cartoons in Võro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111002065827/http://www.lastekas.ee/index.php?go=multikaq |date=2011-10-02 }} (ᱵᱷᱳᱨᱳ ᱛᱮ) {{div col end}} [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱤᱣᱨᱟᱞᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱮᱥᱛᱳᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱵᱷᱳᱨᱳ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ| ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== 3v1btvjprxg327ag91p546lyb5zbk1f ᱴᱳᱨᱤ ᱵᱽᱞᱮᱠ 0 14166 197674 193056 2026-09-06T19:49:11Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197674 wikitext text/x-wiki {{Infobox adult biography | name = ᱴᱳᱨᱤ ᱵᱽᱞᱮᱠ | image = Tori Black 2014.jpg | caption = Black at the [[AVN Adult Entertainment Expo|AVN Expo]] in Las Vegas, 2014 | birth_name = <!--See WP:BLPPRIVACY before adding birth names/dates--> | birth_date = <!--See WP:BLPPRIVACY before adding birth names/dates--> | birth_place = | spouse = Lyndell Anderson{{r|DailyDot}} | height = | alias = ᱴᱳᱨᱤ ᱵᱽᱞᱮᱠ | children = ᱒ | website = {{url|toriblack.com}} }} '''ᱴᱳᱨᱤ ᱵᱽᱞᱮᱠ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱢᱤᱠᱞᱮᱭᱱ ᱪᱮᱭᱯᱢᱮᱱ) ᱫᱚ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱨᱱᱚᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ, ᱱᱩᱭ ᱜᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱩᱲᱤ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱽ ᱯᱷᱟᱨᱥᱴ ᱯᱟᱨᱥᱚᱱ ᱴᱤ ᱣᱤᱱ ᱯᱷᱤᱢᱮᱞ ᱯᱟᱨᱯᱷᱚᱨᱢᱚᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱰᱟᱞᱴ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱨᱮ ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ== ᱵᱽᱞᱮᱠ ᱫᱚ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱣᱚᱥᱤᱝᱴᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹ ᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱡᱚᱨᱱᱟᱞᱤᱡᱽᱢ ᱛᱮ ᱟᱱᱰᱟᱨᱜᱽᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ == ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ == ᱵᱽᱞᱮᱠ ᱫᱚ ᱑᱘ ᱵᱚᱭᱚᱥ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱯᱷᱞᱳᱨᱤᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱳᱨᱴ ᱞᱳᱣᱰᱚᱨᱰᱣᱞ‌ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱭ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱚᱠᱛᱳ ᱥᱤᱛᱩᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱷᱴᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ == {|class="infobox" style="width: 25em; text-align: left; font-size: 90%; vertical-align: middle;" |+ List of accolades |- |colspan=3| {|class="collapsible collapsed" style="width:100%;" !colspan="3" style="background:#d9e8ff; text-align:center;"|Awards and nominations |-style="background:#d9e8ff; text-align:center; text-align:center;" |'''Award''' |style="background:#cec; text-size:0.9em; width:50px;"|'''Won''' |style="background:#fcd; text-size:0.9em; width:50px;"|'''Nominated''' |- ![[AVN Award]]s |{{won|9}} |{{nom|50}} |- ![[Fans of Adult Media and Entertainment Award|F.A.M.E. Awards]] |{{won|2}} |{{nom|2}} |- !NightMoves Awards |{{won|1}} |{{nom|2}} |- ![[XBIZ Award]]s |{{won|5}} |{{nom|6}} |- ![[XRCO Award]]s |{{won|3}} |{{nom|4}} |} |-style="background:#d9e8ff;" |style="text-align:center;" colspan="3"|'''Total number of wins and nominations''' |- |{{won|'''Totals'''}} |{{won|'''20'''}} |{{nom|'''64'''}} |} [[File:Tori Black AVN 2010.jpg|right|thumb|upright|Black attending the 2010 AVN Awards show]] [[File:Tori Black at FAME Awards 2010.jpg|thumb|upright|Black at the 2010 FAME Awards]] {|class="wikitable" |- !ᱥᱮᱨᱢᱟ !ᱠᱮᱨᱮᱢᱚᱱᱤ !ᱛᱷᱚᱠ !ᱵᱩᱵᱷᱤ |- |rowspan=2|᱒᱐᱐᱙ |[[XRCO Award]]s<ref>[http://www.xrco.com/ "25th Anniversary XRCO Show WINNERS and NOMINEES! April 16, 2009 - Hollywood, CA"]. [[XRCO]]. Retrieved April 14, 2012.</ref> |Cream Dream |{{n/a}} |- |[[Fans of Adult Media and Entertainment Award|F.A.M.E. Awards]]<ref>[http://business.avn.com/articles/F-A-M-E-Award-Winners-Announced-343971.html "F.A.M.E. Award Winners Announced"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130623081109/http://business.avn.com/articles/F-A-M-E-Award-Winners-Announced-343971.html |date=2013-06-23 }}. [[AVN (magazine)|AVN]]. Retrieved April 14, 2012.</ref> |Favorite Female Rookie |{{n/a}} |- |rowspan=8|᱒᱐᱑᱐ |rowspan=5|[[27th AVN Awards|AVN Award]]s<ref>[https://web.archive.org/web/20110707194109/http://avnawards.avn.com/past-shows/past-nominees/ "2011 AVN Awards Past Nominees"]. AVN. Retrieved June 28, 2012</ref><ref>[http://business.avn.com/articles/video/2010-AVN-Award-Winners-Announced-378238.html "2010 AVN Award Winners Announced"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160623225400/http://business.avn.com/articles/video/2010-AVN-Award-Winners-Announced-378238.html |date=2016-06-23 }}. AVN. Retrieved April 14, 2012.</ref> |Best All-Girl Couples Sex Scene |''Field of Schemes 5'' |- |Best All-Girl Three-Way Sex Scene |''The 8th Day'' |- |Best Tease Performance |rowspan=2|''[[Tori Black Is Pretty Filthy]]'' |- |ᱵᱮᱥᱴ‌ ᱛᱷᱨᱤᱣᱮ ᱥᱮᱠᱥ ᱥᱤᱱ |- |[[AVN Award for Female Performer of the Year|Female Performer of the Year]] |{{n/a}} |- |[[XBIZ Award]]s<ref>[http://www.xbiz.com/news/115720 "XBIZ Announces Finalist Nominees for 2010 XBIZ Awards"]. XBIZ. Retrieved June 28, 2012</ref><ref>[http://www.xbiz.com/news/117447 "XBIZ Awards 2010 Winners Announced"]. [[XBIZ]]. Retrieved April 13, 2012.</ref> |[[XBIZ Award#Female Performer of the Year|Female Performer of the Year]] |{{n/a}} |- |XRCO Awards<ref name=xrco10>[http://www.xrco.com/ "2010 NOMINEES & WINNERS: for the 4-29-2010 26th annual XRCO AWARDS SHOW "]. [[XRCO]]. Retrieved April 14, 2012.</ref> |Female Performer of the Year |{{n/a}} |- |F.A.M.E. Awards<ref>[http://business.avn.com/articles/The-F-A-M-E-Awards-Reveals-2010-Winners-402778.html "The F.A.M.E. Awards Reveals 2010 Winners"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100714104159/http://business.avn.com/articles/The-F-A-M-E-Awards-Reveals-2010-Winners-402778.html |date=2010-07-14 }}. AVN. Retrieved April 14, 2012.</ref> |Favorite Female Starlet |{{n/a}} |- |rowspan=6|᱒᱐᱑᱑ |rowspan=4|[[28th AVN Awards|AVN Award]]s<ref>[http://avnawards.avn.com/2011_nominations2.pdf "Nominations for the 2011 AVN Awards"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101215000902/http://avnawards.avn.com/2011_nominations2.pdf |date=December 15, 2010 }}. AVN. Retrieved June 28, 2011</ref><ref>[http://business.avn.com/articles/video/AVN-Announces-the-Winners-of-the-2011-AVN-Awards-421782.html "AVN Announces the Winners of the 2011 AVN Awards"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110110172712/http://business.avn.com/articles/video/AVN-Announces-the-Winners-of-the-2011-AVN-Awards-421782.html |date=2011-01-10 }}. AVN. Retrieved April 14, 2012.</ref> |Best Oral Sex Scene |''Stripper Diaries'' |- |Best POV Sex Scene |''Jack's POV 15'' |- |Best Sex Scene in a Foreign-Shot Production |''Tori Black: Nymphomaniac'' |- |[[AVN Award for Female Performer of the Year|Female Performer of the Year]] |{{n/a}} |- |XBIZ Awards<ref>[http://www.bwdl.net/XRCO-2/2011show/index.htm "2011 NOMINEES and WINNERS: for the 4-13-2011 27th annual XRCO AWARDS SHOW"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111026094659/http://www.bwdl.net/XRCO-2/2011show/index.htm |date=October 26, 2011 }}. XRCO. Retrieved June 28, 2012</ref> |Porn Star Site of the Year |{{n/a}} |- |XRCO Awards<ref name=xrco11>[http://www.xrco.com/ "2011 NOMINEES and WINNERS: for the 4-13-2011 27th annual XRCO AWARDS SHOW"]. [[XRCO]]. Retrieved April 14, 2012.</ref> |Female Performer of the Year |{{n/a}} |- |᱒᱐᱑᱒ |NightMoves Awards<ref>{{cite web |title=20th Annual NightMoves Awards Heats Up Tampa |publisher=AVN.com |url=http://business.avn.com/articles/video/20th-Annual-NightMoves-Awards-Heats-Up-Tampa-491005.html |date=January 10, 2010 |access-date=January 15, 2013 |archive-date=January 30, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130130023104/http://business.avn.com/articles/video/20th-Annual-NightMoves-Awards-Heats-Up-Tampa-491005.html |url-status=dead }}</ref> |Social Media Star (Editor's Choice) |{{n/a}} |- |᱒᱐᱑᱖ |XBIZ Awards |Director of the Year – Non-Feature Release<ref name=xbizwinners2016>[http://www.xbizawards.com/winners.php XBIZ Award Winners] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120103173201/http://www.xbizawards.com/winners.php |date=2012-01-03 }}, ''[[XBIZ]]'', January 2016</ref> |''True Lust'' |- |rowspan="1"| ᱒᱐᱑᱘ |XBIZ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ |ᱵᱮᱥᱴ ᱥᱮᱠᱥ ᱥᱤᱱ - ᱳᱞ ᱜᱟᱨᱞ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ<ref name=xbizwin2018>[http://www.xbizawards.com/winners.php XBIZ Award Winners] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120103173201/http://www.xbizawards.com/winners.php |date=2012-01-03 }}, ''[[XBIZ]]'', January, 2018</ref> |''ᱴᱳᱨᱤ ᱵᱽᱞᱮᱠ ᱤᱡᱽ ᱵᱽᱞᱮᱠ'' |- |rowspan="1"|᱒᱐᱑᱙ | XBIZ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ | ᱵᱮᱥᱴ ᱥᱮᱠᱥ ᱥᱤᱱ – ᱣᱤᱡᱽᱱᱮᱴᱮ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ<ref name=xbizwin2019>[http://www.xbizawards.com/winners.php XBIZ Award Winners] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120103173201/http://www.xbizawards.com/winners.php |date=2012-01-03 }}, ''[[XBIZ]]'', January, 2019</ref> |''ᱟᱯᱷᱴᱟᱨ ᱰᱟᱨᱠ'' |- |} == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} j0bwgq0gm0f21u2b2odpglrzxh2lg0q ᱴᱚᱢᱤ ᱜᱟᱱ 0 20023 197673 151710 2026-09-06T19:39:10Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197673 wikitext text/x-wiki {{Infobox adult biography | name = ᱴᱚᱢᱤ ᱜᱟᱱ | image = Tommy Gunn 2019 by Glenn Francis.jpg | caption = Gunn in 2019 | birth_name = ᱛᱷᱚᱢᱟᱥ ᱡᱚᱥᱮᱯᱷ ᱥᱴᱟᱨᱰᱟ<ref name=bio>Tod Hunter, "Adult Who's Who: Tommy Gunn", ''[[AVN (magazine)|AVN Magazine]]'', Vol. 29/No. 2, Issue 362, February 2013, p.32.</ref> | birth_date = {{birth date and age|1967|5|13}} | birth_place = [[ᱪᱮᱨᱤ ᱦᱤᱞ, ᱱᱭᱩ ᱡᱟᱨᱥᱤ]], ᱭᱩ ᱮᱥ | death_date = | death_place = | nationality = [[United States|ᱟᱢᱨᱤᱠᱟ]] | spouse = [[ᱥᱟᱱᱟ ᱦᱤᱭᱟᱴ]] (divorced)<br />Rita Faltoyano (m. 2005, div. 2008){{citation needed|date=July 2013}} | height = {{height|ft=5|in=8}} | alias = Thomas Gunn, Tommy Gun | years_active = ᱒᱐᱐᱔ - ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ<ref name="iafd">{{cite web|title=Tommy Gunn|publisher=[[Internet Adult Film Database]]|url=http://www.iafd.com/person.rme/perfid=TommyGunn/gender=m/Tommy-Gunn.htm|access-date=October 12, 2008}}</ref> | children = | website = }} '''ᱴᱚᱢᱤ ᱜᱟᱱ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱴᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱢᱟᱭᱱᱥᱴᱨᱤᱢ ᱢᱭᱩᱡᱤᱠ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱟᱨ ᱤᱱᱴᱳᱨᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱯᱤᱥᱳᱰ ᱵᱟᱠᱵᱮᱨᱤ ᱟᱨ ᱨᱤᱞᱳ ᱠᱤᱞᱤ ᱵᱟᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱜᱟᱱ ᱫᱚ ᱯᱷᱮᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱵᱷᱤ ᱮᱱ ᱦᱚᱞ ᱒᱐᱑᱖ ᱨᱮ ᱤᱱᱰᱟᱠᱴ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾ ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ== ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱴᱚᱢᱤ ᱫᱚ ᱥᱯᱳᱨᱴᱥ, ᱵᱤᱮᱢᱮᱠᱥ ᱵᱟᱭᱥᱟᱭᱠᱤᱞ, ᱢᱚᱴᱟᱨᱥᱟᱭᱠᱤᱞ ᱟᱨ ᱥᱤᱠᱟᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱢᱚᱱᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱩᱱᱤ ᱫᱚᱢ ᱢᱤᱫ ᱰᱟᱱᱥᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱟᱠᱱᱟᱭ ᱾ == ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ== ==ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱱᱟᱢᱤᱱᱮᱥᱟᱱ ᱠᱚ== [[File:Lizz Tayler Tommy Gunn 2011 AVN Awards.jpg|thumb|upright|Gunn with [[Lizz Tayler]] in AVN Awards, 2011]] {| class="infobox" |+ <span style="font-size: 9pt">'''List of accolades received by Tommy Gunn'''</span> |- |- | colspan=3 | {| class="collapsible collapsed" width=100% !colspan=3 style="background-color: #D9E8FF; text-align:center;"|Awards and nominations |- |-style="background:#d9e8ff; text-align:center;" | '''Award''' | style="text-align:center; background:#cec; text-size:0.9em; width:50px;"| '''Won''' | style="text-align:center; background:#fcd; text-size:0.9em; width:50px;"| '''Nominated''' |- | style="text-align:center;"| ;[[AVN Award]]s |{{won|4}} |{{nom|42}} |- | style="text-align:center;"| ;[[XBIZ Award]]s |{{won|1}} |{{nom|7}} |- | style="text-align:center;"| ;[[XRCO Award]]s |{{won|0}} |{{nom|5}} |- | sryle="text-align:center;"| ;[[NightMoves Award]]s |{{won|4}} |{{nom|0}} |- | style="text-align:center;"| ;[[Fans of Adult Media and Entertainment Award|F. A. M. E. Awards]] |{{won|0}} |{{nom|3}} |- | style="text-align:center;"| ;[[Hot d'Or Award]]s |{{won|0}} |{{nom|2}} |- | style="text-align:center;"| ;Other awards |{{won|1}} |{{nom|0}} |} |- |-style="background:#d9e8ff;" | style="text-align:center;" colspan=3| ;'''Total numbers of wins and nominations''' |- |{{yes2|'''Totals'''}} |{{won|'''10'''}} |{{nom|'''59'''}} |- | colspan"3" style="font-size: smaller; text-align: center;" | [[#Awards|References]] |} *᱒᱐᱐᱕ [[ᱮ ᱵᱷᱤ ᱮᱱ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] – ᱵᱮᱥᱴ ᱢᱮᱞ ᱱᱭᱩ ᱠᱚᱢᱚᱨ<ref>{{cite magazine|url= http://business.avn.com/articles/video/2005-AVN-Awards-Show-Winners-Announced-41743.html|title= 2005 AVN Awards Show Winners Announced|access-date= February 2, 2014|date= January 8, 2005|magazine= [[AVN (magazine)|AVN]]|archive-date= January 17, 2013|archive-url= https://archive.ph/20130117165703/http://business.avn.com/articles/video/2005-AVN-Awards-Show-Winners-Announced-41743.html|url-status= dead}}</ref> *᱒᱐᱐᱕ [[ᱮᱠᱥ ᱟᱨ ᱥᱤ ᱳ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] – ᱱᱭᱩ ᱥᱴᱟᱰ<ref>{{cite magazine|url= http://business.avn.com/articles/video/XRCO-Award-Winners-Announced-43585.html|title= XRCO Award Winners Announced|access-date= February 2, 2014|author= Heidi Pike-Johnson|date= June 2, 2005|magazine= [[AVN (magazine)|AVN]]|archive-date= February 2, 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160202050013/http://business.avn.com/articles/video/XRCO-Award-Winners-Announced-43585.html|url-status= dead}}</ref> *᱒᱐᱐᱖ ᱮ ᱵᱷᱤ ᱮᱱ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ – ᱵᱮᱥᱴ ᱠᱚᱯᱚᱞ ᱥᱮᱠᱥ ᱥᱤᱱ (ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ) – ''ᱯᱚᱨᱱ ᱥᱴᱟᱨ'' <small>(with Brittney Skye)</small><ref name=AVN06>{{cite magazine|url= http://business.avn.com/articles/video/2006-AVN-Award-Winners-Announced-47237.html|title= 2006 AVN Award Winners Announced|access-date= February 2, 2014|date= January 9, 2006|magazine= [[AVN (magazine)|AVN]]|archive-date= October 1, 2012|archive-url= https://web.archive.org/web/20121001080515/http://business.avn.com/articles/video/2006-AVN-Award-Winners-Announced-47237.html|url-status= dead}}</ref> *2006 AVN Award – [[AVN Award for Best Supporting Actor|Best Supporting Actor]] (Video) – ''[[Pirates (2005 film)|Pirates]]''<ref name=AVN06/> *2006 [[Eroticline Award]] – Best International Actor<ref>{{cite web|url= http://www.german-adult-news.com/erotik/klassiker/1020-griechische-liebesnaechte.html|title= EroticLine und GAY eLine-Awards 2006|access-date= March 26, 2014|date= October 25, 2006|publisher= German Adult News|archive-date= April 2, 2015|archive-url= https://web.archive.org/web/20150402141432/http://www.german-adult-news.com/erotik/klassiker/1020-griechische-liebesnaechte.html|url-status= dead}}</ref> *2006 NightMoves Award – Best New Director (Fan's Choice)<ref>{{cite magazine|url= http://business.avn.com/articles/video/2006-Nightmoves-Award-Winners-Announced-28618.html|title= 2006 Nightmoves Award Winners Announced|access-date= February 2, 2014|author= Dirty Bob|date= October 9, 2006|magazine= [[AVN (magazine)|AVN]]|archive-date= November 3, 2013|archive-url= https://web.archive.org/web/20131103153334/http://business.avn.com/articles/video/2006-Nightmoves-Award-Winners-Announced-28618.html|url-status= dead}}</ref> *2007 AVN Award – Best Group Sex Scene (Film) – ''FUCK'' <small>(with [[Carmen Hart]], [[Katsuni]], [[Kirsten Price (actress)|Kirsten Price]], Mia Smiles, [[Eric Masterson (actor)|Eric Masterson]], Chris Cannon & [[Randy Spears]])</small><ref name=AVN07>{{cite magazine|url= http://business.avn.com/articles/video/2007-AVN-Award-Winners-Announced-29596.html|title= 2007 AVN Award Winners Announced|access-date= February 2, 2014|date= January 14, 2007|magazine= [[AVN (magazine)|AVN]]|archive-date= January 21, 2016|archive-url= https://archive.ph/20160121024320/http://business.avn.com/articles/video/2007-AVN-Award-Winners-Announced-29596.html|url-status= dead}}</ref> *2007 AVN Award – Best Oral Sex Scene (Film) – ''FUCK'' <small>(with Ice LaFox, [[Eric Masterson (actor)|Eric Masterson]], [[Marcus London]] & Mario Rossi)</small><ref name=AVN07/> *2007 AVN Award – Best POV Sex Scene – ''Jack's POV 2'' <small>(with Naomi)</small><ref name=AVN07/> *2007 AVN Award – [[AVN Award for Male Performer of the Year|Male Performer of the Year]]<ref name=AVN07/> *2007 XRCO Award – Male Performer of the Year<ref>{{cite web|url= http://www.xbiz.com/news/22154|title= Hillary Scott Big Winner at XRCO Awards|access-date= February 2, 2014|author= Tod Hunter|date= April 6, 2007|publisher= [[XBIZ]]}}</ref> *2008 NightMoves Award – Best Male Performer (Fan's Choice)<ref>{{cite magazine|url= http://business.avn.com/articles/video/NightMoves-Crowns-16th-Annual-Award-Winners-52771.html|title= NightMoves Crowns 16th Annual Award Winners|access-date= February 2, 2014|author= David Sullivan|date= October 14, 2008|magazine= [[AVN (magazine)|AVN]]|archive-date= July 30, 2013|archive-url= https://web.archive.org/web/20130730231826/http://business.avn.com/articles/video/NightMoves-Crowns-16th-Annual-Award-Winners-52771.html|url-status= dead}}</ref> *2009 NightMoves Hall of Fame inductee<ref>{{cite web|url= http://www.nightmovesusa.com/awards-show/past-winner-history.html|title= Past Winner History|access-date= February 2, 2014|publisher= NightMoves|url-status= dead|archive-url= https://web.archive.org/web/20130922074211/http://www.nightmovesusa.com/awards-show/past-winner-history.html|archive-date= September 22, 2013}}</ref> *2011 NightMoves Award – Best Male Performer (Editor's Choice)<ref>{{cite magazine|url= http://business.avn.com/articles/video/NightMoves-Awards-Announces-2011-Winners-450509.html|title= NightMoves Awards Announces 2011 Winners|access-date= February 2, 2014|date= October 10, 2011|magazine= [[AVN (magazine)|AVN]]|archive-date= March 4, 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160304095741/http://business.avn.com/articles/video/NightMoves-Awards-Announces-2011-Winners-450509.html|url-status= dead}}</ref> *2011 [[XBIZ Award]] – Male Performer of the Year<ref>{{cite web|url= http://www.xbiz.com/news/130418|title= 2011 XBIZ Award Winners Announced|access-date= February 2, 2014|author= Dan Miller|date= February 11, 2011|publisher= [[XBIZ]]}}</ref> *2015 XBIZ Award – Best Scene - Couples-Themed Release – ''Untamed Heart'' <small>(with Anikka Albrite)</small><ref name=xbizwinners2015>[http://xbizawards.xbiz.com/winners.php XBIZ Award Winners], ''[[XBIZ]]'', January 2015</ref> * 2016 [[List of members of the AVN Hall of Fame|AVN Hall of Fame]] inductee<ref name=AVN2016>{{cite web|title=Class of 2016: The AVN Hall of Fame Inductees|url=http://business.avn.com/articles/video/Class-of-2016-The-AVN-Hall-of-Fame-Inductees-615710.html|access-date=December 19, 2015|archive-date=February 10, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160210090726/http://business.avn.com/articles/video/Class-of-2016-The-AVN-Hall-of-Fame-Inductees-615710.html|url-status=dead}}</ref> * 2018 XBIZ Award - Best Sex Scene — Vignette Release - ''Sacrosanct''<ref name=xbizwin2018>[http://www.xbizawards.com/winners.php XBIZ Award Winners] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120103173201/http://www.xbizawards.com/winners.php |date=2012-01-03 }}, ''[[XBIZ]]'', January 2018</ref> ===AVN Awards=== {| class="wikitable" |- ! Year ! Result ! Category ! Film |- | '''2005'''<ref>{{cite web|url=http://www.avnawards.com/2005nominees_fr.shtml |title=2005 AVN AWARDS NOMINATIONS |access-date=December 19, 2014 |publisher=AVN Awards |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20041114124447/http://www.avnawards.com/2005nominees_fr.shtml |archive-date=November 14, 2004 }}</ref> | {{nom}} | Best Group Sex Scene - Video (with [[Jessica Drake]], Monica Sweetheart, Lezley Zen and Trevor Zen) | ''Eye of the Beholder'' |- | rowspan="4" | '''2006'''<ref>{{cite web|url=http://www.avn.com/imagearchive/24/82/23/248223AVN_Awards_Nominations.pdf |title=2006 AVN Award Nominees |access-date=December 19, 2014 |publisher=AVN Awards |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061206053159/http://www.avn.com/imagearchive/24/82/23/248223AVN_Awards_Nominations.pdf |archive-date=December 6, 2006 }}</ref><ref>{{cite magazine|url= http://business.avn.com/articles/video/2006-AVN-Award-Winners-Announced-47237.html|title= 2006 AVN Award Winners Announced|access-date= December 19, 2014|date= January 9, 2014|magazine= [[AVN (magazine)|AVN]]|archive-date= October 1, 2012|archive-url= https://web.archive.org/web/20121001080515/http://business.avn.com/articles/video/2006-AVN-Award-Winners-Announced-47237.html|url-status= dead}}</ref> | {{won}} | Best Sex Scene Coupling - Video (with Brittney Skye) | ''Porn Star'' |- | {{nom}} | Best Sex Scene Coupling - Film (with [[Jessica Drake]]) | ''Sold'' |- | {{nom}} | Best Oral Sex Scene - Film (with [[Jessica Drake]], [[Brad Armstrong (director)|Brad Armstrong]] and Chris Cannon) | ''Sold'' |- |{{nom}} |[[AVN Award for Best Actor|Best Actor]] - Video |''AGP: All Girl Protection'' |- | rowspan="6" | '''2007'''<ref>{{cite web|url=http://www.avn.com/imagearchive/27/84/74/2784742007UpdatedNominations |title=AVN AWARDS 2007 NOMINEES |access-date=December 19, 2014 |publisher=AVN Awards |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070423104247/http://www.avn.com/imagearchive/27/84/74/2784742007UpdatedNominations |archive-date=April 23, 2007 }}</ref><ref>{{cite magazine|url= http://business.avn.com/articles/2007-AVN-Award-Winners-Announced-29596.html|title= 2007 AVN Award Winners Announced|access-date= December 24, 2014|date= January 14, 2007|magazine= [[AVN (magazine)|AVN]]|archive-date= October 16, 2015|archive-url= https://web.archive.org/web/20151016123429/http://business.avn.com/articles/2007-AVN-Award-Winners-Announced-29596.html|url-status= dead}}</ref> | {{won}} | Best Group Sex Scene - Film (with Carmen Hart, Katsumi, Kirsten Price, Mia Smiles, Eric Masterson, Chris Cannon and Randy Spears) | ''FUCK'' |- | {{nom}} | Best Three-Way Sex Scene (with Nikita Denise and Sandra Romain) | ''Nikita’s Extreme Idols'' |- | {{nom}} | Best Sex Scene Coupling - Film (with Monique Alexander) | ''To Die For'' |- | {{won}} | Best POV Sex Scene (with Naomi) | ''Jack’s POV 2'' |- | {{won}} | Best Oral Sex Scene - Film (with Eric Masterson, Marcus London and Mario Rossi) | ''FUCK'' |- | {{nom}} | Best Anal Sex Scene - Video (with Sandra Romain) | ''Porno Revolution'' |- | rowspan="5" | '''2008'''<ref>{{cite web|url=http://www.avnawards.com/pdf/2008Nominations.pdf |title=The 2008 AVN Awards Nominations |access-date=December 19, 2014 |publisher=AVN Awards |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080227073556/http://www.avnawards.com/pdf/2008Nominations.pdf |archive-date=February 27, 2008 }}</ref> | {{nom}} | Best Couples Sex Scene - Video (with Jayna Oso) | ''Zen'' |- | {{nom}} | Best Couples Sex Scene - Film (with [[Tera Patrick]]) | ''Fashion Underground'' |- | {{nom}} | Best Anal Sex Scene - Video (with Courtney Cummz) | ''Jack's Playground 34'' |- | {{nom}} | Male Performer of the Year | {{n/a}} |- | {{nom}} | Best Supporting Actor - Video | ''Kill Jill'' |- | rowspan="6" | '''2009'''<ref name=autogenerated1>{{cite web|title=2010 AVN Award Winners Announced|publisher=AVN.com|url=http://business.avn.com/articles/37142.html|date=January 10, 2010|access-date=January 10, 2010|archive-date=January 13, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100113093712/http://business.avn.com/articles/37142.html|url-status=dead}}</ref> | {{nom}} | Male Performer Of The Year | {{n/a}} |- | {{nom}} | Best Supporting Actor | ''Pirates II: Stagnetti's Revenge'' |- | {{nom}} | Best POV Sex Scene (with Stoya) | ''Jack's POV 9'' |- | {{nom}} | Best POV Sex Scene (with Ashlynn Brooke) | ''Tommy Gunn: Point Blank POV'' |- | {{nom}} | Best Group Sex Scene (with Shay Jordan, [[Alexis Texas]], Camryn Kiss, [[James Deen]] and [[Johnny Sins]]) | ''Cheerleaders'' |- | {{nom}} | Best Actor | ''Hearts and Minds II: Modern Warfare'' |- | rowspan="4" | '''2010'''<ref name=autogenerated1 /> | {{nom}} | Best Supporting Actor | ''This Ain't Happy Days XXX'' |- | {{nom}} | Best POV Sex Scene (with Pure Play) | ''Cummin' at You 3D |- | {{nom}} | Best Oral Sex Scene (with Pure Play) | ''Cummin' at You 3D'' |- | {{nom}} | Best Actor | ''Heaven'' |- | rowspan="5" | '''2011'''<ref>{{cite web|url=http://avnawards.avn.com/2011_nominations2.pdf |title=Nominations for the 2011 AVN Awards |access-date=February 8, 2015 |publisher=AVN Awards |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130329112839/http://avnawards.avn.com/2011_nominations2.pdf |archive-date=March 29, 2013 }}</ref> | {{nom}} | Male Performer of the Year | rowspan= "2" {{n/a}} |- | {{nom}} | Crossover Star of the Year |- | {{nom}} | Best Group Sex Scene (with Julia Ann, Natasha Marley, BobbiStarr, Dylan Ryder, Paul Chaplin, Will Powers and Billy Glide) | ''Bonny & Clide'' |- | {{nom}} | Best Couples Sex Scene (with Kayden Kross) | ''The Smiths'' |- | {{nom}} | Best Actor | ''Rawhide 2: Dirty Deeds'' |- | rowspan="7" | '''2012'''<ref>{{cite web|url=http://avnawards.avn.com/2012_AVN_Awards_nominations.pdf |title=AVN AWARDS 2012 - NOMINATIONS |access-date=January 26, 2015 |publisher=AVN Awards |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130329124455/http://avnawards.avn.com/2012_AVN_Awards_nominations.pdf |archive-date=March 29, 2013 }}</ref> | {{nom}} | Most Outrageous Sex Scene (with Jesse Jane) | ''Bad Girls 6'' |- | {{nom}} | Male Performer of the Year | {{n/a}} |- | {{nom}} | Best Three-Way Sex Scene (G/B/B) (with Rebeca Linares and Scott Nails) | ''Bad Girls 5'' |- | {{nom}} | Best Supporting Actor | ''Fighters'' |- | {{nom}} | Best Group Sex Scene (with Alektra Blue, Jessica Drake, Kaylani Lei, Kirsten Price, Brandy Aniston, Nikki Daniels, Lucky Starr, Puma Swede, Randy Spears, Marcus London, Ron Jeremy, Jack Vegas, Dick Chibbles, Rocco Reed and Mac Turner) | ''The Rocki Whore Picture Show: A Hardcore Parody'' |- | {{nom}} | Best Group Sex Scene (with Jesse Jane, Kayden Kross, Riley Steele, Stoya and Selena Rose) | ''Top Guns'' |- | {{nom}} | Best Double Penetration Sex Scene (with Jack Vegas and Inari Vachs) | ''Harder'' |- | '''2013'''<ref>{{cite web|url=http://avnawards.avn.com/2013_nominations.pdf |title=2013 Nominations |access-date=January 25, 2015 |publisher=AVN Awards |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130328092725/http://avnawards.avn.com/2013_nominations.pdf |archive-date=March 28, 2013 }}</ref> | {{nom}} | Best Supporting Actor | ''Spartacus MMXII: The Beginning'' |- | rowspan="4" | '''2014'''<ref>{{cite web|url=http://avnawards.avn.com/page/3 |title=2014 AVN Award Nominees |access-date=January 25, 2015 |publisher=AVN Awards |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140126094717/http://avnawards.avn.com/page/3 |archive-date=January 26, 2014 }}</ref> | {{nom}} | Best Boy/Girl Sex Scene (with Andy San Dimas) | ''Wolverine: An Axel Braun Parody'' |- | {{nom}} | Best Double Penetration Sex Scene (with Ramon Nomar) | ''DP My Wife With Me 2'' |- | {{nom}} | Best Safe Sex Scene (with Alexis Texas) | ''T&A'' |- | {{nom}} | Best Supporting Actor | ''Meant to Be'' |- | rowspan="3" | '''2015'''<ref>{{cite web|url=http://avnawards.avn.com/pages/4 |title=2015 AVN Award Nominees |access-date=January 25, 2015 |publisher=AVN Awards |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141125015310/http://avnawards.avn.com/pages/4 |archive-date=November 25, 2014 }}</ref> | {{nom}} | Best Actor | ''American Hustle XXX Porn Parody'' |- | {{nom}} | Best Group Sex Scene (with Lola Reve, Britney Amber, Lola Foxx, Anikka Albrite, Dahlia Sky, Abby Cross, Romi Rain, Alina Li, Kush Kush, Coco, Toni Ribas, Mick Blue, Alan Stafford, Keni Styles, Bill Bailey, Giovanni Francesco, Karlo Karrera and Richie Calhoun) | ''Orgy Initiation of Lola'' |- | {{nom}} | Mainstream Star of the Year | {{n/a}} |} ===Eroticline Awards=== {| class="wikitable" |- ! Year ! Result ! Category ! Film |- | '''2006''' | {{won}} | Best International Actor | {{n/a}} |} ===F.A.M.E. Awards=== {| class="wikitable" |- ! Year ! Result ! Category ! Film |- | '''2007''' | {{nom}} | Favorite Male Star | rowspan="3" {{n/a}} |- | '''2008''' | {{nom}} | Favorite Male Performer |- | '''2009''' | {{nom}} | Favorite Male Star |} ===Hot d'Or=== {| class="wikitable" |- ! Year ! Result ! Category ! Film |- | rowspan="2"|'''2009''' | {{nom}} | Best American Male Performer | {{n/a}} |- | {{nom}} | Best American Actor | ''Hearts and Minds 2: Modern Warfare'' |} ===NightMoves Awards=== {| class="wikitable" |- ! Year ! Result ! Category ! Film |- | '''2006''' | {{won}} | Best New Director (Fan's Choice) | rowspan="4" {{n/a}} |- | '''2008''' | {{won}} | Best Male Performer (Fan's Choice) |- | '''2009''' | {{won}} | Hall of Fame |- | '''2011''' | {{won}} | Best Male Performer (Editor's Choice) |} ===XBIZ Awards=== {| class="wikitable" |- ! Year ! Result ! Category ! Film |- | '''2008''' | {{nom}} | Male Performer of the Year | rowspan="2" {{n/a}} |- | '''2009''' | {{nom}} | Male Performer of the Year |- | '''2010''' | {{nom}} | Acting Performance of the Year - Male | ''This Aint Happy Days XXX'' |- | rowspan="3"| '''2011''' | {{nom}} | Acting Performance of the Year - Male | ''Rawhide 2: Dirty Deeds'' |- | {{nom}} | Crossover Star of the Year | rowspan="2" {{n/a}} |- | {{won}} | Male Performer of the Year |- | rowspan="2"| '''2012''' | {{nom}} | Supporting Acting Performance of the Year - Male | ''Top Guns'' |- | {{nom}} | Male Performer of the Year | {{n/a}} |} ===XRCO Awards=== {| class="wikitable" |- ! Year ! Result ! Category ! Film |- | '''2005''' | {{nom}} | Group Scene (with Jessica Drake, Lezley Zen and Monica Sweetheart) | ''Eye of the Beholder'' |- | '''2008''' | {{nom}} | Male Performer of the Year | {{n/a}} |- | rowspan="2" | '''2009''' | {{nom}} | Single Performance – Actor | ''Hearts and Minds 2: Modern Warfare'' |- | {{nom}} | Male Performer of the Year | rowspan="2" {{n/a}} |- | '''2011''' | {{nom}} | Best Actor |} kce8hzkkledwp0l5ojhh0iuaigx9pn4 ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 0 20228 197686 186993 2026-09-07T08:00:54Z SARNA DISHOM 11270 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 197686 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ | image = | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date and age|1950|06|20}} | birth_place = | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) --> | death_place = | nationality = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]ᱤᱭᱟᱹ | other_names = | occupation = ᱥᱟᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ, ᱢᱟᱪᱮᱫ | years_active = | known_for = ᱥᱟᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ | notable_works = }} ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱒᱐ ᱡᱩᱱ ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱱᱫᱳᱣᱟᱱ ᱛᱷᱟᱱᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱭᱨᱟ ᱟᱛᱳ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱟᱯᱟᱛ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱱᱟᱭᱠᱮ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱳ ᱫᱚ ᱫᱷᱚᱱᱢᱚᱱᱤ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ᱾ ==ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱜ== ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ ᱟᱜ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱜ ᱫᱚ ᱠᱩᱢᱲᱟ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱭᱟ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱰᱨ. ᱚᱢᱚᱨᱱᱟᱛᱷ ᱡᱷᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱨᱮᱭ ᱵᱷᱩᱨᱛᱤ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱢᱮᱫᱤᱱᱤᱯᱩᱨ ᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱠᱟᱯᱜᱟᱲᱤ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱵᱟ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤ ᱢᱚᱦᱟᱵᱤᱫᱽᱫᱟᱞᱚᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱗᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱤ.ᱮ.ᱭ ᱯᱟᱥ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱱᱟᱴ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱞᱟᱦᱟ ᱥᱮᱫ ᱵᱟᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ==ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱪᱟᱨᱪᱟ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ== ᱯᱟᱲᱦᱟᱜ ᱵᱤᱫᱟᱹᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ ᱟᱜ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱪᱟᱨᱪᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱚ᱾ ᱥᱮᱨᱮᱧ, ᱚᱱᱚᱞ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮᱸ ᱚᱞ ᱜᱮ ᱛᱟᱭ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱫᱚ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ "ᱛᱮᱛᱨᱮ" ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱥᱟᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮᱜᱮ ᱰᱷᱮᱨ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚᱭ ᱦᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱥᱟᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ ᱛᱟᱸᱦᱮ ᱚᱠᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱱᱚᱦᱬᱤᱭᱟᱹ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱭ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱚᱠᱛᱮ 'ᱥᱩᱥᱟᱹᱨ ᱰᱟᱦᱟᱨ', 'ᱨᱮᱸᱜᱽᱞᱮᱫ' ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱦᱚᱸᱭ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱸᱦᱮᱫ᱾ ᱚᱱᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ 'ᱟᱫᱤᱵᱟᱥᱤ ᱥᱚᱝᱵᱟᱫᱽ' ᱟᱨ 'ᱟᱫᱤᱵᱟᱥᱤ ᱵᱟᱨᱛᱟ' ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱥᱟᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱸᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱮᱞ ᱫᱚᱥᱚᱠ ᱨᱮ ᱠᱚᱵᱤ [[ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱰᱟᱹᱱ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱸᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱵᱟᱹᱭᱥᱤ ᱠᱚᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ===ᱚᱞ ᱯᱚᱛᱚᱵ=== * 'ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞ ᱢᱟᱞᱟ' ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ===ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱯᱚᱛᱚᱵ=== * 'ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱢᱟᱞᱟ' * 'ᱦᱮᱸᱥᱟᱜ ᱢᱟ ᱪᱚᱴᱨᱮ' * 'ᱪᱤᱴᱷᱤ ᱥᱟᱠᱟᱢ' (ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ ᱚᱞᱟᱜ) ᱮᱢᱟᱱ ᱜᱮᱞ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱟᱴᱟᱱ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱩᱱᱤ ᱫᱚᱭ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ==ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ== ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ * ᱨᱟᱢᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱘᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣᱱᱟ᱾ * ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱠᱟᱨᱤᱜᱚᱞ ᱵᱟᱹᱭᱥᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱙᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱ᱾ * [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱥᱟᱨᱠᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱙᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ 'ᱜᱩᱱᱤᱡᱚᱱ' ᱢᱟᱹᱱ᱾ == ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ == {{ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱕᱐ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]] 95fwqkx0x2nwwnzahco42zcbb7miy2d ᱴᱚᱢ ᱵᱟᱭᱨᱚᱱ 0 23211 197672 191602 2026-09-06T19:37:44Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197672 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱴᱚᱢ ᱵᱟᱭᱨᱚᱱ | image = Tom_Byron_2012.jpg | caption = ᱒᱐᱑᱒ ᱨᱮ ᱴᱚᱢ ᱵᱟᱭᱨᱚᱱ | birth_name = ᱛᱷᱚᱢᱟᱥ ᱵᱟᱨᱭᱟᱱ | birth_date = {{birth date and age|1961|04|04}} | birth_place = [[ᱦᱟᱣᱥᱴᱤᱱ]], [[ᱴᱮᱠᱥᱟᱥ]], ᱭᱩᱹ ᱮᱥᱹ | death_date = | other_names = ᱴᱚᱢ ᱵᱟᱭᱨᱚᱱ, ᱴᱤᱢ ᱵᱟᱭᱨᱚᱱ | years_active = 1982–1993, 1996-present (as performer)<ref name="IAFD">{{cite web|title=Tom Byron|publisher=[[Internet Adult Film Database]]|url=http://www.iafd.com/person.rme/perfid=tbyron/gender=m/tom-byron.htm|access-date=October 12, 2008}}</ref><br/>1996–2013 (as director)<ref name="IAFD" /> | height = | website = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ᱴᱚᱢ ᱵᱳᱭᱨᱚᱱ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱟᱢᱟᱥ ᱵᱨᱟᱭᱮᱱ ᱛᱟᱞᱤᱭᱟᱯᱷᱮᱨᱳ) ᱔ ᱟᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱖᱑ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱤᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮᱱ ᱯᱳᱨᱱᱳᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟ, ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱟᱹᱩᱫᱩᱜᱤᱡ᱾ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱮᱠᱥ ᱟᱨ ᱥᱤ ᱳ<ref name="XRCOHOF">{{Cite news|url=http://www.bwdl.net/XRCO-2/hall.htm|title=XRCO Hall of Fame|access-date=2007-12-27|archive-date=2015-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706034357/http://www.bwdl.net/XRCO-2/hall.htm|url-status=dead}}</ref> ᱟᱨ ᱮᱹ ᱵᱷᱤ ᱮᱱ ᱦᱚᱞᱥ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫᱦᱚᱲ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱮᱹ ᱵᱷᱤ ᱮᱱ ᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱕᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱳᱨᱱ ᱥᱴᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱩᱪᱤ ᱨᱮ #᱒᱐ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name="AVN HOF">{{Cite news|url=http://www.avnawards.com/index.php?content=halloffame|title=AVN Hall of Fame|access-date=2007-12-27|archive-date=2007-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20071020014724/http://www.avnawards.com/index.php?content=halloffame|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=AVN's Top 50 Porn Stars of All Time [January 2002&#93; |url=http://www.amiannoying.com/(S(edtbk445j1np3eu3rhdhzs55))/collection.aspx?collection=70 |access-date=2013-09-25 |publisher=AmIAnnoying.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱵᱟᱭᱨᱚᱱ ᱫᱚ ᱤᱴᱟᱞᱤᱭᱟᱱ ᱵᱤᱨᱟᱹᱫᱟᱹᱞᱤ ᱟᱨ ᱳᱨᱮᱧᱡᱽᱼᱴᱮᱠᱥᱟᱥ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱴᱟᱨᱠ ᱦᱟᱭᱥᱠᱩᱞ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢᱛᱮ ᱳᱭᱮᱹᱥᱴ ᱳᱨᱮᱹᱝᱡᱼᱥᱴᱟᱨᱠ ᱦᱟᱭᱥᱩᱠᱩᱞ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ , ᱡᱟᱦᱟᱸᱨᱮ ᱑᱙᱗᱙ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱚᱭᱮᱱᱮᱥᱚᱱ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱩᱥᱴᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱢᱟᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱾ == ᱯᱟᱴ == ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱑᱙᱘᱒ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮ ᱪᱟᱸᱫᱳ ᱨᱮ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱦᱚᱨᱰᱠᱳᱨ ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱜᱮ ᱫᱟᱠᱛᱚᱨ ᱥᱮ " ᱩᱢᱮᱨᱟᱱ ᱧᱮᱞᱟᱱ " ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱴ ᱞᱮᱫᱟᱭ, ᱚᱡᱮ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟ ᱮ ᱧᱮᱞ ᱞᱮᱱᱟ , ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟ ᱥᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱸᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Rog">{{Cite news|url=http://www.rogreviews.com/interviews/tom_byron.asp|title=Tom Byron May 2000 interview|access-date=2007-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20071226021329/http://www.rogreviews.com/interviews/tom_byron.asp|archive-date=2007-12-26}}</ref> ᱑᱙᱘᱔ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱥᱮᱫ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱯᱳᱨᱱ ᱨᱮᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ' ᱳᱭᱟᱴ ᱜᱮᱴᱥ ᱢᱮ ᱦᱳᱴ ' ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨᱟᱱ ᱴᱨᱮᱥᱤ ᱞᱳᱨᱰᱥ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱨᱱ ᱞᱚᱭᱤᱱᱰ ᱡᱤᱝᱜᱟᱨ ᱞᱤᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱱ ᱨᱮ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱫᱟᱵᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ, ᱨᱚᱱ ᱡᱮᱨᱮᱢᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱟᱜ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱥᱤᱱ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ , ᱩᱱᱚᱠᱛᱚ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱩᱡᱩᱱ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱯᱨᱱ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱜᱚᱴᱟ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ " ᱟᱢᱨᱤᱠᱟ, ᱡᱤᱧᱡᱟᱨ ᱞᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱢ ᱤᱧ ᱥᱟᱨᱦᱟᱰ ᱮᱢ ᱢᱮ, ᱵᱳᱭᱨᱟᱱ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="grillo">{{Cite web |last=Grillo |first=Steve |title=ADULT FILM STAR TOM BYRON! |url=https://www.youtube.com/watch?v=jiz0Klo0hAU |access-date=8 March 2022 |website=YouTube}}</ref> ᱯᱳᱨᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱑᱙᱘᱐ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱮᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱮᱥᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱳᱭᱨᱟᱱ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱠᱚᱲᱟ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱷᱤᱭᱚᱜᱽᱨᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱯᱞᱤᱴ ᱱᱤᱛᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱢᱚᱱ ᱨᱮ ᱦᱮᱡ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱯᱟᱹᱭ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱦᱟᱨᱮ ᱥᱟᱡᱚᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱱᱟᱵᱟᱡᱽ ᱠᱚ ᱥᱚᱯᱳᱠ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱵᱳᱭᱨᱟᱱ ᱫᱚ ᱟᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱥᱮᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱞᱤᱴ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ᱾" ᱵᱷᱚᱭᱜᱨᱟ ᱫᱚ ᱤᱧ ᱤᱧᱟᱜ ᱜᱚᱴᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱤᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="grillo"/> ᱘᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱞᱳᱨᱰᱥ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱚᱯᱼᱥᱤᱨᱤᱱ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱛᱟᱸᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ , ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱩᱱᱠᱩ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱠᱚᱢᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱛᱮ ᱠᱚ ᱤᱧᱟᱹᱜ ᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ, " ᱠᱟᱞ ᱡᱟᱢᱢᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ 90 ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱥᱮᱫ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱳᱨᱱ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱞ ᱠᱮᱞᱤᱭᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱟᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱥᱮᱫ ᱯᱳᱨᱱ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱛᱮᱨᱟ ᱯᱮᱨᱤᱠ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱫᱤᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱸᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Grillo |first=Steve |title=ADULT FILM STAR TOM BYRON! |url=https://www.youtube.com/watch?v=jiz0Klo0hAU |access-date=8 March 2022 |website=YouTube}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱟᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱟᱡᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱫᱟ , ᱯᱚᱨᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱟᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱤᱞᱤᱱᱼᱥᱮᱵᱷᱮᱱᱼᱮᱞᱚᱠᱚᱠ ᱵᱷᱳᱨᱡᱤᱱ ᱟᱜ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱫ ᱟᱭᱟᱜ ᱡᱮᱞᱮᱧᱼᱠᱷᱟᱹᱨ ᱦᱚᱨᱰ ᱨᱚᱠ ᱦᱚᱲᱛᱚᱡᱤᱛ ᱫᱚ ᱪᱮᱫ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱸᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱡᱮ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱡᱩᱠᱛᱤ ᱟᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱥᱟᱵ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱳᱞᱤᱭᱩᱰ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭᱟᱱ ᱦᱟᱨᱰ ᱨᱚᱠ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱳᱭᱨᱟᱱ ᱢᱩᱱᱞᱟᱭᱤᱴ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱖ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱧ " ᱠᱮᱴ ᱮᱞᱮ " ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱵᱷᱤᱰᱤᱣ ᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Cat Alley (1986 Video) |url=https://www.imdb.com/title/tt0181354/soundtrack/?ref_=tt_trv_snd |access-date=8 March 2022 |website=imdb.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tom Byron - "Cat Alley" |url=https://www.youtube.com/watch?v=sQUSdk2bMiw |access-date=8 March 2022 |website=YouTube}}</ref> ᱑᱙᱙᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱥᱮᱫ, ᱵᱳᱭᱨᱟᱱ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱟᱡᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱧᱮᱞᱟᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱱᱟᱯᱟᱭ "ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ" ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱫᱟᱭ᱾ ᱟᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱵᱳᱭᱨᱚᱱ "ᱰᱟᱨᱤᱴᱤ ᱳᱞᱰ ᱢᱮᱱ" ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱴ ᱞᱮᱫᱟᱭ᱾ ᱵᱳᱭᱨᱚᱱ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ, ᱡᱮᱢᱤ ᱥᱟᱢᱟᱨᱥ ᱫᱚ ᱛᱟᱸᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱜᱟᱛᱮ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱟᱫᱟ ᱥᱴᱤᱵᱷᱮᱱᱥ ᱟᱨ ᱜᱤᱭᱟ ᱰᱟᱨᱡᱟ ᱫᱚ ᱟᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱫᱟᱭ , ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱩᱱᱠᱩ ᱢᱩᱫᱽᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱣ ᱧᱟᱢ ᱞᱟᱦᱟᱨᱮ ᱮ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="grillo"/> ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱜᱟᱥᱴ ᱨᱮ, ᱵᱳᱭᱨᱚᱱ ᱟᱭᱟᱜ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱟᱴᱷ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱒᱐᱐᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱫ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱯᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ , ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱨᱮ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱳᱢᱯᱟᱱᱤ ' ᱮᱵᱷᱳᱞᱮᱥᱚᱱ ᱮᱨᱟᱴᱤᱠᱟ ' ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱭᱟᱜ ' ᱦᱟᱣᱥ ᱚᱯᱷ ᱮᱥ ' ᱥᱤᱨᱤᱡ ᱾ ᱒᱐᱐᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱮᱵᱽᱵᱨᱩᱭᱟᱨᱤ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱴᱟᱢ ᱵᱳᱭᱨᱟᱱ ᱯᱤᱠᱪᱟᱨᱥ ᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱠᱳᱢᱯᱟᱱᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱸᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱴᱟᱢ ᱵᱳᱭᱚᱨᱚᱱ ᱠᱳᱢᱯᱟᱱᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref name="XBIZ">{{Cite news|url=http://www.xbiz.com/news/news_piece.php?id=157308&mi=all&q=tom+byron+company|title=Porn Veteran Tom Byron Launches Tom Byron Company.|access-date=2007-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304041630/http://www.xbiz.com/news/news_piece.php?id=157308&mi=all&q=tom+byron+company|archive-date=2016-03-04}}</ref><ref name="grillo"/> ᱵᱳᱭᱨᱚᱱ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱱᱤᱭᱩᱨᱠ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱯᱥᱴᱮᱴ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ, ᱯᱳᱨᱱ ᱨᱮ ᱯᱟᱴᱷ ᱨᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱦᱮᱡ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱡᱮ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱩᱢᱮᱨ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮ ᱟᱱᱟᱴ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ " ᱤᱧ ᱪᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟ ᱕᱙ ᱤᱧᱟᱹᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ , ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢᱟᱜ ᱜᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="grillo"/> ᱒᱐᱒᱐ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱵᱳᱭᱨᱟᱱ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ , ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱭᱤᱠ ᱥᱮᱜᱟᱨ ᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱᱼᱵᱚᱭᱤ ᱚᱞ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱭ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱑᱙᱙᱗ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱦᱟᱢᱮᱴᱟᱱ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ' ''ᱵᱳᱜᱤ ᱱᱟᱭᱴᱥ'' ' ᱼᱨᱮᱭᱭᱭᱥᱮᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱵᱳᱭᱨᱟᱱ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ , ᱟᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱪᱮᱨᱪᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref name="grillo"/> == ᱯᱷᱤᱞᱢᱳ ᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ == ᱵᱳᱭᱨᱟᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱳᱨᱱᱳᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮ ᱯᱨᱟᱭ ᱓,᱒᱐᱐ ᱵᱷᱤᱰᱤᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱸᱦᱟ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱴ ᱮᱰᱚᱞᱴ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱰᱮᱴᱟᱵᱮᱥ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱢᱟᱹᱱ ᱧᱟᱢᱟᱱ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="iafd">{{Cite news|url=http://jonmillward.com/blog/studies/deep-inside-a-study-of-10000-porn-stars/|title=Deep Inside : A Study of 10,000 Porn Stars and Their Careers|access-date=2013-01-19}}</ref> ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱵᱷᱤᱰᱤᱣ ''ᱡᱟᱦᱟᱸ'' ᱫᱚ ᱜᱚᱴᱟᱵᱩᱴᱟᱹ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱑᱙᱘᱒ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱱᱤᱛᱤᱝ ᱜᱳᱥ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱷᱤᱰᱤᱣ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ''ᱮᱥᱮᱥᱮᱴᱟᱨᱥ'' ᱤᱭᱩᱱᱟᱭᱱᱤᱥᱚᱢᱮᱥ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱾<ref>{{Cite web |date=22 December 2010 |title=Tom Byron Releases 'Asseaters Unanimous 22' |url=https://www.xbiz.com/news/128764/tom-byron-releases-asseaters-unanimous-22 |access-date=2 September 2018 |website=Xbiz}}</ref> == ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ == [[ᱨᱮᱫ:Tom_Byron_46.JPG|thumb|᱒᱐᱐᱖ ᱨᱮ ᱮᱹᱵᱷᱤ ᱮᱱ ᱮᱣᱟᱨᱰ ᱨᱮ ᱵᱳᱭᱨᱚᱱ ᱾]] {| class="infobox" style="width: 20em; text-align: left; font-size: 90%; vertical-align: middle;" |+<span style="font-size: 9pt">'''ᱴᱟᱢ ᱵᱳᱭᱨᱚᱱ ᱧᱟᱢ ᱢᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱤᱠᱟ ᱾'''</span> | colspan="2" | {| class="collapsible collapsed" width="100%" ! colspan="2" style="background-color: #D9E8FF; text-align: center;" |ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱾ |- |- style="background:#d9e8ff; text-align:center;" | style="text-align:center;" |'''ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱾''' | style="text-align:center; background:#cec; text-size:0.9em; width:50px;" |'''ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾''' |- | style="text-align:center;" | ; ᱮᱹᱵᱷᱤ ᱮᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱾ |{{won|16}} |- | style="text-align:center;" | ; ᱥᱤ ᱮᱯᱷ ᱮᱣᱟᱨᱰ ᱾ |{{won|1}} |- | style="text-align:center;" | ; ᱮᱯᱷᱮ ᱮ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱾ |{{won|1}} |- | style="text-align:center;" | ; ᱮᱠᱥᱵᱤᱡ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱾ |{{won|2}} |- | style="text-align:center;" | ; ᱮᱠᱥ ᱟᱨ ᱥᱤ ᱳ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱾ |{{won|15}} |- | style="text-align:center;" | ; ᱮᱯᱷ ᱮᱥ ᱥᱤ ᱮᱞ ᱮᱣᱟᱨᱰᱥ ᱾ |{{won|1}} |- | style="text-align:center;" | ; ᱯᱷᱳᱹᱠᱹᱼᱮ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱾ |{{won|1}} |} |- style="background:#d9e8ff;" | colspan="2" style="text-align:center;" | ; '''ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱮᱞ''' |- |{{won|'''Totals'''}} |{{won|'''42'''}} |} {| class="wikitable" |+ᱥᱤ ᱮᱯᱷ ᱮᱣᱟᱨᱰ ᱾ !ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱾ !ᱛᱷᱚᱱᱚᱛ ᱾ !ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱾ |- | rowspan="3" |'''1984 ᱠᱷᱤᱥᱴᱟᱵᱽᱫᱚ ᱾'''<ref name="rame">{{Cite news|url=http://www.rame.net/library/lists/best.html|title=rame awards list|access-date=2007-12-27|archive-date=2019-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190421220757/http://www.rame.net/library/lists/best.html|url-status=dead}}</ref> |ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱾ | rowspan="2" |''ᱵᱮᱼᱵᱮᱥᱤᱠ ᱥᱮᱪᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱾'' |- |ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱡᱩᱨᱤᱯᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱳᱜᱮᱥᱚ ᱥᱤᱱ ᱾ |- |ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱦᱮᱸᱥᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠ ᱾ |''ᱵᱷᱟᱹᱭᱤ ᱢᱚᱵᱤᱞ ᱾'' |} {| class="wikitable" |+ᱮᱠᱥᱵᱤᱡ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱾ !ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱾ !ᱛᱷᱚᱱᱚᱛ ᱾ !ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱾ |- |'''2010 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱾'''<ref name="XBizwin10">{{Cite web |last=Lyla Katz |date=2010-02-11 |title=XBIZ Awards 2010 Winners Announced |url=http://www.xbiz.com/news/117447?ln=web |access-date=2010-02-23 |publisher=XBiz.com}}</ref> |ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱯᱳᱨn ᱥᱴᱟᱨ (ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱪᱚᱭᱮᱥ) |{{n/a}} |- |'''2017 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱾'''<ref name="xbizwinners2016">[http://www.xbizawards.com/winners.php XBIZ Award Winners] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120103173201/http://www.xbizawards.com/winners.php |date=2012-01-03 }}, ''[[XBIZ]]'', January, 2016</ref> |ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱵᱟᱝᱼᱥᱤᱠᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱾ |''ᱴᱨᱟᱥᱤ ᱞᱳᱨᱰᱥ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ XXX:80 ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱯᱟᱨᱥᱴᱟᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱨᱩᱭᱵᱚᱨᱚᱱ ᱾'' |} {| class="wikitable" |+ᱮᱯᱷᱮ ᱮ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ !ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱾ !ᱛᱷᱚᱱᱚᱛ ᱾ !ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱾ |- |'''1986 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱾'''<ref name="afw0187">"10th Annual Erotic Awards," ''Adam Film World'', January 1987, p. 7</ref> |ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱵᱷᱟᱹᱨᱰᱩ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱾ |''ᱱᱟᱶᱟ ᱳᱣᱮᱵᱷ ᱦᱩᱠᱟᱨ'' |} {| class="wikitable" |+ᱯᱷᱳᱹᱠᱹᱼᱮ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ <ref name="CanBest">[http://canbest.com/awards2.html "Adult Video Awards"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071014025947/http://canbest.com/awards2.html |date=2007-10-14 }}, CanBest.com.</ref> !ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱾ !ᱛᱷᱚᱱᱚᱛ ᱾ |- |'''1991 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱾''' | rowspan="4" |ᱠᱚᱲᱟ ᱯᱷᱮᱱ ᱟᱜ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱾ |- |'''1992 ᱠᱷᱤᱥᱴᱟᱵᱽᱫᱚ ᱾''' |- |'''1999 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱾''' |- |'''2012 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱾''' |} {| class="wikitable" |+ᱮᱯᱷ ᱮᱥ ᱥᱤ ᱮᱞ ᱮᱣᱟᱨᱰᱥ !ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱾ !ᱛᱷᱚᱱᱚᱛ ᱾ |- |'''2002 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱾''' |ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱼ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱾ |} {| class="wikitable" |+XRCO Awards !Year !Category !Nominated work |- | rowspan="2" |'''1985'''<ref name="XRCO1985">{{Cite web |last=MayorDefacto |title=Transcript of the video A Night of Legends: First Annual XRCO Adult Film Awards |url=https://docs.google.com/View?docid=dcpxgmgk_0hrghhdgp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110812055222/https://docs.google.com/View?docid=dcpxgmgk_0hrghhdgp |archive-date=2011-08-12 |access-date=2008-08-09}}</ref> |Stud of the Year |rowspan="2" {{n/a}} |- |XRCO Video Stallion |- |'''1986'''<ref name="TBAIWARDS">{{Cite web |title=Tom Byron Awards |url=http://aiwards.com/man/tom-byron |access-date=10 February 2018}}</ref> |XRCO Best Group Grope Scene |''New Wave Hookers'' |- | rowspan="2" |'''1989'''<ref name="TBAIWARDS" /> |XRCO Best Male-Female Sex Scene |''Naked Stranger'' |- |Male Performer Of The Year |{{n/a}} |- |'''1990'''<ref name="XRCO" /> |XRCO Best Couples Sex Scene - Video |''The Chameleon'' |- |'''1992'''<ref name="TBAIWARDS" /> |Best Anal Scene |''Bend Over Babes II'' |- |'''1993''' |XRCO Hall of Fame inductee |{{n/a}} |- | rowspan="2" |'''1996'''<ref name="XRCO">{{Cite news|url=http://www.bwdl.net/XRCO-2/oldies.html|title=XRCO past winners|access-date=2007-12-27|archive-date=2011-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720064751/http://www.bwdl.net/XRCO-2/oldies.html|url-status=dead}}</ref> |Best Actor (Single Performance) |''Flesh'' |- |Best Anal or DP Scene |''Car Wash Angels'' |- | rowspan="3" |'''1997'''<ref name="XRCO" /> |Best Actor |''Indigo Delta'' |- |Best Anal Scene |''Behind the Sphinc Door'' |- |Male Performer of the Year |{{n/a}} |- |'''1998'''<ref name="XRCO" /> |Best Gonzo Series |''Whack Attack'' |} == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ|3}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == * Tom Byron on Facebook * Tom Byron at IMDb * Tom Byron at the Internet Adult Film Database * Tom Byron at the Adult Film Database {{AVN Male}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱰᱟᱞᱴ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱰᱟᱞᱴ ᱠᱚᱲᱟ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱰᱟᱞᱴ ᱟᱢᱨᱤᱠᱟᱱ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱚᱨᱱᱳᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱚᱨᱱ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱞᱠᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱴᱟᱞᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱴᱟᱞᱤᱭᱟᱱ ᱯᱚᱨᱱᱚᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:Pages with unreviewed translations]] kzp27x0vjfqsmiv0kpzae24wefoukxf ᱯᱨᱤᱱᱥ ᱭᱟᱭᱥᱩᱣᱟ 0 23726 197670 125777 2026-09-06T17:49:35Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197670 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱯᱨᱤᱱᱥ ᱭᱟᱭᱥᱩᱣᱟ | image = Prince Yashua 2019 by Glenn Francis.jpg | caption = Yahshua at the 35th Annual XRCO Awards Show in 2019 | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1970|03|21}}<ref name=iafd>{{cite web|url=http://www.iafd.com/person.rme/perfid=princenashur/gender=m |title=Prince Yahshua|publisher=IAFD|accessdate=2013-03-11}}</ref> | birth_place = [[Chicago, Illinois]], U.S.<ref name=iafd/> | death_date = | death_place = | other_names = Prince Yashua, Price Yeshua, Prince & Prince Yashia<ref name=iafd/> | height = {{height|ft=5|in=11}} | spouse = | children = 2 | website = {{url|onlyprince.com/}} }} '''ᱯᱨᱤᱱᱥ ᱭᱟᱭᱥᱩᱣᱟ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱑ ᱢᱟᱨᱪ ᱑᱙᱗᱐) ᱢᱤᱫ ᱟᱢᱨᱤᱠᱟᱱ ᱯᱳᱨᱱᱳᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱯᱟᱟᱯᱴᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ == ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ == ᱭᱟᱭᱥᱩᱣᱟ ᱒᱐᱐᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱓᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱥᱮ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>[https://www.iafd.com/person.rme/perfid=princenashur/gender=male IAFD Profile]</ref> ᱟᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱭᱟᱭᱥᱩᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱦᱚᱲ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱮ ᱧᱮᱞ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱮᱫ ᱮ ᱠᱷᱟᱣᱮᱫ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱒00 ᱵᱩᱱ (᱙᱑ ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱟᱨ) ᱯᱮᱥᱤ ᱟᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱟᱜ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱚᱠᱛᱚ ᱜᱮ ᱥᱳᱠᱥ ᱟᱨ ᱴᱤᱢᱵᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱳᱣᱟᱨᱠ ᱵᱳᱴ ᱠᱚᱭ ᱦᱚᱨᱚᱜ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱭᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱒᱓ ᱟᱜᱟᱥᱴ ᱳᱣᱮᱥᱴ ᱠᱳᱥᱴ ᱯᱨᱚᱰᱟᱠᱥᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱛᱷᱟᱱᱤ ᱵᱮᱱᱡᱽ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱩᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱠᱛᱚ ᱤᱭᱟᱭᱥᱩᱭᱟ ᱨᱮᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱫᱚ ᱯᱷᱨᱮᱠᱪᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱱᱠᱤᱱᱳ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱢᱮᱰᱤᱠᱮᱞ ᱥᱮᱱᱴᱟᱨ ᱨᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱮᱥᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱑0 ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱤᱥᱤᱠᱮᱞ ᱛᱮᱨᱟᱯᱤ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢᱛᱮ ᱫᱚ ᱭᱟᱭᱥᱩᱣᱟ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱢᱟᱦᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱮ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱳᱭᱮᱹᱥᱴ ᱠᱳᱥᱴ ᱯᱨᱚᱰᱟᱠᱥᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ ᱭᱟᱭᱥᱩᱣᱟ ᱮᱞ ᱮ ᱰᱤᱨᱟᱭᱮᱴ ᱢᱳᱫᱮᱞᱥ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱮ ᱪᱟᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱳᱥᱤ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ 20 ᱟᱜᱚᱥᱴ ᱤᱭᱟᱭᱥᱩᱭᱟ ᱥᱮᱴᱨᱮ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱨᱮ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱓᱒,000 ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱢᱮᱰᱤᱠᱮᱞ ᱠᱷᱚᱨᱪᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱟᱯᱨᱟᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱳᱥᱤ ᱢᱳᱫᱮᱞᱤᱝ ᱜᱤᱭᱵᱷᱯᱷᱳᱨᱣᱟᱨᱰ ᱾ ᱠᱳᱢ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱥᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱯᱟᱴᱷᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ == ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ == * ᱒᱐᱐᱙ ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱮᱠᱥ ᱮᱣᱟᱨᱰ ᱼ <small>ᱠᱤᱨᱨᱟ ᱞᱤᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ</small> ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱡᱳᱜᱟ ᱡᱳᱜᱟᱡᱳᱜ ᱥᱤᱱ (''ᱵᱞᱟᱠ ᱮᱥᱟᱥᱤᱱ 3'') * ᱒᱐᱐᱙ ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱮᱠᱥ ᱮᱣᱟᱨᱰᱼ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱛᱤᱭᱩᱭ ᱥᱤᱠᱮᱥ ᱥᱤᱱ (<small>ᱢᱮᱭᱟ ᱱᱤᱠᱳᱞ ᱟᱨ ᱨᱤᱠᱳ ᱥᱴᱨᱚᱝ ᱥᱟᱶᱛᱮ</small><ref name="urbanx09" /> ᱞᱮᱴᱤᱱ ᱪᱤᱠᱥ ᱨᱮ ᱰᱤᱯ) * ᱒᱐᱑᱐ ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱮᱠᱥ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭᱼ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱾ * ᱒᱐᱑0 ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱮᱠᱥ ᱮᱣᱟᱨᱰ ᱼ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱜᱨᱩᱯ ᱥᱤᱠᱮᱥ ᱥᱤᱱ (''ᱰᱟᱭᱱᱟᱢᱤᱠ ᱵᱳᱴᱤ 4'') ᱢᱮᱞᱨᱳᱡᱽ ᱯᱷᱳᱠᱚᱥ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱢᱢᱟ ᱦᱟᱨᱴ ᱨᱤᱠᱳ ᱥᱴᱨᱚᱝ ᱟᱨ ᱥᱤ ᱡᱮ ᱨᱟᱭᱤᱴ<ref name="urbanx10" /> * ᱒᱐᱑᱑ ᱮᱹᱵᱷᱤ ᱮᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭᱼ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱛᱤᱭᱩᱭ ᱥᱤᱠᱮᱥ ᱥᱤᱱᱼᱡᱤ / ᱵᱤ / ᱵᱤ (''ᱟᱥᱟ ᱮᱠᱤᱨᱟ ᱫᱚ'' ᱚᱥᱟ ᱮᱠᱤᱨᱟ ᱟᱨ ᱡᱚᱱ ᱡᱳᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱥᱟᱡᱟᱹᱭᱼᱟ) * ᱒᱐᱑᱑ ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱮᱠᱥ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭᱼ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱾ * ᱒᱐᱑᱒ ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱮᱠᱥ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭᱼ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱾ * ᱒᱐᱑᱒ ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱮᱠᱥ ᱮᱣᱟᱨᱰ ᱼ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱚᱱᱚᱞ ᱥᱤᱠᱮᱥ ᱥᱤᱱ (''ᱯᱨᱤᱱᱥ ᱫᱟ'' ᱯᱮᱱᱮᱴᱨᱟᱴᱚᱨᱼ <small>ᱠᱟᱜᱱᱤ ᱞᱤᱱ ᱠᱟᱨᱴᱟᱨ</small><ref name="urbanx12" /> ᱥᱟᱶᱛᱮ) * ᱒᱐᱑᱒ ᱮᱠᱥᱵᱤᱡ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭᱼ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱯᱟᱴᱷᱤᱡ ᱾<ref>{{Cite web |last=Miller |first=Dan |date=January 12, 2012 |title=2012 XBIZ Award Winners Announced |url=http://www.xbiz.com/news/143012 |access-date=March 11, 2013 |website=XBIZ}}</ref> * ᱒᱐᱑᱒ ᱮᱠᱥ ᱟᱨ ᱥᱤ ᱳ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭᱼ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱠᱟᱢᱵᱟᱠ<ref>{{Cite news|url=http://newswire.xbiz.com/view.php?id=147070|title=XRCO Award Winners Announced|last=Sanford|first=John|date=April 12, 2012|access-date=March 11, 2013|agency=XBIZ}}</ref> * ᱒᱐᱑᱔ ᱮᱹᱵᱷᱤ ᱮᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭᱼ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱰᱚᱵᱚᱞᱼᱯᱮᱱᱴᱟᱨᱮᱥᱚᱱ ᱥᱤᱠᱮᱥ ᱥᱤᱱ (<small>ᱥᱠᱤᱱ ᱰᱟᱭᱢᱚᱱᱰ</small> ᱟᱨ <small>ᱢᱟᱨᱠᱳ ᱵᱳᱱᱰᱮᱨᱟᱥ</small> ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱠᱤᱱ) * ᱒᱐᱑᱙ ᱮᱠᱥᱵᱤᱡ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭᱼ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱡᱳᱭᱥᱟᱱᱟᱜ ᱥᱤᱱᱼ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱡᱳᱭᱥᱟᱣᱟᱜ ᱪᱷᱟᱹᱲ (''ᱡᱳᱭᱟᱱᱟ ᱮᱱᱡᱮᱞ ᱜᱟᱝᱵᱟᱝᱼ ᱮᱥ'' ᱮᱵᱷᱳᱵᱷ) ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ (<small>ᱡᱳᱭᱟᱱᱟᱜ ᱮᱱᱡᱮᱞ</small> ᱥᱟᱶᱛᱮ) ᱨᱤᱠᱤ ᱡᱚᱱᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱟᱭᱥᱤᱭᱟ ᱢᱮᱠᱥᱳᱵᱷᱮᱞ<ref name="xbizwin2019">[http://www.xbizawards.com/winners.php XBIZ Award Winners] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120103173201/http://www.xbizawards.com/winners.php |date=2012-01-03 }}, ''[[XBIZ]]'', January, 2019</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ|3}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == * Official website * Prince Yahshua at IMDb * Prince Yahshua at the Internet Adult Film Database * Prince Yahshua at the Adult Film Database [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱢᱨᱤᱠᱟᱱ ᱮᱰᱟᱞᱴ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱞ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱰᱟᱞᱴ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱞᱠᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱚᱨᱱᱚᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱞᱠᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱲᱟ ᱮᱰᱟᱞᱴ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱞᱠᱟᱹ]] 1pg7ebg9d27rp4af3mvkghrsvkfkqu0 ᱳᱢᱟ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱱ 0 26432 197681 193356 2026-09-07T07:52:13Z SARNA DISHOM 11270 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|1 */ 197681 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱳᱢᱟ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱱ | image = | birth_date = ᱑᱙᱔᱕ | birth_place = ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ,ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ,ᱥᱤᱧᱚᱛ | occupation = ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ | website = https://www.umabardhan.com/ }} '''ᱳᱢᱟ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱱ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ 1945ᱼ894) ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱚᱛᱩᱛᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱟᱨ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱱ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱥᱤᱞᱠ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱫᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱚᱝ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱠᱮᱱᱵᱷᱟᱥ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱛᱮ ᱛᱚᱭᱚᱞ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱟᱨ ᱵᱤᱞᱟᱹᱛ ᱨᱮ ᱵᱮᱥ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱟᱼᱫᱩᱛᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱮ ᱟᱭᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱵᱤᱥᱚᱨᱥᱚ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱮᱥᱮᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Art Walk">{{Cite web |last=Rosme Chaube |title=Launch of 4th season of Art Walk |url=http://www.rosmeinwonderland.com/2015/12/launch-of-4th-season-of-art-walk.html |publisher=}}</ref> ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱳᱨᱟᱜᱳᱣ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ <ref name=":0">{{Cite web |title=74 and still Artistically strong- The New Indian Express |url=http://cms.newindianexpress.com/cities/delhi/2019/aug/24/74-and-still-artistically-strong-2023653.html |access-date=2021-03-21 |website=cms.newindianexpress.com }}{{Dead link|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ == ᱳᱢᱟ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱱ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱥᱮᱫ ᱟᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟᱭ, [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ|ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱨᱤᱞᱟ ᱮᱠᱟᱰᱤᱢᱤ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴ ᱮᱱᱰ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱛᱚᱭᱚᱞ ᱨᱚᱝ ᱨᱮ ᱢᱟᱠᱷᱚᱱ ᱫᱟᱛᱛᱚ ᱜᱩᱯᱛᱚ ᱟᱨ ᱫᱟᱜ ᱨᱚᱝ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱤᱠᱞᱟᱞ ᱵᱟᱱᱟᱨᱡᱤ ᱞᱮᱠᱟ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱯᱷᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name=":0"/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱜᱮ ᱪᱩᱠᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱨᱚᱵᱤᱱᱫᱨᱚᱱᱛᱚ ᱴᱟᱜᱳᱨᱟᱜ ᱠᱟᱶᱰᱤ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱚᱱᱨᱮ ᱟᱭᱟᱜ ᱠᱟᱶᱰᱤᱠᱚ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱨ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ == ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱳᱢᱟ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱱ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱪᱟᱨᱡᱚ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱢᱮᱥᱟ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱤᱸᱥ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱼᱵᱩᱫᱤᱥ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱪᱩᱨᱤᱛ, ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱟᱨ ᱫᱮᱵᱤ, ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ, ᱪᱮᱬᱮ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱟᱪᱟᱨᱚᱡᱤᱛᱟᱱ ᱦᱤᱸᱥ ᱠᱚ ᱧᱮᱞᱟᱱ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱨᱮ, ᱨᱟᱹᱲ ᱨᱮ ᱥᱟᱦᱚᱥ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱚᱨᱟᱥᱚᱨᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱱᱩᱢᱟᱹᱱ ᱨᱮ ᱥᱳᱯᱨᱳᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱥᱮᱨ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤᱭᱟᱜ ᱢᱚᱱᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱟᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱚᱠᱛᱮ ᱜᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱤᱸᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ <ref name="SILK ROUTE – An Exhibition of art work by Uma Bardhan">{{Cite web |last=www.trendinn.net |title=SILK ROUTE – An Exhibition of art work by Uma Bardhan |url=http://www.trendinn.net/silk-route-an-exhibition-of-art-work-by-uma-bardhan/ |publisher= |access-date=2024-02-06 |archive-date=2016-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160414064422/http://www.trendinn.net/silk-route-an-exhibition-of-art-work-by-uma-bardhan/ |url-status=dead }}</ref><ref name="Faith and its colour elements">{{Cite web |last=Millennium Post |title=Faith and its colour elements |url=http://www.millenniumpost.in/NewsContent.aspx?NID=96615 |publisher=}}</ref> 1987 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱳᱢᱟ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱱ ᱟᱭᱟᱜ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮᱞ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱤᱵᱟ 1 ᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱠ ᱮᱱᱮᱡ ᱫᱚ ᱥᱤᱵᱟᱭᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱮᱱᱮᱡ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱚᱛᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱛᱟᱸᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ <ref name="Cosmic Dance of Shiva">{{Cite web |last=www.indiablooms.com |title=Uma captures different forms of Shiva on canvas |url=http://www.indiablooms.com/ibns_new/life-details/L/479/uma-captures-different-forms-of-shiva-on-canvas.html |publisher=Indiablooms |access-date=2024-02-06 |archive-date=2016-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160131090320/http://www.indiablooms.com/ibns_new/life-details/L/479/uma-captures-different-forms-of-shiva-on-canvas.html |url-status=dead }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱪᱩᱠᱤᱥ ᱩᱱᱤ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱤᱵ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮ ᱤᱫᱤ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="Indiatv">{{Cite web |last=www.indiatvnews.com |title=Lord Shiva's cosmic dance on canvas |url=http://www.indiatvnews.com/news/india/lord-shiva-cosmic-dance-on-canvas-44220.html |website=India TV News}}</ref> == ᱥᱤᱞᱠ ᱨᱮ ᱫᱟᱜ ᱨᱚᱝ == ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽᱨᱮ ᱢᱤᱫᱦᱚᱲ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ "ᱥᱤᱞᱠ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱫᱟᱜ ᱨᱚᱝ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱛᱟᱞᱟ ᱵᱮᱣᱦᱟᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱱᱟᱜ ᱦᱚᱨᱟ ᱡᱟᱦᱟ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱣᱦᱟᱨ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱷᱟᱥ ᱥᱤᱞᱠ ᱠᱤᱪᱨᱤᱡ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱦᱳᱭᱳᱜᱼᱟ ᱾<ref name=":02">{{Cite web |title=74 and still Artistically strong- The New Indian Express |url=http://cms.newindianexpress.com/cities/delhi/2019/aug/24/74-and-still-artistically-strong-2023653.html |access-date=2021-03-21 |website=cms.newindianexpress.com }}{{Dead link|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱦᱚᱲᱠᱩᱥᱤ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱚᱡᱮ ᱫᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱚᱱᱢᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱱᱟᱜ ᱦᱚᱨᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱣᱦᱟᱨ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱷᱟᱥ ᱥᱤᱞᱠ ᱠᱛᱷᱟᱹ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱦᱳᱭᱳᱜᱼᱟ ᱾ ᱨᱮᱥᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟᱹ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱨᱥᱤᱫᱟᱵᱟᱫ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱩᱨᱥᱤᱫᱟᱵᱟᱰ ᱨᱮ ᱥᱤᱞᱠ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱱ ᱫᱟᱜ ᱛᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱚᱞᱚᱠ ᱥᱟᱭᱠᱮᱞ ᱛᱮ ᱛᱤ ᱛᱮ ᱥᱮ ᱳᱣᱟᱥᱤᱝ ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱨᱮ ᱥᱤᱞᱠ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱤᱭ ᱥᱟᱫᱷᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮᱨᱟᱹᱜ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱢᱮ ᱾ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱫᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱚᱝ ᱠᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱨᱚᱝ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱨᱟᱹᱲᱚᱜ/ᱪᱟᱞᱟᱣᱚᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱰᱷᱮᱨ ᱫᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱛᱮ ᱨᱚᱝ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱚᱝ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱤᱞᱠ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟᱹ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱜᱚᱭᱱᱤᱪ ᱮ ᱵᱮᱣᱦᱟᱨᱼᱟ ᱵᱟᱝ ᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ 2 ᱠᱷᱚᱱ 3 ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱥᱩᱠᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱥᱤᱞᱠ ᱠᱯᱛᱷ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱮᱣᱦᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱜᱚᱭᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱨᱤᱢᱟᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱱᱟᱴ ᱟᱱᱟᱜ ᱚᱡᱮ ᱫᱚ ᱵᱟᱨ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱰᱷᱮᱨ ᱜᱚᱭᱱᱟ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱵᱟᱝ ᱦᱚᱸ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Different Strokes New Woman magazine">{{Cite web |last=New Woman |title=New Woman |url=https://books.google.com/books?id=DgB3CgAAQBAJ&q=new+woman+uma+bardhan&pg=PA114 |publisher=}}</ref>[[ᱨᱮᱫ:Mud_house_.jpg|thumb|ᱥᱤᱞᱠ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱫᱟᱜ ᱨᱚᱝ (1998) ᱵᱮᱼᱵᱮᱥᱤᱠ ᱥᱟᱧᱪᱟᱣ ᱾]] == ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ == ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱳ ᱠᱚ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ <ref name="Official website of Uma Bardhan">{{Cite web |title=Official Website of Uma Bardhan |url=http://www.umabardhan.com/ |publisher= |access-date=2024-02-06 |archive-date=2024-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240223142212/https://www.umabardhan.com/ |url-status=dead }}</ref> * ᱮᱠᱟᱫᱟᱢᱤ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨᱴᱥ, ᱠᱳᱠᱟᱴᱟ * AIFACS, ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ * ᱟᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱯᱷᱮᱨᱟᱱᱥᱤᱡᱽ, ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ * ᱵᱚᱨᱞᱟ ᱮᱠᱟᱫᱮᱢᱤ, ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ * ᱪᱤᱛᱨᱟᱠᱟᱞ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫ, ᱵᱟᱝᱞᱟ * ᱠᱮᱢᱩᱞᱰ ᱟᱨᱴ ᱜᱮᱞᱟᱨᱤ, ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ * ᱰᱤ ᱰᱤ ᱱᱮᱨᱳᱭ ᱟᱨᱴ ᱜᱮᱞᱟᱨᱤ, [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] * ᱮᱯᱤᱥᱮᱱᱴᱟᱨ, ᱜᱳᱨᱟᱜᱟᱣᱚᱱ * ᱰᱚᱜᱚᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ, ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ * ᱟᱭ ᱥᱤ ᱥᱤ ᱟᱨ, ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ * ᱡᱟᱦᱟᱝᱜᱤᱨ ᱟᱨᱴ ᱜᱮᱞᱟᱨᱤ, ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ * ᱞᱟᱞᱤᱛ ᱠᱟᱞ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱤ, ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ * ᱳᱯᱮᱱ ᱯᱟᱢ ᱠᱳᱨᱴ ᱟᱭᱹ ᱮᱭᱤᱪᱥᱤ, ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ * ᱥᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱟᱱᱤ ᱟᱨᱴ ᱜᱮᱞᱟᱨᱤ, ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ * ᱥᱴᱮᱴ ᱜᱮᱞᱟᱨᱤ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨᱴᱥ, [[ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ|ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫ]] * ᱵᱷᱤᱡᱩᱭᱮᱞ ᱟᱨᱴ ᱜᱮᱞᱟᱨᱤ ᱟᱭᱹ ᱮᱭᱤᱪᱥᱤ, ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ == ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱡᱮᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ == * 2012 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ [[ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ]] ᱨᱮ ᱥᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱟᱱᱤ ᱟᱨᱴ ᱜᱮᱞᱟᱨᱤ ᱨᱮ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱵᱷᱟᱞᱯᱷᱮᱨ ᱵᱳᱨᱰ ᱥᱟᱞᱟᱜ "ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱫᱟᱲᱮ ᱮᱢ" ᱾ * 2014 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱟᱜᱚᱥᱴ ᱨᱮ ᱟᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱯᱷᱨᱮᱱᱥᱟᱭᱥ ᱨᱮ ᱜᱮᱞᱟᱨᱤ ᱥᱨᱤ ᱟᱨᱴᱥ ᱥᱟᱞᱟᱜ "ᱳᱱ ᱠᱚᱞᱟᱨ ᱰᱤᱠᱨᱤᱢᱤᱥᱚᱱ" ᱾<ref>{{Cite web |date=2017-06-04 |title=Painter Uma Bardhan in quest of 'Soul of my country' |url=https://www.dnaindia.com/lifestyle/report-painter-uma-bardhan-in-quest-of-soul-of-my-country-2461205 |access-date=2021-03-21 |website=DNA India |language=en}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} a299yab1h0h8d154u2zyxzlj7xe5rgj ᱵᱟᱰᱷᱟ ᱵᱮᱥᱨᱟ 0 29508 197691 186961 2026-09-07T08:09:32Z SARNA DISHOM 11270 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 197691 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱵᱟᱰᱷᱟ ᱵᱮᱥᱨᱟ<br/>Badha Besra | image =File:ᱵᱟᱰᱷᱟ ᱵᱮᱥᱨᱟ.jpg | alt = | caption = ᱵᱟᱰᱷᱟ ᱵᱮᱥᱨᱟ | birth_name = | birth_date = ᱑ ᱯᱷᱮᱵᱽᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱒᱔ | birth_place = ᱪᱚᱱᱰᱤᱫᱟ, ᱠᱩᱢᱩᱫᱟᱥᱳᱞ, [[ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) --> | death_place = | other_names = | occupation = ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ | years_active = | known_for = | notable_works = 'ᱪᱟᱹᱥᱤ ᱨᱩᱢᱩᱞ', 'ᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱟᱲᱟᱝ ᱮᱛᱠᱟ ᱯᱚᱴᱚᱢ', 'ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱯᱚᱱ', 'ᱛᱤᱞᱠᱟᱹ ᱢᱟᱡᱷᱤ' }} '''ᱵᱟᱰᱷᱟ ᱵᱮᱥᱨᱟ'''. ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱑᱙᱒᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱑ ᱯᱷᱮᱵᱽᱣᱟᱨᱤ ᱦᱤᱞᱳᱜ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱢᱩᱫᱟᱥᱳᱞ ᱰᱟᱠ ᱚᱲᱟᱜ ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱪᱚᱱᱰᱤᱫᱟ ᱟᱛᱳ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱟᱯᱟᱛ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱫᱷᱟᱥᱩ ᱵᱮᱥᱨᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱳ ᱫᱚ ᱢᱟᱞᱦᱟ ᱵᱮᱥᱨᱟ᱾<ref name="Hembram210" /> ==ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱟᱛᱳ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱟᱭᱟ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ [[ᱨᱟᱭᱨᱚᱝᱯᱩᱨ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱢ.ᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱓᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱮᱢ.ᱤ ᱯᱟᱥ ᱞᱮᱫᱟᱭ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱫᱚ ᱨᱟᱭᱨᱚᱝᱯᱩᱨ ᱠᱳᱴ ᱨᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱚᱸᱰᱮ ᱜᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ 'ᱯᱤᱴᱤᱥᱟ. ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ==ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ== [[ᱯᱚᱸᱰᱮᱛ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱸᱡᱟᱭᱤᱡ ᱵᱟᱰᱷᱟ ᱵᱮᱥᱨᱟ ᱫᱚ [[ᱜᱩᱱᱰᱩᱨᱤᱭᱟ. ᱦᱩᱞ|ᱜᱩᱸᱰᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱦᱩᱞ]] ᱥᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱᱮ ᱧᱮᱞ ᱞᱮᱫ ᱛᱮ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱥᱟᱨᱥᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱭᱟ᱾ ᱩᱱᱤᱭ ᱵᱮᱡᱷᱟᱹᱣ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱥᱟᱱᱟᱛᱟᱲ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱵᱟᱵᱮᱨ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱟᱯᱱᱟᱨᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱨᱮ ᱟᱹᱜᱩ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱩᱫᱤᱥ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱵᱷᱩᱨ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="Hembram210" /> ==ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱪᱟᱨᱪᱟ== ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱩᱢᱮᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭ ᱪᱷᱩᱴᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱼᱚᱠᱛᱚ [[ᱳᱰᱤᱭᱟ ᱪᱤᱠᱤ]] ᱛᱮᱦᱚᱸ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ [[ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱩᱱᱟᱹᱜ ᱪᱚᱞ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱚ ᱞᱮᱠᱟ ᱵᱟᱰᱷᱟ ᱵᱮᱥᱨᱟ ᱦᱚᱸ ᱛᱤ ᱛᱮ ᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱫ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱤᱫᱼᱵᱟᱨ ᱚᱞ ᱠᱚ [[ᱥᱟᱜᱮᱱ ᱥᱟᱠᱟᱢ]], [[ᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱯᱚᱨᱟᱭᱱᱤ]], [[ᱫᱩᱛ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱨᱮ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱟᱭᱟ᱾ ===ᱚᱞ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱠᱚ=== # ᱪᱟᱹᱥᱤ ᱨᱩᱢᱩᱞ - ᱑᱙᱕᱔ # ᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱟᱲᱟᱝ ᱮᱛᱠᱟ ᱯᱚᱴᱚᱢ - ᱑᱙᱕᱘ # [[ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱯᱚᱱ]] - ᱑᱙᱗᱘ (ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱯᱩᱛᱷᱤ) # [[ᱛᱤᱞᱠᱟᱹ ᱢᱟᱺᱡᱷᱤ]] - ᱑᱙᱘᱐<ref name="Tudu95" /> ==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱒᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{Reflist|refs= <ref name="Hembram210">{{cite book |last=ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ |first=ᱯᱚᱨᱤᱢᱚᱞ |title=ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ (Santali Sahitya Itihas) |language=bn |page=210 |publisher=ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱵᱩᱠ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ |location=ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ}}</ref> |<ref name="Tudu95">{{cite book |last=ᱴᱩᱰᱩ |first=ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ|title=ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱢᱚᱱᱚᱢ ᱟᱨ ᱦᱟᱨᱟ|language=hi |page=95 |publisher=ᱯᱨᱚ. ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱠᱩᱴᱤᱨ|location=ᱨᱟᱡᱽᱫᱳᱦᱟ ᱯᱩᱨᱵᱤ ᱥᱤᱝᱵᱷᱩᱢ}}</ref> }} k9xw8s7fd3847awu7b3hczt0phdu6qy ᱯᱩᱱᱚᱢ ᱫᱷᱤᱞᱚᱱ 0 29819 197685 191216 2026-09-07T07:59:25Z SARNA DISHOM 11270 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 197685 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Poonam Dhillon in 2024 (cropped).jpg | caption = Dhillon in 2024 | name = 6 | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1962|04|18}} | birth_place = [[ᱠᱟᱱᱯᱩᱨ]], [[ᱩᱛᱛᱟᱨ ᱯᱨᱟᱫᱮᱥ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | occupation = ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ, ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ | yearsactive = 1978–2022 | spouse = {{marriage|ᱟᱥᱳᱠ ᱴᱷᱟᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱹ|1988|1997|end=divorce}} | children = 2 | website = {{Official website|http://www.poonamdhillon.com}} }} '''ᱯᱩᱱᱚᱢ ᱫᱷᱤᱞᱚᱱ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ: ᱑᱘ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱖᱒) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱑᱙᱗᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱱᱩᱨᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.khabar.com/magazine/around-town/poonam_dhillon_act_ii.aspx |title=Poonam Dhillon: Act II |publisher=Khabar.com |access-date=1 February 2014 |archive-date=2 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202115112/http://www.khabar.com/magazine/around-town/poonam_dhillon_act_ii.aspx |url-status=dead }}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ Red Rose (᱑᱙᱘᱐), Dard (᱑᱙᱘᱑), Romance (᱑᱙᱘᱓) ᱾ ᱫᱷᱤᱞᱚᱱ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮ ᱵᱤᱜᱽ ᱵᱚᱥ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱑᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱥᱳᱱᱤ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱮᱠ ᱱᱟᱭᱤ ᱯᱮᱦᱪᱟᱭᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱟᱨᱫᱟ ᱢᱳᱫᱤ ᱟᱜ ᱨᱳᱞ ᱨᱮ ᱠᱟ. ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱨᱮ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱ "ᱫᱤ ᱯᱟᱨᱯᱷᱮᱠᱴ ᱦᱚᱥᱵᱟᱱᱰ" ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱟᱭᱢᱟ ᱮᱴᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱥᱴᱮᱴᱥ ᱟᱨ [[ᱫᱩᱵᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚᱨᱮ "ᱫᱤ ᱯᱟᱨᱯᱷᱮᱠᱴ ᱣᱤᱯᱤ" ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ== ᱫᱷᱤᱞᱚᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱥ ᱭᱚᱝ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱭᱟᱥ ᱪᱳᱯᱨᱟ ᱫᱚ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱧᱮᱞ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱛᱨᱤᱥᱩᱞ (᱑᱙᱗᱘) ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱳᱞ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱟᱪᱤᱱ ᱯᱤᱞᱜᱚᱣᱱᱠᱚᱨ ᱥᱟᱶ "ᱜᱚᱯᱩᱪᱤ ᱜᱚᱯᱩᱪᱤ ᱜᱚᱢ ᱜᱚᱢ" ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱪᱳᱯᱨᱟ ᱫᱚ ᱱᱩᱨᱤ (᱑᱙᱗᱙) ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱯᱷᱚᱨᱩᱠ ᱥᱟᱦᱮᱠᱷ ᱥᱟᱶ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱩᱭ ᱜᱮ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱟᱥᱢᱤᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱟᱫᱮᱨᱣᱟᱦ ᱨᱮ ᱥᱩᱴᱤᱝ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱚᱵᱽ ᱵᱚᱡᱮᱴ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱱᱩᱨᱤ ᱫᱚ ᱥᱩᱯᱚᱨ ᱦᱤᱴ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱵᱚᱠᱥ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱩᱥᱟᱹᱨᱟ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱠᱷᱭᱟᱢ ᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱯᱩᱱᱚᱢ ᱫᱚ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱟᱣᱟᱨᱰ ᱯᱷᱚᱨ ᱵᱮᱥᱴ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱳᱦᱱᱤ ᱢᱚᱦᱤᱣᱟᱞ, ᱨᱮᱰ ᱨᱳᱡᱽ, ᱛᱤᱨᱤ ᱠᱟᱥᱟᱢ, ᱫᱟᱨᱫᱽ, ᱱᱤᱥᱟᱱ, ᱭᱮᱦ ᱵᱚᱫᱟ ᱨᱟᱦᱟ, ᱥᱟᱢᱩᱱᱫᱚᱨ, ᱨᱳᱢᱟᱱᱥ, ᱠᱟᱥᱟᱢ ᱟᱨ ᱥᱤᱴᱟᱢᱜᱚᱨ ᱮᱢᱟᱱ ᱙᱐ ᱜᱟᱱ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱨᱟᱡᱮᱥ ᱠᱷᱟᱱᱱᱟ]] ᱥᱟᱶ ᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ: ᱫᱟᱨᱫ, ᱱᱤᱥᱟᱱ, ᱡᱟᱢᱟᱱᱟ, ᱚᱣᱟᱢ, ᱨᱮᱰ ᱨᱳᱡᱽ (᱑᱙᱘᱐ ᱯᱷᱤᱞᱢ) ᱟᱨ ᱡᱚᱭ ᱥᱤᱵᱷ ᱥᱚᱝᱠᱚᱨ ᱾ ᱡᱩᱦᱤ ᱪᱚᱣᱟᱞ ᱫᱚ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ ᱵᱳᱱᱤ ᱠᱟᱯᱩᱨ ᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱩᱫᱟ.ᱭᱤ ᱨᱮ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱮᱢᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱭ ᱰᱟᱱᱰᱟ (ᱵᱟᱝᱞᱟ), ᱭᱩᱫᱽᱫᱷᱚ ᱠᱟᱸᱰᱟ (ᱠᱚᱱᱱᱚᱰᱟ), ᱤᱥᱛᱟᱢ (ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ) ᱟᱨ ᱭᱟᱵᱟᱨᱚᱢ ᱱᱟᱞᱟᱢ (ᱛᱟᱢᱤᱞ), ᱑᱓ ᱵᱤ: ᱯᱷᱤᱭᱚᱨ ᱦᱟᱥ ᱮ ᱱᱮᱣ ᱟᱰᱨᱮᱥ (ᱦᱤᱱᱫᱤ) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱛᱷᱤᱭᱮᱢᱚᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ ‍᱾<ref name=":1">{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/others/news-interviews/Actors-need-good-PR-skills-Poonam-Dhillon/articleshow/13923309.cms |title=Actors need good PR skills: Poonam Dhillon - Times of India |website=The Times of India |date=8 June 2012 |language=en |access-date=19 August 2019}}</ref><ref>{{cite web |last1=Jaiswal |first1=Jyoti |last2=Hindi |first2=India TV |title=क्या आप जानते हैं पूनम ढिल्लों ने बॉलीवुड में वैनिटी वैन का चलन किया था शुरू? |url=https://www.indiatv.in/entertainment/bollywood-poonam-dhillon-started-the-vanity-van-trend-in-bollywood-804381 |website=India TV Hindi |language=hi |date=26 July 2021}}</ref><ref>{{cite web |last1=न्यूज़ |first1=एबीपी |title=Poonam Dhillon, एक ऐसी एक्ट्रेस जो इंडिया में वैनिटी वैन का कॉन्सेप्ट लेकर आईं, जानें किस्सा |url=https://www.abplive.com/entertainment/bollywood-actress-poonam-dhillon-launch-vanity-van-in-india-for-the-first-time-1901529 |website=www.abplive.com |language=hi |date=14 April 2021}}</ref><ref>{{cite web |last1=Singh |first1=Simran |title=Not Amitabh Bachchan, Rajesh Khanna, Rajinikanth, Rekha, Sridevi, but this veteran actor introduced vanity vans in India |url=https://www.dnaindia.com/bollywood/report-not-amitabh-bachchan-rajesh-khanna-rajinikanth-rekha-sridevi-but-poonam-dhillon-introduced-vanity-vans-india-3073604 |website=DNA India |language=en}}</ref> ==ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱫᱷᱤᱞᱚᱱ ᱫᱚ [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱢᱨᱤᱠ ᱥᱤᱝ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱮᱭᱟᱨᱱᱚᱴᱤᱠᱚᱞ ᱤᱱᱡᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱭ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱫᱚ ᱰᱟᱠᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱯᱩᱱᱚᱢ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱰᱟᱠᱛᱚᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟ.ᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |url=https://www.mid-day.com/photos/poonam-dhillon-the-56-year-old-actress-who-wanted-to-be-a-doctor/16616 |title=Poonam Dhillon: Do you know the actress-turned-politician wanted to be a doctor? |website=mid-day |language=en |access-date=19 August 2019 |archive-date=26 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200226185157/https://www.mid-day.com/photos/poonam-dhillon-the-56-year-old-actress-who-wanted-to-be-a-doctor/16616 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.nokiajeenaisikanaam.indiatimes.com/poonam.html |title=Nokia Jeena Isi Ka Namm Hai |work=The Times of India |access-date=1 February 2014}}</ref> ᱯᱩᱱᱟᱢ ᱫᱚ ᱟᱥᱲᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱪᱟᱱᱫᱤᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱠᱟᱨᱢᱮᱞ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱸᱴ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱑᱖ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱥᱚᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/hindi/poonam-dhillon-talks-about-her-school-time-friends-and-teachers/videoshow/63174799.cms |title=Poonam Dhillon talks about her school time friends and teachers {{!}} Hindi Movie News - Bollywood - Times of India |website=The Times of India |access-date=19 August 2019}}</ref> ᱫᱷᱤᱞᱚᱱ ᱫᱚ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ ᱟᱥᱚᱠ ᱴᱷᱟᱠᱮᱨᱤᱭᱟ ᱥᱟᱶᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱱᱤᱨᱮᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟ. ᱢᱤᱫ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟ. ᱯᱟᱞᱳᱢᱟ <ref>{{Cite web |url=https://www.newsnation.in/photos/entertainment/meet-poonam-dhillons-daughter-paloma-internets-latest-crush-3478 |title=Meet Poonam Dhillon's daughter Paloma, internet's latest CRUSH!- News Nation |website=News Nation |language=en |access-date=19 August 2019 |date=27 June 2019}}</ref>ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟ. ᱟᱱᱢᱳᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱱ ᱛᱟᱠᱤᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |url=https://www.indiatoday.in/movies/star-kids/story/bhansali-to-launch-poonam-dhillon-son-anmol-with-tuesdays-and-saturdays-1338359-2018-09-12 |title=Bhansali to launch Poonam Dhillon's son Anmol with Tuesdays and Saturdays? |website=India Today |language=en |access-date=19 August 2019 |date=12 September 2018}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{commons category}} * {{IMDb name}} * {{Twitter}} 874q7uviy0gx25iakb5tw7vq9e9m3cj ᱧᱟᱝᱞᱟᱢ 0 33728 197665 183363 2026-09-06T13:28:18Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197665 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱧᱟᱝᱞᱟᱢ | native_name = Nganglam | native_name_lang = dz | settlement_type = [[ᱥᱚᱦᱚᱨ]] | image_skyline = | image_caption = | pushpin_map = Bhutan | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ ᱨᱮ ᱝᱟᱝᱞᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|26|50|15|N|91|15|0|E|region:BT_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[ᱫᱤᱥᱚᱢ]] | subdivision_name = [[ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ]] | subdivision_type1 = [[ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱮᱢᱟ ᱜᱟᱛᱥᱮᱞ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | elevation_m = 145 | elevation_ft = 476 | population_total = 2418 | population_as_of = 2017 | timezone1 = [[ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ]] | utc_offset1 = +6 | postal_code_type = [[ᱯᱳᱥᱴᱟᱞ ᱠᱳᱰ]] | postal_code = 44102 }} '''ᱧᱟᱝᱞᱟᱢ''' ({{lang-en|Nganglam}}) ᱥᱮ '''ᱱᱟᱝᱞᱟᱢ''' ᱫᱚ [[ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱯᱮᱢᱟ ᱜᱟᱛᱥᱮᱞ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ == ᱦᱚᱲ ᱮᱞ == ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱑,᱐᱑᱘ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="gazetteer">{{cite web|url=https://www.google.com/search?q=http://www.world-gazetteer.com/wg.php%3Fx%3D%26men%3Dgcis%26lng%3Den%26dat%3D32%26geo%3D-41%26srt%3Dnpan%26col%3Daohdq%26pt%3Dc%26va%3D%26srt%3Dpnan|title=Bhutan: largest cities and towns and statistics of their population|publisher=World Gazetteer|accessdate=2008-07-11|archive-url=https://www.google.com/search?q=https://archive.today/20121208225547/http://www.world-gazetteer.com/wg.php%3Fx%3D%26men%3Dgcis%26lng%3Den%26dat%3D32%26geo%3D-41%26srt%3Dnpan%26col%3Daohdq%26pt%3Dc%26va%3D%26srt%3Dpnan|archive-date=2012-12-08}}</ref> ᱝᱟᱝᱞᱟᱢ ᱯᱳᱥᱴ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱳᱥᱴᱟᱞ ᱠᱳᱰ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱔᱔᱑᱐᱒᱾<ref>{{cite web |url=https://bhutanpost.bt/postcode/searchpostcode-exec.php |title=Bhutan Post website, postal codes |publisher=bhutanpost.bt |accessdate=2024-11-29 |archive-date=2025-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250424164321/https://bhutanpost.bt/postcode/searchpostcode-exec.php |url-status=dead }}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist|refs= <ref name="RICB">{{cite web|url=https://www.ricb.bt/branch_offices/nanglam/|title=Royal Insurance Corporation of Bhutan|accessdate=2024-11-29}}</ref> }} {{ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ-ᱥᱴᱟᱵᱽ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱮᱢᱟ ᱜᱟᱛᱥᱮᱞ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ]] 3zsyrey6zzp50mdg9bcjab0tpsyg6e7 ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱡᱟᱨᱯᱟ 0 34420 197690 186376 2026-09-07T08:07:39Z SARNA DISHOM 11270 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 197690 wikitext text/x-wiki {{Infobox magazine | name = ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱲ ᱡᱟᱨᱯᱟ | title = ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱲ ᱡᱟᱨᱯᱟ<br/>Kherwal Jarpa | editor = ᱜᱩᱨᱩᱫᱟᱥ ᱢᱩᱨᱢᱩ | publisher = ᱜᱩᱨᱩᱫᱟᱥ ᱢᱩᱨᱢᱩ | frequency = ᱪᱟᱸᱫᱚᱠᱤᱭᱟᱹ | ᱛᱷᱚᱠ = ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱟᱨ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ | language = ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ([[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱪᱤᱠᱤ]]) | founded = ᱑᱙᱗᱗ | country = ᱥᱤᱧᱚᱛ | location = ᱪᱟᱸᱫᱟᱱ ᱠᱤᱭᱟᱹᱨᱤ, ᱵᱟᱸᱠᱩᱲᱟ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ }} '''ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱲ ᱡᱟᱨᱯᱟ''' (Kherwal Jarpa) ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ ᱫᱚ ᱜᱩᱨᱩᱫᱟᱥ ᱢᱩᱨᱢᱩ᱾<ref name="Hembram339" /> == ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ == ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱫᱚ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱟᱸᱠᱩᱲᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱠᱟᱠᱟᱴᱤᱭᱟ ᱰᱟᱠ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱟᱸᱫᱟᱱ ᱠᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱪᱟᱸᱫᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱚᱦᱚᱸ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref name="Hembram339" /> == ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱠᱚ == ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱨᱮ [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ]] ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱤᱸᱥ ᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱟᱞᱚᱪ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ, ᱚᱱᱚᱲᱦᱮ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱠᱚ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾ == ᱛᱷᱩᱠᱟᱹᱢ == ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱫᱚ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱵᱟᱝ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{Reflist|refs= <ref name="Hembram339">{{cite book |last=ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ |first=ᱯᱚᱨᱤᱢᱚᱞ |title=ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ (Santali Sahitya Itihas) |language=bn |page=339 |publisher=ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱵᱩᱠ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ |location=ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ}}</ref> }} ==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱪᱤᱠᱤ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱵᱟᱸᱠᱩᱲᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱪᱟᱸᱫᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱑᱙᱗᱗ ᱨᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ]] 1l2bt3b4uerjbejc3htjkx3aj715ggo ᱞᱩᱥᱟᱹᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ 0 34558 197688 187051 2026-09-07T08:05:16Z SARNA DISHOM 11270 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|1 */ 197688 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱞᱩᱥᱟᱹᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ<br/>Lusaram Murmu | image = | caption = ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱥᱟᱥᱛᱚᱨ ᱵᱤᱥᱟᱨᱚᱫᱽ ᱞᱩᱥᱟᱹᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ | birth_date = ᱐᱒ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱓᱖ | birth_place = ᱞᱳᱦᱟᱢᱟᱰᱤᱭᱟ, [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱝᱵᱷᱩᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱝᱵᱷᱩᱢ]], [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]], [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ]] | death_date = | death_place = | occupation = ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ | nationality = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ | parents = ᱵᱷᱤᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ (ᱵᱟᱵᱟ), ᱪᱩᱲᱟᱹᱢᱚᱱᱤ (ᱟᱭᱳ) }} '''ᱞᱩᱥᱟᱹᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ]] ᱥᱟᱥᱛᱚᱨ ᱵᱤᱥᱟᱨᱚᱫᱽ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱚᱞ ᱛᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱱᱮᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱭᱟ᱾ == ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱨ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ == ᱞᱩᱥᱟᱹᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ ᱫᱚ '''᱑᱙᱓᱖''' ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ '''᱒ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ''' ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱨᱩᱵᱽ ᱥᱤᱝᱵᱷᱩᱢ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ '''ᱞᱳᱦᱟᱢᱟᱰᱤᱭᱟ''' ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ᱾ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱦᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ '''ᱵᱷᱤᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ''' ᱟᱨ ᱟᱭᱳ ᱦᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ '''ᱪᱩᱲᱟᱹᱢᱚᱱᱤ''' ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="Tudu102" /> == ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ == ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ ᱟᱨ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱮ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱜᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱥᱟᱶ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱠᱩᱲᱤ ᱵᱷᱟᱜᱟᱲᱯᱟᱲᱟ (ᱵᱷᱟᱜᱟᱨᱰᱤ) ᱟᱹᱛᱩ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱯᱟᱠᱩᱲᱤ ᱵᱚᱰᱟᱰᱟᱝᱜᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref name="Hembram436" /> == ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ == ᱞᱩᱥᱟᱹᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱠᱚ ᱚᱞ ᱛᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ '''"ᱞᱩᱥᱟᱹᱦᱟᱲᱟᱢ"''' ᱩᱠᱩ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚᱭ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="Hembram436" /> === ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱠᱚ === # '''ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱵᱚᱝᱥᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱥᱮᱨᱣᱟ''' (᱑᱙᱙᱓) - ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱥᱟᱥᱛᱚᱨ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱠᱟᱱᱟ᱾ # '''ᱞᱚᱴᱟ ᱫᱟᱜ''' (᱑᱙᱙᱖) - ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱢᱟᱢ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱠᱟᱱᱟ᱾ # '''ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱵᱚᱝᱥᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱦᱚᱯᱚᱱᱟᱜ ᱱᱮᱢᱟᱪᱟᱨ ᱢᱟᱜ ᱢᱚᱬᱮ''' (᱒᱐᱐᱑) - ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱢᱚᱬᱮ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ᱾<ref name="Tudu102" /> == ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ == * '''᱑᱙᱙᱔:''' "ᱦᱩᱵᱟᱹ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ" ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱥᱟᱠᱟᱢ᱾ * '''᱒᱐᱐᱑:''' "ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱯᱟᱨᱤᱥᱟᱫᱽ" ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱹᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ᱾<ref name="Hembram436" /> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist|refs= <ref name="Hembram436">{{cite book |last=ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ |first=ᱯᱚᱨᱤᱢᱚᱞ |title=ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ (Saontali Sahityer Itihas) |language=bn |page=436 |publisher=ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱵᱩᱠ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ |location=ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ}}</ref> |<ref name="Tudu102">{{cite book |last=ᱴᱩᱰᱩ |first=ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ|title=ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱢᱚᱱᱚᱢ ᱟᱨ ᱦᱟᱨᱟ|language=hi |page=102 |publisher=ᱯᱨᱚ. ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱠᱩᱴᱤᱨ|location=ᱨᱟᱡᱽᱫᱳᱦᱟ ᱯᱩᱨᱵᱤ ᱥᱤᱝᱵᱷᱩᱢ}}</ref> }} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱓᱖ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱝᱵᱷᱩᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]] gt50r5w8en6t6wkmituko1zx8segw05 ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ 0 35944 197667 194123 2026-09-06T13:53:33Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197667 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|26.566111|N|88.528611|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱓᱕᱑᱓᱔ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ/ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱰᱤ ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱓᱕᱖᱑ | registration_plate = WB | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] | blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] | website = {{URL|jalpaiguri.gov.in/}} | footnotes = }} '''ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱨᱤ ᱥᱟᱫᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ [[ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤ ᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== {{OSM Location map | width=400| height=300| zoom=9 | coord={{coord|26|37|0|N|88|47|0|E}}| float=left|caption='''ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ (ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ, ᱢᱟᱭᱱᱟᱜᱩᱲᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱟᱨ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ'''<br/>CT: ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ, R: ᱫᱮᱦᱟᱛ/ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ, N: ᱟᱰᱮ ᱯᱟᱥᱮ, C: ᱠᱟᱱᱴᱚᱱᱢᱮᱱᱴ, NP: ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ/ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ, TE: ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ<br/>ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱦᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ – TG ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ (ᱱᱚᱜᱚᱨ / ᱟᱹᱛᱩ), TE ᱫᱚ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ, JRS: ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ<br/>ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱟᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱹᱴᱩ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ |mark-coord1={{coord|26|43|10|N|88|27|41|E}}| label-pos1=top|label1= Dabgram| numbered1=CT| mark-title1= [[ᱰᱟᱵᱽᱜᱨᱟᱢ]] (CT)|label-color1= #800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|26|39|7|N|88|30|56|E}}| label-pos2=bottom|label2=Chakiabhita| numbered2=CT| mark-title2= [[ᱪᱟᱠᱤᱵᱷᱤᱴᱟ]] (CT) |mark-coord3={{coord|26|39|35|N|88|28|7|E}}| label-pos3=left|label3=Binnaguri 2| numbered3=CT| mark-title3= [[ᱵᱤᱱᱱᱟᱜᱩᱲᱤ, ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ]] (CT) |mark-coord4={{coord|26|31|52|N|88|42|8|E}}| label-pos4=left|label4=Kharia| numbered4=CT| mark-title4= [[ᱠᱷᱟᱲᱤᱭᱟ, ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] (CT) |mark-coord5={{coord|26|34|0|N|88|49|12|E}}| label-pos5=top|label5=Mainaguri| numbered5=CT| mark-title5= [[ᱢᱟᱭᱱᱟᱜᱩᱲᱤ]] (CT) |mark-coord6={{coord|26|32|50|N|88|50|17|E}}| label-pos6=right|label6=Dakshin Khagrabari| numbered6=CT| mark-title6= [[ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱠᱷᱟᱜᱽᱲᱟᱵᱟᱲᱤ]] (CT) |mark-coord7={{coord|26|40|48|N|89|1|48|E}}| label-pos7=right|label7=Gairkata| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱜᱟᱭᱨᱠᱟᱴᱟ]] (CT) |mark-coord8={{coord|26|46|40|N|89|2|26|E}}| label-pos8=right|label8=Banarhat| numbered8=CT| mark-title8= [[ᱵᱟᱱᱟᱨᱦᱟᱴ]] (CT) |mark-coord9={{coord|26|43|30|N|89|3|6|E}}| label-pos9=left|label9=Telipara TG| numbered9=CT| mark-title9= [[ᱴᱮᱞᱤᱯᱟᱲᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (CT) |mark-coord10={{coord|26|30|10|N|88|43|48|E}}| label-pos10=right |label10=Jalpaiguri| numbered10=M| mark-title10= [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] (M)| shape-color10=#800000 |mark-coord11={{coord|26|36|10|N|89|0|25|E}}| label-pos11=right|label11=Dhupguri| numbered11=M| mark-title11= [[ᱫᱷᱩᱯᱜᱩᱲᱤ]] (M) | shape-color11=#800000 |mark-coord12={{coord|26|45|20|N|89|3|20|E}} | label-pos12=right|label12= Binnaguri 1| numbered12=C| mark-title12=[[ᱵᱤᱱᱱᱟᱜᱩᱲᱤ]] (C)|shape-color12=#AA6666 |mark-coord13={{coord|26|38|19|N|88|24|59|E}}| label-pos13=left|label13=Phulbari|labela13=checkpoint| numbered13=R| mark-title13= [[ᱯᱷᱩᱞᱵᱟᱲᱤ, ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] (R)|shape-color13= #A42222 |mark-coord14={{coord|26|34|50|N|88|31|43|E}}| label-pos14=left|label14=Rajganj| numbered14=R| mark-title14= ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ (R)|shape-color14= #A42222 |mark-coord15={{coord|26|35|24|N|88|35|20|E}}| label-pos15=right|label15=Belakoba| numbered15=R| mark-title15= [[ᱵᱮᱞᱟᱠᱳᱵᱟ]] (R)|shape-color15= #A42222 |mark-coord16={{coord|26|33|31|N|88|41|57|E}}| label-pos16= left |label16= Danguajhar TE | numbered16=TE| mark-title16= [[Danguajhar Tea Estate]] (TE)| shape-color16=#87A96B |mark-coord17={{coord|26|48|17|N|89|0|13|E}}| label-pos17= right |label17= Gandrapara TE | numbered17=TE| mark-title17= [[ᱜᱟᱸᱫᱽᱨᱟᱯᱟᱲᱟ ᱟᱨ ᱞᱚᱠᱷᱤᱯᱟᱲᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color17=#87A96B |mark-coord18={{coord|26|49|45|N|89|0|53|E}}| label-pos18= top |label18= Lakhipara TE | numbered18=TE| mark-title18= [[ᱜᱟᱸᱫᱽᱨᱟᱯᱟᱲᱟ ᱟᱨ ᱞᱚᱠᱷᱤᱯᱟᱲᱟ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (TE)| shape-color18=#87A96B |mark-coord19={{coord|26|41|20|N|88|25|50|E}} | label-pos19=right|label19=New Jalpaiguri JRS| numbered19=F| mark-title19= [[ᱱᱤᱭᱩ ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] (F)| shape-color19= #A40000 |mark-coord20={{coord|26|43|10|N|88|48|10|E}}| label-pos20=bottom|label20=Gorumara |labela20= National| labelb20= Park| numbered20=NP| mark-title20= [[ᱜᱳᱨᱩᱢᱟᱨᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] (NP)| shape-color20=#228B22 |mark-coord21={{coord|26|52|40|N|88|51|18|E}}| label-pos21=bottom|label21=Chapramari |labela21= Wildlife| labelb21= Sanctuary| numbered21=NP| mark-title21= [[ᱪᱟᱯᱨᱟᱢᱟᱨᱤ ᱵᱤᱨᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱵᱤᱨ]] (NP)| shape-color21=#228B22 |mark-coord22={{coord|26|43|43|N|88|35|40|E}}|label22= Teesta| label-color22 = #77A1CB| label-angle22=60| label-pos22=top| label-size22=10| mark-size22=0| mark-title22=none |mark-coord23={{coord|26|38|0|N|88|39|40|E}}|label23= River| label-color23 = #77A1CB| label-angle23=50| label-pos23=top| label-size23=10| mark-size23=0| mark-title23=none |mark-coord24={{coord|26|39|0|N|88|53|0|E}}|label24= ᱡᱟᱞᱫᱷᱟᱠᱟ | labela24=ᱜᱟᱰᱟ| label-color24 = #77A1CB| label-angle24=80| label-pos24=top| label-size24=10| mark-size24=0| mark-title24=none |arc-coordA={{coord|26|30|0|N|88|25|0|E}}|arc-textA= ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ| arc-text-colorA=hard grey| arc-angleA=28| arc-gapA=3.5| arc-radiusA=0.4 |arc-coordB={{coord|26|56|30|N|89|6|30|E}}|arc-textB= ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ| arc-text-colorB=hard grey| arc-angleB=20| arc-gapB=3.5| arc-radiusB=0.4}} ===ᱴᱷᱟᱶ=== ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ {{coord|26.566111|N|88.528611|E|display=inline}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ''ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱫᱚ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱦᱟᱱᱰᱵᱩᱠ, ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱑᱑᱕ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱯ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱥᱩᱠᱟᱱᱤ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱧᱮᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_A/19/1902_PART_A_DCHB_JALPAIGURI.pdf |title = District Census Handbook Jalpaiguri, Series 20, Part XII A, 2011 census|work = page 115: Map of Rajganj CD block| publisher= Directorate of Census Operations West Bengal | accessdate = 26 June 2020}}</ref> ===ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱧᱮᱞ=== ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱠᱥᱟ ᱫᱚ ᱦᱤᱢᱟᱞᱚᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱵᱩᱨᱩ ᱛᱷᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱮᱞᱩᱵᱤᱭᱟᱞ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱴᱷᱟᱶ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱠᱚᱧᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱵᱩᱨᱩ ᱠᱚ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱛᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite book |author=Debnath, S. |year=2010 |title=The Dooars in Historical Transition |publisher=Shiv Mandir: N. L. Publishers|url=http://14.139.206.50:8080/jspui/bitstream/1/885/1/THE%20DOOARS%20IN%20HISTORICAL%20TRANSITION.pdf}}</ref><ref>Dinerstein, E., Loucks, C. (2001). {{WWF ecoregion|name=Terai-Duar savanna and grasslands|id=im0701}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱖᱒.᱐᱑% ᱦᱚᱲ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱓᱗.᱙᱙% ᱦᱚᱲ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref name="admin">{{cite web | url = http://jalpaiguri.gov.in/district-profile| title = Jalpaiguri | work =District Profile | publisher = District administration |access-date = 13 July 2020 }}</ref><ref name="handbook">{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Jalpaiguri |work = Tables 2.2, 2.4b |publisher = Department of Planning and Statistics, Government of West Bengal |access-date = 13 July 2020 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ᱫᱩᱣᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱟᱭ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱ ᱪᱟᱥ ᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱒᱒᱖ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱤᱞᱳᱜᱨᱟᱢ ᱪᱟᱥ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱪᱟᱥ ᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url =https://www.indiatea.org/tea_growing_regions |title = Tea Growing Regions | work= Dooars and Terai|publisher= Indian Tea Association | access-date = 13 July 2020}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/TEABOARDCSM/MTA=|title = Dooars-Terai |publisher= Tea Board India | access-date = 13 July 2020}}</ref> ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱛᱤᱱᱟᱹᱝ ᱜᱟᱱ ᱛᱤᱱᱟᱹᱝ ᱜᱟᱱ ᱡᱟᱜᱟ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-WB.html |title = 2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables | work= West Bengal – District-wise |publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 13 July 2020 }}</ref> ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ CT (ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ) ᱟᱨᱵᱟᱝ R (ᱫᱮᱦᱟᱛ / ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱪᱟᱭ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱠᱚᱨᱮ TE ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ <small>ᱱᱳᱴ: ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱠᱥᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱩᱫᱩᱜᱚᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱱᱚᱠᱥᱟ ᱨᱮ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾</small> ==ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ== ===ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ=== ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Jalpaiguri |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal |accessdate = 26 June 2020 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://jalpaiguripolice.in/search_ps.php | title = Search a Police Station | publisher = Jalpaiguri Police | accessdate = 26 June 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ=== ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=map>{{cite web | url = https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_A/19/1902_PART_A_DCHB_JALPAIGURI.pdf| title = District Census Handbook, Jalpaiguri, Series 20, Part XIIA| work= Census of India 2011, Fifth page, map of Jalpaiguri district| publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal |accessdate = 26 June 2020}}</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱢᱚᱦᱮᱱᱫᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱮᱢ.ᱮᱱ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ) ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱧᱮ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱤᱝᱞᱤᱥ, ᱱᱟᱜᱟᱢ, ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱤ, ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱚᱨᱥ ᱠᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.rajganjcollege.org.in/| title = Rajganj College| publisher = RC|accessdate = 26 June 2020}}</ref> ᱠᱚᱧᱮ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱥᱮᱱᱴ ᱡᱮᱵᱷᱤᱭᱚᱨ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ, ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱡᱩᱭᱤᱴ ᱤᱱᱥᱴᱤᱪᱭᱩᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱠᱚᱧᱮ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱲᱟᱹᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱨᱴᱥ, ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱟᱨ ᱠᱚᱢᱚᱨᱥ ᱨᱮ ᱠᱳᱨᱥ ᱠᱚ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.nbxc.org/ | title = North Bengal St. Xavier’s College | publisher = NBSXC | accessdate = 29 June 2020 | archive-date = 28 June 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200628033516/http://www.nbxc.org/ | url-status = dead }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ]] k8p7ay9em9elsmpdi6cs7hd8oulgpst ᱯᱩᱯᱟᱠ ᱱᱤᱠᱛᱟᱞᱟᱵᱽ 0 36064 197684 192446 2026-09-07T07:57:42Z SARNA DISHOM 11270 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 197684 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱗᱐)}} {{Infobox person | honorific_prefix = | name = ᱯᱩᱯᱟᱠ ᱱᱤᱠᱛᱟᱞᱟᱵᱽ | image = PoopakNiktalab 3.jpg | image_size = | caption = | native_name = پوپک نیک‌طلب | native_name_lang = ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ | birth_date = {{Birth date and age|1970|5|19|df=y}} | birth_place = ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ, ᱤᱨᱟᱱ | education = ᱮᱞᱠᱷᱟ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱨᱮ ᱵᱮᱪᱮᱞᱚᱨ, ᱟᱞᱡᱟᱦᱨᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ<br>ᱮᱰᱩᱠᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱢᱟᱥᱴᱚᱨ, ᱟᱞᱞᱟᱢᱮᱦ ᱛᱟᱵᱟᱛᱟᱵᱟᱭᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ | occupation = ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ, ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱤᱭᱟᱹ | notable_works = ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱥᱟᱢᱟᱨᱠᱟᱸᱫᱽ | movement = | spouse = {{marriage|ᱟᱞᱤ ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤᱭᱟᱱ|1999}} | children = ᱒ | parents = | mother = ᱯᱷᱟᱨᱠᱷᱳᱱᱫᱮᱦ ᱢᱟᱦᱢᱩᱫᱤ | father = ᱚᱦᱢᱚᱫᱽ ᱱᱤᱠᱛᱟᱞᱟᱵᱽ | relatives = ᱟᱢᱤᱱᱳᱞᱞᱟᱦ ᱨᱮᱡᱟᱭᱤ (ᱠᱟᱠᱟ) {{Clear}} ᱵᱟᱵᱟᱠ ᱱᱤᱠᱛᱟᱞᱟᱵᱽ (ᱵᱚᱭᱦᱟ) {{Clear}} ᱨᱟᱢᱟᱠ ᱱᱤᱠᱛᱟᱞᱟᱵᱽ (ᱢᱤᱥᱮᱨᱟ) | signature = }} '''ᱯᱩᱯᱟᱠ ᱱᱤᱠᱛᱟᱞᱟᱵᱽ''' ({{langx|fa|پوپک نیک‌طلب}}, {{IPA|fa|pʰuːˈpʰæk ˌniːkˈtʰælæb|pron}}; ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙ ᱢᱮ ᱑᱙᱗᱐), ᱫᱚ '''ᱯᱩᱯᱟᱠ ᱱᱤᱠᱛᱟᱞᱟᱵᱽ''' ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱭᱟ, ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱛᱷᱤᱭᱚᱨᱤᱥᱴ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name=":7">{{Cite web|date=2019-08-07|title=ادبیات کودک از کوچه‌های سمرقند تا ساحل مدیترانه {{!}} ایبنا|url=http://www.ibna.ir/fa/shortint/279312/ادبیات-کودک-کوچه-های-سمرقند-ساحل-مدیترانه|access-date=2021-06-30|website=خبرگزاری کتاب ايران (IBNA)|language=fa}}</ref> == ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":1">Payame Zan Magazine, August 1998, No. 77. Interview with the young poet Poopak Nik Talab</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱤᱠᱛᱟᱞᱟᱵᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟᱭ<ref name=":0" /><ref name=":6" /> ᱟᱨ ᱚᱦᱢᱚᱫᱽ ᱱᱤᱠᱛᱟᱞᱟᱵᱽ ᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name=":6">{{Cite web|title=شاعران، چهلم یاور همدانی را مجازی برگزار کردند/ شاعر یا سرباز آماده‌باش؟ {{!}} خبرگزاری فارس|url=https://www.farsnews.ir/news/13990123000424/%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87%D9%84%D9%85-%DB%8C%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%DB%8C%D8%A7-%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D8%A7%D8%B4|access-date=2021-06-29|website=www.farsnews.ir}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|date=2020-03-03|title=یاور همدانی درگذشت/ تشییع فردا، بزرگداشت در سال بعد|url=https://www.ana.press/news/475792/%DB%8C%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D8%A7-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%B9%D8%AF|access-date=2021-06-29|website=خبرگزاری آنا|language=fa|archive-date=2021-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629180414/https://www.ana.press/news/475792/%DB%8C%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D8%A7-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%B9%D8%AF|url-status=dead}}</ref> ᱮᱞᱠᱷᱟ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱥ ᱨᱮ ᱰᱤᱯᱞᱳᱢᱟ ᱧᱟᱢ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱮ ᱟᱞ-ᱡᱟᱦᱨᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱮᱞᱠᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=":2">{{Cite web|title=گفتگویی با شاعر جوان پوپک نیک طلب|url=https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/4059/22918/%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D9%88%D9%BE%DA%A9-%D9%86%DB%8C%DA%A9-%D8%B7%D9%84%D8%A8|access-date=2021-06-29|website=hawzah.net}}</ref><ref name=":1" /><ref name=":3">{{Cite web|title=نیک‌طلب پوپک|url=http://nevisak.ir/%d9%86%db%8c%da%a9%e2%80%8c%d8%b7%d9%84%d8%a8-%d9%be%d9%88%d9%be%da%a9/|access-date=2021-06-29|language=fa-IR}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙۹᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱟᱞᱤ ᱞᱟᱛᱤᱯᱷᱤᱭᱟᱱ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱟᱨᱱᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱭᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ, ᱮᱛᱮᱞᱟ'ᱟᱛ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ,<ref>{{Cite web|title=You are being redirected...|url=https://www.ettelaat.com/etiran/?p=27232|access-date=2021-06-29|website=www.ettelaat.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=You are being redirected...|url=https://www.ettelaat.com/?p=27232&print=0|access-date=2021-08-25|website=www.ettelaat.com}}</ref> ᱡᱟᱱ-ᱮ-ᱨᱩᱡᱽ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ,<ref>{{Cite web|title=دانلود کتاب‌های مجله زن روز|url=https://ketabnak.com/cat/850/%D9%85%D8%AC%D9%84%D9%87-%D8%B2%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2|access-date=2021-06-29|website=ketabnak.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=مجله زن روز|url=https://oldmag.ir/product/مجله-زن-روز/|access-date=2021-06-29|website=آرشیو مجله قدیمی{{!}} آرشیو روزنامه قدیمی{{!}}پکیج مطبوعات قدیمی|language=fa-IR}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=-vsgAQAAMAAJ&q=%D9%BE%D9%88%D9%BE%DA%A9+%D9%86%DB%8C%DA%A9+%D8%B7%D9%84%D8%A8|title=زن روز|date=1996|publisher=كيهان،|language=fa}}</ref> ᱢᱩᱱ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱠᱚ<ref>{{Cite web|title=180th issue of Moon magazine|date=15 October 2012|url=http://www.pana.ir/news/11773}}</ref><ref>{{Cite web|date=2012-10-15|title=صدو هشتادمين شماره كتاب ماه كودك و نوجوان منتشر شد|url=https://www.irna.ir/news/80371072/صدو-هشتادمين-شماره-كتاب-ماه-كودك-و-نوجوان-منتشر-شد|access-date=2021-06-29|website=ایرنا|language=fa}}</ref><ref>{{Cite web|title=مقاله نشریه: سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در لبنان|url=https://elmnet.ir/article/722074-1071/%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%84%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%86|access-date=2021-06-29|website=جویشگر علمی فارسی (علم نت)|language=fa}}</ref><ref>{{Cite web|date=2013-07-15|title=تازه‌ترین "کتاب‌ماه کودک و نوجوان" روی دکه رفت {{!}} ایبنا|url=https://www.ibna.ir/fa/naghli/174352/تازه-ترین-کتاب-ماه-کودک-نوجوان-روی-دکه-رفت|access-date=2021-08-25|website=خبرگزاری کتاب ايران (IBNA)|language=fa}}</ref><ref>{{Cite news|title=ویژه نامه فرشید مثقالی در کتاب ماه کودک و نوجوان|url=http://www.honaronline.ir/بخش-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-8/20609-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AB%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%85%D8%A7%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86|access-date=2021-06-29|website=خبرگزاری هنر ایران|language=fa}}</ref> ᱟᱨ ᱪᱤᱞᱰᱨᱮᱱ ᱮᱱᱰ ᱮᱰᱚᱞᱮᱥᱮᱱᱴᱥ ᱵᱩᱠ ᱨᱤᱵᱷᱤᱣ ᱠᱣᱟᱴᱟᱨᱞᱤ ᱾<ref>{{Cite web|title=کتابخانه تخصصی ادبیات|url=https://literaturelib.com/books/3295/%D9%81%D8%B5%D9%84%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D9%86%D9%82%D8%AF+%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8+%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9+%D9%88+%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%8C+%D8%B3%D8%A7%D9%84+%D8%B3%D9%88%D9%85%D8%8C+%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86+1395%D8%8C+%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87+10+|access-date=2021-06-29|website=literaturelib.com}}</ref><ref name="نیک طلب 149–154">{{Cite journal|last=نیک طلب|first=پوپک|date=2015-07-10|title=سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در سوریه|url=http://cyabr.faslnameh.org/article-1-86-fa.html|journal=فصلنامه نقد کتاب کودک و نوجوان|language=fa|volume=1|issue=3|pages=149–154|archive-date=2023-01-01|access-date=2026-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230101142047/http://cyabr.faslnameh.org/article-1-86-fa.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|date=2015-06-28|title=فصلنامه نقد کتاب کودک و نوجوان در خانه ۳و ۴|url=http://sahebkhabar.ir/news/6034138/%D9%81%D8%B5%D9%84%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%AF-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%DB%B3%D9%88-%DB%B4|access-date=2021-06-29|website=صاحب‌خبر|language=fa|archive-date=2021-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629180413/http://sahebkhabar.ir/news/6034138/%D9%81%D8%B5%D9%84%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%AF-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%DB%B3%D9%88-%DB%B4|url-status=dead}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱥᱚᱝᱥᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱪᱤᱞᱰᱨᱮᱱ ᱮᱱᱰ ᱮᱰᱚᱞᱮᱥᱮᱱᱴ ᱨᱟᱭᱴᱚᱨᱥ (ᱱᱟᱵᱷᱤᱥᱟᱠ),<ref name=":3" /> ᱨᱳᱥᱫᱽ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ, ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ ᱮᱢᱟᱱ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱤᱱ ᱛᱷᱤᱭᱚᱨᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱵᱮᱸᱠ ᱨᱤᱱ ᱮᱠᱥᱯᱟᱨᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite journal|last1=نظرزاده|first1=مسعود|last2=عزیزی|first2=سکینه|last3=شیرکرمی|first3=جواد|date=2016-02-06|title=چگونگی تعامل آموزش و پرورش ایران با فرآیند جهانی سازی جوامع|url=https://civilica.com/doc/577296/|access-date=2021-06-29|website=civilica.com|language=fa|archive-date=2021-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629180414/https://civilica.com/doc/577296/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Nazarzadeh|first1=Masoud|last2=Azizi|first2=Sakineh|others=Javad Shir Karami|title=How Iran's education interacts with the process of globalization of societies|url=https://civilica.com/doc/577296/|journal=Sixth International Conference on Psychology and Social Sciences|date=6 February 1396|archive-date=18 June 2024|access-date=22 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20240618180136/https://civilica.com/doc/577296/|url-status=dead}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱞ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱛᱟᱡᱤᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱥᱴᱟᱰᱤᱡᱽ<ref>{{Cite web|date=2020-09-06|title=ادبیات کودک تاجیکستان ریشه در زبان و ادبیات ایران زمین دارد {{!}} ایبنا|url=http://www.ibna.ir/fa/longint/294968/ادبیات-کودک-تاجیکستان-ریشه-زبان-ایران-زمین|access-date=2021-06-29|website=خبرگزاری کتاب ايران (IBNA)|language=fa}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ketabak|first=کتابک|title=شعرکودک و نوجوان در کشور تاجیکستان نگاهی به دوکتاب جوره هاشمی "چرا شمالک وزید؟" و "موسیقی خاموشی"|url=https://ketabak.org/content/15815-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D9%88%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AC%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C-%C2%AB%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%AF%D8%9F%C2%BB-%C2%AB%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%82%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4%DB%8C|access-date=2021-08-25|website=کتابک Ketabak|date=20 June 2021 |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web|title=Studies in Tajikistan|url=http://fofitev.22web.org/ganafokexevivik.pdf?i=1}}</ref><ref>{{Cite web|title=tajikistan population|url=https://ericramirez.newtoncodemx.com/site/tajikistan-population-201a0b|access-date=2021-06-29|website=ericramirez.newtoncodemx.com|archive-date=2021-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629180413/https://ericramirez.newtoncodemx.com/site/tajikistan-population-201a0b|url-status=dead}}</ref> ᱟᱨ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱥᱴᱟᱰᱤᱡᱽ<ref>{{Cite web|title=historical dictionary of afghanistan by ludwig w adamec 2006|url=http://ligas.cartolamilgrau.com/cgi-bin/content/view.php?q=historical+dictionary+of+afghanistan+by+ludwig+w+adamec+2006+08+15+pdf&id=69e324d2f7f09e50fd5dfb183dc076dc}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite journal|last=نیک‌طلب|first=‌پوپک|date=April 21, 2013 |title=سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در افغانستان|url=http://noo.rs/fLJ0i|journal=کتاب ماه کودک و نوجوان|language=fa|volume=187|issue=16|pages=20–23 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825154900/https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/970112/%d8%b3%db%8c%d8%b1-%d8%aa%d8%ad%d9%88%d9%84-%d8%a7%d8%af%d8%a8%db%8c%d8%a7%d8%aa-%da%a9%d9%88%d8%af%da%a9-%d9%88-%d9%86%d9%88%d8%ac%d9%88%d8%a7%d9%86-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d9%81%d8%ba%d8%a7%d9%86%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86 |archive-date=2021-08-25}}</ref><ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در افغانستان|url=https://www.magiran.com/paper/1118171|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ, ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ,<ref>{{Cite web|title=مروري بر تاريخچه ادبيات كودك و نوجوان در هند|url=https://library.tebyan.net/fa/118860/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%D9%8A-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%D9%8A%D8%A7%D8%AA-%D9%83%D9%88%D8%AF%D9%83-%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%AF|access-date=2021-08-25|website=library.tebyan.net|archive-date=2021-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210825140306/https://library.tebyan.net/fa/118860/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%D9%8A-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%D9%8A%D8%A7%D8%AA-%D9%83%D9%88%D8%AF%D9%83-%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%AF|url-status=dead}}</ref><ref name=":7" /><ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در هند|url=https://www.magiran.com/paper/1139384|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱨᱟᱥᱤᱭᱟ,<ref name=":7" /> ᱯᱮᱞᱮᱥᱴᱟᱭᱤᱱ,<ref name=":8" /> ᱥᱤᱨᱤᱭᱟ,<ref>{{Cite journal|last=نیک‌طلب|first=‌پوپک|date=June 22, 2014 |title=مقاله: سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در سوریه|url=http://noo.rs/uK8Kp|journal=کتاب ماه کودک و نوجوان|language=fa|volume=201|issue=17|pages=17–19}}</ref><ref name="نیک طلب 149–154"/><ref>{{Cite web|title=مقاله نشریه: سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در سوریه|url=https://elmnet.ir/article/1433467-32871/%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87|access-date=2021-08-25|website=جویشگر علمی فارسی (علم نت)|language=fa}}</ref> ᱞᱮᱵᱟᱱᱚᱱ,<ref>{{Cite web|title=مقاله نشریه: سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در لبنان|url=https://elmnet.ir/article/722074-1071/%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%84%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%86|access-date=2021-08-25|website=جویشگر علمی فارسی (علم نت)|language=fa}}</ref> ᱢᱤᱥᱚᱨ,<ref>{{Cite web|title=مقاله نشریه: نقد کتاب کودک در سایر کشورها/ سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در مصر|url=https://elmnet.ir/article/1412344-11785/%D9%86%D9%82%D8%AF-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7--%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B5%D8%B1|access-date=2021-08-25|website=جویشگر علمی فارسی (علم نت)|language=fa}}</ref> ᱩᱡᱽᱵᱮᱠᱤᱥᱛᱟᱱ,<ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در ازبکستان|url=https://www.magiran.com/paper/1047204|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref><ref>{{Cite web|last=AK|first=Arvin|title=دانلود مقاله‌ی سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در ازبکستان|url=https://daneshresan.com/article/725037/%D8%B3%D9%8A%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%D9%8A%D8%A7%D8%AA-%D9%83%D9%88%D8%AF%D9%83-%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B2%D8%A8%D9%83%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86|access-date=2021-08-25|website=دانش‌رسان}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱡᱚᱨᱡᱤᱭᱟ,<ref name=":7" /><ref>{{Cite web |title=Magiran {{!}} سیرتحول ادبیات کودک و نوجوان در گرجستان|url=https://www.magiran.com/paper/1097319|access-date=2021-08-25 |website=www.magiran.com}}</ref><ref>{{Cite journal|last=نیک‌طلب|first=‌پوپک|date=February 19, 2013 |title=سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در گرجستان|url=http://noo.rs/boJoL|journal=کتاب ماه کودک و نوجوان|language=fa|volume=185|issue=16|pages=22–26}}</ref> ᱠᱤᱨᱜᱤᱡᱽᱥᱛᱟᱱ,<ref name=":7" /> ᱠᱟᱡᱟᱠᱷᱥᱛᱟᱱ,<ref name=":7" /><ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در قزاقستان|url=https://www.magiran.com/paper/1071232|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱛᱩᱨᱠᱤ,<ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در ترکیه|url=https://www.magiran.com/paper/1148478|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱢᱳᱨᱳᱠᱠᱳ,<ref name=":7" /> ᱛᱩᱨᱠᱢᱮᱱᱤᱥᱛᱟᱱ,<ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در ترکمنستان|url=https://www.magiran.com/paper/1064539|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ,<ref name=":7" /><ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در پاکستان|url=https://www.magiran.com/paper/1128108|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱟᱡᱟᱨᱵᱟᱭᱡᱟᱱ,<ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در آذربایجان|url=https://www.magiran.com/paper/1106888|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱠᱟᱛᱟᱨ,<ref name=":9" /><ref>{{Cite web|title=مقاله نشریه: سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در قطر|url=https://elmnet.ir/article/1025949-61071/%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%B7%D8%B1|access-date=2021-08-25|website=جویشگر علمی فارسی (علم نت)|language=fa}}</ref><ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در قطر|url=https://www.magiran.com/paper/1400548|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref><ref>{{Cite journal|last=طلب|first=پوپک نیک|date=2014|title=سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در قطر|s2cid=184351381|language=en}}</ref> ᱭᱩ.ᱮ.ᱤ.,<ref name=":7" /><ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در امارات متحده ی عربی|url=https://www.magiran.com/paper/1186435|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱥᱟᱭᱯᱨᱟᱥ,<ref name=":7" /> ᱤᱨᱟᱠ,<ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در عراق|url=https://www.magiran.com/paper/1163688|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱠᱩᱣᱮᱛ,<ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در کویت|url=https://www.magiran.com/paper/1169582|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱵᱟᱦᱨᱤᱱ,<ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در بحرین|url=https://www.magiran.com/paper/1206822|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱳᱢᱟᱱ,<ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در عمان|url=https://www.magiran.com/paper/1212906|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱭᱮᱢᱮᱱ,<ref>{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در یمن|url=https://www.magiran.com/paper/1223942|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱥᱟᱣᱫᱤ ᱟᱨᱚᱵᱽ<ref name="magiran.com">{{Cite web|title=Magiran {{!}} سیر تحول ادبیات کودک و نوجوان در عربستان|url=https://www.magiran.com/paper/1240086|access-date=2021-08-25|website=www.magiran.com}}</ref> ᱟᱨ ᱡᱚᱨᱰᱟᱱ<ref name="magiran.com"/> ᱨᱤᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱕᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱚᱱᱚᱞ ᱫᱚ ᱯᱷᱨᱚᱢ ᱫᱚ ᱮᱞᱤᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱥᱟᱢᱟᱨᱠᱟᱸᱫᱽ ᱴᱩ ᱫᱚ ᱢᱮᱰᱤᱴᱮᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱠᱳᱥᱴ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱨᱮ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":9">{{Cite web|date=2014-12-31|title="سیر تحولات ادبیات کودک" در یک کتاب|url=https://www.isna.ir/news/93101005210/سیر-تحولات-ادبیات-کودک-در-یک-کتاب|access-date=2021-06-29|website=ایسنا|language=fa}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-08-07|title=ادبیات کودک از کوچه‌های سمرقند تا ساحل مدیترانه {{!}} ایبنا|url=http://www.ibna.ir/fa/shortint/279312/ادبیات-کودک-کوچه-های-سمرقند-ساحل-مدیترانه|access-date=2021-06-29|website=خبرگزاری کتاب ايران (IBNA)|language=fa}}</ref> ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱥᱟᱢᱟᱨᱠᱟᱸᱫᱽ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱫᱚ, ᱨᱩᱫᱟᱠᱤ ᱭᱟᱜ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱷᱟᱵᱽ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱨᱩᱫᱟᱠᱤ ᱭᱟᱜ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱵᱤᱵᱚᱨᱚᱬ ᱠᱟᱱᱟ ᱾{{citation needed|date=August 2021}} ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱯᱮᱥᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.iran-emrooz.net/index.php/farhang/more/271/|access-date=2021-06-29|website=www.iran-emrooz.net|title=بزرگداشت‌ هانس کريستيان اندرسن}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱱᱚᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱭᱤ.ᱮᱥ.ᱮᱱ.ᱮ. ᱱᱤᱣᱡᱽ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱱᱯᱷᱮᱨᱮᱱᱥ ᱠᱚᱨᱮ ᱨᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱱᱮᱣᱛᱟ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":8">{{Cite web|date=2014-08-14|title="نشست ادبیات کودک و نوجوان فلسطین" برگزار شد|url=https://www.isna.ir/news/93052311709/نشست-ادبیات-کودک-و-نوجوان-فلسطین-برگزار-شد|access-date=2021-06-29|website=ایسنا|language=fa}}</ref> ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱠᱚ ᱫᱚ [[ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱴ]] ᱱᱮᱴᱣᱟᱨᱠ ᱠᱚᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱛᱟᱡᱤᱠ ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱨᱩᱫᱟᱠᱤ (ᱛᱟᱡᱤᱠ ᱛᱮ: Рудаки Радио)<ref>{{Cite web|title=رادیو رودکی Рудаки Радио {{!}} Listen Free on Castbox.|url=https://castbox.fm/channel/%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%AF%DA%A9%DB%8C-%D0%A0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B8-%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BE-id2688810|access-date=2021-08-25|website=Castbox|language=en}}</ref> ᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱱᱟᱢᱮᱥᱛᱟᱱ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱴ ᱪᱮᱱᱮᱞ ᱾<ref>{{Cite web|title=دختر خطیب گنجه|url=https://castbox.fm/episode/%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%AE%D8%B7%DB%8C%D8%A8-%DA%AF%D9%86%D8%AC%D9%87-id4481726-id416303400|access-date=2021-08-25|website=Castbox|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=شبنمستان {{!}} Shabnamestan - YouTube|url=https://www.youtube.com/channel/UCQJh3kCMFob75RduvLu09dg|access-date=2021-08-25|website=www.youtube.com}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} <references responsive="1"></references> == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ == *[https://castbox.fm/channel/%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%AF%DA%A9%DB%8C-%D0%A0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B8-%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BE-id2688810?country=us ᱛᱟᱡᱤᱠ ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱨᱩᱫᱟᱠᱤ ᱠᱟᱥᱴᱵᱚᱠᱥ ᱨᱮ]; ᱨᱩᱫᱟᱠᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱯᱩᱯᱟᱠ ᱱᱤᱠᱛᱟᱞᱟᱵᱽ ᱟᱜ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱾ *[https://www.magiran.com/searchinpapers/?q=%D9%BE%D9%88%D9%BE%DA%A9%20%D9%86%DB%8C%DA%A9%20%D8%B7%D9%84%D8%A8 ᱯᱩᱯᱟᱠ ᱱᱤᱠᱛᱟᱞᱟᱵᱽ ᱟᱜ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ] ᱢᱮᱜᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱾ [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱥᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱞᱞᱟᱢᱮᱦ ᱛᱟᱵᱟᱛᱟᱵᱟᱭᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ ᱥᱴᱟᱯᱷ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱐ ᱡᱟᱱᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱜᱟᱵᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] 3dbj9apwz9wzir50x2zo0tmlzfmj0b6 ᱫᱷᱚᱱᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱺᱡᱷᱤ 0 36870 197682 194926 2026-09-07T07:54:27Z SARNA DISHOM 11270 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 197682 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱰᱨ. ᱫᱷᱚᱱᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱺᱡᱷᱤ | birth_date = ᱕ ᱡᱩᱱ ᱑᱙᱗᱓ | birth_place = ᱴᱤᱠᱟᱦᱟᱨᱟ, ᱢᱚᱦᱩᱣᱟᱴᱟᱸᱲ, ᱵᱚᱠᱟᱨᱚ, [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] | occupation = ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ | parents = ᱠᱤᱥᱴᱳ ᱢᱟᱺᱡᱷᱤ (ᱵᱟᱵᱟ), ᱛᱟᱞᱳ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ (ᱟᱭᱳ) | education = ᱮᱢ.ᱮ. (ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ) | notable_works = ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱞᱳᱠᱠᱚᱛᱷᱟ, ᱞᱤᱴᱷᱩᱨ ᱟᱲᱟᱝ }} '''ᱰᱨ. ᱫᱷᱚᱱᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱺᱡᱷᱤ''' ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ (ᱢᱟᱪᱮᱛ) ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ == ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ == ᱰᱨ. ᱫᱷᱚᱱᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱺᱡᱷᱤ ᱫᱚ ᱕ ᱡᱩᱱ ᱑᱙᱗᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱚᱠᱟᱨᱚ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ, ᱢᱚᱦᱩᱣᱟᱴᱟᱸᱲ ᱛᱷᱟᱱᱟ ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ '''ᱴᱤᱠᱟᱦᱟᱨᱟ''' ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ <ref>ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱴᱩᱰᱩ, ''ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱢᱚᱱᱚᱢ ᱟᱨ ᱦᱟᱨᱟ'', ᱢᱟᱹᱱ ᱪᱟᱢᱯᱟᱵᱚᱛᱤ ᱴᱩᱰᱩ (2nd Edition, 2020), Page 128.</ref> ᱾ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟᱦᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱠᱤᱥᱴᱳ ᱢᱟᱺᱡᱷᱤ ᱟᱨ ᱟᱭᱳᱣᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱛᱟᱞᱳ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱠᱷᱚᱱ 'ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ' ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱮᱢ.ᱮ. ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ == ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱠᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱥᱟᱱᱛᱤᱱᱤᱠᱮᱛᱚᱱ]], ᱵᱳᱞᱯᱩᱨ (ᱵᱤᱥᱥᱚᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ) ᱨᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱚᱸᱰᱮ ᱜᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾ == ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱮᱱᱮᱢ ᱟᱨ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱠᱚ == ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱱᱮᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱠᱤᱱ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: * '''ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱞᱳᱠᱠᱚᱛᱷᱟ''' (ᱥᱟᱱᱛᱟᱞᱤ ᱞᱳᱠᱠᱚᱛᱷᱟ) * '''ᱞᱤᱴᱷᱩᱨ ᱟᱲᱟᱝ'''ᱚᱠᱛᱚ ᱮᱯᱨᱤᱞ-᱒᱐᱑᱐ (Kherwal Press, Kolkata), ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ-᱒᱐᱑᱒ (Basanta Prees, Kolkata). ᱵᱟᱵᱚᱛ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱯᱩᱛᱷᱤ (ᱫᱮᱵᱽᱱᱟᱜᱽᱨᱤ ᱪᱤᱠᱤ). ᱞᱤᱫᱷᱩᱨ ᱟᱺᱲᱟᱲ (Lithur Arang / Sweet Voice): ᱚᱠᱛᱚ: ᱚᱜᱚᱥᱴ-᱒᱐᱒᱓ (Jayshree Press, Kolkata). ᱵᱟᱵᱚᱛ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱯᱩᱛᱷᱤ (ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ). *'''ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱞᱳᱠᱚᱠᱚᱛᱷᱟ : ᱮᱠ ᱚᱫᱷᱭᱟᱭᱚᱱ''': ᱚᱠᱛᱚ: ᱮᱯᱨᱤᱞ-᱒᱐᱑᱐, ᱒᱐᱒᱒ (Peyara Kerketta Foundation, Ranchi). ᱵᱟᱵᱚᱛ: ᱯᱤ.ᱮᱪ.ᱰᱤ. (Ph.D) ᱨᱮᱥᱟᱨᱪ ᱛᱷᱤᱥᱤᱥ (ᱦᱤᱱᱫᱤ). *'''ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱞᱳᱠ ᱠᱚᱛᱷᱟᱳᱸ ᱠᱤ ᱫᱩᱱᱤᱭᱟᱸ''' : ᱚᱠᱛᱚ: ᱒᱐᱑᱑, ᱒᱐᱑᱒, ᱡᱩᱞᱟᱭ-᱒᱐᱒᱒ (Peyara Kerketta Foundation, Ranchi). ᱵᱟᱵᱚᱛ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱯᱩᱛᱷᱤ (ᱦᱤᱱᱫᱤ). *'''ᱵᱤᱫᱤᱜᱚᱱᱟᱠ''':ᱚᱠᱛᱚ: ᱒᱐᱑᱒ (Trupti Publication, Bhubaneswar). ᱵᱟᱵᱚᱛ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ-ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱫᱚ-ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱯᱩᱛᱷᱤ (ᱫᱮᱵᱽᱱᱟᱜᱽᱨᱤ ᱪᱤᱠᱤ). *'''ᱛᱚᱲᱮ ᱥᱩᱛᱟᱢ''':ᱚᱠᱛᱚ: ᱒᱐᱑᱒ (Athena Publication, Bhubaneswar). ᱵᱟᱵᱚᱛ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ-ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱫᱚ-ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱯᱩᱛᱷᱤ (ᱫᱮᱵᱽᱱᱟᱜᱽᱨᱤ ᱪᱤᱠᱤ). *'''ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱ ᱚᱱᱚᱞ''':ᱚᱠᱛᱚ: ᱡᱩᱞᱟᱭ-᱒᱐᱑᱙ (Dabanki Press, Jamshedpur). ᱵᱟᱵᱚᱛ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱ ᱚᱱᱚᱞ (ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ). *'''ᱠᱚᱨᱳᱱᱟ''':ᱚᱠᱛᱚ: ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ-᱒᱐᱒᱑ (Jayshree Press, Kolkata). ᱵᱟᱵᱚᱛ: ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱚᱱᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ (ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ). *'''ᱛᱚᱲᱮ ᱥᱩᱛᱟᱢ ᱟᱨ ᱵᱤᱫᱤ ᱜᱚᱱᱚᱠ''' ᱚᱠᱛᱚ: ᱓᱐ ᱡᱩᱱ-᱒᱐᱒᱓ (Jayshree Press, Kolkata). ᱵᱟᱵᱚᱛ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱯᱩᱛᱷᱤ (ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ). *'''ᱦᱤᱨᱞᱟᱹ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱩᱨᱩ''': ᱚᱠᱛᱚ: ᱒᱗ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ-᱒᱐᱒᱓ (Jayshree Press, Kolkata). ᱵᱟᱵᱚᱛ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱟᱱᱛᱷᱚᱞᱳᱡᱤ (ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ). *'''ᱡᱚᱦᱟᱨ ᱜᱚᱥᱟᱸᱭ''' : ᱚᱠᱛᱚ: ᱒᱒ ᱢᱮ-᱒᱐᱒᱔ (Jayshree Press, Kolkata). ᱵᱟᱵᱚᱛ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱢᱤᱛᱷ ᱟᱫᱷᱟᱨᱤᱛ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱟᱱᱛᱷᱚᱞᱳᱡᱤ (ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ). *'''ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱜᱮ ᱫᱟᱲᱮ ''': ᱚᱠᱛᱚ: ᱑᱔ ᱮᱯᱨᱤᱞ-᱒᱐᱒᱕. == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == <references /> <ref>ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱴᱩᱰᱩ, ''ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱢᱚᱱᱚᱢ ᱟᱨ ᱦᱟᱨᱟ'', ᱢᱟᱹᱱ ᱪᱟᱢᱯᱟᱵᱚᱛᱤ ᱴᱩᱰᱩ (2nd Edition, 2020), Page 128.</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == <references /> [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱵᱚᱠᱟᱨᱚ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]] nbbgf1kbqcbas878gw0ezudxah0bgwz ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱜᱤᱨᱤ ᱜᱟᱰᱟ 0 37799 197669 197229 2026-09-06T15:06:12Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197669 wikitext text/x-wiki {{short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱰᱟ}} {{Infobox river | name = ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱜᱤᱨᱤ ᱜᱟᱰᱟ | native_name = | other_name = ᱯᱮᱨᱩᱢᱯᱩᱡᱷᱟ / ᱯᱟᱭᱟᱥᱣᱤᱱᱤ | etymology = [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱜᱩᱯᱛᱚ ᱢᱚᱣᱨᱭᱚ]]<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/bekal/rivers-kasaragod.php|title=Kasaragod Rivers|publisher=www.keralatourism.org|access-date=2021-01-23}}</ref> <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Chandragiri River.jpg | image_size = | image_caption = ᱠᱟᱱᱟᱛᱷᱩᱨ, [[ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱳᱰ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱜᱤᱨᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱧᱮᱧᱮᱞ | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | subdivision_type2 = ᱯᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name2 = [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]], [[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = ᱦᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name4 = [[ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱳᱰ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱳᱰ]], [[ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱠᱟᱱᱱᱟᱰᱟ]], [[ᱠᱳᱰᱟᱜᱩ]] | subdivision_type5 = ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ | subdivision_name5 = [[ᱥᱩᱞᱞᱤᱭᱟ]], [[ᱡᱟᱞᱥᱩᱨ]], [[ᱪᱮᱝᱜᱟᱞᱟ]], [[ᱪᱮᱢᱱᱟᱰ]], [[ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱳᱰ]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 105 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱴᱷᱟᱶ]] | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = ᱠᱟᱫᱟᱢᱟᱠᱟᱞ ᱨᱤᱡᱚᱨᱵᱽ ᱵᱤᱨ, [[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ]] | source1_location = [[ᱠᱳᱰᱟᱜᱩ|ᱠᱳᱰᱟᱜᱩ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | source1_coordinates = 12.45495°N, 75.67224°E | source1_elevation = 1290m | mouth = [[ᱟᱨᱚᱵᱽ ᱫᱚᱨᱭᱟ]] | mouth_location = [[ᱛᱷᱟᱞᱟᱝᱜᱟᱨᱟ]], [[ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱳᱰ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ | mouth_coordinates = {{coord|12.4737|74.9845|format=dms|type:river_region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = [[ᱠᱩᱰᱩᱢᱵᱩᱨ ᱜᱟᱰᱟ]] | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱜᱤᱨᱤ ᱜᱟᱰᱟ''', ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱨᱮ '''ᱯᱟᱭᱟᱥᱣᱤᱱᱤ ᱜᱟᱰᱟ''' ᱟᱨ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ '''ᱯᱮᱨᱩᱢᱯᱩᱡᱷᱟ''' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ,<ref name="Jayashanker2001">{{cite book|author=S. Jayashanker|title=Temples of Kasaragod District|url=https://books.google.com/books?id=WnLXAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=2001|publisher=Controller of Publications|page=4}}</ref><ref name="Nair1986">{{cite book|author=Adoor K. K. Ramachandran Nair|title=Kerala State Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&q=perumpuzha|year=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|page=9}}</ref><ref name="namboothiri">{{cite web |title=Namboothiri Rulers (Naaduvaazhikal) |url=https://www.namboothiri.com/articles/naaduvaazhikal.htm |website=www.namboothiri.com |access-date=12 July 2021}}</ref> ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]], [[ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱳᱰ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱜᱟᱰᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱚ [[ᱪᱮᱢᱱᱟᱰ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱢᱚᱣᱨᱭᱚ ᱥᱚᱢᱨᱟᱴ [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱜᱩᱯᱛᱚ ᱢᱚᱣᱨᱭᱚ]] ᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2922_PART_A_DCHB_KODAGU.pdf|title=District Census Handbook - Kodagu District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA%20KANNADA.pdf|title=District Census Handbook - Dakshina Kannada District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱳᱰᱟᱜᱩ]] ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱜᱷᱟᱴ]] ᱨᱮ [[ᱛᱟᱞᱟᱠᱟᱵᱮᱨᱤ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱨᱟᱠᱷᱟᱵᱟᱜᱟᱱ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱸᱰᱚᱠ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ [[ᱥᱩᱞᱞᱤᱭᱟ]], [[ᱡᱟᱞᱥᱩᱨ]], ᱯᱟᱨᱟᱯᱯᱟ, [[ᱟᱰᱩᱨ (ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱳᱰ)|ᱟᱰᱩᱨ]], [[ᱪᱮᱝᱜᱟᱞᱟ]], [[ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱳᱰ]] ᱟᱨ [[ᱪᱮᱢᱱᱟᱰ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱᱟ ᱟᱨ [[ᱟᱨᱚᱵᱽ ᱫᱚᱨᱭᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱥᱟᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱥᱩᱞᱞᱤᱭᱟ]] ᱛᱟᱞᱩᱠ ᱨᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱟᱨ ᱪᱟᱥᱵᱟᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱚᱨᱥ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱪᱮᱢᱱᱟᱰ]] ᱫᱚ ''ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱜᱤᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ'' ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾{{Citation needed|date=September 2024}} == ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱜᱤᱨᱤ ᱥᱮ ᱯᱮᱨᱩᱢᱯᱩᱡᱷᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱚ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱛᱩᱞᱩ ᱱᱟᱰᱩ]] ᱟᱨ [[ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱚᱢ]] ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱑᱖ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱨᱛᱩᱜᱤᱡᱽ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱨᱮ, ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱜᱤᱨᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱚ "ᱨᱤᱭᱳ ᱠᱟᱝᱜᱮᱨᱮᱠᱳᱨᱟ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ "ᱠᱟᱱᱟᱨᱟ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ" ([[ᱠᱟᱱᱱᱟᱰᱟ]] ᱨᱚᱲᱮᱫ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱟᱲᱮ ᱮᱛᱚᱢ [[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ]], "ᱵᱤᱥᱱᱟᱜᱟ" ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱢᱚᱱᱛᱚ, [[ᱵᱤᱡᱚᱭᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱢᱨᱟᱡᱽᱭᱚ]]) ᱟᱨ "ᱢᱟᱞᱟᱵᱟᱨ" ([[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]]) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱨᱟᱡᱚᱥᱴᱷᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>[[João de Barros]] (1552) ''Decadas da Asia'', Dec. I, Bk.9, ch.1, p.296</ref><ref>[[Duarte Barbosa]] (c.1518) ''Book of Duarte Barbosa'', 1918 trans., v.1, p.196</ref> ᱑᱗ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱜᱤᱨᱤ ᱠᱤᱞᱟ, ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ|ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱜᱤᱨᱤ ᱠᱤᱞᱟ]] ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱞᱤᱸᱜᱤᱱ ᱦᱚᱨ == ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱜᱤᱨᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ]], [[ᱠᱳᱰᱟᱜᱩ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱜᱷᱟᱴ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱛᱟᱞᱟᱠᱟᱵᱮᱨᱤ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱨᱟᱠᱷᱟᱵᱟᱜᱟᱱ|ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱛᱟᱞᱟᱠᱟᱵᱮᱨᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱮᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱸᱰᱚᱠ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱟᱞᱮᱱᱟᱰᱩ]] ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱᱟ, [[ᱯᱩᱥᱯᱚᱜᱤᱨᱤ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱨᱟᱠᱷᱟᱵᱟᱜᱟᱱ]] ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱨ [[ᱠᱳᱰᱟᱜᱩ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱠᱳᱰᱟᱜᱩ]] ᱟᱨ [[ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱠᱟᱱᱱᱟᱰᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[ᱟᱰᱭᱟᱨ, ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ|ᱟᱰᱭᱟᱰᱠᱟ]], ᱵᱤᱞᱤᱭᱟᱨ, ᱯᱟᱨᱤᱵᱷᱟᱨᱠᱟᱱᱟ, ᱯᱟᱞᱟᱰᱠᱟ, [[ᱥᱩᱞᱞᱤᱭᱟ]], ᱯᱤᱞᱤᱠᱳᱰᱤ ᱟᱨ [[ᱠᱟᱱᱭᱟᱱᱟ]] ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱜᱤᱨᱤ ᱫᱚ [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]] ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱᱟ ᱟᱨ [[ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱳᱰ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱫ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱᱟ - ᱯᱟᱧᱡᱤᱠᱠᱟᱞ, ᱠᱳᱴᱴᱭᱟᱰᱤ, [[ᱟᱫᱷᱩᱨ]], ᱯᱩᱵᱷᱟᱰᱠᱟ, ᱠᱳᱴᱴᱟᱢᱠᱩᱡᱷᱤ, ᱵᱮᱛᱷᱩᱨᱯᱩᱡᱷᱟ, ᱠᱩᱱᱫᱟᱢᱠᱩᱡᱷᱤ, [[ᱠᱳᱞᱟᱛᱷᱩᱨ (ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱳᱰ)|ᱠᱳᱞᱟᱛᱷᱩᱨ]], [[ᱢᱩᱞᱤᱭᱟᱨ]] ᱟᱨ ᱵᱳᱵᱷᱤᱠᱟᱱᱟᱢ ᱾ ᱵᱳᱵᱷᱤᱠᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱮᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱜᱟᱰᱟ, [[ᱠᱩᱰᱩᱢᱵᱩᱨ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱫᱚ ᱯᱮᱨᱩᱢᱯᱩᱡᱷᱟ ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱚ [[ᱢᱟᱞᱟᱵᱟᱨ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱟᱲᱮ|ᱢᱟᱞᱟᱵᱟᱨ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ [[ᱛᱷᱮᱠᱠᱤᱞ]], [[ᱪᱮᱝᱜᱟᱞᱟ]], [[ᱪᱟᱴᱴᱟᱧᱪᱟᱞ]], [[ᱯᱮᱨᱩᱢᱵᱟᱞᱟ]], [[ᱪᱮᱢᱱᱟᱰ]] ᱟᱨ [[ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱳᱰ]] ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱᱟ ᱾ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱜᱤᱨᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱳᱰ|ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱳᱰ ᱥᱚᱦᱚᱨ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱛᱷᱟᱞᱟᱝᱜᱟᱨᱟ]] ᱴᱷᱮᱱ [[ᱟᱨᱚᱵᱽ ᱫᱚᱨᱭᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱥᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱤᱠᱳᱞᱳᱡᱤ == ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱜᱤᱨᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱵᱮᱥᱤᱱ ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱮ ᱜᱷᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱤᱠᱳᱥᱤᱥᱴᱚᱢ ᱮ ᱥᱚᱯᱳᱨᱴᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱴᱨᱚᱯᱤᱠᱟᱞ ᱞᱚᱦᱚᱫ ᱥᱟᱫᱟ ᱦᱟᱹᱨᱭᱟᱹᱲ ᱵᱤᱨ ᱟᱨ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱥᱮᱫ [[ᱜᱟᱰᱟ ᱟᱲᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ]] ᱞᱚᱦᱚᱫ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱧᱩᱨᱩᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-types |title=Forest Types in Kerala |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01 }}{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱚ ᱛᱟᱞᱟᱠᱟᱵᱮᱨᱤ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱨᱟᱠᱷᱟᱵᱟᱜᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱸᱰᱚᱠ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱟᱭᱳᱰᱟᱭᱵᱷᱚᱨᱥᱤᱴᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ''[[ᱦᱳᱯᱮᱭᱟ ᱯᱳᱝᱜᱟ]]'' ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱟᱫᱟ ᱦᱟᱹᱨᱭᱟᱹᱲ ᱫᱟᱨᱮ ᱟᱨ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱞᱟᱭᱚᱱ-ᱴᱮᱞᱰ ᱢᱮᱠᱟᱠ, ᱢᱟᱞᱟᱵᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱛᱳᱲᱚᱛ, ᱟᱨ ᱢᱟᱞᱟᱵᱟᱨ ᱦᱩᱭᱥᱤᱞᱤᱝ ᱛᱷᱨᱟᱥ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱒᱕᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱪᱮᱬᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://aranya.karnataka.gov.in/english/protected-areas/Pages/Talakaveri-Wildlife-Sanctuary.aspx |title=Talakaveri Wildlife Sanctuary |publisher=Department of Forest, Government of Karnataka |access-date=2025-11-01 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱥᱮᱫ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱨᱚᱦᱢᱚᱜᱤᱨᱤ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱨᱟᱠᱷᱟᱵᱟᱜᱟᱱ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱦᱟᱹᱛᱤ|ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱦᱟᱹᱛᱤ ᱠᱚ]], [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱛᱟᱹᱨᱩᱵ|ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱛᱟᱹᱨᱩᱵ ᱠᱚ]], ᱟᱨ ᱜᱟᱰᱟ ᱟᱲᱮ ᱞᱚᱦᱚᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ [[ᱢᱟᱞᱟᱵᱟᱨ ᱜᱞᱟᱭᱰᱤᱝ ᱪᱚᱠᱟᱜ|ᱢᱟᱞᱟᱵᱟᱨ ᱜᱞᱟᱭᱰᱤᱝ ᱪᱚᱠᱟᱜ ᱠᱚ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱥᱨᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/brahmagiri-wildlife-sanctuary |title=Brahmagiri Wildlife Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱫᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱭᱳᱰᱟᱭᱵᱷᱚᱨᱥᱤᱴᱤ ᱨᱮ [[ᱰᱮᱠᱠᱟᱱ ᱢᱟᱦᱥᱤᱨ]] ᱟᱨ [[ᱦᱤᱞ ᱴᱨᱟᱣᱩᱴ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱤ ᱦᱟᱹᱠᱩ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱟᱹᱠᱩ ᱥᱟᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Rivers_1830.aspx |title=Rivers of Kerala - Aquatic Biodiversity |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-01}}</ref> [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱵᱤᱨ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱟᱹᱯᱩᱫ ᱫᱟᱜ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱ (ᱵᱮᱥᱤᱱ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱜᱚᱲ ᱡᱟᱹᱯᱩᱫ ~᱓,᱕᱐᱐&nbsp;mm) ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱤᱨ ᱩᱡᱟᱹᱲ ᱟᱨ ᱦᱟᱥᱟ ᱟᱹᱛᱩᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱠᱚ ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱟᱰᱟ ᱟᱲᱮ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱟᱨ ᱤᱠᱳ-ᱰᱮᱵᱷᱮᱞᱚᱯᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱡᱳᱨ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}</ref> == ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱠᱚ == ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱜᱤᱨᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱢᱮᱥᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱳᱰᱟᱜᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱜᱷᱟᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱸᱰᱚᱠ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱳᱰ ᱨᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱᱟ ᱾ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱮᱵᱩᱞ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱨ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ {| class="wikitable sortable" ! ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱜᱟᱰᱟ !! ᱡᱤᱞᱤᱧ (ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ) !! ᱚᱸᱰᱚᱠᱚᱜ ᱴᱷᱟᱶ !! ᱢᱮᱥᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ !! ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ |- | [[ᱠᱩᱰᱩᱢᱵᱩᱨ ᱜᱟᱰᱟ]] || 48 || ᱵᱨᱚᱦᱢᱚᱜᱤᱨᱤ ᱵᱩᱨᱩ, ᱠᱳᱰᱟᱜᱩ || ᱵᱳᱵᱷᱤᱠᱟᱱᱟᱢ ᱨᱮ ᱞᱮᱸᱜᱟ ᱟᱲᱮ ᱨᱮ (ᱪᱟᱴᱴᱟᱧᱪᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ) || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[ᱠᱩᱯᱯᱟᱢ ᱜᱟᱰᱟ]] || 22 || ᱛᱟᱞᱟᱠᱟᱵᱮᱨᱤ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱨᱟᱠᱷᱟᱵᱟᱜᱟᱱ, ᱠᱳᱰᱟᱜᱩ || ᱪᱮᱢᱱᱟᱰ ᱥᱩᱨ, ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱳᱰ || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | ᱥᱤᱨᱤᱭᱟ ᱜᱟᱰᱟ || 28 || ᱥᱤᱨᱤᱭᱟ ᱥᱩᱨ ᱯᱟᱪᱮ ᱜᱷᱟᱴ, ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱳᱰ || ᱛᱷᱟᱞᱟᱝᱜᱟᱨᱟ ᱮᱥᱪᱩᱣᱟᱨᱤ ᱥᱩᱨ || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01 |archive-date=2025-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250523023804/https://idrb.kerala.gov.in/river-system |url-status=dead }}</ref> |- | [[ᱠᱩᱰᱞᱩ ᱦᱳᱞ]] || 18 || ᱯᱟᱴᱴᱤᱜᱷᱟᱴ ᱨᱤᱡᱚᱨᱵᱽ ᱵᱤᱨ, ᱠᱳᱰᱟᱜᱩ || ᱠᱩᱰᱞᱩ ᱟᱹᱛᱩ ᱥᱩᱨ, ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱳᱰ || <ref>{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01 |archive-date=2025-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250523023804/https://idrb.kerala.gov.in/river-system |url-status=dead }}</ref> |- | ᱯᱩᱱᱠᱳᱛᱷ ᱦᱳᱞ || 12 || ᱥᱟᱢᱯᱟᱡᱮ ᱨᱮᱸᱡᱽ, ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ᱠᱟᱱᱱᱟᱰᱟ || ᱯᱩᱱᱠᱳᱛᱷ ᱥᱩᱨ, ᱥᱩᱞᱞᱤᱭᱟ ᱛᱟᱞᱩᱠ || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[ᱠᱟᱱᱭᱟᱱᱟ ᱦᱳᱞ]] || 15 || ᱯᱩᱥᱯᱚᱜᱤᱨᱤ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱨᱟᱠᱷᱟᱵᱟᱜᱟᱱ || ᱠᱟᱱᱭᱟᱱᱟ ᱥᱩᱨ, ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱳᱰ || <ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[ᱠᱟᱞᱱᱟᱰ ᱦᱳᱞ]] || ~10 || ᱠᱟᱞᱱᱟᱰ ᱟᱹᱛᱩ ᱵᱩᱨᱩ, ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱳᱰ || ᱠᱟᱞᱱᱟᱰ ᱥᱩᱨ, ᱦᱳᱥᱫᱩᱨᱜᱽ ᱛᱟᱞᱩᱠ || <ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | [[ᱯᱮᱨᱩᱵᱷᱟᱧᱡᱮ ᱦᱳᱞ]] || ~8 || ᱯᱮᱨᱩᱵᱷᱟᱧᱡᱮ ᱨᱤᱡᱚᱨᱵᱽ ᱵᱤᱨ, ᱥᱩᱞᱞᱤᱭᱟ || ᱯᱮᱨᱩᱵᱷᱟᱧᱡᱮ ᱥᱩᱨ, ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱳᱰ ᱥᱤᱢᱟᱹ || <ref>{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}</ref> |- | ᱟᱰᱭᱟᱱᱟᱰᱠᱟ ᱱᱟᱞᱟ || ~6 || ᱟᱰᱭᱟᱱᱟᱰᱠᱟ ᱟᱹᱛᱩ, ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱳᱰ || ᱟᱰᱭᱟᱱᱟᱰᱠᱟ ᱥᱩᱨ, ᱞᱮᱸᱜᱟ ᱟᱲᱮ || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | ᱪᱟᱞᱤᱝᱜᱟᱞ ᱱᱟᱞᱟ || ~5 || ᱪᱟᱞᱤᱝᱜᱟᱞ ᱵᱩᱨᱩ, ᱦᱳᱥᱫᱩᱨᱜᱽ || ᱪᱟᱞᱤᱝᱜᱟᱞ ᱥᱩᱨ, ᱡᱚᱡᱚᱢ ᱟᱲᱮ || <ref>{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} ᱠᱩᱰᱩᱢᱵᱩᱨ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱟᱨ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱯᱩᱫ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱜᱤᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱫᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱟᱭ ᱒᱕% ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}</ref> ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱱᱟᱞᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱡᱚᱱᱟᱞ ᱡᱷᱟᱨᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱢᱮᱯ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ == * [[ᱠᱟᱱᱦᱟᱝᱜᱟᱰ]] * [[ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱳᱰ]] * [[ᱢᱟᱝᱜᱟᱞᱳᱨ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{reflist}} {{commons category|Chandragiri River}} {{Waters of Kerala}} {{North Malabar}} {{Places of interest in North Malabar}} {{Kerala}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱟᱰᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱰᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱰᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱰᱟ]] [[Category:ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱳᱰ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱰᱟ ᱠᱚ]] [[Category:ᱠᱟᱥᱚᱨᱜᱳᱰ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱮᱞᱡᱚᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ]] [[Category:ᱯᱟᱪᱮ ᱜᱷᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱰᱟ ᱠᱚ]] cvxnrlskanp7srzruuvvw4v6hb8vz3b ᱨᱟᱠᱮᱥ ᱠᱷᱟᱱᱱᱟ 0 37971 197666 197438 2026-09-06T13:44:33Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197666 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ}} {{Infobox person | name = ᱨᱟᱠᱮᱥ ᱠᱷᱟᱱᱱᱟ | image= RakeshKhanna.jpg | caption = | birth_date = {{birth year and age|1962}} | birth_place = | death_date = | death_place = | alma_mater = [[ᱵᱷᱤᱨᱢᱟᱛᱟ ᱡᱤᱡᱟᱵᱟᱭ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤᱠᱟᱞ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ]] <br> ᱮᱥᱵᱷᱤᱠᱮᱮᱢ ᱮᱱ.ᱮᱢ.ᱟᱭᱤ.ᱮᱥ | occupation = ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ | spouse = ᱚᱱᱩᱨᱟᱫᱷᱟ ᱠᱷᱟᱱᱱᱟ | children = ᱒ | website = {{URL|https://www.atos-syntel.net/about-us/leadership-team|ᱨᱟᱠᱮᱥ ᱠᱷᱟᱱᱱᱟ}} }} '''ᱨᱟᱠᱮᱥ ᱠᱷᱟᱱᱱᱟ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱖᱒) ᱫᱚ ᱟᱴᱚᱥ ᱥᱤᱱᱴᱮᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱤᱯ ᱮᱡᱚᱭᱮᱠᱴᱤᱵᱷ ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱖ ᱨᱮ ᱥᱤ.ᱤ.ᱳ. ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱘ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱥᱤᱱᱴᱮᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱲᱟᱝ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱒ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱑᱖ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮ ᱪᱤᱯ ᱚᱯᱨᱮᱴᱤᱝ ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Syntel Press Release">{{cite web |url=http://files.shareholder.com/downloads/SYNT/3375862265x0x531414/445d9bfc-c653-40ec-a79e-b6593315e831/SYNT_News_2012_1_3_General.pdf |title=Syntel Press Release, Date Jan 3, 2012 |publisher=files.shareholder.com |accessdate=3 January 2012 |archive-date=25 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181025110231/http://files.shareholder.com/downloads/SYNT/3375862265x0x531414/445d9bfc-c653-40ec-a79e-b6593315e831/SYNT_News_2012_1_3_General.pdf |url-status=dead }}</ref> ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱑᱒ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱥᱤᱱᱴᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱸᱠᱤᱝ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱱᱟᱱᱥᱤᱭᱟᱞ ᱥᱟᱨᱵᱤᱥ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱭᱩᱱᱤᱴ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱱᱴᱮᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱴᱤᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱤᱱᱴᱮᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ ᱟᱣᱩᱴᱥᱚᱨᱥᱤᱝ (ᱵᱤᱯᱤᱳ) ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚᱭ ᱮᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="Forbes Profile">[https://web.archive.org/web/20140612011227/http://www.forbes.com/profile/rakesh-khanna/ Executive Profile], Forbes.</ref> ᱥᱤᱱᱴᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱲᱟᱝ, ᱠᱷᱟᱱᱱᱟ ᱫᱚ ᱤ-ᱯᱷᱞᱮᱠᱥ ᱥᱚᱞᱭᱩᱥᱚᱱᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱤᱰᱟᱨᱥᱤᱯ ᱴᱤᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱴᱟᱴᱟ ᱵᱚᱨᱳᱡᱽ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱨᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱮᱸᱠ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱱᱟᱱᱥᱤᱭᱟᱞ ᱜᱨᱩᱯ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ, ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ, ᱵᱮᱞᱡᱤᱭᱚᱢ, [[ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱟᱨ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱠᱚᱭ ᱢᱟᱱᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref name="NASSCOM Profile">[http://www.nasscom.in/rakesh-khanna-coo-syntel-ltd Executive Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150720225326/http://www.nasscom.in/rakesh-khanna-coo-syntel-ltd |date=2015-07-20 }}, NASSCOM.</ref> ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱠᱷᱟᱱᱱᱟ ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱤᱱᱫᱳᱨ]] ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱤᱨᱢᱚᱛᱟ ᱡᱤᱡᱟᱵᱟᱭᱤ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤᱠᱟᱞ, ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤᱞᱤᱭᱩᱴᱨᱚ ᱮᱱᱡᱤᱱᱤᱭᱚᱨᱤᱝ ᱨᱮ ᱵᱤ.ᱤ. ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟᱭ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱥ.ᱵᱤ.ᱠᱮ.ᱮᱢ. ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱱ.ᱮᱢ.ᱟᱭᱤ.ᱮᱢ. ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱠᱮᱴᱤᱝ ᱨᱮ ᱮᱢ.ᱵᱤ.ᱮ. ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱤ.ᱴᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ ᱟᱨ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ==ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ== ᱠᱷᱟᱱᱱᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ]], [[ᱤᱭᱩᱨᱚᱯ]] ᱟᱨ [[ᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱮ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱥᱟᱨᱵᱤᱥ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|title=Syntel (SYNT) Appoints Rakesh Khanna as Chief Operating Officer|publisher=StreetInsider|date=3 January 2012|url=https://www.streetinsider.com/Management+Changes/Syntel+%28SYNT%29+Appoints+Rakesh+Khanna+as+Chief+Operating+Officer/7048617.html|accessdate=5 March 2019}}</ref> ᱒᱐᱑᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱥᱤ.ᱤ.ᱳ. ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱢᱟᱬᱟᱝ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱱᱴᱮᱞ ᱨᱮ ᱥᱤ.ᱤ.ᱳ. ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱒᱐᱐᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱸᱠᱤᱝ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱱᱟᱱᱥᱤᱭᱟᱞ ᱥᱟᱨᱵᱤᱥ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱭᱩᱱᱤᱴ ᱨᱮ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱴ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Forbes Profile" /> ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱤᱱᱴᱮᱞ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱳᱨᱟᱠᱮᱞ ᱯᱷᱤᱱᱟᱱᱥᱤᱭᱟᱞ ᱥᱟᱨᱵᱤᱥ ᱥᱳᱯᱷᱴᱣᱮᱭᱟᱨ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ (ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱨᱮ ᱤ-ᱯᱷᱞᱮᱠᱥ ᱥᱳᱞᱩᱥᱚᱱᱥ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ) ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱴᱤᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱯᱟᱴ ᱨᱮ ᱑᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱚᱜᱤᱱ ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ ᱮᱥ.ᱮ. ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱮᱞᱡᱚᱝ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱤ-ᱯᱷᱞᱮᱠᱥ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱛᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱟᱨ ᱤᱭᱩᱨᱚᱯ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚᱭ ᱥᱟᱫᱷᱚᱱ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱰᱤᱞ ᱮᱥᱴᱟᱨᱴ ᱟᱨ ᱤᱭᱩᱨᱚᱯ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ, ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱮᱸᱠᱤᱝ ᱯᱨᱚᱰᱚᱠᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱨᱚᱰᱚᱠᱴ ᱢᱟᱨᱠᱮᱴᱤᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱨ ᱔᱓ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱡᱤ.ᱤ ᱠᱚᱱᱥᱩᱢᱟᱨ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱱᱥ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱨᱚᱰᱚᱠᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱳᱞᱚᱣᱩᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱭᱮᱥᱚᱱ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Businessweek Profile">{{Deprecated archive|url=https://archive.today/20140821124152/http://investing.businessweek.com/research/stocks/people/person.asp?personId=26397631&ticker=SYNT|title=Executive Profile}}, Bloomberg Businessweek.</ref> ᱠᱷᱟᱱᱱᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱴᱤ ᱠᱚᱨᱯ ᱥᱤᱴᱤᱞ ᱨᱮ ᱑᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱥᱚᱯᱷᱴᱣᱮᱭᱟᱨ ᱯᱨᱚᱰᱚᱠᱥᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱞᱥ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱠᱮᱴᱤᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱱᱚᱠ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱴᱟᱴᱟ ᱵᱚᱨᱳᱡᱽ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱯᱷᱨᱮᱢ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱜᱨᱩᱯ ᱢᱮᱱᱮᱡᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱮᱸᱠ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱜᱩᱴ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱠᱚᱭ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱵᱮᱭᱠᱳᱵᱽ ᱥᱮᱵᱤᱝᱥ ᱵᱮᱸᱠ (ᱵᱨᱩᱥᱮᱞᱥ), ᱱᱮᱴ ᱣᱮᱥᱴ, ᱥᱠᱤᱯᱴᱚᱱ, ᱭᱚᱨᱠᱥᱟᱭᱚᱨ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱥᱳᱥᱟᱭᱴᱤ (ᱭᱩᱠᱮ), ᱡᱤᱰᱤᱵᱤ ᱟᱨ ᱴᱟᱴᱟ ᱥᱮᱭᱟᱨ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱨᱤ (ᱴᱤ.ᱮᱥ.ᱟᱨ.ᱮᱞ) ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Businessweek Profile" /> ==ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚ== ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱟᱰᱣᱟᱭᱡᱚᱨᱤ ᱠᱞᱟᱩᱰ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱷᱟᱱᱱᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱤᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱤ.ᱳ.ᱳ. ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title = 2014 Top Chief Operating Officers|url = https://www.advisorycloud.com/2014-rankings/2014-top-chief-operating-officer-rankings|website = AdvisoryCloud|access-date = 2016-02-16|language = en-US|archive-date = 2019-04-23|archive-url = https://web.archive.org/web/20190423204835/https://www.advisorycloud.com/2014-rankings/2014-top-chief-operating-officer-rankings|url-status = dead}}</ref> ==ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚ== ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱟᱰᱣᱟᱭᱡᱚᱨᱤ ᱠᱞᱟᱩᱰ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱷᱟᱱᱱᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱤᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱤ.ᱳ.ᱳ. ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{Cite web|title = 2014 Top Chief Operating Officers|url = https://www.advisorycloud.com/2014-rankings/2014-top-chief-operating-officer-rankings|website = AdvisoryCloud|access-date = 2016-02-16|language = en-US|archive-date = 2019-04-23|archive-url = https://web.archive.org/web/20190423204835/https://www.advisorycloud.com/2014-rankings/2014-top-chief-operating-officer-rankings|url-status = dead}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * [http://www.syntelinc.com/discover-syntel/executive-ᱞᱤᱰᱟᱨᱥᱤᱯ ᱥᱤᱱᱴᱮᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱤᱰᱟᱨᱥᱤᱯ ᱴᱤᱢ] * [https://twitter.com/RakeshKhanna001 ᱴᱣᱤᱴᱟᱨ ᱨᱮ ᱨᱟᱠᱮᱥ ᱠᱷᱟᱱᱱᱟ] {{DEFAULTSORT:ᱠᱷᱟᱱᱱᱟ, ᱨᱟᱠᱮᱥ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱳᱯᱷᱤᱥᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱖᱒ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱱᱫᱳᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]] 60fb6au2w0qwf40r1qp4s1h12g4mo3e ᱯᱷᱩᱨᱯᱷᱩᱨᱟ 0 37983 197671 197585 2026-09-06T18:30:46Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197671 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱯᱷᱩᱨᱯᱷᱩᱨᱟ ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = Furfura Mazar.jpg | image_alt = | image_caption = ᱯᱷᱩᱨᱯᱷᱩᱨᱟ ᱢᱟᱡᱟᱨ | pushpin_map = India West Bengal#India3 | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|22.7502292|N|88.1320064|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|ᱡᱤᱞᱞᱟ]] | subdivision_name2 = [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱞᱟ|ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 11 | population_total = 6720 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_title1 = ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 712706 | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ | area_code = 91 3212 | registration_plate = | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-WB]] | footnotes = }} '''ᱯᱷᱩᱨᱯᱷᱩᱨᱟ''' ᱫᱚ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] [[States and territories of India|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ ᱡᱤᱞᱞᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱥᱨᱤᱨᱟᱢᱯᱩᱨ ᱥᱚᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Jangipara|ᱡᱚᱝᱜᱤᱯᱟᱲᱟ]] ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱱᱱᱚᱭᱚᱱ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱠᱤᱪᱷᱩ [[Bengali Muslims|ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ]] ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱯᱩᱱᱟᱹᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱛᱟᱨᱟᱥᱤᱝ ᱱᱟᱢᱟᱡᱽ (ᱯᱨᱟᱨᱛᱷᱚᱱᱟ) ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ, ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ''[[Pir (Sufism)|ᱯᱤᱨ]]'' (ᱯᱩᱱᱟᱹᱭ ᱦᱚᱲ) [[Mohammad Abu Bakr Siddique|ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱟᱵᱩ ᱵᱚᱠᱨᱚ ᱥᱤᱫᱽᱫᱤᱠᱤ]] (᱑᱘᱔᱖–᱑᱙᱓᱙) ᱭᱟᱜ [[Mazar (mausoleum)|''ᱢᱟᱡᱟᱨ'']] ( shrine ) ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱭᱤᱱ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱤᱸᱜᱩᱱᱟ᱾ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[Ghutiari Sharif railway station|ᱜᱷᱩᱴᱤᱭᱟᱨᱤ ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Gazi Pir|ᱜᱟᱡᱤ ᱯᱤᱨ ᱢᱟᱡᱟᱨ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ''ᱢᱟᱡᱟᱨ'' ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite web|last=hindu|first=the|date=17 January 2021|title=The Hindu e-Paper Today: ePaper replica of the print newspaper|url=https://epaper.thehindu.com/Login/LandingPage?ReturnUrl=%2fHome%2fArticleView|access-date=2021-01-18|website=epaper.thehindu.com}}</ref> == ᱱᱟᱜᱟᱢ (History) == ᱑᱓᱗᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱢᱩᱠᱞᱤᱥ ᱠᱷᱟᱱ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ [[masjid|ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ]] ᱫᱚ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱫᱟᱬᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ, ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱠᱟᱛᱮ [[Pir (Sufism)|ᱯᱤᱨ]] ᱟᱜ ''[[Melā|ᱢᱮᱞᱟ]]'' ( fair ) ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ᱾<ref>{{cite web | url= http://www.hooghly.gov.in/visit.htm | title= Hooghly District | work= Places of Interest | publisher= District administration | access-date= 2009-02-06 | archive-date= 2 February 2009 | archive-url= https://web.archive.org/web/20090202122208/http://www.hooghly.gov.in/visit.htm | url-status= dead }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[Urs|ᱩᱨᱥ]] ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱫᱟᱬᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱭ ᱟᱠᱚᱨᱥᱤᱛ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite web | url= http://www.westbengaltourism.gov.in/wb/in_tourismpolicy.html | title= West Bengal Tourism Policy, 2008 | work= Fairs and Festivals Tourism | publisher= Government of West Bengal, Department of Tourism | access-date= 2009-02-06 | archive-url= https://web.archive.org/web/20090924031131/http://www.westbengaltourism.gov.in/wb/in_tourismpolicy.html | archive-date= 24 September 2009 | url-status= dead | df= dmy-all }}</ref> ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱹᱜᱩ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ [[Bagdi (caste)|ᱵᱟᱜᱽᱫᱤ]] (ᱵᱚᱨᱜᱚ ᱠᱷᱚᱛᱨᱤᱭᱚ) ᱨᱟᱡᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱦ ᱠᱚᱵᱤᱨ ᱦᱚᱞᱤᱵᱤ ᱟᱨ ᱠᱚᱨᱚᱢᱩᱫᱽᱫᱤᱱ ᱛᱤᱠᱤᱱ ᱴᱷᱮᱱ ᱮ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱤᱱ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮᱠᱤᱱ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref name=":0" /> ᱩᱱᱠᱤᱱᱟᱜ ᱛᱚᱯᱟ ᱴᱷᱟᱶ (tombs) ᱫᱚ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱦᱚᱸ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱟᱨ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣᱟ᱾<ref name=":0">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=6CA40Uz0vpwC&dq=Phurphura&pg=PA64 | title = A Brief History of the Hughli District By D. G. Crawford | isbn = 9781443766128 | access-date=2009-02-06| last1 = Crawford | first1 = D. G. | date = October 2008 }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱛ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱤᱵᱚᱨᱚᱱ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite book|last=Kabir|first=Humayun|title=The Moral Economy of the Madrasa: Islam and Education Today|publisher=Routledge|year=2011|isbn=9780203840788|pages=146–7|chapter=Contested notions of being ‘Muslim’: Madrasas, ulama and the authenticity of Islamic schooling in Bangladesh}}</ref> ᱯᱷᱩᱨᱯᱷᱩᱨᱟ ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱤᱨ [[Mohammad Abu Bakr Siddique|ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱟᱵᱩ ᱵᱚᱠᱨᱚ ᱥᱤᱫᱽᱫᱤᱠᱤ]] ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱨᱤᱱ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ [[Mazar (mausoleum)|''ᱢᱟᱡᱟᱨ'']] ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ''ᱯᱚᱸᱪ ᱦᱩᱡᱩᱨ ᱠᱮᱵᱽᱞᱟ'' ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite Banglapedia |author=Choudhury. Dewan Nurul Anwar Hussain |article=Siddiqi, Abdul Hai}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱫᱟᱱ-ᱯᱩᱱ ᱥᱟᱸᱥᱛᱷᱟ, ᱴᱩᱣᱟᱹᱨ ᱚᱲᱟᱜ ( orphanages ), ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥᱟ, ᱥᱠᱩᱞ ᱟᱨ ᱪᱮᱫᱚᱜ ᱠᱮᱸᱫᱽᱨᱚ ᱠᱚᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱩᱨᱯᱷᱩᱨᱟ ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ ᱨᱮ ᱥᱤᱫᱽᱫᱤᱠᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱥᱠᱩᱞ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱮ ᱩᱥᱠᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ "ᱚᱨᱰᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱩᱨᱯᱷᱩᱨᱟ ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ" ᱥᱮ "[[Silsila|ᱥᱤᱞᱥᱤᱞᱟ]]-ᱮ-ᱯᱷᱩᱨᱯᱷᱩᱨᱟ ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ" ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱤᱭᱟᱹ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱷᱟᱹᱜᱩᱱ (ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱪᱟᱸᱫᱚ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱑, ᱒᱒ ᱟᱨ ᱒᱓ ᱢᱟᱦᱟᱸ ( ᱟᱱᱩᱢᱟᱱᱤᱠ ᱕, ᱖ & ᱗ ᱢᱟᱨᱪ ) ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱡᱟᱣᱨᱟ ( religious congregation ) ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web | url= http://www.islamicacademy.org/html/Articles/English/EisaleSawab.htm | title= Conveying Rewards to the Deceased (Isaale Sawaab) |last= Qadri |first= M. Aqib Farid | publisher= Islamic Academy| access-date=2009-05-12}}</ref><ref>{{cite web | url= http://www.thefinancialexpress-bd.com/search_index.php?page=detail_news&news_id=22488 | title=Dariapur Sharif's Isale Sawab on Jan 17 | publisher= Financial Express, 14 January 2008 | access-date=2009-05-12}}</ref> [[File:JANGIPARA CD BLOCK MAP.svg|thumb|right|300px|ᱡᱚᱝᱜᱤᱯᱟᱲᱟ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱱᱱᱚᱭᱚᱱ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱯ]] == ᱴᱷᱟᱶ (Location) == ᱯᱷᱩᱨᱯᱷᱩᱨᱟ ᱫᱚ {{coord|22.7545|N|88.1301|E|}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱯᱷᱩᱨᱯᱷᱩᱨᱟ [[Gram Panchayat|ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱯᱷᱩᱨᱯᱷᱩᱨᱟ, ᱯᱩᱨᱵᱚ ᱫᱩᱨᱜᱟᱹᱯᱩᱨ, ᱜᱳᱯᱟᱞᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱦᱳᱥᱮᱱᱯᱩᱨ, ᱫᱟᱠᱷᱤᱱᱫᱤᱦᱤ, ᱨᱟᱢᱯᱟᱲᱟ, ᱛᱳᱨᱟᱞᱯᱩᱨ, ᱥᱚᱱᱛᱳᱥᱯᱩᱨ, ᱪᱟᱠ ᱵᱟᱨᱟᱫᱟ, ᱵᱮᱞᱯᱟᱲᱟ, ᱨᱟᱢᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱱᱤᱞᱟᱨᱯᱩᱨ, ᱪᱟᱨᱯᱩᱨ, ᱵᱟᱠᱪᱟ, ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ, ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱨᱚᱯᱩᱨ, ᱦᱟᱡᱤᱯᱩᱨ, ᱟᱨ ᱵᱷᱤᱢᱯᱩᱨ᱾<ref name=Jangipara>{{cite web | url =http://www.wbphed.gov.in/applications/Phedweb/Block2Villpdf.php?State_Cd=19&Dist_Cd=12&Blk_Cd=0016 | title =Census Data District Name: Hooghly(12) Block Name: Jangipara (0016) | publisher =West Bengal Govt | access-date =2009-02-04 | archive-date =2025-05-06 | archive-url =https://web.archive.org/web/20250506054315/http://www.wbphed.gov.in/applications/Phedweb/Block2Villpdf.php?State_Cd=19&Dist_Cd=12&Blk_Cd=0016 | url-status =dead }}</ref> == ᱦᱚᱲ ᱮᱞ (Demographics) == ᱒᱐᱐᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱷᱩᱨᱯᱷᱩᱨᱟ ᱨᱮ ᱖,᱗᱒᱐ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑,᱑᱓᱓ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱮᱰᱭᱩᱞᱰ ᱠᱟᱥᱴ ( Scheduled Castes ) ᱟᱨ ᱑᱙᱕ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱮᱰᱭᱩᱞᱰ ᱴᱨᱟᱭᱤᱵᱽ ( Scheduled Tribes ) ᱨᱤᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=Jangipara/> == ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ (Education) == ᱯᱷᱩᱨᱯᱷᱩᱨᱟ ᱦᱟᱭ ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥᱟ ᱫᱚ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱩᱪᱪᱚ ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱠᱟᱩᱱᱥᱤᱞ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱳ-ᱮᱰᱩᱠᱮᱥᱚᱱ ( coeducational ) ᱥᱟᱸᱥᱛᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱤᱝᱞᱤᱥ, ᱱᱟᱜᱟᱢ, ᱵᱷᱩᱜᱚᱞ, ᱫᱚᱨᱥᱚᱱ ( philosophy ), ᱨᱟᱡᱽ ᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱬᱮᱥ, ᱢᱮᱛᱷᱢᱮᱴᱤᱠᱥ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱽᱭᱚᱵᱚᱥᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web | url = http://wbchse.nic.in/admin/Hooghly_school_list.php?page=12&| title = Hooghly district exam venue | publisher = West Bengal Council of Higher Secondary Education |access-date = 6 October 2018}}</ref> ᱑᱙᱐᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱯᱷᱩᱨᱯᱷᱩᱨᱟ ᱦᱟᱭ ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥᱟ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱤᱞᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱮ [[madrasah|ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥᱟ]] ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbmadrasahboard.110mb.com/listofmadrasah.htm |title = Contents showing the district-wise total number of different types of Madrasahs recognised by West Bengal Board of Madrasah Education as on 30.04.2001 |access-date = 2009-02-06 |work = Hooghly District |archive-date = 2011-05-21 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110521085807/http://wbmadrasahboard.110mb.com/listofmadrasah.htm |url-status = dead }}</ref> [[Aliah University|ᱟᱞᱤᱭᱟ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ]] ᱫᱚ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱮᱭᱟ "ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ" ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣᱮᱫᱼᱟ — ᱵᱟᱴᱱᱟ (ᱢᱟᱞᱫᱟ ᱡᱤᱞᱞᱟ ᱨᱮ), ᱵᱮᱞᱰᱟᱝᱜᱟ (ᱢᱩᱨᱥᱤᱫᱟᱵᱟᱫᱽ ᱡᱤᱞᱞᱟ ᱨᱮ) ᱟᱨ ᱯᱷᱩᱨᱯᱷᱩᱨᱟ ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ ᱨᱮᱱᱟᱜ "ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ" ᱠᱚ᱾ ᱠᱚᱢᱯᱩᱴᱚᱨ ᱮᱯᱞᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ "ᱱᱟᱶᱟ ᱥᱟ subject/ ᱥᱟᱛᱟᱢ" ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱥᱟᱨᱵᱷᱤᱥ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ (Public Service Commission) ᱫᱣᱟᱨᱟ ᱠᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞᱚᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite news | url = http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=172088 | title = Finally, Calcutta Madrasa gets status of college | access-date = 2009-02-06 | last = Shamsi | first = Mohammed Shafi | publisher = Indian Express, 3 March 2006 }}{{dead link|date=February 2023|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> [[Furfura Fatehia Senior Madrasah|ᱯᱷᱩᱨᱯᱷᱩᱨᱟ ᱯᱷᱟᱛᱮᱦᱤᱭᱟ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥᱟ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱟᱨ ᱴᱤᱪᱚᱨ-ᱤᱱ-ᱪᱟᱨᱡᱽ ᱥᱮᱠᱷ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱨᱚᱯᱷᱤᱠᱩᱞ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱫᱚ ᱒ dot / ᱒᱐᱐᱗ ᱨᱮ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ (National Award for Teachers) ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ᱾<ref> {{cite web|url = http://www.education.nic.in/secedu/TEACHERS/WB.pdf|title = National Award to Teachers, 2007|access-date = 2009-02-06|publisher = Government of India, Ministry of Human Resource Development, (Department of School Education & Literacy)|archive-url = https://web.archive.org/web/20090205113650/http://www.education.nic.in/secedu/TEACHERS/WB.pdf|archive-date = 5 February 2009|url-status = dead|df = dmy-all}} </ref><ref>{{cite news | url =http://www.expressindia.com/latest-news/16-state-teachers-to-be-honoured-by-Centre/357634/ | title =16 state teachers to be honoured by Centre | access-date =2009-02-06 | last =Singh | first =Shiv Sahay | publisher =Indian Express, 5 September 2008 | archive-date =2012-09-21 | archive-url =https://web.archive.org/web/20120921223348/http://www.expressindia.com/latest-news/16-state-teachers-to-be-honoured-by-Centre/357634/ | url-status =dead }}</ref> == ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ (Healthcare) == ᱯᱷᱩᱨᱯᱷᱩᱨᱟ ᱨᱮ ᱑᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱮᱰ ᱟᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ [[Primary Health Centre (India)|ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ]] ( ᱯᱨᱟᱛᱷᱚᱢᱤᱠ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱠᱮᱸᱫᱽᱨᱚ ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref name=medical>{{cite web | url = https://www.wbhealth.gov.in/ | title = Health & Family Welfare Department | work = Health Statistics | publisher = Government of West Bengal | access-date = 4 October 2018 | archive-date = 28 October 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211028134305/https://qphs.fs.quoracdn.net/main-qimg-99a499ee367f0c1530476c81086270c8 | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hooghly.gov.in/phc_sri.htm |title=Hooghly.gov.phc |access-date=4 October 2018 |archive-date=17 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170217134750/http://www.hooghly.gov.in/phc_sri.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news | url =http://www.expressindia.com/latest-news/16-state-teachers-to-be-honoured-by-Centre/357634/ | title =16 state teachers to be honoured by Centre | access-date =2009-02-06 | last =Singh | first =Shiv Sahay | publisher =Indian Express, 5 September 2008 | archive-date =2012-09-21 | archive-url =https://web.archive.org/web/20120921223348/http://www.expressindia.com/latest-news/16-state-teachers-to-be-honoured-by-Centre/357634/ | url-status =dead }}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ (References) == {{Reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ (External links) == * [http://hooghlydistrict.info/hooghly-district-travel-and-tourism-fur-furah-sharif.html ᱯᱷᱩᱨᱯᱷᱩᱨᱟ ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231005180802/http://hooghlydistrict.info/hooghly-district-travel-and-tourism-fur-furah-sharif.html |date=2023-10-05 }} * [https://wbtourism.gov.in/destination/place/furfura_sharif ᱯᱷᱩᱨᱯᱷᱩᱨᱟ ᱥᱚᱨᱤᱯᱷ - ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱩᱨᱤᱡᱚᱢ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ] {{Mosques in India}} {{Srirampore subdivision}} {{Hooghly District}} [[Category:Villages in Hooghly district]] k47xdibq7oibevds3r79jglcr1s0b8s ᱦᱚᱨᱚᱠᱛᱳᱲ 0 37985 197663 197569 2026-09-06T12:52:58Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197663 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱦᱟᱨᱟᱠᱛᱳᱨ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal # India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.5215|N|86.4516|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ᱑᱓᱐᱙ | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] | timezone1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱱ ᱚᱠᱛᱚ|ᱟᱭ.ᱮᱥ.ᱴᱤ]] | utc_offset1 = +᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[ᱯᱤᱱ ᱠᱳᱰ|ᱯᱤᱱ]] | postal_code = ᱗᱒᱓ᱰ᱑᱕᱕ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ/[[ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱰᱤ]] ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱓᱒᱕᱑ | registration_plate = | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ)|ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] | blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[ᱯᱟᱲᱟ (ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ)|ᱯᱟᱲᱟ]] | website = {{URL|purulia.gov.in/}} | footnotes = }} '''ᱦᱟᱨᱟᱠᱛᱳᱨ''' (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱫᱮᱣᱞᱵᱷᱤᱴᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ) ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱟᱲᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱟᱲᱟ]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== {{OSM Location map | width=450| height=300| zoom=10 | coord={{coord|23|35|0|N|86|41|0|E}}| float=left|caption='''ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ'''<br/>ᱮᱢ (M): ᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱥᱤ.ᱴᱤ (CT): ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱟᱨ (R): ᱟᱹᱛᱩ/ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ, ᱮᱭᱤᱪ (H): ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ/ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱛᱟᱞᱢᱟ, ᱴᱤ (T): ᱧᱮᱞᱡᱚᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ<br/>ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱧᱮᱞ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ |mark-coord1={{coord|23|36|0|N|86|28|19|E}} | label-pos1=right|label1= ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱰᱤᱦ| numbered1=CT| mark-title1= [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱰᱤᱦ]] (CT)|label-color1= #800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1=#A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|23|35|5|N|86|28|34|E}} | label-pos2=right|label2=ᱠᱟᱸᱠᱤ| numbered2=CT| mark-title2= [[ᱠᱟᱸᱠᱤ, ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱠᱟᱸᱠᱤ]] (CT) |mark-coord3={{coord|23|32|50|N|86|31|5|E}} | label-pos3=right|label3=ᱫᱩᱵᱽᱨᱟ| numbered3=CT| mark-title3= [[ᱫᱩᱵᱽᱨᱟ, ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱫᱩᱵᱽᱨᱟ]] (CT) |mark-coord4={{coord|23|29|52|N|86|33|43|E}} | label-pos4=left|label4=ᱪᱟᱯᱟᱲᱤ| numbered4=CT| mark-title4= [[ᱪᱟᱯᱟᱲᱤ]] (CT) |mark-coord5={{coord|23|28|56|N|86|31|32|E}} | label-pos5=left|label5=ᱥᱚᱝᱠᱚᱨᱟ| numbered5=CT| mark-title5= [[ᱥᱚᱝᱠᱚᱨᱟ, ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱥᱚᱝᱠᱚᱨᱟ]] (CT) |mark-coord6={{coord|23|37|12|N|86|28|19|E}} | label-pos6=left|label6=ᱱᱚᱵᱚᱜᱽᱨᱟᱢ| numbered6=CT| mark-title6= [[ᱱᱚᱵᱚᱜᱽᱨᱟᱢ, ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱱᱚᱵᱚᱜᱽᱨᱟᱢ]] (CT) |mark-coord7={{coord|23|40|48|N|86|48|15|E}} | label-pos7=left|label7=ᱥᱟᱞᱛᱳᱲᱮ| numbered7=CT| mark-title7= [[ᱥᱟᱞᱛᱳᱲᱮ]] (CT) |mark-coord8={{coord|23|40|30|N|86|49|10|E}} | label-pos8=top|label8=ᱦᱤᱡᱩᱞᱤ| numbered8=CT| mark-title8= [[ᱦᱤᱡᱩᱞᱤ]] (CT) |mark-coord9={{coord|23|40|26|N|86|50|15|E}} | label-pos9=right|label9=ᱯᱟᱨᱵᱮᱞᱤᱭᱟ| numbered9=CT| mark-title9= [[ᱯᱟᱨᱵᱮᱞᱤᱭᱟ]] (CT) |mark-coord10={{coord|23|38|18|N|86|38|16|E}} | label-pos10=right|label10=ᱟᱪᱠᱳᱰᱟ| numbered10=H| mark-title10= [[ᱟᱪᱠᱳᱰᱟ]] (H) |shape-color10=#AA6666 |mark-coord11={{coord|23|28|48|N|86|33|37|E}} | label-pos11= right|label11=ᱟᱱᱟᱨᱟ| numbered11=R| mark-title11= [[ᱟᱱᱟᱨᱟ, ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱟᱱᱟᱨᱟ]] (R) |shape-color11=#C42222 |mark-coord12={{coord|23|37|1|N|86|33|10|E}} | label-pos12=right|label12=ᱪᱮᱞᱤᱭᱟᱢᱟ| numbered12=R| mark-title12= [[ᱪᱮᱞᱤᱭᱟᱢᱟ]] (R) |shape-color12=#C42222 |mark-coord13={{coord|23|35|40|N|86|45|31|E}} | label-pos13=right|label13=ᱜᱳᱵᱟᱜᱽ| numbered13=R| mark-title13= [[ᱜᱳᱵᱟᱜᱽ]] (R) |shape-color13=#C42222 |mark-coord14={{coord|23|31|30|N|86|27|5|E}} | label-pos14=right|label14=ᱦᱟᱨᱟᱠᱛᱳᱨ| numbered14=H| mark-title14= ᱦᱟᱨᱟᱠᱛᱳᱨ (H)|shape-color14=black| label-size14=13|label-color14=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors --> |mark-coord15={{coord|23|36|29|N|86|47|57|E}} | label-pos15=left|label15=ᱦᱟᱨᱢᱟᱰᱤᱦ| numbered15=R| mark-title15= [[ᱦᱟᱨᱢᱟᱰᱤᱦ]] (R) |shape-color15=#C42222 |mark-coord16={{coord|23|39|40|N|86|49|30|E}} | label-pos16=right|label16=ᱱᱤᱛᱩᱲᱤᱭᱟ| numbered16=R| mark-title16= [[ᱱᱤᱛᱩᱲᱤᱭᱟ]] (R) |shape-color16=#C42222 |mark-coord17={{coord|23|30|42|N|86|31|12|E}} | label-pos17=right|label17=ᱯᱟᱲᱟ| numbered17=H| mark-title17= [[ᱯᱟᱲᱟ, ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱯᱟᱲᱟ]] (H) |shape-color17=#AA6666 |mark-coord18={{coord|23|38|50|N|86|48|30|E}} | label-pos18=right|label18=ᱥᱚᱨᱵᱟᱨᱤ| numbered18=R| mark-title18= [[ᱥᱚᱨᱵᱟᱨᱤ]] (R) |shape-color18=#C42222 |mark-coord19={{coord|23|36|45|N|86|31|25|E}} | label-pos19=left|label19=ᱩᱥᱤᱨ| numbered19=R| mark-title19= [[ᱩᱥᱤᱨ]] (R) |shape-color19=#C42222 |mark-coord20={{coord|23|36|10|N|86|33|31|E}} | label-pos20=right|label20=ᱵᱟᱱᱫᱟ ᱫᱮᱣᱞ| numbered20=H| mark-title20= [[ᱵᱟᱱᱫᱟ ᱫᱮᱣᱞ]] (H)| shape-color20=#AA6666 |mark-coord21={{coord|23|37|30|N|86|46|20|E}} | label-pos21=left|label21= ᱜᱚᱲ ᱯᱚᱧᱪᱚᱠᱳᱴ| numbered21=H| mark-title21= [[ᱜᱚᱲ ᱯᱚᱧᱪᱚᱠᱳᱴ]] (H)| shape-color21=#AA6666 |mark-coord22={{coord|23|39|58|N|86|36|23|E}} | label-pos22=right|label22=ᱛᱮᱞᱠᱩᱯᱤ| numbered22=H| mark-title22= [[ᱛᱮᱞᱠᱩᱯᱤ]] (H)| shape-color22=#AA6666 |mark-coord23={{coord|23|34|46|N|86|45|42|E}} | label-pos23=left|label23=ᱨᱟᱢᱠᱟᱱᱟᱞᱤ| numbered23=R| mark-title23= [[ᱨᱟᱢᱠᱟᱱᱟᱞᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] (R) |shape-color23=#C42222 |mark-coord24= {{coord|23|36|40|N|86|50|21|E}}| label-pos24=right|label24=ᱢᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟ| numbered24=CT| mark-title24= [[ᱢᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟ]] (CT) |mark-coord25= {{coord|23|30|23|N|86|41|37|E}} | label-pos25=right|label25=ᱟᱨᱨᱟ| numbered25=CT| mark-title25= [[ᱟᱨᱨᱟ, ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱟᱨᱨᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ]] (CT) |mark-coord26={{coord|23|29|10|N|86|39|45|E}} | label-pos26=right|label26=ᱠᱟᱱᱴᱟᱨᱟᱝᱜᱩᱨᱤ| numbered26=CT| mark-title26= [[ᱠᱟᱱᱴᱟᱨᱟᱝᱜᱩᱨᱤ]] (CT) |mark-coord27={{coord|23|30|10|N|86|40|0|E}} | label-pos27=left|label27=ᱟᱫᱽᱨᱟ| numbered27=CT| mark-title27= [[ᱟᱫᱽᱨᱟ, ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱟᱫᱽᱨᱟ]] (CT) |mark-coord28={{coord|23|25|19|N|86|39|43|E}} | label-pos28=right|label28=ᱞᱟᱯᱟᱨᱟ| numbered28=CT| mark-title28= [[ᱞᱟᱯᱟᱨᱟ, ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱞᱟᱯᱟᱨᱟ]] (CT) |mark-coord29={{coord|23|32|50|N|86|40|12|E}} | label-pos29=top|label29= ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨ| numbered29=M| mark-title29= [[ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨ, ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨ]] (M) |shape-color29=#800000 |mark-coord30={{coord|23|34|30|N|86|50|40|E}} | label-pos30=right|label30=ᱵᱚᱲᱚᱱᱛᱤ| numbered30=T| mark-title30= [[ᱵᱚᱲᱚᱱᱛᱤ]] (T) |shape-color30=green |mark-coord31={{coord|23|26|10|N|86|41|0|E}} | label-pos31=right|label31= ᱠᱚᱞᱞᱳᱞᱤ| numbered31=R| mark-title31= [[ᱠᱚᱞᱞᱳᱞᱤ]] (R) |shape-color31=#C42222 |mark-coord32={{coord|23|26|11|N|86|40|13|E}} | label-pos32=left|label32=ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ| numbered32=H| mark-title32= [[ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱠᱟᱥᱤᱯᱩᱨ]] (H) |shape-color32=#AA6666 |mark-coord33={{coord|23|38|0|N|86|52|30|E}} | label-pos33=left|label33=ᱢᱚᱫᱷᱩᱠᱩᱱᱰᱟ| numbered33=R| mark-title33= [[ᱢᱚᱫᱷᱩᱠᱩᱱᱰᱟ]] (R)|shape-color33=#C42222 |mark-coord34={{coord|23|35|20|N|86|49|27|E}} | label-pos34=right|label34=ᱢᱩᱨᱟᱰᱰᱤ| numbered34=R| mark-title34= [[ᱢᱩᱨᱟᱰᱰᱤ]] (R) |shape-color34=#C42222 |mark-coord35={{coord|23|34|45|N|86|48|24|E}} | label-pos35=bottom|label35=ᱨᱟᱢᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱯᱩᱨ| numbered35=R| mark-title35= [[ᱨᱟᱢᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱯᱩᱨ, ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱨᱟᱢᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱯᱩᱨ]] (R) |shape-color35=#C42222 |mark-coord36={{coord|23|31|44|N|86|51|50|E}} | label-pos36=left|label36=ᱥᱟᱱᱛᱩᱲᱤ| numbered36=R| mark-title36= [[ᱥᱟᱱᱛᱩᱲᱤ, ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱥᱟᱱᱛᱩᱲᱤ]] (R) |shape-color36=#C42222 |mark-coord37={{coord|23|32|53|N|86|43|35|E}} | label-pos37=right|label37=ᱵᱮᱨᱚ| numbered37=R| mark-title37= [[ᱵᱮᱨᱚ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] (R) |shape-color37=#C42222 |mark-coord38={{coord|23|31|10|N|86|40|51|E}} | label-pos38=right|label38=ᱡᱚᱭᱪᱚᱱᱰᱤ ᱯᱟᱦᱟᱲ| numbered38=R| mark-title38= [[ᱡᱚᱭᱪᱚᱱᱰᱤ ᱯᱟᱦᱟᱲ]] (R) |shape-color38=#C42222 |mark-coord39={{coord|23.6556|N|86.7486|E}}| label39= ᱯᱟᱧᱪᱮᱛ |labela39= ᱵᱩᱨᱩ| label-color39 = #C42222 | label-angle39=-50| label-pos39=bottom| label-size39=10| mark-size39=0| mark-title39 =none |mark-coord40={{coord|23.6736|N|86.6886|E}} |label40=ᱯᱟᱧᱪᱮᱛ ᱰᱮᱢ|labela40= ᱨᱤᱡᱚᱨᱵᱷᱚᱨ| label-color40 = #77A1CB| label-angle40=0| label-pos40=top| label-size40=10| mark-size40=0| mark-title40 =none |mark-coord41={{coord|23.6102|86.9303}}| label41=ᱫᱟᱢᱚᱫᱚᱨ ᱜᱟᱰᱟ| label-color41 = #77A1CB| label-angle41=5| label-pos41=top| label-size41=10| mark-size41=0| mark-title41 =none |arc-coordA={{coord|23|40|0|N|86|33|0|E}}|arc-textA= ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ| arc-text-colorA=hard grey| arc-angleA=-50| arc-gapA=3.5| arc-radiusA=0.43}} ===ᱴᱷᱟᱶ=== ᱦᱟᱨᱟᱠᱛᱳᱨ ᱫᱚ {{coord|23.5215|N|86.4516|E|display=inline}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ===ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱧᱮᱱᱮᱞ=== ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ [[ᱪᱷᱚᱴᱟᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱞᱩᱜᱷᱩᱵᱩᱨᱩ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱩᱥᱩᱞ ᱪᱚᱯᱚᱫ ᱚᱛ ᱟᱨ ᱪᱷᱤᱛᱭᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱩᱨᱩ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>Houlton, Sir John, ''Bihar, the Heart of India'', 1949, p. 170, Orient Longmans Ltd.</ref> [[ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ]] ᱫᱚ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱘᱓.᱘᱐% ᱦᱚᱲ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱑᱖.᱒᱐% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱑᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Purulia |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Planning and Statistics, Government of West Bengal |access-date = 12 January 2020 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱯᱟᱨᱵᱮᱞᱤᱭᱟ]] ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱩᱭᱞᱟᱹ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ<ref>{{cite web |title=Area wise Closed User Group (CUG) Telephone Numbers |url=https://art-macha.pl/a/sripur.pdf |access-date=11 August 2018 |work=Sodepur Area |publisher=Eastern Coalfields Limited}}</ref> ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱯᱞᱟᱱᱴ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ – ᱕᱐0 ᱢᱮᱜᱟᱣᱟᱴ (MW) ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱰᱤᱦ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]]<ref name=santaldih>{{cite web |url = http://stpswbpdcl.n-stars.org/ |title = Santaldih Thermal Power Station - WBPDCL |publisher = WBPDCL |access-date = 2011-08-24 |archive-date = 2010-01-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100111024838/http://stpswbpdcl.n-stars.org/ |url-status = dead }}</ref> ᱟᱨ ᱑᱒00 ᱢᱮᱜᱟᱣᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨ ᱛᱷᱟᱨᱢᱟᱞ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱾ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱩᱫᱽᱨᱤ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱫᱚᱢ ᱫᱚ ᱑᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱮ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱵᱟᱱᱫᱟ ᱫᱮᱣᱞ]] ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱢᱚᱦᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ|ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱢᱚᱦᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱱᱩᱢᱮᱱᱴ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = https://www.asikolkata.in/purulia.aspx | title = Old temple at Banda (locally known as deul) | publisher = ASI, Kolkata Circle | access-date = 23 January 2020 | archive-date = 1 February 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200201064955/https://www.asikolkata.in/purulia.aspx | url-status = dead }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://asi.nic.in/alphabetical-list-of-monuments-west-bengal/|title=List of Ancient Monuments and Archaeological Sites and Remains of West Bengal - Archaeological Survey of India|publisher= ASI|work= Item no. 134|access-date=25 January 2020}}</ref> ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱮᱞ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱱᱟᱣᱟ ᱜᱮᱭᱟ, ᱯᱚᱧᱪᱚᱠᱳᱴ ᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱟᱨ ᱢᱚᱱᱮ ᱞᱩᱵᱷᱟᱹᱣᱟᱜ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = https://asianheritagealertiaah.blogspot.in/2011/10/capital-in-shambles-garh-panchakot.html |title = Capital in shambles: Garh Panchakot, Purulia | publisher= Heritage in Peril| access-date = 1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.trekearth.com/gallery/Asia/India/East/West_Bengal/Garpanchkot/photo900506.htm |title = Historical ruins| publisher= Trek Earth | access-date = 1 December 2016}}</ref> <small>ᱱᱳᱴ: ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱮᱯ ᱫᱚ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱭ ᱩᱫᱩᱜᱟ ᱾ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱷᱩᱞ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱞᱤᱸᱠ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾</small> ==ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ== [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱦᱟᱨᱟᱠᱛᱳᱨ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱑,᱓᱐᱙ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱖᱕᱖ (᱕᱐%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱖᱕᱓ (᱕᱐%) ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐-᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱘᱙ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱦᱟᱨᱟᱠᱛᱳᱨ ᱨᱮ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱗᱐᱒ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱩᱢᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱖᱒.᱖᱘%) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = CD block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 29 January 2020}}</ref> ==ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ== ᱦᱟᱨᱟᱠᱛᱳᱨ ᱫᱚ [[ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱔᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱨᱩᱯ ᱨᱮ ᱦᱚᱨᱚ-ᱯᱟᱨᱵᱚᱛᱤ, ᱡᱚᱭᱱᱚ ᱛᱤᱨᱛᱷᱚᱝᱠᱚᱨ, ᱜᱟᱭᱚᱛᱨᱤ, ᱞᱳᱠᱮᱥᱣᱚᱨ ᱟᱨ ᱵᱤᱥᱱᱩ ᱟᱜ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱠᱚ ᱑᱐ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱨᱩᱯ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=District Census Handbook: Puruliya – Series 20, Part Xii A, Census of India 2011 |url=https://centratalentu.pl/c/1914_PART_A_DCHB_PURULIYA.pdf |access-date=29 January 2020 |work=Page 101: Brief Description of Places of Religious, Historical or Archaeological Importance and Places of Tourist Interest of the District |publisher=Directorate of Census Operations, West Bengal}}</ref> ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱦᱟᱨᱟᱠᱛᱳᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱷᱤᱯ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱭᱱᱚ ᱟᱨ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣᱟ ᱡᱮ ᱚᱸᱰᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱨᱟᱯᱷᱴ (ᱛᱤ ᱠᱟᱹᱨᱤ) ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱤᱭᱟᱹ ᱥᱩᱵᱷᱟᱥ ᱨᱚᱭ ᱮ ᱢᱚᱱᱮᱭᱟ ᱡᱮ ᱙ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱚᱠ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱨᱟᱯᱷᱴ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱥᱚᱱᱛᱤ ᱢᱩᱫᱽᱨᱤ ᱨᱮ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱚᱸᱰᱮᱱᱤᱡ ᱱᱟᱭᱠᱮ ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱢᱤᱥᱨᱚ ᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱛᱮ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>Ananda Bazar Patrika, in Bengali, 28 December 2019, Amar Gram</ref> ᱦᱟᱨᱟᱠᱛᱳᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱷᱤᱯ ᱫᱚ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱢᱚᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱢᱚᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ]] ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://asi.nic.in/asi_protected_monu_list.asp | title = Alphabetical list of state protected monuments| work= S-WB-98| publisher = Archaeological Society of India|access-date = 19 January 2020}}</ref> ==ᱦᱟᱨᱟᱠᱛᱳᱨ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ== <gallery widths="230px" heights="170px"> File:Haraktore Mound - Shiva Linga (2).jpg|ᱦᱟᱨᱟᱠᱛᱳᱨ ᱰᱷᱤᱯ File:Haraktore - Stone idols preserved inside a temple (1).jpg|ᱢᱩᱫᱽᱨᱤ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱠᱚ File:Haraktore - Temple board.jpg|ᱦᱟᱨᱟᱠᱛᱳᱨ ᱢᱩᱫᱽᱨᱤ ᱵᱳᱨᱰ </gallery> ==ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ== ᱓᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱮᱰ ᱥᱟᱶᱛᱮ [[ᱯᱟᱲᱟ, ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱯᱟᱲᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱲᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱲᱟ ᱥᱤ.ᱰᱤ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web| url = http://purulia.gov.in/distAdmin/departments/health/rural_health.html |title = Rural Health|publisher= Purulia district administration | access-date = 1 February 2020 }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{reflist}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{commons category|ᱦᱚᱨᱚᱠᱛᱳᱲ}} {{ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} {{ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱫᱽᱨᱤ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ]] pqn9uhq7qwd2x89rjt753cwyjw2ihd4 ᱥᱳᱦᱨᱟᱵᱽ ᱯᱤᱨᱳᱡᱽᱥᱟ ᱜᱳᱫᱽᱨᱮᱡᱽ 0 38010 197662 197608 2026-09-06T12:47:43Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197662 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ (᱑᱙᱑᱒–᱒᱐᱐᱐)}} {{Infobox person | name = ᱥᱳᱦᱨᱟᱵᱽ ᱜᱳᱫᱽᱨᱮᱡᱽ | image = Sohrab Pirojsha Godrej.jpg | caption = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1912|06|03}} | birth_place = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ|ᱵᱚᱢᱵᱮ]], [[ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱥᱤ]], ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛ | death_date = {{Death date and age|df=yes|2000|05|22|1912|06|03}} | death_place = [[ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ]], [[ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ]] | occupation = ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ<br/>ᱩᱫᱽᱭᱚᱜᱽ | organization = | movement = | children = | parents = [[ᱯᱤᱨᱳᱡᱽᱥᱟ ᱵᱩᱨᱡᱳᱨᱡᱤ ᱜᱳᱫᱽᱨᱮᱡᱽ]]<br/>ᱥᱩᱱᱟᱵᱟᱭ | awards = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱵᱤᱵᱷᱩᱥᱚᱬ]] | website = | image_size = | resting_place = | resting_place_coordinates = | other_names = ᱥᱳᱞᱤ | years_active = | known_for = [[ᱜᱳᱫᱽᱨᱮᱡᱽ ᱜᱟᱫᱮᱞ]] | spouse = | partner = }} '''ᱥᱳᱦᱨᱟᱵᱽ ᱯᱤᱨᱳᱡᱽᱥᱟ ᱜᱳᱫᱽᱨᱮᱡᱽ''' (᱓ ᱡᱩᱱ ᱑᱙᱑᱒ - ᱒᱒ ᱢᱮ ᱒᱐᱐᱐), ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ '''ᱥᱳᱞᱤ''' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱩᱫᱽᱭᱚᱜᱽ ᱟᱨ ᱜᱳᱫᱽᱨᱮᱡᱽ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ,<ref name="Giant who gave Godrej its global presence">{{cite web | url=https://www.rediff.com/business/2000/may/24spg.htm | title=Giant who gave Godrej its global presence | publisher=ReDiff | date=24 May 2000 | access-date=26 May 2016}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱨᱤᱭᱮᱞ ᱮᱥᱴᱮᱴ, ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱡᱤᱱᱤᱥ, ᱤᱱᱰᱚᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞ ᱤᱱᱡᱤᱱᱤᱭᱚᱨᱱᱤᱝ, ᱚᱲᱟᱜ ᱥᱟᱠᱟᱢ, ᱯᱷᱚᱨᱱᱤᱪᱟᱨ, ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱪᱟᱥ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱮᱨᱤᱯᱷ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Godrej Group profile">{{cite web | url=http://www.godrej.com/godrej/godrej/who-we-are.html | title=Godrej Group profile | publisher=Godrej Group | date=2016 | access-date=26 May 2016 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20160225130223/http://www.godrej.com/godrej/godrej/who-we-are.html | archive-date=25 February 2016 }}</ref> ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱓ ᱡᱩᱱ ᱑᱙᱑᱒ ᱨᱮ [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱜᱳᱫᱽᱨᱮᱡᱽ ᱜᱩᱴ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱶ-ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ [[ᱯᱤᱨᱳᱡᱽᱥᱟ ᱵᱩᱨᱡᱳᱨᱡᱤ ᱜᱳᱫᱽᱨᱮᱡᱽ]] ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name="S.P. Godrej hated chalta hai attitude">{{cite web | url=https://www.tribuneindia.com/2000/20000522/biz.htm#3 | title=S.P. Godrej hated chalta hai attitude | work=The Tribune | date=21 May 2000 | access-date=26 May 2016}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱩᱣᱤᱱ ᱢᱮᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱸᱴ ᱡᱮᱵᱤᱭᱚᱨᱥ ᱦᱟᱭ ᱤᱥᱠᱩᱞ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱥᱲᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱸᱴ ᱡᱮᱵᱤᱭᱚᱨᱥ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨᱮᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱟᱢᱮᱴ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Giant who gave Godrej its global presence" /> ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱩᱴ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Sohrab Godrej on Godrej Archives">{{cite web | url=http://archives.godrej.com/Sohrab_Godrej.html | title=Sohrab Godrej on Godrej Archives | publisher=Godrej Archives | date=2016 | access-date=26 May 2016 | archive-date=28 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160528171929/http://archives.godrej.com/Sohrab_Godrej.html | url-status=dead }}</ref> ==ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ== ᱜᱳᱫᱽᱨᱮᱡᱽ ᱜᱨᱩᱯ ᱳᱯᱷ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱡᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱥᱨᱤ ᱜᱚᱫᱽᱨᱮᱡᱽ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ, ᱡᱤᱣᱤᱵᱟᱫᱤ, ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱠᱚᱱᱴᱨᱚᱞ ᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ, ᱥᱮᱪᱮᱫ, ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ, ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ, ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱯᱚᱨᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱪᱮᱢᱵᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱚᱨᱥ - ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ; ᱠᱚᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱚᱯᱷ ᱤᱣᱭᱩ ᱪᱮᱢᱵᱚᱨᱥ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱚᱨᱥ ᱤᱱ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ; ᱤᱱᱰᱚ-ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱪᱮᱢᱵᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱚᱨᱥ ᱮᱸᱰ ᱤᱱᱰᱚᱥᱴᱨᱤ ᱟᱨ ᱤᱱᱰᱚ-ᱵᱮᱞᱡᱤᱭᱟᱱ ᱪᱮᱢᱵᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱚᱨᱥ ᱮᱸᱰ ᱤᱱᱰᱚᱥᱴᱨᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱮᱨᱤᱯᱷ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="Raj Bhavan Archives (A Class Files - Permanent Record)">{{Cite web |date=2018-05-29 |title=Raj Bhavan Archives (A Class Files - Permanent Record) |url=http://rajbhavan-maharashtra.gov.in/rajbhavan/pdf/rajbhavan_catelog.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20170722053826/http://rajbhavan-maharashtra.gov.in/rajbhavan/pdf/rajbhavan_catelog.pdf |archive-date=2017-07-22 |access-date=12 August 2017 |website=Rajbhavan Maharashtra}}</ref> ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱚ-ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱴᱮᱠᱱᱤᱠᱚᱞ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /> ===ᱜᱳᱫᱽᱨᱮᱡᱽ ᱯᱟᱨᱚᱢ=== ᱥᱳᱦᱨᱚᱵᱽ ᱜᱳᱫᱽᱨᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ, ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ, ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱤᱵᱮᱥ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱣᱟᱭᱤᱰ ᱯᱷᱟᱱᱰ ᱯᱷᱚᱨᱢ – ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱚᱯᱚᱦᱚᱫ ᱯᱨᱟᱥᱛᱷᱤᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱱᱮᱪᱩᱨᱟᱞ ᱦᱤᱥᱴᱨᱤ ᱥᱳᱥᱟᱭᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱩᱯ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ, ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱥᱳᱥᱟᱭᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱫᱟ ᱯᱷᱨᱮᱱᱰᱥ ᱚᱯᱷ ᱴᱨᱤᱡᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ, ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱯᱞᱟᱱᱤᱝ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱮᱴᱨᱚᱱ ᱟᱨ ᱯᱚᱯᱩᱞᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱱᱤᱝ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /> ==ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱵᱷᱩᱥᱚᱬ]] ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Padma Awards">{{cite web |date=2016 |title=Padma Awards |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=2015-10-15 |access-date=3 January 2016 |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱰᱤᱱᱵᱚᱨᱜᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱭᱩᱠ ᱯᱨᱤᱱᱥ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱷ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱣᱟᱭᱴ ᱯᱮᱞᱤᱠᱟᱱ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/2000/05/22/stories/0222000l.htm|website=[[The Hindu]]|title=S.P. Godrej dead|date=2000-05-22|access-date=2016-06-07}}{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/2000/20000522/biz.htm#3|title=The Tribune, Chandigarh, India - Business|website=www.tribuneindia.com|access-date=2016-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/news/2000/jun/24/guardianobituaries1|title=Sohrab Godrej|last1=P|first1=Haresh|last2=ya|date=24 June 2000|website=the Guardian|access-date=2016-06-07}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱤᱱᱫᱤᱨᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱯᱟᱨᱤᱭᱚᱵᱷᱚᱨᱚᱱ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾{{Citation needed|date=October 2024}} ==ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ''ᱵᱷᱚᱨᱯᱩᱨ ᱡᱤᱭᱚᱱ, ᱵᱷᱮᱡᱟᱭᱮᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ'' ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱩᱱᱤᱭᱤᱡ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱟᱛᱮ ᱵᱤ.ᱠᱮ ᱠᱚᱨᱚᱸᱡᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮᱭ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="GodrejKaranjia2001">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=PcvsAAAAMAAJ|title=Abundant living, restless striving: a memoir|date=January 2001|publisher=Viking|author1=Sohrab Pirojsha Godrej|author2=B. K. Karanjia|isbn=9780670912056 }}</ref> ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== * [[ᱜᱳᱫᱽᱨᱮᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ]] * [[ᱯᱤᱨᱳᱡᱽᱥᱟ ᱵᱩᱨᱡᱳᱨᱡᱤ ᱜᱳᱫᱽᱨᱮᱡᱽ]] * [[ᱜᱳᱫᱽᱨᱮᱡᱽ ᱜᱟᱫᱮᱞ]] {{Portal|India}} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * {{cite journal | url=http://www.godrej.com/godrej/GodrejandBoyce/pdf/2002/julaug/cover.htm | title=He Just Couldn't Let Things Be! | author=B. K. Karanjia | author-link=B. K. Karanjia | journal=Change | date=July 2002 | volume=2 | issue=4}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ᱜᱳᱫᱽᱨᱮᱡᱽ, ᱥᱳᱦᱨᱟᱵᱽ ᱯᱤᱨᱳᱡᱽᱥᱟ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱑᱒ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱐᱐ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱲᱟ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱮᱱᱴ ᱡᱮᱵᱷᱤᱭᱟᱨ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ, ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ, ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱥᱮᱨᱤᱯᱷ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱳᱫᱽᱨᱮᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱟᱨ ᱩᱫᱳᱜᱽ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱵᱷᱩᱥᱚᱬ ᱨᱤᱱ ᱧᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] 5z58w4hlbdnt218q8jaa50bmccswy7b ᱦᱟᱛᱩᱣᱟᱨᱟ 0 38014 197664 197627 2026-09-06T12:56:05Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 197664 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱦᱟᱛᱩᱣᱟᱨᱟ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India West Bengal # India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.351806|N|86.406361|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = ᱥᱤᱧᱚᱛ | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ᱒᱓᱕᱓ | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] | timezone1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱱ ᱚᱠᱛᱚ|ᱟᱭ.ᱮᱥ.ᱴᱤ]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ᱯᱤᱱ ᱠᱳᱰ|ᱯᱤᱱ]] | postal_code = ᱗᱒᱓᱑᱔᱗ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ/[[ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱰᱤ ᱠᱳᱰ|ᱮᱥ.ᱴᱤ.ᱰᱤ ᱠᱳᱰ]] | area_code = ᱐᱓᱒᱕᱔ | registration_plate = | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ (ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ)|ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] | blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ (ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ)|ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] | website = {{URL|purulia.gov.in/}} | footnotes = }} '''ᱦᱟᱛᱩᱣᱟᱨᱟ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱒ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ᱾ == ᱚᱛᱱᱚᱜ == {{OSM Location map | width=450| height=330| zoom=10 | coord={{coord|23|15|0|N|86|23|20|E}}| float=left|caption='''ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ'''<br/>M: ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ, CT: ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ, R: ᱟᱹᱛᱩ/ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ, H: ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ/ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱛᱟᱞᱢᱟ, F: ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ<br/>ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱟᱥᱚᱞ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ |mark-coord1={{coord|23|22|20|N|86|19|15|E}} | label-pos1=left|label1= ᱞᱟᱜᱽᱫᱟ| numbered1=CT| mark-title1= [[ᱞᱟᱜᱽᱫᱟ]] (CT)|label-color1= #800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1=#A40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|23|21|55|N|86|21|40|E}} | label-pos2=top|label2=ᱨᱟᱜᱷᱚᱵᱽᱯᱩᱨ| numbered2=CT| mark-title2= [[ᱨᱟᱜᱷᱚᱵᱽᱯᱩᱨ]] (CT) |mark-coord3={{coord|23|21|16|N|86|29|8|E}} | label-pos3=right|label3=ᱦᱩᱴᱢᱩᱲᱟ| numbered3=CT| mark-title3= [[ᱦᱩᱴᱢᱩᱲᱟ]] (CT) |mark-coord4={{coord|23|7|0|N|86|13|12|E}} | label-pos4=right|label4=ᱵᱚᱞᱚᱨᱟᱢᱯᱩᱨ| numbered4=CT| mark-title4= [[ᱵᱚᱞᱚᱨᱟᱢᱯᱩᱨ, ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱵᱚᱞᱚᱨᱟᱢᱯᱩᱨ]] (CT) |mark-coord5={{coord|23|20|24|N|86|21|36|E}} | label-pos5=left|label5= ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ| numbered5=M| mark-title5= [[ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] (M) |shape-color5=#800000 |mark-coord6={{coord|23|16|43|N|86|26|32|E}} | label-pos6=right|label6=ᱟᱱᱟᱭᱡᱟᱢᱵᱟᱫᱽ| numbered6=H| mark-title6= [[ᱟᱱᱟᱭᱡᱟᱢᱵᱟᱫᱽ]] (H) |shape-color6=#AA6666 |mark-coord7={{coord|23|19|52|N|86|10|20|E}} | label-pos7=right|label7=ᱟᱲᱥᱟ| numbered7=R| mark-title7= [[ᱟᱲᱥᱟ, ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱟᱲᱥᱟ]] (R) |shape-color7=#C42222 |mark-coord8={{coord|23|5|10|N|86|14|2|E}} | label-pos8=right|label8=ᱵᱟᱜᱷᱟᱰᱤᱦ| numbered8=R| mark-title8= [[ᱵᱟᱜᱷᱟᱰᱤᱦ]] (R) |shape-color8=#C42222 |mark-coord9={{coord|23|21|28|N|86|23|14|E}} | label-pos9=right|label9=ᱵᱚᱝᱜᱟᱵᱟᱲᱤ| numbered9=R| mark-title9= [[ᱵᱚᱝᱜᱟᱵᱟᱲᱤ]] (R) |shape-color9=#C42222 |mark-coord10={{coord|23|14|23|N|86|19|32|E}} | label-pos10=right|label10=ᱪᱟᱠᱟᱞᱛᱳᱲ| numbered10=R| mark-title10= [[ᱪᱟᱠᱟᱞᱛᱳᱲ]] (R) |shape-color10=#C42222 |mark-coord11={{coord|23|18|55|N|86|20|10|E}} | label-pos11=right|label11=ᱪᱟᱠᱫᱟ| numbered11=R| mark-title11= [[ᱪᱟᱠᱫᱟ, ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱪᱟᱠᱫᱟ]] (R) |shape-color11=#C42222 |mark-coord12={{coord|23|22|52|N|86|25|1|E}} | label-pos12=right|label12=ᱪᱷᱟᱨᱨᱟ| numbered12=H| mark-title12= [[ᱪᱷᱟᱨᱨᱟ, ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱪᱷᱟᱨᱨᱟ]] (H) |shape-color12=#AA6666 |mark-coord13={{coord|23|18|16|N|86|36|43|E}} | label-pos13=left|label13=ᱫᱟᱞᱫᱟᱞᱤ| numbered13=R| mark-title13= [[ᱫᱟᱞᱫᱟᱞᱤ]] (R) |shape-color13=#C42222 |mark-coord14={{coord|23|18|0|N|86|39|0|E}} | label-pos14=right|label14=ᱦᱩᱲᱟ| numbered14=R| mark-title14= [[ᱦᱩᱲᱟ, ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱦᱩᱲᱟ]] (R) |shape-color14=#C42222 |mark-coord15={{coord|23|16|10|N|86|11|34|E}} | label-pos15=right|label15=ᱥᱤᱨᱠᱟᱵᱟᱫᱽ| numbered15=R| mark-title15= [[ᱥᱤᱨᱠᱟᱵᱟᱫᱽ]] (R) |shape-color15=#C42222 |mark-coord16={{coord|23|20|35|N|86|24|22|E}} | label-pos16=right|label16=ᱦᱟᱛᱩᱣᱟᱨᱟ| numbered16=R| mark-title16= ᱦᱟᱛᱩᱣᱟᱨᱟ (R)|shape-color16=black| label-size16=13|label-color16=black <!-- ᱚᱱᱚᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱫᱚ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱨᱚᱝ ᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱢᱮ --> |mark-coord17={{coord|23|22|55|N|86|7|52|E}} | label-pos17=right|label17=ᱫᱮᱣᱞᱜᱷᱟᱴᱟ| numbered17=H| mark-title17= [[ᱫᱮᱣᱞᱜᱷᱟᱴᱟ]] (H) |shape-color17=#AA6666 |mark-coord18={{coord|23|21|40|N|86|20|23|E}} | label-pos18=left|label18= ᱥᱤᱫᱚ ᱠᱟᱹᱱᱦᱩ ᱵᱤᱨᱥᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ| numbered18=F| mark-title18= [[ᱥᱤᱫᱚ ᱠᱟᱹᱱᱦᱩ ᱵᱤᱨᱥᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] (F) |shape-color18=#967117 |mark-coord19={{coord|23|21|0|N|86|20|27|E}} | label-pos19=left|label19= ᱥᱚᱭᱱᱤᱠ ᱟᱥᱲᱟ| numbered19=F| mark-title19= [[ᱥᱚᱭᱱᱤᱠ ᱟᱥᱲᱟ, ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱥᱚᱭᱱᱤᱠ ᱟᱥᱲᱟ]] (F) |shape-color19=#967117 |mark-coord20={{coord|23.2487|86.4524}}| label20=ᱠᱟᱸᱥᱟᱵᱟᱛᱤ ᱜᱟᱰᱟ| label-color20 = #77A1CB| label-angle20=15| label-pos20=top| label-size20=10| mark-size20=0| mark-title20 =none |mark-coord21={{coord|23.1894|N|86.1528|E}}| label21= ᱚᱡᱚᱫᱷᱤᱭᱟᱹ |labela21= ᱵᱩᱨᱩ| label-color21 = #C42222 | label-angle21=0| label-pos21=bottom| label-size21=10| mark-size21=0| mark-title21 =none}} === ᱴᱷᱟᱶ === ᱦᱟᱛᱩᱣᱟᱨᱟ ᱫᱚ {{coord|23.351806|N|86.406361|E|display=inline}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ === ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱮᱱᱮᱞ === ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ [[ᱪᱷᱳᱴᱟᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱞᱩᱜᱷᱩᱵᱩᱨᱩ|ᱪᱷᱳᱴᱟᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱯᱟᱴᱷᱟᱨ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮᱱᱟᱜ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱫᱚ ᱩᱥᱩᱞ ᱪᱚᱯᱚᱫ ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱪᱷᱤᱛᱭᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱩᱨᱩ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ [[ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱫᱚ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱮᱥᱮᱫ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱ ᱘᱓.᱘᱐% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱥᱟᱶ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ [[ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱥᱩᱨᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱥᱚᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱑᱘.᱕᱘% ᱦᱚᱲ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱠᱟᱱᱟ, ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱔ ᱭᱟ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ [[ᱠᱟᱸᱥᱟᱵᱟᱛᱤ ᱜᱟᱰᱟ|ᱠᱟᱸᱥᱟᱵᱟᱛᱤ]] (ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱟᱸᱥᱟᱭ) ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱚ ᱑੧ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱮ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱟᱨᱮ ᱜᱮᱭᱟ᱾ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ - ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱥᱚᱭᱱᱤᱠ ᱟᱥᱲᱟ, [[ᱵᱚᱝᱜᱟᱵᱟᱲᱤ]] ᱨᱮ ᱨᱟᱢᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱯᱤᱴᱷ, ᱦᱟᱛᱩᱣᱟᱨᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱮᱰᱤᱠᱮᱞ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ, ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ᱾<ref>Houlton, Sir John, ''Bihar, the Heart of India'', 1949, p. 170, Orient Longmans Ltd.</ref><ref>{{cite web |url = http://wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |title = District Statistical Handbook 2014 Purulia |work = Tables 2.1, 2.2 |publisher = Department of Planning and Statistics, Government of West Bengal |accessdate = 12 January 2020 |archive-date = 21 January 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1914_PART_A_DCHB_PURULIYA.pdf | title = District Census Handbook, Puruliya, Series 20, Part XII A| work= Deulghat - Pages 99-100: Brief Description of Places of Religious, Historical or Archaeological Importance and Places of Tourist Importance of the District |publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal |accessdate = 21 January 2020}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/DCHB/DCHB_A/19/1914_PART_A_DCHB_PURULIYA.pdf | title = District Census Handbook, Puruliya, Series 20, Part XII A| work= Charra - Page 103: Brief Description of Places of Religious, Historical or Archaeological Importance and Places of Tourist Importance of the District |publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal |accessdate = 21 January 2020}}</ref><ref>{{cite web| url = https://skbu.ac.in/ |title = Sidho-Kano-Birsha University |publisher= SKBU | accessdate = 17 January 2020 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://sainikschoolpurulia.com/| title = Sainik School Purulia| publisher = SSP |accessdate = 1 February 2020}}</ref><ref>{{cite web | url = https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/west-bengals-rkm-college-bags-highest-naac-grade/articleshow/72731937.cms | title = West Bengal's RKM college bags highest NAAC grade| publisher = The Times of India, 16 December 2019 |accessdate = 31 January 2020}}</ref><ref>{{cite web| url = http://pgmch.edu.in/home| title = Purulia Government Medical College & Hospital| publisher = PGMCH| accessdate = 17 January 2020| archive-date = 26 October 2020| archive-url = https://web.archive.org/web/20201026232755/http://pgmch.edu.in/home| url-status = dead}}</ref> <small>ᱱᱳᱴ: ᱥᱟᱶ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱧᱩᱢᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱷᱩᱞ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾</small> == ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ == [[᱒᱐᱑᱑ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ|᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱦᱟᱛᱩᱣᱟᱨᱟ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱒,᱓᱕᱓ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱑,᱒᱒᱑ (᱕᱒%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱑,᱑᱓᱒ (᱔᱘%) ᱠᱩᱲᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱐-᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱫᱚ ᱓᱙᱕ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱦᱟᱛᱩᱣᱟᱨᱟ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑,᱔᱐᱑ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱗%)᱾<ref>{{cite web| url = http://censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-WB.html |title = CD block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= West Bengal – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | accessdate = 7 February 2020}}</ref> == ᱥᱮᱪᱮᱫ == ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱢᱮᱰᱤᱠᱮᱞ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱟᱨ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱫᱚ ᱦᱟᱛᱩᱣᱟᱨᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web | url = http://pgmch.edu.in/pages/1 | title = Purulia Government Medical College & Hospital | publisher = PGMCH | accessdate = 7 February 2020 | archive-date = 7 February 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200207114223/http://pgmch.edu.in/pages/1 | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/state-gets-5-more-med-colleges-with-650-seats-1-awaits-mci-nod/articleshow/69604868.cms | title = West Bengal gets 5 more medical colleges with 650seats; 1 awaits MCI nod | publisher = The Times of India, 1 June 2019 |accessdate = 7 February 2020}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist}} {{ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ]] {{Purulia-geo-stub}} h8i84w30g204g3naz3mo5eb5qi2t399 ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ/Archive 1 3 38019 197657 197654 2026-09-06T12:15:24Z ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ 1102 197657 wikitext text/x-wiki {{Talkarchive}} == ᱯᱚᱨᱚᱢ ᱵᱤᱻᱨ ᱪᱚᱠᱨᱚ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱮᱦᱚᱸᱨ == {{Invitation to join PVC edit-a-thon}} [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:R Ashwani Banjan Murmu|R Ashwani Banjan Murmu]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:R Ashwani Banjan Murmu|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱑:᱑᱗, ᱑᱖ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) == Feminism and Folklore 2025: Important Updates for Organizers & Jury == Hello Community Organizers and Jury, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. Feminism and Folklore is the largest Wikipedia contest organized by community members. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: # First Prize: $25 USD # Second Prize: $20 USD # Best Jury Article: $15 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Prizes will only be given to users who have more than 5 accepted articles. No prizes will be given for users winning below 5 accepted articles. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 75 organizers and Jury members for those who request for it. Remember, only 75 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 75 registrations, and the deadline is <nowiki>'''</nowiki>March 5, 2025<nowiki>'''</nowiki>. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeum8md6FqHY1ISWRLW5bqOAv_lcd1tpVtMMZfWKRDU_IffLQ/viewform?usp=dialog Form] Each organizer/jury who gets support will receive $40 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for Advocacy session on '''Saturday, Feb 28, 2025'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [[meta:Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia|Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia - Meta]] Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Stella and Tiven Wiki loves folklore international team [[User:SAgbley|SAgbley]] ([[User talk:SAgbley|talk]]) 04:39, 25 February 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/Community_Prizes&oldid=28309519 --> == Follow-Up: Support for Feminism and Folklore 2025 Contributions == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, I hope this message finds you well. We noticed that your community has signed up for the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore Writing Contest]], but there have been only a few contributions submitted via the [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ Campwiz tool] so far. We completely understand that challenges may arise, and we’d love to support you and your participants in streamlining the submission process. To assist your community, here’s a step-by-step guide to adding articles to the campaign. Feel free to share these instructions with your participants: === How to Submit Articles via Campwiz === '''Tool link:''' https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ # Access the Tool #* Visit Campwiz and log in with your Wikimedia account (same as your Wikipedia credentials). # Select the Campaign #* Scroll through the list of campaigns and click on your campaign. # Add Your Article #* Click on "'''+ SUBMIT NEW ARTICLE'''" button. #* Enter the exact title of your article in the “Tiltle” field. #* Click on "'''CHECK'''" button. #* If you have more articles to submit, click on the '''"SUBMIT ANOTHER"''' button. # Check your submissions. #* To check if your submissions went through please click on the '''"DETAILS"''' button #* Click on the '''SUBMISSIONS''' Button to see the list of your submissions. === Need Help? === * Technical issues? Ensure article titles are spelled correctly and meet the campaign’s theme (feminism, folklore, or gender-related topics). * Eligibility questions? New articles must follow Wikipedia’s notability guidelines. * Still stuck? Send an email to '''support@wikilovesfolklore.org'''! You can also reach out on the campaign’s Talk page. Your commitment to amplifying untold gendered narratives in folklore is invaluable, and we’re excited to see your community’s contributions come to life. Let’s work together to make this campaign a success! Looking forward to your response, Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organizer -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:29, 17 March 2025 (UTC) </div> </div> </div></div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Feminism and Folklore 2025 Jury Evaluation Guidelines & Results Submission == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, Thank you once again for your commitment and dedication to the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]] campaign! As we near the conclusion of this year’s contest, please follow the official jury guidelines when evaluating submissions: ===Jury Guidelines:=== * Articles must be created or expanded between 1st February and 31st March 2025. * Minimum article size: 3000 bytes and at least 300 words. * No poor or machine-translated content. * Articles must align with the Feminism and Folklore themes (feminism, gender, culture, folklore). * Articles should not be orphaned – they must be linked to at least one other article. * Submissions must not violate copyright rules and should follow local notability guidelines. * All articles must include proper references according to your local Wikipedia’s citation policies. * Once your local jury process is complete, kindly submit only the top 3 winners on the official results page: ===Submission Link:=== https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Please include the following for each winner: * Username * Link to the local user talkpage * Their ranking (1st, 2nd, or 3rd) For more information, you can also refer to the main contest page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 If you need help or have any questions, feel free to reach out. Warm regards, <br> Stella Sessy Agbley<br> Coordinator, Feminism and Folklore -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:48, 10 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation | Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Reminder: Submit Your Local Results for Wiki Loves Ramadan 2025 by 15 May == Dear ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ, Thank you for your valuable contributions to '''Wiki Loves Ramadan 2025''' in your communities! This is a kind reminder that the '''deadline to submit your local results is 15 May 2025'''. Please make sure to submit the '''complete and detailed results''' of your local contest on the following Meta-Wiki page: '''[[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Results]]''' Additionally, feel free to add a brief summary of your local event under the '''Results''' section in your country/region’s row on the participants page: '''[[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Participants]]''' If you need any assistance during this process, don’t hesitate to reach out. Thank you for your continued dedication and support! For, Wiki Loves Ramadan International Team ᱑᱑:᱕᱑, ᱒ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/WLR/List/Local_organizers&oldid=28651179 --> == Final Reminder – Submit Full Local Results for Wiki Loves Ramadan 2025 by 15 May EOD == Dear ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ, This is a final reminder that the deadline to submit your '''full and detailed local results''' for '''Wiki Loves Ramadan 2025''' is '''15 May 2025''' EOD. Please ensure you complete the following as soon as possible: * Submit your full results on Meta-Wiki here: '''[[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Results]]''' * Add a brief summary of your local event under the "Results" column on: '''[[Wiki Loves Ramadan 2025/Participants]]''' Failure to submit by the deadline may result in exclusion from the international jury consideration. If you need help or encounter any issues, feel free to contact the international team. Thank you once again for your dedication and hard work! ''Warm regards,''<br/> '''Wiki Loves Ramadan International Team''', ᱐᱒:᱓᱙, ᱑᱕ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/WLR/List/Local_organizers&oldid=28651179 --> == Share Your Feedback – Wiki Loves Ramadan 2025 == Dear ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ Thank you for being a part of '''[[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2025|Wiki Loves Ramadan 2025]]''' — whether as a contributor, jury member, or local organizer. Your efforts helped make this campaign a meaningful celebration of culture, heritage, and community on Wikimedia platforms. To help us improve and grow this initiative in future years, we kindly ask you to complete a short '''feedback form'''. Your responses are valuable in shaping how we support contributors like you. * '''Feedback Form:''' [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdXEtaqszxcwmTJa8pGT60E7GDtpbssNadR9vZFVFbLicGFBg/viewform Submit your feedback here] * '''Deadline to submit:''' 31 May 2025 It will only take a few minutes to complete, and your input will directly impact how we plan, communicate, and collaborate in the future. Thank you again for your support. We look forward to having you with us in future campaigns! Warm regards,<br/> ''Wiki Loves Ramadan International Team'' ᱐᱘:᱕᱑, ᱑᱙ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/WLR/List/Participants&oldid=28751574 --> == Final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] I hope this message finds you well. This is a final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results on Meta has elapsed. For participant prizes to be processed, your community must submit the necessary information as soon as possible. Please use the following link to submit your results: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Submit your results] We have extended the {{font color||yellow|'''submission deadline to 12 June 2025'''.}} Kindly note that failure to submit by this date will result in your group’s participants not receiving any prizes from us. Thank you for your attention to this important matter and for your continued contributions to the Feminism and Folklore campaign. Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 12:39, 08 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:FnF_2025_reminder_list&oldid=28842648 --> == Please Fill Feedback Form to Receive Your WLR 2025 Digital Certificate 🌙 == Dear ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ, Greetings from the Wiki Loves Ramadan 2025 International Organizing Team! Thank you once again for your valuable support and contribution as a '''Local Organizer / Jury Member''' for [[m:Wiki Loves Ramadan 2025|Wiki Loves Ramadan 2025]]. Your dedication played a vital role in making this global campaign a meaningful success across communities. As part of our post-event documentation and appreciation process, we kindly request you to complete the Participant Feedback Form. This will help us understand your experience and improve future campaigns: 📋 Feedback Form: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdXEtaqszxcwmTJa8pGT60E7GDtpbssNadR9vZFVFbLicGFBg/viewform After submitting the feedback, you’ll be able to request your personalized Digital Certificate of Appreciation through this quick form: 📄 Certificate Request Form: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc0yv5KHfUY21SpHkIpX_fJ9npsrfK4rWM4onDEkfnFtarcDw/viewform We highly appreciate your time in completing these forms. Should you need any assistance, feel free to reach out. Warm regards,<br/> Wiki Loves Ramadan International Team <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/WLR/List/2025_Local_Team&oldid=28893397 --> == ᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ WAM ᱵᱟᱨᱱᱥᱴᱟᱨ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:{{#if:2025}} Wikipedia Asian Month Barnstar.png|150px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱒᱐᱒᱕ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ᱡᱚᱦᱟᱨ '''ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ''' [[ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱒᱐᱒᱕|ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱒᱐᱒᱕]] ᱨᱮ ᱟᱢᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ᱾ ᱟᱢᱟᱜ [[ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱒᱐᱒᱕/ᱥᱟᱯᱲᱮᱛ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ|᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ]] ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ ᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ! ᱡᱚᱦᱟᱨ, [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱔:᱑᱗, ᱘ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) |} == ᱱᱮᱣᱛᱟ: ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ == <div style="background-color:#f0f8ff; border:1px solid #a2c1f0; border-radius:10px; padding:15px; margin:10px 0;"> <div style="text-align:center; font-size:120%; font-weight:bold;"> [[File:WP25 potential birthday logo.svg|center|class=skin-invert|link=ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕/ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ]] 🎉 ᱡᱚᱦᱟᱨ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ! 🎉 </div> ᱟᱢ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹᱢ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱼᱟ ᱡᱮ, ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱠᱟᱱ '''᱑᱕ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖''' ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱡᱟᱜ '''᱒᱕ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ''' ᱢᱟᱱᱟᱣᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, '''ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱱᱥ ᱚᱯᱷ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱞᱮᱝᱜᱽᱣᱮᱡᱽ ᱭᱩᱡᱚᱨ ᱜᱨᱩᱯ ''' ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱵᱷᱩᱨ '''ᱮᱰᱤᱴ-ᱟ-ᱛᱷᱚᱱ''' ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱟᱢᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱟᱢᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱢ ᱞᱮ ᱱᱮᱣᱛᱟ ᱭᱮᱫ ᱢᱮᱭᱟ ᱾ * 🗓️ '''ᱚᱠᱛᱚ:''' ᱑᱑ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ - ᱑᱗ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ * 🎁 '''ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ:''' ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱮᱱᱮᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱵᱟᱨᱱᱥᱴᱟᱨ ᱾ '''ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱞᱤᱱ ᱢᱮ:''' <div style="text-align:center; margin-top:10px;"> <span style="background-color:#3366cc; border-radius:5px; padding:8px 15px;">'''[[ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕/ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ|<span style="color:white;">👉 ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱥᱟᱦᱴᱟ</span>]]'''</span> </div> ᱟᱢᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱺᱜᱤ ᱨᱮ ᱞᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱭᱮᱱᱟ! ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱱᱥ ᱚᱯᱷ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱞᱮᱝᱜᱽᱣᱮᱡᱽ ᱭᱩᱡᱚᱨ ᱜᱨᱩᱯ, ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ<br> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱕:᱔᱑, ᱑᱐ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) </div> == ᱟᱢ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞ ᱵᱟᱵᱚᱛ == ᱡᱚᱦᱟᱨ, [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ|ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ]] ᱟᱢ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱮᱫᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱜᱮᱭᱟ, ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱜᱮ! ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱟᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱚᱱᱚᱞ ᱮᱹᱟᱭ. ᱛᱮᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱤᱧ ᱟᱢᱟᱜ ᱚᱱᱚᱞ ᱫᱚᱧ ᱦᱟᱛᱟᱣᱮᱫᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱩᱞ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱫᱟᱭᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱚᱞ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱩᱞ ᱠᱚ ᱥᱩᱫᱷᱨᱟᱹᱣ ᱢᱮ ᱟᱨ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱛᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱢᱮ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱢᱮ᱾ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ! [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱑:᱕᱐, ᱒᱓ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) == ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ == ᱡᱚᱦᱟᱨ! @[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ|ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ]] ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱟᱢᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱟᱹᱜᱩ ᱡᱚᱠᱷᱮᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱫᱤᱥᱟᱹᱭ ᱢᱮ: '''ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱟᱞᱚᱢ ᱠᱚᱯᱤ-ᱯᱮᱥᱴᱟ''': ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱣᱤᱠᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱟᱞᱚᱢ ᱟᱹᱜᱩᱭᱟ, ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩᱭ ᱢᱮ᱾ '''ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟᱭ ᱢᱮ''': ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱵᱟᱝ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱟᱹᱨᱩᱲᱟ᱾ '''ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱛᱮ ᱟᱨᱟᱜ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱫᱚᱦᱚᱭ ᱢᱮ''': ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱟᱨᱟᱜ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱞᱚᱢ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ᱾ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱛᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱮᱢ ᱢᱮ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱧᱮᱞ ᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱚᱱᱟ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱚᱱᱚᱞ ᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣᱜᱼᱟ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱜᱚᱲᱚ ᱫᱚᱨᱠᱟᱨ ᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱠᱩᱞᱤᱭᱤᱧ ᱢᱮ᱾ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱗:᱓᱔, ᱑᱙ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) == Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]] [[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group </div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=30642887 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱔:᱓᱑, ᱑᱘ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> lrmhlhbtwspwohnz2hin2lhvic9j6cw ᱪᱷᱟᱸᱪ:Talkarchive 10 38020 197656 2026-09-06T12:14:58Z ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ 1102 page added 197656 wikitext text/x-wiki {{tmbox |image = [[File:Replacement filing cabinet.svg|50px|Archive box]] |text = This is an archive of past discussions on [[{{TALKSPACE}}:{{BASEPAGENAME}}|the current talk page]]. '''Do not edit the contents of this page.''' If you wish to start a new discussion or revive an old one, please do so there. }}<includeonly>__NOEDITSECTION__ __NONEWSECTIONLINK__ __ARCHIVEDTALK__[[Category:Archives|{{BASEPAGENAME}}]]</includeonly><noinclude> {{documentation}} </noinclude> rh6cg42n89m6pjvc3qeu5sghe01jp93 197658 197656 2026-09-06T12:19:15Z ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ 1102 197658 wikitext text/x-wiki {{tmbox |image = [[File:Replacement filing cabinet.svg|50px|Archive box]] |text = This is an [[c:Commons:Talk_page_guidelines#Archiving|archive]] of past discussions on [[{{TALKSPACE}}:{{BASEPAGENAME}}|the current talk page]]. '''Do not edit the contents of this page.''' If you wish to start a new discussion or revive an old one, please do so there. }}<includeonly>__NOEDITSECTION__ __NONEWSECTIONLINK__ __ARCHIVEDTALK__[[Category:Archives|{{BASEPAGENAME}}]]</includeonly><noinclude> {{documentation}} </noinclude> az3ijkj9u47ncy8984dlcgxahd7uiwl 197659 197658 2026-09-06T12:25:18Z ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ 1102 rearranged the sentences 197659 wikitext text/x-wiki {{tmbox |image = [[File:Replacement filing cabinet.svg|50px|Archive box]] |text = This is an [[c:Commons:Talk_page_guidelines#Archiving|archive]] of past discussions. '''Do not edit the contents of this page.''' If you wish to start a new discussion or revive an old one, please do so the [[{{TALKSPACE}}:{{BASEPAGENAME}}|the current talk page]]. }}<includeonly>__NOEDITSECTION__ __NONEWSECTIONLINK__ __ARCHIVEDTALK__[[Category:Archives|{{BASEPAGENAME}}]]</includeonly><noinclude> {{documentation}} </noinclude> 42zf6tmdttyumucvhxq7rmm7uhd4os8 197660 197659 2026-09-06T12:26:11Z ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ 1102 197660 wikitext text/x-wiki {{tmbox |image = [[File:Replacement filing cabinet.svg|50px|Archive box]] |text = This is an [[c:Commons:Talk_page_guidelines#Archiving|archive]] of past discussions. '''Do not edit the contents of this page.''' If you wish to start a new discussion or revive an old one, please do so the [[{{TALKSPACE}}:{{BASEPAGENAME}}|current talk page]]. }}<includeonly>__NOEDITSECTION__ __NONEWSECTIONLINK__ __ARCHIVEDTALK__[[Category:Archives|{{BASEPAGENAME}}]]</includeonly><noinclude> {{documentation}} </noinclude> mfn8syvfccw83gzhbmdjxmq97lngm6s 197661 197660 2026-09-06T12:44:08Z ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ 1102 text is now in santali script 197661 wikitext text/x-wiki {{tmbox |image = [[File:Replacement filing cabinet.svg|50px|Archive box]] |text = ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟᱛᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ [[c:Commons:Talk_page_guidelines#Archiving|ᱵᱟᱺᱫᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾ '''ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱚᱞᱠᱚ ᱟᱞᱚᱢ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟ''' ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱟᱢ ᱱᱟᱶᱟ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱮᱦᱚᱵ ᱥᱮ ᱢᱟᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱲᱦᱟ ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱥᱟᱱᱟᱭᱮᱫ ᱢᱮ ᱠᱷᱟᱱ, ᱫᱟᱭᱟ ᱠᱟᱛᱮ [[{{TALKSPACE}}:{{BASEPAGENAME}}|ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱥᱟᱦᱴᱟ]] ᱨᱮ ᱚᱞ ᱢᱮ ᱾ }}<includeonly>__NOEDITSECTION__ __NONEWSECTIONLINK__ __ARCHIVEDTALK__[[Category:Archives|{{BASEPAGENAME}}]]</includeonly><noinclude> {{documentation}} </noinclude> dybdjsyb7wufz6rjxb2jec8xdxfkn58 ᱱᱳᱣᱨᱳᱡᱤ ᱥᱟᱠᱞᱚᱛᱣᱟᱞᱟ 0 38021 197677 2026-09-07T01:58:56Z MT731 2184 "{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ (᱑᱘᱗᱕–᱑᱙᱓᱘)}} {{Infobox office holder | honorific_suffix = KBE CIE | image = | image_size = | caption = | office = ᱴᱟᱴᱟ ᱥᱚᱱᱥ ᱟᱨ ᱴᱟᱴᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱷᱟᱨᱰ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ | term = ᱓ ᱡᱩᱱ ᱑᱙᱓᱒ {{endash}} ᱒᱑ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱓᱘ | predecessor =..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 197677 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ (᱑᱘᱗᱕–᱑᱙᱓᱘)}} {{Infobox office holder | honorific_suffix = KBE CIE | image = | image_size = | caption = | office = ᱴᱟᱴᱟ ᱥᱚᱱᱥ ᱟᱨ ᱴᱟᱴᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱷᱟᱨᱰ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ | term = ᱓ ᱡᱩᱱ ᱑᱙᱓᱒ {{endash}} ᱒᱑ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱓᱘ | predecessor = [[ᱰᱚᱨᱟᱵᱽᱡᱤ ᱴᱟᱴᱟ|ᱥᱚᱨ ᱰᱚᱨᱟᱵᱽᱡᱤ ᱴᱟᱴᱟ]] | successor = [[ᱡᱮ. ᱟᱨ. ᱰᱤ. ᱴᱟᱴᱟ|ᱡᱮᱟᱨᱰᱤ ᱴᱟᱴᱟ]] | birth_date = ᱑᱐ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱘᱗᱕ | birth_place = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ|ᱵᱚᱢᱵᱮ]], ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛ | death_date = ᱒᱑ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱓᱘ (ᱩᱢᱮᱨ ᱖᱒) | death_place = [[ᱟᱭᱤᱠᱥ-ᱞᱮᱥ-ᱵᱮᱱᱥ]], ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ<ref name="times"/> | occupation = {{hlist|ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ|ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹᱭ}} | parents = | alma_mater = [[ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] | relatives = [[ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽᱡᱤ ᱴᱟᱴᱟ]] (ᱟᱭᱳ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱟᱠᱟ) | honorific_prefix = ᱥᱚᱨ }} '''ᱥᱤᱨ ᱱᱳᱣᱨᱳᱡᱤ ᱥᱟᱠᱞᱚᱛᱣᱟᱞᱟ''' (᱑᱐ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱘᱗᱕ ᱼ ᱒᱑ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱓᱘) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱒ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱓᱘ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱫᱷᱤᱱᱤᱭᱚᱢ ᱜᱩᱨ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱴᱟᱴᱟ ᱜᱨᱩᱯ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.businessworldindia.com/august/coverstory02.asp | title = The Enigma called Pallonji Mistry | access-date = 2008-03-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080520181003/http://www.businessworldindia.com/august/coverstory02.asp | archive-date = 20 May 2008 | url-status = usurped }}</ref><ref name="times">{{cite news |title= Obituary: Sir Nowroji Saklatvala |work=[[The Times]] |date= 23 July 1938|page=14 }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱵᱟᱯᱩᱡᱤ ᱥᱟᱠᱞᱟᱴᱣᱟᱞᱟ ᱟᱨ ᱵᱤᱨᱵᱟᱭᱡᱤ ᱛᱟᱛᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱟᱭᱳ ᱦᱟᱲᱟᱢ ᱦᱟᱲᱟᱢ ᱫᱚ [[ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽᱡᱤ ᱴᱟᱴᱟ]] ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱴᱟᱴᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮᱱ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣᱤᱧ ᱾<ref>[http://www.tatacentralarchives.com/history/family_tree/family_tree.pdf Tata Family tree] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100205064010/http://www.tatacentralarchives.com/history/family_tree/family_tree.pdf |date=5 February 2010 }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱱᱴ ᱡᱮᱵᱷᱤᱭᱟᱨ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱠᱮᱫᱟᱭ,<ref name="z" /> ᱑᱘᱙᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱨᱮ ᱥᱣᱟᱫᱮᱥᱤ ᱢᱤᱞ ᱨᱮ ᱢᱩᱱᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱟᱴᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱵᱟᱨ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱯᱷᱟᱨᱢ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱫᱚᱨᱟᱵᱡᱤ ᱴᱟᱴᱟ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name="x" /> ᱑᱙᱓᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱫᱚᱨᱟᱵᱽᱡᱤ ᱜᱚᱡ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱴᱟᱴᱟ ᱜᱨᱩᱯ ᱨᱮ ᱪᱮᱭᱟᱨ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱰᱤᱯᱨᱮᱥᱚᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="x">{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/PDAET/articleshow/msid-4031496,curpg-2.cms|title = Execution is as important as vision and strategy|newspaper = The Economic Times|last1 = Gopalakrishnan|first1 = R.}}</ref> ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱥᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱭᱟ, ᱥᱟᱠᱚᱞᱛᱣᱟᱞᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱔-᱐᱕ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱴᱤᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱷᱮᱞ ᱫᱚᱭ ᱮᱛᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱙᱐᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾<ref name="z">{{cite web | url = http://content-usa.cricinfo.com/india/content/player/34868.html | title= ESPNcricinfo | access-date=2008-03-09}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱟᱨ ᱵᱽᱨᱟᱵᱚᱨᱱ ᱥᱴᱮᱰᱤᱭᱟᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚᱭ ᱮᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱤ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱟᱱ ᱮ ᱮᱢᱟᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="z" /> ==ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ== ᱥᱟᱠᱞᱚᱛᱣᱟᱞᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱒᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱢᱯᱮᱨᱤᱭᱟᱞ ᱚᱨᱰᱚᱨ (CIE) ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤᱭᱚᱱ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ,<ref>[http://www.london-gazette.co.uk/issues/32782/supplements/5 London Gazette, 1 January 1923] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130622232143/http://www.london-gazette.co.uk/issues/32782/supplements/5|date=2013-06-22}}</ref> ᱓ ᱡᱩᱱ ᱑᱙᱓᱓<ref>[http://www.london-gazette.co.uk/issues/33946/supplements/3801 London Gazette,</ref> ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱢᱯᱮᱨᱤᱭᱟᱞ ᱚᱨᱰᱚᱨ (KBE) ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱟᱱᱰᱟᱨ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱑᱙᱓᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱢᱯᱮᱨᱤᱭᱟᱞ ᱚᱨᱰᱚᱨ (KBE) ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱟᱱᱰᱟᱨ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>[http://www.london-gazette.co.uk/issues/34396/supplements/3097 London Gazette, 11 May 1937] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130622221500/http://www.london-gazette.co.uk/issues/34396/supplements/3097|date=2013-06-22}}</ref> ==ᱜᱩᱨ== ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮ ᱖᱒ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱴ ᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱮᱭ ᱜᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ [[ᱡᱮ.ᱟᱨ.ᱰᱤ. ᱴᱟᱴᱟ]] ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾[ [᱑] ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱩᱨᱮᱭ ᱨᱮ ᱵᱨᱩᱠᱣᱩᱰ ᱥᱤᱢᱵᱽᱨᱮᱴᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮᱭ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |title= Funeral – Sir Nowroji Saklatvala|work=[[The Times]] |date=27 July 1938 |page=17 }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ᱥᱟᱠᱞᱚᱛᱣᱟᱞᱟ, ᱱᱳᱣᱨᱳᱡᱤ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱘᱗᱕ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱓᱘ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱴᱟᱴᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱴᱟᱴᱟ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱟᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱨᱥᱤᱥ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱟᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱢᱯᱮᱨᱤᱭᱟᱞ ᱚᱨᱰᱮᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤᱭᱳᱥ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱭᱤᱴᱥ ᱵᱮᱪᱞᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱟᱢᱛᱨᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱚᱨᱰᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱱᱟᱭᱤᱴ ᱠᱚᱢᱟᱱᱰᱟᱨ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱤᱞᱟᱱᱴᱨᱚᱯᱤᱥᱴ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱟᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱨᱩᱠᱣᱩᱰ ᱠᱚᱵᱷᱚᱱᱰᱨᱤ ᱨᱮ ᱛᱚᱯᱟ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱠᱷᱮᱞᱚᱱᱰᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] hrus0ewtfmpxgw6fjijxp2aupfmspdw 197678 197677 2026-09-07T02:01:03Z MT731 2184 /* ᱜᱩᱨ */ 197678 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ (᱑᱘᱗᱕–᱑᱙᱓᱘)}} {{Infobox office holder | honorific_suffix = KBE CIE | image = | image_size = | caption = | office = ᱴᱟᱴᱟ ᱥᱚᱱᱥ ᱟᱨ ᱴᱟᱴᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱷᱟᱨᱰ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ | term = ᱓ ᱡᱩᱱ ᱑᱙᱓᱒ {{endash}} ᱒᱑ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱓᱘ | predecessor = [[ᱰᱚᱨᱟᱵᱽᱡᱤ ᱴᱟᱴᱟ|ᱥᱚᱨ ᱰᱚᱨᱟᱵᱽᱡᱤ ᱴᱟᱴᱟ]] | successor = [[ᱡᱮ. ᱟᱨ. ᱰᱤ. ᱴᱟᱴᱟ|ᱡᱮᱟᱨᱰᱤ ᱴᱟᱴᱟ]] | birth_date = ᱑᱐ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱘᱗᱕ | birth_place = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ|ᱵᱚᱢᱵᱮ]], ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛ | death_date = ᱒᱑ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱓᱘ (ᱩᱢᱮᱨ ᱖᱒) | death_place = [[ᱟᱭᱤᱠᱥ-ᱞᱮᱥ-ᱵᱮᱱᱥ]], ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ<ref name="times"/> | occupation = {{hlist|ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ|ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹᱭ}} | parents = | alma_mater = [[ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] | relatives = [[ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽᱡᱤ ᱴᱟᱴᱟ]] (ᱟᱭᱳ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱟᱠᱟ) | honorific_prefix = ᱥᱚᱨ }} '''ᱥᱤᱨ ᱱᱳᱣᱨᱳᱡᱤ ᱥᱟᱠᱞᱚᱛᱣᱟᱞᱟ''' (᱑᱐ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱘᱗᱕ ᱼ ᱒᱑ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱓᱘) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱒ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱓᱘ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱫᱷᱤᱱᱤᱭᱚᱢ ᱜᱩᱨ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱴᱟᱴᱟ ᱜᱨᱩᱯ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.businessworldindia.com/august/coverstory02.asp | title = The Enigma called Pallonji Mistry | access-date = 2008-03-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080520181003/http://www.businessworldindia.com/august/coverstory02.asp | archive-date = 20 May 2008 | url-status = usurped }}</ref><ref name="times">{{cite news |title= Obituary: Sir Nowroji Saklatvala |work=[[The Times]] |date= 23 July 1938|page=14 }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱵᱟᱯᱩᱡᱤ ᱥᱟᱠᱞᱟᱴᱣᱟᱞᱟ ᱟᱨ ᱵᱤᱨᱵᱟᱭᱡᱤ ᱛᱟᱛᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱟᱭᱳ ᱦᱟᱲᱟᱢ ᱦᱟᱲᱟᱢ ᱫᱚ [[ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽᱡᱤ ᱴᱟᱴᱟ]] ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱴᱟᱴᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮᱱ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣᱤᱧ ᱾<ref>[http://www.tatacentralarchives.com/history/family_tree/family_tree.pdf Tata Family tree] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100205064010/http://www.tatacentralarchives.com/history/family_tree/family_tree.pdf |date=5 February 2010 }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱱᱴ ᱡᱮᱵᱷᱤᱭᱟᱨ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱠᱮᱫᱟᱭ,<ref name="z" /> ᱑᱘᱙᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱨᱮ ᱥᱣᱟᱫᱮᱥᱤ ᱢᱤᱞ ᱨᱮ ᱢᱩᱱᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱟᱴᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱵᱟᱨ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱯᱷᱟᱨᱢ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱫᱚᱨᱟᱵᱡᱤ ᱴᱟᱴᱟ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name="x" /> ᱑᱙᱓᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱫᱚᱨᱟᱵᱽᱡᱤ ᱜᱚᱡ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱴᱟᱴᱟ ᱜᱨᱩᱯ ᱨᱮ ᱪᱮᱭᱟᱨ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱰᱤᱯᱨᱮᱥᱚᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="x">{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/PDAET/articleshow/msid-4031496,curpg-2.cms|title = Execution is as important as vision and strategy|newspaper = The Economic Times|last1 = Gopalakrishnan|first1 = R.}}</ref> ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱥᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱭᱟ, ᱥᱟᱠᱚᱞᱛᱣᱟᱞᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱔-᱐᱕ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱴᱤᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱷᱮᱞ ᱫᱚᱭ ᱮᱛᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱙᱐᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾<ref name="z">{{cite web | url = http://content-usa.cricinfo.com/india/content/player/34868.html | title= ESPNcricinfo | access-date=2008-03-09}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱟᱨ ᱵᱽᱨᱟᱵᱚᱨᱱ ᱥᱴᱮᱰᱤᱭᱟᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚᱭ ᱮᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱤ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱟᱱ ᱮ ᱮᱢᱟᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="z" /> ==ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ== ᱥᱟᱠᱞᱚᱛᱣᱟᱞᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱒᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱢᱯᱮᱨᱤᱭᱟᱞ ᱚᱨᱰᱚᱨ (CIE) ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤᱭᱚᱱ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ,<ref>[http://www.london-gazette.co.uk/issues/32782/supplements/5 London Gazette, 1 January 1923] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130622232143/http://www.london-gazette.co.uk/issues/32782/supplements/5|date=2013-06-22}}</ref> ᱓ ᱡᱩᱱ ᱑᱙᱓᱓<ref>[http://www.london-gazette.co.uk/issues/33946/supplements/3801 London Gazette,</ref> ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱢᱯᱮᱨᱤᱭᱟᱞ ᱚᱨᱰᱚᱨ (KBE) ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱟᱱᱰᱟᱨ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱑᱙᱓᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱢᱯᱮᱨᱤᱭᱟᱞ ᱚᱨᱰᱚᱨ (KBE) ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱟᱱᱰᱟᱨ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>[http://www.london-gazette.co.uk/issues/34396/supplements/3097 London Gazette, 11 May 1937] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130622221500/http://www.london-gazette.co.uk/issues/34396/supplements/3097|date=2013-06-22}}</ref> ==ᱜᱩᱨ== ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮ ᱖᱒ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱴ ᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱮᱭ ᱜᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ [[ᱡᱮ.ᱟᱨ.ᱰᱤ. ᱴᱟᱴᱟ]] ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="times"/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱩᱨᱮᱭ ᱨᱮ ᱵᱨᱩᱠᱣᱩᱰ ᱥᱤᱢᱵᱽᱨᱮᱴᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮᱭ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |title= Funeral – Sir Nowroji Saklatvala|work=[[The Times]] |date=27 July 1938 |page=17 }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ᱥᱟᱠᱞᱚᱛᱣᱟᱞᱟ, ᱱᱳᱣᱨᱳᱡᱤ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱘᱗᱕ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱓᱘ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱴᱟᱴᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱴᱟᱴᱟ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱟᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱨᱥᱤᱥ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱟᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱢᱯᱮᱨᱤᱭᱟᱞ ᱚᱨᱰᱮᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤᱭᱳᱥ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱭᱤᱴᱥ ᱵᱮᱪᱞᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱟᱢᱛᱨᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱚᱨᱰᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱱᱟᱭᱤᱴ ᱠᱚᱢᱟᱱᱰᱟᱨ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱤᱞᱟᱱᱴᱨᱚᱯᱤᱥᱴ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱟᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱨᱩᱠᱣᱩᱰ ᱠᱚᱵᱷᱚᱱᱰᱨᱤ ᱨᱮ ᱛᱚᱯᱟ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱠᱷᱮᱞᱚᱱᱰᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] mex3myd92x6clhjfir2gewt8f1vxgb6 197679 197678 2026-09-07T02:02:32Z MT731 2184 /* ᱜᱩᱨ */ 197679 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ (᱑᱘᱗᱕–᱑᱙᱓᱘)}} {{Infobox office holder | honorific_suffix = KBE CIE | image = | image_size = | caption = | office = ᱴᱟᱴᱟ ᱥᱚᱱᱥ ᱟᱨ ᱴᱟᱴᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱷᱟᱨᱰ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ | term = ᱓ ᱡᱩᱱ ᱑᱙᱓᱒ {{endash}} ᱒᱑ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱓᱘ | predecessor = [[ᱰᱚᱨᱟᱵᱽᱡᱤ ᱴᱟᱴᱟ|ᱥᱚᱨ ᱰᱚᱨᱟᱵᱽᱡᱤ ᱴᱟᱴᱟ]] | successor = [[ᱡᱮ. ᱟᱨ. ᱰᱤ. ᱴᱟᱴᱟ|ᱡᱮᱟᱨᱰᱤ ᱴᱟᱴᱟ]] | birth_date = ᱑᱐ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱘᱗᱕ | birth_place = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ|ᱵᱚᱢᱵᱮ]], ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛ | death_date = ᱒᱑ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱓᱘ (ᱩᱢᱮᱨ ᱖᱒) | death_place = [[ᱟᱭᱤᱠᱥ-ᱞᱮᱥ-ᱵᱮᱱᱥ]], ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ<ref name="times"/> | occupation = {{hlist|ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ|ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹᱭ}} | parents = | alma_mater = [[ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] | relatives = [[ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽᱡᱤ ᱴᱟᱴᱟ]] (ᱟᱭᱳ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱟᱠᱟ) | honorific_prefix = ᱥᱚᱨ }} '''ᱥᱤᱨ ᱱᱳᱣᱨᱳᱡᱤ ᱥᱟᱠᱞᱚᱛᱣᱟᱞᱟ''' (᱑᱐ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱘᱗᱕ ᱼ ᱒᱑ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱓᱘) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱒ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱓᱘ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱫᱷᱤᱱᱤᱭᱚᱢ ᱜᱩᱨ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱴᱟᱴᱟ ᱜᱨᱩᱯ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.businessworldindia.com/august/coverstory02.asp | title = The Enigma called Pallonji Mistry | access-date = 2008-03-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080520181003/http://www.businessworldindia.com/august/coverstory02.asp | archive-date = 20 May 2008 | url-status = usurped }}</ref><ref name="times">{{cite news |title= Obituary: Sir Nowroji Saklatvala |work=[[The Times]] |date= 23 July 1938|page=14 }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱵᱟᱯᱩᱡᱤ ᱥᱟᱠᱞᱟᱴᱣᱟᱞᱟ ᱟᱨ ᱵᱤᱨᱵᱟᱭᱡᱤ ᱛᱟᱛᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱟᱭᱳ ᱦᱟᱲᱟᱢ ᱦᱟᱲᱟᱢ ᱫᱚ [[ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽᱡᱤ ᱴᱟᱴᱟ]] ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱴᱟᱴᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮᱱ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣᱤᱧ ᱾<ref>[http://www.tatacentralarchives.com/history/family_tree/family_tree.pdf Tata Family tree] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100205064010/http://www.tatacentralarchives.com/history/family_tree/family_tree.pdf |date=5 February 2010 }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱱᱴ ᱡᱮᱵᱷᱤᱭᱟᱨ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱠᱮᱫᱟᱭ,<ref name="z" /> ᱑᱘᱙᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱨᱮ ᱥᱣᱟᱫᱮᱥᱤ ᱢᱤᱞ ᱨᱮ ᱢᱩᱱᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱟᱴᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱵᱟᱨ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱯᱷᱟᱨᱢ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱫᱚᱨᱟᱵᱡᱤ ᱴᱟᱴᱟ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name="x" /> ᱑᱙᱓᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱫᱚᱨᱟᱵᱽᱡᱤ ᱜᱚᱡ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱴᱟᱴᱟ ᱜᱨᱩᱯ ᱨᱮ ᱪᱮᱭᱟᱨ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱰᱤᱯᱨᱮᱥᱚᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="x">{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/PDAET/articleshow/msid-4031496,curpg-2.cms|title = Execution is as important as vision and strategy|newspaper = The Economic Times|last1 = Gopalakrishnan|first1 = R.}}</ref> ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱥᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱭᱟ, ᱥᱟᱠᱚᱞᱛᱣᱟᱞᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱔-᱐᱕ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱴᱤᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱷᱮᱞ ᱫᱚᱭ ᱮᱛᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱙᱐᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾<ref name="z">{{cite web | url = http://content-usa.cricinfo.com/india/content/player/34868.html | title= ESPNcricinfo | access-date=2008-03-09}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱟᱨ ᱵᱽᱨᱟᱵᱚᱨᱱ ᱥᱴᱮᱰᱤᱭᱟᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚᱭ ᱮᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱤ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱟᱱ ᱮ ᱮᱢᱟᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="z" /> ==ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ== ᱥᱟᱠᱞᱚᱛᱣᱟᱞᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱒᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱢᱯᱮᱨᱤᱭᱟᱞ ᱚᱨᱰᱚᱨ (CIE) ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤᱭᱚᱱ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ,<ref>[http://www.london-gazette.co.uk/issues/32782/supplements/5 London Gazette, 1 January 1923] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130622232143/http://www.london-gazette.co.uk/issues/32782/supplements/5|date=2013-06-22}}</ref> ᱓ ᱡᱩᱱ ᱑᱙᱓᱓<ref>[http://www.london-gazette.co.uk/issues/33946/supplements/3801 London Gazette,</ref> ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱢᱯᱮᱨᱤᱭᱟᱞ ᱚᱨᱰᱚᱨ (KBE) ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱟᱱᱰᱟᱨ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱑᱙᱓᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱢᱯᱮᱨᱤᱭᱟᱞ ᱚᱨᱰᱚᱨ (KBE) ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱟᱱᱰᱟᱨ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>[http://www.london-gazette.co.uk/issues/34396/supplements/3097 London Gazette, 11 May 1937] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130622221500/http://www.london-gazette.co.uk/issues/34396/supplements/3097|date=2013-06-22}}</ref> ==ᱜᱩᱨ== ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮ ᱖᱒ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱴ ᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱮᱭ ᱜᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ [[ᱡᱟᱦᱟᱸᱜᱤᱨ ᱨᱚᱛᱚᱱᱡᱤ ᱫᱟᱫᱟᱵᱷᱟᱭ ᱴᱟᱴᱟ|ᱡᱮ.ᱟᱨ.ᱰᱤ. ᱴᱟᱴᱟ]] ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="times"/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱩᱨᱮᱭ ᱨᱮ ᱵᱨᱩᱠᱣᱩᱰ ᱥᱤᱢᱵᱽᱨᱮᱴᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮᱭ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |title= Funeral – Sir Nowroji Saklatvala|work=[[The Times]] |date=27 July 1938 |page=17 }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ᱥᱟᱠᱞᱚᱛᱣᱟᱞᱟ, ᱱᱳᱣᱨᱳᱡᱤ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱘᱗᱕ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱓᱘ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱴᱟᱴᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱴᱟᱴᱟ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱟᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱨᱥᱤᱥ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱟᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱢᱯᱮᱨᱤᱭᱟᱞ ᱚᱨᱰᱮᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤᱭᱳᱥ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱭᱤᱴᱥ ᱵᱮᱪᱞᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱟᱢᱛᱨᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱚᱨᱰᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱱᱟᱭᱤᱴ ᱠᱚᱢᱟᱱᱰᱟᱨ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱤᱞᱟᱱᱴᱨᱚᱯᱤᱥᱴ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱟᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱨᱩᱠᱣᱩᱰ ᱠᱚᱵᱷᱚᱱᱰᱨᱤ ᱨᱮ ᱛᱚᱯᱟ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱠᱷᱮᱞᱚᱱᱰᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] 5q67dycietg471qssjqnldpletracdx ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Jnanaranjan sahu/Kochi metropolitan area 2 38022 197680 2026-09-07T04:13:25Z Jnanaranjan sahu 510 Translated from [[:en:Kochi metropolitan area]] via Source Translation Tool (https://source-translation.toolforge.org) 197680 wikitext text/x-wiki {{hatnote| ᱢᱮᱴᱨᱚᱯᱚᱞᱤᱴᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱵᱟᱨᱵ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱟᱝᱜᱽᱨᱟᱦᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱧᱮᱞ ᱢᱮ [[ᱠᱚᱪᱤ]]}} {{short description| Most populous metropolitan area in Kerala}} {{Use Indian English| date = January 2015}} {{Use dmy dates| date = June 2020}} {{Infobox settlement | name = ᱠᱚᱪᱤ ᱢᱮᱴᱨᱚᱯᱚᱞᱤᱴᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = [[Urban area]] | image_skyline = Kochi India.jpg | image_alt = | image_caption = [[Marine Drive, Kochi|Marine Drive]], as seen from the [[Vembanad Lake]] | nickname = | pushpin_map = <!--India Kerala--> | pushpin_label_position = ᱵᱷᱟᱜᱤ | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ, ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|State]] | subdivision_name1 = [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|District]] | subdivision_name2 = [[ᱮᱨᱱᱟᱠᱩᱞᱚᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ|Ernakulam]] | established_title = <!-- Established --> | seat_type = [[Core city]] | seat = [[ᱠᱚᱪᱤ]] | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref>{{cite web|url=https://www.demographia.com/db-worldua.pdf|title=Demographia World Urban Areas|website=demographia.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110814123122/http://demographia.com/db-worldua.pdf|archive-date=14 August 2011}}</ref> | area_total_km2 = 440 | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ᱒,᱑᱑᱙,᱗᱒᱔ | population_as_of = 2011 | population_footnotes = <ref name="Pop_city">{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/india2/Million_Plus_UAs_Cities_2011.pdf|title=Urban Agglomerations/Cities having population 1 million and above|publisher=The Registrar General & Census Commissioner, India|access-date=16 October 2011}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ | timezone1 = [[ᱥᱤᱧᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱱ ᱚᱠᱛᱚ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | area_code = 0484 | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱚᱰ | registration_plate = KL-7, KL-39, KL-40, KL-41, KL-42, KL-43, KL-63 | website = | footnotes = | coordinates = | demographics1_info1 = [[ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱚᱢ]] }} "ᱠᱚᱪᱤ ᱢᱮᱴᱨᱚᱯᱚᱞᱤᱴᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ" ᱟᱨ ᱵᱟᱝ "ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱚᱪᱤᱱ" ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[ᱢᱮᱴᱨᱚᱯᱚᱞᱤᱴᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱨᱮ [[ᱮᱨᱱᱟᱠᱩᱞᱚᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]], ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ, ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ [[ᱠᱚᱪᱤ ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ]], ᱟᱨᱮ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ [[ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱟᱹᱣᱱᱥᱤᱞ (ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ)|ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱟᱹᱣᱱᱥᱤᱞ]], ᱑᱕ [[ᱜᱽᱨᱟᱢ ᱯᱟᱱᱪᱟᱭᱴ]] ᱮᱥ ᱟᱨ ᱯᱩᱱ ᱜᱽᱨᱟᱢ ᱯᱟᱱᱪᱟᱭᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚ ᱾ 440&nbsp;km<sup>2</sup> ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ 2.1 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱴᱨᱚᱯᱚᱞᱤᱴᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite web|url=http://www.citymayors.com/statistics/urban_2020_3.html|title=City Mayors: World's largest urban areas in 2020 (3)}}</ref> == ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱛᱟᱠ == {| class="ᱣᱤᱠᱤᱴᱮᱵᱟᱞ ᱥᱚᱨᱴᱮᱵᱟᱞ" |+ ᱠᱚᱪᱤ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱭᱩᱱᱤᱴ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ (ᱚᱱᱟ ᱞᱮᱠᱟ [[᱒᱐᱑᱑ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ|᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ]])<ref>{{Cite web |date=2015-07-17 |title=Official Website of Coorporation of Cochin |url=http://www.corporationofcochin.net/general.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150717083458/http://www.corporationofcochin.net/general.html |url-status=dead |archive-date=2015-07-17 |access-date=2023-11-18 }}</ref> |- ! ᱮᱥ ᱮᱞ ᱵᱟᱝ !! ᱧᱩᱛᱩᱢ !! ᱵᱷᱟᱜ ᱨᱮ |- | ᱑ || ᱠᱚᱪᱤ || ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ |- | ᱒ || [[ᱟᱞᱩᱵᱷᱟ]] || ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ |- | ᱓ || [[ᱛᱨᱤᱯᱩᱱᱤᱛᱩᱨᱟ]] || ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ |- | ᱔ || [[ᱢᱟᱨᱟᱰᱩ]] || ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ |- | ᱕ || [[ᱛᱷᱨᱤᱠᱟᱠᱟᱨᱟ]] || ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ |- | ᱖ || [[ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱥᱮᱨᱤ]] || ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ |- | ᱗ || [[ᱮᱞᱩᱨ]] || ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ |- | ᱘ || [[ᱩᱛᱚᱨ ᱯᱟᱨᱟᱵᱷᱩᱨ]] || ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ |- | ᱙ || [[ᱯᱮᱨᱩᱢᱵᱟᱵᱷᱩᱨ]] || ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ |- | ᱑᱐ || [[ᱟᱝᱜᱟᱢᱟᱞᱤ]] || ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ |- | ᱑᱑ || [[ᱪᱮᱝᱜᱟᱢᱟᱱᱰ, ᱮᱨᱱᱟᱠᱩᱞᱟᱢ ᱡᱤᱞᱟ|ᱪᱮᱝᱜᱟᱢᱟᱱᱟᱰ]] || ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ |- | ᱑᱒ || [[ᱱᱮᱰᱩᱢᱵᱟᱥᱮᱨᱤ]] || ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ |- | ᱑᱓ || [[ᱪᱮᱨᱟᱱᱟᱞᱞᱩᱨ|ᱪᱮᱨᱟᱱᱮᱞᱩᱨ]] || ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ |- | ᱑᱔ || [[ᱵᱟᱨᱟᱯᱷᱩᱡᱟ|ᱵᱟᱨᱟᱯᱩᱡᱟ]] || ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ |- | ᱑᱕ || [[ᱪᱮᱱᱰᱟᱢᱟᱝᱜᱟᱞᱟᱢ|ᱪᱮᱱᱟᱢᱟᱝᱜᱟᱞᱟᱢ]] || ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ |- | ᱑᱖ || [[ᱠᱟᱰᱟᱢᱟᱠᱩᱰᱤ ᱴᱟᱹᱯᱩ|ᱠᱟᱫᱟᱢᱟᱠᱩᱰᱤ]] || ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ |- | ᱑᱗ || [[ᱢᱩᱞᱟᱣᱩᱠᱟᱰ]] || ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ |- | ᱑᱘ || [[ᱠᱟᱰᱩᱝᱜᱟᱞᱩᱨ]] || ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ |- | ᱑᱙ || [[ᱟᱞᱟᱝᱜᱟᱰ|ᱟᱞᱮᱝᱜᱟᱰ]] || ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ |- | ᱒᱐ || [[ᱪᱳᱴᱴᱟᱱᱤᱠᱠᱟᱨᱟ|ᱪᱳᱴᱴᱟᱱᱤᱠᱟᱨᱟ]] || ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ |- | ᱒᱑ || [[ᱪᱩᱨᱱᱤᱠᱟᱨᱟ]] || ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ |- | ᱒᱒ || [[ᱮᱰᱟᱛᱷᱟᱞᱟ]] || ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ |- | ᱒᱓ || [[ᱠᱤᱡᱟᱠᱠᱟᱢᱵᱟᱞᱟᱢ]] || ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ |- | ᱒᱔ || [[ᱠᱩᱢᱵᱟᱞᱟᱢ, ᱮᱨᱱᱟᱠᱩᱞᱟᱢ|ᱠᱩᱢᱵᱟᱞᱟᱢ]] || ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ |- | ᱒᱕ || [[ᱠᱚᱴᱩᱣᱟᱞᱤ]] || ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ |- | ᱒᱖ || [[ᱣᱟᱭᱯᱤᱱ|ᱣᱟᱭᱯᱤᱱ ᱟᱭᱞᱟᱸᱰ]] || ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ |} [[ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ # ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ|"ᱡᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ"]]: ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ]] ᱰᱤᱯᱷᱤᱱᱮᱥᱚᱱ; ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱢᱚᱱᱟᱫᱟᱱᱰᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱮᱫᱟᱭ: ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱥᱮ ᱠᱚᱢ ᱕,᱐᱐᱐ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱢᱤᱫ ᱪᱟᱹᱲᱩ ᱠᱤᱞᱚᱢ ᱨᱮ ᱔᱐᱐ ᱦᱚᱲ ᱥᱮ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱟᱨ ᱠᱚᱢ ᱥᱮ ᱠᱚᱢ ᱗᱕% ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱵᱮ-ᱪᱟᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱹᱭᱤᱱᱤ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱚ ᱞᱮᱠᱟ ᱵᱟᱝ, ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱥᱳᱱᱤᱭᱟ [[ᱜᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ|ᱜᱽᱨᱟᱢ ᱯᱟᱱᱪᱟᱭᱮᱴ ᱠᱚ]] ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱥᱟᱥᱚᱢ|ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ]]/ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱠᱚ᱾<ref name="TP" /> == ᱱᱟᱜᱟᱢ == {{Historical populations | title = ᱠᱚᱪᱤ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ | 1981 | 824900 | 1991 | 1140600 | 2001 | 1536400 | 2011 | 2117990 | estimate = | estyear = | estref = | footnote = ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱡᱟᱭᱜᱟ: [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ]] <ref name="Census data">{{Cite web|url=http://mospi.gov.in/comenv2000tab7.2.11.htm |title=TABLE 7.2.11 |publisher=mospi.gov.in |access-date=23 June 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813081037/http://mospi.gov.in/comenv2000tab7.2.11.htm |archive-date=13 August 2008}}</ref> }} ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ "ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ" ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱷᱟᱨᱱᱟ ᱫᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ]] 1981 ᱨᱮ ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱟᱨᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ 2011 ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱨᱮ 19 ᱜᱟᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱚᱪᱤ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref name="TP">{{cite web |title=Urban Areas and Urban Agglomerations |url=https://townplanning.kerala.gov.in/town/wp-content/uploads/2018/12/SUR.pdf |publisher=Townplanning.kerala.gov.in |access-date=6 January 2025 |pages=31–35}}</ref> 2001 ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚᱪᱤ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮ ᱠᱚᱪᱤ ᱢᱩᱭᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ, ᱢᱚᱲᱮ ᱢᱩᱭᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱟᱹᱣᱱᱥᱤᱞ, 15 ᱜᱽᱨᱟᱢ ᱯᱟᱱᱪᱟᱞ ᱟᱨ ᱯᱮ ᱜᱽᱨᱟᱢ ᱯᱟᱱᱪᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱤᱥ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱢᱚᱲᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱯᱟᱨᱤᱥᱚᱞ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱛᱨᱤᱯᱩᱱᱤᱛᱷᱩᱨᱟ, ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱥᱮᱨᱤ, ᱩᱛᱟᱹᱨ ᱯᱟᱨᱟᱵᱷᱩᱨ, ᱟᱞᱩᱣᱟ ᱟᱨ ᱟᱝᱜᱟᱢᱟᱞᱤ ᱾ ᱑᱕ ᱯᱟᱱᱪᱟᱴ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱛᱷᱨᱤᱠᱟᱠᱟᱨᱟ, ᱪᱮᱨᱟᱱᱮᱞᱩᱨ, ᱮᱞᱩᱨ, ᱵᱟᱨᱟᱯᱩᱡᱟ, ᱪᱮᱱᱟᱢᱟᱱᱞᱟᱢ, ᱠᱟᱰᱟᱢᱠᱩᱰᱤ, ᱢᱩᱞᱟᱣᱟᱠᱟᱰ, ᱛᱷᱤᱨᱩᱣᱟᱱᱠᱩᱞᱟᱢ, ᱢᱟᱨᱟᱰᱩ, ᱠᱟᱰᱩᱠᱟᱨᱟ, ᱟᱞᱟᱝᱜᱟᱰ, ᱪᱮᱸᱜᱟᱢᱟᱱᱟᱰ, ᱪᱩᱨᱱᱤᱠᱟᱨᱟ, ᱮᱰᱟᱛᱷᱟᱞᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱴᱩᱵᱟᱞᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Kochi eyes a metro stamp |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2009/Aug/24/kochi-eyes-a-metro-stamp-79925.html |access-date=6 January 2025 |work=[[The New Indian Express]] |date=15 May 2012}}</ref> ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱒,᱑᱑᱗,᱙᱙᱐ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱱᱥᱟᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, [[ᱮᱨᱱᱟᱠᱩᱞᱚᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ- ᱠᱚᱪᱤ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱟᱨ ᱠᱚᱛᱷᱟᱢᱟᱝᱜᱟᱞᱟᱢ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱾<ref name="TP"/> == ᱮᱠᱚᱱᱚᱢᱤ == [[File:Marine Drive Kochi Night View DSW.jpg|1100px|center|thumb|A night view of Marine Drive, Kochi]] {{ᱢᱩᱬ| ᱠᱚᱪᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹ}} ᱠᱚᱪᱤ ᱫᱚ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱨᱟᱡᱷᱚᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ।<ref name="Financial Capital">{{cite news|work=[[The Hindu]] |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-miscellaneous/tp-others/setting-a-scorching-pace-the-metro-saga/article18717013.ece|title=Setting a scorching pace: the metro saga|date=4 June 2017|access-date=22 October 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180303164152/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-miscellaneous/tp-others/setting-a-scorching-pace-the-metro-saga/article18717013.ece|archive-date=3 March 2018|last1=Paul|first1=John L.}}</ref><ref>{{cite web|publisher=[[Malayala Manorama]] |url=http://english.manoramaonline.com/news/kerala/2017/06/06/special-features-kochi-metro-three-coach-wonder.html|title=Check out the 10 novelties onboard Kochi Metro|access-date=23 October 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171023064040/http://english.manoramaonline.com/news/kerala/2017/06/06/special-features-kochi-metro-three-coach-wonder.html|archive-date=23 October 2017}}</ref> ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱜᱷᱟᱹᱲᱤ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱮᱱᱟ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱥᱩᱫᱷᱨᱟᱹᱣ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ|ᱠᱮᱴᱨᱚᱞ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱟᱞ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱾ ᱒᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ, [[ᱥᱮᱵᱟ ᱛᱷᱚᱠ|ᱥᱮᱵᱟ ᱥᱮᱠᱴᱚᱨ]] ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱫᱚ ᱫᱟᱲᱮ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |title=Check out how Kochi is shining! |url=https://www.rediff.com/money/2005/oct/06kochi.htm |access-date=2023-11-18 |website=www.rediff.com}}</ref> ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱠᱚ ᱯᱟᱨᱚᱢᱚᱜ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱛᱷᱤᱨ ᱵᱮᱯᱟᱨᱟᱱᱟᱜ ᱧᱮᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱯᱟᱨᱟᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱱᱤ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>[http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/ekm_shis.htm Statistics of Ernakulam in 2001] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060528151219/http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/ekm_shis.htm |date=28 May 2006}} Official site of Government of Kerala</ref> == ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ == * [[ᱠᱚᱪᱤ ᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱳᱨᱮᱥᱚᱱ]] == ᱚᱞ ᱠᱚ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱞᱤᱝᱠ == {{Contains special characters| ᱤᱱᱰᱤᱠ}} * [http://www.ekm.kerala.gov.in/ Government of Kerala – Ernakulam Portal] {{Webarchive| url = https://web.archive.org/web/20081022103453/http://www.ekm.kerala.gov.in/ | date = ᱒᱒ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱘}} * [https://ernakulam.nic.in/ Government of India – Ernakulam Portal] {{Metropolitan Areas in Kerala}} {{Kochi (India) topics}} {{Kerala}} {{ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱚᱲᱚᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ}} {{coord missing| Kerala}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱟᱲᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱨᱱᱟᱠᱩᱞᱟᱢ ᱡᱤᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱴᱨᱚᱯᱚᱞᱤᱴᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] fba4ph17n8udiz7dljjnbkqa058dcr2