ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ satwiki https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%A9%E1%B1%AC%E1%B1%A9%E1%B1%9B_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A6%E1%B1%B4%E1%B1%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱫ ᱨᱮᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱛᱷᱚᱠ ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ TimedText TimedText talk ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ Event Event talk ᱓ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ 0 38214 198794 198779 2026-10-01T18:52:21Z ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ 1102 /* */ 198794 wikitext text/x-wiki '''᱓ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ''' ᱫᱚ ᱱᱟᱶᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱛᱤᱦᱤᱧ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫᱚᱜ ᱛᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱓᱖᱒ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱞᱤᱯ (leap) ᱓᱖᱓ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱾ ==ᱛᱤᱦᱤᱧᱟᱜ ᱜᱷᱚᱴᱱᱟᱠᱚ== ==ᱡᱟᱱᱟᱢ== ==ᱵᱚᱝᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱦᱟᱯᱲᱟᱢᱠᱚ== ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ== ==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== ==ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ== m97dwrwq7n8sez48dwpy0br8qgedvhe ᱫᱮᱵᱽᱫᱟᱥ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ 0 38217 198796 198793 2026-10-02T11:16:31Z MT731 2184 198796 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱭᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ}} {{Infobox person | honorific_prefix = | name = ᱫᱮᱵᱽᱫᱟᱥ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ | image = Devadas_Gandhi_in_1931.jpg | alt = | caption = ᱑᱙᱓᱑ ᱨᱮ ᱫᱮᱵᱽᱫᱟᱥ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ | native_name = | native_name_lang = | birth_name = ᱫᱮᱵᱽᱫᱟᱥ ᱢᱳᱦᱚᱱᱫᱟᱥ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ<!-- only use if different from name above --> | birth_date = {{birth date|df=yes|1900|05|22}} | birth_place = ᱱᱟᱴᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱞᱚᱱᱤ | death_date = {{death date and age|df=yes|1957|08|03|1900|05|22}} | death_place = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ|ᱵᱚᱢᱵᱮ]], [[ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱯᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | body_discovered = | resting_place = | resting_place_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | monuments = | other_names = | education = | alma_mater = | occupation = | years_active = | era = | employer = | organization = | known_for = | notable_works = | style = | height = <!-- {{height|cm=X}} OR {{height|ft=X|in=Y}}--> | boards = | spouse = ᱞᱚᱠᱷᱢᱤ ᱪᱚᱠᱨᱚᱵᱷᱚᱨᱛᱤ<ref name="oxforddnb">{{cite ODNB|title=Chakravarti Rajagopalachari|first=Antony R. H.|last=Hopley|url=http://www.oxforddnb.com/view/article/31579|doi=10.1093/ref:odnb/31579|year=2004}}</ref><ref name="ourleadersp52">[[#Varma et al.|Varma et al.]], p 52</ref> | children = ᱔, [[ᱨᱟᱡᱽᱢᱳᱦᱚᱱ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ|ᱨᱟᱡᱽᱢᱳᱦᱚᱱ]], [[ᱨᱟᱢᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ|ᱨᱟᱢᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ]] ᱟᱨ [[ᱜᱳᱯᱟᱞᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ|ᱜᱳᱯᱟᱞᱠᱨᱤᱥᱱᱚ]] ᱥᱟᱶᱛᱮ | parents = {{unbulleted list|[[ᱢᱳᱦᱚᱱᱫᱟᱥ ᱠᱟᱨᱟᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]]|[[ᱠᱚᱥᱛᱩᱨᱵᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]]}} | relatives = {{unbulleted list|[[ᱥᱤ. ᱨᱟᱡᱟᱜᱳᱯᱟᱞᱟᱪᱟᱨᱤ]] <small>(ᱦᱚᱧᱦᱟᱨ ᱦᱟᱲᱟᱢ)</small>|[[ᱥᱤ. ᱟᱨ. ᱱᱟᱨᱟᱥᱤᱢᱦᱟᱱ]] <small>(ᱛᱮᱧᱟᱝ)</small>}} | awards = | signature = | signature_alt = | signature_size = | footnotes = }} '''ᱫᱮᱵᱽᱫᱟᱥ ᱢᱳᱦᱚᱱᱫᱟᱥ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ''' (᱒᱒ ᱢᱮ ᱑᱙᱐᱐ - ᱓ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱕᱗) ᱫᱚ [[ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]] ᱟᱨ [[ᱠᱚᱥᱛᱩᱨᱵᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]] ᱨᱤᱱ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨᱟᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱴᱟᱞ ᱠᱚᱞᱚᱱᱤ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱟ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱵᱟᱵᱟ ᱥᱟᱶ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟᱣᱟᱜ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱡᱮᱞ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱬᱟ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱦᱤᱱᱫᱩᱥᱛᱟᱱ ᱴᱟᱭᱤᱢᱥ ᱨᱮ ᱥᱟᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱟᱠᱷᱤᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱨᱟᱪᱟᱨ ᱥᱚᱵᱷᱟ (DBHPS) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ''ᱯᱨᱚᱪᱟᱨᱟᱠ'' ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱳᱦᱚᱱᱫᱟᱥ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/when-gandhi-turned-halfnaked-fakir-in-tamil-nadu/1631231|archive-url=https://web.archive.org/web/20210916182328/https://www.outlookindia.com/newsscroll/when-gandhi-turned-halfnaked-fakir-in-tamil-nadu/1631231|url-status=dead|archive-date=16 September 2021|title=When Gandhi turned half-nak11ed fak᱑ir in Tamil Nadu|website=Outlook India|access-date=2020-03-11}}</ref>'' ==ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ== ᱫᱮᱵᱽᱫᱟᱥ ᱫᱚ ᱞᱚᱠᱥᱢᱤ ᱥᱟᱶ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱮᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱥᱤ. ᱨᱟᱡᱽᱜᱳᱯᱟᱞᱟᱪᱟᱨᱤ]] ᱭᱤᱡ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱨᱟᱡᱽᱜᱳᱯᱟᱞᱟᱪᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱫᱮᱵᱽᱫᱟᱥ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟᱦᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚᱭ ᱮᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱞᱚᱠᱥᱢᱤ ᱟᱜ ᱩᱢᱮᱨ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱚ ᱑᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱫᱮᱵᱽᱫᱟᱥ ᱫᱚ ᱒᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱫᱮᱵᱽᱫᱟᱥ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱡᱤ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ ᱱᱩᱠᱩ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱯᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱟᱠᱚ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱙᱓᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱛᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱮᱱᱟ ᱠᱚ ᱾<ref>{{Cite book|title=Indian Summer: The Secret History of the End of an Empire|last=Tunzelmann|first=Alex Von|publisher=Simon & Schuster|year=2008|isbn=9781416522256|location=London, United Kingdom|pages=78}}</ref> ᱫᱮᱵᱽᱫᱟᱥ ᱟᱨ ᱞᱚᱠᱷᱢᱤ ᱨᱤᱱ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟ. ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ [[ᱨᱟᱡᱽᱢᱳᱦᱚᱱ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]], [[ᱜᱳᱯᱟᱞᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]] ᱟᱨ [[ᱨᱟᱢᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>{{cite journal|last=Ramachandra Guha|author-link=Ramachandra Guha|date=15 August 2009|title=The Rise and Fall of the Bilingual Intellectual|journal=[[Economic and Political Weekly]]|publisher=Economic and Political Weekly|volume=XLIV|issue=33|url=https://casi.sas.upenn.edu/sites/default/files/iit/The%20Rise%20and%20Fall%20of%20the%20Bilingual%20Intellectual%20-%20AV.pdf}}</ref> ==ᱟᱯᱟ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ== ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ [[ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]] ᱫᱚ [[ᱡᱟᱢᱤᱭᱟ ᱢᱤᱞᱞᱤᱭᱟ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱫᱮᱵᱽᱫᱟᱥ ᱦᱚᱸ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱟᱜ ᱩᱫᱩᱜ-ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱛᱮᱭ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱸᱰᱮ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱨ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱠᱚ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|date=2020-10-23|title=Jamia Millia and Mahatma Gandhi: A Walk into History Lanes|url=https://www.inclusiveindia.net/education/jamia-millia-and-mahatma-gandhi-a-walk-into-history-lanes/|access-date=2021-09-12|website=inclusiveindia.net|language=en-US|quote=Devdas is teaching cotton spinning etc at Jamia Millia|archive-date=12 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210912100013/https://www.inclusiveindia.net/education/jamia-millia-and-mahatma-gandhi-a-walk-into-history-lanes/|url-status=dead}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{commons category|ᱫᱮᱵᱽᱫᱟᱥ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ, ᱫᱮᱵᱽᱫᱟᱥ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱐᱐ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱕᱗ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ|ᱫᱮᱵᱽᱫᱟᱥ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱟᱱᱫᱷᱤᱭᱟᱱ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱛᱚᱢ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱹᱭᱫᱤ ᱟᱨ ᱵᱚᱱᱫᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱴᱟᱞ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱚᱞᱚᱱᱤ]] crpi5lasrhz7zkvnnln0lz9omd3gihu ᱨᱟᱡᱽᱢᱳᱦᱚᱱ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ 0 38218 198795 2026-10-02T08:47:41Z MT731 2184 "{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ, ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱵᱤᱵᱽᱨᱚᱬ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱓᱕)}} {{Infobox officeholder | name = ᱨᱟᱡᱽᱢᱳᱦᱚᱱ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ | image = Mykola Swarnyk Rajmohan Gandhi Caux (cropped).jpg | caption = ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ | birth_date = {{birth date and..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 198795 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ, ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱵᱤᱵᱽᱨᱚᱬ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱓᱕)}} {{Infobox officeholder | name = ᱨᱟᱡᱽᱢᱳᱦᱚᱱ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ | image = Mykola Swarnyk Rajmohan Gandhi Caux (cropped).jpg | caption = ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ | birth_date = {{birth date and age|1935|08|07|df=y}}<ref name="Jamnalal" /> | birth_place = [[ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ]], [[ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱨᱟᱡᱽ|ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | death_date = | death_place = | office = ᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ<ref>{{cite web | url=http://rajyasabha.nic.in/rsnew/pre_member/1952_2003/g.pdf | title=Rajya Sabha members biographical sketches 1952 - 2003 | publisher=[[Rajya Sabha]] | access-date=4 September 2017}}</ref> | constituency = [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] | term = ᱑᱙᱙᱐-᱙᱒ | predecessor = | successor = | office1 = | constituency1 = | term1 = | predecessor1 = | successor1 = | party = [[ᱟᱢ ᱟᱫᱽᱢᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] | other_party = [[ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] | occupation = ᱡᱤᱭᱚᱱᱤᱭᱟᱹ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ | spouse = ᱩᱥᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ | children = ᱒ | father = [[ᱫᱮᱵᱽᱫᱟᱥ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]] | awards = ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ (ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ) | website = {{official website|http://www.rajmohangandhi.com/}} | footnotes = | date = | year = | source = | relatives = [[ᱨᱟᱢᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]] (ᱵᱚᱭᱦᱟ)<br>[[ᱜᱳᱯᱟᱞᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]] (ᱵᱚᱭᱦᱟ)<br>[[ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]] (ᱵᱟᱵᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱦᱟᱲᱟᱢ)<br/>[[ᱠᱚᱥᱛᱩᱨᱵᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]] (ᱟᱭᱳ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱵᱩᱰᱷᱤ)<br>[[ᱥᱤ. ᱨᱟᱡᱽᱜᱳᱯᱟᱞᱟᱪᱟᱨᱤ]] (ᱟᱭᱳ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ) }} '''ᱨᱟᱡᱽᱢᱳᱦᱚᱱ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱗ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱓᱕)<ref name="Jamnalal">{{cite web |title=Professor Rajmohan Gandhi |url=http://www.jamnalalbajajfoundation.org/awards/archives/2015/chief-guest/rajmohan-gandhi |website=Jamnalal Bajaj Foundation |access-date=4 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313182730/http://www.jamnalalbajajfoundation.org/awards/archives/2015/chief-guest/rajmohan-gandhi |archive-date=13 March 2016 |url-status=live}}</ref> ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱤᱭᱚᱱᱤᱭᱟᱹ, ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ, ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱵᱟᱱᱟ-ᱥᱮᱢᱯᱮᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱤᱞᱤᱱᱟᱭᱤᱥ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱤᱡ ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱦᱟᱲᱟᱢ ᱫᱚ [[ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]] ᱟᱨ ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱵᱩᱰᱷᱤ ᱫᱚ [[ᱥᱤ. ᱨᱟᱡᱽᱜᱳᱯᱟᱞᱟᱪᱟᱨᱤ|ᱪᱚᱠᱨᱚᱵᱷᱚᱨᱛᱤ ᱨᱟᱡᱽᱜᱳᱯᱟᱞᱟᱪᱟᱨᱤ]] ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤᱱᱚᱜᱚᱨ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱠᱤᱞᱟᱹᱱᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ [[ᱨᱟᱡᱤᱵᱽ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]] ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=RG3/> ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱟᱢ ᱟᱫᱽᱢᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name=politics1/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name="h381"/> ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱨᱟᱡᱽᱢᱳᱦᱚᱱ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱫᱚ ᱗ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱓᱕ ᱨᱮ [[ᱫᱮᱵᱽᱫᱟᱥ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ|ᱫᱮᱵᱽᱫᱟᱥ]] ᱟᱨ ᱞᱚᱠᱷᱢᱤ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ''[[ᱦᱤᱱᱫᱩᱥᱛᱟᱱ ᱴᱟᱭᱤᱢᱥ]]'' ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱮᱱᱡᱤᱝ ᱮᱰᱤᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱨᱟᱡᱽᱢᱳᱦᱚᱱ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱸᱴ ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱᱥ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱛᱮ ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱦᱟᱲᱟᱢ [[ᱥᱤ. ᱨᱟᱡᱽᱜᱳᱯᱟᱞᱟᱪᱟᱨᱤ]] ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱱᱚᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ (ᱞᱚᱨᱰ ᱞᱩᱭᱤᱥ ᱢᱟᱣᱩᱱᱴᱵᱮᱴᱚᱱ ᱟᱜ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟ) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱭᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬ ᱜᱚᱲᱚᱭᱤᱡ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ==ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ== ===ᱮᱠᱮᱰᱮᱢᱤᱠ ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ=== ᱑᱙᱖᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱗᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱩᱨᱩ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱧᱪᱚᱜᱚᱱᱤ ᱨᱮ 'ᱤᱱᱤᱥᱤᱪᱤᱴᱤᱵᱷᱥ ᱚᱯᱷ ᱪᱮᱱᱡᱽ' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱥᱮᱱᱴᱟᱨ 'ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱯᱟᱛᱷᱟᱨ' ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱮᱱᱮᱢ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.in.iofc.org/ap |title=Initiatives of Change |website=in.iofc.org |archive-url=https://web.archive.org/web/20070223075109/http://in.iofc.org/ap |archive-date=23 February 2007 |access-date=21 October 2017 }}</ref> ᱒᱐᱐᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱛᱮ ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱦᱟᱲᱟᱢ [[ᱪᱚᱠᱨᱚᱵᱚᱨᱛᱤ ᱨᱟᱡᱽᱜᱳᱯᱟᱞᱟᱪᱟᱨᱤ]] (᱑᱘᱗᱘-᱑᱙᱗᱒) ᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱵᱟᱵᱚᱛ ''ᱨᱟᱡᱟᱡᱤ: ᱮ ᱞᱟᱭᱤᱯᱷ'' ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱥᱟᱦᱤᱛᱭᱚ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱰᱷᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="southasia.uchicago.edu">See [https://southasia.uchicago.edu/node/344028 "Discussion of Modern South India: A History from the 17th Century to Our Times"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925231919/https://southasia.uchicago.edu/node/344028 |date=25 September 2020 }}</ref> ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱨᱮ ''[[ᱜᱚᱯᱷᱯᱷᱟᱨ ᱠᱷᱟᱱ]]: ᱟᱦᱤᱸᱥᱠ ᱵᱟᱫᱽᱥᱟᱦ ᱚᱯᱷ ᱫᱟ ᱯᱚᱠᱷᱛᱩᱱᱥ'' (ᱯᱮᱱᱜᱩᱤᱱ ᱒᱐᱐᱔); ''ᱨᱤᱵᱷᱮᱱᱡᱽ ᱮᱸᱰ ᱨᱤᱠᱳᱱᱥᱤᱞᱤᱮᱥᱚᱱ: ᱟᱱᱰᱟᱨᱥᱴᱮᱱᱰᱤᱝ ᱥᱟᱣᱛᱷ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱦᱤᱥᱴᱨᱤ'' (ᱯᱮᱱᱜᱩᱤᱱ ᱑᱙᱙᱙); ᱯᱟᱴᱮᱞ: ''ᱮ ᱞᱟᱭᱤᱯ, ᱮ ᱵᱟᱭᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤ ᱚᱯᱷ [[ᱵᱷᱚᱞᱞᱚᱵᱷ ᱵᱷᱟᱭᱤ ᱯᱚᱴᱮᱞ|ᱵᱷᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱵᱷᱟᱭ ᱯᱟᱴᱮᱞ]] (᱑᱘᱗᱕-᱑᱙᱕᱐)'', ᱰᱤᱯᱴᱤ ᱯᱨᱟᱭᱤᱢ ᱢᱤᱱᱤᱥᱴᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ, ᱑᱙᱔᱗-᱕᱐ (ᱱᱟᱵᱷᱟᱡᱤᱣᱟᱱ, ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ, ᱑᱙᱙᱐); ᱟᱨ ''ᱮᱭᱤᱴ ᱞᱟᱭᱤᱯᱷᱥ: ᱮ ᱥᱴᱟᱰᱤ ᱚᱯᱷ ᱦᱤᱱᱫᱩ-ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱮᱱᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱟᱨ'' (ᱭᱩ ᱮᱱ ᱣᱟᱭ, ᱑᱙᱘᱗) ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱯᱚᱛᱚᱵ, ''ᱫᱟ ᱜᱩᱰ ᱵᱳᱴᱢᱮᱱ: ᱮ ᱯᱳᱨᱴᱨᱮᱴ ᱚᱯᱷ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ'', ᱪᱟᱭᱱᱤᱡᱽ ᱛᱮ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮ [[ᱵᱮᱡᱤᱝ|ᱵᱤᱡᱤᱝ]] ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ, ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱫᱚ ''[[ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ]]'' (ᱮᱞᱮᱯᱷ ᱵᱩᱠ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱒᱐᱑᱓) ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱚᱣᱨᱚᱝᱡᱮᱵᱽ]] ᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱟᱝ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.thehindu.com/books/Life-of-letters/article12571335.ece|title=Life of letters|work= The Hindu|date=26 October 2012}}</ref> ᱤᱞᱤᱱᱚᱭᱤᱥ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱦᱟ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ]] ᱛᱷᱤᱱᱠ ᱴᱮᱱᱠ, ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ ᱯᱷᱚᱨ ᱯᱚᱞᱤᱥᱤ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱨᱮ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱑᱙᱘᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱘᱗ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥ (ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]]) ᱨᱮ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ''ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱐᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱞᱤᱱᱚᱭᱤᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱮᱢᱯᱮᱱ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ (ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱦᱚᱠ) ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱮᱞᱜᱟᱨᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱰᱚᱠᱴᱚᱨᱮᱴ ᱟᱨ ᱚᱵᱤᱨᱤᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱰᱚᱠᱴᱚᱨᱮᱴ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱱᱤᱛ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱩᱨᱮᱢᱵᱚᱨᱜᱽ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱩᱨᱤ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ [[ᱜᱩᱨᱜᱟᱶ]] ᱨᱮ ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ ᱯᱷᱚᱨ ᱰᱟᱭᱞᱚᱜᱽ ᱟᱨ ᱨᱮᱠᱚᱱᱥᱤᱞᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱪᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="southasia.uchicago.edu"/> ᱒᱐᱑᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱮ ᱱᱤᱭᱩ ᱫᱤᱣᱟᱱ ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟᱭ: ᱢᱤᱫ ᱞᱤᱨᱤᱠᱟᱞ ᱰᱟᱭᱞᱚᱜᱽ ᱵᱤᱴᱣᱤᱱ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱨ ᱯᱟᱪᱮ'' (ᱜᱤᱝᱠᱚ ᱞᱟᱭᱵᱨᱮᱨᱤ) ᱾ ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱠᱥᱯᱷᱚᱨᱰ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ, "ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱟᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="NH2018">{{cite web |title=Oxford Union debate: House regrets the partition of India |url=https://www.nationalheraldindia.com/news/oxford-union-debate-house-regrets-the-partition-of-india-salman-khurshid-rajmohan-gandhi-mridula-mukherjee-ashis-ray |work=[[National Herald]] |access-date=4 July 2020 |date=23 March 2018 |quote=He went on to say, 'To welcome Partition is to imply that people with different backgrounds and different blood-lines cannot live together in one nation. A regressive suggestion.' He lamented that the 'Muslim majorities who got Pakistan did not need it; Muslim minorities remaining in India who needed security became more insecure.' 'If tyranny had ended with partition, I would have welcomed division. In fact, however, tyranny was multiplied by partition.'}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ “ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱡᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ, ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱡᱚᱱᱚᱲᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱸᱥ ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ ᱾“<ref name="Roy2018">{{cite web |last1=Roy |first1=Amit |title=At Oxford, a stereotype on Partition is busted |url=https://www.telegraphindia.com/india/at-oxford-a-stereotype-on-partition-is-busted/cid/1339828 |work=[[The Telegraph (Kolkata)|The Telegraph]] |access-date=4 July 2020 |date=26 March 2018}}</ref> ᱩᱱᱠᱩ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱮᱱ ᱫᱚ "ᱫᱟᱲᱮ ᱫᱚ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱫᱷᱤᱱᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱾"<ref name="NH2018"/> ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱸᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Indianexpress11">{{cite web |title=Rajmohan Gandhi writes on textbook deletions: You can't delete Gandhi's truth |url=https://indianexpress.com/article/opinion/columns/rajmohan-gandhi-textbook-deletions-mahatma-gandhi-8542909/ |work=[[The Indian Express]] |access-date=24 June 2024 |language=en |date=8 April 2023}}</ref> ===ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ=== ᱑᱙᱘᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱫᱚ ᱟᱢᱮᱴᱷᱤ ᱨᱮ [[ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱨᱟᱡᱤᱵᱽ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]] ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱭ ᱫᱟᱲᱮ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=RG3>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1989/Vol_I_LS_89.pdf|title=Statistical Report on General Elections, 1989 to the Ninth Lok Sabha|page=265|publisher=Election Commission of India|access-date=30 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140718183934/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1989/Vol_I_LS_89.pdf|archive-date=18 July 2014}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽ ᱥᱚᱵᱷᱟ (ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱚᱝᱥᱚᱫᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱚᱲᱟᱜ) ᱨᱮ (᱑᱙᱙᱐-᱑᱙᱙᱒) ᱥᱮᱵᱟ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱐ ᱨᱮ ᱡᱤᱱᱮᱣᱟ ᱨᱮ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱱᱮᱥᱚᱱ ᱦᱮᱭᱢᱟᱱ ᱨᱟᱭᱤᱴᱥ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱰᱮᱞᱤᱜᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱚᱝᱥᱚᱫᱽ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱥᱚᱝᱥᱚᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱠᱩᱢᱩᱴ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱳᱨᱰᱤᱱᱮᱴᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱮᱰᱭᱩᱞᱰ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱟᱨ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱚᱢᱵᱚᱸᱫᱷ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱨᱚᱲ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱒᱑ ᱯᱷᱮᱵᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱟᱢ ᱟᱫᱽᱢᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name=politics1>{{cite news|title=Mahatma's grandson Rajmohan Gandhi joins AAP, will contest from east Delhi|url=http://ibnlive.in.com/news/mahatmas-grandson-rajmohan-gandhi-joins-aap-may-contest-from-delhi/453374-37-64.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140226142618/http://ibnlive.in.com/news/mahatmas-grandson-rajmohan-gandhi-joins-aap-may-contest-from-delhi/453374-37-64.html|url-status=dead|archive-date=26 February 2014|publisher=IBN Live|date= 21 February 2014}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱨᱮ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name=politics>{{cite news | url = http://www.thehindubusinessline.com/news/politics/aap-to-field-rajmohan-gandhi-from-east-delhi/article5732494.ece | title = Rajmohan Gandhi to lead AAP battle in Delhi East | date = 27 February 2014 | newspaper = The Hindu }}</ref><ref name="h381">{{cite web | title=Election results 2014: Many offsprings of politicos get a thumbs down in polls | website=The Economic Times | date=18 May 2014 | url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/election-results-2014-many-offsprings-of-politicos-get-a-thumbs-down-in-polls/articleshow/35291392.cms?from=mdr}}</ref> ==ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱨᱟᱡᱽᱢᱳᱦᱚᱱ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱫᱚ ᱩᱥᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|title = Short Biography -Rajmohan Gandhi|url = http://www.rajmohangandhi.com/short-biography|access-date = 22 February 2014}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * [http://rajmohangandhi.com ᱨᱟᱡᱽᱢᱳᱦᱚᱱ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ] * Crossette, Barbara, [https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C0CE7D9103BF93AA15753C1A96F948260 "In an Impatient Pocket of Rural India, Gandhi Fights for His Political Future"], Special to ''The New York Times'' Sunday, 29 October 1989 * Gandhi, Rajmohan, [http://rediff.co.in/news/oct/31raj.htm Biographical Essay on C. Rajagopalachari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080117052835/http://rediff.co.in/news/oct/31raj.htm |date=17 January 2008 }} * {{C-SPAN|1028075}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ, ᱨᱟᱡᱽᱢᱳᱦᱚᱱ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱓᱕ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱑᱔ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱢ ᱟᱫᱽᱢᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱢ ᱟᱫᱽᱢᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱤᱱ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ|ᱨᱟᱡᱽᱢᱳᱦᱚᱱ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱛᱮ ᱥᱟᱦᱤᱛᱭᱚ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱨᱤᱱ ᱧᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱮᱱᱴ ᱥᱴᱤᱯᱷᱮᱱᱥ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ, ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱞᱤᱱᱚᱭᱤᱥ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱟᱨᱵᱟᱱᱟ-ᱪᱮᱢᱯᱮᱭᱱ ᱯᱷᱮᱠᱟᱞᱴᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] nnj0dbznztonzo0zefy0ebil0c7bm70