ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ
satwiki
https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%A9%E1%B1%AC%E1%B1%A9%E1%B1%9B_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A6%E1%B1%B4%E1%B1%9F
MediaWiki 1.47.0-wmf.22
first-letter
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ
ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ
ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ
ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ
ᱨᱮᱫ
ᱨᱮᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱪᱷᱟᱸᱪ
ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ
ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱛᱷᱚᱠ
ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
TimedText
TimedText talk
ᱢᱳᱰᱩᱞ
ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
Event
Event talk
ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱤᱠᱷ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ
0
2184
198887
196614
2026-10-05T23:31:17Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
198887
wikitext
text/x-wiki
ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱩᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱤᱠᱷ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ, ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱱᱟᱝᱜᱽᱨᱟᱦᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ - ᱡᱟᱞᱟᱞᱟᱵᱟᱫᱽ, ᱜᱟᱡᱤᱱᱤ , ᱠᱟᱵᱩᱞ ᱟᱨ ᱟᱫᱚᱢ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱨᱮ , ᱠᱟᱱᱫᱽᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱟ.ᱰᱤ ᱵᱟ.ᱲᱛᱤ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ <ref name="us2007">{{cite web
|author=U.S. State Department
|title = Afghanistan - International Religious Freedom Report 2007
|publisher = The Office of Electronic Information, Bureau of Public Affair
|date =
|url = https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90225.htm
|accessdate = 2009-07-04}}</ref> ᱱᱩᱠᱩ ᱥᱤᱠᱷ ᱫᱚ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟ. ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ, ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱯᱟᱥᱛᱚ ᱯᱟ.ᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱨᱚᱲ ᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱫᱟᱨᱤ ᱡᱤᱱᱫᱤ ᱥᱮ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱮᱢᱟᱱ ᱯᱟ.ᱛᱥᱤ ᱮᱢᱟᱱ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱨᱚᱲ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ <ref>Shaista Wahab, Barry Youngerman. [https://books.google.com/books?id=y20MTE0C9kwC&pg=PA18&lpg=PA18&dq=afghan+sikhs+pashto&source=bl&ots=284k8eeeVy&sig=1zpLWmNXYMs3PBhZhKB_JbttRfM&hl=en&ei=mojlTPHxJoz0tgOrgaWxCw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=10&ved=0CFMQ6AEwCQ#v=onepage&q=afghan%20sikhs%20pashto&f=false ''A brief history of Afghanistan''] Infobase Publishing, 2007. {{ISBN|0-8160-5761-3}}, {{ISBN|978-0-8160-5761-0}}. Pg18</ref> ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱸᱴ ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱑᱒᱐᱐ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱥᱮ ᱘᱐᱐᱐ ᱨᱟ.ᱥᱤᱭᱟ. ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾
==ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ==
===ᱠᱟᱵᱩᱞ===
᱑᱙᱘᱐ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱥᱚᱠ ᱨᱮ ᱠᱟᱵᱩᱞ ᱨᱮ ᱒0,000 ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟ.ᱲᱛᱤ ᱥᱤᱠᱷ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱑᱙᱙᱒ ᱨᱮ ᱚᱲᱟᱜ ᱞᱟ.ᱲᱦᱟ.ᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱤᱠᱷ ᱚᱱᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱧᱤᱨ ᱯᱷᱟᱨᱟᱠ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱲᱟᱜ ᱞᱟ.ᱲᱦᱟ.ᱭ ᱚᱠᱛᱮ ᱨᱮ ᱠᱟᱵᱩᱞ ᱨᱮ ᱤᱨᱟ.ᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱜᱩᱨᱩ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱮᱭᱟᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱚ ᱫᱷᱟᱢᱫᱟᱥᱮᱨ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱵᱩᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱨᱛᱟ ᱯᱟᱨᱣᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱨᱩ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱜᱮ ᱯᱟᱨᱣᱟᱱ ᱨᱩᱯ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱴᱤᱠᱟ.ᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ <ref>https://www.thenational.ae/world/asia/afghan-hindus-and-sikhs-celebrate-diwali-without-pomp-and-splendour-amid-fear-1.668735</ref>ᱚᱱᱟ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱟᱜ ᱠᱟᱨᱛᱟ ᱯᱟᱨᱣᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱱᱟᱝᱜᱽᱨᱟᱦᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱤᱥ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://www.sikhfoundation.org/people-events/no-home-for-afghanistan-sikhs/|title=No Home for Afghanistan Sikhs – The Sikh Foundation International|website=www.sikhfoundation.org|access-date=2016-03-08|archive-date=2018-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20180106231729/http://www.sikhfoundation.org/people-events/no-home-for-afghanistan-sikhs/|url-status=dead}}</ref>।
===ᱡᱟᱞᱟᱞᱟᱵᱟᱫᱽ===
᱒00᱑ ᱦᱟ.ᱵᱤᱡ, ᱡᱟᱞᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮ, ᱑00 ᱥᱤᱠᱷ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱗00 ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="baldauf2001">[http://www.themodernreligion.com/jihad/afghan/sikh.html Sikhs set example for getting along with the Taliban] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030110084821/http://www.themodernreligion.com/jihad/afghan/sikh.html |date=2003-01-10 }}. By Scott Baldauf, Staff writer of The Christian Science Monitor, 13 April 2001</ref> ᱞᱟ.ᱭ ᱟ.ᱜᱩ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱠᱚ ᱵᱟᱝ ᱢᱟ ᱜᱩᱨᱩ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱜᱩᱨᱩ ᱱᱟᱱᱟᱠ ᱫᱮᱵᱽ ᱫᱟᱲᱟᱱ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟ.ᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |url=https://www.tolonews.com/afghanistan/four-killed-jalalabad-explosion |publisher=[[TOLO News|TOLO]] |title=Suicide Attack Targets Sikhs in Jalalabad, 19 Killed |date=July 1, 2018}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.aljazeera.com/news/2018/07/blast-reported-afghanistan-jalalabad-180701120808551.html |publisher=[[Al Jazeera English]] |title=Deadly blast hits Afghanistan's Jalalabad |date=July 1, 2018 |quote=Ghulam Sanayi Stanekzai, Nangarhar's police chief, said the explosion was caused by a suicide bomber who targeted a vehicle carrying members of the Sikh minority who were travelling to meet the president.}}</ref>|
===ᱠᱟᱱᱫᱽᱦᱟᱨ===
ᱠᱟᱱᱫᱽᱦᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱢᱩᱜᱚᱜ ᱞᱮᱠᱟ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱥᱤᱠᱷ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ, ᱱᱩᱠᱩ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱸᱴ ᱒00᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟ.ᱵᱤᱡ ᱮᱠᱟᱞ ᱑᱕ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱜᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://www.irinnews.org/feature/2002/06/17/focus-hindus-and-sikhs-kandahar|title=Focus on Hindus and Sikhs in Kandahar|website=IRIN|access-date=2016-03-09}}</ref>|
==ᱱᱟᱜᱟᱢ==
ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱥᱤᱠᱷ ᱜᱟᱛᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱵᱮᱳᱟᱨᱟ ᱢᱮᱱ ᱛᱮ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱟ.ᱵᱟᱥᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ, ᱟᱯᱷᱜᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱫᱩᱨᱨᱟᱱᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱟᱡᱚᱥᱴᱷᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱠᱷ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱤᱵᱟ.ᱫᱽ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙ ᱥᱟᱭᱟᱱᱟᱜ ᱨᱮ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱟᱨᱯᱟ ᱚᱠᱛᱮ ᱨᱮ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱨᱟᱡᱚᱥᱴᱷᱤ ᱨᱮᱱ ᱥᱤᱯᱟ.ᱦᱤ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱞᱟ.ᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱚᱪᱚ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite book|last=Hew McLeod|first=|title=Sikhism|url=https://archive.org/details/sikhism00mcle|year=1997|publisher=Penguin Books|location=New York|isbn=0-14-025260-6|page=[https://archive.org/details/sikhism00mcle/page/n286 251]}}</ref> ।
==ᱜᱤᱨᱟ.ᱵᱟᱥ==
᱑᱙᱙᱐ ᱥᱟᱭᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟ.ᱦᱤᱞ ᱥᱮᱡ ᱨᱮ, ᱟᱯᱷᱜᱟᱱ ᱥᱤᱠᱷ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱸᱴ ᱫᱚ ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱕0,000 ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ । ᱒᱐᱑᱓ ᱦᱟ.ᱵᱤᱡ, ᱩᱱᱠᱩ ᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱸᱴ ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱘00 ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱓00 ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱠᱟᱵᱩᱞ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱤᱠᱷ ᱱᱮᱛᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱟ.ᱵᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱥᱤᱠᱷ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱸᱴ ᱫᱚ ᱓,000 ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱤᱠᱷ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱛᱮ, ᱟᱫᱚᱢ ᱠᱚ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱸᱭᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ|ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ]] ᱛᱮ , ᱟᱫᱚᱢ ᱥᱤᱠᱷ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱤᱭᱩᱨᱚᱯ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱨᱮ, ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱟ.ᱵᱟᱥᱤ ᱮᱱᱟ ᱾
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱥᱟᱯᱟᱲᱟᱣ ᱒᱐᱑᱘]]
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
o3273hbnm2bwlv8rfg24vb1z7q0tc6p
ᱯᱨᱚᱛᱤᱵᱷᱟ ᱨᱟᱭ
0
3247
198890
187185
2026-10-06T02:27:23Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
198890
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox writer <!-- For more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]]. -->
| name = ᱯᱨᱚᱛᱤᱵᱷᱟ ᱨᱟᱭ
| image = Pratiba Ray 2010.JPG
| imagesize =
| alt =
| caption =
| pseudonym =
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date and age|1943|01|21|df=yes}}
| birth_place = ᱚᱲᱟᱵᱚᱲ, [[ᱡᱚᱜᱚᱛᱥᱤᱝᱯᱩᱨ ᱡᱤᱞᱟᱹ]]
| death_date =
| death_place =
| resting_place =
| occupation = ᱠᱟᱹᱦᱱᱤᱠᱟᱨ, ᱜᱟᱢᱟᱢᱤᱭᱟᱹ
| language = [[ᱩᱰᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱩᱰᱤᱭᱟᱹ]]
| nationality = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}}
| ethnicity = <!--[[Image:Seal of Orissa.gif|25px]]-->[[ᱩᱰᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ|ᱩᱰᱤᱭᱟᱹ]]
| education = ᱥᱚᱱᱮᱨ ᱥᱤᱫ (ᱥᱮᱪᱮᱫ), <br />ᱰᱚᱠᱴᱚᱨᱮᱴ (ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱢᱚᱱ ᱥᱟᱬᱮᱥ) <!--Educational Psychology--><ref>{{cite web |url=http://www.languageinindia.com/july2009/pratibhashortstory.html |title=Language in India |first=Varun |last=Gulati |work=languageinindia.com |year=2009 |quote=an M.A. in Education and Ph.D. in Educational Psychology |accessdate=28 December 2012 |archive-date=31 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121231150704/http://www.languageinindia.com/july2009/pratibhashortstory.html |url-status=dead}}</ref>
| alma_mater = [[ᱨᱮᱵᱷᱮᱱᱥᱟ ᱢᱟᱦᱟᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]]
| period =
| genre =
| subject =
| movement =
| notableworks = ᱡᱟᱜᱽᱭᱚᱥᱮᱱᱤ, ᱥᱤᱲᱟᱯᱚᱫᱽᱢᱚ<br />
| spouse = ᱚᱠᱷᱭᱚᱭ ᱪᱚᱸᱫᱨᱚ ᱨᱟᱭ
| partner =
| children = ᱟᱫᱽᱭᱟᱥᱟ, ᱚᱱᱣᱮᱥ, ᱚᱭᱚᱥᱠᱟᱱᱛᱚ
| relatives =
| influences =
| influenced =
| awards = ᱜᱭᱟᱱᱯᱤᱴᱷ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ, [[ᱥᱟᱨᱚᱲᱟ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ]]<br />ᱠᱮᱱᱫᱨᱚ ᱥᱟᱦᱤᱛᱭᱚ ᱮᱠᱟᱫᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ
| signature =
| signature_alt =
| website = [http://www.pratibharay.org/ pratibharay.org]
| portaldisp =
}}
'''ᱯᱨᱚᱛᱵᱷᱟ ᱨᱟᱭ''' ( ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱑ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱔᱓ ) ᱫᱚ ᱜᱭᱟᱱᱯᱤᱴᱷ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ <ref>{{cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/odia-writer-pratibha-ray-named-for-jnanpith-award/1/239724.html|title=Odia writer Pratibha Ray named for Jnanpith Award|publisher=|accessdate=27 February 2016}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱚᱜᱚᱛᱥᱤᱝᱯᱩᱨ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱹᱞᱤᱠᱩᱫᱟᱹ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ <ref>{{cite web |url= http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/contentView.do?channelId=&contentId=13111755&programId=1073750974&tabId=1&contentType=EDITORIAL |title=Manorama Online | Odia writer Pratibha Ray selected for Jnanpith award |first= |last= |work=english.manoramaonline.com |year=2012 |quote=Dr. Ray was born in Alabol, a village in Jagatsingpur district, Odisha. |accessdate=28 December 2012}}</ref> ᱜᱭᱟᱱᱯᱤᱴᱷ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱧᱟᱢ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱤᱡ ᱯᱩᱱᱟᱜ ᱩᱰᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱤᱡ ᱮᱭᱟᱭ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ <ref>{{cite web |url= http://www.odishareporter.in/?p=7167 |title=Dr Pratibha Ray to receive Jnanpith. 4th Odia to receive one | Odisha Reporter |first= |last= |work=odishareporter.in |quote=Before Dr. Ray, noted odia writer Gopinath Mohanty, Sachidananda Routray and Dr Sitakant Mohapatra had bagged this coveted award for their literary contribution. |accessdate=28 December 2012}}</ref> ᱑᱙᱗᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱜᱟᱢᱟᱢ ''ᱡᱟᱯᱩᱫ, ᱯᱷᱟᱹᱜᱩᱱ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱭᱥᱟᱹᱛ '' ᱦᱚᱲ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ <ref>{{cite web |url=http://www.orissadiary.com/ShowOriyaOrbit.asp?id=38514 |title=Odisha: Eminent fiction writer Dr Pratibha Ray to receive coveted Jnanpith Award, Oriya Orbit |first= |last= |work=orissadiary.com |year=2012 |quote=her first novel as a novice, titled “Barsha-Basanta-Baishakha” (The Rain, Spring and Summer, 1974) which immediately captured the hearts of Odia readers. |accessdate=28 December 2012 |archive-date=11 January 2013 |archive-url=https://archive.is/20130111071719/http://www.orissadiary.com/ShowOriyaOrbit.asp?id=38514 |url-status=dead }}</ref> ᱢᱟᱹᱱᱤᱡ ᱨᱟᱭ ᱫᱚ ''ᱡᱟᱜᱽᱭᱚᱥᱮᱱᱤ''(ଯାଜ୍ଞସେନୀ) (᱑᱙᱘᱕) ᱜᱟᱢᱟᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱨᱚᱞᱟ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱫ ᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱜᱟᱢᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ ᱑᱙᱙᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱩᱨᱛᱤᱫᱮᱵᱤ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ <ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/lr/2007/04/01/stories/2007040100260600.htm |title=The Hindu : Literary Review / Personality : 'The sky is not the limit' |first=Hariharan |last=Balakrishnan |work=hindu.com |year=2007 |quote=first woman to win the Jnanpith Moorti Devi Award. |accessdate=28 December 2012 |archive-date=30 April 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070430184456/http://www.hindu.com/lr/2007/04/01/stories/2007040100260600.htm |url-status=dead }}</ref> ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮᱠᱚ ᱚᱞ ᱟᱹᱨᱩ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ <ref>{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/09/22/oriya-writer-pratibha-roy-to-receive-amrita-keerti-award-1158933153.html |title=Oriya writer Pratibha Roy to receive Amrita Keerti Award - Oneindia News |first= |last= |work=news.oneindia.in |year=2006 |quote=It has been translated into seven languages so far and won for the authoress Bharatiya Jnanpith Trust's Moorti Devi Award and Sarala Award of Orissa in 1990. |accessdate=28 December 2012 |archive-date=30 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140730024312/http://news.oneindia.in/2006/09/22/oriya-writer-pratibha-roy-to-receive-amrita-keerti-award-1158933153.html |url-status=dead }}</ref>ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱢᱟᱪᱮᱛᱟᱹᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱤᱱ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫ ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱᱤ ᱨᱟᱭ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱜ-ᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱵᱟ ᱟᱭᱚᱜ ᱨᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ <ref>{{cite web |url=http://indiaeducationdiary.in/Orissa/shownews.asp?newsid=18292 |title=Educational News, Orissa, Odisha: Eminent fiction writer Dr Pratibha Ray to receive coveted Jnanpith Award |first=Saumya |last=Parida |work=indiaeducationdiary.in |year=2012 |quote=She took voluntary retirement as a Professor of Education from State Government Service in 1998 and joined as Member, Public Service Commission of Odisha State |accessdate=28 December 2012 |archive-date=30 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150630144254/http://indiaeducationdiary.in/Orissa/shownews.asp?newsid=18292 |url-status=dead }}</ref>
==ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱡᱤᱭᱚᱱ ==
ᱯᱨᱚᱛᱤᱵᱷᱟ ᱨᱟᱭ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱜᱟᱢᱟᱢ, ᱒᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱠᱟᱦᱱᱤ, ᱑᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱟᱲᱟᱱ ᱠᱟᱦᱱᱤ, ᱒ ᱭᱟ ᱚᱱᱚᱲᱦᱮ ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞ ᱮᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ <ref>{{cite web |url= http://www.deccanherald.com/content/301322/oriya-novelist-jnanpith-award-winner.html |title=Oriya novelist is Jnanpith award winner |first= |last=|work=deccanherald.com |year=2012 |quote=Ray has 20 novels, 24 short stories, 10 travelogues, two poetry collections and a number of essays to her credit. |accessdate=28 December 2012}}</ref>
===ᱜᱟᱢᱟᱢ===
===ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ===
{{div col|colwidth=30em}}
* ᱱᱟᱥᱮ ᱨᱚᱲ, ସାମାନ୍ୟ କଥନ, ୧୯୭୮
* ᱥᱟᱯᱟᱨᱚᱢ, ଗଙ୍ଗଶିଉଳି, ୧୯୭୯
* ᱵᱮᱢᱩᱪᱟᱫ, ଅସମାପ୍ତ, ୧୯୮୦
* ᱵᱟᱹᱵᱩ ᱵᱟᱛᱷ ᱨᱩᱢ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ, ବାବୁ ବାଥ୍-ରୁମ୍ରେ ଆଛନ୍ତି
* ᱚᱤᱠᱚᱛᱟᱱᱚ, ଐକତାନ, ୧୯୮୧
* ᱱᱟᱱᱟᱦᱩᱱᱟᱹᱨ, ଅନାବନା, ୧୯୮୩
* ᱛᱤ ᱵᱟᱠᱥᱟ , ହାତବାକ୍ସ, ୧୯୮୩
* ᱜᱟᱥ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ, ଘାସ ଓ ଆକାଶ
* ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱵᱷᱟᱜᱟ ᱟᱨ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱦᱮᱸᱫᱮ, ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା, ୧୯୮୪
* ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଳ୍ପ, ୧୯୮୪
* ᱚᱥᱚᱫᱚᱨ, ଅବ୍ୟକ୍ତ, ୧୯୮୬
* ᱠᱮᱪᱮᱫ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ, ଇତିବୃତି, ୧୯୮୭
* ᱦᱟᱹᱨᱭᱟᱹᱲ ᱥᱟᱠᱟᱢ, ହରିତପତ୍ର, ୧୯୮୯
* ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱤᱥᱚᱨ, ପୃଥକ ଇଶ୍ୱର, ୧୯୯୧
* ᱜᱚᱥᱟᱸᱭᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ, ଭଗବାନର ଦେଶ, ୧୯୯୧
* ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱨᱟᱦᱟ, ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ୱର, ୧୯୯୨
* ᱱᱤᱡᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣᱟᱜ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱠᱟᱹᱡᱦᱱᱤ, ସ୍ୱନିର୍ବାଚିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଳ୍ପ, ୧୯୯୪
* ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱥᱚᱛᱤ, ଷଷ୍ଠସତୀ, ୧୯୯୬
* ᱢᱚᱠᱷᱭᱚ, ମୋକ୍ଷ, ୧୯୯୬
* ᱩᱞᱚᱝᱜᱷᱚᱱᱚ, ଉଲ୍ଲଂଘନ, ୧୯୯୮
* ᱱᱮᱦᱚᱸᱨ, ନିବେଦନମିଦମ, ୨୦୦୦
* ᱜᱟᱺᱫᱷᱤ, ଗାନ୍ଧୀ, ୨୦୦୨
* ᱡᱷᱩᱴᱤᱮᱢ ᱠᱟᱸᱛ, ଝୋଟି ପକା କାନ୍ଥ, ୨୦୦୬
{{div col end}}
===ᱫᱟᱲᱟᱱ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ===
==ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱥᱚᱢᱢᱟᱢ==
* [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ]], ᱒᱐᱐᱗
* ᱠᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱥᱟᱦᱤᱛᱭᱚ ᱮᱠᱟᱫᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ, ᱒᱐᱐᱐, ᱩᱞᱚᱝᱜᱷᱚᱱᱚ, (ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ)
* [[ᱜᱭᱟᱱᱚᱯᱤᱴᱷᱚ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ|ᱜᱭᱟᱱᱚᱯᱤᱴᱷᱚ]], ୨୦୧୧<ref>{{cite web |url=http://www.asianage.com/india/jnanpith-award-oriya-novelist-928 |title=Jnanpith award for Oriya novelist | The Asian Age |first=- Akshaya Kumar |last=Sahoo |work=asianage.com |year=2012 |quote=Pratibha Ray, a leading Oriya novelist and academician, who was on Thursday named for the prestigious Jnanpith Award for the year 2011 |accessdate=28 December 2012 |archive-date=21 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321163547/http://www.asianage.com/india/jnanpith-award-oriya-novelist-928 |url-status=dead }}</ref>
* ᱢᱩᱨᱛᱤᱫᱮᱵᱤ ᱥᱚᱢᱢᱟᱱ, ᱑᱙᱙᱑ (ଯାଜ୍ଞସେନୀ)
* [[ᱥᱟᱨᱚᱲᱟ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ]], ᱑᱙᱙᱐ (ଯାଜ୍ଞସେନୀ)
* ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱥᱟᱦᱤᱛᱭᱚ ᱮᱠᱟᱫᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ, ᱑᱙᱘᱖ (ଶିଳାପଦ୍ମ)
* ᱥᱟᱦᱤᱛᱭᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤ ᱥᱚᱢᱢᱟᱱ, ᱒᱐᱑᱕ ( ଶ୍ରୀ ଗଙ୍ଗାଧର ରଥ ଫାଉଣ୍ଡେସନ ପକ୍ଷରୁ ପଦତ୍ତ)<ref>{{cite web|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/writer-prativa-ray-to-get-sahitya-bharati-samman-116022600487_1.html|title=Writer Prativa Ray to get Sahitya Bharati Samman|author=Press Trust of India|date=26 February 2016|publisher=|accessdate=27 February 2016}}</ref>
* ᱠᱚᱲᱤᱝᱜᱚ ᱨᱚᱛᱱᱚ (ସାରଳା ସାହିତ୍ୟ ସଂସଦ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରଦତ୍ତ) - ୨୦୧୪ <ref>{{cite news |title=Pratibha Ray gets Kalinga Ratna award |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-otherstates/pratibha-ray-gets-kalinga-ratna-award/article6699237.ece |accessdate=10 January 2019 |work=The Hindu}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱣᱤᱠᱤ ᱞᱚᱵᱽᱥ ᱳᱢᱮᱱ ᱒᱐᱑᱙]]
[[ᱛᱷᱚᱠ : ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ : ᱩᱰᱤᱭᱟᱹ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]]
6ypcaf16mub73ribhcm3c4yb17upcdt
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ
0
9684
198888
174354
2026-10-06T01:20:05Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
198888
wikitext
text/x-wiki
[[File:Language region maps of India.svg|thumb|400px|'''ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱨᱚᱲ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ'''.<ref>{{cite web|url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |title=Report of the Commissioner for linguistic minorities: 50th report (July 2012 to June 2013) |publisher=Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |accessdate=17 September 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160708012438/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |archivedate= 8 July 2016}}</ref><ref group="lower-alpha">Some languages may be over- or underrepresented as the census data used is at the state-level. For example, while Urdu has 52 million speakers (2001), in no state is it a majority as the language itself is primarily limited to Indian Muslims yet has more native speakers than Gujarati.</ref>|alt=Every state almost have Sindhi language but we don't have specific state or Union territory but Sindhi is official language of India you can see on Indian currency notes as fifteenth /Last language]]
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱝᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱚ [[ᱫᱮᱵᱽᱱᱟᱜᱽᱨᱤ]] ᱪᱤᱠᱤ ᱛᱮ [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]] ᱟᱨ [[ᱞᱟᱴᱤᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱨᱳᱢᱟᱱ]] ᱪᱤᱠᱤ ᱛᱮ [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]᱾ ᱥᱚᱝᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱚ [[ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/hindi-not-a-national-language-court/article94695.ece|title=Hindi, not a national language: Court|author=PTI|date=25 January 2010|accessdate=20 November 2018|newspaper=[[The Hindu]]|author-link=Press Trust of India}}</ref><ref name="rajbhasha.nic.in">{{cite web|url=http://rajbhasha.nic.in/en/constitutional-provisions|title=Constitutional Provisions: Official Language Related Part-17 of The Constitution Of India|publisher=Department of Official Language, [[Government of India]]|accessdate=1 July 2015}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=http://rajbhasha.nic.in/en/official-language-policy-union|title=THE OFFICIAL LANGUAGE POLICY OF THE UNION {{!}} Department of Official Language {{!}} Ministry of Home Affairs {{!}} GoI|website=rajbhasha.nic.in|access-date=20 March 2019}}</ref> ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱟᱨ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱱᱟᱱᱟ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱦᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ; ᱥᱚᱝᱥᱚᱫ ᱨᱮ, ᱟᱭᱤᱱ-ᱟᱫᱟᱞᱚᱫ ᱨᱮ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱚᱞᱢᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱝ ᱨᱮ᱾ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱩᱱᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱟ᱾<ref name="rajbhasha.nic.in"/> ᱥᱚᱝᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱷᱟᱨᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ ᱛᱚᱞᱢᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ ᱱᱟᱱᱟᱦᱩᱱᱟᱹᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱶ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱦᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱦᱟᱨ ᱫᱟᱨᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾
==ᱱᱟᱜᱟᱢ==
==ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱰᱩᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ==
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱝᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱘ ᱞᱟᱜ ᱫᱷᱟᱯ ᱨᱮ ᱒᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
{| class="wikitable sortable"
! ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ{{efn|Includes variants and dialects}}
! ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ
!ᱨᱚᱲ ᱦᱚᱲ<br/><small> ( ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ, ᱒0᱑᱑ ᱨᱮ)</small><ref name="CensusData 2011, Language and Mother Tongue">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf|title=Statement 1 – Abstract of Speakers' Strength of Languages and Mother Tongues – 2011|last=|first=|date=|website=|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180627064326/http://www.censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf|archivedate=27 June 2018|url-status=dead|accessdate=}}</ref>
! ᱯᱚᱱᱚᱛ (ᱠᱚᱨᱮ) ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱟᱹᱱ
|-
|[[ᱚᱥᱚᱢᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱚᱥᱚᱢᱤᱭᱟ]]|| ᱤᱱᱫᱳ-ᱟᱨᱡᱳ, ᱥᱟᱢᱟᱝᱥᱮᱫ || ᱑᱕.᱓ ||[[ᱟᱥᱟᱢ]], [[ᱚᱨᱩᱬᱟᱪᱚᱞ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]]
|-
|[[ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]]|| ᱤᱱᱫᱳ-ᱟᱨᱡᱳ, ᱥᱟᱢᱟᱝᱥᱮᱫ || ᱙᱗.᱒ ||[[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ]], [[ᱛᱨᱤᱯᱩᱨᱟ]], [[ᱟᱥᱟᱢ]], [[ᱟᱱᱰᱟᱢᱟᱱ ᱟᱨ ᱱᱤᱠᱚᱵᱚᱨ ᱯᱩᱧᱡᱤᱰᱷᱤᱯ]], [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]]<ref>{{Cite web |url=http://www.bihardays.com/jharkhands-11-second-languages-will-create-new-jobs-enrich-national-culture/ |title=Archive copy |access-date=2020-04-23 |archive-date=2014-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140106033703/http://www.bihardays.com/jharkhands-11-second-languages-will-create-new-jobs-enrich-national-culture/ |url-status=dead }}</ref>
|-
|[[ᱵᱚᱰᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱳᱲᱳ]]||ᱛᱤᱵᱵᱚᱛ-ᱵᱟᱨᱢᱟ|| ᱑.᱔᱘ ||[[ᱟᱥᱟᱢ]]
|-
|[[ᱰᱳᱜᱽᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱰᱳᱜᱽᱨᱤ]]|| ᱤᱱᱫᱳ-ᱟᱨᱡᱳ, ᱮᱛᱚᱢ-ᱯᱮᱪᱮ || ᱒.᱖ ||[[ᱡᱟᱹᱢᱢᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱨ]], [[ᱦᱤᱢᱟᱪᱚᱞ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]],
|-
|[[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ]]|| ᱤᱱᱫᱳ-ᱟᱨᱡᱳ, ᱯᱟᱪᱮ || ᱕᱕.᱕ ||[[ ᱫᱟᱫᱽᱨᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱟᱵᱷᱮᱞᱤ ᱟᱨ ᱫᱚᱢᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱤᱣ]], [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]]
|-
|[[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]]|| ᱤᱱᱫᱳ-ᱟᱨᱡᱳ || ᱕᱒᱘||[[ᱟᱱᱰᱟᱢᱟᱱ ᱟᱨ ᱱᱤᱠᱚᱵᱚᱨ ᱯᱩᱧᱡᱤᱰᱷᱤᱯ]], [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]], [[ᱫᱟᱫᱽᱨᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱟᱵᱮᱞᱤ ᱟᱨ ᱫᱚᱢᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱤᱣ]], [[ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱰ]], [[ᱫᱤᱞᱞᱤ]], [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]], [[ᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱬᱟ]], [[ᱦᱤᱢᱟᱪᱚᱞ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]], [[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[ᱡᱟᱹᱢᱢᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱨ]], [[ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ]], [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]], [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[ᱩᱛᱛᱚᱨᱟᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱟᱨ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ]]<ref name="Telegraph:1" /><ref name="Indiatoday:1" />
|-
|[[ᱠᱚᱱᱱᱚᱰᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱚᱱᱱᱚᱲ]]||ᱰᱨᱟᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱟᱱ|| ᱔᱓.᱗ ||[[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ]]
|-
|[[ᱠᱟᱥᱢᱤᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱨᱤ]]|| ᱤᱱᱫᱳ-ᱟᱨᱡᱳ, ᱫᱟᱨᱫᱤᱠ || ᱖.᱘ ||[[ᱡᱟᱹᱢᱢᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱨ]]
|-
|[[ᱠᱚᱝᱠᱚᱬᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱚᱝᱠᱚᱬᱤ]]|| ᱤᱱᱫᱳ-ᱟᱨᱡᱳ, ᱠᱚᱧᱮ || ᱒.᱒᱕ ||[[ ᱫᱟᱫᱽᱨᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱟᱵᱮᱞᱤ ᱟᱨ ᱫᱚᱢᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱤᱣ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], [[ᱜᱳᱣᱟ]], [[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ]] ᱟᱨ [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]] (ᱠᱚᱝᱠᱚᱬ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱟᱨᱮ)<ref>{{Cite web|url=http://www.kamat.com/kalranga/konkani/konkani.htm|title=The Origins of the Konkani Language|last=|first=|date=15 August 1997 – 15 January 2016|website=www.kamat.com|publisher=|access-date=}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://languages.iloveindia.com/konkani.html|title=Indian Languages: Konkani Language|last=|first=|date=|website=iloveindia.com|publisher=|access-date=|archive-date=2022-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20220521065133/https://languages.iloveindia.com/konkani.html|url-status=dead}}</ref>
|-
|[[ᱢᱟᱭᱛᱷᱤᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱟᱭᱛᱷᱤᱞᱤ]]|| ᱤᱱᱫᱳ-ᱟᱨᱡᱳ, ᱥᱟᱢᱟᱝᱥᱮᱫ || ᱑᱓.᱖ ||[[ᱵᱤᱦᱟᱨ]], [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]]<ref>{{Cite web | url=https://www.prabhatkhabar.com/news/ranchi/jharkhand-raghubar-das-cabinet-decision-maithili-bhojpuri-angika-magahi-second-language/1135878.html |title = झारखंड : रघुवर कैबिनेट से मगही, भोजपुरी, मैथिली व अंगिका को द्वितीय भाषा का दर्जा}}</ref>
|-
|[[ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ|ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱚᱢ]]||ᱰᱨᱟᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱟᱱ|| 34.8 ||[[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]], [[ᱞᱟᱠᱷᱭᱟᱫᱤᱯ]], [[ᱯᱩᱰᱩᱪᱮᱨᱤ]]
|-
|[[ᱢᱮᱭᱛᱮᱭ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨᱤ]] ||ᱛᱤᱵᱵᱚᱛ-ᱵᱟᱨᱢᱟ|| ᱑.᱘ ||[[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ]]
|-
|[[ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ]]|| ᱤᱱᱫᱳ-ᱟᱨᱡᱳ, ᱠᱚᱧᱮ || ᱘᱓ ||[[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], [[ᱜᱳᱣᱟ]], [[ᱫᱟᱫᱽᱨᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱟᱵᱮᱞᱤ ᱟᱨ ᱫᱚᱢᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱤᱣ]]
|-
|[[ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ]]|| ᱤᱱᱫᱳ-ᱟᱨᱡᱳ, ᱮᱛᱚᱢ || ᱒.᱙ ||[[ᱥᱤᱠᱠᱤᱢ]] ᱟᱨ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ]]
|-
|[[ᱳᱰᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱩᱲᱤᱭᱟᱹ]]|| ᱤᱱᱫᱳ-ᱟᱨᱡᱳ, ᱥᱟᱢᱟᱝᱥᱮᱫ || ᱓᱗.᱕||[[ᱳᱰᱤᱥᱟ]], [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]],<ref>{{cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/oriya-gets-its-due-in-neighbouring-state/181258-60-117.html|title=Oriya gets its due in neighbouring state- Orissa- IBNLive|date=4 September 2011|publisher=Ibnlive.in.com|accessdate=29 November 2012|archive-date=15 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120815161939/http://ibnlive.in.com/news/oriya-gets-its-due-in-neighbouring-state/181258-60-117.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-09-01/bhubaneswar/29953104_1_oriya-jharkhand-assembly-jharkhand-cabinet|title=Oriya second language in Jharkhand|newspaper=Times Of India|author=Naresh Chandra Pattanayak|date=1 September 2011|accessdate=29 November 2012|archive-date=7 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111107021623/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-09-01/bhubaneswar/29953104_1_oriya-jharkhand-assembly-jharkhand-cabinet|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://daily.bhaskar.com/article/BIH-bengali-Oriya-among-12-dialects-as-2nd-language-in-jharkhand-2392920.html|title=Bengali, Oriya among 12 dialects as 2nd language in Jharkhand|date=31 August 2011|publisher=daily.bhaskar.com|accessdate=29 November 2012|archive-date=15 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130615085005/http://daily.bhaskar.com/article/BIH-bengali-Oriya-among-12-dialects-as-2nd-language-in-jharkhand-2392920.html|url-status=dead}}</ref> [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ]]<ref name="Telegraph:1" /><ref name="Indiatoday:1" />
|-
|[[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ]]|| ᱤᱱᱫᱳ-ᱟᱨᱡᱳ, ᱯᱟᱪᱮ-ᱮᱛᱚᱢ || ᱓᱓.᱑ ||[[ᱫᱤᱞᱞᱤ]], [[ᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱬᱟ]], [[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ]], [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ]]<ref name="Telegraph:1" /><ref name="Indiatoday:1" />
|-
|[[ᱥᱚᱝᱥᱠᱨᱤᱛ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ]]|| ᱤᱱᱫᱳ-ᱟᱨᱡᱳ || 0.0᱒ || [[ᱦᱤᱢᱟᱪᱚᱞ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[ᱩᱛᱛᱚᱨᱟᱠᱷᱚᱸᱰ]]
|-
|[[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]]||ᱚᱥᱴᱨᱳ-ᱮᱥᱤᱭᱟᱴᱤᱠ|| ᱗.᱓ || [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]], [[ᱟᱥᱟᱢ]], [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]], [[ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱰ]], [[ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ]], [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]], [[ᱛᱨᱤᱯᱩᱨᱟ]] ᱟᱨ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ]] ᱨᱮᱱ [[ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱯᱚᱱ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱦᱚᱯᱚᱱ]] ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ<ref>{{cite web|url=https://www.ethnologue.com/18/language/sat/|title=Santhali|website=Ethnologue.com|accessdate=3 May 2018}}</ref>
|-
|[[ᱥᱤᱱᱫᱷᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱤᱱᱫᱷᱤ]]||ᱤᱱᱫᱳ-ᱟᱨᱡᱳ, ᱯᱟᱪᱮ-ᱮᱛᱚᱢ || ᱒.᱗ ||[[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]] ᱟᱨ [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱩᱞᱟᱦᱟᱥᱱᱟᱜᱟᱨ]]
|-
|[[ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱟᱹᱢᱤᱞ]]||ᱰᱨᱟᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱟᱱ|| ᱖᱙ ||[[ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]], [[ᱯᱩᱰᱩᱪᱮᱨᱤ]]
|-
|[[ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ]]||ᱰᱨᱟᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱟᱱ|| ᱘᱑.᱑ ||[[ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[ᱛᱮᱞᱮᱝᱜᱟᱱᱟ]] ᱟᱨ [[ᱯᱩᱰᱩᱪᱮᱨᱤ]]
|-
|[[ᱩᱨᱫᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱩᱨᱫᱩ]]|| ᱤᱱᱫᱳ-ᱟᱨᱡᱳ, ᱛᱟᱞᱢᱟ || ᱕0.᱗ ||[[ᱡᱟᱹᱢᱢᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱨ]], [[ᱛᱮᱞᱮᱝᱜᱟᱱᱟ]], [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]], [[ᱫᱤᱞᱞᱤ]], [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]], [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱟᱨ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ]]<ref name="Telegraph:1" /><ref name="Indiatoday:1" />
|}
==ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ==
'''ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ'''
<section begin=Lists of official languages of states and union territories of India/>
{| class = "wikitable sortable"
|-
! scope="col"|ᱮᱞ.
! scope="col"|ᱯᱚᱱᱚᱛ
! scope="col"|ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ (ᱠᱚ)
! scope="col"|ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ
|-
| ᱑. || [[ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] || [[ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ]]<ref name="APOnline">{{cite web |url=http://www.aponline.gov.in/Quick%20links/HIST-CULT/languages.html |title=Languages |website=APOnline |year=2002 |accessdate=25 December 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120208110254/http://www.aponline.gov.in/Quick%20links/HIST-CULT/languages.html |archivedate=8 February 2012 }}</ref> || [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]
|-
| ᱒. || [[ᱚᱨᱩᱬᱟᱪᱚᱞ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] || [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]<ref name="NCLM52"/> ||
|-
| ᱓. || [[ᱟᱥᱟᱢ]] || [[ᱚᱥᱚᱢᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱚᱥᱚᱢᱤᱭᱟ]]<ref name="AOL1968">{{cite web|url=http://www.neportal.org/northeastfiles/Assam/ActsOrdinances/Assam_Official_Language_Act_1968.asp|title=The Assam Official Language Act, 1960|website=Northeast Portal|date=19 December 1960|accessdate=25 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160226063540/http://www.neportal.org/northeastfiles/Assam/ActsOrdinances/Assam_Official_Language_Act_1968.asp|archive-date=26 February 2016|url-status=dead}}</ref> || rowspan="1" | [[ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]] [[ᱵᱚᱨᱟᱠ ᱵᱷᱮᱞᱤ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱮᱭᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ,<ref name="BarakValley">{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/india/report-assam-government-withdraws-assamese-as-official-language-in-barak-valley-restores-bengali-2017504|title=Assam government withdraws Assamese as official language in Barak Valley, restores Bengali|website=DNA India|date=10 September 2014|author=ANI|accessdate=25 December 2014}}</ref> [[ᱵᱚᱰᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱳᱲᱳ]] ᱵᱳᱲᱳ ᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ
|-
| ᱔. || [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] || [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]]<ref name="BiharOLACt1950">{{cite web|url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |title=The Bihar Official Language Act, 1950 |page=31 |date=29 November 1950 |website=National Commission for Linguistic Minorities |accessdate=26 December 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160708012438/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |archivedate= 8 July 2016}}</ref> || [[ᱩᱨᱫᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱩᱨᱫᱩ]]<ref name="BiharOLACt1950"/>
|-
| ᱕. || [[ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱰ]] || [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ| ᱦᱤᱱᱫᱤ]]<ref name="Comment">The National Commission for Linguistic Minorities, 1950 (ibid) makes no mention of Chhattisgarhi as an additional state language, despite the 2007 notification of the State Govt, presumably because Chhattisgarhi is considered as a dialect of Hindi.</ref> ||[[ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱲᱤ]]<ref>{{Cite web|url=https://english.newstracklive.com/news/chhattisgarh-official-language-day-today-cm-bhupesh-baghel-congratulated-the-people-of-the-state-mc23-nu-1051230-1.html|title=Chhattisgarh Official Language Day today, CM Bhupesh Baghel wished people of the state|date=28 November 2019|website=News Track|language=English|access-date=28 March 2020}}</ref>
|-
| ᱖. || [[ᱜᱳᱣᱟ]] || [[ᱠᱚᱝᱠᱚᱬᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱚᱝᱠᱚᱬᱤ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]<ref name="GDDOLAct1987">{{cite web|url=http://www.daman.nic.in/acts-rules%5CHindi-department%5Cdocuments/Official%20Language%20Act.pdf|title=The Goa, Daman and Diu Official Language Act, 1987|date=19 December 1987|website=U.T. Administration of Daman & Diu|accessdate=26 December 2014}}</ref>||[[ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ]]<ref name="langoff">{{cite web|url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |title=Report of the Commissioner for linguistic minorities: 50th report (July 2012 to June 2013) |publisher=Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |pages= |accessdate=26 December 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160708012438/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |archivedate= 8 July 2016}}</ref>{{rp|27}}<ref name="Kurzon2004">{{cite book|last=Kurzon|first=Dennis|title=Where East Looks West: Success in English in Goa and on the Konkan Coast|chapter-url=https://books.google.com/books?id=p5iK3CmIW6EC&pg=PA48|accessdate=26 December 2014|year=2004|publisher=Multilingual Matters|isbn=978-1-85359-673-5|pages=42–58|chapter=3. The Konkani-Marathi Controversy : 2000-01 version}} Dated, but gives a good overview of the controversy to give Marathi full "official status".</ref>
|-
| ᱗. || [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]] || [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ]]<ref name="Benedikter2009">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=vpZv2GHM7VQC&pg=PA89|title=Language Policy and Linguistic Minorities in India: An Appraisal of the Linguistic Rights of Minorities in India|last=Benedikter|first=Thomas|publisher=LIT Verlag Münster|year=2009|isbn=978-3-643-10231-7|page=89}}</ref> || [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]]<ref name="Benedikter2009"/>
|-
| ᱘. || [[ᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱬᱟ]] || [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]]<ref name="HOLA1969">{{cite web|url=http://acts.gov.in/HR/964.pdf|title=The Haryana Official Language Act, 1969|date=15 March 1969|website=acts.gov.in (server)|accessdate=27 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141227123310/http://acts.gov.in/HR/964.pdf|archive-date=27 December 2014|url-status=dead}}</ref>||[[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]],<ref name="langoff"/> [[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ]]<ref>{{cite news|title=Haryana grants second language status to Punjabi|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/haryana-grants-second-language-status-to-punjabi/article1-502720.aspx|work=Hindustan Times|date=28 January 2010|access-date=24 April 2020|archive-date=3 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150903231506/http://www.hindustantimes.com/india-news/haryana-grants-second-language-status-to-punjabi/article1-502720.aspx|url-status=dead}}</ref>
|-
| ᱙.|| [[ᱦᱤᱢᱟᱪᱚᱞ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] || ᱦᱤᱱᱫᱤ<ref>{{cite web|url=http://hp.gov.in/LAC/bhasha/Adhiniyam/THE%20HIMACHAL%20PRADESH%20OFFICIAL%20LANGUAGE%20ACT,%201975.pdf|title=The Himachal Pradesh Official Language Act, 1975|date=21 February 1975|accessdate=27 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140101085810/http://hp.gov.in/LAC/bhasha/Adhiniyam/THE%20HIMACHAL%20PRADESH%20OFFICIAL%20LANGUAGE%20ACT,%201975.pdf|archive-date=1 January 2014|url-status=dead}}</ref>||[[ᱥᱚᱝᱥᱠᱨᱤᱛ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ]]<ref>{{cite news |title=Bill to make Sanskrit second official language of HP passed |url=https://www.tribuneindia.com/news/himachal/bill-to-make-sanskrit-second-official-language-of-hp-passed/730075.html |date=17 February 2019 |accessdate=10 March 2019 |work=[[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]] |author=Pratibha Chauhan |location=Shimla |archive-date=18 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190218081810/https://www.tribuneindia.com/news/himachal/bill-to-make-sanskrit-second-official-language-of-hp-passed/730075.html |url-status=dead }}</ref>
|-
| ᱑0. || [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] || [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]]<ref name="NCLM52"/> || [[ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱵᱷᱳᱡᱽᱯᱩᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱷᱳᱡᱽᱯᱩᱨᱤ]], [[ᱦᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱚ]], [[ᱠᱷᱟᱲᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱷᱟᱲᱤᱭᱟ]], [[ᱠᱷᱳᱨᱴᱷᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱷᱳᱨᱴᱷᱟ]], [[ᱠᱩᱨᱢᱟᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱩᱨᱢᱟᱞᱤ]], [[ᱠᱩᱨᱩᱠᱷ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱩᱨᱩᱠᱷ]], [[ᱢᱚᱜᱚᱫᱷᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱚᱜᱚᱦᱤ]], [[ᱢᱟᱭᱛᱷᱤᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱟᱭᱛᱷᱤᱞᱤ]], [[ᱢᱩᱱᱰᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱩᱱᱰᱟᱨᱤ]], [[ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨᱤ]], [[ᱳᱰᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱩᱲᱤᱭᱟᱹ]], [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]], [[ᱩᱨᱫᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱩᱨᱫᱩ]]<ref name="The Avenue Mail">{{cite news |title=Jharkhand gives second language status to Magahi, Angika, Bhojpuri and Maithili |url=https://www.avenuemail.in/ranchi/jharkhand-gives-second-language-status-to-magahi-angika-bhojpuri-and-maithili/118291/ |work=The Avenue Mail |date=21 March 2018 |access-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328090028/https://www.avenuemail.in/ranchi/jharkhand-gives-second-language-status-to-magahi-angika-bhojpuri-and-maithili/118291/ |archive-date=28 March 2019 |url-status=live }}</ref>
|-
| ᱑᱑. || [[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ]] || [[ᱠᱚᱱᱱᱚᱰᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱚᱱᱱᱚᱰᱚ]] || [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]
|-
| ᱑᱒. || [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]] || [[ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ]] || [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]
|-
| ᱑᱓. || [[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] || [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]]<ref name="mp">{{Citation|url=http://www.mpgovt.nic.in/culture/language.htm |title=Language and Literature |work=Official website of Government of Madhya Pradesh |publisher=Government of Madhya Pradesh |accessdate=16 July 2007 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929062809/http://www.mpgovt.nic.in/culture/language.htm |archivedate=29 September 2007}}</ref> ||
|-
| ᱑᱔. || [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] || [[ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ]]<ref name="Maharashtra state language policy">{{cite web|url=https://bhasha.maharashtra.gov.in/AboutUs.aspx|title=Language|work=Official website of Directorate of languages, Government of Maharashtra|publisher=Government of Maharashtra|access-date=3 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180903115126/https://bhasha.maharashtra.gov.in/AboutUs.aspx|archive-date=3 September 2018|url-status=dead}}</ref> ||
|-
| ᱑᱕. || [[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ]] || [[ᱢᱮᱭᱛᱮᱭ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨᱤ]]<ref>Section 2(f) of the Manipur Official Language Act, 1979 states that the official language of Manipur is the Manipuri language (an older English name for the Meitei language) written in the [[Bengali alphabet|Bengali script]]. {{citation |last=The Sangai Express |title=Mayek body threatens to stall proceeding |url=http://www.e-pao.net/epRelatedNews.asp?heading=9&src=290703 | accessdate = 16 July 2007}}</ref> || [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]
|-
| ᱑᱖. || [[ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ]] || [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]<ref>{{citation |last=Commissioner Linguistic Minorities |title=42nd report: July 2003 – June 2004 |page=para 25.5 |url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/35.htm | accessdate = 16 July 2007 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20071008113359/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/35.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 8 October 2007}}</ref> || [[ᱠᱷᱟᱥᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱷᱟᱥᱤ]] ᱟᱨ [[ᱜᱟᱨᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱜᱟᱨᱚ]]<ref>{{citation|last=Commissioner Linguistic Minorities |title=43rd report: July 2004 – June 2005 |page=para 25.1 |url=http://nclm.nic.in/index1.asp?linkid=203 |accessdate=16 July 2007 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090410022828/http://nclm.nic.in/index1.asp?linkid=203 |archivedate=10 April 2009}} On 21 March 2006, the Chief Minister of Meghalaya stated in the State Assembly that a notification to this effect had been issued. {{citation |title=Meghalaya Legislative Assembly, Budget session: Starred Questions and Answers – Tuesday, the 21st March 2006. |url=http://megassembly.gov.in/questions/2006/21-03-2006s.htm | accessdate = 16 July 2007}}.</ref>
|-
| ᱑᱗. || [[ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ]] || [[ᱢᱤᱡᱳ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱤᱡᱚ]] || [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]]
|-
| ᱑᱘. || [[ᱱᱟᱜᱟᱞᱮᱱᱰ]] || [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] ||
|-
| ᱑᱙. || [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] || [[ᱳᱰᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱩᱲᱤᱭᱟᱹ]]<ref name="IE2Jan2016">{{cite news|title=Oriya to be official language in Orissa – Indian Express|url=http://archive.indianexpress.com/news/oriya-to-be-official-language-in-orissa/562572/|accessdate=15 May 2016|work=archive.indianexpress.com|date=2 January 2016}}</ref> ||
|-
| ᱒0. || [[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ]] || [[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ]]<ref name="langoff"/> ||
|-
| ᱒᱑. || [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]] || [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]] ||
|-
| ᱒᱒. || [[ᱥᱤᱠᱠᱤᱢ]] || [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]], [[ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ]], [[ᱥᱤᱠᱠᱤᱢᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱤᱠᱠᱤᱢᱤ]], [[ᱞᱮᱯᱪᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱞᱮᱯᱪᱟ]]<ref name=langoff /><ref name="SikkimGazette">{{cite web |title=1977 Sikkim government gazette |url=https://www.sikkim.gov.in/stateportal/UsefulLinks/Gazette1977.pdf |website=sikkim.gov.in |publisher=Governor of Sikkim |accessdate=22 July 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180722164022/https://www.sikkim.gov.in/stateportal/UsefulLinks/Gazette1977.pdf |archivedate=22 July 2018 |page=188}}</ref> || [[ᱜᱩᱨᱩᱝ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱜᱩᱨᱩᱝ]], [[ᱞᱤᱢᱵᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱞᱤᱢᱵᱩ]], [[ᱢᱟᱜᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱟᱜᱟᱨ]], [[ᱥᱤᱱᱤᱭᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟ]], [[ᱱᱮᱣᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱱᱮᱣᱟᱨᱤ]], [[ᱠᱤᱨᱟᱱᱛᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱨᱟᱭ]], [[ᱥᱮᱨᱯᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱮᱨᱯᱟ]] ᱟᱨ [[ᱛᱟᱢᱟᱝ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱟᱢᱟᱝ]]<ref name=langoff />
|-
| ᱒᱓. || [[ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]] || [[ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱟᱹᱢᱤᱞ]] ||[[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]
|-
| ᱒᱔. || [[ᱛᱮᱞᱮᱝᱜᱟᱱᱟ]] || [[ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ]] || [[ᱩᱨᱫᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱩᱨᱫᱩ]]<ref>{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/urdu-is-telanganas-second-official-language-4940595/|title=Urdu is Telangana's second official language|date=16 November 2017|work=[[The Indian Express]]|access-date=27 February 2018|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thenewsminute.com/article/urdu-second-official-language-telangana-state-passes-bill-71742|title=Urdu is second official language in Telangana as state passes Bill|date=17 November 2017|work=The News Minute|access-date=27 February 2018}}</ref>
|-
| ᱒᱕. || [[ᱛᱨᱤᱯᱩᱨᱟ]] || [[ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]], [[ᱠᱳᱠᱵᱚᱨᱚᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱚᱠᱵᱚᱨᱚᱠ]]<ref>{{cite news|url=https://tripura.gov.in/knowtripura |title=Bengali and Kokborok are the state/official language, English, Hindi, Manipuri and Chakma are other languages |work=Tripura Official government website |accessdate=29 June 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150212025154/http://tripura.gov.in/knowtripura |archivedate=12 February 2015}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.lawsofindia.org/pdf/tripura/1964/1964TRIPURA5.pdf |title=Tripura Official Language Act, 1964 |access-date=2020-04-24 |archive-date=2016-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160607172332/http://www.lawsofindia.org/pdf/tripura/1964/1964TRIPURA5.pdf |url-status=dead }}</ref> ||
|-
| ᱒᱖. || [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] || [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]] || [[ᱩᱨᱫᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱩᱨᱫᱩ]]<ref name="upofflang">{{citation|last=Commissioner Linguistic Minorities |title=43rd report: July 2004 – June 2005 |pages=paras 6.1–6.2 |url=http://nclm.nic.in/index1.asp?linkid=203 |accessdate=16 July 2007 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090410022828/http://nclm.nic.in/index1.asp?linkid=203 |archivedate=10 April 2009}}</ref>
|-
| ᱒᱗. || [[ᱩᱛᱛᱚᱨᱟᱠᱷᱚᱸᱰ]] || [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ| ᱦᱤᱱᱫᱤ]] || [[ᱥᱚᱝᱥᱠᱨᱤᱛ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱚᱝᱥᱠᱨᱤᱛ]]
|-
| ᱒᱘. || [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] || [[ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]<ref name="langoff"/><ref>{{cite web|title=Fact and Figures|url=https://wb.gov.in/portal/web/guest/facts-and-figures;jsessionid=JzdD9RHb7aMY5esZPtcsIVLy|website=www.wb.gov.in|accessdate=30 March 2018}}</ref>|| [[ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ]] [[ᱫᱟᱨᱡᱤᱞᱤᱝ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱫᱟᱨᱡᱤᱞᱤᱝ]] ᱟᱨ [[ᱠᱟᱨᱥᱤᱭᱟᱝ]] ᱥᱟᱵᱰᱤᱵᱷᱤᱥᱟᱱ ᱨᱮ;<ref name="langoff"/> <br/>[[ᱩᱨᱫᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱩᱨᱫᱩ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱳᱰᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱳᱰᱤᱭᱟ]], [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]], [[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ]], [[ᱠᱟᱢᱛᱟᱯᱩᱨᱤ]], [[ᱨᱚᱝᱯᱩᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱨᱚᱝᱯᱩᱨᱤ]], [[ᱠᱩᱲᱢᱟᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱩᱨᱢᱟᱞᱤ]] ᱟᱨ [[ᱠᱩᱨᱩᱠᱷ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱩᱨᱩᱠᱷ]] (ᱡᱟᱦᱟ ᱵᱞᱚᱠ, ᱰᱤᱵᱷᱤᱥᱟᱱ, ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱑0% ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ)<ref name=Telegraph:1>{{cite news |url=https://www.telegraphindia.com/1121211/jsp/bengal/story_16301872.jsp |title=Multi-lingual Bengal |date=11 December 2012 |newspaper=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]}}</ref><ref name=Indiatoday:1>{{cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/kamtapuri-rajbanshi-make-it-to-list-of-official-languages-in-1179890-2018-02-28 |title=Kamtapuri, Rajbanshi make it to list of official languages in |last=Roy |first=Anirban |date=28 February 2018 |magazine=[[India Today]]}}</ref><ref>{{cite news|title=Revitalising a language|url=http://www.thehindu.com/news/cities/kolkata/revitalising-a-language/article17395995.ece|author=Shiv Sahay Singh|work=[[The Hindu]]|date=2 March 2017|accessdate=31 March 2018}}</ref>
|}
'''ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱱᱚᱱ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ'''<ref name=langoff />
{| class = "wikitable sortable"
|-
! scope="col" |ᱮᱞ.
! scope="col" |ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱮᱞᱟᱠᱟ
! scope="col" |ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ (ᱠᱚ)
! scope="col" |ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ
|-
| ᱑. || [[ᱟᱱᱰᱟᱢᱟᱱ ᱟᱨ ᱱᱤᱠᱚᱵᱚᱨ ᱯᱩᱧᱡᱤᱰᱷᱤᱯ]] || [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] || [[ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]]
|-
| ᱒. || [[ᱪᱚᱱᱰᱤᱜᱚᱰ]] || [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]
|
|-
| ᱓. || [[ᱫᱟᱫᱽᱨᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱟᱵᱮᱞᱤ ᱟᱨ ᱫᱚᱢᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱤᱣ]] || [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ]], [[ᱠᱚᱝᱠᱚᱬᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱳᱝᱠᱳᱱᱤ]], [[ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]]<ref>{{cite web|url=http://dnh.nic.in/deptdoc/D_OfficialLang_citizenchart2011_12.pdf |title=Archived copy |accessdate=1 July 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140202163507/http://dnh.nic.in/deptdoc/D_OfficialLang_citizenchart2011_12.pdf |archivedate=2 February 2014 }}</ref>||
|-
| ᱔. || [[ᱫᱤᱞᱞᱤ]] || [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]<ref name="NCLM52">{{cite web|title=52nd REPORT OF THE COMMISSIONER FOR LINGUISTIC MINORITIES IN INDIA|url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|website=nclm.nic.in|publisher=[[Ministry of Minority Affairs]]|accessdate=15 February 2018|page=18|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170525141614/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|archivedate=25 May 2017}}</ref>|| [[ᱩᱨᱫᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱩᱨᱫᱩ]], [[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱤ]]<ref name="delhi1">Urdu and Punjabi are the two secondary official languages of Delhi under the Delhi Official Language Bill, 2000 {{Citation |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-06-25/delhi/27182151_1_urdu-second-official-official-languages |title=Punjabi, Urdu made official languages in Delhi |accessdate=17 July 2007 |date=25 June 2003 |publisher=[[The Times of India]] |archive-date=11 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811072013/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-06-25/delhi/27182151_1_urdu-second-official-official-languages |url-status=dead }}</ref>
|-
| ᱕. || [[ᱞᱟᱠᱷᱭᱟᱫᱤᱯ]] || [[ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱚᱢ]],<ref name="Benedikter2009-134">{{cite book|author=Thomas Benedikter|title=Language Policy and Linguistic Minorities in India: An Appraisal of the Linguistic Rights of Minorities in India|url=https://books.google.com/books?id=vpZv2GHM7VQC&pg=PA134|year=2009|publisher=LIT Verlag Münster|isbn=978-3-643-10231-7|page=134}}</ref> || [[ᱫᱤᱦᱮᱵᱷᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱫᱤᱦᱮᱵᱤ]] (ᱢᱤᱱᱤᱠᱚᱭ ᱫᱤᱯ ᱨᱮ ), [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]
|-
| ᱖. || [[ᱡᱟᱹᱢᱢᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱨ (ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ)|ᱡᱟᱹᱢᱢᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱨ]] || [[ᱠᱟᱥᱢᱤᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱟᱥᱢᱤᱨᱤ]], [[ᱰᱳᱜᱽᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱰᱳᱜᱽᱨᱤ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱩᱨᱫᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱩᱨᱫᱩ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]<ref name="Jammu">{{cite web
|url=http://egazette.nic.in/WriteReadData/2020/222037.pdf
|title=The Jammu and Kashmir Official Languages Act, 2020
|publisher=The Gazette of India
|access-date=27 September 2020}}</ref> ||
|-
| ᱗.|| [[ᱞᱟᱫᱟᱠᱷ]] || [[ᱩᱨᱫᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱩᱨᱫᱩ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] ||
|-
| ᱘. || [[ᱯᱩᱰᱩᱪᱮᱨᱤ]] || [[ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱟᱹᱢᱤᱞ]], [[ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ]], [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] ||[[ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ]], [[ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱚᱢ]] {{efn|See [[Official languages of Puducherry]]}}<ref>There are three primary languages used for official purposes – Tamil, Telugu, and Malayalam. Only, English is recognized for official uses as per the official language policy. The official language policy of the union territory states that the Tamil language should be the primary language used for all or any of the official purposes of the union territory. In case of Mahe and Yanam, Malayalam and Telugu, respectively, may be used instead of or in conjunction with Tamil. The English language may also be used for official purposes. (ACT 28, Gazetteer, Pondicherry Vol. 1, P. II)[http://www.languageinindia.com/feb2004/multilingual.html Multilingualism and second language acquisition and learning in Pondicherry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180411211733/http://www.languageinindia.com/feb2004/multilingual.html |date=2018-04-11 }}</ref><ref>{{citation|last=Office of the Chief Electoral Officer, Puducherry |title=General Information on Pondicherry |url=http://www.ceopondicherry.nic.in/Bkground/GeneralInfo.htm |accessdate=6 June 2007 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928180538/http://www.ceopondicherry.nic.in/Bkground/GeneralInfo.htm |archivedate=28 September 2007}}</ref>
|}<section end=Lists of Official Languages of States and Union Territories of India/><section begin="8th" schedule="" to="" the="" indian="" constitution="" /><section end=8th Schedule to the Indian constitution />
==ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ==
==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
* [http://rajbhasha.nic.in/ Department of Official Language (DOL)] – Official webpage explains the chronological events related to ''Official Languages Act'' and amendments
* [https://web.archive.org/web/20041213203632/http://www.ciil.org/ Central Institute of Indian Languages] – A comprehensive central government site that offers complete info on Indian Languages
* [http://www.ling.upenn.edu/~jason2/papers/natlang.htm Reconciling Linguistic Diversity: The History and the Future of Language Policy in India] by Jason Baldridge
* [https://web.archive.org/web/20120207121902/http://www.elda.org/en/proj/scalla/SCALLA2004/mallikarjunv3.pdf Multi-lingualism and language policy in India]
* [http://www.languageshome.in Words and phrases in more than 30 Indian languages]
* [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=IN Ethnologue] – Ethnologue report on the languages of India
* [https://web.archive.org/web/20100130004052/http://tdil.mit.gov.in/NEWS.htm TDIL-MCIT,GoI] – Technology Development for Indian Languages, Government of India
* [http://india.gov.in/knowindia/india_at_a_glance.php India at a Glance ] – The Official Portal of the Indian Government
* [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,940936,00.html?iid=chix-sphere The force of words - A TIME magazine article about India's language controversy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110921123759/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,940936,00.html?iid=chix-sphere |date=2011-09-21 }}
* [http://www.marathimati.com/ Marathi Language Informative Web Portal]
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
hpekuwf7r4qhc499ao0tumo9qicmqon
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ARPITA HEMBRAM
2
26067
198897
138692
2026-10-06T05:49:28Z
İmmortalance
11229
İmmortalance ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ARPITA HEMBRAM]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ|ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]]" to "[[Special:CentralAuth/ARPITA HEMBRAM|ARPITA HEMBRAM]]"
138692
wikitext
text/x-wiki
ᱤᱧᱟᱝ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱦᱟᱴᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱫᱟᱨᱟᱢ
{{Infobox Wikipedia user
<!-- INFOBOX FORMATTING -------->
| abovecolor =
| color =
| fontcolor =
| abovefontcolor =
| headerfontcolor =
| tablecolor =
| nocat = <!-- if set to anything other than "false", will hide categorization of location and gender-->
<!-- LEAD INFORMATION ---------->
| title = <!-- optional, defaults to {{BASEPAGENAME}} -->
| status =
| image = [[File:Arpita Hembram.jpg|thumb|ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]]
| image_caption =
| image_width =
| name = ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ
| birthname =
| real_name =
| gender = ᱠᱩᱲᱤ
| pronoun =
| languages = '''[[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]]''', [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]], [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]]
| birthdate =
| birthplace =
| location =
| location_category = <!-- Override automatic categorization generated from location parameter -->
| country = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}}
| timezone =
| current_time = <!-- example for San Francisco: {{current time|UTC-8}} -->
| nationality = <!-- use only when necessary per [[WP:INFONAT]] -->
| ethnicity = [[ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱯᱚᱱ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]]
| race = [[ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ]]
| height =
| weight =
| hair =
| eyes =
| handedness =
| blood_type =
| sexuality =
| iq =
| personality_type =
| alignment =
<!-- FAMILY & FRIENDS ---------->
| marital status =
| spouse =
| girlfriend =
| boyfriend =
| children =
| siblings =
| parents =
| pets =
<!-- EDUCATION & EMPLOYMENT ---->
| occupation =
| employer =
| education = ᱮᱢ.ᱮ
| primaryschool =
| intschool =
| highschool =
| college =
| university =
| classes = <!-- For use with Wikipedia Campus Ambassadors -->
<!-- INTERESTS & BELIEFS ------->
| hobbies =
| religion = [[ᱥᱟᱨᱱᱟ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]]
| politics =
| aliases =
| movies =
| shows =
| books =
| music =
| interests =
<!-- CONTACT INFO -------------->
| website = <!-- {{URL|example.com}} -->
| blog = <!-- {{URL|example.com}} -->
| email =
| icq =
| aim =
| gtalk =
| jabber =
| skype =
| mac =
| irc =
| discord =
| facebook =
| flickr =
| github =
| instagram =
| linkedin =
| mastodon =
| myspace =
| pinterest =
| twitter =
| youtube =
<!-- SUBPAGES ----------------->
| subpages =
<!-- ACCOUNT STATISTICS ------->
| joined_date =
| first_edit =
| autoconfirmed = <!-- overrides confirmed parameter -->
| confirmed = <!-- may be used in place of autoconfirmed parameter (displays "Confirmed" as label) -->
| extended_confirmed =
| account_creator =
| autopatrolled =
| file_mover =
| mass_message_sender =
| new_page_reviewer =
| page_mover =
| reviewer =
| rollbacker =
| template_editor =
| admin =
| edit_filter_manager =
| bureaucrat =
| check_user =
| overseer =
| edit_count =
| permissions =
| signature =
| custom_label_account_1 = <!-- [[:WP:SOCKLEGIT|Alternative accounts]] -->
| custom_data_account_1 = <!-- list your alternative accounts -->
<!-- USERBOXES ---------------->
| userboxes = <!-- separate multiple userboxes with regular line-breaks, but not <br /> tags -->
<!-- CUSTOM FIELDS ------------>
| custom_header =
| custom_data =
| custom_label1 =
| custom_data1 =
| custom_label2 =
| custom_data2 =
| custom_label3 =
| custom_data3 =
| custom_label4 =
| custom_data4 =
| custom_label5 =
| custom_data5 =
| custom_label6 =
| custom_data6 =
| custom_label7 =
| custom_data7 =
| custom_label8 =
| custom_data8 =
| custom_label9 =
| custom_data9 =
}}
7vpl6itesufhj2g3r66ex9qrqcczipe
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ARPITA HEMBRAM
3
29404
198895
192902
2026-10-06T05:49:28Z
İmmortalance
11229
İmmortalance ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ARPITA HEMBRAM]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ|ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]]" to "[[Special:CentralAuth/ARPITA HEMBRAM|ARPITA HEMBRAM]]"
192902
wikitext
text/x-wiki
== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==
Dear Community Members,
I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.
We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.
This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.
Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6
We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.
Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025
Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.
Warm regards,<br>
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
<!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 -->
== Wikipedia Asian Month 2024 Barnstar ==
<div lang="en" dir="ltr">
<div style="border: 2px solid gold; background: #FAFAD2; padding: 1em; text-align: left;">
<div style="text-align: center;">
</div>
'''Dear {{ROOTPAGENAME}}''',
Thank you for joining us in celebrating the 10th year of Wikipedia Asian Month!<br>
We truly appreciate your contributions, and we look forward to seeing more articles about Asia written in different languages.
We also hope you continue to participate each year!
'''Sincerely,<br>'''
'''Wikipedia Asian Month User Group'''
[[File:2024 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|center|300px]]
</div>
</div>
<!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=28737105 -->
== ᱣᱤᱠᱤᱥᱳᱨᱥ ᱨᱮ ᱯᱨᱩᱯᱷᱨᱤᱰᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱮᱦᱚᱨ! ==
ᱡᱚᱦᱟᱨ {{PAGENAME}},
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱥᱳᱨᱥ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱥᱳᱨᱥ ᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱣᱤᱠᱤᱥᱳᱨᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱢᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮ ᱠᱷᱚᱡᱟ᱾
ᱡᱩᱫᱤ ᱟᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱥᱟᱱᱟᱭᱮᱫ ᱢᱮᱭᱟ, ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱨ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱸ, ᱟᱢᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾
ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱞᱤᱝᱠ: [https://w.wiki/EFGb ᱜᱟᱱᱟᱝ ᱟᱨ ᱪᱤᱴᱷᱤ ᱥᱟᱠᱟᱢ.]
'''ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱡᱚᱝ ᱠᱟᱛᱷᱟ'''
* ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱨᱮ ᱖᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱢ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱢᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱧᱮᱪᱮᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱕ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱢᱟ ᱾
ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱢᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱚᱱ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣᱟ! [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱕:᱐᱓, ᱒᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱕ (UTC)
== ᱱᱮᱣᱛᱟ: ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ==
<div style="background-color:#f0f8ff; border:1px solid #a2c1f0; border-radius:10px; padding:15px; margin:10px 0;">
<div style="text-align:center; font-size:120%; font-weight:bold;">
[[File:WP25 potential birthday logo.svg|center|class=skin-invert|link=ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕/ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ]]
🎉 ᱡᱚᱦᱟᱨ ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ! 🎉
</div>
ᱟᱢ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹᱢ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱼᱟ ᱡᱮ, ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱠᱟᱱ '''᱑᱕ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖''' ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱡᱟᱜ '''᱒᱕ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ''' ᱢᱟᱱᱟᱣᱮᱫᱼᱟ ᱾
ᱱᱚᱣᱟ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, '''ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱱᱥ ᱚᱯᱷ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱞᱮᱝᱜᱽᱣᱮᱡᱽ ᱭᱩᱡᱚᱨ ᱜᱨᱩᱯ ''' ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱵᱷᱩᱨ '''ᱮᱰᱤᱴ-ᱟ-ᱛᱷᱚᱱ''' ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱟᱢᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱟᱢᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱢ ᱞᱮ ᱱᱮᱣᱛᱟ ᱭᱮᱫ ᱢᱮᱭᱟ ᱾
* 🗓️ '''ᱚᱠᱛᱚ:''' ᱑᱑ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ - ᱑᱗ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖
* 🎁 '''ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ:''' ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱮᱱᱮᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱵᱟᱨᱱᱥᱴᱟᱨ ᱾
'''ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱞᱤᱱ ᱢᱮ:'''
<div style="text-align:center; margin-top:10px;">
<span style="background-color:#3366cc; border-radius:5px; padding:8px 15px;">'''[[ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕/ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ|<span style="color:white;">👉 ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱥᱟᱦᱴᱟ</span>]]'''</span>
</div>
ᱟᱢᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱺᱜᱤ ᱨᱮ ᱞᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱭᱮᱱᱟ!
ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱱᱥ ᱚᱯᱷ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱞᱮᱝᱜᱽᱣᱮᱡᱽ ᱭᱩᱡᱚᱨ ᱜᱨᱩᱯ, ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ<br>
[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱕:᱔᱒, ᱑᱐ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ (UTC)
</div>
== Congratulations to the Local Winners of Feminism and Folklore 2026 ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]]
Dear {{PAGENAME}},
The Feminism and Folklore International Organizing Team is pleased to congratulate the Local Winners of '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]'''.
Local Winners are participants who achieved top rankings within their respective language communities through their valuable contributions to documenting folklore, women's history, culture, traditions, and related knowledge on Wikimedia projects in their local languages.
Your efforts have helped enrich Wikimedia content, preserve cultural heritage, and improve the representation of diverse communities and knowledge systems across the movement. We sincerely appreciate your dedication and contribution to the success of the campaign.
=== Appreciation Form ===
As a token of appreciation to receive prizes, all Local Winners are requested to complete the following form by '''22 June 2026'''.
'''Form link''' -
[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdGU7vkzANkB8P1k2X-NPwOwqBoTZafzgUZ-23wnVCeW2cj3g/viewform here]
; Deadline
: 22 June 2026
Please ensure that all information provided in the form is accurate and complete. This information will be used for the appreciation process.
=== Thank you ===
We extend our heartfelt thanks to all Local Winners for their outstanding contributions and continued support of free knowledge. Your work has strengthened local-language content and helped make knowledge about folklore and women more accessible to communities around the world.
Congratulations once again on your achievement.
—''Feminism and Folklore International Organizing Team''
</div>
--[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱗:᱒᱕, ᱗ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱖ (UTC)
<!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30649454 -->
== Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]]
Dear {{PAGENAME}},
Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects.
As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions.
As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world.
'''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]'''
Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''.
Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns!
Best regards,
Feminism and Folklore international Team.
--[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱔:᱓᱑, ᱑᱘ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱖ (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 -->
8mny0g0sse7fv1y05i57ij1xpy6iamh
ᱢᱩᱢᱛᱟᱡᱽ
0
30195
198909
175043
2026-10-06T08:44:41Z
CommonsDelinker
91
Removing [[:c:File:Mumtaj.jpg|Mumtaj.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Túrelio|Túrelio]] because: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: The YT video that these are taken from is CC, but it is clearly composed of film and video clips which w
198909
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| image =
| name = ᱢᱩᱢᱛᱟᱡᱽ
| caption = ᱢᱩᱢᱛᱟᱡᱽ
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date and age|1980|07|05|df=yes}}
| birth_place = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ
| othername =
| occupation = ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ
| yearsactive = 1999 {{dash}} 2009 2011 {{ndash}} 2015 2018<ref>{{cite web|url=https://lollywoodcity.com/after-sana-khan-another-indian-actress-mumtaz-left-showbiz-for-islam/|title=After Sana Khan another Indian actress Mumtaj left showbiz for Islam|website=lollywoodcity.com|access-date=2025-02-15|archive-date=2023-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230305025154/https://lollywoodcity.com/after-sana-khan-another-indian-actress-mumtaz-left-showbiz-for-islam/|url-status=dead}}</ref>
| website =
}}
'''ᱢᱩᱢᱛᱟᱡᱽ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱕ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱘᱐) ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾<ref>{{cite web |url=https://en.dailypakistan.com.pk/09-Dec-2022/another-indian-actress-quits-showbiz-to-embrace-islamic-lifestyle|title= Actress Mumtaj turns into Islamic preacher |website=dailypakistan.com|date= 9 December 2022 }}</ref><ref name="indiatimes.com">{{cite web |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/I-had-lost-confidence-in-myself-Mumtaj/articleshow/17128551.cms |title=I had lost confidence in myself: Mumtaj |website=[[The Times of India]] |access-date=10 July 2016 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226072605/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/I-had-lost-confidence-in-myself-Mumtaj/articleshow/17128551.cms |url-status=live}}</ref>
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ ᱨᱮ ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱯᱷᱤᱞᱢ "ᱢᱚᱱᱤᱥᱟ ᱮᱱ ᱢᱚᱱᱟᱞᱤᱥᱟ" (᱑᱙᱙᱙) ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱵᱚᱞᱚ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱴᱤ. ᱨᱟᱡᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟᱭ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱩᱥᱤ ( ᱒᱐᱐᱐), ᱞᱩᱴᱤ (᱒᱐᱐᱑) ᱟᱨ ᱪᱚᱠᱞᱮᱴ (᱒᱐᱐᱑) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱜᱽᱞᱟᱢᱚᱨᱚᱥ ᱨᱚᱞ ᱠᱚᱨᱮ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱮ ᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ, ᱵᱤᱜᱽ ᱵᱚᱥ ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱒ ᱨᱮ ᱧᱮᱞ ᱛᱟᱭᱚᱢ (ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱧᱮᱞ ᱞᱮᱱᱟ), ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱨᱪᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱭᱡᱩᱜᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱤᱫᱟᱹᱭ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱮᱫ ᱦᱚᱸ ᱢᱚᱱᱮ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱛᱟᱭᱟ᱾<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/regional/tamil/actress-mumtaz-returns-from-her-pilgrimage-to-mecca/videoshow/96492769.cms?from=mdr|title=Actress Mumtaj returns from her pilgrimage to Mecca |website=[[Times Of India]]}}</ref>
ᱢᱩᱢᱛᱟᱡᱽ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱢᱚᱱᱤᱥᱟ ᱮᱱ ᱢᱚᱱᱟᱞᱤᱥᱟ (᱑᱙᱙᱙), ᱠᱩᱥᱤ (᱒᱐᱐᱐), ᱪᱚᱠᱞᱮᱴ (᱒᱐᱐᱑), ᱡᱮᱢᱤᱱᱤ (᱒᱐᱐᱒), ᱪᱮᱞᱞᱟᱢᱮ (᱒᱐᱐᱔), ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ (᱒᱐᱐᱕), ᱵᱤᱨᱟᱥᱟᱢᱤ (᱒᱐᱐᱗) ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟᱫᱷᱤ ᱨᱟᱡᱟ (᱒᱐᱐᱙) ᱢᱩᱢᱛᱟᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱚ ᱵᱚᱞᱚᱠᱵᱚᱥᱴᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱮᱞ ᱞᱮᱱᱟ᱾
==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱢᱩᱢᱛᱟᱡᱽ ᱫᱚ ᱢᱟᱣᱩᱱᱴ ᱢᱮᱨᱤᱥ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱴ ᱥᱠᱩᱞ, ᱵᱟᱱᱫᱽᱨᱟ, ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱠᱩᱞ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮᱱ ᱯᱷᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱚ ᱥᱨᱤᱫᱮᱵᱤ ᱭᱟᱜ ᱯᱚᱥᱴᱟᱨ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱥᱠᱩᱞ ᱵᱟᱥ ᱯᱷᱤᱞᱢᱤᱥᱛᱟᱱ ᱥᱴᱩᱰᱤᱭᱳ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱟᱨᱚᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱨᱴᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱨᱚᱫᱟᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱧᱮᱞ ᱮᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾<ref name="indiatimes.com"/><ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=2ZT1uoQC2cc |title=Actress Mumtaj return to Film |last=Mumtaj Fans |date=26 November 2012 |via=YouTube |access-date=10 July 2016 |archive-date=8 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708190313/https://www.youtube.com/watch?v=2ZT1uoQC2cc |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.viggy.com/english/chow_mumtaz.asp |title=Mumtaz is now 'Slim and Beautiful' |access-date=10 July 2016 |archive-date=17 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160817012444/http://www.viggy.com/english/chow_mumtaz.asp |url-status=dead}}</ref>
==ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ==
ᱢᱩᱢᱛᱟᱡᱽ ᱟᱜ ᱮᱠᱴᱤᱝ ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱣᱩᱱᱴ ᱢᱮᱨᱤᱥ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱴ ᱥᱠᱩᱞ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱮᱱᱮᱡ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱨᱮ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ ᱥᱩᱫᱷᱟᱠᱚᱨ ᱵᱚᱠᱟᱰᱮ ᱧᱮᱞ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱖ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱫᱤᱞᱤᱯ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱞᱤᱝᱜᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱠᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱛᱟᱵᱽ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱠᱟᱞᱤᱝᱜᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱵᱚᱠᱟᱰᱮ ᱫᱚ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱩᱢᱛᱟᱡᱽ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱫᱚ ᱵᱟᱭ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱫᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱠᱴᱤᱝ ᱠᱞᱟᱥ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫ ᱜᱮᱭᱟ᱾
ᱮᱠᱴᱤᱝ ᱠᱚᱨᱥ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱟᱱᱚᱸᱫᱽ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱥᱟᱦ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱟᱦᱨᱩᱠᱷ ᱠᱷᱟᱱ ᱫᱚ ᱢᱩᱬ ᱨᱚᱞ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱥᱩᱴᱤᱝ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱩᱢᱛᱟᱡᱽ ᱫᱚ ᱥᱟᱰᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱱᱚᱸᱫᱽ ᱟᱜ ᱜᱩᱡᱩᱜ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱫᱚ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱑᱙᱙᱗ ᱨᱮ, ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱴᱤ. ᱨᱟᱡᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱚᱢᱟᱱᱴᱤᱠ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ "ᱢᱚᱱᱤᱥᱟ ᱮᱱ ᱢᱚᱱᱟᱞᱤᱥᱟ" (᱑᱙᱙᱙) ᱨᱮ ᱢᱩᱬ ᱨᱚᱞ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱯ ᱥᱤᱝᱜᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱭᱤᱱ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ᱾ ᱯᱨᱚᱰᱟᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱫᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱙᱙ ᱨᱮ ᱠᱨᱤᱴᱤᱠ ᱠᱚ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱵᱟᱠᱚ ᱠᱩᱥᱤ ᱞᱮᱫᱟ᱾
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱥ. ᱡᱮ. ᱥᱩᱨᱭᱟ ᱟᱜ ᱠᱩᱥᱤ (᱒᱐᱐᱐) ᱨᱮ ᱥᱚᱯᱚᱨᱴᱤᱝ ᱨᱚᱞ ᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱟᱨ ᱡᱭᱚᱛᱤᱠᱟ ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱜᱽᱞᱟᱢᱚᱨᱚᱥ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ "ᱠᱟᱴᱴᱤᱯᱩᱰᱤ ᱠᱟᱴᱴᱤᱯᱩᱰᱤᱰᱟ" ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱫᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱛᱟᱵᱽ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱢᱩᱢᱛᱟᱡᱽ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱧᱮᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱤᱥ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱮᱫᱟ᱾
ᱟᱡᱟᱜ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱠᱚᱨᱮ, ᱮᱠᱴᱤᱝ ᱫᱟᱲᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ, ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱠᱩᱥᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱤᱭᱟᱹᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱭᱴᱮᱢ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ, ᱟᱹᱰᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱭᱩᱡᱤᱠ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱠᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱩᱱᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱩᱴ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱢᱟᱪᱟ ᱢᱟᱪᱤᱱᱤᱭᱮ" ᱥᱴᱟᱨ (᱒᱐᱐᱑) ᱠᱷᱚᱱ, "ᱢᱟᱞᱟᱭ ᱢᱟᱞᱟᱭ" ᱪᱚᱠᱞᱮᱴ (᱒᱐᱐᱑) ᱠᱷᱚᱱ, "ᱢᱤᱥᱤ ᱢᱤᱥᱤ ᱯᱟᱯᱟ" ᱞᱩᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨ "ᱥᱩᱵᱟᱢᱢᱟ ᱥᱩᱵᱟᱢᱢᱟ" ᱨᱚᱡᱟ ᱠᱩᱴᱟᱢ (᱒᱐᱐᱒) ᱠᱷᱚᱱ᱾
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
*{{IMDb name|nm1024919}}
l85gcnas79hgsvqfq3pcm32gsu6s17t
ᱵᱷᱳᱜᱽᱨᱟᱭ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ
0
32333
198892
190161
2026-10-06T03:18:20Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
198892
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Indian constituency
| name = ᱵᱷᱳᱜᱽᱨᱟᱭ
| state = [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]]
| constituency_no = ᱓᱖
| type = SLA
| map_image =
| map_caption =
| map_alt =
| division = ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ
| district = [[ᱵᱟᱞᱮᱥᱚᱨ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱵᱟᱞᱮᱥᱚᱨ]]
| loksabha_cons = [[ᱵᱟᱞᱮᱥᱚᱨ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱵᱟᱞᱮᱥᱚᱨ]]
| established = ᱑᱙᱕᱑
| reservation = ᱵᱟᱝ
| incumbent_image =
| mla = [[ᱜᱚᱣᱛᱟᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱟᱥ (ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ)|ᱜᱚᱣᱛᱟᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱟᱥ]]
| party = [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ]]
| latest_election_year = [[᱒᱐᱒᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱒᱔]]
| electors = ᱒,᱓᱓,᱙᱐᱒{{efn|as on 2024}}{{efn|as data published by election commission}}
}}
'''ᱵᱷᱳᱜᱽᱨᱟᱭ''' ᱫᱚ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱟᱞᱮᱥᱚᱨ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱵᱟᱞᱮᱥᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=283&cid=36|archive-url=https://web.archive.org/web/20140226202156/http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=283&cid=36|url-status=usurped|archive-date=26 February 2014|title= Orissa Assembly Election 2009 |work=empoweringindia.org |quote= Constituency: Bhograi (36) District : Balasore|accessdate= 22 February 2014}}</ref>
ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱳᱜᱽᱨᱟᱭ ᱵᱞᱚᱠ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>[http://eci.nic.in/delim/Final_Publications/Orissa/orissa.pdf Assembly Constituencies and their Extent]</ref><ref>[http://eci.nic.in/delim/paper1to7/Orissa.xls Seats of Odisha]</ref>
==ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ==
{{bar box
|float=right
|title= ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱮᱱᱮᱢ<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/electionanalysis/AE/S18/partycomp11.htm |title= 11 - Bhograi Assembly Constituency |work=eci.nic.in |year=2006 |quote=List Of Winning Candidates |accessdate=23 February 2014}}</ref>
|titlebar=#ddd
|width=300px
|barwidth=275px
|bars=
{{bar percent|2024|{{party color|Biju Janata Dal}}|39.89}}
{{bar percent|2019|{{party color|Biju Janata Dal}}|46.79}}
{{bar percent|2014|{{party color|Biju Janata Dal}}|50.11}}
{{bar percent|2009|{{party color|Biju Janata Dal}}|53.34}}
{{bar percent|2004|{{party color|Biju Janata Dal}}|41.03}}
{{bar percent|2000|{{party color|Biju Janata Dal}}|45.92}}
{{bar percent|1995|{{party color|Janata Dal}}|40.03}}
{{bar percent|1990|{{party color|Janata Dal}}|60.48}}
{{bar percent|1985|{{party color|Indian National Congress}}|46.86}}
{{bar percent|1980|{{party color|Indian National Congress (I)}}|50.55}}
{{bar percent|1977|{{party color|Janata Party}}|62.13}}
}}
᱑᱙᱕᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱗ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾
ᱵᱷᱚᱜᱽᱨᱟᱭ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ:<ref>{{cite web|url=http://orissa.gov.in/e-magazine/orissaannualreference/ORA-2011/pdf/453-501.pdf |title=Archived copy |accessdate=2014-02-20 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131217121136/http://orissa.gov.in/e-magazine/orissaannualreference/ORA-2011/pdf/453-501.pdf |archivedate=2013-12-17 }}</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
!ᱥᱮᱨᱢᱟ
!ᱥᱚᱦᱮᱫ
! colspan="2" |ᱯᱟᱨᱴᱤ
|-
|[[᱒᱐᱒᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱒᱔]]<ref name=":0">{{Cite web |title=Bhograi Assembly Election Results 2024: Bhograi Election Candidates List, Election Date, Vote Share - IndiaToday |url=https://www.indiatoday.in/elections/assembly/odisha/bhograi-constituency-result-18036 |access-date=2025-06-19 |website=India Today |language=en}}</ref>
|[[ᱜᱚᱣᱛᱟᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱟᱥ (ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ)|ᱜᱚᱣᱛᱟᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱟᱥ]]
|{{full party name with color|rowspan=6|Biju Janata Dal}}
|-
|[[᱒᱐᱑᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱑᱙]]<ref name=election2019>{{cite web |url=https://old.eci.gov.in/files/file/11679-odisha-legislative-assembly-election-2019/ |title=State Election, 2019 to the Legislative Assembly of Odisha |publisher=[[Election Commission of India]] |accessdate=7 October 2021}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=Bhograi Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/bhograi-odisha-assembly-constituency |access-date=2025-06-19 |website=resultuniversity.com |archive-date=2021-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210619034044/https://resultuniversity.com/election/bhograi-odisha-assembly-constituency |url-status=dead}}</ref>
| rowspan="4" |ᱚᱱᱚᱱᱛᱟ ᱫᱟᱥ
|-
|[[᱒᱐᱑᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱑᱔]]<ref name=":2" />
|-
|[[᱒᱐᱐᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱙]]<ref name=":3" />
|-
|[[᱒᱐᱐᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱔]]
|-
|[[᱒᱐᱐᱐ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱐]]
| rowspan="3" |[[ᱠᱚᱢᱚᱞᱟ ᱫᱟᱥ (ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ)|ᱠᱚᱢᱚᱞᱟ ᱫᱟᱥ]]
|-
|[[᱑᱙᱙᱕ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱙᱕]]
|{{full party name with color|rowspan=2|Janata Dal}}
|-
|[[᱑᱙᱙᱐ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱙᱐]]
|-
|[[᱑᱙᱘᱕ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱘᱕]]
|ᱩᱢᱚᱨᱟᱹᱱᱤ ᱯᱟᱛᱨᱟ
|{{full party name with color|Indian National Congress}}
|-
|[[᱑᱙᱘᱐ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱘᱐]]
|ᱠᱟᱨᱛᱤᱠᱮᱥᱣᱚᱨ ᱯᱟᱛᱨᱟ
|{{full party name with color|Indian National Congress (I)|dab=yes}}
|-
|[[᱑᱙᱗᱗ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱗᱗]]
|ᱥᱩᱥᱟᱱᱛᱟ ᱪᱟᱸᱫᱽ
|{{full party name with color|Janata Party}}
|-
|[[᱑᱙᱗᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱗᱔]]
| rowspan="2" |ᱠᱟᱨᱛᱤᱠᱮᱥᱣᱚᱨ ᱯᱟᱛᱨᱟ
|{{full party name with color|Indian National Congress}}
|-
|[[᱑᱙᱗᱑ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱗᱑]]
|{{full party name with color|Indian National Congress (R)|dab=yes}}
|-
|[[᱑᱙᱖᱗ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱖᱗]]
| rowspan="2" |ᱯᱭᱟᱨᱤᱢᱳᱦᱚᱱ ᱫᱟᱥ
|{{full party name with color|rowspan=2|Praja Socialist Party}}
|-
|[[᱑᱙᱖᱑ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱖᱑]]
|-
|[[᱑᱙᱕᱗ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱕᱗]]
|ᱫᱩᱨᱜᱟᱹ ᱥᱚᱝᱠᱚᱨ ᱫᱟᱥ
|{{full party name with color|Indian National Congress}}
|-
|[[᱑᱙᱕᱑ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱕᱑]]
|ᱥᱚᱥᱤᱠᱟᱱᱛᱟ ᱵᱷᱚᱸᱡᱽ
|{{full party name with color|Independent}}
|}
==ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱚᱨᱡᱚ ᱠᱚ==
===᱒᱐᱒᱔===
ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱛᱷᱚᱠ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱗ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱑ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱫᱚ ᱔ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=General Election to Legislative Assembly of Odisha 2024 |url=https://elections24.eci.gov.in/election-details-odisa.html |website=[[Election Commission of India|ECI]] |access-date=2025-07-14 |archive-date=2024-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507223908/https://elections24.eci.gov.in/election-details-odisa.html |url-status=dead }}</ref> ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ, [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ|ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱱᱰᱤᱰᱮᱴ [[ᱜᱚᱣᱛᱟᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱟᱥ (ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ)|ᱜᱚᱣᱛᱟᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱟᱥ]] ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱥᱚᱛᱭᱚ ᱥᱤᱵᱟ ᱫᱟᱥ ᱖,᱕᱖᱔ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":0" />
{{Election box begin |
|title= [[᱒᱐᱒᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]], ᱵᱷᱳᱜᱽᱨᱟᱭ}}
{{Election box winning candidate with party link|
|party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ
|candidate = [[ᱜᱚᱣᱛᱟᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱟᱥ (ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ)|ᱜᱚᱣᱛᱟᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱟᱥ]]
|votes = ᱗᱐,᱑᱙᱘
|percentage = ᱓᱙.᱘᱙
|change = {{decrease}}᱖.᱙᱐
}}
{{Election box candidate with party link||party=ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ|candidate=ᱥᱚᱛᱭᱚ ᱥᱤᱵᱟ ᱫᱟᱥ|votes=᱖᱓,᱖᱓᱔|percentage=᱓᱖.᱑᱖|change={{decrease}}᱐.᱓᱕}}
{{Election box candidate with party link||party=ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ|candidate=ᱚᱥᱤᱥ ᱯᱟᱛᱨᱟ|votes=᱔᱑,᱐᱕᱙|percentage=᱒᱓.᱓᱓|change={{increase}}᱗.᱘᱑}}
{{Election box candidate with party link||party=ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ|candidate=ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ|votes=᱔᱕᱘|percentage=᱐.᱒᱖|change={{decrease}}᱐.᱐᱔}}
{{Election box majority||votes=᱖,᱕᱖᱔|percentage=᱓.᱗᱓|change=}}
{{Election box turnout||votes=᱑,᱗᱕,᱙᱗᱕|percentage=᱗᱕.᱒᱓|change=}}
{{Election box hold with party link no swing|
|winner = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ
}}
{{Election box end}}
===᱒᱐᱑᱙===
᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ, [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ|ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱟᱱᱱᱟᱛ ᱫᱟᱥ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱥᱚᱛᱭᱚ ᱥᱤᱵᱟ ᱫᱟᱥ ᱑᱙,᱕᱑᱒ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":1" />
{{Election box begin|
| title=[[᱒᱐᱑᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱑᱙ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]], ᱵᱷᱳᱜᱽᱨᱟᱭ<ref name="FP Ass Cand">{{cite web |title=List of Contesting Candidates(Phase-IV) (AC) |url=http://www.ceoorissa.nic.in/docs/Election/2019/Form7A/Phase4/List%20of%20Contesting%20Candidates%20%284th%20Phase-AC%20Wise%29.pdf|website=ceoorissa.nic.in |publisher=Office of the Chief Electoral Officer, Odisha |accessdate=22 April 2019}}</ref>}}
{{Election box winning candidate with party link|
|party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ
|candidate = ᱚᱱᱚᱱᱛ ᱫᱟᱥ
|votes = ᱗᱖,᱗᱙᱖
|percentage = ᱔᱖.᱗᱙
|change = {{decrease}}᱓.᱓᱒
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ
|candidate = ᱥᱚᱛᱭᱚ ᱥᱤᱵᱟ ᱫᱟᱥ
|votes = ᱕᱙,᱙᱒᱑
|percentage = ᱓᱖.᱕᱑
|change = {{decrease}}᱐.᱘᱖
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ
|candidate = ᱚᱱᱥᱩᱢᱟᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱᱛᱤ
|votes = ᱒᱕,᱔᱗᱔
|percentage = ᱑᱕.᱕᱒
|change = {{increase}}᱕.᱘᱘
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ
|candidate = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ
|votes = ᱔᱘᱘
|percentage = ᱐.᱓᱐
|change =
}}
{{Election box majority|
|votes = ᱑᱖,᱘᱗᱕
|percentage = ᱑᱐.᱒᱘
|change =
}}
{{Election box turnout|
|votes = ᱑᱖᱔᱑᱑᱖
|percentage = ᱗᱒.᱔᱔
|change =
}}
{{Election box hold with party link no swing|
|winner = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ
}}
{{Election box end}}
===᱒᱐᱑᱔===
᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ, [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ|ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱚᱱᱱᱚᱛ ᱫᱟᱥ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱥᱚᱛᱭᱚ ᱥᱤᱵᱟ ᱫᱟᱥ ᱑᱙,᱕᱑᱒ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":2">{{cite web|title=Constituency Wise odisha Assembly Election result 2014|url=http://leadtech.in/infoelection/index.php/odisha/2604-constituency-wise-odisha-assembly-election-result.html|publisher=Leadtech.in|access-date=29 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140818230907/http://leadtech.in/infoelection/index.php/odisha/2604-constituency-wise-odisha-assembly-election-result.html|archive-date=18 August 2014|url-status=dead}}</ref>
{{Election box begin|
| title=[[᱒᱐᱑᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱑᱔ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]], ᱵᱷᱳᱜᱽᱨᱟᱭ<ref>{{cite web|title=Reports on Election 2014 |url=http://www.ceoorissa.nic.in/docs/Election/2014/Reports/General%20election%20report%20Final%20-1.9.2014.pdf|publisher=Office of the Chief Electoral Officer, Odisha|accessdate=22 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|title=Orissa Assembly Election 2014, Constituency: Bhograi (36)|url=http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=998&cid=36|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714203223/http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=998&cid=36|url-status=usurped|archive-date=14 July 2014|publisher=EmpoweringIndia.org|accessdate=29 May 2014}}</ref>}}
{{Election box winning candidate with party link|
|party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ
|candidate = ᱚᱱᱚᱱᱛ ᱫᱟᱥ
|votes = ᱗᱖,᱗᱖᱑
|percentage = ᱕᱐.᱑᱑
|change = {{decrease}}᱓.᱒᱓
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ
|candidate = ᱥᱚᱛᱭᱚ ᱥᱤᱵᱟ ᱫᱟᱥ
|votes = ᱕᱗,᱒᱔᱙
|percentage = ᱓᱗.᱓᱗
|change = {{decrease}}᱓.᱑᱖
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ
|candidate = ᱯᱟᱨᱮᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱭᱟᱠ
|votes = ᱑᱔,᱗᱗᱒
|percentage = ᱙.᱖᱔
|change = {{increase}}᱔.᱙᱔
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ
|candidate = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ
|votes = ᱕᱓᱑
|percentage = ᱐.᱓᱕
|change = ''-''
}}
{{Election box majority|
|votes = ᱑᱙,᱕᱑᱒
|percentage = ᱑᱒.᱗᱔
|change =
}}
{{Election box turnout|
|votes = ᱑,᱕᱓,᱑᱗᱗
|percentage = ᱗᱕.᱗᱔
|change = ᱓.᱕᱓
}}
{{Election box Registered electors
|reg. electors = ᱒,᱐᱒,᱒᱒᱘
}}
{{Election box hold with party link no swing|
|winner = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ
}}
{{Election box end}}
===᱒᱐᱐᱙===
᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ, [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ|ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱚᱱᱱᱚᱛ ᱫᱟᱥ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱨᱛᱤᱠᱮᱥᱣᱚᱨ ᱯᱟᱛᱨᱟ ᱑᱗,᱖᱕᱐ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":3">{{cite web |url=http://leadtech.in/infoelection/index.php/odisha/431-odisha-election-result-2009-votemargin.html |title=Orissa Election Result 2009 With Vote Margin |work=leadtech.in |quote=17650 |access-date=22 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130527163949/http://leadtech.in/infoelection/index.php/odisha/431-odisha-election-result-2009-votemargin.html |archive-date=27 May 2013 |url-status=dead }}</ref>
{{Election box begin |
|title= [[᱒᱐᱐᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱙ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]], ᱵᱷᱳᱜᱽᱨᱟᱭ<ref name=election2009>{{cite web |url=https://old.eci.gov.in/files/file/3630-orissa-2009/ |title=Statistical Report on General Election, 2009 to the Legislative Assembly of Orissa |publisher=[[Election Commission of India]] |access-date= 6 October 2021}}</ref>}}
{{Election box winning candidate with party link|
|party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ
|candidate = ᱚᱱᱚᱱᱛ ᱫᱟᱥ
|votes = ᱗᱓,᱔᱗᱔
|percentage = ᱕᱓.᱓᱔
|change = ''-''
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ
|candidate = ᱠᱟᱨᱛᱤᱠᱮᱥᱣᱚᱨ ᱯᱟᱛᱨᱟ
|votes = ᱕᱕,᱘᱒᱔
|percentage = ᱔᱐.᱕᱓
|change = ''-''
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ
|candidate = ᱨᱟᱢᱟᱠᱟᱱᱛᱟ ᱵᱮᱦᱮᱨᱟ
|votes = ᱖,᱔᱖᱘
|percentage = ᱔.᱗᱐
|change = ''-''
}}
{{Election box majority|
|votes = ᱑᱗,᱖᱕᱐
|percentage = ''᱑᱒.᱘᱑''{{efn|%of total valid votes}}
|change = ''-''
}}
{{Election box turnout|
|votes = ᱑,᱓᱗,᱗᱗᱓
|percentage = ᱗᱒.᱒᱑
|change = ''-''
}}
{{Election box hold with party link no swing|
|winner = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ
}}
{{Election box end}}
==ᱱᱳᱴᱥ==
{{notelist}}
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱟᱞᱮᱥᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱕᱑ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ]]
joyl66cmxamt4y0wd8xzy5umxv5gnuv
ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨᱤᱯᱳᱠᱷᱚᱨᱤ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ
0
32349
198891
190158
2026-10-06T03:08:11Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
198891
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Indian constituency
| name = ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨᱤᱯᱳᱠᱷᱚᱨᱤ
| state = [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]]
| constituency_no = ᱔᱓
| type = SLA
| map_image =
| map_caption =
| map_alt =
| division = ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ
| district = [[ᱵᱷᱚᱫᱽᱨᱚᱠ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱵᱷᱚᱫᱽᱨᱚᱠ]]
| loksabha_cons = [[ᱵᱷᱚᱫᱽᱨᱚᱠ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱵᱷᱚᱫᱽᱨᱚᱠ]]
| established = ᱑᱙᱗᱔
| reservation = ᱵᱟᱝ
| incumbent_image =
| mla = [[ᱥᱚᱱᱡᱤᱵᱽ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱚᱞᱞᱤᱠ]]
| party = [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ]]
| latest_election_year = [[᱒᱐᱒᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱒᱔]]
| electors = ᱒,᱔᱐,᱔᱑᱖{{efn|as on 2024}}{{efn|as data published by election commission}}
}}
'''ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨᱤᱯᱳᱠᱷᱚᱨᱤ''' ᱫᱚ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱷᱚᱫᱽᱨᱚᱠ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱵᱷᱚᱫᱽᱨᱚᱠ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ|ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=283&cid=44|archive-url=https://web.archive.org/web/20170113145056/http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=283&cid=44|url-status=usurped|archive-date=13 January 2017|title= Orissa Assembly Election 2009 |work=empoweringindia.org |quote= Constituency: Bhadrak (44) District : Bhadrak|accessdate= 25 February 2014}}</ref>
ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨᱤᱯᱳᱠᱷᱚᱨᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱟᱨ ᱵᱳᱸᱛᱷ ᱵᱞᱚᱠ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>[http://eci.nic.in/delim/Final_Publications/Orissa/orissa.pdf Assembly Constituencies and their Extent]</ref><ref>[http://eci.nic.in/delim/paper1to7/Orissa.xls Seats of Odisha]</ref>
==ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ==
{{bar box
|float=right
|title= ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱥᱮᱞᱮᱫ<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/electionanalysis/AE/S18/partycomp18.htm |title= 18 - Bhndaripokhari Assembly Constituency |work=eci.nic.in |year=2006 |quote=List Of Winning Candidates |accessdate=25 February 2014}}</ref>
|titlebar=#ddd
|width=300px
|barwidth=275px
|bars=
{{bar percent|2024|{{party color|Biju Janata Dal}}|39.07}}
{{bar percent|2019|{{party color|Biju Janata Dal}}|40.49}}
{{bar percent|2014|{{party color|Biju Janata Dal}}|45.27}}
{{bar percent|2009|{{party color|Biju Janata Dal}}|44.37}}
{{bar percent|2004|{{party color|Indian National Congress}}|49.33}}
{{bar percent|2000|{{party color|Biju Janata Dal}}|58.16}}
{{bar percent|1998 (ᱡᱚᱜᱚ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ)|{{party color|Indian National Congress}}|53.51}}
{{bar percent|1995|{{party color|Janata Dal}}|44.2}}
{{bar percent|1991 (ᱡᱚᱜᱚ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ)|{{party color|Janata Dal}}|46.79}}
{{bar percent|1990|{{party color|Janata Dal}}|72.25}}
{{bar percent|1985|{{party color|Indian National Congress}}|42.41}}
{{bar percent|1980|{{party color|Indian National Congress (I)}}|54.22}}
{{bar percent|1977|{{party color|Janata Party}}|56.08}}
}}
᱑᱙᱗᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱑᱙᱙᱑ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨᱤᱯᱳᱠᱷᱚᱨᱤ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ:<ref>{{cite web|url=http://orissa.gov.in/e-magazine/orissaannualreference/ORA-2011/pdf/453-501.pdf |title=Archived copy |accessdate=2014-02-20 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131217121136/http://orissa.gov.in/e-magazine/orissaannualreference/ORA-2011/pdf/453-501.pdf |archivedate=17 December 2013 |df=dmy }}</ref><ref>{{cite web|title=Bhandaripokhari Assembly Constituency, Orissa|url=http://www.elections.in/orissa/assembly-constituencies/bhandaripokhari.html|publisher=Compare Infobase Limited|accessdate=25 February 2014}}</ref><ref name="byElections1952-95">{{cite web |url=http://www.eci.gov.in/ByeElection/Bye-ele-results%2052-95.xls |title=Details of Assembly By- Elections since 1952 (Year-Wise) |publisher=[[Election Commission of India]] |access-date=22 December 2021}}</ref>
{|class="wikitable sortable"
|-
!ᱥᱮᱨᱢᱟ
!ᱥᱚᱦᱮᱫ
!colspan=2|ᱯᱟᱨᱴᱤ
|-
|[[᱒᱐᱒᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱒᱔]]<ref name=":0">{{Cite web |title=Bhandaripokhari Assembly Election Results 2024: Bhandaripokhari Election Candidates List, Election Date, Vote Share - IndiaToday |url=https://www.indiatoday.in/elections/assembly/odisha/bhandaripokhari-constituency-result-18043 |access-date=2025-06-20 |website=India Today |language=en}}</ref>
|[[ᱥᱚᱱᱡᱤᱵᱽ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱚᱞᱞᱤᱠ]]
|{{full party name with color|rowspan=4|Biju Janata Dal}}
|-
|[[᱒᱐᱑᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱑᱙]]<ref name=":1">{{Cite web |title=Bhandaripokhari Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/bhandaripokhari-odisha-assembly-constituency |access-date=2025-06-20 |website=resultuniversity.com |archive-date=2019-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404042602/https://resultuniversity.com/election/bhandaripokhari-odisha-assembly-constituency |url-status=dead}}</ref>
| rowspan="3" |[[ᱯᱨᱚᱯᱷᱩᱞᱞᱚ ᱥᱟᱢᱚᱞ]]
|-
|[[᱒᱐᱑᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱑᱔]]<ref name=":2" /><ref name="election2014">{{cite web |title=Statistical Report on General Election, 2014 to the Legislative Assembly of Orissa |url=https://old.eci.gov.in/files/file/3631-orissa-2014/ |access-date=6 October 2021 |publisher=[[Election Commission of India]]}}</ref>
|-
|[[᱒᱐᱐᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱙]]<ref name=":1" />
|-
|[[᱒᱐᱐᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱔]]
|[[ᱚᱱᱚᱱᱛ ᱥᱮᱴᱷᱤ]]
|{{full party name with color|Indian National Congress}}
|-
|[[᱒᱐᱐᱐ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱐]]
|ᱨᱚᱛᱷᱚ ᱫᱟᱥ
|{{full party name with color|Biju Janata Dal}}
|-
|᱑᱙᱙᱘ (ᱡᱚᱜᱚ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ){{efn|Resignation of Arjun Charan Sethi on his election to Lok Sabha}}<ref>{{Cite web |title=IndiaVotes AC Bye Election: Bhandaripokhari 1998 |url=https://www.indiavotes.com/ac/byeDetail/www.indiavotes.com/ac/byeDetail/420 |access-date=2025-06-20 |website=IndiaVotes}}</ref>
|ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱨᱤ ᱪᱤᱨᱟᱱᱡᱤᱵᱤ
|{{full party name with color|Indian National Congress}}
|-
|[[᱑᱙᱙᱕ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱙᱕]]
|[[ᱚᱨᱡᱩᱱ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱥᱮᱴᱷᱤ]]
|{{full party name with color|rowspan=3|Janata Dal}}
|-
|᱑᱙᱙᱑ (ᱡᱚᱜᱚ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ){{efn|Resignation of Arjun Charan Sethi on his election to Lok Sabha}}<ref>{{Cite web |title=IndiaVotes AC Bye Election: Bhandaripokhari 1991 |url=https://www.indiavotes.com/ac/byeDetail/www.indiavotes.com/ac/byeDetail/1422 |access-date=2025-06-20 |website=IndiaVotes}}</ref>
|ᱯᱨᱟᱯᱷᱩᱞᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱡᱮᱱᱟ
|-
|[[᱑᱙᱙᱐ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱙᱐]]
|[[ᱚᱨᱡᱩᱱ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱥᱮᱴᱷᱤ]]
|-
|[[᱑᱙᱘᱕ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱘᱕]]
|ᱯᱚᱧᱪᱚᱱᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ
|{{full party name with color|Indian National Congress}}
|-
|[[᱑᱙᱘᱐ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱘᱐]]
|ᱯᱩᱨᱩᱥᱳᱛᱛᱟᱢ ᱥᱮᱴᱷᱤ
|{{full party name with color|Indian National Congress (I)|dab=yes}}
|-
|[[᱑᱙᱗᱗ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱗᱗]]
|ᱠᱚᱯᱤᱞ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱥᱮᱴᱷᱤ
|{{full party name with color|Janata Party}}
|-
|[[᱑᱙᱗᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱗᱔]]
|ᱵᱟᱭᱨᱟᱜᱤ ᱡᱮᱱᱟ
|{{full party name with color|Utkal Congress}}
|}
==ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱚᱨᱡᱚ ᱠᱚ==
===᱒᱐᱒᱔===
ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱛᱷᱚᱠ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱗ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱑ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱔ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=General Election to Legislative Assembly of Odisha 2024 |url=https://elections24.eci.gov.in/election-details-odisa.html |website=[[Election Commission of India|ECI]] |access-date=2025-07-18 |archive-date=2024-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507223908/https://elections24.eci.gov.in/election-details-odisa.html |url-status=dead }}</ref> ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ, [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ|ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱤᱭᱟᱹ [[ᱥᱚᱱᱡᱤᱵᱽ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱚᱞᱞᱤᱠ]] ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱤᱭᱟᱹ [[ᱱᱤᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱯᱟᱴᱱᱟᱭᱚᱠ]] ᱑,᱕᱑᱑ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":0" />
{{Election box begin |
|title= [[᱒᱐᱒᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]], ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨᱤᱯᱳᱠᱷᱚᱨᱤ}}
{{Election box winning candidate with party link|
|party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ
|candidate = [[ᱥᱚᱱᱡᱤᱵᱽ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱚᱞᱞᱤᱠ]]
|votes = ᱗᱒,᱔᱔᱗
|percentage = ᱓᱙.᱐᱗
|change = {{decrease}}᱖.᱒᱐
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ
|candidate = [[ᱱᱤᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱯᱟᱴᱱᱟᱭᱚᱠ]]
|votes = ᱗᱐,᱘᱙᱖
|percentage = ᱓᱘.᱒᱓
|change = {{increase}}᱑᱔.᱙᱕
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ
|candidate = ᱥᱩᱫᱷᱟᱱᱥᱩ ᱥᱮᱠᱷᱚᱨ ᱱᱟᱭᱚᱠ
|votes = ᱓᱘,᱙᱕᱒
|percentage = ᱒᱑.᱐᱑
|change = {{increase}}᱒.᱔᱒
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ
|candidate = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ
|votes = ᱓᱕᱗
|percentage = ᱐.᱑᱙
|change = {{decrease}}᱐.᱑᱙
}}
{{Election box majority|
|votes = ᱑,᱕᱕᱑
|percentage = ᱐.᱘᱔
|change =
}}
{{Election box turnout|
|votes = ᱑,᱘᱕,᱔᱓᱗
|percentage = ᱗᱗.᱑᱓
|change =
}}
{{Election box hold with party link no swing|
|winner = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ
}}
{{Election box end}}
===᱒᱐᱑᱙===
᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ, ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱯᱨᱚᱯᱷᱩᱞᱞᱚ ᱥᱟᱢᱚᱞ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱱᱰᱤᱰᱮᱴ [[ᱱᱤᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱯᱟᱴᱱᱟᱭᱚᱠ]] ᱫᱚ ᱓᱔,᱐᱙᱗ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾
{{Election box begin |
|title= [[᱒᱐᱑᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]], ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨᱤᱯᱳᱠᱷᱚᱨᱤ}}
{{Election box winning candidate with party link|
|party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ
|candidate = [[ᱯᱨᱚᱯᱷᱩᱞᱞᱚ ᱥᱟᱢᱚᱞ]]
|votes = ᱗᱐,᱑᱗᱓
|percentage = ᱔᱕.᱒᱗
|change =
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ
|candidate = [[ᱱᱤᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱯᱟᱴᱱᱟᱭᱚᱠ]]
|votes = ᱓᱖,᱐᱗᱖
|percentage = ᱒᱓.᱒᱘
|change =
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ
|candidate = ᱵᱟᱫᱽᱨᱤ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱫᱷᱟᱞ
|votes = ᱒᱘,᱘᱐᱙
|percentage = ᱑᱘.᱕᱙
|change =
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ
|candidate = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ
|votes = ᱕᱘᱕
|percentage = ᱐.᱓᱘
|change =
}}
{{Election box majority|
|votes = ᱓᱔,᱐᱙᱗
|percentage = ᱒᱑.᱙᱙
|change =
}}
{{Election box turnout|
|votes = ᱑,᱕᱔,᱙᱙᱕
|percentage = ᱗᱖.᱖᱔
|change =
}}
{{Election box hold with party link no swing|
|winner = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ
}}
{{Election box end}}
===᱒᱐᱑᱔===
᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ|ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱯᱨᱚᱯᱷᱩᱞᱞᱚ ᱥᱟᱢᱚᱞ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱯᱨᱚᱯᱷᱩᱞᱞ ᱥᱩᱵᱽᱨᱚᱛ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱫᱟᱥ ᱓᱔,᱐᱙᱗ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":2">{{cite web|title=Constituency Wise odisha Assembly Election result 2014|url=http://leadtech.in/infoelection/index.php/odisha/2604-constituency-wise-odisha-assembly-election-result.html|publisher=Leadtech.in|accessdate=29 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140818230907/http://leadtech.in/infoelection/index.php/odisha/2604-constituency-wise-odisha-assembly-election-result.html|archive-date=18 August 2014|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref>
{{Election box begin|
|title= [[᱒᱐᱑᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]]: ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨᱤᱯᱳᱠᱷᱚᱨᱤ<ref>{{cite web|title=Odisha - Bhandaripokhari|url=http://eciresults.nic.in/AC/ConstituencywiseS1843.htm?ac=43|publisher=Election Commission of India|accessdate=29 May 2014}}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|title=Orissa Assembly Election 2014, Constituency: Bhandaripokhari (43)|url=http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=998&cid=43|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111090902/https://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=998&cid=43|url-status=usurped|archive-date=11 November 2023|publisher=EmpoweringIndia.org|accessdate=29 May 2014}}</ref>}}
{{Election box winning candidate with party link|
|party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ
|candidate = [[ᱯᱨᱚᱯᱷᱩᱞᱞᱚ ᱥᱟᱢᱚᱞ]]
|votes = ᱗᱐,᱑᱗᱓
|percentage = ᱔᱕.᱒᱗
|change = ᱐.᱙
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ
|candidate = ᱥᱩᱵᱽᱨᱟᱛ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱫᱟᱥ
|votes = ᱓᱖,᱐᱗᱖
|percentage = ᱒᱓.᱒᱘
|change = ᱖.᱐᱖
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ
|candidate = ᱵᱟᱫᱽᱨᱤ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱫᱷᱟᱞ
|votes = ᱒᱘,᱘᱐᱙
|percentage = ᱑᱘.᱕᱙
|change = ᱓.᱐᱑
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ
|candidate = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ
|votes = ᱕᱘᱕
|percentage = ᱐.᱓᱘
|change = ''-''
}}
{{Election box majority|
|votes = ᱓᱔,᱐᱙᱗
|percentage = ᱒᱑.᱙᱙
|change = ᱖.᱙᱖
}}
{{Election box turnout|
|votes = ᱑,᱕᱔,᱙᱙᱕
|percentage = ᱗᱗.᱒᱖
|change = ᱔.᱑᱕
}}
{{Election box Registered electors
|reg. electors = ᱒,᱐᱐,᱖᱐᱖
}}
{{Election box hold with party link no swing|
|winner = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ
{{Election box end}}
===᱒᱐᱐᱙===
᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ, [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ|ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱱᱰᱤᱰᱮᱴ [[ᱯᱨᱚᱯᱷᱩᱞᱞᱚ ᱥᱟᱢᱚᱞ]] ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱵᱟᱫᱽᱨᱤ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱫᱷᱟᱞ ᱒᱐,᱔᱑᱐ ᱵᱷᱳᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":1" />
{{Election box begin |
|title= [[᱒᱐᱐᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]], ᱵᱷᱚᱱᱰᱟᱨᱤᱯᱳᱠᱷᱚᱨᱤ<ref name=election2009>{{cite web |url=https://old.eci.gov.in/files/file/3630-orissa-2009/ |title=Statistical Report on General Election, 2009 to the LEgislative Assembly of Orissa |publisher=[[Election Commission of India]] |access-date= 6 October 2021}}</ref>}}
{{Election box winning candidate with party link|
|party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ
|candidate = [[ᱯᱨᱚᱯᱷᱩᱞᱞᱚ ᱥᱟᱢᱚᱞ]]
|votes = ᱖᱐,᱒᱕᱐
|percentage = ᱔᱔.᱓᱗
|change = ''-''
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ
|candidate = ᱵᱟᱫᱽᱨᱤ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱫᱷᱟᱞ
|votes = ᱓᱙,᱘᱔᱐
|percentage = ᱒᱙.᱓᱔
|change = ''-''
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ
|candidate = [[ᱢᱚᱱᱢᱳᱦᱚᱱ ᱥᱟᱢᱚᱞ]]
|votes = ᱒᱑,᱑᱖᱐
|percentage = ᱑᱕.᱕᱘
|change = ''-''
}}
{{Election box majority|
|votes = ᱒᱐,᱔᱑᱐
|percentage = ᱑᱕.᱐᱓{{efn|%of total valid votes}}
|change = ''-''
}}
{{Election box turnout|
|votes = ᱑,᱓᱕,᱗᱙᱙
|percentage = ᱗᱓.᱑᱑
|change = ''-''
}}
{{Election box gain with party link no swing|
|winner = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ
|loser = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ
}}
{{Election box end}}
==ᱱᱳᱴᱥ==
{{notelist}}
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱷᱚᱫᱽᱨᱚᱠ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱔ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ]]
rff2v5v5j2bigfup8nqlmtl8i3xy3w8
ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ (ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ)
0
38226
198904
198874
2026-10-06T07:05:45Z
Bijendra Hansda Purudhul
346
198904
wikitext
text/x-wiki
'''ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ''' (᱑᱑ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱘᱙᱐ – 1958) ᱫᱚ [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ]] ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=AML/>
== ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ==
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱞᱟᱦᱚᱨ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱱᱥᱤ ᱢᱚᱣᱞᱵᱤ ᱢᱮᱦᱵᱩᱵᱽ ᱚᱞᱚᱢ ᱨᱮᱱ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱠᱩᱲᱤᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ''ᱯᱮᱭᱥᱟ ᱟᱠᱷᱵᱟᱨ'' (ᱯᱮᱱᱤ ᱱᱤᱣᱡᱽᱯᱮᱯᱟᱨ) ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱭᱥᱟ (ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱮᱱᱤ) ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱟᱱ ᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=AML>{{cite web |url=https://accessingmuslimlives.org/profile/fatima-begum/ |title=Profile of Fatima Begum |author=Sharmain Siddiqui |website=Accessing Muslim Lives (accessingmuslimlives.org) a US university website |access-date=18 January 2020 |archive-date=2 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230602062400/https://accessingmuslimlives.org/profile/fatima-begum/ |url-status=dead }}</ref>
ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱜᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱪᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ [[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱟᱥᱴᱟᱨ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤᱭᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱞᱮᱰᱤ ᱢᱮᱠᱞᱚᱜᱚᱱ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ|ᱞᱮᱰᱤ ᱢᱮᱠᱞᱚᱜᱚᱱ ᱤᱥᱠᱩᱞ]] ᱨᱮ ᱢᱟᱪᱮᱫ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾
== ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟᱠᱚ ==
᱑᱙᱐᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱨ ᱦᱟᱯᱛᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ''ᱥᱟᱹᱨᱤᱯᱷ ᱵᱤᱵᱤ'' ᱨᱮᱱᱤᱡ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱭᱟᱹᱭᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱐᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱣᱚᱢᱮᱱ]] ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱮᱜᱟᱢ [[ᱢᱤᱭᱟᱱ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱥᱚᱯᱷᱤ]] ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱑᱙᱒᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱦᱟᱡᱟᱨᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱦᱟᱡᱟᱨᱟ]] ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱟᱨ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮ, ᱩᱱᱤᱨᱮᱱ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱮ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ]] ᱨᱮᱱᱤᱡ ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱤᱱᱥᱯᱮᱠᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=BR/>
ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ , [[ᱠᱩᱭᱤᱫᱽ-ᱮ-ᱟᱡᱚᱢ]] [[ᱢᱚᱦᱢᱢᱚᱫᱽ ᱟᱞᱤ ᱡᱤᱱᱱᱟ]] ᱟᱜ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱳᱨᱮ ᱥᱮᱱ ᱞᱮᱱᱟ [[ᱚᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱚᱴᱟ-ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ, [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱠᱷᱟᱛᱩᱱ (ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ)'' ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱟᱯᱛᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱦᱚᱸᱭ ᱪᱷᱟᱯᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱨᱮᱫᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ, ᱥᱟᱶᱛᱟ, ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱠᱚ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱮᱫ ᱛָᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱟᱱᱡᱩᱢᱟᱱ-ᱤ-ᱠᱷᱟᱣᱟᱛᱤᱱ-ᱤ-ᱤᱥᱞᱟᱢ'' (ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟ), [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱟᱶᱛᱟ]] ᱟᱨ [[ᱜᱚᱴᱟ-ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ]] ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱱᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ ᱟᱨ [[ᱠᱩᱭᱤᱫᱽ-ᱮ-ᱟᱡᱚᱢ]] [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱟᱞᱤ ᱡᱤᱱᱱᱟᱦ]] ᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱫᱷᱟᱨᱟ ᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=AML/><ref name=Research/>
ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱫᱽ ᱯᱨᱚᱫᱚᱨᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱠᱷᱚᱱ [[ᱞᱟᱦᱚᱨ]] ᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱡᱚᱞᱦᱟ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱠᱚ]] ᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱟᱨ [[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ]], [[ᱮᱱ.ᱰᱟᱵᱽᱞᱭᱩ.ᱮᱯᱷ.ᱯᱤ. ᱟᱨ [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] ᱨᱤᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=AML/><ref name=Research/> She was the founder-principal of the ''Jinnah [[Islamia College (Lahore)|Islamia College]] for Girls'' at Lahore, [[British India]].<ref name=Research/><ref>Singh, Armajit (2008), Foundation of Pakistan: A Study of the Women Leadership of the Punjab Provincial Muslim League. J.R.S.P., Vol. 45, No. 1</ref> ᱡᱤᱱᱱᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱯᱷᱚᱨ ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱫᱚ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱟᱨ ''ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱤᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ'' ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱟᱯﻼᱞᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱩᱬ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱯᱚᱛ ᱥᱮᱛᱟᱜ, ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ ᱫᱚ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱟᱸᱫᱳᱲ ᱨᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱟᱭᱤᱠ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟᱭ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾
᱑᱙᱔᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱜᱚᱴᱟ-ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱟᱨᱣᱟᱜ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱞᱟᱦᱳᱨ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱯᱩᱨᱟָᱣ ᱠᱟᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱧᱮ-ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ (᱑᱙᱐᱑–᱑᱙᱕᱕)|ᱠᱚᱧᱮ-ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ]] ᱥᱮᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱜᱚᱴᱟ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱯᱮᱥᱟᱣᱟᱨ]] ᱮ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱜᱚᱴᱟ-ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱡᱟᱨᱣᱟᱭ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ [[ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮ [[ᱰᱷᱟᱹᱠᱟᱹᱭ/ᱤᱟᱹᱠᱟᱹᱭ (famine)|ᱰᱷᱟᱹᱠᱟᱹᱭ]] ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱱᱟᱴ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱟᱨ ᱚᱣᱟᱥᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ '''σᱯᱜᱽ''' ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱚ ᱵᱷᱟᱹᱜᱤ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱧᱮᱞ-ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱦᱩ ᱵᱟᱹᱦᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱭᱳ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱭ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱑᱙᱔૬ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ, ᱑᱙᱔᱖]] ᱞᱟᱦᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱷᱚᱴ ᱮᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚ ᱨᱟᱹᱡᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱴᱟ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱪᱟᱨ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾
᱑᱙᱔᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]] ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ (refugees) ᱠᱚ ᱫᱚᱲᱦᱟ ᱵᱟᱥᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫᱼᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱮ ᱵﻨᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=AML/><ref name=Research/><ref name=BR/>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
lfzrn2vt1qwazxvjf11e83lubbhphad
198905
198904
2026-10-06T07:21:22Z
Bijendra Hansda Purudhul
346
/* ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ */
198905
wikitext
text/x-wiki
'''ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ''' (᱑᱑ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱘᱙᱐ – 1958) ᱫᱚ [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ]] ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=AML/>
== ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ==
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱞᱟᱦᱚᱨ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱱᱥᱤ ᱢᱚᱣᱞᱵᱤ ᱢᱮᱦᱵᱩᱵᱽ ᱚᱞᱚᱢ ᱨᱮᱱ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱠᱩᱲᱤᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ''ᱯᱮᱭᱥᱟ ᱟᱠᱷᱵᱟᱨ'' (ᱯᱮᱱᱤ ᱱᱤᱣᱡᱽᱯᱮᱯᱟᱨ) ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱭᱥᱟ (ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱮᱱᱤ) ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱟᱱ ᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=AML>{{cite web |url=https://accessingmuslimlives.org/profile/fatima-begum/ |title=Profile of Fatima Begum |author=Sharmain Siddiqui |website=Accessing Muslim Lives (accessingmuslimlives.org) a US university website |access-date=18 January 2020 |archive-date=2 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230602062400/https://accessingmuslimlives.org/profile/fatima-begum/ |url-status=dead }}</ref>
ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱜᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱪᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ [[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱟᱥᱴᱟᱨ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤᱭᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱞᱮᱰᱤ ᱢᱮᱠᱞᱚᱜᱚᱱ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ|ᱞᱮᱰᱤ ᱢᱮᱠᱞᱚᱜᱚᱱ ᱤᱥᱠᱩᱞ]] ᱨᱮ ᱢᱟᱪᱮᱫ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾
== ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟᱠᱚ ==
᱑᱙᱐᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱨ ᱦᱟᱯᱛᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ''ᱥᱟᱹᱨᱤᱯᱷ ᱵᱤᱵᱤ'' ᱨᱮᱱᱤᱡ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱭᱟᱹᱭᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱐᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱣᱚᱢᱮᱱ]] ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱮᱜᱟᱢ [[ᱢᱤᱭᱟᱱ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱥᱚᱯᱷᱤ]] ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱑᱙᱒᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱦᱟᱡᱟᱨᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱦᱟᱡᱟᱨᱟ]] ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱟᱨ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮ, ᱩᱱᱤᱨᱮᱱ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱮ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ]] ᱨᱮᱱᱤᱡ ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱤᱱᱥᱯᱮᱠᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=BR/>
ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ , [[ᱠᱩᱭᱤᱫᱽ-ᱮ-ᱟᱡᱚᱢ]] [[ᱢᱚᱦᱢᱢᱚᱫᱽ ᱟᱞᱤ ᱡᱤᱱᱱᱟ]] ᱟᱜ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱳᱨᱮ ᱥᱮᱱ ᱞᱮᱱᱟ [[ᱚᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱚᱴᱟ-ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ, [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱠᱷᱟᱛᱩᱱ (ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ)'' ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱟᱯᱛᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱦᱚᱸᱭ ᱪᱷᱟᱯᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱨᱮᱫᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ, ᱥᱟᱶᱛᱟ, ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱠᱚ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱮᱫ ᱛָᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱟᱱᱡᱩᱢᱟᱱ-ᱤ-ᱠᱷᱟᱣᱟᱛᱤᱱ-ᱤ-ᱤᱥᱞᱟᱢ'' (ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟ), [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱟᱶᱛᱟ]] ᱟᱨ [[ᱜᱚᱴᱟ-ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ]] ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱱᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ ᱟᱨ [[ᱠᱩᱭᱤᱫᱽ-ᱮ-ᱟᱡᱚᱢ]] [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱟᱞᱤ ᱡᱤᱱᱱᱟᱦ]] ᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱫᱷᱟᱨᱟ ᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=AML/><ref name=Research/>
ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱫᱽ ᱯᱨᱚᱫᱚᱨᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱠᱷᱚᱱ [[ᱞᱟᱦᱚᱨ]] ᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱡᱚᱞᱦᱟ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱠᱚ]] ᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱟᱨ [[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ]], [[ᱮᱱ.ᱰᱟᱵᱽᱞᱭᱩ.ᱮᱯᱷ.ᱯᱤ. ᱟᱨ [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] ᱨᱤᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=AML/><ref name=Research/> She was the founder-principal of the ''Jinnah [[Islamia College (Lahore)|Islamia College]] for Girls'' at Lahore, [[British India]].<ref name=Research/><ref>Singh, Armajit (2008), Foundation of Pakistan: A Study of the Women Leadership of the Punjab Provincial Muslim League. J.R.S.P., Vol. 45, No. 1</ref> ᱡᱤᱱᱱᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱯᱷᱚᱨ ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱫᱚ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱟᱨ ''ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱤᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ'' ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱟᱯﻼᱞᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱩᱬ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱯᱚᱛ ᱥᱮᱛᱟᱜ, ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ ᱫᱚ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱟᱸᱫᱳᱲ ᱨᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱟᱭᱤᱠ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟᱭ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾
᱑᱙᱔᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱜᱚᱴᱟ-ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱟᱨᱣᱟᱜ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱞᱟᱦᱳᱨ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱯᱩᱨᱟָᱣ ᱠᱟᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱧᱮ-ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ (᱑᱙᱐᱑–᱑᱙᱕᱕)|ᱠᱚᱧᱮ-ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ]] ᱥᱮᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱜᱚᱴᱟ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱯᱮᱥᱟᱣᱟᱨ]] ᱮ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱜᱚᱴᱟ-ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱡᱟᱨᱣᱟᱭ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ [[ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮ [[ᱰᱷᱟᱹᱠᱟᱹᱭ/ᱤᱟᱹᱠᱟᱹᱭ (famine)|ᱰᱷᱟᱹᱠᱟᱹᱭ]] ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱱᱟᱴ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱟᱨ ᱚᱣᱟᱥᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ '''σᱯᱜᱽ''' ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱚ ᱵᱷᱟᱹᱜᱤ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱧᱮᱞ-ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱦᱩ ᱵᱟᱹᱦᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱭᱳ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱭ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱑᱙᱔૬ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ, ᱑᱙᱔᱖]] ᱞᱟᱦᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱷᱚᱴ ᱮᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚ ᱨᱟᱹᱡᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱴᱟ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱪᱟᱨ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾
᱑᱙᱔᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]] ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ (refugees) ᱠᱚ ᱫᱚᱲᱦᱟ ᱵᱟᱥᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫᱼᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱮ ᱵﻨᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=AML/><ref name=Research/><ref name=BR/>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱒᱐᱒᱖]]
d7yuf9rqflmgheoxn37202d54bs0k3u
ᱥᱤᱵᱷ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱜᱩᱯᱛᱟ
0
38227
198906
198886
2026-10-06T07:47:13Z
MT731
2184
198906
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ (᱑᱘᱘᱓-᱑᱙᱔᱔)}}
[[File:Shiv Prasad Gupta 1988 stamp of India.jpg|thumb|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱙᱘᱘ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱴᱟᱢᱯ ᱨᱮ ᱥᱤᱵᱷ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱜᱩᱯᱛᱟ]]
'''ᱥᱤᱵᱷ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱜᱩᱯᱛᱟ''' (᱒᱘ ᱡᱩᱱ ᱑᱘᱘᱓ - ᱒᱔ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱔᱔) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ, ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ, ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱬᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱠᱟᱥᱤ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱯᱤᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ "ᱡᱟᱢᱤᱱᱰᱟᱨ" ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ, ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]], ᱯᱚᱸᱰᱤᱛ [[ᱡᱚᱵᱟᱦᱚᱨᱞᱟᱞ ᱱᱮᱦᱨᱩ|ᱡᱟᱣᱟᱦᱟᱨᱞᱟᱞ ᱱᱮᱦᱨᱩ]], [[ᱵᱟᱞ ᱜᱟᱝᱜᱟᱫᱷᱟᱨ ᱛᱤᱞᱟᱠ]], ᱢᱟᱦᱟᱢᱟᱱᱟ [[ᱢᱟᱫᱟᱱ ᱢᱚᱦᱟᱱ ᱢᱟᱞᱵᱷᱤᱭᱟ]] ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱥᱚᱞᱦᱟ ᱟᱨ ᱜᱚᱲᱚ ᱨᱮᱠᱚ ᱯᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ [[ᱵᱟᱨᱟᱬᱟᱥᱤ]] ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱥᱟᱶ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱟᱨ ᱜᱚᱲᱚᱭ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾
ᱵᱟᱨᱟᱬᱟᱥᱤ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱯᱤᱴᱷ - ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ; "ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱢᱚᱛᱟ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ" - ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱚᱱᱤᱴᱚᱨ; "ᱥᱤᱵᱷ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱜᱩᱯᱛᱟ ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ" - ᱵᱟᱨᱟᱬᱟᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱵᱷᱤᱞ ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ; ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ''ᱟᱡᱽ'' - ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ, ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱟᱠᱵᱚᱨᱯᱩᱨ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱟᱥᱨᱟᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱑᱕᱐ ᱮᱠᱚᱨ (᱐.᱖᱑ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ) ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾
==ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ==
ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱜᱩᱯᱛᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱒᱐ ᱨᱮ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ [[ᱟᱡᱽ (ᱠᱷᱚᱵᱷᱚᱨ ᱥᱟᱠᱟᱢ)|''ᱟᱡᱽ'']], ᱡᱚᱱᱚᱱᱚᱢᱚᱱᱰᱚᱞ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite journal |last=Singh |first=Uma Shanker |date=2015 |title=The Politics of Mass Mobilisation: Eastern Uttar Pradesh, c. 1920–1940. |url=http://www.jstor.org/stable/24642349 |journal=Social Scientist |volume=43 |issue=5/6 |page=106 |jstor=24642349 }}</ref> ᱜᱩᱯᱛᱟ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱠᱟᱡᱟᱠᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱟᱬᱟᱥᱤ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱠᱟᱥᱤ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱯᱤᱴᱷ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱮᱢᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱩᱯᱛᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱨᱩᱯᱤ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=":0">{{Cite book |last=Ramaswamy |first=Sumathi |title=The Goddess and the Nation : Mapping Mother India |date=2010 |publisher=Duke University Press |isbn=978-0-8223-9153-1 |location=Durham [N.C.] |page=328 |oclc=645326473}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱢᱚᱛᱟ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱨᱤᱞᱮᱯᱷ ᱢᱮᱯ ᱢᱟᱨᱵᱟᱨ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱓᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite book |last=Ramaswamy |first=Sumathi |title=The Goddess and the Nation: Mapping Mother India |publisher=Duke University Press |year=2010 |isbn=9780822345923 |location=Durham |page=151}}</ref>
᱑᱙᱒᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱟᱬᱟᱥᱤ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱜᱩᱯᱛᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱤᱵᱟ ᱩᱯᱚᱣᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱚᱨ ᱮᱰᱣᱤᱱ ᱞᱩᱛᱷᱤᱱᱥ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱨᱮ ᱥᱚᱨ ᱮᱰᱣᱤᱱ ᱞᱩᱛᱷᱤᱱᱥ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱠᱮᱴᱞᱤ, ᱵᱟᱨᱟᱱᱟᱥᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱞᱮᱠᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱑᱙᱑᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱨᱟᱥᱴᱨᱟᱨᱟᱛᱚᱱ ᱡᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱥᱤᱵᱟ ᱩᱯᱚᱣᱟᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱧᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱤᱯ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱗,᱐᱐᱐ ᱥᱠᱚᱭᱟᱨ ᱯᱷᱩᱴ (᱗,᱐᱐᱐ ᱥᱠᱚᱭᱟᱨ ᱢᱤᱴᱟᱨ) ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱮᱠᱚᱨ (᱘᱑,᱐᱐᱐ ᱥᱠᱚᱭᱟᱨ ᱢᱤᱴᱟᱨ) ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱛᱮ ᱟᱯᱮᱨᱴᱮᱱᱰ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱚᱛᱱᱚ ᱡᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱱᱚᱨᱟᱥ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱑,᱐᱑,᱐᱐᱐/- ᱴᱟᱠᱟ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱢᱟᱞᱵᱤᱭᱟ ᱡᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱟᱨ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱕᱐ ᱞᱟᱠᱷ ᱴᱟᱠᱟ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾
᱑᱙᱒᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱟᱬᱟᱥᱤ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱜᱩᱯᱛᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱤᱵᱟ ᱩᱯᱚᱣᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱚᱨ ᱮᱰᱣᱤᱱ ᱞᱩᱛᱷᱤᱱᱥ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱨᱮ ᱥᱚᱨ ᱮᱰᱣᱤᱱ ᱞᱩᱛᱷᱤᱱᱥ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱠᱮᱴᱞᱤ, ᱵᱟᱨᱟᱱᱟᱥᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱞᱮᱠᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱑᱙᱑᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱨᱟᱥᱴᱨᱟᱨᱟᱛᱚᱱ ᱡᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱥᱤᱵᱟ ᱩᱯᱚᱣᱟᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱧᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱤᱯ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱗,᱐᱐᱐ ᱥᱠᱚᱭᱟᱨ ᱯᱷᱩᱴ (᱗,᱐᱐᱐ ᱥᱠᱚᱭᱟᱨ ᱢᱤᱴᱟᱨ) ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱮᱠᱚᱨ (᱘᱑,᱐᱐᱐ ᱥᱠᱚᱭᱟᱨ ᱢᱤᱴᱟᱨ) ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱛᱮ ᱟᱯᱮᱨᱴᱮᱱᱰ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱚᱛᱱᱚ ᱡᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱱᱚᱨᱟᱥ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱑,᱐᱑,᱐᱐᱐/- ᱴᱟᱠᱟ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱢᱟᱞᱵᱤᱭᱟ ᱡᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱟᱨ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱕᱐ ᱞᱟᱠᱷ ᱴᱟᱠᱟ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾
ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱟ "ᱨᱟᱥᱴᱨᱟ ᱨᱟᱛᱱᱟ - ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱚᱦᱚᱲ" ᱢᱟᱹᱪᱤ ᱮ ᱮᱢᱟ ᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite book |last=Louro |first=Michele L |title=Comrades against Imperialism: Nehru, India, and Interwar Internationalism |publisher=Cambridge University Press |year=2018 |isbn=978-1108419307 |page=123}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
{{DEFAULTSORT:ᱜᱩᱯᱛᱟ, ᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱚᱛᱱᱚ ᱥᱨᱤ ᱥᱤᱵᱽ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱟᱨᱟᱬᱟᱥᱤ ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱘᱘᱓ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱔᱔ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]]
s2dkayc0bx28h218iw42f3p4bfzdf8d
198907
198906
2026-10-06T08:04:08Z
MT731
2184
/* ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ */
198907
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ (᱑᱘᱘᱓-᱑᱙᱔᱔)}}
[[File:Shiv Prasad Gupta 1988 stamp of India.jpg|thumb|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱙᱘᱘ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱴᱟᱢᱯ ᱨᱮ ᱥᱤᱵᱷ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱜᱩᱯᱛᱟ]]
'''ᱥᱤᱵᱷ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱜᱩᱯᱛᱟ''' (᱒᱘ ᱡᱩᱱ ᱑᱘᱘᱓ - ᱒᱔ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱔᱔) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ, ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ, ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱬᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱠᱟᱥᱤ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱯᱤᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ "ᱡᱟᱢᱤᱱᱰᱟᱨ" ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ, ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]], ᱯᱚᱸᱰᱤᱛ [[ᱡᱚᱵᱟᱦᱚᱨᱞᱟᱞ ᱱᱮᱦᱨᱩ|ᱡᱟᱣᱟᱦᱟᱨᱞᱟᱞ ᱱᱮᱦᱨᱩ]], [[ᱵᱟᱞ ᱜᱟᱝᱜᱟᱫᱷᱟᱨ ᱛᱤᱞᱟᱠ]], ᱢᱟᱦᱟᱢᱟᱱᱟ [[ᱢᱟᱫᱟᱱ ᱢᱚᱦᱟᱱ ᱢᱟᱞᱵᱷᱤᱭᱟ]] ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱥᱚᱞᱦᱟ ᱟᱨ ᱜᱚᱲᱚ ᱨᱮᱠᱚ ᱯᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ [[ᱵᱟᱨᱟᱬᱟᱥᱤ]] ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱥᱟᱶ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱟᱨ ᱜᱚᱲᱚᱭ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾
ᱵᱟᱨᱟᱬᱟᱥᱤ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱟᱥᱤ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱯᱤᱴᱷ - ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ; "ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱢᱚᱛᱟ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ" - ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱚᱱᱤᱴᱚᱨ; "ᱥᱤᱵᱷ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱜᱩᱯᱛᱟ ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ" - ᱵᱟᱨᱟᱬᱟᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱵᱷᱤᱞ ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ; ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ''ᱟᱡᱽ'' - ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ, ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱟᱠᱵᱚᱨᱯᱩᱨ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱟᱥᱨᱟᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱑᱕᱐ ᱮᱠᱚᱨ (᱐.᱖᱑ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ) ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾
==ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ==
ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱜᱩᱯᱛᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱒᱐ ᱨᱮ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ [[ᱟᱡᱽ (ᱠᱷᱚᱵᱷᱚᱨ ᱥᱟᱠᱟᱢ)|''ᱟᱡᱽ'']], ᱡᱚᱱᱚᱱᱚᱢᱚᱱᱰᱚᱞ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite journal |last=Singh |first=Uma Shanker |date=2015 |title=The Politics of Mass Mobilisation: Eastern Uttar Pradesh, c. 1920–1940. |url=http://www.jstor.org/stable/24642349 |journal=Social Scientist |volume=43 |issue=5/6 |page=106 |jstor=24642349 }}</ref> ᱜᱩᱯᱛᱟ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱥᱟᱶ ᱠᱷᱚᱡᱽᱨᱟᱡ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱟᱬᱟᱥᱤ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱠᱟᱥᱤ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱯᱤᱛ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱱᱤᱛ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱟᱣ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱾ ᱜᱩᱯᱛᱟ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱥᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱴᱟᱠᱟ ᱫᱟᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name=":0">{{Cite book |last=Ramaswamy |first=Sumathi |title=The Goddess and the Nation : Mapping Mother India |date=2010 |publisher=Duke University Press |isbn=978-0-8223-9153-1 |location=Durham [N.C.] |page=328 |oclc=645326473}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱢᱚᱛᱟ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱨᱤᱞᱮᱯᱷ ᱢᱮᱯ ᱢᱟᱨᱵᱟᱨ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱓᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite book |last=Ramaswamy |first=Sumathi |title=The Goddess and the Nation: Mapping Mother India |publisher=Duke University Press |year=2010 |isbn=9780822345923 |location=Durham |page=151}}</ref>
᱑᱙᱒᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱟᱬᱟᱥᱤ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱜᱩᱯᱛᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱤᱵᱟ ᱩᱯᱚᱣᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱚᱨ ᱮᱰᱣᱤᱱ ᱞᱩᱛᱷᱤᱱᱥ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱨᱮ ᱥᱚᱨ ᱮᱰᱣᱤᱱ ᱞᱩᱛᱷᱤᱱᱥ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱠᱮᱴᱞᱤ, ᱵᱟᱨᱟᱱᱟᱥᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱞᱮᱠᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱑᱙᱑᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱨᱟᱥᱴᱨᱟᱨᱟᱛᱚᱱ ᱡᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱥᱤᱵᱟ ᱩᱯᱚᱣᱟᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱧᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱤᱯ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱗,᱐᱐᱐ ᱥᱠᱚᱭᱟᱨ ᱯᱷᱩᱴ (᱗,᱐᱐᱐ ᱥᱠᱚᱭᱟᱨ ᱢᱤᱴᱟᱨ) ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱮᱠᱚᱨ (᱘᱑,᱐᱐᱐ ᱥᱠᱚᱭᱟᱨ ᱢᱤᱴᱟᱨ) ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱛᱮ ᱟᱯᱮᱨᱴᱮᱱᱰ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱚᱛᱱᱚ ᱡᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱱᱚᱨᱟᱥ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱑,᱐᱑,᱐᱐᱐/- ᱴᱟᱠᱟ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱢᱟᱞᱵᱤᱭᱟ ᱡᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱟᱨ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱕᱐ ᱞᱟᱠᱷ ᱴᱟᱠᱟ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾
᱑᱙᱒᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱟᱬᱟᱥᱤ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱜᱩᱯᱛᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱤᱵᱟ ᱩᱯᱚᱣᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱚᱨ ᱮᱰᱣᱤᱱ ᱞᱩᱛᱷᱤᱱᱥ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱨᱮ ᱥᱚᱨ ᱮᱰᱣᱤᱱ ᱞᱩᱛᱷᱤᱱᱥ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱠᱮᱴᱞᱤ, ᱵᱟᱨᱟᱱᱟᱥᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱞᱮᱠᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱑᱙᱑᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱨᱟᱥᱴᱨᱟᱨᱟᱛᱚᱱ ᱡᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱥᱤᱵᱟ ᱩᱯᱚᱣᱟᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱧᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱤᱯ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱗,᱐᱐᱐ ᱥᱠᱚᱭᱟᱨ ᱯᱷᱩᱴ (᱗,᱐᱐᱐ ᱥᱠᱚᱭᱟᱨ ᱢᱤᱴᱟᱨ) ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱮᱠᱚᱨ (᱘᱑,᱐᱐᱐ ᱥᱠᱚᱭᱟᱨ ᱢᱤᱴᱟᱨ) ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱛᱮ ᱟᱯᱮᱨᱴᱮᱱᱰ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱚᱛᱱᱚ ᱡᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱱᱚᱨᱟᱥ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱑,᱐᱑,᱐᱐᱐/- ᱴᱟᱠᱟ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱢᱟᱞᱵᱤᱭᱟ ᱡᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱟᱨ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱕᱐ ᱞᱟᱠᱷ ᱴᱟᱠᱟ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾
ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱛᱟ "ᱨᱟᱥᱴᱨᱟ ᱨᱟᱛᱱᱟ - ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱚᱦᱚᱲ" ᱢᱟᱹᱪᱤ ᱮ ᱮᱢᱟ ᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite book |last=Louro |first=Michele L |title=Comrades against Imperialism: Nehru, India, and Interwar Internationalism |publisher=Cambridge University Press |year=2018 |isbn=978-1108419307 |page=123}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
{{DEFAULTSORT:ᱜᱩᱯᱛᱟ, ᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱚᱛᱱᱚ ᱥᱨᱤ ᱥᱤᱵᱽ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱟᱨᱟᱬᱟᱥᱤ ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱘᱘᱓ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱔᱔ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]]
7f18ehy4n8ufexrbc51q4j2hvjsuyjw
ᱛᱤᱨᱩᱠᱠᱩᱨᱟᱞ
0
38228
198889
2026-10-06T01:42:06Z
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗
1744
ᱱᱟᱶᱟ ᱚᱞ
198889
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox book
| name = ᱛᱤᱨᱩᱠᱠᱩᱨᱟᱞ
| image = திருக்குறள் தெளிவு.pdf
| image_size =
| alt =
| caption = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱩᱞ ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱨᱩᱯ
| author = [[Thiruvalluvar|ᱵᱷᱟᱞᱞᱩᱵᱷᱟᱨ]]
| title_orig = திருக்குறள்
| orig_lang_code = ta
| title_working = ᱠᱩᱨᱟᱞ
| translator = ᱧᱮᱞ ᱢᱮ [[ᱛᱤᱨᱩᱠᱠᱩᱨᱟᱞ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱠᱚ|ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ]]
| country = ᱥᱤᱧᱚᱛ
| language = [[ᱢᱟᱨᱮ ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱟᱨᱮ ᱛᱟᱢᱤᱞ]]
| series = [[ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱮᱞ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ|ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱮᱞ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ]]
| subject = {{flatlist|
* [[ᱱᱤᱛᱤ]] ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ
* ᱥᱟᱶᱛᱟ
* ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ
* ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ
* ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱟᱨ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ{{sfn|Sundaram|1990|pp=7–16}}{{sfn|Zvelebil|1973|pp=156–168}} }}
| genre = [[ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ]]
| set_in = ᱯᱟᱞᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ-[[ᱥᱟᱝᱜᱟᱢ ᱚᱠᱛᱚ]] (c. 500 CE ᱥᱮ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱲᱟᱝ)
| pub_date = ᱑᱘᱑᱒ (ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱵᱟᱰᱟᱭᱟᱱ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱮᱰᱤᱥᱚᱱ, ᱢᱟᱨᱮ ᱛᱟᱞᱮ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱱᱩᱥᱠᱨᱤᱯᱴ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ){{sfn|Kovaimani and Nagarajan, 2013|p=115}}
| english_pub_date = ᱑᱗᱙᱔
| native_wikisource = திருக்குறள்
| wikisource = ᱫᱤ ᱠᱩᱨᱟᱞ ᱥᱮ ᱫᱤ ᱢᱮᱠᱥᱤᱢᱥ ᱚᱯᱷ ᱛᱤᱨᱩᱵᱷᱟᱞᱞᱩᱵᱷᱟᱨ
}}
{{Contains special characters|ᱛᱟᱢᱤᱞ}}
'''''ᱛᱤᱨᱩᱠᱠᱩᱨᱟᱞ''''' ({{langx|ta|திருக்குறள்|lit=ᱥᱚᱱᱚᱛ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ}}), ᱥᱮ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱛᱮ '''''ᱠᱩᱨᱟᱞ''''' ({{langx|ta|குறள்}}), ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱢᱟᱨᱮ ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱱᱤᱛᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱑,᱓᱓᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱥᱮ [[ᱠᱩᱨᱟᱞ (ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ)|ᱠᱩᱨᱟᱞ]] ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾{{sfn|Pillai, 1994}} ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ([[ᱟᱨᱟᱢ (ᱠᱩᱨᱟᱞ ᱯᱩᱛᱷᱤ)|''ᱟᱨᱟᱢ'']]), ᱫᱷᱚᱱ ([[ᱯᱳᱨᱩᱞ (ᱠᱩᱨᱟᱞ ᱯᱩᱛᱷᱤ)|''ᱯᱳᱨᱩᱞ'']]) ᱟᱨ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ([[ᱤᱵᱟᱢ (ᱠᱩᱨᱟᱞ ᱯᱩᱛᱷᱤ)|''ᱤᱱᱵᱟᱢ'']]) ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾{{sfn|Sundaram|1990|pp=7–16}}{{sfn|Blackburn|2000|pp=449–482}}{{sfn|Zvelebil|1973|pp=157–158}} ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱵᱮᱜᱚᱨ-ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱵᱷᱮᱫᱽᱵᱷᱟᱵᱽ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱜᱼᱟ᱾{{sfn|Lal|1992|pp=4333–4334, 4341}}{{sfn|Holmström, Krishnaswamy, and Srilata, 2009|p=5}} ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ [[ᱛᱤᱨᱩᱵᱷᱟᱞᱞᱩᱵᱷᱟᱨ|ᱵᱷᱟᱞᱞᱩᱵᱷᱟᱨ]] ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱛᱮ ᱛᱷᱤᱨᱩᱵᱷᱟᱞᱞᱩᱵᱷᱟᱨ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮᱦᱚᱸᱭ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱫᱚ ᱓᱐᱐ ᱵᱤ.ᱥᱤ.ᱤ. ᱠᱷᱚᱱ ᱕ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱤ.ᱤ. ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ᱾ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱛᱮᱥᱟᱨ [[ᱥᱟᱝᱜᱟᱢ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ|ᱥᱟᱝᱜᱟᱢ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱔᱕᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱕᱐᱐ ᱥᱤ.ᱤ. ᱨᱮ ᱥᱟᱝᱜᱟᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ᱾{{sfn|Zvelebil|1975|p=124}}
ᱠᱩᱨᱟᱞ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱮ ᱜᱮᱭᱟᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱠᱟᱱᱟ᱾
ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ 'ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱵᱮᱫᱽ' ᱟᱨ 'ᱥᱚᱨᱚᱜᱽ ᱯᱚᱛᱚᱵ' ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾{{sfn|Zvelebil|1973|p=156}}{{sfn|Cutler, 1992}} ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ''[[ᱵᱮᱼᱦᱤᱝᱥᱟᱹ]]'' ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ,{{sfn|Chakravarthy Nainar, 1953}}{{sfn|Krishna, 2017}}{{sfn|Thani Nayagam, 1971|p=252}}{{sfn|Sanjeevi, 2006|p=84}}{{sfn|Krishnamoorthy, 2004|pp=206–208}} ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱤᱝᱥᱟ ᱵᱟᱝ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱟᱨ [[ᱡᱤᱞ ᱵᱟᱝ ᱡᱚᱢ ᱱᱤᱛᱤ|ᱡᱤᱞ ᱵᱟᱝ ᱡᱚᱢ]] ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱜᱩᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱳᱨ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ᱾{{sfn|Dharani|2018|p=101}}{{sfn|Das|1997|pp=11–12}}{{sfn|Zvelebil|1973|pp=156–171}}{{sfn|Sundaram|1990|p=13}}{{sfn|Manavalan, 2009|pp=127–129}} ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱨᱚᱲ, ᱟᱡ ᱛᱮ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ, ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ, ᱯᱮᱲᱟ ᱫᱟᱨᱟᱢ, ᱫᱟᱭᱟ, ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱡᱩᱨᱤᱭᱟᱜ ᱵᱷᱟᱹᱜᱤ ᱜᱩᱱ, ᱠᱟᱹᱢᱤ, ᱫᱟᱱ ᱮᱢᱟᱱ ᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ,{{sfn|Zvelebil|1973|pp=160–163}} ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ, ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ, ᱠᱷᱟᱡᱽᱱᱟ, ᱱᱮᱭᱟᱭ, ᱠᱤᱞᱞᱟ, ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ, ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱟᱨ ᱥᱤᱯᱟᱹᱦᱤᱭᱟᱜ ᱢᱟᱱ, ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱦᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱩᱡᱩᱜ ᱥᱟᱡᱟ, ᱪᱟᱥ, ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱣᱨᱟᱹ ᱵᱟᱝ ᱧᱩ ᱮᱢᱟᱱ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱠᱚᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾{{sfn|Hikosaka|Samuel|1990|p=200}}{{sfn|Ananthanathan, 1994|pp=151–154}}{{sfn|Kaushik Roy|2012|pp=151–154}} ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱜᱟᱛᱮ, ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ, ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱟᱨ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾{{sfn|Zvelebil|1973|pp=160–163}}{{sfn|Lal|1992|pp=4333–4334}} ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱫᱚ [[ᱥᱟᱝᱜᱟᱢ ᱚᱠᱛᱚ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱠᱚᱭ ᱥᱟᱦᱟ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ [[ᱛᱟᱢᱤᱞᱟᱠᱟᱢ|ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱫᱤᱥᱚᱢ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱭᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱱᱟᱶᱟ ᱛᱮᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ᱾{{sfn|Thamizhannal, 2004|p=146}}
ᱠᱩᱨᱟᱞ ᱫᱚ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱥᱟᱶᱛᱟ, ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱭᱟᱹᱨᱤ, ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ, ᱯᱷᱤᱞᱚᱡᱚᱯᱷᱤ ᱟᱨ ᱵᱚᱸᱜᱟᱼᱵᱩᱨᱩ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮᱱ ᱟᱹᱠᱤᱞᱟᱱ ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱭ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾{{sfn|Sundaramurthi, 2000|p=624}} ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ [[ᱤᱞᱟᱝᱜᱳ ᱟᱫᱤᱜᱟᱞ]], [[ᱠᱩᱢᱵᱟᱨ (ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ)|ᱠᱟᱢᱵᱟᱨ]], [[ᱞᱤᱭᱳ ᱴᱚᱞᱥᱴᱚᱭ]], [[ᱢᱟᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]], [[ᱟᱞᱵᱟᱨᱴ ᱥᱣᱤᱴᱡᱟᱨ]], [[ᱨᱟᱢᱟᱞᱤᱝᱜᱟ ᱥᱣᱟᱢᱤᱜᱟᱞ]], [[ᱵᱷᱤ. ᱳ. ᱪᱤᱫᱟᱢᱵᱟᱨᱟᱢ ᱯᱤᱞᱞᱟᱭ]], [[ᱠᱟᱨᱞ ᱜᱨᱟᱣᱞ]], [[ᱡᱚᱨᱡᱽ ᱩᱜᱽᱞᱳ ᱯᱳᱯ]], [[ᱟᱞᱮᱠᱡᱟᱱᱰᱟᱨ ᱯᱤᱭᱟᱴᱤᱜᱳᱨᱥᱠᱤ]] ᱟᱨ [[ᱭᱩ ᱦᱥᱤ]] ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ, ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱚᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ᱾{{sfn|Maharajan, 2017|p=19}} ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱥᱮ ᱠᱚᱢ ᱕᱗ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱵᱤᱫᱮᱥᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ [[ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞᱠᱟ|ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱚᱛᱚᱵ]] ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱑᱘᱑᱒ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ, ᱠᱩᱨᱟᱞ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱫᱚ ᱛᱤᱥ ᱦᱚᱸ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱵᱟᱝ ᱵᱚᱸᱫᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾{{sfn|Kovaimani and Nagarajan, 2013|p=29}} ᱠᱩᱨᱟᱞ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ [[ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ᱾{{sfn|Manavalan, 2009|p=24}} ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱩᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱮᱭᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱦᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱹᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱟᱨ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾{{sfn|Chellammal, 2015|p=119}} ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ [[ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱱᱟᱰᱩ]] ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾{{sfn|Zvelebil|1973|pp=156–171}}
p1mgffj1044hgj1oce5xrtni0pnab9c
ᱵᱮᱱᱤᱭᱟᱢᱤᱱ ᱱᱮᱛᱟᱱᱤᱭᱟᱦᱩ
0
38229
198893
2026-10-06T04:50:19Z
AlbetusTudu
1096
"'''ᱵᱮᱱᱤᱭᱟᱢᱤᱱ ᱵᱤᱵᱤ ᱱᱮᱛᱟᱱᱤᱭᱟᱦᱩ''' ᱫᱚ [[ᱤᱥᱨᱟᱤᱞ]] ᱨᱮᱱ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱟᱱ [[ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱚᱱᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱵᱮᱛᱷ ᱱᱮᱥᱮᱴ]] ᱥᱟᱫᱚᱥᱥᱚ ᱟᱨ [[ᱞᱤᱠᱩᱫᱽ]] ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱱ [[ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ [[ᱛᱮᱞ ᱟᱵᱤᱵᱽ]] ᱨᱮ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
198893
wikitext
text/x-wiki
'''ᱵᱮᱱᱤᱭᱟᱢᱤᱱ ᱵᱤᱵᱤ ᱱᱮᱛᱟᱱᱤᱭᱟᱦᱩ''' ᱫᱚ [[ᱤᱥᱨᱟᱤᱞ]] ᱨᱮᱱ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱟᱱ [[ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱚᱱᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱵᱮᱛᱷ ᱱᱮᱥᱮᱴ]] ᱥᱟᱫᱚᱥᱥᱚ ᱟᱨ [[ᱞᱤᱠᱩᱫᱽ]] ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱱ [[ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ [[ᱛᱮᱞ ᱟᱵᱤᱵᱽ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱤᱦᱩᱫᱤ]] ᱜᱷᱟᱨᱚᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ (Israeli Declaration of Independence) ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ᱾
== ᱡᱤᱣᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ==
ᱵᱮᱱᱤᱭᱟᱢᱤᱱ ᱱᱮᱛᱟᱱᱤᱭᱟᱦᱩ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱑ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ [[ᱛᱮᱞ ᱟᱵᱤᱵᱽ]] ᱨᱮᱭ ᱢᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱡᱽ ᱟᱭᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ''ᱡᱤᱞᱟ ᱥᱮᱜᱟᱞ'', ᱟᱡᱽ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ''ᱵᱮᱱᱦᱤᱭᱚᱱ ᱱᱮᱛᱟᱱᱤᱭᱟᱦᱩ''᱾ ᱱᱮᱛᱟᱱᱤᱭᱟᱦᱩ ᱛᱟᱠᱚ ᱫᱚ ᱯᱮ ᱵᱚᱭᱦᱟᱣᱟᱠᱩ, ᱟᱡᱽ ᱫᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱠᱩᱣᱟᱭ᱾ ᱟᱫᱚ ᱠᱟᱹᱴᱤᱜ ᱵᱮᱲᱟ ᱟᱨ ᱚᱞ-ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚ [[ᱡᱤᱨᱩᱡᱟᱞᱮᱢ]] ᱨᱮᱜᱟ᱾
t6cqtwelgwckub24zt5o8c8kqsjy1zc
198894
198893
2026-10-06T04:52:18Z
AlbetusTudu
1096
198894
wikitext
text/x-wiki
'''ᱵᱮᱱᱤᱭᱟᱢᱤᱱ ᱵᱤᱵᱤ ᱱᱮᱛᱟᱱᱤᱭᱟᱦᱩ''' ᱫᱚ [[ᱤᱥᱨᱟᱤᱞ]] ᱨᱮᱱ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱟᱱ [[ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱚᱱᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱵᱮᱛᱷ ᱱᱮᱥᱮᱴ]] ᱥᱟᱫᱚᱥᱥᱚ ᱟᱨ [[ᱞᱤᱠᱩᱫᱽ]] ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱱ [[ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ [[ᱛᱮᱞ ᱟᱵᱤᱵᱽ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱤᱦᱩᱫᱤ]] ᱜᱷᱟᱨᱚᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ (Israeli Declaration of Independence) ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ᱾
== ᱡᱤᱣᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ==
ᱵᱮᱱᱤᱭᱟᱢᱤᱱ ᱱᱮᱛᱟᱱᱤᱭᱟᱦᱩ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱑ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ [[ᱛᱮᱞ ᱟᱵᱤᱵᱽ]] ᱨᱮᱭ ᱢᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱡᱽ ᱟᱭᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ''ᱡᱤᱞᱟ ᱥᱮᱜᱟᱞ'', ᱟᱡᱽ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ''ᱵᱮᱱᱦᱤᱭᱚᱱ ᱱᱮᱛᱟᱱᱤᱭᱟᱦᱩ''᱾ ᱱᱮᱛᱟᱱᱤᱭᱟᱦᱩ ᱛᱟᱠᱚ ᱫᱚ ᱯᱮ ᱵᱚᱭᱦᱟᱣᱟᱠᱩ, ᱟᱡᱽ ᱫᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱠᱩᱣᱟᱭ᱾ ᱟᱫᱚ ᱠᱟᱹᱴᱤᱜ ᱵᱮᱲᱟ ᱟᱨ ᱚᱞ-ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚ [[ᱡᱤᱨᱩᱡᱟᱞᱮᱢ]] ᱨᱮᱜᱟ᱾
== ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ==
== ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ==
n7bxi4g8s93dmq69dhkprdh6ebqz36g
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ
3
38230
198896
2026-10-06T05:49:28Z
İmmortalance
11229
İmmortalance ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ARPITA HEMBRAM]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ|ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]]" to "[[Special:CentralAuth/ARPITA HEMBRAM|ARPITA HEMBRAM]]"
198896
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ARPITA HEMBRAM]]
633obdlvgx43vuesk4y56pd2y0b1v0z
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ
2
38231
198898
2026-10-06T05:49:28Z
İmmortalance
11229
İmmortalance ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ARPITA HEMBRAM]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ|ᱚᱨᱯᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]]" to "[[Special:CentralAuth/ARPITA HEMBRAM|ARPITA HEMBRAM]]"
198898
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ARPITA HEMBRAM]]
fsqgy5n2nbotqbzld4fpi1830bsezbt
ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ
0
38232
198899
2026-10-06T06:28:19Z
Bijendra Hansda Purudhul
346
"[[File:Lal Bal Pal.jpg|thumb|[[ᱞᱟᱞᱟ ᱞᱟᱡᱽᱯᱟᱛ ᱨᱟᱭ]] (ᱞᱮᱝᱜᱟ), [[ᱵᱟᱞ ᱜᱚᱝᱜᱟᱫᱷᱟᱨ ᱛᱤᱞᱟᱠ]] ᱟᱨ [[ᱵᱤᱯᱤᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱟ ᱯᱟᱞ]] (ᱡᱚᱡᱚᱢ), ᱱᱩᱠᱩ ᱯᱮ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ''ᱞᱟᱞ-ᱵᱟᱞ-ᱯᱟᱞ'' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱠᱳ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱩᱠᱩ ᱜᱮ ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
198899
wikitext
text/x-wiki
[[File:Lal Bal Pal.jpg|thumb|[[ᱞᱟᱞᱟ ᱞᱟᱡᱽᱯᱟᱛ ᱨᱟᱭ]] (ᱞᱮᱝᱜᱟ), [[ᱵᱟᱞ ᱜᱚᱝᱜᱟᱫᱷᱟᱨ ᱛᱤᱞᱟᱠ]] ᱟᱨ [[ᱵᱤᱯᱤᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱟ ᱯᱟᱞ]] (ᱡᱚᱡᱚᱢ), ᱱᱩᱠᱩ ᱯᱮ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ''ᱞᱟᱞ-ᱵᱟᱞ-ᱯᱟᱞ'' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱠᱳ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱩᱠᱩ ᱜᱮ ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱨᱮᱱ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱳ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ᱾]]
g6lvj1ghket8ot6kh3rc2hpxklnifk9
198900
198899
2026-10-06T06:45:25Z
Bijendra Hansda Purudhul
346
198900
wikitext
text/x-wiki
[[File:Lal Bal Pal.jpg|thumb|[[ᱞᱟᱞᱟ ᱞᱟᱡᱽᱯᱟᱛ ᱨᱟᱭ]] (ᱞᱮᱝᱜᱟ), [[ᱵᱟᱞ ᱜᱚᱝᱜᱟᱫᱷᱟᱨ ᱛᱤᱞᱟᱠ]] ᱟᱨ [[ᱵᱤᱯᱤᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱟ ᱯᱟᱞ]] (ᱡᱚᱡᱚᱢ), ᱱᱩᱠᱩ ᱯᱮ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ''ᱞᱟᱞ-ᱵᱟᱞ-ᱯᱟᱞ'' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱠᱳ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱩᱠᱩ ᱜᱮ ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱨᱮᱱ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱳ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ᱾]]
‘’’ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ’’’ ᱫᱚ ᱑᱘᱘᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱙᱐᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱫᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧᱮᱱᱟ — ᱵᱟᱞ ᱜᱟᱝᱜᱟᱫᱷᱟᱨ ᱛᱤᱞᱟᱠ ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱪᱚᱨᱚᱢᱯᱚᱱᱛᱷᱤ (ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ) ᱟᱨ ᱜᱳᱯᱟᱞ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱜᱳᱠᱷᱞᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱱᱚᱨᱚᱢᱯᱚᱱᱛᱷᱤ (ᱱᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ)᱾<ref>{{cite journal |last1=Bagrian |first1=Ashok Singh |title=National Movements Against The British Rule |journal=Abstracts of Sikh Studies |date=April-June 2024 |volume=26 |issue=2 |pages=72-80 |url=https://www.sikhinstitute.org/pdf/aoss-april-june-2024.pdf |language=en}}</ref> ᱵᱽᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱠᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref name="Jackson2011">{{cite book|author=Roy Jackson|title=Mawlana Mawdudi and Political Islam: Authority and the Islamic State|url=https://books.google.com/books?id=ADv5oEXXjXIC&pg=PA58|year=2011|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-415-47411-5|page=58}}</ref> ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱫᱚ ᱛᱤᱞᱟᱠ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱞᱟᱞᱟ ᱞᱟᱡᱽᱯᱚᱛ ᱨᱟᱭ ᱟᱨ ᱵᱤᱯᱤᱱ ᱪᱟᱸᱫᱽᱨᱟ ᱯᱟᱞ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱩᱴ (ᱛᱨᱤᱢᱩᱨᱛᱤ) ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱵᱷᱟᱴ ᱟᱨ ᱵᱷᱟᱨᱜᱚᱵᱟᱜ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱫᱚᱞ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱜᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱫᱚ ᱞᱟᱲᱟᱣ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱷᱩᱠᱟᱹᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ "ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱩᱨ ᱠᱚᱢ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫᱚᱜ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱳᱝᱠᱟ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱭᱮᱱᱟ"᱾<ref name="Chaturvedi">{{cite book|author=B. K. Chaturvedi|title=Chacha Nehru|url=https://books.google.com/books?id=Tso4ErXma4kC&pg=PA19|accessdate=12 March 2012|publisher=Diamond Pocket Books (P) Ltd.|isbn=978-81-7182-354-3|page=19}}</ref> ᱱᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱫᱚ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱵᱽᱨᱤᱴᱤᱥ ᱠᱚ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱤᱞᱟᱠ ᱟᱨ ᱟᱱᱤ ᱵᱮᱥᱟᱱᱛᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱫᱚ ᱑᱙᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱳᱢ ᱨᱩᱞ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱟᱥᱜᱷᱟᱨ ᱟᱞᱤ ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ, ᱑᱙᱐᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱨᱟᱛ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱦᱮᱞᱢᱮᱞ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱵᱮᱜᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱫᱚ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱜᱟᱨᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱙᱑᱕ ᱥᱟᱞ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱢᱳᱛᱤᱞᱟᱞ ᱱᱮᱦᱨᱩ ᱫᱚ ᱱᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫᱼᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱤᱠᱷᱟᱹᱱ, ᱟᱡᱼᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱡᱟᱣᱟᱦᱟᱨᱞᱟᱞ ᱱᱮᱦᱨᱩᱣᱟᱜ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ-ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
== ᱱᱚᱱᱰᱮ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞᱢᱮ ==
* [[ᱵᱟᱞ ᱜᱟᱝᱜᱟᱫᱷᱟᱨ ᱛᱤᱞᱟᱠ]]
* [[ᱵᱷᱟᱨᱟᱤᱭᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]]
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
ogcvhq3c1kkj078czexy3rf7yn75idp
198901
198900
2026-10-06T06:52:32Z
Bijendra Hansda Purudhul
346
198901
wikitext
text/x-wiki
[[File:Lal Bal Pal.jpg|thumb|[[ᱞᱟᱞᱟ ᱞᱟᱡᱽᱯᱟᱛ ᱨᱟᱭ]] (ᱞᱮᱝᱜᱟ), [[ᱵᱟᱞ ᱜᱚᱝᱜᱟᱫᱷᱟᱨ ᱛᱤᱞᱟᱠ]] ᱟᱨ [[ᱵᱤᱯᱤᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱟ ᱯᱟᱞ]] (ᱡᱚᱡᱚᱢ), ᱱᱩᱠᱩ ᱯᱮ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ''ᱞᱟᱞ-ᱵᱟᱞ-ᱯᱟᱞ'' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱠᱳ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱩᱠᱩ ᱜᱮ ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱨᱮᱱ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱳ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ᱾]]
‘’’ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ’’’ ᱫᱚ ᱑᱘᱘᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱙᱐᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱫᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧᱮᱱᱟ — ᱵᱟᱞ ᱜᱟᱝᱜᱟᱫᱷᱟᱨ ᱛᱤᱞᱟᱠ ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱪᱚᱨᱚᱢᱯᱚᱱᱛᱷᱤ (ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ) ᱟᱨ ᱜᱳᱯᱟᱞ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱜᱳᱠᱷᱞᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱱᱚᱨᱚᱢᱯᱚᱱᱛᱷᱤ (ᱱᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ)᱾<ref>{{cite journal |last1=ᱵᱟᱜᱽᱨᱤᱭᱟᱱ |first1=ᱟᱥᱚᱠ ᱥᱤᱝ|title=ᱵᱽᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ |journal=ᱮᱵᱽᱥᱴᱨᱟᱠᱴᱥ ᱚᱯᱷ ᱥᱤᱠᱷ ᱥᱴᱟᱰᱤᱡᱽ |date=ᱟᱯᱨᱤᱞ-ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔|volume=᱒᱖ |issue=᱒ |pages = ᱗᱒-᱘᱐ |url=https://www.sikhinstitute.org/pdf/aoss-april-june-2024.pdf |language=en}}</ref> ᱵᱽᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱠᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref name="Jackson2011">{{cite book|author=Roy Jackson|title=Mawlana Mawdudi and Political Islam: Authority and the Islamic State|url=https://books.google.com/books?id=ADv5oEXXjXIC&pg=PA58|year=2011|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-415-47411-5|page=58}}</ref> ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱫᱚ ᱛᱤᱞᱟᱠ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱞᱟᱞᱟ ᱞᱟᱡᱽᱯᱚᱛ ᱨᱟᱭ ᱟᱨ ᱵᱤᱯᱤᱱ ᱪᱟᱸᱫᱽᱨᱟ ᱯᱟᱞ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱩᱴ (ᱛᱨᱤᱢᱩᱨᱛᱤ) ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱵᱷᱟᱴ ᱟᱨ ᱵᱷᱟᱨᱜᱚᱵᱟᱜ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱫᱚᱞ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱜᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱫᱚ ᱞᱟᱲᱟᱣ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱷᱩᱠᱟᱹᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ "ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱩᱨ ᱠᱚᱢ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫᱚᱜ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱳᱝᱠᱟ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱭᱮᱱᱟ"᱾<ref name="Chaturvedi">{{cite book|author=B. K. Chaturvedi|title=Chacha Nehru|url=https://books.google.com/books?id=Tso4ErXma4kC&pg=PA19|accessdate=12 March 2012|publisher=Diamond Pocket Books (P) Ltd.|isbn=978-81-7182-354-3|page=19}}</ref> ᱱᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱫᱚ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱵᱽᱨᱤᱴᱤᱥ ᱠᱚ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱤᱞᱟᱠ ᱟᱨ ᱟᱱᱤ ᱵᱮᱥᱟᱱᱛᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱫᱚ ᱑᱙᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱳᱢ ᱨᱩᱞ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱟᱥᱜᱷᱟᱨ ᱟᱞᱤ ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ, ᱑᱙᱐᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱨᱟᱛ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱦᱮᱞᱢᱮᱞ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱵᱮᱜᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱫᱚ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱜᱟᱨᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱙᱑᱕ ᱥᱟᱞ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱢᱳᱛᱤᱞᱟᱞ ᱱᱮᱦᱨᱩ ᱫᱚ ᱱᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫᱼᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱤᱠᱷᱟᱹᱱ, ᱟᱡᱼᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱡᱟᱣᱟᱦᱟᱨᱞᱟᱞ ᱱᱮᱦᱨᱩᱣᱟᱜ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ-ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
== ᱱᱚᱱᱰᱮ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞᱢᱮ ==
* [[ᱵᱟᱞ ᱜᱟᱝᱜᱟᱫᱷᱟᱨ ᱛᱤᱞᱟᱠ]]
* [[ᱵᱷᱟᱨᱟᱤᱭᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]]
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
k7ds0hy05jqe6ueyyiuvb8izbuwzz5y
198902
198901
2026-10-06T06:54:29Z
Bijendra Hansda Purudhul
346
198902
wikitext
text/x-wiki
[[File:Lal Bal Pal.jpg|thumb|[[ᱞᱟᱞᱟ ᱞᱟᱡᱽᱯᱟᱛ ᱨᱟᱭ]] (ᱞᱮᱝᱜᱟ), [[ᱵᱟᱞ ᱜᱚᱝᱜᱟᱫᱷᱟᱨ ᱛᱤᱞᱟᱠ|ᱵᱟᱞ ᱜᱟᱝᱜᱟᱫᱷᱟᱨ ᱛᱤᱞᱟᱠ]] ᱟᱨ [[ᱵᱤᱯᱤᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱟ ᱯᱟᱞ|ᱵᱤᱯᱤᱱ ᱪᱟᱸᱫᱽᱨᱟ ᱯᱟᱞ]] (ᱡᱚᱡᱚᱢ), ᱱᱩᱠᱩ ᱯᱮ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ''ᱞᱟᱞ-ᱵᱟᱞ-ᱯᱟᱞ'' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱠᱳ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱩᱠᱩ ᱜᱮ ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱨᱮᱱ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱳ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ᱾]]
'''ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ''' ᱫᱚ ᱑᱘᱘᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱙᱐᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱫᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧᱮᱱᱟ — ᱵᱟᱞ ᱜᱟᱝᱜᱟᱫᱷᱟᱨ ᱛᱤᱞᱟᱠ ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱪᱚᱨᱚᱢᱯᱚᱱᱛᱷᱤ (ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ) ᱟᱨ ᱜᱳᱯᱟᱞ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱜᱳᱠᱷᱞᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱱᱚᱨᱚᱢᱯᱚᱱᱛᱷᱤ (ᱱᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ)᱾<ref>{{cite journal |last1=ᱵᱟᱜᱽᱨᱤᱭᱟᱱ |first1=ᱟᱥᱚᱠ ᱥᱤᱝ|title=ᱵᱽᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ |journal=ᱮᱵᱽᱥᱴᱨᱟᱠᱴᱥ ᱚᱯᱷ ᱥᱤᱠᱷ ᱥᱴᱟᱰᱤᱡᱽ |date=ᱟᱯᱨᱤᱞ-ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔|volume=᱒᱖ |issue=᱒ |pages = ᱗᱒-᱘᱐ |url=https://www.sikhinstitute.org/pdf/aoss-april-june-2024.pdf |language=en}}</ref> ᱵᱽᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱠᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref name="Jackson2011">{{cite book|author=Roy Jackson|title=Mawlana Mawdudi and Political Islam: Authority and the Islamic State|url=https://books.google.com/books?id=ADv5oEXXjXIC&pg=PA58|year=2011|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-415-47411-5|page=58}}</ref> ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱫᱚ ᱛᱤᱞᱟᱠ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱞᱟᱞᱟ ᱞᱟᱡᱽᱯᱚᱛ ᱨᱟᱭ ᱟᱨ ᱵᱤᱯᱤᱱ ᱪᱟᱸᱫᱽᱨᱟ ᱯᱟᱞ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱩᱴ (ᱛᱨᱤᱢᱩᱨᱛᱤ) ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱵᱷᱟᱴ ᱟᱨ ᱵᱷᱟᱨᱜᱚᱵᱟᱜ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱫᱚᱞ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱜᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱫᱚ ᱞᱟᱲᱟᱣ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱷᱩᱠᱟᱹᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ "ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱩᱨ ᱠᱚᱢ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫᱚᱜ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱳᱝᱠᱟ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱭᱮᱱᱟ"᱾<ref name="Chaturvedi">{{cite book|author=B. K. Chaturvedi|title=Chacha Nehru|url=https://books.google.com/books?id=Tso4ErXma4kC&pg=PA19|accessdate=12 March 2012|publisher=Diamond Pocket Books (P) Ltd.|isbn=978-81-7182-354-3|page=19}}</ref> ᱱᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱫᱚ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱵᱽᱨᱤᱴᱤᱥ ᱠᱚ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱤᱞᱟᱠ ᱟᱨ ᱟᱱᱤ ᱵᱮᱥᱟᱱᱛᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱫᱚ ᱑᱙᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱳᱢ ᱨᱩᱞ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱟᱥᱜᱷᱟᱨ ᱟᱞᱤ ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ, ᱑᱙᱐᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱨᱟᱛ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱦᱮᱞᱢᱮᱞ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱵᱮᱜᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱫᱚ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱜᱟᱨᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱙᱑᱕ ᱥᱟᱞ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱢᱳᱛᱤᱞᱟᱞ ᱱᱮᱦᱨᱩ ᱫᱚ ᱱᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫᱼᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱤᱠᱷᱟᱹᱱ, ᱟᱡᱼᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱡᱟᱣᱟᱦᱟᱨᱞᱟᱞ ᱱᱮᱦᱨᱩᱣᱟᱜ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ-ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
== ᱱᱚᱱᱰᱮ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞᱢᱮ ==
* [[ᱵᱟᱞ ᱜᱟᱝᱜᱟᱫᱷᱟᱨ ᱛᱤᱞᱟᱠ]]
* [[ᱵᱷᱟᱨᱟᱤᱭᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]]
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
muab3tfcpx2h6dl09lw7rrxk0wzsrkt
198903
198902
2026-10-06T06:57:04Z
Bijendra Hansda Purudhul
346
198903
wikitext
text/x-wiki
[[File:Lal Bal Pal.jpg|thumb|[[ᱞᱟᱞᱟ ᱞᱟᱡᱽᱯᱟᱛ ᱨᱟᱭ]] (ᱞᱮᱝᱜᱟ), [[ᱵᱟᱞ ᱜᱚᱝᱜᱟᱫᱷᱟᱨ ᱛᱤᱞᱟᱠ|ᱵᱟᱞ ᱜᱟᱝᱜᱟᱫᱷᱟᱨ ᱛᱤᱞᱟᱠ]] ᱟᱨ [[ᱵᱤᱯᱤᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱟ ᱯᱟᱞ|ᱵᱤᱯᱤᱱ ᱪᱟᱸᱫᱽᱨᱟ ᱯᱟᱞ]] (ᱡᱚᱡᱚᱢ), ᱱᱩᱠᱩ ᱯᱮ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ''ᱞᱟᱞ-ᱵᱟᱞ-ᱯᱟᱞ'' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱠᱳ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱩᱠᱩ ᱜᱮ ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱨᱮᱱ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱳ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ᱾]]
'''ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ''' ᱫᱚ ᱑᱘᱘᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱙᱐᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱫᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧᱮᱱᱟ — ᱵᱟᱞ ᱜᱟᱝᱜᱟᱫᱷᱟᱨ ᱛᱤᱞᱟᱠ ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱪᱚᱨᱚᱢᱯᱚᱱᱛᱷᱤ (ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ) ᱟᱨ ᱜᱳᱯᱟᱞ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱜᱳᱠᱷᱞᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱱᱚᱨᱚᱢᱯᱚᱱᱛᱷᱤ (ᱱᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ)᱾<ref>{{cite journal |last1=ᱵᱟᱜᱽᱨᱤᱭᱟᱱ |first1=ᱟᱥᱚᱠ ᱥᱤᱝ|title=ᱵᱽᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ |journal=ᱮᱵᱽᱥᱴᱨᱟᱠᱴᱥ ᱚᱯᱷ ᱥᱤᱠᱷ ᱥᱴᱟᱰᱤᱡᱽ |date=ᱟᱯᱨᱤᱞ-ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔|volume=᱒᱖ |issue=᱒ |pages = ᱗᱒-᱘᱐ |url=https://www.sikhinstitute.org/pdf/aoss-april-june-2024.pdf |language=en}}</ref> ᱵᱽᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱠᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref name="Jackson2011">{{cite book|author=Roy Jackson|title=Mawlana Mawdudi and Political Islam: Authority and the Islamic State|url=https://books.google.com/books?id=ADv5oEXXjXIC&pg=PA58|year=2011|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-415-47411-5|page=58}}</ref> ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱫᱚ ᱛᱤᱞᱟᱠ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱞᱟᱞᱟ ᱞᱟᱡᱽᱯᱚᱛ ᱨᱟᱭ ᱟᱨ ᱵᱤᱯᱤᱱ ᱪᱟᱸᱫᱽᱨᱟ ᱯᱟᱞ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱩᱴ (ᱛᱨᱤᱢᱩᱨᱛᱤ) ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱵᱷᱟᱴ ᱟᱨ ᱵᱷᱟᱨᱜᱚᱵᱟᱜ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱫᱚᱞ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱜᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱫᱚ ᱞᱟᱲᱟᱣ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱷᱩᱠᱟᱹᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ "ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱩᱨ ᱠᱚᱢ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫᱚᱜ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱳᱝᱠᱟ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱭᱮᱱᱟ"᱾<ref name="Chaturvedi">{{cite book|author=B. K. Chaturvedi|title=Chacha Nehru|url=https://books.google.com/books?id=Tso4ErXma4kC&pg=PA19|accessdate=12 March 2012|publisher=Diamond Pocket Books (P) Ltd.|isbn=978-81-7182-354-3|page=19}}</ref> ᱱᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱫᱚ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱵᱽᱨᱤᱴᱤᱥ ᱠᱚ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱤᱞᱟᱠ ᱟᱨ ᱟᱱᱤ ᱵᱮᱥᱟᱱᱛᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱫᱚ ᱑᱙᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱳᱢ ᱨᱩᱞ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱟᱥᱜᱷᱟᱨ ᱟᱞᱤ ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ, ᱑᱙᱐᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱨᱟᱛ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱦᱮᱞᱢᱮᱞ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱵᱮᱜᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱫᱚ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱜᱟᱨᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱙᱑᱕ ᱥᱟᱞ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱢᱳᱛᱤᱞᱟᱞ ᱱᱮᱦᱨᱩ ᱫᱚ ᱱᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫᱼᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱤᱠᱷᱟᱹᱱ, ᱟᱡᱼᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱡᱟᱣᱟᱦᱟᱨᱞᱟᱞ ᱱᱮᱦᱨᱩᱣᱟᱜ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ-ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱫᱟᱞ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
== ᱱᱚᱱᱰᱮ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞᱢᱮ ==
* [[ᱵᱟᱞ ᱜᱟᱝᱜᱟᱫᱷᱟᱨ ᱛᱤᱞᱟᱠ]]
* [[ᱵᱷᱟᱨᱟᱤᱭᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]]
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
[[ᱛᱷᱚᱠ : ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱒᱐᱒᱖]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱒᱐᱒᱖]]
[[ᱛᱷᱚᱠ : ᱢᱟᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱒᱐᱒᱖]]
keh1m3icqs3jqq2l5nmbpycm17580iu
ᱞᱟᱞᱟ ᱚᱪᱤᱸᱛ ᱨᱟᱢ
0
38233
198908
2026-10-06T08:24:56Z
Nacharhopon
1937
"{{Short description|Indian politician (1898–1961)}} {{Use Indian English|date=June 2015}} {{Use dmy dates|date=June 2015}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = ᱞᱟᱞᱟ ᱚᱪᱤᱱᱛ ᱨᱟᱢ | honorific_suffix = | image = Lala Achint Ram bhai.jpg | alt = | caption = | constituency_MP = Hissar | constituency_MP2 = Patiala | parliament = Indian | ma..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
198908
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Indian politician (1898–1961)}}
{{Use Indian English|date=June 2015}}
{{Use dmy dates|date=June 2015}}
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix =
| name = ᱞᱟᱞᱟ ᱚᱪᱤᱱᱛ ᱨᱟᱢ
| honorific_suffix =
| image = Lala Achint Ram bhai.jpg
| alt =
| caption =
| constituency_MP = Hissar
| constituency_MP2 = Patiala
| parliament = Indian
| majority = <!--Can be repeated up to eight times by adding a number-->
| term_start = {{Start date|1952||}}
| term_end = {{End date|1957||}}
| term_start2 = {{Start date|1957||}}
| term_end2 = {{End date|1961||}}
| predecessor = ''Office established''
| successor = Thakur Das Bhargava
| prior_term =
| birth_date = {{Birth date|1898|08|19|df=yes}}
| birth_place = Kot Mohammad Khan village, [[Tarn Taran district]], [[Punjab Province (British India)|Punjab Province]], [[British India]]<br>(present day [[Punjab, India|Punjab]], India)
| death_date = {{Death date and age|df=yes|1961|||1898|08|19}}
| death_place =
| resting_place =
| birth_name =
| party = [[Indian National Congress]]
| other_party =
| spouse = {{Marriage|[[Satyavati Devi (born 1905)|Satyavati Devi]]|1925}}
| partner =
| relations =
| children = 3 (incl. [[Krishna Kant]])
| parents =
| education = D. A. V. College, Lahore
| occupation =
| profession =
| cabinet =
| committees =
| portfolio =
| signature =
| signature_alt =
| website =
| footnotes =
}}
'''ᱞᱟᱞᱟ ᱚᱪᱤᱱᱛ ᱨᱟᱢ"' (᱑᱙᱘᱙-᱑᱙᱖᱑) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱨᱮᱞᱤᱰᱢ ᱯᱷᱟᱭᱴᱚᱨ, ᱜᱟᱱᱫᱷᱤᱭᱟᱱ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱟᱞᱟ ᱞᱚᱡᱽᱯᱚᱛ ᱨᱟᱭ ᱑᱙᱒᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱞᱟᱦᱳᱨ ᱨᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱨᱵᱷᱟᱱᱴᱥ ᱚᱯᱷ ᱯᱤᱯᱚᱞᱥ ᱥᱳᱥᱟᱭᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱐-᱓᱒, ᱑᱙᱓᱙, ᱑᱙᱔᱐ ᱟᱨ ᱑᱙᱔᱒-᱔᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱯᱟᱨᱴᱤᱥᱚᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱟᱥᱮᱢᱵᱞᱤ ᱨᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱒ ᱨᱮ ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱤᱥᱟᱨ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ) ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱟᱨ ᱑᱙᱕᱗ ᱨᱮ ᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱞᱟ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ) ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱫᱷᱟᱣ ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱑᱙᱕᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱥᱟᱶ ᱵᱷᱤᱱᱳᱵᱟ ᱵᱷᱟᱵᱮ ᱨᱮ ᱵᱷᱩᱫᱟᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾
==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱵᱮᱠᱜᱽᱨᱟᱩᱱᱰ==
ᱚᱪᱤᱛ ᱨᱟᱢ ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱘᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱨᱱ ᱛᱟᱨᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱫᱩᱨ ᱥᱟᱦᱤᱵ ᱴᱮᱦᱥᱤᱞ ᱨᱮ ᱠᱳᱴ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱠᱷᱟᱱ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱠᱟ ᱫᱚ ᱟᱢᱨᱤᱛᱥᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱕᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱢᱨᱤᱛᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱢᱞᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱭ ᱤᱥᱠᱩᱞ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱳᱨ (ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ) ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ DAV ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾.<ref name=lok>{{cite web|title=Achint Ram, Lala|url=http://164.100.47.132/LssNew/biodata_1_12/577.htm|publisher=Lok Sabha|accessdate=26 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131015180331/http://164.100.47.132/LssNew/biodata_1_12/577.htm|archivedate=15 October 2013}}</ref>
᱑᱙᱒᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱟᱞᱟ ᱞᱚᱡᱽᱯᱚᱛ ᱨᱟᱭ ᱟᱜ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱥᱟᱨᱵᱷᱟᱱᱴᱥ ᱚᱯᱷ ᱯᱤᱯᱚᱞᱥ ᱥᱳᱥᱟᱭᱴᱤ ᱨᱮᱱ ᱯᱮᱭᱟ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite book|last=Sharma|first=K. K.|title=Life and Times of Lala Lajpat Rai|date=1975|publisher=Indian Book Agency|page=165|url=https://books.google.com/books?id=JoUBAAAAMAAJ&q=lala+achint+ram}}</ref>
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱒᱕ ᱥᱟᱞᱮᱨᱮ ᱥᱚᱛᱭᱚᱵᱚᱛᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱥᱟᱶᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾[ ᱑᱙᱔᱒ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱮᱭᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟ. ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱡ ᱫᱚ ᱒᱖ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱔᱒ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱛᱟᱞᱟᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱟᱡᱟᱜ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱚᱸ, ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱳᱨ ᱨᱮ ᱞᱚᱡᱽᱯᱚᱛ ᱵᱷᱚᱵᱚᱱ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱘ ᱨᱮ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱛᱮ ᱥᱟᱭ ᱜᱟᱱ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱒᱖ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ ᱑᱐᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱰᱷᱟᱹᱭᱤᱭᱟ.<ref name=five>{{cite web | title = India's oldest freedom fighter dies at 105 | url = http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Indias-oldest-freedom-fighter-dies-at-105/articleshow/6818165.cms |date=27 October 2010| accessdate = 2014-05-27 | work = [[The Times of India]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101031022810/http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Indias-oldest-freedom-fighter-dies-at-105/articleshow/6818165.cms|archivedate=31 October 2010}}</ref>
ᱱᱩᱠᱩ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟ. ᱱᱤᱨᱢᱚᱞᱟ ᱟᱨ ᱥᱩᱵᱷᱟᱫᱽᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟ. ᱠᱨᱤᱥᱚᱱ ᱠᱟᱸᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟ. ᱥᱩᱵᱷᱚᱫᱽᱨᱟ ᱠᱷᱳᱥᱞᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱮᱱᱟᱭ᱾ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱠᱟᱱᱛᱚ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱗ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱐᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱵᱤᱫᱮᱥ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱗᱗ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱙᱗᱗ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱘᱐ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==Participation in freedom struggle==
ᱞᱟᱞᱟ ᱟᱪᱤᱱᱛ ᱨᱟᱢ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽ-ᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱛᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱐, ᱑᱙᱓᱙, ᱑᱙᱔᱐ ᱟᱨ ᱑᱙᱔᱒ ᱠᱷᱚᱱ ᱔᱕ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱟᱨ ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ, ᱚᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱨᱮᱱ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱤᱱᱰᱚᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱯᱳᱥᱴᱢᱮᱱ ᱟᱨ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱜᱨᱮᱰ ᱥᱴᱟᱯᱷ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱤᱥ-ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱴ, ᱥᱚᱨᱵᱷᱟᱱᱴᱥ ᱚᱯᱷ ᱯᱤᱯᱚᱞ ᱥᱳᱥᱟᱭᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱮᱠᱨᱮᱴᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱑᱙᱕᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱕᱒ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱨᱞᱤᱭᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Founding fathers|url=https://www.tribuneindia.com/2000/20000122/windows/main1.htm|work=The Tribune|accessdate=27 May 2014}}</ref>
᱑᱙᱔᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱕᱐ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱟᱥᱮᱢᱵᱞᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱯᱳᱥᱴ-ᱤᱱᱰᱤᱯᱮᱱᱰᱱᱥ==
᱑᱙᱖᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱟᱨᱴᱤᱥᱚᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱚᱨᱵᱷᱟᱱᱴᱥ ᱚᱯᱷ ᱯᱤᱯᱩᱞᱥ ᱥᱳᱥᱟᱭᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱫᱚ ᱒ ᱴᱮᱞᱤᱜᱨᱟᱯᱷ ᱞᱮᱱ ᱨᱮ ᱞᱟᱞᱟ ᱚᱪᱤᱱᱛ ᱨᱟᱢ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱞᱟᱞᱟ ᱚᱪᱤᱱᱛ ᱨᱟᱢ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱚ ᱞᱟᱞᱟ ᱚᱪᱤᱱᱛ ᱵᱷᱚᱵᱚᱱ ᱨᱮ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱦᱤᱥᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱖᱖,᱒᱖᱖ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮ ᱡᱤᱛᱟᱹᱣ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱑᱙᱕᱗ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱞᱟ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ) ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱒᱔,᱓᱘᱐ ᱵᱷᱳᱴ ᱥᱟᱶ ᱛᱮ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Statistical Report on General Elections, 1957 to the Second Lok Sabha, (Vol. I)| url = http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1957/Vol_I_57_LS.pdf |publisher=Election Commission of India|page=90| accessdate = 2014-05-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140404200011/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1957/Vol_I_57_LS.pdf|archivedate=4 April 2014}}</ref>
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱳᱴ ᱢᱳᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱟᱹᱛᱩ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱚᱞᱣᱟᱰᱤ (ᱢᱤᱫ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱟᱥᱲᱟ) ᱟᱨ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱤᱸᱜᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱸᱜᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱲᱟᱜ ᱮ ᱮᱢᱟᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱟᱨ ᱤᱧ K. ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱛ ᱟᱜ ᱵᱟᱵᱟ ᱚᱵᱚᱛᱟᱨ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱛ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱩᱨ ᱥᱟ. ᱑᱙᱕᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱥᱟᱶ ᱵᱤᱱᱳᱵᱟ ᱵᱷᱟᱵᱮ ᱨᱮ ᱵᱷᱩᱫᱟᱱ ᱢᱳᱵᱷᱢᱮᱸᱴ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟᱭ ᱾ ᱑᱙᱕᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱤᱥᱟᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱞᱟᱞᱟ ᱡᱟᱭ ᱫᱮᱵᱽ ᱛᱭᱟᱞ ᱟᱜ ᱠᱩᱲᱤ ᱥᱚᱛᱭᱚ ᱵᱟᱞᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱬᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱥᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱫᱟᱭᱟᱛᱨᱟ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾
ᱪᱚᱱᱰᱤᱜᱚᱰ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱚᱰᱤᱴᱚᱨᱤᱭᱟᱞ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱵᱷᱤ. V. ᱜᱤᱨᱤ ᱒᱖ ᱡᱩᱱ ᱑᱙᱗᱔ ᱨᱮ
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱹᱭᱟᱹᱛ==
== References ==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:Ram, Lala Achint}}
[[Category:1898 births]]
[[Category:Punjabi Hindus]]
[[Category:Indian National Congress politicians from Punjab, India]]
[[Category:India MPs 1952–1957]]
[[Category:India MPs 1957–1962]]
[[Category:Indian independence activists from Punjab Province (British India)]]
[[Category:Lok Sabha members from Punjab, India]]
[[Category:Prisoners and detainees of British India]]
[[Category:1961 deaths]]
[[Category:Members of the Constituent Assembly of India]]
[[Category:People from Ludhiana district]]
[[Category:Politicians from Amritsar]]
n96kwp4gtq3wi7rq7uqwat33nydxxuu