ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ satwiki https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%A9%E1%B1%AC%E1%B1%A9%E1%B1%9B_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A6%E1%B1%B4%E1%B1%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱫ ᱨᱮᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱛᱷᱚᱠ ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ TimedText TimedText talk ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ Event Event talk ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ 0 310 198923 156768 2026-10-07T06:38:39Z MT731 2184 198923 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ | name = ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ | image = Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg | caption = [[ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ, ᱑᱙᱓᱑ | citizenship = [[ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱨᱟᱡᱽ]] (᱑᱘᱖᱙–᱑᱙᱔᱗)<br /> [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ]] | native_name = | native_name_lang = | birth_name = ᱢᱚᱦᱚᱱᱫᱟᱥ ᱠᱚᱨᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ | birth_date = {{Birth date|df=y|1869|10|2}} | birth_place = [[ᱯᱳᱨᱵᱚᱱᱫᱚᱨ]], [[ᱯᱳᱨᱵᱚᱱᱫᱚᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱠᱟᱴᱷᱤᱭᱟᱣᱟᱲ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ]], [[ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱨᱟᱡᱽ]] | death_date = {{Death date and age|df=y|1948|1|30|1869|10|2}} | death_place = [[ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ]], [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | death_cause = ᱥᱮᱸᱜᱮᱞ ᱥᱟᱨ ᱴᱩᱴᱤ ᱛᱮ ᱵᱟᱡᱟᱣ | monuments = ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱴ<br />[[ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱩᱱᱩᱭᱦᱟᱹᱨ]] | other_names = | office = ᱔᱓ ᱟᱱ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ]] | term = ᱑᱙᱒᱔ | successor = [[ᱥᱚᱨᱚᱡᱤᱱᱤ ᱱᱟᱭᱰᱩ]] | predecessor = [[ᱟᱵᱩᱞ ᱠᱟᱞᱟᱢ ᱟᱡᱟᱫᱽ]] | known_for = [[ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱨᱟᱡᱽ|ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱟᱥᱚᱱ]] ᱠᱷᱚᱱ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ|ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ]] ᱨᱮᱱ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ,<br />ᱚᱼᱦᱤᱝᱥᱟᱹ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ | notable_works = ''સત્યના પ્રયોગો અથવા આત્મકથા'' (ᱥᱚᱛᱭᱚᱱᱟ ᱯᱨᱚᱭᱳᱜᱳ ᱚᱛᱷᱚᱣᱟ ᱟᱛᱢᱚᱠᱚᱛᱷᱟ) | height_m = | party = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] (᱑᱙᱒᱐–᱑᱙᱓᱔)<ref>{{cite web | url=https://gandhiashramsabarmati.org/en/the-mahatma/life-chronology.html | work=[[Sabarmati Ashram|Gandhi Ashram]] | title=The Mahatma – Life Chronology}}</ref> | movement = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱩᱱᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ]] | alma_mater = ᱟᱞᱯᱷᱨᱮᱰ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ (ᱨᱟᱡᱽᱠᱳᱴ), (᱑᱘᱘᱐ – ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱘᱘᱗)<br />ᱥᱚᱢᱚᱞᱫᱟᱥ ᱟᱨᱴᱥ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ [[ᱵᱷᱟᱣᱱᱚᱜᱚᱨ]] (ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱘᱘᱐ – ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱘᱘᱘)<br />ᱤᱱᱟᱨ ᱴᱮᱢᱯᱮᱞ, ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ (ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱘᱘᱘–᱑᱘᱙᱑)<br />(ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ, ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱑᱘᱘᱘ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱘᱙᱑ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ) | occupation = {{hlist|ᱩᱠᱤᱞ|ᱩᱯᱚᱱᱤᱵᱮᱥᱵᱟᱥ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ|ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱱᱼᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ}} | years_active = ᱑᱘᱙᱓–᱑᱙᱔᱘ | era = [[ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱨᱟᱡᱽ]] | spouse = {{marriage|[[ᱠᱚᱥᱛᱩᱨᱵᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]]|1883|1944|end=died}} | children = {{hlist|[[ᱦᱚᱨᱤᱞᱟᱞ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ|ᱦᱚᱨᱤᱞᱟᱞ]]|[[ᱢᱚᱱᱤᱞᱟᱞ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ|ᱢᱚᱱᱤᱞᱟᱞ]]|[[ᱨᱟᱢᱫᱟᱥ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ|ᱨᱟᱢᱫᱟᱥ]]|[[ᱫᱮᱵᱽᱫᱟᱥ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ|ᱫᱮᱵᱽᱫᱟᱥ]]}} | mother = [[ᱯᱩᱛᱞᱤᱵᱟᱭ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]] | father = [[ᱠᱚᱨᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]] | relatives = | awards = | signature = Mohandas K. Gandhi signature.svg | signature_alt = ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱟᱜ ᱥᱩᱦᱤ }} '''ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱢᱚᱦᱚᱱᱫᱟᱥ ᱠᱚᱨᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱵᱤᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱤᱱ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱮ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱠᱚᱪᱚᱞᱚᱸᱰ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱱ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱵᱤᱨ ᱵᱷᱟᱱᱴᱟ ᱚᱯᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭ ᱫᱩᱜ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣᱟ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱛᱤᱱ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱜᱚᱴᱟᱯᱟᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱚᱵᱚᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱲᱦᱟᱭ ᱛᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱮᱥᱮᱫ ᱚᱪᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱩᱠ ᱟᱨ ᱠᱟᱺᱦᱤᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱸᱜᱮᱞ ᱛᱮᱭ ᱞᱚ ᱛᱚᱨᱚᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ, ᱩᱱ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱵᱟᱵᱟ (Father of nation) ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱟᱜ ᱵᱤᱱ ᱛᱷᱟᱠᱟᱣ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱩᱜ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱟᱦᱟᱱ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱪᱩᱨᱤᱛ== ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤᱭᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱚᱱ ᱫᱟᱥ ᱠᱚᱨᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱤᱡ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱵᱟᱵᱟᱦᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱠᱚᱨᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱟᱨ ᱟᱭᱳᱣᱟᱜ [[ᱧᱩᱛᱩᱢ]] ᱫᱚ ᱯᱩᱛᱞᱤ ᱵᱟᱭᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱚᱦᱚᱱ ᱫᱟᱥ ᱫᱚ ᱟᱭᱳ ᱵᱟᱵᱟ ᱨᱤᱱ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱡᱷᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱑᱘᱖᱙ ᱥᱟᱞᱮᱨᱮ ᱚᱠᱴᱳᱵᱚᱨ ᱒ ᱢᱟᱺᱦᱤᱛ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱟᱱᱟᱞᱟ/ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱛᱟᱱᱟᱞᱟ (High school/College) ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱨᱮᱭ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ '''ᱵᱟᱨᱤᱥᱴᱚᱨᱤ''' ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱑᱘᱘᱘ ᱥᱟᱞᱮᱨᱮ ᱵᱤᱞᱟᱹᱛ (England) ᱮ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱯᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱟᱨᱤᱥᱴᱚᱨ ᱯᱟᱥ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭ ᱟᱬᱜᱚ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱑᱘᱙᱓ ᱥᱟᱞᱮᱨᱮ ᱫᱩᱠᱷᱤᱱ ᱟᱯᱨᱤᱠᱟᱭ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱸᱰᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱞᱮᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱪᱮᱛᱟᱱᱨᱮ ᱯᱩᱸᱰ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱾ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱴᱮᱠᱟᱣ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱪᱤᱨᱜᱟᱹᱞ ᱟᱲᱟᱝ ᱮ ᱨᱟᱲᱟᱝ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱤᱸᱜᱽᱨᱟᱹᱡᱽ ᱜᱚᱵᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱚᱸᱰᱮ ᱥᱚᱛᱭᱟᱜᱽᱨᱚᱦᱚ ᱢᱤᱪᱷᱤᱞ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱵᱤᱱ ᱦᱤᱸᱥᱟᱹᱥᱩᱭᱟᱹ ᱵᱟᱠᱷᱮᱬ ᱫᱟᱲᱮ ᱛᱮ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱢᱤᱪᱷᱤᱞ ᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱑᱔ ᱥᱟᱞᱮᱨᱮ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤᱡᱤ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱨᱤᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱑᱕ ᱥᱟᱞᱮᱨᱮ ᱥᱟᱵᱚᱨᱢᱚᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱚᱛᱭᱟᱜᱽᱨᱚᱦᱚ ᱟᱥᱨᱚᱢ ᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱤᱸᱜᱽᱨᱮᱡᱽ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱟᱣᱞᱚᱛ ᱟᱭᱤᱱ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱑᱙᱑᱙ ᱥᱟᱞᱮᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱤᱪᱷᱤᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱟᱜ ᱧᱮᱞ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱺᱜᱤᱵᱷᱟᱨ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱨᱮᱨᱟᱲ/ᱦᱤᱸᱥᱟᱹ ᱥᱩᱭᱟᱹ (Non-violence) ᱛᱚᱦᱚᱨ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱚᱪᱚᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱜᱚᱴᱟ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱥᱚᱦᱡᱚᱜᱽ (Non-cooperation) ᱢᱤᱪᱷᱤᱞ ᱵᱽᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱮ ᱠᱟᱹᱦᱤᱞ ᱪᱟᱵᱟ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱑᱙᱒᱒ ᱨᱮ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤᱡᱤ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱴᱷᱮᱱ ᱮ ᱥᱟᱵ ᱚᱪᱚ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱒᱔ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱨᱟᱲᱟ ᱫᱩᱜ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱒᱕ ᱨᱮ ᱵᱮᱞᱩᱪᱤᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱮ [[ᱦᱤᱱᱫᱩ]] ᱟᱨ ᱛᱩᱲᱩᱠ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟᱨᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱞᱮᱱ ᱮᱯᱮᱨᱦᱮᱸᱰᱮ ᱥᱚᱞᱦᱮ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤᱡᱤ ᱯᱮ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱡᱟᱠ ᱮ ᱨᱮᱨᱮᱝᱜᱷᱟᱲ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱒᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱓᱐ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱠᱚᱸᱜᱽᱨᱮᱥ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱟᱺᱦᱤᱨ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱓᱐ ᱥᱟᱞᱮᱨᱮ ᱢᱟᱨᱪ ᱵᱚᱸᱜᱟᱨᱮ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ [[ᱵᱩᱞᱩᱝ]] ᱥᱚᱛᱭᱟᱜᱽᱨᱚᱦᱚᱭ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱛᱟᱲᱟᱢ ᱛᱮᱜᱮ ᱫᱟᱱᱰᱤ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱥᱮᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱩᱞᱩᱝ ᱨᱤᱛ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮᱭ ᱥᱚᱱᱛᱚᱨ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱑᱙᱓᱑ ᱨᱮ ᱵᱚᱰᱚᱞᱟᱴ ᱟᱨ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤᱡᱤ ᱛᱟᱞᱟᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱮᱸᱼᱥᱟᱹᱨᱤ ᱥᱩᱦᱤ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱫᱚᱨᱮᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱩᱞᱩᱝ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱠ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱓᱔ ᱥᱟᱞᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱚᱸᱜᱽᱨᱮᱥ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱟᱨᱤᱡᱚᱱ ᱢᱤᱪᱷᱤᱞ ᱟᱨ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱞᱟ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱮᱭ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱒ ᱥᱟᱞᱮᱨᱮ ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱵᱟᱹᱜᱤ (Quit India) ᱢᱤᱪᱷᱤᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱫᱩ ᱫᱮᱞᱟ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱡᱟᱠᱨᱮ ᱦᱚᱭ ᱛᱟᱱᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱤᱸᱜᱽᱨᱟᱹᱡᱽ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱠᱚᱸᱜᱽᱨᱮᱥ ᱠᱚᱫᱚ ᱨᱤᱛ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱪᱷᱟᱹᱴᱭᱟᱹᱨ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱔ ᱥᱟᱞᱮᱨᱮ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱒᱒ ᱢᱟᱺᱦᱤᱛ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱫᱚ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱ ᱵᱮᱲᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱟᱡᱤᱡ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱮᱨᱟ ᱠᱚᱥᱛᱩᱨᱤᱵᱟᱭᱤ ᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤᱵᱟᱹᱛᱤ ᱫᱚ ᱤᱬᱤᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤᱡᱤ ᱦᱚᱸ ᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱮᱨᱟ ᱵᱟᱯᱟᱜᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱺᱦᱤᱥ ᱟᱨ ᱡᱚᱞᱚᱱ ᱟᱺᱜᱤᱵᱷᱟᱨ ᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱭ ᱥᱟᱦᱟ ᱚᱪᱚ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱨ ᱮ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱨ ᱦᱚᱸ ᱟᱺᱜᱤᱵᱷᱟᱨ ᱦᱚᱨ ᱨᱮᱭ ᱞᱟᱦᱟ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱤᱠᱟᱹᱭ ᱛᱚᱸᱜᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱛᱷᱩᱠᱟᱹᱢ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱤᱞᱟᱹᱛ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱽᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱠᱚ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱑᱙᱕᱗ ᱥᱟᱞ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱑᱕ ᱢᱟᱺᱦᱤᱛ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚ ᱤᱸᱜᱽᱨᱟᱹᱡᱽ ᱜᱚᱵᱚᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱲᱟ ᱫᱩᱜ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ==ᱜᱟᱱᱫᱷᱤᱡᱤ ᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱟᱱᱟᱜ== ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱱᱤᱡᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱢᱟᱹᱱ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤᱡᱤᱭ ᱢᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱡᱮ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱚᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱵᱟᱝ ᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱚᱲ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜ ᱫᱚ ᱚᱦᱚᱣᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤᱭ ᱢᱮᱱᱟ, "ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱦᱤᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱜᱮ ᱠᱟᱱᱟ" ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱯᱷᱟᱝ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱜᱩᱱ ᱢᱟᱹᱱ ᱨᱩᱯ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱛᱮ ᱯᱚᱴᱚᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱦᱩᱫᱤᱥ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱵᱟᱝ ᱡᱚᱴᱮᱫ (Untouchable) ᱵᱟᱨᱚᱱ== ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱝ-ᱡᱚᱴᱮᱫ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤᱡᱤ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱩᱨ ᱮ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱴᱮᱫ ᱵᱟᱝ-ᱡᱚᱴᱮᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱢᱚᱱᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱦᱟ ᱜᱤᱰᱤ ᱠᱟᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱟᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱾ ᱦᱚᱨᱤᱡᱚᱱ ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱮ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ, ᱚᱱᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱤ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩᱭ ᱪᱷᱩᱴᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱠᱛᱚᱡᱟᱹᱱᱤ (punctuality)== ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚᱡᱟᱹᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱤ ᱰᱟᱸᱰᱟᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱜᱷᱚᱱᱴᱟᱭ ᱨᱮᱵᱮᱫ ᱟᱠᱟ ᱠᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱷᱚᱱᱴᱟ ᱩᱱᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱯᱟᱸᱡᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱭ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤᱡᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱦᱚᱲ ᱥᱟᱶ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱥᱟᱶ-ᱥᱟᱶ ᱛᱮ ᱞᱮᱠᱟᱱ-ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱚᱨᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱭ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ, ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱜᱮ ᱱᱟᱥᱮ ᱵᱤᱞᱚᱢ ᱦᱚᱸ ᱢᱚᱴᱷᱮ ᱵᱟᱭ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱾ ==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== [https://web.archive.org/web/20160701151650/http://www.dli.ernet.in/handle/2015/502501%3Bjsessionid%3DD74A55AB7FEF2464BAE33254D74FFA03 Gandhi's correspondence with the Indian government 1942–1944]<!-- site is undergoing upgrades, hence the downtime for the official link --> * [https://www.gandhiheritageportal.org/ About Mahatma Gandhi] * [http://www.gandhiashramsabarmati.org/ Gandhi Ashram at Sabarmati] * [http://www.gandhismriti.gov.in/indexb.asp Gandhi Smriti&nbsp;— Government of India website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070712110932/http://www.gandhismriti.gov.in/indexb.asp |date=2007-07-12 }} * [http://www.gandhi-manibhavan.org/ Mani Bhavan Gandhi Sangrahalaya Gandhi Museum & Library] == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[Category:!Main category]] n5c1bswchksr3xnadd1obtp48vsxocj ᱪᱷᱟᱸᱪ:Country data Iran 10 11870 198916 59784 2026-10-06T17:21:09Z CommonsDelinker 91 Removing [[:c:File:Safavid_Flag.svg|Safavid_Flag.svg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by ConflictFan|]]. 198916 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Iran | flag alias = Flag of Iran.svg | flag alias-1502 = Flag of Persia (1502-1524).svg | flag alias-1576 = | flag alias-1665 = Flag of Persia (1665).svg | flag alias-1736 = Nadir Shah Flag.svg | flag alias-1760 = Zand Dynasty flag.svg | border-1760 = | flag alias-1796 = Qajar Naval Ensign.svg | flag alias-1849 = Amir Kabir Flag.svg | flag alias-1907 = Flag of Persia (1907).svg | flag alias-1910 = Flag of Persia (1910-1925).svg | flag alias-1925 = State Flag of Iran (1925).svg | flag alias-1964 = State Flag of Iran (1964).svg | flag alias-air force = Flag of the Islamic Republic of Iran Air Force.svg | flag alias-army = Flag of the Islamic Republic of Iran Army Ground Forces.svg | link alias-army = Islamic Republic of Iran Army Ground Forces | flag alias-coast guard=Flag of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg | link alias-coast guard=Navy of the Islamic Revolutionary Guard Corps | flag alias-navy=Flag of the Islamic Republic of Iran Navy.svg | link alias-navy=Islamic Republic of Iran Navy | link alias-naval = Islamic Republic of Iran Navy | flag alias-military=Flag of the Islamic Republic of Iran Army.svg | link alias-military=Islamic Republic of Iran Army | link alias-air force = Islamic Republic of Iran Air Force | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1502 | var2 = 1576 | var3 = 1665 | var4 = 1736 | var5 = 1760 | var6 = 1796 | var7 = 1849 | var8 = 1907 | var9 = 1910 | var10 = 1925 | var11 = 1964 | redir1 = IRN | redir2 = IRI </noinclude> | related1 = Persia | related2 = Pahlavi dynasty | related3 = Qajar dynasty }} 9zwjcu46ll6d1souclakf11ztp64o0p 198918 198916 2026-10-06T17:57:15Z CommonsDelinker 91 Removing [[:c:File:Nadir_Shah_Flag.svg|Nadir_Shah_Flag.svg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by ConflictFan|]]. 198918 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Iran | flag alias = Flag of Iran.svg | flag alias-1502 = Flag of Persia (1502-1524).svg | flag alias-1576 = | flag alias-1665 = Flag of Persia (1665).svg | flag alias-1736 = | flag alias-1760 = Zand Dynasty flag.svg | border-1760 = | flag alias-1796 = Qajar Naval Ensign.svg | flag alias-1849 = Amir Kabir Flag.svg | flag alias-1907 = Flag of Persia (1907).svg | flag alias-1910 = Flag of Persia (1910-1925).svg | flag alias-1925 = State Flag of Iran (1925).svg | flag alias-1964 = State Flag of Iran (1964).svg | flag alias-air force = Flag of the Islamic Republic of Iran Air Force.svg | flag alias-army = Flag of the Islamic Republic of Iran Army Ground Forces.svg | link alias-army = Islamic Republic of Iran Army Ground Forces | flag alias-coast guard=Flag of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg | link alias-coast guard=Navy of the Islamic Revolutionary Guard Corps | flag alias-navy=Flag of the Islamic Republic of Iran Navy.svg | link alias-navy=Islamic Republic of Iran Navy | link alias-naval = Islamic Republic of Iran Navy | flag alias-military=Flag of the Islamic Republic of Iran Army.svg | link alias-military=Islamic Republic of Iran Army | link alias-air force = Islamic Republic of Iran Air Force | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1502 | var2 = 1576 | var3 = 1665 | var4 = 1736 | var5 = 1760 | var6 = 1796 | var7 = 1849 | var8 = 1907 | var9 = 1910 | var10 = 1925 | var11 = 1964 | redir1 = IRN | redir2 = IRI </noinclude> | related1 = Persia | related2 = Pahlavi dynasty | related3 = Qajar dynasty }} 2zg73yijkdvpucwnvz3y91135kl7rgf ᱪᱷᱟᱸᱪ:Country data IRN 10 11871 198915 59785 2026-10-06T17:21:06Z CommonsDelinker 91 Removing [[:c:File:Safavid_Flag.svg|Safavid_Flag.svg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by ConflictFan|]]. 198915 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Iran | flag alias = Flag of Iran.svg | flag alias-1502 = Flag of Persia (1502-1524).svg | flag alias-1576 = | flag alias-1665 = Flag of Persia (1665).svg | flag alias-1736 = Nadir Shah Flag.svg | flag alias-1760 = Zand Dynasty flag.svg | border-1760 = | flag alias-1796 = Qajar Naval Ensign.svg | flag alias-1849 = Amir Kabir Flag.svg | flag alias-1907 = Flag of Persia (1907).svg | flag alias-1910 = Flag of Persia (1910-1925).svg | flag alias-1925 = State Flag of Iran (1925).svg | flag alias-1964 = State Flag of Iran (1964).svg | flag alias-air force = Flag of the Islamic Republic of Iran Air Force.svg | flag alias-army = Flag of the Islamic Republic of Iran Army Ground Forces.svg | link alias-army = Islamic Republic of Iran Army Ground Forces | flag alias-coast guard=Flag of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg | link alias-coast guard=Navy of the Islamic Revolutionary Guard Corps | flag alias-navy=Flag of the Islamic Republic of Iran Navy.svg | link alias-navy=Islamic Republic of Iran Navy | link alias-naval = Islamic Republic of Iran Navy | flag alias-military=Flag of the Islamic Republic of Iran Army.svg | link alias-military=Islamic Republic of Iran Army | link alias-air force = Islamic Republic of Iran Air Force | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1502 | var2 = 1576 | var3 = 1665 | var4 = 1736 | var5 = 1760 | var6 = 1796 | var7 = 1849 | var8 = 1907 | var9 = 1910 | var10 = 1925 | var11 = 1964 | redir1 = IRN | redir2 = IRI </noinclude> | related1 = Persia | related2 = Pahlavi dynasty | related3 = Qajar dynasty }} 9zwjcu46ll6d1souclakf11ztp64o0p 198919 198915 2026-10-06T17:57:17Z CommonsDelinker 91 Removing [[:c:File:Nadir_Shah_Flag.svg|Nadir_Shah_Flag.svg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by ConflictFan|]]. 198919 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Iran | flag alias = Flag of Iran.svg | flag alias-1502 = Flag of Persia (1502-1524).svg | flag alias-1576 = | flag alias-1665 = Flag of Persia (1665).svg | flag alias-1736 = | flag alias-1760 = Zand Dynasty flag.svg | border-1760 = | flag alias-1796 = Qajar Naval Ensign.svg | flag alias-1849 = Amir Kabir Flag.svg | flag alias-1907 = Flag of Persia (1907).svg | flag alias-1910 = Flag of Persia (1910-1925).svg | flag alias-1925 = State Flag of Iran (1925).svg | flag alias-1964 = State Flag of Iran (1964).svg | flag alias-air force = Flag of the Islamic Republic of Iran Air Force.svg | flag alias-army = Flag of the Islamic Republic of Iran Army Ground Forces.svg | link alias-army = Islamic Republic of Iran Army Ground Forces | flag alias-coast guard=Flag of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg | link alias-coast guard=Navy of the Islamic Revolutionary Guard Corps | flag alias-navy=Flag of the Islamic Republic of Iran Navy.svg | link alias-navy=Islamic Republic of Iran Navy | link alias-naval = Islamic Republic of Iran Navy | flag alias-military=Flag of the Islamic Republic of Iran Army.svg | link alias-military=Islamic Republic of Iran Army | link alias-air force = Islamic Republic of Iran Air Force | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1502 | var2 = 1576 | var3 = 1665 | var4 = 1736 | var5 = 1760 | var6 = 1796 | var7 = 1849 | var8 = 1907 | var9 = 1910 | var10 = 1925 | var11 = 1964 | redir1 = IRN | redir2 = IRI </noinclude> | related1 = Persia | related2 = Pahlavi dynasty | related3 = Qajar dynasty }} 2zg73yijkdvpucwnvz3y91135kl7rgf ᱪᱷᱟᱸᱪ:Country data IRI 10 11872 198914 59786 2026-10-06T17:21:03Z CommonsDelinker 91 Removing [[:c:File:Safavid_Flag.svg|Safavid_Flag.svg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by ConflictFan|]]. 198914 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Iran | flag alias = Flag of Iran.svg | flag alias-1502 = Flag of Persia (1502-1524).svg | flag alias-1576 = | flag alias-1665 = Flag of Persia (1665).svg | flag alias-1736 = Nadir Shah Flag.svg | flag alias-1760 = Zand Dynasty flag.svg | border-1760 = | flag alias-1796 = Qajar Naval Ensign.svg | flag alias-1849 = Amir Kabir Flag.svg | flag alias-1907 = Flag of Persia (1907).svg | flag alias-1910 = Flag of Persia (1910-1925).svg | flag alias-1925 = State Flag of Iran (1925).svg | flag alias-1964 = State Flag of Iran (1964).svg | flag alias-air force = Flag of the Islamic Republic of Iran Air Force.svg | flag alias-army = Flag of the Islamic Republic of Iran Army Ground Forces.svg | link alias-army = Islamic Republic of Iran Army Ground Forces | flag alias-coast guard=Flag of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg | link alias-coast guard=Navy of the Islamic Revolutionary Guard Corps | flag alias-navy=Flag of the Islamic Republic of Iran Navy.svg | link alias-navy=Islamic Republic of Iran Navy | link alias-naval = Islamic Republic of Iran Navy | flag alias-military=Flag of the Islamic Republic of Iran Army.svg | link alias-military=Islamic Republic of Iran Army | link alias-air force = Islamic Republic of Iran Air Force | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1502 | var2 = 1576 | var3 = 1665 | var4 = 1736 | var5 = 1760 | var6 = 1796 | var7 = 1849 | var8 = 1907 | var9 = 1910 | var10 = 1925 | var11 = 1964 | redir1 = IRN | redir2 = IRI </noinclude> | related1 = Persia | related2 = Pahlavi dynasty | related3 = Qajar dynasty }} 9zwjcu46ll6d1souclakf11ztp64o0p 198920 198914 2026-10-06T17:57:20Z CommonsDelinker 91 Removing [[:c:File:Nadir_Shah_Flag.svg|Nadir_Shah_Flag.svg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by ConflictFan|]]. 198920 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Iran | flag alias = Flag of Iran.svg | flag alias-1502 = Flag of Persia (1502-1524).svg | flag alias-1576 = | flag alias-1665 = Flag of Persia (1665).svg | flag alias-1736 = | flag alias-1760 = Zand Dynasty flag.svg | border-1760 = | flag alias-1796 = Qajar Naval Ensign.svg | flag alias-1849 = Amir Kabir Flag.svg | flag alias-1907 = Flag of Persia (1907).svg | flag alias-1910 = Flag of Persia (1910-1925).svg | flag alias-1925 = State Flag of Iran (1925).svg | flag alias-1964 = State Flag of Iran (1964).svg | flag alias-air force = Flag of the Islamic Republic of Iran Air Force.svg | flag alias-army = Flag of the Islamic Republic of Iran Army Ground Forces.svg | link alias-army = Islamic Republic of Iran Army Ground Forces | flag alias-coast guard=Flag of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg | link alias-coast guard=Navy of the Islamic Revolutionary Guard Corps | flag alias-navy=Flag of the Islamic Republic of Iran Navy.svg | link alias-navy=Islamic Republic of Iran Navy | link alias-naval = Islamic Republic of Iran Navy | flag alias-military=Flag of the Islamic Republic of Iran Army.svg | link alias-military=Islamic Republic of Iran Army | link alias-air force = Islamic Republic of Iran Air Force | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1502 | var2 = 1576 | var3 = 1665 | var4 = 1736 | var5 = 1760 | var6 = 1796 | var7 = 1849 | var8 = 1907 | var9 = 1910 | var10 = 1925 | var11 = 1964 | redir1 = IRN | redir2 = IRI </noinclude> | related1 = Persia | related2 = Pahlavi dynasty | related3 = Qajar dynasty }} 2zg73yijkdvpucwnvz3y91135kl7rgf ᱪᱷᱟᱸᱪ:Country data Persia 10 11873 198913 59787 2026-10-06T17:21:01Z CommonsDelinker 91 Removing [[:c:File:Safavid_Flag.svg|Safavid_Flag.svg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by ConflictFan|]]. 198913 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Pahlavi dynasty | flag alias = Flag of Iran (1925).svg | flag alias-1502 = Flag of Persia (1502-1524).svg | flag alias-1576 = | flag alias-1665 = Flag of Persia (1665).svg | flag alias-1736 = Nadir Shah Flag.svg | flag alias-1760 = Zand Dynasty flag.svg | border-1760 = | flag alias-1796 = Qajar Naval Ensign.svg | flag alias-1849 = Amir Kabir Flag.svg | flag alias-1907 = Flag of Persia (1907).svg | flag alias-1910 = Flag of Persia (1910-1925).svg | flag alias-1933 = State Flag of Iran (1925).svg | flag alias-air force =State Flag of Iran (1925).svg | flag alias-army = State Flag of Iran (1925).svg | link alias-army = Persian Army | flag alias-naval= Naval Ensign of Iran (1933-1964).svg | link alias-naval = Persian Navy | link alias-air force =Persian Air Force | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1502 | var2 = 1576 | var3 = 1665 | var4 = 1736 | var5 = 1760 | var6 = 1796 | var7 = 1849 | var8 = 1907 | var9 = 1910 | var10 = 1933 </noinclude> | related1 = Iran | related2 = Pahlavi dynasty | related3 = Qajar dynasty }}<noinclude> [[Category:Country data templates of Iran]]</noinclude> 3zrbtfjiw8tgtqjdx4ibsiuyxjrpj2j 198921 198913 2026-10-06T17:57:23Z CommonsDelinker 91 Removing [[:c:File:Nadir_Shah_Flag.svg|Nadir_Shah_Flag.svg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by ConflictFan|]]. 198921 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Pahlavi dynasty | flag alias = Flag of Iran (1925).svg | flag alias-1502 = Flag of Persia (1502-1524).svg | flag alias-1576 = | flag alias-1665 = Flag of Persia (1665).svg | flag alias-1736 = | flag alias-1760 = Zand Dynasty flag.svg | border-1760 = | flag alias-1796 = Qajar Naval Ensign.svg | flag alias-1849 = Amir Kabir Flag.svg | flag alias-1907 = Flag of Persia (1907).svg | flag alias-1910 = Flag of Persia (1910-1925).svg | flag alias-1933 = State Flag of Iran (1925).svg | flag alias-air force =State Flag of Iran (1925).svg | flag alias-army = State Flag of Iran (1925).svg | link alias-army = Persian Army | flag alias-naval= Naval Ensign of Iran (1933-1964).svg | link alias-naval = Persian Navy | link alias-air force =Persian Air Force | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1502 | var2 = 1576 | var3 = 1665 | var4 = 1736 | var5 = 1760 | var6 = 1796 | var7 = 1849 | var8 = 1907 | var9 = 1910 | var10 = 1933 </noinclude> | related1 = Iran | related2 = Pahlavi dynasty | related3 = Qajar dynasty }}<noinclude> [[Category:Country data templates of Iran]]</noinclude> icmathhpz92llg7bvpiboprtugnedx6 ᱪᱷᱟᱸᱪ:Country data ᱤᱨᱟᱱ 10 16752 198917 79685 2026-10-06T17:21:40Z CommonsDelinker 91 Removing [[:c:File:Safavid_Flag.svg|Safavid_Flag.svg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by ConflictFan|]]. 198917 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = ᱤᱨᱟᱱ | flag alias = Flag of Iran.svg | flag alias-1502 = Flag of Persia (1502-1524).svg | flag alias-1576 = | flag alias-1665 = Flag of Persia (1665).svg | flag alias-1736 = Nadir Shah Flag.svg | flag alias-1760 = Zand Dynasty flag.svg | border-1760 = | flag alias-1796 = Qajar Naval Ensign.svg | flag alias-1849 = Amir Kabir Flag.svg | flag alias-1907 = Flag of Persia (1907).svg | flag alias-1910 = Flag of Persia (1910-1925).svg | flag alias-1925 = State Flag of Iran (1925).svg | flag alias-1964 = State Flag of Iran (1964).svg | flag alias-air force = Flag of the Islamic Republic of Iran Air Force.svg | flag alias-army = Flag of the Islamic Republic of Iran Army Ground Forces.svg | link alias-army = Islamic Republic of Iran Army Ground Forces | flag alias-coast guard=Flag of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg | link alias-coast guard=Navy of the Islamic Revolutionary Guard Corps | flag alias-navy=Flag of the Islamic Republic of Iran Navy.svg | link alias-navy=Islamic Republic of Iran Navy | link alias-naval = ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱟᱵᱽᱞᱤᱠ ᱳᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ ᱱᱮᱵᱷᱤ | flag alias-military=Flag of the Islamic Republic of Iran Army.svg | link alias-military= ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱟᱵᱽᱞᱤᱠ ᱳᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ | link alias-air force = ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱟᱵᱞᱤᱠ ᱳᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ ᱦᱚᱭ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1502 | var2 = 1576 | var3 = 1665 | var4 = 1736 | var5 = 1760 | var6 = 1796 | var7 = 1849 | var8 = 1907 | var9 = 1910 | var10 = 1925 | var11 = 1964 | redir1 = IRN | redir2 = IRI </noinclude> | related1 = Persia | related2 = Pahlavi dynasty | related3 = Qajar dynasty }} 9m2wii5q4guo14gjvgydpkleyjrfwg0 198922 198917 2026-10-06T17:57:26Z CommonsDelinker 91 Removing [[:c:File:Nadir_Shah_Flag.svg|Nadir_Shah_Flag.svg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by ConflictFan|]]. 198922 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = ᱤᱨᱟᱱ | flag alias = Flag of Iran.svg | flag alias-1502 = Flag of Persia (1502-1524).svg | flag alias-1576 = | flag alias-1665 = Flag of Persia (1665).svg | flag alias-1736 = | flag alias-1760 = Zand Dynasty flag.svg | border-1760 = | flag alias-1796 = Qajar Naval Ensign.svg | flag alias-1849 = Amir Kabir Flag.svg | flag alias-1907 = Flag of Persia (1907).svg | flag alias-1910 = Flag of Persia (1910-1925).svg | flag alias-1925 = State Flag of Iran (1925).svg | flag alias-1964 = State Flag of Iran (1964).svg | flag alias-air force = Flag of the Islamic Republic of Iran Air Force.svg | flag alias-army = Flag of the Islamic Republic of Iran Army Ground Forces.svg | link alias-army = Islamic Republic of Iran Army Ground Forces | flag alias-coast guard=Flag of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg | link alias-coast guard=Navy of the Islamic Revolutionary Guard Corps | flag alias-navy=Flag of the Islamic Republic of Iran Navy.svg | link alias-navy=Islamic Republic of Iran Navy | link alias-naval = ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱟᱵᱽᱞᱤᱠ ᱳᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ ᱱᱮᱵᱷᱤ | flag alias-military=Flag of the Islamic Republic of Iran Army.svg | link alias-military= ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱟᱵᱽᱞᱤᱠ ᱳᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ | link alias-air force = ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱟᱵᱞᱤᱠ ᱳᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ ᱦᱚᱭ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1502 | var2 = 1576 | var3 = 1665 | var4 = 1736 | var5 = 1760 | var6 = 1796 | var7 = 1849 | var8 = 1907 | var9 = 1910 | var10 = 1925 | var11 = 1964 | redir1 = IRN | redir2 = IRI </noinclude> | related1 = Persia | related2 = Pahlavi dynasty | related3 = Qajar dynasty }} ois80y1my2tke7cpx55x3clk9fyhaxo ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ (ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ) 0 38226 198911 198905 2026-10-06T15:47:04Z Bijendra Hansda Purudhul 346 /* ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ */ 198911 wikitext text/x-wiki '''ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ''' (᱑᱑ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱘᱙᱐ &ndash; 1958) ᱫᱚ [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ]] ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=AML/> == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ == ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱞᱟᱦᱚᱨ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱱᱥᱤ ᱢᱚᱣᱞᱵᱤ ᱢᱮᱦᱵᱩᱵᱽ ᱚᱞᱚᱢ ᱨᱮᱱ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱠᱩᱲᱤᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ''ᱯᱮᱭᱥᱟ ᱟᱠᱷᱵᱟᱨ'' (ᱯᱮᱱᱤ ᱱᱤᱣᱡᱽᱯᱮᱯᱟᱨ) ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱭᱥᱟ (ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱮᱱᱤ) ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱟᱱ ᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=AML>{{cite web |url=https://accessingmuslimlives.org/profile/fatima-begum/ |title=Profile of Fatima Begum |author=Sharmain Siddiqui |website=Accessing Muslim Lives (accessingmuslimlives.org) a US university website |access-date=18 January 2020 |archive-date=2 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230602062400/https://accessingmuslimlives.org/profile/fatima-begum/ |url-status=dead }}</ref> ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱜᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱪᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ [[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱟᱥᱴᱟᱨ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤᱭᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱞᱮᱰᱤ ᱢᱮᱠᱞᱚᱜᱚᱱ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ|ᱞᱮᱰᱤ ᱢᱮᱠᱞᱚᱜᱚᱱ ᱤᱥᱠᱩᱞ]] ᱨᱮ ᱢᱟᱪᱮᱫ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ == ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟᱠᱚ == ᱑᱙᱐᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱨ ᱦᱟᱯᱛᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ''ᱥᱟᱹᱨᱤᱯᱷ ᱵᱤᱵᱤ'' ᱨᱮᱱᱤᱡ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱭᱟᱹᱭᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱐᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱣᱚᱢᱮᱱ]] ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱮᱜᱟᱢ [[ᱢᱤᱭᱟᱱ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱥᱚᱯᱷᱤ]] ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱑᱙᱒᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱦᱟᱡᱟᱨᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱦᱟᱡᱟᱨᱟ]] ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱟᱨ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮ, ᱩᱱᱤᱨᱮᱱ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱮ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ]] ᱨᱮᱱᱤᱡ ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱤᱱᱥᱯᱮᱠᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=BR/> ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ , [[ᱠᱩᱭᱤᱫᱽ-ᱮ-ᱟᱡᱚᱢ]] [[ᱢᱚᱦᱢᱢᱚᱫᱽ ᱟᱞᱤ ᱡᱤᱱᱱᱟ]] ᱟᱜ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱳᱨᱮ ᱥᱮᱱ ᱞᱮᱱᱟ [[ᱚᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱚᱴᱟ-ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ, [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱠᱷᱟᱛᱩᱱ (ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ)'' ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱟᱯᱛᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱦᱚᱸᱭ ᱪᱷᱟᱯᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱨᱮᱫᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ, ᱥᱟᱶᱛᱟ, ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱠᱚ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱮᱫ ᱛָᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱟᱱᱡᱩᱢᱟᱱ-ᱤ-ᱠᱷᱟᱣᱟᱛᱤᱱ-ᱤ-ᱤᱥᱞᱟᱢ'' (ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟ), [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱟᱶᱛᱟ]] ᱟᱨ [[ᱜᱚᱴᱟ-ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ]] ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱱᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ ᱟᱨ [[ᱠᱩᱭᱤᱫᱽ-ᱮ-ᱟᱡᱚᱢ]] [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱟᱞᱤ ᱡᱤᱱᱱᱟᱦ]] ᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱫᱷᱟᱨᱟ ᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=AML/><ref name=Research/> ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱫᱽ ᱯᱨᱚᱫᱚᱨᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱠᱷᱚᱱ [[ᱞᱟᱦᱚᱨ]] ᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱡᱚᱞᱦᱟ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱠᱚ]] ᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱟᱨ [[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ]], [[ᱮᱱ.ᱰᱟᱵᱽᱞᱭᱩ.ᱮᱯᱷ.ᱯᱤ. ᱟᱨ [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] ᱨᱤᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=AML/><ref name=Research/> She was the founder-principal of the ''Jinnah [[Islamia College (Lahore)|Islamia College]] for Girls'' at Lahore, [[British India]].<ref name=Research/><ref>Singh, Armajit (2008), Foundation of Pakistan: A Study of the Women Leadership of the Punjab Provincial Muslim League. J.R.S.P., Vol. 45, No. 1</ref> ᱡᱤᱱᱱᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱯᱷᱚᱨ ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱫᱚ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱟᱨ ''ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱤᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ'' ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱟᱯﻼᱞᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱩᱬ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱯᱚᱛ ᱥᱮᱛᱟᱜ, ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ ᱫᱚ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱟᱸᱫᱳᱲ ᱨᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱟᱭᱤᱠ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟᱭ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱙᱔᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱜᱚᱴᱟ-ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱟᱨᱣᱟᱜ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱞᱟᱦᱳᱨ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱯᱩᱨᱟָᱣ ᱠᱟᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱧᱮ-ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ (᱑᱙᱐᱑–᱑᱙᱕᱕)|ᱠᱚᱧᱮ-ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ]] ᱥᱮᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱜᱚᱴᱟ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱯᱮᱥᱟᱣᱟᱨ]] ᱮ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱜᱚᱴᱟ-ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱡᱟᱨᱣᱟᱭ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ [[ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮ [[ᱰᱷᱟᱹᱠᱟᱹᱭ/ᱤᱟᱹᱠᱟᱹᱭ (famine)|ᱰᱷᱟᱹᱠᱟᱹᱭ]] ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱱᱟᱴ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱟᱨ ᱚᱣᱟᱥᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ '''σᱯᱜᱽ''' ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱚ ᱵᱷᱟᱹᱜᱤ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱧᱮᱞ-ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱦᱩ ᱵᱟᱹᱦᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱭᱳ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱭ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱑᱙᱔૬ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ, ᱑᱙᱔᱖]] ᱞᱟᱦᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱷᱚᱴ ᱮᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚ ᱨᱟᱹᱡᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱴᱟ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱪᱟᱨ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]] ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ (refugees) ᱠᱚ ᱫᱚᱲᱦᱟ ᱵᱟᱥᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫᱼᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱮ ᱵﻨᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=AML/><ref name=Research/><ref name=BR/> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱒᱐᱒᱖]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱒᱐᱒᱖]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱒᱐᱒᱖]] fecjf9m3egnwa7hj5v3bvg6ziqc8kme 198912 198911 2026-10-06T15:50:57Z Bijendra Hansda Purudhul 346 /* ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ */ 198912 wikitext text/x-wiki '''ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ''' (᱑᱑ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱘᱙᱐ &ndash; 1958) ᱫᱚ [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ]] ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=AML/> == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ == ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱞᱟᱦᱚᱨ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱱᱥᱤ ᱢᱚᱣᱞᱵᱤ ᱢᱮᱦᱵᱩᱵᱽ ᱚᱞᱚᱢ ᱨᱮᱱ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱠᱩᱲᱤᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ''ᱯᱮᱭᱥᱟ ᱟᱠᱷᱵᱟᱨ'' (ᱯᱮᱱᱤ ᱱᱤᱣᱡᱽᱯᱮᱯᱟᱨ) ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱭᱥᱟ (ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱮᱱᱤ) ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱟᱱ ᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=AML>{{cite web |url=https://accessingmuslimlives.org/profile/fatima-begum/ |title=Profile of Fatima Begum |author=Sharmain Siddiqui |website=Accessing Muslim Lives (accessingmuslimlives.org) a US university website |access-date=18 January 2020 |archive-date=2 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230602062400/https://accessingmuslimlives.org/profile/fatima-begum/ |url-status=dead }}</ref> ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱜᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱪᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ [[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱟᱥᱴᱟᱨ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤᱭᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱞᱮᱰᱤ ᱢᱮᱠᱞᱚᱜᱚᱱ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ|ᱞᱮᱰᱤ ᱢᱮᱠᱞᱚᱜᱚᱱ ᱤᱥᱠᱩᱞ]] ᱨᱮ ᱢᱟᱪᱮᱫ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ == ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟᱠᱚ == ᱑᱙᱐᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱨ ᱦᱟᱯᱛᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ''ᱥᱟᱹᱨᱤᱯᱷ ᱵᱤᱵᱤ'' ᱨᱮᱱᱤᱡ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱭᱟᱹᱭᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱐᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱣᱚᱢᱮᱱ]] ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱮᱜᱟᱢ [[ᱢᱤᱭᱟᱱ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱥᱚᱯᱷᱤ]] ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱑᱙᱒᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱦᱟᱡᱟᱨᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱦᱟᱡᱟᱨᱟ]] ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱟᱨ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮ, ᱩᱱᱤᱨᱮᱱ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱮ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ]] ᱨᱮᱱᱤᱡ ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱤᱱᱥᱯᱮᱠᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=BR/> ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ , [[ᱠᱩᱭᱤᱫᱽ-ᱮ-ᱟᱡᱚᱢ]] [[ᱢᱚᱦᱢᱢᱚᱫᱽ ᱟᱞᱤ ᱡᱤᱱᱱᱟ]] ᱟᱜ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱳᱨᱮ ᱥᱮᱱ ᱞᱮᱱᱟ [[ᱚᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱚᱴᱟ-ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ, [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱠᱷᱟᱛᱩᱱ (ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ)'' ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱟᱯᱛᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱦᱚᱸᱭ ᱪᱷᱟᱯᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱨᱮᱫᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ, ᱥᱟᱶᱛᱟ, ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱠᱚ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱮᱫ ᱛָᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱟᱱᱡᱩᱢᱟᱱ-ᱤ-ᱠᱷᱟᱣᱟᱛᱤᱱ-ᱤ-ᱤᱥᱞᱟᱢ'' (ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟ), [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱟᱶᱛᱟ]] ᱟᱨ [[ᱜᱚᱴᱟ-ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ]] ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱱᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ ᱟᱨ [[ᱠᱩᱭᱤᱫᱽ-ᱮ-ᱟᱡᱚᱢ]] [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱟᱞᱤ ᱡᱤᱱᱱᱟᱦ]] ᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱫᱷᱟᱨᱟ ᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=AML/><ref name=Research/> ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱫᱽ ᱯᱨᱚᱫᱚᱨᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱠᱷᱚᱱ [[ᱞᱟᱦᱚᱨ]] ᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱡᱚᱞᱦᱟ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱠᱚ]] ᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱟᱨ [[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ]], [[ᱮᱱ.ᱰᱟᱵᱽᱞᱭᱩ.ᱮᱯᱷ.ᱯᱤ. ᱟᱨ [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] ᱨᱤᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=AML/><ref name=Research/> She was the founder-principal of the ''Jinnah [[Islamia College (Lahore)|Islamia College]] for Girls'' at Lahore, [[British India]].<ref name=Research/><ref>Singh, Armajit (2008), Foundation of Pakistan: A Study of the Women Leadership of the Punjab Provincial Muslim League. J.R.S.P., Vol. 45, No. 1</ref> ᱡᱤᱱᱱᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱯᱷᱚᱨ ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱫᱚ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱟᱨ ''ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱤᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ'' ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱟᱯﻼᱞᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱩᱬ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱯᱚᱛ ᱥᱮᱛᱟᱜ, ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ ᱫᱚ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱟᱸᱫᱳᱲ ᱨᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱟᱭᱤᱠ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟᱭ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱙᱔᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱜᱚᱴᱟ-ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱟᱨᱣᱟᱜ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱞᱟᱦᱳᱨ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱯᱩᱨᱟָᱣ ᱠᱟᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱧᱮ-ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ (᱑᱙᱐᱑–᱑᱙᱕᱕)|ᱠᱚᱧᱮ-ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ]] ᱥᱮᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱜᱚᱴᱟ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱯᱮᱥᱟᱣᱟᱨ]] ᱮ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱜᱚᱴᱟ-ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱡᱟᱨᱣᱟᱭ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ [[ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮ [[ᱰᱷᱟᱹᱠᱟᱹᱭ/ᱤᱟᱹᱠᱟᱹᱭ (famine)|ᱰᱷᱟᱹᱠᱟᱹᱭ]] ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱱᱟᱴ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱟᱨ ᱚᱣᱟᱥᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ '''σᱯᱜᱽ''' ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱚ ᱵᱷᱟᱹᱜᱤ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱧᱮᱞ-ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱦᱩ ᱵᱟᱹᱦᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱭᱳ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱭ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱑᱙᱔૬ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ, ᱑᱙᱔᱖]] ᱞᱟᱦᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱷᱚᱴ ᱮᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚ ᱨᱟᱹᱡᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱴᱟ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱪᱟᱨ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]] ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ (refugees) ᱠᱚ ᱫᱚᱲᱦᱟ ᱵᱟᱥᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫᱼᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱮ ᱵﻨᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=AML/><ref name=Research/><ref name=BR/> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱒᱐᱒᱖]] 36a0b9z7rzcrtupx4ss4ym7qfjrb6bj ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱑᱐ ᱨᱩᱯᱤ ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱯᱳᱥᱴᱮᱜᱽ ᱥᱴᱟᱢᱯ 0 38234 198910 2026-10-06T12:49:59Z MT731 2184 "{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱳᱥᱴᱮᱜᱽ ᱥᱴᱟᱢᱯ}} {{Infobox postage stamp | common_name = ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱑᱐ ᱴᱟᱠᱟ ᱑᱙᱔᱘ | image = [[File:Mahatma Gandhi 10 Rupees.jpg|170px]]<br>[[File:Official stamp of India Mahatma Gandhi 1948 10 Rupees.jpg|170px]] | country_of_production = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | location_of_productio..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 198910 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱳᱥᱴᱮᱜᱽ ᱥᱴᱟᱢᱯ}} {{Infobox postage stamp | common_name = ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱑᱐ ᱴᱟᱠᱟ ᱑᱙᱔᱘ | image = [[File:Mahatma Gandhi 10 Rupees.jpg|170px]]<br>[[File:Official stamp of India Mahatma Gandhi 1948 10 Rupees.jpg|170px]] | country_of_production = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | location_of_production = ᱦᱮᱞᱤᱭᱳ ᱠᱩᱨᱵᱷᱳᱡᱤᱭᱟᱨ, [[ᱡᱮᱱᱮᱣᱟ]], [[ᱥᱩᱭᱡᱟᱨᱞᱮᱱᱰ]] | date_of_production = {{Start date|1948}} | nature_of_rarity = "ᱥᱮᱵᱟ" ᱚᱵᱷᱟᱨᱯᱨᱤᱱᱴ - ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱩᱨ | number_in_existence = ᱒᱕᱐,᱐᱐᱐ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱥᱴᱟᱢᱯ, "ᱥᱮᱵᱟ" ᱚᱵᱷᱟᱨᱯᱨᱤᱱᱴ - ᱑᱐᱐, "ᱥᱮᱵᱟ" ᱚᱵᱷᱟᱨᱯᱨᱤᱱᱴ ᱤᱱ ᱯᱨᱟᱭᱣᱮᱴ ᱠᱟᱞᱮᱠᱥᱚᱱ - ᱘ | face_value = ᱑᱐ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱩᱯᱤ|ᱨᱩᱯᱤᱥ]] | estimated_value = | depicts = [[ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]] }} ᱑᱙᱔᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱛᱮ ᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ '''[[ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]] ᱟᱜ ᱑᱐ ᱴᱟᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱳᱥᱴᱮᱜᱽ ᱥᱴᱟᱢᱯ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱴᱟᱢᱯ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="cite1">{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl2307/stories/20060421000906600.htm|work=The Hindu|date=2006-04-21|title=Art in miniature|accessdate=2009-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20080329111032/http://www.hinduonnet.com/fline/fl2307/stories/20060421000906600.htm|archive-date=2008-03-29|url-status=usurped}}</ref> ᱑᱙᱔᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱕ ᱟᱜᱚᱥᱴ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱴᱟᱢᱯ ᱨᱮ "ᱥᱚᱨᱵᱷᱤᱥ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱱᱚᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱐ ᱨᱩᱯᱤ "ᱥᱚᱨᱵᱷᱤᱥ" ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱴᱟᱢᱯ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱩᱥᱩᱞ ᱥᱴᱟᱢᱯ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== [[ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]] ("ᱵᱟᱯᱩ", ᱵᱟᱝᱢᱟ "ᱯᱟᱛᱟ" ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱛᱮ) ᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱴᱟᱝ ᱥᱴᱟᱢᱯ ᱮᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱛᱟᱵᱽ ᱫᱚ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱔᱘ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ [[ᱱᱟᱥᱤᱠ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱥᱤᱠᱭᱩᱨᱤᱴᱤ ᱯᱨᱮᱥ ᱫᱚ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱥᱴᱟᱢᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱴ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮ ᱮᱢᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱥᱴᱟᱢᱯ ᱵᱮᱵᱦᱟᱨᱚᱜ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮᱜᱮ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="cite1"/> ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱯᱷᱚᱴᱳᱜᱽᱨᱟᱵᱷᱤᱣᱚᱨ ᱯᱨᱮᱥ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱠᱚ ᱯᱨᱤᱱᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱜᱚᱴᱟ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱥᱩᱭᱡᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱨᱤᱱ ᱯᱨᱤᱱᱴᱚᱨ ᱦᱮᱞᱤᱭᱳ ᱠᱩᱨᱵᱷᱚᱡᱤᱭᱮᱨ, ᱥᱟ. ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱤᱠᱩᱨᱤᱴᱤ ᱯᱨᱮᱥ (India Security Press) ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱞᱟᱪᱚ ᱰᱤ ᱯᱷᱚᱸᱰ (LaChaux De Fonds) ᱾ ᱥᱚᱢᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱢᱵᱷᱚᱵᱽ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱨᱮ "ᱵᱟᱯᱩ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]] ᱟᱨ [[ᱩᱨᱫᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱩᱨᱫᱩ]] ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑.᱕ ᱟᱱᱟᱱ, ᱓.᱕ ᱟᱱᱟᱱ, ᱑᱒ ᱟᱱᱟᱱ ᱟᱨ ᱑᱐ ᱴᱟᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱥᱴᱮᱢᱯ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="cite1"/> ᱑᱙᱔᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱑᱕ ᱟᱜᱚᱥᱴ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱢᱟᱦᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱢᱟᱦᱟ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱢᱟᱦᱟ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web |last=Leclere |first=Estelle |title=New Auction World Record for a Stamp of India |work=Press releases |publisher=[[David Feldman (philatelist)|David Feldman]] |date=20 May 2011 |url=https://www.davidfeldman.com/2011/05/david-feldman-sets-new-auction-world-record-for-a-modern-stamp/ |access-date=9 August 2024 }}</ref> ==ᱴᱮᱠᱱᱤᱠᱟᱞ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱠᱚ== [[File:Stamp India 1948 Gandhi 10Rs Service overprint.jpg|thumb|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱯᱷᱤᱞᱮᱴᱮᱞᱤ ᱮᱠᱥᱯᱳᱡᱤᱥᱚᱱ ᱤᱱᱰᱤᱯᱮᱠᱥ ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱑᱐ ᱨᱩᱯᱤ ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱴᱟᱢᱯ ᱚᱵᱽᱯᱨᱤᱱᱴᱮᱰ ᱥᱟᱨᱵᱤᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] ᱑᱐ ᱴᱟᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱯᱚᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱯᱩ ᱫᱚ ᱥᱤᱨᱤ ᱨᱚᱝ ᱨᱮ ᱨᱚᱝ-ᱵᱩᱨᱩ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱕᱐,᱐᱐᱐ ᱥᱚᱢᱵᱚᱞ ᱫᱚ ᱕᱐ ᱥᱚᱢᱵᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱨᱮ, ᱡᱚᱛᱚ ᱨᱮ ᱑᱐ ᱥᱚᱢᱵᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱨᱟᱦᱟ ᱨᱮ, ᱑᱑.᱕ ᱢᱤᱞᱤᱢᱤᱴᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱨᱯᱷᱮᱨᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱶ ᱯᱨᱤᱱᱴ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="cite2">{{cite web|url=http://stampsofindia.com/readroom/b013.htm|author=Ashok Kumar Bayanwala|date=2006-04-21|title=1948 August 15, Gandhi ji - The first Indian to be on stamps of India|accessdate=2009-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20040907135407/http://stampsofindia.com/readroom/b013.htm|archive-date=2004-09-07|url-status=dead}}</ref> ᱥᱚᱢᱯᱩᱨᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾{{cn|date=December 2014}} ==ᱥᱮᱵᱟ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ== ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ "ᱥᱚᱨᱵᱷᱤᱥ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱴᱟᱝ ᱥᱴᱟᱢᱯ ᱮ ᱮᱢᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱑᱐ ᱴᱟᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱐ ᱴᱟᱠᱟ ᱨᱮᱜᱮ "ᱥᱚᱨᱵᱷᱤᱥ" ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ [[ᱥᱤ. ᱨᱟᱡᱽᱜᱳᱯᱟᱞᱪᱟᱨᱤ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱱᱚᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱾<ref name="cite3">{{cite web|url=http://www.stampsonindia.com/mahatma/india/b01-in01.htm|author=Madhukar and Savitha Jhingan|date=2006-04-21|title=Mahatma Gandhi|access-date=2009-01-18|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120220031227/http://www.stampsonindia.com/mahatma/india/b01-in01.htm|archivedate=2012-02-20}}</ref> "ᱥᱚᱨᱵᱷᱤᱥ" ᱥᱟᱶ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱑᱐᱐ ᱴᱟᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱴᱟᱠᱟ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱕᱐ ᱴᱟᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱᱤᱭᱟᱹ, ᱯᱳᱥᱴᱟᱞ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ, ᱮᱢᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱰᱨ. ᱨᱩᱵᱮᱱ ᱨᱟᱢᱠᱤᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱰᱨ. ᱨᱟᱡᱽᱜᱳᱯᱟᱞᱚᱱ<ref name="cite5">{{citation |title=A philatelic handbook on Mohandas Karamchand Gandhi (Mahatma Gandhi)|author=Reuben A. Ramkissoon, Rajagopalan V. Rajan|publisher=R & W Enterprises, Oak Brook, IL|date=2006}}</ref> ᱫᱚᱭ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱑᱐ ᱨᱟᱥᱴᱨᱤᱭ ᱥᱟᱨᱵᱤᱥ ᱥᱴᱟᱢᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱠᱚᱢ ᱥᱴᱟᱢᱯ ᱫᱚ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱠᱚᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱘ ᱨᱮᱱᱟᱜ "ᱥᱚᱨᱵᱷᱤᱥ" ᱥᱮᱴ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱕ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱗ ᱨᱮ ᱰᱮᱵᱤᱰ ᱯᱷᱮᱞᱰᱢᱟᱱ ᱟᱣᱟᱨᱰ ᱨᱮ ᱓᱘,᱐᱐᱐ ᱤᱣᱨᱳ ᱨᱮ ᱟᱣᱟᱨᱰ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="cite4">{{cite web|url=https://www.scribd.com/doc/6710129/Filacapsule0308|work=The FILA capsule Vol. 3 No. 3, May–June-2008|title=Mahatma Gandhi 1948 issue of India|author=Santanu Panigrahi|access-date=2009-01-18}}</ref> ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ ᱰᱮᱵᱷᱤᱰ ᱯᱷᱮᱞᱰᱢᱟᱱ ᱑᱔᱔,᱐᱐᱐ ᱤᱣᱨᱳ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱮᱢᱟᱱ ᱮ ᱮᱢᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱑᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱜᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.davidfeldman.com/2011/05/david-feldman-sets-new-auction-world-record-for-a-modern-stamp/ |title=New auction World Record for a modern issued stamp |publisher=David Feldman |date=2011-05-20 |access-date=2013-04-28}}</ref> ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱑᱗ ᱨᱮ, ᱥᱴᱮᱱᱞᱤ ᱜᱤᱵᱚᱱᱥ ᱫᱚᱭ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱑᱐ ᱨᱟᱥᱴᱨᱤᱭ ᱥᱚᱨᱵᱷᱤᱥ ᱥᱴᱟᱢᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱞᱚᱠ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱚᱵᱷᱤᱯᱨᱤᱱᱴᱮᱰ ᱑᱐ ᱨᱟᱥᱴᱨᱤᱭ ᱥᱚᱨᱵᱷᱤᱥ ᱥᱴᱟᱢᱯ ᱫᱚ ᱳᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱠᱚᱞᱮᱠᱴᱚᱨ ᱴᱷᱮᱱ ᱕᱐᱐,᱐᱐᱐ ᱯᱟᱣᱱᱰ ᱨᱮᱭ ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ ᱨᱮᱭ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=Gandhi stamps sell for £500,000 |work=Business |publisher=[[BBC News]] |date=19 April 2017 |url=https://www.bbc.com/news/business-39643413 |access-date=7 January 2018 }}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱚᱨᱡᱤᱝ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |last= Mehta |first=T. N. |title=The story of Gandhi Stamps |publisher=Indianpostagestamps.com |date=15 September 2015 |url=https://www.indianpostagestamps.com/articles/gandhi.html |access-date=9 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161118011845/https://www.indianpostagestamps.com/articles/gandhi.html |archive-date=18 November 2016}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * [https://www.gandhiheritageportal.org/stamps-on-mahatma-gandhi ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱴᱟᱢᱯ ᱠᱚᱞᱮᱠᱥᱚᱱ] * [https://www.davidfeldman.com/wp-content/uploads/items_treated_pdf/2011/05/111W0164_117433_1304685762.pdf Mahatma Gandhi 1948 stamps overprinted "Specimen"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180110161925/https://www.davidfeldman.com/wp-content/uploads/items_treated_pdf/2011/05/111W0164_117433_1304685762.pdf |date=10 January 2018 }} [[David Feldman (philatelist)|David Feldman]] {{DEFAULTSORT:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱑᱐ ᱨᱩᱯᱤ ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱯᱳᱥᱴᱮᱜᱽ ᱥᱴᱟᱢᱯ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱔᱘ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱛᱮ ᱯᱳᱥᱴᱮᱜᱽ ᱥᱴᱟᱢᱯ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱳᱥᱴᱮᱜᱽ ᱥᱴᱟᱢᱯ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱭᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ]] 1zelaz8q9qr7vfihzq5ofrwu685zj4f ᱢᱮᱜᱷᱚᱨᱟᱭ ᱢᱟᱺᱨᱰᱤ 0 38235 198924 2026-10-07T06:39:34Z ~2026-53932-92 11735 "ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱᱺ- ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱥᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱩᱱᱟᱹᱜ ᱟᱞᱜᱟ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱩᱠ ᱩᱠᱩ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱷᱟᱨᱚᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱢᱮᱫᱦᱟᱣ ᱨᱮ ᱞᱟᱱᱫᱟᱭ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜᱟ ᱟᱡ ᱮ ᱞᱟᱝᱜᱟ ᱠᱚᱜ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱚᱲᱟᱜ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 198924 wikitext text/x-wiki ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱᱺ- ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱥᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱩᱱᱟᱹᱜ ᱟᱞᱜᱟ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱩᱠ ᱩᱠᱩ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱷᱟᱨᱚᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱢᱮᱫᱦᱟᱣ ᱨᱮ ᱞᱟᱱᱫᱟᱭ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜᱟ ᱟᱡ ᱮ ᱞᱟᱝᱜᱟ ᱠᱚᱜ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱚᱲᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱟᱜᱤᱫ ᱮ ᱛᱤᱜᱩᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱸᱥ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱷᱟᱨᱚᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱟᱸᱥ ᱮ ᱯᱩᱨᱩᱱ ᱱᱟ ᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱦᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱟᱡ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱩᱠᱢᱩ ᱟᱨ ᱟᱸᱥ ᱨᱟᱯᱩᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱷᱟᱨᱚᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱢᱮᱫᱦᱟᱣ ᱨᱮ ᱞᱟᱱᱫᱟᱭ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱤᱱ ᱨᱮᱢ ᱠᱩᱞᱭᱟ ᱪᱮᱫᱞᱮᱠᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱭᱟ ᱧ ᱫᱚ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱜᱮ ᱢᱤᱱᱟᱹᱧᱟᱹ byo6tve8cew6p85bwboztjbyr0l6otn ᱠᱚᱨᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ 0 38236 198925 2026-10-07T07:53:20Z MT731 2184 "{{Short description|ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱟᱜ ᱵᱟᱵᱟ (᱑᱘᱒᱒-᱑᱘᱘᱕)}} {{Infobox officeholder | name = ᱠᱚᱨᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ | image = Karamchand Gandhi.jpg | caption = ᱑᱘᱘᱐ ᱨᱮ ᱠᱚᱨᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ | birth_date = {{birth date text|1822}} | birth_place = [[ᱯᱳᱨᱵᱚᱱᱫᱚᱨ]], ᱯᱳᱨᱵ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 198925 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱟᱜ ᱵᱟᱵᱟ (᱑᱘᱒᱒-᱑᱘᱘᱕)}} {{Infobox officeholder | name = ᱠᱚᱨᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ | image = Karamchand Gandhi.jpg | caption = ᱑᱘᱘᱐ ᱨᱮ ᱠᱚᱨᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ | birth_date = {{birth date text|1822}} | birth_place = [[ᱯᱳᱨᱵᱚᱱᱫᱚᱨ]], [[ᱯᱳᱨᱵᱚᱱᱫᱚᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ]], ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ | death_date = {{death date and age|1885|11|16|1822|01|01|df=yes}} | death_place = [[ᱨᱟᱡᱽᱠᱚᱴ]], [[ᱨᱟᱡᱽᱠᱚᱴ ᱯᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱨᱟᱡᱽ|ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | parents = {{ubl|ᱩᱛᱛᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ (ᱵᱟᱵᱟ)|ᱞᱟᱠᱥᱢᱤᱵᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ (ᱟᱭᱳ)}} | spouse = {{marriage|[[ᱯᱩᱴᱞᱤᱵᱟᱭ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]]|᱑᱘᱕᱗}} | children = {{hlist|ᱞᱟᱠᱥᱢᱤᱫᱟᱥ|ᱠᱚᱨᱥᱚᱱᱫᱟᱥ|ᱨᱟᱞᱤᱭᱟᱴᱵᱮᱦᱚᱱ|[[ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]]}} | known_for = | nickname = | office = [[ᱯᱳᱨᱵᱚᱱᱫᱚᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱳᱨᱵᱚᱱᱫᱚᱨ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱫᱤᱣᱟᱱ]] | monarch = [[ᱵᱤᱠᱨᱚᱢᱚᱛᱡᱤ ᱠᱷᱤᱢᱳᱡᱤᱨᱟᱡᱽ]] | predecessor = ᱩᱛᱛᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ | term_start = ᱑᱘᱔᱗ | term_end = ᱑᱘᱗᱔ | office2 = [[ᱨᱟᱡᱽᱠᱚᱴ ᱯᱚᱱᱚᱛ|ᱨᱟᱡᱽᱠᱚᱴ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱫᱤᱣᱟᱱ]] | monarch2 = ᱵᱟᱣᱟᱡᱤᱨᱟᱡᱽ ᱢᱮᱦᱨᱢᱟᱱᱥᱤᱝ ᱡᱤ | term_start2 = ᱑᱘᱗᱔ | successor = ᱛᱩᱞᱥᱤᱫᱟᱥ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ | term_end2 = ᱑᱘᱘᱕ }} '''ᱠᱚᱨᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱩᱛᱛᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ "ᱠᱟᱵᱟ" ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ''' (᱑᱘᱒᱒ - ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱘᱘᱕)<ref>{{Cite web |date=2022-04-29 |title=Karamchand Uttamchand Gandhi |url=https://www.geni.com/people/Karamchand-Gandhi/6000000003923108238 |access-date=2024-04-07 |website=geni_family_tree |language=en-US |archive-date=26 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926141241/https://www.geni.com/people/Karamchand-Gandhi/6000000003923108238 |url-status=live }}</ref> ᱫᱚ ᱯᱳᱨᱵᱚᱱᱫᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱨᱵᱟᱨᱤ ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱮᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱯᱳᱨᱵᱚᱱᱫᱚᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱳᱨᱵᱚᱱᱫᱚᱨ]] ᱟᱨ [[ᱨᱟᱡᱽᱠᱚᱴ ᱯᱚᱱᱚᱛ|ᱨᱟᱡᱽᱠᱚᱴ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱫᱤᱣᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ [[ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]] ᱟᱜ ᱵᱟᱵᱟ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱡᱩᱱᱟᱜᱚᱰ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱴᱤᱭᱟᱱᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=" Gandhi before India">{{cite book|title=Gandhi before India|date=16 March 2015|publisher=Vintage Books|isbn=978-0-385-53230-3|pages=19–21}}</ref> ᱑᱘ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱞᱟᱞᱡᱤ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱯᱳᱨᱵᱚᱱᱫᱚᱨ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱨᱟᱬᱟ ᱨᱟᱡᱟ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱯᱳᱨᱵᱚᱱᱫᱚᱨ, ᱠᱷᱤᱢᱳᱡᱤᱨᱟᱡᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱟᱬᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱠᱚᱨᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱟᱜ ᱵᱟᱵᱟ ᱩᱛᱛᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱫᱚ ᱫᱤᱣᱟᱱ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=" Gandhi before India"/> ᱑᱘᱓᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱨᱟᱬᱟ ᱠᱷᱤᱢᱳᱡᱤᱨᱟᱡᱽ ᱟᱫᱚᱭ ᱜᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱑᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱵᱤᱠᱢᱚᱛᱡᱤ ᱦᱚᱛᱮ ᱛᱮᱭ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱟᱬᱟ ᱠᱷᱤᱢᱳᱡᱤᱨᱟᱡᱽ ᱟᱜ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱨᱟᱹᱱᱤ ᱨᱩᱯᱟᱞᱤᱵᱟ ᱟᱡᱤᱡ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱟᱜ ᱨᱤᱡᱮᱱᱴ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱩᱛᱛᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱨᱚᱯᱚᱲ ᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱩᱱᱟᱜᱚᱰ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱭᱳ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮᱭ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱡᱩᱱᱟᱜᱚᱰ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱛᱛᱚᱢᱪᱚᱸᱫᱽ ᱟᱡᱟᱜ ᱱᱟᱣᱟᱵᱽ ᱴᱷᱮᱱ ᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱟᱦᱟ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱟᱦᱟ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱛᱮ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱟᱦᱟ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱯᱳᱨᱵᱚᱱᱫᱚᱨ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱩᱞᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Gandhi before India"/> ᱑᱘᱔᱑ ᱥᱟᱞᱨᱮ, ᱵᱤᱠᱢᱟᱛᱡᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱸᱜᱷᱟᱹᱱ ᱨᱮ ᱫᱮᱡ ᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱛᱩᱢᱪᱟᱱ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱤᱣᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱱᱚᱱᱭᱟᱪᱟᱸᱫᱽ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱚᱨᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱫᱚ ᱯᱳᱨᱵᱚᱱᱫᱚᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱨᱟᱡᱽᱠᱩᱢᱟᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱫᱚᱨᱵᱟᱨᱤ ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱮᱛ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱨᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱫᱚ ᱯᱳᱨᱵᱚᱱᱫᱚᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱮᱛ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱠᱚᱨᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱜᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱟᱲᱮ ᱟᱨ ᱵᱷᱩᱨᱛᱤ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱠᱚᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |url=http://goodtimes.ndtv.com/PhotoDetail.aspx?Page=2&ID=15732&AlbumType=PG |title=All about the Father of the Nation - Mahatma Gandhi |access-date=15 August 2014 |archive-date=19 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140819085538/http://goodtimes.ndtv.com/PhotoDetail.aspx?Page=2&ID=15732&AlbumType=PG |url-status=dead }}</ref> ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱵᱟᱭ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱡᱩᱜᱽᱨᱤ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱯᱳᱨᱵᱚᱱᱫᱚᱨ ᱨᱮ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚᱨᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱜᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=The Story of Gandhi (Complete Book Online) |url=http://www.mkgandhi-sarvodaya.org/storyofg/chap01.htm |access-date=2024-04-07 |website=www.mkgandhi-sarvodaya.org |archive-date=19 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140819083418/http://www.mkgandhi-sarvodaya.org/storyofg/chap01.htm |url-status=live }}</ref> ᱠᱚᱨᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱟᱲᱮᱭ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱢᱩᱵᱷᱤᱞ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝᱼᱟ ᱾ ᱠᱚᱨᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱫᱚ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |url=http://www.fofweb.com/History/MainPrintPage.asp?iPin=SLTGAND02&DataType=WorldHistory&WinType=Free |title="Growing up in India" |access-date=15 August 2014 |archive-date=19 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140819125916/http://www.fofweb.com/History/MainPrintPage.asp?iPin=SLTGAND02&DataType=WorldHistory&WinType=Free |url-status=live }}</ref> ᱠᱚᱨᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱫᱚ ᱯᱩᱱ ᱫᱷᱟᱣ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱮᱭᱟ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱫᱚ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱘᱕᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱯᱩᱴᱞᱤᱵᱟᱭ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ (᱑᱘᱔᱔ - ᱑᱒ ᱡᱩᱱ ᱑᱘᱙᱑) ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ- ᱞᱚᱠᱥᱢᱤᱫᱟᱥ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ (᱑᱘᱖᱐-᱙ ᱢᱟᱨᱪ ᱑᱙᱑᱔), ᱠᱟᱨᱥᱟᱱᱫᱟᱥ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ (᱑᱘᱖᱖-᱒᱒ ᱡᱩᱱ ᱑᱙᱑᱓) ᱟᱨ ᱢᱳᱦᱟᱱᱫᱟᱥ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ (᱒ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱑᱘᱖᱙-᱓᱐ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱔᱘) ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱨᱚᱞᱤᱭᱟᱛᱵᱷᱮᱱ (᱑᱘᱖᱒-ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱖᱐) ᱾ ᱢᱳᱦᱚᱱᱫᱟᱥ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱫᱚ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱩᱱᱤ ᱡᱤᱣᱤ ᱨᱮᱜᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱘᱘᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱠᱚᱨᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱫᱚ ᱯᱷᱤᱥᱴᱩᱞᱟ ᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮᱭ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱯᱩᱴᱞᱤᱵᱟᱭᱤ ᱟᱨ ᱟᱡᱤᱡ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ (ᱠᱷᱟᱥ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱢᱚᱦᱟᱱᱫᱟᱥ) ᱩᱱᱤ ᱠᱚ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱥᱛᱤᱛᱤ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱫᱤᱱ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡᱚᱜ ᱮᱦᱚᱵ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱡᱩᱫᱤ ᱦᱚᱸ ᱰᱟᱠᱴᱚᱨ ᱠᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱪᱤᱠᱤᱥᱟ ᱠᱚ ᱪᱮᱥᱴᱟ ᱠᱮᱫᱟ, ᱮᱱᱰᱮ ᱦᱚᱸ ᱪᱮᱫ ᱞᱟᱵᱷ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱚᱱᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱨᱡᱟᱨᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱞᱦᱟ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟᱭ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱰᱟᱠᱴᱚᱨ ᱵᱟᱭ ᱢᱟᱱᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱨᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱟᱜ ᱥᱛᱤᱛᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱡ, ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱖᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱᱫᱟᱥ (ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ) ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱠᱚ ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱮᱫᱟᱭ: <blockquote>"ᱚᱱᱟ ᱧᱤᱫᱟᱹ (᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ) ᱨᱮ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱛᱩᱞᱥᱤᱫᱟᱥ (ᱠᱟᱨᱟᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱟᱜ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱟᱭᱳ) ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱮ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱚᱵᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱭ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ (ᱠᱚᱨᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱟᱜ) ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱛᱩᱞᱥᱤᱫᱟᱥ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱩᱨᱩ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱧᱮᱧᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱚᱠᱛᱚ ᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮᱜᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱑᱖ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱢᱳᱦᱚᱱᱫᱟᱥ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱛᱚᱣᱟᱭ ᱢᱚᱥᱟᱭᱚᱡ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱛᱩᱞᱥᱤᱫᱟᱥ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱮ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱚᱦᱚᱜ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱸᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱮᱥᱛᱩᱨᱵᱟᱭ ᱛᱟᱸᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱫᱤᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱦᱟᱲᱟᱢ ᱫᱚ ᱠᱚᱨᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱟᱜ ᱜᱚᱡ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱜᱚᱡ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟᱭ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾"</blockquote> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ, ᱠᱚᱨᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱩᱛᱛᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱘᱒᱒ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱘᱘᱕ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱤᱱ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ|ᱠᱚᱨᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱩᱛᱛᱚᱢᱪᱟᱸᱫᱽ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱥᱟᱥᱳᱱᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] 5q3m43xqtdrijsv2isxaer48xtw86c8