ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ
satwiki
https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%A9%E1%B1%AC%E1%B1%A9%E1%B1%9B_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A6%E1%B1%B4%E1%B1%9F
MediaWiki 1.47.0-wmf.23
first-letter
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ
ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ
ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ
ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ
ᱨᱮᱫ
ᱨᱮᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱪᱷᱟᱸᱪ
ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ
ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱛᱷᱚᱠ
ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
TimedText
TimedText talk
ᱢᱳᱰᱩᱞ
ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
Event
Event talk
ᱢᱮᱭᱱᱮ ᱯᱭᱟᱨ ᱠᱤᱭᱟ
0
6538
199031
198289
2026-10-12T09:32:38Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
199031
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox film
| name = Maine Pyar Kiya
| image = Maine_Pyar_Kiya.jpg
| caption = Promotional Poster
| director = [[Sooraj R. Barjatya]]
| producer = [[Tarachand Barjatya]]
| writer = S. M. Ahale<ref name="bollywoodlife">{{cite web|title=Maine Pyar Kiya|url=http://www.bollywoodlife.com/movies/maine-pyar-kiya/|website=[[Bollywood Life]]|accessdate=15 November 2017|archive-date=29 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220929204133/https://www.bollywoodlife.com/movies/maine-pyar-kiya/|url-status=dead}}</ref> <br> Sooraj R. Barjatya
| starring = [[Salman Khan]]<br />[[Bhagyashree Patwardhan]]<br />[[Laxmikant Berde]]<br />[[Alok Nath]]<br />[[Reema Lagoo]]<br />[[Mohnish Bahl]]
| music = [[Raamlaxman]] (composer) <br> [[Asad Bhopali]] (lyrics) <br> Dev Kohli (lyrics)
| cinematography = Aravind Laad
| editing = Mukhtar Ahmed
| studio = [[Rajshri Productions]]
| distributor = Rajshri Productions
| released = {{Film date|df=y|1989|12|29}}
| runtime = 192 minutes{{efn|name=exchange|It could also be 125 or 173 minutes, depending on the version.<ref>{{cite web |title=''Maine Pyar Kiya'' (1989) |url=http://www.bbfc.co.uk/releases/maine-pyar-kiya-1990-0 |publisher=[[British Board of Film Classification]] |accessdate=26 August 2014 |archive-date=26 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140826221713/http://www.bbfc.co.uk/releases/maine-pyar-kiya-1990-0 |url-status=dead}}</ref>}}
| country = India
| language = Hindi
| budget = INR-5 crore
| gross = INR-46 crore
}}
'''ᱢᱮᱭᱱᱮ ᱯᱭᱟᱨ ᱠᱤᱭᱟ'''([[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]]ᱺ ᱤᱧᱤᱧ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱫᱟ) ᱑᱙᱘᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱥᱩᱨᱟᱡᱽ ᱱᱚᱲᱡᱟᱛᱭᱟ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱤᱸᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱢᱮᱥᱟ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱟᱱᱟ᱾
ᱟᱥᱚᱞ ᱯᱟᱴ ᱨᱮ [[ᱥᱚᱞᱢᱟᱱ ᱠᱷᱟᱱ]] ᱟᱨ [[ᱵᱷᱟᱜᱽᱭᱚᱥᱨᱤ]] ᱛᱤᱠᱤᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ [[ᱨᱟᱡᱽᱥᱨᱤ ᱯᱨᱚᱰᱚᱠᱥᱚᱱᱥ]] ᱥᱮᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱩᱨᱟᱡᱽ ᱟᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱚ, ᱥᱚᱞᱢᱟᱱ ᱠᱷᱟᱱᱟᱜ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱟᱥᱚᱞ ᱯᱟᱯᱟᱴ (ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱤᱣᱤ ᱦᱚ ᱛᱚ ᱮᱭᱥᱤ]] ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱯᱟᱴ ᱛᱟᱭᱚᱢ) ᱟᱨ ᱵᱷᱟᱜᱽᱭᱚᱥᱨᱤ ᱥᱟᱶ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ᱾
ᱱᱚᱶᱟ ᱑᱙᱘᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱱ ᱵᱚᱞᱤᱣᱩᱰ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱘᱐ ᱫᱟᱥᱟᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱢᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱣᱩᱭᱴᱨᱠ ᱣᱞᱵᱚᱢ ᱦᱚᱸ ᱑᱙᱓᱐ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱥᱟᱠ ᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱟᱠᱨᱤᱝ ᱟᱱᱟᱜ ᱵᱚᱞᱤᱣᱩᱰ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱥᱟᱰᱮ ᱮᱞᱵᱚᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱓᱕ ᱣᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱨᱮ, ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱥᱟᱺᱦᱤᱡ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱮᱱᱟᱤ᱾
==ᱛᱮᱛᱮᱫ==
ᱠᱟᱨᱟᱱ ([[ᱟᱞᱚᱢ ᱱᱟᱛᱷ]]) ᱟᱡ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱹᱭ ᱥᱩᱢᱟᱱ ([[ᱵᱷᱟᱜᱽᱭᱚᱥᱨᱤ]]) ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱡᱟᱭᱟ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭᱮ᱾ ᱩᱱᱤ ᱟᱡ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱹᱭ ᱭᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱟᱠᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱫᱩᱵᱚᱭ]] ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱮ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱮᱫᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱜᱤᱫᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱤᱥᱟᱱ ([[ᱨᱟᱡᱤᱣ ᱣᱚᱨᱢᱟ]]) ᱣᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱤᱠᱟ ᱠᱟᱭ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱥᱩᱢᱟᱱ ᱟᱨ ᱠᱤᱥᱟᱱ ᱨᱮᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱟᱹᱨ ᱯᱨᱮᱢ ([[ᱥᱚᱞᱢᱟᱱ ᱠᱷᱟᱱ]]) ᱥᱟᱶ ᱜᱟᱛᱮᱜ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾
ᱥᱩᱢᱟᱭ ᱫᱚ ᱯᱨᱮᱢ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮ ᱤᱫᱤ ᱮ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱤᱢᱟ ([[ᱯᱚᱨᱣᱤᱱ ᱫᱚᱥᱛᱩᱨ]]) ᱥᱮᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱚᱸᱰᱮ ᱠᱤᱥᱟᱱᱤᱡ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱜᱟᱛᱮ ᱨᱚᱸᱡᱤᱛ ([[ᱚᱠᱤᱛ ᱣᱟᱪᱪᱷᱟᱱᱤ]]) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱟᱹᱨ ᱡᱤᱣᱚᱱ([[ᱢᱳᱦᱱᱤᱥ ᱵᱚᱦᱚᱞ) ᱥᱩᱢᱟᱱ ᱟᱨ ᱯᱨᱮᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱜᱟᱛᱮ ᱥᱟᱶ ᱵᱮ-ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱮᱫᱟ᱾ ᱥᱩᱢᱟᱱ ᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱦᱟ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱠᱤᱱ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ ᱠᱤᱱ ᱟᱠᱤᱱ ᱠᱤᱱ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱟᱱᱟ᱾ ᱠᱚᱥᱚᱞᱭᱟ ([[ᱨᱤᱢᱟ ᱞᱟᱜᱩ]]) ᱫᱚ ᱩᱱᱠᱤᱱᱟᱜ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱵᱟᱦᱩ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱟᱷᱟᱱ ᱠᱤᱥᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱧᱮᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱮ ᱠᱩᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱩᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱮ ᱢᱮᱛᱟᱭ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱩᱵᱚᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱸᱰᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ <ref name="indiatoday1990">{{cite news |title=Sooraj Bhajatya's superhit film Maine Pyar Kiya saves Rajshri Productions |url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/19900515-sooraj-bhajatya-s-superhit-film-maine-pyar-kiya-saves-rajshri-productions-812575-1990-05-15 |accessdate=6 October 2013 |work=[[India Today]] |date=15 May 1990}}</ref>
<ref name=production>{{cite news|title='Maine Pyaar Kiya': 22 years and counting|url=http://ibnlive.in.com/blogs/sushantmehta/329/62413/maine-pyaar-kiya-22-years-and-counting.html|accessdate=19 August 2014|work=[[CNN-IBN]]|agency=[[Network18]]|publisher=[[CNN]]|date=16 May 2011|archive-date=19 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110519100952/http://ibnlive.in.com/blogs/sushantmehta/329/62413/maine-pyaar-kiya-22-years-and-counting.html|url-status=dead}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱮᱫᱟᱭ ᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱠᱤᱥᱟᱱ ᱥᱟᱶ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱟᱱ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮᱜᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱛᱮ ᱨᱩᱣᱟᱭ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾
ᱯᱨᱮᱢ ᱫᱚ ᱵᱮᱜᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱴᱷᱤᱠ ᱵᱟᱝ ᱮ ᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱦᱚᱸ ᱥᱩᱢᱟᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱠᱟᱨᱟᱱ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱤᱥᱟᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱᱨᱮ ᱨᱟᱹᱜᱤ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱩᱱᱤ ᱢᱮᱱᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱡᱩᱫᱤ ᱩᱱᱤ ᱟᱯᱟᱱᱨ ᱛᱮ ᱴᱟᱠᱟ ᱠᱟᱢᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮᱜ ᱩᱫᱩᱜ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱟᱭ ᱠᱷᱟᱱ ᱜᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱥᱩᱢᱟᱱ ᱥᱟᱶ ᱦᱩᱭ ᱟᱪᱚᱭᱟᱭ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱯᱨᱮᱢ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱫᱷᱟᱱ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱠ ᱰᱨᱟᱭᱤᱣᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱱᱟᱢᱟᱞ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ᱾
ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱫᱚᱨᱠᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱟᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱭᱟ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱠᱟᱨᱟᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱷᱟᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱤᱣᱚᱱ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱩᱸᱰᱟ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱟᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱨᱤᱠᱟ ᱮᱫᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱢᱮᱱᱠᱟᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱴᱟᱠᱟ ᱞᱚᱦᱚᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱠᱟᱨᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱮ ᱞᱚᱦᱚᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱟᱠᱟ ᱟᱹᱜᱩ ᱵᱮᱠᱟᱨ ᱞᱟᱹᱭ ᱮᱫᱟᱭ᱾ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱞᱚᱦᱚᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱟᱠᱟ ᱪᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟᱮ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱟᱷᱟᱱ ᱯᱨᱮᱢ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱵᱤᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱨ ᱱᱟᱯᱷᱟ ᱢᱚᱠᱟ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱛᱮ ᱠᱟᱨᱟᱱᱟᱜ ᱨᱤᱫᱟᱭ ᱯᱟᱥᱤᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱢᱟᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱨᱚᱸᱡᱤᱛ ᱫᱚ ᱚᱱᱠᱟᱭ ᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱡᱤᱣᱚᱱ ᱫᱚ ᱯᱨᱮᱢ ᱮ ᱜᱚᱡ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱯᱟᱞᱮᱱ᱾ ᱩᱱᱤ ᱠᱤᱥᱟᱱ ᱴᱷᱮᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮᱜ ᱢᱮᱱ ᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱠᱟᱨᱟᱱ ᱫᱚ ᱯᱨᱮᱢ ᱮ ᱜᱚᱡ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ᱾ ᱠᱤᱥᱟᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱨᱟᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱯᱨᱮᱢ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱟᱺᱦᱤᱡ ᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱤᱣᱚᱱ ᱟᱨ ᱨᱚᱸᱡᱤᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱜᱩᱸᱰᱟ ᱥᱩᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱠᱟᱷᱟᱱ ᱠᱟᱨᱟᱱ, ᱠᱤᱥᱟᱱ ᱟᱨ ᱯᱨᱮᱢ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮᱜ ᱨᱚᱸᱡᱤᱛ ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮᱜ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱠᱟᱱᱟᱭᱮ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱷᱟᱴᱚᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱟᱨᱟᱱ ᱟᱨ ᱠᱤᱥᱟᱱ ᱜᱮ ᱜᱟᱛᱮ ᱵᱟᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱯᱨᱮᱢ ᱟᱨ ᱥᱩᱢᱟᱱᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
218swfozamt1hqcnzaw4usia815pkua
ᱠᱷᱳᱭᱥᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ
0
13647
199010
183885
2026-10-11T19:17:10Z
InternetArchiveBot
3665
Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]
199010
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox language family
|name = ᱠᱷᱳᱭᱥᱟᱱ
|altname = Khoesaan
|acceptance=obsolete
|region=[[ᱠᱟᱞᱟᱦᱟᱨᱤ]], ᱛᱟᱞᱢᱟ [[ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ]]
|familycolor=Khoisan
|family=(term of convenience)
|child1=[[:en:Khoe–Kwadi languages|Khoe–Kwadi]]
|child2=[[:en:Kxʼa languages|Kxʼa]]
|child3=[[ᱛᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱛᱩ]]
|child4=''[[ᱥᱟᱱᱫᱟᱣᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱟᱱᱫᱟᱣᱮ]]''
|child5=''[[ᱦᱟᱫᱡᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱟᱫᱡᱟ]]''
|iso2=khi
|iso5=khi
|glotto=none
|map=Khoi-San.png
|mapcaption=ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱠᱷᱳᱭᱥᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ (ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱨᱚᱝ ᱛᱮ)}}
'''ᱠᱷᱳᱭᱥᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ''' ([[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]: Khoisan languages) ᱫᱚ [[ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ [[ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱷᱳᱭᱥᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ ᱨᱮ [[:en:Click consonant|ᱠᱞᱤᱠ ᱠᱮᱪᱮᱫ ᱟᱲᱟᱝ]] ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱥᱮᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱠᱮ ᱨᱚᱲᱼᱮᱫ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱛᱚᱵᱮ ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱫᱤᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ [[ᱠᱟᱞᱟᱦᱟᱨᱤ]] ᱟᱨ [[ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱨᱚᱲᱼᱟ ᱾
ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱠᱷᱳᱭᱥᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱜᱮ ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱥᱮ ᱟᱫᱚᱜ ᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱠᱷᱳᱭᱠᱷᱳᱭ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱨᱚᱲᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱠᱷᱳᱭᱥᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ [[ᱱᱟᱢᱤᱵᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱱ ᱒ ᱞᱟᱠᱷ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱼᱟ ᱾
==ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ==
[[File:Khoisan languages.svg|thumb|right|upright=2|Proposed genealogical relationships between the Khoisan languages. Solid lines indicate well supported relationships, heavy dashed lines are conjectural,<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=C7XhcYoFxaQC|title=African Languages: An Introduction|last1=Güldemann|first1=Tom|last2=Vossen|first2=Rainer|publisher=Cambridge University Press|year=2000|isbn=9780521666299|editor-last=Heine|editor-first=Bernd|location=Cambridge|pages=99–122|language=en|chapter=Khoisan|editor-last2=Nurse|editor-first2=Derek|via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Tishkoff|first = S. A.|display-authors=etal|doi = 10.1093/molbev/msm155|title=History of Click-Speaking Populations of Africa Inferred from mtDNA and Y Chromosome Genetic Variation|url=https://archive.org/details/sim_molecular-biology-and-evolution_2007-10_24_10/page/2180|journal=Molecular Biology and Evolution|volume=24|issue=10|pages=2180–2195|year=2007|pmid=17656633|doi-access=free}}</ref> and light dashed and dotted lines have been rejected.{{citation needed|date=February 2019}}]]
==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]]
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ}}
rdtfreir78tvn08ki8kl79wb2aljq3t
ᱢᱟᱨᱮ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ
0
14161
199029
163959
2026-10-12T08:41:44Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
199029
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox language
| name = ᱢᱟᱨᱮ ᱤᱝᱞᱤᱥ
| image = Beowulf.Kenning.jpg
| imagecaption = A detail of the first page of the ''[[:en:Beowulf|Beowulf]]'' manuscript, showing the words "ofer hron rade", translated as "over the whale's road (sea)". It is an example of an Old English stylistic device, the [[:en:kenning|kenning]].
| nativename = {{lang|ang|Englisc}}
| pronunciation = {{IPA-ang|ˈeŋɡliʃ|}}
| region = [[ᱤᱝᱞᱮᱱᱰ]] (ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱧᱮᱼᱯᱟᱪᱮ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱢᱼᱯᱟᱪᱮ ᱵᱟᱫᱽ ᱠᱟᱛᱮ), ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ [[ᱥᱠᱚᱴᱞᱮᱱᱰ]], ᱟᱨ ᱱᱟᱦᱟᱜ [[ᱣᱮᱞᱥ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱨᱮ ᱥᱮᱫ
| era = ᱑᱓ ᱟᱱᱟᱜ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱚᱠᱛᱮ [[ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱤᱝᱞᱤᱥ]] ᱟᱨ [[ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱠᱚᱴᱤᱥ]] ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱱᱟ
|familycolor=Indo-European
|fam1=[[ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ|ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ]]
|fam2=[[ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤᱠ]]
|fam3=[[ᱯᱟᱪᱮ ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱞᱟᱵᱷᱤᱠ]]
|fam4=[[:en:Ingvaeonic languages|ᱮᱛᱚᱢ ᱫᱚᱨᱮᱭᱟ ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤᱠ]]
|fam5=[[ᱮᱝᱞᱳᱼᱯᱷᱨᱤᱥᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱮᱝᱞᱳᱼᱯᱷᱨᱤᱥᱤᱭᱟᱱ]]
|fam6=[[ᱮᱝᱞᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱮᱝᱞᱤᱠ]]
|ancestor=[[ᱯᱨᱳᱴᱳᱼᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ]]
|ancestor2=[[ᱯᱨᱳᱴᱳᱼᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤᱠ]]
| script = [[:en:Anglo-Saxon runes|ᱨᱩᱱᱤᱠ]], ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ [[ᱞᱟᱛᱤᱱ ᱦᱚᱨᱚᱯ|ᱞᱟᱛᱤᱱ]] ([[:en:Old English Latin alphabet|ᱢᱟᱨᱮ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱪᱤᱠᱤ]]).
| iso2 = ang
| iso3 = ang
| iso6 = ango
| glotto = olde1238
| glottorefname = Old English (ca. 450-1100)
| dia1 = [[ᱠᱮᱱᱴᱤᱥ ᱢᱟᱨᱮ ᱤᱝᱞᱤᱥ|ᱠᱮᱱᱴᱤᱥ]]
| dia2 = [[ᱢᱮᱨᱥᱤᱭᱟᱱ ᱪᱟᱸᱜᱟ|ᱢᱮᱨᱥᱤᱭᱟᱱ]]
| dia3 = [[:en:Northumbrian Old English|ᱱᱚᱨᱛᱷᱩᱵᱽᱨᱤᱭᱟᱱ]]
| dia4 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱠᱥᱟᱱ ᱪᱟᱸᱜᱟ|ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱠᱥᱟᱱ]]
| notice = IPA
}}
'''ᱢᱟᱨᱮ ᱤᱝᱞᱤᱥ''' (Old English), '''ᱮᱝᱞᱳᱼᱥᱮᱠᱥᱟᱢ''' (Anglo-Saxon) ᱫᱚ [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱩᱯ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱡᱩᱜᱽ]] ᱨᱮ ᱱᱮᱛᱟᱨᱟᱜ [[ᱤᱝᱞᱮᱱᱰ]] ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱢᱼᱥᱟᱢᱟᱝ [[ᱥᱠᱚᱴᱞᱮᱱᱰ]] ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱼᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ [[ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤ]] ᱟᱨ [[ᱰᱮᱱᱢᱟᱨᱠ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ [[ᱮᱝᱞᱳᱼᱥᱮᱠᱥᱟᱱ]] ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱠᱚ ᱨᱚᱲᱼᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾
ᱢᱟᱨᱮ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱱᱮᱛᱟᱨᱟᱜ [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱩᱫᱟᱹ ᱜᱮᱭᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱟᱨᱢᱟᱱ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱚᱱᱚᱲ ᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱸᱴ ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱡᱟᱨᱢᱟᱱ]] ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱱᱟᱜᱟᱢ==
==ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ==
==ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ==
==ᱨᱚᱱᱚᱲ==
==ᱚᱨᱛᱷᱚᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ==
==ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ==
==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ==
==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{Commons category}}
*[http://www.oldenglishtranslatorbeta.co.uk/ Old English/Modern English Translator]
*[https://web.archive.org/web/20100407164322/http://www.omniglot.com/writing/oldenglish.htm Old English (Anglo-Saxon) alphabet]
*[http://slodive.com/freebies/old-english-letters/ Old English Letters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140822123709/http://slodive.com/freebies/old-english-letters/ |date=2014-08-22 }}
*{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100623040831/http://megse.unm.edu/research/internal/keyboards.html |title=Downloadable Old English keyboard for Windows and Mac |date=23 June 2010}}
*[http://sites.google.com/site/windowskeyboards/Home Another downloadable keyboard for Windows computers]
*[http://symbolcodes.tlt.psu.edu/bylanguage/oenglish.html Guide to using Old English computer characters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160225011157/http://symbolcodes.tlt.psu.edu/bylanguage/oenglish.html |date=2016-02-25 }} (Unicode, HTML entities, etc.)
*[https://web.archive.org/web/20100521081137/http://www.ling.upenn.edu/~kurisuto/germanic/language_resources.html The Germanic Lexicon Project]
*{{webarchive |url=http://webarchive.loc.gov/all/20011116085544/http://www.ucalgary.ca/uofc/eduweb/engl401/grammar/index.htm |title=An overview of the grammar of Old English |date=16 November 2001}}
*[https://www.youtube.com/watch?v=7Wl-OZ3breE&feature=PlayList&p=11D1A11A88A6FF2A&playnext=1&playnext_from=PL&index=1 The Lord's Prayer in Old English from the 11th century] (video link)
*Over 100 Old English poems are edited, annotated and linked to digital images of their manuscript pages, with modern translations, in the ''Old English Poetry in Facsimile Project'': [https://uw.digitalmappa.org/58 DM]
;Dictionaries
*[https://web.archive.org/web/20190717111339/http://www.bosworthtoller.com/ Bosworth and Toller, ''An Anglo-Saxon dictionary'']
*{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20050702002228/http://home.comcast.net/~modean52/oeme_dictionaries.htm |title=Old English – Modern English dictionary |date=2 July 2005}}
*{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120222235404/http://victorcauchi.fortunecity.com/EuCmp/o/oldeng.htm |title=Old English Glossary |date=22 February 2012}}
*[http://doe.utoronto.ca/pages/index.html Dictionary of Old English] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
;Lessons
*[https://lrc.la.utexas.edu/eieol/engol Old English Online] by Jonathan Slocum and Winfred P. Lehmann, free online lessons at the [https://liberalarts.utexas.edu/lrc Linguistics Research Center] at the [[University of Texas at Austin]]
*{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20150907011523/https://wmich.edu/medieval/resources/IOE/index.html |title=The Electronic Introduction to Old English |date=7 September 2015}}
*[http://www.tha-engliscan-gesithas.org.uk/education/learn-old-english-with-leofwin Learn Old English with Leofwin]
*{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090503194009/http://home.comcast.net/~modean52/index.htm |title=''Old English Made Easy'' |date=3 May 2009}}
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱢᱟᱨᱮ ᱤᱝᱞᱤᱥ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]]
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
5l5s057q9pxxj3teda33rm4oal0ze6f
ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ
0
17103
199035
198664
2026-10-12T10:24:42Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
199035
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox language
|name=ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨᱤ
|altname=ᱯᱟᱪᱮ ᱳᱰᱤᱭᱟ
|nativename={{lang-or|ସମ୍ବଲପୁରୀ|label=none|translit-std=ISO}}
|states=[[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]
|region=[[ᱯᱟᱪᱮ ᱳᱰᱤᱥᱟ]]
|image={{Photomontage
| photo1a = Sambalpuri Odia script.png
| photo2a = Sambalpuri sambalpuri script.png
| spacing = 2
| color = 0
| border = 0
| foot_montage = }}
|imagecaption= ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ [[ᱳᱰᱤᱭᱟ ᱪᱤᱠᱤ]] ᱛᱮ ᱟᱨ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨᱤ ᱪᱤᱠᱤ ᱛᱮ 'ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨᱤ' ᱾
|speakers = {{sigfig|2.630|3}} ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ (᱒᱐᱑᱑ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ)
|date =
|ref=<ref>{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/spv|title=Sambalpuri|website=Ethnologue}}</ref>
|familycolor=Indo-European
|fam1=[[ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ|ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ]]
|fam2=[[ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ]]
|fam3=[[ᱤᱱᱫᱳᱼᱟᱨᱡᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱤᱱᱫᱳᱼᱟᱨᱡᱚ]]
|fam4=[[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱤᱱᱫᱳᱼᱟᱨᱡᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱥᱟᱢᱟᱝ]]
|fam5=[[ᱳᱰᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱳᱰᱤᱭᱟ]]
|script=[[ᱳᱰᱤᱭᱟ ᱪᱤᱠᱤ|ᱳᱰᱤᱭᱟ]]<ref name="BASI">{{cite book|title=Bulletin of the Anthropological Survey of India|url=https://books.google.com/books?id=lnELAAAAIAAJ|year=1979|publisher=Director, Anthropological Survey of India, Indian Museum}}</ref><ref name="Pasayat1998">{{cite book|author=Chitrasen Pasayat|title=Tribe, Caste, and Folk Culture|url=https://books.google.com/books?id=E8TYAAAAMAAJ|year=1998|publisher=Rawat Publications}}</ref><ref name="Kapoor2002">{{cite book|author=Subodh Kapoor|title=The Indian Encyclopaedia: La Behmen-Maheya|url=https://books.google.com/books?id=4LqRXZPJTUoC&pg=PA4240|year=2002|publisher=Cosmo Publications|isbn=978-81-7755-271-3|pages=4240–}}</ref>
|iso3=spv
|glotto=samb1325
|glottoname=ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨᱤ
|glotto2=west2384
|glottoname2=ᱯᱟᱪᱮ ᱳᱰᱤᱭᱟ<!--name as listed at Glottolog-->
|glottorefname2=ᱯᱟᱪᱮ ᱳᱰᱤᱭᱟ
}}
{{Contains special characters
| special = [[ᱳᱰᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱳᱰᱤᱭᱟ]] ᱚᱞ
| fix = Help:Multilingual support#Odia
| characters =
}}
[[ᱨᱮᱫ:Sambalpuri speaking areas.png|250px|thumb|ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱟᱨ ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱚᱲ ᱴᱚᱴᱷᱟ]]
'''ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨᱤ''' ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ [[ᱤᱱᱫᱳᱼᱟᱨᱡᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱤᱱᱫᱳᱼᱟᱨᱡᱚ]] ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ''ᱯᱟᱪᱮ ᱳᱰᱤᱭᱟ'' ᱟᱨ ''ᱠᱳᱥᱟᱞᱤ'' (ᱠᱳᱥᱞᱤ, ᱠᱳᱥᱟᱞ ᱟᱨ ᱠᱳᱥᱟᱞᱤ)<ref>{{e21|spv}}</ref> ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮᱦᱚᱸ ᱵᱟᱲᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱳᱥᱟᱞᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱦᱟᱹᱞᱤ ᱜᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱢᱰᱟᱠ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱯᱮᱪᱟᱜ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ [[:en:Dakshina Kosala|ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱳᱥᱟᱞ]] ᱠᱟᱴᱷᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱨᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱾{{sfn|Dash|1990|pp=4–5}}{{sfn|G. Sahu|2001|pp=7–8}}
ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱚᱲᱼᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱤᱫ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱧᱮᱞᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱳᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱮ ᱢᱤᱫ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱲᱟᱭᱟ ᱾{{sfn|G.K. Sahu|2002|pp=1–2}} ᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱨᱚᱲᱼᱨᱚᱯᱚᱲ ᱨᱮ ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨᱤ ᱨᱚᱲ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱚᱠ ᱳᱰᱤᱭᱟ ᱜᱮᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{harvtxt|Patel|n.d.}} cited in {{harvtxt|Mathai|Kelsall|2013|p=3}}</ref>
==ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱪᱷᱮᱨ==
ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨᱤ ᱫᱚ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ]] (ᱨᱮᱲᱟᱠᱷᱳᱞ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱷᱤᱥᱟᱱ ᱵᱟᱫᱽ ᱠᱟᱛᱮ), [[ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ]], [[ᱵᱚᱨᱚᱜᱚᱰ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱵᱚᱨᱚᱜᱚᱰ]], [[ᱥᱩᱵᱟᱨᱱᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱩᱵᱟᱨᱱᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ [[ᱵᱚᱞᱟᱝᱜᱤᱨ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱵᱚᱞᱟᱝᱜᱤᱨ]] ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱠᱚ ᱨᱚᱲᱟ ᱾ ᱟᱨᱦᱚᱸ [[ᱱᱩᱣᱟᱯᱚᱰᱟ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱱᱩᱣᱟᱯᱚᱰᱟ]] ᱟᱨ [[ᱵᱚᱣᱫᱷᱚ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱵᱚᱣᱫᱷᱚ]] ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱟᱨ [[ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱰ|ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱨᱼᱥᱩᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱠᱚ ᱨᱚᱲᱟ ᱾<ref name="census2011">{{cite web |title=C-16 Population By Mother Tongue |url=https://censusindia.gov.in/2011census/C-16.html|work=Census of India 2011 |publisher=Office of the Registrar General }}</ref><ref name="2011census">{{cite web |title=C-16 Population By Mother Tongue |url=https://censusindia.gov.in/2011census/C-16/DDW-C16-STMT-MDDS-2100.XLSX|work=Census of India 2011 |publisher=Office of the Registrar General }}</ref>
==ᱚᱞ ᱛᱚᱦᱚᱨ==
ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱚ [[ᱳᱰᱤᱭᱟ ᱪᱤᱠᱤ]] ᱛᱮ ᱠᱚ ᱚᱞᱟ ᱾ ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ [[ᱫᱮᱵᱽᱱᱟᱜᱽᱨᱤ]] ᱪᱤᱠᱤ ᱛᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱚᱵᱮ ᱒᱐ ᱜᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱳᱰᱤᱭᱟ ᱪᱤᱠᱤ ᱛᱮ ᱚᱞ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱳᱰᱤᱭᱟ ᱪᱤᱠᱤ ᱜᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾{{sfn|Mathai|Kelsall|2013|p=3}}
==ᱟᱲᱟᱝ ᱥᱚᱜᱥᱮᱞᱮᱡ ᱥᱟᱬᱮᱥ==
==ᱪᱩᱨᱤᱛ==
==ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱸᱫᱳᱲ==
ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱧᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱸᱫᱳᱲ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱸᱫᱳᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱠᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱨᱟᱹᱞᱟᱱ ᱥᱤᱰᱩᱞ|᱘ ᱟᱱ ᱥᱤᱰᱩᱞ]] ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱚᱪᱚ ᱾<ref>{{Cite web |title=Plea to include Kosli in 8th Schedule of Constitution |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-otherstates/article2475325.ece |access-date=2021-08-03 |archive-date=2013-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105193144/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-otherstates/article2475325.ece |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://orissadiary.com/Shownews.asp?id=29260 |title=Memorandum for Inclusion of Kosli Language in the 8th Schedule of the Indian Constitution |access-date=2021-08-03 |archive-date=2012-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120403004010/http://orissadiary.com/Shownews.asp?id=29260 |url-status=dead }}</ref>
==ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ==
ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨᱤ ᱚᱱᱚᱞ [[ᱫᱮᱵᱽᱜᱚᱰ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱘᱙᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱦᱟᱯᱛᱟᱠᱤᱭᱟᱹ "ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱦᱤᱛᱮᱭᱥᱟᱱᱤ" ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ "ᱢᱚᱫᱷᱩᱥᱩᱫᱷᱚᱱ" ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱟᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ "''ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱚᱱᱪᱚᱞᱟᱨ ᱯᱨᱟᱪᱤᱱ ᱠᱚᱵᱤᱛᱟ''" ᱾
==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ==
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
*{{Cite paper| last = Biswal| first = Tuna| year = 2010| title = Politics of Sambalpuri or Kosali as a dialect of Oriy in Orissa| journal = Language in India| volume = 10| issue = 11| url = http://www.languageinindia.com/nov2010/sambalpuri.pdf| archive-url = https://web.archive.org/web/20210718113521/http://www.languageinindia.com/nov2010/sambalpuri.pdf| archive-date = 2021-07-18| access-date = 2021-08-03| url-status = dead}}
*[http://kddfonline.com/2012/10/10/registered-newspapers-and-magazines-published-in-kosli-language/ Registered newspapers and magazines published in Kosli language] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220122233828/http://kddfonline.com/2012/10/10/registered-newspapers-and-magazines-published-in-kosli-language/ |date=2022-01-22 }}
*{{Cite book| last = Datta| first = S.P.| date = 2002| chapter = Sambalpuri dialect| title = Linguistic survey of India: special studies: Orissa| series = Special studies / Linguistic Survey of India| publisher = Language Division, Office of the Registrar General, India| location = Kolkata| pages = 67–93}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱱᱫᱳᱼᱟᱨᱡᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱤᱱᱫᱳᱼᱟᱨᱡᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ]]
l1rx1h0o9wns42smuvcfmdlj3fcp1yp
ᱜᱩᱡᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ
0
18093
199016
172755
2026-10-12T00:56:30Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
199016
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox language
| name = ᱜᱩᱨᱡᱟᱨᱤ
| altname = ᱜᱳᱡᱽᱨᱤ, ᱜᱩᱨᱡᱟᱨᱤ
| nativename = गुर्जरी, {{nq|گُوجَری}}
| states = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]], [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]], [[ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ]]
| region = [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]], [[ᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱱᱟ]], ᱯᱟᱪᱮ [[ᱩᱛᱛᱟᱹᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱨ]], ᱪᱮᱛᱟᱱ [[ᱠᱷᱟᱭᱵᱚᱨ ᱯᱟᱠᱷᱛᱩᱱᱠᱷᱣᱟ]], ᱮᱛᱚᱢᱼᱥᱟᱢᱟᱝ [[ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ]]
| speakers = ᱑᱐ ᱞᱟᱠᱷ (᱑᱙᱙᱒-᱒᱐᱐᱐)
| date =
| ref = e21
| familycolor = Indo-European
| fam1 = [[ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ|ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ]]
| fam2 = [[ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ]]
| fam3 = [[ᱤᱱᱫᱳᱼᱟᱨᱡᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱤᱱᱫᱳᱼᱟᱨᱡᱚ]]
| fam4 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱤᱱᱫᱳᱼᱟᱨᱡᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱯᱟᱪᱮᱭᱟᱭ]]
| fam5 = ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱᱤ–ᱢᱟᱨᱣᱟᱲᱤ
| fam6 = [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱᱤ]]
| iso3 = gju
| glotto = guja1253
| glottorefname = Gujari
| image = Gojari.png
| imagecaption = [[ᱴᱟᱠᱨᱤ ᱪᱤᱠᱤ|ᱴᱟᱠᱨᱤ]], [[ᱱᱟᱥᱛᱟᱞᱤᱠ ᱪᱤᱠᱤ|ᱱᱟᱥᱛᱟᱞᱤᱠ]] ᱟᱨ [[ᱫᱮᱵᱽᱱᱟᱜᱽᱨᱤ]] ᱛᱮ ''ᱜᱩᱨᱡᱟᱨᱤ'' ᱚᱞ
| imagesize = 180px
| script = [[ᱴᱟᱠᱨᱤ ᱪᱤᱠᱤ|ᱴᱟᱠᱨᱤ]], [[ᱱᱟᱥᱛᱟᱞᱤᱠ ᱪᱤᱠᱤ]], [[ᱫᱮᱵᱽᱱᱟᱜᱽᱨᱤ]]
}}
'''ᱜᱩᱡᱟᱨᱤ''' ᱥᱮ '''ᱜᱩᱨᱡᱟᱨᱤ''' (गुर्जरी, گُوجَری) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[ᱤᱱᱫᱳᱼᱟᱨᱡᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱤᱱᱫᱳᱼᱟᱨᱡᱚ]] ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]], [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]] ᱟᱨ [[ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ]] ᱨᱮᱱ [[ᱜᱩᱨᱡᱟᱨ]] [[ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ]] ᱠᱚᱠᱚ ᱨᱚᱲᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Gojri And Its Relationship With Rajasthani, Etc. |url=http://www.languageinindia.com/april2002/jcsharmagojri.html |access-date=2021-10-22 |archive-date=2017-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170119054009/http://www.languageinindia.com/april2002/jcsharmagojri.html |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web
|url=http://www.koshur.org/Linguistic/5.html
|title=Gujari Language and Identity in Jammu and Kashmir
|author=Dr. R.P. Khatana
|publisher=Kashmir News Network: Language Section (koshur.org)
|access-date=2007-05-31
}}</ref>
ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ [[ᱡᱟᱹᱢᱢᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱨ (ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ)|ᱡᱟᱹᱢᱢᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱨ]], [[ᱦᱤᱢᱟᱪᱚᱞ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[ᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱱᱟ]], [[ᱩᱛᱛᱚᱨᱟᱠᱷᱚᱸᱰ]], [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]], [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]], [[ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ]], [[ᱫᱤᱞᱞᱤ]] ᱟᱨ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱩᱡᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱚ [[ᱡᱟᱹᱢᱢᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱨ (ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ)|ᱡᱟᱹᱢᱢᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱨ]] ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱥᱚᱝᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱩᱨᱩᱭᱟᱱ ᱥᱤᱰᱩᱞ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>In Jammu and Kashmir, Gujari is written right-to-left in an extension of the Persian alphabet, which is itself an extension of the Arabic alphabet. Gujari is associated with the Nastaʿlīq style of Persian calligraphy - http://jktribals.page.tl/Gojri-Language.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180626054413/http://jktribals.page.tl/Gojri-Language.htm |date=2018-06-26 }}, http://www.merinews.com/article/writers-in-jk-seek-constitutional-safeguards-for-gojri/129813.shtml</ref>
ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱚ [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱟᱨ ᱵᱩᱨᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ [[ᱦᱟᱡᱟᱨᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ]], [[ᱢᱟᱞᱟᱠᱟᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱸᱰ]], [[ᱯᱮᱥᱟᱣᱟᱨ ᱠᱷᱚᱸᱰ]], [[ᱟᱡᱟᱫᱽ ᱠᱟᱥᱢᱤᱨ|ᱟᱡᱟᱫᱽ ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱨ]] ᱟᱨ [[ᱜᱤᱞᱜᱤᱛ-ᱵᱟᱞᱛᱤᱥᱛᱟᱱ]] ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱠᱚ ᱨᱚᱲᱼᱟ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱠᱚᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ [[ᱜᱩᱡᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱨᱮᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱜᱩᱡᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱪᱮᱱᱮᱞ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢᱼᱥᱟᱢᱟᱝ [[ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱼᱟ ᱾
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{Incubator|code= gju}}
* Dr. R.P. Khatana. ''[http://www.koshur.org/Linguistic/5.html Gujari Language and Identity in Jammu and Kashmir]''.
* [https://www.jkbose.ac.in/PageDoc/637333975270231122Gojri-1.pdf ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱩᱡᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱯᱚᱛᱚᱵ]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.jkbose.ac.in/PageDoc/637333946528222452Gojri-2.pdf ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱩᱡᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱯᱚᱛᱚᱵ]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.jkbose.ac.in/PageDoc/637334784238357417Gojri-3.pdf ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱩᱡᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱯᱚᱛᱚᱵ]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.jkbose.ac.in/PageDoc/637334837039483025Gojri-4.pdf ᱔ ᱟᱱ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱩᱡᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱯᱚᱛᱚᱵ]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.jkbose.ac.in/PageDoc/637336578466398130Gojri-5th.pdf ᱕ ᱟᱱ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱩᱡᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱯᱚᱛᱚᱵ]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.jkbose.ac.in/PageDoc/637336640602743687Gojri%206th.pdf ᱛᱩᱨᱩᱭᱟᱱ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱩᱡᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱯᱚᱛᱚᱵ]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.jkbose.ac.in/PageDoc/637338176208804159Gojri-8th.pdf ᱤᱨᱟᱹᱞᱟᱱ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱩᱡᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱯᱚᱛᱚᱵ]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱱᱫᱳᱼᱟᱨᱡᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱹᱢᱢᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱫᱮᱵᱽᱱᱟᱜᱽᱨᱤ]]
g7l6sgt44th0ro42ykh1tpmk6be14lb
ᱚᱥᱩᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ
0
18204
199013
197865
2026-10-11T22:52:08Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
199013
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox language
|name=ᱚᱥᱩᱨ
| image = Chotni_Asur.jpg
|nativename=
|states=[[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]
|region=
|ethnicity=[[ᱚᱥᱩᱨ ᱦᱚᱲ|ᱚᱥᱩᱨ]]
|speakers={{sigfig|᱗,᱐᱐᱐|᱑}} (᱓᱐᱐᱗)
|date=
|ref=e18
|familycolor=Austro-Asiatic
|fam1=[[ᱚᱥᱴᱨᱳᱼᱮᱥᱤᱭᱟᱴᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱚᱥᱴᱨᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟᱱ]]
|fam2=[[ᱢᱩᱱᱰᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱢᱩᱱᱰᱟ]]
|fam3=ᱠᱚᱸᱭᱮ
|fam4=ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱲᱤ
|fam5=ᱢᱩᱱᱰᱟᱨᱤᱠ
|iso3=asr
|glotto=asur1254
|glottorefname=Asuri
}}
'''ᱚᱥᱩᱨ''' ᱫᱚ [[ᱚᱥᱴᱨᱳᱼᱮᱥᱤᱭᱟᱴᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱚᱥᱴᱨᱳᱼᱮᱥᱤᱭᱟᱴᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ [[ᱢᱩᱱᱰᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱢᱩᱱᱰᱟ]] ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱚᱥᱩᱨ ᱦᱚᱲ]] ᱠᱚᱠᱚ ᱨᱚᱲᱼᱟ᱾<ref>Chaudhuri, Sarit Kumar & Chaudhuri, Sucheta Sen (2005). Primitive Tribes in Contemporary India: Concept, Ethnography and Demography, Volume 1, pp.50-59. Mittal Publications. {{ISBN|8183240267}} [https://books.google.com/books?id=oG9_QkvmUKMC&pg=PA50&dq=%22asuri%22&hl=en&sa=X&ei=Q9ErUY-ONPGX0gGD8IGIDw&ved=0CF0Q6AEwCTge#v=onepage&q=%22asuri%22&f=false]</ref> [[ᱠᱩᱨᱩᱠᱷ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱛᱮ ᱚᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ [[ᱰᱨᱟᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱰᱨᱟᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱟᱱ]] ᱞᱳᱱ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>Prasad, Narmadeshwar (1961). Land and People of Tribal Bihar, p.305. Bihar Tribal Research Institute, Government of Bihar</ref>
ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱚᱥᱩᱨ ᱨᱚᱲᱼᱦᱚᱲ ᱜᱮ [[ᱪᱷᱳᱴᱳᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱞᱩᱜᱷᱩᱵᱩᱨᱩ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱜᱩᱢᱞᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱷᱟᱰᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱚᱥᱩᱨ ᱦᱚᱲ [[ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱰ|ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]], [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱟᱨ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱠᱚᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>Baskaran, S. G. (2015). Consonant Sequence and Syllable Formation in Asuri. ''Language In India'', ''15''(5), 23-34.</ref>
ᱮᱛᱷᱱᱳᱞᱚᱜᱽ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ [[ᱵᱤᱨᱡᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱤᱨᱡᱤᱭᱟ]] ᱫᱚ ᱚᱥᱩᱨᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱵᱤᱨᱡᱤᱭᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱨᱟᱣ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱮᱭᱟ; ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱲᱟᱭ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱠᱤᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱜᱮᱭᱟ ᱥᱮ ᱵᱟᱝ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ, ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ (᱑᱙᱖᱒:᱓᱑᱔) ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱴᱮᱦᱟᱸᱰ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱱᱰᱟᱨᱥᱚᱱ (᱒᱐᱐᱘:᱑᱙᱕) ᱟᱜ ᱦᱩᱫᱤᱥ ᱡᱮ [[ᱵᱤᱨᱡᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱤᱨᱡᱤᱭᱟ]] (ᱵᱤᱱᱡᱷᱤᱭᱟ) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[ᱤᱱᱫᱳᱼᱟᱨᱡᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱤᱱᱫᱳᱼᱟᱨᱡᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱮᱱᱛᱮᱨᱮᱦᱚᱸ ᱢᱩᱬ ᱚᱥᱩᱨ ᱟᱨ ᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱵᱤᱨᱡᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱚᱥᱩᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱮᱱ ᱜᱮ ᱢᱤᱫ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱜᱩᱥᱴᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ᱾
[[ᱢᱟᱡᱷᱣᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱟᱡᱷᱣᱟᱨ]] ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱦᱟᱹᱯᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱞᱩ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱚᱥᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱓᱕,᱐᱐᱐ ᱨᱚᱲᱼᱦᱚᱲ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱚᱥᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱨᱚᱲᱼᱮᱫ ᱠᱟᱱ ᱨᱩᱯ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾
ᱚᱥᱩᱨᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[:en:Endangered language|ᱟᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>Baskaran, S. Ganesh (2015). Phonemes of Asuri, pp. 60-61. Language In India. [http://www.languageinindia.com/april2015/baskaranasuriphonemes.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211026120202/http://www.languageinindia.com/april2015/baskaranasuriphonemes.pdf |date=2021-10-26 }}</ref> ᱟᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱠᱟ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱚᱞ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱩᱯ ᱜᱮ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱢᱤᱫ ᱨᱚᱲᱼᱨᱚᱯᱚᱲ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>Baskaran, S. Ganesh (2015). Phonemes of Asuri, pp. 60-61. Language In India. [http://www.languageinindia.com/april2015/baskaranasuriphonemes.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211026120202/http://www.languageinindia.com/april2015/baskaranasuriphonemes.pdf |date=2021-10-26 }}</ref> ᱚᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱓᱑ ᱜᱚᱴᱟᱱ [[ᱟᱲᱟᱝᱪᱤᱠᱤ]] ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱟᱜᱮᱼᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱱ "ᱥᱮᱜᱽᱢᱮᱱᱴᱟᱞ" ᱟᱨ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱱ "ᱥᱩᱯᱨᱟ-ᱥᱮᱜᱽᱢᱮᱱᱴᱟᱞ"ᱟᱲᱟᱝᱪᱤᱠᱤ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>Baskaran, S. Ganesh (2015). Phonemes of Asuri, pp. 62. Language In India. [http://www.languageinindia.com/april2015/baskaranasuriphonemes.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211026120202/http://www.languageinindia.com/april2015/baskaranasuriphonemes.pdf |date=2021-10-26 }}</ref> ᱢᱟᱨᱮᱭᱟᱱᱟᱜ ᱨᱮ ᱵᱟᱜᱮᱼᱢᱤᱫ ᱜᱚᱴᱟᱱ ᱠᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱱ ᱨᱟᱦᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>Baskaran, S. Ganesh (2015). Phonemes of Asuri, pp. 62. Language In India. [http://www.languageinindia.com/april2015/baskaranasuriphonemes.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211026120202/http://www.languageinindia.com/april2015/baskaranasuriphonemes.pdf |date=2021-10-26 }}</ref>
==ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱪᱷᱮᱨ==
[[File:Numbers in Asuri language.webm|thumb|A young Asur girl from Gumla district of Jharkhand is singing numbers in her native Asuri language, which is an endangered language.]]
ᱮᱛᱷᱱᱳᱞᱚᱜᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱚᱥᱩᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱚᱲᱼᱮᱫ ᱠᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾
*[[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]]: [[ᱪᱷᱳᱴᱳᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱞᱩᱜᱷᱩᱵᱩᱨᱩ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ [[ᱯᱟᱞᱟᱢᱩ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱠᱚᱸᱭᱮ [[ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱜᱩᱢᱞᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱟᱨ [[ᱞᱚᱦᱟᱨᱫᱟᱜᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
*[[ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱰ|ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]]: [[ᱨᱟᱭᱜᱚᱲ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱟᱨ [[ᱡᱚᱥᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
*[[ᱳᱰᱤᱥᱟ]]: [[ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱥᱚᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
*[[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]]
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱚᱥᱴᱨᱳᱼᱮᱥᱤᱭᱟᱴᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱱᱰᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ]]
n758pmsayw0z5udmigxxh7o1gkyjf3x
ᱥᱟᱝᱞᱤ
0
19074
199036
131714
2026-10-12T10:32:38Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
199036
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = ᱥᱟᱝᱞᱤ
| settlement_type = ᱢᱮᱴᱨᱚᱯᱚᱞᱤᱥ
| image_skyline =
| imagesize =
| image_alt =
| image_caption =
| map_alt =
| map_caption =
| pushpin_map = India
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption =
| coordinates = {{coord|16.853|N|74.583|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| subdivision_name = ᱥᱤᱧᱚᱛ
| subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
| subdivision_name1 = [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]]
| subdivision_name2 = [[ᱥᱟᱝᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱟᱝᱞᱤ]]
| established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ -->
| established_date =
| founder = ᱦᱚᱨᱵᱦᱚᱴ ᱯᱚᱴᱣᱚᱨᱫᱷᱚᱱ
| named_for =
| government_type = ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ
| governing_body = ᱥᱟᱝᱞᱤ-ᱢᱤᱨᱟᱡᱽ-ᱠᱩᱯᱣᱟᱲ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ
| leader_title = ᱢᱮᱭᱚᱨ
| leader_name = ᱫᱤᱜᱽᱵᱤᱡᱚᱭ ᱥᱩᱨᱭᱚᱣᱚᱝᱥᱤ ([[ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱯᱟᱨᱴᱤ|NCP]])
| unit_pref = Metric
| area_footnotes = <ref>{{Cite web |title=Sangli Municipal Corporation |url=http://smkc.gov.in/aboutsmkc.aspx/ |access-date=2021-12-30 |archive-date=2026-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128050550/https://smkc.gov.in/aboutsmkc.aspx/ |url-status=dead}}</ref>
| area_total_km2 = 118.18
| area_rank =
| elevation_footnotes =
| elevation_m = 549
| population_total =
| population_as_of =
| population_footnotes =
| population_metro =
| population_metro_footnotes =
| population_density_km2 = auto
| population_rank =
| population_demonym = ᱥᱟᱝᱞᱤᱠᱟᱨ
| demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ
| demographics1_title1 = ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱮᱛ
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐
| postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code = ᱔᱑᱖᱔᱑᱖<ref>{{Cite web |url=http://www.indiapost.gov.in/pin/ |title=Archived copy |access-date=4 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130906202708/http://www.indiapost.gov.in/pin/ |archive-date=6 September 2013 |df=dmy-all }}</ref>
| area_code = [[Telephone numbers in India|+᱙᱑-᱒᱓᱓]]
| area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ
| registration_plate = MH-10
| blank1_name_sec1 = ᱥᱮᱪᱮᱫ
| blank1_info_sec1 = ᱘᱕.᱙᱓%
| blank1_name_sec2 = [[Climate of India|Climate]]
| blank1_info_sec2 = [[Climatic regions of India|Dry and Arid]] <small>([[Köppen climate classification|Köppen]])</small>
| website = {{URL|sangli.nic.in/}}
| footnotes =
| leader_title2 = ᱰᱤᱯᱴᱤ ᱢᱮᱭᱚᱨ
| leader_name2 = ᱩᱢᱮᱥ ᱯᱟᱴᱤᱞ ([[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ|INC]])
| leader_title3 = ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨ
| leader_name3 = ᱱᱤᱛᱤᱱ ᱠᱟᱯᱚᱰᱱᱤᱥ <ref>{{Cite web|url=https://www.pudhari.news/news/Sangli/Nitin-Kapadnis-as-municipal-commissioner/m/|script-title=hi:महापालिका आयुक्तपदी नितीन कापडनीस | पुढारी|website=www.pudhari.news|trans-title=Nitin Kapadnis as Municipal Commissioner | Leader|access-date=2021-12-30|archive-date=2019-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190817112049/https://www.pudhari.news/news/Sangli/Nitin-Kapadnis-as-municipal-commissioner/m/|url-status=dead}}</ref>
| leader_title4 = ᱥᱚᱸᱥᱚᱫᱽ ᱥᱚᱦᱮᱫ
| leader_name4 = [[ᱥᱚᱱᱡᱚᱭᱠᱟᱠᱟ ᱯᱟᱴᱤᱞ]] ([[ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]])<ref name="Fifteenth Lok Sabha Members Bioprofile">{{cite web|title=Sixteenth Lok Sabha Members Bioprofile|url=http://loksabhaph.nic.in/Members/MemberHomePage.aspx?mpsno=4680|access-date=21 October 2019}}</ref>
| demographics1_info1 = [[ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ]]
| blank2_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ
| blank2_info_sec1 = [[ᱥᱟᱝᱞᱤ (ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ)]]
| blank3_name_sec1 = Civic agency
| blank3_info_sec1 =
| official_name = <!-- Do NOT add any Indic script as per WP:NOINDICSCRIPT -->
}}
[[File:Sangli-ganpati-02.jpg|thumb|'''ᱜᱚᱬᱚᱯᱚᱛᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ''', ''ᱥᱟᱝᱞᱤ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱤᱫᱟᱹᱭ'']]
'''ᱥᱟᱝᱞᱤ''' ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ [[ᱥᱟᱝᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱤᱰᱭᱩᱠᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱢᱚᱥᱞᱟ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱤᱫᱤ ᱛᱮ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite book|last=Benzie|first=F. F.|title=Herbal Medicine: Biomolecular and Clinical Aspects|url=https://archive.org/details/herbalmedicinebi00benz|url-access=limited|year=2011|publisher=CRC Press Taylor and Francis Group|location=Boca Raton, FL 33487-2742, USA|isbn=978-1-4398-0713-2|edition=Second|author2=Sissi Wachtel-Galo|editor=F. F. Benzie|page=[https://archive.org/details/herbalmedicinebi00benz/page/n291 269]|chapter=13: Turmeric, The Golden Spice: From Traditional Medicine to Modern Medicine}}</ref> ᱥᱟᱝᱞᱤ ᱫᱚ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱪᱤᱱᱤ ᱢᱤᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱟᱝᱞᱤ ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱓᱙ᱼ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ, [[ᱯᱩᱱᱮ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱔᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ, [[ᱠᱚᱞᱦᱟᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱕᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱟᱨ [[ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱳᱨ|ᱵᱮᱝᱜᱽᱞᱳᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱖᱕᱓ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧᱟ ᱾ ᱥᱟᱝᱞᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱵᱮᱯᱟᱨ, ᱟᱸᱜᱩᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱤ ᱠᱟᱹᱨᱠᱷᱟᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱓᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱪᱤᱱᱤ ᱠᱟᱹᱨᱠᱷᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱟᱝᱞᱤ ᱢᱤᱨᱟᱡᱽ ᱠᱩᱯᱣᱟᱲ, ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱜᱩᱴ ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱝᱞᱤ ᱢᱤᱨᱟᱡᱽ ᱠᱩᱯᱣᱟᱲ ᱢᱟᱦᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾
ᱥᱟᱝᱞᱤ ᱭᱩᱮ/ᱢᱮᱴᱨᱚᱯᱚᱞᱤᱴᱚᱱ ᱨᱤᱡᱟᱱ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱜᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱱᱟᱶᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱚᱰᱟᱨᱞ ᱥᱚᱲᱚᱠ, ᱢᱩᱬ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ, ᱥᱟᱭᱵᱟᱨ ᱠᱮᱭᱯᱷᱮ, ᱢᱟᱞᱴᱤᱼᱠᱤᱥᱤᱱᱮ ᱭᱟᱜ ᱦᱚᱴᱮᱞ ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱥᱩᱵᱷᱤᱫᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱣᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱢᱤᱨᱟᱡᱽ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱴᱮᱞᱤᱠᱚᱢᱢᱭᱩᱱᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱢᱚᱱᱮᱨᱟᱲᱮᱡ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱦᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱯᱷᱴᱣᱮᱭᱟᱨ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱯᱟᱨᱠ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬ ᱛᱷᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱚᱛᱱᱚᱜ==
ᱥᱟᱝᱞᱤ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ,
==ᱱᱟᱜᱟᱢ==
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
{{ᱥᱟᱝᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱥᱟᱛᱟᱢ}}
{{ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ}}
{{Authority control}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱝᱞᱤ| ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱝᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]]
s8q1dp0rpm6unawrmsh8mref6a9140k
ᱜᱚᱲᱵᱮᱛᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ
0
20061
199015
97473
2026-10-12T00:29:09Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
199015
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university
| name = ᱜᱚᱲᱵᱮᱛᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ
| native_name =
| native_name_lang =
| image =
| image_upright =
| image_alt =
| caption =
| latin_name =
| other_name = <!--or, other_names-->
| former_name =
| motto =
| motto_lang =
| mottoeng =
| top_free_label =
| top_free =
| type = ᱟᱱᱰᱟᱨᱜᱽᱨᱮᱡᱩᱭᱮᱴ [[ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ]]
| established = ᱑᱙᱔᱘; ᱗᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ
| closed = <!-- {{end date|YYYY}} -->
| founder =
| parent =
| affiliation = [[ᱵᱤᱫᱫᱟᱥᱟᱜᱚᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]]
| religious_affiliation =
| academic_affiliation =
| endowment =
| budget =
| officer_in_charge =
| chairman =
| chairperson =
| chancellor =
| president = ᱥᱨᱤ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱬ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱭᱛᱤ
| vice-president =
| superintendent =
| vice_chancellor =
| provost =
| rector =
| principal = ᱰᱨᱹ ᱦᱚᱨᱤᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ
| director =
| dean =
| head_label =
| head =
| academic_staff = ᱒᱕
| administrative_staff =
| students = ᱓᱙᱒᱕ (᱒᱐᱑᱔-᱑᱕)
| undergrad =
| postgrad =
| doctoral =
| other =
| address = ᱜᱚᱲᱵᱮᱛᱟ - ᱦᱩᱢᱜᱚᱲ ᱨᱳᱰ
| city = [[ᱜᱚᱲᱵᱮᱛᱟ]], [[ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱢᱮᱫᱤᱱᱤᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱢᱮᱫᱤᱱᱤᱯᱩᱨ]]
| state = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]]
| province =
| country = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]
| postcode = ᱗᱒᱑᱑᱒᱗
| coordinates = {{coord|22.8499549|N|87.3427248|E|region:IN-WB_type:edu|display=title,inline}}
| pushpin_map = India West Bengal#India
| campus = ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱒᱒ ᱮᱠᱚᱨ
| language =
| free_label =
| free =
| free_label2 =
| free2 =
| colors = <!--or, colours= -->
| athletics =
| sports =
| athletics_nickname = <!--or, sports_nickname= -->
| sporting_affiliations =
| mascot = <!--or, mascots= -->
| sports_free_label =
| sports_free =
| sports_free_label2 =
| sports_free2 =
| website = [http://www.garhbetacollege.in/ ᱜᱚᱲᱵᱮᱛᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ]
| logo = Garhbeta College logo.gif
| logo_size = 150px
| logo_alt = Garhbeta college logo
| footnotes =
}}
'''ᱜᱚᱲᱵᱮᱛᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ''' ᱫᱚ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱢᱮᱫᱤᱱᱤᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱲᱵᱮᱛᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref name=UGC/> [[ᱵᱤᱫᱫᱟᱥᱟᱜᱚᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ, ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮᱫᱚ ᱟᱱᱰᱟᱨᱜᱽᱨᱮᱡᱩᱭᱮᱴ ᱠᱳᱨᱥ ᱪᱟᱞ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web |title=Affiliated College of Vidyasagar University |url=http://vidyasagar.ac.in/affiliated_colleges/affiliated_colleges.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120225200459/http://vidyasagar.ac.in/affiliated_colleges/affiliated_colleges.html |archivedate=25 February 2012 |df=dmy }}</ref>
== ᱱᱟᱜᱟᱢ ==
== ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱹ ᱟᱨ ᱠᱮᱢᱯᱟᱥ ==
== ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱫᱚ [[ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱢᱟᱹᱧᱡᱩᱨ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ]] (ᱭᱩ.ᱡᱤ.ᱥᱤ) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱮᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref name=UGC>[http://www.ugc.ac.in/inside/browse_reco_colleges.php?st=West%20Bengal Colleges in West Bengal, University Grants Commission] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20111116042454/http://www.ugc.ac.in/inside/browse_reco_colleges.php?st=West%20Bengal |date=16 November 2011 }}</ref> ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, [[ᱱᱮᱥᱟᱱᱟᱞ ᱮᱥᱮᱥᱢᱮᱱᱴ ᱮᱱᱰ ᱮᱠᱨᱮᱰᱮᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱭᱩᱱᱥᱤᱞ]] (ᱮᱱ.ᱮ.ᱮ.ᱥᱤ) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱵᱤ ᱜᱽᱨᱮᱰ ᱢᱟᱹᱱ ᱛᱮ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite news|title=List of Institutions Accredited by NAAC in 2014 |url=http://www.naac.gov.in/sites/naac.gov.in/files/accreditation.pdf |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120512054751/http://www.naac.gov.in/sites/naac.gov.in/files/Accreditation.pdf |archivedate=12 May 2012 |df=dmy }}</ref>
== ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ==
=== ᱥᱟᱬᱮᱥ ===
* ᱠᱮᱢᱤᱥᱴᱨᱤ
* ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱥ
* ᱮᱞᱠᱷᱟ ᱥᱟᱬᱮᱥ
* ᱵᱚᱴᱟᱱᱤ
* ᱡᱩᱞᱚᱡᱤ
* ᱥᱟᱭᱠᱚᱞᱚᱡᱤ (ᱢᱚᱱ ᱥᱟᱬᱮᱥ)
* ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱚᱱᱤᱠ
* ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱭᱟᱹᱨᱤ
=== ᱟᱨᱴᱥ ᱟᱨ ᱵᱮᱯᱟᱨ ===
* ᱵᱟᱝᱞᱟ
* ᱤᱝᱞᱤᱥ
* ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ
* ᱱᱟᱜᱟᱢ
* ᱚᱛᱱᱚᱜ
* ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱬᱮᱥ
* ᱧᱮᱱᱮᱞ (ᱯᱷᱤᱞᱚᱡᱚᱯᱷᱤ)
* ᱵᱮᱯᱟᱨ
== ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
*[https://web.archive.org/web/20220208122621/http://www.garhbetacollege.org/ ᱜᱚᱲᱵᱮᱛᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ]
*[http://www.vidyasagar.ac.in/ ᱵᱤᱫᱫᱟᱥᱟᱜᱚᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]
*[http://www.ugc.ac.in/ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱢᱟᱹᱧᱡᱩᱨ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ]
*[http://www.naac.gov.in/ ᱱᱮᱥᱟᱱᱟᱞ ᱮᱥᱮᱥᱢᱮᱱᱴ ᱮᱱᱰ ᱮᱠᱨᱮᱰᱮᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱭᱩᱱᱥᱤᱞ]
{{ᱵᱤᱫᱫᱟᱥᱟᱜᱚᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱵᱤᱫᱫᱟᱥᱟᱜᱚᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱢᱮᱫᱤᱱᱤᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ]]
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ}}
hb9coxw2f668l5vc4i3t6r2cdsqvgqc
ᱤᱥᱟᱱ ᱠᱤᱥᱟᱱ
0
22297
199033
190510
2026-10-12T09:57:18Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
199033
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox cricketer
| name = ᱤᱥᱟᱱ ᱠᱤᱥᱟᱱ
| image = Ishan Kishan.jpg
| caption = ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ ᱠᱤᱥᱟᱱ
| country = ᱫᱤᱥᱚᱢ
| birth_date = {{birth date and age|1998|7|18|df=yes}}
| birth_place = [[ᱯᱟᱴᱱᱟ]], [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ
| height = ᱕ ᱯᱷᱤᱴ ᱖ ᱤᱸᱪ<ref>{{Cite web|first=Tim|last=Wigmore|title=The future is tall|url=https://www.thecricketmonthly.com/story/1298797/the-cricket-monthly---taller-batters-might-dominate-t20-cricket-in-the-future|date=2 February 2022|website=[[Cricinfo]]|quote=Kishan, the more rounded batter, is 5ft 6in.}}</ref>
| nickname = ᱯᱚᱠᱮᱴ ᱰᱟᱭᱱᱮᱢᱚ<ref>{{Cite web |date=2020-11-14 |title=Ishan Kishan - The pocket dynamo conquers the stage |url=https://www.mumbaiindians.com/news/ishan-kishan-the-pocket-dynamo-conquers-the-stage |access-date=2023-01-16 |website=Mumbai Indians |language=en}}</ref>
| batting = ᱞᱮᱸᱜᱟ ᱛᱤ ᱛᱮ
| bowling = ᱡᱚᱡᱚᱢ ᱛᱤ ᱛᱮ ᱞᱮᱜᱽ ᱵᱨᱮᱠ
| role = ᱵᱤᱠᱮᱴ-ᱠᱤᱯᱟᱨ-ᱵᱮᱴᱢᱮᱱ
| club1 = [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚᱞ|ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]]
| year1 = {{nowrap|᱒᱐᱑᱔–ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ}}
| club2 = [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱛ ᱞᱟᱭᱚᱸᱥ]]
| year2 = ᱒᱐᱑᱖–᱒᱐᱑᱗
| club3 = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ]]
| year3 = ᱒᱐᱑᱘–ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ
| international = true
| internationalspan = ᱒᱐᱒᱑–ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ
| onetest =
| testdebutdate =
| testdebutyear =
| testdebutagainst =
| testcap =
| lasttestdate =
| lasttestyear =
| lasttestagainst =
| odidebutdate = ᱑᱘ ᱡᱩᱞᱟᱭ
| odidebutyear = ᱒᱐᱒᱑
| odidebutagainst = ᱥᱨᱤ ᱞᱚᱝᱠᱟ
| odicap = ᱒᱓᱕
| lastodidate = ᱑᱗ ᱡᱩᱞᱟᱭ
| lastodiyear = ᱒᱐᱑᱓
| lastodiagainst = ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ
| odishirt = ᱓᱒
| T20Idebutdate = ᱑᱔ ᱢᱟᱨᱪ
| T20Idebutyear = ᱒᱐᱒᱑
| T20Idebutagainst = ᱤᱝᱞᱮᱱᱰ
| T20Icap = ᱘᱔
| lastT20Idate = ᱑ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ
| lastT20Iyear = ᱒᱐᱒᱓
| lastT20Iagainst = ᱱᱤᱭᱩᱡᱤᱞᱮᱱᱰ
| T20Ishirt = 32
| columns = 4
| hidedeliveries = true
| column1 = ODI
| matches1 = 14
| runs1 = 510
| bat avg1 = 42.50
| 100s/50s1 = 1/3
| top score1 = 210
| catches/stumpings1 = 5/2
| column2 = [[T20 international|T20I]]
| matches2 = 27
| runs2 = 653
| bat avg2 = 25.11
| 100s/50s2 = 0/4
| top score2 = 89
| catches/stumpings2 = 12/2
| column3 = FC
| matches3 = 48
| runs3 = 2,985
| bat avg3 = 38.76
| 100s/50s3 = 6/16
| top score3 = 273
| catches/stumpings3 = 99/11
| column4 = LA
| matches4 = 91
| runs4 = 3,059
| bat avg4 = 37.76
| 100s/50s4 = 5/15
| top score4 = 210
| catches/stumpings4 = 93/11
| date = ᱒᱔ ᱢᱟᱨᱪ
| year = ᱒᱐᱒᱓
| source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/720471.html ESPNCricinfo
}}
'''ᱤᱥᱟᱱ ᱯᱨᱚᱬᱚᱵᱽ ᱠᱤᱥᱟᱱ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱘ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱙᱘) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱴᱤᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱨ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱮ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱤᱠᱮᱴᱠᱤᱯᱟᱨ ᱟᱨ ᱵᱮᱴᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱱᱮᱡᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱫᱚ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱟᱞ ᱤᱝᱞᱮᱱᱰ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱵᱚᱞᱚ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱚᱢᱮᱥᱴᱤᱠ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱫᱚ ᱒᱐᱑᱖ ᱥᱟᱞ ᱟᱱᱰᱟᱨ-᱑᱙ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱟᱯ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱴᱤᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱩᱬᱛᱮᱱ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="India">{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/icc-under-19-world-cup-2016/content/story/954021.html |title=Ishan Kishan to lead India at U19 World Cup |access-date=22 December 2015 |work=ESPNCricinfo}}</ref>
ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱫᱚ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]] ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱱ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ (ODI) ᱢᱮᱪ ᱨᱮ ᱑᱓᱑ ᱵᱚᱞ ᱨᱮ ᱒᱑᱐ ᱨᱟᱱᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱢᱤᱫ ODI ᱡᱚᱲᱟ ᱥᱮᱱᱪᱩᱨᱤ ᱵᱮᱱᱟ ᱭᱤᱡ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱟᱹᱡ ᱩᱢᱚᱨ ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱛᱟᱹᱯᱤᱥ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱟᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱭᱞᱩ ODI ᱥᱮᱱᱪᱩᱨᱤ ᱫᱚ ᱡᱚᱲᱟ ᱥᱮᱱᱪᱩᱨᱤ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="ht-2022">{{Cite web |date=10 December 2022 |title=10 sixes, 24 fours: Full list of records broken by Ishan Kishan during monster knock of 210 in India vs Bangladesh ODI |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/ten-sixes-24-fours-full-list-of-records-broken-by-ishan-kishan-during-his-monster-innings-of-210-vs-bangladesh-101670663294208-amp.html |website=[[Hindustan Times]] |place=New Delhi}}</ref>
==ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱤᱥᱟᱱ ᱠᱤᱥᱟᱱᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱚ ᱑᱘ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱙᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱩᱢᱤᱦᱟᱨ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱯᱨᱚᱬᱚᱵᱽ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱟᱱᱰᱮ ᱫᱚ [[ᱯᱟᱴᱱᱟ]] ᱨᱮ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤᱞᱰᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/profile-of-ishan-kishan-making-of-cricketer-ishan-kishan-7230202/ |title=Making of Ishan Kishan |work=Indian Express |date=16 March 2021 |access-date=16 March 2021}}</ref> ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱮᱥᱚᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱚᱱᱴᱨᱚᱞ ᱵᱚᱨᱰ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱤᱥᱴᱨᱮᱥᱟᱱ ᱢᱩᱫᱫᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱤᱥᱟᱱ ᱫᱚ ᱯᱩᱲᱥᱤ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="IBN Live">{{cite news|last=Kumar|first=Amrendra|url=http://www.ibnlive.com/cricketnext/news/ishan-kishan-is-a-mixture-of-ms-dhoni-and-adam-gilchrist-1180721.html|title=Ishan Kishan is a mixture of MS Dhoni and Adam Gilchrist|access-date=24 December 2015|work=IBN Live cricket next|archive-date=13 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160113185641/http://www.ibnlive.com/cricketnext/news/ishan-kishan-is-a-mixture-of-ms-dhoni-and-adam-gilchrist-1180721.html|url-status=dead}}</ref><ref name="Wisden India">{{cite news |last=Thygarajan |first=Roshan |url=http://www.wisdenindia.com/cricket-article/ishan-kishan-cool-head-shades-dhoni-sehwag-kohli/192215 |title=Ishan Kishan: Cool head with shades of Dhoni, Sehwag and Kohli |access-date=24 December 2015 |work=Wisden India |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224104429/http://www.wisdenindia.com/cricket-article/ishan-kishan-cool-head-shades-dhoni-sehwag-kohli/192215 |archive-date=24 December 2015 |url-status=dead }}</ref>
==ᱰᱚᱢᱮᱥᱴᱤᱠ ᱠᱟᱹᱢᱤ==
᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱠᱤᱥᱟᱱ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱖-᱑᱗ ᱨᱚᱬᱡᱤ ᱴᱨᱚᱯᱤ ᱨᱮ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱒᱗᱓ ᱨᱟᱱᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱱᱟᱣᱟ ᱨᱤᱠᱚᱨᱰᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news | url = http://www.espncricinfo.com/ranji-trophy-2016-17/content/story/1065212.html | title = Ishan Kishan's 273 for Jharkhand | work = ESPN Cricinfo | access-date = 9 November 2016}}</ref><ref>{{cite news | url = http://www.espncricinfo.com/ranji-trophy-2016-17/engine/match/1053573.html | title = Ranji Trophy: Delhi v Jharkhand at Thumba, Nov 5-8, 2016 | work = ESPN Cricinfo | access-date = 9 November 2016}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱒᱐᱑᱗-᱑᱘ ᱨᱚᱬᱡᱤ ᱴᱨᱚᱯᱤ ᱨᱮ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱜᱽᱨᱚᱱᱤ ᱨᱟᱱ-ᱥᱠᱚᱨᱚᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱢᱮᱪ ᱨᱮ ᱔᱘᱔ ᱨᱟᱱ<ref name="Ranji1718">{{cite news |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=12014;team=1636;type=tournament |title=Ranji Trophy, 2017/18: Jharkhand batting and bowling averages |publisher=ESPN Cricinfo |access-date=3 April 2018}}</ref> ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱘-᱑᱙ ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱦᱟᱡᱟᱨᱮ ᱴᱨᱚᱯᱤ ᱨᱮ ᱟᱨᱮ ᱢᱮᱪ ᱨᱮ ᱔᱐᱕ ᱨᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=12591;team=6558;type=tournament |title=Vijay Hazare Trophy, 2018/19 - Jharkhand: Batting and bowling averages |work=ESPN Cricinfo |access-date=18 October 2018}}</ref>
ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤᱫᱚ ᱒᱐᱑᱘-᱑᱙ ᱫᱮᱣᱫᱷᱟᱨ ᱴᱨᱚᱯᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱥᱤ ᱴᱤᱢ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ,<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/1162570.html |title=Rahane, Ashwin and Karthik to play Deodhar Trophy |work=ESPN Cricinfo |access-date=19 October 2018}}</ref> ᱩᱱᱤᱫᱚ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱟᱭᱱᱮᱞ ᱨᱮ ᱥᱮᱱᱪᱩᱨᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web |title=Deodhar Trophy final showcases India's batting riches |url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/25097931/deodhar-trophy-final-showcases-india-batting-riches |access-date=3 January 2019}}</ref> ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱒᱐᱑᱘-᱑᱙ ᱥᱮᱭᱚᱫᱽ ᱢᱩᱥᱛᱟᱠ ᱟᱞᱤ ᱴᱨᱚᱯᱤ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤᱫᱚ ᱡᱟᱹᱢᱢᱩ-ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱱᱟᱵᱟᱫᱽ ᱥᱮᱱᱪᱩᱨᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/26051859/rahul-shukla-five-ishan-kishan-ton-headline-big-jharkhand-win |title=Rahul Shukla five-for, Ishan Kishan ton headline big Jharkhand win |work=ESPN Cricinfo |access-date=22 February 2019}}</ref> ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱢᱮᱪ ᱨᱮ, ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤᱫᱚ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱵᱮᱠ-ᱴᱩ-ᱵᱮᱠ ᱥᱮᱱᱪᱩᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱤᱠᱚᱨᱰ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱱᱟᱵᱟᱫᱽ ᱑᱑᱓ ᱨᱟᱱᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/syed-mushtaq-ali-trophy-t20-ishan-kishan-cracks-second-straight-ton-as-jharkhand-scores-3rd-win/articleshow/68137620.cms |title=Syed Mushtaq Ali Trophy T20: Ishan Kishan cracks second straight ton as Jharkhand scores 3rd win |work=The Times of India |access-date=24 February 2019}}</ref>
ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱑᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤᱫᱚ ᱒᱐᱑᱙-᱒᱐ ᱫᱟᱞᱤᱯ ᱴᱨᱚᱯᱤ<ref>{{cite news |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/27331972/shubman-gill-priyank-panchal-faiz-fazal-lead-duleep-trophy-sides |title=Shubman Gill, Priyank Panchal and Faiz Fazal to lead Duleep Trophy sides |work=ESPN Cricinfo |access-date=6 August 2019}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cricketcountry.com/news/duleep-trophy-2019-shubman-gill-faiz-fazal-and-priyank-panchal-to-lead-duleep-trophy-2019-squad-fixtures-schedule-876560 |title=Duleep Trophy 2019: Shubman Gill, Faiz Fazal and Priyank Panchal to lead as Indian domestic cricket season opens |work=Cricket Country |access-date=6 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806083650/https://www.cricketcountry.com/news/duleep-trophy-2019-shubman-gill-faiz-fazal-and-priyank-panchal-to-lead-duleep-trophy-2019-squad-fixtures-schedule-876560 |archive-date=6 August 2019 |url-status=dead}}</ref> ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱰ ᱴᱤᱢ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱨᱮ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱮ ᱴᱤᱢ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/deodhar-trophy-2019-squads-india-a-india-b-india-c-parthiv-patel-shubman-gill-anuma-vihari-ranchi/article29788595.ece |title=Deodhar Trophy 2019: Hanuma Vihari, Parthiv, Shubman to lead; Yashasvi earns call-up |work=SportStar |date=24 October 2019 |access-date=25 October 2019}}</ref> ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱟᱞ ᱒᱐᱒᱐-᱒᱑ ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱦᱟᱡᱟᱨᱮ ᱴᱨᱚᱯᱤ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱤᱱ, ᱠᱤᱥᱟᱱ ᱫᱚ [[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱑᱗᱓ ᱨᱟᱱᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱔᱒᱒ ᱨᱤᱠᱚᱨᱰ ᱥᱠᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/ishan-kishan-173-runs-94-balls-vijay-hazare-trophy-jharkhand-422-for-9-highest-total-domestic-cricket-50-over-1771252-2021-02-20 |title=Ishan Kishan hits 173 vs MP as Jharkhand post highest total by an Indian domestic side in 50-over cricket |work=India Today |access-date=20 February 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/ishan-kishan-hits-173-jharkhand-smash-highest-ever-total-of-vijay-hazare-trophy-against-madhya-pradesh-101613807883434.html |title=Ishan Kishan hits 173, Jharkhand smash highest-ever total of Vijay Hazare Trophy against Madhya Pradesh |work=Hindustan Times |date=20 February 2021 |access-date=20 February 2021}}</ref>
==ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱨ ᱞᱤᱜᱽ==
᱒᱐᱑᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱠᱤᱥᱟᱱ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱖ ᱟᱭᱤᱯᱤᱮᱞ ᱚᱠᱥᱟᱱ ᱨᱮ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱛ ᱞᱟᱭᱚᱸᱥ ᱮ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱞᱮᱫᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite news|title=List of players sold and unsold at IPL auction 2016|url=http://www.espncricinfo.com/indian-premier-league-2016/content/story/969473.html|accessdate=19 April 2016|work=ESPNcricinfo}}</ref> ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤᱫᱚ ᱒᱐᱑᱘ ᱚᱠᱥᱟᱱ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱞᱮᱫᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="IPL2018">{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/22218394/ipl-2018-player-auction-list-sold-unsold-players |title=List of sold and unsold players |access-date=27 January 2018 |work=ESPN Cricinfo}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱒᱐᱒᱐ ᱥᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱨᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱭᱤᱡ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱩᱱᱤᱫᱚ ᱑᱔ ᱢᱮᱪ<ref>{{Cite news|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=13533;team=4346;type=tournament|title=MI Most Runs in IPL 2020|publisher=Cricinfo|access-date=2023-04-04|archive-date=2022-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115152058/https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=13533;team=4346;type=tournament|url-status=dead}}</ref> ᱨᱮ ᱕᱑᱖ ᱨᱟᱱᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱡᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱪᱷᱟᱠᱠᱟ ᱴᱷᱚᱠᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|date=11 November 2020|title=IPL 2020 Award Winners: Orange Cap, Purple Cap, Fairplay and other award winners|url=https://indianexpress.com/article/sports/ipl/ipl-2020-award-winners-orange-cap-purple-cap-fairplay-and-other-award-winners-7046732/|access-date=11 November 2020|website=The Indian Express|language=en}}</ref>
᱒᱐᱒᱒ ᱟᱭᱤ.ᱯᱤ.ᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱲᱟᱝ, ᱠᱤᱥᱟᱱ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸᱭ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱫᱚ ᱑᱕.᱒᱕ ᱠᱚᱨᱚᱲ (ᱭᱩ.ᱮᱥ. $ ᱑.᱙ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ) ᱛᱮ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱚᱠᱥᱟᱱ ᱨᱮ [[ᱡᱩᱵᱷᱨᱟᱡᱽ ᱥᱤᱝ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱦᱨᱚᱜᱽ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ipl/ipl-auction/ipl-auction-2022-live-updates-day-1/article38413730.ece |access-date=12 February 2022 |title= IPL Auction 2022 highlights: Kishan, Chahar, Iyer top deals of day 1; Avesh becomes most expensive Indian uncapped player|work=Sportstar|date=12 February 2022 |publisher=The Hindu}}</ref>
==ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ==
ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱤᱥᱟᱱ ᱫᱚ ᱤᱝᱞᱮᱱᱰ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱰᱚᱢᱮᱥᱴᱤᱠ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱣᱮᱱᱴᱤ-᱒᱐ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ (ᱴᱤ᱒᱐ᱤ) ᱴᱤᱢ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.bcci.tv/articles/2021/news/150315/india-s-squad-for-paytm-t20i-series-announced |title=India's squad for Paytm T20I series announced |work=Board of Control for Cricket in India |access-date=19 February 2021}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱞ-ᱟᱯ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news|title=Ishan Kishan In the Indian Squad for the T20 series against England|url=https://sixsports.in/india-squad-against-england-for-the-upcoming-t20/|website=sixsports.in|date=22 February 2021|access-date=4 April 2023|archive-date=15 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115152057/https://sixsports.in/india-squad-against-england-for-the-upcoming-t20/|url-status=dead}}</ref> ᱟᱨ ᱩᱱᱤᱫᱚ ᱑᱔ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱓᱒ ᱵᱚᱞ ᱨᱮ ᱕᱖ ᱨᱟᱱᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱵᱚᱞᱚ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name="Debut">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243389.html |title=2nd T20I (N), Ahmedabad, Mar 14 2021, England tour of India |work=ESPN Cricinfo |access-date=14 March 2021}}</ref> ᱩᱱᱤᱫᱚ ᱯᱞᱮᱭᱟᱨ ᱚᱯᱷ ᱫᱟ ᱢᱮᱪ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/56394537 |title=India v England: Virat Kohli & Ishan Kishan shine in second T20 |work=BBC Sport |access-date=14 March 2021}}</ref>
ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤᱫᱚ [[ᱥᱨᱤᱞᱚᱝᱠᱟ]] ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱱ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ (ODI) ᱟᱨ T20I ᱴᱤᱢ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/sri-lanka-vs-india-2021-shikhar-dhawan-to-captain-india-on-limited-overs-tour-of-sri-lanka-1265911 |title=Shikhar Dhawan to captain India on limited-overs tour of Sri Lanka |work=ESPN Cricinfo |access-date=10 June 2021}}</ref> ᱩᱱᱤᱫᱚ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱨᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱡᱷᱚᱜ ᱟᱡᱟᱜ ᱣᱟᱱᱰᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱵᱚᱞᱚ ᱮᱱᱟ, ᱔᱒ ᱵᱚᱞᱚ ᱨᱮ ᱕᱙ ᱨᱟᱱᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1262755.html |title=1st ODI (D/N), Colombo (RPS), Jul 18 2021, India tour of Sri Lanka |work=ESPN Cricinfo |access-date=18 July 2021}}</ref> ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱫᱚ ᱒᱐᱒᱑ ᱟᱭᱤ.ᱯᱤ.ᱮᱞ ᱠᱚᱲᱟ ᱴᱤ᱒᱐ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱟᱯ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱤᱢ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/india-s-2021-t20-world-cup-squad-r-ashwin-picked-ms-dhoni-mentor-1276821 |title=India's T20 World Cup squad: R Ashwin picked, MS Dhoni mentor |work=ESPN Cricinfo |access-date=8 September 2021}}</ref>
ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱠᱤᱥᱟᱱ ᱫᱚ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱡᱷᱚᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ<ref>{{Cite web |title=Shreyas 113*, Kishan 93 give India dominating win in Ranchi and level series 1-1 |url=https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-in-india-2022-23-1327499/india-vs-south-africa-2nd-odi-1327510/match-report |access-date=2022-10-09 |website=ESPNcricinfo}}</ref> ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ODI ᱢᱮᱪ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱢᱮᱪ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱥᱠᱚᱨ ᱙᱓ ᱨᱟᱱᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱒᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱑᱔᱕ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱩᱢᱚᱨ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱟᱹᱡ ᱩᱢᱚᱨ ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱛᱟᱹᱯᱤᱥ ᱥᱠᱚᱨᱤᱡ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱮᱪ ᱨᱮ ᱡᱚᱲᱟ ᱥᱮᱱᱪᱩᱨᱤ ᱾ ᱩᱱᱤᱫᱚ ᱑᱓᱑ ᱵᱚᱞ ᱨᱮ ᱒᱑᱐ ᱨᱟᱱᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ,<ref name=":0">{{Cite web |date=10 December 2022 |title=Ishan Kishan Breaks Chris Gayle's Record, Becomes Fastest Batter to Score Double Century in ODIs |url=https://www.probatsman.com/ind-vs-ban-ishan-kishan-breaks-chris-gayles-record-becomes-fastest-batter-to-score-double-century-in-odis |access-date=10 December 2022 |website=ProBatsman}}</ref> ᱑᱒᱖ ᱵᱚᱞ ᱨᱮ ᱒᱐᱐ ᱨᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱨᱤᱥ ᱜᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱓᱘ ᱵᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱤᱠᱚᱨᱰᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=":0" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱣᱟᱱᱰᱮ ᱥᱮᱱᱪᱩᱨᱤ ᱫᱚ ᱡᱚᱲᱟ ᱥᱮᱱᱪᱩᱨᱤ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ,<ref name=ht-2022 /> ᱟᱨ ᱣᱟᱱᱰᱮ ᱨᱮ ᱡᱚᱲᱟ ᱥᱮᱱᱪᱩᱨᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱭᱤᱡ ᱯᱩᱱᱤᱡ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |title=Ishan Kishan's knock against Bangladesh sees him enter the record books |url=https://www.icc-cricket.com/news/2980520 |access-date=2022-12-10 |website=www.icc-cricket.com |language=en}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
* {{cricinfo|id=720471}}
{{DEFAULTSORT:ᱠᱤᱥᱟᱱ, ᱤᱥᱟᱱ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱙᱘ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱟᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱴᱣᱮᱱᱴᱤ᱒᱐ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱟᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱛ ᱞᱟᱭᱚᱸᱥ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱟᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱴᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱟᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱟᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱣᱤᱠᱮᱴ ᱠᱤᱯᱟᱨ ᱠᱚ]]
2ju24ho3xfgfiruxcbri4did47i6bvw
ᱡᱮᱥᱚᱱ ᱞᱟᱣ
0
24819
199027
127536
2026-10-12T07:30:26Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
199027
wikitext
text/x-wiki
'''ᱡᱮᱥᱚᱱ ᱞᱟᱣ''' ᱫᱚ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰᱤᱝ ᱟᱨᱴᱤᱥᱴ, ᱦᱤᱯ ᱦᱳᱯ ᱥᱴᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱥᱚᱱᱟᱞ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱮᱨᱟ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱮᱰᱩᱴ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫ-ᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱤᱴᱱᱥ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱑ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱘᱕ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱓᱘ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Wiki Biography 2023 g497">{{cite web | title=Jason Luv: Wiki, Bio, Age, Height, Girlfriend, Songs, Net Worth | website=Wiki Biography | date=2023-02-06 | url=https://wikibiography.in/jason-luv-wiki-bio/ | access-date=2023-09-30}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱭᱟᱢᱤ ᱨᱮ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫ-ᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱨ ᱢᱚᱰᱮᱞᱤᱝ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱤᱱᱯᱷᱞᱩᱮᱱᱥᱚᱨ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱟᱨ ᱢᱚᱥᱚᱞ ᱵᱚᱰᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱯᱷᱮᱱ ᱠᱚ ᱨᱮᱱ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱤᱴ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="IMDb 1985 k240">{{cite web | title=Jason Luv — Biography | website=IMDb | date=1985-02-01 | url=https://www.imdb.com/name/nm9623858/bio/ | access-date=2023-09-30}}</ref>
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱑ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱓᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭ-ᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱡᱟᱥᱚᱱ ᱴᱚᱢᱟᱥ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱡᱮᱥᱚᱱ ᱞᱟᱣ ᱛᱮᱜᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱟᱯᱷᱟᱭᱮᱴ, ᱞᱚᱥ ᱮᱱᱡᱮᱞᱥ, ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="Carter 2023 b453">{{cite web | last=Carter | first=David | title=Jason Luv Age, Height, Girlfriend, Wiki, Biography, and More | website=GrandPeoples Universe Of Peoples Biography | date=2023-04-15 | url=https://www.grandpeoples.com/jason-luv/ | access-date=2023-09-30}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟᱱ-ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱢᱟᱦᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱫᱚ ᱟᱠᱵᱚᱨᱤᱭᱚᱥ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ, ᱟᱵᱚ ᱫᱚ ᱡᱮᱥᱚᱱ ᱟᱜ ᱟᱭᱚ-ᱵᱟᱵᱟ, ᱜᱟᱶᱛᱟ, ᱩᱢᱮᱨ, ᱠᱟᱹᱢᱤ, ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ-ᱟ ᱾<ref name="adultfilmdatabase 2023 j741">{{cite web | title=Jason Luv Videos and Movies on DVD & VOD | website=adultfilmdatabase | date=2023-09-30 | url=https://www.adultfilmdatabase.com/actor/jason-luv-74353/ | access-date=2023-09-30}}</ref>
ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱛᱟᱱᱟᱞᱟ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱷᱤᱞᱮ ᱯᱞᱟᱴᱴᱮ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱷᱞᱳᱨᱰᱟ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟ. ᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱠᱟ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱨᱮᱜᱮ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱚᱱᱟ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱫᱚ ᱱᱤᱛ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾
== ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ==
ᱞᱟᱣ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱭᱟᱢᱤ ᱨᱮ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱠᱚᱨᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱮ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱭᱟᱢᱤ ᱨᱮᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱡᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱤᱱᱴᱟᱨᱥᱠᱚᱯ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰᱥ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱨᱚᱲ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱜᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Videosection.com 2021 n531">{{cite web | title=Legs Up Missionary Bbc, Jason Luv Compilation | website=Videosection.com | date=2021-06-21 | url=https://videosection.com/video/45973062 | access-date=2023-09-30}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ: ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ, ᱯᱚᱯ, ᱦᱤᱯ-ᱦᱳᱯ, ᱟᱨ ᱮᱰᱤᱢᱤ ᱮᱢᱟᱱ ᱾ ᱒᱐᱒᱑ ᱨᱮ, ᱡᱮᱥᱚᱱ ᱞᱩᱵᱽ ᱫᱚ ᱤᱱᱥᱴᱟᱨᱜᱟᱢ ᱨᱮᱯ ᱥᱴᱟᱨ ᱴᱳᱨᱤ ᱞᱟᱱᱮᱡᱽ ᱞᱟᱭᱤᱵᱷ ᱨᱮ ᱠᱳᱣᱟᱨᱮᱱᱴᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱮ ᱪᱟᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱱᱳᱵᱷᱟᱢᱮᱱ ᱟᱨ ᱵᱞᱮᱠᱮᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱽᱨᱮᱱᱰ ᱟᱢᱵᱟᱥᱰᱟᱨ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="HD Porn Movies / Xozilla.com c380">{{cite web | title='jason luv hardcore' Search Result / Xozilla.com | website=HD Porn Movies / Xozilla.com | url=https://www.xozilla.com/search/jason-luv-hardcore/ | access-date=2023-09-30}}</ref>
== ᱥᱚᱥᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ==
᱒᱐᱒᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱤᱱᱥᱴᱟᱨᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱗᱐᱐ ᱯᱳᱥᱴ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱓᱘᱒,᱐᱐᱐ ᱜᱟᱱ ᱯᱷᱳᱞᱳᱣᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱘᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱲ ᱜᱮᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱴᱣᱤᱴᱚᱨ ᱮᱠᱟᱶᱩᱴ ᱨᱮ ᱒᱙ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱐,᱕᱐᱐ ᱴᱣᱤᱴ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱓᱕᱑.᱖᱐᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱷᱚᱞᱳᱣᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱮᱥᱵᱩᱠ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱦᱚᱸᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱔᱐,᱐᱐᱐ ᱜᱟᱱ ᱯᱷᱚᱞᱳᱣᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ www.jasonluv.com ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="The Movie Database 1985 z808">{{cite web | title=Jason Luv | website=The Movie Database | date=1985-02-01 | url=https://www.themoviedb.org/person/1959243-jason-luv | access-date=2023-09-30}}</ref>
== ᱞᱤᱥᱴ ==
{| class="wikitable"
|+ Caption text
|-
! ᱩᱨᱩᱢ !! ᱠᱟᱹᱢᱤ
|-
| ᱧᱩᱛᱩᱢ || ᱡᱮᱥᱚᱱ ᱴᱚᱢᱟᱥ
|-
| ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱟᱦᱱᱟ || ᱡᱮᱥᱚᱱ ᱞᱟᱣ
|-
| ᱡᱟᱹᱛᱤ || ᱠᱚᱲᱟ
|-
| ᱠᱟᱹᱢᱤ || ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ
|-
| ᱡᱟᱱᱟᱢ ||᱑ ᱯᱷᱟᱨᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱘᱙
|-
| ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱨᱚᱝ || ᱠᱟᱵᱽᱨᱟ
|-
| ᱩᱥᱩᱞ || ᱑᱙᱗ ᱥᱮᱱᱴᱤᱢᱤᱴᱟᱨ
|-
| ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱠᱩᱲᱤ || ᱮᱱᱰᱨᱤᱭᱟ ᱟᱵᱮᱞᱤ
|-
| ᱵᱟᱹᱦᱩ || ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱵᱟᱝ
|-
| ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ || ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱵᱟᱝ
|}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱞᱠᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱰᱟᱞᱴ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱞᱠᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱮᱰᱟᱞᱴ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱞᱠᱟ]]
tnuwgz80m45m2mop47pfilzhaia9lak
ᱚᱜᱚᱨᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ
0
25079
199011
176890
2026-10-11T22:38:40Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
199011
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox station
| name = ᱚᱜᱚᱨᱛᱟᱞᱟ
| native_name =
| type = ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ ᱟᱨ ᱞᱟᱭᱤᱴ ᱨᱮᱞ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ
| style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ
| image = Agartala_Railway_Station.jpg
| caption = ᱚᱜᱚᱨᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱮᱞ
| address = [[ᱵᱟᱫᱷᱟᱨᱜᱷᱟᱴ]], [[ᱯᱟᱪᱮ ᱛᱨᱤᱯᱩᱨᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱛᱨᱤᱯᱩᱨᱟ]]
| country = ᱥᱤᱧᱚᱛ
| coordinates = {{coord|23|47|34|N|91|16|42|E|type:railwaystation_region:IN|display=inline,title}}
| elevation = {{convert|25|m|ft|0|abbr=on}}
| owned = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]]
| operator = [[ᱠᱚᱧᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]]
| line = [[ᱞᱩᱢᱰᱤᱝ–ᱥᱟᱵᱽᱨᱩᱢ ᱥᱮᱠᱥᱚᱱ]]
| connections = ᱴᱮᱠᱥᱤ, ᱚᱴᱳ ᱨᱤᱠᱥᱟ, ᱵᱟᱦ
| structure = Standard on Ground
| platform = ᱓
| tracks = ᱑᱕<ref name="indiatimes">{{cite web |date= 2016 |url= http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/NFR-to-wind-up-27-metre-gauge-trains-by-Oct-1/articleshow/43650053.cms |title= 6 Months' Time for Broad Gauge Conversion|website=Timesofindia.indiatimes.com|accessdate=2017-08-01}}</ref>
| parking = {{rint|ᱯᱟᱨᱠ}} ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ
| bicycle = {{rint|ᱥᱟᱭᱠᱤᱞ}} ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ
| accessible = {{Accessicon|20px}} ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ
| opened = ᱒᱐᱐᱘
| closed =
| rebuild =
| electrified = ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ
| code = {{Indian railway code
| code = '''AGTL'''
| zone = [[ᱠᱚᱧᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]]
| division = {{rwd|ᱞᱩᱢᱰᱤᱝ}}
}}
| status = ᱠᱟᱹᱢᱤ
| rebuilt = ᱒᱐᱑᱖
| passengers = '''᱑᱕᱐᱐᱐/ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱦᱤᱞᱚᱜ'''
| mpassengers =
| pass_system = {{increase}} {{color|#fc5|high}}
| pass_year =
| pass_percent =
| services =
| map_type = India
| map_dot_label = ᱚᱜᱚᱨᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ
| mapframe = ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ
| route_map = {{ᱞᱩᱢᱰᱤᱝ-ᱥᱟᱵᱽᱨᱩᱢ ᱥᱮᱠᱥᱚᱱ|collapse = yes}}
}}
'''ᱚᱜᱚᱨᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱛᱨᱤᱯᱩᱨᱟ]] ᱨᱮ [[ᱚᱜᱚᱨᱛᱟᱞᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱕.᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱓.᱔ ᱢᱤᱞ) ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ([[ᱜᱩᱣᱟᱦᱟᱴᱤ]], [[ᱟᱥᱟᱢ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ), ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱚᱜᱚᱨᱛᱟᱞᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱱᱮᱴᱣᱟᱨᱠ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.tribuneindia.com/news/nation/tripura-on-broad-gauge-railway-map-link-to-bangladesh-laid/273934.html|title=Tripura on broad-gauge railway map; link to Bangladesh laid|website=Tribune India|accessdate=2017-08-01|archive-date=2017-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20170801162704/http://www.tribuneindia.com/news/nation/tripura-on-broad-gauge-railway-map-link-to-bangladesh-laid/273934.html}}</ref> ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱟᱞ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱔᱑᱓ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱒᱕᱗ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱤᱴᱚᱨ-ᱜᱮᱡᱽ ᱴᱨᱮᱠ ᱥᱟᱶ ᱞᱩᱢᱰᱤᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱒᱐᱑᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱨᱚᱰ-ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱜᱮᱡᱽ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱴᱨᱮᱠ ᱫᱚ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱜᱩᱣᱟᱦᱟᱴᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾
ᱚᱜᱚᱨᱛᱟᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱠᱥᱴᱨᱤᱢ ᱮᱛᱚᱢ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱥᱟᱵᱽᱨᱩᱢ ᱥᱮᱫ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱨᱮᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱓ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱒᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ, ᱪᱩᱨᱟᱭᱵᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱠᱚᱧᱮ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽᱨᱚᱢ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ (ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱧᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱴᱨᱮᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱕᱓ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱙᱕ ᱢᱤᱞ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
==ᱱᱟᱜᱟᱢ==
᱑᱘᱕᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱩᱯᱚᱢᱚᱦᱟᱫᱤᱯ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱮᱡ ᱥᱮᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱚᱧᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱢᱟᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱑᱙ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱗᱔ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱠᱩᱢᱟᱨᱜᱚᱲ–ᱚᱜᱚᱨᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱑᱙᱙᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱮᱪ ᱰᱤ ᱫᱮᱵᱮᱜᱚᱣᱰᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱨᱚᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱵᱽᱫᱷᱟᱱ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱚᱜᱚᱨᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱔᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱮ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱞᱮᱫᱟ ।
==ᱵᱮᱱᱟᱣ==
ᱛᱨᱤᱯᱩᱨᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱜ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, NFR ᱫᱚ ᱫᱷᱟᱞᱟᱭ ᱟᱨ ᱯᱟᱪᱮ ᱛᱨᱤᱯᱩᱨᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱞᱳᱝᱜᱽᱛᱷᱟᱨᱟᱭ ᱜᱷᱟᱹᱴᱤ, ᱵᱟᱨᱟᱢᱩᱨᱟ ᱟᱨ ᱚᱛᱷᱚᱨᱟᱢᱩᱨᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱴᱩᱱᱮᱞ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱜᱚᱨᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱞ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱙᱐᱐ ᱠᱳᱴᱤ ᱴᱟᱠᱟ (᱑᱙᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ) ᱮ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑,᱙᱖᱒ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱖,᱔᱓᱗ ᱯᱷᱩᱴ) ᱞᱳᱝᱜᱽᱛᱷᱟᱨᱟᱭ ᱴᱩᱱᱮᱞ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱨᱮᱞ ᱴᱩᱱᱮᱞ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=worldjute.com>{{cite web|last=The Economic Times|title=Agartala comes up on Indian railway map|url=http://www.worldjute.com/wj_railjanjun08.html|work=Indian Railways News January -June 2008|publisher=Worldjute.com|accessdate=12 April 2013}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱚᱨ ᱩᱡᱽᱡᱭᱚᱭᱚᱱᱛᱤ ᱯᱮᱞᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱵᱨᱚᱰ-ᱜᱮᱡᱽ==
ᱚᱜᱚᱨᱛᱟᱞᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱑᱖ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱨᱚᱰ-ᱜᱮᱡᱽ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮ ᱞᱩᱢᱰᱤᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱞᱪᱚᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱢᱤᱴᱚᱨ-ᱜᱮᱡᱽ ᱴᱨᱮᱠ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤ.ᱡᱤ. ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱑᱕ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱚᱜᱚᱨᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱓᱑ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱑᱖ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱥᱩᱨᱮᱥ ᱯᱨᱚᱵᱷᱩ ᱚᱜᱚᱨᱛᱟᱞᱟ-ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ 'ᱛᱨᱤᱯᱩᱨᱟ ᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ' ᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱵᱨᱚᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱘ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱗ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱚᱜᱚᱨᱛᱟᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱨᱟᱡᱽᱫᱷᱟᱱᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
==ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ==
ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]] ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱧᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱜᱚᱨᱛᱟᱞᱟ ᱟᱨ ᱟᱠᱷᱳᱣᱨᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱒᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱑᱓ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱢᱮᱢᱳᱨᱟᱱᱰᱟᱢ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Work-on-Agartala-Akhaura-rail-link-to-commence-soon/articleshow/36756922.cms|title=Work on Agartala-Akhaura rail link to commence soon |newspaper=The Times of India|date=18 June 2014 |accessdate=2017-08-01}}</ref> ᱴᱨᱮᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱕᱐᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱚᱱ ᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱨᱮᱠ ᱫᱚ ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱟᱴᱨᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱨᱚᱰ-ᱜᱮᱡᱽ ᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱴ ᱨᱮ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱭᱥᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱞᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱨᱚᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://zeenews.india.com/news/nation/agartala-akhaura-rail-link-work-to-start-soon_850576.html|title=Agartala-Akhaura rail link work to start soon|date=24 May 2013|website=Zeenews India|accessdate=2017-08-01}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱯᱷᱚᱸᱰ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱫᱚ ᱒᱗᱑ ᱠᱳᱴᱤ ᱴᱟᱠᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
* [https://nfr.indianrailways.gov.in/ ᱠᱚᱧᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231019162500/https://nfr.indianrailways.gov.in/ |date=2023-10-19 }}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱚᱜᱚᱨᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱪᱮ ᱛᱨᱤᱯᱩᱨᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱞᱩᱢᱰᱤᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]]
korir8d6wbba3wnntu6s7i9wkxwwv1e
ᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱚᱯᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ
0
25128
199034
198959
2026-10-12T10:14:20Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
199034
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university|name=ᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱚᱯᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ|native_name=|image=IGNOU logo.svg|caption=[[Logo]] of IGNOU|motto=''The People's University''|established={{start date and age|1985||}}|type=[[Public university]]|chancellor=[[President of India]]|vice_chancellor=Nageshwar Rao<ref>{{Cite web |date=2018-07-26 |title=IGNOU appoints Nageshwar Rao as new VC |url=https://indianexpress.com/article/education/ignou-appoints-nageshwar-rao-as-new-vc-5277955/ |access-date=2022-07-21 |website=The Indian Express |language=en}}</ref>|students=Cumulative enrolment of nearly 4.3 million<ref name="Profile of IGNOU - Preamble">{{cite web|url=http://www.ignou.ac.in/ignou/aboutignou/profile/2 |title=Profile of IGNOU - Preamble |publisher=Indira Gandhi National Open University |access-date=10 January 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627083334/http://www.ignou.ac.in/ignou/aboutignou/profile/2 |archive-date=27 June 2020 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite news |title=In 9 yrs, number of SC students at Ignou rose by 248%, STs by 172% |url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/education/in-9-yrs-number-of-sc-students-at-ignou-rose-by-248-sts-by-172/articleshow/71572573.cms |first1=Manash Pratim |last1= Gohain |date=14 October 2019 |access-date=17 January 2021 |newspaper=[[The Times of India]] }}</ref><!-- Please do not change without a reliable source -->|city=ᱢᱟᱭᱫᱟᱱ ᱜᱟᱨᱦᱤ|state=[[ᱫᱤᱞᱞᱤ]]|country=[[India]]|free_label=ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱞᱢᱟ|free=᱖᱗|colours=Deep Sky Blue {{Colour box|#00ADF2}}|website={{URL|http://www.ignou.ac.in}}}}
[[Category:Articles using infobox university]]
IGNOU ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱚᱯᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱣᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱫᱟᱱ ᱜᱟᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱤᱪᱷᱱᱟᱹᱣ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱾ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱨᱮᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ {{Indian Rupee}} ᱒᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱴᱟᱠᱟ ᱵᱟᱡᱮᱴ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱫᱚ 1985 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱨᱮ ᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱚᱯᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱮᱠᱴ ᱑᱙᱘᱕ (IGNOU ᱮᱠᱴ ᱑᱙᱘᱕) ᱯᱟᱥ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱒᱐ ᱠᱳᱴᱤ ᱴᱟᱠᱟ ᱵᱟᱡᱮᱴ ᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ <ref name="Act">{{Cite web |title=Indira Gandhi National Open University, 1985 |url=http://mhrd.gov.in/sites/upload_files/mhrd/files/IGNOUACT-1985.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120417134753/http://mhrd.gov.in/sites/upload_files/mhrd/files/IGNOUACT-1985.pdf |archive-date=17 April 2012 |access-date=17 May 2012 |publisher=Government of India}}</ref>IGNOU ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱪᱟᱪᱟᱞᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱜᱩᱴ ᱔ ᱠᱳᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱣᱟᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱾<ref>[https://books.google.com/books?id=IkL2DwAAQBAJ&pg=PA103 Creating Accessible Online Instruction Using Universal Design Principles: A LITA Guide], p. 103, Brady Lund, Rowman & Littlefield.</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.deccanherald.com/content/336778/constant-learning-through-distance-education.html|title=Constant learning through distance education|date=6 June 2013|work=Deccan Herald|access-date=29 July 2013}}</ref>
[[IGNOU]] ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱟᱨ ᱚᱯᱮᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ , ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱦᱤᱸᱥ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱱᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱣ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱟᱨ ᱚᱯᱮᱨᱟᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱩᱡᱚᱥ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱫᱩᱠ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱱᱫᱩᱨᱤ ᱥᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱩᱫᱜᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ <ref name=":0" />ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱛᱚᱞᱟᱥ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱧᱪᱟᱣ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱧᱮᱞ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ <ref name=":0">{{Cite web |title=About IGNOU |url=http://www.ignourcblr.in/aboutus.html |access-date=29 July 2013 |archive-date=6 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181206080729/http://www.ignourcblr.in/aboutus.html |url-status=dead }}</ref>IGNOU ᱨᱮ SAARC ᱠᱚᱱᱥᱳᱨᱛᱤᱭᱟᱢ ᱚᱱ ᱚᱯᱮᱱ ᱟᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱯᱚᱲᱦᱚᱱ (SACODiL) ᱟᱨ ᱜᱳᱞᱟᱵᱷᱮᱞ ᱢᱮᱜᱟ ᱤᱭᱩᱱᱩᱭᱤᱥᱴᱨᱤᱥ ᱱᱮᱴᱳᱣᱟᱨᱠ (GMUNET) ᱼ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱠᱟᱨᱮᱴᱟᱭᱮᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ , ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ UNESCO ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
ᱤᱜᱱᱳ ᱫᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱵᱤᱥᱚᱱᱛᱚᱨᱚᱱ ᱦᱚᱨᱟ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱠᱚᱧᱮ, ᱮᱛᱚᱢ, ᱥᱟᱢᱟᱝ, ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝᱼᱠᱚᱧᱮ ᱾ <ref>{{Cite web |last=CORRESPONDENT |first=A. SPECIAL |title=Success story |url=https://frontline.thehindu.com/other/advertorial/article30176187.ece |access-date=2020-09-08 |website=Frontline |language=en}}</ref>ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱳᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ , [[ᱯᱚᱱᱰᱤᱪᱮᱨᱤ]] , [[ᱟᱱᱰᱟᱢᱟᱱ ᱟᱨ ᱱᱤᱠᱚᱵᱚᱨ ᱯᱩᱧᱡᱤᱰᱷᱤᱯ|ᱟᱱᱫᱟᱢᱟᱱ ᱟᱨ ᱱᱤᱠᱳᱵᱚᱨ ᱰᱷᱤᱯᱠᱚ]] ᱟᱨ [[ᱞᱟᱠᱷᱭᱟᱫᱤᱯ|ᱞᱚᱠᱠᱷᱚᱫᱤᱯ ᱾]] ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱫᱚᱯᱛᱚᱨ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽᱨᱮ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱫᱚ ᱠᱮᱨᱚᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱩᱨᱩᱵᱚᱱᱚᱛᱚᱯᱩᱨᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱳᱨᱥᱳᱯᱳᱨ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱢᱚᱱᱛᱨᱚᱡ ᱫᱚ ᱚᱯᱟᱨᱮᱱ ᱟᱨ ᱰᱤᱥᱴᱮᱱᱥ ᱮᱞᱟᱨᱱᱤᱝ ᱟᱨ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱳᱨᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱰᱨᱟᱯᱷᱚᱴ ᱟᱹᱨᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱭᱡᱤᱱᱳ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[''[[ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ|<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2013)">citation needed</span>]]'']</sup><ref>{{Cite web |title=IGNOU - Announcements - Latest - New Education Policy: Survey on Open and Distance Learning and Online Courses |url=http://ignou.ac.in/ignou/bulletinboard/announcements/latest/detail/New_Education_Policy_Survey_on_Open_and_Distance_Learning_and_Online_Courses-1676 |access-date=2015-10-11 |website=ignou.ac.in |archive-date=2015-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150930111555/http://ignou.ac.in/ignou/bulletinboard/announcements/latest/detail/New_Education_Policy_Survey_on_Open_and_Distance_Learning_and_Online_Courses-1676 |url-status=dead}}</ref>ᱠᱳᱨᱥ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱮᱢᱞᱮᱫ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱟᱭᱡᱤᱱᱳ ᱫᱚ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱭᱡᱤᱱᱩ ᱫᱚ ᱨᱮᱴᱤᱞᱟᱟᱨᱥ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ (ᱟᱨᱟᱭ) ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱨᱮᱴᱮᱞ ᱰᱤᱥᱴᱮᱱᱥ ᱮᱞᱟᱨᱱᱤᱝ ᱠᱳᱥᱨᱮ ᱵᱤ ᱵᱤ ᱮ ᱾ ᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/education/news/Retail-through-distance-mode/articleshow/2295768.cms|title=Retail through distance mode|work=[[The Times of India]]}}</ref>
ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ BA, BAVTM, BCOM, BSC, ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱮᱼᱵᱮᱹᱞᱮᱡᱟᱨ ᱰᱜᱽᱨᱤ ᱠᱳᱨᱥ ᱨᱮ CBCS ᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱱᱟᱣᱟ CBCS ᱦᱚᱨᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱥᱮᱢᱮᱥᱴᱟᱨ ᱦᱚᱨᱟ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱨᱟᱛᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱦᱳᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
== ᱱᱟᱜᱟᱢ ==
ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱢᱚᱱᱛᱨᱚᱡᱚᱠ ᱫᱟᱯᱟᱱᱥᱩ ᱥᱚᱨᱢᱟ ᱛᱚᱛᱩᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱢᱚᱱᱛᱨᱚᱡᱩᱠᱛᱚ , ᱤᱭᱩᱡᱤᱥᱤ ᱟᱨ ᱤᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱳ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱳᱯᱳᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱛᱮ ' ᱚᱯᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱟᱭᱢᱮᱨᱟᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱮᱱᱟᱢᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱨᱟᱢᱚᱥ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱚᱯᱮᱞ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱗᱔ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱚᱯᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱮᱱᱮᱢ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱚᱣᱦᱚᱨᱞᱟᱞ ᱱᱮᱦᱮᱨᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱ ᱩᱱᱚᱠᱛᱚ ᱡᱚᱜᱚᱼᱪᱟᱱᱥᱮᱞᱟᱨ ᱡᱤᱼᱯᱟᱨᱛᱷᱟᱥᱟᱨᱛᱷᱤ ᱾
ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱦᱩᱭᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱠᱚ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱴᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ , ᱡᱟᱦᱟᱸᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱜᱚᱴᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱨᱼᱥᱟᱢᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱦᱟᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱭᱟᱹ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱚᱯᱟᱨᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱪᱟᱪᱟᱞᱟᱣ ᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ , ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟᱼᱱᱚᱭᱟᱨᱚᱱ ᱦᱚᱨᱟ , ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱪᱷᱟᱹᱲ , ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱩᱯᱟᱹᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ , ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱳᱟᱨ ᱜᱳᱨᱩᱯ ᱨᱮᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ , ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ , ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱯᱟᱹᱭ , ᱥᱮᱪᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱭᱟᱹᱱ ᱡᱳᱜᱟᱡᱳᱜ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱾ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱨᱟᱢᱚᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱚᱯᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱰᱨᱟᱯᱷᱚᱴ ᱵᱤᱞ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ , ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱚᱡᱮᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱵᱤᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
{| class="toccolours" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float:right; margin-left:1em; font-size:85%; background:#ffc; color:black; width:20em; max-width:25%;"
! style="background:#ccc;" |ᱩᱯᱚ ᱪᱮᱱᱥᱮᱞᱟᱨ ᱾
|-
| style="text-align: left;" |
* ᱡᱤ ᱨᱟᱢ ᱨᱮᱰᱤ ᱾ 1985ᱼ90
* ᱵᱷᱤ ᱥᱤ ᱠᱩᱞᱟᱱᱰᱟᱭᱟᱢᱚᱭ 1990ᱼ1995
* ᱨᱟᱢ ᱡᱤ ᱛᱚᱠᱳᱣᱟᱞᱮ 1995ᱼ1998
* ᱮᱹᱰᱞᱤᱭᱩ ᱠᱷᱟᱱ 1998ᱼ2001
* ᱮᱭᱤᱪᱹᱯᱤ ᱰᱤᱥᱠᱤᱛᱛᱚ 2001ᱼ2006
* ᱵᱷᱤ ᱮᱱ ᱨᱟᱡᱮᱥᱠᱷᱚᱨᱚᱱ ᱯᱮᱞᱤ 2006ᱼ2011
* ᱮᱢ ᱮᱥᱞᱟᱢ 2011ᱼ12
* ᱜᱳᱯᱤᱱᱟᱛ ᱯᱨᱚᱫᱟᱱ 2012ᱼ2013
* ᱮᱢ ᱮᱥᱞᱟᱢ 2013ᱼ2017
* ᱱᱟᱜᱮᱥᱥᱚᱨ ᱨᱟᱣᱼ18 ᱼ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱾
|}
[[ᱨᱮᱫ:IGNOUGATE.jpg|thumb|ᱱᱟᱣᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱾]]
᱑᱙᱘᱕ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱚᱯᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱚᱯᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱢᱚᱱᱛᱨᱚᱡ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱢᱤᱴᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱮᱯᱳᱨᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱴᱮᱦᱟᱴ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱯᱟᱨᱞᱤᱭᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱵᱤᱞ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱕ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱜᱚᱥᱴ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱞᱤᱭᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱜᱮ ᱵᱤᱞ ᱫᱚ ᱯᱟᱥ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱛᱮ ᱒᱐ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱘᱕ ᱨᱮ ᱜᱚᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱤᱱᱫᱤᱨᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱚᱯᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
᱑᱙᱘᱙ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛᱨᱮ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱥᱟᱵᱟᱫ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱦᱳᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱩᱱᱠᱩᱭᱟᱜ ᱰᱤᱯᱞᱳᱢᱟ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱰᱤᱣᱳ ᱟᱨ ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ [[IGNOU]] ᱚᱰᱤᱣᱼᱵᱷᱤᱰᱤᱣ ᱠᱳᱨᱥ ᱟᱨ 1992 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱷᱟᱹᱲ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱚ ᱞᱮᱠᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱭᱡᱤᱱᱳ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾
᱑᱙᱙᱙ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ,[[IGNOU]] ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱵᱷᱟᱨᱪᱩᱭᱮᱞ ᱠᱮᱢᱯᱟᱥ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ , ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱴ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱠᱚᱢᱯᱤᱭᱩᱴᱟᱨ ᱟᱨ ᱛᱚᱛᱛᱷᱚ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱠᱳᱨᱥ ᱮᱢᱚᱜ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>Newsbytes: [http://findarticles.com/p/articles/mi_m0HDN/is_1999_July_6/ai_55097055 IGNOU Launches First Virtual University in India]{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, 6 July 1999 (URL last accessed on 29 April 2007)</ref>
᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱤᱜᱽᱱᱩ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱓ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱟᱨ ᱔᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ UAE, UK, Qatar, Kuwait, Oman, Bahrain, Saudi Arabia, Seychelles, Mauritius, Maldives, Ethiopia, Namibia, Kenya, Myanmar, Vietnam, Singapore, Indonesia, Malaysia, China, Nepal, Sri Lanka, Kyrgyzstan, Afghanistan, Fiji, France, Ghana, Gambia, Sierra Leone, Madagascar, Liberia, West Indies, Samoa, Lesotho, Malawi, Switzerland, Nigeria, Mongolia, and Zambia ᱾
== ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ==
IGNOU ᱫᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ "ᱢᱚᱰᱟᱨᱱ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ" (MILs) ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ: ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ, ᱢᱚᱨᱟᱴᱷᱤ, ᱳᱰᱤᱭᱟ, ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱤ, ᱛᱟᱢᱤᱞ, ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ, ᱟᱥᱟᱢᱤᱥ, ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱵᱷᱳᱡᱽᱯᱩᱨᱤ, ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ, ᱠᱚᱱᱱᱚᱰᱟ, ᱠᱟᱥᱢᱤᱨᱤ, ᱢᱤᱴᱟᱭᱤ (ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨᱤ) ᱟᱨ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱾<ref>{{Cite web |last=ANI |date=2023-02-16 |title=Kashmiri language introduced by IGNOU at under graduate level |url=https://theprint.in/india/kashmiri-language-introduced-by-ignou-at-under-graduate-level/1375099/ |access-date=2023-03-19 |website=ThePrint |language=en-US |quote=In addition to these disciplines, the School has an elective basket of Modern Indian Languages on offer to undergraduates: Malayalam, Marathi, Odiya, Punjabi, Tamil, Telugu, Assamese, Bengali, Bhojpuri, Gujarati, Kannada, Kashmiri, Manipuri and, Nepali.}}</ref>
== ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱚ ==
ᱤᱜᱽᱱᱳ ᱨᱮ ᱒᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱟᱨ ᱕᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱡᱳᱜᱟᱡᱳᱜᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱑᱘᱔᱓ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱟᱨ ᱒᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱾ <ref>{{Cite web |title=RC: |url=http://www.ignou.ac.in/ignou/aboutignou/regional/about |access-date=2023-10-22 |archive-date=2023-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231022131155/http://www.ignou.ac.in/ignou/aboutignou/regional/about |url-status=dead }}</ref>ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱥᱲᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽᱨᱮ ᱯᱨᱟᱭ<unk> 20%<unk> ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱟᱭᱡᱤᱱᱳ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ <ref>IGNOU Website: [http://www.ignou.ac.in/ – IGNOU] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091024074312/http://www.ignou.ac.in/ |date=2009-10-24 }}</ref></unk></unk>ᱟᱭᱡᱤᱱᱳ ᱒᱒᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱥᱟᱨᱴᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱴᱼᱰᱤᱞᱢᱳᱢᱟ ᱟᱨ ᱰᱮᱡᱮᱨᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱳᱥᱥ ᱾
{| class="wikitable"
!ᱟᱥᱲᱟ
!ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ
|-
|ᱥᱩᱠᱩᱞ ᱚᱯᱷ ᱦᱤᱭᱩᱢᱮᱱᱴᱤᱥ ᱾
|ᱯᱨᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱠᱳᱥᱟᱞᱡᱚ (ᱠᱳᱥᱚᱞ ᱯᱟᱱᱣᱟᱨ) ᱾
|-
|ᱥᱟᱡᱚᱥᱟᱞᱚ ᱥᱟᱧᱪᱟᱣ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ
|ᱰᱚᱠᱛᱟᱨ ᱥᱩᱦᱟᱥ ᱥᱮᱴᱜᱳᱵᱷᱚᱠᱟᱨ
|-
|ᱥᱩᱠᱩᱞ ᱚᱯᱷ ᱥᱟᱭᱮᱱᱥ
|ᱯᱨᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱢᱤᱱᱚᱞ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱾
|-
|ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱾
|ᱯᱨᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱥᱤ ᱵᱤ ᱥᱟᱨᱢᱟ ᱾
|-
|ᱥᱩᱠᱚᱞ ᱚᱯᱷ ᱠᱤᱭᱩᱱᱴᱤᱵᱷᱤᱱᱮᱴ ᱮᱰᱩᱭᱮᱥᱚᱱ
|ᱯᱨᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱨᱮᱠᱷᱟ ᱮᱥ ᱥᱮᱱ
|-
|ᱮᱥᱠᱩᱞ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱨᱝ ᱮᱱᱰ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱤᱜ
|ᱯᱨᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱚᱥᱤᱥ ᱟᱜᱚᱨᱵᱟᱞ ᱾
|-
|ᱥᱠᱩᱞ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱢᱮᱱᱴ ᱮᱥᱴᱤᱫᱤᱡᱽ
|ᱯᱚᱨᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱮᱢ ᱮᱥ ᱥᱮᱱᱚᱢ ᱨᱟᱡᱩ ᱾
|-
|ᱥᱩᱠᱚᱞ ᱚᱯᱷ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱥᱟᱭᱮᱱᱥ
|ᱯᱨᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱨᱩᱪᱤᱠᱟ ᱠᱩᱵᱟ ᱾
|-
|ᱥᱩᱠᱚᱞ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱯᱤᱭᱩᱴᱟᱨ ᱮᱱᱰ ᱤᱱᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱭᱮᱱᱥ
|ᱯᱨᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱯᱤ ᱵᱷᱮᱱᱠᱟᱛᱟ ᱥᱩᱨᱮᱥ
|-
|ᱪᱟᱥ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ
|ᱰᱚᱠᱛᱟᱨ ᱯᱚᱨᱵᱷᱤᱱ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱡᱚᱭᱤᱱ
|-
|ᱟᱹᱱ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ
|ᱯᱨᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱥᱵᱚᱛᱤ ᱯᱮᱛᱨᱟ
|-
|ᱥᱩᱠᱚᱞ ᱚᱯᱷ ᱡᱮᱱᱟᱞᱤᱡᱚᱢ ᱮᱱᱰ ᱱᱤᱭᱤ ᱢᱮᱰᱤᱭᱟ ᱮᱥᱴᱤᱫᱤᱡᱽ
|ᱯᱨᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱠᱮᱹ ᱮᱥ ᱟᱨᱩᱞ ᱥᱮᱞᱵᱷᱟᱱ
|-
|ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱡᱳᱜᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱤᱪᱷᱱᱟᱶ ᱾
|ᱯᱨᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱦᱤᱢᱫᱨᱤ ᱨᱟᱭ ᱾
|-
|ᱥᱩᱠᱚᱞ ᱚᱯᱷ ᱴᱩᱨᱤᱡᱚᱢ ᱦᱳᱥᱤᱯᱮᱞᱴᱤ ᱥᱟᱨᱵᱷᱤᱥ ᱢᱮᱱᱮᱡᱢᱮᱱᱴ
|ᱯᱨᱚᱠᱷᱟᱨ ᱯᱚᱨᱢᱤᱛᱟ ᱥᱩᱠᱞᱟᱵᱟᱭᱫᱽᱭᱟ
|-
|ᱥᱩᱠᱚᱞ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱴᱟᱨᱰᱤᱥᱤᱯᱞᱤᱱᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱴᱨᱮᱱᱥᱼᱰᱤᱥᱤᱯᱞᱤᱱᱚᱨᱤ ᱮᱥᱴᱤᱫᱤᱡᱽ
|ᱯᱨᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱥᱟᱪᱤ ᱥᱟᱦᱚ ᱾
|-
|ᱥᱩᱠᱩᱞ ᱚᱯᱷ ᱥᱳᱥᱤᱞ ᱳᱣᱟᱨ
|ᱯᱨᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱨᱳᱡᱽ ᱱᱟᱢᱵᱤᱭᱟᱠᱤᱠᱚᱢ ᱾
|-
|ᱵᱷᱚᱠᱮᱥᱚᱱᱮᱞ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱾
|ᱯᱚᱨᱯᱷᱤᱥᱟᱨ (ᱰᱤᱠᱟᱨᱟᱨ ᱟᱨ ᱮᱥ ᱯᱤ ᱥᱤᱝ)
|-
|ᱮᱥᱠᱩᱞ ᱚᱯᱷ ᱮᱠᱥᱴᱮᱱᱥᱚᱱ ᱮᱱᱰ ᱰᱮᱵᱷᱮᱞᱯᱢᱮᱱᱴ ᱮᱥᱴᱰᱤᱡᱽ
|ᱯᱨᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱱᱮᱦᱚᱞ ᱮ ᱯᱷᱚᱨᱩᱠᱤ
|-
|ᱵᱤᱞᱟᱹᱛ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ
|ᱯᱨᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱢᱟᱞᱚᱛᱤ ᱢᱟᱛᱷᱩᱨ ᱾
|-
|ᱥᱠᱩᱞ ᱚᱯᱷ ᱴᱨᱮᱱᱥᱟᱞᱮᱥᱚᱱ ᱮᱥᱴᱰᱤᱥ ᱮᱱᱰ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ
|ᱯᱨᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱨᱟᱡᱮᱱᱫᱨᱚ ᱯᱨᱟᱥᱚᱫ ᱯᱟᱱᱰᱮ
|-
|ᱥᱠᱩᱞ ᱚᱯᱷ ᱯᱮᱨᱟᱢᱤᱝ ᱮᱱᱰ ᱵᱷᱤᱡᱩᱞ ᱟᱨᱴᱥ
|ᱰᱚᱠᱛᱟᱨ ᱜᱳᱵᱤᱱᱫᱚᱨᱡᱩ ᱵᱷᱟᱨᱟᱫᱽᱵᱷᱟᱡᱟ ᱾
|}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱚ]]
hpkryyigilyk33de52sb8x2vabcpg6z
ᱟᱨᱮᱣᱤᱠ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ
0
25487
199018
136097
2026-10-12T03:02:01Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
199018
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox protected area
| name = Arevik National Park
| photo = Arevik National Park and Meghri mountains in winter.jpg
| photo_alt = Arevik National Park and Meghri mountains in winter
| photo_caption = Arevik National Park and Meghri mountains in winter
| photo_width = 260
| iucn_category = II
| map = Armenia
| map_alt = Location the park in Armenia
| map_caption = Map of Armenia
| relief = yes
| map_width = 200
| location = [[Syunik Province]], {{flag|Armenia}}
| nearest_city =
| coordinates = {{coord|38|59|12|N|46|17|01|E|type:landmark_region:AM_source:kolossus-eswiki|display=title,inline}}
| coords_ref =
| area_km2 = 344
| established = {{start date|2009||}}
| governing_body = [[Ministry of Nature Protection (Armenia)|Ministry of Nature Protection, Armenia]]
}}
'''ᱟᱨᱮᱣᱤᱠ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ''' ([[ᱟᱨᱢᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]]: Արեւիկ ազգային պարկ ᱫᱚ ᱟᱨᱢᱮᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>[https://www.protectedplanet.net/arevik-national-park Arevik in Armenia]</ref> ᱓᱔᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱛᱮ ᱴᱚᱯᱟᱨ ᱮᱥᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱨᱢᱮᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱤᱭᱩᱱᱤᱠ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
== ᱡᱤᱣᱤ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ==
==== ᱤᱱᱵᱷᱚᱨᱴᱮᱵᱨᱮᱴ ====
ᱱᱚᱶᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮ ᱑᱕᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱟᱨᱢᱮᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱰ ᱵᱩᱠ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱯᱟᱨᱱᱮᱥᱤᱭᱟᱥ ᱢᱮᱱᱮᱢᱚᱥᱤᱱᱮ, ᱯᱟᱨᱱᱮᱥᱤᱭᱟᱥ ᱟᱯᱚᱞᱞᱳ, ᱯᱟᱯᱤᱞᱤᱭᱳ ᱟᱞᱮᱠᱥᱟᱱᱚᱨ, ᱯᱳᱱᱴᱤᱭᱟ ᱠᱞᱳᱨᱤᱰᱤᱠᱮ, ᱠᱚᱞᱤᱭᱟᱥ ᱚᱨᱳᱨᱤᱱᱟ, ᱯᱚᱞᱤᱭᱚᱢᱮᱴᱥ ᱡᱟᱨᱟᱛᱷᱩᱥᱴᱨᱟ, ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱚ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱯᱤᱯᱤᱲᱤᱭᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ <ref>Butterfly Conservation Armenia. http://www.butterfly-conservation-armenia.org/species.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181008085438/https://www.butterfly-conservation-armenia.org/species.html |date=2018-10-08 }}</ref> Polyommatus damonides ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱟᱱᱣᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>Butterfly Conservation Armenia: Polyommatus damonides. http://www.butterfly-conservation-armenia.org/polyommatus-damonides.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231115054858/https://www.butterfly-conservation-armenia.org/polyommatus-damonides.html |date=2023-11-15 }}</ref>
==== ᱪᱮᱬᱮ ᱠᱚ ====
ᱱᱚᱶᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮ ᱑᱘᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱪᱮᱬᱮ ᱡᱟᱹᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱟᱨᱢᱮᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱚᱰ ᱵᱩᱠ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱪᱮᱬᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ: ᱞᱟᱢᱮᱨᱜᱮᱭᱟᱨ, ᱜᱽᱨᱤᱯᱷᱚᱱ ᱜᱩᱞᱴᱚᱨ, ᱤᱜᱽᱯᱷᱤᱴᱤᱭᱟᱱ ᱜᱩᱞᱴᱚᱨ, ᱜᱳᱞᱰᱮᱱ ᱮᱜᱮᱞ, ᱯᱮᱨᱮᱜᱽᱨᱤᱱ ᱯᱷᱚᱞᱠᱚᱱ, ᱞᱤᱵᱷᱟᱱᱴ ᱥᱯᱟᱨᱵᱷᱳᱠ, ᱣᱩᱰᱪᱮᱴ ᱥᱨᱤᱠ, ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱚ ᱾
== ᱯᱷᱞᱳᱨᱟ ==
ᱟᱫᱷᱟᱱ ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱟᱱ ᱤᱨᱤᱥ ᱜᱨᱚᱥᱦᱮᱢᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱯᱟᱨᱠ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱤᱴᱚᱨᱤᱝ ᱟᱨ ᱠᱚᱱᱴᱮᱱᱮᱱᱴᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱮ ᱮᱢᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref name=redbook>{{cite web |title=Iris grossheimii Woronow ex Grossh. |url=http://www.mnp.am/red_book_fauna/eng/p336.html |publisher=mnp.am |accessdate=1 October 2016}}</ref>
== ᱠᱚᱱᱥᱟᱨᱵᱮᱥᱚᱱ ==
ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱗ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱚᱛᱚᱨᱞᱟᱭᱤ ᱮᱨᱤᱭᱟ (PBA) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱜᱷᱨᱤ PBA ᱵᱮᱜᱚᱨ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱴᱮᱴᱥ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>Butterfly Conservation Armenia: Prime Butterfly Areas. http://www.butterfly-conservation-armenia.org/prime-butterfly-areas.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250324060555/https://www.butterfly-conservation-armenia.org/prime-butterfly-areas.html |date=2025-03-24 }}</ref><ref>Khanamirian G., K. Aghababyan, M.S. Warren, C.A.M. van Swaay. 2014. [https://www.researchgate.net/publication/270758890_Identification_of_Prime_Butterfly_Areas_in_Meghri_district_of_Armenia Identification of Prime Butterfly Areas in Meghri district of Armenia]. International Conference “Biological Diversity and Conservation Problems of the Fauna of the Caucasus”, Yerevan, Armenia. 202-205. DOI: 10.13140/RG.2.1.3749.1526/1</ref><ref>Butterfly Conservation Armenia: Meghri PBA. http://www.butterfly-conservation-armenia.org/meghri.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231002134113/https://www.butterfly-conservation-armenia.org/meghri.html |date=2023-10-02 }}</ref>
== ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞᱢᱮ ==
*[[ᱥᱮᱵᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]]
*[[ᱞᱮᱠ ᱟᱨᱯᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]]
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
3zy9ljji8mqr8u2kgfz278w7mzo1eoz
ᱚᱫᱤᱛᱤ ᱥᱟᱨᱢᱟ (ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ, ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱙᱓)
0
26512
199014
178396
2026-10-11T22:59:58Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
199014
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = ᱚᱫᱤᱛᱤ ᱥᱟᱨᱢᱟ
| image = Aditi Dev Sharma promoting Saat Uchakkey.jpg
| image_size =
| alt =
| caption =
| birth_name = ᱚᱫᱤᱛᱤ ᱫᱮᱵ ᱥᱟᱨᱢᱟ
| birth_date = {{birth date and age|1983|08|24|df=yes}}
| birth_place = ᱞᱚᱠᱱᱚᱣ, ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ, ᱥᱤᱧᱚᱛ
| death_date =
| death_place =
| other_names =
| occupation = ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ
| years_active = 2007–ᱱᱤᱛ
| known_for = {{flatlist|
* ''[[ᱜᱚᱝᱜᱟ]]''
* ''[[ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱟᱹᱱᱠᱟᱹᱦᱤ]]''
}}
| spouse = {{marriage|[[ᱥᱟᱨᱣᱟᱨ ᱟᱦᱩᱡᱟ]]|2014}}
| children = 1
| parents = ᱟᱱᱤᱞᱟ (mother) <br> ᱫᱤᱵᱮᱱᱫᱚᱨ (father)
}}
'''ᱚᱫᱤᱛᱤ ᱥᱟᱨᱢᱟ''' ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ, ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱨᱮ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱯᱨᱩᱢᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱱᱛᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱴᱮᱞᱮᱱᱴ ᱛᱚᱞᱟᱥ ᱥᱳ 'ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱡᱽ ᱵᱮᱹᱥᱴ ᱥᱤᱱᱮᱥᱴᱟᱨᱥ ᱠᱤ ᱠᱷᱳᱡᱽ', 'ᱜᱟᱝᱜᱟ', 'ᱥᱤᱞᱥᱤᱞᱟ ᱵᱟᱫᱚᱞᱛᱮ ᱨᱤᱥᱛᱚᱱ ᱠᱟ', 'ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱟᱱᱠᱟᱹᱦᱤ' ᱟᱨ ᱯᱟᱱᱡᱟᱵᱤ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ 'ᱟᱱᱜᱨᱮᱡ' ᱾
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱴᱟᱴᱟ ᱥᱠᱤᱭ, ᱰᱩᱢᱤᱱᱳᱡᱽ ᱯᱤᱡᱟ, ᱠᱳᱞᱜᱮᱴ, ᱯᱷᱮᱨ ᱮᱱᱰ ᱞᱚᱵᱞᱤ,ᱯᱮᱨᱟᱪᱩᱴ ᱳᱭᱮᱞ, [[ᱵᱮᱸᱠ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ|ᱵᱮᱝᱠ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]], ᱥᱴᱨᱯᱷᱨᱤ,ᱛᱟᱱᱤᱥᱠ ,ᱢᱩᱵᱷ ,ᱫᱟᱵᱚᱨ ᱦᱚᱱᱤ, ᱛᱟᱦᱟ ᱴᱤ, ᱵᱨᱤᱴᱟᱱᱤᱭᱟ, ᱨᱤᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱟᱨ ᱴᱟᱴᱟ ᱵᱷᱮᱱᱥᱩᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱨᱮᱱᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱫᱟᱭ ᱾
== ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ==
ᱥᱟᱨᱢᱟ 1983<ref>{{Cite web |date=21 June 2020 |title=My dad proved to be a very good student: Aditi Sharma |url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/parenting/moments/my-dad-proved-to-be-a-very-good-student-aditi-sharma/articleshow/76485509.cms?from=mdr |via=The Economic Times - The Times of India}}</ref> ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱜᱚᱥᱴ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ|ᱞᱚᱠᱱᱟᱣ]] ᱰᱚᱠᱛᱟᱨ ᱫᱮᱵᱤᱱᱫᱚᱨ ᱥᱟᱨᱢᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱤᱞᱟ ᱥᱟᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Cintaa | Aditi Sharma |url=http://www.cintaa.net/membership/cintaa_profile/3374 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140316183614/http://www.cintaa.net/membership/cintaa_profile/3374 |archive-date=16 March 2014 |access-date=10 October 2013}}</ref> ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮᱱ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱵᱨᱟᱢᱵᱷᱚᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Aditi Sharma interview - Telugu Cinema interview - Telugu and Hindi film heroine |url=https://www.idlebrain.com/celeb/interview/aditisharma.html |website=www.idlebrain.com}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱥᱨᱤ ᱵᱷᱮᱝᱠᱴᱮᱥᱥᱚᱨ ᱢᱟᱦᱟ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱵᱮᱼᱵᱮᱹᱞᱮᱪᱟᱨ (ᱟᱭᱟᱱᱥ) ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/aditi-sharma-du-made-me-a-confident-person-i-owe-a-lot-to-my-college/articleshow/97656924.cms|title=Aditi Sharma: DU made me a confident person & I owe a lot to my college|date=2023-02-07|work=The Times of India|access-date=2023-07-01|issn=0971-8257}}</ref> ᱚᱫᱤᱛᱤ ᱨᱮᱱ ᱥᱵᱷᱚ ᱥᱚᱨᱢᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱟᱨ ᱵᱷᱟᱵᱷᱟ ᱥᱚᱨᱢᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱰᱟᱠᱴᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |date=26 August 2018 |title=My brother is my jaan: Lucknow-born actress Aditi Sharma |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/my-brother-is-my-jaan-lucknow-born-actress-aditi-sharma/articleshow/65541843.cms |via=The Economic Times - The Times of India}}</ref> ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱯᱚᱨᱤᱵᱟᱨ ᱫᱚ ᱞᱚᱠᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾
᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱚᱫᱤᱛᱤ ᱥᱟᱨᱢᱟ ᱫᱚ ᱵᱚᱞᱤᱭᱩᱰ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠ ᱥᱚᱨᱣᱟᱨ ᱚᱦᱩᱡᱟ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Real-life-couple-Aditi-and-Sarwar-pair-up-for-a-TV-show/articleshow/51778138.cms|title=Real life couple Aditi and Sarwar pair up for a TV show|work=[[The Times of India]]|access-date=3 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170314021937/http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Real-life-couple-Aditi-and-Sarwar-pair-up-for-a-TV-show/articleshow/51778138.cms|archive-date=14 March 2017}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/lucknow/we-didnt-want-to-disclose-our-marriage-for-professional-reasons-aditi-sarwar-ahuja/articleshow/62901693.cms|title=We didn’t want to disclose our marriage for professional reasons: Aditi-Sarwar Ahuja|date=2018-02-14|work=The Times of India|access-date=2023-07-01|issn=0971-8257}}</ref> ᱒᱐᱑᱙ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱟᱨᱛᱟᱡ ᱫᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=13 February 2023 |title=Aditi Dev Sharma on work-life balance after baby: My husband is a hands-on guy, he took a break when I got Katha Ankahee |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/aditi-dev-sharma-on-work-life-balance-after-baby-my-husband-is-a-hands-on-guy-he-took-a-break-when-i-got-katha-ankahee/articleshow/97771526.cms |via=The Economic Times - The Times of India}}</ref>
== ᱠᱟᱹᱢᱤᱡᱤᱭᱚᱱ ==
ᱥᱟᱨᱢᱟ 2004 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱡᱤ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱳ 'ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱡᱽ ᱵᱮᱹᱥᱴ ᱥᱤᱱᱮᱥᱴᱟᱨᱥ ᱠᱤ ᱠᱷᱳᱡᱽ' ᱨᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱚᱱᱳᱡᱟᱣᱟᱱ ᱵᱤᱨᱤᱫ ᱨᱮ ᱟᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=10 December 2022 |title=Aditi Sharma reveals what happened after she won Cinestars Ki Khoj 18 years ago |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/web-series/aditi-sharma-reveals-what-happened-after-she-won-cinestars-ki-khoj-18-years-ago-101670638054335.html |website=Hindustan Times}}</ref> 2007 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ , ᱩᱱᱤ ''ᱠᱷᱟᱱᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱟᱨ'' ᱥᱟᱶ ᱱᱚᱱᱫᱤᱱᱤ ᱟᱭᱟᱨ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱴᱷ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=1 December 2016 |title=Gangaa's Aditi Sharma and husband Sarwar Ahuja celebrate wedding anniversary in London |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/gangaas-aditi-sharma-and-husband-sarwar-ahuja-celebrate-wedding-anniversary-in-london/articleshow/55720503.cms |via=The Economic Times - The Times of India}}</ref> ᱩᱱᱤ 2008 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ''ᱜᱩᱱᱰᱮ ᱡᱟᱞᱞᱩᱢᱟᱱᱰᱤ'' ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱛᱮᱞᱮᱜᱩ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱱᱤᱞᱩ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ <ref>{{Cite web |title=Tv actress beauties appeared in South films |url=http://www.indiaherald.com/Movies/Read/994528627/Tv-actress-beauties-appeared-in-South-films |website=indiaherald.com}}</ref>2010 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ , ᱚᱫᱤᱛᱤ ᱛᱮᱞᱮᱜᱩ ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ''ᱳᱢ ᱥᱚᱱᱛᱤ'' ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱱᱡᱚᱞᱤ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ <ref name="om-shanti">{{Cite web |last=bharatstudent |date=13 January 2010 |title=Om Shanti Telugu Movie Reviews, Om Shanti Tollywood Movie Review, Movie Review Rating, Telugu Film Review Rating |url=http://www.bharatstudent.com/cafebharat/movie_reviews_2-Telugu-Om_Shanti-Movie-Review-2,1017.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100117051225/http://www.bharatstudent.com/cafebharat/movie_reviews_2-Telugu-Om_Shanti-Movie-Review-2,1017.php |archive-date=17 January 2010 |access-date=4 August 2012 |publisher=Bharatstudent.com}}</ref> ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ 'ᱢᱳᱥᱟᱢ'<ref>{{Cite web |date=25 March 2011 |title=Three girls for Ladies Vs Ricky Bahl |url=https://indianexpress.com/article/news-archive/web/three-girls-for-ladies-vs-ricky-bahl/}}</ref> ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱡᱳ ᱟᱨ 'ᱞᱮᱰᱤᱡᱽ ᱳᱵᱟᱨᱥᱮᱥᱥ ᱨᱤᱠᱤ ᱵᱚᱦᱚᱞ' ᱨᱮ ᱥᱟᱭᱨᱟ ᱨᱚᱥᱤᱫ ᱟᱜ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Aditi Sharma plays Rajjo in 'Mausam' |url=https://www.indiatoday.in/magazine/eyecatchers/story/20111003-aditi-sharma-plays-rajjo-in-mausam-747799-2011-09-23 |website=India Today}}</ref> ᱥᱟᱨᱢᱟ ''ᱠᱩᱪ ᱠᱟᱴᱴᱟ ᱠᱩᱪ ᱢᱤᱴᱷᱟ''<nowiki/>' ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱢᱟᱞᱟᱜ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/real-life-couple-aditi-and-sarwar-pair-up-for-a-tv-show/articleshow/51778138.cms|title=Real life couple Aditi and Sarwar pair up for a TV show|date=2016-04-12|work=The Times of India|access-date=2023-07-02|issn=0971-8257}}</ref>
ᱩᱱᱤ ᱛᱮᱞᱮᱜᱩ ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱵᱟᱵᱞᱩ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱯᱩᱡᱟ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Song remained balance for ‘Babloo’ |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/telugu/2009/sep/23/song-remained-balance-for-babloo-88845.html |access-date=2023-07-02 |website=The New Indian Express}}</ref> 2014 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ , ᱩᱱᱤ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ''ᱮᱠᱠᱤᱥ ᱴᱳᱯᱚᱱ ᱠᱤ ᱥᱟᱞᱟᱢᱤ'' <ref>{{Cite web |title=Movie Review: Ekkees Toppon Ki Salaami is not worth your time |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/movie-review-ekkees-toppon-ki-salaami-is-not-worth-your-time-anupam-kher-divyendu-sharma-209383-2014-10-10 |website=India Today}}</ref> ᱛᱟᱱᱭᱟ ᱥᱨᱤᱵᱽᱵᱟᱥ ᱟᱜ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ <ref>{{Cite web |date=6 December 2021 |title=Did you know Aditi Dev Sharma was about to make her Punjabi debut with ‘Baaz’? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/did-you-know/did-you-know-aditi-dev-sharma-was-about-to-make-her-punjabi-debut-with-baaz/articleshow/88124494.cms |via=The Economic Times - The Times of India}}</ref> ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ''ᱟᱱᱜᱨᱮᱡ'' (2015) ᱨᱮ ᱥᱟᱨᱢᱟ ᱢᱟᱨᱦᱳ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ <ref>{{Cite web |title=Aditi Sharma Filmography |url=https://boxofficeindia.com/actor.php?actorid=624 |website=boxofficeindia.com}}</ref> ᱟᱭᱟᱜ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ, ᱚᱫᱤᱛᱤ ᱥᱟᱨᱢᱟ 2016 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ 'ᱥᱟᱛᱼᱪᱚᱠᱠᱮ' ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱥᱳᱱᱟ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ''[[ᱡᱳᱜᱤᱱᱫᱚᱨ ᱥᱤᱝ ᱥᱟᱦᱱᱟᱱ|ᱥᱩᱵᱤᱫᱟᱨ ᱡᱳᱜᱤᱱᱫᱚᱨ ᱥᱤᱝ]]''(2018) ᱼᱨᱮ ᱜᱩᱨᱫᱤᱭᱟᱞ ᱠᱳᱨ ᱵᱟᱝᱜᱟ ᱟᱨ ''ᱞᱟᱴᱩ'' (2018)<ref>{{Cite web |date=9 November 2018 |title=Saat Pind: Catch Aditi Sharma doing beautiful giddha on the first track of ‘Laatu’ |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/music/saat-pind-catch-aditi-sharma-doing-beautiful-giddha-on-the-first-track-of-laatu/articleshow/66555316.cms |via=The Economic Times - The Times of India}}</ref> ᱼᱨᱮ ᱡᱤᱛᱤ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱴᱷ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |last=Hungama |first=Bollywood |date=7 April 2018 |title=Subedar Joginder Singh: Aditi Sharma fell in love with the script and here’s what she has to say : Bollywood News - Bollywood Hungama |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/subedar-joginder-singh-aditi-sharma-fell-love-script-heres-say/}}</ref> ᱩᱱᱤ 2018 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱯᱟᱱᱡᱟᱵᱤ ᱠᱟᱢᱤᱰᱤᱼᱰᱨᱟᱢᱟᱜ ᱜᱳᱞᱚᱠ ᱵᱟᱜᱱᱤ ᱵᱮᱱᱠ ᱛᱮ ᱵᱟᱴᱩᱭᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱱᱟᱱᱠᱟᱱᱟ''<ref>{{Cite web |title=A slow lesson in love & brotherhood : The Tribune India |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/movie-review/movie-review-nankana-616159}}</ref> ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱞᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱳ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |date=24 March 2018 |title=‘Golak Bugni Bank Te Batua’: A Complete Laughter Riot |url=https://www.ptcpunjabi.co.in/golak-bugni-bank-te-batua-a-complete-laughter-riot |website=PTC Punjabi}}</ref> 2015 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ , ᱥᱟᱨᱢᱟ ᱮᱱᱰ ᱴᱤᱵᱷᱤᱭ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱥᱤᱨᱤᱡ ''ᱜᱟᱝᱜᱟ'' ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱱᱜᱚᱞ ᱜᱟᱝᱜᱟ ᱥᱩᱠᱞᱟ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ <ref>{{Cite web |date=20 November 2015 |title=Aditi Sharma to play grown-up 'Gangaa' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/aditi-sharma-to-play-grown-up-gangaa/articleshow/49847330.cms |via=The Economic Times - The Times of India}}</ref>ᱥᱟᱨᱢᱟ 2018 ᱠᱷᱚᱱ 2019 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱠᱚᱞᱟᱨᱥ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱥᱤᱨᱤᱡ ''ᱥᱤᱞᱥᱤᱞᱟ ᱵᱟᱫᱚᱞᱛᱮ ᱨᱤᱥᱛᱚᱱ ᱠᱟ'' ᱰᱚᱠᱴᱟᱨ ᱢᱳᱞᱤ ᱠᱷᱟᱱᱱᱟ ᱟᱜ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Silsila Badalte Rishton Ka written update: Mauli agrees to stay with Kunal as his wife |url=https://www.indiatoday.in/television/soaps/story/silsila-badalte-rishton-ka-written-update-mauli-agrees-to-stay-with-kunal-as-his-wife-1441933-2019-01-29 |access-date=2023-07-02 |website=India Today |language=en}}</ref>
2020 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ '''ᱤᱠᱚᱠᱳ ᱢᱤᱠᱠᱮ''<nowiki/>' ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱛᱚᱭᱟᱨᱚᱱ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱰᱤᱢᱯᱚᱞ ᱟᱜ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Ikko-Mikke (The Soulmates): The first look poster of the Satinder Sartaaj and Aditi Sharma is out |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/news/kala-shah-kala-to-uda-aida-first-looks-of-punjabi-movies-that-impressed/ikko-mikke-the-soulmates-the-first-look-poster-of-the-satinder-sartaaj-and-aditi-sharma-is-out/photostory/73265869.cms |via=The Economic Times - The Times of India}}</ref> 2021 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ 'ᱛᱤᱡᱟ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ' ᱨᱮ ᱵᱚᱵᱤᱛᱟ ᱟᱜ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Teeja Punjab Movie Review : Amberdeep Singh wins hearts both as an actor and writer, Nimrat Khaira astonishes all with her performance |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movie-reviews/teeja-punjab/movie-review/88104044.cms |via=The Economic Times - The Times of India}}</ref> 2023 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱪᱷᱟᱹᱲ ᱧᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱟᱫᱤᱛᱤ ᱥᱟᱨᱢᱟ ᱫᱚ ᱮᱦᱚᱵᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱟᱱᱡᱟᱵᱤ ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ''ᱪᱟᱞ ᱡᱤᱱᱫᱤᱭᱟ ᱾'' ᱥᱤᱯᱷᱚᱛ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=23 March 2023 |title='Chal Jindiye' movie: Neeru Bajwa, Kulwinder Billa announce film's new release date |url=https://www.ptcpunjabi.co.in/pollywood/chal-jindiye-movie-neeru-bajwa-kulwinder-billa-announce-films-new-release-date-413500 |website=PTC Punjabi}}</ref> ᱥᱟᱨᱢᱟ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱟᱫᱟᱱᱚᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱟᱜ ᱵᱤᱨᱩᱫ ᱨᱮ ''ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱚᱱᱠᱷᱤ ᱾'' ᱨᱮ ᱧᱮᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=21 April 2023 |title=Adnan Khan, Aditi Dev Sharma express gratitude as 'Katha Ankahee' completes 100 episodes |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/adnan-khan-aditi-dev-sharma-express-gratitude-as-katha-ankahee-completes-100-episodes/articleshow/99673063.cms |via=The Economic Times - The Times of India}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱛᱚᱨᱠ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱰᱨᱟᱢᱟ ''ᱵᱤᱱᱵᱤᱨ ᱜᱮᱥᱮ'' ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱨᱤᱢᱤᱠ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱟᱨ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱡᱳᱜᱟᱡᱳᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱱ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Popular Turkish drama 1001 Nights to get a Hindi remake titled Katha Ankahee. Details here |url=https://www.indiatoday.in/television/soaps/story/popular-turkish-drama-binbir-gece-1001-nights-gets-hindi-remake-titled-katha-ankahee-2285419-2022-10-14 |website=India Today}}</ref>
== ᱯᱷᱤᱞᱢᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱤ ==
=== ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ===
{| class="wikitable"
!ᱥᱮᱨᱢᱟ
!ᱛᱟᱹᱞᱤᱠᱟ
!ᱮᱱᱮᱢ
!ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ
!ᱥᱟᱹᱠᱷᱤ
|-
|-
|2007
|''ᱠᱷᱟᱱᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱟᱨ''
|ᱱᱚᱱᱫᱤᱱᱤ ᱟᱨ ᱟᱭᱟᱨ
| rowspan="2" |[[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]]
|<ref>{{Cite web |title=Prime Video: Khanna & Iyer |url=https://www.primevideo.com/detail/Khanna-Iyer/0N0FSTFZ16HEP6KF2F1MFS2393 |access-date=2023-07-01 |website=www.primevideo.com |language=en-us}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2008
|''ᱠᱟᱞᱚ ᱟᱨ ᱥᱟᱭᱤᱴ''
|ᱥᱟᱜᱩᱯᱛᱚ
|<ref name="indiafm">{{Cite web |date=1 February 2008 |title=Black & White preview |url=http://indiafm.com/movies/preview/13390/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20081007165432/http://indiafm.com/movies/preview/13390/index.html |archive-date=7 October 2008 |access-date=2 February 2008}}</ref>
|-
|''ᱜᱩᱱᱰᱮ ᱡᱟᱞᱞᱩᱢᱟᱱᱰᱤ''
|ᱱᱤᱞᱩ
| rowspan="2" |[[ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱮᱞᱮᱜᱩ]]
|<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/aditis-dream-comes-true/articleshow/3100166.cms|title=Aditi’s dream comes true|date=2008-06-05|work=The Times of India|access-date=2023-07-01|issn=0971-8257}}</ref>
|-
|2010
|''ᱳᱢ ᱥᱚᱱᱛᱤ''
|ᱟᱱᱡᱟᱞᱤ
|<ref name="om-shanti"/>
|-
| rowspan="5" |2011
|''ᱢᱳᱥᱚᱢ''
|ᱨᱟᱡᱡᱳ
| rowspan="4" |[[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]]
|<ref>{{Cite web |last=Saibal Chatterjeee |date=23 September 2011 |title=Mausam Review |url=http://movies.ndtv.com/movie_Review.aspx?id=653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120107015653/http://movies.ndtv.com/movie_review.aspx?id=653 |archive-date=7 January 2012 |publisher=NDTV.com}}</ref>
|-
|''ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱨᱤᱠᱤ ᱵᱚᱦᱚᱞ''
|ᱥᱟᱭᱨᱟ ᱨᱚᱥᱤᱫ
|<ref>{{Cite web |date=14 March 2011 |title=Lucknow girl, model and actor Aditi Sharma will now be seen in the Yash Raj film Ladies Vs Ricky Bahl to be directed by director Maneesh Sharma of Band Bajaa Baraat fame. |url=https://timesofindia.indiatimes.com/lucknow-girl-model-and-actor-aditi-sharma-will-now-be-seen-in-the-yash-raj-film-ladies-vs-ricky-bahl-to-be-directed-by-director-maneesh-sharma-of-band-bajaa-baraat-fame-/articleshow/7701567.cms |via=The Economic Times - The Times of India}}</ref>
|-
|''ᱨᱟᱥᱟ ᱯᱤᱭᱟᱨ ᱠᱟ''
|
|
|-
|''ᱠᱩᱪ ᱠᱷᱚᱛᱴᱟ ᱠᱩᱪ ᱢᱮᱛᱷᱚ''
|ᱢᱟᱞᱟ
|<ref>{{Cite web |title=Aditi Sharma : Filmography and Profile |url=http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/filmography/14234/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111018195315/http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/filmography/14234/index.html |archive-date=18 October 2011 |access-date=20 October 2011 |website=[[Bollywood Hungama]]}}</ref>
|-
|''ᱵᱟᱵᱞᱩ''
|ᱯᱩᱡᱟᱹ
|[[ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱮᱞᱮᱜᱩ]]
|<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/aditi-finally-bids-good-bye-to-south-indian-films/articleshow/8974184.cms|title=Aditi finally bids good bye to South Indian films!|date=2011-06-24|work=The Times of India|access-date=2023-07-01|issn=0971-8257}}</ref>
|-
|2014
|''ᱮᱠᱠᱤᱥ ᱴᱳᱯᱚᱱ ᱠᱤ ᱥᱟᱞᱟᱢᱤ''
|ᱛᱟᱱᱭᱟ ᱥᱨᱤᱵᱟᱥᱵᱚᱛ
|[[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]]
|<ref>{{Cite web |date=2014-10-11 |title=Movie review: Ekkees Toppon Ki Salaami has some sterling performances |url=https://www.hindustantimes.com/movie-reviews/movie-review-ekkees-toppon-ki-salaami-has-some-sterling-performances/story-a0jnax8jKCDvcNqeN7eB3N.html |access-date=2023-07-01 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref>
|-
|2015
|''ᱟᱱᱜᱨᱮᱡ''
|ᱢᱟᱨᱦᱳ
|[[ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱟᱱᱡᱟᱵᱤ]]
|<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/did-you-know/did-you-know-during-the-shoot-of-angrej-amrinder-gill-sargun-mehta-and-aditi-sharma-bonded-over-a-game-of-ludo/articleshow/76032092.cms|title=Did you know during the shoot of ‘Angrej’, Amrinder Gill, Sargun Mehta and Aditi Sharma bonded over a game of ludo?|date=2020-05-27|work=The Times of India|access-date=2023-07-01|issn=0971-8257}}</ref>
|-
|2016
|''ᱥᱟᱛᱼᱪᱟᱠᱠᱮ''
|ᱥᱳᱱᱟ
|[[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]]
|<ref>{{Cite web |title=Prime Video: Saat Uchakkey |url=https://www.primevideo.com/detail/Saat-Uchakkey/0N51747ZAIY5F2KCIPWI3HOV8C |access-date=2023-07-01 |website=www.primevideo.com |language=en-us}}</ref>
|-
| rowspan="4" |2018
|''ᱥᱩᱵᱤᱫᱟᱨ ᱡᱳᱜᱤᱱᱫᱚᱨ ᱥᱤᱝ''
|ᱜᱩᱨᱫᱤᱭᱟᱞ ᱠᱳᱨ ᱵᱟᱝᱜᱟ
| rowspan="7" |[[ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱟᱱᱡᱟᱵᱤ]]
|<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/photo-stories/punjabi-actresses-who-ruled-the-silver-screen-with-their-de-glam-avatar/aditi-sharma/photostory/63785927.cms|title=Aditi Sharma|work=The Times of India|access-date=2023-07-01|issn=0971-8257}}</ref>
|-
|''ᱜᱳᱞᱟᱠ ᱵᱟᱜᱱᱤ ᱵᱮᱝᱠ ᱴᱮ ᱵᱟᱴᱩᱭᱟ''
|ᱥᱤᱱᱫᱤ
|<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/news/golak-bugni-bank-te-batua-new-song-amrinder-gill-casts-love-spell-with-lakh-vaari/articleshow/63681021.cms|title=‘Golak Bugni Bank Te Batua' new song: Amrinder Gill casts love spell with ‘Lakh Vaari’|date=2018-04-09|work=The Times of India|access-date=2023-07-01|issn=0971-8257}}</ref>
|-
|''ᱱᱟᱱᱟᱠᱟᱱᱟ''
|ᱥᱟᱞᱢᱟ
|<ref>{{Cite web |title=A slow lesson in love & brotherhood : The Tribune India |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/movie-review/a-slow-lesson-in-love-brotherhood-616159}}</ref>
|-
|''ᱞᱟᱴᱩ''
|ᱡᱤᱛᱤ
|<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/music/saat-pind-catch-aditi-sharma-doing-beautiful-giddha-on-the-first-track-of-laatu/articleshow/66555316.cms|title=Saat Pind: Catch Aditi Sharma doing beautiful giddha on the first track of ‘Laatu’|date=2018-11-09|work=The Times of India|access-date=2023-07-01|issn=0971-8257}}</ref>
|-
|2020
|''ᱤᱠᱚᱠᱳ ᱢᱤᱠᱠᱮ''
|ᱰᱤᱢᱯᱚᱞ (ᱛᱚᱛᱛᱚᱨ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ)
|<ref>{{Cite web |date=4 March 2020 |title=Ikko-Mikke (The Soulmates): The first look poster of the Satinder Sartaaj and Aditi Sharma is out |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/news/kala-shah-kala-to-uda-aida-first-looks-of-punjabi-movies-that-impressed/ikko-mikke-the-soulmates-the-first-look-poster-of-the-satinder-sartaaj-and-aditi-sharma-is-out/photostory/73265869.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011232915/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/news/kala-shah-kala-to-uda-aida-first-looks-of-punjabi-movies-that-impressed/ikko-mikke-the-soulmates-the-first-look-poster-of-the-satinder-sartaaj-and-aditi-sharma-is-out/photostory/73265869.cms |archive-date=11 October 2020 |access-date=11 March 2020 |website=The Times of India |language=en}}</ref>
|-
|2021
|''ᱛᱤᱡᱟ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ''
|ᱵᱟᱵᱤᱛᱟ
|<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movie-reviews/teeja-punjab/movie-review/88104044.cms|title=Teeja Punjab Movie Review : Amberdeep Singh wins hearts both as an actor and writer, Nimrat Khaira astonishes all with her performance|work=The Times of India|access-date=2023-07-01|issn=0971-8257}}</ref>
|-
|2023
|''ᱪᱟᱞ ᱡᱤᱱᱫᱤᱭᱟ''
|ᱥᱤᱯᱷᱚᱛ ᱾
|
|}
=== ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ===
== ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱟᱨ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ==
{| class="wikitable"
!ᱥᱮᱨᱢᱟ
!ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ
!ᱛᱷᱚᱱᱚᱛ
!ᱠᱟᱹᱢᱤ
!ᱚᱨᱡᱚ
!ᱨᱮᱯᱷ
|-
|2016
|PTC ᱯᱟᱱᱡᱟᱵᱤ ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ
|ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱥᱚᱫᱚᱨ
|''ᱟᱱᱜᱨᱮᱡ''
|ᱫᱟᱲᱮ<ref>{{Cite web |date=12 January 2017 |title=PTC Punjabi Film Awards 2016: Complete list of winners |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/news/ptc-punjabi-film-awards-2016-complete-list-of-winners/articleshow/51833601.cms?from=mdr |via=The Economic Times - The Times of India}}</ref>
|-
|2016
| rowspan="3" |ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱮᱠᱟᱰᱤᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ
|ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ (ᱦᱚᱲᱠᱩᱥᱤ)
|''ᱜᱟᱝᱜᱟ''
|ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ
|-
|2018
| rowspan="2" |ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱩᱨᱤᱭ)
|''ᱥᱤᱞᱥᱤᱞᱟ ᱵᱟᱫᱚᱞᱛᱮ ᱨᱤᱥᱛᱚᱱ ᱠᱟ''
|ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ
|-
|2023
|''ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱚᱱᱠᱷᱤ''
|ᱫᱟᱲᱮ<ref>{{Cite web |date=2023-12-11 |title=ITA Awards 2023 winners: Harshad Chopda, Tejasswi Prakash, Aditi Dev Sharma bag the top honours |url=https://www.bollywoodlife.com/tv/ita-awards-2023-winners-harshad-chopda-tejasswi-prakash-aditi-dev-sharma-bag-the-top-honours-entertainment-news-tv-news-2723636/ |access-date=2023-12-11 |website=Bollywood Life |language=en}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
|}
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ]]
0uqtcga5nmjz0oyfzeo35wwmwt0h8mx
ᱡᱮᱱᱤᱯᱷᱟᱨ ᱭᱤᱝᱜᱮᱴ
0
26688
199028
190202
2026-10-12T07:32:34Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
199028
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = ᱡᱮᱱᱤᱯᱷᱟᱨ ᱭᱤᱝᱜᱮᱴ
| image = Jennifer Winget snapped promoting her web series Code M.jpg
| caption = ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ ᱡᱮᱱᱤᱯᱷᱟᱨ ᱭᱤᱝᱜᱮᱴ
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1985|5|30}}
| birth_place = <!--Per Infobox instructions-->[[ᱵᱯᱢᱵᱮ]],<!--we indicate the name of the city at the time she was born.--> [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ
| occupation = ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ
| years_active = 1995–ᱱᱤᱛ
| known_for = ''[[ᱠᱟᱥᱟᱣᱚᱛᱤ ᱡᱤᱸᱫᱽᱜᱤ ᱠᱮ]]''<br/>''[[Dill Mill Gayye]]''<br/>''[[
ᱥᱟᱨᱚᱥᱣᱚᱛᱤᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ (ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ)]]''<br/>''[[Beyhadh]]''<br/>''[[ᱵᱤᱯᱟᱱᱱᱟ]]''
| spouse = {{marriage|[[ᱠᱚᱨᱚᱱ ᱥᱤᱝ ᱜᱨᱳᱵᱚᱨ]]|2012|2014|reason=divorced}}
}}
'''ᱡᱮᱱᱤᱯᱷᱟᱨ ᱩᱭᱝᱜᱮᱴ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ 30 ᱢᱮ 1985) ᱢᱤᱫᱦᱚᱲ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱦᱳᱥᱴ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱧᱟᱢᱟᱱ ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽᱨᱮ ᱢᱤᱫᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱮᱠᱟᱰᱤᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱟᱹᱱ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=From Rupali Ganguli to Jennifer Winget: Five Highest Paid TV Actresses |url=https://www.outlookindia.com/art-entertainment/from-rupali-ganguli-to-jennifer-winget-indian-television-actresses-who-withdraw-the-biggest-paychecks--news-52000/amp |access-date=26 June 2022 |website=Outlook India}}</ref> 1995 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ 'ᱮᱠᱮᱞᱮ ᱦᱟᱢ ᱮᱠᱮᱞᱮ ᱛᱩᱢ' ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ 2002 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ '''ᱥᱚᱠ ᱞᱚᱠ ᱵᱳᱢ ᱵᱳᱢ''<nowiki/>' ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱭ ᱨᱮᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
ᱩᱱᱤ ''ᱠᱟᱥᱳᱛᱤ ᱡᱤᱱᱫᱚᱜᱤ ᱠᱟᱭ'' ᱥᱱᱮᱦᱟ ᱵᱟᱡᱚᱡ,''ᱥᱟᱝᱜᱚᱢ'' ᱨᱮ ᱜᱟᱝᱜᱟ ᱵᱷᱟᱴᱤᱭᱟ ᱟᱨ ''ᱰᱤᱞ ᱢᱤᱞ ᱜᱚᱭᱮ'' ᱨᱮ ᱰᱚᱠᱛᱟᱨ ᱨᱤᱫᱽᱫᱷᱤᱢᱟ ᱜᱩᱯᱛᱚ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱯᱨᱩᱢᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=On Television star Jennifer Winget's birthday, take a look at her television journey and stardom |url=https://indianexpress.com/photos/entertainment-gallery/on-jennifer-winget-birthday-a-look-at-her-television-journey-6434268/lite/ |access-date=30 May 2020 |website=The Indian Express}}</ref> ᱳᱭᱤᱱᱜᱮᱴ ᱥᱚᱨᱥᱚᱛᱤᱪᱚᱱᱫᱨᱚ ᱨᱮ ᱠᱩᱢᱩᱫ ᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱤ ᱰᱮᱥᱟᱭ, ᱢᱚᱱᱚᱥᱚᱱᱚᱥᱟᱱ ᱛᱨᱟᱭᱞᱟᱨ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ''ᱵᱮᱦᱚᱫ'' ᱢᱮᱭᱟ ᱢᱮᱦᱨᱳᱛᱨᱟ ᱟᱨ ᱨᱩᱴᱮᱱᱴᱤᱠ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ''ᱵᱮᱯᱟᱱᱦᱟ'' ᱡᱳᱭᱟ ᱥᱤᱫᱤᱠ ᱟᱜ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱴᱷ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱾
ᱭᱤᱝᱜᱮᱴ ᱮ ᱮᱞ ᱴᱤ ᱵᱟᱞᱟᱡᱤᱭᱟᱜ ᱠᱨᱟᱭᱤᱢ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱠᱳᱰ ᱮᱢ ᱥᱟᱶ ᱳᱭᱮᱵᱽ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱸᱦᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱤ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱷᱤᱞᱢᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱳᱴᱤᱴᱤ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Bepannah Actress Jennifer Winget Believes She's Headed in the Right Direction. Here's Why |url=https://www.ndtv.com/entertainment/bepannah-actress-jennifer-winget-believes-shes-headed-in-the-right-direction-heres-why-1857735 |access-date=3 May 2019 |website=NDTV.com}}</ref>
== ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ==
ᱭᱤᱝᱜᱮᱴ ᱢᱮ 1985 ᱨᱮ ᱵᱳᱢᱵᱮ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ,<ref name="Birth place">{{Cite web |title=Jennifer Winget gears up for cinematic debut with Kunal Kohli's 'Phir Se' |url=http://www.thenewsreports.com/jennifer-winget-gears-up-for-cinematic-debut-with-kunal-kohlis-phir-se/10962/devrupa-rakshit |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318223403/http://www.thenewsreports.com/jennifer-winget-gears-up-for-cinematic-debut-with-kunal-kohlis-phir-se/10962/devrupa-rakshit |archive-date=18 March 2015 |access-date=20 December 2014 |website=The News Reports}}</ref> ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱦᱟᱜ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱾<ref name="DOB">{{Cite web |date=30 May 2014 |title=Jennifer Winget Birthday Bumps: 10 Things to know about the Indian TV star! |url=http://us.india.com/stream/jennifer-winget-birthday-bumps-10-things-to-know-about-the-indian-tv-star-67699/ |access-date=16 October 2014 |publisher=India.com |archive-date=11 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150111182811/http://us.india.com/stream/jennifer-winget-birthday-bumps-10-things-to-know-about-the-indian-tv-star-67699/ |url-status=dead }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱱᱡᱟᱵᱤ ᱟᱭᱳ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱠᱷᱤᱥᱴᱟᱱ ᱵᱟᱵᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱮ ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱵᱟᱝ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱦᱳᱭᱳᱜᱼᱟ ᱾<ref name="ToI1708">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Cities/Delhi_Times/Sarees_not_mini_skirts_for_Jennifer/articleshow/2285450.cms|title=Sarees, not mini skirts for Jennifer|last=Mehrotra|first=Mohini|date=17 August 2007|work=The Times of India|access-date=28 February 2008}}</ref>
== ᱠᱟᱹᱢᱤᱡᱤᱭᱚᱱ ==
=== ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱟᱹᱢᱤ (1995-2009) ===
1995 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ 'ᱚᱠᱮᱞᱮ ᱦᱟᱢ ᱮᱠᱮᱞᱮ ᱛᱩᱢ' ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱩᱭᱝᱜᱮᱴ ᱫᱚ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢᱛᱮ 1997 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ '''ᱨᱟᱡᱟ ᱠᱤ ᱟᱭᱮᱡᱤ ᱵᱟᱨᱟᱴ''<nowiki/>' ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱨᱟᱹᱱᱤ ᱢᱩᱠᱷᱮᱨᱡᱤ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name="ToI1408">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Cities/Ahmedabad_Times/I_never_plan_things_Jennifer/articleshow/2278472.cms|title='I never plan things,' Jennifer|last=Unnithan|first=Chitra|date=14 August 2007|work=The Times of India|access-date=28 February 2008}}</ref> ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ 2000 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ 'ᱨᱟᱡᱟ ᱠᱳ ᱨᱟᱱᱤ ᱥᱮ ᱯᱮᱭᱟᱨ ᱦᱳ ᱜᱟᱭᱟ' ᱨᱮ ᱛᱟᱱᱩ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱧᱮᱞ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ 18 ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ''ᱠᱩᱪ ᱱᱟ ᱠᱟᱦᱳ'' ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱛᱮ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱮᱞ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="ToI1708"/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱥᱤ ᱥᱳ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref name="ToI1408" /><ref name="IT1307">{{Cite news|url=http://www.indiantelevision.com/headlines/y2k7/july/july311.php|title=Star Plus to expand primetime with launch of 'Sangam'|last=K|first=Prema|date=23 July 2007|access-date=28 February 2008|publisher=Indian Television}}</ref><ref name="TT2008">{{Cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1070820/asp/entertainment/story_8214582.asp|title=She spreads her wings|last=Roy|first=Priyanka|date=20 August 2007|work=The Telegraph|access-date=28 February 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080430180154/http://www.telegraphindia.com/1070820/asp/entertainment/story_8214582.asp|archive-date=30 April 2008|location=Kolkota}}</ref> ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ ᱳᱭᱤᱱᱜᱮᱴ ᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱨᱮᱠ ᱫᱚ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱠᱟᱨᱛᱤᱠᱟ ᱥᱳ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭᱟᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱟᱜ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱳᱭᱱᱟᱮ ᱧᱮᱞ ᱞᱮᱫᱟ ᱾
ᱩᱱᱤ ''ᱠᱟᱥᱳᱛᱤ ᱡᱤᱱᱫᱚᱜᱤ ᱠᱮ'' ᱚᱵᱷᱤᱱᱚᱭ ᱞᱮᱫᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱥᱵᱷᱚᱛᱟ ᱛᱤᱭᱚᱨᱤ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ ᱥᱱᱮᱦᱟ ᱟᱜ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱯᱟᱴᱷ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="ride">{{Cite web |date=27 September 2014 |title=Telly heartthrobs' soapy ride to success |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Telly-heartthrobs-soapy-ride-to-success/articleshow/43533666.cms |access-date=21 October 2014 |website=[[The Times of India]]}}</ref> ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱠᱟᱭᱟ ᱦᱳᱜᱟ ᱱᱤᱱᱢᱳ ᱠᱟ'' ᱠᱟᱵᱷᱤᱛᱟ ᱠᱳᱥᱤᱠ ᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶᱨᱮ ᱱᱟᱛᱮᱥᱟ ᱟᱜ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ 2007 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱴᱟᱨᱯᱚᱞᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱲᱠᱩᱥᱤᱱᱟᱜ ᱰᱨᱟᱢᱟ ''ᱠᱟᱦᱤᱱ ᱴᱳ ᱦᱳᱜᱟ'' ᱨᱮ ᱥᱵᱷᱮᱴᱞᱟᱱᱟ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱥᱴᱟᱨᱯᱚᱞᱚᱥ ᱰᱨᱟᱢᱟ ''ᱥᱟᱝᱜᱚᱢ'' ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱜᱟᱝᱜᱟ ᱵᱷᱟᱛᱤᱭᱟ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱾
[[ᱨᱮᱫ:Winget_at_STAR_Plus_Dandia_Shoot.jpg|thumb|2011 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ''ᱥᱴᱟᱨ ᱯᱚᱞᱥ'' ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱩᱴᱤᱭᱩᱴ ᱨᱮ ᱭᱤᱝᱜᱮᱴ ᱾]]
== ᱱᱤᱡᱮᱨ ᱡᱤᱭᱚᱱ ==
᱙ ᱮᱯᱨᱤᱞ 2012 ᱨᱮ ᱠᱚᱨᱚᱱ ᱥᱤᱝ ᱜᱨᱳᱵᱷᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱭᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=23 December 2014 |title=Karan Singh Grover's link ups - Karan Singh Grover's link-ups - The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Karan-Singh-Grovers-link-ups/photostory/45616360.cms |access-date=9 June 2018 |website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tv/Ive-no-strategies-to-keep-Karan-tied-down-Jennifer-Winget/articleshow/12797790.cms|title=I've no strategies to keep Karan tied down: Jennifer Winget|last=Maheshwari|first=Neha|date=22 April 2012|work=The Times of India|access-date=7 April 2014}}</ref> ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ, ᱩᱭᱤᱝᱮᱴ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱟᱨ ᱜᱨᱳᱵᱷᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Karan-Jennifer divorce">{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/television/karan-singh-grover-confirms-divorce-with-jennifer-winget-on-twitter/|title=Karan Singh Grover confirms divorce with Jennifer Winget on Twitter|last=Bajwa|first=Dimpal|date=9 December 2014|work=The Indian Express|access-date=15 December 2014}}</ref><ref name="Jennifer admits her marriage to Karan Singh Grover is over">{{Cite web |title=Jennifer admits her marriage to Karan Singh Grover is over |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news/Jennifer-Winget-admits-her-marriage-to-Karan-Singh-Grover-is-over/articleshow/45307678.cms |access-date=22 November 2014 |website=[[The Times of India]]}}</ref>
== ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ==
[[ᱨᱮᱫ:Jennifer_Winget_at_the_launch_of_Watch_Time's_magazine_11.jpg|thumb|2012 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱩᱭᱝᱜᱮᱴ]]
ᱭᱤᱝᱜᱮᱴ ᱨᱮᱱ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱦᱚᱲᱠᱩᱥᱤ ᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱮᱢᱚᱜᱤᱡ ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Kapil Sharma to Jennifer Winget, 10 highest-paid Indian TV actors who charge a hefty amount per episode |url=https://www.gqindia.com/entertainment/content/kapil-sharma-to-ram-kapoor-10-highest-paid-indian-tv-actors-who-charge-a-hefty-amount-per-episode/amp |access-date=30 June 2022 |website=GQ India |archive-date=24 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220724065418/https://www.gqindia.com/entertainment/content/kapil-sharma-to-ram-kapoor-10-highest-paid-indian-tv-actors-who-charge-a-hefty-amount-per-episode/amp |url-status=dead}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱟᱱ ᱟᱨ ᱮᱥᱮᱨᱟᱱ ᱚᱱᱥᱨᱤᱱ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱟᱨ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱩᱯᱨᱩᱢᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Author-backed to experimental roles: 6 reasons why Jennifer Winget is the undisputed queen of Indian Television |url=https://www.indiatoday.in/television/what-s-hot/story/6-reasons-jennifer-winget-is-the-undisputed-queen-of-indian-tv-1245543-2018-05-30 |access-date=31 May 2018 |website=India Today}}</ref> 2014 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱰᱤᱯᱷ ᱨᱮᱱ ᱥᱚᱨᱮᱥ 10 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱩᱪᱤ ᱨᱮ 5 ᱟᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=http://www.rediff.com/movies/report/slide-show-1-televisions-top-10-actresses/20140702.htm|title=Television's Top 10 Actresses|access-date=3 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180916011914/http://www.rediff.com/movies/report/slide-show-1-televisions-top-10-actresses/20140702.htm|archive-date=16 September 2018|publisher=Rediff}}</ref>
== ᱯᱷᱤᱞᱢᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱤ ==
=== ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ===
{| class="wikitable sortable"
!ᱥᱮᱨᱢᱟ
!ᱛᱟᱹᱞᱤᱠᱟ
!ᱮᱱᱮᱢ
!ᱱᱳᱴᱠᱚ
!ᱥᱟᱹᱠᱷᱤ
|-
|1995
|''ᱮᱠᱮᱞᱮ ᱦᱟᱢ ᱮᱠᱮᱞᱮ ᱛᱩᱢ''
|ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱠᱩᱲᱤ
| rowspan="4" |ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ
| rowspan="2" style="text-align:left;" |
|-
|1997
|''ᱨᱟᱡᱟ ᱠᱤ ᱟᱭᱮᱡᱤ ᱵᱟᱨᱟᱴ''
|ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ
|-
|2000
|''ᱨᱟᱡᱟ ᱠᱳ ᱨᱟᱡᱱᱤ ᱥᱮ ᱯᱤᱭᱟᱨ ᱦᱳ ᱜᱚᱭ''
|ᱛᱟᱱᱩ
| style="text-align:left;" |<ref>{{Cite web |title=Raja Ko Rani Se Pyar Ho Gaya(2000) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54572 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120123041717/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54572 |archive-date=23 January 2012 |website=[[Bollywood Hungama]]}}</ref>
|-
|2003
|''ᱠᱩᱪ ᱱᱟ ᱠᱟᱦᱳ''
|ᱯᱩᱡᱟᱹ
| style="text-align:left;" |<ref>{{Cite web |last=Vaid |first=Kritika |date=6 May 2018 |title=Did You Know Jennifer Winget and Aishwarya Rai Once Shared Screen Space? Check Pics |url=https://www.india.com/entertainment/jennifer-winget-has-worked-with-abhishek-bachchan-aishwarya-rai-in-this-movie-check-details-3037768/ |access-date=23 April 2020 |website=India News, Breaking News, Entertainment News {{!}} India.com |language=en}}</ref>
|-
|2013
|''ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱤᱵᱩᱴ ᱵᱟᱝ ᱦᱳᱴᱤ''
|ᱟᱭᱤᱥᱟ ᱢᱚᱛᱚᱞ
|
|
|-
|2018
|''ᱯᱷᱤᱨ ᱥᱮ''
|ᱠᱟᱡᱚᱞ ᱠᱟᱯᱩᱨ
|
|
|}
=== ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ===
=== ᱣᱮᱵᱽ ᱥᱤᱨᱤᱡ ===
{| class="wikitable sortable"
!ᱥᱮᱨᱢᱟ
!ᱛᱟᱹᱞᱤᱠᱟ
!ᱮᱱᱮᱢ
!ᱯᱮᱴᱨᱟᱢ
!ᱥᱟᱹᱠᱷᱤ
|-
|2020–2022
|''ᱠᱳᱰ ᱮᱢ''
|ᱢᱮᱡᱚᱨ ᱢᱚᱱᱤᱠᱟ ᱢᱮᱦᱨᱟ
|ᱮᱹᱞᱴᱤᱵᱟᱞᱟᱡᱤ
| style="text-align:left;" |<ref>{{Cite web |title=Jennifer Winget to Play Army Officer in ALTBalaji's Code M |url=https://www.news18.com/news/movies/jennifer-winget-to-play-army-officer-in-altbalajis-new-show-code-m-2184861.html |access-date=10 January 2020 |website=news18.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 January 2020 |title=Code M review: Jennifer Winget, Rajat Kapoor offer a crackling thriller |url=https://www.hindustantimes.com/tv/code-m-review-jennifer-winget-rajat-kapoor-offer-a-crackling-thriller/story-9xvm1dWUvcdLNXD5VgnqcO.html |access-date=6 August 2020 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref>
|-
|2024
|''ᱨᱟᱭᱥᱤᱝᱦᱟᱱᱤ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱨᱟᱭᱥᱤᱝᱦᱚᱱᱤ''
|ᱟᱱᱥᱩᱠᱠᱟ ᱨᱟᱭᱥᱤᱝᱦᱟᱱᱤ
|ᱥᱳᱱᱤ ᱮᱞ ᱟᱭ ᱵᱷᱤ
|<ref>{{Cite news|url=https://m.timesofindia.com/web-series/news/hindi/watch-jennifer-winget-and-karan-wahi-in-raisinghani-vs-raisinghani-on-sony-liv/articleshow/107030886.cms|title=Jennifer Winget, Karan Wahi's 'Raisinghani V/S Raisinghani' First Look Unveiled|last=|first=|date=21 January 2024|work=The Times of India|access-date=21 January 2024|language=en}}</ref>
|}
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
fvf3qpah4h47s8h6319sg2d6al3xy72
ᱠᱮ ᱟᱨ ᱵᱤᱡᱚᱭᱟ
0
26720
199021
198629
2026-10-12T05:38:37Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
199021
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = ᱠᱮ ᱟᱨ ᱵᱤᱡᱚᱭᱟ
| image =
| birth_date = 30 November 1948 (age 75 years)
| birth_place = ᱪᱮᱱᱟᱭ, ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ, ᱥᱤᱧᱚᱛ
| other_names = ᱯᱩᱱᱱᱜᱟᱹᱭ ᱟᱨᱥᱤ
| occupation = ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ
| years_active = 1963-1966<br />1969–ᱱᱤᱛ
| spouse = {{marriage |ᱢᱮᱫᱟᱛᱷᱤᱞ ᱣᱮᱞᱟᱭᱩᱛᱷᱟᱱ|1966|2016|end =died}}
| children = ᱦᱮᱢᱟᱞᱚᱛᱟ (b.1967)
}}
'''ᱫᱮᱭᱟᱵᱟᱱᱚᱭᱠᱤ''' ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱴᱮᱡ ᱧᱩᱛᱩᱢ '''ᱠᱮ ᱟᱨ ᱵᱤᱡᱚᱭᱟ''' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱩᱯᱨᱩᱢᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱤᱞ,[[ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱚᱢ|ᱢᱟᱞᱚᱭᱟᱞᱚᱢ]] ,[[ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱮᱞᱮᱜᱩ]] ᱟᱨ ᱠᱚᱱᱱᱚᱲ ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ 1963 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱟᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱫᱚᱠᱠᱷᱤᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱯᱨᱟᱭ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱟᱴᱷ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚᱠᱠᱷᱤᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱ ᱯᱨᱟᱭ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱦᱚᱲ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Senior Actress K.R Vijaya: Open Heart with RK- Promo {{!}} ap7am |url=https://www.ap7am.com/lv-291365-senior-actress-kr-vijaya-open-heart-with-rk-promo.html |access-date=2024-02-17 |archive-date=2022-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220420005610/https://www.ap7am.com/lv-291365-senior-actress-kr-vijaya-open-heart-with-rk-promo.html |url-status=dead }}</ref>
== ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ==
ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]] ᱨᱟᱢᱪᱚᱱᱫᱨᱚ ᱱᱟᱭᱟᱨ ᱟᱨ ᱠᱚᱞᱭᱟᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱫᱮᱭᱟᱵᱟᱱᱚᱭᱠᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱳ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱ ᱚᱲᱟᱜ ᱮᱨᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱᱚᱱ ᱟᱨ ᱯᱳᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱵᱚᱭᱦᱟ, ᱠᱮ ᱟᱨ ᱵᱚᱴᱥᱚᱞᱟ, ᱠᱮ ᱟᱨ ᱥᱟᱵᱤᱛᱛᱨᱤ, ᱥᱟᱥᱷᱤᱠᱚᱞᱟ ᱟᱨ ᱨᱟᱫᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱫᱤᱭᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱩᱥᱩᱞ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱥᱮᱪᱮᱫᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=യവനികയിലെ മണവാട്ടി |url=http://www.mangalam.com/news/detail/58081-celebrity.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161206163634/http://www.mangalam.com/news/detail/58081-celebrity.html |archive-date=6 December 2016 |access-date=7 December 2016 |website=mangalam.com}}</ref> ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱮ ᱠᱷᱚᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱳᱭᱳᱜᱼᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱮᱢ ᱟᱨ ᱨᱟᱫᱷᱟ ᱟᱜ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ 1963 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱠᱟᱨᱯᱟᱜᱟᱢ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱵᱮᱼᱵᱮᱹᱴᱮ ᱡᱮᱹᱴ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":0">{{Cite web |last=Vandhana |date=24 September 2017 |title='Back Then, There Was No Pressure To Maintain Our Waistlines': Interview With KR Vijaya |url=https://silverscreen.in/features/kr-vijaya-interview/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190207014946/https://silverscreen.in/features/kr-vijaya-interview/ |archive-date=7 February 2019 |access-date=5 February 2019 |website=Silverscreen.in |language=en-US}}</ref>
== ᱱᱤᱡᱮᱨ ᱡᱤᱭᱚᱱ ==
1966 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱢᱟᱫᱟᱛᱷᱤᱞ ᱵᱷᱮᱞᱟᱭᱩᱛᱚᱱ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱥᱩᱫᱚᱨᱥᱚᱱ ᱴᱨᱮᱰᱤᱝ ᱠᱳᱢᱯᱟᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱥᱤᱮᱳ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ ᱮ ᱛᱟᱸᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱨᱤᱯᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱭᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱦᱟᱢᱟᱞᱚᱛᱟ (ᱡᱟᱱᱟᱢ 1967) ᱾ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱨᱪ 82 ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱵᱷᱮᱞᱟᱭᱩᱛᱷᱟᱱ ᱜᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name=":0"/>
== ᱠᱟᱹᱢᱤᱡᱤᱭᱚᱱ ==
ᱵᱤᱡᱚᱭᱟ ᱟᱜ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱵᱨᱮᱠ ᱫᱚ ᱛᱟᱸᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱭᱟᱜ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ''ᱠᱟᱨᱯᱟᱜᱟᱢ'' ᱨᱮ (1963) ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ''ᱤᱫᱷᱟᱭ ᱠᱟᱢᱟᱞᱚᱢ'' (1965) ᱼ ''ᱳᱫᱟᱭᱤᱞ ᱱᱤᱱᱱᱩ'' (1965) ''ᱥᱚᱨᱚᱥᱚᱛᱤ ᱥᱟᱵᱛᱚᱢ'' (1966) ᱼ ''ᱥᱮᱞᱵᱷᱚᱢ'' (1966) ᱼᱱᱡᱤᱨᱩᱠᱩᱢ ᱵᱷᱟᱨᱟᱭ (1967) ᱼᱤᱨᱩ ᱢᱟᱞᱟᱨᱜᱟᱞ (1967) ᱼᱱᱟᱢᱢᱟ ᱵᱷᱤᱴᱩ ᱫᱟᱭᱵᱷᱟᱢ (1970) ᱼ ᱫᱟᱨᱜᱟ ᱥᱩᱢᱟᱝᱜᱟᱞᱤ (1974) ᱼᱛᱷᱟᱝᱜᱟᱯᱯᱟᱛᱷᱟᱠᱠᱚᱢ (1974) ''ᱛᱨᱤᱥᱩᱞᱚᱢ'' (1979) ᱼ ᱟᱨ ''ᱤᱛᱷᱤᱨᱤ ᱯᱩᱵᱷ ᱪᱩᱵᱷᱟᱱᱱᱟᱯᱩᱵ'' (1984) ᱾
ᱛᱨᱤᱪᱤ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱟᱹᱢᱤᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ "ᱯᱩᱱᱟᱜᱟᱭ ᱟᱨᱥᱤ" (ᱦᱩᱥᱟᱹ ᱨᱮᱱ ᱨᱟᱡᱱᱤ) ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Kalyanamalai Magazine - Serial story, Thiraichuvai - Potpourri of titbits about Tamil cinema, K. R. Vijaya |url=http://www.kalyanamalaimagazine.com/Content/Thiraichuvai/Feb11_1_15/Potpourri_of_titbits_about_Tamil_cinema_KR_Vijaya.html}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱜᱮ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱫᱮᱵᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱪᱚᱭᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱡᱮ ᱫᱚ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱧᱮᱞᱟᱱ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱟᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ''ᱢᱮᱞ ᱢᱟᱨᱩᱵᱚᱛᱩᱨ ᱟᱨᱯᱩᱫᱫᱷᱟᱝᱜᱟᱞ'' (1986) ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱟᱲᱮ ᱟᱜ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱚᱞ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱢᱚᱦᱟᱥᱚᱠᱛᱤ ᱢᱟᱨᱤᱭᱟᱢᱢᱚᱱ'' (1986) ᱟᱨ ''ᱠᱟᱱᱫᱷᱚᱱ ᱠᱚᱨᱩᱱᱟᱭ'' (1967) ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱤᱭᱟᱢᱢᱚᱱ ᱚᱵᱟᱴᱟᱨ ᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="newsable.asianetnews.com">{{Cite web |title=Women's Day: From Ramya Krishnan to Nayanthara, actresses with divine presence on reel |url=https://newsable.asianetnews.com/india/women-s-day-from-ramya-krishnan-to-nayanthara-actresses-with-divine-presence-on-reel-q6uunw}}</ref> ᱠᱮ ᱟᱨ ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱟᱭᱟᱜ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ "ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ" ᱠᱮᱹ ᱮᱥ ᱜᱳᱯᱟᱞᱚᱠᱥᱚᱱᱚᱱ ᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ 100 ᱟᱱᱟᱜ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ''ᱱᱟᱛᱷᱟᱭᱤᱞ ᱢᱩᱛᱷᱩ'' (1973) ᱼᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱯᱟᱴᱷ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱴᱮᱞᱤᱥᱤᱨᱤᱭᱚᱞ ''ᱨᱟᱡᱟ ᱨᱟᱡᱮᱥᱥᱚᱨᱤ ᱾ᱠᱩᱫᱩᱢᱵᱟᱢ ᱾'' ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱯᱟᱴᱷ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱟᱨ ᱥᱨᱤᱝᱜᱚ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
ᱵᱤᱡᱚᱭᱟ ''ᱥᱨᱤ ᱨᱟᱢ ᱨᱟᱡᱽᱭᱟᱢ'' (᱒᱐᱑᱑) ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱢᱟᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱫᱚ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱫᱷᱟᱣ ᱵᱟᱯᱩᱣᱟᱜ ᱢᱟᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱠᱳᱥᱟᱞᱡᱚ ᱟᱜ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/screen-goddess/article2642189.ece|title=Screen goddess - The Hindu|date=19 November 2011|work=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190609134950/https://www.thehindu.com/features/cinema/screen-goddess/article2642189.ece|archive-date=9 June 2019|access-date=17 February 2024|url-status=dead}}</ref> ᱩᱱᱤ 500 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="newsable.asianetnews.com"/>
== ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ==
; ᱥᱟᱛᱭᱟᱵᱟᱢᱟ ᱢᱟᱦᱟ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ
* 2009 ᱼᱰᱮᱹᱠᱴᱳᱨᱮᱴ
; ᱱᱚᱱᱫᱤ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ<ref name=":1">{{Cite web |date=13 March 2010 |title=నంది అవార్డు విజేతల పరంపర (1964–2008) |trans-title=A series of Nandi Award Winners (1964–2008) |url=http://ipr.ap.nic.in/New_Links/Film.pdf |access-date=22 January 2021 |website=[[Andhra Pradesh (magazine)|Information & Public Relations of Andhra Pradesh]] |language=te}}</ref>
* 1989ᱼ ᱥᱩᱛᱨᱚᱫᱚᱨᱩᱞᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱱᱫᱤ ᱠᱷᱟᱥ ᱡᱩᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾''ᱥᱩᱛᱨᱚᱫᱚᱨᱩᱞᱩ''
; ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱱᱟᱰᱩ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ
* 1967 ᱼ 'ᱤᱨᱩ ᱢᱟᱞᱟᱨᱜᱟᱞ' ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ''ᱟᱭᱩᱨᱩ ᱢᱟᱞᱟᱨᱜᱟᱞ''
* 1970 ᱼ ''ᱱᱟᱢᱢᱟ ᱵᱷᱤᱴᱩ ᱫᱮᱭᱵᱷᱚᱢ'' ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ
; ᱯᱷᱤᱞᱢᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱮᱣᱟᱨᱰᱥ ᱫᱚᱠᱷᱤᱱ
* 1974ᱼᱯᱷᱤᱞᱢᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭᱼᱫᱚᱠᱷᱤᱱ ''ᱫᱤᱨᱜᱟ ᱥᱩᱢᱚᱝᱜᱚᱞᱤ'' ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ <ref>{{Cite web |last=Reed |first=Sir Stanley |date=5 February 1980 |title=The Times of India Directory and Year Book Including Who's who |url=https://books.google.com/books?id=6gkfAQAAMAAJ&q=k+r+vijaya |publisher=Bennett, Coleman & Company |via=Google Books}}</ref>
* 2004 ᱼᱞᱤᱯᱷᱴᱟᱭᱤᱢ ᱮᱪᱤᱵᱷᱢᱮᱱᱴ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱪᱤᱵᱷᱢᱮᱱᱴ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ
; ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ
* 1984ᱼ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹᱼᱤᱛᱷᱤᱨᱤ ᱯᱩᱵᱷ ᱪᱩᱵᱷᱟᱱᱱᱟᱯᱩᱵ''ᱤᱛᱷᱤᱨᱤ ᱯᱩᱵᱷ ᱪᱩᱵᱷᱟᱱᱱᱟᱯᱩᱵ''
; ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱨᱤᱴᱤᱠ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ
* 2013: ᱪᱚᱞᱚᱠᱤᱛᱛᱨᱚ ᱨᱚᱛᱱᱚᱢ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ
; ᱡᱟᱱᱟᱢᱵᱷᱩᱢᱤ ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ
* 2018ᱼ2018 ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ''ᱥᱟᱛᱤᱭᱚᱢ ᱥᱤᱵᱚᱢ ᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱚᱢ'' ᱾
; ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱠᱚ
* 2013: ᱱᱟᱜᱤ ᱨᱮᱰᱤ ᱢᱮᱢᱳᱨᱤᱭᱚᱞ ᱮᱣᱟᱨᱰ
* 2017: ᱠᱚᱝᱜᱨᱮᱥ ᱢᱟᱱᱜᱟᱞᱤᱨ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ
* 2019: ᱱᱚᱠᱠᱷᱚᱛᱤᱨᱟ ᱥᱟᱛᱚᱱᱟᱭᱞᱟᱨ 2019
== ᱯᱷᱤᱞᱢᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱤ ==
== ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱥᱨᱤᱭᱟᱞ ==
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
7lp7ljkka5rjfk3hgq5gmwl2fr49eoy
ᱡᱟᱢᱟ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ, ᱫᱤᱞᱞᱤ
0
31697
199024
196534
2026-10-12T06:57:54Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
199024
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox religious building
| name = ᱡᱟᱢᱟ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ
| image = Jama Masjid - In the Noon.jpg
| image_upright = 1.4
| caption = The mosque exterior, in 2008
| location = [[ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱤᱞᱞᱤ]], [[ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ]]
| country = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]
| map_type = India
| map_size = 250
| map_alt =
| map_relief = 1
| map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ
| coordinates = {{coord|28.6507|77.2334|format=dms|type:landmark_region:IN-DL|display=it}}
| religious_affiliation = [[ᱥᱩᱱᱱᱤ ᱤᱥᱞᱟᱢ]]
| rite = [[ᱦᱟᱱᱟᱯᱤ]]
| status = {{nowrap|[[Congregational mosque]]}}
| functional_status = Active
| leadership = {{ubl|{{nowrap|[[Syed Ahmed Bukhari]]}}<br/>{{small|(''[[ᱥᱟᱦᱤ ᱤᱢᱟᱢ]]'')}}|[[Syed Shaban Bukhari]]<br/>{{small|(''Naib Shahi Imam'')}}}}
| governing_body =
| year_completed = 1656
| architecture_type = {{nowrap|[[ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱪᱟᱨ]]}}
| architect =
| architecture_style = {{ubl|[[ᱤᱱᱰᱳᱼᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ]]|[[ᱢᱩᱜᱚᱞ]]}}
| construction_cost = {{IDR}}1 million
| capacity = 25,000 worshippers
| facade_direction = West
| length = {{convert|40|m|ft}}
| width = {{convert|27|m|ft}}
| dome_quantity = 3
| minaret_quantity = 2
| minaret_height = {{convert|41|m|ft}}
| materials = [[ᱟᱨᱟᱜ ᱦᱟᱥᱟ]], [[ᱢᱟᱨᱵᱟᱞ]]
| website = {{URL|http://delhitourism.gov.in/delhitourism/tourist_place/jama_masjid.jsp|Jama Masjid}}
| module = {{Infobox historic site
| embed = yes
| designation1 = MANI | designation1_offname = Ancient Mosque | designation1_type = | designation1_criteria = | designation1_date = | delisted1_date = | designation1_partof = | designation1_number = N-DL-162 | designation1_free1name = | designation1_free1value = | designation1_free2name = | designation1_free2value = | designation1_free3name = | designation1_free3value = }}
}}
'''ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ-ᱤ-ᱡᱟᱦᱟᱱ-ᱱᱩᱢᱟ''' ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ '''ᱡᱟᱢᱟ ᱢᱟᱥᱡᱤᱫᱽ''' (ᱩᱨᱫᱩ: جامع مسجد) ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱩᱱᱱᱤ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="JM">{{cite web |title=Jama Masjid, Delhi |url=http://www.culturalindia.net/monuments/jama-masjid.html |access-date=19 May 2017 |publisher=Cultural India website |date=n.d. |archive-date=5 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231205153101/https://www.culturalindia.net/monuments/jama-masjid.html |url-status=dead }}</ref>
ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱜᱚᱞ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱦ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱑᱖᱔᱔ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱖᱕᱖ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱤᱢᱟᱢ ᱥᱟᱭᱮᱫᱽ ᱟᱵᱽᱫᱩᱞ ᱜᱟᱯᱷᱩᱨ ᱥᱟᱦ ᱵᱩᱠᱷᱟᱨᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱦᱡᱟᱦᱟᱱᱟᱵᱟᱫᱽ (ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱢᱟᱨᱮ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱜᱚᱞ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱑᱘᱕᱗ ᱨᱮ ᱢᱩᱜᱚᱞ ᱥᱟᱢᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱢᱩᱜᱚᱞ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱢᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱢᱟ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱫᱟᱲᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱦᱚᱸ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱨᱟ ᱥᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱚᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="ASI MNI">{{Cite web|url=http://asi.nic.in/alphabetical-list-of-monuments-delhi/|title=List of Ancient Monuments and Archaeological Sites and Remains of Delhi |work=Archaeological Survey of India |access-date=2018-10-02}}</ref>
==ᱧᱩᱛᱩᱢ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱟᱦ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱮᱢᱟᱫ ᱢᱟᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱥᱡᱤᱫᱽ-ᱤ-ᱡᱮᱦᱟᱸᱱ-ᱱᱩᱢᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱜᱚᱴᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱥᱚᱢᱵᱷᱚᱵ ᱫᱚ ᱡᱟᱢ-ᱮ-ᱡᱮᱦᱟᱸᱱ ᱱᱩᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱫᱷᱟᱹᱨᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱟᱢᱟ ᱢᱟᱥᱡᱤᱫᱽ (ᱩᱨᱫᱩ: جامع مسجد, ᱟᱨᱚᱵᱤᱠ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ "ᱠᱚᱸᱜᱽᱨᱮᱜᱮᱥᱱᱟᱞ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ") ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱞᱟ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱢᱟ ᱢᱟᱥᱡᱤᱫᱽ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ, ᱗ ᱥᱟᱭᱟᱫᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱠᱚᱢᱭᱩᱱᱤᱴᱤ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱥᱮ ᱥᱩᱠᱨᱤ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱮᱫ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱚᱱᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱨᱩᱯ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
==ᱴᱷᱟᱶ==
[[File:Old Delhi market, Jama Masjid.jpg|thumb|ᱡᱟᱢᱟ ᱢᱟᱥᱡᱤᱫᱽ, ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱢᱟᱨᱮ ᱵᱟᱡᱟᱨ]]
ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱫᱚ ᱥᱟᱦᱡᱟᱦᱟᱱᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱢᱟᱨᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱞᱟᱞ ᱠᱤᱞᱟ ᱟᱨ ᱥᱩᱱᱮᱦᱨᱤ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱡᱟᱢᱟ ᱢᱟᱥᱡᱤᱫᱽ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ ᱛᱮ ᱮᱥᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱪᱟᱸᱫᱽᱱᱤ ᱪᱚᱣᱠ <ref>{{Cite web |date=2018-01-27 |title=Shahjahanabad: How a planned city came undone |url=https://www.hindustantimes.com/delhi-news/shahjahanabad-how-a-planned-city-came-undone/story-z7Gg3imYzCjCQQP3CBuZCO.html |access-date=2021-09-12 |work=[[Hindustan Times]] |language=en}}</ref>᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭᱤᱭᱟᱹ ᱟᱵᱩᱞ ᱠᱟᱞᱟᱢ ᱟᱡᱟᱫᱽ ᱟᱜ ᱛᱚᱵᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
==ᱱᱟᱜᱟᱢ==
===ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱢᱩᱜᱚᱞ ᱚᱠᱛᱚ===
ᱢᱩᱜᱚᱞ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱦ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱑᱖᱕᱐ ᱟᱨ ᱑᱖᱕᱖ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱢᱟ ᱢᱟᱥᱡᱤᱫᱽ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱟᱦᱡᱟᱦᱟᱱᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱥᱩᱞ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱕,᱐᱐᱐ ᱜᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=":0">{{Cite web |last=Lews |first=Robert |title=Jama Masjid of Delhi |url=https://www.britannica.com/place/Jami-Masjid-mosque-Delhi-India |website=Britannica}}</ref><ref name=Asher>{{cite book |author=Asher, Catherine B. |year=1992 |title=The New Cambridge History of India: Architecture of Mughal India |url=https://archive.org/details/architectureofmu0000ashe |publisher=Cambridge University Press |page=[https://archive.org/details/architectureofmu0000ashe/page/193 193] |isbn=978-0-521-26728-1}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ, ᱟᱨᱚᱵᱤ, ᱯᱟᱨᱥᱤ, ᱛᱩᱨᱠᱤ ᱟᱨ ᱤᱣᱨᱚᱯᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱦ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱟᱡᱤᱨ (ᱥᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ) ᱥᱟᱫᱩᱞᱟᱦ ᱠᱷᱟᱱ ᱟᱨ ᱥᱟᱦ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱴᱨᱚᱞᱟᱨ ᱯᱷᱟᱡᱤᱞ ᱠᱷᱟᱱ ᱟᱜ ᱧᱮᱞ ᱫᱚᱦᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱜᱮᱞ ᱞᱟᱠᱷ (ᱢᱤᱫ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ) ᱴᱟᱠᱟ ᱠᱷᱚᱨᱪᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱫᱚ ᱒᱓ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱖᱕᱖ ᱨᱮ ᱥᱟᱭᱮᱫᱽ ᱟᱵᱽᱫᱩᱞ ᱜᱟᱯᱷᱩᱨ ᱥᱟᱦ ᱵᱩᱠᱷᱟᱨᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱩᱡᱽᱵᱮᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱩᱠᱷᱟᱨᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱦ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱤ ᱤᱢᱟᱢ (ᱨᱟᱡᱽ ᱤᱢᱟᱢ) ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱱᱮᱣᱛᱟ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>''[https://books.google.com.au/books/about/Marathas_and_Panipat.html?id=TmU9AAAAMAAJ&redir_esc=y Marathas and Panipat]'' by Hari Ram Gupta (1961) pg. 326</ref>
ᱥᱟᱦ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱫᱚ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱚᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱜᱚᱞ ᱥᱟᱢᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱥᱩᱠᱨᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱤᱧ ᱵᱮᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱢᱩᱜᱚᱞ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱠᱷᱩᱛᱵᱟ ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱱᱩᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱹᱵᱤᱛ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱩᱜᱚᱞ ᱥᱟᱨᱵᱷᱚᱵᱚᱢ ᱫᱟᱲᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱦᱡᱟᱦᱟᱱᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱦᱮᱡ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱭᱜᱟᱭ ᱮᱢᱟᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱗᱕᱗ ᱨᱮ, ᱠᱷᱩᱛᱵᱟ ᱫᱚ ᱚᱦᱢᱚᱫᱽ ᱥᱟᱦ ᱫᱩᱨᱨᱟᱱᱤ ᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱯᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱟᱞᱚᱢᱜᱤᱨ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱮ ᱱᱮᱣᱛᱟ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{sister project links}}
{{commons category-inline|Jama Masjid, Delhi}}
* {{Wikivoyage inline|Jama Masjid}}
* [https://web.archive.org/web/20250322223348/https://www.topworldimages.com/The_Jama_Masjid_of_Delhi_A_Majestic_Testament_to_Mughal_Artistry_and_Historical_Res.htm The Jama Masjid Of Delhi]
2paaiejt75nu1vr60zdgxodfb6919rm
ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ
0
32309
199019
190039
2026-10-12T03:56:44Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
199019
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Indian constituency
| name = ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ
| state = [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]]
| constituency_no = ᱓᱐
| type = SLA
| map_image =
| map_caption =
| map_alt =
| division = ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ
| district = [[ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ]]
| loksabha_cons = [[ᱠᱮᱶᱡᱷᱚᱨ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱠᱮᱶᱡᱷᱚᱨ]]
| established = ᱑᱙᱕᱗
| reservation = ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ
| incumbent_image =
| mla = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱭᱵᱩᱨᱩ]]
| party = [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]]
| latest_election_year = [[᱒᱐᱒᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱒᱔]]
| electors = ᱒,᱐᱐,᱔᱐᱘{{efn|as on 2024}}{{efn|as data published by election commission}}
}}
'''ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ''' ᱫᱚ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ|ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=283&cid=30|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924000623/http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=283&cid=30|url-status=usurped|archive-date=24 September 2015|title= Orissa Assembly Election 2009 |work=empoweringindia.org |quote= Constituency: Karanjia (30) District : Mayurbhanj |accessdate= 9 February 2014}}</ref>
ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ ᱵᱚᱱᱚᱛ, ᱴᱷᱟᱠᱩᱨᱢᱩᱸᱰᱟᱹ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱙ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱜᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ (ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱯᱳᱠᱷᱨᱤ, ᱨᱟᱢᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱯᱩᱨ, ᱞᱚᱵᱽᱱᱤᱭᱟᱫᱮᱭᱯᱩᱨ, ᱫᱤᱣᱟᱱᱵᱟᱦᱟᱞᱤ, ᱨᱟᱱᱤᱯᱳᱠᱷᱨᱤ, ᱥᱚᱨᱚᱛ, ᱱᱳᱴᱟ, ᱥᱟᱨᱰᱤᱦᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱞᱚᱢᱜᱟᱹᱰᱤᱭᱟᱹ) ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>[http://eci.nic.in/delim/Final_Publications/Orissa/orissa.pdf Assembly Constituencies and their Extent]</ref><ref>[http://eci.nic.in/delim/paper1to7/Orissa.xls Seats of Odisha]</ref>
==ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ==
{{bar box
|float=right
|title= ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱮᱱᱮᱢ<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/electionanalysis/AE/S18/partycomp1.htm|title= 1 - Karanjia Assembly Constituency|work=eci.nic.in |year=2006 |quote=List Of Winning Candidates |accessdate= 28 March 2014}}</ref>
|titlebar=#ddd
|width=300px
|barwidth=275px
|bars=
{{bar percent|2024|{{party color|Bharatiya Janata Party}}|43.48}}
{{bar percent|2019|{{party color|Biju Janata Dal}}|42.65}}
{{bar percent|2014|{{party color|Biju Janata Dal}}|29.83}}
{{bar percent|2009|{{party color|Biju Janata Dal}}|37.31}}
{{bar percent|2004|{{party color|Biju Janata Dal}}|41.02}}
{{bar percent|2000|{{party color|Independent}}|47.20}}
{{bar percent|1995|{{party color|Janata Dal}}|35.06}}
{{bar percent|1990|{{party color|Janata Dal}}|61.39}}
{{bar percent|1985|{{party color|Indian National Congress}}|45.35}}
{{bar percent|1980|{{party color|Janata Party (Secular)}}|39.21}}
{{bar percent|1977|{{party color|Janata Party}}|57.18}}
}}
᱑᱙᱕᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾
ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ:<ref name=prevMLAs>{{cite web|url=http://orissa.gov.in/e-magazine/orissaannualreference/ORA-2011/pdf/453-501.pdf |title=Odisha Reference Annual - 2011 - List of Members of Odisha Legislative Assembly - (1951–2004) |access-date=6 October 2021 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131217121136/http://orissa.gov.in/e-magazine/orissaannualreference/ORA-2011/pdf/453-501.pdf |archive-date=17 December 2013 }}</ref>
{|class="wikitable sortable"
!ᱥᱮᱨᱢᱟ
!ᱥᱚᱦᱮᱫ
!colspan=2|ᱫᱚᱞ
|-
|[[᱒᱐᱒᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱒᱔]]<ref name=":0">{{Cite web |title=Karanjia Assembly Election Results 2024: Karanjia Election Candidates List, Election Date, Vote Share - IndiaToday |url=https://www.indiatoday.in/elections/assembly/odisha/karanjia-constituency-result-18030 |access-date=2025-06-19 |website=India Today |language=en}}</ref>
|[[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱭᱵᱩᱨᱩ]]
|{{full party name with color|Bharatiya Janata Party}}
|-
|[[᱒᱐᱑᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱑᱙]]<ref name="election2019">{{cite web |title=State Election, 2019 to the Legislative Assembly of Odisha |url=https://old.eci.gov.in/files/file/11679-odisha-legislative-assembly-election-2019/ |url-access=limited |access-date=7 October 2021 |publisher=[[Election Commission of India]]}}</ref>
|[[ᱵᱟᱥᱟᱱᱛᱤ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]]
|{{full party name with color|rowspan=4|Biju Janata Dal}}
|-
|[[᱒᱐᱑᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱑᱔]]<ref name=":1">{{Cite web |title=Karanjia Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/karanjia-odisha-assembly-constituency |access-date=2025-06-19 |website=resultuniversity.com |archive-date=2025-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250709052619/https://resultuniversity.com/election/karanjia-odisha-assembly-constituency |url-status=dead}}</ref>
| rowspan="2" |ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱱᱟᱭᱟᱠ
|-
|[[᱒᱐᱐᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱙]]<ref name=":2">{{cite web |title=Orissa Election Result 2009 With Vote Margin |url=http://leadtech.in/infoelection/index.php/odisha/431-odisha-election-result-2009-votemargin.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130527163949/http://leadtech.in/infoelection/index.php/odisha/431-odisha-election-result-2009-votemargin.html |archive-date=27 May 2013 |accessdate=8 February 2014 |work=leadtech.in |quote=21401}}</ref>
|-
|[[᱒᱐᱐᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱔]]
|ᱚᱡᱤᱛ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ
|-
|[[᱒᱐᱐᱐ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱐]]
|[[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱭᱵᱩᱨᱩ]]
|{{full party name with color|Independent}}
|-
|[[᱑᱙᱙᱕ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱙᱕]]
| rowspan="2" |ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ
|{{full party name with color|rowspan=2|Janata Dal}}
|-
|[[᱑᱙᱙᱐ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱙᱐]]
|-
|[[᱑᱙᱘᱕ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱘᱕]]
|ᱠᱟᱨᱩᱱᱟᱠᱟᱨ ᱱᱟᱭᱮᱠ
|{{full party name with color|Indian National Congress}}
|-
|[[᱑᱙᱘᱐ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱘᱐]]
| rowspan="2" |ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ
|{{full party name with color|Janata Party (Secular)|dab=yes}}
|-
|[[᱑᱙᱗᱗ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱗᱗]]
|{{full party name with color|Janata Party}}
|-
|[[᱑᱙᱗᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱗᱔]]
|ᱠᱟᱨᱩᱱᱟᱠᱟᱨ ᱱᱟᱭᱟᱠ
|{{full party name with color|Indian National Congress}}
|-
|[[᱑᱙᱗᱑ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱗᱑]]
| rowspan="2" |ᱯᱨᱟᱯᱷᱩᱞᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱫᱟᱥ
|{{full party name with color|rowspan=2|Swatantra Party}}
|-
|[[᱑᱙᱖᱗ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱖᱗]]
|-
|[[᱑᱙᱖᱑ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱖᱑]]
|ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱠᱟᱨ ᱵᱮᱦᱮᱨᱟ
|{{full party name with color|Indian National Congress}}
|-
|[[᱑᱙᱕᱗ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱕᱗]]
|ᱞᱟᱞ ᱥᱟᱦᱮᱵᱽ ᱱᱟᱞᱤᱱᱤ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱫᱮᱣ
|{{full party name with color|Ganatantra Parishad}}
|}
==ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱚᱨᱡᱚ ᱠᱚ==
===᱒᱐᱒᱔===
ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱮᱭᱟ ᱛᱷᱚᱠ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱒᱕ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱫᱚ ᱔ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=General Election to Legislative Assembly of Odisha 2024 |url=https://elections24.eci.gov.in/election-details-odisa.html |website=[[Election Commission of India|ECI]] |access-date=2025-07-10 |archive-date=2024-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507223908/https://elections24.eci.gov.in/election-details-odisa.html |url-status=dead }}</ref> ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ, [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱭᱵᱩᱨᱩ]] ᱫᱚ [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱵᱟᱥᱟᱱᱛᱤ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]] ᱒᱙,᱔᱙᱙ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":0" />
{{Election box begin
|title= [[᱒᱐᱒᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]], ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ}}
{{Election box winning candidate with party link|
|party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ
|candidate = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱭᱵᱩᱨᱩ]]
|votes = ᱖᱕,᱓᱕᱗
|percentage = ᱔᱓.᱔᱘
|change =
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ
|candidate = [[ᱵᱟᱥᱟᱱᱛᱤ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]]
|votes = ᱓᱕,᱘᱕᱘
|percentage = ᱒᱓.᱘᱕
|change =
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ
|candidate = ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱫᱷᱟᱨ ᱥᱤᱝ
|votes = ᱒᱕,᱔᱗᱑
|percentage = ᱑᱖.᱙᱔
|change =
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ
|candidate = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ
|votes = ᱓,᱒᱖᱑
|percentage = ᱒.᱑᱗
|change =
}}
{{Election box majority|
|votes = ᱒᱙,᱔᱙᱙
|percentage = ᱑᱙.᱖᱓
|change =
}}
{{Election box turnout|
|votes = ᱑,᱕᱐,᱓᱑᱙
|percentage = ᱗᱕.᱐᱑
|change =
}}
{{Election box gain with party link no swing|
|winner = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ
|loser = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ
}}
{{Election box end}}
===᱒᱐᱑᱙===
᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱱᱰᱤᱰᱮᱴ [[ᱵᱟᱥᱟᱱᱛᱤ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]] ᱫᱚ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱭᱵᱩᱨᱩ ᱘,᱗᱖᱓ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":1" />
{{Election box begin|
| title=[[᱒᱐᱑᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱑᱙ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]], ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ<ref name="TP Ass Cand">{{cite web |title=List of Contesting Candidates(Phase-III) (AC) |url=http://www.ceoorissa.nic.in/docs/Election/2019/Form7A/Phase3/List%20of%20Contesting%20Candidates%20%283rd%20Phase-AC%20Wise%29.pdf|website=ceoorissa.nic.in |publisher=Office of the Chief Electoral Officer, Odisha |accessdate=18 April 2019}}</ref>}}
{{Election box winning candidate with party link|
|party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ
|candidate = [[ᱵᱟᱥᱟᱱᱛᱤ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]]
|votes = ᱖᱐,᱐᱖᱔
|percentage = ᱔᱒.᱖᱕
|change =
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ
|candidate = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱭᱵᱩᱨᱩ]]
|votes = ᱕᱑,᱓᱐᱑
|percentage = ᱓᱖.᱔᱓
|change =
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ
|candidate = ᱥᱩᱫᱟᱢ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱱᱟᱭᱮᱠ
|votes = ᱑᱐,᱘᱔᱐
|percentage = ᱗.᱗
|change =
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ
|candidate = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ
|votes = ᱑,᱙᱘᱙
|percentage = ᱑.᱔᱑
|change =
}}
{{Election box majority|
|votes = ᱘,᱗᱖᱓
|percentage = ᱖.᱒᱒
|change =
}}
{{Election box turnout|
|votes = ᱑,᱔᱐,᱘᱒᱘
|percentage = ᱗᱕.᱔᱑
|change =
}}
{{Election box hold with party link no swing|
|winner = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ
}}
{{Election box end}}
===᱒᱐᱑᱔===
᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱱᱟᱭᱟᱠ ᱫᱚ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱮᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱡᱭᱚᱭᱥᱱᱟ ᱵᱷᱟᱱᱥᱤᱝ ᱫᱚ ᱑᱓,᱕᱕᱑ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":1" />
{{Election box begin |
| title=[[᱒᱐᱑᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱙᱑᱔ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]], ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ<ref name=election2014>{{cite web |url=https://old.eci.gov.in/files/file/3631-orissa-2014/ |title=Statistical Report on General Election, 2014 to the Legislative Assembly of Orissa |publisher=[[Election Commission of India]] |access-date= 6 October 2021}}</ref>}}
{{Election box winning candidate with party link|
|party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ
|candidate = ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱱᱟᱭᱟᱠ
|votes = ᱓᱘,᱖᱐᱙
|percentage = ᱒᱙.᱘᱓%
|change = ''-''
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ
|candidate = ᱡᱭᱚᱥᱛᱱᱟ ᱵᱷᱟᱱᱥᱤᱝ
|votes = ᱒᱕,᱐᱕᱘
|percentage = ᱑᱙.᱓᱖%
|change = ''-''
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ
|candidate = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱭᱵᱩᱨᱩ]]
|votes = ᱒᱔,᱐᱓᱐
|percentage = ᱑᱘.᱕᱖%
|change = ''-''
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ
|candidate = ᱵᱟᱭᱫᱭᱟᱱᱟᱛᱷ ᱥᱤᱝ
|votes = ᱑᱙,᱒᱒᱖
|percentage = ᱑᱔.᱘᱕%
|change = ''-''
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ
|candidate = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ
|votes = ᱒,᱕᱓᱑
|percentage = ᱑.᱙᱖%
|change = ''-''
}}
{{Election box majority|
|votes = ᱑᱓,᱕᱕᱑
|percentage = ᱑᱐.᱔᱗
|change =
}}
{{Election box turnout|
|votes = ᱑,᱒᱙,᱔᱔᱔
|percentage = ᱗᱘.᱑᱓
|change =
}}
{{Election box hold with party link no swing|
|winner = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ
}}
{{Election box end}}
===᱒᱐᱐᱙===
᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ, [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱱᱟᱭᱟᱠ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱵᱟᱢᱚᱱᱤ ᱴᱩᱰᱩ ᱒᱑,᱔᱐᱑ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":2" />
{{Election box begin |
|title= ᱒᱐᱐᱙ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ, ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ<ref name=election2009>{{cite web |url=https://old.eci.gov.in/files/file/3630-orissa-2009/ |title=Statistical Report on General Election, 2009 to the Legislative Assembly of Orissa |publisher=[[Election Commission of India]] |access-date= 6 October 2021}}</ref>}}
{{Election box winning candidate with party link|
|party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ
|candidate = ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱱᱟᱭᱟᱠ
|votes = ᱓᱘,᱙᱓᱔
|percentage = ᱓᱗.᱓᱑
|change =
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ
|candidate = ᱡᱚᱵᱟᱢᱚᱱᱤ ᱴᱩᱰᱩ
|votes = ᱑᱗,᱕᱓᱓
|percentage = ᱑᱖.᱘᱐
|change =
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ
|candidate = ᱥᱩᱢᱚᱱᱛᱨᱟ ᱱᱟᱭᱮᱠ
|votes = ᱑᱖,᱖᱘᱗
|percentage = ᱑᱕.᱙᱙
|change =
}}
{{Election box candidate with party link|
|party = ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ
|candidate = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱭᱵᱩᱨᱩ]]
|votes = ᱑᱔,᱕᱙᱗
|percentage = ᱑᱓.᱙᱙
|change =
}}
{{Election box majority|
|votes = ᱒᱑,᱔᱐᱑
|percentage = ᱒᱐.᱕᱑{{efn|% of total valid votes}}
|change =
}}
{{Election box turnout|
|votes = ᱑,᱐᱔,᱕᱒᱗
|percentage = ᱖᱘.᱙᱓
|change =
}}
{{Election box hold with party link no swing|
|winner = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ
}}
{{Election box end}}
==ᱱᱳᱴᱥ==
{{notelist}}
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
{{ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱕᱗ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ]]
7ysonocrxnq3ryifp09py1pcihuedy8
ᱜᱭᱟᱱᱮᱱᱫᱨᱚ ᱯᱨᱚᱛᱟᱯ ᱥᱤᱝ
0
35269
199017
189712
2026-10-12T01:07:02Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
199017
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱤᱡᱟᱨᱵᱽ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ}}
{{Infobox officeholder
| name = ᱜᱭᱟᱱᱮᱱᱫᱨᱚ ᱯᱨᱚᱛᱟᱯ ᱥᱤᱝ
| image =
| alt =
| caption =
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1967|11|08}}
| birth_place = [[ᱟᱞᱤᱜᱚᱲ]], [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ
| father =
| death_date =
| death_place =
| nationality = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ]]
| other_names =
| occupation = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱮᱵᱟ|ᱟᱭᱤ.ᱯᱤ.ᱮᱥ.]] ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ
| profession = ᱱᱚᱜᱽᱨᱤᱠ ᱥᱮᱵᱟ
| awards =
| alma_mater =
| office = ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱤᱡᱟᱨᱵᱽ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ
| term_start = ᱓᱐ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱕
| term_end =
| predecessor = [[ᱟᱱᱤᱥ ᱫᱟᱭᱟᱞ ᱥᱤᱝ]]
| successor =
| office1 = ᱟᱥᱟᱢ [[ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ]]
| term_start1 = ᱓᱑ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱓
| term_end1 = 2᱒᱙ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱕
| predecessor1 = [[ᱵᱷᱚᱥᱠᱚᱨ ᱡᱭᱚᱛᱤ ᱢᱚᱦᱚᱱᱛᱟ]]
| successor1 = ᱦᱟᱨᱢᱤᱛ ᱥᱤᱝ
}}
'''ᱜᱭᱟᱱᱮᱱᱫᱨᱚ ᱯᱨᱚᱛᱟᱯ ᱥᱤᱝ''' ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ '''ᱡᱤ.ᱯᱤ. ᱥᱤᱝ''' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱘ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱖᱗), ᱟᱥᱟᱢ-ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ ᱠᱮᱰᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱙᱙᱑ ᱵᱮᱪ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱮᱵᱟ (ᱟᱭᱤ.ᱯᱤ.ᱮᱥ.) ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱓ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱒᱕ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱟᱥᱟᱢ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱒᱐ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱤᱡᱚᱨᱵᱽ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |title=GP Singh takes charge as CRPF's new Director General |url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/gp-singh-takes-charge-as-crpfs-new-director-general20250130160144/ |website=ANI News |access-date=30 January 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=GP Singh takes charge as CRPF DG |url=https://theprint.in/india/gp-singh-takes-charge-as-crpf-dg/2470394/?amp=&_gsa=1&_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM%3D#amp_tf=From%20%251%24s&aoh=17384889663886&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&share=https%3A%2F%2Ftheprint.in%2Findia%2Fgp-singh-takes-charge-as-crpf-dg%2F2470394%2F |website=ThePrint |access-date=30 January 2025 |date=30 January 2025}}</ref><ref>{{cite web |last1=Singh |first1=Bikash |title=Assam DGP Gyanendra Pratap Singh appointed as DG of the Central Reserve Police Force - The Economic Times |work=The Economic Times |date=28 January 2025 |url=https://m.economictimes.com/news/india/assam-dgp-gyanendra-pratap-singh-appointed-as-dg-of-the-central-reserve-police-force/articleshow/117616846.cms |access-date=30 January 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=GP Singh takes charge as CRPF Director General |url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/gp-singh-takes-charge-as-crpf-director-general-1163149-2025-01-30 |website=India Today NE |access-date=30 January 2025 |language=hi |date=30 January 2025}}</ref>
==ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱥᱤᱝ ᱫᱚ ᱘ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱖᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱟᱞᱤᱜᱚᱲ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱷᱚᱨᱨᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱟᱡᱽᱯᱩᱛ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡᱤᱡ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱫᱚ [[ᱫᱤᱞᱞᱤ]] ᱠᱮᱰᱟᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱭᱤ.ᱯᱤ.ᱮᱥ. ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱡᱽᱯᱚᱛ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱨᱮ ᱮ.ᱥᱤ.ᱯᱤ. ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ, ᱟᱨᱫᱷᱤᱛᱟ ᱥᱤᱝ ᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |title=Assam Police Chief GP Singh Salutes Daughter At Her Passing Out Parade: ''Words Fail Me'' |url=https://www.ndtv.com/feature/assam-police-chief-gp-singh-salutes-daughter-at-her-passing-out-parade-words-fail-me-3775795 |website=www.ndtv.com |access-date=12 February 2023 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=GP Singh Takes Charge As CRPF's New Director General |url=https://argusnews.in/national/gp-singh-takes-charge-as-crpfs-new-director-general |website=argusnews.in |access-date=30 January 2025 |language=en |archive-date=2 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250202101616/https://argusnews.in/national/gp-singh-takes-charge-as-crpfs-new-director-general |url-status=dead}}</ref>
==ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱥᱤᱝ ᱫᱚ ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ, ᱚᱠᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱥᱟᱹᱭᱛᱟᱹᱨ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱮᱱᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱛᱚᱞᱟᱥ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ (ᱮᱱ.ᱟᱭᱤ.ᱮ) ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱤᱱᱥᱯᱮᱠᱴᱚᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ, ᱚᱠᱟᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱛᱚᱞᱟᱥ ᱠᱚ ᱥᱟᱸᱵᱽᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ, ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱯᱮᱥᱟᱞ ᱯᱨᱚᱴᱮᱠᱥᱚᱱ ᱜᱟᱫᱮᱞ (ᱮᱥᱯᱤᱡᱤ) ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱱᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱭᱟ, ᱚᱠᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱠᱚᱜᱮ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱮᱢ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Assam DGP G P Singh To Lead CRPF |url=https://thesecretariat.in/article/assam-dgp-g-p-singh-to-lead-crpf |website=The secretariat |access-date=20 January 2025 |language=en}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
{{DEFAULTSORT:ᱥᱤᱝ, ᱜᱭᱟᱱᱮᱱᱫᱨᱚ ᱯᱨᱚᱛᱟᱯ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱖᱗ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱞᱤᱜᱚᱲ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱮᱵᱟ ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ]]
5bnmsyqd3l82bthqqqeli46vq4zhrdx
ᱚᱢᱤᱛ ᱟᱥᱟᱣᱟ
0
35568
199012
190607
2026-10-11T22:45:32Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
199012
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱖᱓)}}
{{Infobox cricketer
| name = ᱚᱢᱤᱛ ᱟᱥᱟᱣᱟ
| image =
| country = ᱥᱤᱧᱚᱛ
| fullname = ᱚᱢᱤᱛ ᱵᱷᱟᱱᱣᱟᱨᱞᱟᱞ ᱟᱥᱟᱣᱟ
| birth_date = {{birth date and age|1963|9|12|df=yes}}
| birth_place = [[ᱤᱱᱫᱳᱨ]], [[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]]
| death_date =
| death_place =
| batting = ᱡᱚᱡᱚᱢ-ᱛᱤᱛᱮ
| bowling = ᱡᱚᱡᱚᱢ ᱛᱤ ᱚᱯᱷᱵᱨᱮᱠ
| role = ᱵᱮᱴᱥᱢᱮᱱ
| club1 = [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚᱞ|ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]]
| year1 = ᱑᱙᱘᱔-᱑᱙᱙᱑
| clubnumber1 =
| club2 =
| year2 =
| clubnumber2 =
| date = ᱒᱖ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱑᱖
| source = [http://www.espncricinfo.com/india/content/player/26567.html ESPNcricinfo]
}}
'''ᱚᱢᱤᱛ ᱟᱥᱟᱣᱟ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱒ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱖᱓) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱯ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚᱞ|ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="Cricinfo">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/india/content/player/26567.html |title=Amit Asawa |access-date=25 June 2015 |work=ESPNcricinfo}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱦᱮᱰ ᱠᱚᱪ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱐/᱑᱑ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱑/᱑᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱨᱚᱬᱡᱤ ᱴᱨᱳᱯᱤ ᱨᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/ranji-trophy/Asawa-relishes-best-day-of-life/articleshow/7294806.cms Asawa relishes 'best day' of life]</ref><ref>[http://www.mid-day.com/articles/rajasthan-profit-from-coach-asawas-simple-methods/151775 Rajasthan profit from coach Asawa's simple methods]</ref><ref>{{Cite web |title=I learnt a lot by sharing the dressing room with players like Mitchell Starc: Rituraj |url=http://www.cricketcountry.com/articles/i-learnt-a-lot-by-sharing-the-dressing-room-with-players-like-mitchell-starc-rituraj-10839 |access-date=2026-04-17 |archive-date=2026-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260110191902/https://www.cricketcountry.com/articles/i-learnt-a-lot-by-sharing-the-dressing-room-with-players-like-mitchell-starc-rituraj-10839/ |url-status=dead}}</ref><ref>[https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/rajasthan-ranji-coach-amit-asawa-90993-2012-01-25 Rajasthan coach Asawa talks about his Ranji plan]</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱤᱱᱫᱳᱨ]] ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
* {{ESPNcricinfo|id=26567}}
{{DEFAULTSORT:ᱟᱥᱟᱣᱟ, ᱚᱢᱤᱛ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱖᱓ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱚᱪ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱱᱫᱳᱨ ᱨᱤᱱ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
p8zxcauqi61qes19scrls2gvgobbssl
ᱡᱟᱜᱽᱨᱤᱛ ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ
0
35714
199023
193154
2026-10-12T06:53:09Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
199023
wikitext
text/x-wiki
{{short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ}}
{{Infobox cricketer
| name = ᱡᱟᱜᱽᱨᱤᱛ ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ
| image = Jagrit-Anand-Cricketer.jpg
| caption = ᱡᱟᱜᱽᱨᱤᱛ ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ
| birth_date = {{birth date and age|1989|7|15|df=yes}}
| birth_place = [[ᱫᱤᱞᱞᱤ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ
| batting =
| bowling =
| role =
| source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/376245.html ESPNcricinfo
| date = ᱗ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱑᱖
}}
'''ᱡᱟᱜᱽᱨᱤᱛ ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱕ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱘᱙) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ [[ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚᱞ|ᱫᱤᱞᱞᱤ]] ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱤᱥᱴ ᱮ ᱟᱨ ᱴᱣᱤᱴᱤ ᱒᱐ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/376245.html|title=Jagrit Anand|work=ESPNcricinfo|access-date=7 April 2016}}</ref>
ᱠᱷᱮᱞ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱔-᱒᱐᱐᱕ ᱨᱮ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱟᱨ ᱰᱤᱥᱴᱨᱤᱴ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ (ᱰᱤᱰᱤᱥᱤᱮ) ᱭᱩ-᱑᱗ ᱴᱤᱢ ᱨᱮ ᱵᱤ.ᱥᱤ.ᱥᱤ.ᱟᱭᱤ. ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱢᱟᱨᱪᱮᱸᱴ ᱴᱨᱚᱯᱷᱤ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱔-᱒᱐᱐᱕ ᱟᱨ ᱒᱐᱐᱕-᱒᱐᱐᱖ ᱨᱮ ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱭ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱰᱤᱰᱤᱥᱤᱮ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱕-᱒᱐᱐᱖ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱪᱟᱢᱯᱤᱭᱟᱱᱥᱤᱯ ᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱱᱟ ([[ᱵᱤᱨᱟᱴ ᱠᱳᱦᱞᱤ]] ᱟᱨ [[ᱤᱥᱟᱱᱛ ᱥᱚᱨᱢᱟ]] ᱫᱚ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱴᱤᱢ ᱨᱮ ᱜᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ) ᱾
==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱚᱰᱚᱨᱱ ᱥᱠᱩᱞ ᱵᱟᱨᱟᱠᱷᱟᱢᱵᱟ ᱨᱳᱰ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱚᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱟᱭᱤᱯᱤᱮᱥᱥᱤ ᱥᱠᱩᱞ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮᱭ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=http://www.tribuneindia.com/2004/20040417/ncr3.htm|title=Modern School beat Salwan in Turf Cricket|work=Tribune India}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱟᱨ ᱠᱚᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱟᱱᱥᱨᱟᱡᱽ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ, [[ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ-ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱘ ᱨᱮ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱱᱟᱭᱤᱴ ᱨᱟᱭᱰᱟᱨᱥ ᱨᱤᱱ ᱨᱩᱯᱨᱤᱛᱤᱭᱟ. ᱡᱟᱦᱟᱸᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱚᱱ ᱵᱩᱠᱟᱱᱚᱱ (ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱚᱪ) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱟᱱ ᱯᱷᱟᱨᱪᱟ ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite news|url=http://www.news18.com/cricketnext/news/buchanan-on-talent-hunt-campaign-550848.html|title=Buchanan on talent hunt campaign|date=30 August 2008|work=News 18}}</ref> ᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱤ.ᱥᱤ.ᱥᱤ.ᱟᱭᱤ. ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱤ.ᱠᱮ. ᱱᱟᱭᱰᱩ ᱴᱨᱚᱯᱷᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱰᱤ.ᱰᱤ.ᱥᱤ.ᱮ. ᱟᱱᱰᱚᱨ-᱒᱒ ᱴᱨᱚᱯᱷᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱛᱮ ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱚᱬᱡᱤ ᱴᱨᱚᱯᱷᱤ ᱫᱚᱞ ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱑᱕ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱯ ᱫᱚᱞ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱨᱵᱤᱥ ᱴᱤᱢ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱕᱘ ᱨᱟᱱ ᱟᱨ ᱒ ᱣᱤᱠᱮᱴ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱷᱟᱨᱪᱟ ᱮ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/cricket/newcomer-anand-keeps-delhi-on-winning-track/story-i8Xs0hZKklB3OxqqTl7DeI.html|title=Newcomer Anand keeps Delhi on winning track|date=29 February 2012|work=Hindustan Times}}</ref> ᱒᱐᱑᱒-᱒᱐᱑᱓ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱰᱤ.ᱰᱤ.ᱥᱤ.ᱮ. ᱴᱤᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱦᱟᱡᱟᱨᱮ ᱴᱨᱚᱯᱷᱤ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=http://www.rediff.com/cricket/report/unmukt-chand-hits-century-delhi-win-vijay-hazare-trophy/20130303.htm|title=Vijay Hazare Trophy|work=Rediff Cricket News}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞ ᱨᱮ ᱔᱘ ᱨᱟᱱ ᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱩᱱᱢᱩᱠᱛ ᱪᱟᱸᱫᱽ ᱥᱟᱶ ᱑᱑᱕ ᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱱᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾
==ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱒-᱑᱓<ref>{{Cite web|url=http://www.cricketcountry.com/series/england-in-india-practice-matches-2012-2164/live-scores/delhi-daredevils-vs-england-xi-practice-match-11709-full-scorecard.html|title=Delhi Vs England XI Live Cricket Score - Practice match - Full Scorecard|date=8 January 2013|website=Cricket Country|access-date=23 April 2026|archive-date=1 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201040958/http://www.cricketcountry.com/series/england-in-india-practice-matches-2012-2164/live-scores/delhi-daredevils-vs-england-xi-practice-match-11709-full-scorecard.html|url-status=dead}}</ref> ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱓-᱑᱔<ref>{{Cite web|url=http://www2.cricbuzz.com/cricket-series/2164/england-in-india-practice-matches-2012/teams/81/delhi/squads|title=England in India Practice Matches 2012|website=Cricbuzz|access-date=23 November 2017|archive-date=1 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201040540/http://www2.cricbuzz.com/cricket-series/2164/england-in-india-practice-matches-2012/teams/81/delhi/squads|url-status=dead}}</ref> ᱨᱮ ᱥᱤ.ᱠᱮ. ᱱᱟᱭᱰᱩ ᱴᱨᱚᱯᱷᱤ ᱨᱮ ᱰᱤ.ᱰᱤ.ᱥᱤ.ᱮ. ᱟᱱᱰᱚᱨ-᱒᱕ ᱴᱤᱢ ᱨᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://sports.ndtv.com/india-vs-england-2012/shikhar-dhawan-milind-kumar-power-delhi-to-fantastic-win-over-england-xi-1542854|title=Shikhar Dhawan, Milind Kumar star as Delhi hand England XI another loss|date=8 January 2013|work=NDTV Sports}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱢᱢᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱨ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱑᱕᱐ ᱨᱟᱱ ᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱨᱟᱱ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱚᱲᱟᱜ ᱥᱟᱨᱠᱤᱴ ᱨᱮ ᱕ ᱯᱷᱟᱥᱴ ᱵᱚᱞᱚᱨ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://www.khelnama.com/130926/cricket/news/emerging-fast-bowlers-who-are-eyeing-spot-indian-team/12798|title=Emerging Fast bowler|date=26 September 2013|website=Khelnama|access-date=23 November 2017|archive-date=1 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201043654/http://www.khelnama.com/130926/cricket/news/emerging-fast-bowlers-who-are-eyeing-spot-indian-team/12798|url-status=dead}}</ref>
ᱱᱚᱣᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱚᱭᱤᱱ ᱩᱫᱽ ᱫᱟᱣᱞᱟ<ref>{{Cite web|url=http://www.hycricket.org/a-m_u_d_13.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20131124083055/http://www.hycricket.org/a-m_u_d_13.htm|url-status=dead|archive-date=24 November 2013|title=MOIN-UD-DOWLA GOLD CUP TOURNAMENT|date=2013|website=Hyderabad Cricket}}</ref> ᱟᱨ ᱡᱮ. ᱯᱤ. ᱟᱛᱨᱮ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱰᱤ.ᱰᱤ.ᱥᱤ.ᱮ. ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱴᱥ ᱤᱞᱮᱵᱷᱮᱱ<ref>{{Cite news|url=http://www.tribuneindia.com/2012/20120921/cth2.htm|title=JP ATRAY MEMORIAL CRICKET TOURNAMENT|work=Tribune India}}</ref> ᱨᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱪᱮᱞᱮᱱᱡᱚᱨ ᱴᱨᱳᱯᱷᱤ<ref>{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/challenger-trophy-2013-14/content/squad/673867.html|title=Challenger Trophy Squad|date=2013|work=ESPNcricinfo}}</ref> ᱨᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸᱭ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱤ.ᱥᱤ.ᱥᱤ.ᱟᱭᱤ. ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱦᱤᱞᱚᱜᱟᱜ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱵᱤᱨᱟᱴ ᱠᱳᱦᱞᱤ ᱟᱜ ᱠᱟᱯᱴᱮᱱᱥᱤ ᱨᱮ ᱴᱤᱢ ᱫᱚ ᱩᱯ-ᱵᱷᱤᱡᱮᱛᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
᱒᱐᱑᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱡᱟᱜᱽᱨᱤᱛ ᱫᱚ ᱚᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱪᱮᱢᱯᱤᱭᱚᱱᱥᱤᱯ ᱨᱮ ᱡᱟᱢᱤᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾
[[File:Jagrit-Anand-In-Action.jpg|left|thumb]]
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱑᱔ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱭᱩ.ᱮ.ᱤ. ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱮ ᱴᱤᱢ ᱤᱱᱴᱟᱨᱯᱷᱮᱥ ᱴᱨᱟᱱᱥ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://www.emirates247.com/sports/cricket/anand-powers-interface-transworld-to-impressive-win-2010-08-28-1.284630|title=Anand powers Interface Transworld to impressive win|date=28 August 2010|access-date=2026-04-23|archive-date=2026-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424062021/https://www.emirates247.com/sports/cricket/anand-powers-interface-transworld-to-impressive-win-2010-08-28-1.284630|url-status=dead}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱨᱡᱟᱦ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ<ref>{{Cite news|url=https://www.khaleejtimes.com/sport/cricket/yogi-group-win-sharjah-ramadan-tournament|title=Sharjah Ramadan Tournament|date=13 September 2010|work=Khaleej Times}}</ref> ᱨᱮ ᱯᱞᱮᱭᱟᱨ ᱚᱯᱷ ᱫᱤ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱑᱔ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱴᱤᱢ ᱨᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱢᱩᱜᱚᱞᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱰᱩᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱥᱩᱯᱚᱨᱥᱴᱟᱨ<ref>{{Cite web|url=http://www.superstarst20.com/season1/superstars-t20-team-details.php?teamid=13|title=Superstars T20|website=Superstars T20}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱴᱤ ᱒᱐ ᱞᱤᱜᱽ<ref>{{Cite news|url=https://www.khaleejtimes.com/article/20140428/ARTICLE/304289894/1050|title=SuperStars T20 Tournament|date=28 April 2014|work=Khaleej Times|access-date=23 November 2017|archive-date=1 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201032544/https://www.khaleejtimes.com/article/20140428/ARTICLE/304289894/1050|url-status=dead}}</ref> ᱨᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱟᱨ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱤᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾
ᱡᱟᱜᱽᱨᱤᱛ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱢᱮᱪ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱓ ᱨᱮ ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱤᱝᱞᱮᱱᱰ ᱥᱟᱶ ᱰᱤ.ᱰᱤ.ᱥᱤ.ᱮ ᱴᱤᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱡᱚᱨᱱᱤ ᱴᱩ ᱫᱟ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱠᱟᱯ ᱴᱩᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱦᱤᱸᱥ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟᱭ<ref>{{Cite web|url=http://www.cricketingnepal.com/articles/559/nepal-lose-journey-to-world-cup|title=World Cup Tournament in Nepal|date=7 December 2013|access-date=21 November 2017|archive-date=1 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201033635/http://www.cricketingnepal.com/articles/559/nepal-lose-journey-to-world-cup|url-status=dead}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱟᱨ ᱥᱤᱝᱜᱟᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱴᱤᱢ ᱥᱟᱶᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱨᱮ ᱯᱞᱮᱭᱟᱨ ᱚᱯᱷ ᱫᱟ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱴᱤᱢ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱪᱟᱢᱯᱤᱭᱟᱱᱥᱤᱯ ᱮ ᱡᱤᱛᱟᱹᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ==
᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ,<ref>{{Cite web|url=http://www.millenniumcricketleague.com/home/ShowPlayer.aspx?pid=8038|title=Millennium Cricket League|date=19 July 2017|website=Millennium Cricket League}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱡᱟᱜᱽᱨᱤᱛ ᱫᱚ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱤᱞᱚᱸᱰ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤ.ᱮᱞ.ᱮᱱ.ᱡᱮ. ᱟᱨ ᱢᱤᱞᱮᱱᱤᱭᱟᱢ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱥᱚᱢᱚᱨᱥᱮᱴ ᱠᱮᱵᱷᱮᱞᱤᱭᱟᱨᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱫᱟᱭ,<ref>{{Cite web|url=http://www.millenniumcricketleague.com/home/ShowTeam.aspx?tid=7|title=Millennium Cricket League|website=Millennium Cricket League}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱣᱟᱥᱤᱝᱴᱚᱱ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱮ ᱴᱟᱭᱴᱟᱱᱥ ᱥᱤᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ, <ref>{{Cite web|url=http://www.wclinc.com/wclinc/viewPlayer.do?playerId=579570&clubId=670|title=Washington Cricket league|website=Washington Cricket league}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱥᱤ.ᱮᱞ.ᱮᱱ.ᱡᱮ. ᱟᱨ ᱢᱤᱞᱮᱱᱤᱭᱟᱢ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱤ-᱒᱐ ᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱴ ᱨᱮ ᱦᱳᱞᱢᱰᱮᱞ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱢᱤᱞᱮᱱᱤᱭᱟᱢ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱵᱮᱴᱥᱢᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱰᱟᱞᱟᱥ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱮ ᱤᱨᱵᱷᱤᱝ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱫᱚᱞ ᱥᱚᱢᱟᱨᱥᱮᱴ ᱠᱮᱵᱷᱮᱞᱤᱭᱟᱨᱥ, ᱦᱚᱞᱢᱰᱮᱞ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱟᱨ ᱤᱨᱵᱷᱤᱝ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱪᱮᱢᱯᱤᱭᱚᱱᱥᱤᱯ ᱠᱚ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ, ᱡᱟᱜᱽᱨᱤᱛ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱘᱙ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱤᱱ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
1p6jfv2oqlan9eyviv7xpz3aqjyu9im
ᱢᱳᱱᱟ ᱵᱚᱨᱡᱳᱭᱤ
0
36080
199032
192686
2026-10-12T09:42:48Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
199032
wikitext
text/x-wiki
{{Use dmy dates|date=October 2022}}
{{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱨᱩᱥᱤᱠᱟ}}
{{infobox writer
|native_name= مونا برزویی
|native_name_lang = fr
|name= ᱢᱳᱱᱟ ᱵᱚᱨᱡᱳᱭᱤ
|image= کنسرت مهدی یراحی در برج میلاد تهران، ۲۶ تیر ۱۳۹۸ 06.jpg
|birth_place= ᱥᱤᱨᱟᱡᱽ, ᱤᱨᱟᱱ
|birth_date= {{Birth date and age|1984|5|09|df=y}}
|occupation = ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ, ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ
|language = ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ
|years_active = ᱒᱐᱐᱓–ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ
|signature =Mona Borzuie sig.png
|website = {{url|borzouei.net}}
}}
'''ᱢᱳᱱᱟ ᱵᱚᱨᱡᱳᱭᱤ''' ({{langx|fa|مونا برزویی}}) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱵᱚᱨᱡᱳᱭᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱨᱩᱥᱤᱠᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮᱭ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱟᱦᱥᱟ ᱟᱢᱤᱱᱤ ᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾
== ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱟᱛᱷᱟ ==
ᱵᱚᱨᱡᱳᱭᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱽᱢᱮᱦᱨ ᱟᱜᱷᱤᱞᱤ ᱭᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱧ ''ᱟᱥᱠ-ᱮ ᱢᱟᱱ'' (ᱤᱧᱟᱜ ᱢᱮᱫ ᱫᱟᱜ) ᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱨᱚᱲᱮᱫ ᱨᱩᱥᱤᱠᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱟᱨᱮᱯᱷ, ᱜᱩᱜᱩᱥ, ᱮᱵᱤ, ᱢᱮᱦᱫᱤ ᱭᱟᱨᱨᱟᱦᱤ, ᱥᱟᱫᱽᱢᱮᱦᱨ ᱟᱜᱷᱤᱞᱤ, ᱢᱟᱡᱤᱫᱽ ᱟᱠᱷᱥᱟᱵᱤ, ᱟᱞᱤ ᱞᱳᱦᱨᱟᱥᱵᱤ ᱟᱨ ᱮᱦᱥᱟᱱ ᱠᱷᱟᱡᱮᱦ ᱟᱢᱤᱨᱤ ᱮᱢᱟᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name="اقتصاد 2014">{{cite web | last=اقتصاد | first=روزنامه دنیای | title=روزگار برزخی ترانه | website=روزنامه دنیای اقتصاد | date=25 December 2014 | url=https://donya-e-eqtesad.com/بخش-ویژه-نامه-63/3282485-روزگار-برزخی-ترانه | language=fa | access-date=2022-10-13 | archive-date=12 April 2026 | archive-url=https://web.archive.org/web/20260412222712/https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-63/3282485-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%B2%D8%AE%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87 | url-status=dead}}</ref>
᱒᱐᱑᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ ᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ''ᱛᱟᱜᱽᱫᱤᱨ'' (ᱵᱷᱟᱜᱽᱭᱚ) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Musicema.com 2022">{{cite web | title=«مونا برزویی» با همراهی مخاطبانش از کتاب «تقدیر» رونمایی کرد | website=Musicema.com | date=13 October 2022 | url=http://www.musicema.com/node/246036 | language=fa | access-date=2022-10-13 | archive-date=24 September 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250924054157/https://www.musicema.com/node/246036 | url-status=dead }}</ref>
ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱞᱞᱟᱢᱮᱦ ᱛᱟᱵᱟᱛᱟᱵᱟᱭᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱫᱚ ᱵᱚᱨᱡᱳᱭᱤ ᱭᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱞ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱥᱟᱲᱟᱭ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="موزیک پارس 2015">{{cite web | title=حاشیه سازی 20:30 برای ترانهسرای خوشنام موسیقی! | website=موزیک پارس | date=14 November 2015 | url=https://www.musicepars.com/%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-2030-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%B4-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%88%D8%B3/ | language=fa | access-date=2022-10-13 | archive-date=24 September 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250924052905/https://www.musicepars.com/%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-2030-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%B4-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%88%D8%B3/ | url-status=dead }}</ref><ref name="Magiran 2014">{{cite web | title=روزنامه کیهان (1393/04/01): تند باد ارتجاع از کارگاه ادبی مشارکتیها | website=Magiran | date=22 June 2014 | url=https://www.magiran.com/article/2973512 | language=fa | access-date=2022-10-13}}</ref><ref name="خبرنامه دانشجویان ایران 2017">{{cite web | title=گزارش 20:30 از خبر کارگاه ترانهسرایی در دانشگاه علامه طباطبایی +فیلم | website=خبرنامه دانشجویان ایران | date=10 December 2017 | url=http://iusnews.ir/fa/news-details/184936/گزارش-20:30-از-خبر-کارگاه-ترانه-سرایی-در-دانشگاه-علامه-طباطبایی-+فیلم/ | language=fa | access-date=2022-10-13 | author1=Iusnews }}</ref>
== ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ==
᱒᱘ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ, ᱢᱟᱦᱥᱟ ᱟᱢᱤᱱᱤ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱟᱡᱟᱜ ᱴᱩᱭᱴᱚᱨ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱥᱤᱠᱤᱣᱨᱤᱴᱤ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱫᱚ ᱵᱚᱨᱡᱳᱭᱤ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=" IranWire 2022">{{cite web | title=سیزدهمین روز اعتراضات؛ بازداشت مونا برزویی در تهران | website= IranWire | date=29 September 2022 | url=https://iranwire.com/fa/news-1/108071-سیزدهمین-روز-اعتراضات-بازداشت-یک-شاعر-در-ایران/ | language=fa | ref={{sfnref | IranWire | 2022}} | access-date=2022-10-13}}</ref><ref name="ایران اینترنشنال 2022">{{cite web | title=مونا برزویی، شاعر و ترانهسرا، بازداشت شد | website=ایران اینترنشنال | date=29 September 2022 | url=https://www.iranintl.com/202209290332 | language=fa | access-date=2022-10-13}}</ref><ref>[https://ir.voanews.com/a/iran-mona-borzouei/6768258.html سایت VOA آخرین شعر مونا برزویی قبل از بازداشت برای مهسا امینی]</ref>
== ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ ==
* ᱢᱟᱦᱥᱟ ᱟᱢᱤᱱᱤ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ
* ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱲᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ
* ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ
== ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ ᱠᱚ ==
{{commons-cat|Mona Borzouee}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱘᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱦᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
abrqy9umgt5yrlyu3i7mtsx3veskryb
ᱠᱟᱡᱮᱢ ᱱᱟᱡᱟᱯᱷᱤ ᱮᱞᱢᱤ
0
36098
199020
197348
2026-10-12T04:32:08Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
199020
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱵᱮᱸᱠᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ}}
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix =
| name = ᱠᱟᱡᱮᱢ ᱱᱟᱡᱟᱯᱷᱤ ᱮᱞᱢᱤ
| honorific_suffix =
| native_name = {{No bold|{{Script/Nastaliq|کاظم نجفی علمی}}}}
| native_name_lang = fa
| image = کاظم نجفی علمی 1385.jpg
| caption = ᱱᱟᱡᱟᱯᱷᱤ ᱮᱞᱢᱤ, ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱯᱨᱤᱝ
| office2 = ᱵᱳᱨᱰ ᱚᱯᱷ ᱴᱨᱚᱥᱴᱤᱡᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱟᱨ [[EIKO|ᱤᱟᱭᱠᱮᱳ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱰᱮᱯᱩᱴᱤ᱾<ref>[https://www.irna.ir/news/81158735/پیام-تسلیت-رییس-ستاد-اجرای-فرمان-امام-ره-به-مناسبت-درگذشت-نجفی ᱱᱟᱡᱟᱯᱷᱤ ᱮᱞᱢᱤ ᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱨᱮ ᱤᱟᱭᱠᱮᱳ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱩᱠᱷ ᱥᱚᱫᱚᱨ] ᱟᱭᱟᱨᱮᱱᱮ (IRNA) ᱑᱐ ᱢᱮ ᱒᱐᱑᱔</ref>
| appointer2 = [[ᱟᱞᱤ ᱠᱷᱟᱢᱮᱱᱤ]]
| term_start2 = ᱒᱐᱐᱙
| term_end2 = ᱒᱐᱑᱔
| 1blankname2 = ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ
| 1namedata2 = [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱢᱳᱠᱷᱵᱮᱨ]]
| office3 = [[ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱰᱤᱴ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ|ᱚᱰᱤᱴ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱥᱤᱤᱳ (CEO)|ᱥᱤᱤᱳ]]<ref name="SAR"/>
| appointer3= [[ᱢᱟᱦᱢᱩᱫᱽ ᱚᱦᱢᱚᱫᱤᱱᱮᱡᱟᱫᱽ]]
| term_start3 = ᱒᱐᱐৭
| term_end3 = ᱒᱐᱐᱙
| office4 = [[ᱮᱠᱥᱯᱮᱰᱤᱭᱮᱱᱥᱤ ᱰᱤᱥᱟᱨᱱᱢᱮᱱᱴ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱱᱥᱚᱞᱤᱰᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ<ref>{{cite news |title=ᱣᱮᱥᱴ ᱥᱤᱠᱤᱝ ᱴᱩ ᱟᱱᱰᱟᱨᱢᱟᱭᱤᱱ ᱢᱤᱰᱤᱥᱴ ᱥᱤᱠᱭᱩᱨᱤᱴᱤ |url=https://en.mehrnews.com/news/26831/West-seeking-to-undermine-Mideast-security-Rafsanjani |agency=ᱢᱮᱦᱮᱨ ᱱᱤᱭᱩᱡᱽ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ |date=᱑۲ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱐᱘}}</ref><ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/17779/دولت-باید-به-برنامه-چهارم-پایبند-باشد ᱮᱠᱥᱯᱮᱰᱤᱭᱮᱱᱥᱤ ᱰᱤᱥᱟᱨᱱᱢᱮᱱᱴ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱥᱮᱠᱨᱮᱴᱟᱨᱤᱭᱮᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱱᱴᱤᱜᱨᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱡᱮᱢ ᱱᱟᱡᱟᱯᱷᱤ ᱮᱞᱢᱤ ᱥᱟᱶ ᱤᱱᱴᱟᱨᱵᱷᱤᱭᱩ] ᱦᱟᱢᱥᱟᱦᱨᱤ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱑᱓ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱐৭</ref>
| term_start4 = ᱒᱐᱐᱔
| term_end4 = ᱒᱐᱐৭
| appointer4 = [[ᱢᱚᱦᱥᱮᱱ ᱨᱮᱡᱟᱭᱤ]]
| 1blankname4 = ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ
| 1namedata4 = [[ᱟᱠᱵᱚᱨ ᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱᱡᱟᱱᱤ]]
| office1 = [[ᱵᱮᱸᱠ ᱢᱮᱞᱞᱤ ᱤᱨᱟᱱ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱥᱤᱤᱳ (CEO)|ᱥᱤᱤᱳ]]<ref name="DIR" /><ref>{{cite web |title=ᱫᱤ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱮᱢᱟᱨᱡᱮᱱᱥᱤ ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤᱠ ᱯᱟᱣᱟᱨᱥ ᱮᱠᱴ ᱮᱱᱰ ᱫᱤ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱴᱨᱟᱱᱡᱮᱠᱥᱚᱱᱥ ᱨᱮᱜᱩᱞᱮᱥᱚᱱᱥ |url=https://www.investigativeproject.org/documents/case_docs/1125.pdf |website=www.investigativeproject.org |page=22 |date=᱑᱒ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱙}}</ref>
| president1 = [[ᱟᱞᱤ ᱠᱷᱟᱢᱮᱱᱤ]]
| appointer1 = [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱡᱟᱵᱷᱟᱫᱽ ᱤᱨᱟᱵᱷᱟᱱᱤ]]
| term_start1 = ᱑᱙᱘᱖
| term_end1 = ᱑᱙᱘᱙
| birth_date = ᱑᱙᱔᱖
| death_date = ᱒᱐᱑᱔
| birth_place = [[ᱛᱮᱦᱮᱨᱟᱱ]],[[ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱨᱟᱡᱽᱭᱚ|ᱤᱨᱟᱱ]]
| occupation = [[ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ]], [[ᱵᱮᱸᱠᱟᱨ]], [[ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ]]
| education = [[ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱤ ᱨᱮ ᱰᱚᱠᱴᱚᱨ|ᱯᱤᱮᱪᱰᱤ]] [[ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ]] }}
'''ᱠᱟᱡᱮᱢ ᱱᱟᱡᱟᱯᱷᱤ ᱮᱞᱢᱤ''' ({{langx|fa|کاظم نجفی علمی}}; ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑۹᱔᱖ ᱛᱮᱦᱮᱨᱟᱱ ᱨᱮ - ᱜᱩᱨ ᱒᱐᱑᱔) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱵᱮᱸᱠᱟᱨ, ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ,<ref>{{cite news |title=ᱢᱳᱢᱮᱱᱤ ᱥᱮᱭᱡᱽ ᱚᱭᱮᱞ ᱮᱠᱳᱨᱰᱥ ᱱᱚᱴ ᱯᱷᱮᱭᱟᱨ, ᱱᱟᱡᱟᱯᱷᱤ-ᱮᱞᱢᱤ, ᱤᱨᱟᱵᱷᱟᱱᱤ ᱥᱤ ᱱᱚᱱ-ᱚᱭᱮᱞ ᱮᱠᱥᱯᱳᱨᱴᱥ ᱮᱱᱥᱟᱨ ᱴᱩ ᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤᱠ ᱯᱨᱚᱵᱞᱮᱢᱥ |url=https://tehrantimes.com/news/33151/Momeni-Says-Oil-Accords-Not-Fair-Najafi-Elmi-Iravani-See-Non-Oil |agency=ᱛᱮᱦᱮᱨᱟᱱᱴᱟᱭᱤᱢᱥ |date=۷ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑۹۹۹ |quote=ᱮᱴᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱰᱨ. ᱠᱟᱡᱮᱢ ᱱᱟᱡᱟᱯᱷᱤ-ᱮᱞᱢᱤ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ, ᱟᱵᱚ ᱫᱚ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱵᱚᱱ ᱵᱷᱚᱨᱥᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱟᱵᱚ ᱫᱚ ᱵᱮᱜᱚᱨ-ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱛᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ}}</ref> ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱮᱠᱡᱤᱠᱭᱩᱴᱤᱵᱷ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱱᱟᱡᱟᱯᱷᱤ ᱮᱞᱢᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱑۹᱘᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱑۹᱘᱙ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱮᱸᱠ ᱢᱮᱞᱞᱤ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-بورس-6/715741-نجفی-علمی-از-تا "ᱱᱟᱡᱟᱯᱷᱤ ᱮᱞᱢᱤ" ᱑۹᱔᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱐۷ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ᱫᱩᱱᱤᱭᱟ-ᱮ-ᱤᱠᱛᱮᱥᱟᱫᱽ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱑۵ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐۷</ref>
== ᱥᱮᱪᱮᱫ ==
ᱱᱟᱡᱟᱯᱷᱤ ᱮᱞᱢᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱮᱥᱤᱥᱴᱮᱱᱴ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱯᱷᱮᱠᱟᱞᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱮᱦᱮᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱵᱮᱪᱞᱚᱨ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ, ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱢᱟᱥᱴᱟᱨᱥ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ, ᱟᱨ ᱛᱮᱦᱮᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱟᱨ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱯᱤᱮᱪᱰᱤ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟᱭ᱾<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://stb.iau.ir/faculty/www/fa |access-date=2026-05-24 |archive-date=2024-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203105249/https://stb.iau.ir/faculty/www/fa |url-status=dead }}</ref><ref>[//commons.wikimedia.org/wiki/File:نجفی_علمی_کاظم_هیئت_علمی_دانشگاه_در_ایران.jpg ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱟᱡᱟᱫᱽ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱮᱠᱟᱞᱴᱤ] ᱟᱭᱴᱤᱟᱭᱥᱤ (ITIC) - ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱴᱤᱪᱟᱨ/ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱟᱭᱰᱮᱱᱴᱤᱴᱤ ᱠᱟᱨᱰ</ref><ref name="irna"/>
== ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ==
ᱱᱟᱡᱟᱯᱷᱤ ᱮᱞᱢᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱸᱠ ᱢᱮᱞᱞᱤ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱤᱳ (CEO)<ref name="DIR">{{Cite web|url=https://ia600509.us.archive.org/21/items/directoryofirani1988wash/|title=Index of /21/items/directoryofirani1988wash/|website=ia600509.us.archive.org}}</ref> ᱟᱨ ᱑᱔᱐᱐ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒۵-ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱚᱨᱟᱭᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱰᱚᱠᱭᱩᱢᱮᱱᱴ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱮᱱᱮᱡᱟᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ <ref name="irna">[https://www.irna.ir/news/80959455/مراسم-تجلیل-از-كاظم-نجفی-علمی-برگزار-شد ᱠᱟᱡᱮᱢ ᱱᱟᱡᱟᱯᱷᱤ ᱮᱞᱢᱤ ᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ] ᱟᱭᱟᱨᱮᱱᱮ (IRNA) ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱓</ref><ref>[https://www.irna.ir/news/6667637/دبیر-همایش-سند-چشم-انداز-عدم-تحقق-سند-چشم-انداز-بیکاری-و-تورم ᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱰᱚᱠᱭᱩᱢᱮᱱᱴ ᱵᱟᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱵᱮᱨᱚᱡᱽᱜᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱢᱩᱫᱽᱨᱟᱥᱯᱷᱤᱛᱤ ᱦᱤᱡᱩᱜᱼᱟ] ᱟᱭᱟᱨᱮᱱᱮ (IRNA) ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱐۷</ref> ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐-ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱯᱞᱟᱱ (ᱤᱨᱟᱱ ᱑᱔᱐᱔) (᱒᱐᱐᱓) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱴᱨᱮᱴᱮᱡᱤᱠ ᱥᱟᱭᱤᱱᱴᱤᱯᱷᱤᱠ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱮᱠᱨᱮᱴᱟᱨᱤ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾<ref>{{Cite web|url=https://rafsanjani.ir/records/سخنرانی-آیت-الله-هاشمی-رفسنجانی-در-مراسم-همایش-ملی-سند-چشم-انداز-20-ساله-کشور|title=ᱟᱭᱟᱛᱩᱞᱞᱟ ᱦᱟᱥᱮᱢᱤ ᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱᱡᱟᱱᱤ ᱰᱚᱠᱭᱩᱢᱮᱱᱴ ᱥᱮᱱᱴᱟᱨ | ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐-ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱰᱚᱠᱭᱩᱢᱮᱱᱴ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱢᱞᱮᱫ ᱨᱮ ᱟᱭᱟᱛᱩᱞᱞᱟ ᱦᱟᱥᱮᱢᱤ ᱨᱟᱯᱷᱥᱟᱱᱡᱟᱱᱤ ᱟᱜ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ|website=rafsanjani.ir}}</ref><ref>{{Cite web |title=ᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱰᱚᱠᱭᱩᱢᱮᱱᱴ ᱤᱨᱟᱱ ᱑᱔᱐᱐ |url=http://www.ir1400.ir/ |access-date=2026-05-24 |archive-date=2015-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150626184213/http://www.ir1400.ir/ |url-status=dead }}</ref>
᱒᱐᱐۷ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱰᱤᱴ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱤᱳ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾<ref name="SAR">{{cite news |title=ᱱᱟᱶᱟ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱱᱟᱡᱟᱯᱷᱤ ᱮᱞᱢᱤ: ᱚᱰᱤᱴ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ |url=https://www.magiran.com/article/1482049 |issue=554 |publisher=ᱥᱟᱨᱢᱟᱭᱮ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ |date=᱒᱐᱐۷}}</ref><ref>https://audit.org.ir/Site_En/Audit_En.aspx/{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱒᱐᱑᱔ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱢᱟᱢ ᱠᱷᱳᱢᱮᱱᱤ ᱟᱜ ᱦᱩᱠᱩᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ (EIKO) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱳᱨᱰ ᱚᱯᱷ ᱴᱨᱚᱥᱴᱤᱡᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱩᱯᱨᱤᱢ ᱞᱤᱰᱟᱨ ᱟᱜ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾
᱑۹۸۵ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱨ-ᱦᱚᱥᱮᱭᱤᱱ ᱢᱳᱣᱥᱟᱵᱷᱤ ᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱱᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱰᱮᱯᱩᱴᱤ ᱵᱮᱸᱠᱤᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾<ref>{{cite web |title=ᱟᱞᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚ $۶ ᱛᱮ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱞᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ᱾ |url=https://www.jahannews.com/news/650485/کشور-نفت-۶-دلاری-هم-اداره-کردیم |publisher=ᱯᱷᱟᱨᱥ ᱱᱤᱭᱩᱡᱽ |date=᱒᱐᱑۸}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱠᱚᱱᱥᱚᱞᱴᱮᱴᱤᱵᱷ ᱟᱥᱮᱢᱵᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱬᱮᱭᱟᱜ ᱟᱨ ᱛᱩᱨᱩᱭᱟᱜ ᱯᱚᱨᱡᱟᱭ ᱨᱮ ᱥᱩᱯᱨᱤᱢ ᱚᱰᱤᱴ ᱠᱳᱨᱴ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱮᱰᱵᱷᱟᱭᱡᱚᱨᱤ ᱵᱳᱨᱰ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱞᱞᱟᱢᱮᱦ ᱛᱟᱵᱟᱛᱟᱵᱟᱭᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱤᱢᱟᱢ ᱥᱟᱫᱤᱠ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱟᱨ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱟᱡᱟᱫᱽ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱢᱟᱭᱠᱨᱳᱤᱠᱳᱱᱚᱢᱤᱠᱥ, ᱢᱮᱠᱨᱳᱤᱠᱳᱱᱚᱢᱤᱠᱥ, ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱱᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ, ᱰᱳᱢᱮᱥᱴᱤᱠ ᱟᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱵᱮᱸᱠᱤᱝ ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite web |title=ᱠᱟᱡᱮᱢ ᱱᱟᱡᱟᱯᱷᱤ ᱮᱞᱢᱤ ᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱨᱮ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱟᱡᱟᱫᱽ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱩᱠᱷ ᱥᱚᱫᱚᱨ |url=https://stb.iau.ir/fma/fa/news/7151/%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D8%AA%D8%B1%D9%85-%D8%AC%D9%86%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B8%D9%85-%D9%86%D8%AC%D9%81%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C |website=www.seb.iau.ir |access-date=2026-05-24 |archive-date=2026-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102222649/https://stb.iau.ir/fma/fa/news/7151/%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D8%AA%D8%B1%D9%85-%D8%AC%D9%86%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B8%D9%85-%D9%86%D8%AC%D9%81%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C |url-status=dead }}</ref>
ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱓ ᱨᱮ, ᱱᱟᱡᱟᱯᱷᱤ ᱮᱞᱢᱤ ᱟᱜ ᱚᱨᱥᱚᱝᱟᱱ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱮᱱᱮᱡᱮᱨᱤᱭᱟᱞ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱮᱠᱥᱯᱮᱰᱤᱭᱮᱱᱥᱤ ᱰᱤᱥᱟᱨᱱᱢᱮᱱᱴ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱮᱠᱨᱮᱴᱟᱨᱤ ᱢᱚᱦᱥᱮᱱ ᱨᱮᱡᱟᱭᱤ, ᱤᱟᱭᱠᱮᱳ (EIKO) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱤᱳ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱢᱳᱠᱷᱵᱮᱨ, ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱞᱤᱰᱟᱨ ᱟᱜ ᱰᱮᱯᱩᱴᱤ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱡᱟᱵᱷᱟᱫᱽ ᱤᱨᱟᱵᱷᱟᱱᱤ ᱟᱨ ᱥᱮᱱᱴᱨᱟᱞ ᱵᱮᱸᱠ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱱᱚᱨ ᱢᱟᱦᱢᱩᱫᱽ ᱵᱟᱦᱢᱟᱱᱤ᱾<ref name="irna" />
ᱱᱟᱡᱟᱯᱷᱤ ᱮᱞᱢᱤ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱫᱤ ''ᱠᱩᱥᱪᱮᱱ ᱚᱯᱷ ᱜᱞᱳᱵᱟᱞᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ'' (᱒᱐᱐۹) ᱟᱨ ''ᱠᱟᱞᱪᱟᱨᱟᱞ ᱤᱱᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱨᱤᱝ ᱚᱯᱷ ᱫᱤ ᱠᱟᱱᱴᱨᱤ (ᱤᱨᱟᱱ)'' (᱒᱐᱐۵) ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite book |title=ᱫᱤ ᱠᱩᱥᱪᱮᱱ ᱚᱯᱷ ᱜᱞᱳᱵᱟᱞᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ ᱮᱱᱰ |date=᱒᱐᱐۹ |publisher=ᱥᱩᱨᱮᱦ ᱢᱮᱦᱨ ᱯᱟᱵᱽᱞᱤᱠᱮᱥᱚᱱᱥ, ᱦᱳᱡᱮᱦ ᱦᱳᱱᱟᱨᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ |isbn=9789645067777 |pages=204 |url=https://sooremehr.ir/book/1439/پرسش-جهانیشدن/ |language=fa }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite book |title=ᱠᱟᱞᱪᱟᱨᱟᱞ ᱤᱱᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱨᱤᱝ ᱚᱯᱷ ᱫᱤ ᱠᱟᱱᱴᱨᱤ (ᱤᱨᱟᱱ) |date=᱒᱐᱐۵ |publisher=ᱯᱨᱤᱱᱴᱤᱝ ᱮᱱᱰ ᱯᱟᱵᱽᱞᱤᱥᱤᱝ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱫᱤ [[ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱫᱤᱥᱟᱹ-ᱩᱫᱩᱜ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ]] |page=87 |url=https://books.google.com/books?id=P7NEVlaHH-gC |access-date=8 April 2009 |language=fa}}</ref>
== ᱜᱩᱨ ==
[[File:Commemoration ceremony Kazem Najafi Elmi.jpg|thumb|ᱠᱟᱡᱮᱢ ᱱᱟᱡᱟᱯᱷᱤ ᱮᱞᱢᱤ, [[ᱢᱚᱦᱥᱮᱱ ᱨᱮᱡᱟᱭᱤ]], [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱢᱳᱠᱷᱵᱮᱨ]], ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱠᱷᱲᱟ, ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱓|240x240px]]
ᱱᱟᱡᱟᱯᱷᱤ ᱮᱞᱢᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮᱭ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱮᱱᱟ᱾ ᱥᱟᱭᱮᱫᱽ ᱟᱞᱤ ᱠᱷᱟᱢᱮᱱᱤ, ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱩᱯᱨᱤᱢ ᱞᱤᱰᱟᱨ, ᱱᱟᱡᱟᱯᱷᱤ ᱮᱞᱢᱤ ᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱸᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱟᱨ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱢᱮᱱᱮᱡᱟᱨ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ᱾<ref>{{cite web|title=ᱠᱟᱡᱮᱢ ᱱᱟᱡᱟᱯᱷᱤ ᱮᱞᱢᱤ ᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱞᱤᱰᱟᱨ ᱟᱜ ᱫᱩᱠᱷ ᱥᱟᱸᱫᱮᱥ|url=https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=26386|website=www.farsi.khamenei.ir|date=12 May 2014|access-date=24 May 2026|archive-date=30 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130140507/https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=26386|url-status=dead}}</ref>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{reflist}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱔᱖ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱮᱦᱮᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱪᱤᱯᱷ ᱮᱠᱡᱤᱠᱭᱩᱴᱤᱵᱷ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱵᱮᱸᱠᱟᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠᱥ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱮᱦᱮᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
bg7l53lqdjtgvdy607fm6gvay4hkp8t
ᱥᱟᱦᱤᱱ ᱮᱵᱽᱨᱟᱦᱤᱢᱡᱟᱫᱮᱦ-ᱯᱮᱡᱮᱥᱠᱤ
0
36111
199037
193006
2026-10-12T10:55:58Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
199037
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱴᱮᱠᱥᱴᱟᱭᱤᱞ ᱟᱨᱴ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱠᱚᱞᱟᱠᱟᱨ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱕᱘)}}
{{Infobox person
| name = ᱥᱟᱦᱤᱱ ᱮᱵᱽᱨᱟᱦᱤᱢᱡᱟᱫᱮᱦ-ᱯᱮᱡᱮᱥᱠᱤ
| native_name = شاهین ابراهیم زاده پزشکی
| native_name_lang = fa
| other_names = ᱥᱟᱦᱤᱱ ᱯᱮᱡᱮᱥᱠᱤ,
ᱥᱟᱦᱤᱱ ᱯᱮᱡᱮᱥᱠᱤ
| birth_date = ᱮ. ᱑᱙᱕᱘ ᱥᱟᱞ
| birth_place = [[ᱢᱟᱥᱦᱟᱫᱽ]], [[ᱨᱟᱡᱟᱵᱷᱤ ᱠᱷᱳᱨᱟᱥᱟᱱ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], [[ᱤᱨᱟᱱ]]
| occupation = ᱱᱤᱰᱞᱣᱚᱨᱠᱟᱨ, ᱴᱮᱠᱥᱴᱟᱭᱤᱞ ᱠᱚᱞᱟᱠᱟᱨ, ᱴᱮᱠᱥᱴᱟᱭᱤᱞ ᱟᱨᱴ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ, ᱴᱮᱠᱥᱴᱟᱭᱤᱞ ᱟᱨ ᱠᱚᱥᱴᱭᱩᱢ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪᱟᱨ, ᱠᱭᱩᱨᱮᱴᱚᱨ, ᱮᱰᱩᱠᱮᱴᱚᱨ, ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱢᱩᱬᱩᱛ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ
}}
'''ᱥᱟᱦᱤᱱ ᱮᱵᱽᱨᱟᱦᱤᱢᱡᱟᱫᱮᱦ-ᱯᱮᱡᱮᱥᱠᱤ''' ({{Langx|fa|شاهین ابراهیم زاده پزشکی}}; ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱮ. ᱑᱙᱕᱘), ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱴᱮᱠᱥᱴᱟᱭᱤᱞ [[ᱟᱨᱴ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ]], [[ᱱᱤᱰᱞᱣᱚᱨᱠᱟᱨ|ᱱᱤᱰᱞᱣᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱟᱨ ᱴᱮᱠᱥᱴᱟᱭᱤᱞ ᱠᱚᱞᱟᱠᱟᱨ, ᱨᱤᱥᱟᱨᱪᱟᱨ, ᱠᱭᱩᱨᱮᱴᱚᱨ, ᱮᱰᱩᱠᱮᱴᱚᱨ, ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |last=Malgapu |first=Hans |date=2017-10-19 |title=UST showcases Iranian artist's ethnic dresses - |url=https://www.ust.edu.ph/ust-showcases-iranian-artists-ethnic-dresses/ |access-date=2023-02-21 |language=en-US|website=[[ᱥᱟᱱᱛᱳ ᱴᱳᱢᱟᱥ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] (UST)}}</ref><ref name="UP Asian Center-2017" /><ref name="IBNA-2010">{{Cite web |last= |date=2010-06-10 |title=پاسداري از ميراث و گنجينه گرانبهاي صنايع دستي در منابع مكتوب {{!}} ایبنا |trans-title=Protecting the heritage and precious treasure of handicrafts in written sources |url=https://www.ibna.ir/fa/report/72143/پاسداري-ميراث-گنجينه-گرانبهاي-صنايع-دستي-منابع-مكتوب |access-date=2023-02-21 |website=خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) |language=fa}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱴᱨᱟᱰᱤᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱚᱥᱴᱭᱩᱢ ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚᱥᱴᱭᱩᱢ ᱠᱚ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref name="Honar Online">{{Cite web |title=Iran's tribal costumes on display in Tehran |url=https://www.honaronline.ir/Section-fashion-7/169852-iran-tribal-costumes-on-display-in-tehran |access-date=2023-02-21 |website=Honar Online |language=}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-10-13 |title=Philippines Asian Center displays traditional Iranian costumes |url=https://www.tehrantimes.com/news/417541/Philippines-Asian-Center-displays-traditional-Iranian-costumes |access-date=2023-02-21 |website=[[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱴᱟᱭᱤᱢᱥ]] |language=en}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱠᱟᱨᱟᱡᱽ ᱟᱨᱴ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱨᱮ ᱯᱷᱟᱠᱟᱞᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="Palapar-2017">{{Cite web |last=Palapar |first=Kathleen Therese A. |date=October 25, 2017 |title=Iranian fashion designer flaunts traditional dresses |url=https://varsitarian.net/circle/20171025/iranian-fashion-designer-flaunts-traditional-dresses |access-date=2023-02-21 |website=Varsitarian |language=en-US |archive-date=2023-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221062452/https://varsitarian.net/circle/20171025/iranian-fashion-designer-flaunts-traditional-dresses |url-status=dead }}</ref>
== ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ==
ᱥᱟᱦᱤᱱ ᱮᱵᱽᱨᱟᱦᱤᱢᱡᱟᱫᱮᱦ-ᱯᱮᱡᱮᱥᱠᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱟᱥᱦᱟᱫᱽ]], [[ᱨᱟᱡᱟᱵᱷᱤ ᱠᱷᱳᱨᱟᱥᱟᱱ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
ᱮᱵᱽᱨᱟᱦᱤᱢᱡᱟᱫᱮᱦ-ᱯᱮᱡᱮᱥᱠᱤ ᱫᱚ ᱠᱟᱨᱟᱡᱽ ᱟᱨᱴ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, [[ᱠᱟᱨᱟᱡᱽ]], ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱨᱟᱰᱤᱥᱚᱱᱟᱞ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱨᱢᱮᱱᱴᱥ ᱯᱷᱟᱠᱟᱞᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱰᱤᱱ (ᱢᱩᱬᱩᱛ) ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="Palapar-2017" /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱰᱩᱠᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱟᱨ ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱰᱚᱠᱩᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱠᱥᱴᱟᱭᱤᱞ ᱠᱚᱞᱟᱠᱟᱨ ᱟᱨ ᱱᱤᱰᱞᱣᱚᱨᱠᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱮᱠᱱᱤᱠ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[ᱥᱟᱨᱢᱮᱦ ᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱭᱰᱟᱨᱤ]], ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱥᱤᱞᱠ ᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱭᱰᱟᱨᱤ, ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱢᱚᱴᱤᱯᱷ ᱟᱨ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱮᱞᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱶᱟ ᱛᱟᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱾<ref name="UP Asian Center-2017">{{Cite web |date=September 29, 2017 |title=Colors of Diversity: The Ethnic Dresses of Iran |url=https://ac.upd.edu.ph/index.php/news-announcements/1000-colors-diversity-ethnic-dresses-iran-exhibit-lecture |website=[[ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] (UP), UP Asian Center}}</ref><ref>{{Cite web |date=2002-09-08 |title=درمقالهي شهين پزشكي عنوان شده است: زوال هر يك از شاخههاي هنر سنتي ايران به منزلهي از خود بيگانه شدن با هويت ديرينهي خود است |url=https://www.isna.ir/news/8106-03595/درمقاله-ي-شهين-پزشكي-عنوان-شده-است-زوال-هر-يك-از-شاخه-هاي-هنر |access-date=2023-02-21 |website=ᱤᱥᱱᱟ (ISNA) |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2002-08-30 |title=به بهانهي برپايي نمايشگاه سوزن دوزي در موزه ملي شهين پزشكي: هنر سوزن دوزي جزيي از هنرهاي كاربردي است |url=https://www.isna.ir/news/8106-01928/به-بهانه-ي-برپايي-نمايشگاه-سوزن-دوزي-در-موزه-ملي-شهين-پزشكي |access-date=2023-02-21 |website=ᱤᱥᱱᱟ (ISNA) |language=fa}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱦᱮᱱᱰᱤᱠᱨᱟᱯᱴ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ "طرح هایی برای سوزن دوزی" (ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱛᱮ: ''ᱱᱤᱰᱞᱣᱚᱨᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ'') (ᱟᱱᱜᱮᱦ ᱠᱟᱞᱟᱢ ᱯᱟᱵᱽᱞᱤᱥᱤᱝ ᱦᱟᱣᱩᱥ, ᱒᱐᱑᱖) ᱟᱹᱰᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱᱟ ᱾<ref name="IBNA-2010" />
᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱮᱵᱽᱨᱟᱦᱤᱢᱡᱟᱫᱮᱦ-ᱯᱮᱡᱮᱥᱠᱤ ᱫᱚ "ᱠᱚᱞᱚᱨᱥ ᱚᱯᱷ ᱰᱟᱭᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ: ᱫᱤ ᱮᱛᱷᱱᱤᱠ ᱰᱨᱮᱥᱮᱥ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ" ᱮᱠᱡᱤᱵᱤᱥᱚᱱ ᱮ ᱠᱭᱩᱨᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱤᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱥᱟᱱᱛᱳ ᱴᱳᱢᱟᱥ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] (UST), ᱢᱟᱱᱤᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱨᱤᱡᱟᱞ ᱯᱟᱨᱠ]], ᱟᱨ [[ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱰᱤᱞᱤᱢᱟᱱ]] ᱨᱮ ᱦᱮᱱᱰᱠᱨᱟᱯᱷᱴ ᱴᱨᱟᱰᱤᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱟᱯᱚᱲ ᱠᱚᱭ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2017-10-29 |title=Artist feats traditional Iranian costumes |url=https://www.manilatimes.net/2017/10/29/weekly/expat-diplomats/artist-feats-traditional-iranian-costumes/359430 |access-date=2023-02-21 |website=[[ᱫᱤ ᱢᱟᱱᱤᱞᱟ ᱴᱟᱭᱤᱢᱥ]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=October 14, 2017 |title=Philippines Asian Center displays traditional Iranian costumes |url=https://www.iranart.news/Section-culture-5/11512-philippines-asian-center-displays-traditional-iranian-costumes |access-date=2023-02-21 |website=ᱤᱨᱟᱱ ᱟᱨᱴᱥ |language=en}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> "ᱠᱚᱞᱚᱨᱥ ᱚᱯᱷ ᱰᱟᱭᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ" ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱨᱟᱰᱤᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱟᱯᱚᱲ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ [[ᱥᱤᱥᱛᱟᱱᱤ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ|ᱥᱤᱥᱛᱟᱱᱤ]] ᱠᱟᱯᱚᱲ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ [[ᱥᱤᱥᱛᱟᱱ ᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱭᱰᱟᱨᱤ]] ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ), [[ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱠᱟᱯᱚᱲ]], ᱟᱨ [[ᱛᱩᱨᱠᱢᱮᱱᱥ|ᱛᱩᱨᱠᱢᱮᱱ]] ᱠᱟᱯᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Honar Online" /><ref name="Palapar-2017" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱮᱠᱡᱤᱵᱤᱥᱚᱱ ᱫᱚ [[ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ]]-ᱢᱟᱱᱤᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱢᱵᱟᱥᱤ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱴᱱᱟᱨᱥᱤᱯ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱ ᱛᱮ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Palapar-2017" />
᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱠᱷᱳᱨᱟᱥᱟᱱ ᱨᱟᱡᱟᱵᱷᱤ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱱᱚᱨᱮᱴ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ "ᱠᱷᱳᱨᱟᱥᱟᱱ ᱨᱟᱡᱟᱵᱷᱤ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱫᱤᱭᱟᱹ" ᱢᱟᱹᱱ ᱛᱮᱠᱚ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=پژوهشگران برتر سال 90 خراسان رضوی معرفی شدند |url=http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13901008000235 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304221920/http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13901008000235 |archive-date=2016-03-04 |website=[[ᱯᱷᱟᱨᱥ ᱱᱤᱭᱩᱡᱽ]] |language=fa}}</ref>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{Reflist}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱕᱘ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱥᱦᱟᱫᱽ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱪᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱴᱮᱠᱥᱴᱟᱭᱤᱞ ᱠᱚᱞᱟᱠᱟᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠᱥ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨᱴ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱴᱮᱠᱥᱴᱟᱭᱤᱞ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱨᱴ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱠᱭᱩᱨᱮᱴᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱭᱩᱨᱮᱴᱚᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱴᱮᱠᱥᱴᱟᱭᱤᱞ ᱠᱚᱞᱟᱠᱟᱨ ᱠᱚ]]
64vz6lc2i6q354sufjc1it0uzvjpiz2
ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ
0
36753
199009
196404
2026-10-11T19:12:52Z
InternetArchiveBot
3665
Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20261011sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]
199009
wikitext
text/x-wiki
{{short description|ᱢᱤᱫ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱚᱨᱡᱚ}}
'''ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ''' ᱫᱚ "ᱢᱤᱫ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱚᱨᱡᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱚᱱᱟ ᱜᱩᱴ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="pmid12604476">{{cite journal |vauthors=Kindig D, Stoddart G | date = March 2003 | title = What is population health? |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-public-health_2003-03_93_3/page/380 | journal = American Journal of Public Health | volume = 93 | issue = 3| pages = 380–3 | doi=10.2105/ajph.93.3.380 |pmid=12604476 | pmc=1447747}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ ᱜᱚᱴᱟ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱜ [[ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ]] ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱚᱨᱡᱚ, ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱜᱚᱴᱟᱭᱤᱡ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱩᱯ, ᱟᱨ [[ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ|ᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚ]]"᱾<ref name="pmid12604476" />
ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱜᱩᱴ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱵᱷᱮᱯᱮᱫ ᱠᱚᱢ ᱠᱚᱨᱟᱣ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱨᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ [[ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱜᱚᱴᱟᱭᱤᱡ]] (ᱥᱮ.ᱰᱤ.ᱳ.ᱮᱭᱤᱪ) ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱮ.ᱰᱤ.ᱳ.ᱮᱭᱤᱪ ᱨᱮ ᱚᱱᱟ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱟᱹᱨᱚᱱ ᱠᱚ (ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ, ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ) ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱟᱱᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱦᱟᱨᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱵᱷᱩᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱯ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{Cite web |title=Social Determinants of Health overview tab. |url=http://www.healthypeople.gov/2020/topicsobjectives2020/overview.aspx?topicid=39 |access-date=2026-07-12 |archive-date=2014-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140927110448/http://www.healthypeople.gov/2020/topicsobjectives2020/overview.aspx?topicid=39 |url-status=dead }}</ref> ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ-ᱛᱷᱚᱠ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱢᱩᱬᱩᱛ [[ᱨᱟᱱ ᱢᱩᱨᱜᱟᱹᱱ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱩᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱯᱟᱲᱟᱣᱮᱫ ᱟᱭᱢᱟ ᱠᱟᱹᱨᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱚᱞᱦᱮ ᱠᱟᱛᱮ [[ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ]] ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱠᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱷᱚᱡᱟ᱾ [[ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱚᱱ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱰᱤᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱮᱱᱴᱥ ᱚᱯᱷ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱒᱐᱐᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱥᱮ.ᱰᱤ.ᱳ.ᱮᱭᱤᱪ ᱚᱡᱮ ᱠᱚᱜᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱟᱡᱟᱨ ᱟᱨ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱟᱹᱭᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱜᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱹᱨᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>[https://www.who.int/sdhconference/resources/Conference_Report.pdf Meeting Report of World Conference of Social Determinants of Health] held in Rio de Janeiro, Brazil, 2008.</ref> ᱭᱩ.ᱮᱥ ᱨᱮ, ᱮᱲᱟᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱜᱩᱡᱩᱜ ᱫᱚᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱗᱐% ᱫᱚ ᱥᱮ.ᱰᱤ.ᱳ.ᱮᱭᱤᱪ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref>{{cite journal | pmid = 11900188 | doi=10.1377/hlthaff.21.2.78 | volume=21 | title=The case for more active policy attention to health promotion | url = https://archive.org/details/sim_health-affairs_march-april-2002_21_2/page/78 | year=2002 | author=McGinnis JM, Williams-Russo P, Knickman JR | journal=Health Aff (Millwood) | issue=2 | pages=78–93 }}. See also [http://www.nap.edu/catalog/10548.html National Academies Press free publication: The Future of Public Health in the 21st Century.]</ref>
ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱧᱮᱱᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ, ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱟᱡᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱟᱵᱚᱥᱛᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱢᱮᱱ ᱠᱟᱛᱮ "ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱟᱨ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱠᱷᱟᱯ ᱠᱷᱟᱣᱟᱣ, ᱛᱮᱞᱟ ᱮᱢ, ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>Frankish, CJ et al. [http://www.phac-aspc.gc.ca/ph-sp/impact-repercussions/hiatp2.php "Health Impact Assessment as a Tool for Population Health Promotion and Public Policy"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100308083354/http://www.phac-aspc.gc.ca/ph-sp/impact-repercussions/hiatp2.php |date=8 March 2010 }}. Vancouver: Institute of Health Promotion Research, University of British Columbia, 1996. Retrieved 12 October 2008.</ref>
[[ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ]] (ᱰᱟᱵᱽᱞᱩ.ᱮᱭᱤᱪ.ᱳ) ᱑᱙᱔᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱨᱮ "ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ, ᱢᱚᱱᱮ, ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ [[ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱵᱚᱥᱛᱟ ᱟᱨ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱟᱡᱟᱨ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱫᱩᱨᱵᱚᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ" ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref name="WHO definition">World Health Organization. [https://www.who.int/bulletin/archives/80(12)981.pdf ''WHO definition of Health''], Preamble to the Constitution of the World Health Organization as adopted by the International Health Conference, New York, 19–22 June 1946; signed on 22 July 1946 by the representatives of 61 States (Official Records of the World Health Organization, no. 2, p. 100) and entered into force on 7 April 1948. In {{cite journal|journal=Bulletin of the World Health Organization |year=2002|volume= 80 |issue=12|page=982|title=The Preamble of the Constitution of the World Health Organization|author=Grad, Frank P. |pmid=12571728|pmc=2567708}}</ref><ref name="WHO constitution">World Health Organization. 2006. [https://www.who.int/governance/eb/who_constitution_en.pdf ''Constitution of the World Health Organization''] – ''Basic Documents'', Forty-fifth edition, Supplement, October 2006.</ref>
==ᱦᱮᱞᱫᱤ ᱯᱤᱯᱚᱞ ᱒᱐᱒᱐==
ᱦᱮᱞᱫᱤ ᱯᱤᱯᱚᱞ ᱒᱐᱒᱐, ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱭᱩ.ᱮᱥ. ᱰᱤᱯᱟᱨᱴᱢᱮᱱᱴ ᱳᱯᱷ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱮᱱᱰ ᱦᱤᱣᱢᱮᱱ ᱥᱟᱨᱵᱷᱤᱥᱮᱥ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱡᱚᱱ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱓᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱔᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱩᱱᱩᱨᱩᱢ ᱠᱚ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱜᱵᱷᱟᱜ ᱑᱒᱐᱐ ᱜᱟᱱ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱡᱚᱥ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚᱭ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚ ᱥᱚᱞᱦᱮ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱜᱚᱲᱚᱭ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ᱾<ref>[http://www.healthypeople.gov/2020/default.aspx ᱦᱮᱞᱫᱤ ᱯᱤᱯᱚᱞ ᱒᱐᱒᱐]</ref>
==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱝᱼᱥᱚᱢᱟᱱ==
ᱱᱮᱼᱦᱟᱹᱞᱤ, ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱟᱨ [[ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱝᱼᱥᱚᱢᱟᱱ]] ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ [[ᱮᱯᱤᱰᱮᱢᱤᱭᱚᱞᱚᱡᱤ|ᱮᱯᱤᱰᱮᱢᱤᱭᱚᱞᱚᱡᱤᱥᱴ]] ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱚᱨᱚᱡᱽ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ [[ᱥᱟᱶᱛᱟᱼᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱟᱨ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ]] ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱱᱚᱶᱟᱭ ᱩᱫᱩᱜᱼᱟ ᱡᱮ, ᱮᱴᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱵᱮᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱡᱚᱠᱷᱮᱡ ᱮᱠᱮᱱ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱵᱟᱠᱚ ᱨᱩᱣᱟᱹᱜᱼᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ [[ᱨᱤᱫᱟᱹᱭ ᱨᱩᱣᱟᱹ]], [[ᱯᱮᱯᱴᱤᱠ ᱟᱞᱥᱟᱨ|ᱟᱞᱥᱟᱨ]], [[ᱴᱟᱭᱤᱯ ᱒ ᱰᱟᱭᱵᱮᱴᱤᱥ]], [[ᱨᱤᱣᱢᱮᱴᱚᱭᱮᱰ ᱟᱨᱛᱷᱨᱟᱭᱴᱤᱥ]], ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱱᱟᱜ [[ᱠᱮᱱᱥᱟᱨ]] ᱟᱨ [[ᱚᱠᱛᱚ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱦᱟᱲᱟᱢᱚᱜ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱨᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱟᱶᱛᱟᱼᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ᱾ [[ᱥᱟᱶᱛᱟᱼᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱟᱞᱚᱛ#ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ|ᱮᱥᱹᱤᱹᱮᱥ ᱜᱽᱨᱮᱰᱤᱭᱮᱱᱴ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱮᱫ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱚᱨᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ (ᱮ. ᱞᱮᱭ, ᱥᱤ. ᱡᱮᱱᱠᱥ, ᱮ. ᱠᱞᱟᱨᱠᱣᱮᱥᱴ — ᱨᱟᱥᱮᱞ ᱥᱮᱡᱽ ᱣᱟᱨᱠᱤᱝ ᱯᱮᱯᱚᱨᱥ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ) ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱟᱨ ᱜᱩᱡᱩᱜ ᱫᱚᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱠᱚ ᱧᱮᱞᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱦᱟᱞᱚᱛ]] ᱵᱷᱮᱯᱮᱜᱽ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ᱾
ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[ᱨᱤᱪᱟᱨᱰ ᱡᱤᱹ ᱣᱤᱞᱠᱤᱱᱥᱚᱱ]], ᱡᱮᱹ ᱞᱤᱸᱪ, ᱟᱨ ᱡᱤᱹ ᱮᱹ ᱠᱟᱯᱞᱟᱱ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱟᱨ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱮᱵᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱫᱚᱦᱚ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱥᱟᱶᱛᱟᱼᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱫᱚ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱮᱢᱟᱭ᱾ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱥᱟᱶ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱᱟᱜ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[ᱦᱚᱣᱟᱭᱤᱴᱦᱚᱞ ᱥᱴᱟᱰᱤ|ᱦᱚᱣᱟᱭᱤᱴᱦᱚᱞ ᱥᱴᱟᱰᱤᱡᱽ]] — [[ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ]] ᱨᱮ [[ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱠᱚᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ, ᱤᱝᱞᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱮᱵᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱟᱨ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱠᱚᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱮᱢᱚᱜ ᱚᱵᱷᱮᱥ ᱠᱚ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[ᱵᱮᱭᱟᱢ]], [[ᱛᱷᱟᱢᱟᱠᱩᱨ ᱧᱩ|ᱥᱤᱜᱽᱨᱮᱴ ᱧᱩ]] ᱟᱨ [[ᱯᱟᱹᱣᱨᱟᱹ|ᱯᱟᱹᱣᱨᱟᱹ ᱧᱩ]] ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ, ᱱᱚᱶᱟ ᱧᱮᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱮ ᱨᱟᱱ ᱢᱩᱨᱜᱟᱹᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱮᱢ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭᱟᱜ [[ᱴᱟᱭᱤᱯ ᱑ ᱰᱟᱭᱵᱮᱴᱤᱥ]] ᱥᱮ [[ᱨᱤᱣᱢᱮᱴᱚᱭᱮᱰ ᱟᱨᱛᱷᱨᱟᱭᱴᱤᱥ]] ᱧᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱢᱵᱷᱚᱵᱚᱱᱟ ᱵᱟᱭ ᱠᱚᱢᱟᱭᱟ — ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ ᱠᱚᱢ ᱥᱟᱶᱛᱟᱼᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱯᱩᱱ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ([[ᱞᱚᱠᱥᱮᱢᱵᱟᱨᱜᱽ]] ᱠᱷᱚᱱ [[ᱥᱞᱳᱵᱷᱟᱠᱤᱭᱟ]] ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱴ) ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱟᱨ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱠᱚᱱᱚ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ{{ref|sci_amer_dec_2005}} — ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟᱭ ᱩᱫᱩᱜᱟ ᱡᱮ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱛᱷᱚᱠ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱠᱟᱞ ᱛᱷᱚᱠ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱮᱢᱟᱭ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱩᱞᱟᱹᱡᱚᱠᱷᱟ ᱛᱷᱚᱠ ᱫᱚ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱮᱢᱟᱭ ᱜᱮᱭᱟ᱾
[[ᱢᱚᱱᱼᱥᱟᱶᱛᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱪᱤᱱᱛᱟᱹ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱷᱟᱨᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱚᱪᱚᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱨᱤᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮ ᱢᱚᱱᱼᱥᱟᱶᱛᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱠᱚ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱦᱟᱞᱚᱛ|ᱦᱟᱞᱚᱛ]] ᱟᱨ [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] ᱫᱚ [[ᱥᱟᱶᱛᱟᱼᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱟᱞᱚᱛ|ᱮᱥᱹᱤᱹᱮᱥ ᱜᱽᱨᱮᱰᱤᱭᱮᱱᱴ]] ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱭᱢᱟ ᱨᱩᱣᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱮᱫ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱝᱼᱥᱚᱢᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱛᱷᱚᱠ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱮᱛᱟᱱᱼᱞᱟᱛᱟᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱠᱮᱴᱮᱡᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱶᱛᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱱ ᱮ ᱠᱷᱟᱨᱟᱯᱟ — ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱪᱤᱱᱛᱟᱹ (ᱨᱟᱱᱼᱢᱩᱨᱜᱟᱹᱱ)|ᱪᱤᱱᱛᱟᱹ]] ᱟᱨ ᱪᱤᱱᱛᱟᱹ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚᱭ ᱥᱤᱨᱡᱟᱹᱣᱟ᱾ ᱨᱤᱪᱟᱨᱰ ᱣᱤᱞᱠᱤᱱᱥᱚᱱ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ ᱵᱟᱝ, ᱵᱚᱨᱚᱝ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱜᱮᱭᱟ᱾ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱝᱼᱥᱚᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ ᱠᱷᱟᱨᱟᱯᱟ᱾
ᱵᱟᱝᱼᱥᱚᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮ ᱜᱮ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱵᱟᱭ ᱮᱢᱟ᱾ [[ᱣᱤᱥᱠᱚᱱᱥᱤᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱨᱟᱭᱢᱮᱴ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱ ᱛᱟᱞᱢᱟ]] ᱨᱮ ᱰᱮᱵᱷᱤᱰ ᱮᱭᱤᱪᱹ ᱮᱵᱳᱴ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱨᱟᱭᱢᱮᱴ ᱯᱨᱚᱡᱟᱹᱛᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ, ᱠᱚᱢ ᱥᱚᱢᱟᱱᱟᱱ ᱥᱟᱶᱛᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤ ᱠᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱪᱤᱱᱛᱟᱹ ᱦᱚᱨᱢᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱛᱷᱚᱠ ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ [[ᱥᱴᱮᱱᱯᱷᱚᱨᱰ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱨᱮᱱ [[ᱨᱚᱵᱟᱨᱴ ᱥᱟᱯᱳᱞᱥᱠᱤ]] ᱭᱟᱜ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱜᱮᱭ ᱮᱢᱟ᱾
== ᱚᱛᱱᱚᱜᱟᱱ ᱵᱮ-ᱥᱚᱢᱟᱱ ==
ᱜᱚᱴᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱚᱛᱱᱚᱜᱟᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱚᱨᱡᱚ ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱚᱞ-ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱮᱵᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱟᱨ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱛᱱᱚᱜᱟᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱨᱮᱯᱷᱟᱨᱮᱞ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱷᱟᱨ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱮᱵᱟ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱᱟᱜ ᱓᱐᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ)᱾<ref>{{cite book |author1=Chandra, A |author2=Skinner, JS | title= Geography and Racial Health Disparities, Chapter 16 of Critical Perspectives on Racial and Ethnic Differences in Health in Late Life. |year=2004|publisher=National Research Council|url=https://core.ac.uk/download/pdf/6555551.pdf}}</ref><ref>{{cite web| url=http://www.dartmouthatlas.org/data/region/| title=Data by Region, the Dartmouth Atlas of Health Care|access-date=16 November 2013}}</ref> ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ, ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ-ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱩᱫᱩᱜᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱟᱴᱟ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱫᱚ ᱮᱞ, ᱰᱟᱴᱟ ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ ᱟᱨ ᱚᱛᱱᱚᱜᱟᱱ ᱢᱟᱯ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱜᱮᱭᱟ᱾ ᱓᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱳ.ᱤ.ᱥᱤ.ᱰᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ, ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱥᱮ ᱚᱱᱟ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ-ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱮᱱᱴᱤᱴᱤ ᱠᱚ ᱫᱚ, ᱜᱩᱡᱩᱜ ᱟᱨ ᱨᱩᱣᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱚᱛᱱᱚᱜᱟᱱ ᱛᱷᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱠᱚᱨᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱩᱫᱩᱜᱤᱭᱟᱹ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱚᱛᱱᱚᱜᱟᱱ ᱩᱱᱩᱨᱩᱢ, ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱩᱫᱩᱜᱤᱭᱟᱹ, ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱢᱮᱨ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱟᱨ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱠᱚᱨᱮ ᱜᱮ, ᱚᱛᱱᱚᱜᱟᱱ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱠᱚᱨᱮ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱯᱨᱚᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱠ ᱩᱱᱩᱨᱩᱢ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref>{{Cite journal|last1=Murray|first1=Emily T.|last2=Shelton|first2=Nicola|last3=Norman|first3=Paul|last4=Head|first4=Jenny|date=2022-01-01|title=Measuring the health of people in places: A scoping review of OECD member countries|journal=Health & Place|language=en|volume=73|article-number=102731|doi=10.1016/j.healthplace.2021.102731|pmid=34929525|s2cid=245322428|issn=1353-8292|doi-access=free}}</ref>
ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤ, ᱡᱟᱱᱟᱝ, ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ ᱦᱟᱞᱚᱛ, ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱛᱷᱟᱨ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱯᱮᱠᱷᱤᱠ ᱮᱱᱮᱢ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱨᱟᱯᱟᱪᱟᱜ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ᱾ [[ᱮᱸᱜᱟᱛ ᱟᱨ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱵᱤᱣᱨᱳ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱯᱤᱰᱮᱢᱤᱭᱚᱞᱚᱡᱤ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱫᱚ ᱚᱨᱡᱚ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱲᱮ-ᱯᱟᱥᱮ (ᱚᱛᱱᱚᱜᱟᱱ) ᱵᱷᱮᱨᱤᱭᱮᱵᱚᱞ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱱᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱤᱝ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ|ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱵᱟᱝ-ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱠᱚ]] ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱡᱚᱠᱷᱮᱡ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱞᱮᱥᱚᱱᱟᱱ ᱦᱚᱨᱟ (ᱯᱷᱤᱠᱥᱰ ᱮᱯᱷᱮᱠᱴᱥ ᱥᱮ ᱦᱟᱭᱵᱨᱤᱰ ᱯᱷᱤᱠᱥᱰ ᱮᱯᱷᱮᱠᱴᱥ) ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱮ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ᱾{{cn|date=June 2023}}
== ᱥᱟᱢᱟᱞᱚᱪᱚᱱᱟ ᱠᱚ ==
ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱱᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱥᱟᱢᱟᱞᱚᱪᱚᱱᱟ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite journal |last1=Coburn |first1=David |last2=Denny |first2=Keith |last3=Mykhalovskiy |first3=Eric |last4=McDonough |first4=Peggy |last5=Robertson |first5=Ann |last6=Love |first6=Rhonda |title=Population Health in Canada: A Brief Critique |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-public-health_2003-03_93_3/page/392 |journal=American Journal of Public Health |date=2003 |volume=93 |issue=3 |pages=392–396 |doi=10.2105/AJPH.93.3.392 |pmid=12604479 |pmc=1447750 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Raphael |first1=Dennis |last2=Bryant |first2=Toba |title=The limitations of population health as a model for a new public health |url=https://archive.org/details/sim_health-promotion-international_2002-06_17_2/page/189 |journal=Health Promotion International |date=1 June 2002 |volume=17 |issue=2 |pages=189–199 |doi=10.1093/heapro/17.2.189 |pmid=11986300 |doi-access=free }}</ref>
== ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ==
=== ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱯᱚᱨᱛᱚᱱ ===
[[ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱯᱞᱮᱱᱤᱝ]] ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚ ([[ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱮᱠᱟᱣ]], [[ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱥᱮᱪᱮᱫ]], ᱟᱨ [[ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ]] ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱮ) ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱮᱱᱮᱢ ᱠᱚ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱯᱚᱨᱛᱚᱱ ᱫᱚ ᱨᱟᱱ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ-ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱟᱨ ᱚᱨᱡᱚᱣᱟᱱ ᱛᱤᱠᱤᱪᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=Tsui>{{cite journal|author1-link=Amy Tsui|vauthors=Tsui AO, McDonald-Mosley R, Burke AE |title=Family planning and the burden of unintended pregnancies |journal=Epidemiol Rev |volume=32 |issue=1 |pages=152–74 |date=April 2010 |pmid=20570955 |pmc=3115338 |doi=10.1093/epirev/mxq012 | quote=International studies confirm that family planning is among the most cost-effective of all health interventions (80, 81). The cost savings stem from a reduction in unintended pregnancy, as well as a reduction in transmission of sexually transmitted infections, including HIV.}}</ref><!-- page 170 --> ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱯᱚᱨᱛᱚᱱ ᱫᱚ [[ᱵᱟᱝ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱦᱚᱲᱢᱚ]] ᱟᱨ [[ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱛᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲᱚᱜ ᱟᱡᱟᱨ ᱠᱚ]] ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱠᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱤᱣᱤ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱭ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣᱟ᱾<ref name=Tsui />
ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, [[United States Agency for International Development|ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ]] ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱯᱚᱨᱛᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱵᱷ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱫᱟ:<ref>USAID. [http://www.usaid.gov/our_work/global_health/pop/ Family planning] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081015184505/http://www.usaid.gov/our_work/global_health/pop/ |date=15 October 2008 }}. Retrieved 12 October 2008.</ref>
* "ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱚᱛᱚᱨᱟᱱ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱠᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ"
* "ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ"
* "ᱵᱟᱰᱟᱭᱡᱚᱝ ᱠᱟᱛᱷᱟ, ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱮᱞᱤᱝ, ᱟᱨ [[ᱠᱚᱱᱰᱚᱢ|ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱚᱱᱰᱚᱢ]] ᱟᱨ [[ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚᱱᱰᱚᱢ|ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱚᱱᱰᱚᱢ]] ᱧᱟᱢ ᱦᱚᱪᱚ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱮᱪ.ᱟᱭ.ᱵᱷᱤ/[[ᱮᱰᱥ]] ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ"
* "[[ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱱᱚᱥᱴᱚ]] ᱠᱚᱢ"
* "ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ, ᱠᱟᱹᱢᱤ, ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱣ ᱠᱚ ᱥᱚᱯᱚᱦᱚᱫ"
* "ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤᱜ ᱴᱷᱟᱠᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ"
=== ᱢᱚᱱᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ ===
ᱢᱚᱱᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ-ᱴᱮᱦᱟᱸᱰᱟᱜ ᱯᱮᱭᱟ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱚᱨᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ: ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱮᱵᱟ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚ; ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱯᱨᱮᱠᱴᱤᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚ; ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ, ᱟᱨ ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚ᱾ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱮᱵᱟ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱮᱵᱟ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ ᱟᱨ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱨᱮᱱ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠᱟᱞ ᱢᱚᱱᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱮᱵᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ, ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱ ᱜᱚᱲᱚᱭᱤᱡ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱚᱨᱟᱢᱚᱨᱥᱚ ᱟᱨ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱮᱢ, ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱢᱚᱱᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱨᱤ, ᱯᱨᱮᱠᱴᱤᱥ ᱟᱨ ᱯᱚᱨᱛᱚᱱ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱚᱪᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱰᱟᱴᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱯᱨᱮᱠᱴᱤᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱨᱮᱱ ᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱹᱨᱤ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱠᱤᱞᱟᱹᱛᱤ, ᱢᱚᱱᱮ ᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱡᱟᱣ ᱥᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱥᱮᱵᱟ ᱜᱷᱳᱥᱱᱟ ᱮᱦᱚᱵ, ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱢᱚᱱᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱣᱩᱴᱨᱤᱪ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱠ ᱟᱹᱨᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ, ᱟᱨ ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱩᱭᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱨ [[ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮ-ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ]] ᱠᱚᱢ ᱠᱚᱨᱟᱣ, [[ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱟᱹᱨᱭᱟᱹᱲ ᱴᱷᱟᱶ]] ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱟᱨ ᱧᱤᱫᱟᱹ [[ᱥᱟᱰᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ]] ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ]] ᱵᱚᱫᱚᱞ, ᱟᱨ ᱢᱚᱱᱮ ᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳᱜᱚᱛ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱚᱢ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{Cite journal|last1=Purtle|first1=Jonathan|last2=Nelson|first2=Katherine L.|last3=Counts|first3=Nathaniel Z.|last4=Yudell|first4=Michael|date=2020-04-02|title=Population-Based Approaches to Mental Health: History, Strategies, and Evidence|journal=Annual Review of Public Health|language=en|volume=41|issue=1|pages=201–221|doi=10.1146/annurev-publhealth-040119-094247|pmid=31905323|pmc=8896325|issn=0163-7525|doi-access=free}}</ref>
== ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ==
ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱨᱟ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱴᱮᱠᱱᱤᱠᱟᱞ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ-ᱟᱱ, ᱜᱟᱶᱛᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨᱟᱱ ᱮᱱᱮᱢ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[:en:morbidity|ᱨᱩᱣᱟᱹ ᱦᱟᱨ]] ᱯᱮᱴᱟᱨᱱ (ᱢᱮᱱᱫᱚ, ᱨᱩᱣᱟᱹ ᱟᱨ ᱜᱷᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱚᱡᱷᱟ) ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱮᱵᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚᱭ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ"᱾<ref>Hillman, Michael. [http://waysandmeans.house.gov/Legacy/health/107cong/4-16-02/4-16hill.htm Testimony before the Subcommittee on Health of the House Committee on Ways and Means, hearing on promoting disease management in Medicare] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170508120322/https://waysandmeans.house.gov/Legacy/health/107cong/4-16-02/4-16hill.htm |date=8 May 2017 }}. 16 April 2002. Retrieved 12 October 2008.</ref> ᱯᱤ.ᱮᱭᱤᱪ.ᱮᱢ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ [[ᱠᱨᱳᱱᱤᱠ (ᱨᱟᱱ ᱢᱩᱨᱜᱟᱹᱱ)|ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ (ᱠᱨᱳᱱᱤᱠ)]] ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ, "ᱡᱚᱜᱟᱡᱚᱜᱽ ᱟᱨ ᱥᱚᱢᱚᱱᱱᱚᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ" ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱨ "ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠᱟᱞ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱠᱚᱨᱮ [[ᱟᱜᱟᱢ ᱞᱟᱹᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱢᱚᱰᱮᱞᱤᱝ]]" ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ [[ᱟᱡᱟᱨ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ (ᱥᱟᱶᱟᱨ)|ᱟᱡᱟᱨ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ᱾<ref>Howe, Rufus, and Christopher Spence. [http://www.healthways.com/assets/0/98/E4CDDEDB-5004-4E74-A5C9-E1973F5ABC05.pdf Population health management: Healthways' PopWorks] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081217114011/http://www.healthways.com/assets/0/98/E4CDDEDB-5004-4E74-A5C9-E1973F5ABC05.pdf |date=17 December 2008 }}. ''HCT Project'' 2004-07-17, volume 2, chapter 5, pages 291-297. Retrieved 12 October 2008.</ref> ᱯᱤ.ᱮᱭᱤᱪ.ᱮᱢ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱨ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱚᱥᱟᱨ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜᱼᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ "ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱤᱱᱴᱮᱱᱥᱤᱵᱷ ᱠᱮᱭᱟᱨ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ" ᱟᱨ "ᱟᱸᱫᱟᱡᱽ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱛᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ... ᱟᱯᱱᱟᱨᱟᱜ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ" ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite journal | vauthors = Coughlin JF, Pope J, Leedle BR | date = Apr 2006 | title = Old age, new technology, and future innovations in disease management and home health care | url = http://web.mit.edu/agelab/news_events/pdfs/home.health.care.pdf | journal = Home Health Care Management & Practice | volume = 18 | issue = 3 | pages = 196–207 | doi = 10.1177/1084822305281955 | s2cid = 26428539 | archive-date = 2009-03-19 | access-date = 2026-07-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090319212316/http://web.mit.edu/agelab/news_events/pdfs/home.health.care.pdf | url-status = dead }}</ref> ᱯᱤ.ᱮᱭᱤᱪ.ᱮᱢ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚᱫᱚ ''[[ᱯᱚᱯᱩᱞᱮᱥᱚᱱ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ]]'' ᱨᱮ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱰᱤ.ᱮᱢ.ᱮ.ᱮᱢ: ᱫᱟ ᱠᱮᱭᱟᱨ ᱠᱚᱱᱴᱤᱱᱤᱣᱩᱢ ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱡᱟᱨᱱᱟᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>DMAA: The Care Continuum Alliance. [http://www.dmaa.org/pubs_dm_journal.asp Publications. ''Population Health Management''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080924053436/http://www.dmaa.org/pubs_dm_journal.asp |date=24 September 2008 }}. Retrieved 12 October 2008.</ref>
ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱮᱵᱟ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱚᱨᱡᱚᱣᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱥᱮᱫ ᱞᱟᱦᱟᱜ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱳᱰ ᱢᱮᱯ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ:<ref>Sanders, Dale [http://www.healthcatalyst.com/landmark-review-of-population-health-management-companies A Landmark, 12-Point Review of Population Health Management Companies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210621093206/https://www.healthcatalyst.com/landmark-review-of-population-health-management-companies/ |date=2021-06-21 }}. Retrieved 17 March 2014.</ref>
* ᱴᱷᱤᱠ-ᱴᱷᱟᱠ [[ᱨᱩᱜᱤ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱨᱤ ᱠᱚ]] ᱵᱮᱱᱟᱣ
* ᱨᱩᱜᱤ-ᱥᱮᱵᱟ ᱮᱢᱚᱜᱤᱡ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱜᱚᱴᱟ
* ᱨᱩᱜᱤ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱨᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱴᱷᱤᱠ ᱮᱞᱠᱷᱟ ᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱚᱪᱚ
* ᱠᱞᱤᱱᱤᱠᱟᱞ ᱟᱨ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱢᱮᱴᱨᱤᱠᱥ ᱠᱚ ᱱᱚᱡᱚᱨ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱨ ᱢᱟᱯ
* ᱢᱩᱞ [[ᱠᱞᱤᱱᱤᱠᱟᱞ ᱯᱨᱮᱠᱴᱤᱥ ᱜᱟᱭᱤᱰᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ]] ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ
* ᱵᱚᱛᱚᱨ-ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱟᱣᱩᱴᱨᱤᱪ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ
* ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱰᱟᱴᱟ ᱦᱟᱛᱟᱣ
* ᱨᱩᱜᱤ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱜᱟᱡᱚᱜᱽ
* [[ᱨᱩᱜᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ|ᱨᱩᱜᱤ ᱠᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ]] ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱥᱟᱶ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ
* ᱟᱸᱴ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠᱟᱞ ᱯᱨᱮᱠᱴᱤᱥ ᱜᱟᱭᱤᱰᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ
* ᱥᱮᱵᱟ ᱮᱢᱚᱜᱤᱡ ᱴᱤᱢ ᱟᱨ ᱨᱩᱜᱤ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱥᱚᱢᱚᱱᱱᱚᱭ
* ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱚᱨᱡᱚ ᱠᱚ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱧᱟᱢ
== ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱮᱵᱟ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱟᱶᱟᱨ ==
ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱮᱵᱟ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱣᱟᱣᱟᱱ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱮ ᱟᱹᱜᱩᱭᱮᱫᱟ᱾ [[ᱨᱩᱜᱤ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱥᱛᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱟᱹᱱ]] ᱞᱟᱹᱜᱩᱜ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ, ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱠᱚᱫᱚ [[ᱥᱮᱵᱟ-ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ-ᱜᱚᱱᱚᱝ]] ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱴᱮᱦᱟᱸᱰ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾ ᱯᱤ.ᱯᱤ.ᱮ.ᱥᱤ.ᱮ ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ, ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱥᱮᱫ ᱩᱪᱟᱹᱲᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱟᱶᱟ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱠᱚᱫᱚ [[ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱩᱨᱟᱹᱭ (ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ)|ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱩᱲᱟᱹᱭ]], ᱢᱤᱫ ᱜᱚᱱᱚᱝ-ᱴᱮᱦᱟᱸᱰ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱦᱚᱨᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱨᱩᱜᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱫᱟᱣ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱮᱠᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱳᱨ ᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref>{{Cite journal|title = The Revised Medicare ACO Program: More Options ... And More Work Ahead|url = https://www.healthaffairs.org/do/10.1377/forefront.20150616.048573/|website = Health Affairs|year = 2015|doi = 10.1377/forefront.20150616.048573|access-date = 21 November 2015|url-access = subscription}}</ref> ᱨᱩᱜᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱵᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱱᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱠᱚᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ (ᱟᱭ.ᱮᱪ.ᱟᱭ ᱴᱨᱤᱯᱚᱞ ᱮᱢ<ref>{{Cite web|title = The IHI Triple Aim|url = http://www.ihi.org/engage/initiatives/TripleAim/Pages/default.aspx|website = www.ihi.org|access-date = 21 November 2015}}</ref>)᱾
ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ [[ᱫᱟᱹᱭᱵᱚᱫᱷ ᱥᱮᱵᱟ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ]] (ᱮ.ᱥᱤ.ᱳ) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱜᱚᱱᱚᱝ-ᱴᱮᱦᱟᱸᱰ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱠᱚᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱚᱨᱛᱚᱱ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱞᱟᱦᱟᱭ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚᱭ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite journal|vauthors=DeVore S, Champion RW |title=Driving Population Health Through Accountable Care Organizations|url=https://archive.org/details/sim_health-affairs_2011-01_30_1/page/41 |journal=Health Affairs |year=2011|volume=30|issue=1|pages=41–50|doi=10.1377/hlthaff.2010.0935|pmid=21209436|doi-access=}}</ref> ᱮ.ᱥᱤ.ᱳ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ, ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱠᱚᱫᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱜᱩᱱᱢᱟᱱ ᱵᱮᱸᱪᱢᱟᱨᱠ ᱠᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ, ᱴᱮᱠᱟᱣ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ, ᱟᱨ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱜᱤ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱛᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ᱾<ref name=":0">{{Cite web|title = Accountable Care Organizations, Explained|url = http://khn.org/news/aco-accountable-care-organization-faq/|website = Kaiser Health News|access-date = 21 November 2015|language = en-US|date = 2015-09-14}}</ref> ᱥᱮᱵᱟ ᱮᱢᱚᱜᱤᱡ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱠᱚᱨᱮᱱ ᱨᱩᱜᱤ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱨ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ᱾<ref name=":0" /> ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢᱮᱱ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱤᱱᱯᱮᱥᱮᱱᱴ ᱵᱷᱩᱨᱛᱤ ᱦᱟᱨ ᱠᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱮ.ᱥᱤ.ᱳ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮᱠᱚ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱟᱣᱩᱴᱯᱮᱥᱮᱱᱴ ᱥᱮᱴᱤᱝ ᱨᱮ "ᱠᱚᱢ ᱨᱩᱣᱟᱹ" ᱨᱩᱜᱤ ᱠᱚ ᱛᱤᱠᱤᱪᱷᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱢᱟᱯ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>Kutscher B. [http://www.modernhealthcare.com/article/20120804/MAGAZINE/308049929 Outpatient care takes the inside track] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160309204308/http://www.modernhealthcare.com/article/20120804/MAGAZINE/308049929 |date=2016-03-09 }}. Modern Healthcare. 2012. Retrieved 31 October 2015.</ref> [[ᱥᱤᱠᱟᱜᱳ]] ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮ ᱤᱱᱯᱮᱥᱮᱱᱴ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱧᱮᱞ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱱᱯᱮᱥᱮᱱᱴ ᱵᱷᱩᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱜᱩᱴ ᱢᱤᱫ ᱕% ᱮᱵᱷᱟᱨᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite journal|title = Where Have All The Inpatients Gone? A Regional Study With National Implications|url = https://www.healthaffairs.org/do/10.1377/forefront.20140106.035895|website = Health Affairs|year = 2014|doi = 10.1377/forefront.20140106.035895|url-access = subscription}}</ref>
ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱫᱚᱦᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟᱵᱷ ᱟᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱢᱚᱱᱮᱭᱮᱫᱟ᱾<ref name=":1">{{Cite web|title = Population Health Management: Hospitals' Changing Employer Role|url = http://www.beckershospitalreview.com/workforce-labor-management/population-health-management-hospitals-changing-employer-role.html|website = www.beckershospitalreview.com| date=26 February 2014 |access-date = 21 November 2015}}</ref> ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱨᱩᱜᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱯᱩᱸᱡᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱡᱟᱨ ᱴᱮᱠᱟᱣ ᱫᱟᱨᱟᱢ, ᱥᱮᱵᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱟᱨᱟᱠ ᱪᱟᱵᱟᱭ, ᱟᱨ ᱥᱮᱵᱟ ᱮᱢᱚᱜᱤᱡ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{Cite web|title = What is Population Health Management?|url = http://www.wellcentive.com/what-is-population-health-management/|website = Wellcentive|access-date = 21 November 2015|language = en-US|archive-date = 22 November 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20151122012444/http://www.wellcentive.com/what-is-population-health-management/|url-status = dead}}</ref> ᱯᱟᱨᱚᱢᱮᱱ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, [[ᱴᱮᱞᱤᱦᱮᱞᱛᱷ]] ᱥᱮᱵᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ, ᱚᱱᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱥᱟᱶᱛᱟ-ᱴᱮᱦᱟᱸᱰ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱮᱢᱟᱨᱡᱮᱱᱥᱤ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱮᱵᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ ᱥᱚᱢᱚᱱᱱᱚᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱩᱜᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱥᱚᱢᱚᱱᱱᱚᱭᱤᱡ ᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=":1" />
ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱸᱡᱤ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ; ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱯᱩᱸᱡᱤ ᱫᱚ [[human capital|ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱯᱩᱸᱡᱤ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱜᱨᱚᱥᱢᱮᱱ (Grossman) ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱮ ᱵᱚᱨᱱᱚᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref>{{cite journal | author = Grossman M | year = 1972 | title = On the Concept of Health Capital and the Demand for Health | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-political-economy_march-april-1972_80_2/page/223 | journal = Journal of Political Economy | volume = 80 | issue = 2| pages = 223–255 | doi=10.1086/259880| citeseerx = 10.1.1.604.7202| s2cid = 27026628 }}</ref> ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱱᱤᱭᱳᱜᱽ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱟᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ᱾<ref name=":2">Folland S, Goodman A, Stano M. The economics of health and health care (Vol. 6): Upper Saddle River: Pearson Education; 2007.</ref> ᱢᱚᱴᱟ ᱟᱨ ᱫᱷᱩᱸᱜᱟᱹ ᱧᱩ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱩᱯᱟᱫᱟᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱯᱩᱸᱡᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫ, ᱠᱩᱲᱟᱹᱭ ᱦᱟᱨ, ᱟᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱦᱚᱸ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱯᱩᱸᱡᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱮᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾<ref name=":2" /> ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱴᱮᱠᱟᱣ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱥᱮᱵᱟ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱴᱷᱮᱱ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣ, ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ, ᱟᱨ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱴᱮᱦᱟᱸᱰ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱩᱯᱟᱫᱟᱱ ᱠᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱜᱮ ᱟᱭ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ [[ᱱᱤᱣ ᱤᱭᱚᱨᱠ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱚᱞᱦᱮ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱴᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱚᱨᱛᱚᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱱᱤᱣ ᱤᱭᱚᱨᱠ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱑᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{Cite web |title=Population Health Improvement Program |url=https://www.health.ny.gov/community/programs/population_health_improvement/ |access-date=2022-03-10 |website=www.health.ny.gov}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱚ ᱥᱚᱞᱦᱮ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ, ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱠᱚᱨᱮᱱ ᱥᱮᱴᱮᱨᱟᱱ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱴᱮᱦᱟᱸᱰ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ ᱰᱟᱴᱟ ᱡᱟᱣᱨᱟ, ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱥᱚᱞᱦᱮ, ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱢᱟᱱ-ᱴᱮᱦᱟᱸᱰ ᱮᱱᱮᱢ ᱠᱚ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱧᱟᱢ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚᱭ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱮ ᱟᱹᱜᱩᱭᱟ᱾
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ ==
* {{cite web |title=ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱫᱚ ᱪᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟ? |url=https://www.cdc.gov/pophealthtraining/whatis.html |website=[[ᱟᱡᱟᱨ ᱴᱮᱠᱟᱣ ᱟᱨ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱛᱟᱞᱢᱟ]] |date=6 October 2020 |language=en-us}}
* {{cite web |title=ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱟᱶᱟᱨ |url=https://www.canada.ca/en/public-health/services/health-promotion/population-health.html |website=[[ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ]] |date=21 November 2001 |access-date=14 July 2026 |archive-date=2 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102012459/https://www.canada.ca/en/public-health/services/health-promotion/population-health.html |url-status=dead }}
* {{cite web |title=ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱮᱵᱟ |url=https://www.cihi.ca/en/population-health-and-health-care |website=[[ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱵᱟᱰᱟᱭᱡᱚᱝ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱱᱟᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ]] }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://web.archive.org/web/20060211120720/http://policyresearch.gc.ca/doclib/horizonsv2n3e.pdf ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟᱰᱤᱭᱟᱱ ᱟᱹᱨᱤ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱥᱮᱠᱨᱮᱴᱟᱨᱤᱭᱮᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ]
* {{cite web |title=ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ |url=https://www.england.nhs.uk/integratedcare/phm/ |website=[[NHS England|ᱮᱱ.ᱮᱭᱤᱪ.ᱮᱥ ᱤᱝᱞᱮᱱᱰ]]}}
* [[ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱯᱷᱳᱨᱟᱢ]] [http://depts.washington.edu/eqhlth ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱶᱟᱨ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱛᱷᱚᱠ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱶᱟᱨ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱢᱟᱱᱚᱠ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ]]
nohfcbjlu35k839vjx03du0rosn1kaz
ᱢᱩᱠᱮᱥ ᱵᱚᱛᱨᱟ
0
38026
199030
197748
2026-10-12T09:18:21Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
199030
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱦᱳᱢᱤᱭᱳᱯᱟᱛᱷᱤ ᱯᱨᱮᱠᱴᱤᱥᱚᱱᱟᱨ}}
{{Infobox person
| name = ᱢᱩᱠᱮᱥ ᱵᱚᱛᱨᱟ
| image = Dr. Mukesh Batra.jpg
| birth_date = {{birth date and age|df=yes|1951|7|1}}
| birth_place = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ|ᱵᱚᱢᱵᱮ]], [[ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱯᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]
| occupation = [[ᱦᱳᱢᱤᱭᱳᱯᱟᱛᱷᱤ]] ᱯᱨᱮᱠᱴᱤᱥᱚᱱᱟᱨ
| website = [https://www.drbatras.com/ drbatras.com]
}}
'''ᱢᱩᱠᱮᱥ ᱵᱚᱛᱨᱟ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱕᱑) ᱫᱚ ᱰᱨ. ᱵᱚᱛᱨᱟ ᱜᱨᱩᱯ ᱳᱯᱷ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ, ᱖ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱦᱳᱢᱤᱭᱳᱯᱟᱛᱷᱤ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱮᱱ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱮᱯᱷ. ᱮᱢ. ᱥᱤ. ᱮᱥ. ᱜᱤ. ᱢᱟᱨᱠ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://www.indiainfoline.com/article/news-sector-others/dr-mukesh-batra-founder-cmd-dr-batras-positive-health-clinic-pvt-ltd-113111401291_1.html|title=Dr. Mukesh Batra, Founder & CMD, Dr. Batras' Positive Health Clinic Pvt. Ltd}}</ref><ref>{{Cite news|last=Ahmad|first=Samreen|date=2018-07-25|title=Dr Batra's looks to take 'clinic in clinic' model to more countries|work=Business Standard India|url=https://www.business-standard.com/article/companies/dr-batra-s-looks-to-take-clinic-in-clinic-model-to-more-countries-118072501066_1.html|access-date=2020-06-28}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱦᱳᱢᱤᱭᱳᱯᱟᱛᱷᱤ ᱨᱮ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱟᱨ ᱴᱟᱭᱤᱢᱥ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱨᱮ ᱠᱳᱞᱚᱢᱵᱚᱨ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/pune-times/Dr-Mukesh-Batra-wins-Salute-Mumbai-Award/articleshow/10502513.cms|title=Dr Mukesh Batra wins Salute Mumbai Award}}</ref> ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/dr-batra-s-launches-its-10th-international-clinic-in-abu-dhabi-119042400958_1.html|title=Dr Batra's Launches its 10th International Clinic in Abu Dhabi|agency=Press Trust of India|date=2019-04-24|work=Business Standard India|access-date=2020-01-27}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.biospectrumindia.com/news/66/15870/dr-mukesh-batra-felicitated-for-his-outstanding-service-in-the-field-of-homeopathy.html|title=Dr. Mukesh Batra felicitated for his outstanding service in the field of homeopathy|website=www.biospectrumindia.com|language=en|access-date=2020-04-20}}</ref> ᱵᱚᱛᱨᱟ ᱫᱚ "ᱦᱳᱢᱤᱭᱳᱯᱟᱛᱷᱤ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ" ᱨᱮ ᱥᱚᱢᱟᱱᱛᱟᱫᱚᱱ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱦᱳᱢᱤᱭᱳᱯᱟᱴᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://beta.indiainfoline.com/article/news-sector-others/dr-mukesh-batra-founder-cmd-dr-batras-positive-health-clinic-pvt-ltd-113111401291_1.html|title=Dr. Mukesh Batra, Founder & CMD, Dr. Batras' Positive Health Clinic Pvt. Ltd|website=beta.indiainfoline.com|language=en|access-date=2020-01-27|archive-date=27 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200127135811/https://beta.indiainfoline.com/article/news-sector-others/dr-mukesh-batra-founder-cmd-dr-batras-positive-health-clinic-pvt-ltd-113111401291_1.html|url-status=dead}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱳᱢᱤᱭᱳᱯᱟᱛᱷᱤ ᱥᱮᱣᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱞᱤᱥᱴᱟᱨ ᱯᱟᱠᱮᱡ ᱦᱚᱸᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.medicircle.in/dr-mukesh-batra-felicitated-for-his-contribution-in-the-field-of-homeopathy|title=Dr Mukesh Batra felicitated for his Contribution in the Field of Homeopathy|website=MediCircle|language=en|access-date=2020-04-20}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://thewhiteswanawards.in/dr-batra.php|title=The White Swan|website=thewhiteswanawards.in|access-date=2020-04-20|archive-date=5 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200105205645/http://thewhiteswanawards.in/dr-batra.php|url-status=dead}}</ref>
ᱰᱨ. ᱵᱚᱛᱨᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱔᱕᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚᱱᱥᱚᱞᱴᱮᱥᱚᱱ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱟᱭᱵᱟᱨ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱤᱢᱠᱟ ᱵᱩᱠ ᱚᱯᱷ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰᱥ (᱒᱐᱐᱔ ᱟᱨ ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱟᱞᱮ) ᱨᱮᱭ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.ragalahari.com/localevents/5908/mukesh-batra-charity-photo-exhibition.aspx|title=Dr. Mukesh Batra's Charity Photo Exhibition at Kalakriti Art Gallery, Hyderabad - Exclusive Photo Coverage|website=www.ragalahari.com|language=en|access-date=2020-04-20}}</ref> ᱵᱚᱛᱨᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱢᱯᱤᱭᱚᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱡᱟᱭ ᱦᱤᱱᱫᱽ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://ceolifestylemagazine.com/beta/healing-hands-2|title=CEO Lifestyle|website=ceolifestylemagazine.com|access-date=2020-04-20}}{{Dead link|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱖᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱟᱨᱵᱟᱨᱰ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱰᱨ. ᱵᱚᱛᱨᱟ ᱯᱚᱡᱤᱴᱤᱵᱷ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱯᱷᱚᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/trends/features-2/-1619207.html|title='I enrolled at Harvard at the age of 60'|website=Moneycontrol|date=3 October 2013 |access-date=2020-04-20}}</ref><ref name=":1">{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/choosing-homeopathy-in-1973-was-a-tough-career-decision-says-dr-mukesh-batra/articleshow/53000346.cms?from=mdr|title=Choosing homeopathy in 1973 was a tough career decision, says Dr Mukesh Batra|date=2016-07-01|work=The Economic Times|access-date=2020-04-20}}</ref>
==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ==
ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱟᱭᱳ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱰᱟᱠᱛᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱞᱳᱯᱟᱛᱷ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱳᱢᱤᱭᱳᱯᱟᱛᱷ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱵᱚᱛᱨᱟ ᱫᱚ ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|last=nazerry|title=Dr Mukesh Batra|url=https://enterpriseasia.org/apea/india/awards/in-2016/dr-mukesh-batra/|access-date=2020-07-06|website=Asia Pacific Entrepreneurship Awards|language=en-US|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702052527/https://enterpriseasia.org/apea/india/awards/in-2016/dr-mukesh-batra/|url-status=dead}}</ref> ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱜᱽᱨᱟ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=CEO Lifestyle|url=http://ceolifestylemagazine.com/beta/healing-hands-2|access-date=2020-07-06|website=ceolifestylemagazine.com}}{{Dead link|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱦᱳᱢᱤᱭᱳᱯᱟᱴᱤᱠ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ (ᱥᱢᱤᱛ. ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ ᱪᱟᱱᱫᱚᱵᱮᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱᱵᱷᱟᱭᱤ ᱯᱟᱴᱮᱞ ᱦᱳᱢᱤᱭᱚᱯᱟᱴᱤᱠ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ) ᱾<ref>{{Cite web|title=Dr Batras Customer Care Number, Reviews of Dr Batras Customer Care Number, Complaints of Dr Batras Customer Care Number|url=https://www.grotal.com/Blog/Dr-Batras-Customer-Care-Number-B@yy@|access-date=2020-01-27|website=Grotal|language=en|archive-date=2025-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20251023130540/https://www.grotal.com/Blog/Dr-Batras-Customer-Care-Number-B@yy@|url-status=dead}}</ref>
==ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ==
ᱵᱚᱛᱨᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱑᱙᱗᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱢᱟᱞᱟᱵᱚᱨ ᱦᱤᱞ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱪᱟᱨᱴᱤᱵᱷᱮᱞ ᱦᱳᱢᱤᱭᱳᱯᱟᱛᱷᱤ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=A Man of Many Talents|url=http://www.uppercrustindia.com/posts/1257/A-Man-of-Many-Talents.html|access-date=2020-08-11|website=www.uppercrustindia.com}}{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
ᱵᱚᱛᱨᱟ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱞᱤᱠᱞᱤᱱᱤᱠ ᱨᱮ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱵᱚᱛᱨᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱚᱡᱤᱴᱤᱵᱷ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚᱧᱮ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱚᱣᱯᱟᱴᱴᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱑᱙᱘᱒ ᱨᱮ ᱓᱖% ᱦᱤᱥ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱸᱠ ᱞᱳᱱ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|author=Partha Sinha|date=Jul 4, 2012|title=Clinical Success - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Clinical-Success/articleshow/14659500.cms|access-date=2020-08-11|website=The Times of India|language=en}}</ref> ᱑᱙᱙᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱢᱚᱣᱨᱤᱠᱭᱚᱥ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|last=Nagraj|first=Aarti|date=2016-11-26|title=How I got here: Dr Mukesh Batra, founder of Batra's Homeopathic Clinic|url=https://gulfbusiness.com/got-dr-mukesh-batra-founder-batras-homeopathic-clinic/|access-date=2020-08-11| magazine=[[Gulf Business]] |language=en-US}}</ref> ᱢᱚᱣᱨᱤᱥᱤᱥ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱳᱢᱤᱭᱳᱯᱟᱛᱷᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱟᱹᱱ ᱟᱹᱨᱤ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱰᱨ. ᱵᱟᱛᱨᱟ ᱟᱜ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱳᱢᱤᱭᱳᱯᱟᱛᱷᱤ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱞᱠᱳᱞ-ᱵᱟᱥ ᱛᱮ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱳᱢᱤᱭᱳᱯᱟᱛᱷᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.gulftoday.ae/lifestyle/2019/10/30/dr-batras-have-launched-a-new-genetics-based-therapy-that-predicts-future-diseases|title=Dr Batra's have launched a new genetics-based therapy that predicts future diseases|website=www.gulftoday.ae|access-date=2020-02-09}}</ref> ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ, ᱵᱚᱛᱨᱟ ᱫᱚ ‘ᱡᱮᱱᱳ ᱦᱳᱢᱤᱭᱳᱯᱟᱛᱷᱤ’ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱮᱪᱮᱫ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟᱭ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱱᱮᱴᱤᱠ ᱟᱨ ᱦᱳᱢᱤᱭᱳᱯᱟᱛᱷᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://health.economictimes.indiatimes.com/news/industry/for-the-first-time-in-the-world-we-are-using-homeopathy-for-genetics-dr-mukesh-batra/64657541|title=For the first time in the world, we are using homeopathy for genetics: Dr. Mukesh Batra - ET HealthWorld|website=ETHealthworld.com|language=en|access-date=2019-08-26}}</ref>
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱚᱛᱨᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱳᱢᱤᱭᱳᱯᱟᱛᱷᱤᱠ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠ (ᱯᱷᱡᱮᱰ-ᱮᱞᱹᱮᱞᱹᱥᱤᱹ) ᱫᱚ ᱫᱩᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱩᱢᱤᱨᱟ ᱞᱮᱠ ᱴᱟᱣᱟᱨᱥ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱫᱩᱵᱟᱭ]] ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱟᱵᱩ ᱫᱟᱵᱤ, ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ, ᱰᱷᱟᱠᱟ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://gulfbusiness.com/got-dr-mukesh-batra-founder-batras-homeopathic-clinic/|title=How I got here: Dr Mukesh Batra, founder of Batra's Homeopathic Clinic|date=2016-11-26| magazine=Gulf Business|language=en-US|access-date=2020-01-27}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Dr-Mukesh-Batra-awarded-lifetime-achievement-award/articleshow/35680343.cms|title=Dr Mukesh Batra awarded lifetime achievement award}}</ref>
==ᱯᱷᱤᱞᱟᱱᱴᱨᱚᱯᱤ==
ᱵᱚᱛᱨᱟ ᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱰᱨ. ᱵᱚᱛᱨᱟ ᱯᱳᱡᱤᱴᱤᱵᱷ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱟᱣᱟᱨᱰᱥ ᱥᱯᱳᱱᱥᱚᱨᱤᱴᱤ ᱮᱢᱟᱭᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱵᱚᱭᱚᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱮᱫᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱚᱴᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱤ ᱮᱡᱚᱵᱷᱤᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱭ ᱮᱢᱟᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/dr-batra-s-positive-health-awards-honours-the-indomitable-spirit-of-exemplary-citizens/story-bgCJnBMBT5PBRqHvin9tRI.html|title=Dr Batra's Positive Health Awards honours the indomitable spirit of exemplary citizens|date=2018-12-17|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2020-02-09}}</ref> ᱵᱚᱛᱨᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱑᱖᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱮᱱ.ᱡᱤ.ᱳ. ᱠᱚ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/dr-batras-to-open-50-homoeopathy-clinics-by-march/articleshow/40857295.cms|title=Dr Batra's to open 50 homoeopathy clinics by March|date=2014-08-24|work=The Economic Times|access-date=2020-02-09}}</ref> - ᱵᱷᱤᱠᱴᱚᱨᱤᱭᱟ ᱢᱮᱢᱚᱨᱤᱭᱟᱞ ᱥᱠᱩᱞ ᱯᱷᱚᱨ ᱵᱞᱟᱭᱤᱱᱰ, ᱥᱮᱯᱷᱚᱨᱰ ᱣᱤᱰᱚᱣᱥ ᱦᱳᱢ, ᱢᱟᱨᱥᱤ ᱳᱞᱰ ᱮᱡᱤ ᱦᱳᱢ, ᱥᱟᱱᱫᱷᱭᱟ ᱦᱳᱢ ᱯᱷᱚᱨ ᱳᱞᱰ ᱮᱡᱤ, ᱞᱤᱴᱞ ᱥᱤᱥᱴᱚᱨᱥ ᱚᱯᱷ ᱯᱩᱵᱚᱨ (ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ, ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ ᱟᱨ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ), ᱮᱠ ᱯᱨᱚᱭᱟᱥ ᱟᱨ ᱠᱟᱨᱛᱟᱨ ᱟᱥᱨᱟ ᱦᱳᱢ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱤ.ᱮᱥ.ᱟᱨ. ᱮᱱᱮᱡᱤᱵᱷᱮᱴᱤ ᱰᱨ. ᱵᱚᱛᱨᱟ ᱯᱷᱚᱸᱰᱮᱥᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/dr-batra-s-homeopathy-clinics-across-the-world-to-treat-10-000-patients-free-on-world-homeopathy-day-119040400350_1.html|title=Dr Batra's Homeopathy Clinics Across the World to Treat 10,000 Patients Free on 'World Homeopathy Day'|agency=Press Trust of India|date=2019-04-04|work=Business Standard India|access-date=2019-09-04}}</ref>
==ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱠᱚ==
* ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱴᱩᱰᱮᱭ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱠᱚᱱᱠᱞᱟᱵᱷ ᱒᱐᱑᱖ ᱨᱮ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ<ref name=":1" />
* ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ (᱒᱐᱑᱔) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱦᱳᱢᱤᱳᱯᱟᱴᱤ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱮᱵᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱭᱤᱯᱷᱴᱟᱭᱚᱢ ᱮᱪᱤᱵᱷᱢᱮᱱᱴ ᱟᱣᱟᱨᱰ<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Dr-Mukesh-Batra-awarded-lifetime-achievement-award/articleshow/35680343.cms|title=Dr Mukesh Batra awarded lifetime achievement award |date=May 28, 2014|first=Saswati |last=Mukherjee |website=The Times of India|language=en|access-date=2020-04-20}}</ref>
* ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱮᱭᱠ ᱡᱚᱭᱮᱰ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱟᱣᱟᱨᱰᱥ ᱯᱷᱚᱨ ᱴᱤ.ᱥᱤ.ᱮ.ᱮᱢ. ᱒᱐᱒᱐ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚ<ref name=":0" />
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{DEFAULTSORT:ᱵᱚᱛᱨᱟ, ᱢᱩᱠᱮᱥ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱳᱢᱤᱭᱳᱯᱟᱛᱷ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱕᱑ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱮᱰᱤᱥᱤᱱ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱧᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
29m9xy19wusn9lqv2w26cdyhskywac4
ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱟᱯᱟᱲᱟᱣ ᱒᱐᱒᱖
4
38208
199026
198883
2026-10-12T07:22:47Z
ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ
1102
199026
wikitext
text/x-wiki
<div style="width:100%; min-height:200px;border:2px solid #c1e5cd; color:#000; clear:both;">
<div style=" width:100%; background:#7eeefc;">
<div style="float:left; margin-left:5em;"> </div>
<div style=" width:100%; height:160px; margin:auto; text-align:center; padding:20px; border-top:8px #db402c;">
<div style="color:#0b5394; font-weight:bold; font-size: 3em; font-family:Linux Libertine, Georgia; margin-bottom:-0.4em;">ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱟᱯᱟᱲᱟᱣ ᱒᱐᱒᱖</div>
<div style="color:#0b5394; font-weight:bold; font-size: 2em; font-family:Linux Libertine, Georgia; margin-top:-0.1em;" >᱓᱐ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ - ᱖ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱖ (ᱥᱮᱛᱟᱜ ᱐᱖ᱺ᱐᱐)'''</div>
<div style="color:#0b5394; font-weight:bold; font-size: 1.5em; font-family:Linux Libertine, Georgia; margin-top:-0.1em;" >ᱵᱮᱱᱟᱣ/ᱚᱞ ᱥᱟᱝᱜᱮ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱮᱞ: {{PAGESINCATEGORY:ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱟᱯᱟᱲᱟᱣ ᱒᱐᱒᱖}}'''</div>
</div>
</div>
</div>
<div style="display: flex;
flex-direction:row;
flex-wrap: wrap;
text-align:center; /* noflex */
margin-bottom:1em;
margin-top:1em;
width:calc(100% + 4px);">
{{Menu|colour=#0b5394|[[ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱟᱯᱟᱲᱟᱣ ᱒᱐᱒᱖|<span style="color:#ffffff">'''ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱟᱦᱴᱟ'''</span>]] }}
{{Menu|colour=#0b5394|[[ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱟᱯᱟᱲᱟᱣ/ᱚᱱᱚᱞ_ᱞᱤᱥᱴᱤ|<span style="color:#FFFFFF">'''ᱚᱱᱚᱞ ᱞᱤᱥᱴᱤ'''</span>]] }}
{{Menu|colour=#0b5394|[[ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱟᱯᱟᱲᱟᱣ ᱒᱐᱒᱖#ᱨᱟᱭᱨᱤᱛ|<span style="color:#FFFFFF">'''ᱨᱟᱭᱨᱤᱛ'''</span>]] }}
{{Menu|colour=#0b5394|[[ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱟᱯᱟᱲᱟᱣ ᱒᱐᱒᱖#ᱥᱮᱞᱮᱫᱤᱭᱟᱹ|<span style="color:#FFFFFF">'''ᱥᱮᱞᱮᱫᱤᱭᱟᱹ'''</span>]] }}
{{Menu|colour=#0b5394|[[ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱟᱯᱟᱲᱟᱣ ᱒᱐᱒᱖#ᱚᱨᱡᱚ|<span style="color:#FFFFFF">'''ᱚᱨᱡᱚ'''</span>]] }}
</div>
<center>
<div style="font-size: 25px; color: rgb(68, 68, 68); font-weight: bold; border: 1px solid rgb(136, 136, 136); box-shadow: 2px 1px 4px rgb(136, 136, 136); border-radius: 4px; width: 100%; height: 100px; padding: 0px 0px; margin: 5px 0px;">
ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱯᱟᱲᱟᱣ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ <span style="font-size:60px;">{{PAGESINCATEGORY:ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱟᱯᱟᱲᱟᱣ ᱒᱐᱒᱖|pages}}</span>ᱜᱚᱴᱟᱝ [[:ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱟᱯᱟᱲᱟᱣ ᱒᱐᱒᱖|ᱱᱟᱶᱟ ᱚᱱᱚᱞ]] ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ।
<br/>
</div>
</center>
__NOTOC__
{{WAM
|header = <div style="margin-right:1em; float:right;">[[File:Mahatma Gandhi Edit-a-thon Logo.png|250px|center|link=]]</div>
|subheader =
ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱟᱯᱟᱲᱟᱣ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱤᱫ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱥᱟᱯᱟᱲᱟᱣ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ ᱚᱞ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱵᱮᱲᱟ ᱜᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱜᱚᱯᱚᱲᱚ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱮ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱯᱟᱲᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱮᱱᱮᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱜᱤᱯᱷᱴ ᱮ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱮᱱᱮᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱤ-ᱥᱤᱫᱽ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟᱭ ᱾
|body =
== ᱚᱱᱚᱞ ᱞᱤᱥᱴᱤ ==
* [[:meta:Mahatma Gandhi edit-a-thon/List of articles|ᱚᱱᱚᱞ ᱞᱤᱥᱴᱤ]]
== ᱨᱟᱭᱨᱤᱛ ==
* ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱯᱟᱲᱟᱣ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ ᱚᱞ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾
*ᱱᱚᱶᱟ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱚᱞ ᱮᱢ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤᱵᱟᱫᱤ ᱜᱩᱱ ᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸᱢ ᱚᱞ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾
*ᱱᱚᱶᱟ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱤᱝᱨᱮᱡᱤ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟᱢ ᱾
*ᱱᱟᱶᱟ ᱚᱱᱚᱞ ᱛᱮᱭᱟᱨᱮᱫ ᱠᱷᱟᱱ 2 ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱫᱚᱦᱚᱭᱢᱮ ᱾ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱚᱞ ᱢᱮ ᱾ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ 5-10 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱹᱭᱟᱹᱛ ᱚᱞ ᱠᱷᱟᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾
*ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱫᱚ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣᱟᱱ (ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ, ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ, ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ) ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱾
== ᱥᱟᱯᱲᱮᱛ ==
== ᱥᱮᱞᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ==
== ᱚᱱᱚᱞ ᱥᱮᱞᱮᱫᱽ ᱢᱮ ==
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱯᱟᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱱᱚᱞ ᱚᱞ ᱦᱩᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱚᱞ ᱥᱮᱞᱮᱫᱽ ᱢᱮ ᱵᱚᱴᱚᱱ ᱞᱤᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱽ ᱢᱮ ᱾
<div style="text-align:center;">
{{Clickable button 2|Submit contributions|url=https://fountain.toolforge.org/editathons/gandhi-2026-sat|class=mw-ui-progressive}}
</div>
== ᱚᱨᱡᱚ ==
|footer =
}}
{{clear}}
5nusz9x36mwrxi8sws9760q7a5zvf5m
ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ (ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ)
0
38226
199025
198912
2026-10-12T07:21:59Z
ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ
1102
-[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱒᱐᱒᱖]] +[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱟᱯᱟᱲᱟᱣ ᱒᱐᱒᱖]] [[:en:User:Ponor/CoolCat| #CoolCat]]
199025
wikitext
text/x-wiki
'''ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ''' (᱑᱑ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱘᱙᱐ – 1958) ᱫᱚ [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ]] ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=AML/>
== ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ==
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱞᱟᱦᱚᱨ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱱᱥᱤ ᱢᱚᱣᱞᱵᱤ ᱢᱮᱦᱵᱩᱵᱽ ᱚᱞᱚᱢ ᱨᱮᱱ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱠᱩᱲᱤᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ''ᱯᱮᱭᱥᱟ ᱟᱠᱷᱵᱟᱨ'' (ᱯᱮᱱᱤ ᱱᱤᱣᱡᱽᱯᱮᱯᱟᱨ) ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱭᱥᱟ (ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱮᱱᱤ) ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱟᱱ ᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=AML>{{cite web |url=https://accessingmuslimlives.org/profile/fatima-begum/ |title=Profile of Fatima Begum |author=Sharmain Siddiqui |website=Accessing Muslim Lives (accessingmuslimlives.org) a US university website |access-date=18 January 2020 |archive-date=2 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230602062400/https://accessingmuslimlives.org/profile/fatima-begum/ |url-status=dead }}</ref>
ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱜᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱪᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ [[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱟᱥᱴᱟᱨ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤᱭᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱞᱮᱰᱤ ᱢᱮᱠᱞᱚᱜᱚᱱ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ|ᱞᱮᱰᱤ ᱢᱮᱠᱞᱚᱜᱚᱱ ᱤᱥᱠᱩᱞ]] ᱨᱮ ᱢᱟᱪᱮᱫ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾
== ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟᱠᱚ ==
᱑᱙᱐᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱨ ᱦᱟᱯᱛᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ''ᱥᱟᱹᱨᱤᱯᱷ ᱵᱤᱵᱤ'' ᱨᱮᱱᱤᱡ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱭᱟᱹᱭᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱐᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱣᱚᱢᱮᱱ]] ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱮᱜᱟᱢ [[ᱢᱤᱭᱟᱱ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱥᱚᱯᱷᱤ]] ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱑᱙᱒᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱦᱟᱡᱟᱨᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱦᱟᱡᱟᱨᱟ]] ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱟᱨ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮ, ᱩᱱᱤᱨᱮᱱ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱮ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ]] ᱨᱮᱱᱤᱡ ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱤᱱᱥᱯᱮᱠᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=BR/>
ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ , [[ᱠᱩᱭᱤᱫᱽ-ᱮ-ᱟᱡᱚᱢ]] [[ᱢᱚᱦᱢᱢᱚᱫᱽ ᱟᱞᱤ ᱡᱤᱱᱱᱟ]] ᱟᱜ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱳᱨᱮ ᱥᱮᱱ ᱞᱮᱱᱟ [[ᱚᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱚᱴᱟ-ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ, [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱠᱷᱟᱛᱩᱱ (ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ)'' ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱟᱯᱛᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱦᱚᱸᱭ ᱪᱷᱟᱯᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱨᱮᱫᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ, ᱥᱟᱶᱛᱟ, ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱠᱚ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱮᱫ ᱛָᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱟᱱᱡᱩᱢᱟᱱ-ᱤ-ᱠᱷᱟᱣᱟᱛᱤᱱ-ᱤ-ᱤᱥᱞᱟᱢ'' (ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟ), [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱟᱶᱛᱟ]] ᱟᱨ [[ᱜᱚᱴᱟ-ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ]] ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱱᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ ᱟᱨ [[ᱠᱩᱭᱤᱫᱽ-ᱮ-ᱟᱡᱚᱢ]] [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱟᱞᱤ ᱡᱤᱱᱱᱟᱦ]] ᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱫᱷᱟᱨᱟ ᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=AML/><ref name=Research/>
ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱫᱽ ᱯᱨᱚᱫᱚᱨᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱠᱷᱚᱱ [[ᱞᱟᱦᱚᱨ]] ᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱡᱚᱞᱦᱟ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱠᱚ]] ᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱟᱨ [[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ]], [[ᱮᱱ.ᱰᱟᱵᱽᱞᱭᱩ.ᱮᱯᱷ.ᱯᱤ. ᱟᱨ [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] ᱨᱤᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=AML/><ref name=Research/> She was the founder-principal of the ''Jinnah [[Islamia College (Lahore)|Islamia College]] for Girls'' at Lahore, [[British India]].<ref name=Research/><ref>Singh, Armajit (2008), Foundation of Pakistan: A Study of the Women Leadership of the Punjab Provincial Muslim League. J.R.S.P., Vol. 45, No. 1</ref> ᱡᱤᱱᱱᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱯᱷᱚᱨ ᱜᱟᱨᱞᱥ ᱫᱚ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱟᱨ ''ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱤᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ'' ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱟᱯﻼᱞᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱩᱬ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱯᱚᱛ ᱥᱮᱛᱟᱜ, ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱵᱮᱜᱚᱢ ᱫᱚ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱟᱸᱫᱳᱲ ᱨᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱟᱭᱤᱠ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟᱭ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾
᱑᱙᱔᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱜᱚᱴᱟ-ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱟᱨᱣᱟᱜ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱞᱟᱦᱳᱨ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱯᱩᱨᱟָᱣ ᱠᱟᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱧᱮ-ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ (᱑᱙᱐᱑–᱑᱙᱕᱕)|ᱠᱚᱧᱮ-ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ]] ᱥᱮᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱜᱚᱴᱟ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱯᱮᱥᱟᱣᱟᱨ]] ᱮ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱜᱚᱴᱟ-ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱡᱟᱨᱣᱟᱭ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ [[ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮ [[ᱰᱷᱟᱹᱠᱟᱹᱭ/ᱤᱟᱹᱠᱟᱹᱭ (famine)|ᱰᱷᱟᱹᱠᱟᱹᱭ]] ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱱᱟᱴ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱟᱨ ᱚᱣᱟᱥᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ '''σᱯᱜᱽ''' ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱚ ᱵᱷᱟᱹᱜᱤ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱧᱮᱞ-ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱦᱩ ᱵᱟᱹᱦᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱭᱳ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱭ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱑᱙᱔૬ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ, ᱑᱙᱔᱖]] ᱞᱟᱦᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱷᱚᱴ ᱮᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚ ᱨᱟᱹᱡᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱴᱟ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱪᱟᱨ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾
᱑᱙᱔᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]] ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ (refugees) ᱠᱚ ᱫᱚᱲᱦᱟ ᱵᱟᱥᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫᱼᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱮ ᱵﻨᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=AML/><ref name=Research/><ref name=BR/>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱟᱯᱟᱲᱟᱣ ᱒᱐᱒᱖]]
7a934es8szvjd6pap4i0659r88xln1f
ᱠᱮᱫᱟᱨ ᱱᱟᱛᱷ ᱥᱟᱦᱩ
0
38251
199022
199005
2026-10-12T05:40:12Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
199022
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = ᱠᱮᱫᱟᱨ ᱱᱟᱛᱷ ᱥᱟᱦᱩ
| image =
| image_size =
| caption =
| birth_date =
| birth_place = [[ᱥᱟᱹᱨᱟᱹᱭᱠᱮᱞᱟ]], [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ
| death_date = ᱘ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱘
| death_place = ᱠᱟᱸᱥᱟᱨᱤ ᱴᱚᱞᱟ, ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ, ᱥᱤᱧᱚᱛ
| resting_place =
| resting_place_coordinates =
| other_names =
| occupation = ᱥᱟᱥᱛᱨᱤᱭᱚ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ
| years_active =
| known_for = [[ᱪᱷᱚᱣ ᱮᱱᱮᱡ]]
| spouse =
| partner =
| children = ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱠᱩᱲᱤ
| parents =
| website =
| signature =
| awards = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ]]<br />[[ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]]
}}
'''ᱠᱮᱫᱟᱨ ᱱᱟᱛᱷ ᱥᱟᱦᱩ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱥᱛᱨᱤᱭᱚ (ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ) ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱪᱷᱚᱣ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱟᱹᱭᱠᱮᱞᱟ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Chhau dance guru 'Padmshree' Kedar Nath Sahu passes away">{{cite web | url=http://www.oneindia.com/2008/10/09/chhau-dance-guru-padmshree-kedar-nath-sahu-passes-away-1223552007.html | title=Chhau dance guru 'Padmshree' Kedar Nath Sahu passes away | publisher=One India | date=9 October 2008 | access-date=22 August 2016}}</ref><ref name="Schechner2010">{{cite book|author=Richard Schechner|title=Between Theater and Anthropology|url=https://books.google.com/books?id=DoEaulAxbu8C&pg=PA100|date=3 August 2010|publisher=University of Pennsylvania Press|isbn=978-0-8122-0092-8|pages=100–}}</ref>{{Refn|group=note|[[ᱪᱷᱚᱣ ᱮᱱᱮᱡ]] ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱳ ([[UNESCO]]) ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱯᱨᱮᱡᱮᱱᱴᱮᱴᱤᱵᱽ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ]] ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Intangible Heritage Lists">{{cite web | url=http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?pg=00011 | title=Intangible Heritage Lists | publisher=UNESCO | date=2016 | access-date=22 August 2016}}</ref>}} ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ ''ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱚᱣ ᱮᱱᱮᱡ ᱛᱟᱞᱢᱟ'' ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱤᱭᱟᱹ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜᱤᱡ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱑᱙᱗᱔ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙ᱮ᱘ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Seraikella Chhau History">{{cite web | url=http://seraikela.nic.in/mpr/Seraikella%20Chhau.pdf | title=Seraikella Chhau History | publisher=Government of Jharkhand | date=2016 | access-date=22 August 2016}}</ref><ref name="Chhau Styles of Dance">{{cite web | url=http://www.sharonlowen.com/chhau.htm | title=Chhau Styles of Dance | publisher=Sharron Lowen | date=2016 | access-date=22 August 2016 | archive-date=30 March 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170330023458/http://www.sharonlowen.com/chhau.htm | url-status=dead }}</ref>
ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱯᱨᱚᱛᱟᱯ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱜᱩᱴ ᱥᱟᱶᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ ᱜᱩᱴ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱟᱨ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱤᱭᱩᱨᱚᱯ, ᱮᱛᱚᱢ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱧᱮᱼᱥᱟᱢᱟᱝ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱪᱮᱛᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ<ref name="Hollander2007">{{cite book|author=Julia Hollander|title=Indian Folk Theatres|url=https://books.google.com/books?id=P22CAgAAQBAJ&pg=PA52|date=12 September 2007|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-40779-8|pages=52–}}</ref> ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱥᱮᱨᱳᱱ ᱞᱳᱣᱮᱱ, ᱜᱳᱯᱟᱞ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱫᱩᱵᱮ<ref name="Biography">{{cite web | url=http://trinetrachhaudancecentre.org/biography/Bio_1 | title=Biography | publisher=Trinetra Chhau Dance Centre | date=2016 | access-date=22 August 2016 | archive-date=15 October 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141015011610/http://trinetrachhaudancecentre.org/biography/Bio_1 | url-status=dead}}</ref><ref name="Blending grace and valour">{{cite web | url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/blending-grace-and-valour/article3195250.ece | archive-url=https://web.archive.org/web/20241204151743/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/blending-grace-and-valour/article3195250.ece | url-status=live | archive-date=4 December 2024 | title=Blending grace and valour | newspaper=The Hindu | date=28 June 2006 | url-access=subscription | access-date=23 August 2016}}</ref> ᱟᱨ [[ᱥᱟᱥᱟᱫᱷᱚᱨ ᱟᱪᱟᱨᱭᱚ]] ᱾<ref name="Eminent Exponent of Chhau">{{cite web | url=http://www.biaf.co.in/SHASHADHAR%20ACHARYA.html | title=Eminent Exponent of Chhau | publisher=BIAF | date=2016 | access-date=23 August 2016}}</ref>
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ<ref name="Akademi Awardees">{{cite web | url=http://www.sangeetnatak.gov.in/sna/Awardees.php | title=Akademi Awardees | publisher=Sangeet Natak Akademi | date=2016 | access-date=22 August 2016}}</ref> ᱟᱨ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱱ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="Padma Awards">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Awards |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India |date=2013 |access-date=20 August 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 }}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱮᱱᱟ<ref name="Support for senior Chhau exponents">{{cite web | url=http://www.telegraphindia.com/1060808/asp/ranchi/story_6582075.asp | archive-url=https://web.archive.org/web/20180827142326/https://www.telegraphindia.com/1060808/asp/ranchi/story_6582075.asp | url-status=dead | archive-date=27 August 2018 | title=Support for senior Chhau exponents | publisher=The Telegraph | date=8 August 2006 | access-date=23 August 2016}}</ref> ᱟᱨ ᱘ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱘᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱠᱟᱸᱥᱟᱨᱤ ᱴᱚᱞᱟ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱭ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚᱭ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Chhau dance guru 'Padmashree' Kedar Nath Sahu dead">{{cite web | url=http://www.oneindia.com/2008/10/09/chhau-dance-guru-padmashree-kedar-nath-sahu-dead-1223553790.html | title=Chhau dance guru 'Padmashree' Kedar Nath Sahu dead | publisher=One India | date=9 October 2008 | access-date=22 August 2016}}</ref>
== ᱱᱳᱴᱥ ==
{{reflist|group=note}}
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{reflist}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
* {{cite book|author=Richard Schechner|title=Between Theater and Anthropology|url=https://books.google.com/books?id=DoEaulAxbu8C&pg=PA100|date=3 August 2010|publisher=University of Pennsylvania Press|isbn=978-0-8122-0092-8|pages=100–}}
== ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱢᱮ ==
* {{cite book|author=Mohan Khokar|title=Traditions of Indian classical dance|url=https://books.google.com/books?id=prjnAAAAMAAJ|year=1984|publisher=Clarion Books|isbn=978-0-391-03275-0 }}
{{DEFAULTSORT:ᱥᱟᱦᱩ, ᱠᱮᱫᱟᱨ ᱱᱟᱛᱷ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱐᱘ ᱨᱮ ᱜᱚᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱹᱨᱟᱹᱭᱠᱮᱞᱟ ᱠᱷᱚᱨᱥᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱠᱚᱨᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱲᱟ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱤᱱ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱷᱚᱣ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
daxan1m7ppwdx93en8imjmrkbbfqu63