विकिपीडिया sawiki https://sa.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A5%8D MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter माध्यमम् विशेषः सम्भाषणम् सदस्यः सदस्यसम्भाषणम् विकिपीडिया विकिपीडियासम्भाषणम् सञ्चिका सञ्चिकासम्भाषणम् मीडियाविकि मीडियाविकिसम्भाषणम् फलकम् फलकसम्भाषणम् साहाय्यम् साहाय्यसम्भाषणम् वर्गः वर्गसम्भाषणम् प्रवेशद्वारम् प्रवेशद्वारसम्भाषणम् TimedText TimedText talk पटलम् पटलसम्भाषणम् Event Event talk 0 32718 499242 275222 2026-05-19T11:05:20Z EmausBot 3461 [[सुभाषचन्द्र वसु]] को दोहरे पुननिर्देशित ठीक किया। 499242 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्दिष्टम् [[सुभाषचन्द्र वसु]] 0q622lg8upmnrnqzrhrtqv0gq7itrrx 0 35164 499241 281922 2026-05-19T11:05:10Z EmausBot 3461 [[सुभाषचन्द्र वसु]] को दोहरे पुननिर्देशित ठीक किया। 499241 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्दिष्टम् [[सुभाषचन्द्र वसु]] 0q622lg8upmnrnqzrhrtqv0gq7itrrx 0 39875 499234 402030 2026-05-19T07:44:59Z Janak Bhatta 11759 बिस्तारितम् 499234 wikitext text/x-wiki {{ Infobox settlement | name = अछाममण्डलम् | image_skyline = | image_caption = अछाममण्डलम् }} '''अछाममण्डलम्''' [[नेपालदेशः|नेपालदेशस्य]] [[सेती अञ्चलम्|सेती अञ्चले]] अवस्थितं एकं मण्डलं वर्तते । अछाम् (नेपाली: अछाम जिल्ला उच्चारितः [ʌt͡sʰam] I) सुदुरपश्चिमप्रान्ते स्थितं मण्डलं नेपालस्य सप्तसप्ततिमण्डलेषु अन्यतमम् अस्ति । अस्य प्रान्तस्य नवमण्डलेषु अन्यतमम् अस्ति । मङ्गल्सेन् इत्यस्य मण्डलस्य मुख्यालयं कृत्वा अस्य मण्डलस्य क्षेत्रफलं १,६९२ कि.मी., जनसंख्या (२०११) २५७,४७७ अस्ति।<nowiki><ref name="National Population and Housing Census 2011(National Report)" /></nowiki> == व्युत्पत्ति: == ==विवरणम्== ==अत्रापि दर्शनीयम् == {{ नेपालदेशस्य मण्डलानि}} ==आधाराः== {{reflist}} ==बाह्यानुबंधाः== [[वर्गः:नेपालदेशः]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] [[वर्गः:चित्रं योजनीयम्]] [[वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया]] d186juudus2dtnrukn13j5lz7ydmd82 499235 499234 2026-05-19T08:06:20Z Janak Bhatta 11759 बिस्तारितम् 499235 wikitext text/x-wiki {{ Infobox settlement | name = अछाममण्डलम् | image_skyline = | image_caption = अछाममण्डलम् }} '''अछाममण्डलम्''' [[नेपालदेशः|नेपालदेशस्य]] [[सेती अञ्चलम्|सेती अञ्चले]] अवस्थितं एकं मण्डलं वर्तते । अछाम् (नेपाली: अछाम जिल्ला उच्चारितः [ʌt͡sʰam] I) सुदुरपश्चिमप्रान्ते स्थितं मण्डलं नेपालस्य सप्तसप्ततिमण्डलेषु अन्यतमम् अस्ति । अस्य प्रान्तस्य नवमण्डलेषु अन्यतमम् अस्ति । मङ्गल्सेन् इत्यस्य मण्डलस्य मुख्यालयं कृत्वा अस्य मण्डलस्य क्षेत्रफलं १,६९२ कि.मी., जनसंख्या (२०११) २५७,४७७ अस्ति।<nowiki><ref name="National Population and Housing Census 2011(National Report)" /></nowiki> == व्युत्पत्ति: == == इतिहास: == [[सञ्चिका:Old_Doti.png|लघुचित्रम्|Old Doti District]] मदनसिंह थापा ५ शताब्द्यां अछामस्य प्रथमः राजा आसीत् । अछाम् मध्ययुगीनयुगे डोटीराज्यस्य भागः आसीत् ।<ref>{{cite web|url=https://www.volunteersummernepal.org/tag/deuki-pratha|title=Deuki Pratha|date=15 January 2012|access-date=18 February 2020}}</ref> नेपालेन १७९० तमे वर्षे डोटीं विलीनीकरणम् ।<ref>{{cite web|url=http://epopee.huma-num.fr/epic_documents_MG_Bharats.htm|title=M. Gaborieau on 7 Bharats recorded in Nepal (1969)|access-date=18 February 2020}}</ref> १९६१ पर्यन्तं डोटीमण्डलस्य भागः अभवत् । १९६१ तमे वर्षे एप्रिलमासस्य १३ दिनाङ्के अछाममण्डलेन डोटीमण्डलात् उत्कीर्णं कृत्वा पृथक् मण्डलं घोषितम्। ==विवरणम्== ==अत्रापि दर्शनीयम् == {{ नेपालदेशस्य मण्डलानि}} ==आधाराः== {{reflist}} ==बाह्यानुबंधाः== [[वर्गः:नेपालदेशः]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] [[वर्गः:चित्रं योजनीयम्]] [[वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया]] gl3t4dkyqw95tb88b4kymeptzwrro1o 499236 499235 2026-05-19T08:07:58Z Janak Bhatta 11759 बिस्तारितम् 499236 wikitext text/x-wiki {{ Infobox settlement | name = अछाममण्डलम् | image_skyline = | image_caption = अछाममण्डलम् }} '''अछाममण्डलम्''' [[नेपालदेशः|नेपालदेशस्य]] [[सेती अञ्चलम्|सेती अञ्चले]] अवस्थितं एकं मण्डलं वर्तते । अछाम् (नेपाली: अछाम जिल्ला उच्चारितः [ʌt͡sʰam] I) सुदुरपश्चिमप्रान्ते स्थितं मण्डलं नेपालस्य सप्तसप्ततिमण्डलेषु अन्यतमम् अस्ति । अस्य प्रान्तस्य नवमण्डलेषु अन्यतमम् अस्ति । मङ्गल्सेन् इत्यस्य मण्डलस्य मुख्यालयं कृत्वा अस्य मण्डलस्य क्षेत्रफलं १,६९२ कि.मी., जनसंख्या (२०११) २५७,४७७ अस्ति।<nowiki><ref name="National Population and Housing Census 2011(National Report)" /></nowiki> == व्युत्पत्ति: == == इतिहास: == [[सञ्चिका:Old_Doti.png|लघुचित्रम्|Old Doti District]] मदनसिंह थापा ५ शताब्द्यां अछामस्य प्रथमः राजा आसीत् । अछाम् मध्ययुगीनयुगे डोटीराज्यस्य भागः आसीत् ।<ref>{{cite web|url=https://www.volunteersummernepal.org/tag/deuki-pratha|title=Deuki Pratha|date=15 January 2012|access-date=18 February 2020}}</ref> नेपालेन १७९० तमे वर्षे डोटीं विलीनीकरणम् ।<ref>{{cite web|url=http://epopee.huma-num.fr/epic_documents_MG_Bharats.htm|title=M. Gaborieau on 7 Bharats recorded in Nepal (1969)|access-date=18 February 2020}}</ref> १९६१ पर्यन्तं डोटीमण्डलस्य भागः अभवत् । १९६१ तमे वर्षे एप्रिलमासस्य १३ दिनाङ्के अछाममण्डलेन डोटीमण्डलात् उत्कीर्णं कृत्वा पृथक् मण्डलं घोषितम्। == भूगोल एवं जलवायु == छाम इत्यस्य क्षेत्रफलं १,६९२ वर्गकिलोमीटर् (६५३ वर्गमील) अस्ति तथा च अक्षांशः २८०°४६’ उत्तरतः २९०°२३' उत्तरपर्यन्तं देशान्तरः च ८१०°३२ पूर्वतः ८१०°३५' पूर्वपर्यन्तं स्थितः अस्ति अछामस्य ९०% क्षेत्रफलं मध्यपर्वतस्य १०% उच्चपर्वतस्य च अस्ति । अस्य मण्डलस्य अधिकतमं ऊर्ध्वता ३,८२० मीटर् (१२,५३० फीट्) अस्ति, न्यूनतमं ऊर्ध्वता समुद्रतलात् ५४० मीटर् (१,७७० फीट्) अस्ति । अस्य मण्डलस्य उत्तरे बाजुरामण्डलं, पश्चिमे डोटीमण्डलं, पूर्वदिशि दैलेखमण्डलं, दक्षिणे सुर्खेतमण्डलं च परितः अस्ति ।<ref name="parichay">{{cite web|url=http://ddcachham.gov.np/ne-brief-introduction/|title=अछाम जिल्लाको संक्षिप्त परिचय|publisher=Achham DCC|access-date=23 February 2020|language=ne}}</ref> ==विवरणम्== ==अत्रापि दर्शनीयम् == {{ नेपालदेशस्य मण्डलानि}} ==आधाराः== {{reflist}} ==बाह्यानुबंधाः== [[वर्गः:नेपालदेशः]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] [[वर्गः:चित्रं योजनीयम्]] [[वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया]] g4flr6mn6610kwtlyltxgccwd0dgjc4 499237 499236 2026-05-19T08:09:57Z Janak Bhatta 11759 /* भूगोल एवं जलवायु */ बिस्तारितम् 499237 wikitext text/x-wiki {{ Infobox settlement | name = अछाममण्डलम् | image_skyline = | image_caption = अछाममण्डलम् }} '''अछाममण्डलम्''' [[नेपालदेशः|नेपालदेशस्य]] [[सेती अञ्चलम्|सेती अञ्चले]] अवस्थितं एकं मण्डलं वर्तते । अछाम् (नेपाली: अछाम जिल्ला उच्चारितः [ʌt͡sʰam] I) सुदुरपश्चिमप्रान्ते स्थितं मण्डलं नेपालस्य सप्तसप्ततिमण्डलेषु अन्यतमम् अस्ति । अस्य प्रान्तस्य नवमण्डलेषु अन्यतमम् अस्ति । मङ्गल्सेन् इत्यस्य मण्डलस्य मुख्यालयं कृत्वा अस्य मण्डलस्य क्षेत्रफलं १,६९२ कि.मी., जनसंख्या (२०११) २५७,४७७ अस्ति।<nowiki><ref name="National Population and Housing Census 2011(National Report)" /></nowiki> == व्युत्पत्ति: == == इतिहास: == [[सञ्चिका:Old_Doti.png|लघुचित्रम्|Old Doti District]] मदनसिंह थापा ५ शताब्द्यां अछामस्य प्रथमः राजा आसीत् । अछाम् मध्ययुगीनयुगे डोटीराज्यस्य भागः आसीत् ।<ref>{{cite web|url=https://www.volunteersummernepal.org/tag/deuki-pratha|title=Deuki Pratha|date=15 January 2012|access-date=18 February 2020}}</ref> नेपालेन १७९० तमे वर्षे डोटीं विलीनीकरणम् ।<ref>{{cite web|url=http://epopee.huma-num.fr/epic_documents_MG_Bharats.htm|title=M. Gaborieau on 7 Bharats recorded in Nepal (1969)|access-date=18 February 2020}}</ref> १९६१ पर्यन्तं डोटीमण्डलस्य भागः अभवत् । १९६१ तमे वर्षे एप्रिलमासस्य १३ दिनाङ्के अछाममण्डलेन डोटीमण्डलात् उत्कीर्णं कृत्वा पृथक् मण्डलं घोषितम्। == भूगोल एवं जलवायु == छाम इत्यस्य क्षेत्रफलं १,६९२ वर्गकिलोमीटर् (६५३ वर्गमील) अस्ति तथा च अक्षांशः २८०°४६’ उत्तरतः २९०°२३' उत्तरपर्यन्तं देशान्तरः च ८१०°३२ पूर्वतः ८१०°३५' पूर्वपर्यन्तं स्थितः अस्ति अछामस्य ९०% क्षेत्रफलं मध्यपर्वतस्य १०% उच्चपर्वतस्य च अस्ति । अस्य मण्डलस्य अधिकतमं ऊर्ध्वता ३,८२० मीटर् (१२,५३० फीट्) अस्ति, न्यूनतमं ऊर्ध्वता समुद्रतलात् ५४० मीटर् (१,७७० फीट्) अस्ति । अस्य मण्डलस्य उत्तरे बाजुरामण्डलं, पश्चिमे डोटीमण्डलं, पूर्वदिशि दैलेखमण्डलं, दक्षिणे सुर्खेतमण्डलं च परितः अस्ति ।<ref name="parichay">{{cite web|url=http://ddcachham.gov.np/ne-brief-introduction/|title=अछाम जिल्लाको संक्षिप्त परिचय|publisher=Achham DCC|access-date=23 February 2020|language=ne}}</ref> === नद्यः === अस्मिन् मण्डले कुलम् ३१ नद्यः सन्ति, येषु मुख्याः कर्णाली, सेटी, बुधिगङ्गा, एकदी खोला, कैलाश खोला, लुङ्ग्रेलिगाड्, प्रवालीगाड्, काशगद्, सरनिगाड्, आर्दोलिगाड्, तलरावा, बर्लेगाड् च सन्ति।<ref name="UNDAF">{{cite web|url=http://un.info.np/System/SignDownloadFile/4195|title=UNDAF District Profile: Achham|publisher=United Nation|access-date=23 February 2020}}</ref> ==विवरणम्== ==अत्रापि दर्शनीयम् == {{ नेपालदेशस्य मण्डलानि}} ==आधाराः== {{reflist}} ==बाह्यानुबंधाः== [[वर्गः:नेपालदेशः]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] [[वर्गः:चित्रं योजनीयम्]] [[वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया]] sad4jlt7yqygt0viq481diddrampc7w 499238 499237 2026-05-19T08:11:31Z Janak Bhatta 11759 परिवहनः ‌+ 499238 wikitext text/x-wiki {{ Infobox settlement | name = अछाममण्डलम् | image_skyline = | image_caption = अछाममण्डलम् }} '''अछाममण्डलम्''' [[नेपालदेशः|नेपालदेशस्य]] [[सेती अञ्चलम्|सेती अञ्चले]] अवस्थितं एकं मण्डलं वर्तते । अछाम् (नेपाली: अछाम जिल्ला उच्चारितः [ʌt͡sʰam] I) सुदुरपश्चिमप्रान्ते स्थितं मण्डलं नेपालस्य सप्तसप्ततिमण्डलेषु अन्यतमम् अस्ति । अस्य प्रान्तस्य नवमण्डलेषु अन्यतमम् अस्ति । मङ्गल्सेन् इत्यस्य मण्डलस्य मुख्यालयं कृत्वा अस्य मण्डलस्य क्षेत्रफलं १,६९२ कि.मी., जनसंख्या (२०११) २५७,४७७ अस्ति।<nowiki><ref name="National Population and Housing Census 2011(National Report)" /></nowiki> == व्युत्पत्ति: == == इतिहास: == [[सञ्चिका:Old_Doti.png|लघुचित्रम्|Old Doti District]] मदनसिंह थापा ५ शताब्द्यां अछामस्य प्रथमः राजा आसीत् । अछाम् मध्ययुगीनयुगे डोटीराज्यस्य भागः आसीत् ।<ref>{{cite web|url=https://www.volunteersummernepal.org/tag/deuki-pratha|title=Deuki Pratha|date=15 January 2012|access-date=18 February 2020}}</ref> नेपालेन १७९० तमे वर्षे डोटीं विलीनीकरणम् ।<ref>{{cite web|url=http://epopee.huma-num.fr/epic_documents_MG_Bharats.htm|title=M. Gaborieau on 7 Bharats recorded in Nepal (1969)|access-date=18 February 2020}}</ref> १९६१ पर्यन्तं डोटीमण्डलस्य भागः अभवत् । १९६१ तमे वर्षे एप्रिलमासस्य १३ दिनाङ्के अछाममण्डलेन डोटीमण्डलात् उत्कीर्णं कृत्वा पृथक् मण्डलं घोषितम्। == भूगोल एवं जलवायु == छाम इत्यस्य क्षेत्रफलं १,६९२ वर्गकिलोमीटर् (६५३ वर्गमील) अस्ति तथा च अक्षांशः २८०°४६’ उत्तरतः २९०°२३' उत्तरपर्यन्तं देशान्तरः च ८१०°३२ पूर्वतः ८१०°३५' पूर्वपर्यन्तं स्थितः अस्ति अछामस्य ९०% क्षेत्रफलं मध्यपर्वतस्य १०% उच्चपर्वतस्य च अस्ति । अस्य मण्डलस्य अधिकतमं ऊर्ध्वता ३,८२० मीटर् (१२,५३० फीट्) अस्ति, न्यूनतमं ऊर्ध्वता समुद्रतलात् ५४० मीटर् (१,७७० फीट्) अस्ति । अस्य मण्डलस्य उत्तरे बाजुरामण्डलं, पश्चिमे डोटीमण्डलं, पूर्वदिशि दैलेखमण्डलं, दक्षिणे सुर्खेतमण्डलं च परितः अस्ति ।<ref name="parichay">{{cite web|url=http://ddcachham.gov.np/ne-brief-introduction/|title=अछाम जिल्लाको संक्षिप्त परिचय|publisher=Achham DCC|access-date=23 February 2020|language=ne}}</ref> === नद्यः === अस्मिन् मण्डले कुलम् ३१ नद्यः सन्ति, येषु मुख्याः कर्णाली, सेटी, बुधिगङ्गा, एकदी खोला, कैलाश खोला, लुङ्ग्रेलिगाड्, प्रवालीगाड्, काशगद्, सरनिगाड्, आर्दोलिगाड्, तलरावा, बर्लेगाड् च सन्ति।<ref name="UNDAF">{{cite web|url=http://un.info.np/System/SignDownloadFile/4195|title=UNDAF District Profile: Achham|publisher=United Nation|access-date=23 February 2020}}</ref> == परिवहनः == अछाम् नेपालस्य सुदूरतमेषु मण्डलेषु अन्यतमम् अस्ति । धनगढीतः नेपालस्य पश्चिमसीमायां गच्छन्त्याः पक्के मार्गेण काठमाण्डूतः नेपालगञ्जतः च वाहनयानेन गन्तुं शक्यते । दैलखमण्डलेन गत्वा मिड्-हिल् राजमार्गस्य अकच्चा मार्गः अपि रकम् इत्यत्र कर्णाली-नगरं पारं कृत्वा मङ्गल्सेन्-नगरं गच्छति ।<ref name="Nepal">{{cite web|title=Accham|url=http://farwesternnepal.com/achham/|publisher=Far Western nepal|access-date=27 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130521184610/http://farwesternnepal.com/achham/|archive-date=2013-05-21|url-status=dead}}</ref> ==विवरणम्== ==अत्रापि दर्शनीयम् == {{ नेपालदेशस्य मण्डलानि}} ==आधाराः== {{reflist}} ==बाह्यानुबंधाः== [[वर्गः:नेपालदेशः]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] [[वर्गः:चित्रं योजनीयम्]] [[वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया]] ikxnfbb996htixo2b6e0spn0kh8cv43 499239 499238 2026-05-19T09:43:31Z Janak Bhatta 11759 शिक्षा‌+ 499239 wikitext text/x-wiki {{ Infobox settlement | name = अछाममण्डलम् | image_skyline = | image_caption = अछाममण्डलम् }} '''अछाममण्डलम्''' [[नेपालदेशः|नेपालदेशस्य]] [[सेती अञ्चलम्|सेती अञ्चले]] अवस्थितं एकं मण्डलं वर्तते । अछाम् (नेपाली: अछाम जिल्ला उच्चारितः [ʌt͡sʰam] I) सुदुरपश्चिमप्रान्ते स्थितं मण्डलं नेपालस्य सप्तसप्ततिमण्डलेषु अन्यतमम् अस्ति । अस्य प्रान्तस्य नवमण्डलेषु अन्यतमम् अस्ति । मङ्गल्सेन् इत्यस्य मण्डलस्य मुख्यालयं कृत्वा अस्य मण्डलस्य क्षेत्रफलं १,६९२ कि.मी., जनसंख्या (२०११) २५७,४७७ अस्ति।<nowiki><ref name="National Population and Housing Census 2011(National Report)"/></nowiki> == व्युत्पत्ति: == == इतिहास: == [[सञ्चिका:Old_Doti.png|लघुचित्रम्|Old Doti District]] मदनसिंह थापा ५ शताब्द्यां अछामस्य प्रथमः राजा आसीत् । अछाम् मध्ययुगीनयुगे डोटीराज्यस्य भागः आसीत् ।<ref>{{cite web|url=https://www.volunteersummernepal.org/tag/deuki-pratha|title=Deuki Pratha|date=15 January 2012|access-date=18 February 2020}}</ref> नेपालेन १७९० तमे वर्षे डोटीं विलीनीकरणम् ।<ref>{{cite web|url=http://epopee.huma-num.fr/epic_documents_MG_Bharats.htm|title=M. Gaborieau on 7 Bharats recorded in Nepal (1969)|access-date=18 February 2020}}</ref> १९६१ पर्यन्तं डोटीमण्डलस्य भागः अभवत् । १९६१ तमे वर्षे एप्रिलमासस्य १३ दिनाङ्के अछाममण्डलेन डोटीमण्डलात् उत्कीर्णं कृत्वा पृथक् मण्डलं घोषितम्। == भूगोल एवं जलवायु == छाम इत्यस्य क्षेत्रफलं १,६९२ वर्गकिलोमीटर् (६५३ वर्गमील) अस्ति तथा च अक्षांशः २८०°४६’ उत्तरतः २९०°२३' उत्तरपर्यन्तं देशान्तरः च ८१०°३२ पूर्वतः ८१०°३५' पूर्वपर्यन्तं स्थितः अस्ति अछामस्य ९०% क्षेत्रफलं मध्यपर्वतस्य १०% उच्चपर्वतस्य च अस्ति । अस्य मण्डलस्य अधिकतमं ऊर्ध्वता ३,८२० मीटर् (१२,५३० फीट्) अस्ति, न्यूनतमं ऊर्ध्वता समुद्रतलात् ५४० मीटर् (१,७७० फीट्) अस्ति । अस्य मण्डलस्य उत्तरे बाजुरामण्डलं, पश्चिमे डोटीमण्डलं, पूर्वदिशि दैलेखमण्डलं, दक्षिणे सुर्खेतमण्डलं च परितः अस्ति ।<ref name="parichay">{{cite web|url=http://ddcachham.gov.np/ne-brief-introduction/|title=अछाम जिल्लाको संक्षिप्त परिचय|publisher=Achham DCC|access-date=23 February 2020|language=ne}}</ref> === नद्यः === अस्मिन् मण्डले कुलम् ३१ नद्यः सन्ति, येषु मुख्याः कर्णाली, सेटी, बुधिगङ्गा, एकदी खोला, कैलाश खोला, लुङ्ग्रेलिगाड्, प्रवालीगाड्, काशगद्, सरनिगाड्, आर्दोलिगाड्, तलरावा, बर्लेगाड् च सन्ति।<ref name="UNDAF">{{cite web|url=http://un.info.np/System/SignDownloadFile/4195|title=UNDAF District Profile: Achham|publisher=United Nation|access-date=23 February 2020}}</ref> == परिवहनः == अछाम् नेपालस्य सुदूरतमेषु मण्डलेषु अन्यतमम् अस्ति । धनगढीतः नेपालस्य पश्चिमसीमायां गच्छन्त्याः पक्के मार्गेण काठमाण्डूतः नेपालगञ्जतः च वाहनयानेन गन्तुं शक्यते । दैलखमण्डलेन गत्वा मिड्-हिल् राजमार्गस्य अकच्चा मार्गः अपि रकम् इत्यत्र कर्णाली-नगरं पारं कृत्वा मङ्गल्सेन्-नगरं गच्छति ।<ref name="Nepal">{{cite web|title=Accham|url=http://farwesternnepal.com/achham/|publisher=Far Western nepal|access-date=27 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130521184610/http://farwesternnepal.com/achham/|archive-date=2013-05-21|url-status=dead}}</ref> == शिक्षाम् == पञ्चवर्षेभ्यः ततः अधिकवयसः ७१% पुरुषाः अछामनगरे साक्षराः सन्ति यदा तु राष्ट्रियस्तरस्य ७५% जनाः साक्षराः सन्ति, मण्डले एतादृशानां महिलानां केवलं ४३% एव पठितुं लिखितुं च शक्नुवन्ति (समग्रनेपाले ५७% विरुद्धं)।<ref name="UNDAF2" /> ==विवरणम्== ==अत्रापि दर्शनीयम् == {{ नेपालदेशस्य मण्डलानि}} ==आधाराः== {{reflist}} ==बाह्यानुबंधाः== [[वर्गः:नेपालदेशः]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] [[वर्गः:चित्रं योजनीयम्]] [[वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया]] 584n2y8nlwsf2xziabq6c4lpjlj1kb1 499240 499239 2026-05-19T10:52:43Z Janak Bhatta 11759 चित्रम् 499240 wikitext text/x-wiki {{ Infobox settlement | name = अछाममण्डलम् | image_skyline = | image_caption = अछाममण्डलम् }} '''अछाममण्डलम्''' [[नेपालदेशः|नेपालदेशस्य]] [[सेती अञ्चलम्|सेती अञ्चले]] अवस्थितं एकं मण्डलं वर्तते । अछाम् (नेपाली: अछाम जिल्ला उच्चारितः [ʌt͡sʰam] I) सुदुरपश्चिमप्रान्ते स्थितं मण्डलं नेपालस्य सप्तसप्ततिमण्डलेषु अन्यतमम् अस्ति । अस्य प्रान्तस्य नवमण्डलेषु अन्यतमम् अस्ति । मङ्गल्सेन् इत्यस्य मण्डलस्य मुख्यालयं कृत्वा अस्य मण्डलस्य क्षेत्रफलं १,६९२ कि.मी., जनसंख्या (२०११) २५७,४७७ अस्ति।<nowiki><ref name="National Population and Housing Census 2011(National Report)"/></nowiki> == व्युत्पत्ति: == == इतिहास: == [[सञ्चिका:Old_Doti.png|लघुचित्रम्|Old Doti District]] मदनसिंह थापा ५ शताब्द्यां अछामस्य प्रथमः राजा आसीत् । अछाम् मध्ययुगीनयुगे डोटीराज्यस्य भागः आसीत् ।<ref>{{cite web|url=https://www.volunteersummernepal.org/tag/deuki-pratha|title=Deuki Pratha|date=15 January 2012|access-date=18 February 2020}}</ref> नेपालेन १७९० तमे वर्षे डोटीं विलीनीकरणम् ।<ref>{{cite web|url=http://epopee.huma-num.fr/epic_documents_MG_Bharats.htm|title=M. Gaborieau on 7 Bharats recorded in Nepal (1969)|access-date=18 February 2020}}</ref> १९६१ पर्यन्तं डोटीमण्डलस्य भागः अभवत् । १९६१ तमे वर्षे एप्रिलमासस्य १३ दिनाङ्के अछाममण्डलेन डोटीमण्डलात् उत्कीर्णं कृत्वा पृथक् मण्डलं घोषितम्। == भूगोल एवं जलवायु == छाम इत्यस्य क्षेत्रफलं १,६९२ वर्गकिलोमीटर् (६५३ वर्गमील) अस्ति तथा च अक्षांशः २८०°४६’ उत्तरतः २९०°२३' उत्तरपर्यन्तं देशान्तरः च ८१०°३२ पूर्वतः ८१०°३५' पूर्वपर्यन्तं स्थितः अस्ति अछामस्य ९०% क्षेत्रफलं मध्यपर्वतस्य १०% उच्चपर्वतस्य च अस्ति । अस्य मण्डलस्य अधिकतमं ऊर्ध्वता ३,८२० मीटर् (१२,५३० फीट्) अस्ति, न्यूनतमं ऊर्ध्वता समुद्रतलात् ५४० मीटर् (१,७७० फीट्) अस्ति । अस्य मण्डलस्य उत्तरे बाजुरामण्डलं, पश्चिमे डोटीमण्डलं, पूर्वदिशि दैलेखमण्डलं, दक्षिणे सुर्खेतमण्डलं च परितः अस्ति ।<ref name="parichay">{{cite web|url=http://ddcachham.gov.np/ne-brief-introduction/|title=अछाम जिल्लाको संक्षिप्त परिचय|publisher=Achham DCC|access-date=23 February 2020|language=ne}}</ref> === नद्यः === अस्मिन् मण्डले कुलम् ३१ नद्यः सन्ति, येषु मुख्याः कर्णाली, सेटी, बुधिगङ्गा, एकदी खोला, कैलाश खोला, लुङ्ग्रेलिगाड्, प्रवालीगाड्, काशगद्, सरनिगाड्, आर्दोलिगाड्, तलरावा, बर्लेगाड् च सन्ति।<ref name="UNDAF">{{cite web|url=http://un.info.np/System/SignDownloadFile/4195|title=UNDAF District Profile: Achham|publisher=United Nation|access-date=23 February 2020}}</ref> == परिवहनः == अछाम् नेपालस्य सुदूरतमेषु मण्डलेषु अन्यतमम् अस्ति । धनगढीतः नेपालस्य पश्चिमसीमायां गच्छन्त्याः पक्के मार्गेण काठमाण्डूतः नेपालगञ्जतः च वाहनयानेन गन्तुं शक्यते । दैलखमण्डलेन गत्वा मिड्-हिल् राजमार्गस्य अकच्चा मार्गः अपि रकम् इत्यत्र कर्णाली-नगरं पारं कृत्वा मङ्गल्सेन्-नगरं गच्छति ।<ref name="Nepal">{{cite web|title=Accham|url=http://farwesternnepal.com/achham/|publisher=Far Western nepal|access-date=27 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130521184610/http://farwesternnepal.com/achham/|archive-date=2013-05-21|url-status=dead}}</ref> == शिक्षाम् == पञ्चवर्षेभ्यः ततः अधिकवयसः ७१% पुरुषाः अछामनगरे साक्षराः सन्ति यदा तु राष्ट्रियस्तरस्य ७५% जनाः साक्षराः सन्ति, मण्डले एतादृशानां महिलानां केवलं ४३% एव पठितुं लिखितुं च शक्नुवन्ति (समग्रनेपाले ५७% विरुद्धं)।<ref name="UNDAF2" /> ==चित्रम्== <gallery> सञ्चिका:Achham Airpoart-Western Nepal.jpg|अछाम विमानस्थानक सञ्चिका:Due Dewa Dhamali Achham Nepal.JPG|देवलम् सञ्चिका:Ramaroshan, Achham , Nepal.jpg|रामारोशन सरोवर: सञ्चिका:Black-headed jay at Ramaroshan, Achham , Nepal.jpg|पंक्षी </gallery> ==अत्रापि दर्शनीयम् == {{ नेपालदेशस्य मण्डलानि}} ==आधाराः== {{reflist}} ==बाह्यानुबंधाः== [[वर्गः:नेपालदेशः]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] [[वर्गः:चित्रं योजनीयम्]] [[वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया]] 2xlxdfiynadyfnkljpuodibyrqn0eic 0 77922 499227 477438 2026-05-18T20:31:23Z Ahari123 45888 Ahari123 इत्यनेन शीर्षकं परिवर्त्य [[हिमंत बिस्वा शर्मा]] पृष्ठं [[हिमन्त बिस्वा शर्मा]] प्रति स्थानान्तरितम्: हिमन्त बिश्व शर्मा 474612 wikitext text/x-wiki हेमन्तबिस्वशर्मा फेब्रुवरीमासस्य प्रथमे(१) दिनाङ्के, १९६९तमे वर्षे, जोरहाटनामके स्थाने, असमराज्ये, भारते जन्म लब्धवान्।महोदयस्य पितुः नाम कैलाश नाथ शर्मा तथा मातुः नाम मृणालिनी देवी , महोदयः रिनिकी भुयिया शर्मणः पतिः वर्तते। महोदयस्य पितुः नाम कैलाश नाथ शर्मा तथा मातुः नाम मृणालिनी देवी । महोदयः रिनिकी भुयिया शर्मणः पतिः वर्तते। हेमन्तवर्यस्य द्वे अपत्ये स्तः(एको पुत्रः,एका पुत्री)। पुत्रस्य नाम नंदिल बिस्व शर्मा तथा पुत्र्याः नाम सुकन्या शर्मा इति अस्ति।           ==== प्रारम्भिकं जीवनम् ==== श्रीहेमन्तवर्यः भारतस्य असमराज्ये जोरहाटनामके जनपदे जन्म प्राप्तवान् ।  तस्य पिता कैलाशनाथ शर्मा एकः सुप्रसिद्धः लेखकः अस्ति परन्तु अधुना सः दिवंगतः , तस्य माता मृणालिनी देवी अपि असमसाहित्यसभातः सम्बद्धा वर्तते। हेमन्तवर्यः स्वविश्वविद्यालयीयां शिक्षां गुवाहाट्याम् एव प्राप्तवान्। महोदयः १९९२तमे वर्षे "राजनीति विज्ञान" इत्यस्मिन् विषये स्नातकोत्तरम् अकरोत्। महोदयेन अधिवक्तृविद्याभ्यासं  एलएलबी  अपि २००१तमे वर्षे अक्रियत । २००१तमवर्षे जून्मासस्य सप्तमे दिनाङ्के सः विवाहम् अकरोत्। २००६तमे वर्षे सः स्वविद्यवारिदिम् पीएचडी अपि समापितवान् । महोदयः रिनिकी इत्येनां जुनमासस्य सप्तमे दिनाङ्के २००१तमे वर्षे परिणीतवान्। ==== राजनैतिकं जीवनम् ==== महोदयः "काॅटन काॅलेज" नामाख्ये विश्वविद्यालये १९९१तः - १९९२पर्यन्तं "महासचिव रूपेण" चितः आसीत्। महोदयः २००१तमे वर्षे "भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस" दलस्य विधायकत्वेन "जालुकबारी" आसनात् जयं प्राप्तवान् तत्र तेन  "भृगुफुकनः" यः पूर्वम् असमगणपरिषदः दलस्य सदस्यः आसीत् (कैश्चित् सः हेमन्तवर्यस्य प्रारम्भिकराजनीतेः गुरुरूपेणापि गण्यते) ,( तथा तदा भृगुफुकनः NCPदलीयः आसीत् ) पराजितः। ततः परमपि सः २००६तमे वर्षे पुनः विधायकत्वेन आगतः तस्य लोकप्रियता बहु तीव्रगत्या वर्धते स्म तस्मादेव पुनः सः २०११तमे वर्षे तृतीयवारमपि जयं प्राप्तवान्। परन्तु २०१४तमे वर्षे वर्धमानायाः प्रसिद्ध्याः अनुगुणं न सः सम्मानं प्राप्तवान् कांग्रेसदलेन तथा च पूर्वमुख्यमंत्रिणा "तरुण गोगोई" इत्यनेन साकं मतभेदानां कारणेन(मतभेदानां मुख्यं कारणम् आसीत् तरुणगोगोईवर्यस्य पुत्राय गौरवगोगोई इत्यस्मै दीयमाना महत्ता तथा स्वस्य गौणत्वं च) सः जुलैमासस्य २१तमे दिनाङ्के राज्यसर्वकारस्य सर्वेभ्यः विभागेभ्यः त्यागपत्रम् अददात्। ततः २०१५तमे वर्षे कांग्रेसदलम् अपि त्यक्तवान् ,(तत्समयसम्बद्धा एका घटना वर्तते यत् तदा हेमन्तवर्यः तत्कालीनं कांग्रेसमहासचिवं "राहुलगांधिनम्" उपगम्य अपि सर्वं निवेदितवान् परन्तु तत्र राहुलगांधी तस्य वार्ताम् अश्रुत्वैव स्वशुनकं सुपिष्टकं खादयति स्म) तत्र अपेक्षानुगुणं सम्मानम् अप्राप्य ततः राजनीतिकक्षेत्रे स्वस्य नूतनं जीवनम् आरब्धवान् भाजपादलस्य सदस्यत्वेन, अगस्तमासस्य २३तमे दिनाङ्के सः भाजपादलस्य सदस्यताम् अगृह्णात्। कांग्रेसदलस्य त्यागानन्तरं एतस्मिन् प्रसङ्गे हेमन्तवर्यः उक्तवान् यत् राहुलगांधिना साकं मेलितुं ८-९ वारं प्रयासान् अपि अकरवमहम् परन्तु गान्धीवर्यः समयम् एव न दत्तवान् परञ्च तत् कालीनः भाजपादलाध्यक्षः अमितशाहः मम एकस्यां दूर्वाण्याम् एव मेलितुं समयं दत्तवान्। तदा हेमन्तवर्यः शाहस्य गृहं गत्वा भाजपादलसदस्यतां स्व्यकरोत् । भाजपादलम् आगत्य सः स्वकार्याणां प्रभावेन अचिरादेव दले राज्यस्य जनानां दृष्टौ च उच्चं स्थानम् अवाप्नोत् । अधुना सः उत्कृष्टवक्ता तथा च स्वजनसभासु महान् जनसम्मर्दस्य कृते बहुचर्चितः भवति। पुनः तेन चतुर्थवारमपि मेमासस्य २४तमे दिनाङ्के २०१६तमे वर्षे विधायकस्य शपथं गृहीतम् तथा च "सर्वानन्द सोनोवाल"स्य सर्वकारे मन्त्रीपरिषदि सः "वित्त,शिक्षा,स्वास्थ्य..." इत्यादीनां विभिन्नानां मन्त्रालयानां दायित्वान् अप्यवहत्। तदा एव असमराज्ये बहूनि विकासकार्याण्यपि जातानि येषां साक्षात् प्रभावः मतदातृषु अभवत् यथा चिकित्सकीयमहाविद्यालयानां निर्माणं शिक्षकपदेषु नियुक्तिः इत्यादीनि , येन भाजपादलं पुनः २०२१तमस्य निर्वाचनप्रक्रियायां ७५ आसनेषु जयं प्राप्तवान्। भाजपादलम् आगमनात् पूर्वम् कांग्रेससर्वकारे २००६तमे वर्षे अपि सः चिकित्साक्षेत्रे कानिचन उत्तमानि कार्याणि कृतवान् यथा नेश्नल् रूरल् हेल्थ् मिशन् इत्यस्य प्रारम्भं सः एव कृतवान् तथा असमराज्यस्थानां कृते चतुर्विंशतिहोराः यावत् आपत्कालीनां रुग्णवाहिकायाः सेवाम् अपि आरब्धवान् , तथा महिलानां स्वास्थ्याय "आशा तथा ममता" नाम्नोः द्वे योजने अपि आरब्धवान्। अधुना तस्य असमराज्ये तावती प्रसिद्धिः वर्तते यत् सः २०२१तमे वर्षे जाते निर्वाचने निरन्तरं पञ्चवारम् अपि जालुकबारी आसनात् विधायकत्वेन चितः जातः,तत्रापि महोदयः राष्ट्रीयकांग्रेसदलस्य "रामेन चन्द्र बोरठाकुर"वर्यस्य उपरि चतुश्चत्वारिंशदधिकचतुश्शतोत्तरैकसहस्राधिकैलक्षाधिकनां(१,०१,४४४)मतानां अन्तरेण जयं प्राप्तवान्। राष्ट्रीयराजनीतिमध्ये महोदयः तदा ख्यातिं प्राप्नोत् यदा भाजपादलशीर्षनेतृभिः निर्वाचनप्रक्रियानन्तरं सर्वानन्द सोनोवालस्य स्थाने मुख्यन्त्रिरूपेण हेमन्तवर्यस्य नामोद्घोषणम् अक्रियत ,अनन्तरं मे-मासस्य दशमे दिनाङ्के २०२१तमे वर्षे असमराज्यस्य पञ्चदशः मुख्यमन्त्रित्वेन राज्यपालः "जगदीश मुखिया" वर्यः तं शपथं कारितवान् । ==== क्रीडाप्रियता ==== हेमन्तवर्यस्य क्रीडाजगतः सम्बन्धः पुरातनः अस्ति। २०१७तमे वर्षे भारतस्य "बैडमिंटन् एसोसियेशन्" इत्यस्य  अध्यक्षरूपेणापि महोदयः निर्वाचितः तथा च २०१६ मध्ये "असम क्रिकेट् एसोसियेशन्" इत्यस्यापि अध्यक्षः जातः। महोदयः तु "असम होक्की एसोसियेशन्" इत्यस्याध्यक्षरूपेणापि कार्यं कृतवान् अस्ति। तस्य क्रीडाप्रियता अनेनापि ज्ञायते यत् सः २०२१तमे वर्षे जापानदेशे सम्पन्नासु "ओलम्पिक्स"(टोक्यो- २०२०) क्रीडासु असमराज्यस्य पुत्रीं मुष्टिपातक्रीडायां रजतपदकं विजेत्रीं लवलीना बरगोहेन इत्येनां राज्यस्य आरक्षकविभागे डीएसपी  इत्यस्मिन् पदे नियुक्तवान्। ==== अन्यप्रसङ्गाः ==== बहुधा हेमन्तवर्यः स्ववचनानां कारणेन विवादेषु अपि भवति। (पूर्वोत्तरस्य चाणक्यः) इत्यनेन नाम्ना अपि सः ज्ञायते, भाजपादलस्य "कांग्रेस मुक्त अभियान" इत्यस्य पूर्वोत्तरराज्यानाम् अपि सः प्रमुखः वर्तते। एतेन सहैव पूर्वोत्तरराज्येषु भाजपादलस्य प्रसारे अपि महोदयस्य महत्त्वपूर्णा भूमिका वर्तते। असमराज्ये मदरसा इत्येतेषां पिधानं कारयिष्यामि, मुस्लिमजनानां मतं न आवश्यकम् , नाहं मतप्राप्त्यर्थं तेषां पार्श्वे  गच्छेयम् इत्येतादृशानि तस्य वचनानि प्रसिद्धान्यभवन्। एतेषु एव मियां-मुस्लिमविवादोऽपि अन्यतमः। सामान्यतः सः स्पष्टवक्तृरूपेणापि ज्ञायते। २०२२तमे वर्षे फेब्रुवरीमासस्य १६तमे दिनाङ्के सः उद्योगपतिं "रतन टाटा" इत्येनम् असमराज्ये कर्करोगनिवारणाय कृतान् प्रयासान् आलक्ष्य असमराज्यस्य असमवैभव इत्यनेन सम्मानेन अलङ्कृतवान्। बोडो जनजात्याः जनाः ये ब्रह्मपुत्रनद्याः तटस्य उपरि स्थितेषु क्षेत्रेषु भिन्नस्य बोडोलैंड इति नाम्नः क्षेत्रस्य प्राप्त्यर्थं प्रायः आपञ्चाशत्वर्षेभ्यः सशस्त्रांदोलनं कुर्वन्ति  स्म,तत्र च बोडो लिब्रेशन टाईगर्स  इति नाम्ना तेषां दलम् आसीत् [एतस्मिन् अन्ये अपि बहूनि सङ्गठनानि आसन् यथा (एनडीएफबी), (एनडीएफबी "एस") ,(आल् बोडो स्टूडेंट्स यूनियन) इत्यादीनि] यत् सर्वदा सर्वकारस्य विरोधंं तथा नूतनस्य स्थानस्य याचनं करोति स्म, तेन सह सर्वकारेण २०२०तमवर्षस्य जनवरीमासस्य २७तमे दिनाङ्के शान्तिपत्रं हस्ताक्षरितं। हस्ताक्षरानन्तरं तस्य आतङ्कवादिनः दलस्य प्रायः १५००तः अपि अधिकाः शस्त्रधारिणः योद्धारः समर्पणं कृतवन्तः अस्मिन् सम्पूर्णे प्रकरणे हेमन्तवर्यस्य अपि महत्तवपूर्णं योगदानमासीत्। २०२१तमवर्षस्य जुलैमासस्य २६तमे दिनाङ्के असम-मिजोरमयोः राज्ययोः मध्ये सीमाविवादपुरस्सरं बहुः अधिकः विवादः जनहानिः च जाता यस्यां असमराज्यस्य पञ्चारक्षकान् समेत्य षड्जनाः दिवंगताः तथा च कछारजनपदस्य आरक्षकाधीक्षकः "निंबालकर वैभव चन्द्रकांत"वर्येण साकं नैके आरक्षकजनाः सामान्यजनाः च व्रणिताः अभवन्। असमस्य बराकघाट्याः कछार-करीमगंज-हैलाकांडी इत्येतेषां जनपदानां सीमा मिजोरमराज्यस्य आइजोल-कोलासिब-मामितजनपदैः सह १६४ किलोमीटर यावत् दीर्घा लगन्ती अस्ति । तत्र बहुवर्षेभ्यः विवादः प्रचलन् आसीत् तथा २०२१तमे वर्षे जातस्य विवादस्य उपरि हेमन्तवर्यः तदा उक्तवान् यत् यदि संसद् श्वः एव नियमं निर्माय  सम्पूर्णां बराकघाटीम् अपि मिजोरमराज्याय ददाति  चेदपि मम कापि समस्या नास्ति परन्तु तावत् असमराज्यस्य भूमिं कोऽपि नेतुं न शक्नोत्येव। तथा च एतत् प्रकरणं उच्चतमन्यायालये नेष्यामि इत्यप्युक्तवान्। अनन्तरं सः मिजोरमराज्यस्य मुख्यमन्त्रिणा जोरमथंगावर्येण सार्धम् उपविश्य सर्वपक्षाणां शान्त्यर्थं चर्चामपि अकरोत्। महोदयः प्रथमवारं १९९६तमे वर्षे जालुकबारी-आसनात् कांग्रेसदलपक्षतः निर्वाचने भागम् अगृह्णात् , परन्तु तत्कालीनः असमगणपरिषदः ज्येष्ठनेता भृगुफुकनः तस्योपरि जयं प्राप्नोत्। परन्तु अनेन पराजयेन न सः खिन्नताम् अनुत्साहं वा आप्नोत् अपितु सामान्ये समाजे जनेषु कार्यं कुर्वता तेन पुनः ततः जालुकबारी-आसनाद् एव २००१तमे वर्षे भृगुफुकनः पराजितः। सम्प्रति एषः सामान्यजनतासु तावान् प्रसिद्धः वर्तते यत् तस्य विषये जनाः एवं वदन्ति यत् यदि सः निर्वाचनप्रचाराभियाने प्रचारं कर्तुम् अपि यदि नागच्छेत् तथापि जयं तु प्राप्नुयादेव। ==== रोचकानि तथ्यानि ==== हेमन्तवर्यः स्वप्रदेशे बहुभिः जनैः "मामा" (मातुलः) इत्यनेन नाम्ना अपि सम्बोध्यते, तथा च यदा महोदयः कांग्रेसदले आसीत् तदा तस्य नाम कोहिनूर(रत्नविशेषः) इति आसीत्। तस्मिन् एव समये हेमन्तवर्यः गोगोईवर्यस्य दक्षिणहस्तरूपेणापि  प्रख्यातः आसीत् तथा Shadow CM इति नाम्ना अपि ज्ञायते स्म। महोदयः नैकैनां पुस्तकानां लेखकोऽपि वर्तते। यथा तस्य एकं पुस्तकं बहु चर्चित अस्ति - भिन्ना समय अभिन्ना मत इत्येतत् सुप्रसिद्धं पुस्तकम् असमराज्यस्य  तथा च पूर्ववर्तीराज्येषु स्थितान् सामाजिक-राजनैतिक-आध्यात्मिक-सांस्कृतिकविषयान् संगृह्णाति, एतस्य प्रकाशकः लायर्स बुक् स्टाल विद् सरस्वती प्रिन्टर्स वर्तते, एतस्य चतुर्थं संस्करणं २०१९तमस्य वर्षस्य जैन्युवरि-मासस्य प्रथमे दिनाङ्के प्रकाशितम्। महोदयः आबाल्यादेव राजनैतिकक्षेत्रे सक्रियः अस्ति, प्रायः एषः यदा दशवर्षीयः आसीत् तदा आरभ्य एव भृगुफुकनवर्येण(यस्य उपरि एव अग्रे जयं प्राप्तवान्)  अन्यैः जनैः च साकं राजनैतिककार्येषु लग्नः वर्तते। महोदयः भ्ररमणशीलः पठनशीलश्च वर्तते इत्यपि श्रूयते। एषः बाल्याद् एव कुशाग्रबुद्धियुक्तः तथा पठने निपुणः अस्ति। ==== विवादाः ==== महोदयः प्रायः सर्वदा विवादेषु लिप्तः अपि भवति एव, समान्यतः तेषां कारणं तस्य वचनान्येव। यथा २०१९तमे वर्षे इण्डिया टुडे काॅन्क्लेव  इत्यस्मिन् कार्यक्रमे "नागरिकता संशोधन विधेयक" इत्यस्य उपरि पूर्वोत्तरराज्यस्येषु प्रचाल्यमानेषु विरोधप्रकरणेषु राजदीप सरदेसाई इत्यस्य प्रश्नस्य उत्तररूपेण तेनोक्तं यत् "राजनैतिकक्षेत्रे कदाचित् कठोराः निर्णयाः आवश्यकाः भवन्ति, नागरिकतायाः विषये विदेशेषु वसतां हिन्दु-जैन-बौद्ध-सिक्खा-इत्यादीनां कृते भारतीयनागरिकतादानस्य यः निर्णयः स्वीकृतः सः युक्तः एव तथा च विभाजनसमये मुस्लिमजनानां कृते पाकिस्तानबाङ्ग्लादेशौ दत्तौ तत्र वसतां जनानां श्रद्धा तु कुरान पुस्तकेऽस्ति तथा हिन्दूनां गीतायाम् , वयं तु केवलां नागरिकतां ददानाः स्मः।" तस्मिन् एव कार्यक्रमे एआईएमआईएम दलप्रमुखः असद्दुद्दीन ओवैसी उक्तवान् यत् हिन्दुः भवतु मुस्लिम वा यदि  बहिः  प्रेषणीयं चेत् सर्वान् शरणार्थिनः प्रेषयन्तु तदा तेन सह जाते घोरे विवादे हेमन्तवर्यः उक्तवान् यत् हिन्दून् पाकिस्तानं प्रेषकं लोकतन्त्रं नाहं स्वीकरिष्ये(यतोहि तत्र हिन्दुभिः सह कीदृशः व्यवहारः भवति तत् सर्वे जानन्ति एव)। सद्यः एव २०२२तमे वर्षे कर्नाटके प्रवर्तमाने हिजाब् प्रकरणे सः उक्तवान् यत् हिजाब् प्रकरणं ज्ञानस्य नास्ति अपितु ज्ञानालये सम्प्रदायस्य अस्ति, मुस्लिमजनानां कृते हिजाब् इत्यस्य न अपितु शिक्षायाः आवश्यकता वर्तते। तथा च तेनोदिरितं यत् किमर्थम् एतत् सर्वम् इदानीमेव निर्वाचनसमये एव सम्मुखम् आयाति तथा किमर्थं कॉंग्रेसदलं न्यायलये एतेषां समर्थनं करोति एवं चेत्  काँग्रेसजनाः भारतविभाजनकांक्षिभिः शक्तिभिः सह तिष्ठन्ति तेषां समर्थनं च कुर्वन्ति इति। एवमेव २०२२तमे वर्षे उत्तराखण्डराज्ये प्रवर्तमाने निर्वाचनप्रचाराभियाने महोदयस्य एकं कथनं बहु विवादमवाप्नोत्। उत्तराखण्डराज्ये भाजपादलस्य प्रत्याशिनः कृते प्रचारं कुर्वन् सः उक्तवान् यत् "कांग्रेसदलस्य पूर्वप्रमुखः राहुलगांधी भारतीयसेनया कृतस्य सर्जिकल स्ट्राइक  अभियानस्य अपि साक्ष्यं पृच्छति स्म किं तस्य सेनायाः उपरि विश्वासः नास्ति अथवा जनरलविपिनरावतस्य उपरि विश्वासः नास्ति" अग्रे अनुवर्तमानः हेमन्तवर्येण उदीरितं यत् "किं वयं कदाचित् साक्ष्यं पृष्टवन्तः यत् भवान् राजीवगांधिनः एव पुत्रोऽस्ति उत न" हेमन्तवर्यस्य अस्मिन् कथने बहु अधिक विवादः जातः कांग्रेसदलस्य प्रवक्ता रणदीप सुरजेवाला उक्तवान् यत् (कांग्रेसदलात् पलायितः) हेमन्तबिस्वशर्मणः मानसिकं सन्तुलनं लुप्तं जातम् इति। ==सम्बद्धाः लेखाः== * [[भारतम्]] * [[संस्कृतम्]] * [[अष्टाङ्गयोगः]] * [[हठयोगः]] [[वर्गः:असमराज्यस्य व्यक्तयः]] 04yvm0g0u2as59k0z9m0idgk9gtekhe 499229 499227 2026-05-18T20:32:23Z Ahari123 45888 Ahari123 इत्यनेन शीर्षकं परिवर्त्य [[हिमन्त बिस्वा शर्मा]] पृष्ठं [[हिमन्त बिश्व शर्मा]] प्रति स्थानान्तरितम् 474612 wikitext text/x-wiki हेमन्तबिस्वशर्मा फेब्रुवरीमासस्य प्रथमे(१) दिनाङ्के, १९६९तमे वर्षे, जोरहाटनामके स्थाने, असमराज्ये, भारते जन्म लब्धवान्।महोदयस्य पितुः नाम कैलाश नाथ शर्मा तथा मातुः नाम मृणालिनी देवी , महोदयः रिनिकी भुयिया शर्मणः पतिः वर्तते। महोदयस्य पितुः नाम कैलाश नाथ शर्मा तथा मातुः नाम मृणालिनी देवी । महोदयः रिनिकी भुयिया शर्मणः पतिः वर्तते। हेमन्तवर्यस्य द्वे अपत्ये स्तः(एको पुत्रः,एका पुत्री)। पुत्रस्य नाम नंदिल बिस्व शर्मा तथा पुत्र्याः नाम सुकन्या शर्मा इति अस्ति।           ==== प्रारम्भिकं जीवनम् ==== श्रीहेमन्तवर्यः भारतस्य असमराज्ये जोरहाटनामके जनपदे जन्म प्राप्तवान् ।  तस्य पिता कैलाशनाथ शर्मा एकः सुप्रसिद्धः लेखकः अस्ति परन्तु अधुना सः दिवंगतः , तस्य माता मृणालिनी देवी अपि असमसाहित्यसभातः सम्बद्धा वर्तते। हेमन्तवर्यः स्वविश्वविद्यालयीयां शिक्षां गुवाहाट्याम् एव प्राप्तवान्। महोदयः १९९२तमे वर्षे "राजनीति विज्ञान" इत्यस्मिन् विषये स्नातकोत्तरम् अकरोत्। महोदयेन अधिवक्तृविद्याभ्यासं  एलएलबी  अपि २००१तमे वर्षे अक्रियत । २००१तमवर्षे जून्मासस्य सप्तमे दिनाङ्के सः विवाहम् अकरोत्। २००६तमे वर्षे सः स्वविद्यवारिदिम् पीएचडी अपि समापितवान् । महोदयः रिनिकी इत्येनां जुनमासस्य सप्तमे दिनाङ्के २००१तमे वर्षे परिणीतवान्। ==== राजनैतिकं जीवनम् ==== महोदयः "काॅटन काॅलेज" नामाख्ये विश्वविद्यालये १९९१तः - १९९२पर्यन्तं "महासचिव रूपेण" चितः आसीत्। महोदयः २००१तमे वर्षे "भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस" दलस्य विधायकत्वेन "जालुकबारी" आसनात् जयं प्राप्तवान् तत्र तेन  "भृगुफुकनः" यः पूर्वम् असमगणपरिषदः दलस्य सदस्यः आसीत् (कैश्चित् सः हेमन्तवर्यस्य प्रारम्भिकराजनीतेः गुरुरूपेणापि गण्यते) ,( तथा तदा भृगुफुकनः NCPदलीयः आसीत् ) पराजितः। ततः परमपि सः २००६तमे वर्षे पुनः विधायकत्वेन आगतः तस्य लोकप्रियता बहु तीव्रगत्या वर्धते स्म तस्मादेव पुनः सः २०११तमे वर्षे तृतीयवारमपि जयं प्राप्तवान्। परन्तु २०१४तमे वर्षे वर्धमानायाः प्रसिद्ध्याः अनुगुणं न सः सम्मानं प्राप्तवान् कांग्रेसदलेन तथा च पूर्वमुख्यमंत्रिणा "तरुण गोगोई" इत्यनेन साकं मतभेदानां कारणेन(मतभेदानां मुख्यं कारणम् आसीत् तरुणगोगोईवर्यस्य पुत्राय गौरवगोगोई इत्यस्मै दीयमाना महत्ता तथा स्वस्य गौणत्वं च) सः जुलैमासस्य २१तमे दिनाङ्के राज्यसर्वकारस्य सर्वेभ्यः विभागेभ्यः त्यागपत्रम् अददात्। ततः २०१५तमे वर्षे कांग्रेसदलम् अपि त्यक्तवान् ,(तत्समयसम्बद्धा एका घटना वर्तते यत् तदा हेमन्तवर्यः तत्कालीनं कांग्रेसमहासचिवं "राहुलगांधिनम्" उपगम्य अपि सर्वं निवेदितवान् परन्तु तत्र राहुलगांधी तस्य वार्ताम् अश्रुत्वैव स्वशुनकं सुपिष्टकं खादयति स्म) तत्र अपेक्षानुगुणं सम्मानम् अप्राप्य ततः राजनीतिकक्षेत्रे स्वस्य नूतनं जीवनम् आरब्धवान् भाजपादलस्य सदस्यत्वेन, अगस्तमासस्य २३तमे दिनाङ्के सः भाजपादलस्य सदस्यताम् अगृह्णात्। कांग्रेसदलस्य त्यागानन्तरं एतस्मिन् प्रसङ्गे हेमन्तवर्यः उक्तवान् यत् राहुलगांधिना साकं मेलितुं ८-९ वारं प्रयासान् अपि अकरवमहम् परन्तु गान्धीवर्यः समयम् एव न दत्तवान् परञ्च तत् कालीनः भाजपादलाध्यक्षः अमितशाहः मम एकस्यां दूर्वाण्याम् एव मेलितुं समयं दत्तवान्। तदा हेमन्तवर्यः शाहस्य गृहं गत्वा भाजपादलसदस्यतां स्व्यकरोत् । भाजपादलम् आगत्य सः स्वकार्याणां प्रभावेन अचिरादेव दले राज्यस्य जनानां दृष्टौ च उच्चं स्थानम् अवाप्नोत् । अधुना सः उत्कृष्टवक्ता तथा च स्वजनसभासु महान् जनसम्मर्दस्य कृते बहुचर्चितः भवति। पुनः तेन चतुर्थवारमपि मेमासस्य २४तमे दिनाङ्के २०१६तमे वर्षे विधायकस्य शपथं गृहीतम् तथा च "सर्वानन्द सोनोवाल"स्य सर्वकारे मन्त्रीपरिषदि सः "वित्त,शिक्षा,स्वास्थ्य..." इत्यादीनां विभिन्नानां मन्त्रालयानां दायित्वान् अप्यवहत्। तदा एव असमराज्ये बहूनि विकासकार्याण्यपि जातानि येषां साक्षात् प्रभावः मतदातृषु अभवत् यथा चिकित्सकीयमहाविद्यालयानां निर्माणं शिक्षकपदेषु नियुक्तिः इत्यादीनि , येन भाजपादलं पुनः २०२१तमस्य निर्वाचनप्रक्रियायां ७५ आसनेषु जयं प्राप्तवान्। भाजपादलम् आगमनात् पूर्वम् कांग्रेससर्वकारे २००६तमे वर्षे अपि सः चिकित्साक्षेत्रे कानिचन उत्तमानि कार्याणि कृतवान् यथा नेश्नल् रूरल् हेल्थ् मिशन् इत्यस्य प्रारम्भं सः एव कृतवान् तथा असमराज्यस्थानां कृते चतुर्विंशतिहोराः यावत् आपत्कालीनां रुग्णवाहिकायाः सेवाम् अपि आरब्धवान् , तथा महिलानां स्वास्थ्याय "आशा तथा ममता" नाम्नोः द्वे योजने अपि आरब्धवान्। अधुना तस्य असमराज्ये तावती प्रसिद्धिः वर्तते यत् सः २०२१तमे वर्षे जाते निर्वाचने निरन्तरं पञ्चवारम् अपि जालुकबारी आसनात् विधायकत्वेन चितः जातः,तत्रापि महोदयः राष्ट्रीयकांग्रेसदलस्य "रामेन चन्द्र बोरठाकुर"वर्यस्य उपरि चतुश्चत्वारिंशदधिकचतुश्शतोत्तरैकसहस्राधिकैलक्षाधिकनां(१,०१,४४४)मतानां अन्तरेण जयं प्राप्तवान्। राष्ट्रीयराजनीतिमध्ये महोदयः तदा ख्यातिं प्राप्नोत् यदा भाजपादलशीर्षनेतृभिः निर्वाचनप्रक्रियानन्तरं सर्वानन्द सोनोवालस्य स्थाने मुख्यन्त्रिरूपेण हेमन्तवर्यस्य नामोद्घोषणम् अक्रियत ,अनन्तरं मे-मासस्य दशमे दिनाङ्के २०२१तमे वर्षे असमराज्यस्य पञ्चदशः मुख्यमन्त्रित्वेन राज्यपालः "जगदीश मुखिया" वर्यः तं शपथं कारितवान् । ==== क्रीडाप्रियता ==== हेमन्तवर्यस्य क्रीडाजगतः सम्बन्धः पुरातनः अस्ति। २०१७तमे वर्षे भारतस्य "बैडमिंटन् एसोसियेशन्" इत्यस्य  अध्यक्षरूपेणापि महोदयः निर्वाचितः तथा च २०१६ मध्ये "असम क्रिकेट् एसोसियेशन्" इत्यस्यापि अध्यक्षः जातः। महोदयः तु "असम होक्की एसोसियेशन्" इत्यस्याध्यक्षरूपेणापि कार्यं कृतवान् अस्ति। तस्य क्रीडाप्रियता अनेनापि ज्ञायते यत् सः २०२१तमे वर्षे जापानदेशे सम्पन्नासु "ओलम्पिक्स"(टोक्यो- २०२०) क्रीडासु असमराज्यस्य पुत्रीं मुष्टिपातक्रीडायां रजतपदकं विजेत्रीं लवलीना बरगोहेन इत्येनां राज्यस्य आरक्षकविभागे डीएसपी  इत्यस्मिन् पदे नियुक्तवान्। ==== अन्यप्रसङ्गाः ==== बहुधा हेमन्तवर्यः स्ववचनानां कारणेन विवादेषु अपि भवति। (पूर्वोत्तरस्य चाणक्यः) इत्यनेन नाम्ना अपि सः ज्ञायते, भाजपादलस्य "कांग्रेस मुक्त अभियान" इत्यस्य पूर्वोत्तरराज्यानाम् अपि सः प्रमुखः वर्तते। एतेन सहैव पूर्वोत्तरराज्येषु भाजपादलस्य प्रसारे अपि महोदयस्य महत्त्वपूर्णा भूमिका वर्तते। असमराज्ये मदरसा इत्येतेषां पिधानं कारयिष्यामि, मुस्लिमजनानां मतं न आवश्यकम् , नाहं मतप्राप्त्यर्थं तेषां पार्श्वे  गच्छेयम् इत्येतादृशानि तस्य वचनानि प्रसिद्धान्यभवन्। एतेषु एव मियां-मुस्लिमविवादोऽपि अन्यतमः। सामान्यतः सः स्पष्टवक्तृरूपेणापि ज्ञायते। २०२२तमे वर्षे फेब्रुवरीमासस्य १६तमे दिनाङ्के सः उद्योगपतिं "रतन टाटा" इत्येनम् असमराज्ये कर्करोगनिवारणाय कृतान् प्रयासान् आलक्ष्य असमराज्यस्य असमवैभव इत्यनेन सम्मानेन अलङ्कृतवान्। बोडो जनजात्याः जनाः ये ब्रह्मपुत्रनद्याः तटस्य उपरि स्थितेषु क्षेत्रेषु भिन्नस्य बोडोलैंड इति नाम्नः क्षेत्रस्य प्राप्त्यर्थं प्रायः आपञ्चाशत्वर्षेभ्यः सशस्त्रांदोलनं कुर्वन्ति  स्म,तत्र च बोडो लिब्रेशन टाईगर्स  इति नाम्ना तेषां दलम् आसीत् [एतस्मिन् अन्ये अपि बहूनि सङ्गठनानि आसन् यथा (एनडीएफबी), (एनडीएफबी "एस") ,(आल् बोडो स्टूडेंट्स यूनियन) इत्यादीनि] यत् सर्वदा सर्वकारस्य विरोधंं तथा नूतनस्य स्थानस्य याचनं करोति स्म, तेन सह सर्वकारेण २०२०तमवर्षस्य जनवरीमासस्य २७तमे दिनाङ्के शान्तिपत्रं हस्ताक्षरितं। हस्ताक्षरानन्तरं तस्य आतङ्कवादिनः दलस्य प्रायः १५००तः अपि अधिकाः शस्त्रधारिणः योद्धारः समर्पणं कृतवन्तः अस्मिन् सम्पूर्णे प्रकरणे हेमन्तवर्यस्य अपि महत्तवपूर्णं योगदानमासीत्। २०२१तमवर्षस्य जुलैमासस्य २६तमे दिनाङ्के असम-मिजोरमयोः राज्ययोः मध्ये सीमाविवादपुरस्सरं बहुः अधिकः विवादः जनहानिः च जाता यस्यां असमराज्यस्य पञ्चारक्षकान् समेत्य षड्जनाः दिवंगताः तथा च कछारजनपदस्य आरक्षकाधीक्षकः "निंबालकर वैभव चन्द्रकांत"वर्येण साकं नैके आरक्षकजनाः सामान्यजनाः च व्रणिताः अभवन्। असमस्य बराकघाट्याः कछार-करीमगंज-हैलाकांडी इत्येतेषां जनपदानां सीमा मिजोरमराज्यस्य आइजोल-कोलासिब-मामितजनपदैः सह १६४ किलोमीटर यावत् दीर्घा लगन्ती अस्ति । तत्र बहुवर्षेभ्यः विवादः प्रचलन् आसीत् तथा २०२१तमे वर्षे जातस्य विवादस्य उपरि हेमन्तवर्यः तदा उक्तवान् यत् यदि संसद् श्वः एव नियमं निर्माय  सम्पूर्णां बराकघाटीम् अपि मिजोरमराज्याय ददाति  चेदपि मम कापि समस्या नास्ति परन्तु तावत् असमराज्यस्य भूमिं कोऽपि नेतुं न शक्नोत्येव। तथा च एतत् प्रकरणं उच्चतमन्यायालये नेष्यामि इत्यप्युक्तवान्। अनन्तरं सः मिजोरमराज्यस्य मुख्यमन्त्रिणा जोरमथंगावर्येण सार्धम् उपविश्य सर्वपक्षाणां शान्त्यर्थं चर्चामपि अकरोत्। महोदयः प्रथमवारं १९९६तमे वर्षे जालुकबारी-आसनात् कांग्रेसदलपक्षतः निर्वाचने भागम् अगृह्णात् , परन्तु तत्कालीनः असमगणपरिषदः ज्येष्ठनेता भृगुफुकनः तस्योपरि जयं प्राप्नोत्। परन्तु अनेन पराजयेन न सः खिन्नताम् अनुत्साहं वा आप्नोत् अपितु सामान्ये समाजे जनेषु कार्यं कुर्वता तेन पुनः ततः जालुकबारी-आसनाद् एव २००१तमे वर्षे भृगुफुकनः पराजितः। सम्प्रति एषः सामान्यजनतासु तावान् प्रसिद्धः वर्तते यत् तस्य विषये जनाः एवं वदन्ति यत् यदि सः निर्वाचनप्रचाराभियाने प्रचारं कर्तुम् अपि यदि नागच्छेत् तथापि जयं तु प्राप्नुयादेव। ==== रोचकानि तथ्यानि ==== हेमन्तवर्यः स्वप्रदेशे बहुभिः जनैः "मामा" (मातुलः) इत्यनेन नाम्ना अपि सम्बोध्यते, तथा च यदा महोदयः कांग्रेसदले आसीत् तदा तस्य नाम कोहिनूर(रत्नविशेषः) इति आसीत्। तस्मिन् एव समये हेमन्तवर्यः गोगोईवर्यस्य दक्षिणहस्तरूपेणापि  प्रख्यातः आसीत् तथा Shadow CM इति नाम्ना अपि ज्ञायते स्म। महोदयः नैकैनां पुस्तकानां लेखकोऽपि वर्तते। यथा तस्य एकं पुस्तकं बहु चर्चित अस्ति - भिन्ना समय अभिन्ना मत इत्येतत् सुप्रसिद्धं पुस्तकम् असमराज्यस्य  तथा च पूर्ववर्तीराज्येषु स्थितान् सामाजिक-राजनैतिक-आध्यात्मिक-सांस्कृतिकविषयान् संगृह्णाति, एतस्य प्रकाशकः लायर्स बुक् स्टाल विद् सरस्वती प्रिन्टर्स वर्तते, एतस्य चतुर्थं संस्करणं २०१९तमस्य वर्षस्य जैन्युवरि-मासस्य प्रथमे दिनाङ्के प्रकाशितम्। महोदयः आबाल्यादेव राजनैतिकक्षेत्रे सक्रियः अस्ति, प्रायः एषः यदा दशवर्षीयः आसीत् तदा आरभ्य एव भृगुफुकनवर्येण(यस्य उपरि एव अग्रे जयं प्राप्तवान्)  अन्यैः जनैः च साकं राजनैतिककार्येषु लग्नः वर्तते। महोदयः भ्ररमणशीलः पठनशीलश्च वर्तते इत्यपि श्रूयते। एषः बाल्याद् एव कुशाग्रबुद्धियुक्तः तथा पठने निपुणः अस्ति। ==== विवादाः ==== महोदयः प्रायः सर्वदा विवादेषु लिप्तः अपि भवति एव, समान्यतः तेषां कारणं तस्य वचनान्येव। यथा २०१९तमे वर्षे इण्डिया टुडे काॅन्क्लेव  इत्यस्मिन् कार्यक्रमे "नागरिकता संशोधन विधेयक" इत्यस्य उपरि पूर्वोत्तरराज्यस्येषु प्रचाल्यमानेषु विरोधप्रकरणेषु राजदीप सरदेसाई इत्यस्य प्रश्नस्य उत्तररूपेण तेनोक्तं यत् "राजनैतिकक्षेत्रे कदाचित् कठोराः निर्णयाः आवश्यकाः भवन्ति, नागरिकतायाः विषये विदेशेषु वसतां हिन्दु-जैन-बौद्ध-सिक्खा-इत्यादीनां कृते भारतीयनागरिकतादानस्य यः निर्णयः स्वीकृतः सः युक्तः एव तथा च विभाजनसमये मुस्लिमजनानां कृते पाकिस्तानबाङ्ग्लादेशौ दत्तौ तत्र वसतां जनानां श्रद्धा तु कुरान पुस्तकेऽस्ति तथा हिन्दूनां गीतायाम् , वयं तु केवलां नागरिकतां ददानाः स्मः।" तस्मिन् एव कार्यक्रमे एआईएमआईएम दलप्रमुखः असद्दुद्दीन ओवैसी उक्तवान् यत् हिन्दुः भवतु मुस्लिम वा यदि  बहिः  प्रेषणीयं चेत् सर्वान् शरणार्थिनः प्रेषयन्तु तदा तेन सह जाते घोरे विवादे हेमन्तवर्यः उक्तवान् यत् हिन्दून् पाकिस्तानं प्रेषकं लोकतन्त्रं नाहं स्वीकरिष्ये(यतोहि तत्र हिन्दुभिः सह कीदृशः व्यवहारः भवति तत् सर्वे जानन्ति एव)। सद्यः एव २०२२तमे वर्षे कर्नाटके प्रवर्तमाने हिजाब् प्रकरणे सः उक्तवान् यत् हिजाब् प्रकरणं ज्ञानस्य नास्ति अपितु ज्ञानालये सम्प्रदायस्य अस्ति, मुस्लिमजनानां कृते हिजाब् इत्यस्य न अपितु शिक्षायाः आवश्यकता वर्तते। तथा च तेनोदिरितं यत् किमर्थम् एतत् सर्वम् इदानीमेव निर्वाचनसमये एव सम्मुखम् आयाति तथा किमर्थं कॉंग्रेसदलं न्यायलये एतेषां समर्थनं करोति एवं चेत्  काँग्रेसजनाः भारतविभाजनकांक्षिभिः शक्तिभिः सह तिष्ठन्ति तेषां समर्थनं च कुर्वन्ति इति। एवमेव २०२२तमे वर्षे उत्तराखण्डराज्ये प्रवर्तमाने निर्वाचनप्रचाराभियाने महोदयस्य एकं कथनं बहु विवादमवाप्नोत्। उत्तराखण्डराज्ये भाजपादलस्य प्रत्याशिनः कृते प्रचारं कुर्वन् सः उक्तवान् यत् "कांग्रेसदलस्य पूर्वप्रमुखः राहुलगांधी भारतीयसेनया कृतस्य सर्जिकल स्ट्राइक  अभियानस्य अपि साक्ष्यं पृच्छति स्म किं तस्य सेनायाः उपरि विश्वासः नास्ति अथवा जनरलविपिनरावतस्य उपरि विश्वासः नास्ति" अग्रे अनुवर्तमानः हेमन्तवर्येण उदीरितं यत् "किं वयं कदाचित् साक्ष्यं पृष्टवन्तः यत् भवान् राजीवगांधिनः एव पुत्रोऽस्ति उत न" हेमन्तवर्यस्य अस्मिन् कथने बहु अधिक विवादः जातः कांग्रेसदलस्य प्रवक्ता रणदीप सुरजेवाला उक्तवान् यत् (कांग्रेसदलात् पलायितः) हेमन्तबिस्वशर्मणः मानसिकं सन्तुलनं लुप्तं जातम् इति। ==सम्बद्धाः लेखाः== * [[भारतम्]] * [[संस्कृतम्]] * [[अष्टाङ्गयोगः]] * [[हठयोगः]] [[वर्गः:असमराज्यस्य व्यक्तयः]] 04yvm0g0u2as59k0z9m0idgk9gtekhe 0 90823 499231 499204 2026-05-19T07:36:27Z Janak Bhatta 11759 लघु सम्पादन 499231 wikitext text/x-wiki {{wikify}} जनक कृत्रिमबुद्धिः (Generative AI) इति आधुनिककाले अत्यन्तं महत्त्वपूर्णा कृत्रिमबुद्धेः शाखा अस्ति। अस्य प्रमुखः स्वभावः अस्ति – नूतनं सामग्रीं स्वयं सृजितुम्। एतद् सामग्री पाठः, चित्रम्, संगीतं, चलचित्रम्, कार्यक्रमलेखनम् अथवा वैज्ञानिकाः धारणाः अपि भवन्ति। Generative AI नामकं तन्त्रं विशालदत्तांशात् रूपाणि, शैलीं, नमूनां च अधीत्य तेषां आधारतः नूतनानि उत्पादयति। सरलैः शब्दैः उच्यते चेत् — एतत् कंप्यूटरं यथा “सृजनशीलं” भवति तथा शिक्ष्यते। अस्मिन् एकविंशतितमे शतके Generative AI इतः बहूनि परिवर्तनानि जगति उत्पादितवती। कार्यपद्धतिः, अध्ययनम्, संप्रेषणम्, अनुसन्धानम् इत्यादिषु एतस्य उपयोगः दृश्यमानः। मम नाम स्वेता, भौतिक–गणितशास्त्रयोः छात्रा स्मि। मम दृष्ट्या, Generative AI अत्यन्तं रोचकं वर्तते, यतः अस्य अधिष्ठानं गणितम्, तर्कशास्त्रम्, संगणकविज्ञानं च भवन्ति। एते सर्वे मम अध्ययनस्य मुख्याः विषयाः सन्ति। कृत्रिमबुद्धिः (Artificial Intelligence) नाम्ना विख्याता शाखा मानवानां बुद्धेः सदृशकार्याणि यन्त्रेभ्यः करवितुं प्रयतते। भाषाग्राहणम्, निर्णयग्रहणम्, समस्यापरिहारः, दत्तांशविश्लेषणम् इत्यादयः तत्र अन्तर्भवन्ति। Generative AI तु विशेषः विभागः अस्ति। एषा केवलं विश्लेषणम् न करोति, किंतु नूतनं अपि उत्पादयति। Generative AI प्रायः तन्त्रिकाजालैः (Neural Networks) निर्मीयते। एते जालानि मानवानां मस्तिष्कस्य अनुकरणं कुर्वन्ति। दत्तांशस्य बहुमात्रं लब्ध्वा एते जालानि अन्तर्गतम् संबंधजालं परिवर्तयन्ति तथा नमूनाः अधीयन्ते। यदि वृक्षाणां चित्राणि सहस्रशः दत्तानि, तर्हि तानि पत्राणि कथम् दृश्यन्ते, शाखाः कथं विस्तारिताः भवन्ति, कः आकारः सर्वाधिकः सामान्यः इति सर्वं अधीयते। ततः जालं नूतनं वृक्षचित्रम् अपि उत्पादयितुं शक्नोति। अत्र गणितस्य विशेषं स्थानं अस्ति। संभाव्यतासिद्धान्तः, कलनम्, रेखीयबीजगणितम्, अनुकूलनप्रक्रिया च अत्र उपयुज्यन्ते। प्रशिक्षणकाले, त्रुटेः न्यूनतां कर्तुं परिमाणानि परिवर्तनं कुर्वन् मॉडल् उत्तमं भवति। इदं भौतिकविद्यायाम् अपि दृश्यमानं — यथा ऊर्जा न्यूनतां कर्तुं समीकरणानि सोधयामः, तथा AI अपि न्यूनां त्रुटिं प्राप्नोति। Generative AI बहुषु स्थापत्येषु निर्मीयते। जनरेटिव् अड्वर्सरियल् नेटवर्क् (GAN) नाम प्रसिद्धं स्थापत्यं अस्ति। इसमें जनरेटर्–निवेदकयोः (Generator–Discriminator) द्वयोः स्पर्धा भवति। जनरेटरः नूतनं चित्रं उत्पादयति, निवेदकः तु तत् सत्यं किम् कृत्रिमम् इति परीक्षते। स्पर्धायां उभौ सुधारं प्राप्नुतः। Transformers इति अन्यं प्रसिद्धम् मॉडल् अस्ति, यत् भाषासम्बद्धकार्येषु प्रवृत्तम्। एते मॉडल्स् शब्दानां परस्परसम्बन्धं, वाक्यगठनम्, प्रसङ्गम् इत्यादि जानन्ति। अतः एते निबन्धान्, उत्तराणि, सारांशान्, काव्यानि अपि रचयितुं शक्नुवन्ति। Generative AI इत्यस्य उपयोगः बहुषु क्षेत्रेषु दृश्यते। शिक्षायां विद्यार्थीभ्यः एषा सरलव्याख्यानानि, प्रश्ननिर्माणम्, सारांशः, अभ्यासप्रश्नाः च दातुं शक्नोति। भौतिक–गणितविषये तु रेखाचित्राणि, संख्यानकप्रश्नाः, क्रमशः समाधानम् इत्यादिकं अपि उत्पद्यते। कला–क्षेत्रे कलाकाराः कल्पनां विस्तारितुं AI उपकरणानि उपयोगयन्ति। संगीतं, चित्रं, कथा, डिज़ाइन् इत्यादीनि एतयाः साहाय्येन नवशैलीया निर्मीयन्ते। विज्ञानविषये Generative AI अणुसंरचनानि, नूतनद्रव्यरचनाः, रासायनिकप्रतिक्रियाः, औषधनियोजनम् इत्यादिषु विशालं योगदानं ददाति। ये प्रक्रियाः प्रयोगशालायां दीर्घकालं याचन्ते, ताः AI मॉडलैः शीघ्रं साध्यन्ते। व्यवसायक्षेत्रे अपि संस्थाः विज्ञापनम्, लेखनम्, सञ्चारम्, स्वयंचलनम् इत्यादौ Generative AI उपयोगन्ते। समयः रक्ष्यते, कर्मभारः न्यूनीभवति। यद्यपि Generative AI लाभकारी, तथापि किञ्चित् चिन्ता अपि अस्ति। कदाचित् AI मिथ्याज्ञानं उत्पादयति, यत् “hallucination” इति कथ्यते। एतस्य नियन्त्रणं आवश्यकम्। अन्यत्, दुरुपयोगस्य भयं अस्ति — कृत्रिमचित्रं, कृत्रिमस्वरः, कृत्रिमदृश्यः इत्यादीनि जनानां गोपनीयतां बाधन्ति। अतः नैतिकनियमाः अनिवार्याः। रोजगारक्षेत्रे अपि जनाः चिन्तयन्ति यत् AI कर्माणि हरिष्यति। किन्तु अधिकांशविशेषज्ञाः मन्यन्ते यत् AI कर्मस्वभावं परिवर्तयिष्यति, न तु कर्माणी नाशयिष्यति। यन्त्राणि पुनरावृत्तिकर्माणि करिष्यन्ति, मनुष्याः सृजनशीलता–निर्णयन–मानवसम्बन्धेषु प्रवृत्ताः भविष्यन्ति। Generative AI भविष्ये अत्यधिकं शक्तिशालिनी भविष्यति। अधिकसत्यम्, अधिकनियन्त्रितम्, अधिकसुरक्षितम् च भविष्यति। वैज्ञानिकानां कृते एतत् नूतनाः आविष्कारान् दातुं शक्नोति। वैश्विकसमस्याः — ऊर्जासंकटम्, रोगाः, जलवायुपरिवर्तनम् — एतेषां समाधानम् अपि सम्भवति। समाहाररूपेण Generative AI मनुष्यजीवनं परिवर्तयितुं सामर्थ्यवान् अस्ति। एषा नूतनं सामग्रीं निर्माति, शिक्षायां साहाय्यं करोति, अनुसन्धानं शीघ्रं करोति। मम नामा स्वेता, भौतिक–गणितयोः छात्रा, अस्य प्रयोगं अत्यन्तं रोचकं मन्ये। यदा जिम्मेदारीपूर्वकं उपयोगः क्रियते, तदा एषा तन्त्रज्ञानस्य उज्ज्वलं भविष्यं दर्शयति। == आधाराः == == बाह्यसम्पर्कतन्तुः == [[वर्गः:कृत्रिम बौद्धिकता]] 5wufjykh6wmuc7drfye9fb6hinj0jkk 499232 499231 2026-05-19T07:37:43Z Janak Bhatta 11759 added [[Category:यन्त्रशिक्षणम्]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 499232 wikitext text/x-wiki {{wikify}} जनक कृत्रिमबुद्धिः (Generative AI) इति आधुनिककाले अत्यन्तं महत्त्वपूर्णा कृत्रिमबुद्धेः शाखा अस्ति। अस्य प्रमुखः स्वभावः अस्ति – नूतनं सामग्रीं स्वयं सृजितुम्। एतद् सामग्री पाठः, चित्रम्, संगीतं, चलचित्रम्, कार्यक्रमलेखनम् अथवा वैज्ञानिकाः धारणाः अपि भवन्ति। Generative AI नामकं तन्त्रं विशालदत्तांशात् रूपाणि, शैलीं, नमूनां च अधीत्य तेषां आधारतः नूतनानि उत्पादयति। सरलैः शब्दैः उच्यते चेत् — एतत् कंप्यूटरं यथा “सृजनशीलं” भवति तथा शिक्ष्यते। अस्मिन् एकविंशतितमे शतके Generative AI इतः बहूनि परिवर्तनानि जगति उत्पादितवती। कार्यपद्धतिः, अध्ययनम्, संप्रेषणम्, अनुसन्धानम् इत्यादिषु एतस्य उपयोगः दृश्यमानः। मम नाम स्वेता, भौतिक–गणितशास्त्रयोः छात्रा स्मि। मम दृष्ट्या, Generative AI अत्यन्तं रोचकं वर्तते, यतः अस्य अधिष्ठानं गणितम्, तर्कशास्त्रम्, संगणकविज्ञानं च भवन्ति। एते सर्वे मम अध्ययनस्य मुख्याः विषयाः सन्ति। कृत्रिमबुद्धिः (Artificial Intelligence) नाम्ना विख्याता शाखा मानवानां बुद्धेः सदृशकार्याणि यन्त्रेभ्यः करवितुं प्रयतते। भाषाग्राहणम्, निर्णयग्रहणम्, समस्यापरिहारः, दत्तांशविश्लेषणम् इत्यादयः तत्र अन्तर्भवन्ति। Generative AI तु विशेषः विभागः अस्ति। एषा केवलं विश्लेषणम् न करोति, किंतु नूतनं अपि उत्पादयति। Generative AI प्रायः तन्त्रिकाजालैः (Neural Networks) निर्मीयते। एते जालानि मानवानां मस्तिष्कस्य अनुकरणं कुर्वन्ति। दत्तांशस्य बहुमात्रं लब्ध्वा एते जालानि अन्तर्गतम् संबंधजालं परिवर्तयन्ति तथा नमूनाः अधीयन्ते। यदि वृक्षाणां चित्राणि सहस्रशः दत्तानि, तर्हि तानि पत्राणि कथम् दृश्यन्ते, शाखाः कथं विस्तारिताः भवन्ति, कः आकारः सर्वाधिकः सामान्यः इति सर्वं अधीयते। ततः जालं नूतनं वृक्षचित्रम् अपि उत्पादयितुं शक्नोति। अत्र गणितस्य विशेषं स्थानं अस्ति। संभाव्यतासिद्धान्तः, कलनम्, रेखीयबीजगणितम्, अनुकूलनप्रक्रिया च अत्र उपयुज्यन्ते। प्रशिक्षणकाले, त्रुटेः न्यूनतां कर्तुं परिमाणानि परिवर्तनं कुर्वन् मॉडल् उत्तमं भवति। इदं भौतिकविद्यायाम् अपि दृश्यमानं — यथा ऊर्जा न्यूनतां कर्तुं समीकरणानि सोधयामः, तथा AI अपि न्यूनां त्रुटिं प्राप्नोति। Generative AI बहुषु स्थापत्येषु निर्मीयते। जनरेटिव् अड्वर्सरियल् नेटवर्क् (GAN) नाम प्रसिद्धं स्थापत्यं अस्ति। इसमें जनरेटर्–निवेदकयोः (Generator–Discriminator) द्वयोः स्पर्धा भवति। जनरेटरः नूतनं चित्रं उत्पादयति, निवेदकः तु तत् सत्यं किम् कृत्रिमम् इति परीक्षते। स्पर्धायां उभौ सुधारं प्राप्नुतः। Transformers इति अन्यं प्रसिद्धम् मॉडल् अस्ति, यत् भाषासम्बद्धकार्येषु प्रवृत्तम्। एते मॉडल्स् शब्दानां परस्परसम्बन्धं, वाक्यगठनम्, प्रसङ्गम् इत्यादि जानन्ति। अतः एते निबन्धान्, उत्तराणि, सारांशान्, काव्यानि अपि रचयितुं शक्नुवन्ति। Generative AI इत्यस्य उपयोगः बहुषु क्षेत्रेषु दृश्यते। शिक्षायां विद्यार्थीभ्यः एषा सरलव्याख्यानानि, प्रश्ननिर्माणम्, सारांशः, अभ्यासप्रश्नाः च दातुं शक्नोति। भौतिक–गणितविषये तु रेखाचित्राणि, संख्यानकप्रश्नाः, क्रमशः समाधानम् इत्यादिकं अपि उत्पद्यते। कला–क्षेत्रे कलाकाराः कल्पनां विस्तारितुं AI उपकरणानि उपयोगयन्ति। संगीतं, चित्रं, कथा, डिज़ाइन् इत्यादीनि एतयाः साहाय्येन नवशैलीया निर्मीयन्ते। विज्ञानविषये Generative AI अणुसंरचनानि, नूतनद्रव्यरचनाः, रासायनिकप्रतिक्रियाः, औषधनियोजनम् इत्यादिषु विशालं योगदानं ददाति। ये प्रक्रियाः प्रयोगशालायां दीर्घकालं याचन्ते, ताः AI मॉडलैः शीघ्रं साध्यन्ते। व्यवसायक्षेत्रे अपि संस्थाः विज्ञापनम्, लेखनम्, सञ्चारम्, स्वयंचलनम् इत्यादौ Generative AI उपयोगन्ते। समयः रक्ष्यते, कर्मभारः न्यूनीभवति। यद्यपि Generative AI लाभकारी, तथापि किञ्चित् चिन्ता अपि अस्ति। कदाचित् AI मिथ्याज्ञानं उत्पादयति, यत् “hallucination” इति कथ्यते। एतस्य नियन्त्रणं आवश्यकम्। अन्यत्, दुरुपयोगस्य भयं अस्ति — कृत्रिमचित्रं, कृत्रिमस्वरः, कृत्रिमदृश्यः इत्यादीनि जनानां गोपनीयतां बाधन्ति। अतः नैतिकनियमाः अनिवार्याः। रोजगारक्षेत्रे अपि जनाः चिन्तयन्ति यत् AI कर्माणि हरिष्यति। किन्तु अधिकांशविशेषज्ञाः मन्यन्ते यत् AI कर्मस्वभावं परिवर्तयिष्यति, न तु कर्माणी नाशयिष्यति। यन्त्राणि पुनरावृत्तिकर्माणि करिष्यन्ति, मनुष्याः सृजनशीलता–निर्णयन–मानवसम्बन्धेषु प्रवृत्ताः भविष्यन्ति। Generative AI भविष्ये अत्यधिकं शक्तिशालिनी भविष्यति। अधिकसत्यम्, अधिकनियन्त्रितम्, अधिकसुरक्षितम् च भविष्यति। वैज्ञानिकानां कृते एतत् नूतनाः आविष्कारान् दातुं शक्नोति। वैश्विकसमस्याः — ऊर्जासंकटम्, रोगाः, जलवायुपरिवर्तनम् — एतेषां समाधानम् अपि सम्भवति। समाहाररूपेण Generative AI मनुष्यजीवनं परिवर्तयितुं सामर्थ्यवान् अस्ति। एषा नूतनं सामग्रीं निर्माति, शिक्षायां साहाय्यं करोति, अनुसन्धानं शीघ्रं करोति। मम नामा स्वेता, भौतिक–गणितयोः छात्रा, अस्य प्रयोगं अत्यन्तं रोचकं मन्ये। यदा जिम्मेदारीपूर्वकं उपयोगः क्रियते, तदा एषा तन्त्रज्ञानस्य उज्ज्वलं भविष्यं दर्शयति। == आधाराः == == बाह्यसम्पर्कतन्तुः == [[वर्गः:कृत्रिम बौद्धिकता]] [[वर्गः:यन्त्रशिक्षणम्]] gbfas3fcwqfjvu2frhn8b3ztn581ggw 0 92253 499228 2026-05-18T20:31:23Z Ahari123 45888 Ahari123 इत्यनेन शीर्षकं परिवर्त्य [[हिमंत बिस्वा शर्मा]] पृष्ठं [[हिमन्त बिस्वा शर्मा]] प्रति स्थानान्तरितम्: हिमन्त बिश्व शर्मा 499228 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्दिष्टम् [[हिमन्त बिस्वा शर्मा]] k6r073ah9dzdhhh9nhlfkpu0go8f36h 0 92254 499230 2026-05-18T20:32:23Z Ahari123 45888 Ahari123 इत्यनेन शीर्षकं परिवर्त्य [[हिमन्त बिस्वा शर्मा]] पृष्ठं [[हिमन्त बिश्व शर्मा]] प्रति स्थानान्तरितम् 499230 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्दिष्टम् [[हिमन्त बिश्व शर्मा]] qp76dcuqwjtzw6jzfj0skyftjfn0el8 14 92255 499233 2026-05-19T07:38:01Z Janak Bhatta 11759 यन्त्रशिक्षणम् 499233 wikitext text/x-wiki यन्त्रशिक्षणम् roz0srndg09lp3f9l3g29onvampgwlq