तिब्बतीलिपिः

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="sa">
  <siteinfo>
    <sitename>विकिपीडिया</sitename>
    <dbname>sawiki</dbname>
    <base>https://sa.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A5%8D</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">माध्यमम्</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">विशेषः</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">सम्भाषणम्</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">सदस्यः</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">सदस्यसम्भाषणम्</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">विकिपीडिया</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">विकिपीडियासम्भाषणम्</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">सञ्चिका</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">सञ्चिकासम्भाषणम्</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">मीडियाविकि</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">मीडियाविकिसम्भाषणम्</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">फलकम्</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">फलकसम्भाषणम्</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">साहाय्यम्</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">साहाय्यसम्भाषणम्</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">वर्गः</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">वर्गसम्भाषणम्</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">प्रवेशद्वारम्</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">प्रवेशद्वारसम्भाषणम्</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">पटलम्</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">पटलसम्भाषणम्</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>तिब्बतीलिपिः</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27652</id>
    <revision>
      <id>499360</id>
      <parentid>494462</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T07:37:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Symphonicallyu</username>
        <id>46260</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>499360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20496" sha1="0pvbreg0kmcybfq70tdcj5v01yzkked" xml:space="preserve">{{Infobox writing system
|name=तिब्बतीलिपिः
|type=[[अबुगिडा]]
|time=क्रैस्तवीय ६५०–वर्तमानकालः
|languages=[[तिब्बतीभाषा|तिब्बती]]&lt;br&gt;[[भुटानीभाषा|भुटानी]]&lt;br&gt;[[लादाखीभाषा|लादाखी]]&lt;br&gt;[[सिक्किमीभाषा|सिक्किमी]]&lt;br&gt;बाल्टी&lt;br&gt;[[तमाङ्गभाषा|तमाङ्ग]]&lt;br&gt;[[शेरपाभाषा|शेरपा]]&lt;br&gt;साङ्गलाभाषा&lt;br&gt;गुरुङ्गभाषा
|fam1=[[प्रोटो-सिनेटिक् वर्णाः]] 
|fam2=[[ध्वन्यात्मकवर्णाः]] 
|fam3=[[अरमाइक् लिपिः]] 
|fam4=[[ब्राह्मीलिपिः]]
 |fam5=[[गुप्तलिपिः]]
|fam6=[[सिद्धमातृकालिपिः|सिद्धम्]]
|children=[[लिम्बुलिपिः]]&lt;br /&gt;[[लेप्चालिपिः]]&lt;br /&gt;फागस्पालिपिः
|unicode=[http://www.unicode.org/charts/PDF/U0F00.pdf U+0F00&amp;ndash;U+0FFF]
|iso15924=Tibt
|sample=Tibetan Varnamala.png
|imagesize=
}}

'''तिब्बतीलिपिः''' [[अबुगिडा]] लेखनपद्धतेः एका लिपिः । [[भारतीयलिपयः|भारतीयलिपिः]] [[ब्राह्मीलिपिः|ब्राह्मीलिपितः]] अस्याः लिपेरुत्पत्तिः । मुख्यरूपेण तिब्बतीभाषया लेखनार्थम् इयं लिपिः तिब्बतीजनैः उपयुज्यते । परन्तु भुटानी-सिक्क्मी-लदाखी भाषास्वपि एषा लिपिः व्यवहृता भवति । अस्याः लिपेः मुद्रितरूपं ''युचेन्'' इति नाम्ना उच्यते ({{bo|w=dbu-can|t=དབུ་ཅན་&lt;/span&gt;|lang=yes}}; &quot;मात्रा सहित&quot;) तथा वक्रहस्तलिखितरूपस्य नाम ''उमे'' इति ({{bo|w=dbu-med|t=དབུ་མེད་|lang=yes}}; &quot;मात्रा रहित&quot;)। 

तिब्बतीयसंस्कृते वाहिका लिपिरियं तिब्बतदेशान्तरेष्वपि प्रचारिता आसीत् यथा- [[भुटान्-देशः]], [[नेपालदेशः|नेपालदेशः]], [[भारतम्|भारतदेशः]], [[पाकिस्थानम्|पाकिस्थानदेशः]] इत्यादि&lt;ref&gt;Chamberlain 2008&lt;/ref&gt;। [[लिम्बुलिपिः|लिम्बु]]-[[लेप्चालिपिः|लेप्चालिपयोः]] जननी एषा तिब्बतीलिपिः&lt;ref name=&quot;daniels&quot;&gt;Daniels, Peter T. and William Bright. ''The World’s Writing Systems''. New York: Oxford University Press, 1996.&lt;/ref&gt; ।

साम्प्रतिककाले तिब्बतीलिपेः रोमन्-लिप्यन्तरीकरणं बहुधाप्रकारेण कृतमस्ति &lt;ref&gt;अधिकवचनाय अनुशीलयतु [http://www.eki.ee/wgrs/rom1_bo.pdf] [http://www.eki.ee/wgrs/rom2_dz.pdf]&lt;/ref&gt; ।   

==इतिहासः==
प्रायः क्रैस्तवीयसप्तमशताब्द्यी तिब्बतीलिपेः आविर्भावकालः । ऐतिहासिककथायं वर्णितमस्ति यत्, 'थोन्मि-सम्भोता' इति एकः राजाधिकारी लेखनशैलीं शिक्षणार्थं राज्ञैः प्रषितमासीत् (५६९-६४९)। तस्य प्रत्यागमनस्य अनन्तरं वर्णमाला तत्र रचिताऽसीत् । प्रारम्भिकस्तरे वर्णानाम् आकारः [[भारतीयलिपयः|भारतीयलिपि]]सदृशः आसीत् &lt;ref&gt;Which specific Indic script inspired the Tibetan alphabet remains controversial. Recent study suggests Tibetan script was based on an adaption from Khotan of the Indian Brahmi and Gupta scripts taught to Thonmi Sambhota in Kashmir (Berzin, Alexander. ''A Survey of Tibetan History - Reading Notes Taken by Alexander Berzin from Tsepon, W. D. Shakabpa, Tibet: A Political History. New Haven, Yale University Press, 1967: http://www.berzinarchives.com/web/en/archives/e-books/unpublished_manuscripts/survey_tibetan_history/chapter_1.html).&lt;/ref&gt;।
तिब्बतीलिपेः परिवर्तनस्य धारात्रयम् वर्तन्ते । तेषु प्रमुखधारा बौद्धपुस्तकानां सङ्कलनमासीत् (नवमशताब्द्यायाः प्रथमभागः) । लिपेः स्तरपरिवर्तनं नासीत् तदा किन्तु कथ्यभाषायां परिवर्तितासीत् । यथा संयुक्तोच्चारणस्य लोपः ।

==विवरणम्==
तिब्बतीलिपेः वर्णमालायां त्रिंशतव्यञ्जनवर्णाः सन्ति &lt;ref name=&quot;daniels&quot; /&gt;।

{| cellpadding=&quot;8&quot; style=&quot;font-size: large&quot;
|-
|ཀ &lt;small&gt;क {{IPA|/ká/}}&lt;/small&gt; ||ཁ &lt;small&gt;ख {{IPA|/kʰá/}}&lt;/small&gt; ||ག &lt;small&gt;ग {{IPA|/kà, kʰà/}}&lt;/small&gt; ||ང &lt;small&gt;ङ {{IPA|/ŋà/}}&lt;/small&gt;
|-
|ཨོཾ&lt;small&gt;ॐ {{IPA|/tʃá/}}&lt;/small&gt; ||ཆ &lt;small&gt;च {{IPA|/tʃʰá/}}&lt;/small&gt; ||ཇ &lt;small&gt;ज {{IPA|/tʃà/}}&lt;/small&gt; ||ཉ &lt;small&gt;ञ {{IPA|/ɲà/}}&lt;/small&gt;
|-
|ཏ &lt;small&gt;त {{IPA|/tá/}}&lt;/small&gt; ||ཐ &lt;small&gt;थ {{IPA|/tʰá/}}&lt;/small&gt; ||ད &lt;small&gt;द {{IPA|/tà, tʰà/}}&lt;/small&gt; ||ན &lt;small&gt;न {{IPA|/nà/}}&lt;/small&gt;
|-
|པ &lt;small&gt;प {{IPA|/pá/}}&lt;/small&gt; ||ཕ &lt;small&gt;फ {{IPA|/pʰá/}}&lt;/small&gt; ||བ &lt;small&gt;ब {{IPA|/pà, pʰà/}}&lt;/small&gt; ||མ &lt;small&gt;म {{IPA|/mà/}}&lt;/small&gt;
|-
|ཙ &lt;small&gt;tsa {{IPA|/tsá/}}&lt;/small&gt; ||ཚ &lt;small&gt;tsha {{IPA|/tsʰá/}}&lt;/small&gt; ||ཛ &lt;small&gt;dza {{IPA|/tsà/}}&lt;/small&gt; ||ཝ &lt;small&gt;wa {{IPA|/wà/}}&lt;/small&gt; &lt;small&gt;(वस्तुतः वर्नमालायाः अंशः न)&lt;ref&gt;[[Old Tibetan]] had no letter w, which was instead a digraph for 'w.&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;
|-
|ཞ &lt;small&gt;zha {{IPA|/ʃà/}}&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;In the case of zh and sh the h signifies [[palatalization]].&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt; ||ཟ &lt;small&gt;za {{IPA|/sà/}}&lt;/small&gt;  ||འ &lt;small&gt;'a {{IPA|/hà/}}&lt;ref&gt;The ''h'' or [[apostrophe]] (’) usually signifies [[aspiration (phonetics)|aspiration]].&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;
|-
|ཡ &lt;small&gt;य {{IPA|/jà/}}&lt;/small&gt;  ||ར &lt;small&gt;र {{IPA|/rà/}}&lt;/small&gt; ||ལ &lt;small&gt;ल {{IPA|/là/}}&lt;/small&gt;
|-
|ཤ &lt;small&gt;श {{IPA|/ʃá/}}&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;&lt;/small&gt;||ས &lt;small&gt;स {{IPA|/sá/}}&lt;/small&gt; ||ཧ &lt;small&gt;ह {{IPA|/há/}}&lt;ref&gt;The single letter h represents a voiceless glottal fricative.&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;
|-
|ཨ &lt;small&gt;a {{IPA|/á/}}&lt;/small&gt;
|}

[[Image:Tibetan script.svg|left|small|500px|तिब्बती व्यञ्जनवर्णाः]]

[[Image:Om Mani Padme Hum.jpg|left|thumb|250px|&lt;div style=&quot;line-height:1.7em&quot;&gt;(मध्यतः) तिब्बतीयबौद्धधर्मस्य मूलमन्त्रम् ''ॐ मणि पद्मे ॐ'' ({{IAST|Oṃ Maṇi Padme Hūṃ}})

({{bo|w=oMmanipad+mehU~M|t=ༀམཎིཔདྨེཧཱུྃ|lang=yes}}) (वामतः मध्यपर्यन्तम्) ''ॐ वज्रसत्त्व ॐ'' ({{IAST|&quot;Oṃ Vajrasattva Hūm&quot;}}) ({{bo|w=oM badzrasatwa hUM |t=ༀབཛྲསཏྭཧཱུཾ|lang=yes}}),&lt;/div&gt;]]

इतर[[भारतीयलिपयः|भारतीयलिपिसदृशः]] तिब्बतीयव्यञ्जनवर्णाः स्वरयोजिताः भवन्ति । अस्याः लिपेर्वैशिष्ट्यम् यत् वर्णाः मूलरूपेण वा भिन्नथाऽपि लेखितुं शक्याः । तथा विशेषवर्णाः, उपवर्णाः सन्ति ।  

===स्वरवर्णाः===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: large; line-height:150%&quot;
|-align=center style=&quot;font-size:small&quot;
![[देवनागरी]]
!ऐ ए एस् टि 
!तीब्बती
!Dependent vowel signs
| rowspan=&quot;10&quot; width=&quot;50px&quot; |&amp;nbsp; 
! [[देवनागरी]]
!ऐ ए एस् टि 
!तीब्बती
!स्वरचिह्नानि
|-align=center
|अ||{{IAST|a}}||{{bo-textonly|ཨ}}||&amp;nbsp;||औ||{{IAST|au}}||{{bo-textonly|ཨཽ}}||{{bo-textonly|&amp;#xf7d;}}
|-align=center
||आ||{{IAST|ā}}||{{bo-textonly|ཨཱ}}||{{bo-textonly|&amp;#xf71;}}||ऋ||{{IAST|ṛ}}||{{bo-textonly|རྀ}}||{{bo-textonly|&amp;#xf76;}}
|-align=center
||इ||{{IAST|i}}||{{bo-textonly|ཨི}}||{{bo-textonly|&amp;#xf72;}}||ॠ||{{IAST|ṝ}}||{{bo-textonly|རཱྀ}}||{{bo-textonly|&amp;#xf77;}}
|-align=center
||ई||{{IAST|ī}}||{{bo-textonly|ཨཱི}}||{{bo-textonly|&amp;#xf73;}}||ऌ||{{IAST|ḷ}}||{{bo-textonly|ལྀ}}||{{bo-textonly|&amp;#xf78;}}
|-align=center
||उ||{{IAST|u}}||{{bo-textonly|ཨུ}}||{{bo-textonly|&amp;#xf74;}}||ॡ||{{IAST|ḹ}}||{{bo-textonly|ལཱྀ}}||{{bo-textonly|&amp;#xf79;}}
|-align=center
||ऊ|||{{IAST|ū}}||{{bo-textonly|ཨཱུ}}||{{bo-textonly|&amp;#xf75;}}||अं||rowspan=&quot;2&quot;|{{IAST|aṃ}}||{{bo-textonly|ཨཾ}}||{{bo-textonly|&amp;#xf7e;}}
|-align=center
||ए||{{IAST|e}}||{{bo-textonly|ཨེ}}||{{bo-textonly|&amp;#xf7a;}}||अँ||{{bo-textonly|ཨྃ}}||{{bo-textonly|&amp;#xf83;}}
|-align=center
||ऐ||{{IAST|ai}}||{{bo-textonly|ཨཻ}}||{{bo-textonly|&amp;#xf7b;}}||अः||{{IAST|aḥ}}||{{bo-textonly|ཨཿ}}||{{bo-textonly|&amp;#xf7f;}}
|-align=center
||ओ||{{IAST|o}}||{{bo-textonly|ཨོ}}||{{bo-textonly|&amp;#xf7c;}}|| colspan=&quot;4&quot; |&amp;nbsp;
|}

===व्यञ्जनवर्णाः===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:large; line-height:150%;&quot;
|-align=center style=&quot;font-size:small&quot;
! width=&quot;100px&quot; |[[देवनागरी]]
! width=&quot;100px&quot; |ऐ ए एस् टि
! width=&quot;100px&quot; |तीब्बती
| rowspan=&quot;18&quot; width=&quot;50px&quot; |&amp;nbsp; 
! width=&quot;100px&quot; |[[देवनागरी]]
! width=&quot;100px&quot; |ऐ ए एस् टि
! width=&quot;100px&quot; |तीब्बती
|-align=center
||क||{{IAST|ka}}||{{bo-textonly|ཀ}}||द||{{IAST|da}}||{{bo-textonly|ད}}
|-align=center
||ख||{{IAST|kha}}||{{bo-textonly|ཁ}}||ध||{{IAST|dha}}||{{bo-textonly|དྷ}}
|-align=center
||ग||{{IAST|ga}}||{{bo-textonly|ག}}||न||{{IAST|na}}||{{bo-textonly|ན}}
|-align=center
||घ||{{IAST|gha}}||{{bo-textonly|གྷ}}||प||{{IAST|pa}}||{{bo-textonly|པ}}
|-align=center
||ङ||{{IAST|ṅa}}||{{bo-textonly|ང}}||फ||{{IAST|pha}}||{{bo-textonly|ཕ}}
|-align=center
||च||{{IAST|ca}}||{{bo-textonly|ཙ}}||ब||{{IAST|ba}}||{{bo-textonly|བ}}
|-align=center
||छ||{{IAST|cha}}||{{bo-textonly|ཚ}}||भ||{{IAST|bha}}||{{bo-textonly|བྷ}}
|-align=center
||ज||{{IAST|ja}}||{{bo-textonly|ཛ}}||म||{{IAST|ma}}||{{bo-textonly|མ}}
|-align=center
||झ||{{IAST|jha}}||{{bo-textonly|ཛྷ}}||य||{{IAST|ya}}||{{bo-textonly|ཡ}}
|-align=center
||ञ||{{IAST|ña}}||{{bo-textonly|ཉ}}||र||{{IAST|ra}}||{{bo-textonly|ར}}
|-align=center
||ट||{{IAST|ṭa}}||{{bo-textonly|ཊ}}||ल||{{IAST|la}}||{{bo-textonly|ལ}}
|-align=center
||ठ||{{IAST|ṭha}}||{{bo-textonly|ཋ}}||व||{{IAST|va}}||{{bo-textonly|ཝ}}
|-align=center
||ड||{{IAST|ḍa}}||{{bo-textonly|ཌ}}||श||{{IAST|śa}}||{{bo-textonly|ཤ}}
|-align=center
||ढ||{{IAST|ḍha}}||{{bo-textonly|ཌྷ}}||ष||{{IAST|ṣa}}||{{bo-textonly|ཥ}}
|-align=center
||ण||{{IAST|ṇa}}||{{bo-textonly|ཎ}}||स||{{IAST|sa}}||{{bo-textonly|ས}}
|-align=center
||त||{{IAST|ta}}||{{bo-textonly|ཏ}}||ह||{{IAST|ha}}||{{bo-textonly|ཧ}}
|-align=center
||थ||{{IAST|tha}}||{{bo-textonly|ཐ}}||क्ष||{{IAST|kṣa}}||{{bo-textonly|ཀྵ}}
|}

देवनागरी वर्णमालायां मूर्धन्यवर्णाः 'ट ठ ड ण ष' ({{Unicode|ṭa}}, {{Unicode|ṭha}}, {{Unicode|ḍa}}, {{Unicode|ṇa}}, {{Unicode|ṣa}}) तिब्बतीलिप्यां तालव्यवर्णैः द्योत्यन्ते 'त थ द ध न श'{{bo-textonly|ཏ ཐ ད ན ཤ}} (ta, tha, da, na, sha)।
तालव्यवर्णानां तिब्बतीय-अनुवादस्य प्राचीननियमानुसारं 'च छ ज झ' (ca cha ja jha)  {{bo-textonly|ཙ ཚ ཛ ཛྷ}} (tsa tsha dza dzha), वर्णैः परिवर्तते । परन्तु वर्तमानकाले {{bo-textonly|ཅ ཆ ཇ ཇྷ}} (ca cha ja jha) प्रयोगोऽपि दृश्यते । 

==यूनिकोड संस्करणम्==
यूनिकोड प्रथमसंस्करणेषु लिपिषु तिब्बती लिपिः एका (१९९१), यूनिकोडसूचिः U+1000&amp;ndash;U+104F। यद्यपि १९९३ संवत्सरे सम्स्करणं १.१ परिवर्तितासीत् । तिब्बतीलिपिः पुनर्संयोजनम् १९९६ तमे सम्वत्सरे जुलै मासे अभवत् (यूनिकोड संस्करणम् २.०) ।

यूनिकोडसूच्यां तिब्बतीलिपिः U+0F00&amp;ndash;U+0FFF मध्ये अस्ति । अत्र वर्णाः, संख्याः एवं उच्चारणचिह्नानि, धार्मिकग्रन्थेषु विद्यमानाः विशेषचिह्नानि च   सन्ति । 
{{Unicode chart Tibetan}}

==लिप्यन्तरीकरणम्==
बह्वनुवादकतन्त्राणि तथा तिब्बतीलिप्यन्तीकरणतन्त्राणि वर्तमानकाले उपलभ्यन्ते । तेषु अधिकव्यवहृतम् तन्त्रमस्ति '''वैली लिप्यन्तरीकरणविधिः''' (Wylie transliteration)। 

==टिप्पणी==
{{Reflist|2}}

==उद्धरणानि==
*Asher, R. E. ed.  ''The Encyclopedia of Language and Linguistics''.  Tarrytown, NY: Pergamon Press, 1994.  10 vol.
*Beyer, Stephan V. (1993). ''The Classical Tibetan Language''. Reprinted by Delhi: Sri Satguru.
*Chamberlain, Bradford Lynn. 2008. Script Selection for Tibetan-related Languages in Multiscriptal Environments. ''International Journal of the Sociology of Language'' 192:117–132.
*Csoma de Kőrös, Alexander. (1983). ''A Grammar of the Tibetan Language''. Reprinted by Delhi: Sri Satguru.
*Csoma de Kőrös, Alexander (1980–1982). ''Sanskrit-Tibetan-English Vocabulary''. 2 vols. Reprinted by Delhi: Sri Satguru.
*Daniels, Peter T. and William Bright.  ''The World’s Writing Systems''.  New York: Oxford University Press, 1996.
*Das, Sarat Chandra: “The Sacred and Ornamental Characters of Tibet”. ''Journal of the Asiatic Society of Bengal'', vol. 57 (1888), pp.&amp;nbsp;41–48 and 9 plates.
*Das, Sarat Chandra. (1996). ''An Introduction to the Grammar of the Tibetan Language''. Reprinted by Delhi: Motilal Banarsidass.
*Jacques, Guillaume 2012. [http://www.academia.edu/2322359/A_new_transcription_system_for_Old_and_Classical_Tibetan A new transcription system for Old and Classical Tibetan], Linguistics of the Tibeto-Burman Area, 35.3:89-96. 
*Jäschke, Heinrich August. (1989). ''Tibetan Grammar''. Corrected by Sunil Gupta. Reprinted by Delhi: Sri Satguru.

==बाह्यजालस्थानानि==
* [http://sites.google.com/site/chrisfynn2/home/tibetanscriptfonts/howtowritethetibetanscript  Tibetan Calligraphy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130128174741/https://sites.google.com/site/chrisfynn2/home/tibetanscriptfonts/howtowritethetibetanscript |date=2013-01-28 }}—how to write the Tibetan script.
* [http://www.archive.org/details/LearningToWriteTibetan Learning to Write Tibetan] by Don-grub{{Clarify|date=May 2012}} ([http://www.archive.org/download/LearningToWriteTibetan/AllPdfLearningToWriteTibetan.pdf PDF] 14 MB / [http://www.archive.org/stream/LearningToWriteTibetan/AllPdfLearningToWriteTibetan.djvu DjVu] 6.11 MB)
* [http://www.unicode.org/charts/PDF/U0F00.pdf Unicode area U0F00-U0FFF, Tibetan script (162KB)]
* [http://www.thlib.org/tools/#wiki=/access/wiki/site/26a34146-33a6-48ce-001e-f16ce7908a6a/encoding%20model%20of%20the%20tibetan%20script%20in%20the%20ucs.html Encoding Model of the Tibetan Script in the UCS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201110005635/http://www.thlib.org/tools/#wiki=/access/wiki/site/26a34146-33a6-48ce-001e-f16ce7908a6a/encoding%20model%20of%20the%20tibetan%20script%20in%20the%20ucs.html |date=2020-11-10 }}
*[http://sites.google.com/site/chrisfynn2/tibetanscriptintheucs An index of documents related to the encoding of Tibetan in the Unicode / ISO 10646 standards]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://web.archive.org/web/20100217134634/http://sites.google.com/site/chrisfynn2/jomolhari Jomolhari Font]—Unicode compatible. [http://www.thdl.org/tools/fonts/tibfonts.php Download] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081011190640/http://www.thdl.org/tools/fonts/tibfonts.php |date=2008-10-11 }}
* [http://www.digitaltibetan.org/index.php/Tibetan_Fonts Overview of Tibetan Unicode fonts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201221134631/http://www.digitaltibetan.org/index.php/Tibetan_Fonts |date=2020-12-21 }}
* [http://www.tashimannox.com/index.php/tibetan-calligraphy/about-the-artist/scripts-and-conservation Tibetan scripts and conservation] by Tashi Mannox
* [http://www.nitartha.org/downloads.html#FontFiles 2 fonts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090201182655/http://www.nitartha.org/downloads.html#FontFiles |date=2009-02-01 }}—not Unicode compatible.
* [http://babel.uoregon.edu/yamada/fonts/tibetan.html 2 fonts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080924183911/http://babel.uoregon.edu/Yamada/fonts/tibetan.html |date=2008-09-24 }}: 1 Macintosh, not Unicode compatible.
* [http://www.tibetan-calligraphy.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=12&amp;Itemid=3 Origins of Tibetan Calligraphy]: History and guide to Tibetan script.
* [http://www.omniglot.com/writing/tibetan.htm Omniglot's Guide to the Tibetan writing system]
* [http://www.thlib.org/tools/#wiki=/access/wiki/site/26a34146-33a6-48ce-001e-f16ce7908a6a/home.html Tibetan Scripts, Fonts &amp; Related Issues] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201110005635/http://www.thlib.org/tools/#wiki=/access/wiki/site/26a34146-33a6-48ce-001e-f16ce7908a6a/home.html |date=2020-11-10 }}—[[THDL]] articles on Unicode font issues; free cross-platform OpenType fonts—Unicode compatible.
* [https://web.archive.org/web/20100311084009/http://sites.google.com/site/chrisfynn2/thetibetanwritingsystem Elements of the Tibetan writing system].
* [http://www.kuro5hin.org/story/2004/2/5/01839/12103 Introduction to Tibetan Orthography], at [[Kuro5hin]]
* [http://savannah.nongnu.org/projects/free-tibetan/ Free Tibetan Fonts Project]
* [http://www.ancientscripts.com/tibetan.html Ancient Scripts: Tibetan]
* [http://www.daicing.com/manchu/index.php?page=tibetan-dao-daicing-keyboard Daicing Alphabet of Tibetan Transliteration (DAO) &amp; Daicing Tibetan Keyboard] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100806235539/http://www.daicing.com/manchu/index.php?page=tibetan-dao-daicing-keyboard |date=2010-08-06 }}

{{list of writing systems}}

[[वर्गः:लिपयः]]</text>
      <sha1>0pvbreg0kmcybfq70tdcj5v01yzkked</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सदस्यः:Janak Bhatta</title>
    <ns>2</ns>
    <id>35655</id>
    <revision>
      <id>499365</id>
      <parentid>499346</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T11:12:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janak Bhatta</username>
        <id>11759</id>
      </contributor>
      <comment>/* मया निर्मिताः लेखाः */ नूतनम्‌ आलेखः</comment>
      <origin>499365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1031" sha1="522ih19ble34svpu9w27bqs6f33xlwd" xml:space="preserve">
* सर्वेभ्यः नमो नमः। मम नाम जनकराजभट्टः। मम जन्मस्थानं  [[नेपालदेशः]] [[दार्चुलामण्डलम्|दार्च]]&lt;nowiki/&gt;[[दार्चुलामण्डलम्|ुलामण्डलम्]] अस्ती। अधुना, अ&lt;nowiki/&gt;हं [[ललितपुरमण्डलम्]] निवसति। अहं [[विकिपीडिया]] सम्पादयमी।
{{समय}}

== मया निर्मिताः लेखाः ==

# [[बाडिमालिका मन्दिरम्]]
# [[उकु दरवारमण्डलम्]]
# [[अजयमेरुकोटम्]]
#[[बुढानीलकण्ठ मन्दिरम्]]
#[[उग्रतारामन्दिरम्]]
#[[अपी पर्वतः]]
#[[बंगलामुखीमन्दिरम्]]

[[वर्गः:विकिपीडियन्]]</text>
      <sha1>522ih19ble34svpu9w27bqs6f33xlwd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>बंगलामुखीमन्दिरम्</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92269</id>
    <revision>
      <id>499356</id>
      <timestamp>2026-05-27T05:46:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janak Bhatta</username>
        <id>11759</id>
      </contributor>
      <comment>नविन पृष्ठम्</comment>
      <origin>499356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5981" sha1="j0b0thmvcww1sc4q65egfe7ov8fj5kk" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir|name=बंगलामुखी मन्दिर|image=Banglamukhi Temple,Patan,Nepal.jpg|image_size=250px|alt=|caption=|pushpin_map=|latd=|longd=|latm=|lats=|latNS=|longm=|longs=|longEW=|coordinates_footnotes=|map_caption=|map_size=&lt;!-- Names --&gt;|other_names=|proper_name=बगलामुखी|devanagari=बगलामुखी मन्दिर|sanskrit_translit=|tamil=|marathi=|English=Banglamukhi Temple|malayalam=|malay=|bengali=|chinese=|pinyin=|script_name=&lt;!-- Enter name of local script used --&gt;|script=&lt;!-- Enter the template name in the local script used --&gt;
&lt;!-- Geography --&gt;|country=[[नेपाल]]|state/province=|district=[[ललितपुर जिल्ला]]|locale=|elevation_m=|elevation_footnotes=&lt;!-- Culture --&gt;|primary_deity=[[दुर्गा भगवती]]|important_festivals=&lt;!-- Architecture --&gt;|architecture=[[छाने शैली|प्यागोडा]]|architect=|number_of_temples=|number_of_monuments=|inscriptions=&lt;!-- History and governance --&gt;|date_established=&lt;!-- Refers to establishment of the original temple --&gt;|date_built=&lt;!-- Refers to building of the current temple structure/building --&gt;|creator=|temple_board=|governing_body=|website=}}'''बंगलामुखीमन्दिरम्''' [[ललितपुरमण्डलम्]] स्थिते महत्त्वपूर्णं तीर्थं मन्यते । पाटनदरबारचतुष्कात् उत्तरदिशि कतिपयेषु मिनिट्-दूरे स्थितं बाङ्गलामुखी-मन्दिरं कुम्भेश्वर-मन्दिर-सङ्कुले स्थितम् अस्ति । गुरुवासरे बाङ्गलामुखीमन्दिरं पूजां कर्तुं भक्तानां विशालः समूहः आगच्छति।

पाटनदरबारचतुष्कोणात् उत्तरदिशि कतिपयेषु मिनिट्-दूरे स्थितः बाङ्गलामुखीकुम्भेश्वरः (सरर्वेश्वर मृत्युंजयमहादेवः) मन्दिरस्य दक्षिणदिशि स्थितः अस्ति । बाङ्गलामुखी अपि तन्त्रानुसारं दशसु महाविद्यासु अन्यतमम् अस्ति । बृहस्पतिपतित्वात् बृहस्पतिमङ्गलप्राप्त्यर्थं गुरुवासरे अस्य दर्शनं भवति । गुरुवासरे विशेषतया जनसङ्ख्यायुक्तस्य बङ्गलामुखी-दर्शनेन कस्यचित् इच्छाः पूर्णाः भविष्यन्ति इति विश्वासः अस्ति । बाङ्गलामुखी देवी पीताम्बरी इत्यपि विष्णुर् इत्यर्थः । अतः माता बांगलामुखी श्री भगवान हरस के शक्ति के रूप में पूजता है। यदा सम्पूर्णं ब्रह्माण्डं नाशयितुं शक्नोति इति शक्तिशालिनी शक्तिः आगता, तस्य प्रभावं न्यूनीकर्तुं, तदा भगवान् विष्णुः मंगलवासरे चतुर्दशीतिथिदिने सौराष्ट्रदेशस्य हरिद्राख्ये सरोवरे तस्याः पूजां कुर्वन् अर्धरात्रे भगवतीं बाङ्गलामुखीं निर्मितवान् इति विश्वासः अस्ति।

बङ्गालमुखी बम्हस्त्र इति अपि प्रसिद्धा अस्ति । शत्रुनाशार्थं बाङ्गलामुखीपूजनेन शीघ्रं परिणामः भवति इति विश्वासः अस्ति । माता बाङ्गलामुखी दक्षिणदिशि उपविष्टा अस्ति। कलियुगे बाङ्गलामुखी तन्त्रानुष्ठानेन, शत्रून् पराजयेन, अकालमृत्युत्राणाय च पूज्यते इति शास्त्रेषु उल्लिखितम् अस्ति । पीतपुष्पपीतवस्त्रपीतचन्दनसुवर्णयवादिकं देवीपूजने प्रयुज्यते । यद्यपि बहुषु स्थानेषु बङ्गलामुख्याः अस्त्रं खड्गम् इति कथ्यते तथापि बङ्गलामुखी इत्यस्य वास्तविकं शस्त्रं लघु गदा एव । कुटुम्बपूजां पितृसंस्कारं च कर्तुं न शक्नुवन्ति ये जनाः बाङ्गलामुखीं पूजयन्ति । यतो हि बृहस्पतिः कुलगोत्रं शासयति इति कथ्यते, बङ्गलामुखी च बृहस्पतिनाथः इति कारणतः जनाः कुलगोत्रदोषैः पीडिताः बङ्गलामुखी शरणं गच्छन्ति ।</text>
      <sha1>j0b0thmvcww1sc4q65egfe7ov8fj5kk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>499357</id>
      <parentid>499356</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T05:53:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janak Bhatta</username>
        <id>11759</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:नेपालदेशः]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>499357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6030" sha1="pacbef1i577udplwdr0zeftnt5rzyrg" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir|name=बंगलामुखी मन्दिर|image=Banglamukhi Temple,Patan,Nepal.jpg|image_size=250px|alt=|caption=|pushpin_map=|latd=|longd=|latm=|lats=|latNS=|longm=|longs=|longEW=|coordinates_footnotes=|map_caption=|map_size=&lt;!-- Names --&gt;|other_names=|proper_name=बगलामुखी|devanagari=बगलामुखी मन्दिर|sanskrit_translit=|tamil=|marathi=|English=Banglamukhi Temple|malayalam=|malay=|bengali=|chinese=|pinyin=|script_name=&lt;!-- Enter name of local script used --&gt;|script=&lt;!-- Enter the template name in the local script used --&gt;
&lt;!-- Geography --&gt;|country=[[नेपाल]]|state/province=|district=[[ललितपुर जिल्ला]]|locale=|elevation_m=|elevation_footnotes=&lt;!-- Culture --&gt;|primary_deity=[[दुर्गा भगवती]]|important_festivals=&lt;!-- Architecture --&gt;|architecture=[[छाने शैली|प्यागोडा]]|architect=|number_of_temples=|number_of_monuments=|inscriptions=&lt;!-- History and governance --&gt;|date_established=&lt;!-- Refers to establishment of the original temple --&gt;|date_built=&lt;!-- Refers to building of the current temple structure/building --&gt;|creator=|temple_board=|governing_body=|website=}}'''बंगलामुखीमन्दिरम्''' [[ललितपुरमण्डलम्]] स्थिते महत्त्वपूर्णं तीर्थं मन्यते । पाटनदरबारचतुष्कात् उत्तरदिशि कतिपयेषु मिनिट्-दूरे स्थितं बाङ्गलामुखी-मन्दिरं कुम्भेश्वर-मन्दिर-सङ्कुले स्थितम् अस्ति । गुरुवासरे बाङ्गलामुखीमन्दिरं पूजां कर्तुं भक्तानां विशालः समूहः आगच्छति।

पाटनदरबारचतुष्कोणात् उत्तरदिशि कतिपयेषु मिनिट्-दूरे स्थितः बाङ्गलामुखीकुम्भेश्वरः (सरर्वेश्वर मृत्युंजयमहादेवः) मन्दिरस्य दक्षिणदिशि स्थितः अस्ति । बाङ्गलामुखी अपि तन्त्रानुसारं दशसु महाविद्यासु अन्यतमम् अस्ति । बृहस्पतिपतित्वात् बृहस्पतिमङ्गलप्राप्त्यर्थं गुरुवासरे अस्य दर्शनं भवति । गुरुवासरे विशेषतया जनसङ्ख्यायुक्तस्य बङ्गलामुखी-दर्शनेन कस्यचित् इच्छाः पूर्णाः भविष्यन्ति इति विश्वासः अस्ति । बाङ्गलामुखी देवी पीताम्बरी इत्यपि विष्णुर् इत्यर्थः । अतः माता बांगलामुखी श्री भगवान हरस के शक्ति के रूप में पूजता है। यदा सम्पूर्णं ब्रह्माण्डं नाशयितुं शक्नोति इति शक्तिशालिनी शक्तिः आगता, तस्य प्रभावं न्यूनीकर्तुं, तदा भगवान् विष्णुः मंगलवासरे चतुर्दशीतिथिदिने सौराष्ट्रदेशस्य हरिद्राख्ये सरोवरे तस्याः पूजां कुर्वन् अर्धरात्रे भगवतीं बाङ्गलामुखीं निर्मितवान् इति विश्वासः अस्ति।

बङ्गालमुखी बम्हस्त्र इति अपि प्रसिद्धा अस्ति । शत्रुनाशार्थं बाङ्गलामुखीपूजनेन शीघ्रं परिणामः भवति इति विश्वासः अस्ति । माता बाङ्गलामुखी दक्षिणदिशि उपविष्टा अस्ति। कलियुगे बाङ्गलामुखी तन्त्रानुष्ठानेन, शत्रून् पराजयेन, अकालमृत्युत्राणाय च पूज्यते इति शास्त्रेषु उल्लिखितम् अस्ति । पीतपुष्पपीतवस्त्रपीतचन्दनसुवर्णयवादिकं देवीपूजने प्रयुज्यते । यद्यपि बहुषु स्थानेषु बङ्गलामुख्याः अस्त्रं खड्गम् इति कथ्यते तथापि बङ्गलामुखी इत्यस्य वास्तविकं शस्त्रं लघु गदा एव । कुटुम्बपूजां पितृसंस्कारं च कर्तुं न शक्नुवन्ति ये जनाः बाङ्गलामुखीं पूजयन्ति । यतो हि बृहस्पतिः कुलगोत्रं शासयति इति कथ्यते, बङ्गलामुखी च बृहस्पतिनाथः इति कारणतः जनाः कुलगोत्रदोषैः पीडिताः बङ्गलामुखी शरणं गच्छन्ति ।

[[वर्गः:नेपालदेशः]]</text>
      <sha1>pacbef1i577udplwdr0zeftnt5rzyrg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>499358</id>
      <parentid>499357</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T05:53:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janak Bhatta</username>
        <id>11759</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:नेपालदेशस्य मन्दिराणि]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>499358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6112" sha1="a1q3n60ah95hc3oe8hy8794izh976c5" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir|name=बंगलामुखी मन्दिर|image=Banglamukhi Temple,Patan,Nepal.jpg|image_size=250px|alt=|caption=|pushpin_map=|latd=|longd=|latm=|lats=|latNS=|longm=|longs=|longEW=|coordinates_footnotes=|map_caption=|map_size=&lt;!-- Names --&gt;|other_names=|proper_name=बगलामुखी|devanagari=बगलामुखी मन्दिर|sanskrit_translit=|tamil=|marathi=|English=Banglamukhi Temple|malayalam=|malay=|bengali=|chinese=|pinyin=|script_name=&lt;!-- Enter name of local script used --&gt;|script=&lt;!-- Enter the template name in the local script used --&gt;
&lt;!-- Geography --&gt;|country=[[नेपाल]]|state/province=|district=[[ललितपुर जिल्ला]]|locale=|elevation_m=|elevation_footnotes=&lt;!-- Culture --&gt;|primary_deity=[[दुर्गा भगवती]]|important_festivals=&lt;!-- Architecture --&gt;|architecture=[[छाने शैली|प्यागोडा]]|architect=|number_of_temples=|number_of_monuments=|inscriptions=&lt;!-- History and governance --&gt;|date_established=&lt;!-- Refers to establishment of the original temple --&gt;|date_built=&lt;!-- Refers to building of the current temple structure/building --&gt;|creator=|temple_board=|governing_body=|website=}}'''बंगलामुखीमन्दिरम्''' [[ललितपुरमण्डलम्]] स्थिते महत्त्वपूर्णं तीर्थं मन्यते । पाटनदरबारचतुष्कात् उत्तरदिशि कतिपयेषु मिनिट्-दूरे स्थितं बाङ्गलामुखी-मन्दिरं कुम्भेश्वर-मन्दिर-सङ्कुले स्थितम् अस्ति । गुरुवासरे बाङ्गलामुखीमन्दिरं पूजां कर्तुं भक्तानां विशालः समूहः आगच्छति।

पाटनदरबारचतुष्कोणात् उत्तरदिशि कतिपयेषु मिनिट्-दूरे स्थितः बाङ्गलामुखीकुम्भेश्वरः (सरर्वेश्वर मृत्युंजयमहादेवः) मन्दिरस्य दक्षिणदिशि स्थितः अस्ति । बाङ्गलामुखी अपि तन्त्रानुसारं दशसु महाविद्यासु अन्यतमम् अस्ति । बृहस्पतिपतित्वात् बृहस्पतिमङ्गलप्राप्त्यर्थं गुरुवासरे अस्य दर्शनं भवति । गुरुवासरे विशेषतया जनसङ्ख्यायुक्तस्य बङ्गलामुखी-दर्शनेन कस्यचित् इच्छाः पूर्णाः भविष्यन्ति इति विश्वासः अस्ति । बाङ्गलामुखी देवी पीताम्बरी इत्यपि विष्णुर् इत्यर्थः । अतः माता बांगलामुखी श्री भगवान हरस के शक्ति के रूप में पूजता है। यदा सम्पूर्णं ब्रह्माण्डं नाशयितुं शक्नोति इति शक्तिशालिनी शक्तिः आगता, तस्य प्रभावं न्यूनीकर्तुं, तदा भगवान् विष्णुः मंगलवासरे चतुर्दशीतिथिदिने सौराष्ट्रदेशस्य हरिद्राख्ये सरोवरे तस्याः पूजां कुर्वन् अर्धरात्रे भगवतीं बाङ्गलामुखीं निर्मितवान् इति विश्वासः अस्ति।

बङ्गालमुखी बम्हस्त्र इति अपि प्रसिद्धा अस्ति । शत्रुनाशार्थं बाङ्गलामुखीपूजनेन शीघ्रं परिणामः भवति इति विश्वासः अस्ति । माता बाङ्गलामुखी दक्षिणदिशि उपविष्टा अस्ति। कलियुगे बाङ्गलामुखी तन्त्रानुष्ठानेन, शत्रून् पराजयेन, अकालमृत्युत्राणाय च पूज्यते इति शास्त्रेषु उल्लिखितम् अस्ति । पीतपुष्पपीतवस्त्रपीतचन्दनसुवर्णयवादिकं देवीपूजने प्रयुज्यते । यद्यपि बहुषु स्थानेषु बङ्गलामुख्याः अस्त्रं खड्गम् इति कथ्यते तथापि बङ्गलामुखी इत्यस्य वास्तविकं शस्त्रं लघु गदा एव । कुटुम्बपूजां पितृसंस्कारं च कर्तुं न शक्नुवन्ति ये जनाः बाङ्गलामुखीं पूजयन्ति । यतो हि बृहस्पतिः कुलगोत्रं शासयति इति कथ्यते, बङ्गलामुखी च बृहस्पतिनाथः इति कारणतः जनाः कुलगोत्रदोषैः पीडिताः बङ्गलामुखी शरणं गच्छन्ति ।

[[वर्गः:नेपालदेशः]]
[[वर्गः:नेपालदेशस्य मन्दिराणि]]</text>
      <sha1>a1q3n60ah95hc3oe8hy8794izh976c5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>499359</id>
      <parentid>499358</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T07:34:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janak Bhatta</username>
        <id>11759</id>
      </contributor>
      <comment>बिस्तारितम्</comment>
      <origin>499359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6343" sha1="7xra79r459di63j02ftk3ka8h88ip8b" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir|name=बंगलामुखी मन्दिर|image=Banglamukhi Temple,Patan,Nepal.jpg|image_size=250px|alt=|caption=|pushpin_map=|latd=|longd=|latm=|lats=|latNS=|longm=|longs=|longEW=|coordinates_footnotes=|map_caption=|map_size=&lt;!-- Names --&gt;|other_names=|proper_name=बगलामुखी|devanagari=बगलामुखी मन्दिर|sanskrit_translit=|tamil=|marathi=|English=Banglamukhi Temple|malayalam=|malay=|bengali=|chinese=|pinyin=|script_name=&lt;!-- Enter name of local script used --&gt;|script=&lt;!-- Enter the template name in the local script used --&gt;
&lt;!-- Geography --&gt;|country=[[नेपाल]]|state/province=|district=[[ललितपुर जिल्ला]]|locale=|elevation_m=|elevation_footnotes=&lt;!-- Culture --&gt;|primary_deity=[[दुर्गा भगवती]]|important_festivals=&lt;!-- Architecture --&gt;|architecture=[[छाने शैली|प्यागोडा]]|architect=|number_of_temples=|number_of_monuments=|inscriptions=&lt;!-- History and governance --&gt;|date_established=&lt;!-- Refers to establishment of the original temple --&gt;|date_built=&lt;!-- Refers to building of the current temple structure/building --&gt;|creator=|temple_board=|governing_body=|website=}}'''बंगलामुखीमन्दिरम्''' [[ललितपुरमण्डलम्]] स्थिते महत्त्वपूर्णं तीर्थं मन्यते । पाटनदरबारचतुष्कात् उत्तरदिशि कतिपयेषु मिनिट्-दूरे स्थितं बाङ्गलामुखी-मन्दिरं कुम्भेश्वर-मन्दिर-सङ्कुले स्थितम् अस्ति । गुरुवासरे बाङ्गलामुखीमन्दिरं पूजां कर्तुं भक्तानां विशालः समूहः आगच्छति।

पाटनदरबारचतुष्कोणात् उत्तरदिशि कतिपयेषु मिनिट्-दूरे स्थितः बाङ्गलामुखीकुम्भेश्वरः (सरर्वेश्वर मृत्युंजयमहादेवः) मन्दिरस्य दक्षिणदिशि स्थितः अस्ति । बाङ्गलामुखी अपि तन्त्रानुसारं दशसु महाविद्यासु अन्यतमम् अस्ति । बृहस्पतिपतित्वात् बृहस्पतिमङ्गलप्राप्त्यर्थं गुरुवासरे अस्य दर्शनं भवति । गुरुवासरे विशेषतया जनसङ्ख्यायुक्तस्य बङ्गलामुखी-दर्शनेन कस्यचित् इच्छाः पूर्णाः भविष्यन्ति इति विश्वासः अस्ति । बाङ्गलामुखी देवी पीताम्बरी इत्यपि विष्णुर् इत्यर्थः । अतः माता बांगलामुखी श्री भगवान हरस के शक्ति के रूप में पूजता है। यदा सम्पूर्णं ब्रह्माण्डं नाशयितुं शक्नोति इति शक्तिशालिनी शक्तिः आगता, तस्य प्रभावं न्यूनीकर्तुं, तदा भगवान् विष्णुः मंगलवासरे चतुर्दशीतिथिदिने सौराष्ट्रदेशस्य हरिद्राख्ये सरोवरे तस्याः पूजां कुर्वन् अर्धरात्रे भगवतीं बाङ्गलामुखीं निर्मितवान् इति विश्वासः अस्ति।

बङ्गालमुखी बम्हस्त्र इति अपि प्रसिद्धा अस्ति । शत्रुनाशार्थं बाङ्गलामुखीपूजनेन शीघ्रं परिणामः भवति इति विश्वासः अस्ति । माता बाङ्गलामुखी दक्षिणदिशि उपविष्टा अस्ति। कलियुगे बाङ्गलामुखी तन्त्रानुष्ठानेन, शत्रून् पराजयेन, अकालमृत्युत्राणाय च पूज्यते इति शास्त्रेषु उल्लिखितम् अस्ति । पीतपुष्पपीतवस्त्रपीतचन्दनसुवर्णयवादिकं देवीपूजने प्रयुज्यते । यद्यपि बहुषु स्थानेषु बङ्गलामुख्याः अस्त्रं खड्गम् इति कथ्यते तथापि बङ्गलामुखी इत्यस्य वास्तविकं शस्त्रं लघु गदा एव । कुटुम्बपूजां पितृसंस्कारं च कर्तुं न शक्नुवन्ति ये जनाः बाङ्गलामुखीं पूजयन्ति । यतो हि बृहस्पतिः कुलगोत्रं शासयति इति कथ्यते, बङ्गलामुखी च बृहस्पतिनाथः इति कारणतः जनाः कुलगोत्रदोषैः पीडिताः बङ्गलामुखी शरणं गच्छन्ति ।

== टिप्पणी: ==

== बाह्यानुबंधाः ==

* [https://lalitpurmun.gov.np/node/47&amp;#x20;ऐतिहासिक&amp;#x20;तथा&amp;#x20;विश्व&amp;#x20;सम्पदास्थल&amp;#x5D;&amp;#x5D;]

[[वर्गः:नेपालदेशः]]
[[वर्गः:नेपालदेशस्य मन्दिराणि]]</text>
      <sha1>7xra79r459di63j02ftk3ka8h88ip8b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>499361</id>
      <parentid>499359</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T07:42:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janak Bhatta</username>
        <id>11759</id>
      </contributor>
      <comment>/* बाह्यानुबंधाः */ तस्बिरः योजिताम्</comment>
      <origin>499361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9413" sha1="hpjpmjs3ep71cxksujtufktt72322hy" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir|name=बंगलामुखी मन्दिर|image=Banglamukhi Temple,Patan,Nepal.jpg|image_size=250px|alt=|caption=|pushpin_map=|latd=|longd=|latm=|lats=|latNS=|longm=|longs=|longEW=|coordinates_footnotes=|map_caption=|map_size=&lt;!-- Names --&gt;|other_names=|proper_name=बगलामुखी|devanagari=बगलामुखी मन्दिर|sanskrit_translit=|tamil=|marathi=|English=Banglamukhi Temple|malayalam=|malay=|bengali=|chinese=|pinyin=|script_name=&lt;!-- Enter name of local script used --&gt;|script=&lt;!-- Enter the template name in the local script used --&gt;
&lt;!-- Geography --&gt;|country=[[नेपाल]]|state/province=|district=[[ललितपुर जिल्ला]]|locale=|elevation_m=|elevation_footnotes=&lt;!-- Culture --&gt;|primary_deity=[[दुर्गा भगवती]]|important_festivals=&lt;!-- Architecture --&gt;|architecture=[[छाने शैली|प्यागोडा]]|architect=|number_of_temples=|number_of_monuments=|inscriptions=&lt;!-- History and governance --&gt;|date_established=&lt;!-- Refers to establishment of the original temple --&gt;|date_built=&lt;!-- Refers to building of the current temple structure/building --&gt;|creator=|temple_board=|governing_body=|website=}}'''बंगलामुखीमन्दिरम्''' [[ललितपुरमण्डलम्]] स्थिते महत्त्वपूर्णं तीर्थं मन्यते । पाटनदरबारचतुष्कात् उत्तरदिशि कतिपयेषु मिनिट्-दूरे स्थितं बाङ्गलामुखी-मन्दिरं कुम्भेश्वर-मन्दिर-सङ्कुले स्थितम् अस्ति । गुरुवासरे बाङ्गलामुखीमन्दिरं पूजां कर्तुं भक्तानां विशालः समूहः आगच्छति।

पाटनदरबारचतुष्कोणात् उत्तरदिशि कतिपयेषु मिनिट्-दूरे स्थितः बाङ्गलामुखीकुम्भेश्वरः (सरर्वेश्वर मृत्युंजयमहादेवः) मन्दिरस्य दक्षिणदिशि स्थितः अस्ति । बाङ्गलामुखी अपि तन्त्रानुसारं दशसु महाविद्यासु अन्यतमम् अस्ति । बृहस्पतिपतित्वात् बृहस्पतिमङ्गलप्राप्त्यर्थं गुरुवासरे अस्य दर्शनं भवति । गुरुवासरे विशेषतया जनसङ्ख्यायुक्तस्य बङ्गलामुखी-दर्शनेन कस्यचित् इच्छाः पूर्णाः भविष्यन्ति इति विश्वासः अस्ति । बाङ्गलामुखी देवी पीताम्बरी इत्यपि विष्णुर् इत्यर्थः । अतः माता बांगलामुखी श्री भगवान हरस के शक्ति के रूप में पूजता है। यदा सम्पूर्णं ब्रह्माण्डं नाशयितुं शक्नोति इति शक्तिशालिनी शक्तिः आगता, तस्य प्रभावं न्यूनीकर्तुं, तदा भगवान् विष्णुः मंगलवासरे चतुर्दशीतिथिदिने सौराष्ट्रदेशस्य हरिद्राख्ये सरोवरे तस्याः पूजां कुर्वन् अर्धरात्रे भगवतीं बाङ्गलामुखीं निर्मितवान् इति विश्वासः अस्ति।

बङ्गालमुखी बम्हस्त्र इति अपि प्रसिद्धा अस्ति । शत्रुनाशार्थं बाङ्गलामुखीपूजनेन शीघ्रं परिणामः भवति इति विश्वासः अस्ति । माता बाङ्गलामुखी दक्षिणदिशि उपविष्टा अस्ति। कलियुगे बाङ्गलामुखी तन्त्रानुष्ठानेन, शत्रून् पराजयेन, अकालमृत्युत्राणाय च पूज्यते इति शास्त्रेषु उल्लिखितम् अस्ति । पीतपुष्पपीतवस्त्रपीतचन्दनसुवर्णयवादिकं देवीपूजने प्रयुज्यते । यद्यपि बहुषु स्थानेषु बङ्गलामुख्याः अस्त्रं खड्गम् इति कथ्यते तथापि बङ्गलामुखी इत्यस्य वास्तविकं शस्त्रं लघु गदा एव । कुटुम्बपूजां पितृसंस्कारं च कर्तुं न शक्नुवन्ति ये जनाः बाङ्गलामुखीं पूजयन्ति । यतो हि बृहस्पतिः कुलगोत्रं शासयति इति कथ्यते, बङ्गलामुखी च बृहस्पतिनाथः इति कारणतः जनाः कुलगोत्रदोषैः पीडिताः बङ्गलामुखी शरणं गच्छन्ति ।

== इतिहासः ==
बगलामुखीदेव्याः उपासना तान्त्रिकपरम्परायां विशेषरूपेण प्रसिद्धा अस्ति। नेपालदेशे अपि प्राचीनकालात् शक्तोपासना प्रचलिता आसीत्। तस्याः परम्परायाः अन्तर्गतं एतत् मन्दिरं निर्मितम् इति कथ्यते। मन्दिरस्य प्राचीनरूपं कालान्तरेण पुनर्निर्माणेन तथा जीर्णोद्धारेण परिवर्तितम् अस्ति।

== धार्मिकमहत्त्वम् ==
बगलामुखीदेवी शत्रुनाशिनी, वाग्सिद्धिदायिनी तथा शक्तिस्वरूपिणी इति श्रद्धया पूज्यते। भक्तजनाः विजयप्राप्त्यर्थं, शान्त्यर्थं तथा संकटमोचनार्थं देवीपूजनं कुर्वन्ति। विशेषतः नवरात्रेः समये अत्र विशालः भक्तसमागमः भवति।

== वास्तुशैली ==
मन्दिरस्य वास्तुशैली पारम्परिकनेपालीशैलीया निर्मिता अस्ति। मन्दिरे सुवर्णवर्णीयाः तथा रक्तवर्णीयाः अलङ्काराः दृश्यन्ते। गर्भगृहे देवी बगलामुख्याः मूर्तिः प्रतिष्ठापिता अस्ति।

== उत्सवाः ==
नवरात्रिपर्व, दशैँपर्व तथा अन्येषु शक्तिपर्वसु अत्र विशेषपूजाः, होमाः तथा धार्मिककार्यक्रमाः आयोज्यन्ते। अस्मिन् अवसरि हजारशः भक्ताः मन्दिरं दर्शनार्थम् आगच्छन्ति। अस्मिन् मन्दिरे प्रतिगुरुवासरे विशेषपूजा भवति ।

== चित्रम् ==
&lt;gallery&gt;
सञ्चिका:Banglamukhi Temple,Patan,Nepal.jpg|बंगलामुखीमन्दिरम्
सञ्चिका:Inside Banglamukhi Temple, Banglamukhi Mata,.jpg|देवी प्रतिमाः
सञ्चिका:Bangalamukhi Temple Patan-IMG 5098.jpg|बंगलामुखीमन्दिरम्
सञ्चिका:Bangalamukhi Temple Patan-IMG 5145.jpg|मन्दिर परिसरः
&lt;/gallery&gt;

== टिप्पणी: ==

== बाह्यानुबंधाः ==

* [https://lalitpurmun.gov.np/node/47&amp;#x20;ऐतिहासिक&amp;#x20;तथा&amp;#x20;विश्व&amp;#x20;सम्पदास्थल&amp;#x5D;&amp;#x5D;]

[[वर्गः:नेपालदेशः]]
[[वर्गः:नेपालदेशस्य मन्दिराणि]]</text>
      <sha1>hpjpmjs3ep71cxksujtufktt72322hy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>499362</id>
      <parentid>499361</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T07:47:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janak Bhatta</username>
        <id>11759</id>
      </contributor>
      <comment>Citation+</comment>
      <origin>499362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9648" sha1="l1htzbwazxjdz8dx3s0kr9ufl0v9s7t" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir|name=बंगलामुखी मन्दिर|image=Banglamukhi Temple,Patan,Nepal.jpg|image_size=250px|alt=|caption=|pushpin_map=|latd=|longd=|latm=|lats=|latNS=|longm=|longs=|longEW=|coordinates_footnotes=|map_caption=|map_size=&lt;!-- Names --&gt;|other_names=|proper_name=बगलामुखी|devanagari=बगलामुखी मन्दिर|sanskrit_translit=|tamil=|marathi=|English=Banglamukhi Temple|malayalam=|malay=|bengali=|chinese=|pinyin=|script_name=&lt;!-- Enter name of local script used --&gt;|script=&lt;!-- Enter the template name in the local script used --&gt;
&lt;!-- Geography --&gt;|country=[[नेपाल]]|state/province=|district=[[ललितपुर जिल्ला]]|locale=|elevation_m=|elevation_footnotes=&lt;!-- Culture --&gt;|primary_deity=[[दुर्गा भगवती]]|important_festivals=&lt;!-- Architecture --&gt;|architecture=[[छाने शैली|प्यागोडा]]|architect=|number_of_temples=|number_of_monuments=|inscriptions=&lt;!-- History and governance --&gt;|date_established=&lt;!-- Refers to establishment of the original temple --&gt;|date_built=&lt;!-- Refers to building of the current temple structure/building --&gt;|creator=|temple_board=|governing_body=|website=}}'''बंगलामुखीमन्दिरम्''' [[ललितपुरमण्डलम्]] स्थिते महत्त्वपूर्णं तीर्थं मन्यते । पाटनदरबारचतुष्कात् उत्तरदिशि कतिपयेषु मिनिट्-दूरे स्थितं बाङ्गलामुखी-मन्दिरं कुम्भेश्वर-मन्दिर-सङ्कुले स्थितम् अस्ति । गुरुवासरे बाङ्गलामुखीमन्दिरं पूजां कर्तुं भक्तानां विशालः समूहः आगच्छति।

पाटनदरबारचतुष्कोणात् उत्तरदिशि कतिपयेषु मिनिट्-दूरे स्थितः बाङ्गलामुखीकुम्भेश्वरः (सरर्वेश्वर मृत्युंजयमहादेवः) मन्दिरस्य दक्षिणदिशि स्थितः अस्ति । बाङ्गलामुखी अपि तन्त्रानुसारं दशसु महाविद्यासु अन्यतमम् अस्ति । बृहस्पतिपतित्वात् बृहस्पतिमङ्गलप्राप्त्यर्थं गुरुवासरे अस्य दर्शनं भवति । गुरुवासरे विशेषतया जनसङ्ख्यायुक्तस्य बङ्गलामुखी-दर्शनेन कस्यचित् इच्छाः पूर्णाः भविष्यन्ति इति विश्वासः अस्ति । बाङ्गलामुखी देवी पीताम्बरी इत्यपि विष्णुर् इत्यर्थः । अतः माता बांगलामुखी श्री भगवान हरस के शक्ति के रूप में पूजता है। यदा सम्पूर्णं ब्रह्माण्डं नाशयितुं शक्नोति इति शक्तिशालिनी शक्तिः आगता, तस्य प्रभावं न्यूनीकर्तुं, तदा भगवान् विष्णुः मंगलवासरे चतुर्दशीतिथिदिने सौराष्ट्रदेशस्य हरिद्राख्ये सरोवरे तस्याः पूजां कुर्वन् अर्धरात्रे भगवतीं बाङ्गलामुखीं निर्मितवान् इति विश्वासः अस्ति।

बङ्गालमुखी बम्हस्त्र इति अपि प्रसिद्धा अस्ति । शत्रुनाशार्थं बाङ्गलामुखीपूजनेन शीघ्रं परिणामः भवति इति विश्वासः अस्ति । माता बाङ्गलामुखी दक्षिणदिशि उपविष्टा अस्ति। कलियुगे बाङ्गलामुखी तन्त्रानुष्ठानेन, शत्रून् पराजयेन, अकालमृत्युत्राणाय च पूज्यते इति शास्त्रेषु उल्लिखितम् अस्ति । पीतपुष्पपीतवस्त्रपीतचन्दनसुवर्णयवादिकं देवीपूजने प्रयुज्यते । यद्यपि बहुषु स्थानेषु बङ्गलामुख्याः अस्त्रं खड्गम् इति कथ्यते तथापि बङ्गलामुखी इत्यस्य वास्तविकं शस्त्रं लघु गदा एव । कुटुम्बपूजां पितृसंस्कारं च कर्तुं न शक्नुवन्ति ये जनाः बाङ्गलामुखीं पूजयन्ति । यतो हि बृहस्पतिः कुलगोत्रं शासयति इति कथ्यते, बङ्गलामुखी च बृहस्पतिनाथः इति कारणतः जनाः कुलगोत्रदोषैः पीडिताः बङ्गलामुखी शरणं गच्छन्ति ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nepal-indiatourism.com/baglamukhi-shakti-peeth-lalitpur-metropolitan-city|title=नेपाल-भारतयोः धार्मिक-आध्यात्मिक-परिपथाः।}}&lt;/ref&gt;

== इतिहासः ==
बगलामुखीदेव्याः उपासना तान्त्रिकपरम्परायां विशेषरूपेण प्रसिद्धा अस्ति। नेपालदेशे अपि प्राचीनकालात् शक्तोपासना प्रचलिता आसीत्। तस्याः परम्परायाः अन्तर्गतं एतत् मन्दिरं निर्मितम् इति कथ्यते। मन्दिरस्य प्राचीनरूपं कालान्तरेण पुनर्निर्माणेन तथा जीर्णोद्धारेण परिवर्तितम् अस्ति।

== धार्मिकमहत्त्वम् ==
बगलामुखीदेवी शत्रुनाशिनी, वाग्सिद्धिदायिनी तथा शक्तिस्वरूपिणी इति श्रद्धया पूज्यते। भक्तजनाः विजयप्राप्त्यर्थं, शान्त्यर्थं तथा संकटमोचनार्थं देवीपूजनं कुर्वन्ति। विशेषतः नवरात्रेः समये अत्र विशालः भक्तसमागमः भवति।

== वास्तुशैली ==
मन्दिरस्य वास्तुशैली पारम्परिकनेपालीशैलीया निर्मिता अस्ति। मन्दिरे सुवर्णवर्णीयाः तथा रक्तवर्णीयाः अलङ्काराः दृश्यन्ते। गर्भगृहे देवी बगलामुख्याः मूर्तिः प्रतिष्ठापिता अस्ति।

== उत्सवाः ==
नवरात्रिपर्व, दशैँपर्व तथा अन्येषु शक्तिपर्वसु अत्र विशेषपूजाः, होमाः तथा धार्मिककार्यक्रमाः आयोज्यन्ते। अस्मिन् अवसरि हजारशः भक्ताः मन्दिरं दर्शनार्थम् आगच्छन्ति। अस्मिन् मन्दिरे प्रतिगुरुवासरे विशेषपूजा भवति ।

== चित्रम् ==
&lt;gallery&gt;
सञ्चिका:Banglamukhi Temple,Patan,Nepal.jpg|बंगलामुखीमन्दिरम्
सञ्चिका:Inside Banglamukhi Temple, Banglamukhi Mata,.jpg|देवी प्रतिमाः
सञ्चिका:Bangalamukhi Temple Patan-IMG 5098.jpg|बंगलामुखीमन्दिरम्
सञ्चिका:Bangalamukhi Temple Patan-IMG 5145.jpg|मन्दिर परिसरः
&lt;/gallery&gt;

== टिप्पणी: ==

== बाह्यानुबंधाः ==

* [https://lalitpurmun.gov.np/node/47&amp;#x20;ऐतिहासिक&amp;#x20;तथा&amp;#x20;विश्व&amp;#x20;सम्पदास्थल&amp;#x5D;&amp;#x5D;]

[[वर्गः:नेपालदेशः]]
[[वर्गः:नेपालदेशस्य मन्दिराणि]]</text>
      <sha1>l1htzbwazxjdz8dx3s0kr9ufl0v9s7t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>499363</id>
      <parentid>499362</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T07:49:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janak Bhatta</username>
        <id>11759</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* टिप्पणी: */ +</comment>
      <origin>499363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9746" sha1="jai8k7rija5dckm37uizmrk8mbhfztr" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir|name=बंगलामुखी मन्दिर|image=Banglamukhi Temple,Patan,Nepal.jpg|image_size=250px|alt=|caption=|pushpin_map=|latd=|longd=|latm=|lats=|latNS=|longm=|longs=|longEW=|coordinates_footnotes=|map_caption=|map_size=&lt;!-- Names --&gt;|other_names=|proper_name=बगलामुखी|devanagari=बगलामुखी मन्दिर|sanskrit_translit=|tamil=|marathi=|English=Banglamukhi Temple|malayalam=|malay=|bengali=|chinese=|pinyin=|script_name=&lt;!-- Enter name of local script used --&gt;|script=&lt;!-- Enter the template name in the local script used --&gt;
&lt;!-- Geography --&gt;|country=[[नेपाल]]|state/province=|district=[[ललितपुर जिल्ला]]|locale=|elevation_m=|elevation_footnotes=&lt;!-- Culture --&gt;|primary_deity=[[दुर्गा भगवती]]|important_festivals=&lt;!-- Architecture --&gt;|architecture=[[छाने शैली|प्यागोडा]]|architect=|number_of_temples=|number_of_monuments=|inscriptions=&lt;!-- History and governance --&gt;|date_established=&lt;!-- Refers to establishment of the original temple --&gt;|date_built=&lt;!-- Refers to building of the current temple structure/building --&gt;|creator=|temple_board=|governing_body=|website=}}'''बंगलामुखीमन्दिरम्''' [[ललितपुरमण्डलम्]] स्थिते महत्त्वपूर्णं तीर्थं मन्यते । पाटनदरबारचतुष्कात् उत्तरदिशि कतिपयेषु मिनिट्-दूरे स्थितं बाङ्गलामुखी-मन्दिरं कुम्भेश्वर-मन्दिर-सङ्कुले स्थितम् अस्ति । गुरुवासरे बाङ्गलामुखीमन्दिरं पूजां कर्तुं भक्तानां विशालः समूहः आगच्छति।

पाटनदरबारचतुष्कोणात् उत्तरदिशि कतिपयेषु मिनिट्-दूरे स्थितः बाङ्गलामुखीकुम्भेश्वरः (सरर्वेश्वर मृत्युंजयमहादेवः) मन्दिरस्य दक्षिणदिशि स्थितः अस्ति । बाङ्गलामुखी अपि तन्त्रानुसारं दशसु महाविद्यासु अन्यतमम् अस्ति । बृहस्पतिपतित्वात् बृहस्पतिमङ्गलप्राप्त्यर्थं गुरुवासरे अस्य दर्शनं भवति । गुरुवासरे विशेषतया जनसङ्ख्यायुक्तस्य बङ्गलामुखी-दर्शनेन कस्यचित् इच्छाः पूर्णाः भविष्यन्ति इति विश्वासः अस्ति । बाङ्गलामुखी देवी पीताम्बरी इत्यपि विष्णुर् इत्यर्थः । अतः माता बांगलामुखी श्री भगवान हरस के शक्ति के रूप में पूजता है। यदा सम्पूर्णं ब्रह्माण्डं नाशयितुं शक्नोति इति शक्तिशालिनी शक्तिः आगता, तस्य प्रभावं न्यूनीकर्तुं, तदा भगवान् विष्णुः मंगलवासरे चतुर्दशीतिथिदिने सौराष्ट्रदेशस्य हरिद्राख्ये सरोवरे तस्याः पूजां कुर्वन् अर्धरात्रे भगवतीं बाङ्गलामुखीं निर्मितवान् इति विश्वासः अस्ति।

बङ्गालमुखी बम्हस्त्र इति अपि प्रसिद्धा अस्ति । शत्रुनाशार्थं बाङ्गलामुखीपूजनेन शीघ्रं परिणामः भवति इति विश्वासः अस्ति । माता बाङ्गलामुखी दक्षिणदिशि उपविष्टा अस्ति। कलियुगे बाङ्गलामुखी तन्त्रानुष्ठानेन, शत्रून् पराजयेन, अकालमृत्युत्राणाय च पूज्यते इति शास्त्रेषु उल्लिखितम् अस्ति । पीतपुष्पपीतवस्त्रपीतचन्दनसुवर्णयवादिकं देवीपूजने प्रयुज्यते । यद्यपि बहुषु स्थानेषु बङ्गलामुख्याः अस्त्रं खड्गम् इति कथ्यते तथापि बङ्गलामुखी इत्यस्य वास्तविकं शस्त्रं लघु गदा एव । कुटुम्बपूजां पितृसंस्कारं च कर्तुं न शक्नुवन्ति ये जनाः बाङ्गलामुखीं पूजयन्ति । यतो हि बृहस्पतिः कुलगोत्रं शासयति इति कथ्यते, बङ्गलामुखी च बृहस्पतिनाथः इति कारणतः जनाः कुलगोत्रदोषैः पीडिताः बङ्गलामुखी शरणं गच्छन्ति ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nepal-indiatourism.com/baglamukhi-shakti-peeth-lalitpur-metropolitan-city|title=नेपाल-भारतयोः धार्मिक-आध्यात्मिक-परिपथाः।}}&lt;/ref&gt;

== इतिहासः ==
बगलामुखीदेव्याः उपासना तान्त्रिकपरम्परायां विशेषरूपेण प्रसिद्धा अस्ति। नेपालदेशे अपि प्राचीनकालात् शक्तोपासना प्रचलिता आसीत्। तस्याः परम्परायाः अन्तर्गतं एतत् मन्दिरं निर्मितम् इति कथ्यते। मन्दिरस्य प्राचीनरूपं कालान्तरेण पुनर्निर्माणेन तथा जीर्णोद्धारेण परिवर्तितम् अस्ति।

== धार्मिकमहत्त्वम् ==
बगलामुखीदेवी शत्रुनाशिनी, वाग्सिद्धिदायिनी तथा शक्तिस्वरूपिणी इति श्रद्धया पूज्यते। भक्तजनाः विजयप्राप्त्यर्थं, शान्त्यर्थं तथा संकटमोचनार्थं देवीपूजनं कुर्वन्ति। विशेषतः नवरात्रेः समये अत्र विशालः भक्तसमागमः भवति।

== वास्तुशैली ==
मन्दिरस्य वास्तुशैली पारम्परिकनेपालीशैलीया निर्मिता अस्ति। मन्दिरे सुवर्णवर्णीयाः तथा रक्तवर्णीयाः अलङ्काराः दृश्यन्ते। गर्भगृहे देवी बगलामुख्याः मूर्तिः प्रतिष्ठापिता अस्ति।

== उत्सवाः ==
नवरात्रिपर्व, दशैँपर्व तथा अन्येषु शक्तिपर्वसु अत्र विशेषपूजाः, होमाः तथा धार्मिककार्यक्रमाः आयोज्यन्ते। अस्मिन् अवसरि हजारशः भक्ताः मन्दिरं दर्शनार्थम् आगच्छन्ति। अस्मिन् मन्दिरे प्रतिगुरुवासरे विशेषपूजा भवति ।

== चित्रम् ==
&lt;gallery&gt;
सञ्चिका:Banglamukhi Temple,Patan,Nepal.jpg|बंगलामुखीमन्दिरम्
सञ्चिका:Inside Banglamukhi Temple, Banglamukhi Mata,.jpg|देवी प्रतिमाः
सञ्चिका:Bangalamukhi Temple Patan-IMG 5098.jpg|बंगलामुखीमन्दिरम्
सञ्चिका:Bangalamukhi Temple Patan-IMG 5145.jpg|मन्दिर परिसरः
&lt;/gallery&gt;

== टिप्पणी: ==
{{Reflist|https://www.nepal-indiatourism.com/baglamukhi-shakti-peeth-lalitpur-metropolitan-city}}

== बाह्यानुबंधाः ==

* [https://lalitpurmun.gov.np/node/47&amp;#x20;ऐतिहासिक&amp;#x20;तथा&amp;#x20;विश्व&amp;#x20;सम्पदास्थल&amp;#x5D;&amp;#x5D;]

[[वर्गः:नेपालदेशः]]
[[वर्गः:नेपालदेशस्य मन्दिराणि]]</text>
      <sha1>jai8k7rija5dckm37uizmrk8mbhfztr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>499364</id>
      <parentid>499363</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T07:49:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janak Bhatta</username>
        <id>11759</id>
      </contributor>
      <comment>/* बाह्यानुबंधाः */ +</comment>
      <origin>499364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9739" sha1="p2p8qztrc9tm6b21wy8naheltz0jyd6" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir|name=बंगलामुखी मन्दिर|image=Banglamukhi Temple,Patan,Nepal.jpg|image_size=250px|alt=|caption=|pushpin_map=|latd=|longd=|latm=|lats=|latNS=|longm=|longs=|longEW=|coordinates_footnotes=|map_caption=|map_size=&lt;!-- Names --&gt;|other_names=|proper_name=बगलामुखी|devanagari=बगलामुखी मन्दिर|sanskrit_translit=|tamil=|marathi=|English=Banglamukhi Temple|malayalam=|malay=|bengali=|chinese=|pinyin=|script_name=&lt;!-- Enter name of local script used --&gt;|script=&lt;!-- Enter the template name in the local script used --&gt;
&lt;!-- Geography --&gt;|country=[[नेपाल]]|state/province=|district=[[ललितपुर जिल्ला]]|locale=|elevation_m=|elevation_footnotes=&lt;!-- Culture --&gt;|primary_deity=[[दुर्गा भगवती]]|important_festivals=&lt;!-- Architecture --&gt;|architecture=[[छाने शैली|प्यागोडा]]|architect=|number_of_temples=|number_of_monuments=|inscriptions=&lt;!-- History and governance --&gt;|date_established=&lt;!-- Refers to establishment of the original temple --&gt;|date_built=&lt;!-- Refers to building of the current temple structure/building --&gt;|creator=|temple_board=|governing_body=|website=}}'''बंगलामुखीमन्दिरम्''' [[ललितपुरमण्डलम्]] स्थिते महत्त्वपूर्णं तीर्थं मन्यते । पाटनदरबारचतुष्कात् उत्तरदिशि कतिपयेषु मिनिट्-दूरे स्थितं बाङ्गलामुखी-मन्दिरं कुम्भेश्वर-मन्दिर-सङ्कुले स्थितम् अस्ति । गुरुवासरे बाङ्गलामुखीमन्दिरं पूजां कर्तुं भक्तानां विशालः समूहः आगच्छति।

पाटनदरबारचतुष्कोणात् उत्तरदिशि कतिपयेषु मिनिट्-दूरे स्थितः बाङ्गलामुखीकुम्भेश्वरः (सरर्वेश्वर मृत्युंजयमहादेवः) मन्दिरस्य दक्षिणदिशि स्थितः अस्ति । बाङ्गलामुखी अपि तन्त्रानुसारं दशसु महाविद्यासु अन्यतमम् अस्ति । बृहस्पतिपतित्वात् बृहस्पतिमङ्गलप्राप्त्यर्थं गुरुवासरे अस्य दर्शनं भवति । गुरुवासरे विशेषतया जनसङ्ख्यायुक्तस्य बङ्गलामुखी-दर्शनेन कस्यचित् इच्छाः पूर्णाः भविष्यन्ति इति विश्वासः अस्ति । बाङ्गलामुखी देवी पीताम्बरी इत्यपि विष्णुर् इत्यर्थः । अतः माता बांगलामुखी श्री भगवान हरस के शक्ति के रूप में पूजता है। यदा सम्पूर्णं ब्रह्माण्डं नाशयितुं शक्नोति इति शक्तिशालिनी शक्तिः आगता, तस्य प्रभावं न्यूनीकर्तुं, तदा भगवान् विष्णुः मंगलवासरे चतुर्दशीतिथिदिने सौराष्ट्रदेशस्य हरिद्राख्ये सरोवरे तस्याः पूजां कुर्वन् अर्धरात्रे भगवतीं बाङ्गलामुखीं निर्मितवान् इति विश्वासः अस्ति।

बङ्गालमुखी बम्हस्त्र इति अपि प्रसिद्धा अस्ति । शत्रुनाशार्थं बाङ्गलामुखीपूजनेन शीघ्रं परिणामः भवति इति विश्वासः अस्ति । माता बाङ्गलामुखी दक्षिणदिशि उपविष्टा अस्ति। कलियुगे बाङ्गलामुखी तन्त्रानुष्ठानेन, शत्रून् पराजयेन, अकालमृत्युत्राणाय च पूज्यते इति शास्त्रेषु उल्लिखितम् अस्ति । पीतपुष्पपीतवस्त्रपीतचन्दनसुवर्णयवादिकं देवीपूजने प्रयुज्यते । यद्यपि बहुषु स्थानेषु बङ्गलामुख्याः अस्त्रं खड्गम् इति कथ्यते तथापि बङ्गलामुखी इत्यस्य वास्तविकं शस्त्रं लघु गदा एव । कुटुम्बपूजां पितृसंस्कारं च कर्तुं न शक्नुवन्ति ये जनाः बाङ्गलामुखीं पूजयन्ति । यतो हि बृहस्पतिः कुलगोत्रं शासयति इति कथ्यते, बङ्गलामुखी च बृहस्पतिनाथः इति कारणतः जनाः कुलगोत्रदोषैः पीडिताः बङ्गलामुखी शरणं गच्छन्ति ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nepal-indiatourism.com/baglamukhi-shakti-peeth-lalitpur-metropolitan-city|title=नेपाल-भारतयोः धार्मिक-आध्यात्मिक-परिपथाः।}}&lt;/ref&gt;

== इतिहासः ==
बगलामुखीदेव्याः उपासना तान्त्रिकपरम्परायां विशेषरूपेण प्रसिद्धा अस्ति। नेपालदेशे अपि प्राचीनकालात् शक्तोपासना प्रचलिता आसीत्। तस्याः परम्परायाः अन्तर्गतं एतत् मन्दिरं निर्मितम् इति कथ्यते। मन्दिरस्य प्राचीनरूपं कालान्तरेण पुनर्निर्माणेन तथा जीर्णोद्धारेण परिवर्तितम् अस्ति।

== धार्मिकमहत्त्वम् ==
बगलामुखीदेवी शत्रुनाशिनी, वाग्सिद्धिदायिनी तथा शक्तिस्वरूपिणी इति श्रद्धया पूज्यते। भक्तजनाः विजयप्राप्त्यर्थं, शान्त्यर्थं तथा संकटमोचनार्थं देवीपूजनं कुर्वन्ति। विशेषतः नवरात्रेः समये अत्र विशालः भक्तसमागमः भवति।

== वास्तुशैली ==
मन्दिरस्य वास्तुशैली पारम्परिकनेपालीशैलीया निर्मिता अस्ति। मन्दिरे सुवर्णवर्णीयाः तथा रक्तवर्णीयाः अलङ्काराः दृश्यन्ते। गर्भगृहे देवी बगलामुख्याः मूर्तिः प्रतिष्ठापिता अस्ति।

== उत्सवाः ==
नवरात्रिपर्व, दशैँपर्व तथा अन्येषु शक्तिपर्वसु अत्र विशेषपूजाः, होमाः तथा धार्मिककार्यक्रमाः आयोज्यन्ते। अस्मिन् अवसरि हजारशः भक्ताः मन्दिरं दर्शनार्थम् आगच्छन्ति। अस्मिन् मन्दिरे प्रतिगुरुवासरे विशेषपूजा भवति ।

== चित्रम् ==
&lt;gallery&gt;
सञ्चिका:Banglamukhi Temple,Patan,Nepal.jpg|बंगलामुखीमन्दिरम्
सञ्चिका:Inside Banglamukhi Temple, Banglamukhi Mata,.jpg|देवी प्रतिमाः
सञ्चिका:Bangalamukhi Temple Patan-IMG 5098.jpg|बंगलामुखीमन्दिरम्
सञ्चिका:Bangalamukhi Temple Patan-IMG 5145.jpg|मन्दिर परिसरः
&lt;/gallery&gt;

== टिप्पणी: ==
{{Reflist|https://www.nepal-indiatourism.com/baglamukhi-shakti-peeth-lalitpur-metropolitan-city}}

== बाह्यानुबंधाः ==

* [http://&amp;#x5B;&amp;#x5B;https://lalitpurmun.gov.np/node/47+ऐतिहासिक+तथा+विश्व+सम्पदास्थल%5D%5D]

[[वर्गः:नेपालदेशः]]
[[वर्गः:नेपालदेशस्य मन्दिराणि]]</text>
      <sha1>p2p8qztrc9tm6b21wy8naheltz0jyd6</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>