विकिपीडिया sawiki https://sa.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A5%8D MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter माध्यमम् विशेषः सम्भाषणम् सदस्यः सदस्यसम्भाषणम् विकिपीडिया विकिपीडियासम्भाषणम् सञ्चिका सञ्चिकासम्भाषणम् मीडियाविकि मीडियाविकिसम्भाषणम् फलकम् फलकसम्भाषणम् साहाय्यम् साहाय्यसम्भाषणम् वर्गः वर्गसम्भाषणम् प्रवेशद्वारम् प्रवेशद्वारसम्भाषणम् TimedText TimedText talk पटलम् पटलसम्भाषणम् Event Event talk 0 1070 499887 499054 2026-07-27T23:30:17Z InternetArchiveBot 31833 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 499887 wikitext text/x-wiki {{distinguish|Andora}} {{other uses}} {{Use dmy dates|date=June 2013}} {{Coord|42|30|N|1|30|E|display=title}} {{Infobox country |conventional_long_name = Principality of Andorra |native_name = ''{{small|{{native name|ca|Principat d'Andorra}}}}'' |common_name = Andorra |image_flag = Flag of Andorra.svg |image_coat = Coat of arms of Andorra.svg |symbol_type = Coat of arms |national_motto = ''Virtus Unita Fortior''<br/>{{small|United virtue is stronger}} |national_anthem = ''[[El Gran Carlemany]]''<br/>{{small|The Great Charlemagne}} |image_map = Location Andorra Europe.png |map_caption = {{map caption |location_color=center of green circle |region=Europe |region_color=dark grey |legend=Location Andorra Europe.png}} |capital = [[Andorra la Vella]] |latd = 42 |latm = 30 |latNS = N |longd = 1 |longm = 31 |longEW = E |largest_city = capital |official_languages = [[Catalan language|Catalan]]^a |recognised_languages = {{hlist|[[Spanish language|Spanish]]|[[French language|French]]|[[Portuguese language|Portuguese]]}} |ethnic_groups = 49% [[List of Andorrans|Andorran]]<br/>24.6% [[Spaniards|Spanish]]<br/>14.3% [[Portuguese people|Portuguese]]<br/>3.9% [[French people|French]]<br/>8.2% others |ethnic_groups_year = 2012<ref name="cia"/> |demonym = [[List of Andorrans|Andorran]] |government_type = {{nowrap|[[Unitary state|Unitary]] [[Parliamentary system|parliamentary]]}} [[diarchy]] |leader_title1 = [[Co-Princes of Andorra|Co-Princes]] |leader_name1 = [[Joan Enric Vives Sicília]]<br/>[[François Hollande]] |leader_title2 = [[Governor-General|Representative]] |leader_name2 = [[Josep Maria Mauri]]<br/>Jean-Pierre Hugues |leader_title3 = [[Head of Government of Andorra|Prime Minister]] |leader_name3 = [[Antoni Martí]] |legislature = [[General Council (Andorra)|General Council]] |sovereignty_type = Independence |established_event1 = from [[Crown of Aragon|Aragon]] |established_date1 = [[Paréage of Andorra 1278|1278]] |established_event2 = from the [[Sègre (department)|French Empire]] |established_date2 = 1814 |area_km2 = 467.63 |area_sq_mi = 180.55 |area_rank = 179th |percent_water = 0.26 (121.4 [[hectares|ha]]<!-- Not including areas of rivers -->)^b |population_estimate = 85,470 |population_estimate_year = 2014 |population_census_year = 2014 |population_density_km2 = 179.8 |population_density_sq_mi = 465.7 |population_density_rank = 71st |GDP_nominal_year = 2008 |GDP_nominal = $4.510 billion<ref name="Departament d'estadística">{{cite web |url=http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/banc_dades4.asp?lang=1&codi_tema=3&codi_divisio=1098&codi_subtemes=155 |title=Andorra 2008, Departament d'estadística d'Andorra |publisher=Estadistica.ad |accessdate=26 August 2012 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304201303/http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/banc_dades4.asp?lang=1&codi_tema=3&codi_divisio=1098&codi_subtemes=155 |deadurl=yes }}</ref> |GDP_nominal_rank = 155th |GDP_nominal_per_capita = $53,383<ref name="andgdp">[http://www.creditandorra.ad/pdf/CreditXifres/2008/xifres_ANG_2008.pdf ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110510004848/http://www.creditandorra.ad/pdf/CreditXifres/2008/xifres_ANG_2008.pdf |date=10 May 2011 }}<!--doesn't work: {{wayback |url=http://www.creditandorra.ad/pdf/CreditXifres/2008/xifres_ANG_2008.pdf |date=20110812101130}}--></ref> |GDP_nominal_per_capita_rank = 9th |Gini_year = 2003 |Gini = 27.21 |Gini_ref = ^c |HDI_year = 2014<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year --> |HDI_change = increase<!-- increase/decrease/steady --> |HDI = 0.845<!-- number only --> |HDI_ref = <ref name="HDI">{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr_2015_statistical_annex.pdf|title=HUMAN DEVELOPMENT REPORT 2015 - Statistical annex|year=2015 |publisher=United Nations |deadurl=no |accessdate=14 December 2015}}</ref> |HDI_rank = 34th |currency = [[Euro]]^d |currency_code = EUR |time_zone = [[Central European Time|CET]] |utc_offset = +1 |time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |drives_on = right |calling_code = [[Telephone numbers in Andorra|+376]] |cctld = [[.ad]]^e |footnote_a = [http://www.andorramania.com/constit_gb.htm Constitution of Andorra], Article 2.1. Spanish, French, and [[Portuguese language|Portuguese]] are also widely spoken and understood. ''(See [[Languages of Andorra]].)'' |footnote_b = {{fr icon}} Girard P & Gomez P (2009), [http://www.lacsdespyrenees.com/vallee-Andorre.html Lacs des Pyrénées: Andorre]. {{cite web |url=http://www.estadistica.ad/serveiestudis/publicacions/CD/Anuari/cat/pdf/xifres.PDF |title=Andorra en xifres 2007: Situació geogràfica, Departament d'Estadística, Govern d'Andorra |format=PDF |date= |accessdate=26 August 2012 |archive-date=13 November 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091113203301/http://www.estadistica.ad/serveiestudis/publicacions/CD/Anuari/cat/pdf/xifres.PDF |deadurl=yes }} |footnote_c = {{cite web |url=http://www.estadistica.ad/serveiestudis/publicacions/Publicacions/Pobresa.pdf |title=Informe sobre l'estat de la pobresa i la desigualtat al Principal d'Andorra (2003) |publisher=Estadistica.ad |accessdate=25 November 2012 |archive-date=10 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130810122415/http://www.estadistica.ad/serveiestudis/publicacions/Publicacions/Pobresa.pdf |deadurl=yes }} |footnote_d = Before 1999, the [[French franc]] and [[Peseta|Spanish peseta]]; the coins and notes of both currencies, however, remained legal tender until 2002. Small amounts of [[Andorran diner]]s (divided into 100 centim) were minted after 1982. |footnote_e = Also [[.cat]], shared with [[Països Catalans|Catalan-speaking territories]]. }} अण्डोरा ({{IPAc-en|audio=en-us-Andorra.ogg|æ|n|ˈ|d|ɔ:|r|ə}}) अथवा प्रिन्सिपालिटी आफ् अण्डोरा,<ref>Funk and Wagnalls Encyclopedia, 1993</ref> इत्येतत् [[यूरोपखण्डः|यूरोपभूखण्डस्य]] दक्षिणभागे, पैरनीस् पर्वतश्रेण्याः पूर्वस्यां दिशि स्थितं किञ्चन स्वतन्त्रं लघु राज्यम् । एतत् राज्यं परितः फ्रान्स्-स्पैन् देशयोः सीमा वर्तते । इदं राज्यं क्रिस्तीये ९८८ तमे वर्षे उत्पन्नम् । किन्तु एतस्य इदानीन्तनं स्वरूपं क्रिस्तीये १२७८ तमे वषे प्राप्तम् । रोमन् केथोलिक् बिषप् आफ् अर्जेल् इत्येतेन फ्रान्स् देशस्य राष्ट्राध्यक्षेण च एतत् राज्यं निरङ्कुशं शास्यते इत्यतः एतत् प्रिन्सिपालिटी व्यपदिश्यते । अण्डोरा-राज्यं यूरोप्-खण्डस्य लघुतमेषु राज्येषु षष्ठं स्थानं भजते। एतस्य राज्यस्य विस्तारः ४६८ चतरस्रकिलोमीटर्परिमितः तथा च जनसंख्या उपपञ्चाशीतिसहस्रं विद्यते । एतस्य राजदानी 'अण्दोरा ला वेल्ला' सर्वाभ्यः यूरोपीयदेशानां राजधानीभ्यः उन्नतस्थाने वर्तमाना यस्याः औन्नत्यं समुद्रस्तरात् १०२३ मीटर् भवति<ref>{{cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/AN/0/Andorra_la_Vella.html|title=Maps, Weather, and Airports for Andorra la Vella, Andorra|publisher=Fallingrain.com|date=|accessdate=26 August 2012|archive-date=20 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140220124035/http://www.fallingrain.com/world/AN/0/Andorra_la_Vella.html|deadurl=yes}}</ref> । अत्रत्या प्रमुखा भाषा तु ’कतलान्’ नामिका किन्तु [[स्पैनिश भाषा|स्पानीष्]]-पोर्चुगीस्-[[फ्रेञ्चभाषा|फ्रेञ्च्]]-भाषाभिरपि बहवः व्यवहरन्ति ।<ref>{{cite web|title=Background Note: Andorra|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/3164.htm|publisher=State.gov|accessdate=2015-05-14}}</ref> प्रतिवर्षम् अत्र दशलक्षाधिकाः आगच्छन्ति ।<ref name="es2">{{cite web|url=http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/exportar_banc_dades_csv.asp?formules=anualinici&any1=01/01/2008&any2=01/01/2008&codi_divisio=380&lang=1&codi_subtemes=59&codi_tema=10|title= HOTELERIA I TURISME|accessdate=14 May 2015 }}{{dead link|date=May 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> एतत् यूरोपिय-राष्ट्रसङ्घस्य सदस्यं न , किन्तु ’ यूरो ’ इत्येत एतस्य राजस्य धनम् । १९९३ तः आरभ्य एतत् “ युनैटेड् नेषन्स् “ इत्यस्य राष्ट्रसमुदायस्य सदस्यम् अस्ति ।<ref>{{cite web|url=http://www.un.org/en/members/ |title=United Nations Member States |publisher=Un.org |date= |accessdate=2015-05-14}}</ref> ==बाह्यसम्पर्काः== * [http://www.loc.gov/rr/international/hispanic/andorra/andorra.html Portals to the World] from the United States [[Library of Congress]] * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/andorra.htm Andorra] from ''UCB Libraries GovPubs'' * {{dmoz|Regional/Europe/Andorra}} * [http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17028050 Andorra] from the [[BBC News]] * [http://bloggordo.com/andorra-guia-turismo-y-de-viajes/ Andorra – Guía, turismo y de viajes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141018002545/http://bloggordo.com/andorra-guia-turismo-y-de-viajes/ |date=18 October 2014 }} * [http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Andorra:_Primary_Documents History of Andorra: Primary Documents] from ''EuroDocs'' * [http://www.nytimes.com/slideshow/2010/08/27/business/global/28andorra-slideshow.html A New Path for Andorra] – slideshow by ''[[The New York Times]]'' ==टिप्पणी== {{reflist}} [[वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्]] [[वर्गः:यूरोपखण्डस्य देशाः‎]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] [[वर्गः:अन्यभाषायां सारमञ्जूषा]] s3dpf32kzsbzy6hdkq31fwl9medxgac 0 5573 499889 499561 2026-07-28T00:07:30Z InternetArchiveBot 31833 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 499889 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | Name = ए. आर्. रहमान् | Img = AR Rahman-2.jpg | Img_capt = | Img_size = | Landscape = | Background = non_performing_personnel | Birth_name = ए. एस्. दिलीपकुमारः | Alias = रेहमान् | Born = {{Birth date and age|df=yes|1966|1|6}}<br />[[चेन्नै]], [[तमिळुनाडु]], [[भारतम्]] | Died = | Origin = [[बनारस]], [[भारतम्]] | Instrument = [[गिटार्]], [[सुवंशी]], [[पटहः]], [[पियानो]], [[की बोर्ड्]], | Voice_type = | Genre = चलच्चित्रलोकः | Occupation = स्वरसंयोजकः, गीतरचनकारः, गायकः, ध्वनिमुद्रणोद्यमी च । | Years_active = १९९०तः... अनुवर्तते । | Label = के.एम्.मुषिक् | Associated_acts = नेम्सिस् अवेन्यू | Website = [http://www.arrahman.com] }} अल्लाह् रखा रहमान् (اللہ رکھا رحمان - उर्दूभाषा) इत्यस्य भारतीयचलच्चित्रसङ्गीतकोविदस्य जन्म क्रि.श.१९६६तमे वर्षे जनवरिमासस्य षष्ठे दिने अभवत् । अस्य जन्म नाम ए.एस्. दिलीप-कुमारः । सङ्गीतसंयोजकः, ध्वनिमुद्रिकानिर्मापकः, गायकः इति लोके विख्यातः । क्रि.श.१९९०तमे वर्षे स्वरसंयोजनवृत्तिम् आरब्धवान् । एतावति काले अनेन १४वारं [[फिल्मफेर्-प्रशस्तिः]], ११वारं दक्षिणफिल्मफेर्-प्रशस्तिः, ४वारं राष्ट्रियचलच्चित्रप्रशस्तयः, द्विवारम् आस्कर्-प्रशस्तिः, एका गोल्डन्-ग्लोब्-प्रशस्तिः, च प्राप्ताः । <ref name="AFP"/><ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/4179888.cms|title=It's a bridge for Indian cinema: A R Rahman|work=[[Times of India]]|accessdate=26 February 2008}}</ref> लण्डन् नगरस्य ट्रिनिटि कालेज् आफ् म्यूज़िक् इति महाविद्यालये पाश्चात्यशास्त्रीयसङ्गीतस्य अध्ययनं कृत्वा पदवीं प्राप्तवान् । ततः स्वस्थानं [[चेन्नै]]नगरम् आगत्य स्वस्य पञ्चतन् रेकार्ड इन् इति सुव्यवस्थितां ध्वनिशालाम् आरब्धवान् । <ref>[http://www.apple.com/logicstudio/in-action/arrahman/ ए.आर्. रहमानस्य सन्दर्शनम्], Bio apple.com/Logic Studio</ref> भारतस्य चलच्चित्रोद्यमः, अन्ताराष्ट्रियचलच्चित्राणि, नाटकरङ्गमन्दिराणि इत्यादिषु सङ्गीतसंयोजनं कृत्वा स्वकौशलं प्रदर्शितवान् । तेन स्वरसंयोजितानि चलच्चित्रगीतानि १५०दशलक्षाधिकानि विक्रीतानि सन्ति ।<ref>{{cite news|title=Culture: The Mozart of Madras|author=[[Richard Corliss]]|date=3 May 2004|work=[[Time (magazine)|Time]]|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,994077,00.html|accessdate=2010-02-03|archive-date=2010-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20100715184529/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,994077,00.html|deadurl=yes}}</ref><ref name="selling">{{cite news | title=Indian film composer for Rings| work=[[BBC]]| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3211258.stm| accessdate=15 November 2008 | date=2003-10-21}}</ref> अपि च २००दशलक्षाधिकाः ध्वनिमुद्रिकाः विक्रीताः सन्ति । <ref name="release">{{cite web | author=Das Gupta, Surajeet|coauthors=Sen, Soumik|title=Composing a winning score| work=[[Rediff]]| url=http://www.rediff.com/money/2002/sep/21bizsp.htm| accessdate=15 November 2008}}</ref> अतः अयं विश्वप्रसिद्धः स्वरसम्राट् अभवत् । अस्य सङ्गीतस्य वैशिष्ट्यं नाम विद्युन्मानविन्यासस्य सङ्गीतस्वरैः पौर्वात्यशास्त्रीयसङ्गीतस्य मिश्रणम्, विश्वस्तरस्य सङ्गीतप्रकारः, नूतनतन्त्रज्ञानस्य वाद्यपरिकराणि अपि च साम्प्रदायिकवाद्यानां समानसमागमः च । भारतस्य प्रसिद्धा दिनपत्रिका टैम्स् म्यागज़िन् मोझार्ट् आफ् मद्रास् इति प्राशंसत् । तमिळुविमर्शकाः इसै पुयाल् (तमिळु - இசைப் புயல்) इति वर्णितवन्तः । <ref>specials.msn.co.in/sp08/oscar/rahman.asp All About Rahman – Oscars 2009 Special.</ref> == बाल्यं शिक्षा च == [[भारतम्|भारतदेशस्य]] [[तमिळुनाडुराज्यम्|तमिळुनाडुराज्यस्य]] राजधानी [[चेन्नै]]नगरम् । तत्र सङ्गीतपरम्परायुक्ते धनवति मोदलियार् कुटुम्बे ए.एन्.दिलीपकुमारः अजायत । अस्य पिता आर्.के.शेखरः मलयाळंभाषायाः चलच्चित्राणां सङ्गीतसंयोजकः निर्वाहकः सन् कार्यं करोति स्म । दिलीपस्य नवमे वयसि तस्य पिता दिवङ्गतः । दिलीपकुमारस्य पितुः सङ्गीतवाद्यानां भाटकेन तस्य कुटुम्बनिर्वहणं भवति स्म । अस्य मातुः नाम कस्तूरि इति [[मतान्तरम्|मतान्तरस्य]] अनन्तरं करीमा अभवत् । दिलीपः स्वयं अल्लाह रखा रहमान् अभवत् । पौढशिक्षां स्वनगरे एव समाप्य सङ्गीतासक्तः कीबोर्डवादनमपि अभ्यस्य वृत्तिनिरतः अभवत् । तालवाद्यकारः शिवमणि, जान् एण्टोनी, सुरेश पीटर्स, जोजो, राजा, एतैः बाल्यमित्रैः सह मिलित्वा "रूट्स् " इति वाद्यगणम् आरब्धवान् । अपि च अन्येषां वाद्यगोष्ठीषु अपि सङ्गीतविन्यासकाररूपेण कार्यम् अकरोत् । <ref name="Rahmanrs">{{cite web |url=http://www.rollingstone-india.com/feature/featuredetails.php?featureid=73 |last=Rangan |first=Baradwaj |coauthors=Suhasini, Lalitha |title=A R Rahman – The Rolling Stone Interview |work=[[Rolling Stone]] |date=14 June 2008 |accessdate=16 November 2008 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> कालक्रमेण रेहमानः नेमेसिस् अवेन्यू इति चेन्नैमूलस्य राक् शैल्याः सङ्गीतवाद्यगणं निर्मितवान् । <ref>{{Cite journal | last =Ganti | first =T.|title= Bollywood: A Guidebook to Popular Hindi Cinema|page= 112 | postscript =<!--None-->}}</ref> कीबोर्ड् पियानो, सिन्थसैज़र्, गिटार्, इत्यादिवाद्यानि रहमनः वादयति । सिन्थेसैज़र् इति सङ्गितसंयोजकवाद्यं तु अतिविशिष्टं यन्त्रम् अस्ति । अस्मिन् सङ्गीततन्त्रज्ञानयोः विशिष्टं संयोजनं दृश्यते । अतः अस्मिन् वाद्ययन्त्रे विशेषा रुचिः उत्पन्ना इति रहमानः वदति । <ref name="TFM Rahman">{{cite web | title= Artist of the Month: AR Rahman | work= [[TFM Page|TFM Page Magazine]] | url= http://tfmmagazine.mayyam.com/jan06/?t=5568 | month= January | year= 2006 | accessdate= 15 February 2007 | archive-date= 4 May 2007 | archive-url= https://web.archive.org/web/20070504133424/http://tfmmagazine.mayyam.com/jan06/?t=5568 | deadurl= yes }}</ref> मास्टर् धनराज् इत्यस्य गुरोः मार्गदर्शनेन रहमानः स्वस्य जीवने बहुपूर्वमेव प्रशिक्षां प्राप्तवान् । स्वस्य एकादशे वयसि तमिळुनाडुसङ्गीतदिग्गजः [[इळयराजः]]<ref name="TFM Rahman"/> इत्यस्य वाद्यगणे कीबोर्ड् वादकत्वेन दशवर्षाणि कार्यम् अकरोत् । <ref>{{Cite web |title=संग्रह प्रतिलिपि |url=http://www.hindustantimes.com/Happy-Birthday-A-R-Rahman/Article1-494096.aspx |access-date=2012-09-05 |archive-date=2011-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110109034305/http://www.hindustantimes.com/Happy-Birthday-A-R-Rahman/Article1-494096.aspx |deadurl=yes }}</ref> रहमानः पितुः वाद्यपरिकरान् भाटकर्थम् इळयराजाय अपि ददाति स्म । दशवर्षेषु एम्.एस्.विश्वनाथन्, रमेश नायिडू, राज-कोटि इत्यादीनां वाद्यगोष्ठीषु कीबोर्डवादनम् अकरोत् । [[ज़ाकिर् हुसेन्]], [[कन्नकुडि वैद्यनाथन्]], एल्.शङ्करः इत्यादिभिः ख्यातसङ्गीतसंयोजकैः सह कार्यम् अकरोत् । एतवति काले एव सङ्गीतव्याजेन विश्वप्रवासम् अपि अकरोत् । ट्रिनिटि सङ्गीतमहाविद्यालयं प्रवेष्टुम् अपि विद्याप्रोत्साहधनं प्राप्तवान् । <ref name="WaPost.">{{cite news | author=Wax, Emily|title= 'Slumdog' Composer's Crescendo Of a Career. | url= http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/02/18/AR2009021803790.html |day = 9| month= February | year= 2009 | accessdate=8 November 2010 | work=The Washington Post}}</ref> == व्यक्तिजीवनम् == रहमानस्य पत्नी सायिरा बानु । एतयोः दम्पत्योः खतीजा, रहीमा, इति पुत्र्यौ, अमीन् इति पुत्रः च सन्ति । पुत्रः अमीनः कपल्स् रिट्रीट् इति चलच्चित्रे नाना इति गानं गीतवान् । पुत्री खतीजा एन्थिरन् चलच्चित्रे पुदिया मनिधा इति गीतं गीतवती । <ref>{{cite web |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/AR-Rahmans-son-sings-for-Hollywood/articleshow/4832755.cms |title=AR Rahman’s son sings for Hollywood |author=Vickey Lalwani |work=TNN |publisher=[[Times of India]] |accessdate=2010-07-29 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/58995.html |title=A R Rahman’s daughter sings song in ‘Yanthram’ |author= |publisher=Indiaglitz |accessdate=2010-07-29 |archive-date=2010-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100730042144/http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/58995.html |deadurl=yes }}</ref> रहमानस्य अग्रजा ए.आर्. रेहानायाः पुत्रः जि.वि.प्रकाशः अपि सङ्गीतसंयोजकः अस्ति । रहमानस्य स्वरसंयोजनस्य "कण्णत्तिल् मुत्तम् इट्टाळ्" इति चलच्चित्रे "विदायि कोडु एङ्गळ् नाडे" इति गीतं गीत्वा गायकवृत्तिम् आरब्धवान् । मळयाळं चलच्चित्रस्य अभिनेता रहमानः अस्य रहमानस्य श्यालः अस्ति । बाल्ये पितुः मरणानन्तरं सङ्कटकालः आगतः इति व्याजेन नास्तिकः अभवत् । तदनन्तरं मातुः इस्लां मतम् अवलम्ब्य मतान्तरम् अपि कृतवान् । टैम्स् इति पत्रिकासन्दर्शने सूफिसम् द्वारा इस्लां मतं स्वीकृतवान् इति अवदत् । <ref>http://www.youtube.com/watch?v=TqUbiOgEb0w&amp;feature=fvw</ref> तस्य मातरि अतीव भक्तिः । ८१तमे वर्षे अक्याडेमी-प्रशस्तिस्वीकरणावसरे एवम् अवदत् - 'दिवार् इति चलच्चित्रे मेरे पास् माँ है इति वाक्यम् अस्ति । अस्य अर्थः मम हस्ते अन्यत् किमपि नास्ति चेदपि माता अस्ति' इति । <ref>[http://www.mid-day.com/news/2009/feb/230209-Mere-paas-maa-hai-A-R-Rahman.htm ]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> पूर्वं नास्तिकः चेदपि क्रमेण रहमानः [[तमिळुभाषा|तमिळुभाषायां]] स्वस्य पदपुञ्जम् अभ्यासे आनीतवान् । एल्ला पुगळुम् इरैवनिके (अर्थः सर्वप्रशंसाः परमात्मसमर्पिता इति) अनेन वचनेन तस्य प्रसिद्धिः इतोऽपि संवृद्धा ।<ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2009/02/24/stories/2009022460281200.htm |title=Front Page : Great composer, greater human feted |publisher=The Hindu |date=2009-02-24 |accessdate=2010-08-23 |location=Chennai, India |archive-date=2009-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090224225225/http://www.hindu.com/2009/02/24/stories/2009022460281200.htm |deadurl=yes }}</ref> रहमानस्य बाल्ये यदा तस्य पिता मरणशय्यायाम् आसीत् स्वसुः तीव्रम् अनारोग्यम् आसीत् तदा खादिरि इस्लां मतम् आश्रितवान् । इयं मतान्तरप्रक्रिया पञ्चवर्षाणां दीर्घकालिका आसीत् । स्वस्य २३तमे वयसि क्रि.श.१९९८तमे वर्षे दिलीपः रहमानः इति परिवर्तितः। <ref name="Rahmanrs"/> == वृत्तिजीवनम् == रहमानस्य चलच्चित्रसङ्गीतसंयोजनवृत्तिः क्रि.श. १९९२तमे वर्षे आरब्धः चेदपि क्रि.श.१९७५तमे वर्षे एव कस्यचित् चलच्चित्रस्य ध्वनिमुद्रणे यदा पिता आसीत् तदा ९वर्षीयः रहमानः अकस्मात् पियानो वादितवान् । <ref>{{cite web|url=http://www.malayalasangeetham.info/php/SongDetails.php?sid=3602&encode=utf|title=Vellithen Kinnam: Rahman's first song|publisher=Malayalasangeetham|accessdate=26 November 2010|archive-date=4 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004000436/https://www.malayalasangeetham.info/php/SongDetails.php?sid=3602&encode=utf|deadurl=yes}}</ref> === चलच्चित्रसङ्गीतसंयोजनम् === अल्लाह रखा रहमानस्य सङ्गीतवृत्तिः गण्यरूपेण क्रि.श.१९९२तमे वर्षे आरब्धा । तस्मिन् एव समये पञतन् रेकार्ड् इन् इति सङ्गीतध्वनिमुद्रणस्य मिश्रणस्य कार्यशालाम् अस्थापयत् । <ref name="internationalrahman">{{Cite journal | last =Eur | first =Andy Gregory|title=The International Who's Who in Popular Music 2002: A. R. Rahman|pages= 419–420 | postscript =<!--None-->}}</ref> आरम्भे एषः त्रीणि साक्ष्यचित्राणि, विज्ञापिकाः, भारतीयदूरदर्शनार्थं च लघुसङ्गीतं योजितवान् । क्रि.श.१९९२तमे वर्षे तत्कालीनः प्रसिद्धः चलच्चित्रदिग्दर्शकः [[मणिरत्नम्]] रहमानं सन्दृश्य स्वस्य निर्माणस्य "रोजा" इति तमिळुभाषायाः चलच्चित्रस्य सङ्गीतं संयोजयितुं प्रार्थनाम् अकरोत् । <ref name="internationalrahman" /> स्वस्य प्रथमप्रयत्ने एव यशस्वी अभवत् इत्यतः राष्ट्रस्तरे रहमानेन रजतकमलप्रशस्तिः प्राप्ता । प्रथमचलच्चित्रसङ्गीते एव एतादृशी उपलब्धिः तस्य जीवने महत्तमं परिवर्तनम् आनयत् । उत्तमसङ्गीतसंयोजनेन पुनः त्रिवारम् अनेन रजतकमलप्रशस्तिः प्राप्ता । क्रि.श.१९९७तमे वर्षे "मिन्सार कणवु "(तमिळुभाषायाः) इति चलच्चित्रस्य, क्रि.श.२००२तमे वर्षे "लगन् "(हिन्दीभाषायाः) इति चित्रस्य, क्रि.श.२००३तमे वर्षे ''कण्णतिल् मुत्तम् इट्टाळ्''(तमिळुभाषायाः) चित्रस्य सङ्गीतसंयोजनार्थं रजतकमलप्रशस्तिः प्राप्ता ।<ref name="lotrrahmanc">{{cite web| title=A. R. Rahman| author=Iyer, Vijay| work=lotr.com| url=http://www.lotr.com/cast_creative/creative_bio_03.php| accessdate=15 November 2008| archive-date=25 October 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20081025124725/http://www.lotr.com/cast_creative/creative_bio_03.php| deadurl=yes}}</ref> तस्मिन् काले रोजा चलच्चित्रस्य सङ्गीतस्य विक्रयणम् सर्वाधिकम् अभवत् । अस्य चित्रस्य मूलम् अनूदितावमतयः अपि प्रसिद्धाः अभवन् । अस्य नूतन शैल्याः रागाः चित्रसङ्गीतक्षेत्रे महत् परिवर्तनम् आनयत् । एतदनन्तरं चेन्नै चित्रोद्यमे अनेकानि तमिळुभाषाचित्रसङ्गीतानि संयोज्य यशस्वी अभवत् । <ref>{{cite book | title=Pop Culture India!: Media, Arts and Lifestyle| last=Kasbekar|first=Asha| year=2006| publisher=ABC-CLIO|location=| url=http://books.google.com/?id=Sv7Uk0UcdM8C&pg=PA215&dq=A.+R.+Rehman+tamil|chapter=|isbn= 9781851096367|page=215|quote=Songs play as important a part in South Indian films and some South Indian music directors such as A. R. Rehman and Ilyaraja have an enthusiastic national and even international following}}</ref><ref>{{Cite book | last =Chaudhuri | first =S.|title= Contemporary World Cinema: Europe, the Middle East, East Asia and South Asia|chapter=Cinema of South India and Sri Lanka|page= 149|quote=Now the South is believed to excel the North in many respects, including its colour labs, state of the art digital technology and sound processing facilities (which have improved the dubbing of Tamil and other South Indian languages into Hindi since the 1970s | postscript =<!--None-->}}</ref><ref name="muthunoborderss">{{cite web| author=Prasad, Ayappa| title=Films don't believe in borders| work=[[Screen (magazine)|Screen]]| url=http://www.screenindia.com/old/fullstory.php?content_id=5670| year=2003| accessdate=15 November 2008| archive-date=18 December 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20081218060205/http://www.screenindia.com/old/fullstory.php?content_id=5670| deadurl=yes}}</ref> चलच्चित्रं विहाय अस्य ध्वनिपथाः वैविध्ययुक्ताः प्रसिद्धाः अभवन् । भारतीयशास्त्रीयशैलीं, पाश्चात्त्यशैलीं, कर्णाटकतमिळुनाडुराज्ययोः जानपदशैलीं च मेलयित्वा जाझ् सङ्गीतम्, रेग्गेसङ्गीतम्, राक् शैलीसङ्गीतयुक्तं विषिष्टानि मनोरञ्जकगीतानि दत्तवान् । अनेन न केवलं तमिळुनादुराज्ये देशे विश्वे च अस्य प्रसिद्धिः प्रसृता अभवत् । <ref>{{Cite journal | last =Ramaswamy | first =V.|title= Historical Dictionary of the Tamils|page= 199 | postscript =<!--None-->}}</ref><ref>{{Cite book | last =Chaudhuri | first =S.|title= Contemporary World Cinema: Europe, the Middle East, East Asia and South Asia|chapter=Cinema of South India and Sri Lanka|page= 149|quote=Southern filmmakers like Mani Ratnam, Ram Gopal Varma and [[Priyadarshan]] have altered the profile of Indian 'national' cinema. So too have southern specialists... cinematographers [[Santosh Sivan]], [[P. C. Sriram]] and music composer A. R. Rahman who formed a highly successful team with Ratnam and have all attained star status in their own right | postscript =<!--None-->}}</ref><ref name="Rahmanindiainfo">www.indiainfo.com</ref> रामगोपालवर्मा इति नामकः दक्षिणस्य ख्यातः दिग्दर्शकः [[हिन्दीभाषा]]याः " रङ्गीला " इति चलच्चित्रं निर्मितवान् । अस्य चित्रस्य गीतानां स्वरसंयोजनं रहमानेन कारितवान् । तानि सर्वाणि गीतानि अतिप्रसिद्धानि अभवन् । एवम् ए.आर्. राहमानः बालिवुड्रङ्गं (हिन्दीचलच्चित्रलोकः) प्रविष्टवान् । तदन्तरं तस्य क्षेत्रे परावर्त्य न दृष्टवान् । सुभाष घै निदेशनस्य " ताल" इति हिन्दीभाषाचलच्चित्रस्य गीतानां स्वरसंयोजनं कृतवान् । एतानि गीतानि अपि जनप्रियाणि अभवन् । <ref name="understandingaf">{{Cite book | last =Stafford | first =Roy|title=Understanding Audiences and the Film Industry |page= 27|isbn=9781844571413|publisher=British Film Institute|location=London | postscript =<!--None-->}}</ref><ref>{{cite book | title=The Garland Encyclopedia of World Music| last=Arnold|first=Alison| year=2000| page=540| publisher=Taylor & Francis|location=| url=http://books.google.com/?id=ZOlNv8MAXIEC&pg=RA2-PA555&dq=A.+R.+Rahman+tamil+film+music|chapter=Film music in the late Twentieth century|isbn= 9780824049461|quote=The recent success of the Tamil film music director A. R. Rehman in achieving widespread popularity in the world of Hindi film music is now possibly opening doors to new South-North relationships and collaborations}}</ref>[[जावेद् अक्तर्]] [[गुल्जार्]] वैरमुत्तु, वालिः इत्यादीनां प्रसिद्धभारतीयकवीनां रचनैः सह स्वरसंयोजनं कृत्वा तेषां प्रशंसामपि प्राप्तवान् । यस्य निदेशकस्य चलच्चित्रस्य सङ्गीतं सयोज्य ख्यातिम् अवाप्नोत् तस्य अग्रिमचित्रेषु अवश्यं सहयोगं दत्तवान् । अनेन अस्य यशसि नैरन्तर्यं रक्षितम् । क्रि.श.२००५तमे वर्षे [[चेन्नै]]प्रदेशस्य कोण्डभकम् इति स्थाने एम्.एम्.स्टूदियोस् संस्थापनेन स्वस्य पञ्चतन् रेकार्ड् इन् इति कार्यशलायाः विस्तारं कृतवान् । एतत् एषियाखण्डे एव अत्याधुनिकसौकर्ययुक्तम् अतिबृहत् इति प्रसिद्धम् अभवत् । <ref name="Rahmanammix">{{cite web | last= | first= | lcoauthors= | title= Film Composer A.R. Rahman Selects Bag End Bass Speakers | work= [[Mix (magazine)|Mix]] | url= http://mixonline.com/news/headline/bag-end-arrahman-060706/ | month= 7 June | year= 2006 | accessdate= 18 November 2008 | archive-date= 16 December 2008 | archive-url= https://web.archive.org/web/20081216141733/http://mixonline.com/news/headline/bag-end-arrahman-060706/ | deadurl= yes }}</ref><ref>{{Cite news | last =Omkar | first =Ashanti|title= Interview with A. R. Rahman|date=March 2008|page=|issue=1|volume=1|periodical=[[The Score Magazine]]|location=[[Chennai]]|issn=|oclc=|url=|accessdate= 18 November 2008 | postscript =<!--None-->}}</ref> एवमेव क्रि.श.२००६तमे स्वस्य के.एम्.म्यूसिक् इति नाम्ना सङ्गीतस्य ध्वनिमुद्रणस्य उद्यमम् आरब्धवान् ।<ref>{{Cite news | last =Maria Verghis | first =Shana|title= A R Rahman Interview| newspaper= [[The Pioneer (Indian newspaper)|The Pioneer]] | publication-place=New Delhi| date=11 August 2006| page=| url=http://smaramra.blogspot.com/2006/08/r-rahman-interview.html|quote= | postscript =<!--None-->}}</ref> क्रि.श. २००८ रहमानः प्रथमतया हलिवुड् (अमेरिकादेशस्य चलच्चित्रलोकः) कपल्स् रिट्रीट् इति चलच्चित्रार्थं सङ्गीतं संयोजितवान् । क्रि.श. २००८तमे वर्षे हिन्दीभाषया "स्लम् डाग् मिलेनियर्" चलच्चित्रस्य सङ्गीतसंयोजनार्थं गोल्डन् ग्लोब् प्रशस्तिं, द्वे अकाडेमीप्रशस्ती च प्राप्तवान् । एतादृशवैभवपूर्णां महाप्रशस्तिं प्राप्तवान् प्रथमः भारतीयः ए.आर्.रहमानः । <ref name="achart">[http://acharts.us/album]</ref> अस्य चित्रस्य जै हो इति गीतं देशविदेशेषु अतीव जनप्रियम् अभवत् । === अन्यकृतयः === रहमानः न केवलं चलच्चित्रसङ्गीतं न कृतवान् किन्तु अन्यकार्यक्रमार्थम् अपि स्वरसंयोगं कृतवान् । क्रि.श.१९९७तमे वर्षे [[भारतम्|भारतस्य]] स्वतन्त्र्यस्य स्वर्णमहोत्सवाङ्गतया रहमानः [[वन्दे माररम्]] गीतस्य स्वरसंयोगं कृतवान् । एतत् गीतगुच्छं प्रसिद्धिमपि अवाप्नोत् ।<ref>{{Cite journal | last =Allen | first =John|coauthors=Uck Lun Chun, Allen Chun, Ned Rossiter, Brian Shoesmith|title= Refashioning pop music in Asia|page= 67 | postscript =<!--None-->}}</ref><ref name="Rahmanbiovm">{{cite web | title= A. R. Rahman: Summary Biography | work= A. R. Rahman: A Biography | url= http://members.tripod.com/gopalhome/arrbio.html |quote=Particularly impressed with Vande Mataram, [[Jeremy Spencer]], formerly of [[Fleetwood Mac]] stated that Rahman was the only Indian composer he knew about and liked| month= November | year= 2002 | accessdate=15 February 2007}}</ref> एतस्य अनन्तरं भारतस्य अनेकान् विख्यातकलाकारान् मेलयित्वा स्वरसंयोजितं दृश्यसहितं भारतस्य [[राष्ट्रगीतम्|राष्ट्रगीतं]] [[जनगणमन]] प्रसिद्धम् अभवत् । मध्ये अनेकाः वाणिज्यप्रचारस्य विज्ञपिकाः अपि सङ्गीतेन निबद्धाः तेन । जनजागरणस्य लघुगीतानां, क्रीडाप्रतियोगितानं शीर्षगीतानां, दूरदर्शनवाहिनीनाम् अन्तर्जालमाध्यमानाम् आवश्यकतानुगुणं गीतानाम्,साक्ष्यचित्राणां गीतानां, लघुचलच्चित्राणां गीतानां, सङ्गीतं संयोजितवान् । क्रि.श.१९९९तमे वर्षे रहमानमहोदयः नृत्यनिदेशिकया [[शोभना|शोभनया]], तमिळुनृत्यपटुना प्रभुदेव सुन्दरेण सह च [[जर्मनी]]नगरं गत्वा मैकल जाक्सन् इति ख्यातपाश्चात्त्यनाट्यपटुना सह नृत्यप्रदर्शनम् अकरोत् । क्रि.श.२००२तमे वर्षे रहमानः प्रथमवारं "बाम्बे ड्रीम्स्" इति कस्यचित् नाटकस्य सङ्गीतं योजितवान् । फिनल्याण्ड मूलस्य जानपदसङ्गीतगणः "दि लार्ड् आफ् दि रिङ्ग्स्" इति नाटाकार्थं सङ्गीतं संयोजयितुं रहमानस्य सहयोगम् स्वीकृतवान् । क्रि.श. २००४तमे वर्षे व्यानेसा मे अल्बम् कोरियग्राफि निमित्तं रागास् ड्यान्स् इति गीतस्य स्वरसंयोगं कृतवान् ।<ref name="lotrrahmanc"/> क्रि.श.२००४तमवर्षात् आरभ्य [[सिङ्गापुरम्]], [[आस्ट्रेलिया]], [[मलेशिया]], [[दुबै]], [[युनैटेड् किङ्ग्डम्]], [[केनडा]], [[अमेरिकासंयुक्तसंस्थानम्]] इत्यदिषु देशेषु कलारसिकानाम् अनुरोधेन स्वस्य सङ्गीतकलाप्रदर्शनं कृतवान् । <ref name="lotrrahmanc"/><ref>{{cite news|author=Chander, Bhuvana|work=[[Tamil Guardian]]|title=Tamil Cinema|url=http://www.tamilguardian.com/tg321/p15.pdf|date=2006-04-19|page=15|accessdate=2010-10-24}}</ref> करेन् डेविड् इति विदेशीयस्य गीतगुच्छार्थं रहमानः साहाय्यं कुर्वन् अस्ति । क्रि.श. २००६तमे वर्षे मे मासे इण्ट्रोड्यूसिङ्ग् ए.आर्. रहमान् इति नाम्ना सान्द्रमुद्रिकाद्वयस्य लोकार्पणम् अभवत् । अनयोः [[तमिळुभाषा]]याः चलच्चित्रगीतानां २५ गीतानि सन्ति । " कनेक्षन्स् " इति नाम्नः अस्य चलच्चित्रेतरं गीतगुच्छं क्रि.श.२००८तमे वर्षे डिसेम्बर् मासे लोकार्पितम् । क्रि.श. २००९तमे वर्षे [[भारतम्|भारतदेशस्य]] [[भारतस्य प्रधानमन्त्रिणः|प्रधानमन्त्री]] [[मनमोहन सिंहः]] अमेरिकासंयुक्तसंस्थानम् सन्दृष्टवान् । तदा तत्रस्थः राष्ट्राध्यक्षः [[बराक् ओबामः]] प्रसिद्धे [[श्वेतभवम्|श्वेतभवने]] औपचारिकं भोजनं व्यवस्थितवान् । तस्मिन् समारोहे रहमानः सङ्गीतकार्यक्रमं प्रदर्शितवान् ।<ref>{{Cite web |title=संग्रह प्रतिलिपि |url=http://www.whitehouse.gov/files/documents/2009/november/state-dinner-press-preview.pdf |accessdate=2012-03-12 |archive-date=2012-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120115130424/http://www.whitehouse.gov/files/documents/2009/november/state-dinner-press-preview.pdf |deadurl=yes }}</ref> <ref>{{Cite web |title=संग्रह प्रतिलिपि |url=http://voices.washingtonpost.com/postrock/2009/11/indian_composer_ar_rahman_to_p.html |accessdate=2012-03-12 |archive-date=2018-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181622/http://voices.washingtonpost.com/postrock/2009/11/indian_composer_ar_rahman_to_p.html |deadurl=yes }}</ref>, एर्टेल् दूरवाणी सेवासंस्थायाः कृते सङ्गीतसंयोजितं गीतं क्रि.श.२०१०तमे वर्षे नवेम्बरमासस्य १८दिनाङ्के लोकार्पितं प्रसिद्धिं चावप्नोत् ।<ref>{{cite web|url=http://www.deccanherald.com/content/113986/airtel-unveils-logo-tune.html|title=Airtel unveils new logo, tune|publisher=[[Deccan Herald]]|accessdate=2010-11-18}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.indiamag.in/airtel-new-signature-tune-available-for-download.html|title=Airtel New Signature Tune Available for Download|author=Bharat|publisher=Indiamag.in|accessdate=2010-11-19|archive-date=2010-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20101120222528/http://www.indiamag.in/airtel-new-signature-tune-available-for-download.html|deadurl=yes}}</ref> दिनद्वयाभ्यन्तरेण रेडियो (आकाशवाणी) देसीबीट्स् इति आकाशवाणीसंस्थायाः कृते शीर्षिकगीतं दत्तवान् । अपि च अस्य वाहिन्याः प्रधानरूपदर्शी अपि रहमानः एव । <ref>{{cite web|url=http://www.musicaloud.com/2010/11/28/a-r-rahmans-new-theme-tune-for-radio-desibeat/|title=A.R.Rahman's exclusive tune for Radio Desi Beats|publisher=Musicaloud|accessdate=2010-11-28}}</ref> क्रि.श. २०१०तमे वर्षे टोयोटा संस्थया भारतीयसञ्चारमार्गानुगुणं निर्मितस्य इतियोस् कार्यानस्य प्रचारार्थं रहमानः किञ्चित् लघुगीतं सङ्गीतेन निबद्धवान् ।<ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/news-by-industry/auto/automobiles/Toyota-ropes-in-Rahman-to-endorse-Etios-in-India/articleshow/6757478.cms|title=Toyota ropes in Rahman to endorse Etios in India|publisher=[[The Economic Times]]|accessdate=2010-10-16}}</ref><ref>{{cite web|url=http://business.rediff.com/report/2010/oct/15/auto-ar-rahman-is-toyota-etios-brand-ambassador.htm|title=AR Rahman is Toyota Etios' brand ambassador|publisher=[[Rediff]]|accessdate=2010-10-15}}</ref> बह्वसु वाणिज्यविज्ञापिकासु न केवलं सङ्गीतं योजितवान् किन्तु रूपदर्शी भूत्वा तत्र अभिनीतवान् अपि ।<ref>{{cite web|url=http://www.motoism.com/20101205178/top-news/ar-rahman-performs-at-the-launch-of-the-toyota-etios.htm|title=A.R. Rahman performs at the launch of the Toyota Etios|publisher=Motoism|accessdate=2010-12-05|archive-date=2023-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206092852/http://www.motoism.com/20101205178/top-news/ar-rahman-performs-at-the-launch-of-the-toyota-etios.htm|deadurl=yes}}</ref> === सङ्गीतस्य शैली प्रभावः च === [[कर्णाटकशास्त्रीयसङ्गीतम्|कर्णाटकशास्त्रीयसङ्गीते]], [[पाश्चात्त्यशास्त्रीयसङ्गीतम्|पाश्चात्त्यशास्त्रीयसङ्गीते]], [[हिन्दुस्तानिशास्त्रीयसङ्गीतम्|हिन्दुस्तानिशास्त्रीयसङ्गीते]], नुस्रत् फतह अलि खानस्य कव्वालिशैल्यां च रहमानः परिणतः अस्ति । एताभिः सङ्गीतशैलीभिः अन्यसङ्गीतशैलीनां सम्मिश्रणं कृत्वा विभिन्नवाद्यनादान् मेलयित्वा आशुरचनरूपेण रहमानः सङ्गीतं संयोजयितुं समर्थः अस्ति । <ref name="Rahmanrs" /><ref>{{Cite journal | last =Viswanathan | first =T.|last2=Harper Allen|first2=Matthew|title= Music in South India|page= 139 | postscript =<!--None-->}}</ref> स्वरमेलविषयाः अस्य सङ्गीतस्य अविभाज्यानि अङ्गानि सन्ति । कदाचित् आवर्तकस्वरगुच्छानि अन्वेति । क्रि.श.१०९८०तमे काले विद्यमानाः अस्य पूर्ववर्तिनः के.वि.महादेवन्, विश्वनाथन् - राममूर्तिः युगलम्, इव रहमनोऽपि एकध्वनिमार्गे वाद्यानि वादयति स्म । क्रमेण एषः स्वस्य शैलीपरिवर्तनं कृतवान् । साम्प्रदायिकवाद्यानि,विद्युन्मानतान्त्रिकवाद्यानि च सम्मेल्य नूतनाविष्कारं कृतवान् । <ref name="Rahmanrs" /> रहमानस्य सङ्गीतशैली अस्य प्रयोगशीलतां सूचयति । प्राचीनायाः समकालीनायाः शैल्याः मिश्रणस्य संवादिरागः वाद्यवृन्दसंयोजनं मानवरवस्य विशिष्टोपयोगः च सङ्गीते प्रभावं जनयन्ति । गुणाः विशालश्रेण्याः गीतानि, रहमानस्य समन्वयस्य शैली इत्यादीनां कारणेन भारतीयश्रोतृवर्गः बहुधा आकृष्टः । <ref name="wom">{{Cite book | last =Todd Titon | first =Jeff|coauthors=Linda Fujie, David Locke, [[David P. McAllester]]|chapter=India/South India|title= Worlds of Music: An Introduction to the Music of the World's Peoples|pages= 202–205 | postscript =<!--None-->}}</ref> रहमानस्य वृत्तेः आरम्भे जागतिकप्रभावस्य प्रसर्णार्थं अनिवासिनः दक्षिणैषियाजना कारणीभूताः सन्ति । चलच्चित्रक्षेत्रे अत्यन्तं नावीन्ययुतस्य सङ्गीतज्ञस्य रहमानस्य अपूर्वा शैली अपारं यशः च चलच्चित्रसङ्गीतस्य पुनर्जन्मकारणम् अभवताम् । <ref>{{Cite journal | last =Ganti | first =T.|title= Bollywood: A Guidebook to Popular Hindi Cinema|page= 112|quote=Rehman is an innovative and phenomenally successful contemporary Tamil and Hindi composer whose style transformed film music in the 1990s...he is considered a genius in the Bombay film industry, and in terms of how much control and autonomy he is allowed over his compositions and working style, he holds tremendous power over film producers and directors | postscript =<!--None-->}}</ref> विश्वस्य महासङ्गीतज्ञेषु रहमानः अन्यतमः इति सङ्गीतनिर्मापकः रान् फेर् इतिकश्चित् उक्तवान् ।<ref>{{Cite journal|first=Ethan|last=Smith|title='Slumdog' Remix: The Oscar-winning song 'Jai Ho' is reworked with help from a Pussycat Doll|journal=[[The Wall Street Journal]]|date=27 February 2009|url=http://online.wsj.com/article/SB123568984902087603.html|accessdate=2009-03-01|postscript=<!--None-->}}</ref> हालिवुड् (अमेरिकायाः चलच्चित्रलोकः) चलच्चित्रनिदेशकः आस्ट्रेलियामूलस्य बझ् लुह्रमन् एवम् अवदत् ............. {{cquote| I had come to the music of A. R. Rahman through the emotional and haunting score of ''Bombay'' and the wit and celebration of ''Lagaan''. But the more of AR's music I encountered the more I was to be amazed at the sheer diversity of styles: from swinging brass bands to triumphant anthems; from joyous pop to West-End musicals. Whatever the style, A. R. Rahman's music always possesses a profound sense of humanity and spirit, qualities that inspire me the most.<ref name="charindaa">{{cite web| title=Baz Luhrrman comments on A. R. Rahman| author=| work=Charindaa| url=http://www.charindaa.org/news.html| year=2005| accessdate=15 November 2008| archive-date=2 February 2009| archive-url=https://web.archive.org/web/20090202183124/http://www.charindaa.org/news.html| deadurl=yes}}</ref>}} === प्रशस्तिपुरस्काराः === {{मुख्यलेखः|ए. आर्. रहमानस्य प्रशस्तिपुरस्काराणाम् आवली }} [[भारतम्|भारतस्य]] चलच्चित्रसङ्गीतस्य क्षेत्रे अनुपमां प्रतिभां प्रदर्श्य योगदानं कृतवता रहमानेन नैके पुरस्काराः प्राप्ताः । तेषु क्रि.श.१९९५ क्रि.श.१९९५तमे वर्षे मारिषस् राष्ट्रियप्रशस्तिः, मलेषियन् प्रशस्तिः च प्रधाने । प्रथमवारं वेस्ट् एण्ड् निर्माणस्य चलच्चित्रस्य सङ्गीतं संयोजितवान् इति लारेन्स् ओलिवियर् प्रशस्तेः नामनिदेशनम् अभवत् । स्वस्य सङ्गीते स्वरप्रस्तारेषु नावीन्यं प्रदर्शितवान् इति [[भारतसर्वकारः|भारतसर्वकारेण]] [[पद्मश्रीप्रशस्तिः]], चतुर्वारं राष्ट्रियचलच्चित्रप्रशस्तिः च प्रदत्ताः। ६ तमिळुनाडुचलच्चित्रप्रशस्तयः, १४ फिलं फेर् प्रशस्तयः. १२दक्षिणफिल्म फेर् प्रशस्तयः, तस्य यशांसि द्योतयन्ति । जागतिकसङ्गीक्षेत्राय दत्तं योगदानं परिगणय्य क्रि.श.२००६तमे वर्षे स्ट्यण्डर्ड् विश्वविद्यालयस्य गौरवप्रशस्तिः अनेन प्राप्तः । <ref name="arstan06">{{cite web | author=Prakash, B.S.| title=Stanford University honours A R Rahman| work=[[Rediff]]|publisher=Rediff.com| url=http://www.rediff.com/news/2006/jul/06bsp.htm| date=6 July 2006| accessdate=16 December 2008}}</ref> "स्लं डाग् मिलियनेर् " चलच्चित्रस्य सङ्गीतनिदेशनार्थं रहमानाय क्रि.श.२००९तमे वर्षे विमर्शकानां परिग्रहप्रशस्तिः, अत्युत्तमसङ्गीतप्रशस्तिः च प्रदत्ते ।<ref name="globes">{{cite web | title=66th Annual Golden Globe Awards | work= [[IMDb]] | url= http://www.imdb.com/features/rto/2009/globes | accessdate=12 December 2008}}</ref> अत्युत्तमस्वरप्रस्तारार्थं गोल्डन् ग्लोब् प्रशतिः, अत्युत्तममाधुर्यार्थं बाफ्टा (BAFTA)चलच्चित्रसङ्गीतप्रशस्तिः, अत्युत्तममूलगीतार्थं अक्यादेमीप्रशस्तिः च आस्कर् प्रशस्तिप्राप्तेः अवसरे लब्धाः अन्यपुरस्काराः । मिड्ळ्सेक्स् विश्वविद्यालयतः अलिगड् मुस्लिम् विश्वविद्यालयः च अनेन डक्टरेट् उपाधिः प्राप्ता ।<ref>{{cite news |title= Rahman to be awarded an Honorary Degree in July |url= http://www.hindu.com/holnus/009200904010921.htm |work= The Hindu |date= 1 April 2009 |accessdate=26 May 2009 |location=Chennai, India}}</ref><ref>{{cite news |first= |last= |authorlink= |coauthors= |title= Rahman to be conferred honorary doctorate by AMU |url= http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200905261962.htm |work= The Hindu |date= 26 May 2009 |accessdate=26 May 2009 |location=Chennai, India}}</ref> तस्य वर्षस्य अन्तिमभागे चेन्नै अण्णाविश्वविद्यालयः अपि अस्मै डाकट्र् उपाधिम् अयच्छत् ।<ref>[http://www.hindustantimes.com/Anna-University-honours-Stalin-AR-Rahman-and-Moon-Man-Annadurai/Article1-438737.aspx]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> अत्युत्तमसङ्गहस्य ध्वनिपथसम्पुटार्थं अपि च कस्यचित् दृश्यमाध्यमस्य कृते लिखितस्य अत्युत्तमगीतार्थं च ग्र्याम्मी प्रशस्तिद्वयम् आगतम् ।<ref name="AFP">{{cite web|title=India's A.R. Rahman strikes Grammys gold|publisher=[[Agence France-Presse]]|year=2010|url=http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hGgeRMlZ8ASQ9a-5v5AnbvmL0K9Q|accessdate=2010-02-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100204030253/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hGgeRMlZ8ASQ9a-5v5AnbvmL0K9Q|archivedate=2010-02-04|deadurl=no}}</ref> क्रि.श. २०१०तमे वर्षे रहमानः [[भारतसर्वकारः|भारतसर्वकारस्य]] अत्युन्नता प्रशस्तिः [[पद्मभुषणप्रशस्तिः|पद्मभुषणेन]] पुरस्कृतः । <ref>{{cite press release |title=This Year's Padma Awards announced |url=http://www.pib.nic.in/release/release.asp?relid=57307 |publisher=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]] |date=25 January 2010 |accessdate=25 January 2010}}</ref> रहमानः लण्डन् नगरस्य ट्रिनिटि कालेज् आफ् म्यूज़िक् मध्ये गौरवसदस्यत्वं प्राप्तवान् । <ref>{{cite video|Interviewer| people = Ashanti Omkar, A. R. Rahman | title = [http://www.youtube.com/watch?v=UJPJTpATdzM A.R Rahman interview 2010 part 1 - Vinnaithandi Varuvaayaa (VTV) - Thai Pongal special] | medium = Web interview | publisher = Thamarai.com | location = London | date = January 13, 2010}}</ref> == समाजसेवा == लोकसेवार्थम् अपि रहमानः बहून् कार्यक्रमान् कृतवान् । विश्वारोग्यसङ्घटनस्य (WHO) स्टाप् टीबी पार्ट्नशिप् इति अभियानस्य जागतिकराजदूतत्वेन रहमानस्य नियोजनम् अभवत् । <ref name="lotrrahmanc"/> भारते बालान् रक्षतु इति अन्दोलनेन सह अनेकेषु सर्वकारीयकार्यक्रमेषु प्रतिनिधिरूपेण भागं स्वीकृतवान् । क्रि.श.२००४तमे डिसेम्बर् मासे हिन्दूमहासागरस्य सुनामी महापूरे सन्त्रस्थानां सहायधनसङ्गणार्थं बहून् कार्यक्रमान् कृतवान् । मुख्टर् सहोटा इत्यनेन सह डान् एष्यन् गीतस्य "वी क्यान् मेक् इट् बेटर् " इति गानस्य सङ्गीतसंयोजनं रहमानः कृतवान् ।<ref name="Rahmanhb">{{cite web | title= LA Phil presents Hollywood Bowl: About the Performer: AR Rahman | work= Hollywood Bowl Official Website | url= http://www.hollywoodbowl.com/music/artist_detail.cfm?id=2648 | accessdate= June 2006 | archive-date= 2009-02-16 | archive-url= https://web.archive.org/web/20090216154816/http://www.hollywoodbowl.com/music/artist_detail.cfm?id=2648 | deadurl= yes }}</ref> रहमानः क्रि.श.२००८तमे वर्षे के.एम्. म्मूज़िक् कन्सर्वेटरी (सङ्गीतशिक्षापोषकसंस्था) संस्थाम् आरब्धवान् । यत्र सङ्गीतविद्याम् अध्येतुम् आसक्ताः गानं, वादनम्, इत्यादीनि श्रव्यमाध्यमेन विषिष्टतन्त्रज्ञानद्वारा प्राप्तुं शक्नुवन्ति । अत्र ध्वनिविन्यासक्षेत्रे बोधनं प्रशिक्षा च दीयते । अस्याः सङ्गीतशालायाः बोधकगणे सुप्रसिद्धयशस्वीसङ्गीतकाराः सन्ति । प्राथमिकस्तरस्य डिप्लोमोपदव्याः च प्रणालि अत्र स्तः ।<ref name="Rahmankm">{{cite web | title= Rahman's music conservatory in June | work= [[Screen (magazine)|Screen]] | url= http://www.screenindia.com/news/Rahmans-music-conservatory-in-June/285836/ | accessdate= November 2008 | archive-date= 2008-12-18 | archive-url= https://web.archive.org/web/20081218060027/http://www.screenindia.com/news/Rahmans-music-conservatory-in-June/285836/ | deadurl= yes }}</ref> अस्याः कलाशालयाः विद्यां पदवीं प्राप्य बहवः चलच्चित्रे सङ्गीतसंयोजकत्वेन उद्योगिनः अभवन् ।<ref>{{cite news|url=http://www.tamilguardian.com/print.asp?articleid=602|work=[[Tamil Guardian]]|title=Briefly Tamil Cinema|date=19 April 2006|accessdate=24 October 2010}}</ref> [[चेन्नै]]नगरे विद्यमानानां निर्गतिकमहिलानां सहायार्थं स्थापितायाः '' दि ब्यानियन्'' इति संस्थायाः लघुचित्रस्य सङ्गीतसंयोजनं क्रि.श.२००६तमे वर्षे कृतवान् । तदा क्रि.श. २००८तमे वर्षे दुन्दुभिवाद्यकारेण शिवमणिना सह "जिया से जिया " इति गीतं स्वयं रहमानः रचयित्वा सङ्गीतेन निबद्धवान् । एतत् गीतचित्रं भारतस्य अनेकेषु नगरेषु चित्रीकृतम् अभवत् । == [[चलच्चित्रकार्यावली]] == == विशेषावलोकनम् == *[[प्रसिद्धभारतीयानाम् आवली]] == टीकाः == {{reflist|2}} == उल्लेखाः == <references></references> * {{cite book | last = Allen | first = John|coauthors=Uck Lun Chun, Allen Chun, Ned Rossiter, Brian Shoesmith| title = Refashioning pop music in Asia| publisher = Routledge | year = 2004 | location = USA | isbn =9780700714018}} * {{cite book | title=The Garland Encyclopedia of World Music| last=Arnold|first=Alison| year=2000| pages=| publisher=Taylor & Francis|location=| url=|chapter=|isbn= 9780824049461|quote=}} * {{cite journal| last = | first =|title= Cinemaya 1998|year=1998|page=9|issue=39–41|periodical=[[Cinemaya]]|location=[[New Delhi]]|issn=0970-8782|oclc=19234070}} * {{cite book | last = Chaudhuri | first = Shohini | title = Contemporary World Cinema: Europe, the Middle East, East Asia and South Asia |chapter=Cinema of South India and Sri Lanka| publisher = Edinburgh University Press | year = 2005 | location = [[Edinburgh]] | isbn = 074861799X}} * {{cite book| last =Eur | first =Andy Gregory|title=The International Who's Who in Popular Music 2002|chapter=A. R. Rahman|isbn=9781857431612|publisher=Routledge|year=2002}} * {{cite book | last = Ganti | first = Tejaswini | title = Bollywood: A Guidebook to Popular Hindi Cinema | publisher = Routledge | year = 2004 | location = | isbn = 0415288541}} * {{cite book | last = Ramaswamy | first = Vijaya | title = Historical Dictionary of the Tamils | publisher = The Scarecrow Press | year = 2007 | location = [[Michigan]] | isbn = 0810853795}} * {{cite book | last = Terska Ciecko | first = Anne | title = Contemporary Asian Cinema: Popular culture in a Global Frame | publisher = Berg Publishers | year = 2006 | location = Berg | isbn = 1845202376}} * {{cite book | last = Todd Titon | first = Jeff |coauthors=Linda Fujie, David Locke, [[David P. McAllester]]| title =Worlds of Music: An Introduction to the Music of the World's Peoples |chapter=India/South India| publisher = Thomson Shirmer | year = 2005 | location = USA | isbn =9780534627577}} * {{cite book | title= Tamil Cinema: The Cultural Politics of India's Other Film Industry| url=| last=Velayutham|first=Selvaraj| year=2008| pages=| publisher=Routledge|location=| isbn=9780415396806}} * {{cite book | last = Vishwanathan | first = T.|coauthors=Matthew Harp-Allen| title = Music in South India: The Karṇāṭak Concert Tradition and Beyond : Experiencing Music, Expressing Culture | publisher = Oxford University Press | year = 2004 | location = USA | isbn =9780195145915}} == बाह्यानुबन्धाः == * [http://www.arrahman.com ए. आर्. रेहमनस्य अधिकृतम् अन्तर्जालीयस्थानम्] * [http://wn.com/A_R_Rahman ए. आर्. रेहमनः] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110111183205/http://wn.com/A_R_Rahman |date=2011-01-11 }} {{भारतस्य नेपथ्यगायकाः}} [[वर्गः:चलच्चित्रसङ्गीतनिर्देशकाः|रहमान, ए आर]] jbteblvkrm19yzoienun525mqdf9j8y 0 5696 499888 498561 2026-07-27T23:43:25Z InternetArchiveBot 31833 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 499888 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = अल्बर्ट् ऐन्स्टायिन् | image = Albert Einstein (Nobel).png | caption = Albert Einstein in 1921 | birth_date = {{Birth date|df=yes|1879|3|14}} | birth_place = Ulm, Kingdom of Württemberg, German Empire | death_date = {{Death date and age|df=yes|1955|4|18|1879|3|14}} | death_place = {{nowrap| Princeton, New Jersey, U.S.}} | children = Lieserl (1902-1903?)<br />Hans Albert (1904-1973)<br />Eduard "Tete" (1910-1965) | spouse = Mileva Marić&nbsp;(1903–1919)<br />{{nowrap|Elsa Löwentha&nbsp;(1919–1936)}} | residence = Germany, Italy, Switzerland, Austria, Belgium, United States | citizenship = {{Plainlist| * Kingdom of Württemberg (1879–1896) * Statelessness|Stateless (1896–1901) * Switzerland (1901–1955) * Austria–Hungary (1911–1912) * German Empire (1914–1918) * Weimar Republic (1919–1933) * United States (1940–1955) }} | ethnicity = Jewish | fields = Physics | workplaces = {{Plainlist| * Swiss Patent Office (Bern) * University of Zurich * Charles University in Prague * ETH Zurich * Caltech * Prussian Academy of Sciences * Kaiser Wilhelm Institute * Leiden University|University of Leiden * Institute for Advanced Study }} | alma_mater = {{Plainlist| * ETH Zurich * University of Zurich }} | doctoral_advisor = Alfred Kleiner | thesis_title = Folgerungen aus den Capillaritatserscheinungen| thesis_url = http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/andp.19013090306/abstract | thesis_year = 1901 | academic_advisors = Heinrich Friedrich Weber | notable_students = {{Plainlist| * Ernst G. Straus * Nathan Rosen * Leó Szilárd * Raziuddin Siddiqui<ref>{{cite web |url=http://www.ias.ac.in/currsci/apr25/articles32.htm |title=Mohammad Raziuddin Siddiqui |publisher=Ias.ac.in |date=2 January 1998 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040601194117/http://www.ias.ac.in/currsci/apr25/articles32.htm |archivedate=1 June 2004 |accessdate=3 April 2011 |deadurl=no }}</ref> }} | known_for = {{Plainlist| * General relativity and special relativity * Photoelectric effect * Mass-energy equivalence * Brownian motion|Theory of Brownian Motion * Einstein field equation * Bose–Einstein statistics]s * Bose-Einstein condensate * Bose–Einstein correlations * Classical unified field theories|Unified Field Theory * EPR paradox }} | awards = {{Plainlist| * Nobel Prize in Physics (1921) * Matteucci Medal (1921) * Copley Medal (1925) * Max Planck Medal (1929) * Time 100: ''Time'' Person of the Century (1999) }} | signature = Albert Einstein signature 1934.svg }} '''अल्बर्ट ऐन्स्टायिन्''' (Albert Einstein) [[जर्मनी]]देशस्य विश्वविख्यातः वैज्ञानिकः आसीत् । भौतविज्ञानस्य लोके स्वसंशोधनैः प्रसिद्धः । [[भौतशास्त्रम्|भौतशास्त्रस्य]] जनकः इति प्रसिद्धिः अस्य । द्युतिविद्युत्परिणामस्य नियमं निरूपितवान् । एषः सुप्रसिद्धः नियमः भवति । 'बनेश् हाफ्’ अस्य शिष्यः अस्य जीवनस्य साधनस्य च विषये 'दि स्ट्रेञ्ज् स्टोरि आफ् दि क्वाण्टम्' इत्यस्मिन् पुस्तके विस्तृततया लिखितवान् अस्ति । ==जननम्, बाल्यञ्च== ऐन्स्टायिन् मार्चमासस्य १४ दिनाङ्के [[१८७९]] तमे संवत्सरे [[जर्मनी]]देशस्य वुर्टेन् बर्गप्रान्तस्य उल्म्-नगरे अजायत । अस्य पिता 'हर्मन्' । मता 'पौलीन्' । हर्मन् एकस्य आपणस्य स्वामी आसीत् । पौलीन् [[सङ्गीतम्|सङ्गीतप्रिया]] आसीत् । बाल्ये अध्ययने अभिरुचिः न आसीत् । शालां गन्तुं मनः न आसीत् । ==अध्ययनम् , उध्योगञ्च== अस्य पिता कालान्तरे म्यूनिक् नगरे यन्त्रागारं स्थापितवान् । अस्मिन् समये पुत्रं क्याथोलिक् शालायाम् अध्ययनार्थं प्रेशितवान् । अत्रत्यनां कठिणनियमपालने अनासक्तः। अतः शालां गन्तुम् इच्छा एव न भवति स्म । पुत्राय विद्यायाः महत्त्वम् एवं अस्याः आवश्यकताञ्च बोधितवान् । पितृव्यस्य प्रोत्साहः अस्य अध्ययने बहुमुख्यम् आसीत् । एतेन अध्ययने अभिरुचिरागतः । अस्य माता 'पिटिलु’ वाद्यं पाठितवती । शालासु भाषाविषयेषु अनासक्तः, विज्ञाने, [[गणितम्|गणीते]] च आसक्तिः आसीत् । तत्रापि यूक्लिडस्य रेखागणीते अतीवासक्तिः आसीत् । अस्य प्रश्नाः शालासु अध्यापकान् पीडयन्ति स्म । अतीव सूक्ष्माः कठिणाश्च प्रश्नाः भवन्ति स्म । अस्मै अत्रत्य पाठनव्यवस्था न रोचते स्म । अतः [[स्विट्झर्ल्याण्ड्]]देशस्य [[आका]]नगरस्य प्रसिद्धां शालां प्रविष्टवान् । अत्रत्या पाठनशैली आकर्शिता । उत्तमशिक्षणं प्राप्य, जूरिच्नगरस्य पालिटेक्निक् कलाशालां प्रविष्टवान् । अस्मिन् समये भौतविज्ञानस्यैव अध्ययनं कर्तव्यमिति निर्धारं स्वीकृतवान् । अपेक्षितान् [[गणितम्|गणीतशास्त्र]]नियमान् अधीतवान् । अध्ययनानन्तरं उद्योगावकाशाः न प्राप्ताः । एषु दिनेषु बालेभ्यः पाठयति स्म । जूरच् विश्वविद्यालयस्य डाक्टरेट् पदवीं प्राप्तवान् । अस्मिन्नेव विश्वविद्यालये एव [[१९०९]] तमे संवत्सरे प्राध्यापकपदवीं प्राप्तवान् । [[१९१२]] तमे संवत्सरे जूरिच् पालिटेक्निक् विद्यालये सहप्राध्यापकत्वेन कार्यं कृतवान् । [[१९१३]] तमे संवत्सरे बर्लिन् विश्वविद्यालये प्राध्यापकत्वेन कार्यं कृतवान् । कैसर् विल् हेल्म् इन्स्टिट्यूट संस्थायाः विंशतिवर्षाणि यावत् निदेशकः आसीत् । ==वैय्यक्तिकजीवनम्== अस्य बहुसरलजीवनम् आसीत् । यहूदिसम्प्रदायस्थः आसीत् । [[१९०३]] तमे संवत्सरे विद्याभ्यासस्य कालीनां मिलेवा मारिस् सखीं परिणीतवान् । [[१९०४]] तमे संवत्सरे "ह्यान्स् अल्बर्ट्” नाम प्रथमः पुत्रः अजायत् । द्वितीयस्य पुत्रस्य नाम एड्वर्ड इति । [[१९१४]] तमे संवत्सरे परिवारेण सह बर्लिन्-प्रदेशम् आगतवान् । अत्र नूतन उद्योगं प्राप्तवान् । किञ्चित् कालानन्तरं दाम्पत्ये क्लेशाः उत्पन्नाः। [[१९१९]] तमे संवत्सरे विच्छेदनम् अपि प्राप्तवान् । पुत्राभ्यां गृहात् निर्गता मिलेवा । अनेन दुःखितः ऋग्णश्च सञ्जातः । अस्मिन् समये अस्य पालनम् 'एल्सा’ कृतवती । एनाम् एव अल्बर्ट परिणीतवान् । अस्य प्रसिद्धौ एषा अपि कारणीभूता । उपन्यासेन युरोपदेशेषु , अमेरिकादेशेषु च प्रसिद्धिः आसीत् । [[१९३३]] तमे संवत्सरे अडाल्फ् हिट्लर स्वशासनकाले अस्य गृहादिकं स्वायत्तीकृतवान् । अस्य पौरत्वमपि स्वीकृतवान् । अतः एषः [[अमेरिका]]देशे एव वासं कृतवान् । स्वान्त्यकालपर्यन्तं न्यूजेर्सिया प्रिन्स्-टन् विश्वविद्यालये कार्यं कृतवान् । ==अल्बर्ट् सिद्धान्तः== अस्य सापेक्षतासिद्धान्तः सुप्रसिद्धः भवति । एन्स्टैन् प्लाङ्कनस्य शकलसिद्धान्तस्य सारं स्वीकृत्य प्रकाशस्य गुणधर्मान् ज्ञातुं संशोधनं कृतवान् । अनेन स्वसिद्धान्तं निरूपितवान् । "यन्यू डेफिनिशन् आफ् मालिक्टूलर् डैमेन्षन्" इति प्रबन्धमेकं रचितवान् । एन्स्टैन् प्रकाशस्य सञ्चारस्य, वेगस्य च विषये स्व नूतनं सिद्धान्तं निरूपितवान् । "प्रकाशस्य सञ्चाराय माध्यमम् अनपेक्षितम्, सः प्रकाशः निर्वाते सञ्चारसामर्थ्यसहितः शक्तिरूपः भवति । प्रकाशस्य वेगस्य समानः वेगः कस्यापि न भवति। प्रकाशः स्वमूलात् बहिरागत्य समानवेगे प्रसरति ।" इति अस्य निरूपणं भवति। प्रकाशस्य वेगः गरिष्ठः भवति । अतः स्थिरवेगं 'C" इति आङ्ग्लाक्षरेण सूचितवान् । एन्स्टैन् निरूपितं समीकरणम् E = mc2 इति । जडवस्तु त्रिषु रूपेषु घन, द्रव, अनिलादि भेदेन विद्यते । वस्तुने द्रव्यराशिः अस्ति । द्रव्यराशिं m इति सङ्केतेन निरूपितवान् अस्ति । प्रकाशम्, उष्णञ्च भारपरिमाणेन मापयितुं न शक्यते । ईदृशां शक्तीं E इति सङ्केतितवान् । वैज्ञानिकाः शक्तिराशी पृथक् इति चिन्तयन्तः आसन् । उभयोर्मध्ये एन्स्टैन् सम्बन्धं कल्पयित्वा, उभयोः समत्वं च कल्पयित्वा E=mc2 इति सरलं समीकरणं निरूपितवान् । अनेन समीकरणेन परमाणुगोलस्य तत्वं निरूपितम् । ==कृतयः== एन्स्टैन् न केवलं वैज्ञानिकः, किन्तु प्रसिद्धः लेखकोऽपि । अनेन बहवः ग्रन्थाः रचिताः । अस्य कृतयः [[जर्मनी]]भाषायां विद्यन्ते । कालन्तरे आङ्ग्लभाषायाम् अपि प्रकटिताः। "दि यवुल्यूषन् आफ् फिसिक्स्” इति लीफाल्ड् इन्फेल्डवर्येण सह लिखितः प्रसिद्धकृतिः । *दिफैट् एगेन्स्ट् वार् *इन्वेस्टिगेषन्स् आफ् दि थियरि आफ् दि ब्रौनियन् मूव्मेण्ट् *दि थियरि आफ् दि रिलेटिविटि *दि वर्ल्ड् आस् ऐ सी इट् ==पुरस्काराः== *[[१९२१]] तमे संवत्सरे नोबेल् पुरस्कारं प्राप्तवान् । *[[१९२९]] तमे संवत्सरे जर्मन् शारीरकसंस्थायाः 'म्याक्स् प्लाङ्क्’ पदकं प्राप्तवान् । *[[१९३६]] तमे संवत्सरे फ्राङ्क्लिन् संस्थायाः फ्राङ्क्लिन् पदकं प्राप्तवान् । ==मरणम्== एन्स्टैन् प्रिन्सटन् वैद्यालये एप्रिल्मासस्य १८ तम दिनाङ्कस्य [[१९५५]] तमे वर्षे मृतवान् । एन्स्टैनवर्यस्य मरणानन्तरम् अस्य मस्तिष्कं प्रिन्स्-टन् वैद्यालये स्थापितवन्तः । अस्य प्रतिभायाः रहस्यं ज्ञातुं अत्रत्य वैज्ञानिकाः कुतूहलीनः आसन् । एवम् अस्योपरि अध्ययनम् अपि कृतवन्तः ==टिप्पणी== {{reflist}} ==बाह्यानुबन्धः== * [http://www.scribd.com/doc/23220527/Ideas-and-Opinions-by-Albert-Einstein ''Ideas and Opinions'', Einstein's letters and speeches] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120510125626/http://www.scribd.com/doc/23220527/Ideas-and-Opinions-by-Albert-Einstein |date=2012-05-10 }}, Full text, ''Crown Publishers (1954) 384 pages * [http://scholar.google.com.au/citations?user=qc6CJjYAAAAJ&hl=en Einstein's Scholar Google profile] * [[wikilivres:Albert Einstein|Works by Albert Einstein]] (public domain in Canada) * ''[http://www.monthlyreview.org/598einstein.php Why Socialism?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110317032934/http://www.monthlyreview.org/598einstein.php |date=2011-03-17 }}'' by Albert Einstein, ''[[Monthly Review]]'', May 1949 * [http://www.shapell.org/exhibitions.aspx?einstein-original-letters-in-aid-of-his-brethren Einstein's Personal Correspondence: Religion, Politics, The Holocaust, and Philosophy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150315104758/http://www.shapell.org/exhibitions.aspx?einstein-original-letters-in-aid-of-his-brethren |date=2015-03-15 }} Shapell Manuscript Foundation * [http://vault.fbi.gov/Albert%20Einstein FBI file on Albert Einstein] * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/einstein-bio.html Nobelprize.org Biography:Albert Einstein] * [http://life.tumblr.com/post/526230217/the-einstein-you-never-knew The Einstein You Never Knew]&nbsp;— slideshow by ''[[Life magazine]]'' * [http://www.history.com/topics/albert-einstein Albert Einstein]&nbsp;— videos * [http://www.pbs.org/wgbh/aso/databank/entries/bpeins.html Science Odyssey People And Discoveries] * [https://web.archive.org/web/20110608004818/http://ocw.mit.edu/courses/science-technology-and-society/sts-042j-einstein-oppenheimer-feynman-physics-in-the-20th-century-spring-2006/ MIT OpenCourseWare STS.042J/8.225J: Einstein, Oppenheimer, Feynman: Physics in the 20th century]&nbsp;— free study course that explores the changing roles of physics and physicists during the 20th century * [http://www.alberteinstein.info/ Albert Einstein Archives Online (80,000+ Documents)] ([http://www.msnbc.msn.com/id/46785542/ns/technology_and_science-science/ MSNBC - 19 March 2012]) * [http://www.wdl.org/en/item/2745/ Einstein's declaration of intention for American citizenship] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140222071037/http://www.wdl.org/en/item/2745/ |date=2014-02-22 }} from the [[World Digital Library]] * [http://archon.brandeis.edu/?p=collections/findingaid&id=41 Albert Einstein Collection at Brandeis University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130929151059/http://archon.brandeis.edu/?p=collections%2Ffindingaid&id=41 |date=2013-09-29 }} *[[जीवनी]] [[वर्गः:अन्यदेशीयवैज्ञानिकाः]] [[वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया]] 8t1x1k6iu01x3uvcreqidz3t01he02d 0 13017 499892 485648 2026-07-28T02:01:49Z InternetArchiveBot 31833 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 499892 wikitext text/x-wiki {{Infobox World Heritage Site | WHS = कोणार्क् सूर्यमन्दिरम्<br /> Sun Temple, Konârak | Image = [[File:Konark Sun Temple Front view.jpg|270px|कोणार्क् सूर्यमन्दिरम्]] | State Party = {{flag|भारतम्}} | Type = सांस्कृतिकमन्दिरम् | Criteria = i, iii, vi | ID = 246 | locmapin = India | latitude = 19.887 | longitude = 86.095 | Region = [[List of World Heritage Sites in Asia and Australasia|Asia-Pacific]] | Year = १९८४ | Session = अष्टम | Link = http://whc.unesco.org/en/list/246 | website = http://konark.nic.in/ }} कोनार्कसूर्यदेवालयः (०६७५८) बङ्गालोपसागरतीरे विद्यमानः सूर्यदेवालयः क्रिस्ताब्दस्य त्रयोदशशतके निर्मितः अस्ति । एषः सूर्यरथः इव दॄश्यमानः विशिष्टः देवालयः । १२ युगलचक्रयुतं रथं सप्ताश्वाः कर्षन्ती इव रचितम् अस्ति । [[ओरिस्सा]]प्रदेशस्य राजा [[नरसिंहदेवः-१]] एतत् रथमन्दिरं निर्मितवान् । विजयस्मारकरूपेण अस्य निर्माणं कृतवान् । [[पुरी]]जगन्नाथदेवालयः श्वेतवर्णः अस्ति । अत्र कृष्णशिलादेवालयः अस्ति । अतः 'ब्ल्याक पगोडा’ इति एतत् मन्दिरं निर्दिशन्ति । ==मन्दिरस्य आकृतिः== क्रिस्ताब्दे १८६८ तमे वर्षे मन्दिरस्य कश्चन भागः पतितः अस्ति । पद्माकारे भव्ये प्राङ्गणे देवालयः निर्मितः अस्ति । द्वारे गजसिंहानां शिल्पानि सन्ति । गजान् हन्तुं सिंहाः प्रवृत्ताः सन्ति इव शिल्पं रचितम् अस्ति । गोपुरं पूर्वं ७० पादोन्नतम् आसीत् । गर्भगृहे इदानीं सूर्यविग्रहः नास्ति । सहस्रशः जनाः निरन्तरकार्यं कृत्वा एतत् निर्मितवन्तः । इदानीमेतत् भग्नमन्दिरम् । अत्र शिल्पेषु युद्धवीराः, सैनिकाः, युद्धाश्वाः, जीवजन्तवः, महिलानामलङ्काराः, रतिक्रीडानिरतयुगलानां विशेषभङ्ग्यः च आकर्षकरूपेण रचिताः सन्ति । अस्य समीपे सूर्यदेवालयस्य म्यूसियम् (वस्तुसङ्ग्रहालयः) अस्ति । कोणार्कसागरतीरं सुन्दरम् अस्ति । अत्र सूर्योदयदर्शनम् आनन्दाय भवति । कोणार्कोत्सवः प्रतिवर्षं डिसेम्बरमासे प्रचलति । [[ओरिस्साराज्यम्|उत्कलराज्ये]] जगन्नाथपुर्यां विद्यमानम् इदं मन्दिरं सप्तभिः अश्वैः चतुर्विंशत्या मनोहरचक्रैश्च युक्तमस्ति । अश्वानाम् इमाः मूर्तयः विश्वस्य उत्कृष्टतममूर्तिषु अन्यतमाः इति मूर्तिकलाविदाम् अभिमतम् । युगयुगान्तरेभ्यः इदं मन्दिरं सुविख्यातम् । [[अकबरः|अकबर]]स्य प्रसिद्धमन्त्री अबुलफजलः स्वीये आइनेकबरीति ग्रन्थे अलिखत्, "अस्ति जगन्नाथपुर्याः समीपे सूर्यमन्दिरम् । कलिङ्गराजस्य द्वादशवर्षाणां राजस्वं तस्य निर्माणे व्यतितम् । दुष्प्रसाद्याः कलाविशारदाः अधुनापि तद् दृष्ट्वा विस्मयविमूढा भवन्ति । तस्य प्राचीराणाम् उच्चता सार्धशतहस्तमिता स्थूलता च नवदशहस्तमिता । तस्य त्रीणि द्वाराणि सन्ति । पूर्वद्वारे कारुकलया सम्यक् उत्कीर्णे गजमूर्ती स्तः । ते शुण्डेन एकैकं मनुष्यं धरतः । पश्चिमद्वारे सकलशस्त्रास्त्रैः सुसज्जितयोः उपरि सविक्रमं स्थितयोः सिंहयोः मूर्ती स्तः, सम्मुखे कृष्णप्रस्तरनिर्मितः अष्टकोणः, पञ्चाशद्गजोच्चः स्तम्भः वर्तते । नव सोपानानि आरुह्य शिलामयं विशालायतनं द्रष्टुं शक्यते यत्र सूर्येण सह अन्ये ग्रहाः समुत्कीर्णाः । ...सप्तशतप्रायवर्षेभ्यः प्राक् नृपः नरसिंहदेवः अस्य भव्यभवनस्य निर्माणं समापयत् इति कथ्यते..." [[File:Konark Temple.jpg|thumb|left|250px|गर्भगृहम्]] ==कालः== अबुलफजलः षोडशशतकस्य उत्तरार्धे विवरणम् इदं लिपिबद्धम् अकरोत् । यदि वयं तन्निरूपितं नरसिंहदेवस्य कालं स्वीकुर्मः तर्हि अभ्युपगन्तव्यं यत् कोणार्कनिर्माणं '''नवमशताब्द्यां''' समाप्तम् । किन्तु ऐतिहासिकाः अन्यथा चिन्तयन्ति । तेषु बहवः विश्वसन्ति यत् मन्दिरमिदं त्रयोदशशताब्द्यां निर्मितम् । ==विनाशस्य कथा== कोणार्कस्य मुख्यमन्दिरं भारतवर्षे उच्चतमम् आसीत् । अस्ति एका प्रचलिता कथा-मन्दिरस्य चूडायां विशालः चुम्बकखण्डः आसीत् यः पोतान् तटं प्रति आकर्षति स्म । केचित् क्रूराः, विदेशीयाः वणिजः तम् अपहृतवन्तः येन विशालं मन्दिरं विध्वस्तम् अभवत् । अपरे कथयन्ति--हिन्दुस्मृतिशिलानां विध्वंसकेन कलापाहाडेन तन्मन्दिरं विध्वंसितम् । अन्ये चिन्तयन्ति तद् भूमिकम्पेन विध्वस्तम् इति । ==विस्मयस्य कारणानि== आधुनिकाः वास्तुविद्याविशेषज्ञाः स्थपतयश्च विस्मयं यान्ति यत् कथम् इयन्तः विशालप्रस्तरखण्डाः दूरस्थपर्वतात् आनीय द्विशतपादोच्चतायां स्थापिताः, यतो हि तेषु केचित् द्विसहस्रटनमिताः सन्ति । अस्याः शताब्द्याः प्रथमदशके विध्वस्तमन्दिरस्य केचित् विक्षिप्तप्रस्तराः यदा स्थानान्तरं नेतव्याः अभवन् तदा तान् खण्डशः कर्तुम् आग्नेयचूर्णं प्रयुक्तम् आसीत् । कश्चिद् ऐतिहासिकः परिहासेन उक्तवान्, "यदा प्रस्तराः मन्दिरे स्थापिताः तदा ते अल्पभाराः आसन् । सप्तश्तवर्षेभ्यः नितरां वर्षाजलक्लिन्नाः ते अधुना भारिणः सञ्जाताः !" ==मन्दिरनिर्माणविषयिनी कथा== परःशतवर्षेभ्यः पुर्वम् एकदा प्राचीनकलिङ्गसाम्राज्यस्य कस्यचित् लघुग्रामस्य उपान्ते कश्चित् स्फूर्तिमान् बालकः स्वमातरम् आपृच्छय प्रस्थानम् अकरोत् । साश्रुकपोला माता वप्रस्य पार्श्वतः वङ्किलमार्गेण तिरोभवन्तं स्वपुत्रं निर्निमेषम् अपश्यत् । बालकः अविरतम् अचलत् । कतिपय-होरानन्तरं तस्मै स्वग्रामः, तस्य मन्दिरचूडा उतुङ्गतरुशिखरावलिश्च क्षितिजे तिमिररेखा इव अदृश्यन्त । सः कदापि एकाकि तावद् दूरं न अगच्छत् । तथापि तेन दीर्घमार्गः अतिक्रमणीयः आसीत् । बहून् ग्रामान् पृष्ठतः परित्यज्य सः कस्याश्चित् पान्थशालायाः अलिन्दे रात्रिम् अयापयत् प्रातश्च पुनः यात्राम् आरभत । अन्ते, सम्मुखस्थ-हरिद्वनस्य सीमायां सः कस्यचित् विशालभवनस्य सूर्यदीप्तं शिखरम् अपश्यत् । हर्षेण उल्लसितं तस्य मुखमण्डलम् । अग्रे सरतः तस्य दृष्टिपथम् आगताः कार्यरताः शतशः मनुष्याः । दूरत्वात् ते पिपीलिका इव क्षुद्राः दृश्यन्ते स्म । ते एकं मन्दिरं निर्मान्ति स्म यत् देशस्य सर्वाणि मन्दिराणि आकारेण उत्कर्षेण च अतिक्रमितुं शक्नुयात् । निर्मातृषु एकतमस्य दर्शनं बालकस्य यात्रायाः उद्देश्यम् । अचिरं तेन स्वाभीष्टजनः लब्धः यतो हि स एव निर्मातॄणां नायकः तस्य अनुपमसौधस्य स्थपतिश्च आसीत् । विख्यातशिल्पिनः सम्मुखे तिष्ठन् रुद्धवाक्, गद्गदहृदयः बालः अश्रुधारां रोद्धुं न अशक्नोत् । किन्तु सः कथमपि स्वमात्रा प्रेषितं वस्तु शिल्पिने अददात् । स एव बालकस्य शिल्पिनश्च परमानन्दमुहूर्तः आसीत् । आश्चर्याभिभूताः शतशः जनाः बालकं चुम्बन्तम् आलिङ्गन्तं च स्वनायकम् अपश्यन् । अचिरमेव बालकः सर्वपरिचितः सञ्जातः । सर्वेऽपि कर्मिण: स्वबालातिथिम्, प्रधानस्थपते: विशुमहारणा-महोदयस्य अनन्यसुतं धर्मपदम् अभ्यनन्दन् । यदा विशुमहोदयः गृहात् प्रस्थितः तदा धर्मपदः दुग्धपोष्यः शिशुः आसीत् । द्वादश वर्षाणि व्यतीतानि । इदानीं किशोरः सः पितरं विस्मापयितुम् आगतः । [[File:Konark Sun Temple Wall By Piyal Kundu.jpg|left|thumb|मन्दिरस्य अपरं दृश्यम्]] धर्मपदः प्रफुल्लमनसा तत् सुन्दरं स्थानं न्यरूपयत् यत्र विशालमन्दिरं निर्मीयते स्म । समुद्रस्य उत्तालतरङ्गाः मन्दिरप्राचीरं परितः सततं क्रीडन्ति स्म । उद्गतायां वेलायां मन्दिरं समुद्रेण परिवेष्ट्यते स्म । तस्य पश्चिमदिशिकलकलनादिनी, पुण्यसलिला [[चन्द्रभागा]] प्रवहति स्म । तीर्थभूतं तत् स्थानं स्मरणातीतकालात् सूर्यदेवस्य अधिष्ठानम् आसीत् । तत्त्वविदः मुनयः श्रीकृष्णस्य कालात् इमां भूमिम् अजानन् । भगवतः [[श्रीकृष्ण]]स्य पुत्रः [[साम्बः]] असाध्यचर्मरोगग्रस्तः तत्र सूर्योपासनाय उपदिष्टः आसीत् । तथा कृत्वा सः रोगमुक्तः अजायत । तेन तत् स्थानं सुविख्यातम् अभवत् । तत्र निर्मीयमाणं भव्यमन्दिरं सूर्यदेवाय निवेदनीयम् आसीत् । प्रतापशाली, दूरदर्शी कलिङ्गाधिपतिः [[नरसिंहदेवः]] स्वराज्यस्य सर्वभागेभ्यः द्विशताधिकं सहस्रं सुदक्षान् स्थपतीन्, शिल्पिनः तक्षकान् च आहूय मन्दिरस्य निर्माणे न्ययोजयत् । सः स्वस्य निपुणं मन्त्रिणं शिवेई-सामन्तरायम् अस्य कार्यस्य पर्यवेक्षकम् अकरोत् । किशोरस्य धर्मपदस्य सम्मुखे स्वपितुः तस्य समर्थसहायकानां च भव्यकृतिः विराजते स्म । केवलं मन्दिरस्य चूडा प्रतिष्ठापनीया आसीत् । बालवयसि धर्मपदः विद्याभ्यासम् अकरोत् । गृहे पित्रा त्यक्तान् तालपत्रग्रन्थान् सः सुगभीरम् अपठत् । ते ग्रन्थाः सौधनिर्माणकलाविज्ञानस्य आधारभूता आसन् । धर्मपदः बहून् सिद्धान्तान् अजानात् । सः विशालमन्दिरे अनेक-जटिल-सिद्धान्तान् कार्यान्वितान् दृष्ट्वा पुलकितः अभवत् । दर्शनेन उत्फुल्लोऽपि सः तत्र वर्तमानां कामपि विषादच्छायाम् अन्वभवत् । द्वादशवर्षमिते अविश्रान्तपरिश्रमे समाप्तप्राये यैः स्थपतिभिः प्रफुल्लितैः भाव्यं ते विषण्णाः अदृश्यन्त । तेषां विषादस्य कारणं सः स्वपितरम् अपृच्छत् । विशुमहारणा प्रथमम् अस्मिन् विषये किमपि वदितुम् अनिच्छन् अपि आत्मानम् अधिककालं नियन्त्रयितुं न अशक्नोत् । सः भग्नहृदयेन अवदत्, "वत्स, विकटं सङ्कटमेकम् अस्मासु आपतितम् । मन्दिरस्य चूडाप्रतिष्ठायाः समस्या सा । तां समाधातुम् अनेकदिवसेभ्यः प्रयतमानाः अपि वयम् असफलाः । तेन विमूढा वयम् आत्मानं कुशलशिल्पिनं कीर्तयन्तः लज्जामहे । "किञ्च, क्षते क्षारमिव, राज्ञा वयम् आज्ञप्ताः आगामि-सूर्योदयात् पूर्वम् इदं कार्यं सम्पादयितुम् अशक्तानां युष्माकं वधः सुनिश्चितः इति ।" तदा प्रदोषः पदं करोति स्म । तथापि मन्दिरम् अस्तमितसूर्यस्य सुखद-मरीचि-मालया सुशोभितम् आसीत् । अचिरात् उदधिगर्मात् निर्गतेन पूर्णचन्द्रेण निखिलं जगत् आह्लादितम् अभवत् । समस्यासमाधानाय सभासदने समवेतानां स्थपतीनाम् अलक्षितः धर्मपदः मन्दिरम् आरोहत् । शिखरस्य स्थितिं निरूप्य सः समस्यां पर्यालोचयत् । सहसा स्फुरितं किमपि समाधानम् । तदानीं तस्य मनसि सकलसिद्धान्ताः प्रत्यग्राः आसन् । बहुवर्षव्यापि-कठिनश्रमकारणात् मन्ये तस्य पितुः अन्येषां च परिश्रान्त-मनःसु तत् समाधानं न स्फुरितम् । [[File:Konark-sun-temple-wheel.jpg|thumb|360px|कोणार्क् सूर्यमन्दिरस्य चक्रम्]] धर्मपदः आगत्य सभाकक्षं प्राविशत् । सः सविनयं स्वमतं गुरुजनेभ्यः न्यवेदयत् । तस्य समाधानं समीचीनम् इति ते सपदि अवाबोधन् । आनन्दोल्लासभरितेषु तेषु केचन मन्दिरम् आरुह्य धर्मपदस्य निर्देशानुसारेण शिखरकिरीटं यथास्थानम् अस्थापयन् । अनेन धर्मपदः नायकः सञ्जातः । मन्दिरात् अवतीर्णं तम् सर्वे आनन्दातिशयेन अभ्यनन्दन् भूरि भूरि प्राशंसन् च । किन्तु प्रत्येकयुगे परेषां साफल्ये ईर्षापरायणाः भवन्ति केचन । अचिरं धर्मपदः कांश्चित् जनान् एवं वदतः अशृणोत्, "द्वादशशतं कुशलस्थपतयः यत् कर्तुम् अशक्ताः तत् कोऽपि बालकः अकरोत् इति श्रुत्वा राजा किं कथयेत् ? एषः धर्मपदः अस्माकं कीर्तिं कलङ्कयिष्यति !" धर्मपदः मर्माहतः अभवत् । निर्जनस्थानं गत्वा सः अचिन्तयत्, "अहम् एषां प्रख्यातकर्मिणां कीर्तौ अन्तरायः भवितुं न इच्छामि । यदा सर्वे सुप्ताः चन्द्रश्च पूर्णप्रभया शोभते स्म तदा सः किरीटशोभितं मन्दिरशिखरं पुनः आरोहत् । उद्वेलसमुद्रस्य स्वर्णभतरङ्गाः मन्दिरं परितः उन्मत्तवत् नृत्यन्ति स्म । धर्मपदः अधः स्वपतः जनान् पश्यन् प्रार्थयत भवतां कीर्तिः चिरभास्वरा तिष्ठेत् इति । ततः सः ऊनसप्ततिमानोच्चतायाः आत्मानम् अधः समुद्रे न्यक्षिपत् । परेद्युः प्रभाते राजा शिखरकिरीटं दृष्ट्वा प्रसन्नः अभवत् । सः सर्वान् स्थपतीन् अभ्यनन्दत् । विशुमहारणा हृदये वेदनां नियम्य मौनम् अधारयत् । सेयं शर्मपदस्य कथा । कोणार्कमन्दिरस्य उद्यापनकर्मणि धर्मपदस्य उदारा दुःखदा च भूमिका अचिरं प्रकाशम् आगता अधुनावधि च न विस्मृता । विगतानि शरदां शतानि । उत्कलप्रदेशस्य निर्जनसमुद्रप्रान्ते कोणार्कस्य भग्नावशेषः साम्प्रतम् अपि विश्वस्य आश्चर्यजनकवस्तुषु परिगण्यते । सूर्यमूर्तिः विलुप्ता अधुना । मुख्यं मन्दिरम् अपि सम्पूर्णतया विध्वस्तम् । केवलम् अवर्णनीय-सुषमामण्डिता मुखशाला अवशिष्टा । इतः पूर्वं प्रस्तराः शिल्पिनां भावम् इत्थं सुभव्यं कदापि न प्राकाशयन् । कोणार्कस्थः सूर्यदेवालयः ओरिस्साराज्यस्य सुप्रसिद्धः कोणार्कदेवालयः १३ शतके निर्मितः । अयं अद्वितीयः सूर्यदेवालयः । अस्माकं देशे विद्यमानेषु उन्नतेषु देवालयेषु कोणार्क देवालयोऽपि अन्यतमः । एतस्य प्रवेशद्वारे स्थितानि सोपानानि उभयतः अश्वानां शिल्पानि निर्मितानि सन्ति । अयं देवालयः रथस्य आकारेण निर्मितः अस्ति । सूर्यनारायणः सप्ताश्चान् संयोज्य रथेन आकाशमार्गेण सञ्चररि इति अस्माकं पुराणानि वदन्ति । गङ्गवंशस्य राजा नरसिंगदेवराजः एतं देवालयं निर्मपितवान् । १२०० सिल्पिनः १६ वर्षाणि यावत् निरन्तरं कार्यं कृत्वा एतां देवालयं निर्मितवन्तः इति श्रूयते । अस्य् निर्माणार्थं ४० कोटिरुप्यकाणि व्ययितानि सन्ति । कोणार्कदेवालयस्य शिल्पानि अद्यापि द्रष्ट्टुणां ह्रुदयानि अपह्रन्ति । रमणीयैः अओडिस्सिनाट्यभङ्गिभिः, कलाविदां पदविन्यासैः च् अयुक्तानि सूर्यदेवालये विद्यमानानि शोल्पानि सहृदयानां प्रेक्षकाणां नेत्रयोः पुरतः अद्यापि नृत्यन्ति । ==मार्गः== [[भुवनेश्वरम्|भुवनेश्वरतः]] ६५ कि.मी. । [[पुरी]]तः ३५ कि.मी पिप्पलीतः ८५ कि.मी । ==विशेषावलोकनम्== [[भारतस्य सूर्यमन्दिराणि]] == बाह्यसम्पर्काः == {{commons category|Sun Temple, Konârak}} * [http://www.indiamonuments.org/Konarak.htm सूर्यमन्दिरस्य चित्राणि ।] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110726180712/http://www.indiamonuments.org/Konarak.htm |date=2011-07-26 }} * [http://indiatourism.ws/orissa/konark/ Konark] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170529221910/http://indiatourism.ws/orissa/konark/ |date=2017-05-29 }} सा.श. छायाचित्राणि * [http://konark.nic.in/सूर्यमन्दिरस्य व्यावहारिकजालस्थानम्।] * [http://www.konarksuntempleindia.com/भारतस्य सूर्यमन्दिरस्य जालस्थानम् ।]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=246 युनेस्को विश्वपरम्परावल्यां कोनार्कसूर्यमन्दरस्य नाम] - includes * [http://www.world-heritage-tour.org/asia/south-asia/india/konarak/सूर्यमन्दिरपूर्वदिशा/sphere-quicktime.html ३६०कोणस्य चित्राणि ।]{{Dead link|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://lifestyle.iloveindia.com/lounge/konark-sun-temple-a-major-attraction-of-138.html Konark Sun Temple] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090708005152/http://lifestyle.iloveindia.com/lounge/konark-sun-temple-a-major-attraction-of-138.html |date=2009-07-08 }} - includes Video of temple & dance festival * [http://www.sacred-destinations.com/india/konark-sun-temple.htm Konark Sun Temple at Sacred Destinations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080704134600/http://www.sacred-destinations.com/india/konark-sun-temple.htm |date=2008-07-04 }} - photos and information *[http://www.world-heritage-tour.org/asia/south-asia/india/konarak/sun-temple-south/sphere-flash.html '''360 degree virtual tour of Sun Temple Konarak'''] * [http://www.hindudevotionalblog.com/2010/01/tourist-attractions-in-konark-orissa.html सूर्यमन्दिरस्य निकटं प्रावस्याकर्षणम् ।] {{भारतस्य विश्वपरम्परास्थानानि}} [[वर्गः:भारतस्य विश्वपरम्परास्थानानि]] [[वर्गः:ओडिशाराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थानानि]] tn4b87z9jmthillrz4qzmifs7kg7679 0 27086 499894 488218 2026-07-28T04:37:47Z InternetArchiveBot 31833 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 499894 wikitext text/x-wiki {{तलं गच्छतु}} {{Infobox settlement | name = डङ्कपुरम् | native_name = ડાકોર | native_name_lang = Guj,Urdu,Farsi | other_name = Dakor | settlement_type = श्रीरणछोडरायमन्दिरं, डङ्कपुरम् | image = [[चित्रम्:Dakor temple.jpg|right|260px|श्रीरणछोडरायमन्दिरं, डङ्कपुरम्]] | subdivision_type = स्थितिः | subdivision_name = [[खेडामण्डलम्]], [[गुजरातराज्यम्]] | subdivision_type1 = मुख्योत्सवः | subdivision_name1 = [[जन्माष्टमी]] | subdivision_type2 = स्थापनादिनः | subdivision_name2 = माघमासस्य कृष्णपक्षस्य पञ्चमी | subdivision_type3 = जालस्थानम् | subdivision_name3 = [http://www.ranchhodraiji.org/common/index.aspx www.ranchhodraiji.org] }} '''डङ्कपुरम्''' ({{IPA audio link|{{PAGENAME}}.ogg}} {{IPAc-en|ˈ|d|ə|n|k|ə|p|ʊ|r|ə|m}}) ({{lang-gu|ડાકોર}}, {{lang-en|Dakor}}) [[गुजरातराज्यम्|गुजरातराज्यस्य]] [[खेडामण्डलम्|खेडामण्डलस्य]] ठासरा उपमण्डले स्थितं, सेरुकानद्याः तीरे विकसितञ्च पवित्रं तीर्थस्थानमस्ति <ref>{{Cite web |title=Falling Rain Genomics, Inc - Dakor |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Dakor.html |access-date=2015-03-18 |archive-date=2013-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130605124611/http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Dakor.html |deadurl=yes }}</ref> । अत्र भगवतः श्रीरणछोडरायस्य सुप्रसिद्धं मन्दिरमस्ति । एतत् स्थलं 'डाकोर' इति नाम्ना प्रसिद्धम् । == पुराणे डङ्कपुरम् == [[महाभारत]]काले डङ्कपुरं परितः गाढवनानि आसन् । वनेषु नद्यः, तडागाः, सरोवराः च आसन् । अतः ऋषयः तपस्तप्तुम् अत्र आगच्छन्ति स्म, तथा आश्रमं निर्माय तपश्चर्यां कुर्वन्ति स्म । अत्र डङ्कनामकः कश्चन ऋषिः निवसति स्म । एकस्मिन् दिने डङ्कर्षेः तपसा प्रसन्नः [[शिवः]] 'वरं याचस्व' इति ऋषिम् अकथयत् । "हे [[शिव]] ! भवान् अत्रैव निवसतु" इति ऋषिः अयाचत । ततः [[शिवः]] शिवलिङ्गरूपेण तत्रैव न्यवसत् । अधुना एतत् स्थलं डङ्कनाथमहादेव इति नाम्ना विख्यातम् अस्ति । तेन अस्य स्थलस्य नाम डङ्कपुरम् इति । [[चित्रम्:Ranchod.jpg|thumb|right|280px|'''रणछोडरायः डङ्कपुरम्''']] एकवारं [[कृष्णः|श्रीकृष्णेन]] सह भीमार्जुनौ डङ्कपुरमार्गं भूत्वा कुत्रचित् गच्छन्तौ आस्ताम् । मार्गे [[भीमः]] अतृष्यत् । तदा भगवान् [[कृष्णः|श्रीकृष्णः]] तं डङ्कर्षेः आश्रमसमीपे स्थितं तडागम् अदर्शयत् । जलं पीत्वा ते त्रयः वृक्षछायायां विश्रामं स्वीकुर्वन्तः आसन् । तदा [[भीमः]] एवम् अचिन्तयत्, "एषः तडागः इतोऽपि बृहत् भवेत् चेत्, बहूनां पशुपक्षिमानवादीनां तृष्णाशान्तिर्भवेत्" इति । तदा सः गदायाः प्रहारेण तडागविस्तारम् अवर्धयत् । एषः तडागः ५७२ प्रहल(Acre)मितः विस्तृतोऽस्ति । एषः गोमतीतडागः इति नाम्ना प्रसिद्धः अस्ति । यदा भगवान् [[कृष्णः|श्रीकृष्णः]] डङ्कर्षेः आश्रमम् अगच्छत्, तदा [[कृष्णः|श्रीकृष्णः]] ऋषिं "वरं याचस्व" इति अकथयत् । डङ्कर्षिः अवदत्, "हे द्वारकेश ! भवान् अत्रैव निवसतु" इति । किञ्चित् विचार्य [[कृष्णः|श्रीकृष्णः]] अवदत्, कलियुगे द्वारका-तः आगत्य अहम् अत्र निवत्स्यामि इति । एवं [[कृष्णः|श्रीकृष्णः]] डङ्कपुरागमनस्य वचनं दत्तवान् <ref>http://www.gujaratgifts.com/gujinfo/temples.htm</ref> । == 'बोडाणा'नामकः भक्तः == अधुना यत् डङ्कपुरम् अस्ति, तत् भगवतः [[कृष्णः|श्रीकृष्णस्य]] 'बोडाणा' इत्याख्यस्य परमभक्तस्य भक्त्या ख्यातिं प्राप्तवदस्ति । 'बोडाणा' पूर्वस्मिन् जन्मनि विजयानन्दनामकः गोपालकः आसीत् । [[होलीपर्व|होलीकायाः]] दिवसे विजयानन्दं विहाय अन्ये सर्वे गोपालकाः [[कृष्णः|श्रीकृष्णस्य]] पूजनार्थं गतवन्तः । परन्तु मदान्धः विजयानन्दः गृहे एव स्थितवान् । [[कृष्णः|श्रीकृष्णः]] विजयानन्दस्य मित्रस्वरूपं धृत्वा तं पूजनार्थं प्रेरितवान् । पूजां समाप्य पुनरागमनकाले विजयानन्दः ज्ञातवान् यत् एतत् मम मित्रं नापि तु [[कृष्णः|श्रीकृष्ण]] एव इति । पश्चाद् [[कृष्णः|श्रीकृष्णः]] तं स्वस्य बोधं कारितवान् । विजयानन्दः क्षमां ययाच । [[कृष्णः|श्रीकृष्ण]] उवाच - "[[कलियुगम्|कलियुगस्य]] ४२०० वर्षपश्चात् तव जन्म [[क्षत्रिय]]कुले भविष्यति । तदा तव मोक्षो भविष्यती"ति । === [[कलियुगम्|कलौ]] विजयानन्दस्य 'बोडाणा'रूपे जन्म === [[File:Ranchhodji Shrungar Dakor.webm|thumb|300px|<center>'''रणछोडरायस्य शृङ्गारारती'''</center>]] पूर्वजन्मनः पुण्यप्रभावेन विजयानन्दः शिश्वावस्थायामेव श्रीरणछोडरायस्य भक्तिं प्रारभत । कलियुगे विजयानन्दस्य नाम बोडाणा आसीत् । तस्य पत्न्याः नाम गङ्गाबाई आसीत् । बोडाणा वर्षे द्विवारं [[द्वारका|द्वारकां]] गत्वा द्वारकाधीशाय [[तुलसी]]सस्यम् अर्पयति स्म । सः षड्मासं यावत् [[तुलसी]]सस्यं पोषयति स्म, समाप्ते षष्ठमासे, तत् सस्यं द्वारकाधीशाय अर्पयति स्म । पुनः आगत्य आगामिनियात्रायै नूतनं [[तुलसी]]सस्यं प्रारोप्य पोषयति स्म । विना जामितो भूत्वा, सः बाल्यकालादारभ्य ७० वर्षपर्यन्तं, द्वारकाधीशस्य दर्शनार्थं [[द्वारका|द्वारकां]] गच्छति स्म, [[तुलसी]]सस्यं चार्पयति स्म । परन्तु 'बोडाणा'-परमभक्तः यदा ७२ वर्षीयः जातः, तदा [[कृष्णः|श्रीकृष्णः]] तम् उक्तवान्, "भोः ! त्वं यदा आगामिनियात्रायै आगच्छेः, तदा शकटं नीत्वा आगच्छ । अहं त्वया सहैव आगमिष्यामी"ति । === [[कृष्णः|श्रीकृष्णस्य]] डङ्कपुरागमनम् === प्रतिप्रश्नं विना 'बोडाणा' आगामिनियात्रायां शकटं नीत्वा अगच्छत् । यदा सः [[द्वारका|द्वारकां]] प्राप्तवान्, तदा द्वारकावासिनः 'गुग्गुली'-[[ब्राह्मणः|ब्राह्मणाः]] अपृच्छन्, "अरे वृद्ध! तव सदृशम् एनं जीर्णं शकटं नीत्वा कुत्र गच्छसि ? किमर्थम् एनं स्वञ्च पीडयसि त्वं ?" सुविविक्तः 'बोडाणा' उक्तवान्, "द्वारकाधीशं नेतुम् आगतोऽहम्" इति । परन्तु केऽपि तस्य विश्वासं न कृतवन्तः । तथाऽपि मन्दिरद्वारं तु बृहत्तालकेन पिधाय गतवन्तः ते । श्री[[कृष्णः]] जन्मसमये यथा सर्वबन्धनं मुक्तं कृतवान्, तथा रात्रौ अस्य मन्दिरस्य द्वारमपि बन्धनमुक्तं कृतवान् । [[द्वारका]]नगर्याः सीमा-तः डङ्कपुरग्रामसीमापर्यन्तं श्री[[कृष्णः]] रथम् अचालयत् । एवञ्च तौ कार्तिकमासस्य पूर्णीमायां डङ्कपुरं प्राप्तवन्तौ । === 'बोडाणा'-भक्तस्य [[मोक्षः]] === प्रातःकाले 'गुग्गुली'-[[ब्राह्मणः|ब्राह्मणाः]] दृष्टवन्तः यत् द्वारकाधीशस्य विग्रहः नास्ति इति । 'बोडाणा' एव विग्रहं नीत्वा अगच्छत् इति विचिन्त्य ते डङ्कपुरं अगच्छन् । क्रोधेन ते 'बोडाणा'-परमभक्तम् आहूतवन्तः । परन्तु श्री[[कृष्णः]] 'बोडाणा'-परमभक्तम् उक्तवान् "मां गोमतीतडागे गोपयतु" इति । अतः 'बोडाणा' [[कृष्णः|श्रीकृष्णं]] तडागे गोपयित्वा [[ब्राह्मणः|ब्राह्मणानुप]] अगच्छत् । क्रुद्धाः [[ब्राह्मणः|ब्राह्मणाः]] 'बोडाणा'-परमभक्तोपरि शूलस्य प्रहारम् अकुर्वन् । तेन प्रहारेणैव 'बोडाणा'-परमभक्तस्य [[मोक्षः|मोक्षो]] जातः । प्रहारे सति तस्य रक्तं यथा निर्गतं, तथैव जलमग्नश्रीकृष्णस्यापि अभूत् । श्रीकृष्णस्य रक्तेन जलमपि रक्तवर्णीयं जातम् । अतः तडागजलं रक्तवर्णीयमस्तीति भक्ताः वदन्ति । === 'सेवर्धन'नामके कूपे द्वाराकाधीशविग्रहः=== 'गुग्गुली'ब्राह्मणाः द्वारकाधीशं [[द्वारका|द्वारकां]] पुनरागम्यताम् इति न्यवेदयन् । परन्तु श्री[[कृष्णः]] उवाच- "भो ब्राह्मणाः! भवन्तः षड्मासपश्चाद् द्वारकायाः 'सेवर्धन'नामके कूपे द्वितीयं विग्रहं प्राप्स्यन्ति । तस्य विग्रहस्य पूजां कुर्वन्तु" इति । परन्तु अधीराः 'गुग्गुली'ब्राह्मणाः षड्मासात् पूर्वमेव भगवतः विग्रहम् अन्वेष्य [[द्वारका|द्वारकां]] नीतवन्तः । तेन विग्रहस्य आकारः लघु अस्ति इति भक्ताः कथयन्ति । अस्याः कथायाः कुत्रापि उल्लेखो नास्ति । परन्तु भक्ताः वदन्ति, एतस्याः श्रीकृष्णलीलायाः पश्चाद् श्रीद्वारकाधीशः डङ्कपुरे एव निवसन्नस्ति इति । == रणछोडरायस्य भव्यमन्दिरस्य स्थापना == १७७२ तमे वर्षे शुभकृतिसंवत्सरे, १६९० तमे शालिवाहनशके, फाल्गुनमासे, कृष्णपक्षस्य पञ्चम्यां, सोमवासरे, गोमतीतडागस्य पूर्वदिशि रणछोडरायस्य भव्यातिभव्यस्य सुन्दरमन्दिरस्य प्राणप्रतिष्ठा जाता <ref>http://www.gujaratplus.com/web/gujarat/info/pilgrim/pilgrim2.html</ref> । [[चित्रम्:Gomati Krishna.jpg|thumb|right|200px|'''गोमतीतडागमन्दिरम्''']] == गोमतीतडागमन्दिरम् == गोमतीतडागे यत्र [[कृष्णः|श्रीकृष्णस्य]] विग्रहः आसीत्, तत्र एकं मन्दिरम् अस्ति । भक्ताः कथयन्ति, अत्रस्था भूमिः अधुनापि रक्तवर्णीयास्ति । अत्र भगवतः [[कृष्णः|श्रीकृष्णस्य]] चरणचिह्नमस्ति । सर्वे गत्वा [[कृष्णः|श्रीकृष्णस्य]] पूजनं कुर्वन्ति । == मुख्योत्सवाः == <poem> १. कार्तिकमासस्य शुक्लपक्षस्य प्रतिपदा - अन्नकूटोत्सवः, गोवर्धनपूजा २. कार्तिकमास्य शुक्लपक्षस्य एकादशी - तुलसीविवाहः ३. माघमास्य कृष्णपक्षस्य पञ्चमी - श्रीरणछाडरायस्य प्राणप्रतिष्ठापनोत्सवः ४. फाल्गुनमास्य शुक्लपक्षस्य पूर्णिमा - [[होलीपर्व|होलीका]] (एतस्मिन् दिने लक्षशः भक्ताः पदयात्राद्वारा तत्र गच्छन्ति ।) ५. श्रावणमास्य कृष्णपक्षस्य अष्टमी - [[जन्माष्टमी]] </poem> == मार्गाः == === धूमशकटमार्गः === [[भारतम्|भारतस्य]], [[गुजरातराज्यम्|गुजरातराज्यस्य]] च अन्यभागेभ्यः [[नडियाद्]]रेलस्थानं सरलतया प्राप्तुं शक्यते । ततः 'बस्'यानेन डङ्कपुरं (डाकोर) प्राप्तुं शक्यते । === भूमार्गः === डङ्कपुरम् [[अहमदाबाद्]]तः ९० कि.मी., [[नडियाद्]]तः ४२ कि.मी., [[आणन्द्]]तः ३० कि.मी. दूरे अस्ति । एतेभ्यः नगरेभ्यः डङ्कपुरं प्राप्तुं यानानि मिलन्ति । == सम्बद्धाः लेखाः == [[कृष्ण]] [[शिव]] [[ब्राह्मण]] [[महाभारत]] == बाह्यानुबन्धः == http://www.gujaratindia.com/about-gujarat/dakor.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131227142145/http://www.gujaratindia.com/about-gujarat/dakor.htm |date=2013-12-27 }} http://yatradham.gujarat.gov.in/Yatradhams/Dakor/default.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130808074722/http://yatradham.gujarat.gov.in/yatradhams/Dakor/default.html |date=2013-08-08 }} http://www.accuweather.com/en/in/dakor/188241/weather-forecast/188241 http://www.mapsofindia.com/india/where-is-dakor.html == उद्धरणम् == {{reflist|2}} {{गुजरातराज्यस्य ऐतिहासिकस्थलानि}} {{गुजरातराज्यस्य पर्यटनस्थलानि}} {{शिखरं गच्छतु}} [[वर्गः:गुजरातराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थानानि]] [[वर्गः:गुजरातराज्यस्य तीर्थक्षेत्राणि]] oy3rmmp72hqnditalcq8fdsmimehi9n 0 41994 499893 480190 2026-07-28T02:03:49Z InternetArchiveBot 31833 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 499893 wikitext text/x-wiki {{तलं गच्छतु}} {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info --> |official_name = कोदारी |other_name = |native_name = कोदारी |nickname = |settlement_type = ग्रामः |motto = <!-- images and maps --> |image_skyline = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = Nepal |pushpin_label_position = bottom |pushpin_mapsize = 300 |pushpin_map_caption = Location in Nepal <!-- Location --> |subdivision_type = देशः |subdivision_name = [[नेपालदेशः]] |subdivision_type1 = अञ्चलम् |subdivision_name1 = बागमती |subdivision_type2 = मण्डलम् |subdivision_name2 = सिन्धुपालचोकमण्डलम् <!-- Politics --> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_total_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_blank1_title = |population_blank2_title = |population_blank2 = <!-- General information --> |timezone = [[नेपालमानकसमयः]] |utc_offset = +5:45 |timezone_DST = |utc_offset_DST = |latd= 27.9735 |longd= 85.9628 |coordinates_display = title |coordinates_type = type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = 2300 <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |website = |footnotes = }} '''कोदारी''' ({{IPA audio link|{{PAGENAME}}.wav}} {{IPAc-en|ˈ|k|oː|d|ɑː|r|iː}}) ({{lang-hi|कोदारी}}, {{lang-en|Kodari}}) [[नेपाल]]<nowiki/>-[[चीन]]<nowiki/>-देशयोः सीम्नि स्थितं कश्चन ग्रामः । सः ग्रामः तिब्बतस्वशिसतप्रदेशेन सह सँल्लग्नः अस्ति । सः ग्रामः नेपालदेशस्य बागमती-अञ्चलस्य सिन्धुपालचोकमण्डले स्थितः अस्ति । तस्य ग्रामस्य एकस्मिन् भागे तिब्बतस्वशासिकप्रदेशस्य न्यालम-प्रदेशस्य झाँगमु-पुरम् अस्ति <ref>[http://www.tripadvisor.in/Tourism-g1028697-Kodari_Bagmati_Zone_Central_Region-Vacations.html#MAPVIEW कोदारी: नेपाल-चीन सीमा के मानचित्र पर कोदारी की स्थिति।]</ref> । == इतिहासः == प्राचीनकाले एषः ग्रामः हिमालयं लङ्घयितुं मार्गग्रामः आसीत् । नेवारी-व्यापारिणः कोदारी-तः उत्तरं प्रति गत्वा कुटी-पुरस्य समीपस्थात् भूत्वा वामतः पूर्वदिशं प्रति तिब्बत-प्रदेशस्य पर्वतमालां लङ्घयित्वा ल्हासा-नगरं गच्छन्ति स्म । चीन-देशः {{convert|115|km}} लम्बमानः काठमांडू-कोठारी-महामार्गः १९६३-६७ मध्ये निर्मितः । नेपालदेशे सः महामार्गः 'अरानिको हाइवे' इति, चीन-देशे सः महामार्ग राष्ट्रियमहामार्गः ३१८ इति प्रसिद्धः । २०११ तमे वर्षे नेपाल-देशः एनं महामार्गं '६ लेन' कर्तुं योजनाम् अकरोत् <ref name=road>{{cite web| url = http://www.ipcs.org/article/india/kodari-road-implications-for-nepal-china-and-india-3500.html|title = Kodari Road – Implications for Nepal, China and Inda [कोदारी मार्ग: नेपाल, चीन और भारत पर इसका प्रभाव]|publisher=इंस्टीच्यूट ऑफ़ पीस एंड कॉन्फ्लिक्ट स्टडीज़|accessdate = 2012-01-02 }}</ref> । चीन-देशे २००८ तमे वर्षे काचित् रेल-परियोजना अपि आरब्धा । तस्याः परियोजनायाः अनुसारं नेपाल-चीन-देशयोः सीमायां स्थितं [[झांगमु]]-नगरं ल्हासा-नगरेण सह योजयिष्यति । सा योजना {{convert|1956|km}} लम्बमानस्य क्विंगहाइ-तिब्बत-रेल-मार्गस्य विस्तारकी योजना <ref name=road/><ref>{{cite web | url = http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/JE15Df01.html | title = Nepal to get China rail link | trans_title = रेल लाइन के जरिये चीन से जुडेगा नेपाल | publisher = एशिया टाइम्स, 15 मई 2008 | accessdate = 2012-01-02 | archive-date = 2012-01-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120104084439/http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/JE15Df01.html | deadurl = yes }}</ref><ref>{{cite web| url = http://yolearnchinese.com/archives/new-railroads-in-tibet-open-up-economic-possibilities| title = New Railroads in Tibet open up economic opportunities| last = | first = | work = | publisher = यो! लर्न चाइनीज़!| date = 6 सितम्बर, 2009| accessdate = 2012-04-13| archive-date = 2016-03-04| archive-url = https://web.archive.org/web/20160304034019/http://yolearnchinese.com/archives/new-railroads-in-tibet-open-up-economic-possibilities| deadurl = yes}}</ref> । == भौगोलिकम् == कोदारी-समुद्रतलात् {{convert|2515|m}} मीटर उन्नते स्थितः ग्राम एषः <ref>{{cite web| url = http://www.fallingrain.com/world/NP/00/Kodari.html| title = Kodari, Nepal Page| publisher = फालिंगरेन जेनोमिक्स| accessdate = 2012-01-02| archive-date = 2012-08-18| archive-url = https://web.archive.org/web/20120818034217/http://www.fallingrain.com/world/NP/00/Kodari.html| deadurl = yes}}</ref> । कोदारी-ग्रामः [[काठ्माण्डू|काठमाण्डू-नगरात्]] {{convert|114|km}} दूरे अस्ति । सामान्यायाम् ऋतौ मार्गस्य उभयतः स्थिता हिमालयपर्वतमाला स्पष्टताय द्रष्टुं शक्यते । झांगमु-नगरात् न्यालम-प्रदेशः {{convert|33|km}} दूरे अस्त । पर्वतानाम् औन्नत्यम् {{convert|2300|m}} से {{convert|3750|m}} यावत् अस्ति <ref>{{cite book| url = http://books.google.co.in/books?id=lB3C0qCxby8C&pg=PA88&lpg=PA88&dq=Kodari+altitude&source=bl&ots=5FJtJjrhn7&sig=Bq1_u-Kjon3vSp0gt5YovUeRNCc&hl=en&sa=X&ei=e1QGT9SdDo2rrAfcvpTqDw&sqi=2&ved=0CD8Q6AEwBA#v=onepage&q=Kodari%20altitude&f=false |title = The Mount Kailash trek: a trekker's and visitor's guide | publisher=गूगल बुक्स| accessdate = 2012-01-02 }}</ref> । == चित्रविथिका == <gallery> File:NEPAL Route 2.JPG|कोदारी-नगरस्य अरानिको-महामार्गे चीन-नेपाल-देशयोः मित्रतासेतोः पुरा । File:The Friendship Bridge connecting China with Nepal.jpg|चीन-नेपाल-देशयोः मित्रतासेतोः पार्श्वे चीन-देशस्य कोसीनदी । File:TIB-grenze-koffertraeger.jpg|चीन-नेपाल-मित्रतासेतुः </gallery> == बाह्यसम्पर्कतन्तुः == * http://www.ipcs.org/article/india/kodari-road-implications-for-nepal-china-and-india-3500.html * http://yolearnchinese.com/archives/new-railroads-in-tibet-open-up-economic-possibilities {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304034019/http://yolearnchinese.com/archives/new-railroads-in-tibet-open-up-economic-possibilities |date=2016-03-04 }} == उद्धरणम् == <references /> {{शिखरं गच्छतु}} [[वर्गः:नेपालदेशः]] 96xjq1h4v7h86p1ixhyb68k1gld296q 0 66463 499906 494473 2026-07-28T09:56:31Z InternetArchiveBot 31833 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 499906 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | image =Friedrich Max Müller by Bassano 1883.jpg | image_size = | alt = | caption = १८८३-तमे वर्षे स्वीकृतं माक्स्-म्युलर् इत्यस्य चित्रम् | birth_name = फ़्रीड्रिख़् माक्स् म्युलर् | birth_date = {{birth date|df=yes|१८२३|१२|६}} | birth_place = [[जर्मनी]]देशः | death_date = {{death date and age|df=yes|१९००|१०|२८|१८२३|१२|६}} | death_place = आक्स्फर्ड्, [[इङ्ग्लेण्ड्]]देशः | resting_place = | resting_place_coordinates = | nationality = ब्रिटिश् | honorific_prefix = दि रैट् हानेरेबल् | honorific_suffix = पि.सि | citizenship = | education =लैप्त्सिख़् विश्वविद्यालयः | alma_mater = | notableworks = ''दि साक्रड् बुक्स् आफ् ईस्ट्'', ''चिप्स् फ्रम् ए जर्मन् वर्क्शाप्'' | occupation = लेखकः, विद्वान् | spouse = जार्जिना अडिलेड् ग्रेन्फेल् | partner = | children = विलियम् माक्स् म्युलरः | relations = | awards = | signature = Signature of Friedrich Max Müller.png | signature_alt = | footnotes = }} '''फ़्रीड्रिख़् माक्स् म्युलर'''<ref>{{citation|author=John C. Wells|year=2008|title=Longman Pronunciation Dictionary|edition=3rd|publisher=Longman|isbn=9781405881180}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.duden.de/rechtschreibung/Max_maennlicher_Vorname|title=Duden {{!}} Max {{!}} Rechtschreibung, Bedeutung, Definition|work=Duden|quote=Mạx|accessdate=20 October 2018|language=de}}</ref> (६ डिसेम्बर् १८२३ &nbsp;– २८ अक्टोबर् १९००) माक्स् म्युलर् इति ख्यातः। एषः कश्चन [[जर्मनी]]देशीयः विद्वान्। अध्ययनार्थम् उद्योगार्थं च [[इङ्ग्लेण्ड्]]देशे जीवनं यापितवान्। पाश्चात्यदेशेषु भारतीयाध्ययनकेन्द्रस्य स्थापने एषः प्रमुखः आसीत्। तुलनात्मकधार्मिकाध्ययनस्य अपि आरम्भम् म्याक्स्मुल्लरः अकरोत्।<ref name="gifford_bio">Sara Abraham and Brannon Hancock, doctoral students of theology in University of Glasgow [http://www.giffordlectures.org/Author.asp?AuthorID=127 ''Friedrich Max Muller''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100409123925/http://www.giffordlectures.org/Author.asp?AuthorID=127 |date=2010-04-09 }}. Gifford Lectures.</ref> भारतीयतत्त्वानां विषये विद्वद्ग्रन्थान्, प्रसिद्धान् ग्रन्थान् च माक्स म्युलर् इत्ययं रचितवान्। साक्रड बुक्स् आफ् ईस्ट् इत्याख्यः ५० सम्पुटात्मकः आङ्ग्लानुवादयुतः ग्रन्थः माक्स्मुल्लरस्य मार्गदर्शने विरचितः। टुरेनियन् भाषाकुटुम्बस्य कल्पनमपि स एव दत्तवान्। ==बाल्यजीवनं शिक्षणं च== फ़्रीड्रिख़् माक्स् म्युलर् इत्ययं डिसेम्बर् ६ १८२३ तमे वर्षे जन्म प्राप्तवान्। तस्य जन्मस्थानं [[जर्मनी]]देशस्य डेस्साव्। तस्य पितुः नाम विलियम् मुल्लरः कश्चन कविताकारः आसीत्। आडल्हैड् म्युलर् तस्य माता आसीत्। सा अन्हाल्ट् डेस्सु प्रदेशस्य प्रधानमन्त्रिणः सोदरी आसीत्। कार्ल् मरिया वन् <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Carl_Maria_von_Weber</ref> इत्याख्यः तस्य पोषकः आसीत्। <ref name="ODNB2007">R. C. C. Fynes (May 2007), ''Müller, Friedrich Max (1823–1900)'', Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, [http://www.oxforddnb.com/view/article/18394], accessed 17 March 2013]</ref> म्युलर् माक्स् इति तस्य उपनाम म्युलर् इत्यस्मात् पूर्वं योजितवान्। म्युलर् इति नाम सामान्यतमम् इति सः अचिन्तयत्।<ref name="ODNB2007" /> तस्य नाम माक्सिमिल्लियन् इत्यपि उल्लिखितं वर्तते।(विश्वविद्यालयीयप्रमाणपत्रे ){{citation needed|date=March 2013}}<ref name="belles-lettres"> Académie des Inscriptions et Belles-Lettres.</ref><ref name="Johnston1900">Charles Johnston (1900) [https://archive.org/details/americanmonthly12shawgoog ''An Estimate of Max Muller (1823–1900)'']. ''The American Monthly Review of Reviews'', Vol XXII, July–December. The Review of Reviews Company: New York, pp.703–706.</ref> षष्ठे वर्षे स्वग्रामे एव जिम्नासिसम् शालां प्रविष्टवान्। १८२९ तमे वर्षे पितामहस्य मरणानन्तरं सः लीप्झिङ्ग्स्थां निकोलाई शालां गतः। तत्र सङ्गीतशिक्षणं च प्राप्तवान्। फेलिक्स् मेण्डन्सनस्य सम्पर्कः अपि तदानीं माक्स्मुल्लरस्य जातः।<ref name="ODNB2007" /> छात्रवृत्त्यवाप्त्यर्थं सः गभीरम् अध्ययनम् आरब्धवान्। तत्र पाठ्यक्रमः पाठ्यविषयश्च भिन्नः आसीत्। गणितं आधुनिकभाषाः च पाठ्यक्रमे आसन्।<ref name="ODNB2007" /> १८४१ तमे वर्षे लिप्झिङ्ग् विश्वविद्यालयं प्रविश्य सङ्गीतं काव्यं च परित्यज्य तत्त्वशास्त्रपठनम् आरब्धवान्। मुल्लरः १८४३ तमे वर्षे पदवीं प्राप्तवान्। डच् तत्त्वज्ञानिनः स्पिनोझा इत्यस्य नीतिशास्त्रविषये तस्य शोधप्रबन्धः आसीत्।<ref name="gifford_bio"/> शास्त्रीयभाषाणां ग्रीक्, ल्याटिन्, अरेबिक्[[संस्कृतम्]] इत्यादीनां विषये अपि सः परीक्षां लिखितवान्। ==शैक्षिकजीवनम्== १९५०-तमे वर्षे माक्स् म्युलर् इत्ययं आक्स्फर्ड् विश्वविद्यालये आधुनिकयुरोपियन्भाषाविभागे आचार्यः अभवत्। थामस् गैस्फोर्डस्य सूचनानुसारं सः एम्. ए पदवीमपि प्राप्तवान्। क्रिस्ट् चर्च् विद्यालयस्य सदस्यः अभवत्। १८५८ तमे वर्षे सः आल् सोल्स् विद्यालयतः आजीवनविद्वद्धनसाहाय्यं च प्राप्तवान्।<ref>[[s:Max Müller, Friedrich (DNB01)|Dictionary of National Biography, 1901 supplement]].</ref>१८६० तमे वर्षे बोडन् प्रोफेसर् आफ् संस्कृत् इति निर्वाचने सः पराजितः।<ref>https://en.wikisource.org/wiki/Max_M%C3%BCller%27s_submission_to_the_members_of_Convocation_of_the_University_of_Oxford,_1860</ref> एतेन माक्स्मुल्लरः खिन्नः आसीत्।<ref>[[#GMuller|Müller (1902)]], pp. 241–242</ref>मुल्लरः तस्य विरोधिनः मोनियर् विलियम्सस्य अपेक्षया अर्हतायां वरिष्ठः आसीत्। परन्तु तस्य विशालः देवतावादः, मार्टिन् लूथरस्य अनुयायित्वं, [[जर्मनी]]जातत्वम्, भारतदर्शनराहित्यं च पराजये कारणानि अभूवन्। सः निर्वाचनानन्तरं मात्रे पत्रं लिखितवान्। तत्र सर्वे उत्तमाः जनाः सर्वानुमतेन मह्यं मतं किञ्च दत्तवन्तः, परन्तु सामान्याः मम अपजये कारणानि अभवन् इति उल्लिखितवान्।<ref>[[#GMuller|Müller (1902)]], p. 244</ref> १८६८ तमे वर्षे मुल्लरः आक्स्फर्ड् विश्वविद्यालयस्य प्रथमः तौलनिकतत्त्वशास्त्रविभागस्य प्रथमः आचार्यः अभवत्। एतं पदं सः बहु इष्टवान्। १८७५ तमे वर्षे निवृत्तः अपि सः आमरणं तत्कार्यम् अकरोत्। <ref>{{cite book|title = The Harmsworth Encyclopaedia: Everybody's Book of Reference : containing 50,000 articles, profusely illustrated, Volume 6|author = George Sandeman|publisher = The Amalgamated Press|page = 4042|url=https://books.google.com/?id=2oRRAAAAYAAJ|date = 1907*}} </ref> ===संस्कृतकार्यम्=== १८४४-तमे वर्षे आक्स्फर्ड् विश्वविद्यालयं प्रति गमनात् प्राक् [[बर्लिन|बर्लिन्]]-नगरे फ़्रीड्रिख़् इत्ययं स्केल्लिङ्गेन सह पठितवान्। सः [[उपनिषद्|उपनिषदां]] भाषान्तरणम् आरब्धवान्। ततः [[संस्कृतम्|संस्कृतस्य]] अध्ययनं फ्रान्झ् बापस्य मार्गदर्शने अनुवर्तितवान्। फ्रान्झ् बापः क्रमबद्धरूपेण इण्डोयूरोपियन् भाषाणां अध्येतृषु प्रथमः आसीत्। स्केल्लिङ्गः भाषाध्ययनद्वारा धर्माध्ययनं कर्तुं माक्स् म्युलर् इतीमं प्रेरितवान्। एवं प्रकारेण माक्स् म्युलर् इत्ययं तस्य प्रथमपुस्तकत्वेन हितोपदेशस्य जर्मनीय-भाषान्तरणं प्राकाशयत्। <ref>{{cite book|title = Fifty Key Thinkers on Language and Linguistics|author = Margaret Thomas|page = 109|publisher = Routledge|year = 2011|isbn = 978-0415373029}}</ref> १८४५ तमे वर्षे एजून् बर्न्रूफस्य मार्गदर्शने संस्कृतं पठितुं माक्स्मुल्लरः प्यारिस्नगरं गतः। [[इङ्ग्लेण्ड्]]देशे विद्यमानाः [[मातृकाग्रन्थः|हस्तप्रतीः]] सङ्गृह्य [[ऋग्वेदः|ऋग्वेदस्य]] [[आङ्ग्लभाषा|आङ्ग्लानुवादम्]] प्रकाशयितुं प्रोत्साहं दत्तवान्। १८४६-तमे वर्षे माक्स् म्युलर् इत्ययं [[इङ्ग्लेण्ड्]]देशं गत्वा [[संस्कृतम्|संस्कृतस्य]] मातृकाणां सङ्ग्रहम् आरब्धवान्। ईस्ट् इण्डिया कम्पनीजनाः तस्य साहाय्यं कृतवन्तः। तस्य जर्मन् लव् इति उपन्यासः अपि प्रसिद्धः अभवत्। ततः [[भारतम्|भारतीयसंस्कृति]]विषयकव्याख्यातृषु माक्स् म्युलर् इत्ययं धुरीणः अभवत्। ब्रह्मसमाजेन सह अपि माक्स् म्युलर् इत्यस्य सम्बन्धः आसीत्। माक्स् म्युलर् इत्ययं [[श्रीरामकृष्णपरमहंसः|रामकृष्णपरमहंसेनापि]] प्रभावितः।.<ref>{{cite web|url=http://www.vedanta-newyork.org/articles/on_sri_ramakrishna.htm#muller|title=Vedanta Society of New York: Ramakrishna|publisher=|accessdate=25 August 2016|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160916163215/http://www.vedanta-newyork.org/articles/on_sri_ramakrishna.htm#muller|archivedate=16 September 2016}}</ref> भारोपीयभाषासु [[संस्कृतम्|संस्कृतभाषा]] प्राचीनतमा इति माक्स्म्युलर् अस्य मतम्। [[ऋग्वेदः|ऋग्वेदस्य]] समीक्षात्मकावृत्तेः रचनायाः कार्यं ईस्ट् इण्डिया कम्पनी द्वारा माक्स्मुल्लराय दत्तम्। १८४९ तः १८७४ पर्यन्ते अवधौ इदं कार्यं तेन साधितम्।<ref>{{cite book|title = Sayana, Volume 203|author = B. R. Modak|publisher = Sahitya Akademi|isbn = 9788172019402|page=33|year = 1995}}</ref>एतस्य कार्यस्य निमित्तं सः प्रसिद्धः वर्तते। परन्तु सैण्टिफिक् अमेरिकन् पत्रिका तस्य निधनानन्तरं काचित् वार्तां प्रकाशितवती। तदाधारेण वेदानाम् अनुवादकार्यं तु जर्मनीदेशस्य केनचिद् अनामिकेन विदुषा कृतम्, परन्तु तस्य यशोलाभः म्याक्स्मुल्लरेन प्राप्तः। एतदर्थं म्याक्स्मुल्लरः तस्मै विदुषे धनमपि दत्तवान्। [[File:Friedrich Max-Müller by George Frederic Watts.jpg|thumb|right|म्याक्स्मुल्लरस्य चित्रम्।]] "<ref>{{cite web|url=http://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=pst.000018628364;view=1up;seq=369;size=300|title=Scientific American. v.50.|publisher=|accessdate=25 August 2016}}</ref> ===गिल्फोर्ड् उपन्यासकः=== [[File:Friedrich Max Müller, Vanity Fair, 1875-02-06.jpg|thumb|व्यानिटी फार् ब्रिटिष् पत्रिकायाम्(१८७५ तमे वर्षे)]] १८८८ तमे वर्षे गिल्फोर्ड् उपन्यासकरूपेण ग्लास्को विश्वविद्यालये नियुक्तः। ततः चत्वारि वर्षाणि यावत् माक्स् म्युलर् इत्ययं चतस्रः भाषणसरणीः कृतवान्।<ref name="gifford_bio" /> The titles and order of the lectures were as follows:<ref name="gifford4">Müller, F. Max (1895), ''Theosophy or Psychological Religion.'' London: Longmans, Green and Co., pp.89–90.</ref> # '''सवाभाविकः धर्मः'''। प्रथमस्तरे परिचयात्मिका उपन्यासमाला आसीत्। # '''कायिकः धर्मः'''। अनन्ते किमपि तत्त्वं शोधयितुं विविधपरम्पराः विविधान् उपायान् कृतवन्तः इत्यस्याः उपन्यासमालायाः सारः। # '''मानवशास्त्रीयः धर्मः'''. तृतीयोपन्यासमालिकायां आत्मविषये विविधपरम्पराणां मतानि उपस्थआपितानि। मृत्योः अनन्तरं किं जायते इति विविधधर्मेषु उक्तानि तत्त्वानि विवृतानि। # '''तत्त्वशास्त्रीयः मनःशास्त्त्रीयः च धर्मः'''. चतुर्थ्याम् उपन्यासमालिकायां देवमानवयोः सम्बन्धविषये उपन्यासः कृतः। <ref name="Josephson-Storm">{{Cite book | last = Josephson-Storm | first = Jason | title = The Myth of Disenchantment: Magic, Modernity, and the Birth of the Human Sciences |location = Chicago| publisher = University of Chicago Press | date = 2017 | url = https://books.google.com/books?id=xZ5yDgAAQBAJ | isbn = 978-0-226-40336-6 }}</ref>{{rp|108–110}} ==[[भारतम्|भारतविषयकाः]] अभिप्रायाः== म्यक्स् मुल्लरः यद्यपि भारतं न आगतवान् तथापि भारतस्य विषये तस्य अध्ययनं आसीत्। [[हिन्दूधर्मः|हिन्दूधर्मस्य]] पुनर्घटनं करणीयम् इत्यपि तस्य मतम् आसीत्। <ref name="Menant">{{cite journal|author=Menant, M. D. |year=1907|title=Influence of Max Muller's Hibbert Lectures in India|journal=The American Journal of Theology|volume=11|issue= 2|pages= 293–307|url=https://archive.org/details}}</ref> सर्वेषामपि धर्माणां मूलं तत्त्वम् उत्तमं भवति, गच्छता कालेन तत्र धर्मे कलङ्काः आयान्ति इति सः प्रत्यपादयत्।<ref>{{cite book|title=Classical Approaches to the Study of Religion: Aims, Methods, and Theories of Research, Volume 1|page = 87|author = Jacques Waardenburg|year = 1999|publisher = Walter de Gruyter|isbn=9783110163285}}</ref>ब्रह्मसमाजेन सह मिलित्वा भारते सामाजिकपरिवर्तनानि कर्तुं म्याक्स् मुल्लरः आरब्धवान्। ब्रह्मसमाजः [[क्रैस्तमतम्|क्रैस्तमतस्य]] भारतीयरूपम् इति म्याक्स् मुल्लरस्य विश्वासः आसीत्।<ref name = "sha">Sharada Sugirtharajah (2003) ''Imagining hinduism: a postcolonial perspective''. Routledge. pp. 60–61. </ref> तस्य षष्टितमे वयसि कृते उपन्यासे सः भारतं संस्कृतं च दृष्ट्वा किं किम् अनुसरणीयम् इति विवृतवान्।<ref>Max Müller, [http://www.gutenberg.org/files/20847/20847-h/20847-h.htm#LECTURE_II INDIA – LECTURE II. Truthful Character of the Hindus], A Course of Lectures Delivered before the University of Cambridge, Project Gutenberg</ref>२८ मे १८९६ तमे दिने [[स्वामी विवेकानन्दः|स्वामिविवेकानन्देन]] सह म्याक्स्मुल्लरस्य मेलनम् अभवत्। <ref>{{Citation|author=Swami Nikhilananda |year=1953 |title=Vivekananda: A Biography |p=106 |url=http://www.vivekananda.net/PDFBooks/BiographybyNikhilananda.pdf |publisher=Ramakrishna-Vivekananda Center |location=New York |isbn=978-0-911206-25-8 |accessdate=19 March 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120125032814/http://www.vivekananda.net/PDFBooks/BiographybyNikhilananda.pdf |archivedate=25 January 2012 }}</ref> ==विवादाः== स्वाभाविकधर्मः इतिविषये गिल्फोर्ड् उपन्याससमये मुल्लरः [[क्रैस्तमतम्|क्रैस्तमतविरोधी]] इति प्रचारः अभवत्। तत्र उपन्यासकत्वेन किमर्थं म्याक्स्मुल्लरः आहूतः इत्यपि आक्षेपः आसीत्।<ref>[[#GMuller|Müller (1902)]], p. 262</ref> मुल्लरस्य उपन्यासः क्रुसेड् समानाः इत्यपि आरोपः कृतः।<ref>[[#GMuller|Müller (1902)]], p. 263</ref>बाडन् चेर् निर्वाचनसमये अपि क्रैस्तमतविरोधी इति कारणतः सः अध्यक्षत्वेन न चितः।{{citation needed|date=March 2013}}क्रैस्तमतस्य तुलनाम् अन्यधर्मैः सह कृतवान् इति कारणतः अपि तस्य विषये विरोधः प्रवृद्धः।<ref name="Josephson-Storm" />{{rp|109–10}} माक्स् मुल्लरः डार्विनस्य विकासवादस्यापि विरोधी आसीत्।{{citation needed|date=March 2013}}<ref name="Josephson-Storm" />{{rp|113}}डार्विनस्य भाषाविकासवादमपि विरुध्य स्पष्टनार्थं डार्विनाय एव पत्रं लिखितवान्। <ref>Charles Darwin. [http://www.gutenberg.org/ebooks/2740 ''More Letters of Charles Darwin&nbsp;– Volume 2'']. p. 397</ref>म्याक्स्मुल्लरः आर्यन् सिद्धान्तम् प्रवर्तितवान्। गच्छताकालेन जनाङ्गीय इति शब्दस्य उत्पत्तौ इदमेव कारणम् अभवत्<ref>{{cite book|title = Mapping channels between Ganges and Rhein: German-Indian cross-cultural relations|quote=In later years, especially before his death, he was deeply saddened by the fact that these classifications later came to be expressed in racist terms.|author1=Jorg Esleben |author2=Jörg Esleben |author3=Christina Kraenzle |author4=Sukanya Kulkarni |publisher=Cambridge Scholars publication|year=2008|isbn=9781847185877}}</ref>तेन प्रतिपादितः टुरेनियन् भाषा सिद्धान्तः अपि बहुभिः विरुद्धः।<ref>{{cite book|title = The Origins of Himalayan Studies: Brian Houghton Hodgson in Nepal and Darjeeling|page = 20/232 |author = David Waterhouse|year=2002|isbn=9780203480359|quote = In 1910, a full decade after Muller's death, the ''Turan Tarsasag'' 'Turanian Society' was founded in order to study the history and culture of the Hungarians and other 'Turanian' peoples.}}</ref> ==पुरस्काराः== [[File:Friedrich Max Müller 1974 stamp of India.jpg|thumb|भारतस्य पत्रालयचिटिकायां म्याक्स्मुल्लरः]] १८६९ तमे वर्षे म्याक्स् मुल्लरः प्राचीनतमायां फ्रेञ्च् संस्थायां सदस्यत्वेन चितः<ref name="belles-lettres" /> १८७४ तमे वर्षे पार् ले मेरिट् पुरस्कारेण सम्मानितः।<ref>[[#GMuller|Müller (1902)]], p. 462</ref> १८७५ तमे वर्षे बेवेरियन् माक्सिमिलियन् आर्डर् फआर् सैन्स् आर्ट् पुरस्कारेण सम्मानितः<ref>[[#GMuller|Müller (1902)]], p. 503</ref> १८९६ तमे वर्षे [[इङ्ग्लेण्ड्]]देशस्य प्रिवि कौन्सिल् सदस्यः अभवत्। ==वैयक्तिकजीवनम्== मुल्लरः १८५५ तमे वर्षे ब्रिटिश् नागरिकः अभवत्। १८५९ तमे वर्षे जार्जिना अडिलेड् इत्यनया तस्य विवाहः अभवत्। तयोः अडा, मेरी, बीट्रैस्, विलियं माक्स् म्युलर् इति चत्वारि अपत्यानि अभवन् ।<ref name="ODNB2007" /> जार्जिनायाः समीपे म्याक्स्मुल्लरेण लिखिताः लेखाः आसन्। जार्जिना १९१९ वर्षे दिवङ्गता। लेखाः आक्स्फर्ड् विश्वविद्यालयस्य बाल्डिन् ग्रन्थालये विद्यन्ते।<ref>{{cite web|url=http://www.bodley.ox.ac.uk/dept/scwmss/wmss/online/1500-1900/muller/maxmuller.html|title=Max Muller Papers|publisher=|accessdate=25 August 2016}}</ref> ==मरणं मरणोत्तरघटनाः च== १८९८ तः माक्स् म्युलर् इत्ययम् रोगः बाधते स्म। अक्टोबर् २८ १९०० तमे दिने सः दिवङ्गतः<ref name="gifford_bio" />तस्य मरणानन्तरं आक्स्फर्ड् विश्वविद्यालये इतिहासः, उत्खननशास्त्रम्, भाषासास्त्रं साहित्यशास्त्रं, भारतीयधर्मशास्त्रं च पठितुं स्मारकनिधिः स्थापितः।<ref>[http://www.orinst.ox.ac.uk/general/trust_funds/max_muller_memorial_fund.html Max Müller Memorial Fund] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110103023849/http://www.orinst.ox.ac.uk/general/trust_funds/max_muller_memorial_fund.html |date=2011-01-03 }} Faculty of Oriental Studies, University of Oxford.</ref>भारते गोथे संस्थायाः माक्स् म्युलर् भवनम् इति पुनर्नामकरणमं अभवत्। नवदेहल्यां माक्स्-म्युलर्-वीथी च नामाङ्किता। <ref>[http://www.goethe.de/ins/in/lp/uun/mxm/enindex.htm About Max Mueller]. Goethe-Institut / Max Mueller Bhavan.</ref>मुल्लरस्य जीवनचरित्रम् लोरेन्स् वान् डेन् बासेन लिखितम्। तच्च २००२-तमे वर्षे प्राकाशतां नीतम्। निराद् जौधरिणा अपि १९७४-तमे वर्षे माक्स् म्युलर् इत्यस्य विषये किञ्चन पुस्तकं प्रकाशितम्।{{citation needed}} ==कृतयः== माक्स् म्युलर् इत्यस्य कृतयः एवं वर्तते। अत्र १८ कृतयः सम्पादिता अपि सन्ति। * {{cite book|author1=Nārāyana|author2=Friedrich Max Müller|title=Hitopadesa: eine alte indische Fabelsammlung|url=https://books.google.com/books?id=Q1tAAAAAcAAJ|year=1844|publisher=Brockhaus}} * {{cite book|author=Friedrich Max Müller|title=A History of Ancient Sanskrit Literature So Far as it Illustrates the Primitive Religion of the Brahmans|url=https://books.google.com/books?id=6xUAAAAAYAAJ+|year=1859|publisher=Williams and Norgate}} * {{cite book|author=Friedrich Max Müller|title=Lectures on the Science of Language: Delivered at the Royal Institution of Great Britain in April, May, & June 1861|url=https://books.google.com/books?id=7zYLAAAAQAAJ|year=1866|publisher=Longmans, Green}} *''Lectures on the Science of Language'' were translated into Russian in 1866 and published at the first Russian scientific linguistic magazine "Filologicheskie Zapiski". *''Chips from a German Workshop'' (1867–75, 5 vols.) *''Introduction to the Science of Religion'' (1873) * {{cite book|author=Max Muller|title=Lectures on the origin and growth of religion as illustrated by the religions of India|url=https://books.google.com/books?id=9-0GAAAAQAAJ|year=1878}} * {{cite book|author=Friedrich Max Müller|title=Critique of Pure Reason (German: Kritik der reinen Vernunft, KrV), by Immanuel Kant, translated by Friedrich Max Müller|url=|year=1881|publisher=}} * {{cite book|author=Friedrich Max Müller|title=India: what Can it Teach Us?: A Course of Lectures Delivered Before the University of Cambridge|url=https://books.google.com/books?id=akoQAAAAYAAJ|year=1883|publisher=Longmans, Green}} *''Biographical Essays'' (1884) * {{cite book|title=Upanishads|url=https://books.google.com/books?id=-dq1_WC-Y5gC|date=1 January 2000|publisher=Wordsworth Editions|isbn=978-1-84022-102-2}} * {{cite book|title=The German classics from the fourth to the nineteenth century|url=https://books.google.com/books?id=72NMAAAAMAAJ|year=1886|publisher=Scribners}} * {{cite book | author = Müller, F. Max | author2 = Macdonell, Arthur Anthony | url = https://archive.org/details/asanskritgramma00macdgoog/page/n1 | title = A Sanskrit grammar for beginners | website = Internet Archive | 6 = archive.org | language = en, sk | publisher = Longman, Green and Co. | location = London | year = 1886 | pages = 208 | archive-url = https://archive.ph/20181020091758/https://archive.org/details/asanskritgramma00macdgoog/page/n1 | archive-date = 20 October 2018 | deadurl = no | accessdate = 5 April 2019 }} *''The Science of Thought'' (1887, 2 vols.) * {{cite book|title=Studies in Buddhism|url=https://books.google.com/books?id=aaxrFSsPXQYC|year=1999|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-1226-6}} *''Six Systems of Hindu Philosophy'' (1899) *Gifford Lectures of 1888–92 (Collected Works, vols. 1–4) **[https://archive.org/details/naturalreligiong00ml ''Natural Religion''] (1889) **[https://archive.org/details/physicalreligion00ml ''Physical Religion''] (1891) **[https://archive.org/details/anthroreligion00mulluoft ''Anthropological Religion''] (1892) **[https://archive.org/details/theosophyorpsych00mull ''Theosophy, or Psychological Religion''] (1893) *''Auld Lang Syne'' (1898, 2 vols.), a memoir *''My Autobiography: A Fragment'' (1901) <ref>{{Cite book|url=http://www.gutenberg.org/etext/30269|title=My Autobiography: A Fragment|first=F. Max (Friedrich Max)|last=Müller|date=16 October 2009|publisher=|accessdate=25 August 2016|via=Project Gutenberg}}</ref> ==उल्लेखाः== {{Reflist|30em}} ==उद्धरणस्रोतांसि== *{{cite book|ref=GMuller|author=Müller, Georgina |year=1902|title=The Life and Letters of Right Honorable Friedrich Max Müller|volume=Vol. 1|place= London|publisher= Longman}} ==अधिकपठनाय== * {{cite book|author=Lourens van den Bosch|title=Friedrich Max Müller: A Life Devoted to Humanities|url=https://books.google.com/books?id=62kTnQEACAAJ|year=2002|publisher=E. J. Brill|isbn=978-90-04-12505-6}} * {{cite book|author=Jon R. Stone|title=The Essential Max Müller: On Language, Mythology, and Religion|url=https://books.google.com/books?id=Q96EsUCVlLsC|date=6 December 2002|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-0-312-29309-3}} * {{cite book|author=Nirad C. Chaudhuri|title=Scholar Extraordinary: The Life of Professor the Rt. Hon. Friedrich Max Müller|url=https://books.google.com/books?id=7YXYAAAAMAAJ|year=1974|publisher=Chatto & Windus}} * {{cite book|author=Stephen G. Alter|title=William Dwight Whitney and the Science of Language|chapter=The Battle with Max Müller|chapter-url=https://books.google.com/books?id=Vp-2RZAPVRwC&pg=PA174|date=9 March 2005|publisher=Johns Hopkins University Press|isbn=978-0-8018-8020-9|pages=174–207}} * {{cite book|author=Stefan Arvidsson|title=Indo-European Mythology as Ideology and Science|url=http://press.uchicago.edu/ucp/books/book/chicago/A/bo3770842.html|year=2006|publisher=University of Chicago Press|isbn=9780226028606|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161221144834/http://press.uchicago.edu/ucp/books/book/chicago/A/bo3770842.html|archivedate=21 December 2016}} * John R. Davis and Angus Nicholls, eds. (2017) ''[https://www.routledge.com/Friedrich-Max-Muller-and-the-Role-of-Philology-in-Victorian-Thought/Davis-Nicholls/p/book/9781138633841 Friedrich Max Müller and the Role of Philology in Victorian Thought]''. Routledge * John R. Davis and Angus Nicholls (2016), "[https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09593683.2016.1224493 Friedrich Max Müller: The Career and Intellectual Trajectory of a German Philologist in Victorian Britain".] ''Publications of the English Goethe Society'' 85, no. 2-3 (2016): 67-97 * Arie Molendijk (2016). [https://global.oup.com/academic/product/friedrich-max-mller-and-the-sacred-books-of-the-east-9780198784234?cc=gb&lang=en& ''Friedrich Max Müller and the Sacred Books of the East''.] Oxford University Press. * Joan Leopold, "Steinthal and Max Müller: Comparative Lives", Chajim H. Steinthal, Sprachwissenschaflter und Philosoph im 19. Jahrhundert. Linguist and Philosopher in the 19th Century, eds. Hartwig Wiedebach and Annette Winkelmann. Leiden, Boston, Köln: Brill, 2002 (= Studies in European Judaism, IV), pp.&nbsp;31–49. * Joan Leopold,"Max Müller and the Linguistic Study of Civilization“ and Editor. Friedrich Max Müller, "Comparative Philology of the Indo-european languages in its bearing on the early civilisation of Mankind" (1849), in Contributions to Comparative Indo-European, African and Chinese Linguistics: Max Müller and Steinthal. Dordrecht and Boston: Springer, 1999, pp.&nbsp;1–206. [= Prix Volney Essay Series, III] With full bibliography of works. * Joan Leopold, "Ethnic Stereotypes in Linguistics: The Case of Friedrich Max Müller (1847 51)", Papers in the History of Linguistics [delivered at Princeton, 1984] eds. H. Aarsleff, L. G. Kelly and H.-J. Niederehe. Amsterdam and Philadelphia: J. Benjamins, 1987, pp.&nbsp;501–12. * Joan Leopold, "Friedrich Max Müller and the question of the early Indo Europeans (1847 1851)", Etudes inter-ethniques, Annales du Centre d'études supérieures et de recherches sur les relations ethniques et le racisme (Paris), VII (1984), 21-32. * Joan Leopold, "Britische Anwendungen der arischen Rassentheorie auf Indien 1850 70", Saeculum, XXV (1974), 386-411. (trans. of following item) * Joan Leopold, "British Applications of the Aryan Theory of Race to India 1850 70", The English Historical Review, LXXXIX (1974), 578-603. (Winner of Universities Essay Prize, Royal Asiatic Society, London) * Joan Leopold, "The Aryan Theory of Race in India 1870-1920", The Indian Economic and Social History Review, VII (1970), 271-97. ==बाह्यसम्पर्काः== {{Sister project links| wikt=no | commons=Category:Friedrich Max Müller | b=no | n=no | q=Max Müller | s=Author:Max Müller | v=no | voy=no | species=no | d=q60074}} *''Max Müller''. (2011). In Encyclopædia Britannica. Retrieved from http://www.britannica.com/EBchecked/topic/396833/Max-Muller *[http://www.itredaktion.de/verlag.htm Deutsche Liebe, Novel by F. Max Müller 1857, E-Book Edition 2011 (German), Philipp Grieb IT-Redaktion] *[http://oll.libertyfund.org/index.php?option=com_staticxt&staticfile=show.php&person=4417 Online Library of Liberty – Friedrich Max Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110524103304/http://oll.libertyfund.org/index.php?option=com_staticxt&staticfile=show.php&person=4417 |date=2011-05-24 }} *[http://www.giffordlectures.org/Author.asp?AuthorID=127 Gifford Lecture Series – Biography – Friedrich Max Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100409123925/http://www.giffordlectures.org/Author.asp?AuthorID=127 |date=2010-04-09 }} by Dr Brannon Hancock *[http://www.here-now4u.de/eng/theosophy_or_pantheism__friedr.htm Lourens P. van den Bosch,"Theosophy or Pantheism?: Friedrich Max Müller's Gifford Lectures on Natural Religion"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150307201605/http://www.here-now4u.de/eng/theosophy_or_pantheism__friedr.htm |date=2015-03-07 }}: full text of the article *[http://san.beck.org/EC7-Vedas.html Vedas and Upanishads] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100707061809/http://san.beck.org/EC7-Vedas.html |date=2010-07-07 }} *[http://www.ramakrishnavivekananda.info/vivekananda/volume_4/writings_prose/on_professor_max_muller.htm Vivekananda on Max Müller] *[http://www.wilbourhall.org/index.html#veda Friedrich Max Müller, The Hymns of the Rigveda, with Sayana's commentary] London, 1849–74, 2nd ed. 4 vols., Oxford, 1890–92. PDF format. [[वर्गः:संस्कृतलेखकाः]] 2ck182c277swhxpzthcve5vc28upppt 3 89722 499890 494377 2026-07-28T01:19:39Z Eta Carinae 34895 Eta Carinae इत्यनेन शीर्षकं परिवर्त्य [[सदस्यसम्भाषणम्:JulianMW8]] पृष्ठं [[सदस्यसम्भाषणम्:Vusanak]] प्रति स्थानान्तरितम्: "[[Special:CentralAuth/JulianMW8|JulianMW8]]" का नाम "[[Special:CentralAuth/Vusanak|Vusanak]]" करते समय पृष्ठ स्वतः स्थानांतरित हुआ 494377 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=JulianMW8}} -- <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ००:१७, १० जुलै २०२५ (UTC) nhlfolu7oeexhfnpyep8n7nmakstans 0 92346 499885 499755 2026-07-27T14:54:04Z CommonsDelinker 200 Removing [[:c:File:অভিযুক্ত_রত্না.jpg|অভিযুক্ত_রত্না.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Ziv|Ziv]] because: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: https://www.amarujala.com/photo-gallery/gorakhpur/girlfriend-kills-engineer-surya-pratap-singh-s 499885 wikitext text/x-wiki {{Infobox | header1 = सूर्यप्रतापसिंह-हत्याकाण्डम् | image = [[File:নিহত সূর্যপ্রতাপ সিং (৩২).jpg|thumb|मृतः सूर्यप्रतापसिंहः (३२)]] | caption = मृतः सूर्यप्रतापसिंहः (३२) | label1 = स्थानम् | data1 = शिवम् ग्रीन सिटी, अयोध्या मार्गः (बीबीडी आरक्षकस्थानकक्षेत्रम्), लखनऊ, भारतम् | label2 = दिनाङ्कः | data2 = ७ दिसम्बर, २०२५ (रविवासरे गभीररात्रौ) | label3 = हतः | data3 = सूर्यप्रतापसिंहः (वृत्त्या एवरेडी-कम्पनी-अभियन्ता) | label4 = अभियुक्ताः | data4 = रत्ना तस्याः द्वे अप्राप्तवयस्के कन्ये च | label5 = आयुधम् | data5 = शाककर्तनछुरिका | label6 = उद्देश्यम् | data6 = सहजीविन्याः (लिब्-इन्-पार्टनर्) ज्येष्ठायाः कन्यायाः शीलभङ्गः यौनशोषणञ्च | label7 = अनुसन्धानकर्ता | data7 = डीसीपी शशाङ्कसिंहः (लखनऊ-आरक्षकाः) }} '''सूर्यप्रतापसिंह-हत्याकाण्डम्''' भारतस्य लखनऊ-नगरे घटिता एका सञ्चलनात्मकी हत्या-घटना अस्ति।<ref name="news1">{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=VRWG0vkVJDw |title=Lucknow Crime News : लखनऊ में लिव-इन प्रेमिका ने प्रेमी का गला रेत दिया |author=Aaj Tak / UP Tak |website=YouTube |language=Hindi}}</ref> लखनऊ-नगरस्य बीबीडी (BBD) आरक्षकस्थानकस्य अन्तर्गतस्य अयोध्या-मार्गस्य शिवम् ग्रीन सिटी इत्यत्र एषा हत्या-घटना अभवत्। ३२ वर्षीयः एवरेडी-कम्पनी-अभियन्ता सूर्यप्रतापसिंहः तस्य सहजीविन्या (विधवा प्रेमिकया) रत्नाख्यया कण्ठे छुरिकां प्रहृत्य हतः। रत्नायाः ज्येष्ठया कन्यया सह सूर्यप्रतापः अश्लीलाचरणं कृतवान्, तेन क्रुद्धा रत्ना एतां हत्यां कृतवती इति सा आरक्षकानां पुरतः अङ्गीकृतवती।<ref name="news2">{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=re6oUAMcN_g |title=Lucknow Eveready Engineer Surya Pratap Murder में विधवा प्रेमिका Ratna की साजिश, पूरी Crime Katha |author=Live Hindustan |website=YouTube |language=Hindi}}</ref> == पृष्ठभूमिः सम्बन्धश्च == सूर्यप्रतापसिंहः मूलतः देवरिया-क्षेत्रस्य एकस्य परिवारस्य सन्तानः आसीत्। सः अध्ययने अतीव मेधावी आसीत्। २०१२ तमे वर्षे लखनऊ-नगरस्य जानकीपुरम्-क्षेत्रे रत्नायाः एकां कन्यां पाठयितुं गत्वा गृहशिक्षकत्वेन सूर्यप्रतापस्य रत्नायाः च परिचयः जातः। तस्मिन् समये सूर्यप्रतापस्य वयः २१-२२ वर्षाणि, रत्नायाः वयः ३४-३५ वर्षाणि च आसीत्। रत्नायाः पतिः एकः मद्यपः आसीत्, यः अत्याधिकमद्यपानकारणात् २०१४ तमे वर्षे मृतः। पत्युः मृत्योः अनन्तरं रत्ना-सूर्यप्रतापयोः घनिष्ठता अवर्धत। कालान्तरे सूर्यप्रतापः "एवरेडी" (Eveready) संस्थायाम् अभियन्तृत्वेन उद्योगं प्राप्तवान्। स्वपरिवारम् उपेक्ष्य सः रत्ना तस्याः द्वाभ्यां कन्याभ्यां सह च सहजीवनम् (Live-in relationship) आरब्धवान्। २०२३ तमे वर्षे ते सालारजङ्ग-क्षेत्रस्य शिवम् ग्रीन सिटी इत्यत्र एकं नूतनं गृहं प्रति स्थानान्तरिताः। [[File:লখনৌ পুলিশ ঘটনার তদন্ত করছে এবং রত্নাকে জিজ্ঞাসাবাদ করছে.jpg|thumb|लखनऊ-आरक्षकाः घटनायाः अनुसन्धानं कुर्वन्ति रत्नां च पृच्छन्ति]] नूतनगृहं गमनस्य अनन्तरमेव तयोः सम्बन्धे भेदः जातः। सूर्यप्रतापः गृहे सीसीटीवी-कैमरा-यन्त्रं संस्थाप्य निरीक्षणम् आरब्धवान् तथा रत्ना तस्याः कन्ययोः च उपरि प्रबलम् आधिपत्यं स्थापितवान्। == हत्यायाः घटना उद्देश्यञ्च == [[File:রক্তাক্ত ঘটনাস্থল যেখানে খুনটি সংঘটিত হয়.jpg|thumb|रक्तरञ्जितं घटनास्थलं यत्र हत्या सञ्जाता]] आरक्षक-वार्तामाध्यमानां सूचनानुसारं, सूर्यप्रतापसिंहः दीर्घकालात् रत्नायाः ज्येष्ठां कन्यां 'कुदृष्ट्या' पश्यति स्म तथा अवसरं प्राप्य अश्लीलरूपेण स्पृशति स्म। उल्लेख्यं यत्, विधिककारणात् पीडितायाः अप्राप्तवयस्कत्वाच्च वार्तामाध्यमेषु आरक्षकाणां पञ्जिकायां च कन्ययोः वास्तविकं नाम गुप्तं स्थापितमस्ति (केषुचित् माध्यमेषु छद्मनाम प्रयुक्तमस्ति)। रविवासरे गभीररात्रौ हत्यायाः घटना घटिता। घटनायाः रात्रौ सूर्यप्रतापः ज्येष्ठायाः कन्यायाः चलदूरभाषं (Mobile phone) परीक्ष्य कस्मिंश्चित् विषये क्रुद्धः जातः। तदनन्तरं सः तस्याः कन्यायाः उपरि आक्रमणं कृत्वा शारीरिकं निर्यातनं शीलभङ्गञ्च कर्तुं प्रयतितवान्। कन्यायाः चीत्कारं श्रुत्वा रत्ना धावित्वा आगता, परिस्थितिञ्च दृष्ट्वा किंकर्तव्यविमूढा जाता। कन्यां रक्षितुं सा पाकशालातः एकां शाककर्तनछुरिकाम् आदाय सूर्यप्रतापस्य उपरि आक्रमणं कृतवती तथा तस्य कण्ठे शरीरे च पुनः पुनः छुरिकाप्रहारं कृतवती। अत्यधिकरक्तस्रावकारणात् घटनास्थले एव सूर्यप्रतापस्य मृत्युः अभवत्। परदिने प्रभाते रत्ना स्वयमेव बीबीडी-आरक्षकस्थानके दूरभाषं कृत्वा हत्यायाः विषयम् अङ्गीकृतवती। == अनुसन्धानम् आरोपाश्च == [[File:ঘটনাস্থলে বিবিডি থানার পুলিশ বাহিনীর উপস্থিতি.jpg|thumb|घटनास्थले बीबीडी-आरक्षकस्थानकस्य आरक्षकबलस्य उपस्थितिः]] सूचनां प्राप्य लखनऊ-आरक्षकाणां डीसीपी (DCP) शशाङ्कसिंहस्य नेतृत्वे विशालं आरक्षकबलं घटनास्थलं प्राप्तवत्। गृहात् सूर्यप्रतापस्य रक्तरञ्जितं मृतशरीरम् उद्धृतम्। [[File:পুলিশের হেফাজতে অভিযুক্ত রত্না ও তার কন্যারা.jpg|thumb|आरक्षकसंरक्षणे अभियुक्ता रत्ना तस्याः कन्ये च]] प्राथमिकाध्ययने आरक्षकाः एतत् आत्मरक्षार्थं सन्तानं रक्षितुं च मात्रा कृता हत्या इति उल्लिखितवन्तः, तथापि मृतस्य सूर्यप्रतापस्य पिता नरेन्द्रसिंहः एकां भिन्नां प्रथमापराधपञ्जिकां (FIR) पञ्जीकृतवान्। नरेन्द्रसिंहस्य दावी अस्ति यत्: * एतया हत्यया सह कश्चन चतुर्थः व्यक्तिः अपि सँल्लग्नः अस्ति, येन सह रत्नायाः गुप्तसम्बन्धः आसीत्। * रत्ना तस्याः कन्ये च मिलित्वा सूर्यप्रतापम् आर्थिकरूपेण शोषयन्ति स्म, तथा च गृहस्य स्वामित्वं दातुं तस्य उपरि दबावं कुर्वन्ति स्म। * सः रत्नायाः विरुद्धं कृष्णजादू (Black magic) अथवा तान्त्रिकस्य साहाय्येन सूर्यप्रतापं वशीकर्तुम् आरोपम् अपि कृतवान्। सम्प्रति लखनऊ-आरक्षकाः एतेषां सर्वेषाम् आरोपाणां तथा च कन्यया सह जातस्य अश्लीलाचरणस्य सत्यतां परीक्ष्य अस्य प्रकरणस्य विस्तृतम् अनुसन्धानं कुर्वन्ति। == सन्दर्भाः == {{टिप्पणीसूची}} 32cc6sgcv7z67952g2z3dvwa7pd0i9b 0 92362 499886 499875 2026-07-27T15:15:00Z Swmrkmeena 41164 Add new 499886 wikitext text/x-wiki '''अन्नपूर्णा अभियानः''' [[सतलोक-आश्रमः|सतलोकाश्रमेण]] संचालितः एकः समाजसेवात्मकः अभियानः अस्ति, यस्य आरम्भः 2025 तमे वर्षे [[संत रामपाल (आध्यात्मिक गुरु )|सन्तरामपालजीमहाराजस्य]] मार्गदर्शने कृतः। अभियानस्य घोषितः उद्देश्यः आर्थिकरूपेण दुर्बलान्, आपदा-प्रभावितान् तथा भोजनस्य आवश्यकतां कुर्वतः जनान् प्रति निःशुल्कं भोजनं आवश्यकानि राहत-सामग्रीश्च प्रापयितुम् अस्ति। संगठनस्य अनुसारेण अस्य मूलसिद्धान्तः अस्ति यत् "कश्चन अपि जनः बुभुक्षितः न शयीत"। अन्नपूर्णा-अभियानस्य अन्तर्गतं निःशुल्क-भोजन-वितरणस्य सहैव प्राकृतिक-आपदासु, विशेषतः बाढ़-सदृश-परिस्थितिषु, राहत-सामग्री, पान-जलम्, वस्त्राणि, औषधानि तथा अन्यानि आवश्यक-वस्तूनि अपि प्राप्यन्ते। एतत् अभियानं सतलोक-आश्रमस्य स्वयंसेवकैः विविधेषु राज्येषु संचाल्यते। संगठनः एत् अभियानं धार्मिक-सेवायाः (सेवा-भावस्य) च सामाजिक-उत्तरदायित्वस्य च संयुक्तं रूपं मन्यते। स्वतन्त्र-स्रोतेषु अस्य अभियानस्य विषये सीमितानि शैक्षणिक-अध्ययनानि उपलब्धानि सन्ति, यदा तु अस्य अधिकांशः सूचनाः संगठनस्य आधिकारिक-प्रकाशनैः समाचार-प्रसारणैः च प्राप्यन्ते। === इतिहास: === अन्नपूर्णा-अभियानस्य शुभारम्भः वर्षे 2025 तमे सतलोक-आश्रमेण कृतः। संगठनस्य अनुसारेण अस्य उद्देश्यः केवलं धार्मिक-गतिविधिषु सीमितः न भूत्वा समाजस्य दुर्बल-वर्गान् प्रति प्रत्यक्ष-सहायतां प्रापयितुम् आसीत्। अभियानस्य प्रारम्भेण सह विविधेषु राज्येषु स्वयंसेवकानां माध्यमेन भोजन-वितरण-कार्यक्रमाः आयोजिताः। पश्चात् अस्य विस्तारः राहत-कार्येषु, सामुदायिक-सहायतायाम् तथा आपदा-प्रबन्धन-गतिविधिषु अपि कृतः। === उद्देश्य: === संगठनस्य अनुसारेण अन्नपूर्णा-अभियानस्य प्रमुखाः उद्देश्याः सन्ति — * आवश्यकताग्रस्त-जनेभ्यः निःशुल्क-भोजनस्य उपलब्धिं कारयितुम्। * प्राकृतिक-आपदासु राहत-कार्येषु साहाय्यं दातुम्। * आर्थिकरूपेण दुर्बल-कुटुम्बेभ्यः खाद्य-सामग्रीं प्रापयितुम्। * समाजे सेवा-सहयोग-भावनायाः संवर्धनम् कर्तुम्। * मानवानां पशूनां च उभयोः कृते आवश्यक-सहायतां दातुम्। === प्रमुखाः गतिविधयः === ==== निःशुल्क-भोजन-वितरणम् ==== अभियानस्य अन्तर्गतं विविधेषु स्थानेषु निःशुल्क-भोजन-वितरण-शिविराः आयोज्यन्ते। संगठनस्य अनुसारेण भोजनं जाति-धर्म-भाषा-सामाजिक-पृष्ठभूमि-भेदं विना सर्वेभ्यः उपलब्धं क्रियते। ==== आपदा-राहत-कार्यम् ==== अन्नपूर्णा-अभियानस्य अन्तर्गतं बाढ़-प्रभृतिषु अन्यासु प्राकृतिक-आपदासु च राहत-कार्याणि अपि क्रियन्ते। संगठनेन प्रकाशित-विवरणानुसारं विविध-समाचार-प्रतिवेदनानुसारं च राहत-कार्येषु निम्नलिखिताः गतिविधयः सम्मिलिताः आसन् — * सिद्ध-अन्नस्य राशन-किटस्य च वितरणम्। * पेयजलस्य व्यवस्था। * दुग्धस्य बालानां कृते आवश्यक-खाद्य-सामग्रीणां च उपलब्धिः। * औषधानां प्राथमिक-उपचार-सामग्रीणां च वितरणम्। * वस्त्र-कम्बल-दैनिकोपयोगि-वस्तूनां प्रदानम्। * पशुभ्यः चारस्य उपलब्धिकरणम्। हरियाणायां पञ्जाबे च उत्तर-भारतस्य अन्येषु बाढ़-प्रभावित-क्षेत्रेषु अपि संगठनस्य स्वयंसेवकैः राहत-सामग्री प्रापिता इति प्रतिवेदनानि विविध-समाचार-माध्यमेषु प्रकाशितानि सन्ति। ==== सामुदायिक-सहयोगः ==== अभियानस्य अन्तर्गतं स्थानीय-प्रशासनस्य ग्राम-समुदायानां स्वयंसेवकानां च सहयोगेन राहत-शिविराणि अपि संचाल्यन्ते। संगठनस्य अनुसारेण स्वयंसेवकाः विना पारिश्रमिकेण सेवा-कार्यं कुर्वन्ति। === संगठनम् च संचालनम् च === अन्नपूर्णा-अभियानस्य संचालनं सतलोक-आश्रमस्य स्वयंसेवकैः क्रियते। अभियानस्य गतिविधयः विविध-आश्रमैः स्थानीय-सेवा-समितिभिः च माध्यमेन आयोज्यन्ते। राहत-सामग्रीणां संग्रहणे, परिवहने, वितरणे च बहुसंख्यकानां स्वयंसेवकानां सहभागिता भवति। संगठनस्य अनुसारेण आवश्यकतानुसारं विभिन्न-राज्येषु राहत-दलानि प्रेष्यन्ते। === सामाजिक-प्रभावः === संगठनस्य दावः अस्ति यत् अन्नपूर्णा-अभियानस्य माध्यमेन सहस्रशः जनानां पर्यन्तं भोजनं राहत-सामग्री च प्रापिता। समर्थकानां मतेन अस्य अभियानस्य प्राकृतिक-आपदासु विशेषतः राहत-प्रदानायां महत्वपूर्णा भूमिका आसीत्। तथापि, अस्य अभियानस्य प्रभावस्य स्वतंत्र-अकादमिक-मूल्यांकनं सीमितम् अस्ति। उपलब्धानि अधिकांश-आँकडानि च संगठनेनैव प्रकाशितानि सन्ति। === प्रतिक्रिया === समर्थकानां मतेन अन्नपूर्णा-अभियानं धार्मिक-सेवायाः मानवीय-सहायतायाः च एकः महत्वपूर्णः प्रयासः अस्ति। अनेकैः स्थानीय-समाचार-माध्यमैः विभिन्न-स्थानेषु आयोजितस्य भोजन-वितरणस्य राहत-कार्यस्य च प्रतिवेदनानि प्रकाशितानि। स्वतंत्र-अध्ययनेषु अस्य अभियानस्य विस्तृत-विश्लेषणं अद्यापि सीमितम् अस्ति। अतः अस्य विस्तारस्य दीर्घकालिक-सामाजिक-प्रभावस्य च आकलनं मुख्यतः संगठनस्य दावानां उपलब्ध-समाचार-प्रतिवेदनानां च आधारेण क्रियते। 3p4f968d04ih3eco7y0wy6yup513fc0 0 92373 499884 499883 2026-07-27T13:11:37Z Ganesh Paudel 6561 वर्तनी शुद्धीकरण 499884 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name = भीम प्रसाद खतिवडा | image = | imagesize = | alt = | caption = भीम प्रसाद खतिवडा | pseudonym = | birth_name = भीम प्रसाद खतिवडा | birth_date = | birth_place = [[झापामण्डलम्]] [[कोशी प्रदेश]], [[नेपाल]] | death_date = | death_place = | resting_place = | occupation = लेखकः, प्राध्यापकः | language = [[नेपाली]] | nationality = नेपाली | ethnicity = नेपाली | education = | alma_mater = | period = | genre = संस्कृतज्ञः, भाषाविद् | subject = | movement = | notableworks = | spouse(s) = | partner(s) = | children = | relative(s) = | influences = | influenced = | awards = | signature = | signature_alt = | website = | portaldisp = }} भीम प्रसाद खतिवडा संस्कृतसाहित्यस्य लेखकः, शोधकर्त्ता, प्राध्यापकः च अस्ति । <ref name=RPati>{{cite news |author = <!-- not stated --> |date = 22 July 2026 |title = संस्कृत विश्वविद्यालयका नवनियुक्त उपकुलपति खतिवडाले लिए शपथ |url = https://www.ratopati.com/story/579257/khatiwada-the-newly-appointed-vice-chancellor-of-sanskrit-university-takes-oath |work = |location = काष्ठमण्डपम् |publisher = रातोपाटी अनलाइन |access-date = 27 july 2026 }} </ref> सः सम्प्रति [[नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय]]स्य कुलपतिरूपेण कार्यं कुर्वन् अस्ति । नेपालसर्वकारस्य निर्णयानुसारं सः ५ जुलै २०८३ दिनाङ्के कुलपतिरूपेण नियुक्तः ।<ref name=TRN>{{cite news |author = <!-- not stated --> |date = 22 July 2026 |title = NSU's newly-appointed VC Khatiwada assumes office |url = https://risingnepaldaily.com/news/83874 |work = |location = काष्ठमण्डपम् |publisher = The Rising Nepal |access-date = 27 july 2026 }} </ref> तस्मिन् एव दिने सः विश्वविद्यालयस्य कुलपतिः शिक्षामन्त्री [[सस्मित पोखरेल]] इत्यस्मात् पदस्य गोपनीयतायाः च शपथं गृहीतवान् । <ref name=RPati></ref> [[झापामण्डलम्|झापामण्डले]] जात खतिवडा चिरकालात् संस्कृतस्य प्राध्यापकरूपेण कार्यं अकरोत् । सः यदा विश्वविद्यालयस्य शिक्षाध्यक्षः आसीत् तदा एव कार्यवाहककुलपतिरूपेण कार्यं कुर्वन् आसीत् ।<ref name=TRN> </ref> संस्कृतनाट्यविषये विद्यावारिधि (पी.एच्.डी.) पदवीं प्राप्ता खतिवडा संस्कृतसाहित्ये स्वर्णपदकं प्राप्तवान् । सः विद्यावारिधि-शोधनार्थं प्राक् कालिदासी-संस्कृतनाट्यस्य विषये शोधं कृतवान् । <ref>{{cite journal |last1=खतिवडा |first1=भीम प्रसाद |last2= |first2= |date= |title= प्राक्कालिदासीय संस्कृत नाटक|url=https://www.nepjol.info/index.php/ss/article/view/96270/72823 |journal=शोध सुधा |volume=4 |issue=05 |publisher=नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयको पिण्डेश्वर विद्यापीठ |pages= |doi=https://doi.org/10.3126/ss.v4i05.96270 |access-date=27 July 2026}} </ref> सम्प्रति अध्यापनस्य अतिरिक्तं सः साहित्यसृष्टि-संशोधनयोः अपि संलग्नः अस्ति । ==संन्दर्भग्रन्थाः == [[वर्गः:नेपाली साहित्यकाराः]] ea85acbahlpy7u4szv6jwyvrbhevram 499895 499884 2026-07-28T05:33:40Z ~2026-42063-85 46965 /* */ 499895 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name = भीम प्रसाद खतिवडा | image = | imagesize = | alt = | caption = भीम प्रसाद खतिवडा | pseudonym = | birth_name = भीम प्रसाद खतिवडा | birth_date = | birth_place = [[झापामण्डलम्]] [[कोशी प्रदेश]], [[नेपाल]] | death_date = | death_place = | resting_place = | occupation = लेखकः, प्राध्यापकः | language = [[नेपाली]] | nationality = नेपाली | ethnicity = नेपाली | education = | alma_mater = | period = | genre = संस्कृतज्ञः, भाषाविद् | subject = | movement = | notableworks = | spouse(s) = | partner(s) = | children = | relative(s) = | influences = | influenced = | awards = | signature = | signature_alt = | website = | portaldisp = }} भीम प्रसाद खतिवडा महाभाग: संस्कृतसाहित्यस्य लेखकः, शोधकर्त्ता, प्राध्यापकः च अस्ति । <ref name=RPati>{{cite news |author = <!-- not stated --> |date = 22 July 2026 |title = संस्कृत विश्वविद्यालयका नवनियुक्त उपकुलपति खतिवडाले लिए शपथ |url = https://www.ratopati.com/story/579257/khatiwada-the-newly-appointed-vice-chancellor-of-sanskrit-university-takes-oath |work = |location = काष्ठमण्डपम् |publisher = रातोपाटी अनलाइन |access-date = 27 july 2026 }} </ref> भवान् सम्प्रति [[नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय]]स्य कुलपतिरूपेण कार्यं कुर्वन् अस्ति । नेपालसर्वकारस्य निर्णयानुसारेण भवान् ५ जुलाई २०८३ दिनाङ्के कुलपतिरूपेण नियुक्तः ।<ref name=TRN>{{cite news |author = <!-- not stated --> |date = 22 July 2026 |title = NSU's newly-appointed VC Khatiwada assumes office |url = https://risingnepaldaily.com/news/83874 |work = |location = काष्ठमण्डपम् |publisher = The Rising Nepal |access-date = 27 july 2026 }} </ref> तस्मिन् एव दिने भवता विश्वविद्यालयस्य कुलपतिः शिक्षामन्त्री [[सस्मित पोखरेल]] महोदयेन सह उपकुलपति पदस्य गोपनीयतायाः शपथं गृहीतवान् । <ref name=RPati></ref> [[झापामण्डलम्|झापामण्डले]] जात खतिवडा चिरकालात् संस्कृतस्य प्राध्यापकरूपेण कार्यं कुर्वन्नस्ति । भवान् यदा विश्वविद्यालयस्य शिक्षाध्यक्षः आसीत् तदा एव कार्यवाहककुलपतिरूपेण कार्यं कुर्वन् आसीत् ।<ref name=TRN> </ref> संस्कृतनाट्यविषये विद्यावारिधि (पी.एच्.डी.) इति विशेष उपाधिना विभूषित: खतिवडा महोद: संस्कृतसाहित्ये स्वर्णपदकमपि प्राप्तो$स्ति । भवता विद्यावारिधि-शोधनार्थं प्राक्कालिदासीय संस्कृतनाट्यविषये शोधनं कृतम् । <ref>{{cite journal |last1=खतिवडा |first1=भीम प्रसाद |last2= |first2= |date= |title= प्राक्कालिदासीय संस्कृत नाटक|url=https://www.nepjol.info/index.php/ss/article/view/96270/72823 |journal=शोध सुधा |volume=4 |issue=05 |publisher=नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयको पिण्डेश्वर विद्यापीठ |pages= |doi=https://doi.org/10.3126/ss.v4i05.96270 |access-date=27 July 2026}} </ref> सम्प्रति अध्यापनस्य अतिरिक्तं भवान् साहित्यसृष्टि-संशोधनयोः अपि संलग्नः अस्ति । ==संन्दर्भग्रन्थाः == [[वर्गः:नेपाली साहित्यकाराः]] dt9qc3oieg78wzen815z3fd2f9vggwq 499896 499895 2026-07-28T05:42:11Z ~2026-42063-85 46965 /* */ 499896 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name = भीम प्रसाद खतिवडा | image = | imagesize = | alt = | caption = भीम प्रसाद खतिवडा | pseudonym = | birth_name = भीम प्रसाद खतिवडा | birth_date = | birth_place = [[झापामण्डलम्]] [[कोशी प्रदेश]], [[नेपाल]] | death_date = | death_place = | resting_place = | occupation = लेखकः, प्राध्यापकः | language = [[नेपाली]] | nationality = नेपाली | ethnicity = नेपाली | education = | alma_mater = | period = | genre = संस्कृतज्ञः, भाषाविद् | subject = | movement = | notableworks = | spouse(s) = | partner(s) = | children = | relative(s) = | influences = | influenced = | awards = | signature = | signature_alt = | website = | portaldisp = }} भीम प्रसाद खतिवडा महाभाग: संस्कृतसाहित्यस्य लेखकः, शोधकर्त्ता, प्राध्यापकः च अस्ति । <ref name=RPati>{{cite news |author = <!-- not stated --> |date = 22 July 2026 |title = संस्कृत विश्वविद्यालयका नवनियुक्त उपकुलपति खतिवडाले लिए शपथ |url = https://www.ratopati.com/story/579257/khatiwada-the-newly-appointed-vice-chancellor-of-sanskrit-university-takes-oath |work = |location = काष्ठमण्डपम् |publisher = रातोपाटी अनलाइन |access-date = 27 july 2026 }} </ref> भवान् सम्प्रति [[नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय]]स्य कुलपतिरूपेण कार्यं कुर्वन् अस्ति । नेपालसर्वकारस्य निर्णयानुसारेण भवान् ५ जुलाई २०८३ दिनाङ्के कुलपतिरूपेण नियुक्तः ।<ref name=TRN>{{cite news |author = <!-- not stated --> |date = 22 July 2026 |title = NSU's newly-appointed VC Khatiwada assumes office |url = https://risingnepaldaily.com/news/83874 |work = |location = काष्ठमण्डपम् |publisher = The Rising Nepal |access-date = 27 july 2026 }} </ref> तस्मिन् एव दिने भवता विश्वविद्यालयस्य कुलपतिः शिक्षामन्त्री [[सस्मित पोखरेल]] महोदयेन सह उपकुलपति पदस्य गोपनीयतायाः शपथं गृहीतवान् । <ref name=RPati></ref> [[झापामण्डलम्|झापामण्डले]] जात खतिवडा चिरकालात् संस्कृतस्य प्राध्यापकरूपेण कार्यं कुर्वन्नस्ति । भवान् यदा विश्वविद्यालयस्य शिक्षाध्यक्षः आसीत् तदा एव कार्यवाहककुलपतिरूपेण कार्यं कुर्वन् आसीत् ।<ref name=TRN> </ref> संस्कृतनाट्यविषये विद्यावारिधि (पी.एच्.डी.) इति विशेष उपाधिना विभूषित: खतिवडा महोद: संस्कृतसाहित्ये स्वर्णपदकमपि प्राप्तो$स्ति । भवता विद्यावारिधि-शोधनिमित्तं प्राक्कालिदासीयसंस्कृतनाट्यविषये शोधनं कृतम्। सम्प्रति अध्यापनस्य अतिरिक्तं भवान् साहित्यसृष्टौ संशोधने च अपि संलग्नः अस्ति। <ref>{{cite journal |last1=खतिवडा |first1=भीम प्रसाद |last2= |first2= |date= |title= प्राक्कालिदासीय संस्कृत नाटक|url=https://www.nepjol.info/index.php/ss/article/view/96270/72823 |journal=शोध सुधा |volume=4 |issue=05 |publisher=नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयको पिण्डेश्वर विद्यापीठ |pages= |doi=https://doi.org/10.3126/ss.v4i05.96270 |access-date=27 July 2026}} </ref> ==संन्दर्भग्रन्थाः == [[वर्गः:नेपाली साहित्यकाराः]] svdyz65ab7ewvgaq8np0zc8jtla6kbj 499897 499896 2026-07-28T05:52:12Z ~2026-41969-39 46966 /* */ 499897 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name = भीमप्रसाद: खतिवडा | image = | imagesize = | alt = | caption = भीमप्रसाद: खतिवडा | pseudonym = | birth_name = भीम प्रसाद खतिवडा | birth_date = | birth_place = [[झापामण्डलम्]] [[कोशी प्रदेश]], [[नेपाल]] | death_date = | death_place = | resting_place = | occupation = लेखकः, प्राध्यापकः | language = [[नेपाली]] | nationality = नेपाली | ethnicity = नेपाली | education = | alma_mater = | period = | genre = संस्कृतज्ञः, भाषाविद् | subject = | movement = | notableworks = | spouse(s) = | partner(s) = | children = | relative(s) = | influences = | influenced = | awards = | signature = | signature_alt = | website = | portaldisp = }} भीम प्रसाद खतिवडा महाभाग: संस्कृतसाहित्यस्य लेखकः, शोधकर्त्ता, प्राध्यापकः च अस्ति । <ref name=RPati>{{cite news |author = <!-- not stated --> |date = 22 July 2026 |title = संस्कृत विश्वविद्यालयका नवनियुक्त उपकुलपति खतिवडाले लिए शपथ |url = https://www.ratopati.com/story/579257/khatiwada-the-newly-appointed-vice-chancellor-of-sanskrit-university-takes-oath |work = |location = काष्ठमण्डपम् |publisher = रातोपाटी अनलाइन |access-date = 27 july 2026 }} </ref> भवान् सम्प्रति [[नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय]]स्य कुलपतिरूपेण कार्यं कुर्वन् अस्ति । नेपालसर्वकारस्य निर्णयानुसारेण भवान् ५ जुलाई २०८३ दिनाङ्के कुलपतिरूपेण नियुक्तः ।<ref name=TRN>{{cite news |author = <!-- not stated --> |date = 22 July 2026 |title = NSU's newly-appointed VC Khatiwada assumes office |url = https://risingnepaldaily.com/news/83874 |work = |location = काष्ठमण्डपम् |publisher = The Rising Nepal |access-date = 27 july 2026 }} </ref> तस्मिन् एव दिने भवता विश्वविद्यालयस्य कुलपतिः शिक्षामन्त्री [[सस्मित पोखरेल]] महोदयेन सह उपकुलपति पदस्य गोपनीयतायाः शपथं गृहीतवान् । <ref name=RPati></ref> [[झापामण्डलम्|झापामण्डले]] जात खतिवडा चिरकालात् संस्कृतस्य प्राध्यापकरूपेण कार्यं कुर्वन्नस्ति । भवान् यदा विश्वविद्यालयस्य शिक्षाध्यक्षः आसीत् तदा एव कार्यवाहककुलपतिरूपेण कार्यं कुर्वन् आसीत् ।<ref name=TRN> </ref> संस्कृतनाट्यविषये विद्यावारिधि (पी.एच्.डी.) इति विशेष उपाधिना विभूषित: खतिवडा महोद: संस्कृतसाहित्ये स्वर्णपदकमपि प्राप्तो$स्ति । भवता विद्यावारिधि-शोधनिमित्तं प्राक्कालिदासीयसंस्कृतनाट्यविषये शोधनं कृतम्। सम्प्रति अध्यापनस्य अतिरिक्तं भवान् साहित्यसृष्टौ संशोधने च अपि संलग्नः अस्ति। <ref>{{cite journal |last1=खतिवडा |first1=भीम प्रसाद |last2= |first2= |date= |title= प्राक्कालिदासीय संस्कृत नाटक|url=https://www.nepjol.info/index.php/ss/article/view/96270/72823 |journal=शोध सुधा |volume=4 |issue=05 |publisher=नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयको पिण्डेश्वर विद्यापीठ |pages= |doi=https://doi.org/10.3126/ss.v4i05.96270 |access-date=27 July 2026}} </ref> ==संन्दर्भग्रन्थाः == [[वर्गः:नेपाली साहित्यकाराः]] dpf8t9qsw9ucoo8y0lqkgug8dujzbzj 499898 499897 2026-07-28T05:53:17Z ~2026-41969-39 46966 499898 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name = भीमप्रसाद: खतिवडा | image = | imagesize = | alt = | caption = भीमप्रसाद: खतिवडा | pseudonym = | birth_name = भीम प्रसाद खतिवडा | birth_date = | birth_place = [[झापामण्डलम्]] [[कोशी प्रदेश]], [[नेपाल]] | death_date = | death_place = | resting_place = | occupation = लेखकः, प्राध्यापकः | language = [[नेपाली]] | nationality = नेपाली | ethnicity = नेपाली | education = | alma_mater = | period = | genre = संस्कृतज्ञः, भाषाविद् | subject = | movement = | notableworks = | spouse(s) = | partner(s) = | children = | relative(s) = | influences = | influenced = | awards = | signature = | signature_alt = | website = | portaldisp = }} भीम प्रसाद खतिवडा महाभाग: संस्कृतसाहित्यस्य लेखकः, शोधकर्त्ता, प्राध्यापकः च अस्ति । <ref name=RPati>{{cite news |author = <!-- not stated --> |date = 22 July 2026 |title = संस्कृत विश्वविद्यालयका नवनियुक्त उपकुलपति खतिवडाले लिए शपथ |url = https://www.ratopati.com/story/579257/khatiwada-the-newly-appointed-vice-chancellor-of-sanskrit-university-takes-oath |work = |location = काष्ठमण्डपम् |publisher = रातोपाटी अनलाइन |access-date = 27 july 2026 }} </ref> भवान् सम्प्रति [[नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय]]स्य उपकुलपतिरूपेण कार्यं कुर्वन् अस्ति । नेपालसर्वकारस्य निर्णयानुसारेण भवान् ५ जुलाई २०८३ दिनाङ्के कुलपतिरूपेण नियुक्तः ।<ref name=TRN>{{cite news |author = <!-- not stated --> |date = 22 July 2026 |title = NSU's newly-appointed VC Khatiwada assumes office |url = https://risingnepaldaily.com/news/83874 |work = |location = काष्ठमण्डपम् |publisher = The Rising Nepal |access-date = 27 july 2026 }} </ref> तस्मिन् एव दिने भवता विश्वविद्यालयस्य कुलपतिः शिक्षामन्त्री [[सस्मित पोखरेल]] महोदयेन सह उपकुलपति पदस्य गोपनीयतायाः शपथं गृहीतवान् । <ref name=RPati></ref> [[झापामण्डलम्|झापामण्डले]] जात खतिवडा चिरकालात् संस्कृतस्य प्राध्यापकरूपेण कार्यं कुर्वन्नस्ति । भवान् यदा विश्वविद्यालयस्य शिक्षाध्यक्षः आसीत् तदा एव कार्यवाहककुलपतिरूपेण कार्यं कुर्वन् आसीत् ।<ref name=TRN> </ref> संस्कृतनाट्यविषये विद्यावारिधि (पी.एच्.डी.) इति विशेष उपाधिना विभूषित: खतिवडा महोद: संस्कृतसाहित्ये स्वर्णपदकमपि प्राप्तो$स्ति । भवता विद्यावारिधि-शोधनिमित्तं प्राक्कालिदासीयसंस्कृतनाट्यविषये शोधनं कृतम्। सम्प्रति अध्यापनस्य अतिरिक्तं भवान् साहित्यसृष्टौ संशोधने च अपि संलग्नः अस्ति। <ref>{{cite journal |last1=खतिवडा |first1=भीम प्रसाद |last2= |first2= |date= |title= प्राक्कालिदासीय संस्कृत नाटक|url=https://www.nepjol.info/index.php/ss/article/view/96270/72823 |journal=शोध सुधा |volume=4 |issue=05 |publisher=नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयको पिण्डेश्वर विद्यापीठ |pages= |doi=https://doi.org/10.3126/ss.v4i05.96270 |access-date=27 July 2026}} </ref> ==संन्दर्भग्रन्थाः == [[वर्गः:नेपाली साहित्यकाराः]] sy7vp931o804he81ii82gxgi43ndnrh 499899 499898 2026-07-28T05:55:35Z ~2026-41969-39 46966 /* */ 499899 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name = भीमप्रसाद: खतिवडा | image = | imagesize = | alt = | caption = भीमप्रसाद: खतिवडा | pseudonym = | birth_name = भीम प्रसाद खतिवडा | birth_date = | birth_place = [[झापामण्डलम्]] [[कोशी प्रदेश]], [[नेपाल]] | death_date = | death_place = | resting_place = | occupation = लेखकः, प्राध्यापकः | language = [[नेपाली]] | nationality = नेपाली | ethnicity = नेपाली | education = | alma_mater = | period = | genre = संस्कृतज्ञः, भाषाविद् | subject = | movement = | notableworks = | spouse(s) = | partner(s) = | children = | relative(s) = | influences = | influenced = | awards = | signature = | signature_alt = | website = | portaldisp = }} भीम प्रसाद खतिवडा महाभाग: संस्कृतसाहित्यस्य लेखकः, शोधकर्त्ता, प्राध्यापकः च अस्ति । <ref name=RPati>{{cite news |author = <!-- not stated --> |date = 22 July 2026 |title = संस्कृत विश्वविद्यालयका नवनियुक्त उपकुलपति खतिवडाले लिए शपथ |url = https://www.ratopati.com/story/579257/khatiwada-the-newly-appointed-vice-chancellor-of-sanskrit-university-takes-oath |work = |location = काष्ठमण्डपम् |publisher = रातोपाटी अनलाइन |access-date = 27 july 2026 }} </ref> भवान् सम्प्रति [[नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय]]स्य उपकुलपतिरूपेण कार्यं कुर्वन् अस्ति । नेपालसर्वकारस्य निर्णयानुसारेण भवान् ५ जुलाई २०८३ दिनाङ्के कुलपतिरूपेण नियुक्तः ।<ref name=TRN>{{cite news |author = <!-- not stated --> |date = 22 July 2026 |title = NSU's newly-appointed VC Khatiwada assumes office |url = https://risingnepaldaily.com/news/83874 |work = |location = काष्ठमण्डपम् |publisher = The Rising Nepal |access-date = 27 july 2026 }} </ref> तस्मिन् एव दिने भवता विश्वविद्यालयस्य कुलपतिः शिक्षामन्त्री [[सस्मित पोखरेल]] महोदयेन सह उपकुलपति पदस्य गोपनीयतायाः शपथं गृहीतवान् । <ref name=RPati></ref> [[झापामण्डलम्|झापामण्डले]] जात: खतिवडा चिरकालात् संस्कृतस्य प्राध्यापकरूपेण कार्यं कुर्वन्नस्ति । भवान् यदा विश्वविद्यालयस्य शिक्षाध्यक्षः आसीत् तदा एव कार्यवाहककुलपतिरूपेण कार्यं कुर्वन् आसीत् ।<ref name=TRN> </ref> संस्कृतनाट्यविषये विद्यावारिधि (पी.एच्.डी.) इति विशेष उपाधिना विभूषित: खतिवडा महोद: संस्कृतसाहित्ये स्वर्णपदकमपि प्राप्तो$स्ति । भवता विद्यावारिधि-शोधनिमित्तं प्राक्कालिदासीयसंस्कृतनाट्यविषये शोधनं कृतम्। सम्प्रति अध्यापनस्य अतिरिक्तं भवान् साहित्यसृष्टौ संशोधने च अपि संलग्नः अस्ति। <ref>{{cite journal |last1=खतिवडा |first1=भीम प्रसाद |last2= |first2= |date= |title= प्राक्कालिदासीय संस्कृत नाटक|url=https://www.nepjol.info/index.php/ss/article/view/96270/72823 |journal=शोध सुधा |volume=4 |issue=05 |publisher=नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयको पिण्डेश्वर विद्यापीठ |pages= |doi=https://doi.org/10.3126/ss.v4i05.96270 |access-date=27 July 2026}} </ref> ==संन्दर्भग्रन्थाः == [[वर्गः:नेपाली साहित्यकाराः]] 1wsc5ul6zj4xveul000tiadelgjrhxt 499900 499899 2026-07-28T05:58:17Z ~2026-41969-39 46966 /* */ 499900 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name = भीमप्रसाद: खतिवडा | image = | imagesize = | alt = | caption = भीमप्रसाद: खतिवडा | pseudonym = | birth_name = भीमप्रसाद: खतिवडा | birth_date = | birth_place = [[झापामण्डलम्]] [[कोशी प्रदेश]], [[नेपाल]] | death_date = | death_place = | resting_place = | occupation = लेखकः, प्राध्यापकः | language = [[नेपाली]] | nationality = नेपाली | ethnicity = नेपाली | education = | alma_mater = | period = | genre = संस्कृतज्ञः, भाषाविद् | subject = | movement = | notableworks = | spouse(s) = | partner(s) = | children = | relative(s) = | influences = | influenced = | awards = | signature = | signature_alt = | website = | portaldisp = }} भीमप्रसाद: खतिवडा महाभाग: संस्कृतसाहित्यस्य लेखकः, शोधकर्त्ता, प्राध्यापकः च अस्ति । <ref name=RPati>{{cite news |author = <!-- not stated --> |date = 22 July 2026 |title = संस्कृत विश्वविद्यालयका नवनियुक्त उपकुलपति खतिवडाले लिए शपथ |url = https://www.ratopati.com/story/579257/khatiwada-the-newly-appointed-vice-chancellor-of-sanskrit-university-takes-oath |work = |location = काष्ठमण्डपम् |publisher = रातोपाटी अनलाइन |access-date = 27 july 2026 }} </ref> भवान् सम्प्रति [[नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय]]स्य उपकुलपतिरूपेण कार्यं कुर्वन् अस्ति । नेपालसर्वकारस्य निर्णयानुसारेण भवान् ५ जुलाई २०८३ दिनाङ्के कुलपतिरूपेण नियुक्तः ।<ref name=TRN>{{cite news |author = <!-- not stated --> |date = 22 July 2026 |title = NSU's newly-appointed VC Khatiwada assumes office |url = https://risingnepaldaily.com/news/83874 |work = |location = काष्ठमण्डपम् |publisher = The Rising Nepal |access-date = 27 july 2026 }} </ref> तस्मिन् एव दिने भवता विश्वविद्यालयस्य कुलपतिः शिक्षामन्त्री [[सस्मित पोखरेल]] महोदयेन सह उपकुलपति पदस्य गोपनीयतायाः शपथं गृहीतवान् । <ref name=RPati></ref> [[झापामण्डलम्|झापामण्डले]] जात: खतिवडा चिरकालात् संस्कृतस्य प्राध्यापकरूपेण कार्यं कुर्वन्नस्ति । भवान् यदा विश्वविद्यालयस्य शिक्षाध्यक्षः आसीत् तदा एव कार्यवाहककुलपतिरूपेण कार्यं कुर्वन् आसीत् ।<ref name=TRN> </ref> संस्कृतनाट्यविषये विद्यावारिधि (पी.एच्.डी.) इति विशेष उपाधिना विभूषित: खतिवडा महोद: संस्कृतसाहित्ये स्वर्णपदकमपि प्राप्तो$स्ति । भवता विद्यावारिधि-शोधनिमित्तं प्राक्कालिदासीयसंस्कृतनाट्यविषये शोधनं कृतम्। सम्प्रति अध्यापनस्य अतिरिक्तं भवान् साहित्यसृष्टौ संशोधने च अपि संलग्नः अस्ति। <ref>{{cite journal |last1=खतिवडा |first1=भीम प्रसाद |last2= |first2= |date= |title= प्राक्कालिदासीय संस्कृत नाटक|url=https://www.nepjol.info/index.php/ss/article/view/96270/72823 |journal=शोध सुधा |volume=4 |issue=05 |publisher=नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयको पिण्डेश्वर विद्यापीठ |pages= |doi=https://doi.org/10.3126/ss.v4i05.96270 |access-date=27 July 2026}} </ref> ==संन्दर्भग्रन्थाः == [[वर्गः:नेपाली साहित्यकाराः]] 66pgw6omwgse7ja33d23w9kwyeypd2q 499901 499900 2026-07-28T07:19:25Z Ganesh Paudel 6561 न्युनाधिक विवरणं योजितम् 499901 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name = भीमप्रसाद: खतिवडा | image = | imagesize = | alt = | caption = भीमप्रसाद: खतिवडा | pseudonym = | birth_name = भीमप्रसाद: खतिवडा | birth_date = 10 April 1971 | birth_place = [[झापामण्डलम्]] [[कोशी प्रदेश]], [[नेपाल]] | death_date = | death_place = | resting_place = | occupation = लेखकः, प्राध्यापकः | language = [[नेपाली]] | nationality = नेपाली | ethnicity = नेपाली | education = विद्यावारिधि | alma_mater = नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय | period = | genre = संस्कृतज्ञः, भाषाविद् | subject = | movement = | notableworks = | spouse(s) = | partner(s) = | children = | relative(s) = | influences = | influenced = | awards = | signature = | signature_alt = | website = | portaldisp = }} भीमप्रसाद: खतिवडा महाभाग: संस्कृतसाहित्यस्य लेखकः, शोधकर्त्ता, प्राध्यापकः च अस्ति । <ref name=RPati>{{cite news |author = <!-- not stated --> |date = 22 July 2026 |title = संस्कृत विश्वविद्यालयका नवनियुक्त उपकुलपति खतिवडाले लिए शपथ |url = https://www.ratopati.com/story/579257/khatiwada-the-newly-appointed-vice-chancellor-of-sanskrit-university-takes-oath |work = |location = काष्ठमण्डपम् |publisher = रातोपाटी अनलाइन |access-date = 27 july 2026 }} </ref> भवान् सम्प्रति [[नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय]]स्य उपकुलपतिरूपेण कार्यं कुर्वन् अस्ति । नेपालसर्वकारस्य निर्णयानुसारेण विश्वविद्यालयस्य कुलपति प्रधानमन्त्री [[बालेन्द्र शाह]] महोदयेन भवान् ५ जुलाई २०८३ दिनाङ्के उपकुलपतिरूपेण नियुक्तः ।<ref name=TRN>{{cite news |author = <!-- not stated --> |date = 22 July 2026 |title = NSU's newly-appointed VC Khatiwada assumes office |url = https://risingnepaldaily.com/news/83874 |work = |location = काष्ठमण्डपम् |publisher = The Rising Nepal |access-date = 27 july 2026 }} </ref> तस्मिन् एव दिने भवता विश्वविद्यालयस्य कुलपतिः शिक्षामन्त्री [[सस्मित पोखरेल]] महोदयेन सह उपकुलपति पदस्य गोपनीयतायाः शपथं गृहीतवान् । <ref name=RPati></ref> [[झापामण्डलम्|झापामण्डले]] जात: खतिवडा चिरकालात् संस्कृतस्य प्राध्यापकरूपेण कार्यं कुर्वन्नस्ति । चिरकालात् [[पिण्डेश्वरविद्यापीठम्|पिण्डेश्वरविद्यापीठे]] पाठितं खतिवडा तद्महाविद्यालयस्य प्राचार्यरूपेण कानिचन वर्षाणि कार्यं कृतवान्। भवान् यदा विश्वविद्यालयस्य शिक्षाध्यक्षः आसीत् तदा एव कार्यवाहककुलपतिरूपेण कार्यं कुर्वन् आसीत् ।<ref name=TRN> </ref> संस्कृतनाट्यविषये विद्यावारिधि (पी.एच्.डी.) इति विशेष उपाधिना विभूषित: खतिवडा महोद: संस्कृतसाहित्ये स्वर्णपदकमपि प्राप्तो$स्ति । भवता विद्यावारिधि-शोधनिमित्तं प्राक्कालिदासीयसंस्कृतनाट्यविषये शोधनं कृतम्। सम्प्रति अध्यापनस्य अतिरिक्तं भवान् साहित्यसृष्टौ संशोधने च अपि संलग्नः अस्ति। <ref>{{cite journal |last1=खतिवडा |first1=भीम प्रसाद |last2= |first2= |date= |title= प्राक्कालिदासीय संस्कृत नाटक|url=https://www.nepjol.info/index.php/ss/article/view/96270/72823 |journal=शोध सुधा |volume=4 |issue=05 |publisher=नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयको पिण्डेश्वर विद्यापीठ |pages= |doi=https://doi.org/10.3126/ss.v4i05.96270 |access-date=27 July 2026}} </ref> ==संन्दर्भग्रन्थाः == [[वर्गः:नेपाली साहित्यकाराः]] l8gk0zd3zqe1xpk33wbahx3w32e3p8q 499902 499901 2026-07-28T07:20:04Z Ganesh Paudel 6561 499902 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name = भीमप्रसाद: खतिवडा | image = | imagesize = | alt = | caption = भीमप्रसाद: खतिवडा | pseudonym = | birth_name = भीमप्रसाद: खतिवडा | birth_date = 10 April 1971 | birth_place = [[झापामण्डलम्]] [[कोशी प्रदेश]], [[नेपाल]] | death_date = | death_place = | resting_place = | occupation = लेखकः, प्राध्यापकः | language = [[नेपाली]] | nationality = नेपाली | ethnicity = नेपाली | education = विद्यावारिधि | alma_mater = नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय | period = | genre = संस्कृतज्ञः, भाषाविद् | subject = | movement = | notableworks = | spouse(s) = | partner(s) = | children = | relative(s) = | influences = | influenced = | awards = | signature = | signature_alt = | website = | portaldisp = }} '''भीमप्रसाद: खतिवडा''' महाभाग: संस्कृतसाहित्यस्य लेखकः, शोधकर्त्ता, प्राध्यापकः च अस्ति । <ref name=RPati>{{cite news |author = <!-- not stated --> |date = 22 July 2026 |title = संस्कृत विश्वविद्यालयका नवनियुक्त उपकुलपति खतिवडाले लिए शपथ |url = https://www.ratopati.com/story/579257/khatiwada-the-newly-appointed-vice-chancellor-of-sanskrit-university-takes-oath |work = |location = काष्ठमण्डपम् |publisher = रातोपाटी अनलाइन |access-date = 27 july 2026 }} </ref> भवान् सम्प्रति [[नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय]]स्य उपकुलपतिरूपेण कार्यं कुर्वन् अस्ति । नेपालसर्वकारस्य निर्णयानुसारेण विश्वविद्यालयस्य कुलपति प्रधानमन्त्री [[बालेन्द्र शाह]] महोदयेन भवान् ५ जुलाई २०८३ दिनाङ्के उपकुलपतिरूपेण नियुक्तः ।<ref name=TRN>{{cite news |author = <!-- not stated --> |date = 22 July 2026 |title = NSU's newly-appointed VC Khatiwada assumes office |url = https://risingnepaldaily.com/news/83874 |work = |location = काष्ठमण्डपम् |publisher = The Rising Nepal |access-date = 27 july 2026 }} </ref> तस्मिन् एव दिने भवता विश्वविद्यालयस्य कुलपतिः शिक्षामन्त्री [[सस्मित पोखरेल]] महोदयेन सह उपकुलपति पदस्य गोपनीयतायाः शपथं गृहीतवान् । <ref name=RPati></ref> [[झापामण्डलम्|झापामण्डले]] जात: खतिवडा चिरकालात् संस्कृतस्य प्राध्यापकरूपेण कार्यं कुर्वन्नस्ति । चिरकालात् [[पिण्डेश्वरविद्यापीठम्|पिण्डेश्वरविद्यापीठे]] पाठितं खतिवडा तद्महाविद्यालयस्य प्राचार्यरूपेण कानिचन वर्षाणि कार्यं कृतवान्। भवान् यदा विश्वविद्यालयस्य शिक्षाध्यक्षः आसीत् तदा एव कार्यवाहककुलपतिरूपेण कार्यं कुर्वन् आसीत् ।<ref name=TRN> </ref> संस्कृतनाट्यविषये विद्यावारिधि (पी.एच्.डी.) इति विशेष उपाधिना विभूषित: खतिवडा महोद: संस्कृतसाहित्ये स्वर्णपदकमपि प्राप्तो$स्ति । भवता विद्यावारिधि-शोधनिमित्तं प्राक्कालिदासीयसंस्कृतनाट्यविषये शोधनं कृतम्। सम्प्रति अध्यापनस्य अतिरिक्तं भवान् साहित्यसृष्टौ संशोधने च अपि संलग्नः अस्ति। <ref>{{cite journal |last1=खतिवडा |first1=भीम प्रसाद |last2= |first2= |date= |title= प्राक्कालिदासीय संस्कृत नाटक|url=https://www.nepjol.info/index.php/ss/article/view/96270/72823 |journal=शोध सुधा |volume=4 |issue=05 |publisher=नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयको पिण्डेश्वर विद्यापीठ |pages= |doi=https://doi.org/10.3126/ss.v4i05.96270 |access-date=27 July 2026}} </ref> ==संन्दर्भग्रन्थाः == [[वर्गः:नेपाली साहित्यकाराः]] 4qgas5uiduiq9vjmyljt427a32cfk0w 499903 499902 2026-07-28T07:31:05Z Ganesh Paudel 6561 499903 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name = भीमप्रसाद: खतिवडा | image = | imagesize = | alt = | caption = भीमप्रसाद: खतिवडा | pseudonym = | birth_name = भीमप्रसाद: खतिवडा | birth_date = 10 April 1971 | birth_place = [[झापामण्डलम्]] [[कोशी प्रदेश]], [[नेपाल]] | death_date = | death_place = | resting_place = | occupation = लेखकः, प्राध्यापकः | language = [[नेपाली]] | nationality = नेपाली | ethnicity = नेपाली | education = विद्यावारिधि | alma_mater = नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय | period = | genre = संस्कृतज्ञः, भाषाविद् | subject = | movement = | notableworks = | spouse(s) = | partner(s) = | children = | relative(s) = | influences = | influenced = | awards = | signature = | signature_alt = | website = | portaldisp = }} '''भीमप्रसाद: खतिवडा''' महाभाग: संस्कृतसाहित्यस्य लेखकः, शोधकर्त्ता, प्राध्यापकः च अस्ति । <ref name=RPati>{{cite news |author = <!-- not stated --> |date = 22 July 2026 |title = संस्कृत विश्वविद्यालयका नवनियुक्त उपकुलपति खतिवडाले लिए शपथ |url = https://www.ratopati.com/story/579257/khatiwada-the-newly-appointed-vice-chancellor-of-sanskrit-university-takes-oath |work = |location = काष्ठमण्डपम् |publisher = रातोपाटी अनलाइन |access-date = 27 july 2026 }} </ref> भवान् सम्प्रति [[नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय]]स्य उपकुलपतिरूपेण कार्यं कुर्वन् अस्ति । नेपालसर्वकारस्य निर्णयानुसारेण विश्वविद्यालयस्य कुलपति प्रधानमन्त्री [[बालेन्द्र शाह]] महोदयेन भवान् ५ जुलाई २०८३ दिनाङ्के उपकुलपतिरूपेण नियुक्तः ।<ref name=TRN>{{cite news |author = <!-- not stated --> |date = 22 July 2026 |title = NSU's newly-appointed VC Khatiwada assumes office |url = https://risingnepaldaily.com/news/83874 |work = |location = काष्ठमण्डपम् |publisher = The Rising Nepal |access-date = 27 july 2026 }} </ref> तस्मिन् एव दिने भवता विश्वविद्यालयस्य कुलपतिः शिक्षामन्त्री [[सस्मित पोखरेल]] महोदयेन सह उपकुलपति पदस्य गोपनीयतायाः शपथं गृहीतवान् । <ref name=RPati></ref> [[झापामण्डलम्|झापामण्डले]] जात: खतिवडा चिरकालात् संस्कृतस्य प्राध्यापकरूपेण कार्यं कुर्वन्नस्ति । चिरकालात् [[पिण्डेश्वरविद्यापीठम्|पिण्डेश्वरविद्यापीठे]] पाठितं खतिवडा तद्महाविद्यालयस्य प्राचार्यरूपेण कानिचन वर्षाणि कार्यं कृतवान्। भवान् यदा विश्वविद्यालयस्य शिक्षाध्यक्षः आसीत् तदा एव कार्यवाहकउपकुलपतिरूपेण कार्यं कुर्वन् आसीत् ।<ref name=TRN> </ref> संस्कृतनाट्यविषये विद्यावारिधि (पी.एच्.डी.) इति विशेष उपाधिना विभूषित: खतिवडा महोद: संस्कृतसाहित्ये स्वर्णपदकमपि प्राप्तोऽस्ति । भवता विद्यावारिधि-शोधनिमित्तं प्राक्कालिदासीयसंस्कृतनाट्यविषये शोधनं कृतम्। सम्प्रति अध्यापनस्य अतिरिक्तं भवान् साहित्यसृष्टौ संशोधने च अपि संलग्नः अस्ति। <ref>{{cite journal |last1=खतिवडा |first1=भीम प्रसाद |last2= |first2= |date= |title= प्राक्कालिदासीय संस्कृत नाटक|url=https://www.nepjol.info/index.php/ss/article/view/96270/72823 |journal=शोध सुधा |volume=4 |issue=05 |publisher=नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयको पिण्डेश्वर विद्यापीठ |pages= |doi=https://doi.org/10.3126/ss.v4i05.96270 |access-date=27 July 2026}} </ref> ==संन्दर्भग्रन्थाः == [[वर्गः:नेपाली साहित्यकाराः]] iqtc3ldhdvam4f9412odynqtss26lll 499904 499903 2026-07-28T07:37:54Z Ganesh Paudel 6561 499904 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name = भीमप्रसाद: खतिवडा | image = | imagesize = | alt = | caption = भीमप्रसाद: खतिवडा | pseudonym = | birth_name = भीमप्रसाद: खतिवडा | birth_date = 10 April 1971 | birth_place = [[झापामण्डलम्]] [[कोशी प्रदेश]], [[नेपाल]] | death_date = | death_place = | resting_place = | occupation = लेखकः, प्राध्यापकः | language = [[नेपाली]] | nationality = नेपाली | ethnicity = नेपाली | education = विद्यावारिधि | alma_mater = नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय | period = | genre = संस्कृतज्ञः, भाषाविद् | subject = | movement = | notableworks = | spouse(s) = | partner(s) = | children = | relative(s) = | influences = | influenced = | awards = | signature = | signature_alt = | website = | portaldisp = }} '''भीमप्रसाद: खतिवडा''' महाभाग: संस्कृतसाहित्यस्य लेखकः, शोधकर्त्ता, प्राध्यापकः च अस्ति । <ref name=RPati>{{cite news |author = <!-- not stated --> |date = 22 July 2026 |title = संस्कृत विश्वविद्यालयका नवनियुक्त उपकुलपति खतिवडाले लिए शपथ |url = https://www.ratopati.com/story/579257/khatiwada-the-newly-appointed-vice-chancellor-of-sanskrit-university-takes-oath |work = |location = काष्ठमण्डपम् |publisher = रातोपाटी अनलाइन |access-date = 27 july 2026 }} </ref> भवान् सम्प्रति [[नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय]]स्य उपकुलपतिरूपेण कार्यं कुर्वन् अस्ति । नेपालसर्वकारस्य निर्णयानुसारेण विश्वविद्यालयस्य कुलपति प्रधानमन्त्री [[बालेन्द्र शाह]] महोदयेन भवान् ५ जुलाई २०८३ दिनाङ्के उपकुलपतिरूपेण नियुक्तः ।<ref name=TRN>{{cite news |author = <!-- not stated --> |date = 22 July 2026 |title = NSU's newly-appointed VC Khatiwada assumes office |url = https://risingnepaldaily.com/news/83874 |work = |location = काष्ठमण्डपम् |publisher = The Rising Nepal |access-date = 27 july 2026 }} </ref> तस्मिन् एव दिने भवता विश्वविद्यालयस्य कुलपतिः शिक्षामन्त्री [[सस्मित पोखरेल]] महोदयेन सह उपकुलपति पदस्य गोपनीयतायाः शपथं गृहीतवान् । <ref name=RPati></ref> [[झापामण्डलम्|झापामण्डले]] जात: खतिवडा चिरकालात् संस्कृतस्य प्राध्यापकरूपेण कार्यं कुर्वन्नस्ति । चिरकालात् [[पिण्डेश्वरविद्यापीठम्|पिण्डेश्वरविद्यापीठे]] पाठितं खतिवडा तद्महाविद्यालयस्य प्राचार्यरूपेण कानिचन वर्षाणि कार्यं कृतवान्। भवान् यदा विश्वविद्यालयस्य शिक्षाध्यक्षः आसीत् तदा एव कार्यवाहकउपकुलपतिरूपेण कार्यं कुर्वन् आसीत् ।<ref name=TRN> </ref> संस्कृतनाट्यविषये विद्यावारिधि (पी.एच्.डी.) इति विशेष उपाधिना विभूषित: खतिवडा महोद: संस्कृतसाहित्ये स्वर्णपदकमपि प्राप्तोऽस्ति । भवता विद्यावारिधि-शोधनिमित्तं प्राक्कालिदासीयसंस्कृतनाट्यविषये शोधनं कृतम्। सम्प्रति अध्यापनस्य अतिरिक्तं भवान् साहित्यसृष्टौ संशोधने च अपि संलग्नः अस्ति। <ref>{{cite journal |last1=खतिवडा |first1=भीम प्रसाद |last2= |first2= |date= |title= प्राक्कालिदासीय संस्कृत नाटक|url=https://www.nepjol.info/index.php/ss/article/view/96270/72823 |journal=शोध सुधा |volume=4 |issue=05 |publisher=नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयको पिण्डेश्वर विद्यापीठ |pages= |doi=10.3126/ss.v4i05.96270 |access-date=27 July 2026}} </ref> ==संन्दर्भग्रन्थाः == [[वर्गः:नेपाली साहित्यकाराः]] p22fsksyvg2986h435l3qwhiu2fhpz8 499905 499904 2026-07-28T07:39:01Z Ganesh Paudel 6561 499905 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name = भीमप्रसाद: खतिवडा | image = | imagesize = | alt = | caption = भीमप्रसाद: खतिवडा | pseudonym = | birth_name = भीमप्रसाद: खतिवडा | birth_date = 10 April 1971 | birth_place = [[झापामण्डलम्]] [[कोशी प्रदेश]], [[नेपाल]] | death_date = | death_place = | resting_place = | occupation = लेखकः, प्राध्यापकः | language = [[नेपाली]] | nationality = नेपाली | ethnicity = नेपाली | education = विद्यावारिधि | alma_mater = नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय | period = | genre = संस्कृतज्ञः, भाषाविद् | subject = | movement = | notableworks = | spouse(s) = | partner(s) = | children = | relative(s) = | influences = | influenced = | awards = | signature = | signature_alt = | website = | portaldisp = }} '''भीमप्रसाद: खतिवडा''' महाभाग: संस्कृतसाहित्यस्य लेखकः, शोधकर्त्ता, प्राध्यापकः च अस्ति । <ref name=RPati>{{cite news |author = <!-- not stated --> |date = 22 July 2026 |title = संस्कृत विश्वविद्यालयका नवनियुक्त उपकुलपति खतिवडाले लिए शपथ |url = https://www.ratopati.com/story/579257/khatiwada-the-newly-appointed-vice-chancellor-of-sanskrit-university-takes-oath |work = |location = काष्ठमण्डपम् |publisher = रातोपाटी अनलाइन |access-date = 27 july 2026 }} </ref> भवान् सम्प्रति [[नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय]]स्य उपकुलपतिरूपेण कार्यं कुर्वन् अस्ति । नेपालसर्वकारस्य निर्णयानुसारेण विश्वविद्यालयस्य कुलपति प्रधानमन्त्री [[बालेन्द्र शाह]] महोदयेन भवान् ५ जुलाई २०८३ दिनाङ्के उपकुलपतिरूपेण नियुक्तः ।<ref name=TRN>{{cite news |author = <!-- not stated --> |date = 22 July 2026 |title = NSU's newly-appointed VC Khatiwada assumes office |url = https://risingnepaldaily.com/news/83874 |work = |location = काष्ठमण्डपम् |publisher = The Rising Nepal |access-date = 27 july 2026 }} </ref> तस्मिन् एव दिने भवता विश्वविद्यालयस्य कुलपतिः शिक्षामन्त्री [[सस्मित पोखरेल]] महोदयेन सह उपकुलपति पदस्य गोपनीयतायाः शपथं गृहीतवान् । <ref name=RPati></ref> [[झापामण्डलम्|झापामण्डले]] जात: खतिवडा चिरकालात् संस्कृतस्य प्राध्यापकरूपेण कार्यं कुर्वन्नस्ति । चिरकालात् [[पिण्डेश्वरविद्यापीठम्|पिण्डेश्वरविद्यापीठे]] पाठितं खतिवडा तद्महाविद्यालयस्य प्राचार्यरूपेण कानिचन वर्षाणि कार्यं कृतवान्। भवान् यदा विश्वविद्यालयस्य शिक्षाध्यक्षः आसीत् तदा एव कार्यवाहकउपकुलपतिरूपेण कार्यं कुर्वन् आसीत् ।<ref name=TRN> </ref> संस्कृतनाट्यविषये विद्यावारिधि (पी.एच्.डी.) इति विशेष उपाधिना विभूषित: खतिवडा महोद: संस्कृतसाहित्ये स्वर्णपदकमपि प्राप्तोऽस्ति । भवता विद्यावारिधि-शोधनिमित्तं प्राक्कालिदासीयसंस्कृतनाट्यविषये शोधनं कृतम्। सम्प्रति अध्यापनस्य अतिरिक्तं भवान् साहित्यसृष्टौ संशोधने च अपि संलग्नः अस्ति। <ref>{{cite journal |last1=खतिवडा |first1=भीम प्रसाद |last2= |first2= |date= |title= प्राक्कालिदासीय संस्कृत नाटक|url=https://www.nepjol.info/index.php/ss/article/view/96270/72823 |journal=शोध सुधा |volume=4 |issue=05 |publisher=पिण्डेश्वर विद्यापीठ, नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय |pages= |doi=10.3126/ss.v4i05.96270 |access-date=27 July 2026}} </ref> ==संन्दर्भग्रन्थाः == [[वर्गः:नेपाली साहित्यकाराः]] gcmkog5c3n93unrdg8othssm02pe5mj 3 92374 499891 2026-07-28T01:19:39Z Eta Carinae 34895 Eta Carinae इत्यनेन शीर्षकं परिवर्त्य [[सदस्यसम्भाषणम्:JulianMW8]] पृष्ठं [[सदस्यसम्भाषणम्:Vusanak]] प्रति स्थानान्तरितम्: "[[Special:CentralAuth/JulianMW8|JulianMW8]]" का नाम "[[Special:CentralAuth/Vusanak|Vusanak]]" करते समय पृष्ठ स्वतः स्थानांतरित हुआ 499891 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्दिष्टम् [[सदस्यसम्भाषणम्:Vusanak]] 0nb5mm483o4r6novl168e9momypr5bq